# verses

text:
A̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱hu̱ tje̱nki̱u̱: “Ti̱xuntunéni̱.” Ko̱: “T'e'mani̱”, ku̱i̱tsu̱hu̱ tje̱nki̱u̱. 


text:
Nk'ie nga i̱ncha tsichu a̱nte xi 'mi Nintaku̱ Ani̱ma̱, yo̱ kingját'a kruu̱ Jesu ko̱ nga joo̱ já ch'onk'uu̱n. Nku xi kitsjen kixi̱hi̱ Jesu ko̱ nku skjúhu̱n. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —Ji Na̱'mi, n'e̱ndyjat'aihi̱, a̱t'aha̱ najmi be ni xi tíi̱ncha ts'ín. Já juu̱n kits'ínndzjoho̱ xinkjín najyuhu̱n Jesu nga kitsutonyá ts'íhin. 


text:
Xu̱ta̱ nkjiu̱n kabincha yo̱ nga tíi̱ncha basenkjún. Ko̱ já tjíxóo̱ kik'aya Jesu nga b'a̱ kitsú: —Kamaha̱ nda̱i̱ nga kj'a̱í xi kits'ínk'anki. Kats'ínk'anki yjoho̱ nd'a̱i̱ tsa kui xi kits'ín nibáha̱ Nti̱a̱ná, tsa kui xi j'ájihi̱n Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Ta̱ kis'et'a a̱ntsjáku̱ Jesu nku yáte xi b'i̱ kitsú: “Kui xu'bi̱ xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱.” 


text:
Nku nda̱ ch'onk'un xi ta̱ kjit'a kruu̱ ta̱ najmi kikienkjún Jesu nga b'i̱ kitsúhu̱: —Tsa ji xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná, n'e̱k'anki su̱ba̱i̱ yjohi̱ ko̱ ta̱ n'e̱k'ankini̱ ko̱ ji̱n. 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há kitsú nda̱ xinkuu̱ nga kinchja̱tiko̱ nda̱ xu'bi̱: —Najmi binkjuin Nti̱a̱ná ji, ta̱ ndaha tsa ta̱ kui kju̱a̱ni̱ma̱ha tíyai. 


text:
Máha ñá, tjíhi̱n kixi̱ nga un tíbená, a̱t'aha̱ tín'ekjáíhi̱ín chjíhi̱ ni xi kin'eé. Tu̱nga kui nda̱i̱ ndaha̱chí najmi ch'on kits'ín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu: —Ji Jesu, katj'áítsjeihin an nk'ie nga ch'a̱tuts'i̱hi̱n nga ku̱a̱texumai. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Nd'a̱i̱ ku̱i̱nchunko̱ní ndji̱o̱jmi ján. B'i̱ ts'ín k'ien Jesu 


text:
<pb/>Xi nkú ra̱ ma nga chu̱ba̱ te jo nga ni̱stjiu̱n kis'e jyun ngayjee̱ a̱sunntee̱ santa nkúhu nga tsichu chu̱ba̱ jan nga ngixuu̱n. 


text:
Najmi ta̱ kits'ín ndzjehen ts'íu̱. Ko̱ jo tsitju nga kitiyájen najyun xi tje̱nchja a̱nte xi 'yún nkjúhu̱n ni̱nku̱. 


text:
A̱s'a̱i 'yún kikjintáya Jesu: —Ji Na̱'mi, a̱ya ntsa̱i̱ títs'inkjas'en ani̱ma̱na̱. Nga ja b'a̱ kitsú, a̱s'a̱i k'ien. 


text:
Nk'ie nga kikie nda̱ jun k'aku̱ ni xi kamoo̱, kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná nga b'a̱ kitsú: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga na̱xu̱ nda̱i̱ nginku̱n Nti̱a̱ha̱. 


text:
<pb/>Ngayjee̱ xu̱ta̱ na̱nti̱a̱ xi i̱ncha kikie ni xi kamoo̱, i̱ncha kamankjihi̱n nga najmi nda tjín ni xi kin'e nga kin'ek'ien Jesu. 


text:
Tu̱nga máha ngayjee̱ xu̱ta̱ xi behe̱ Jesu ko̱ jminchjín xi kitsjennkíhi̱ nk'ie nga tsitju xi tje̱hen a̱nte Galilea̱, kui xi kjin kabincha nga tíi̱ncha basehe̱ ni xi tímoo̱. B'i̱ ts'ín kis'eyajni Jesu 


text:
<pb/>Tíjñajihi̱n já tjíxóo̱ nku nda̱ xi 'mi Kuse xi Arimatea̱ nibáha, nanki xi tíjñajihi̱n Judea̱. Nda tjíya ani̱ma̱ha̱ ndo̱ ko̱ na̱xu̱ fiko̱ yjoho̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
Ta̱ tíkuyaha̱ ni̱stjin nga ku̱a̱téxuma Nti̱a̱ná ko̱ najmi kits'ín yu ni xi y'énda ko̱ ni xi kits'ín já tjíxá xingisoo̱. 


text:
Nk'ie nga ja kikjeje̱nt'a kruu̱ yjonintehe̱ Jesu, a̱s'a̱i nku najyun kik'ontjikjájnu ko̱ ngjingjájñaya nku ti̱xa̱ tsjó xi kin'endat'á na̱xi̱u̱, xi ndaha nku najmi kje̱ ch'a s'eya. 


text:
<pb/>Jminchjín xi kitsjennkíhi̱ Jesu nga tsitju a̱nte Galilea̱, ta̱ i̱ncha ngji ko̱ kikie tsjóo̱ ko̱ xi nkú ts'ín kis'ejña yjonintehe̱ Jesu. 


text:
A̱s'a̱i kik'óya ngáha ni'yaha̱ ko̱ y'énda ntá sinjne̱ ko̱ ni xi sinjne̱. Kits'ínkj'áíya jminchjíu̱n ni̱stjin nkjúu̱n xi nkú ts'ín tíjña kju̱a̱téxumoo̱.<pb/>


text:
Nga ta̱ jyun ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi b'atuts'i̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, j'aisehe̱ jminchjíu̱n tsjóo̱ nga y'a ts'íhin ni xi sinjne̱ xi y'énda. 


text:
Nk'ie nga ndaha najmi i̱ncha be mí nihi xi i̱ncha ts'i̱ín, tu̱ i̱ncha kikiehé nga kabinchat'aha̱ jo já xi yja najyun xi tíbat'ai. 


text:
Tu̱ ni xí kitsankjúhún jminchjíu̱n ko̱ kingjénsten a̱nkjín t'anankiu̱. Tu̱nga b'a̱há kitsú jóo̱: —¿Á a̱jihi̱n xu̱ta̱ k'ie̱n tíbinchisjáíhinu xi tíjña tík'un? 


text:
Najmi ta̱ e̱i̱ tíjñaha. Ja kaf'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. N'e̱kj'áítsjoho̱on yjonu̱u nga b'i̱ kitsúnu̱u nk'ie nga y'ejña a̱nte Galilea̱: 


text:
“Tjíhin nga n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja já ngatitsuu̱n ko̱ s'e̱t'a kruu̱. Ni̱stjin xi ma jahan kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱.” 


text:
ko̱ nk'ie nga i̱ncha j'aihi tsjóo̱ kitsúyaha̱ ngayjee̱ ni xu'bi̱ já ni'yakuyá xi te nkuu̱ ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xingisoo̱. 


text:
Maria̱ Magdalena̱ ko̱ Juana̱ ko̱ Maria̱ xi na̱aha̱ Santiago̱ ko̱ jminchjín xingisoo̱ xi tje̱nko̱ho̱, kui xi j'ai tsúyaha̱ já postru̱ ni xu'bi̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kis'ejihín ra̱ já postru̱, a̱t'aha̱ én xi najmi tjíhi̱n sin kamaha̱ ni xi títsuya jminchjíu̱n. 


text:
Tu̱nga tsisintje̱hén Pedro̱ ko̱ tsangatsanka nga ngji tsjóo̱. Nk'ie nga tsaseya tsjóo̱, kikie nga tu̱ najyun xi tsich'ontikjájnuhú yjonintee̱ kjijña yo̱. A̱s'a̱i kik'óya ngáha ni'yaha̱ nga tíma nkjúhu̱n ni xi kamoo̱. B'i̱ ts'ín tsakúchjihi̱ yjoho̱ Jesu jo já ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>Ta̱ kuihi ni̱stjin xu'bo̱ jo já ni'yakuyáha̱ Jesu yja nga tíi̱ncha fi nanki i̱chí xi 'mi Emau, nanki xi te nku ra̱ kilome̱tro̱ maha̱ nanki Jerusalen. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿Mí nihi xi tíchubani̱jmíyako̱honu xinki̱u nk'ie nga tín'o ni̱yá? A̱s'a̱i tsincha'yún baba jóo̱ 


text:
ko̱ b'a̱ kitsú nda̱ xi 'mi Cleofa̱: —¿A nku tutu ra̱ ji xi tinchin nanki Jerusalen xi najmi be ni xi kama ni̱stjin xi nibahaná yo̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¿Mí nihi xi kama? B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Ni xi kin'ehe̱ Jesu, nda̱ xi nibáha Nazaret. Kui xi kama nku nda̱ profeta̱ ko̱ chánka ni xi kits'ín. Kis'ehe̱ nga'yún én xi kinchja̱ nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ nginku̱n ngayjee̱ xu̱ta̱. 


text:
Ji̱n kichuyái̱ tsakai nga kui xi ts'i̱ín nda̱íhi̱ na̱xi̱nantá Israel. Tu̱nga ja tjíhi̱n jan ni̱stjin nd'a̱i̱ nga b'a̱ kamoo̱. 


text:
tu̱nga najmi kasakúhú ra̱ yjonintee̱. Ntítsje rú i̱ncha kama chjihi̱ katsúni̱ ko̱ nga kui xi b'a̱ katsúhu̱ nga tíjña tík'un Jesu. 


text:
A̱skahan ta̱ kafisehe̱ tsjóo̱ k'u̱a̱ já xi tjínjinni̱ ko̱ b'a̱ ts'ín kasakúhu̱ xi nkú nga katsú jminchjíu̱n, tu̱nga najmi kabehé Jesu. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¡Á b'a̱ nkjún ts'ín i̱chí mankjihi̱nnu̱u ko̱ 'ni s'ejihi̱nnu̱u ngayjee̱ ni xi kitsúhu já profeta̱! 


text:
¿A najmi tjíhin ni nga un sku̱e̱he̱ xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná kintehe̱ ni nga sa̱kúhu̱ kju̱a̱chánka xi ts'e̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu y'éjña chjihi̱ jóo̱ nkú tsuhu̱ ra̱ ngayjee̱ xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná má tjít'a ni xi ka̱maha̱. Kik'atuts'i̱hi̱n ra̱ xu̱ju̱n xi y'ét'a Moise ko̱ ngjindjuko̱ ngayjee̱ xu̱ju̱n xi y'ét'a já profeta̱. 


text:
Nk'ie nga tsichu nanki i̱chí xi má nga tíi̱ncha fi jóo̱, b'a̱ kits'ín xi kj'u̱a̱ ni̱yá Jesu kits'ín. 


text:
Tu̱nga kits'ínkasín'yún kju̱a̱'yúhún ra̱ jóo̱ nga b'a̱ kitsúhu̱ Jesu: —Ti̱nchinko̱ni̱ e̱i̱, a̱t'aha̱ ja ngixun ko̱ ja tíma'ña̱. Kui nga kits'ín yuhu Jesu nga y'ejñako̱ jóo̱. 


text:
Ni xi kama, nk'ie nga kab'entut'áko̱ yámixo̱ jóo̱, jakj'á Jesu ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. A̱s'a̱i tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ jóo̱. 


text:
Kui chu̱bo̱ tsix'ánki nku̱n jóo̱ ko̱ kamankjihi̱n nga Jesu niu̱. A̱s'a̱i Jesu kits'ínndyjajihi̱nsén yjoho̱ nginku̱n jóo̱. 


text:
B'i̱ ngján b'a̱ kitsúhu̱ xinkjín jóo̱: —¿A najmi tíf'ajin nd'íhí tíma ani̱ma̱ná nk'ie nga tínchja̱ko̱ná a̱ya ni̱yóo̱ ko̱ nk'ie nga títsuyaná nkú tsuhu̱ ra̱ ni xi tjít'a éhe̱n Nti̱aná? 


text:
<pb/>Ta̱ kuihi chu̱bo̱ i̱ncha tsisintje̱n ko̱ kik'óya ngáha nanki Jerusalen. I̱ncha kikie nga nku stíhín kats'ín yjoho̱ já ni'yakuyá xi te nkuu̱ ko̱ já xi tjíntuko̱ho̱. 


text:
Kui xi b'a̱ tíi̱ncha tsu: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga ja kaf'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Nda̱ Nti̱a̱ná ko̱ ja kuakakúchjihi̱ yjoho̱ Simon. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kitsúya já xi joo̱ ni xi kamat'ain a̱ya ni̱yóo̱ ko̱ xi nkú ts'ín kamankjihi̱n nga Jesu niu̱ nga tsakjánya ni̱nku̱o̱n. B'i̱ ts'ín tsakúchjihi̱ yjoho̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>Ta̱ tíi̱ncha nchja̱ha nk'ie nga j'ai sinjñajin masehe̱n Jesu ko̱ b'i̱ kitsú nga kikjaniña: —Kas'enu̱u kju̱a̱jyu. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —¿Á tíbinkjuhunnu? ¿Á tín'entji̱hi̱ ru̱u yjonu̱u nga b'a̱ ts'ín tín'enkjíntak'uhunnu? 


text:
Ahán niu̱. Cha̱so̱o ntsa̱ ko̱ tsu̱ká. N'e̱ko̱nú ko̱ cha̱se̱nú. Nku se̱n najmi tjíhi̱n yjo ko̱ ninta xi nkú ts'ín tíyo nga tjínna. 


text:
Tu̱nga najmi kje̱hé s'ejin sisihi̱n jóo̱, a̱t'aha̱ tsjo ṉkjún tíi̱ncha maha̱ ko̱ tíi̱ncha ma nkjúhu̱n. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿A tíjñanu̱u i̱chí nichine e̱i̱? 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Ni xi kama, kui nihi xi kixinnu̱u nk'ie nga tsáte̱jñajin sanu̱u. B'a̱ kixinnu̱u nga tjíhin nga ku̱i̱tjusun ngayjee̱ ni xi tjít'a nga kinchja̱ni̱jmíyahana xu̱ju̱n kju̱a̱téxumaha̱ Moise ko̱ xu̱ju̱hu̱n já profeta̱ ko̱ xu̱ju̱n salmo̱. 


text:
ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —B'a̱ ts'ín tjít'a nga tjíhin nga un sku̱e̱he̱ xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná, nga ni̱stjin xi ma jahan kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ k'ie̱n, 


text:
ko̱ nga ngajoho̱ s'e̱ni̱jmí nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱. Jerusalen ch'a̱tuts'i̱hi̱n ra̱ nga b'a̱ k'úíhi̱n xu̱ta̱ nga tjíhin nga ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ tu̱ xi ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱ ngatitsuhun. 


text:
An ts'in nibánu̱u xi kitsúya títjun Na̱'mina̱ nga tsjánu̱u. Tu̱nga ti̱ntsu̱ba̱nú e̱i̱ Jerusalen santa nkúhu nga n'e̱kjóho̱on nga'yún xi ni̱baha nk'a ján. B'i̱ ts'ín ngji Jesu nk'a ján 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitjuko̱ Jesu já ni'yakuyáha̱. Ngjiko̱ santaha nanki Betani̱a̱. Kingjénnk'a ntsja ko̱ nda kinchja̱ne jóo̱. 


text:
Nk'ie nga ja i̱ncha kamaha̱ nga kits'íntsjoho̱ Jesu, tu̱ ni xí tsjohó tíi̱ncha maha̱ jóo̱ nga i̱ncha kik'óya ngáha nanki Jerusalen. 


text:
<pb/>Abraham kama na̱'mihi̱ Isaac. Isaac kama na̱'mihi̱ Jacob. Jacob kama na̱'mihi̱ Juda̱ ko̱ já nts'e̱. 


text:
Juda̱ kama na̱'mihi̱ Fare̱s ko̱ Zera̱, ko̱ Tamar kama na̱aha̱. Fare̱s kama na̱'mihi̱ Esrom. Esrom kama na̱'mihi̱ Aram. 


text:
Salmon kama na̱'mihi̱ Booz, ko̱ Rahab kama na̱aha̱. Booz kama na̱'mihi̱ Obed, ko̱ Rut kama na̱aha̱. Obed kama na̱'mihi̱ Isai. 


text:
Isai kama na̱'mihi̱ nda̱ rei̱ David. David kama na̱'mihi̱ Salomon, ko̱ chju̱úhu̱n Urias kama na̱aha̱. 


text:
Josia̱s kama na̱'mihi̱ Jeconia̱s ko̱ já nts'e̱. Kui xi tjíntu ni̱stjin nga ngjinijé xu̱ta̱ Israel Babiloni̱a̱. 


text:
<pb/>A̱skaha̱n nk'ie nga ja ngjinijé xu̱ta̱ Israel Babiloni̱a̱, Jeconia̱s kama na̱'mihi̱ Salatiel. Salatiel kama na̱'mihi̱ Zorobabel. 


text:
Jacob kama na̱'mihi̱ Kuse. Kuse xi x'i̱hi̱n Maria̱, ko̱ Maria̱ xi na̱aha̱ Jesu. Jesu xi 'mihi̱ Cristo̱. 


text:
<pb/>B'a̱ ts'ín j'aha te ñju tíkjá ntje̱ chá xi nibaha̱ ra̱ Abraham santaha David. A̱skahan ta̱ te ñjuhú tíkjá ntje̱ chá j'a ngáha santa nkúhu nga ngjinijé xu̱ta̱ Israel Babiloni̱a̱. Ko̱ a̱skahan nk'ie nga ja ngjinijé xu̱ta̱ Israel Babiloni̱a̱, ta̱ te ñjuhú tíkjá ntje̱ chá j'a ngáha santa nkúhu nga j'ai tsin xi Cristo̱. B'i̱ ts'ín kik'inyaha̱ Jose nga Jesucristo̱ tsín 


text:
<pb/>B'i̱ kama nga tsín Jesucristo̱. Maria̱ xi kama na̱aha̱ Jesu, kui xi ja tjíndako̱ho̱ nga ku̱i̱xanko̱ Kuse. Tu̱nga kintehe̱ ní nga k'úéntuko̱ xinkjín, tu̱ ntíhí kik'a Maria̱, ntí xi kitsjáha̱ Espiri̱tu̱ Santo̱. 


text:
Ko̱ Kuse xi ka̱ma x'i̱hi̱n, kui xi nku nda̱ xi je tjíya ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi mjehe̱ nga k'u̱échjit'ain Maria̱. Kui nga kama mjehe̱ ra̱ nga jyukj'i k'u̱éjñaha. 


text:
<pb/>Tu̱nga a̱skahán ni nga ja kits'ínnkjink'un Kuse ni xu'bi̱, nku ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná tsakúchjihi̱ yjoho̱ nga nijñá ján ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji Kuse xi ntje̱he̱ David, najmi tu̱ binkjuin nga n'e̱kjáín saha̱ ri̱ Maria̱ xi ja tjíndako̱hi nga ku̱i̱nchjunko̱hi. A̱t'aha̱ ntí xi y'a Espiri̱tu̱ Santo̱ kitsjáha̱. 


text:
Nku ntíx'i̱n tsíhin ko̱ Jesu t'et'aihi̱ ntíu̱, a̱t'aha̱ kui xi ts'i̱ín nda̱íhi̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱ xi ts'e̱ nga ts'i̱ínk'anki. 


text:
<pb/>B'a̱ kama ngayjee̱ ni xu'bi̱ tu̱ xi tsitjusuhun én xi kitsú Nti̱a̱ná nga kits'ínkinchja̱ nda̱ profeta̱:<pb/> 


text:
Ta̱kjín xu̱nkúu̱ k'u̱a̱ nku ntí.<pb/>Nku ntíx'i̱n tsíhi̱n ko̱ Emanuel k'úín ntíu̱. Kui j'áín xi tsuhu̱ ra̱: Nti̱a̱ná tíjñajinná. 


text:
<pb/>Nk'ie nga j'áha̱ Kuse nga kik'a̱i̱ chi̱nihi̱, a̱s'a̱i kits'ín xi nkú nga kitsúhu̱ ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná. Kits'ínkjáíhi̱n nga Maria̱ ka̱ma chju̱úhún. 


text:
Belen kitsin Jesu, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte Judea̱, ni̱stjin nga tjíhi̱n xá nda̱ rei̱ Herode̱. Kui ni̱stjiu̱n j'ai nanki Jerusalen já nkjink'un xi nibaha xi má tjuhu ts'íu̱ 


text:
ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú nga kingjásjaiya: —¿Má tíjña nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ xi ja kitsiu̱n? A̱t'aha̱ santaha ján a̱nteni̱ má xi tje̱hen tju ts'íu̱, kiyai̱ niñu xi ts'e̱ ko̱ kjúái̱ n'etsjoi̱hi̱ ntíu̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é nda̱ rei̱ Herode̱ ni xu'bi̱, tu̱ ni xí kis'enta̱há ra̱ ko̱ ta̱ kis'enta̱ha̱ ra̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ nanki Jerusalen. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ ñjaha̱ nda̱ rei̱ ngatentee̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kingjásjaiyaha̱ má xi tje̱hen tsín xi Cristo̱. 


text:
B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Xi tje̱hen Belen, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte Judea̱. A̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín y'ét'a éhe̱n Nti̱a̱ná nda̱ profeta̱:<pb/> 


text:
Máha Belen, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte xi ts'e̱ xu̱ta̱ Juda̱,<br/>najmi kui xi 'yún i̱chí sa a̱jihi̱n já tjíxáha̱ xu̱ta̱ Juda̱.<pb/>A̱t'aha̱ yo̱ stjújin nku nda̱ tjíxá<br/>kui xi kúnnta xu̱ta̱ ts'a̱n xi xu̱ta̱ Israel. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Herode̱ kinchja̱ 'maha̱ já nkjink'uu̱n ko̱ kingjásjaiya ch'ich'ihi̱n mí ni̱stjihin kama chji niñuu̱. 


text:
Nga ja kama, a̱s'a̱i kits'ínkji nanki Belen nga b'a̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Tankíún ko̱ cha̱sjaiya sisiun ntíu̱. Nk'ie nga sa̱kúsjainu̱u, t'inya ngáhanú tu̱ xi ko̱ an kfín ts'intsjoho̱ ra̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja tsasínñju já nkjink'uu̱n én xi kitsú nda̱ rei̱, i̱ncha kits'ín ngáha ni̱yá. Ko̱ niñu xi kikie a̱ntehe̱ má xi tje̱hen tju ts'íu̱, tu̱ nku tje̱n títjuhún ra̱ santa nkúhu nga tsichu sasin'yún má kjijña ntíu̱. 


text:
I̱ncha jas'en ni'yoo̱ ko̱ kikie ntíu̱ ko̱ Maria̱ xi na̱aha̱ maha. Tsinchakúnch'int'aha̱ ntíu̱ nga kits'íntsjoho̱. A̱s'a̱i kikjex'á kaxa̱ha̱ ko̱ kitsjáha̱ ntíu̱ ni xi i̱ncha y'a. Kitsjáha̱ to̱onsine, ko̱ ni xi sinjne̱ xi 'mi incienso̱, ko̱ ni xi sinjne̱ xi 'mi mirra̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kik'óya ngáha já nkjink'uu̱n a̱ntehe̱. Kj'a̱í ni̱yá i̱ncha jakj'á, a̱t'aha̱ kik'inya títjuhu̱n nga niñjá ján nga najmi ta̱ tjíhin nga kj'u̱a̱ha má tíjña Herode̱. Xi cháha̱ Jesu b'i̱ ts'ín ngjiko̱ho̱ a̱nte Egipto̱ 


text:
<pb/>A̱skahan nga ja ngji já nkjink'uu̱n, nku ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná tsakúchjihi̱ yjoho̱ Kuse nga nijñá ján ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí ntíu̱ ko̱ na̱aha̱. A̱nte Egipto̱ ti̱yúko̱i̱. Yo̱ ti̱nchin santa nkúhu nga xínya kixi̱ ngáhara. A̱t'aha̱ Herode̱ ku̱a̱ngisjai ntíu̱ tu̱ xi ts'i̱ínk'iehen. 


text:
Yo̱ y'ejña santa nkúhu nga k'ien Herode̱. B'a̱ kama tu̱ xi tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kits'ínkinchja̱ha̱ nda̱ profeta̱: “Egipto̱ kinchjaha̱ ra̱ Ntína̱.” B'i̱ ts'ín kits'ínk'ien Herode̱ ntí xi̱u̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga kamankjihi̱n Herode̱ nga najmi kits'íntjusun já nkjink'uu̱n ni xi kitsúhu̱, tu̱ xí kjahán kamaha̱. Kitsjá kju̱a̱ nga n'e̱k'ien ngatentee̱ ntíx'i̱n xi tjín Belen ko̱ xi tjín a̱ndai na̱nti̱o̱. Kits'ínk'ien ngatentee̱ xi tjíhi̱n santaha jo nú, a̱t'aha̱ kik'axki̱ ni̱stjin xi kitsú já nkjink'uu̱n nga kikie niñuu̱. 


text:
Kinu'yá nanki Rama nku nta̱,<br/>tjín xi tíkjintáya ko̱ tu̱ xí uhún tíbehe̱.<pb/>Kui xi Rakel xi tíkjintát'a ntíhi̱.<pb/>Najmi ta̱ mjehe̱ ra̱ n'e̱k'íéjyu a̱t'aha̱ ja k'ien ntíhi̱. Xi cháha̱ Jesu b'i̱ ts'ín ngjiko̱ho̱ nanki Nazaret 


text:
<pb/>A̱skahan nga k'ien Herode̱, nk'ie nga tíjña sa Kuse Egipto̱, nku ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná tsakúchjihi̱ yjoho̱ nga nijñá ján ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí ntíu̱ ko̱ na̱aha̱. T'inko̱ ngáhani má tjíntu xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱. A̱t'aha̱ ja jesun já xi mjehe̱ ts'i̱ínk'ien ntíu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsisintje̱n Kuse, jakj'á ntíu̱ ko̱ na̱aha̱ ntíu̱ ko̱ niba ngáha má tjíntu xu̱ta̱ Israel. 


text:
Kitsankjún nga ngju̱a̱i̱ a̱nte Judea̱ a̱t'aha̱ kint'é én nga Arkelao̱ tíbatéxuma yo̱ a̱ntehe̱ Herode̱ xi kama na̱'mihi̱. Tu̱nga kik'a̱i̱ chi̱ni títjuhún ra̱ xi má nga kik'inyaha̱ nga a̱nte Galilea̱ ngju̱a̱i̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjik'iejña nanki xi 'mi Nazaret. B'a̱ kama tu̱ xi tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kinchja̱ já profeta̱, nga nku nda̱ xi nibáha Nazaret k'úín Jesu.<pb/>


text:
B'i̱ kitsú nga y'éni̱jmí: —Tankínchj'a̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u, a̱t'aha̱ ja 'yún tiña tíjñanu̱u Nti̱a̱ná nga tíbatéxumanu̱u nd'a̱i̱. 


text:
<pb/>Jua kinchja̱ni̱jmíyaha nda̱ profeta̱ Isaia̱ nk'ie nga b'i̱ ts'ín y'ét'a:<pb/>Tínu'yá nta̱ha̱ nku nda̱ xi tíkjintáya a̱nte kixiu̱:<pb/>“T'endo ni̱yáha̱ Nti̱a̱ná. Tjen na̱xu̱u ni̱yáha̱.” 


text:
<pb/>Nk'ie nga y'ejña Jua, najyun xi kamandako̱ho ntsja̱ha̱ chu̱ camello̱ bja ko̱ nku tja̱ba̱xín b'ékjá. Chju̱ba̱ ko̱ ntsjényá kjine. 


text:
Tsitju xu̱ta̱ nanki Jerusalen ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱nte Judea̱ ko̱ a̱ndai ntáje̱ Jordan nga j'aisehe̱ Jua. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie Jua nga nkjin já fariseo̱ ko̱ já saduseo̱ tíi̱ncha f'ai nga mjehe̱ nga sa̱téntá, a̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱: —¡Já ch'onk'un xi b'a̱ k'un! ¿Yá xi b'a̱ kitsúnu̱u nga ku̱i̱yúhu̱u kju̱a̱kjaha̱n Nti̱a̱ná xi ja tje̱n tiña? 


text:
Najmi tu̱ yjonu̱u ch'ana̱cho̱ho̱o: “Ntje̱he̱ Abraham ñá”, tsa ku̱i̱xíún. A̱t'aha̱ an b'a̱ tíxinnu̱u nga santaha kui ndji̱o̱i̱ Nti̱a̱ná ka̱ma ts'i̱ín ma ntje̱he̱ Abraham. 


text:
Ja tíjña nda icho̱ nd'a̱i̱ nga ku̱a̱te kja̱ma̱ha̱ yóo̱. Kui nga ngayjee̱ yá xi najmi nda tu xi tsjáha, kui xi stísun ko̱ chja̱nikj'ajin a̱jin nd'íu̱. 


text:
<pb/>’An ntánijua tíbatentáko̱ho̱nu̱u tu̱ xi ku̱a̱kínchj'a̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u. Tu̱nga xi nibáha a̱skahan nga an 'yún nk'a tje̱n sa, xi ndaha̱chí najmi tsuhuna tsa kfínko̱ho̱ ntéhe̱. Kui xi Espiri̱tu̱ Santo̱ ko̱ nd'í ku̱a̱téntáko̱ho̱nu̱u. 


text:
Kui xi nkú joyaha nda̱ xi ts'ín chuhu̱n tuni̱ñu̱. Ja kjiya ntsja yá xi ts'ín chunko̱ho̱ ra̱ tuni̱ñu̱hu̱, tu̱ xi ts'i̱ínkj'a t'axíhin tuni̱ñu̱ ko̱ xin ts'i̱ínkj'a tja̱ba̱ha̱. A̱s'a̱i kj'u̱átjo tuni̱ñu̱ ni'ya nji̱hi̱ ko̱ k'u̱éti tja̱ba̱ha̱ a̱jin nd'í xi najmi ta̱ ka̱maha̱ ra̱ ku̱a̱yáyaha. B'i̱ ts'ín kisaténtá Jesu 


text:
Tu̱nga najmi títs'ín yuhú Jua nga tjuhun. B'i̱ kitsúhu̱ Jesu: —Ji ní xi tjíhin nga ku̱a̱tentání. ¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga an tínibásehení nga kuatentáhara? 


text:
<pb/>Tu̱nga b'i̱hí kitsú Jesu: —N'e̱ yi nd'a̱i̱, a̱t'aha̱ nda tjín nga n'e̱tjusaán ngatentee̱ ni xi mjehe̱ Nti̱a̱ná. A̱s'a̱i kits'ín yu Jua. 


text:
Nk'ie nga ja kisaténtá Jesu, a̱s'a̱i tsitjujin ntánijuo̱ ko̱ tu̱ tsix'áhá nk'a ján ko̱ kikie Jesu Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná xi nkú joyaha nku chu̱tuju nga nibajennehe̱. 


text:
A̱s'a̱i kinu'yá nk'a ján nku nta̱ xi b'a̱ kitsú: —Kui xu'bi̱ xi Ntína̱. 'Yún tjona. Tsjo ṉkjún mana Ntína̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i Espiri̱tu̱ Santo̱ ngjiko̱ t'axíhi̱n Jesu a̱nte kixiu̱ tu̱ xi kjút'ayák'uhu̱n ra̱ nda̱nindoo̱. 


text:
A̱s'a̱i nda̱nindoo̱ j'ai kjut'ayák'uhu̱n nga b'i̱ kitsúhu̱: —Tsa kju̱axi̱ nga ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná, b'a̱ t'ihi̱n ndji̱o̱i̱ nga ni̱nku̱a̱n katuma. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —B'i̱ títsu xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná: “Najmi nku tutu ni̱nku̱o̱n xi ts'ín nga b'entu tík'un xu̱ta̱. Ko̱ ní ngayjee̱ éhe̱n Nti̱a̱ná machjéhe̱n xu̱ta̱.” 


text:
ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Tsa kju̱axi̱ nga ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná, chja̱nikj'anki yjohi̱. A̱t'aha̱ b'a̱ títsu xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná:<pb/>Nti̱a̱ná k'u̱éxá ntítsjehe̱ xi má nga kúhin.<pb/>Kjésíntje̱nya ntsjahi<br/>tu̱ xi ndaha nku ndji̱o̱ najmi sa̱ténkihi tsu̱kui. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ b'i̱ ta̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “Najmi tu̱ ji chjut'ayák'uin Nti̱a̱ná, kui xi Nti̱a̱hi̱ maha.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tu̱ sa nkuhú a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'yún nk'a ngjiko̱ ngáha nda̱nindoo̱. Yo̱ tsakúyjehe̱ má batéxuma já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱ ko̱ kju̱a̱chánka xi tjíhi̱n nga nkúnkú 


text:
ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ts'inkjas'ehen ngatentee̱ ni xu'bi̱ tsa ku̱i̱si̱nkúnch'int'aní nga cha̱nkjúnní. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —T'in t'axínní, Satana. A̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “Cha̱nkjúín Nti̱a̱ná, kui xi Nti̱a̱hi̱ maha ko̱ nkuhú kui ku̱i̱nú'yá'éíhi̱n.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngji t'axín nda̱nindoo̱ nga y'éjña suba Jesu, ko̱ i̱ncha j'ai ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná nga j'aisinko̱ho̱. B'i̱ ts'ín kik'atuts'i̱hi̱n xáha̱ Jesu 


text:
Tsitju nanki Nazaret nga ngjik'iejña Capernaum, nanki xi tíjña a̱ndai ntáchak'uu̱n xi tje̱hen má nga y'entu xu̱ta̱ xi y'aha̱ ra̱ ntje̱ chá Zabulon ko̱ xi y'aha̱ ra̱ ntje̱ chá Neftali. 


text:
A̱ntehe̱ xu̱ta̱ xi y'aha̱ ra̱ Zabulon<br/>ko̱ a̱ntehe̱ xu̱ta̱ xi y'aha̱ ra̱ Neftali,<br/>a̱nte xi tiña maha̱ a̱ndai ntáchak'uu̱n,<br/>ngabantá ntáje̱ Jordan,<pb/>Galilea̱ má nga ta̱ tjíntu xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ Israel y'aha̱ ra̱.<pb/> 


text:
Xi tjíntu má jyuu̱n ja kikie nku nd'í chánka.<pb/>Xi tjíntu má tje̱n nk'íéhe̱n ngabayoo̱ ja kitsjehe̱n nku nd'í. 


text:
<pb/>Kui ni̱stjiu̱n kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga y'éni̱jmí. B'i̱ kitsú nga kinchja̱ko̱ xu̱ta̱: —Tankínchj'a̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u, a̱t'aha̱ ja 'yún tiña tíjñanu̱u Nti̱a̱ná nga tíbatéxumanu̱u nd'a̱i̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyá xi tjuhu̱n 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsú'ba Jesu a̱ndai ntáchak'un Galilea̱, kikie jo já xi nts'e̱ maha xinkjín. Kui xi Simon xi ta̱ 'mi Pedro̱ ko̱ Andre. Tíi̱ncha kjaníkj'a na̱'ya tji̱o̱ho̱ a̱jin ntóo̱, a̱t'aha̱ tji̱o̱ i̱ncha tsuba jóo̱. B'i̱ kitsú Jesu: 


text:
A̱s'a̱i ngjindju sa ko̱ yo̱ kikie jo já xi ta̱ nts'e̱ maha xinkjín. Kui xi Santiago̱ ko̱ Jua xi jáha̱ Zebedeo̱. Tjíntuyáko̱ tsutsuhu̱ na̱'mihi̱ nga tíi̱ncha b'énda na̱'yaha̱. A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu jóo̱. 


text:
Ta̱ kuihi chu̱bo̱ y'éntu jóo̱ tsutsuu̱ ko̱ na̱'mihi̱ nga kitsjennkíhi̱ Jesu. B'i̱ ts'ín kama ñjakúnehe̱ xu̱ta̱ Jesu 


text:
<pb/>Kikjatsú'ba Jesu ngayjee̱ a̱nte xi tjín Galilea̱. Tsakúya a̱ya ni'ya sinagoga̱ xi tjín yo̱ ko̱ y'éni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nga Nti̱a̱ná xi batéxuma. Kits'ínnkihi̱ tu̱ mí ch'ihín ni xi k'uhu̱n xu̱ta̱. 


text:
A̱s'a̱i ngayjee̱ a̱nte xi tjín a̱nte Siri̱a̱ kichubani̱jmíyaha Jesu. J'aich'áha̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ un xi tjín yo̱, xi tíneya yjoho̱ nga nkjin tíkjá ch'in xi k'uhu̱n, xi un tíbehe̱, xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱, xi tjíhi̱n ch'in b'atsé, ko̱ xi najmi ma fi. Kits'ínnkihi̱ Jesu ngatentee̱ xu̱ta̱ uu̱n. 


text:
Kitsjennkíhi̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi nibaha a̱nte xi tjín Galilea̱ ko̱ Decapo̱li̱, xi nibaha nanki Jerusalen ko̱ a̱nte xi tjín Judea̱ ko̱ xi tjín ngabantá ntáje̱ Jordan.<pb/>


text:
Nk'ie nga kikie Jesu nga tíma ñjakú ṉkjún xu̱ta̱, a̱s'a̱i ngjinji nku a̱sunntu tje̱nki̱ ko̱ yo̱ y'ejña. Yo̱ kama ñjat'áha̱ xu̱ta̱ ni'yakuyáha̱, 


text:
<pb/>—Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi najmi tjíhi̱n ra̱ kju̱a̱nchi̱ná xi tíma 'yún k'un, a̱t'aha̱ kui xi tjíntujín má batéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi ni̱ma̱kju̱a̱ha, a̱t'aha̱ kui xi ts'i̱ínkjáíhi̱n nga ka̱ma ts'e̱ t'anankiu̱. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi mangimjehe̱ ra̱ nga na̱xu̱ ka̱maha, a̱t'aha̱ kui xi na̱xu̱ ka̱ma. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi ma ni̱ma̱ha̱ ra̱ xu̱ta̱, a̱t'aha̱ kui xi cha̱se̱ ni̱ma̱ha̱. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi tsjáha kju̱a̱jyu má nga tjín kju̱a̱chán, a̱t'aha̱ kui xi k'úín ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi tín'e unchaha nk'ie nga na̱xu̱ ts'ín, a̱t'aha̱ kui xi tjíntujín má batéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>’Á b'a̱ nda tjíhin ts'a̱jun nk'ie nga ch'on ku̱i̱tsu̱nu̱u xu̱ta̱ ko̱ nga tsjénnki unkienu̱u ko̱ nga nkjin tíkjá én tsank'á ch'on tsu ku̱i̱tsu̱nu̱u tu̱ nga̱t'ana̱. 


text:
Tsjo katumanu̱u ko̱ 'yún tsjo kat'enu̱u, a̱t'aha̱ 'yún chánka chjí xi n'e̱kjáín ngáha̱ ru̱u ndji̱o̱jmi ján. A̱t'aha̱ b'a̱ ta̱ kin'ehe̱ já profeta̱ xi tjun kis'e nga jun. B'i̱ ts'ín tsakúyaha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ xá xi tjíhi̱n jóo̱ a̱sunntei̱ 


text:
<pb/>’Jun xi nkú joyaha na̱xa̱ha̱ a̱sunntee̱. Tu̱nga tsa ndyja̱ nga'yúhu̱n na̱xo̱, ¿nkú ts'ín ka̱ma ntia ngáha? Nku ni xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ ka̱ma. Tu̱ ngju̱a̱i̱yahá sa na̱tsin ján ko̱ ku̱a̱si̱nnehe̱ xu̱ta̱. 


text:
<pb/>’Jun xi nkú joyaha nd'íhi̱ a̱sunntee̱. Nku nanki xi tíjñasun nku a̱sunntu tje̱nki̱ najmi ma s'ejña 'ma. 


text:
Nk'ie nga nd'í b'éti xu̱ta̱, najmi kinte kaxa̱ b'éjñanki. Tu̱ sa ní b'éjña nk'a tu̱ xi ts'ín ndzjehe̱n ra̱ nd'íu̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱yoo̱. 


text:
B'a̱ ts'ín kats'ín ndzjen nd'ínu̱u nginku̱n xu̱ta̱, tu̱ xi sku̱e̱he xu̱ta̱ ni xi nda tín'o ko̱ ts'i̱íntsjoho̱ Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>’Najmi tu̱ b'a̱ ts'ín n'enkjíntak'un tsa an jái̱ ts'inndyja kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ ni xi tsakúya já profeta̱. Najmi jái̱ ts'inndyja niu̱. Jái̱ ts'intjusan níná niu̱. 


text:
A̱t'aha̱ kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ndaha nku ntu xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱ ndaha̱chí najmi ndyja̱jihi̱nsén nk'ie nga tíjña sa nk'a ján ko̱ t'anankiu̱. Ku̱i̱tjusunyje ní. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, tsa tjín xi najmi ts'i̱ínchjí ndaha tsa tu̱ nku kju̱a̱téxuma i̱chí xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱, ko̱ tsa b'a̱ ts'ín ku̱a̱kúyaha̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱í, kui xi 'yún i̱chí ka̱ma ngáha má batéxuma Nti̱a̱ná. Tu̱nga tsa tjín xi ts'i̱ín xi nkú títsu kju̱a̱téxumoo̱, ko̱ tsa b'a̱ ts'ín ku̱a̱kúyaha̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱í, kui xi chánka ka̱ma ngáha má batéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ an b'a̱ tíxinnu̱u. Tjíhin nga 'yún na̱xu̱ n'e̱tjusun so jun ni xi mjehe̱ Nti̱a̱ná nga já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱. Tsa najmi b'a̱ n'o̱o, ndaha̱chí najmi ku̱i̱ntsu̱ba̱jiun má batéxuma Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga cha̱nkjáán xinki̱á 


text:
<pb/>’Ja kinu'yó nga b'a̱ kik'ihi̱n xu̱ta̱ xi kis'e ni̱stjin nk'ie: “Najmi tu̱ n'ek'iein. Tsa tjín xi ts'i̱ínk'ien ani̱ma̱, kui xi tjíhin nga n'e̱ kju̱a̱ha̱ ra̱.” 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga tu̱ yáhá ni xi ts'i̱ínkjanko̱ nda̱ nts'e̱, kui xi tjíhin nga n'e̱ kju̱a̱ha̱ ra̱. Tu̱ yáhá ni xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ nda̱ nts'e̱: “Á b'a̱ nkjún ts'ín stje̱henni”, kui xi n'e̱ kju̱a̱ha̱ nginku̱n já tjíxóo̱. Ko̱ tu̱ yáhá ni xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ nda̱ nts'e̱: “Á b'a̱ 'yún chi̱nihini ji”, kui xi tje̱he̱n ra̱ nd'íhi̱ nga̱k'i̱e̱n. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, tsa tí'ba̱i̱hini chje̱hi̱ a̱sun na̱chan chje̱ ko̱ tsa yo̱ kj'u̱a̱ítsjein nga tinchun chánko̱i̱ nda̱ nts'ei, 


text:
tu̱ sahá t'ejñai chje̱hi̱ a̱nkjín na̱chan chje̱ ko̱ t'in chu̱bako̱ nda mahi tjun nda̱ nts'ei. A̱s'a̱i nibák'a̱i̱ ngáhani chje̱hi̱. 


text:
<pb/>’Ki̱tsa̱ t'endako̱i̱ xi tífitéjénehi nk'ie nga tje̱nko̱ sai a̱ya ni̱yóo̱, tu̱ xi najmi ts'i̱ínkjas'ehe̱n ra̱ ji nda̱ jue. A̱t'aha̱ tsa ts'i̱ínkjas'ehin nginku̱n nda̱ jue, a̱s'a̱i nda̱ jue ts'i̱ínkjas'en ngáha ri a̱ya ntsja nda̱ xi kunnta nu̱ba̱yóo̱ ko̱ kui xi ngju̱áya'yíhin. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Najmi ku̱i̱tjui yo̱ santa nkúhu nga k'úéchjíyjei to̱on xi tje̱hin. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga cha̱nkjáán kju̱a̱bixoo̱n 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga tu̱ yáhá ni xi ku̱a̱se̱he̱ nku ta̱chju̱ún nga ngju̱ásihi̱n, kui xi a̱jin ani̱ma̱ha̱ ja kuakangane kju̱a̱bixaha̱n. 


text:
<pb/>’Kui nga tsa tunkuin kixi̱ xi títs'ínkijnejihin ri jé, tu̱ sahá n'e̱sjei ko̱ kjin chja̱niyai. A̱t'aha̱ tu̱ sahá nda tjín nga̱t'a ts'i̱ tsa ndyja̱t'a nku tíkjá yjonintehi̱, tu̱ xi b'a̱ ts'ín najmi chja̱nikj'ajihin nga̱k'i̱e̱n ngayjee̱ yjonintehi̱. 


text:
Ko̱ tsa ntsa̱i̱ kixi̱ xi títs'ínkijnejihin jé, tu̱ sahá ti̱chákjáí ko̱ kjin chja̱niyai. A̱t'aha̱ tu̱ sahá nda tjín nga̱t'a ts'i̱ tsa ndyja̱t'a nku tíkjá yjonintehi̱, tu̱ xi b'a̱ ts'ín najmi chja̱nikj'ajihin nga̱k'i̱e̱n ngayjee̱ yjonintehi̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu kju̱a̱bixoo̱n 


text:
<pb/>’B'a̱ ta̱ kik'in yaha̱ xu̱ta̱ ni̱stjin nk'ie: “Nda̱ xi k'u̱éjña chju̱úhu̱n, kui xi tjíhin nga tsjáha̱ nku xu̱ju̱n xi má nga ja kits'ínkje kju̱a̱bixaha̱n.” 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u. Tsa nku nda̱ k'u̱éjña chju̱úhu̱n, tsa chju̱úhu̱n najmi kik'at'aha̱, kui ndo̱ títs'ín nga chju̱úhu̱n tíbangane kju̱a̱bixoo̱n. Ko̱ tsa kj'a̱í nda̱ ku̱i̱xanko̱ ngáha ta̱chju̱ún xi y'éjñaha̱ x'i̱hi̱n, kui ndo̱ xi ta̱ tíbangane ni xi 'mihi̱ kju̱a̱bixan. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga nkjún nga “kate Nti̱a̱ná” ku̱i̱xíaán 


text:
<pb/>’Ja kinu'yó nga b'a̱ kik'ihi̱n xu̱ta̱ xi kis'e ni̱stjin nk'ie: “Najmi tu̱: Kate Nti̱a̱ná, bixín tsank'áí. Tu̱ sahá n'e̱tjusuin ni xi tín'ekiei Nti̱a̱ná.” 


text:
Tu̱nga ahán b'a̱ tíxinnu̱u. Ndaha̱chí najmi tu̱ “kate Nti̱a̱ná” bixíún. Najmi tu̱ ndji̱o̱jmi ján nungijiun ni xi ku̱i̱xíún, a̱t'aha̱ yo̱ tíjña Nti̱a̱ná nga batéxuma. 


text:
Ta̱ ndaha najmi tu̱ t'anankiu̱ nungijiun ni xi ku̱i̱xíún, a̱t'aha̱ Nti̱a̱ná batéxumaha̱. Ta̱ ndaha najmi tu̱ nanki Jerusalen nungijiun ni xi ku̱i̱xíún, a̱t'aha̱ kui xi nankihi̱ Nda̱ Rei̱ k'aku̱. 


text:
<pb/>’Ko̱ ta̱ ndaha najmi tu̱ nintaku nungijiun ni xi ku̱i̱xíún, a̱t'aha̱ najmi manu̱u n'ek'óntjaiyo ndaha nku ntsja̱ku tsa taba ko̱ tsa jma n'ek'íó. 


text:
Tsa tíchasjaiyanu̱u, “joho̱n” ti̱xíún tsa b'a̱ tjín ko̱ “najmi” ti̱xíún tsa najmi b'a̱ tjín. A̱t'aha̱ én xi s'esun saha̱, kui xi nibáha̱ ra̱ nda̱nindoo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nkú n'e̱ka̱á xi ch'on títs'ínná 


text:
<pb/>’Ja kinu'yó nga b'a̱ kik'ihi̱n xu̱ta̱ ni̱stjin nk'ie: “Xi ch'on ts'i̱ín, n'e̱ ngajoya ngáha̱ ra̱ xi nkú kats'ín. Tsa nku tunku̱n kats'ín'uhu̱n, a̱ nku tunku̱n n'e̱'uhu̱n. Tsa nku ni̱'yu̱n kats'ín'uhu̱n, a̱ nku ni̱'yu̱n n'e̱'uhu̱n.” 


text:
Tu̱nga ahán b'a̱ tíxinnu̱u nga tjehe̱nntoho̱o xi ch'on títs'ínnu̱u. Tsa tjín xi k'o̱njin tsa̱ kixi̱hi̱, tjeihi̱n ko̱ tsa̱ skjúhi̱n. 


text:
Tsa tjín xi mjehe̱ ts'i̱ínko̱kju̱a̱hi xi má nga kjé'ahi chi̱nkahi̱, tjeihi̱n ko̱ chi̱nka ntsja̱hi̱. 


text:
Tsa tjín xi ts'i̱ín kju̱a̱'yúhun ri nga k'úínko̱i̱ ch'áha̱ nku kilome̱tru̱ tjíhin, tu̱ sahá t'inko̱i̱ jo kilome̱tru̱ tjíhin. 


text:
Tjeihi̱n xi ku̱a̱nkihi tsa mí nihi ko̱ najmi tu̱ xin chasei tsa tjín xi mjehe̱ ku̱e̱nyahi tsa mí nihi. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga tjíhin nga n'e̱tjáá xinki̱á 


text:
<pb/>’Ja kinu'yó nga b'a̱ kik'ihi̱n xu̱ta̱ ni̱stjin nk'ie: “N'e̱tjóí xu̱ta̱ xinki̱ ko̱ n'e̱ unchai xu̱ta̱ kontra̱hi̱.” 


text:
Tu̱nga ahán b'a̱ tíxinnu̱u nga tu̱ sahá n'e̱tjó xu̱ta̱ kontra̱nu̱u. Ti̱nchíhu̱u Nti̱a̱ná nga nda kats'ínko̱ xi ch'on títsunu̱u. Nda n'o̱ho̱o xi unkienu̱u. Chu̱bantjo nginku̱n Nti̱a̱ná xi ch'on títs'ínnu̱u ko̱ xi tje̱nnki unkienu̱u. 


text:
<pb/>’B'a̱ n'o̱o tu̱ xi b'a̱ ts'ín ka̱mahanu ntíhi̱ Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. A̱t'aha̱ kui xi ts'íntjuhu̱ ts'íu̱ ngayjee̱ xu̱ta̱, ndaha tsa xi ch'onk'un ko̱ ndaha tsa xi nda. Ko̱ ts'ínk'aha̱ ts'í ngayjee̱ xu̱ta̱, ndaha tsa xi na̱xu̱ ts'ín ko̱ ndaha tsa xi najmi na̱xu̱ ts'ín. 


text:
A̱t'aha̱ tsa n'e̱tjó xi tjoho̱ jun, ¿mí chjíhi xi ku̱i̱jne̱nu̱u nk'ie? Santaha já xi f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ b'a̱ ta̱ i̱ncha ts'ín. 


text:
Ko̱ tsa tu̱ subahá já nts'o xi súniñoho̱o, ¿mí ni nda tjíhin xi tín'o nk'ie? Santaha xu̱ta̱ xi najmi be Nti̱a̱ná b'a̱ ta̱ i̱ncha ts'ín. 


text:
’Najmi tu̱ nginku̱n xu̱ta̱ na̱xu̱ n'esjo yjonu̱u, tsa tu̱ xi sku̱e̱he̱nu̱u nga na̱xu̱ tín'o. A̱t'aha̱ tsa b'a̱ n'o̱o, najmi chumi ni chjíhi xi tsjánu̱u Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, nk'ie nga k'u̱a̱i̱hini chje̱hi̱, najmi tu̱ tjio títjun n'ekjanei, xi nkú ts'ín xu̱ta̱ xi tu̱ tsjohó ra̱ bakúchji xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná a̱ya ni'ya sinagoga̱ ko̱ a̱ya ni̱yóo̱, tu̱ xi nda sku̱e̱he̱ ra̱ xu̱ta̱. Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ja títs'ínkjáíhi̱n chjí xi ts'e̱ jóo̱. 


text:
Tu̱nga ji, nk'ie nga tí'ba̱i̱ chje̱hi̱, najmi tjíhin nga sku̱e̱ ntsa̱ skjúín ni xi títs'ín ntsa̱ kixi̱. 


text:
Tu̱ sahá jyuhú kj'i tjein chje̱hi̱. Ko̱ kui Na̱'mihi̱ xi tíbe ni xi 'ma tín'ei, kui xi tsjáhi chjíhi̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín chu̱baka̱á Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>’Nk'ie nga chu̱bako̱o Nti̱a̱ná, najmi b'a̱ tu̱ n'o xi nkú ts'ín xu̱ta̱ xi tu̱ tsjohó ra̱ bakúchji xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná. Kui xi tsjoho̱ bincha ndju a̱ya ni'ya sinagoga̱ ko̱ ni̱yátée̱ nk'ie nga nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná, tu̱ xi sku̱e̱he̱ ra̱ xu̱ta̱. Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ja títs'ínkjáíhi̱n chjí xi ts'e̱ jóo̱. 


text:
Tu̱nga ji, nk'ie nga chu̱bako̱i̱ Nti̱a̱ná, ti̱tjás'e̱i̱n a̱ya 'mahi̱, t'echjáí a̱nkju̱a̱hi̱ ko̱ chu̱bako̱i̱ Na̱'mihi̱ xi tíjñako̱ subahi má 'moo̱. Ko̱ kui Na̱'mihi̱ xi tíbe ni xi 'ma tíma, kui xi tsjáhi chíhi̱. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga chu̱bako̱o Nti̱a̱ná, najmi tu̱ n'e chjón én xi najmi tjíhi̱n sin, tsa ta̱ kui ta̱ maha én xi chu̱bo, xi nkú ts'ín xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱. Kui xi b'a̱ maha̱ nga ngju̱énñjuhu̱ Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ nga 'yún tse tínchja̱. 


text:
Kui nga najmi b'a̱ tu̱ n'ehenu jun xi nkú nga ts'ín xu̱ta̱ xu'bo̱. A̱t'aha̱ jahá be títjun Na̱'minu̱u ni xi machjénnu̱u kintehe̱ ni nga ku̱i̱nchíhu̱u. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, b'i̱ ts'ín chu̱bako̱honu Nti̱a̱ná:<pb/>Ji Na̱'mini̱ xi tinchin ndji̱o̱jmi ján,<br/>katenkjúhin xu̱ta̱.<pb/> 


text:
Najmi tu̱ 'ba̱i̱ntei nga ku̱i̱jne̱jii̱n nga chjút'ayák'unni̱.<pb/>Tu̱ sahá chjúxinni̱ ni xi ch'onk'uu̱n.<pb/>A̱t'aha̱ ji xi batexumai,<br/>ko̱ ji xi tjíhin nga'yún,<br/>ko̱ ji xi tjíhin kju̱a̱chánka tu̱ nkj'íéhé ni.<pb/>B'a̱ tjín. 


text:
<pb/>’A̱t'aha̱ tsa n'e̱ndyjat'oho̱o xu̱ta̱ xi ch'on títs'ínnu̱u, b'a̱ ta̱ ts'ín ts'i̱ínndyjat'anu̱u Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Tu̱nga tsa najmi n'e̱ndyjat'oho̱o xu̱ta̱ xi ch'on títs'ínnu̱u, b'a̱ ta̱ ts'ín Na̱'minu̱u najmi ts'i̱ínndyjat'anu̱u ngatitsunnu̱u. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín ku̱i̱ntsu̱ba̱ kjintíaá 


text:
<pb/>’Nk'ie nga ku̱i̱ntsu̱ba̱ kjintíó, najmi tu̱ nusin kat'enu̱u xi nkú 'behe̱ xu̱ta̱ xi tu̱ tsjohó ra̱ bakúchji xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná. A̱t'aha̱ kui xi ndzjen ts'ínk'íé a̱nkjín tu̱ xi sku̱e̱he̱ ra̱ xu̱ta̱ nga tjíntu kjintíá. Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ja títs'ínkjáíhi̱n chjí xi ts'e̱ jóo̱. 


text:
Tu̱nga ji, nk'ie nga ku̱i̱nchun kjintíáí, tu̱ sahá chjújin na̱tí sisin ntsja̱hi̱ ko̱ ta̱nejin a̱nkjin. 


text:
B'a̱ ts'ín najmi sku̱e̱he xu̱ta̱ nga tinchun kjintíáí. Tu̱ Na̱'mihi̱ ní xi sku̱e̱, a̱t'aha̱ kui xi tíjñako̱ subahi má 'moo̱. Ko̱ kui Na̱'mihi̱ xi tíbe ni xi 'ma tíma, kui xi tsjáhi chjíhi̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín s'e̱yaná 


text:
<pb/>’Najmi tu̱ e̱i̱ a̱sunntei̱ n'e nchi̱náí yjohi̱, má nga ts'ínkatsúhu̱n xubíu̱ ni xi tjín ko̱ má nga ma stu ni xi tjín ko̱ má fas'en já ndyjée̱. 


text:
Tu̱ sa ní ndji̱o̱jmi ján n'e̱ nchi̱náí yjohi̱, má nga najmi ts'ínkatsúhu̱n xubíu̱ ni xi tjín ko̱ má nga najmi ma stu ni xi tjín ko̱ má najmi fas'en já ndyjé. 


text:
<pb/>’Tunkuin, kui xi xi nkú joyaha nku nd'í xi ts'ín ndzjehe̱n yjonintehi̱. Kui b'a̱ maha, tsa tunkuin fas'en ni xi nda, ngayjee̱ yjonintehi̱ s'e ndzjehe̱n. 


text:
Tu̱nga tsa ni xi najmi nda fas'en tunkuin, ngayjee̱ yjonintehi̱ s'e jyuhu̱n. Kui nga tsa ni xi tjíhin nga ts'i̱ín ndzjehen ri tu̱ sahá ts'ín jyun, ¡'yún ṉkjún jyun má tinchin ma! 


text:
<pb/>’Ndaha nku nda̱ musu̱ najmi ma ts'ínxát'aha̱ jo já nti̱a̱. A̱t'aha̱ nku xi ts'i̱ín unkie ko̱ nku xi ts'i̱íntjo, ko̱ a ra̱ ts'i̱ínxát'a sisihi̱n nku ko̱ ch'on ts'ín ku̱a̱se̱he̱ xinkuu̱. Kui nga najmi ka̱ma n'e̱xát'aha̱ ru̱u Nti̱a̱ná ko̱ kju̱a̱nchi̱nóo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga Nti̱a̱ná kuhu̱n ntíhi̱ 


text:
<pb/>’Kui kju̱a̱ha nga b'a̱ tíxihi̱nnu̱u. Najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u ni xi machjénnu̱u, mí nihi xi chi̱no̱o ko̱ mí nihi xi s'i̱u. Ta̱ ndaha najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u ni xi machjéhe̱n yjonintenu̱u, mí najyuhun xi ndyjo̱o. Nk'ie ní nga ku̱i̱ntsu̱bo̱o, kui ní nihi xi 'yún chjíhi̱ ra̱ nga nichinee̱. Ko̱ yjonintenu̱u, kui xi 'yún chjíhi̱ ra̱ nga najyuu̱n. 


text:
Cha̱so̱ho̱ ni̱se xi tjíma tje̱n nk'a ján. Najmi b'éntje̱, najmi b'ékú ko̱ najmi f'átjo ni xi kji̱ne̱. Tu̱nga Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján tsjáha̱ nichine. Ko̱ jun, ¿a najmi 'yúhún chjí so nga ni̱see̱? 


text:
<pb/>’¿Ko̱ á jun fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u najyun xi ndyja̱hanu? Cha̱se̱ chu̱ba̱yoho̱o xi nkú ts'ín sá naxú jñóo̱. Najmi ts'ínxá ko̱ najmi ts'ínnda nachjún. 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga ta̱ ndaha nda̱ rei̱ Salomon xi 'yún chánka kama ni̱stjin nk'ie, najmi b'a̱ k'un najyun xi kingja xi nkúhu naxúu̱. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u: “¿Mí nihi xi chi̱ne̱é?” ko̱ “¿Mí nihi xi s'i̱á?” ko̱ “¿Mí najyuhun xi ndyja̱á nd'a̱i̱?”, tsa ku̱i̱xíún. 


text:
A̱t'aha̱ ngatentee̱ ni xu'bi̱ bangisjai xu̱ta̱ xi najmi be Nti̱a̱ná, tu̱nga jahá be Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján nga machjénnu̱u ngatentee̱ niu̱. 


text:
Títjun tjehe̱nnto nga katatéxumanu̱u Nti̱a̱ná ko̱ n'o̱o ni xi na̱xu̱ nginku̱n, ko̱ b'a̱ ts'ín tu̱ k'u̱a̱i̱suhúnnu̱u ngayjee̱ ni xu'bi̱. 


text:
Najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u mí nihi xi ka̱ma ndyjunni̱. Ndyjunni̱ s'e̱ ngáha̱nu̱u a̱nte nga kjúánta̱ ngáha̱ ru̱u yjonu̱u. A̱t'aha̱ ngayje ni̱stjin y'a kju̱a̱sti xi ts'e̱.<pb/>


text:
A̱t'aha̱ xi nkú nga ts'ín n'e̱k'anjiu jé xu̱ta̱ xi kj'a̱í, b'a̱ ta̱ ts'ín ts'i̱ínnijé ngáha̱nu̱u Nti̱a̱ná. Ko̱ chu̱ba̱ xi n'e̱ chjón nga ch'a̱chu̱bo̱o, ta̱ kuihi xi k'u̱a̱chu̱ba̱ko̱ ngáha̱nu̱u Nti̱a̱ná. 


text:
Nk'ie nga yáxu'ba kjinki tunkuin, ¿nkú ts'ín b'a̱ k'úíhi̱n ri̱ nda̱ nts'ei: “K'u̱a̱i̱ntení nga k'uasjénkia stjé xi kjinki tunkuin”? 


text:
Tín'ei ni xi ts'ín xi tu̱ tsjohó ra̱ bakúchji xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná ni xi n'e̱ní ní. N'e̱sje mahi tjun yáxu'ba xi kjinki tunkuin, tu̱ xi nda ka̱ma ndzjehen ri nga n'e̱sjenki stjé xi kjinki tunku̱n nda̱ nts'ei. 


text:
<pb/>’Najmi tu̱ 'bo̱ho̱ nañóo̱ ni xi je nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ najmi tu̱ chi̱nko̱ chjanikj'ajihu̱un ni tsjo k'unnu̱u, a̱t'aha̱ ku̱a̱si̱nne chu̱ ni xi tsjo k'unnu̱u ko̱ santaha ko̱ jun kji̱ne̱nu̱u chu̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga ku̱i̱nchíí Nti̱a̱ná ni xi nda 


text:
<pb/>’Ti̱nchíú, ko̱ Nti̱a̱ná tsjánu̱u. Ti̱nchísjo, ko̱ sa̱kúnu̱u. N'e̱kjano a̱nkju̱o̱, ko̱ chjúx'ánu̱u. 


text:
Santaha ko̱ jun xi ch'onk'un yo nga 'bo̱ho̱o ni xi nda ntínu̱u. ¿A najmi tu̱ sahá Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján 'yún tsjá saha̱ ni xi nda xu̱ta̱ xi ku̱a̱nkihi̱? 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, xi nkú ts'ín mjenu̱u nga n'e̱nu̱u, b'a̱ ta̱ n'o̱ho̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱í. Kuihí niu̱ xi bakúya kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ ni xi y'ét'a já profeta̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku a̱nkju̱a̱ 


text:
<pb/>’Ti̱tjás'o̱on a̱nkju̱a̱ ntsjíyoo̱. A̱t'aha̱ tayá a̱nkju̱a̱ ko̱ tayá ni̱yá xi fi má nga ndyja xu̱ta̱. 'Yún nkjin xi tíi̱ncha fas'en a̱nkju̱a̱ xu'bo̱. 


text:
Tu̱nga ntsjíyahá a̱nkju̱a̱ ko̱ ntsjí ni̱yá xi fi má nga b'entu xu̱ta̱. Chuba xi tíi̱ncha sakúhu̱ a̱nkju̱a̱ xu'bo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín yaha̱ ra̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>’Chúhu̱un yjonu̱u já profeta̱ tsank'óo̱. Kui xi kj'u̱a̱í ts'ín ni̱ma̱kju̱a̱ maña̱ yjoho̱ xi nkúhu chu̱tsa̱nka̱, tu̱nga kjahán tjíntuyáha̱ xi nkúhu chu̱ kjan. 


text:
Ka̱mankjinnu̱u nkú k'un jóo̱ nk'ie nga cho̱o ni xi ts'i̱ín. A̱t'aha̱ ni xi ts'ín xu̱ta̱, kui xi nkú joyaha tu xi bjaha̱ nku yá tu. ¿A jñá na'yáhá xi bjaha̱ tuntsja̱jé? ¿A yá na'yáhá xi bjaha̱ tu higo̱? 


text:
Nku yá xi nda, najmi ma bjaha̱ tu xi najmi nda. Ko̱ nku yá xi najmi nda, najmi ma bjaha̱ tu xi nda. 


text:
Kui b'a̱ maha, cha̱hanu já profeta̱ tsank'óo̱ nk'ie nga cho̱o tu xi ts'e̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu yá xi kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱ 


text:
<pb/>’Najmi kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi: “Ji nda̱ maestru̱, ji nda̱ maestru̱”, títsuna. Xi títs'íntjusun ní xi nkú ts'ín mjehe̱ Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján, kuihí xi kju̱a̱s'enjin yo̱. 


text:
Nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nkjin ṉkjún xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱na: “Ji Nda̱ Nti̱a̱, ji Nda̱ Nti̱a̱, ngajohi̱ y'eni̱jmíi̱, ngajohi̱ tsich'onsjehe̱ni̱ jánindoo̱ ko̱ nkjin kju̱a̱nkjún kin'ei̱.” 


text:
Tu̱nga an b'a̱ xín ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ xu'bo̱: “Ndaha̱chí najmi benu̱u. Tankín t'axínnú jun xi ch'on kin'o.” B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu yá xu̱ta̱ha xi nkjink'un 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, ngatentee̱ xu̱ta̱ xi nt'é énna̱ ko̱ ts'íntjusun, kui xi nkú joyaha nku nda̱ kitikju̱a̱ xi kits'ínndasún ni'yaha̱ a̱sun ndji̱o̱. 


text:
A̱s'a̱i kik'a tsíu̱, kama 'yún ntáje̱, ko̱ ntjo̱ kits'ínk'ajni ni'yoo̱ nga mjehe̱ kja̱níts'in. Tu̱nga najmi tsijnehé a̱t'aha̱ a̱sun ndji̱o̱ kamandasún. 


text:
Tu̱nga ngatentee̱ xu̱ta̱ xi nt'é énna̱ ko̱ najmi ts'íntjusun, kui xi nkú joyaha nku nda̱ chi̱ni xi kits'ínndasún ni'yaha̱ a̱sun tsumíu̱. 


text:
A̱s'a̱i kik'a tsíu̱, kama 'yún ntáje̱, ko̱ ntjo̱ kits'ínk'ajni ni'yoo̱ nga mjehe̱ kja̱níts'in. Tsijne ni'yoo̱ nga tsatsunyje. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kamaha̱ Jesu nga b'a̱ kitsú, tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi nkú ts'ín tíbakúya. 


text:
A̱t'aha̱ tíbakúya xi nkúhu tsa xá tjíhi̱n. Najmi b'a̱ ts'ín tíbakúya xi nkú ts'ín bakúya já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i j'aisehe̱ Jesu nku nda̱ xi k'uhu̱n ch'in fentujnu. Tsasinkúnch'int'aha̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, tsa ji xi mjehi, ka̱ma n'e̱ jení nga chjúxinní ch'in xi k'unna. 


text:
<pb/>Kingjénne ntsja Jesu nga kits'ínko̱ nda̱ uu̱n ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Mjena. Katuma jei. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ tsitjuxíhi̱n ch'ihi̱n ndo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ Jesu ndo̱: —Ji najmi tu̱ ch'a xi 'miyaihi̱ ni xi kamat'ain. T'ihi̱nkúchjihi̱ yjohi̱ nda̱ na̱'miu̱ ko̱ tjein chje̱ xi nkú ts'ín y'éjña Moise, tu̱ xi sku̱e̱ kixi̱hi xu̱ta̱ nga ja kamanda ngáhani. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nda̱ musu̱hu̱ nku nda̱ jun k'aku̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga jas'en Jesu nanki Capernaum, a̱s'a̱i j'aisehe̱ nku nda̱ jun k'aku̱ nga j'ainkihi̱ nku kju̱a̱nda. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ nti̱a̱, nda̱ musu̱na̱ kjijña un ni'yana̱. Najmi ta̱ ma ts'ín ni̱yáha ko̱ un tíbehe̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há kitsú nda̱ jun k'aku̱: —Ji nda̱ nti̱a̱, najmi an tsuhuna tsa ni'yana̱ ku̱i̱tjás'e̱i̱n. Tu̱ b'a̱ ti̱xín ní nga katumanda nda̱ musu̱na̱, ko̱ ka̱manda ndo̱ ma. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é Jesu én xi kitsú ndo̱, kama nkjúhu̱n ko̱ b'i̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ xi tje̱nko̱: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ndaha nku xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱ najmi kje̱e sakújinna xi b'i̱ ts'ín s'ejihi̱n an xi nkú ts'ín s'ejihi̱n nda̱i̱. 


text:
Ko̱ b'a̱ tíxinnu̱u. Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi ni̱ba tu̱ má xi tje̱hén ni ko̱ k'úéntut'áko̱ yámixo̱ ntje̱ cháná Abraham ko̱ Isaac ko̱ Jacob má batéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
Tu̱nga xu̱ta̱ xi tje̱he̱n ra̱ nga kju̱a̱s'en kai má batéxuma Nti̱a̱ná, kui xi ngju̱a̱i̱ya na̱tsin ján má jyuu̱n, a̱nte má nga kji̱ntá xu̱ta̱ ko̱ ku̱a̱te ni̱'yu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ kinchja̱ko̱ ngáha Jesu nda̱ jun k'aku̱: —T'in. Ngandahi̱ katuma xi nkú ts'ín kuas'ejihin. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kamanda nda̱ musu̱hu̱ nda̱ juu̱n. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu na̱ nchí'yaha̱ Pedro̱ 


text:
A̱s'a̱i kits'ínko̱ ntsja ta̱chjúu̱n. Kindyjajihi̱n ch'iu̱n ko̱ tsisintje̱n nga kitsjáha̱ nichine xi tsichusehe̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ un 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama'ña̱, j'aich'áha̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱. Nkuhú tsu̱'ba én xi kitsú Jesu nga kik'onsje jánindoo̱ ko̱ nga kits'ínnkihi̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ uu̱n. 


text:
B'a̱ kama tu̱ xi tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kitsú nda̱ profeta̱ Isaia̱: “Kui xi ngjiko̱ kju̱a̱'unná ko̱ jakj'á ch'inná.” B'i̱ kitsúhu̱ Jesu já xi mjehe̱ tsjénnkihi̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie Jesu nga nkjin xu̱ta̱ katsendáíhi̱ ra̱, b'i̱ kitsú nga mjehe̱ ngju̱a̱i̱ ngabantá ntáchak'uu̱n. 


text:
A̱s'a̱i j'aik'úhu̱n nku nda̱ chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, tsjénnkihi tu̱ má xi tje̱hén ni nga k'úín. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Chu̱ xi tjín ngijñóo̱ tjíhi̱n ti̱xa̱ ngijo ko̱ ni̱see̱ tjíhi̱n nu̱ba̱. Tu̱nga Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n najmi tjíhi̱n má nga ka̱ma kju̱ájñasun nintaku̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú nku nda̱ ni'yakuyáha̱: —Ji nda̱ maestru̱, k'u̱a̱i̱ntení nga tjun kfínngjayánjia na̱'mina̱. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Tsjénnkiní ji. T'ejñaihi̱ xu̱ta̱ xi b'a̱ joyaha tsa ja k'ien nga kandjáyanji suba xu̱ta̱ k'ien xinkjín. B'i̱ ts'ín kits'ínk'íéjyu Jesu ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n 


text:
Tu̱ nkuhú ntjo̱ xi tu̱ xí 'yúhún kamané nk'ie nga tje̱njin ntáchak'uu̱n, santaha i̱xí kingjá 'mahá ra̱ t'éhe̱n ntóo̱ tsutsuu̱. Tu̱nga kjifehé Jesu nga b'a̱ tímoo̱. 


text:
A̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ ngji ts'ínkj'áha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¡Ji nda̱ maestru̱, n'e̱k'ankini̱! ¡Ja ku̱a̱yáá e̱i̱ ni̱! 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¿Á tíbinkjuhunnu? ¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihi̱nnu̱u Nti̱a̱ná! A̱s'a̱i tsisintje̱n Jesu ko̱ ndjá kinchja̱ko̱ ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n nga kits'ínk'íéjyu. A̱s'a̱i kis'e jyujyu. 


text:
Kama nkjúhu̱n jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ xinkjín: —¿Yá nda̱ha xu'bi̱ nga santaha ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n nt'é'éhe̱n ra̱? B'i̱ ts'ín kits'ín nda̱íhi̱ Jesu jo já xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichu Jesu ngabantá ntáchak'uu̱n, nankihi̱ xu̱ta̱ Gadara̱, a̱s'a̱i tsitjujín tsjóo̱ nga j'aik'úhu̱n Jesu jo já xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱. Tu̱ ni xí kjahán jóo̱, nga santaha najmi ta̱ ch'a ma f'a ni̱yá xu'bo̱. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha kikjintáya nga b'i̱ kitsúhu̱ Jesu: —Ji Jesu, Ntíhi̱ Nti̱a̱ nku tutuu̱, ¿mí nihi xi tjínko̱ni̱? ¿A ja kjúái̱k'a̱i̱ni̱ kju̱a̱ni̱ma̱ kintehe̱ ni nga ku̱i̱chú ni̱stjiu̱n? 


text:
Kui nga b'a̱ kitsúhu jánindoo̱ nga i̱ncha tsankihi̱ Jesu: —Tsa ku̱i̱ch'onsje̱ni̱ e̱i̱, tu̱ sahá tjennteni̱ nga ku̱i̱tjás'e̱njihi̱n chi̱nko̱. 


text:
<pb/>—Tankíún —kitsú Jesu. A̱s'a̱i tsitjujíhi̱n jóo̱ jánindoo̱ nga i̱ncha ngjikjas'enjihi̱n chi̱nko̱. Tsangatsanka ngatentee̱ chi̱nko̱ nga kikjaníkj'antjai yjoho̱ má nk'antjaihi̱ yo̱ ko̱ tsixuntujín ntáchak'uu̱n. Yo̱ jesunjin ntá. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsanka já xi tíi̱ncha kunntá chi̱nko̱. I̱ncha j'ai a̱jin na̱nti̱o̱ ko̱ kitsúya ngatentee̱ ni xi kamoo̱ ko̱ ni xi kamaha̱ já xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱. 


text:
Tu̱ tsitju tentehé xu̱ta̱ na̱nti̱o̱ nga nibasehe̱ Jesu. Nk'ie nga j'aisehe̱, i̱ncha tsankihi̱ nga ku̱i̱tju nankihi̱ jóo̱.<pb/>


text:
Ja kamoo̱. J'aisehe̱ Jesu já xi y'ang'anki nku nda̱ xi najmi ma fi, xi kjisun na̱chaha̱n. Nk'ie nga kikie Jesu nga s'ejihi̱n jóo̱ yáha kui, a̱s'a̱i kinchja̱ko̱ nda̱ uu̱n: —Tsjo kat'ehe̱ tak'uin, ntína̱. Ja kama ndyjat'ahi ngatitsuhi̱n. 


text:
<pb/>B'i̱ ts'ín kits'ínnkjink'un k'u̱a̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱: “Najmi tíbenkjún Nti̱a̱ná nda̱i̱ nga b'a̱ ts'ín tínchja̱.” 


text:
Tu̱nga behé Jesu ni xi tíi̱ncha ts'ínnkjink'un jóo̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱: —¿Á b'a̱ ch'on ts'ín tín'enkjíntak'uhunnu? 


text:
Tu̱nga mjehéna kuakuchjínu̱u nga Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n tíjña ngajoho̱ Nti̱a̱ná a̱sunntei̱ xi má nga ka̱ma ts'i̱ínndyjat'aha̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ nda̱ xi najmi ma fiu̱: —Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí na̱chahi̱n ko̱ t'in ngáhani ni'yahi̱. 


text:
Nk'ie nga kikie xu̱ta̱ nkjiu̱n nii̱, kitsankjún ko̱ kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná a̱t'aha̱ xu̱ b'a̱ tse nga'yún kitsjáha̱ nku nda̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ha̱ Jesu Mateo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga títs'ín ni̱yá Jesu, kikie nku nda̱ xi 'mi Mateo̱ xi kab'ejña a̱nte má nga f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Tsjénnkiní. A̱s'a̱i tsisintje̱n Mateo̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu. 


text:
<pb/>Ko̱ ni xi kama, nk'ie nga tíkjine Jesu ni̱ñu̱ ni'yaha̱, nkjin ṉkjún já xi f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ já xi najmi na̱xu̱ ts'íntjusun kju̱a̱téxumoo̱ ta̱ i̱ncha j'aik'ientut'áha̱ Jesu ko̱ já ni'yakuyáha̱ t'a yámixo̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie já fariseo̱ nii̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱ Jesu: —¿Á já xi f'áchjíntjaihi ch'á ko̱ já xi najmi na̱xu̱ ts'íntjusuhun kju̱a̱téxumoo̱ tíneko̱ho ni̱ñu̱ nda̱ maestru̱nu̱u? 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga kint'é Jesu éi̱n, b'i̱ kitsú: —Xu̱ta̱ xi uhu̱n machjéhe̱n já chji̱ne̱nki, najmi xi ndaha̱. 


text:
Tankíún ko̱ ti̱nchíyo nkú tsuhu̱ ra̱ éhe̱n Nti̱a̱ná xi b'i̱ ts'ín tjít'a: “Ni xi mjehéna, nk'ie nga ka̱ma ni̱ma̱nu̱u xu̱ta̱. Najmi chje̱ xi k'u̱échjíntjainu̱u mjena.” Najmi xu̱ta̱ je jái̱ nchjaha̱, xu̱ta̱ ngatitsun ní jái̱ nchjaha̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu nkjé tjíhin nga k'úéntu kjintíá xu̱ta̱ ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisehe̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ Jua Bautista̱ ko̱ b'i̱ i̱ncha kitsúhu̱: —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga najmi b'entu kjintíáha já ni'yakuyáhi̱ xi nkú ts'ín bintsu̱ba̱ kjintíáha̱ni̱ ji̱n ko̱ já fariseo̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿A mahá 'be babaha̱ xu̱ta̱ xi tjíntujín nku s'í kju̱a̱bixan nk'ie nga tíjñajin saha̱ nda̱ bixoo̱n? Tu̱nga ku̱i̱chúhú ni̱stjin nga chjú'aha̱ nda̱ bixoo̱n. Nk'iehé nga k'úéntu kjintíá. 


text:
Ta̱ ndaha najmi ch'a b'éstiko̱ho najyun chá nku te najyun tse̱tse̱ xi najmi kje̱e nibákú. A̱t'aha̱ ni̱bakú najyun tse̱tse̱ ko̱ kjeti̱ya najyun chóo̱. B'a̱ ts'ín fi tsehe má kitiyá. 


text:
Ko̱ ta̱ ndaha najmi ch'a binchá binu̱ tse̱tse̱ nku tsa tja̱ba̱xín chá. A̱t'aha̱ binu̱ tse̱tse̱ kjeti̱ya tsa tja̱ba̱xín chóo̱. A̱s'a̱i fi ndzjo binu̱ ko̱ batsun tsa tja̱ba̱xíu̱n. Kui nga tsa tja̱ba̱xín tse̱tse̱hé xincháha binu̱ tse̱tse̱, ko̱ b'a̱ ts'ín nda f'áítjoho nga joo̱ niu̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku ta̱kjín ko̱ nku ta̱chju̱ún 


text:
<pb/>Nk'ie nga b'a̱ títsu Jesu, tu̱ j'aihí yo̱ nku nda̱ tjíxá ko̱ tsasinkúnch'int'aha̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Ta̱kjínna ja k'uen. Nibángjennéí ntsa̱i̱ ntína̱ tu̱ xi kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱. 


text:
Ko̱ tu̱ yo̱hó j'ai tje̱nnkihi̱ Jesu nku ta̱chju̱ún xi tjíhi̱n te jo nú nga jní títs'ínk'iehe̱n. Kui xi kits'ínko̱ tuts'in najyun xi yja Jesu. 


text:
Tu̱nga kits'ínk'ótjiyahá Jesu nga tsasehe̱ ta̱chjúu̱n ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji ntína̱, tsjo kat'ehe̱ tak'uin. A̱t'aha̱ kuas'ejihin nga Nti̱a̱ná kits'ín nibána, kui nga kama nkihi ri. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kamanda ta̱chjúu̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichu Jesu ni'yaha̱ nda̱ tjíxóo̱, kikie yo̱ já xi títs'ínkjane yána̱xu̱ ko̱ xu̱ta̱ xi xa̱áha̱n tíi̱ncha ts'ín nga tíkjintá. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tankín ngáhanu. Najmi ka'me ta̱kjíu̱n. Tu̱ kjifehé. Tsajnukiehe̱ xu̱ta̱ xi kama ñjakú yo̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga ja kik'onsje Jesu xu̱to̱, a̱s'a̱i jas'en má kjijña ta̱kjíu̱n, jakj'á ntsja ko̱ tsisintje̱n ngáha ta̱kjíu̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíbitju Jesu yo̱, kitsjennkíhi̱ jo já ka̱ xi kikjintáya tje̱nnkihi̱. B'i̱ i̱ncha kitsú: —Ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi ji̱n. 


text:
<pb/>Ko̱ nk'ie nga jas'en ni'yaha̱ Jesu, yo̱ i̱ncha j'aisehe̱ já ko̱. B'i̱ kitsú Jesu nga kingjásjaiyaha̱ jóo̱: —¿A s'ejinnu̱u nga ka̱mana ts'ian ni xi mjenu̱u? B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Joho̱n, nda̱ maestru̱. 


text:
<pb/>Tsix'ánki tunku̱n jóo̱. A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Jesu: —Tu̱nga najmi tu̱ ch'a 'miyahá ru̱u ni kamat'on. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga i̱ncha ngji jóo̱, kitsúyaha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱ xi nkú nga kits'ínko̱ho̱ Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ xi najmi ma nchja̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíbitju já xi ka̱ kai, i̱ncha j'ai xu̱ta̱ xi j'aiko̱ho̱ Jesu nku nda̱ xi najmi ma nchja̱, a̱t'aha̱ nda̱nindoo̱ tíjñajihi̱n. 


text:
Nk'ie nga kik'onsje Jesu nda̱nindoo̱, kinchja̱ ngáha nda̱ ni̱mo̱. Kama nkjúhu̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —Ndaha̱chí najmi kje̱e yaá a̱jinná xi ntje̱he̱ Israel tjenná nku ni xi b'a̱ tjín. 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há kitsú já fariseo̱: —Nga'yúhu̱n nda̱ninda k'aku̱hu̱ jánindoo̱ m'osjeko̱ho jánindoo̱ nda̱i̱. B'i̱ ts'ín kama ni̱ma̱ha̱ Jesu xu̱ta̱ 


text:
<pb/>Kikjatsú'ba Jesu ngayjee̱ nanki i ko̱ nanki xi̱ xi tjín yo̱ nga tsakúya a̱ya ni'ya sinagoga̱. Y'éni̱jmí én nda tsu xi títsuya nga Nti̱a̱ná xi batéxuma ko̱ kits'ínnkiyjehe̱ ch'in xi k'uhu̱n xu̱ta̱. 


text:
Nk'ie nga kikie Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n, kama ni̱ma̱ha̱, a̱t'aha̱ tíi̱nchajihi̱n sén ko̱ chu̱ba̱ tjímahá xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱ xi najmi tjíhi̱n nda̱ bastu. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ko̱ já ni'yakuyáha̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Xu̱ta̱ xi tjín b'a̱ joyaha nkúhu nku ntje̱ chánka, tu̱nga chubahá maha já musu̱ xi ts'i̱ínxájin nii̱. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyá xi te joo̱ ko̱ kitsjáha̱ nga ngajoho̱ Jesu ka̱maha̱ jóo̱ k'o̱nsje jánindoo̱ xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱ ko̱ nga ts'i̱ínnkiyjehe̱ xu̱ta̱ xi ch'ihi̱n. 


text:
<pb/>Kui xu'bi̱ xi j'áíhi̱n já postru̱ xi te joo̱: títjun Simon, xi ta̱ 'mi Pedro̱, ko̱ Andre xi nda̱ nts'e̱ Pedro̱ maha; Santiago̱ ko̱ Jua xi nts'e̱ maha xinkjín, xi jáha̱ Zebedeo̱; 


text:
Simon xi mako̱ já kananista̱ ko̱ Juda̱ Iscariote̱ xi a̱skahan kits'ínkjas'en Jesu. B'i̱ ts'ín kitsúyaha̱ Jesu já postru̱ xi nkú i̱ncha ts'i̱ín nga k'u̱éni̱jmí 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kits'ínkji Jesu já ni'yakuyá xi te joo̱ nga kitsúyaha̱ ni xi tjíhin nga i̱ncha ts'i̱ín. B'i̱ kitsúhu̱: —Najmi tu̱ bankíún má nga najmi tjín xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱ ko̱ najmi tu̱ bitjas'o̱on nankihi̱ xu̱ta̱ Samari̱a̱. 


text:
Xu̱ta̱ xi ntje̱he̱ ní Israel y'aha̱ ra̱ tankíhi̱nso̱ho̱, xu̱ta̱ xi ja kindyja xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱. 


text:
N'e̱nkihu̱u xu̱ta̱ un, n'e̱kj'áíyoho̱o xu̱ta̱ xi ja ka'me, n'e̱nkihu̱u xu̱ta̱ xi k'uhu̱n ch'in fentujnu tu̱ xi ka̱ma jehe nginku̱n Nti̱a̱ná, ko̱ ti̱ch'onsjo̱o jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱. Xi nkú ts'ín tu̱ kik'a̱i̱hínu̱u nga'yún, b'a̱ ts'ín tu̱ ti̱si̱nko̱nú xu̱ta̱. 


text:
Najmi tu̱ ch'o tsa nga n'o̱o ni̱yá, ta̱ ndaha jo 'yún najyun xi ndyjo̱o, ta̱ ndaha tja̱ba̱xínnté, ko̱ ta̱ ndaha yánise. A̱t'aha̱ xi ts'ínxá tjíhi̱n kixi̱ nga k'u̱a̱i̱hi̱ nichine. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga ku̱i̱tjás'o̱on nku nanki 'yún ko̱ tsa nku nanki i̱chí, yo̱ ti̱nchísjo nku xi nda ani̱ma̱ha̱. Ti̱ntsu̱bo̱o ni'yaha̱ santa nkúhu nga ku̱i̱tju ngáhanu nanki xu'bo̱. 


text:
Tsa nda ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ ni'yoo̱, kas'ehe̱ kju̱a̱jyunu̱u. Tu̱nga tsa najmi nda ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱, kak'óyak'un ngáha̱nu̱u kju̱a̱jyunu̱u. 


text:
<pb/>’Tsa tjín xi najmi ts'i̱ínkjáínnu̱u ko̱ tsa najmi ngju̱énñjuhu̱ énnu̱u, tu̱ sahá ti̱tjusje̱ ngáhanu ni'yoo̱ ko̱ tsa nankiu̱, ko̱ t'etsujno ndyjo tsu̱ku. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ ni xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱, kui nanki xu'bo̱ xi 'yún un sku̱e̱ saha̱ nga xu̱ta̱ xi kis'e nanki Sodoma̱ ko̱ nanki Gomorra̱. B'i̱ ts'ín kitsúyaha̱ Jesu já postru̱ nga n'e̱ uncha 


text:
<pb/>’T'ejin tak'un. An títs'inkjínu̱u xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱ a̱jihi̱n nañá kjan. Kui nga ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu xi nkú joyaha ye̱ ko̱ ni̱ma̱kju̱a̱ n'e̱sjo yjonu̱u xi nkú joyaha chu̱tujuu̱. 


text:
Chúhu̱un yjonu̱u xu̱ta̱, a̱t'aha̱ ts'i̱ínkjas'ennu̱u já tjíxóo̱ ko̱ k'u̱énu̱u a̱ya ni'ya sinagoga̱. 


text:
Nga̱t'ana̱ ngju̱a̱i̱ko̱nu̱u nginku̱n já títjuu̱n ko̱ nginku̱n já rei̱, tu̱ xi ku̱i̱xínyaha̱ ru̱u jóo̱ ko̱ ta̱ xu̱ta̱ xi najmi ntje̱he̱ Israel tje̱he̱n ra̱ yáha an. 


text:
<pb/>’Tu̱nga nk'ie nga ts'i̱ínkjas'ennu̱u xu̱ta̱, najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u nkú n'e̱ chu̱bo ko̱ mí éhen xi ku̱i̱xíún. A̱t'aha̱ kui chu̱ba̱ xu'bo̱ k'u̱a̱i̱nu̱u én xi chu̱bo. 


text:
<pb/>’Já xi nts'e̱ maha xinkjín ta̱ kuihi ts'i̱ínkjas'en xinkjín nga n'e̱k'ien. Xi tí'mi na̱'mi ts'i̱ínkjas'en ntíhi̱. Xi tí'mi ntí kja̱ánko̱ xi cháha̱ ko̱ ts'i̱ínk'ien. 


text:
Nga̱t'ana̱ ts'i̱ín unkiehe̱nu̱u ngayjee̱ xu̱ta̱. Tu̱nga xi tu̱ nku ndjáhá ku̱a̱si̱njña, kui xi k'u̱a̱nki. 


text:
Nk'ie nga tsjénnki unkienu̱u xu̱ta̱ xi tjín nku nanki, tu̱ sahá ti̱yú. Tankíún kj'a̱í nanki. A̱t'aha̱ kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Najmi kfe̱nu̱u nga ku̱i̱nimo ngayjee̱ nankihi̱ xu̱ta̱ Israel kintehe̱ ni nga kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. 


text:
<pb/>’Nku nda̱ ni'yakuyá najmi 'yún yankjún sa nga nda̱ maestru̱hu̱, ko̱ nku nda̱ musu̱ najmi 'yún yakjún sa nga nda̱ nti̱a̱ha̱. 


text:
Nda tjín ts'e̱ nda̱ ni'yakuyóo̱ tsa b'a̱ ts'ín ka̱maha̱ xi nkúhu nda̱ maestru̱hu̱, ko̱ nda tjín ts'e̱ nda̱ musu̱ tsa ku̱i̱chú ma xi nkú joyaha nda̱ nti̱a̱ha̱. Tsa na̱'mihi̱ ntíu̱ xi tí'mihi̱ nda̱ninda Beelzebu, ¿a najmi tu̱ sahá 'yún ch'on k'úín saha̱ ntíhí? B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu yá xi tjíhin nga ku̱i̱nkjún 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, najmi tu̱ binkjuhunnu xu̱ta̱ xu'bo̱. A̱t'aha̱ najmi tjín ni xi 'ma tjítjo xi najmi cha̱, ko̱ najmi tjín ni xi tíjña 'ma xi najmi s'e̱jña chji. 


text:
Ni xi tíxinyanu̱u má jyuu̱n, chu̱ba ngáhanu má ndzjee̱n. Ko̱ én se̱n xi ku̱i̱nú'yó nga kuinchja, ch'i̱íyako̱ ngáhanu a̱sun nk'a ni'yoo̱. 


text:
Najmi tu̱ binkjun xi tu̱ yjonintee̱hé maha̱ ts'ínk'ien tu̱nga najmi mahá ra̱ ts'i̱ínk'ien ani̱ma̱nu̱u. Xi ma níhi̱ ts'ínkji ani̱ma̱nu̱u ko̱ yjonintenu̱u a̱jin nga̱k'i̱e̱n, kui ní xi ti̱nkjún. 


text:
<pb/>’¿A najmi mahá tsa tu̱ xí nanki chjíhí ch'a nga satéña jo ni̱se xi̱ tíntí? Ndaha tsa b'a̱ ma, ndaha nku ni̱see̱ najmi ndyja̱ tsa najmi mjehe̱ Na̱'minu̱u. 


text:
<pb/>’Ngatentee̱ xi ts'i̱ínkie yjoho̱ nga bena nginku̱n xu̱ta̱, ts'inkíé yjona̱ nga be xu̱to̱ nginku̱n Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Tu̱nga xi najmi ts'i̱ínkie yjoho̱ nga bena nginku̱n xu̱ta̱, ko̱ an ta̱ najmi ts'inkíé yjona̱ nga be xu̱to̱ nginku̱n Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu nga kui nga̱t'aha̱ ku̱a̱kjányaha yjoho̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>’Najmi b'a̱ tu̱ ts'ín n'enkjíntak'un, tsa kju̱a̱jyu jái̱k'iejñá a̱sunntei̱. Najmi kju̱a̱jyu jái̱ tsja. Kju̱a̱chán ní jái̱ tsja. 


text:
A̱t'aha̱ jáa̱ tu̱ xi ku̱a̱kjányaha yjoho̱ xu̱ta̱, má nga nku nda̱ ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱'mihi̱ ko̱ nku ta̱kjín ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱aha̱ ko̱ nku na̱ a̱nta ngju̱a̱i̱ kontra̱ha̱ na̱ nchí'yaha̱. 


text:
<pb/>’Xi 'yún ts'i̱íntjo sa na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱ nga an, kui xi najmi tsuhu̱ ra̱ nga ka̱ma xu̱ta̱ ni'yakuyána̱. Xi 'yún ts'i̱íntjo sa ntíhi̱ nga an, najmi tsuhu̱ ra̱ nga ka̱ma xu̱ta̱ ni'yakuyána̱. 


text:
Xi ku̱a̱ngisjáí suba nga k'úéjña tík'un, tu̱ sahá ku̱a̱yá. Tu̱nga xi ku̱a̱yá nga̱t'ana̱, kui xi sa̱kúhu̱ nga k'úéjña tík'un. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu chjí xi k'u̱a̱i̱hi̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>’Xu̱ta̱ xi ts'i̱ínkjáínnu̱u, ja an títs'ínkjáínna. Ko̱ xi ts'i̱ínkjáínna, ta̱ títs'ínkjáíhi̱n xi kits'ín nibána. 


text:
Xi ts'i̱ínkjáíhi̱n nku nda̱ profeta̱ a̱t'aha̱ nda̱ profeta̱ nii̱, xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ b'a̱ ts'ín k'u̱a̱i̱hi̱. Ko̱ xi ts'i̱ínkjáíhi̱n nku nda̱ xi na̱xu̱ ts'ín a̱t'aha̱ na̱xu̱ ts'ín ndo̱, xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ b'a̱ ts'ín k'u̱a̱i̱hi̱. 


text:
Ko̱ tsa tjín xi tsjáha̱ nku chu̱tsín ntánijua nch'án xi k'úí nku xu̱ta̱ xu'bi̱ a̱t'aha̱ xu̱ta̱ ni'yakuyána̱ nii̱, kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u nga kj'u̱a̱i̱hi̱ chjíhi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kamaha̱ Jesu nga kitsúyaha̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ ni xi tjíhin nga i̱ncha ts'i̱ín, a̱s'a̱i i̱ncha ngji nga tsakúya ko̱ y'éni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nanki xi tjín yo̱. 


text:
tu̱ xi ngju̱ásjaiyaha̱ ra̱ Jesu. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —¿A ji nda̱ xi tjíhin nga kj'u̱a̱í? ¿A ra̱ chúyahá ri̱ kj'a̱í nda̱ha? 


text:
Tíma chjihi̱ xi ka̱ha̱. Xi najmi ma fi tíi̱ncha fi. Xi k'uhu̱n ch'in fentujnu tímanda. Tínt'é xi stayaha̱. Tíf'áíyaha̱ xi ja k'ien. Tís'eni̱jmíhi̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná xi x'a̱ha̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja tíi̱ncha fi ngáha já ni'yakuyáha̱ Jua Bautista̱, kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga kinchja̱ni̱jmíyaha Jua. B'i̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n: —¿Mí nihi xi tsankinse nkjúhu̱un a̱nte kixiu̱? ¿A nku yáxá xi títs'ínk'ajnihi̱ ntjo̱? 


text:
Tsa najmi, ¿mí nihi xi tsankisoho̱o? ¿A nku nda̱ xi yja najyun tsjo tjín? Najmi, a̱t'aha̱ xi bja najyun tsjo k'un, kui xi tjíntu ni'yaha̱ já rei̱. 


text:
Tu̱nga, ¿á tsitjuhunu? ¿A ra̱ nkuhú nda̱ profeta̱ tsankisoho̱o? Joho̱n, kui. An b'a̱ tíxinnu̱u nga kui Jua xi 'yún chánka sa a̱jihi̱n já profeta̱. 


text:
Jua tínchja̱ni̱jmíyaha ni xi tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná:<pb/>Títs'inkjíá nda̱ chji̱ne̱'énna̱ tu̱ xi ngju̱a̱i̱ títjuhun ri.<pb/>K'u̱énda títjun ni̱yáhi̱. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ndaha nku xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntei̱ najmi 'yún chánka sa nga Jua Bautista̱. Tu̱nga xi 'yún i̱chí má batéxuma Nti̱a̱ná, kui xi 'yún chánka sa nga Jua. 


text:
<pb/>’Ni̱stjin nga y'éni̱jmí Jua Bautista̱ éhe̱n Nti̱a̱ná ko̱ santaha nd'a̱i̱ 'yún tíbixkjanyáha má batéxuma Nti̱a̱ná, ko̱ xu̱ta̱ xi kitikju̱a̱ títs'ín ts'e̱ yo̱. 


text:
A̱t'aha̱ Nti̱a̱ná kits'ínchjén ni xi y'ét'a já profeta̱ ko̱ xi kis'et'a kju̱a̱téxumaha̱ Moise nga kitsjá éhe̱n santaha nkúhu nga j'ai Jua. 


text:
<pb/>’¿Mí nihi xi k'uejñá chu̱ba̱yako̱hona xi nkú k'un xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱? Kui xi b'a̱ joyaha já a̱sti xi b'entu ni̱yátée̱ ko̱ kjintáyaha̱ xinkjín 


text:
nga b'a̱ i̱ncha tsu: “Nk'ie nga kin'ekjanei̱ yána̱xu̱, ¿á najmi kichankihinu? Ko̱ nk'ie nga kisei̱ suu̱n nusin, ¿á najmi kich'íhinu?” 


text:
<pb/>’A̱t'aha̱ nk'ie nga j'ai Jua, y'ejña kjintíá ko̱ najmi kik'i binu̱. A̱s'a̱i: “Nda̱ninda tíjñajihi̱n”, kitsú xu̱ta̱. 


text:
A̱skahan j'ai ngá Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xi kjine ko̱ 'bi, ko̱ tu̱ sa b'a̱há tsu ngá xu̱ta̱: “Kui nda̱i̱ xi 'yún kjine ko̱ 'yún 'bi. Nda nchja̱ko̱ já xi f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ já xi najmi na̱xu̱ ts'íntjusun kju̱a̱téxumoo̱.” Tu̱nga tís'ejña chjihí kju̱a̱nkjintak'uhu̱n Nti̱a̱ná nk'ie nga tíyaha̱ ni xi títs'ín. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi najmi kits'ínkjáíhi̱n éhe̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ ts'ín ndjá kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi tjíntu nanki má nga 'yún kits'ín kju̱a̱nkjún, a̱t'aha̱ najmi ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱: 


text:
<pb/>—¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, xu̱ta̱ nanki Corazin! ¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, xu̱ta̱ nanki Betsaida̱! A̱t'aha̱ tsa xu̱ta̱ nanki Tiro̱ ko̱ xu̱ta̱ nanki Sidon kikie kju̱a̱nkjún xi kama a̱jinnu̱u, ja ra̱ nd'a̱i ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ nga kingja najyun kfe ko̱ y'entujín nasu. 


text:
Tu̱nga ahán b'a̱ tíxinnu̱u. Ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ mí nihi xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱, jun xi 'yún un sku̱e̱ sanu̱u nga xu̱ta̱ xi kis'e nanki Tiro̱ ko̱ nanki Sidon. 


text:
<pb/>’Ko̱ jun xu̱ta̱ nanki Capernaum, tsa b'a̱ manu̱u nga santaha ndji̱o̱jmi ján cha̱nkjúnnu̱u, najmi. Tu̱ sa ní santaha nga̱k'i̱e̱n kuankínjo̱on. A̱t'aha̱ tsa xu̱ta̱ nanki Sodoma̱ kikie kju̱a̱nkjún xi kama a̱jinnu̱u, ta̱ tíjña ra̱ santaha nd'a̱i̱ tsakai. 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u. Nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ mí nihi xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱, jun xi 'yún un sku̱e̱ sanu̱u nga xu̱ta̱ xi kis'e nanki Sodoma̱. B'i̱ ts'ín tsakúchji kju̱a̱tsjoho̱ Jesu 


text:
<pb/>Kui ni̱stjiu̱n b'i̱ kitsú Jesu: —An títs'intsjoho, Na̱'mi, Nti̱a̱ xi ts'e̱ nk'a ján ko̱ t'anankiu̱. A̱t'aha̱ y'ejña chjihi̱ xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkú joyaha jántí xi̱ ni xi kik'iejña 'maihi̱ já nkjink'uu̱n ko̱ já xi mankjihi̱n ni xi tjín. 


text:
<pb/>’Ngayjee̱ ni xi tjín ja kits'ínkjas'en a̱ya ntsa̱ Na̱'mina̱. Najmi ch'a behe̱ Ntíu̱, tu̱ nkuhú Na̱'miu̱ xi behe̱. Ta̱ ndaha najmi ch'a behe̱ Na̱'miu̱, tu̱ nkuhú Ntíu̱ xi behe̱. Ko̱ xu̱ta̱ xi mjehe̱ Ntíu̱ nga ku̱a̱kúchjihi̱ Na̱'miu̱, kui xi sku̱e̱ Na̱'miu̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ha̱ Jesu xu̱ta̱ nga kj'u̱a̱ísehe̱ 


text:
<pb/>’Nibáha̱se̱nú ngatentoo̱ xi tsichu manu̱u nga kich'anjiu ch'áha̱ kju̱a̱téxumoo̱, ko̱ an tsjanu̱u nga n'e̱kj'áíyo. 


text:
Tjasuntjio nkú tsuhu̱ ra̱ kju̱a̱téxuma xi tíbakuyá, a̱t'aha̱ ts'inkjáíhi̱n xu̱ta̱ ko̱ ni̱ma̱kju̱a̱ tjíyana. Sa̱kúnu̱u xi má nga ts'i̱ínkj'áíya ani̱ma̱nu̱u. 


text:
Nku xua̱tu̱ j'ajin Jesu má nga tjíntje̱ tuni̱ñu̱. Kama bjoho̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ i̱ncha kikje'yún tuni̱ñu̱. Kits'íntjiya ntsja nga kikjine. 


text:
Tu̱nga kikiehé já fariseo̱ ni xi tíi̱ncha ts'ín jóo̱. A̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu: —Cha̱se̱ ma ri̱. Ni xi tíjña nkjúhu̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n tíi̱ncha ts'ín já ni'yakuyáhi̱. 


text:
Jas'en a̱nte nkjúhu̱n Nti̱a̱ná ko̱ kikjine ni̱nku̱a̱n nkjún xi tjíntu yo̱, ni xi najmi tjíhin nga kui kji̱ne̱ ko̱ ta̱ ndaha já xi tje̱nko̱, ni̱nku̱a̱n xi tu̱ já na̱'miu̱ ma kjinehé. 


text:
¿Ko̱ a najmi kje̱hé n'eyo kui nii̱ xi tjít'a xu̱ju̱n kju̱a̱téxumoo̱? Já na̱'mi xi ts'ínxá a̱ya ni̱nku̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n najmi chumi jéhe b'anji. 


text:
<pb/>’Tu̱nga najmi kje̱hé mankjinnu̱u éhe̱n Nti̱a̱ná xi b'a̱ ts'ín tjít'a: “Ni xi mjehéna, nk'ie nga ka̱ma ni̱ma̱nu̱u xu̱ta̱. Najmi chje̱ xi k'u̱échjíntjainu̱u mjena.” Tsa mankjinnu̱u ée̱n, najmi chu̱ba̱ n'e̱nijéhe̱ ru̱u xu̱ta̱ xi najmi tjíhi̱n jé. 


text:
A̱t'aha̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n batéxumaha̱ santaha ko̱ ni̱stjin nkjúu̱n. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku nda̱ xi ch'ihi̱n ntsja 


text:
Yo̱ ta̱ kab'ejña nku nda̱ xi ch'ihi̱n ntsja. A̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱ nga kingjásjaiyaha̱ Jesu, tu̱ xi b'a̱ ts'ín sa̱kúhu̱ ra̱ má tíndyjajihi̱n Jesu: —¿A ma n'enki nga ni̱stjin nkjún? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Jesu: —Tsa nku xi kabasinjña e̱i̱ tíjñaha̱ nku chu̱tsa̱nka̱, tsa tu̱ nkuhú ti̱xa̱ ku̱i̱jne̱ngiya chu̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n, ¿a najmi ku̱a̱kj'áhá chu̱ ko̱ k'u̱a̱sjeya ti̱xo̱? 


text:
Kui b'a̱ maha, ¡'yún chjí sa nku xu̱ta̱ nga nku chu̱tsa̱nka̱! Kui nga ma n'ehe nku ni xi nda nga ni̱stjin nkjún. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu b'a̱ kitsúhu̱ nda̱ xi ch'ihi̱n ntsja: —Tjentei ntsa̱i̱. Kingjénte ntsja ndo̱ ko̱ kamanda. B'a̱ kik'ie xi nkúhu̱ ntsja xinkuu̱. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha tsitju yo̱ já fariseo̱ ko̱ y'éndako̱ xinkjín xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínk'iehen Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ a̱ndai ntáchak'uu̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngji t'axín Jesu, a̱t'aha̱ ja be ni xi mjehe̱ ts'i̱ín jóo̱. Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ kitsjennkíhi̱. Kits'ínnkihi̱ ngatentee̱ xi uhu̱n 


text:
B'a̱ kama tu̱ xi tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kinchja̱ nda̱ profeta̱ Isaia̱ nk'ie nga b'a̱ kitsú:<pb/> 


text:
E̱i̱ tíjña nda̱ musu̱na̱ xi j'ajián,<br/>xi tjona ko̱ xi tsjo maha̱ ani̱ma̱na̱.<pb/>Tsjaha̱ Espiri̱tu̱na̱,<br/>ko̱ ku̱i̱tsu̱yaha̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ ni xi na̱xu̱ nginkán.<pb/> 


text:
Najmi kjét'okjá nku yáxá xi ja títs'okjá.<pb/>Najmi ts'i̱ínk'ien nd'í xi tu̱ ni̱nti̱hí títju saha̱,<br/>santa nkúhu nga ts'i̱ínndju̱ú ni xi na̱xu̱ nginkán.<pb/> 


text:
Ko̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ ka̱ma 'yún tak'un nda̱ musu̱na̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu nda̱ninda Beelzebu 


text:
<pb/>J'aisehe̱ Jesu xu̱ta̱ xi j'aiko̱ nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nda̱nindoo̱. Kui xi ka̱ ko̱ najmi ma nchja̱. A̱s'a̱i Jesu ts'asjehe̱ nda̱nindoo̱ ndo̱. Kama chjihi̱ ko̱ kama kinchja̱. 


text:
Tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ ngayjee̱ xu̱ta̱. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —¿Kutsa kuihí xu'bi̱ xi ntje̱he̱ David? 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é já fariseo̱ ni xi tíi̱ncha tsu xu̱ta̱, b'a̱ i̱ncha kitsú: —Nga'yúhu̱n nda̱ninda Beelzebu xi nda̱ k'aku̱hu̱ jánindoo̱ tím'osjeko̱ho nda̱i̱ jánindoo̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga behé Jesu ni xi títs'ínnkjink'un jóo̱, kui nga b'a̱ kitsúhu̱ ra̱: —Tsa xu̱ta̱ xi tjíntu má batéxuma nku nda̱ rei̱ ta̱ kuihi fi kontra̱ha̱ xinkjín, ta̱ kuihi i̱ncha ngju̱á tiya nankihi̱. Ngatentee̱ nanki ko̱ ni'ya xi ta̱ kuihi fi kontra̱ha̱ xinkjín, najmi tse maha̱. 


text:
B'a̱ ta̱ tjín ts'e̱ nda̱nindoo̱. Tsa Satana k'o̱nsje suba yjoho̱, ta̱ kuihi tífi kontra̱ subaha̱ yjoho̱. Tsa b'a̱ ts'i̱ín, ¿nkú ts'ín tse ku̱i̱chúkju̱a̱ha̱ ra̱ nga ku̱a̱téxumaha? 


text:
<pb/>’Ko̱ tsa nga'yúhu̱n nda̱ninda Beelzebu tím'osjeko̱hona jánindoo̱ tíbixíún, ¿yá xi ts'e̱ nga'yún xi m'osjeko̱ho jánindoo̱ já ts'a̱jun? B'a̱ ts'ín ta̱ kuihi jóo̱ bakúchji nga najmi kixi̱ tjíntuyánu̱u. 


text:
Tu̱nga tsa Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná tím'osjéko̱hona jánindoo̱, kui xi tsuhu̱ ra̱ nk'ie nga ja j'ai ni̱stjin nga ja tíbatéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>’¿Nkú ts'ín nku nda̱ ka̱ma kju̱a̱s'ehen ni'yaha̱ nku nda̱ xi 'yún tjíhi̱n nga'yún ko̱ kjé'aha̱ ra̱ ni xi tjíhín? Tjín níhi nga tjun k'u̱é'yún ndo̱. B'a̱ ts'ín ka̱ma kjé'aha̱ ra̱ ni xi tjíhi̱n ndo̱ ni'yaha̱. 


text:
<pb/>’Kui nga b'a̱ tíxihi̱nnu̱u. Ka̱ma ndyjat'aha̱ xu̱ta̱ ngatentee̱ ngatitsuhu̱n ko̱ ngatentee̱ én ch'on tsu xi ku̱i̱nchja̱. Tu̱nga xi ch'on ku̱i̱tsu̱hu̱ Espiri̱tu̱ Santo̱, kui xi najmi ta̱ ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱. 


text:
Xi nkú ku̱i̱tsu̱hu̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n, ka̱ma ndyjat'aha̱. Tu̱nga xi nkú ku̱i̱tsu̱hu̱ Espiri̱tu̱ Santo̱, kui xi najmi ta̱ ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱, ta̱ ndaha nd'a̱i̱ ko̱ ta̱ ndaha ndyjun nkini̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín yaha̱ ra̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>’Tsa tuhu̱ yóo̱ xi nda, nda yóo̱. Ko̱ tsa tuu̱ xi najmi nda, najmi nda yóo̱. A̱t'aha̱ tuu̱ bakúchji nkú k'un yóo̱. 


text:
¡Já ch'onk'un xi b'a̱ k'un! ¿Nkú ts'ín ka̱ma chu̱bahanu ni xi nda, nk'ie nga jun xi ch'onk'un? A̱t'aha̱ ni xi kitsejíhin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱, kui nihi xi bitju ts'a. 


text:
Nku nda̱ xi nda b'asjejin ni xi nda a̱jihi̱n ngayjee̱ ni nda xi tjítjoho̱. Ko̱ nku nda̱ xi ch'onk'un b'asjejin ni ch'onk'un a̱jihi̱n ngayjee̱ ni ch'onk'un xi tjítjoho̱. 


text:
<pb/>’Ko̱ an b'a̱ tíxinnu̱u. Nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ ni xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱, nk'ie ts'i̱ínkjas'en kuenta̱ xu̱ta̱ nga nkúnkú én xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ xi kinchja̱ e̱i̱. 


text:
A̱t'aha̱ ta̱ kuihi én xi kichubai n'e̱ kju̱a̱ha ri, tsa tjíhin jé ko̱ tsa najmi tjíhin jé. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi mjehe̱ sku̱e̱ kju̱a̱nkjún 


text:
<pb/>A̱s'a̱i k'u̱a̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu: —Ji nda̱ maestru̱, mjeni̱ nga cha̱i̱ nku kju̱a̱kjún xi n'e̱i̱, xi ku̱a̱kúchji nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáhi. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ tíi̱ncha banki nga sku̱e̱ nku kju̱a̱nkjún, a̱t'aha̱ ch'onk'un ko̱ najmi na̱xu̱ tíi̱ncha nginku̱n Nti̱a̱ná. Tu̱ ni xi kamat'aihín nda̱ profeta̱ Jona nk'ie, tu̱ kuihí kju̱a̱nkjún xi s'e̱jña chjihi̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱. 


text:
A̱t'aha̱ xi nkú ts'ín y'ejña Jona jan ni̱stjin ko̱ jan ni̱stje̱n a̱ya ka̱ts'a̱ ti̱ chánkoo̱, b'a̱ ta̱ ts'ín k'úéjña Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n jan ni̱stjin ko̱ jan ni̱stje̱n kinte t'anankiu̱. 


text:
<pb/>’Xu̱ta̱ xi y'entu nanki Nini̱ve̱ ku̱i̱síntje̱nko̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ ni xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱. Kui xi ts'i̱ínko̱kju̱a̱ha̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱, a̱t'aha̱ kui xi ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ nk'ie nga Jona y'éni̱jmíhi̱ éhe̱n Nti̱a̱ná. Nd'a̱i̱ bi, e̱i̱ tíjña nku xi 'yún nk'a tje̱n sa nga Jona. 


text:
Ko̱ na̱ rei̱na̱ xi tsatéxuma nanki Saba ku̱i̱síntje̱nko̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga cha̱se̱he̱ ni xi kits'ín nga nkúnkú xu̱ta̱. Kui xi ts'i̱ínko̱kju̱a̱ha̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱, a̱t'aha̱ kui xi 'yún kjin nibaha nga j'aisínñjuhu̱ kju̱a̱nkjink'uhu̱n Salomon. Nd'a̱i̱ bi, e̱i̱ tíjña nku xi 'yún nk'a tje̱n sa nga Salomon. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu ni xi maha̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>’Nk'ie nga nku nda̱ninda bitjujíhi̱n nku nda̱, fatsú'basún a̱nte kixiu̱ nga bangisjai má nga ts'i̱ínkj'áíya. Nk'ie nga najmi sakúhu̱ a̱nte, 


text:
a̱s'a̱i b'a̱ tsu: “Tu̱ sahá kfin ngáhana ni'yana̱ má tsitja.” Nk'ie nga b'óya ngáha, ja kjitiya ni'yoo̱ nga f'aise ngáha̱ ra̱. Kichjuchá ko̱ ja tjínda. 


text:
A̱s'a̱i fikj'á sa yatu jáninda xi 'yún ch'onk'un sa nga kui ko̱ ngatentee̱ i̱ncha fas'enjihi̱n ndo̱. Ko̱ máha nda̱ xu'bo̱, 'yún ch'on ts'ín b'ejña a̱skahan nk'ie nga tjuhun. B'a̱ ta̱ ka̱maha̱ xu̱ta̱ ch'onk'un xi tjín nd'a̱i̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu yá xi na̱aha̱ ko̱ yá xi já nts'e̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tínchja̱ko̱ sa Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n, tu̱ na̱aha̱ ní ko̱ já nts'e̱ j'aincha na̱tsiu̱n xi má nga mjehe̱ ku̱i̱nchja̱ko̱ho̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tjín xi b'i̱ kitsúhu̱ Jesu: —Na̱ahi̱ ko̱ já nts'ei kabincha na̱tsin ján. Mje rúhu̱ ku̱i̱nchja̱ko̱hi. 


text:
Tu̱ yáhá ni xi ts'i̱íntjusun xi nkú ts'ín mjehe̱ Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján, kui xi nda̱ nts'é, na̱ nichja ko̱ nána̱.<pb/>


text:
Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ kama ñjakút'aha̱. Kui nga nku tsutsu ngjik'iejñayaha Jesu, ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ tsincha a̱ndai ntóo̱ má kixiu̱. 


text:
Nkjin tíkjá ni xi tsakúyaha̱ nga y'éjña chu̱ba̱yaha̱. B'i̱ kitsú: —Nku nda̱ tsitju nga ngjiténdzjo xujmá. 


text:
Nk'ie nga tíbaténdzjo xujmóo̱, k'u̱a̱ xi tsixuntu a̱ndai ni̱yóo̱. A̱s'a̱i i̱ncha j'ai ni̱see̱ ko̱ kikjine xujmá xu'bo̱. 


text:
K'u̱a̱ xi tsixuntu a̱jin ndji̱o̱ má nga najmi 'yún tjín ninte. Ki̱tsa̱ jasu xujmóo̱, a̱t'aha̱ najmi 'yún tjain nintee̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga tsitju ts'íu̱, kits'ínchjaha̱n ko̱ kixí, a̱t'aha̱ najmi 'yún ngjiyanji kja̱ma̱ha̱. 


text:
Tu̱nga k'u̱a̱há ngá xi tsixuntu má nga nda nankiu̱. Tu̱ xí tsehé ni xi kitsjá. Tjín xujmóo̱ xi kitsjá unchan tjíhin, tjín xi kitsjá cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tjín xi kitsjá katé tjíhin. 


text:
Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu á tu̱ subahá y'éjña chu̱ba̱yaha nga tsakúya 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisehe̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Á tu̱ subahá b'ejña chu̱ba̱yahani nk'ie nga chubako̱honi xu̱ta̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Jun ja kik'a̱i̱nu̱u nga ka̱mankjinnu̱u ni xi 'ma tíjña ts'e̱ xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná. Tu̱nga xu̱ta̱ xu'bo̱ najmi kik'a̱i̱hi̱ nga ka̱mankjihi̱n niu̱. 


text:
A̱t'aha̱ xi kamankjihi̱n, k'u̱a̱i̱ saha̱ ko̱ 'yún nda ka̱mankjihi̱n. Tu̱nga xi najmi ts'i̱ínsihi̱n nga ka̱mankjihi̱n, chjú'aha̱ santaha ni xi tíjñaha̱ nga ka̱mankjihi̱n kai. 


text:
Kui kju̱a̱ha tu̱ tíb'ejñá chu̱ba̱yahá ra̱ xu̱ta̱ xu'bo̱. A̱t'aha̱ tíbase tu̱nga najmi tíbehé, ko̱ tínt'é tu̱nga najmi tíbasínñjuhú ko̱ najmi tímankjihi̱n. 


text:
<pb/>’Ni xi tíi̱ncha ts'ín xu̱ta̱ xu'bo̱ títs'íntjusun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kitsúya nda̱ profeta̱ Isaia̱ nk'ie nga b'a̱ kitsú:<pb/>'Yún ku̱a̱sinñju tu̱nga najmi ka̱mankjihínnu̱u,<br/>ko̱ 'yún cha̱so̱o tu̱nga najmi cha̱nú.<pb/> 


text:
<pb/>’Tu̱nga máha jun, á b'a̱ nda tjíhin ts'a̱jun xi tíyo ko̱ tínu'yó, a̱t'aha̱ tíbe tunkun ko̱ tínt'é tja̱ba̱xínñju. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nkjin já profeta̱ ko̱ xu̱ta̱ xi na̱xu̱ y'entu xi kis'e ni̱stjin nk'ie i̱ncha kama mjehe̱ nga sku̱e̱ ni xi tíyo nd'a̱i̱, tu̱nga najmi kikiehé. Kama mjehe̱ nga ku̱i̱nt'é ni xi tínu'yó nd'a̱i̱, tu̱nga najmi kint'éhé. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín ts'ínkjáíhi̱n xu̱ta̱ éhe̱n Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, tjenñjuhúnu nkú tsuhu̱ ra̱ ni xi kuak'iejñá chu̱ba̱ya ts'e̱ nda̱ xi tsaténdzjo xujmóo̱. 


text:
Nk'ie nga nt'é xu̱ta̱ én xi tsuya nga Nti̱a̱ná xi batéxuma, a̱s'a̱i najmi mankjihi̱n niu̱, nibá nda̱nindoo̱ ko̱ kjexín én xi ja kis'entje̱jin ani̱ma̱ha̱. Kui xu̱ta̱ha xi nkú joya xujmá xi tsixuntu a̱ndai ni̱yóo̱. 


text:
<pb/>’Xujmá xi tsixuntu a̱jin ndji̱o̱, kui xu̱ta̱ha xi nt'é ée̱n ko̱ tje̱n'yún tsjohó ts'ín ts'ínkjáíhi̱n. 


text:
Tu̱nga najmi 'yúhún tjíhi̱n kja̱ma̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi ndjá bincha. Nk'ie nga sakúhu̱ kju̱a̱sti ko̱ nk'ie nga n'e uncha tu̱ nga̱t'aha̱ ée̱n, ts'ín t'axíhi̱n yjoho̱ ée̱n. 


text:
<pb/>’Xujmá xi tsixuntu a̱jin na'yóo̱, kui xu̱ta̱ha xi ta̱ nt'é ée̱n, tu̱nga ni xi tjíhín a̱sunntei̱ s'enta̱ha̱ ra̱ ko̱ kju̱a̱nchi̱nóo̱ b'ana̱cha̱ha̱. B'a̱ ts'ín najmi sakúntehe̱ ra̱ nga nda sa̱áha ée̱n a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ ko̱ najmi tsjá cha̱n. 


text:
<pb/>’Tu̱nga máha xujmá xi tsixuntu nanki xi ndoo̱, kui xu̱ta̱ha xi nt'é ée̱n ko̱ mankjihi̱n. Nda ts'ín nga b'entu. Kui xi b'a̱ joyaha xujmá xi tsjá unchan tjíhin, ko̱ tsa xi tsjá cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tsa xi tsjá katé tjíhin. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén xujmá xi nda ko̱ jñá ch'onk'un 


text:
<pb/>Ta̱ y'éjña chu̱ba̱yahá ngáha Jesu nga tsakúya. B'i̱ kitsú: —Má batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku nda̱ xi nda xujmá xi y'éntje̱jin jñáha̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga kjintufé, j'ai nda̱ kontra̱ha̱ ndo̱. Y'éntje̱jihi̱n tuni̱ñu̱ jñá ch'onk'un ko̱ a̱s'a̱i ngji. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha j'ai já musu̱hu̱ nda̱ xi ts'e̱ tuni̱ñu̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “Ji nda̱ nti̱a̱, ¿a najmi xujmá ndahá xi y'entje̱jin jñáhi̱? ¿Nkú ts'ín nga tu̱ sa jñá ch'onk'uhún kj'ijin ngáha̱ ra̱ ntje̱hi̱?” 


text:
B'a̱ kitsú ndo̱: “Nku nda̱ kontra̱ b'a̱ kits'ín.” B'a̱ kitsú já musu̱: “¿A mjehé ri nga kuankín chjúneyai̱ jñá ch'onk'uu̱n?” 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú ndo̱: “Najmi, a̱t'aha̱ tsa chjúneyo jñá ch'onk'uu̱n, ko̱ xka̱ tuni̱ñu̱ chjúyanjiu. 


text:
Tu̱ sahá katuma chá suba nga joo̱ santaha nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga ka̱ma chá. Kui ni̱stjiu̱n b'a̱ xíhi̱n já xi ku̱a̱te tuu̱ nga títjun kjéneya jñá ch'onk'uu̱n, kj'u̱ách'á ko̱ k'u̱éti. Tu̱nga máha tuni̱ñu̱, kui xi kj'u̱átjo a̱ntehe̱.” B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku k'un mostasa̱ 


text:
<pb/>Ta̱ y'éjña chu̱ba̱yahá ngáha Jesu nga tsakúya. B'i̱ kitsú: —Xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku k'un mostasa̱ xi jakj'á nku nda̱ ko̱ y'éntje̱ jñáha̱. 


text:
Kui k'un xu'bi̱ xi 'yún i̱chí sa nga k'un xi k'oo̱. Tu̱nga nk'iehé nga ma chá, 'yún chánka ma sa nga ni ntje̱ xi b'éntje̱ xu̱ta̱. Santaha nku yá tu bichú ma, ko̱ f'ai ts'ínnda'á ni̱see̱ nu̱ba̱ha̱ tjiaha̱ yóo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén na̱'yu̱ saha̱n ni̱nku̱a̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ y'éjña chu̱ba̱ya ngáha Jesu: —Xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha na̱'yu̱ saha̱n ni̱nku̱a̱n xi jakj'á nku ta̱chju̱ún ko̱ kits'íntjijinko̱ tse nku̱a̱n ni̱nku̱a̱n. A̱s'a̱i tsijin ngatente na̱'yu̱. Kui kju̱a̱i̱ nga tu̱ nku y'éjña chu̱ba̱yahá Jesu nga tsakúya 


text:
<pb/>B'a̱ ts'ín kinchja̱ko̱ Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n. Y'éjña chu̱ba̱yaha̱ ngayjee̱ ni xu'bi̱ nga kitsúyaha̱. Najmi kinchja̱ko̱ tsa najmi y'éjña chu̱ba̱yaha̱. 


text:
B'a̱ kama tu̱ xi tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kitsúya nda̱ profeta̱ nga b'a̱ kitsú:<pb/>K'uejñá chu̱ba̱ya,<br/>xínya ni xi tjíntu'má santaha nkúhu nga kamanda a̱sunntee̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu ni xi tsakúya nga kits'ínchjén xujmá xi nda ko̱ jñá ch'onk'un 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kits'ínkji Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n, jas'en ni'yaha̱. A̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ j'aik'úhu̱n ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —T'inyani̱ nkú tsuhu̱ ra̱ én xi kuak'iejña chu̱ba̱yai ts'e̱ jñá ch'onk'un xi tjín a̱jihi̱n tuni̱ñu̱. 


text:
A̱nte xi má nga y'éntje̱, kui xi a̱sunntei̱. Xujmá xi ndoo̱, kui xu̱ta̱ha xi ts'e̱ má batéxuma Nti̱a̱ná. Jñá ch'onk'uu̱n, kui xu̱ta̱ha xi ts'e̱ nda̱nindoo̱. 


text:
Nda̱ kontra̱ xi y'éntje̱ jñá ch'onk'uu̱n, kui xi nda̱nindoo̱. Ni̱stjin nga chjúsíntje̱n tuni̱ñu, kui ni̱stjihin nk'ie nga kfe̱ a̱sunntee̱. Ko̱ já xi ku̱a̱te tuni̱ñu̱, kui xi ntítsjee̱. 


text:
<pb/>’Xi nkú ts'ín f'áíya jñá ch'onk'uu̱n ko̱ s'etí a̱jin nd'íu̱, b'a̱ ta̱ ka̱ma nk'ie nga kfe̱ a̱sunntee̱. 


text:
Nk'ie nga ku̱a̱téxuma Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n, ts'i̱ínkji ntítsjehe̱ nga kjéxin a̱jihi̱n xu̱ta̱ xi ts'e̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi ts'ínkijnejin ngatitsun xu̱ta̱ xi k'oo̱ ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi ch'on ts'ín. 


text:
Nk'iehé ku̱a̱t'ai xu̱ta̱ jee̱ xi nkú joyaha ts'íu̱ nga k'úéntu má batéxuma Na̱'mihi̱. Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén xu̱ta̱ xi sakúhu̱ nku ni xi 'yún chjí 


text:
<pb/>’Má batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha xi nkúhu nku nisa to̱on xi tíjña 'ma nku a̱nte. Nda̱ xi sakúhu̱ niu̱ ta̱ b'éjña 'mahá ngáha a̱t'aha̱ najmi kui ts'e̱ a̱ntee̱. Tsjo maha̱ ndo̱ niu̱. Kui nga fitéñayjehe ni xi tjíhi̱n ra̱ ko̱ b'atse a̱ntee̱. 


text:
Nk'ie nga sakúhu̱ nku xi 'yún chjíhi̱, a̱s'a̱i fitéñayje ni xi tjíhi̱n ko̱ b'atse ndji̱o̱ tsjo tjín xu'bo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku na̱'ya tji̱o̱ 


text:
<pb/>’Má batéxuma Nti̱a̱ná ta̱ b'a̱ joyaha xi nkúhu nku na̱'ya xi kikjaníkj'ajin jóo̱ ntáchak'uu̱n. Kixincháha̱ ngayjee̱ tíkjá tji̱o̱ xi tjín. 


text:
Nk'ie nga kitsehe tji̱o̱ na̱'yoo̱, a̱s'a̱i kikje'yún jóo̱ a̱ndai ntóo̱. Yo̱ y'entu nga j'ájin tji̱o̱ xi ndoo̱. Tsinchá ni̱si̱n xi ndoo̱ ko̱ kikjaníya xi najmi ndoo̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ka̱ma nk'ie nga kfe̱ a̱sunntee̱. Ku̱i̱tju ntítsjee̱ ko̱ ts'i̱ínkj'a t'axín xu̱ta̱ xi ch'onk'un ko̱ xi je. 


text:
A̱s'a̱i kja̱níkj'ajin xi ch'onk'uu̱n má nga tíma 'yún nd'íu̱. Yo̱ kji̱ntá xu̱ta̱ ko̱ ku̱a̱te ni̱'yu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu nga kingjásjaiyaha̱ já ni'yakuyáha̱: —¿A kamankjinnu̱u ngayjee̱ ni xu'bi̱? —Joho̱n —i̱ncha kitsú jóo̱. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Nk'ie nga nku nda̱ chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ bangiya nkú tsuhu̱ ra̱ nga Nti̱a̱ná batéxuma, kui xi b'a̱ joyaha nku nda̱ xi tíjñaha̱ nku ni'ya chánka. Bakúchji ni tsjo k'un xi tjíntutjóho̱, ni xi cháha̱ ko̱ ni xi tse̱tse̱he̱. B'i̱ ts'ín najmi kin'ekjáíhi̱n Jesu 


text:
Ngji ngáha nankihi̱ ko̱ tsakúya a̱ya ni'ya sinagoga̱ xi tjín yo̱. Kama nkjúhu̱n xu̱to̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —¿Má ngjikj'áha kju̱a̱nkjink'un na̱nka̱ xi y'aha nda̱i̱? ¿Nkú ts'ín maha̱ ra̱ ts'íhin kju̱a̱nkjún? 


text:
¿A najmi kuihí nda̱i̱ xi ntíhi̱ nda̱ chji̱ne̱yóo̱? ¿A najmi kuihí na̱aha̱ xi 'mi Maria̱? ¿A najmi já nts'e̱hé maha Santiago̱, Kuse, Simon ko̱ Juda̱? 


text:
¿A najmi e̱i̱hí ta̱ tjíntujínná ngatentee̱ jminchjín nichja nda̱i̱? Kui b'a̱ maha, ¿má ngjikj'áha ni xi maha̱? 


text:
<pb/>Kui nga najmi i̱ncha kits'ínkjáíhi̱n ra̱. Tu̱nga b'a̱há kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nkiu̱n: —Tu̱ má xi tje̱hén ni yankjún nku nda̱ profeta̱. Nkuhú nankihi̱ ko̱ ni'yaha̱ najmi b'a̱ n'ehe̱. 


text:
<pb/>Najmi 'yún kits'ín kju̱a̱nkjún Jesu yo̱, a̱t'aha̱ najmi kis'ejihi̱n xu̱ta̱ nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱.<pb/>


text:
Kui ni̱stjiu̱n Herode̱ Antipa̱ tjíhi̱n xá a̱nte Galilea̱. Kint'é ni xi títs'ín Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ já xi ts'ínxát'aha̱: 


text:
<pb/>—Jua Bautista̱ niu̱. Ja j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Kui kju̱a̱ha nga tjíhi̱n ra̱ nga'yún nga títs'íhin kju̱a̱nkjún. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ Herode̱ kits'ínkji já juhu̱n nga jakj'ánijé Jua. Y'é'yún ko̱ kits'ínkjas'en nu̱ba̱yóo̱. Nga̱t'aha̱ na̱ Herodia̱ b'a̱ kits'íhin. A̱t'aha̱ chju̱úhu̱n Felipe̱ kama na̱ Herodia̱, ko̱ ndo̱ ngá nts'e̱ kamaha Herode̱. 


text:
B'a̱ kits'ín ndo̱ a̱t'aha̱ Jua Bautista̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Tíjña nkjúhu̱n kju̱a̱téxumoo̱ ni xi tín'ei, nga ta̱ jihi tinchunko̱i̱ chju̱úhu̱n nda̱ nts'ei. 


text:
<pb/>Kama mjehe̱ Herode̱ nga ts'i̱ínk'ien Jua, tu̱nga tsankjúhún nga b'a̱ ts'i̱ín, a̱t'aha̱ b'a̱ tsu xu̱ta̱ nga nku nda̱ profeta̱ Jua Bautista̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga tsichu nú Herode̱, ts'asje s'íhi̱ ko̱ kitenki ta̱kjíhi̱n na̱ Herodia̱ nginku̱n xu̱ta̱ xi j'ai s'íu̱, ko̱ tsjo ṉkjún kamaha̱ Herode̱. 


text:
Tu̱nga jahá kabinchá'a títjuhu̱n na̱aha̱ ta̱kjíu̱n, ko̱ b'i̱ kitsúhu̱ Herode̱: —T'eya ta̱ba̱ní nintaku̱ Jua Bautista̱ nga k'u̱a̱i̱ní. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kik'ie babaha̱ nda̱ rei̱ Herode̱, tu̱nga nga̱t'aha̱ ní nga ja kats'ínkie Nti̱a̱ná nga ts'i̱íntjusun éhe̱n ko̱ nga̱t'aha̱ já xi kab'entut'áko̱ho̱ yámixo̱, kui nga b'a̱ kitsúhu nga k'u̱a̱i̱hi̱ ra̱ ta̱kjíu̱n ni xi tíbankihi. 


text:
Nku ta̱ba̱ kis'eya nintaku̱ Jua ko̱ kik'a̱i̱hi̱ ta̱kjíu̱n, ko̱ kui xi ngjitsjá ngáha̱ ra̱ na̱aha̱ niu̱. 


text:
<pb/>Ja kamoo̱, já ni'yakuyáha̱ Jua j'aikj'á yjoninte k'ie̱n ko̱ kingjáyanji. A̱s'a̱i ngji tsúyaha̱ Jesu ni xi kamoo̱. B'i̱ ts'ín kits'ínkjen Jesu já xi un mii̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é Jesu éi̱n, y'eya nku tsutsu nga ngji t'axín suba nku a̱nte má najmi ch'a tjín. Tu̱nga nk'iehé nga kint'é xu̱ta̱ nkjiu̱n nga ja tífi Jesu, a̱s'a̱i tsu̱ku̱ ngji títjuhu̱n ra̱ Jesu nga ngjitje̱nnki. 


text:
Nk'ie nga tsitjujen Jesu tsutsuu̱, kikie nga nkjin ṉkjún maha xu̱ta̱ xi tíkuyáha̱. Kama ni̱ma̱ha̱ ko̱ kits'ínnkihi̱ xi uhu̱n. 


text:
Nk'ie nga ja kama ngixuu̱n, i̱ncha j'aik'úhu̱n já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —T'axínt'a ṉkjún e̱i̱ ko̱ ja 'yún kama ngixun. Tu̱ sahá b'a̱ t'ihi̱n xu̱to̱ nga katji nanki xi tjíndai e̱i̱ má nga ka̱ma k'u̱a̱tse ni xi kji̱ne̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Najmi machjéhe̱n nga ngju̱a̱i̱ xu̱to̱. Tu̱ sahá jun tjoho̱on ni xi kji̱ne̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n nga k'úéntujin jñóo̱. Jakj'á ni̱nku̱a̱n xi uu̱n ko̱ tji̱o̱ xi joo̱. Tsasenjinki nk'a ján nga kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱ tu̱ xi kui i̱ncha ts'i̱ínndzjo ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n. 


text:
Ngatentee̱ xu̱to̱ i̱ncha kikjine niu̱ santa nkúhu nga i̱ncha kitse sisihi̱n. A̱s'a̱i j'áíya ni̱nku̱a̱n xi ts'ankiu̱. Te jo ni̱si̱n kama. 


text:
Ma ra̱ un mii̱ jáx'i̱n ko̱ kj'a̱í jminchjíu̱n ko̱ jántí xi i̱ncha kikjine nichinee̱. B'i̱ ts'ín ngjisun Jesu ntáchak'uu̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nga i̱ncha kju̱a̱s'en tsutsuu̱ ko̱ nga i̱ncha ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n ngabantá ntáchak'uu̱n, a̱t'aha̱ Jesu tsasín ni̱yá xu̱to̱ nk'ie nga i̱ncha ngji ni'yaha̱. 


text:
Nk'ie nga ja kits'ínkji xu̱ta̱, a̱s'a̱i ngji nchja̱ko̱ t'axín suba Nti̱a̱ná a̱sunntu tje̱nki̱u̱. Yo̱ tíjña suba nk'ie nga ja kama jyun. 


text:
<pb/>Kui chu̱bo̱ ja kamasehe̱n ntáchak'uu̱n tje̱njin tsutsuu̱. T'éhe̱n ntóo̱ títs'ínstihi̱, a̱t'aha̱ ntjo̱ 'yún ṉkjún tísatéjihi̱n tsutsuu̱. 


text:
Nk'ie nga kikie já ni'yakuyóo̱ nga nibásun ntáchak'uu̱n, i̱ncha kitsankjún ṉkjún. B'a̱ i̱ncha kitsú nga kikjintáya nkjún: —¡Nku se̱n nibá yo̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Pedro̱: —Ji nda̱ maestru̱, tsa kju̱axi̱ nga ji niu̱, tjein kju̱a̱ nga kfínsehe yo̱ má tje̱njin ntóo̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga kikie nga 'yún tíma ntjo̱, kitsankjún ko̱ nk'ie nga ja tífijintí, kikjintáya: —¡Ji nda̱ maestru̱, n'e̱k'ankiní! 


text:
<pb/>Ta̱ kuihi chu̱bo̱ jakj'á Jesu ntsja Pedro̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihin ri an! ¿Á jo jan kamaha ri? 


text:
A̱s'a̱i já xi tíi̱ncha tsutsuu̱ kits'íntsjoho̱ Jesu nga b'i̱ kitsúhu̱: —Kju̱axi̱ nga ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu xu̱ta̱ un xi tjín nanki Genesaret 


text:
Nk'ie nga kamankjihi̱n xu̱ta̱ xi tjín yo̱ nga Jesu niu̱, kits'ínkint'é xu̱ta̱ xi tjín xki̱ a̱nte xi tjíndai yo̱. A̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ Jesu nga j'aiko̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi uhu̱n. 


text:
I̱ncha tsankihi̱ tsa tsjántehe̱ tsa tu̱ a̱ndai tuts'in najyun xi yja ts'i̱ínko̱, ko̱ kamanda ngayjee̱ xi kits'ínko̱ najyuhu̱n Jesu.<pb/>


text:
A̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ Jesu já fariseo̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi nibaha nanki Jerusalen. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—¿Á najmi ts'íntjusuhun já ni'yakuyáhi̱ sihi̱n xi y'éjñaná ntje̱ cháná? Najmi títjun bané ntsja nk'ie nga kjine ni̱ñu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ máha jun, ¿á najmi n'etjusuhunnu ni xi y'éjña Nti̱a̱ná, nga tu̱ sahá sinnu̱u n'etjusuhunnu? 


text:
Tjít'a má nga b'a̱ kitsú Nti̱a̱ná: “Cha̱nkjúín na̱'mihi̱ ko̱ na̱ahi̱”, ko̱ “Xi ch'on ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱, kui xi tjíhin nga n'e̱k'ien.” 


text:
Tu̱nga juhún b'a̱ bixíún nga tsa tjín xi b'i̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱: “Ngayjee̱ ni xi tjínna nga kúási̱nko̱ho kai, ja chje̱ kitsjaha̱ Nti̱a̱ná”, 


text:
tsa tjín xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱, kui xi najmi ta̱ tjíhin tsa sku̱e̱nkjún na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱. Kui nihi xi bixíún. B'a̱ ts'ín najmi ta̱ n'echjíhinu éhe̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ sin xi kin'ekjas'ennu̱u. 


text:
<pb/>’¡Tu̱ tsjohónu̱u nga bakuchíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Kju̱axi̱ kjáíhin ni xi kitsú nda̱ profeta̱ Isaia̱ nk'ie nga b'a̱ ts'ín y'ét'a:<pb/> 


text:
Ni xi fas'en ts'a xu̱ta̱, najmi kui xi ts'ín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. Ni xi bitju ní ts'a, kui ní nihi xi ts'ín sihi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisehe̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿A yai nga já fariseo̱ najmi kuasasíhi̱n én xi kuachubai? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —N'e̱sjenji santaha ko̱ kja̱ma̱ha̱ ngayjee̱ yá xi najmi y'éntje̱ Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Najmi tu̱ nkjún manu̱u jóo̱. Já ka̱há niu̱ xi bakú ni̱yáha̱ xu̱ta̱ ka̱. Tsa nku nda̱ ka̱ ku̱a̱kú ni̱yáha̱ kj'a̱í nda̱ ka̱, ¿a najmi ku̱i̱xu̱ntuyáhá nga joo̱ nku ti̱xa̱? 


text:
Ni xi bitju ní ts'a xu̱ta̱, kui ní xi nibáha a̱jin ani̱ma̱ha̱ ko̱ kui xi ts'ín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ ní xu̱ta̱ nibáha̱ ra̱ nga ch'on ts'ín ts'ínnkjink'un, nga ts'ínk'ien xinkjín, nga bangane kju̱a̱bixoo̱n, nga tjín xi fantuko̱ jminchjín nga najmi kje̱e bixan, nga ndyjé ts'ín, nga nchja̱ én tsank'á, ko̱ nga ch'on tsuhu̱ xinkjín. 


text:
Kuihí ni xu'bi̱ xi ts'ín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. Tu̱nga tsa kji̱ne̱ ni̱nku̱a̱n nga najmi títjun ku̱a̱né ntsja, najmi kui nihi xi ts'ín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín nku ta̱chju̱ún xi najmi ntje̱he̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ tsankihi̱ nku kju̱a̱nda Jesu 


text:
Ko̱ tu̱ kikjintáya tje̱nnkihí ra̱ nku ta̱chju̱ún xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ xi yo̱ tíjña. B'a̱ kitsúhu̱: —¡Ji chá maestru̱, ji xi ntje̱he̱ David, cha̱se̱ ni̱ma̱ní i̱chí an! ¡Ta̱kjín i̱chína̱ tíjñajihi̱n chánindoo̱, kui nga tu̱ xí uhún tíbehe̱ ra̱! 


text:
<pb/>Tu̱nga ndahá nku én najmi kinchja̱ Jesu. A̱s'a̱i j'aise tiñaha̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Tu̱ sahá b'a̱ t'ihi̱n ta̱chjúu̱n nga katji, a̱t'aha̱ tíkjintáya tje̱nnkiná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kits'ín nibána Nti̱a̱ná nga tu̱ nkuhú xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱ kfínsehe̱, xu̱ta̱ xi kindyja xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱ xi ngji t'axín suba. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'ai ta̱chjúu̱n, tsasinkúnch'int'aha̱ Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¡Ji chá maestru̱, ti̱si̱nko̱ní i̱chí an! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú ta̱chjúu̱n: —Joho̱n, chá maestru̱, tu̱nga santahá ni ko̱ nañóo̱ kjine xi̱hi̱ ni̱nku̱a̱n xi bixunntunkí yámixa̱ha̱ nti̱a̱ha̱. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Ji ta̱chju̱ún, ¡á b'a̱ 'yún s'ejihin ri nga Nti̱a̱ná kits'ín nibána! Katuma xi nkú ts'ín mjehi. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kamanda ta̱kjíhi̱n ta̱chjúu̱n. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ un 


text:
<pb/>Tsitju Jesu yo̱ nga ngji a̱ndai ntáchak'un Galilea̱. A̱s'a̱i ngjinji nku a̱sunntu tje̱nki̱ ko̱ yo̱ y'ejña. 


text:
I̱ncha j'aisehe̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ nga j'aiko̱ xi najmi ma fi, xi ka̱, xi najmi ma nchja̱, xi kutu ntsja, ko̱ nkjin sa xi uhu̱n. Kui xi j'aik'íéntut'áha̱ Jesu ko̱ Jesu kits'ínnkihi̱ ngayjee̱. 


text:
Kui nga kama nkjúhu̱n ra̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n nk'ie nga kikie nga tínchja̱ xu̱ta̱ xi najmi ma nchja̱, kamandu̱ú ntsja xu̱ta̱ xi kutu ntsja, tjíma xu̱ta̱ xi najmi ma fi, ko̱ kama chjihi̱ xu̱ta̱ xi ka̱. A̱s'a̱i i̱ncha kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ha̱ xu̱ta̱ Israel. B'i̱ ts'ín kits'ínkjen Jesu já xi ñju mii̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Tíma ni̱ma̱na xu̱ta̱ nkjii̱n, a̱t'aha̱ ja tjíhi̱n jan ni̱stjin nga tjíntuko̱ná e̱i̱. Ja najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nichine. Najmi mjena ts'inkjí kjintíá, a̱t'aha̱ tsa ku̱a̱yáya a̱ya ni̱yóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ i̱ncha kitsú já ni'yakuyóo̱: —¿Tu̱nga má xi tje̱hen sa̱kúná e̱i̱ a̱nte t'axín xu'bi̱ ni̱nku̱a̱n xi ka̱maha̱ ra̱ nga kji̱ne̱ xu̱ta̱ xi b'i̱ nkjún ts'ín nkjin maha? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¿Nkú tjín ni̱nku̱a̱n kich'o? B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Yatu maha ko̱ k'u̱a̱ tji̱o̱ xi̱xi̱. 


text:
Jakj'á ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ ko̱ tji̱o̱ ko̱ kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱. A̱s'a̱i já ni'yakuyóo̱ kits'ínndzjoho̱ ni̱nku̱o̱n ko̱ tji̱o̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n. 


text:
<pb/>Kikjine tente xu̱ta̱ niu̱ santa nkúhu nga kitse sisihi̱n. A̱s'a̱i j'áíya ni̱nku̱a̱n xi ts'ankiu̱. Yatu ni̱si̱n kama. 


text:
Nk'ie nga kits'ínkji Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n ni'yaha̱, jas'en ngáha tsutsuu̱ nga ngji a̱nte xi tiña maha̱ nanki Magadan.<pb/>


text:
I̱ncha j'ai já fariseo̱ ko̱ já saduseo̱ nga j'ai kjut'ayák'un Jesu. Tsankihi̱ nga ts'i̱ín nku kju̱a̱nkjún xi ku̱a̱kúchji nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱. 


text:
Tunga b'i̱hí kitsú Jesu: —Nk'ie nga ja ma ngixuu̱n b'a̱ bixíún: “Nda chun ka̱ma, a̱t'aha̱ chun jeje nk'a ján.” 


text:
Ko̱ nga ta̱ jyuu̱n b'a̱ bixín ngó: “Ch'on chun ka̱ma nd'a̱i̱, a̱t'aha̱ ni̱nti̱ tíi̱ncha.” Mankjinnu̱u ni xi ma chji nk'a ján, tu̱nga, ¿á najmi tímankjihi̱nnu̱u ni xi tís'ejña chjihi ni̱stjin nd'a̱i̱? 


text:
Xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ tíi̱ncha banki nga sku̱e̱ nku kju̱a̱nkjún, a̱t'aha̱ ch'onk'un ko̱ najmi na̱xu̱ tíi̱ncha nginku̱n Nti̱a̱ná. Tu̱nga tu̱ ni xi kamat'aihín nda̱ profeta̱ Jona ni̱stjin nk'ie, kui kju̱a̱nkjúhun xi s'e̱jña chjihi̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱. B'a̱ kitsú Jesu, a̱s'a̱i ngji t'axíhi̱n xu̱to̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén na̱'yu̱ san 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Jesu: —Nda cha̱so̱o. Chúhu̱un yjonu̱u na̱'yu̱ saha̱n já fariseo̱ ko̱ já saduseo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ ngján kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín já ni'yakuyóo̱ nga najmi i̱ncha y'a ni̱nku̱a̱n. 


text:
Kamankjihi̱n Jesu ni xi tíi̱ncha tsu jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Á tíchubani̱jmíyako̱honu xinki̱u nga najmi kich'ahanu ni̱nku̱a̱n? ¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihi̱nnu̱u nga Nti̱a̱ná kits'ín nibána! 


text:
¿A tu̱ yje najmi kje̱hé mankjinnu̱u? ¿A najmi ta̱ f'áítsjehénnu̱u ni̱nku̱a̱n xi uu̱n xi tsakjanyáha̱ já xi un mii̱ maha ko̱ nkú tjín ni̱si̱n kin'etso ni̱nku̱a̱n xi y'ekú? 


text:
¿Ko̱ a najmi ta̱ f'áítsjehénnu̱u ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ xi tsakjanyáha̱ já xi ñju mii̱ maha ko̱ nkú tjín ni̱si̱n kin'etso ni̱nku̱a̱n xi y'ekú? 


text:
¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga najmi tímankjihi̱nnu̱u nga najmi ni̱nku̱a̱n tínchjani̱jmíyahana? Tu̱nga chúhún ru̱u yjonu̱u na̱'yu̱ saha̱n já fariseo̱ ko̱ já saduseo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kamankjihi̱n já ni'yakuyóo̱ ni xi tínchja̱ Jesu, nga najmi na̱'yu̱ saha̱n ni̱nku̱a̱n xi tjíhin nga kúhu̱n yjoho̱. Nga̱t'aha̱ ní ni xi bakúya já fariseo̱ ko̱ já saduseo̱ tjíhin nga kúhu̱n yjoho̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pedro̱ nga Jesu xi Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱ ngajoho̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichu Jesu tiña nanki Cesarea̱, má nga batéxuma nda̱ Felipe̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱: —¿Yáhá ni Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n tsu xu̱ta̱? 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú já ni'yakuyóo̱: —Tjín xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Jua Bautista̱. Tjín ngá xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Elia̱. Ko̱ tjín ngá xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Jeremia̱ ko̱ a ra̱ kj'a̱í nda̱ profeta̱. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Nda tjín nga̱t'a ts'i̱, Simon, ntíhi̱ Jona. A̱t'aha̱ ndaha nku xu̱ta̱ a̱sunntei̱ najmi y'éjña chjihi nii̱. Na̱'mina̱ ní xi tíjña ndji̱o̱jmi ján y'éjña chjihi nii̱. 


text:
Ko̱ an b'a̱ tíxihin nga ji xi k'úíhin Pedro̱. Ts'inndá ni̱nku̱na̱ a̱suhu̱n ndji̱o̱ xu'bi̱ ko̱ nga'yúhu̱n ngabayoo̱ najmi ka̱maha̱ ts'i̱ín ngana̱ha̱ xu̱ta̱ xi ts'a̱n. 


text:
An tsjaha yubi̱hi̱ má batéxuma Nti̱a̱ná. Ni xi k'úét'a'yín e̱i̱ a̱sunntei̱, ta̱ s'e̱t'a'yún ndji̱o̱jmi ján. Ko̱ ni xi chjúndáyai e̱i̱ a̱sunntei̱, ta̱ ku̱i̱ndáya ndji̱o̱jmi ján. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nga najmi tu̱ ch'a ku̱i̱tsu̱yaha̱ nga kui xi kits'ín nibáha̱ Nti̱a̱ná ngajoho̱. B'i̱ ts'ín kitsúya títjun Jesu nga n'e̱k'ien 


text:
<pb/>Kui ni̱stjiu̱n kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga kitsúya kixi̱hi̱ já ni'yakuyáha̱ nga tjíhin nga ngju̱a̱i̱ nanki Jerusalen, ko̱ nga un ṉkjún sku̱e̱he̱ a̱ya ntsja jáchá xi tjíhi̱n xá ko̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱, ko̱ nga n'e̱k'ien ko̱ ni̱stjin xi ma jahan kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Pedro̱ ngjiko̱ t'axín Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ nga najmi nda kits'ín nga b'a̱ kitsú. B'a̱ kitsú Pedro̱: —¡Ji nda̱ maestru̱, Nti̱a̱ná kakjexíhin ngayjee̱ ni xu'bo̱! ¡Najmi tu̱ chumi nihi xi katumahi! 


text:
<pb/>Tu̱nga kits'ínk'ótjiyak'uhún Jesu Pedro̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —¡Ti̱yú xinní, Satana! Ji xi tín'endyja̱jinní. A̱t'aha̱ najmi ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná tín'enkjíntak'uin. Ni xi ts'e̱ ní xu̱ta̱ a̱sunntei̱ tín'enkjíntak'uin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱: —Tsa tjín xi mjehe̱ tsjénnkina, kat'éch'o subaha̱ yjoho̱ ni xi mjehe̱ ko̱ katsjáha̱ yjoho̱ nga ku̱a̱yá nga̱t'ana̱, a̱s'a̱i katsjennkína. 


text:
A̱t'aha̱ xi mjehe̱ ts'i̱ínk'anki suba yjoho̱ nga k'úéjña tík'un, kui xi tu̱ sahá ku̱a̱yá. Tu̱nga xi ku̱a̱yá nga̱t'ana̱, kui xi sa̱kúhu̱ nga k'úéjña tík'un. 


text:
A̱t'aha̱, ¿mí xi chjíhi̱ ra̱ tsa ts'i̱ín ngana̱ xu̱ta̱ ngayjee̱ ni xi tjín a̱sunntee̱, tsa tu̱ sa ndyja̱há ngá ani̱ma̱ha̱? ¿Mí nihi xi tsjá nga k'u̱échjíntjai ani̱ma̱ha̱? 


text:
A̱t'aha̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n kj'u̱a̱íko̱ kju̱a̱chánkaha̱ Na̱'mihi̱ ko̱ kj'u̱a̱íko̱ ntítsjehe̱. Nk'ie k'u̱échjíhi̱ nga nkúnkú xu̱ta̱ ni xi kits'ín. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. K'u̱a̱ xi tíi̱ncha e̱i̱ najmi ku̱a̱yá santa nkúhu nga sku̱e̱ nga kj'u̱a̱ítéxuma Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n.<pb/>


text:
A̱skahan nk'ie nga j'a jun ni̱stjin, Jesu kinchja̱ t'axíhi̱n Pedro̱, Santiago̱ ko̱ Jua xi nts'e̱ maha Santiago̱. Ngjiko̱ t'axín jóo̱ nku a̱sunntu tje̱nki̱ nk'a. 


text:
Yo̱ kik'óntjaiya sénni̱stjihi̱n Jesu nginku̱n jóo̱. Tsat'ai a̱nkjín xi nkú joyaha ts'íu̱ ko̱ najyuhu̱n taba xúxú kama ko̱ tsat'ai. 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Pedro̱: —Ji nda̱ maestru̱, ¡á b'a̱ nda tjíhin nga e̱i̱ ku̱i̱ntsu̱ba̱haná! Tsa mjehi, ts'inndá e̱i̱ jan ni'ya yántsu̱, nku xi ka̱ma ts'i̱, nku xi ka̱ma ts'e̱ Moise ko̱ nku xi ka̱ma ts'e̱ Elia̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga b'a̱ ta̱ títsuhu Pedro̱, tu̱ nkuhú ni̱nti̱ xi tíbat'ai j'ai ts'ínnk'íéhe̱n jóo̱ ko̱ kinu'yá a̱jin ni̱nti̱u̱ nku nta̱ xi b'a̱ kitsú: —Kui xu'bi̱ xi Ntína̱. Tjona ko̱ tsjo mana. Ta̱sinñjuhu̱u. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é nto̱ já ni'yakuyóo̱ tu̱ ni xí i̱ncha kitsankjúhún. Kui nga xí t'anankiu̱hú y'ét'aha nintaku̱ nga i̱ncha tsinchakúnch'in. 


text:
Nk'ie nga ja tíi̱ncha nibájen ngáha a̱sunntu tje̱nki̱u̱, b'a̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱: —Najmi tu̱ ch'a xi 'miyoho̱o ni xi kuayo santaha nkúhu nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kingjásjaiya já ni'yakuyóo̱: —¿Á b'a̱ tsuhu já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga tjíhin nga kj'u̱a̱í títjuhun Elia̱? 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga ja j'ai Elia̱, tu̱nga najmi kamankjihín ra̱ xu̱ta̱ tsa Elia̱ niu̱. Tu̱ ni xi kama mjehé ra̱ jóo̱ kits'íhi̱n. B'a̱ ta̱ ts'ín un sku̱e̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja jóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kamankjihi̱n já ni'yakuyóo̱ nga Jua Bautista̱ kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ chí xi tíjñajihi̱n nda̱nindoo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga i̱ncha j'ai ngáha má nga tíi̱ncha xu̱ta̱ nkjiu̱n, a̱s'a̱i nku nda̱ j'aisehe̱ Jesu ko̱ tsasinkúnch'int'aha̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Ji nda̱ maestru̱, cha̱se̱ ni̱ma̱hi̱ i̱chí nda̱ chína̱. Tjín ni̱stjin nga jyuhú kj'i b'atsé ko̱ 'yún un behe̱. Tjín nga nkjin ni̱yá jnejin nd'íu̱ ko̱ tsa ntánijuo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihi̱n ra̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi tjíhin nd'a̱i̱ ko̱ ch'onk'uhun! ¿Nkjé kjin tjíhin nga kúáte̱jñajinnu̱u? ¿Nkjé kjin tjíhin nga ts'in chúkju̱a̱nu̱u? Nibáko̱nú nda̱ chíu̱ e̱i̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ndjá kinchja̱ko̱ Jesu nda̱nindoo̱ ko̱ tsitjujihi̱n nda̱ chíu̱. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kamanda nda̱ chíu̱. 


text:
A̱skahan já ni'yakuyáha̱ j'aingjásjaiya t'axíhi̱n. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —¿Á najmi kamaha̱ni̱ kuakich'onsje̱he̱ni̱ nda̱nindoo̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —A̱t'aha̱ 'yún i̱chí s'ejinnu̱u Nti̱a̱ná. Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tsa tu̱ i̱chí s'ejinnu̱u xi nkúhu nku k'un mostasa̱ xi 'yún i̱chí, ka̱ma b'a̱ k'úíhu̱un a̱sunntu tje̱nki̱ xu'bi̱: “Ti̱yú xin e̱i̱ ko̱ t'in t'axín.” A̱s'a̱i ngju̱a̱i̱ t'axín. Ko̱ tu̱ mí nihí ni xi ka̱manu̱u, tsa b'a̱ ts'ín s'e̱jinnu̱u Nti̱a̱ná. 


text:
Tu̱nga jáninda xi nkúhu xu'bi̱ najmi chu̱ba̱ bitju. Nk'ie nga chu̱baka̱áhá Nti̱a̱ná ko̱ nga bintsu̱ba̱ kjintíaá, nk'iehé nga bitju. B'i̱ ts'ín ta̱ kitsúyahá ngáha Jesu nga n'e̱k'ien 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsú'bako̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ a̱nte Galilea̱, b'i̱ kitsúhu̱: —N'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ 


text:
ko̱ i̱ncha ts'i̱ínk'iehe̱n. Tu̱nga ni̱stjin xi ma jahán ni kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Kik'ie nusin nusihi̱n já ni'yakuyóo̱ nga b'a̱ kitsú Jesu. B'i̱ ts'ín y'échjí Jesu to̱on xi masúhu̱n ni̱nku̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichuko̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nanki Capernaum, a̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ Pedro̱ já xi f'ásuhu̱n to̱on ni̱nku̱ xi síjña nanki Jerusalen. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Pedro̱: —¿A najmi b'échjíntjaihí nda̱ maestru̱hi̱ ni̱nku̱? 


text:
<pb/>—Joho̱n —kitsú Pedro̱. A̱s'a̱i nk'ie nga jas'en Pedro̱ ni'ya má tíjña Jesu, tu̱ Jesuhú tjun kinchja̱ko̱ho̱: —Ji Simon, ¿nkú bixín? Já rei̱ xi tjín a̱sunntei̱, ¿yá xi ts'ínk'íéchjíntjai? ¿A ntíhi̱, a ra̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱íhí? 


text:
Tu̱nga tu̱ xi najmi ch'on ka̱maha̱ ra̱ jóo̱, tu̱ sahá t'in a̱ndai ntáchak'uu̱n ko̱ ndjein nintu. Tji̱o̱ xi tjun ngju̱a̱i̱t'ahi chjúx'á'ai ts'a. Yo̱ sa̱kúhi to̱on xi ka̱ma k'úéchjíntjaihini jo xu̱ta̱. Chjúbéí to̱oo̱n ko̱ t'ink'iechjí xi ts'i̱ ko̱ xi ts'a̱n.<pb/>


text:
Ta̱ kui ni̱stjin xu'bo̱ j'aisehe̱ Jesu já ni'yakuyáha̱. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ nga kingjásjaiyaha̱: —¿Yá xi 'yún chánka sa má batéxuma Nti̱a̱ná? 


text:
ko̱ b'a̱ kitsú: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tsa najmi kuankínchj'a̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u ko̱ n'e̱k'óntjaiyo yjonu̱u xi nkú joyaha ntí xi̱ ntí ntí, najmi ku̱i̱tjás'e̱njiun nga Nti̱aṉá xi ku̱a̱téxumanu̱u. 


text:
Kui nga tu̱ yáha ni xi ts'i̱ín ni̱ma̱kju̱a̱ha yjoho̱ xi nkú joyaha nda̱ chí xu'bi̱, kui xi 'yún chánka ka̱ma má batéxuma Nti̱a̱ná. 


text:
Ko̱ xi ngajona̱ ts'i̱ínkjáíhi̱n ra̱ nku nda̱ chí xi nkúhu xu'bi̱, kui xi an títs'ínkjáínna. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi ts'ínkijnejin jé xu̱ta̱ xingisoo̱ 


text:
<pb/>’Tu̱ yáha ni xi ts'i̱ínkijnejin ngatitsun nku nda̱ chí xi nkúhu xu'bi̱ xi s'ejihi̱n an, tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ xi b'a̱ ts'i̱íu̱n tsa s'e̱t'a 'yúnt'a kásin nku ndji̱o̱ chánka ko̱ chja̱nikj'ajin má na̱nka̱ha̱ ntáchak'uu̱n. 


text:
¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntei̱, a̱t'aha̱ tjín ni xi ts'ínkijnejihi̱n ngatitsun! Tjíhin nga s'e̱ ni xi ts'i̱ínkijnejihi̱n ngatitsun xu̱ta̱, tu̱nga, ¡ni̱ma̱ rú ts'íhin xu̱ta̱ xi ts'i̱ínkijnejin ngatitsun xu̱ta̱ xi kj'a̱í! 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, tsa ntsa̱i̱ ko̱ tsa tsu̱kui xi títs'ínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá ti̱chákjáí ko̱ kjin chja̱niyai. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjás'e̱n ni̱ma̱i̱ ko̱ tsa kutui má nga k'úéntu tík'un xu̱ta̱, ko̱ najmi tsa tjít'a nga joo̱ tsu̱kui ko̱ nga joo̱ ntsa̱i̱ tu̱nga tu̱ sa a̱jin nd'í xi najmi mahá ra̱ 'meya chja̱nikj'ajin ngáhi. 


text:
Ko̱ tsa tunkuin xi títs'ínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá n'e̱sjei ko̱ kjin chja̱niyai. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjás'e̱n ka̱t'ai má nga k'úéntu tík'un xu̱ta̱, ko̱ najmi tsa tíi̱ncha nga joo̱ tunkuin tu̱nga tu̱ sa a̱jin nd'í nga̱k'i̱e̱hén chja̱nikj'ajin ngáhi. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku chu̱tsa̱nka̱ xi kindyja 


text:
<pb/>’T'ejin tak'un. Najmi tu̱ tohón manu̱u nku nda̱ chí xi nkúhu xu'bi̱. A̱t'aha̱ an b'a̱ tíxinnu̱u nga ntítsjehe̱ jántíu̱ xi tjín ndji̱o̱jmi ján, tjíntu tehe̱nte nginku̱n Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
<pb/>’¿Nkú bixíún? Tsa nku nda̱ tíi̱nchaha̱ unchan chu̱tsa̱nka̱, tsa ndyja̱ha̱ nku, ¿a najmi ku̱i̱ncháhá xi cháte ko̱ yachán ñjoo̱ a̱jin jñóo̱ ko̱ ngju̱a̱i̱ngisjáí xi kandyjoo̱? 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tsa sa̱kúsjaihi̱ chu̱ xi kandyjoo̱, 'yún tsjo ka̱ma saha̱ chu̱ xi nku xi kuasakú ngáha̱ ra̱, nga xi cháte ko̱ yachán ñja xi najmi kandyjoo̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín najmi mjehe̱ Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján tsa ndyja̱ ndaha nku jántí ntí xi nkúhu xu'bi̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu kju̱a̱n'endyjat'oo̱ 


text:
<pb/>’Tsa ch'on títs'íhin nda̱ nts'ei, t'ihi̱nse̱i̱hi̱ ko̱ chu̱bani̱jmíko̱ su̱ba̱i̱ nga b'a̱ t'ihi̱n nga najmi nda tjín ni xi títs'ín. Tsa ku̱i̱nt'é éhin, ja kuijnehi nda̱ nts'ei. 


text:
Tu̱nga tsa najmi ku̱i̱nt'é éhin, t'inko̱i̱ tsa nku ko̱ tsa jo xu̱ta̱, tu̱ xi b'a̱ ts'ín s'e̱he tsa jo ko̱ tsa jan testiyu̱ xi ku̱i̱tsu̱ya ni xi kamoo̱. 


text:
Tu̱nga tsa najmi ku̱i̱nt'é éhe̱n jóo̱, t'inyaihi̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ ni xi títs'ín. Ko̱ tsa najmi ku̱i̱nt'é éhe̱n xu̱ta̱ ni̱nku̱, katumahi ndo̱ xi nkú joyaha já xi najmi be Nti̱a̱ná ko̱ tsa xi nkúhu já xi f'áchjíntai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma. 


text:
<pb/>’Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ni xi k'úét'a'yún e̱i̱ a̱sunntei̱, ta̱ s'e̱t'a'yún ndji̱o̱jmi ján. Ko̱ ni xi chjúndáyo e̱i̱ a̱sunntei̱, ta̱ ku̱i̱ndáya ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Ko̱ b'a̱há ta̱ tíxin ngáhanu̱u. Tsa jo ka̱mo nga k'úéndo e̱i̱ a̱sunntei̱ ni xi mjenu̱u nga ku̱i̱nchíhu̱u Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján, kui xi tsjánu̱u ni xi ku̱i̱nchíú. 


text:
A̱t'aha̱ má nga ka̱ma ñjakú tsa jo ko̱ tsa jan xu̱ta̱ xi s'ejihi̱n an, an ta̱ tíi̱jñajin masehe̱n xu̱ta̱ xu'bo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'ai tiña Pedro̱ ko̱ kingjásjaiya: —Ji nda̱ maestru̱, ¿nkú tjín ni̱yá ts'inndyjat'aha̱ nda̱ nts'é nga ch'on títs'ínna? ¿A santaha yatu ni̱yá? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Najmi tu̱ yatu ni̱yá tíxihin. Cháte ko̱ kan ní ni̱yá nga yatu. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku nda̱ musu̱ xi najmi kits'ínndyjat'aha̱ nda̱ musu̱ xinkjín 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Kui b'a̱ maha, má batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku nda̱ rei̱ xi kama mjehe̱ ts'i̱ínko̱ kuenta̱ já musu̱hu̱. 


text:
Nk'ie nga tíb'atuts'i̱hi̱n nga títs'ínxki̱, a̱s'a̱i j'ai kin'ekasínjña nginku̱n nku nda̱ musu̱ xi 'yún tse tje̱he̱n ts'e̱. 


text:
Tu̱nga najmi tjíhín ra̱ ndo̱ to̱on xi k'u̱échjíhi ni xi tje̱he̱n. A̱s'a̱i kitsjá kju̱a̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ nga sa̱téña ndo̱, chju̱úhu̱n, ntíhi̱ ko̱ ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n, tu̱ xi b'a̱ ts'ín ku̱i̱tju chjíhi̱ ra̱ to̱on xi tje̱he̱n. 


text:
A̱s'a̱i tsasinkúnch'in nda̱ musu̱ nginku̱n nda̱ nti̱a̱ha̱ ko̱ b'a̱ kitsú: “Ji nda̱ nti̱a̱, n'e̱ chúkju̱a̱ saní i̱chí. K'uechjí tentehé ra to̱ohi̱n.” 


text:
Kama ni̱ma̱ha̱ ndo̱ nda̱ musu̱hu̱. Kits'ín nda̱í ngáha̱ ra̱ ko̱ kits'ínndyjat'a tentehe̱ to̱on xi tje̱he̱n. 


text:
<pb/>’Tu̱nga nk'iehé nga tsitju nda̱ musu̱ yo̱, kisatékjá kj'a̱í nda̱ musu̱ xinkjín xi i̱chí tje̱he̱n ts'e̱. Kui xi jakj'á nga kitsubantu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “¡T'echjíná to̱onna̱ xi tje̱hin!” 


text:
A̱s'a̱i tsasinkúnch'int'aha̱ nda̱ musu̱ xinkjín ko̱ b'i̱ kitsú nga tsankihi̱: “N'e̱ chúkju̱a̱ saní i̱chí. K'uechjí tentehé ra to̱ohi̱n.” 


text:
Tu̱nga najmi kits'ín yuhú nda̱ musu̱. Tu̱ sahá ngjingjáya'yún nda̱ musu̱ xinkjín ndo̱. Yo̱ rú ngju̱áya santaha nkú rúhu k'u̱échjí ni xi tje̱he̱n. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga kikie já musu̱ xingisoo̱ ni xu'bi̱, un ṉkjún kama k'un ko̱ ngji tsúyaha̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ ngayjee̱ ni xi kamoo̱. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ ngáha̱ ra̱ nda̱nti̱a̱ha̱ nda̱ musu̱ xu'bo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “¡Ji nda̱ musu̱ ch'onk'un! An kuats'inndyjat'aha ngayjee̱ to̱on xi tje̱hin tu̱ nga̱t'aha̱ nga b'a̱ kuak'inní. 


text:
Kama kjaha̱n nda̱ nti̱a̱ha̱. A̱s'a̱i kits'ínkjas'en nda̱ musu̱ a̱ya ntsja já xi basehe̱ nu̱ba̱yóo̱ tu̱ xi tsjáha̱ ra̱ kju̱a̱ni̱ma̱. Yo̱ s'e̱ya santaha nkúhu nga k'u̱échjí to̱on xi tje̱he̱n. 


text:
<pb/>’B'a̱ ta̱ ts'i̱ínnu̱u Na̱'mina̱ xi tíjña ndji̱o̱jmi ján tsa najmi ngayjehe ani̱ma̱nu̱u n'e̱ndyjat'oho̱o nts'o.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kamaha̱ Jesu nga b'a̱ kitsú, a̱s'a̱i tsitju a̱nte Galilea̱ nga ngji a̱nte xi tjín Judea̱ xi tíjña ngabantá ntáje̱ Jordan. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisehe̱ Jesu k'u̱a̱ já fariseo̱ tu̱ xi kikjut'ayák'uhu̱n ra̱. B'i̱ ts'ín kingjásjaiyaha̱: —¿A ka̱ma nku nda̱ chu̱ba̱ ts'i̱ínkjehé kju̱a̱bixaha̱n nga k'u̱éjña chju̱úhu̱n? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¿A najmi kje̱hé n'eyo éhe̱n Nti̱a̱ná má nga tjít'a xi nkú ts'ín kits'ínnda Nti̱a̱ná xu̱ta̱ nga tuts'ihi̱n ni? B'a̱ ts'ín tjít'a: “Nku chju̱ún nku x'i̱n kits'ínnda.” 


text:
Ko̱ tjít'a ya má nga b'a̱ ta̱ kitsú: “Kui kju̱a̱ha nga nku nda̱ k'u̱éjñaha na̱'mihi̱ ko̱ na̱aha̱ nga k'úéjñako̱ chju̱úhu̱n, ko̱ nga joo̱ nkuhú ku̱i̱chú ma.” 


text:
Kui nga najmi ta̱ jo ma saha. Nku ní yjoninte i̱ncha maha. Kui b'a̱ maha, ni xi y'é'yúhun Nti̱a̱ná, najmi xu̱ta̱ kjéndáya. 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Tu̱nga tsa b'a̱ ts'ín tíjña, ¿á b'a̱ ts'ín y'éjñaha Moise nga nku nda̱ ka̱ma kjésíntje̱hen nku xu̱ju̱n má nga ja títs'ínkje kju̱a̱bixaha̱n ko̱ b'a̱ ts'ín ka̱ma k'u̱éjñaha chju̱úhu̱n? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —A̱t'aha̱ ndjá ani̱ma̱nu̱u, kui kju̱a̱ha nga kits'ínj'o̱ho Moise nga ka̱ma k'úéjñahanu chju̱únnu̱u. Tu̱nga najmi b'a̱há ts'ín kis'ejña nga tuts'ihi̱n ni. 


text:
An b'a̱ tíxinnu̱u. Tsa nku nda̱ k'u̱éjña chju̱úhu̱n, tsa chju̱úhu̱n najmi kik'at'aha̱, tsa a̱s'a̱i ku̱i̱xanko̱ kj'a̱í ta̱chju̱ún, kui xi tíbangane kju̱a̱bixan tjuhu̱n. Ko̱ tsa kj'a̱í nda̱ ku̱i̱xanko̱ ngáha ta̱chju̱ún xi y'éjñaha̱ x'i̱hi̱n, kui nda̱ xu'bo̱ xi ta̱ tíbangane ni xi 'mihi̱ kju̱a̱bixan. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i já ni'yakuyóo̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu: —Tsa b'a̱ ts'ín tíjña nga̱t'aha̱ nda̱ xi tíjñaha̱ chju̱ún, tu̱ sahá nda tjín nga najmi ku̱i̱xaán. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Najmi ngatentee̱ xu̱ta̱ mankjihi̱n ni xu'bi̱, nku tutuhú xi Nti̱a̱ná kitsjáha̱ nga ka̱mankjihi̱n. 


text:
A̱t'aha̱ tjín xu̱ta̱ xi b'a̱ ts'ín kitsin nga najmi ka̱ma ku̱i̱xan, ko̱ tjín ngá xi kin'e xanta tu̱ xi najmi ka̱ma ku̱i̱xahan. Ko̱ tjín ngá kj'a̱í xi ja y'éch'oho̱ yjoho̱ nga ku̱i̱xan tu̱ xi tu̱ nku Nti̱a̱náhá ts'i̱ínxát'aha̱ ra̱. Xi ka̱ma ts'i̱ínkjáíhi̱n ni xu'bi̱, kats'ínkjáíhi̱n. B'i̱ ts'ín nda kinchja̱ne Jesu jántí xi̱u̱ 


text:
<pb/>I̱ncha j'aiko̱ xu̱ta̱ ntíhi̱ tu̱ xi Jesu ngju̱énnehe̱ ra̱ ntsja ko̱ ku̱i̱nchja̱ntjaihi nginku̱n Nti̱a̱ná. Tu̱nga já ni'yakuyóo̱hó b'a̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nga najmi b'a̱ i̱ncha ts'i̱ín. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tjehe̱nntoho̱ jántíu̱ nga kanibásena. Najmi tu̱ jun b'ech'óho̱o. A̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi b'a̱ ts'ín tjíntuyáha̱ xi nkú joyaha jántí xi̱, kui xi tje̱he̱n ra̱ nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
<pb/>Kingjénne ntsja Jesu jántíu̱. A̱s'a̱i tsitju yo̱ nga ngji t'axín. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíko̱ Jesu nku nda̱ nchi̱ná 


text:
<pb/>J'aisehe̱ Jesu nku nda̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, ¿mí ni nda xi tjíhin nga ts'ian tu̱ xi ka̱ma ts'inkjáíhi̱n ra̱ nga kúáte̱jña tík'un síán? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿Á ni xi nda tíchasjaiyahaní? Nku tutuhú maha xi nda. Tsa mjehi ku̱i̱tjás'e̱i̱n má nga ku̱i̱nchun tík'uin, n'e̱tjusuin ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
<pb/>—¿Má xi kui? —kitsú ndo̱. B'i̱ kitsú Jesu: —Najmi tu̱ n'ek'iein. Najmi tu̱ biyunéí kju̱a̱bixoo̱n. Najmi tu̱ ndyjé n'ei. Najmi tu̱ testiyu̱ tsank'á n'ei. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú nda̱tiu̱: —Santa nkúhu nga ndyjana títs'intjusan ngayjee̱ ni xu'bo̱. ¿Mí nihi xi ndyjat'á sana? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tsa mjehi nga ku̱i̱chú mai xi tjíhin nga ku̱i̱chú mai, t'ihi̱nteñai ni xi tjíhin ko̱ tjeihi̱n xu̱ta̱ x'a̱n. B'a̱ ts'ín s'e̱he ri kju̱a̱nchi̱ná ndji̱o̱jmi ján. A̱s'a̱i nibáí nga tsjénnkiní. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga kint'é nda̱tiu̱ éi̱n, kik'ie nusin nusihi̱n nga ngji, a̱t'aha̱ 'yún ṉkjún nchi̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yaku'yáha̱: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. 'Ni tjín tsa nku nda̱ nchi̱ná kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
B'a̱há ta̱ tíxin ngáha̱nu̱u nga tu̱ sahá najmi 'ni tjín tsa nku chu̱ camello̱ kju̱a̱s'en ti̱xa̱ha̱ nku nintu nga nku nda̱ nchi̱ná kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é já ni'yakuyóo̱ éi̱n, tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú: —¿Yá xi ka̱ma k'u̱a̱nki ni̱ ma? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase'a Jesu jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Xu̱ta̱ ndaha̱chí najmi ka̱maha̱ ts'i̱ínk'anki yjoho̱, tu̱nga Nti̱a̱ná maha̱ ts'ínk'anki xu̱ta̱. A̱t'aha̱ tu̱ mí nihí ni xi maha̱ ts'ín Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Pedro̱: —Xi nkúhu ji̱n, ja y'entu tentei̱ ni xi tjínni̱ ko̱ tje̱nnkihi̱ nd'a̱i̱. Kui kju̱a̱ha, ¿mí nihi xi sa̱kúhúni̱ ji̱n? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nk'ie nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga n'e̱ tse̱tse̱ ngayjee̱ ni xi tjín ko̱ nk'ie nga ku̱a̱kúchji Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n kju̱a̱chánkaha̱ nga k'úéjñasun a̱nte má nga ku̱a̱téxuma, kui ni̱stjiu̱n jun xi tje̱nko̱nú nd'a̱i̱ ta̱ ku̱i̱ntsu̱bo̱o a̱nte xi te jo maha nga ku̱a̱texumoho̱o ntje̱he̱ xu̱ta̱ Israel xi te jo tíkjá maha. 


text:
Tu̱ yáhá ni xi nga̱t'ana̱ y'éjñaha ni'yaha̱, tsa já nts'e̱, tsa jminchjín nichja, tsa na̱'mihi̱, tsa na̱aha̱, tsa ntíhi̱ ko̱ tsa jñá xi tjíhi̱n, kui xu̱ta̱i̱ k'u̱a̱i̱ ngáha̱ ra̱ unchan ni̱yá tjíhin ni xi y'éjña ko̱ ts'i̱ínkjáíhi̱n nga k'úéntu tík'un sín. 


text:
Nkjin xu̱ta̱ xi tjun nd'a̱i̱ tsjénnki, ko̱ nkjin xi yjanki nd'a̱i̱ xi tsjén títjun ka̱ma ngáha.<pb/>


text:
’Xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku nda̱ xi tíjñaha̱ nku jñá. Kui xi ta̱ jyun tsitju nga ngjik'íéndako̱ já musu̱ tu̱ xi ngju̱a̱i̱ ts'ínxájihin a̱nte tuntsja̱jéhe̱. 


text:
Nk'ie nga kits'ínj'o̱ já musu̱ nga ka̱ma chjíhi̱ nku to̱on denari̱o̱ nga nku ni̱stjin, a̱s'a̱i kits'ínkji jóo̱ a̱jin tuntsja̱jéhe̱. 


text:
A̱s'a̱i ta̱ ngjihí ngáha ndo̱, nkú ma nga chu̱ba̱ ñja, ko̱ kikie kj'a̱í já xi tíi̱ncha a̱jin na̱nti̱o̱ xi najmi tjíhi̱n xá. 


text:
B'a̱ kitsúhu̱ jóo̱: “Tu̱ sahá tankín n'e̱xó ko̱ jun a̱jin tuntsja̱jéna̱ ko̱ nda tjín k'uechjínu̱u.” A̱s'a̱i ngji jóo̱. 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i ta̱ ngjihí ngáha ndo̱, nkú ma nga chu̱ba̱ te jo ko̱ nkú ma nga chu̱ba̱ jan, ko̱ b'a̱há ta̱ kits'ín ngáha. 


text:
Ko̱ xi nkú ma nga chu̱ba̱ un nga ngixuu̱n ta̱ ngjihí ngáha ndo̱ ko̱ kisakú saha̱ kj'a̱í já xi najmi tjíhi̱n xá. “Jun, ¿á nku ni̱stjin kab'aha̱nu̱u e̱i̱ nga najmi tín'exáhanu?”, kitsúhu̱. 


text:
“A̱t'aha̱ najmi tjín xi títsjá xáni̱”, kitsú jóo̱. “Tu̱ sahá tankín n'e̱xó ko̱ jun a̱jin tuntsja̱jéna̱”, kitsú ndo̱. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga kama jyuu̱n, kinchja̱ko̱ nda̱ xi ts'e̱ tuntsja̱jée̱ nda̱ xi basehe̱ já musu̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “Chu̱bañjaihi̱ já musu̱ ko̱ t'echjíhi̱ ni̱stjin xi kats'ínxá. Xi a̱skahan kafas'ee̱n ch'a̱tuts'i̱hi̱n ri̱, santaha nkúhu nga ku̱i̱chuk'uin xi tjun kafas'ee̱n.” 


text:
<pb/>’I̱ncha j'ai já musu̱ xi jas'en xi nkú ma nga chu̱ba̱ un ko̱ kits'ínkjáíhi̱n nku to̱on denari̱o̱ nga nkúnkú. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha j'ai já musu̱ xi tjun jas'ee̱n ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú ani̱ma̱ha̱ nga ts'ati k'u̱a̱i̱hi̱, tu̱nga ta̱ nkuhú to̱on denari̱o̱ kits'ínkjáíhi̱n nga nkúnkú. 


text:
B'a̱ kitsúhu̱: “Já xi a̱skahan kafas'ee̱n tu̱ nkuhú ora̱ kuats'ínxá sa. Tu̱nga tu̱ ngúsuhún kuan'ei nga kuak'iechjíhi̱ jóo̱ ko̱ ji̱n xi kan'e chúkju̱a̱i̱ xóo̱ ko̱ nubóo̱ nga nku ni̱stjin tantoo̱.” 


text:
<pb/>’Tu̱nga b'a̱há kitsú ndo̱ nga kinchja̱ko̱ nda̱ musu̱ xi b'a̱ títsuhu̱: “Ji nda̱ xinkjíán, najmi ch'on títs'inko̱ho. ¿A najmi nkuhú to̱on denari̱o̱ kab'endako̱ní? 


text:
Chjúbéí to̱ohi̱n ko̱ t'in. Tu̱nga mjehéna tsjaha̱ já xi a̱skahan kafas'ee̱n xi nkú nga tjín ta̱ títsjaha. 


text:
¿A najmi ka̱mahá ts'inka̱ ni xi tjínna xi nkú ts'ín mjena? ¿A ra̱ tíma xin tak'unní a̱t'aha̱ nda ani̱ma̱na̱?” 


text:
<pb/>’B'a̱ ts'ín xi yjanki nd'a̱i̱ tjun ka̱ma ngáha. Ko̱ xi tjun nd'a̱i̱, kui xi tsjénnki. B'i̱ ts'ín ta̱ kitsúya ngáha Jesu nga ku̱a̱yá 


text:
<pb/>Nk'ie nga tje̱nya Jesu ni̱yá xi fi nanki Jerusalen, kinchja̱ t'axín subaha̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Tjenñju. Ja tíbankíaán nanki Jerusalen. Ja n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kui xi i̱ncha tsjá kju̱a̱ nga n'e̱k'ien 


text:
ko̱ a̱s'a̱i ts'i̱ínkjas'ehe̱n xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱, tu̱ xi i̱ncha ku̱a̱jnu̱kiehe̱ ra̱ ko̱ k'u̱éhe̱ ko̱ ngju̱át'a kruu̱hu̱. Tu̱nga ni̱stjin xi ma jahan kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. B'i̱ ts'ín na̱aha̱ Santiago̱ ko̱ Jua tsankihi̱ Jesu nku kju̱a̱nda 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'ai na̱aha̱ jáha̱ Zebedeo̱ nga tje̱nko̱ ts'íhin jáha̱. Tsasinkúnch'int'aha̱ Jesu nga tsankihi̱ nku kju̱a̱nda. 


text:
B'a̱ kitsú Jesu: —¿Mí nihi xi mjehi? B'i̱ kitsú ta̱chjúu̱n: —Tjenntei nga nku ntína̱ kat'ejña kixi̱hi̱ ko̱ nku xi kat'ejña skjúhi̱n nk'ie nga ku̱a̱texumai. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Najmi yo ni xi tíbinchu. ¿A ku̱i̱chúkju̱a̱nu̱u nga un sku̱e̱nu̱u xi nkú ts'ín un sku̱e̱na? —Ku̱i̱chúkju̱a̱ni̱ —kitsú jóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ nga un sku̱e̱nu̱u xi nkúhu an. Tu̱nga tsa ku̱i̱ntsu̱bo̱o nga kixi̱na̱ ko̱ tsa skjúnna̱, najmi an tíjñana nga tsja niu̱. Ja tjíntu̱hu̱ Na̱'mina̱ xi tíjña ndaha̱ kui a̱ntee̱. 


text:
Tu̱nga kinchja̱ ñjahá ra̱ Jesu jóo̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Yo xi nkú ts'ín xu̱ta̱ xi tjíhi̱n xá e̱i̱ a̱sunntei̱ 'yún ndjá ts'ínko̱ xu̱ta̱ xingisoo̱, ko̱ xi tjíhi̱n nga'yún ts'ín nga nu'yá'éhe̱n. 


text:
Tu̱nga a̱jinnu̱u najmi b'a̱ ka̱ma. Xi mje níhi̱ nga nda̱ k'aku̱ ka̱ma a̱jinnu̱u, kui xi kats'ín ni xi nda ngandanu̱u. 


text:
A̱t'aha̱ ta̱ ndaha Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n najmi j'ai tsa tu̱ xi kui nda n'e̱he̱ ra̱. J'ai ní tu̱ xi ni xi ngandaha̱ xu̱ta̱ j'ai ts'íhin ko̱ tu̱ xi ts'i̱ínkjas'ehen yjoho̱ nga k'u̱échjíntjai nkjin xu̱ta̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu jo já ka̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha bitju nanki Jerico Jesu ko̱ já ni'yakuyáha̱, nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi kitsjennkíhi̱. 


text:
Jo já ka̱ kab'entu a̱ndai ni̱yóo̱. Nk'ie nga kint'é nga yo̱ tíf'a Jesu, i̱ncha kikjintáya: —¡Ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi ji̱n! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i xu̱ta̱ xi tjín yo̱ kinchja̱tiko̱ho̱ tu̱ xi k'u̱échja'aha ts'a. Tu̱nga tu̱ sahá 'yún i̱ncha kikjintáya sa: —¡Ji nda̱ maestru̱, ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi ji̱n! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsasin'yún Jesu, kinchja̱ha̱ jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Mí nihi xi mjenu̱u nga ts'innu̱u? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu kama ni̱ma̱ha̱ jóo̱ ko̱ kits'ínko̱ tunku̱n. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kama chjihi̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja tíi̱ncha bichú tiña nanki Jerusalen nga i̱ncha j'ai Betfage, nanki xi tiña maha̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'mi Yá Olivo̱, a̱s'a̱i kits'ínkji Jesu jo já ni'yakuyáha̱ 


text:
nga b'i̱ kitsúhu̱: —Tankíún nanki i̱chí xi tíjña tiña ján. Yo̱ sa̱kúnu̱u nku búrrú xi tjít'a'yúnko̱ ntí búrrúhu̱. Chjúndáyo ko̱ nibáko̱nú e̱i̱. 


text:
Tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱nu̱u, b'a̱ t'ihu̱un: “Nda̱ maestru̱ rú machjéhe̱n chu̱. A̱s'a̱i rú ts'i̱ínk'óya ngáha.” 


text:
B'a̱ t'ihu̱un xu̱ta̱ xi tjín Sion:<pb/>“Cha̱so̱o, ja nibásenu̱u Nda̱ rei̱nu̱u.<pb/>Kui xi ni̱ma̱kju̱a̱, nku búrrú tjísun,<br/>nku ntí búrrú, ntíhi̱ chu̱ xi b'anji ch'á.” 


text:
Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ i̱ncha kingjántu najyuhu̱n a̱ya ni̱yóo̱, ko̱ kj'a̱í ngá xi tjiaha̱ yá i̱ncha tsatet'a ko̱ kingjántu a̱ya ni̱yóo̱. 


text:
'Yún i̱ncha kikjintáya xu̱ta̱ nkjin xi yja títjuu̱n ko̱ xi yjankiu̱ nga b'i̱ i̱ncha kitsú: —¡Kats'ínk'ankiná xi ntje̱he̱ David! ¡Nti̱a̱ná nda kats'ínko̱ xi kits'ín nibá ngajoho̱! ¡Kats'ínk'ankiná xi tíjña nk'a ján! 


text:
<pb/>Nk'ie nga jas'en Jesu nanki Jerusalen, kama nkjúhu̱n ngayjee̱ xu̱ta̱ na̱nti̱o̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú: —¿Yá nda̱ha xu'bi̱? 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú xu̱ta̱ xi tje̱nko̱ Jesu: —Nda̱ profeta̱ Jesuu̱hú niu̱ xi nibáha Nazaret, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte Galilea̱. B'i̱ ts'ín kik'onsje Jesu já xi tíi̱ncha batéña chu̱ má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jas'en Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. Kik'onsje ngayjee̱ já xi tíi̱ncha batéña ko̱ xi tíi̱ncha b'atse chu̱ yo̱. Kits'ínk'ótsjá yámixa̱ha̱ já xi tíi̱ncha ts'ínk'óntjaiya to̱on ko̱ yáxile̱he̱ já xi tíi̱ncha batéña chu̱tuju. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱: —B'a̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “B'a̱ k'úíhi̱n ni'yana̱ nga kui xi ka̱ma ni'ya xi má nga xu̱ta̱ ku̱i̱nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná.” Tu̱nga jun a̱ntehe̱ já ndyjé tín'e mo. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha j'ai xu̱ta̱ ka̱ ko̱ xi najmi ma fi nga j'aisehe̱ Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱ ko̱ Jesu kits'ínnkihi̱. 


text:
Tu̱nga já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ i̱ncha kama kjaha̱n, nk'ie nga kikie kju̱a̱nkjún xi títs'ín Jesu ko̱ nga kint'é nta̱ha̱ jántí xi̱ xi tíi̱ncha nchja̱ na̱tsihi̱n ni̱nku̱ nga b'a̱ tíi̱ncha tsu: “¡Kas'ehe̱ kju̱a̱chánka xi ntje̱he̱ David!” 


text:
B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu: —¿A tínu'yáí ni xi tíi̱ncha tsu jántí xi̱u̱? B'i̱ kitsú Jesu: —Joho̱n, tínt'e. ¿A najmi kje̱hé n'eyo xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná má nga tjít'a niu̱? B'i̱ ts'ín tjít'a:<pb/>Ts'a jántí xi̱u̱ ko̱ xi baki<br/>kin'echjéín nga 'yún nda kin'etsjohi. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu ngji t'axíhi̱n xu̱to̱. Nanki Betani̱a̱ ngji. Yo̱ kits'ínkj'a ni̱stje̱n. B'i̱ ts'ín ndjá kinchja̱ko̱ Jesu yá higuera̱ xi najmi tjíhi̱n tu 


text:
Ngjisehe̱ nku yá higuera̱ xi kikie a̱ndai ni̱yóo̱, tu̱nga ndahá nku tu najmi kisakúhu̱, tu̱ subahá xka̱. B'i̱ kitsúhu̱ yóo̱: —Ndaha̱chí najmi ta̱ kas'ehe ri tu. Tu̱ tje̱n'yún kixíhí yóo̱. 


text:
Nk'ie nga kikie já ni'yakuyóo̱ ni xi kamoo̱, kama nkjúhu̱n ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ Jesu: —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga tje̱n'yún kuaxíhí ni yá higuera̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tsa s'ejinnu̱u Nti̱a̱ná ko̱ najmi jo jan ka̱manu̱u, najmi tu̱ suba ni xi kuats'ihi̱n yá higuera̱ ka̱manu̱u n'o̱o. Ta̱ ka̱ma b'a̱ ku̱i̱xíhu̱un a̱sunntu tje̱nki̱ xu'bi̱: “Ti̱yú xin yo̱ ko̱ chja̱níkj'ajin yjohi̱ a̱jin ntáchak'uu̱n”, ko̱ b'a̱ ka̱ma. 


text:
Ko̱ ngatentee̱ ni xi ku̱i̱nchíhu̱u Nti̱a̱ná nga chu̱bako̱o, n'e̱kjóho̱on tsa s'ejinnu̱u Nti̱a̱ná. B'i̱ kama nk'ie nga kingjásjaiyaha̱ já tjíxóo̱ Jesu yá xi kitsjá xáha̱ 


text:
<pb/>Jas'en Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱ ko̱ tsakúya. A̱s'a̱i j'aik'úhu̱n já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —¿Mí xá xi tjíhin nga b'a̱ tín'ei? ¿Yá xi kitsjá xáhi? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ an ta̱ kuasjáíyanu̱u nku ni. Tsa k'úínyanú, xínyanu̱u mí xáha xi tjínna nga b'a̱ títs'ian. 


text:
¿Yá xi kits'ín nibáha̱ Jua Bautista̱ nga j'aiténtá xu̱ta̱? ¿A Nti̱a̱ná, a ra̱ xu̱ta̱ a̱sunntei̱hí? A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ xinkjín jóo̱ nga kinchja̱ni̱jmíyaha niu̱: —Tsa: “Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱ Jua”, ku̱i̱xíaán, a̱s'a̱i b'a̱ ku̱i̱tsu̱ná: “¿Á najmi kis'ejihi̱nnu̱u ni xi kitsúhu Jua?” 


text:
Ta̱ najmi ka̱ma tsa: “Xu̱ta̱ a̱sunntei̱ kits'ín nibáha̱”, ku̱i̱xíaán, a̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ b'a̱ tsu nga nku nda̱ profeta̱ kama Jua. Najmi ka̱ma b'a̱ ku̱i̱xíaán a̱t'aha̱ binkjaán xu̱ta̱ na̱nti̱o̱. 


text:
<pb/>Kui nga a̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ Jesu: —Najmi yai̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ ta̱ ndaha an najmi xínyanu̱u yá xi kitsjána nga b'i̱ títs'ian. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku nda̱ xi tjíntuhu̱ jo já 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú sa Jesu: —Nkú ma ni xínyanu̱u. ¿Nkú bixíún? Nku nda̱ tjíntuhu̱ jo já. Ngjisehe̱ nda̱ xi tjuu̱n ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “Ji ntína̱, t'in n'e̱xájin tuntsja̱jéna̱ nd'a̱i̱.” 


text:
A̱s'a̱i ngjisehe̱ nda̱ xinkuu̱ ko̱ b'a̱ ta̱ kitsúhu̱. “Jo̱'o̱ho, na̱'mi”, kitsú nda̱ xu'bi̱, tu̱nga najmi ngjihí. 


text:
¿Má xi kui já xi joo̱ kits'ín ni xi mjehe̱ na̱'mihi̱? —Nda̱ xi tjuu̱n —kitsú jóo̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Já xi f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ jminchjín skóo̱ títjun kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
A̱t'aha̱ j'aisenu̱u Jua ko̱ tsakúyanu̱u ni xi na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná, tu̱nga najmi kin'e s'ejinnú ni xi kitsú. Tu̱ sahá já xi f'áchjíntjai ch'á ko̱ jminchjín skóo̱ xi kis'ejihi̱n. Ko̱ máha jun, ndaha tsa kiyo niu̱, tu̱nga najmi tsankinchj'ahá ru̱u ani̱ma̱nu̱u tsa kis'ejinnu̱u. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén já xi najmi na̱xu̱ fiko̱ xá xi kik'a̱i̱hi̱ 


text:
<pb/>’Tjenñju ma ngó. K'u̱e̱jñá chu̱ba̱ya manu̱u. Nku nda̱ nchi̱ná y'éntje̱ tuntsja̱jé, y'éngi nch'á ko̱ kits'ínnda nku a̱nte má nga ts'íónnki tuntsja̱jée̱. Kits'ínnda nku xjó nk'a tu̱ xi ka̱ma chúnntaha a̱ntee̱. Kitsjá sáha̱ a̱ntee̱ já xi maha̱ ts'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱, a̱s'a̱i ngji kjin. 


text:
Nk'ie nga ja tíjne tuu̱, a̱s'a̱i kits'ínkjisehe̱ ndo̱ já musu̱hu̱ já xi títs'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱ tu̱ xi ku̱a̱nkihi̱ ra̱ tu xi kanéhe̱. 


text:
Tu̱nga jakj'áhá jóo̱ já musu̱hu̱ ndo̱. Nku xi kits'ín'uhu̱n, nku xi kits'ínk'ien, ko̱ nku xi y'éhe̱ ndji̱o̱. 


text:
Kui b'a̱ maha, nk'ie nga kj'u̱a̱í nda̱ xi ts'e̱ tuntsja̱jée̱, ¿mí nihi xi kj'u̱a̱í ts'íhi̱n já musu̱ xu'bo̱? 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Ts'i̱ínkje nga najmi ka̱ma ni̱ma̱ha̱ já ch'onk'un xu'bo̱ ko̱ kj'a̱í já tsjá sá ngáha̱ ra̱ a̱nte tuntsja̱jée̱, já xi k'u̱échjíhi̱ tuhu̱ nk'ie nga ku̱i̱chú cha̱ha̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿A najmi kje̱hé n'eyo ni xu'bi̱ xi tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná? B'a̱ títsu:<pb/>Ndji̱o̱ xi kikjaníya já chji̱ne̱xjóo̱ ja j'ai ma ndji̱o̱ k'aku̱.<pb/>Nti̱a̱ná xi b'a̱ kits'ín ko̱ ma nkjúnná nga chasehe̱é. 


text:
Kui kju̱a̱ha nga b'a̱ tíxihi̱nnu̱u. Chjú'anu̱u nga ku̱i̱ntsu̱ba̱jiun nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumanu̱u, ko̱ xu̱ta̱ xi bakúchji nga Nti̱a̱ná xi batéxumaha̱, kui xi kj'u̱a̱i̱hi̱ nga kju̱a̱s'enjin yo̱. 


text:
Ndji̱o̱ xi títsu éhe̱n Nti̱a̱ná nga kikjaníya já chji̱ne̱xjóo̱, tu̱ yáhá ni xi ku̱i̱jne̱sun ndji̱o̱ ka̱ma xi̱xi̱. Ko̱ xi ku̱i̱jne̱nehe̱ ndji̱o̱ ka̱ma nku̱a̱n nku̱a̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já fariseo̱ éi̱n, i̱ncha kamankjihi̱n nga kui tínchja̱ni̱jmíyaha Jesu. 


text:
Mjehe̱ nga ku̱a̱kj'ánijé tu̱nga i̱ncha kitsankjúhún xu̱ta̱ nkjiu̱n, a̱t'aha̱ b'a̱ i̱ncha tsu xu̱to̱ nga nku nda̱ profeta̱ Jesu.<pb/>


text:
<pb/>—Xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku nda̱ rei̱ xi ts'asje nku s'í nk'ie nga tsixan ntíhi̱. 


text:
Kits'ínkji já musu̱hu̱ nga ku̱i̱nchja̱ha̱ xu̱ta̱ xi kitsúya títjuhu̱n. Tu̱nga najmi kits'ín yuhú xu̱to̱ nga kj'u̱a̱í s'íu̱. 


text:
A̱s'a̱i ta̱ kits'ínkjihí ngáha kj'a̱í já musu̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: “B'a̱ t'ihu̱un xu̱ta̱ xi ja kixinyaha̱ nga ja kab'endá nichinee̱. Ja kats'ink'íén turu̱. Ja tjínda ngatentee̱ niu̱. T'inyoho̱o nga kanibá s'í kju̱a̱bixoo̱n.” 


text:
<pb/>’Tu̱nga najmi nkjún kamaha̱ xu̱ta̱ xi kik'inyaha̱. Nku xi ngjisehe̱ jñáha̱, kj'a̱í xi ngjik'atseya ni. 


text:
Nk'ie nga kint'é nda̱ rei̱ ni xi kamoo̱, kama kjaha̱n. Kits'ínkji já juhu̱n nga kits'ínk'ien xu̱ta̱ xi b'a̱ kits'íu̱n ko̱ y'éti nankihi̱. 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i b'a̱ kitsú nda̱ rei̱ nga kinchja̱ko̱ já musu̱hu̱: “Ja tjínda s'í kju̱a̱bixoo̱n, tu̱nga najmi chumi ni chjíhí ra̱ xu̱ta̱ xi tjun kixinyaha̱ nga kj'u̱a̱í. 


text:
Kui b'a̱ maha, tankíhinnu ni̱yátée̱ ko̱ tu̱ yáhá ni xi sa̱kúnu̱u t'inyoho̱o nga kanibá s'í kju̱a̱bixoo̱n.” 


text:
A̱s'a̱i tsitju já musu̱ nga ngji ni̱yátée̱. Kinchja̱ ñja tentehe̱ xi kisakúhu̱, ndaha tsa xi ch'onk'uhu̱n ko̱ ndaha tsa xi nda tjíntuyáha̱. Kitsehe xu̱ta̱ má tje̱n s'í kju̱a̱bixoo̱n. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga jas'en nda̱ rei̱ nga j'aisehe̱ xu̱ta̱ xi kab'entut'á yámixo̱, kikie yo̱ nku nda̱ xi najmi yja najyun xi bja xu̱ta̱ nga fi s'í kju̱a̱bixan. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱: “Ji nda̱ xinkjíán, ¿nkú ts'ín kabitjas'e̱henni e̱i̱ nga najmi tjíhin ri najyun xi ts'e̱ s'í kju̱a̱bixan?” Tu̱nga najmi kinchja̱há ndo̱. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ nda̱ rei̱ já xi títsjá nichinee̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: “T'e'yún sjai ko̱ ntsja ndo̱ ko̱ chja̱nikj'o na̱tsin ján má jyuu̱n, a̱nte xi má kji̱ntá xu̱ta̱ ko̱ ku̱a̱te ni̱'yu̱n.” 


text:
A̱t'aha̱ nkjin maha xi tíchubaha̱, tu̱nga tu̱ chubahá maha xi kj'u̱a̱íjin. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu yá xi tjíhin nga s'e̱chjíhi̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjik'íéndako̱ xinkjín já fariseo̱ tu̱ xi ts'i̱ínkijneyaha Jesu nku én xi najmi b'a̱ tjín. 


text:
I̱ncha kits'ínkjisehe̱ Jesu já ni'yakuyá xi ts'e̱ ko̱ já xi yjankihi̱ nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱. B'a̱ i̱ncha j'ai tsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, yai̱ nga kju̱axi̱ én xi chubai ko̱ nga na̱xu̱ bakuyáí sisin ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Najmi ni xi sasíhi̱n xu̱ta̱ chubai. 'Yún na̱nka̱ chaseihi̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga behé Jesu nga tu̱ xi títsuhu jóo̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u nga bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! ¿Á an tíchjut'ayák'uhunnú? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú jóo̱: —Ts'e̱ nda̱ títjun Cesa̱r. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tjoho̱on nda̱ títjun Cesa̱r ni xi ts'e̱ nda̱ títjun Cesa̱r, ko̱ tjoho̱on Nti̱a̱ná ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é jóo̱ niu̱, tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ko̱ i̱ncha ngji t'axín. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>Já saduseo̱ bakúya nga najmi kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱. Kui ni̱stjin xu'bo̱ k'u̱a̱ xi i̱ncha j'aisehe̱ Jesu nga b'i̱ i̱ncha kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Ji nda̱ maestru̱, b'a̱ kitsú Moise nk'ie: “Tsa tjín xi ku̱a̱yá nga najmi s'e̱he̱ ntí, nda̱ nts'e̱ tjíhin nga ku̱i̱xanko̱ ngáha chju̱úhu̱n, tu̱ xi b'a̱ ts'ín s'e̱he̱ ra̱ ntí nda̱ nts'e̱ xi k'ie̱n.” 


text:
Y'entujinni̱ yatu já xi nts'e̱ maha xinkjín. Tsixan nda̱ xi tjuu̱n tu̱nga b'a̱há tjíu̱n k'ien. Najmi kis'ehe̱ ntí. K'ien x'i̱hi̱n tachjúu̱n. A̱s'a̱i nda̱ nts'e̱ y'ejñako̱ ngáha ta̱chjúu̱n. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, ni̱stjin nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱, ¿má xi kui já xi yatuu̱ ka̱ma ts'e̱ ta̱chjúu̱n, a̱t'aha̱ ngatentee̱ y'entuko̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Najmi b'a̱ tjín ni xi chubo, a̱t'aha̱ najmi mankjinnu̱u ni xi tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná ko̱ ta̱ ndaha nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ nk'ie nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱, najmi ta̱ ku̱i̱xahan ko̱ ta̱ ndaha najmi ts'i̱ínkixan ntíhí. B'a̱ ní ts'ín k'úéntu xi nkú ts'ín tjíntu ntítsje xi tjín ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Tu̱nga nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱, ¿a najmi kje̱hé n'eyo ni xi títsunu̱u éhe̱n Nti̱a̱ná? B'a̱ kitsú Nti̱a̱ná: 


text:
“An xi Nti̱a̱ha̱ Abraham, Nti̱a̱ha̱ Isaac ko̱ Nti̱a̱ha̱ Jacob.” Nti̱a̱ná najmi Nti̱a̱ha̱ ani̱ma̱. Nti̱a̱ha̱ ní xu̱ta̱ tík'un. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é xu̱ta̱ niu̱, tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ nga̱t'a ts'e̱ ni xi bakúya Jesu. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu má kju̱a̱téxumaha xi 'yún chjíhi̱ ra̱ 


text:
A̱s'a̱i nku nda̱ chji̱ne̱'én xi ts'e̱, nku nda̱ maestru̱hu̱ kju̱a̱téxumoo̱, kingjásjaiyaha̱ Jesu nga kikjut'ayák'un: 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —“N'e̱tjóí Nti̱a̱ná xi Nti̱a̱hi̱ maha ngayjee̱ ani̱ma̱hi̱. N'e̱tjóí xi nkú ts'ín tinchin ko̱ xi nkú ts'ín n'enkjíntak'uin.” 


text:
Ko̱ b'a̱há ta̱ tjín ngáha kju̱a̱téxuma xi ma joho: “N'e̱tjóí xu̱ta̱hi̱ xi nkú nga ts'ín tjohi yjohi̱.” 


text:
Nga joo̱ kju̱a̱téxuma xu'bi̱ y'aha̱ ra̱ ngatentee̱ ni xi tjít'a xu̱ju̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ xi y'ét'a já profeta̱. B'i̱ ts'ín kingjásjaiya Jesu yá xi y'aha̱ ra̱ xi Cristo̱ 


text:
<pb/>—¿Nkú bixíún nga̱t'a ts'e̱ xi Cristo̱? ¿Má nibáha̱ ntje̱he̱? B'a̱ kitsú jóo̱: —Ntje̱he̱ David. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga b'a̱ kitsúhu David nga Nda̱ Nti̱a̱ha̱ maha xi Cristo̱? A̱t'aha̱ b'a̱ kitsú nk'ie nga Espiri̱tu̱ Santo̱ho̱ Nti̱a̱ná kits'ínkinchja̱ha̱:<pb/> 


text:
Nti̱a̱ná b'a̱ kitsúhu̱ Nda̱ Nti̱a̱na̱:<pb/>“Ti̱nchint'ání má batexuma,<br/>k'uentú maná já kontra̱hi̱ kinte tsu̱kui.” 


text:
Tsa David b'a̱ kitsú nga xi Cristo̱ xi Nda̱ Nti̱a̱ha̱, ¿nkú ts'ín ntje̱he̱ David nibáha̱ ra̱ xi Cristo̱? 


text:
<pb/>Ndaha nku najmi kamaha̱ kits'ínk'óyaha̱ Jesu tsa tu̱ nku én. Kui ni̱stjiu̱n kich'atuts'i̱hi̱n nga najmi ta̱ ch'a kama k'un kingjásjaiyaha̱ ra̱ Jesu tsa mí nihi.<pb/>


text:
<pb/>—Já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱, kui xi tíjñaha̱ nga ku̱i̱tsu̱ya nkú tjíhi̱n ra̱ kju̱a̱téxumaha̱ Moise. 


text:
Kui b'a̱ maha, n'e̱tjusuhunnu ngatentee̱ ni xi ku̱i̱tsu̱hu̱nu̱u ko̱ chj'a̱tjó. Tu̱nga najmi tu̱ n'enú ni xi i̱ncha ts'ín, a̱t'aha̱ najmi ts'íntjusun ni xi nchja̱. 


text:
Kui xi b'énehe̱ ni xi áí xu̱ta̱, tu̱nga máha kui, ndaha̱chí najmi i̱ncha ts'ín nga'yún nga ts'i̱íntjusun niu̱. 


text:
<pb/>’'Yún mjehe̱ nga sku̱e̱he̱ xu̱ta̱ xi nkú ts'ín benkjún Nti̱a̱ná. Kui nga 'yún i ts'íhin kaxa̱ tíntí xi b'entut'áá stjeén ko̱ tjianá, xi tíi̱nchaha̱ éhe̱n Nti̱a̱ná, ko̱ 'yún ts'ín ndju nachjún xi yjandáíhi̱ najyun xi mjéntjai nga nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Tsjoho̱ nga b'entu a̱nte k'aku̱ xi tjín nku s'í ko̱ nga b'entusún yáxile̱ xi tíi̱ncha títjun ni'ya sinagoga̱. 


text:
<pb/>’Najmi tu̱ n'ej'o̱o tsa maestru̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u xu̱ta̱, a̱t'aha̱ nkuhú ma nda̱ maestru̱nu̱u ko̱ ngatentoo̱ jun nts'o mahanu xinki̱u. 


text:
Najmi tu̱ ch'a na̱'mi 'mihu̱u e̱i̱ a̱sunntei̱, a̱t'aha̱ nkuhú ma Na̱'minu̱u, kui xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Najmi tu̱ n'ej'o̱o tsa já nti̱a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u xu̱ta̱, a̱t'aha̱ nkuhú ma xi ts'e̱nu̱u, kui xi Cristo̱. 


text:
Xi k'u̱a̱sjenk'a suba yjoho̱, kui xi i̱chí ka̱ma nginku̱n Nti̱a̱ná. Xi k'u̱a̱sje ni̱ma̱kju̱a̱ yjoho̱, kui xi sa̱kúhu̱ kju̱a̱chánka. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Najmi 'ba̱i̱nto nga xu̱ta̱ kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱. Ta̱ ndaha jun najmi bitjas'o̱on ko̱ ta̱ ndaha najmi 'ba̱i̱ntoho̱o xu̱ta̱ xi mjehe̱ kju̱a̱s'en yo̱. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Chju'óho̱o ni'yaha̱ jminchjín xi ja k'ien x'i̱hi̱n ko̱ a̱s'a̱i chu̱ba̱ 'yúhún tse chu̱bako̱o Nti̱a̱ná tu̱ xi b'é'mat'aihinnu yjonu̱u. Kui nga 'yún un sku̱e̱he̱nu̱u. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Fenu̱u nga binimo nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱ ko̱ ntáchak'uu̱n nga binchisjó xu̱ta̱ xi n'e̱ mo nga ts'i̱ín s'ejin xi nkú ts'ín s'ejinnu̱u. Ko̱ nk'ie nga ja sakúnu̱u nku, a̱s'a̱i n'o nga kui xi 'yún ts'ín sa ni xi ts'e̱ nda̱nindoo̱ nga jun. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já ka̱ xi baku ni̱yóho̱o xu̱ta̱! Jun xi b'a̱ bixíún: “Tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱, tsa a̱s'a̱i ni̱nku̱ tsúngijin, najmi tjíhi̱n kju̱a̱'yún nga ts'i̱íntjusun. Tu̱nga xi tsúngijin to̱onsine xi tíjñaya ni̱nku̱, kuihí xi tjíhin nga ts'i̱íntjusun ni xi ku̱i̱tsu̱.” 


text:
Jun xi já chi̱ni ko̱ já ka̱. ¿Má xi 'yún chánka sa? ¿A to̱onsinee̱, a ra̱ ni̱nku̱hú xi títs'ín nga je to̱onsinee̱ nginku̱n Nti̱a̱ná? 


text:
<pb/>’Ko̱ b'a̱ bixíún yo: “Tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱, tsa a̱s'a̱i na̱chan chje̱ tsúngijin, kui xi najmi tjíhi̱n kju̱a̱'yún nga ts'i̱íntjusun. Tu̱nga xi tsúngijin chje̱ xi tíjñasun na̱chan chje̱, kuihí xi tjíhin nga ts'i̱íntjusun ni xi ku̱i̱tsu̱.” 


text:
Jun já ka̱. ¿Má xi 'yún chánka sa? ¿A chje̱, a ra̱ na̱chan chje̱hé xi títs'ín nga je chje̱ nginkun Nti̱a̱ná? 


text:
Kui b'a̱ maha, tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱hu, tsa a̱s'a̱i na̱chan chje̱ tsúngijin, kui xi ja títsungijin na̱chan chje̱ ko̱ ngayjee̱ ni xi tjíntusún yo̱. 


text:
Tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱, tsa a̱s'a̱i ni̱nku̱ tsúngijin, ja títsungijin ni̱nku̱ ko̱ Nti̱a̱ná xi tíjña yo̱. 


text:
Tsa tjín xi nkú ku̱i̱tsu̱, tsa a̱s'a̱i ndji̱o̱jmi ján tsúngijin, ja títsungijin Nti̱a̱ná xi tíjña yo̱ nga tíbatéxuma. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! 'Bo̱ho̱o Nti̱a̱ná nku tíkjá na̱jún chi̱nko̱ ko̱ xka̱ sinjne̱ xingisoo̱ xi nkú ts'ín tjít'a kju̱a̱téxumoo̱, tu̱nga n'echayanú ni xi 'yún chánka sa xi ta̱ bakúya kju̱a̱téxumoo̱. N'echayo ni xi na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ nga tjíhin nga ka̱ma ni̱ma̱nu̱u xu̱ta̱ xi kj'a̱í ko̱ nga tjíhin nga na̱xu̱ s'e̱jinnu̱u éhe̱n Nti̱a̱ná. Kuihí ni xi joo̱n xi tjíhin nga n'o̱o, ko̱ najmi tjíhin nga n'e̱chayo nga n'o̱o ni xingisoo̱ xi tjít'a. 


text:
¡Jun já ka̱ xi baku ni̱yóho̱o xu̱ta̱! N'etjusun ni xi tu̱ tje̱nt'ahá ko̱ ni xi 'yún chjíhi̱ ra̱ najmi n'esiuhu̱n. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Jun xi nkú joyaha tasa̱ ko̱ ta̱ba̱ xi tu̱ na̱tsihi̱n ní kin'echuhu̱n, tu̱nga kitsejíhín ni ani̱ma̱nu̱u ndyjé ko̱ ni xi najmi na̱xu̱. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Jun xi b'a̱ joyaha tsjó xi taba kin'ek'i. Kui xi tsjo ts'ín bakú sunnk'a, tu̱nga a̱yaha̱ kitsehe nintaha̱ ani̱ma̱ ko̱ ngatentee̱ ni chu̱ntí. 


text:
Jun xi b'a̱ ta̱ k'un sunnk'o, a̱t'aha̱ nginku̱n xu̱ta̱ 'yún je bakuchíú yjonu̱u, tu̱nga a̱jin ani̱ma̱nu̱u kitsejíhin ni xi tu̱ b'ana̱cha̱ha ko̱ ngatitsun. 


text:
<pb/>’¡Ni̱ma̱ rú n'ehenu jun, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱! ¡Jun xi tu̱ tsjohónu̱u bakuchjíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! N'endo tsjóho̱ já profeta̱ ko̱ n'enaxú ndji̱o̱ tsjóho̱ xu̱ta̱ je xi kis'e ni̱stjin nk'ie. 


text:
Ko̱ b'a̱ bixíún: “Tsa tu̱ ñá ma ti̱ntsu̱ba̱á nk'ie nga y'entu ntje̱ cháná, najmi tsisinko̱ ra̱á nga kits'ínk'ien já profeta̱.” 


text:
Nk'ie nga b'a̱ bixíún, ta̱ juhun n'ek'io yjonu̱u nga ntje̱he̱ xu̱ta̱ xi kits'ínk'ien já profeta̱ jun. 


text:
<pb/>’¡Jun xi b'a̱ k'un xi nkúhu ntje̱nu̱u! ¡Já ch'onk'un xi b'a̱ k'un! ¿Nkú ts'ín ku̱i̱tjunkihinu nga najmi kuankíún nga̱k'i̱e̱n? 


text:
Kui b'a̱ maha, an ts'inkjísenu̱u já profeta̱ ko̱ já nkjink'un ko̱ já chji̱ne̱'én. K'u̱a̱ xi n'e̱k'ion ko̱ kjúát'a kruu̱ ko̱ k'u̱a̱ xi ngjúóho̱o a̱ya ni'ya sinagoga̱nu̱u ko̱ tsjénnkí'uncho xki̱ nanki. 


text:
B'a̱ ts'ín ch'a̱njihinu ngayjee̱ jníhi̱ xu̱ta̱ je xi kin'ek'ien. Ch'a̱tuts'i̱hi̱n ra̱ jníhi̱ Abel, nda̱ je xi y'ejña nk'ie, nga santaha jníhi̱ Zacaria̱ ntíhi̱ Berekia̱ xi kin'ek'ient'ó na̱chan chje̱ xi kjijña a̱nkjín ni̱nku̱. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ngatentee̱ ni xu'bi̱ ni̱banehe̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱. B'i̱ kitsú Jesu nga kinchja̱ni̱jmíyaha nanki Jerusalen 


text:
An b'a̱ tíxinnu̱u nga najmi ta̱ cha̱hanú santa nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga b'a̱ ku̱i̱xíún: “Kakjanínk'a Nti̱a̱ná xi nibáha ngajoho̱.”<pb/>


text:
Tsitjusje Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱ ko̱ nk'ie nga ja tífi, j'aik'úhu̱n já ni'yakuyáha̱. Tíi̱ncha ma nkjúhu̱n nga tíbasenkjúhu̱n xjóho̱ ni̱nku̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —¿A tíyo ngayjee̱ ni xi tjín e̱i̱? Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ndaha nku ndji̱o̱ najmi ta̱ s'e̱jñasuhu̱n ra̱ xinkjín. Ngayjee̱ n'e̱xúya. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu ni xi ka̱ma kintehe̱ ni nga kfe̱ a̱sunntee̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga kab'ejña Jesu a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'mi Yá Olivo̱, já ni'yakuyáha̱ j'ai nchja̱ko̱ t'axíhi̱n. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —T'inyani̱, ¿nkjé b'a̱ ka̱ma? ¿Mí ni xi ku̱a̱kúchji títjun nk'ie nga kjúái̱ ngáhani ko̱ nga kfe̱ a̱sunntee̱? 


text:
A̱t'aha̱ nkjin maha xi kj'u̱a̱í nga an ts'i̱ín ma yjoho̱. “An xi kits'ín nibána Nti̱a̱ná”, ku̱i̱tsu̱ ko̱ nkjin xu̱ta̱ k'u̱a̱na̱cha̱ha̱. 


text:
<pb/>’Ku̱i̱nú'yó nga s'e̱ kju̱a̱chán ko̱ nga ku̱i̱nchja̱ni̱jmíyaha xu̱ta̱ kju̱a̱chán xi tíma, tu̱nga najmi tu̱ binkjunnú. A̱t'aha̱ tjíhin ni nga b'a̱ ka̱ma, tu̱nga najmi kje̱hé kfe̱ a̱sunntee̱. 


text:
A̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi tjín nku nanki kja̱ánko̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱í nanki. Nku nda̱ rei̱ kja̱ánko̱ kj'a̱í nda̱ rei̱. S'e̱ kjintíá ko̱ chón ka̱ma kj'a̱í kj'a̱í nanki. 


text:
<pb/>’Ts'i̱ínkjas'ennu̱u xu̱ta̱ xi má nga ts'i̱ín'unnu̱u ko̱ ts'i̱ínk'iennu̱u. Nga̱t'ana̱ ts'i̱ín unkiehe̱nu̱u ngayjee̱ xu̱ta̱ a̱sunntee̱. 


text:
Kui ni̱stjiu̱n nkjin xi ts'i̱ínndyja̱ha̱ yjoho̱ nga najmi ta̱ s'e̱jihi̱n ra̱ an. Ts'i̱ínkjas'en xinkjín ko̱ ts'i̱ín unkie xinkjín. 


text:
S'e̱ni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱, én nda tsu xi tsuya xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná. Ngayjehe̱ a̱sunntee̱ ku̱i̱nt'é nga Nti̱a̱ná xi batéxuma. Nk'iehé nga kfe̱ a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>’Y'ét'a nda̱ profeta̱ Daniel nk'ie nga najmi cha̱nkjún a̱nte tsjehe̱ ni̱nku̱. Cho̱o xi b'a̱ ts'i̱íu̱n. B'i̱ kitsú Jesu ko̱ xi títs'ínya xu̱ju̱i̱n katumankjihi̱n. B'i̱ ta̱ kitsú ya: 


text:
A̱t'aha̱ 'yún s'e̱ kju̱a̱ni̱ma̱ kui ni̱stjiu̱n, kju̱a̱ni̱ma̱ xi najmi kje̱e s'e santa nkúhu nga tuts'ihi̱n ni nga kamanda a̱sunntee̱. Ko̱ ta̱ ndaha najmi s'e̱ a̱skahan nku xi b'a̱ joyaha. 


text:
Tsa najmi ku̱a̱tekjá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xu'bo̱, nda ra̱ nku najmi k'u̱a̱nki kai. Tu̱nga ku̱a̱tekjáhá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xu'bo̱ ngandaha̱ xu̱ta̱ xi j'ájin. 


text:
<pb/>’Kui ni̱stjiu̱n tsa tjín xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Cha̱so̱o, e̱i̱ tíjña xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná”, ko̱ tsa b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Ján tíjña”, najmi tu̱ n'e s'ejiun. 


text:
A̱t'aha̱ i̱ncha kj'u̱a̱í xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱ tsank'á nga kui xi j'ai ngajoho̱ Nti̱a̱ná ko̱ xi já profeta̱ ts'i̱ín ma tsank'á yjoho̱. Kui xi i̱ncha ts'i̱ín nkjin tíkjá kju̱a̱nkjún ko̱ ni xi chánka, tu̱ xi k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ xu̱ta̱, xí ko̱hó ra̱ xu̱ta̱ xi j'ájin Nti̱a̱ná ka̱maha̱ ra̱ k'u̱a̱na̱cha̱ha̱. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, tsa b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u jóo̱: “A̱nte kixi ján tíjña xi j'ai ngajoho̱ Nti̱a̱ná”, najmi tu̱ bankíún yo̱. Tsa b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “A̱ya 'ma ján tíjña”, najmi tu̱ n'e s'ejiun. 


text:
A̱t'aha̱ xi nkú ma nga bat'ai nd'ích'o̱n má tju ts'íu̱ ko̱ ma chji santaha má fintjai, b'a̱ ta̱ ka̱ma nk'ie nga kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. 


text:
Yaha̱ nga má kjijña nku yjoninte k'ien, yo̱ ma ñjakú chálíkíe̱. B'a̱ ta̱ ts'ín cha̱ha̱ nga kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. B'i̱ ka̱ma ni̱stjin nga kj'u̱a̱í ngáha Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n 


text:
<pb/>’A̱skahan nga ja kj'u̱a̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xi ka̱ma kui ni̱stjiu̱n, tje̱n'yún ka̱ma jyuhún ts'íu̱, ko̱ sóo̱ najmi ta̱ ts'i̱ín ndzjehen. Niñu xi tjín nk'a ján ku̱i̱xu̱ntu, ko̱ k'u̱a̱tsé ni xi tjín nk'a ján. 


text:
A̱s'a̱i ka̱ma chji nk'a ján ni xi ku̱a̱kúchji nga ja nibá Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. Nk'iehé kji̱nta nkjún ngayje tíkjá xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntei̱ ko̱ sku̱e̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n nga tje̱njin ni̱nti̱ nga nibáko̱ ngayjee̱ nga'yúhu̱n ko̱ kju̱a̱chánkaha̱. 


text:
Ts'i̱ínkji ntítsjehe̱ nk'ie nga 'yún kju̱a̱ne̱ tjio̱. I̱ncha k'u̱éntukú xu̱ta̱ xi j'ájin xi tjíntu tu̱ má xi tje̱hén ni, b'aha̱ ra̱ má tju ts'íu̱ santaha má fintjai. 


text:
<pb/>’Katumankjinnu̱u ni xi b'éjña chjinu̱u yá higuera̱. Nk'ie nga ja tju nts'én tjiaha̱ yóo̱ ko̱ tjuhu̱ xka̱, yo nga ja tíbichú tiña chu̱nubóo̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín nk'ie nga ja cho̱o nga ja b'a̱ tíma, katumankjinnu̱u nga ja tje̱n tiña Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xi nkúhu tsa a̱sti a̱nkju̱o̱ síjña. 


text:
<pb/>’Tu̱nga má ni̱stjin ko̱ chu̱ba̱ nga b'a̱ ka̱moo̱, najmi ch'a xi behe̱, ta̱ ndaha ntítsje xi tjín ndji̱o̱jmi ján ko̱ ta̱ ndaha Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. Nku tutuhú Nti̱a̱ Na̱'miná xi be. 


text:
Kui ni̱stjin xu'bo̱, nk'ie nga najmi kje̱e fejin ntá xu̱ta̱, tu̱ tíi̱ncha kjinehé ko̱ tíi̱ncha 'bi. Tíi̱ncha bixan ko̱ tíi̱ncha ts'ínkixan ntíhí. B'a̱ tíi̱ncha ts'ín santa nkúhu nga tsichu ni̱stjin nga jas'en Noe tsutsu chánkoo̱. 


text:
Najmi kamankjihi̱n xu̱ta̱ santaha nkúhu nga tu̱ ni xí kik'ahá ts'í ko̱ kits'ínkje tentehe̱. B'a̱há ta̱ ka̱ma ngáha nk'ie nga kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. 


text:
Katumankjinnu̱u ni xu'bi̱. Tsa be títjun nda̱ xi ts'e̱ ni'yoo̱ mí chu̱ba̱ha nga jyuu̱n kj'u̱a̱í nda̱ ndyjée̱, ta̱ k'úéjña nda. Najmi tsjánte tsa nda̱ ndyjée̱ kju̱a̱s'en kju̱a̱'yún ni'yaha̱. 


text:
Kui kju̱a̱ha, b'a̱ ts'ín ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu ko̱ jun, a̱t'aha̱ chu̱ba̱ nga najmi tíchuyóho̱o kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku nda̱ musu̱ xi na̱xu̱ fiko̱ xáha̱ 


text:
<pb/>’¿Yá nda̱ musu̱hu xi na̱xu̱ fiko̱ xáha̱ ko̱ xi nkjink'un, xi nda̱ nti̱a̱ha̱ kitsjá xáha̱ nga kui xi tsjáha̱ nichine já musu̱ xingisoo̱ nk'ie nga ku̱i̱chú chu̱ba̱? 


text:
<pb/>’Tu̱nga tsa ch'onk'un nda̱ musu̱ ko̱ tsa b'i̱ ts'ín ts'i̱ínnkjink'un: “K'u̱a̱ndaya saha̱ nda̱ nti̱a̱na̱ nga kj'u̱a̱í.” 


text:
Tsa tu̱ kj'u̱a̱íhí nda̱ nti̱a̱ha̱ nda̱ musu̱ xu'bi̱ ni̱stjin xi najmi tíkuyáha̱ ko̱ chu̱ba̱ xi najmi be, 


text:
'yún ndjá ts'i̱ínnijéhe̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ xi nkú ts'ín n'enijéhe̱ já xi b'ana̱cha̱ha̱ já nti̱a̱, yo̱ má nga kji̱ntá ko̱ ku̱a̱te ni̱'yu̱n.<pb/>


text:
’Kui ni̱stjiu̱n b'a̱ ka̱ma a̱jihi̱n xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná xi nkú kamat'ain te i̱stinchjín xi ngji nku s'í kju̱a̱bixan. I̱ncha jakj'á nd'í seti̱hi̱ ko̱ i̱ncha ngji ts'ínkjáíhi̱n nda̱ bixoo̱n. 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i ts'andayaha̱ nda̱ bixoo̱n ko̱ kama nijñáha̱ i̱stinchjíu̱n, kui nga i̱ncha kikjantuféhe. 


text:
Nkú ra̱ ma nga masen ni̱stje̱n, tjín xi kikjintáya: “¡Ja nibá nda̱ bixoo̱n! ¡Ti̱tjusjo̱o ko̱ tankín n'e̱kjóho̱on!” 


text:
B'a̱ kitsúhu̱ xi chi̱niu̱ xi kitikju̱o̱: “K'u̱a̱i̱ni̱ i̱chí chuba seti̱nu̱u, a̱t'aha̱ ja tí'me nd'íni̱.” 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú xi kitikju̱o̱: “Najmi, a̱t'aha̱ tsa b'a̱ n'e̱i̱, najmi ku̱i̱chú maha̱ni̱ ji̱n ko̱ ta̱ ndaha jun. Tu̱ sahá tankín ch'a̱tso xi ts'a̱jun má satéña.” 


text:
Nk'ie nga tíi̱ncha fik'atse seti̱ xi chi̱niu̱, tu̱ j'ai sahá nda̱ bixoo̱n. Xi tjíndaha̱ yjoho̱ i̱ncha jas'enko̱ má tíma s'í kju̱a̱bixoo̱n ko̱ kis'echjá a̱nkju̱o̱. 


text:
A̱s'a̱i j'ai i̱stinchjín xingisoo̱ ko̱ b'a̱ kitsú: “¡Ji chá nti̱a̱, chá nti̱a̱, chúx'áni̱ a̱nkju̱o̱!” 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu, a̱t'aha̱ najmi yo mí ni̱stjin ko̱ mí chu̱ba̱ha nga kj'u̱a̱í Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku nda̱ xi kitsjáha̱ já musu̱hu̱ to̱on xi ts'i̱ínxáko̱ 


text:
<pb/>’Xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná b'a̱ joyaha nku nda̱ xi ngjitsube kj'a̱í nanki. Kintehe̱ ni nga ngju̱a̱i̱, tjun kinchja̱ha̱ já musu̱hu̱ ko̱ kitsjáha̱ ni xi tjíhi̱n. 


text:
Nku xi kitsjáha̱ un mii̱ to̱onsine, nku xi kitsjáha̱ jo mii̱, ko̱ nku xi kitsjáha̱ nku mii̱. Kitsjáha̱ nga nkúnkú xi nkú ts'ín ka̱maha̱ nga ts'i̱ínxáko̱ to̱oo̱n. A̱s'a̱i ngji kjin. 


text:
<pb/>’Nda̱ musu̱ xi kits'ínkjáíhi̱n un mii̱ to̱onsine, ngji ts'ínxáko̱ ko̱ kits'ín ngana̱sun sa un mii̱. 


text:
Tu̱nga máha xi kits'ínkjáíhi̱n nku mii̱, kui xi ngji kján t'anankiu̱ ko̱ y'éyanji to̱oho̱n nda̱ nti̱a̱ha̱. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga j'a nkjin ni̱stjin, j'ai ngáha nda̱ nti̱a̱ha̱ já musu̱ xu'bo̱ ko̱ kits'ínko̱ho̱ kuenta̱. 


text:
Tjun j'ai xi kits'ínkjáíhi̱n un mii̱ to̱onsine. Kui xi y'a sa un mii̱. B'a̱ kitsú: “Ji nda̱ nti̱a̱, un mii̱ to̱onsine kik'a̱i̱ní. E̱i̱ tíjña sahi un mii̱ xi kits'in ngana̱san.” 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kitsú nda̱ nti̱a̱ha̱: “Nda tjín. Nda ní ji, nda̱ musu̱. Na̱xu̱ 'miko̱i̱ xáhi̱. Na̱xu̱ kin'etjusuin xá i̱chí xi kitsjaha. Kui nga nd'a̱i̱ 'yún tse ni xi ts'in kunntáhara. Nibái̱ ko̱ tsjo kat'ehi xi nkúhu nda̱ nti̱a̱hi̱.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i j'ai xi kits'ínkjáíhi̱n jo mii̱ to̱onsine. Kui xi y'a sa jo mii̱. B'a̱ kitsú: “Ji nda̱ nti̱a̱, jo mii̱ to̱onsine kik'a̱i̱ní. E̱i̱ tíjña sahi jo mii̱ xi kits'in ngana̱san.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i j'ai xi kits'ínkjáíhi̱n nku mii̱ to̱onsine ko̱ b'a̱ kitsú: “Ji nda̱ nti̱a̱, be nga kjain. Chjusíntje̱i̱n cha̱n xi najmi ji y'entje̱i̱. Ni xi kj'a̱í xi y'entje̱ ji chubéí. 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ nda̱ nti̱a̱ha̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: “Ji nda̱ musu̱ ch'onk'un ko̱ ts'e. Tsa yai nga kjesíntje̱n cha̱n xi najmi an y'entje̱ ko̱ bakj'á ni xi kj'a̱í xi y'entje̱, 


text:
tsa kik'a̱i̱hi̱ to̱onna̱ já xi maha̱ ts'ínxáko̱. Tsa b'a̱ kin'ei, ja ra̱ ts'inkjáín ngáha̱ ra̱ nd'a̱i̱ nga kjúa̱ to̱onna̱ ko̱ santaha ntíhi̱ kai.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ ndo̱ já xi kabincha yo̱: “Chjú'oho̱o ndo̱ to̱oo̱n ko̱ tjoho̱on xi tíjñaha̱ te mii̱. 


text:
A̱t'aha̱ ngatentee̱ xi tjíhi̱n ni, kui xi k'u̱a̱i̱ saha̱ ko̱ 'yún s'e̱he̱. Tu̱nga xi najmi tjíhi̱n, kui xi chjú'aha̱ santaha ni xi i̱chí xi tíjñaha̱. 


text:
Chja̱nikj'o na̱tsin ján má jyuu̱n nda̱ musu̱ xu'bi̱ xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱, a̱nte má nga kji̱ntá xu̱ta̱ ko̱ ku̱a̱te ni̱'yu̱n.” B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu xi nkú n'e̱he̱ xu̱ta̱ ndyun nkini̱ 


text:
<pb/>’Nk'ie nga kj'u̱a̱i̱hí Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n, kj'u̱a̱íko̱ kju̱a̱chánkaha̱ ko̱ ngatentee̱ ntítsjehe̱ ko̱ k'úéjñasun a̱nte má nga ku̱a̱kúchji kju̱a̱chánkaha̱. 


text:
Ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ ka̱ma ñjakú nginku̱n. A̱s'a̱i ku̱a̱kjánya xu̱ta̱ xi nkú joyaha nku nda̱ bastu xi ts'ínkj'a t'axín chu̱tsa̱nko̱ ko̱ xin ts'ínkj'a chu̱tentsu̱. 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i ku̱i̱nchja̱ Nda̱ Rei̱ nga b'a̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ xi tíi̱ncha nga kixi̱hi̱: “Nibó jun xi nda kits'ínko̱nu̱u Na̱'mina̱. N'e̱kjóho̱on nd'a̱i̱ nga ti̱tjás'e̱njiun xi nkú ts'ín batéxuma Na̱'mina̱, kui niu̱ xi kis'endanu̱u nkúhu nga tuts'ihi̱n ni nga kamanda a̱sunntee̱. 


text:
A̱t'aha̱ nk'ie nga kama bjona, kik'a̱i̱nú nichine. Nga kama xintána, kik'a̱i̱nú ntá. Nga kikjatsú'ba̱san nankinu̱u, kik'a̱i̱ntenú ni'yanu̱u. 


text:
Nga najmi tjínna najyun, kik'a̱i̱nú najyun xi kingja. Nga kisaté ch'an, tsankintsubek'unnú. Ko̱ nga kikjáa̱ya'yán, tsankinsekjánú.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i i̱ncha ku̱i̱nchja̱ xu̱ta̱ xi na̱xu̱ kits'ín nginku̱n Nti̱a̱ná nga b'a̱ ku̱i̱tsu̱: “Ji Nda̱ Nti̱a̱, ¿nkjé kiyai̱ nga kama bjohi ko̱ kik'a̱i̱hi̱ nichine, ko̱ tsa kama xintáhi ko̱ kik'a̱i̱hi̱ ntá? 


text:
¿Nkjé kiyai̱ nga nankini̱ kitsutjasúín ko̱ kik'a̱i̱ntei̱hi̱ ni'yani̱, ko̱ tsa najmi tjíhin najyun ko̱ kik'a̱i̱hi̱ najyun xi kindyjai? 


text:
A̱s'a̱i ku̱i̱nchja̱ ngáha Nda̱ Rei̱ nga b'a̱ ku̱i̱tsu̱: “Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Xi nkú ts'ín nda kin'oho̱o tu̱ má xi kuihí ni já nts'é, a̱ ahán xi b'a̱ kin'enú, ndaha tsa xi 'yún kinte tje̱n nga chasehe̱.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i b'a̱ ku̱i̱tsu̱ ngáha̱ xu̱ta̱ xi tíi̱ncha skjúhu̱n: “Ti̱yú xinnú jun xi najmi nda nginkán. Tankíún a̱jin nd'í xi najmi ta̱ maha̱ ra̱ 'meyaha, xi kis'endaha̱ nda̱nindoo̱ ko̱ ntítsje xi tjíhi̱n. 


text:
Nga kikjatsú'ba̱san nankinu̱u, najmi kik'a̱i̱ntenú ni'yanu̱u. Nga najmi tjínna najyun, najmi kik'a̱i̱nú najyun xi kingja. Ko̱ nga kiseté ch'an ko̱ kikjáa̱ya'yán, najmi tsankintsubek'unnú.” 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i i̱ncha ku̱i̱nchja̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ nga b'a̱ ku̱i̱tsu̱: “Ji Nda̱ Nti̱a̱, ¿nkjé kiyai̱ nga kama bjohi, ko̱ tsa kama xintáhi, ko̱ tsa nankini̱ kitsutjasúín, ko̱ tsa najmi tjíhin najyun, ko̱ tsa kisete ch'in, ko̱ tsa kisuya'yúín, ko̱ najmi tsisinko̱i̱hi̱?” 


text:
A̱s'a̱i ku̱i̱nchja̱ ngáha Nda̱ Rei̱ nga b'a̱ ku̱i̱tsu̱: “Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Xi nkú ts'ín najmi nda kin'oho̱o tu̱ má xi kuihí ni já nts'é, a̱ ahán najmi nda kin'enú, ndaha tsa xi 'yún kinte tje̱n nga chasehe̱.” 


text:
<pb/>’Ko̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ ngju̱a̱i̱ má nga un sku̱e̱ síhi̱n. Tu̱nga xu̱ta̱ xi na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná ngju̱a̱i̱ má nga k'úéntu tík'un sín.<pb/>


text:
<pb/>—Yo nga jo ni̱stjin ndyjaha̱ nga ku̱i̱tju S'í Pascu̱a̱, nk'ie nga n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xi má nga s'e̱t'a kruu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kama ñjakú já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ni'yaha̱ nda̱ na̱'mi títjun Caifa. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsúhu̱ xinkjín: —Najmi tu̱ a̱jihi̱n s'íu̱ chjubéé ndo̱ tu̱ xi najmi k'u̱ésihi xu̱ta̱ nkjin xi kj'u̱a̱í. B'i̱ ts'ín nku ta̱chju̱ún tsaténdzjojnúhu̱ ntá sinjne̱ Jesu 


text:
a̱s'a̱i nku ta̱chju̱ún j'aiko̱ ntá sinjne̱ xi chjí ṉkjún, xi tíi̱nchaha̱ nku lubata̱ ndji̱o̱ chjí. Kui xi tsaténdzjojnú nintaku̱ Jesu nk'ie nga kab'ejñat'a yámixo̱. 


text:
Nk'ie nga kikie já ni'yakuyóo̱ niu̱, kama kjaha̱n ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú: —¿Á b'a̱ ts'ín kuan'ekatsún tiyaha ntá sinjne̱? 


text:
<pb/>Kint'é Jesu ni xi tíi̱ncha tsu jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Á jun tín'estihi̱ ru̱u ta̱chjíi̱n? Nda tjín ni xi kuats'ínna. 


text:
Nk'ie nga kuakaténdzjojnúna ta̱chjíi̱n ntá sinjne̱i̱, ja kuak'íénda yjonintena̱ tu̱ xi s'e̱yanjihinna. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ má xi tje̱hén ni nga s'e̱ni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱, ta̱ chu̱bani̱jmíyaha ni xi kuats'ín ta̱chjíi̱n. B'a̱ ts'ín n'e̱kj'áítsjehen. B'i̱ ts'ín y'énda Juda̱ Iscariote̱ nga ts'i̱ínkjas'en Jesu 


text:
ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Mí nihi xi k'u̱a̱i̱nú tsa ts'inkjas'ennu̱u ndo̱? A̱s'a̱i y'énda jóo̱ nga tsjáha̱ katé to̱ontaba. 


text:
Kui ni̱stjiu̱n kik'atuts'i̱hi̱n Juda̱ nga tsangisjáí ni̱yá xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínkjas'ehen Jesu. B'i̱ ts'ín ts'asjeko̱ S'í Pascu̱a̱ já ni'yakuyáha̱ Jesu 


text:
<pb/>Ni̱stjin nga b'atuts'i̱hi̱n ra̱ S'í Pascu̱a̱, nk'ie nga chine ni̱nku̱a̱n xi najmi kamandako̱ho na̱'yu̱ san, a̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —¿Má xi tje̱hen mjehi nga k'úéndai̱ tu̱ xi chi̱ne̱heni nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Tankíún a̱jin na̱nti̱o̱. Tankíhi̱nso̱o nda xi ja yaá ko̱ b'a̱ t'ihu̱un: “B'a̱ títsu nda̱ maestru̱: Ja tíbichú tiña chu̱ba̱na̱. Ni'yahi̱ kfínka̱ já ni'yakuyána̱ nga ts'inkj'a S'í Pascu̱a̱.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kits'íntjusun já ni'yakuyóo̱ ni xi kitsú Jesu. Yo̱ i̱ncha y'énda nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱. 


text:
ko̱ nk'ie nga ja tíi̱ncha kjine nichinee̱, b'i̱ kitsúhu̱: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nku xi tje̱njinnu̱u ts'i̱ínkjas'enna. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kik'ientu babaha̱ já ni'yakuyóo̱ ko̱ nga nkúnkú kingjásjaiyaha̱: —¿A an, nda̱ maestru̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Xi ta̱ tíbakj'á nichine xi tjíya ta̱ba̱ má nga tíbakj'a, kui xi ts'i̱ínkjas'enna. 


text:
B'a̱ n'e̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná, tu̱nga, ¡ni̱ma̱ rú ts'íhin nda̱ xi ts'i̱ínkjas'ehe̱n! Tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ nda̱ xu'bo̱ tsa najmi kitsin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ Juda̱, nda̱ xi ts'i̱ínkjas'en Jesu, nga b'a̱ kitsú: —¿A an, nda̱ maestru̱? B'i̱ kitsú Jesu: —Ji xi ja b'a̱ kuixín. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha kjine nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱, jakj'á Jesu ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ já ni'yakuyóo̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: —Chjúbó ko̱ chi̱no̱o. Kui xu'bi̱ xi yjonintena̱. 


text:
<pb/>Ko̱ ta̱ jakj'á chu̱tsíu̱n. Nk'ie nga ja kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná, a̱s'a̱i kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: —S'i̱u̱yo ngatentoo̱ chu̱tsíi̱n. 


text:
Kui xu'bi̱ xi jnína̱. Kui xi ngju̱a̱i̱ ndzjoho ngandaha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ tu̱ xi ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱ jéhe̱. Jnína tíb'éndako̱ tse̱tse̱ Nti̱a̱ná nd'a̱i̱ xi nkú ts'ín nda ts'i̱ínko̱ xu̱ta̱. 


text:
An b'a̱ tíxinnu̱u. Najmi ta̱ k'u̱i̱ sahana ntáha̱ tuntsja̱jée̱ santa nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga k'u̱i̱ko̱ ngáha̱nu̱u xi tse̱tse̱he̱ má batéxuma Na̱'mina̱. B'i̱ ts'ín kitsúya títjun Jesu nga Pedro̱ b'a̱ ku̱i̱tsu̱ nga najmi behe̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kamaha̱ nga i̱ncha kisehe̱ Nti̱a̱ná, a̱s'a̱i i̱ncha ngji a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'mi Yá Olivo̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —Kui ni̱stje̱n xu'bi̱ ngatentoho̱o n'e̱ndyja̱jihu̱un yjonu̱u yáha an. A̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “Ts'in'úhu̱n nda̱ bastuu̱ ko̱ ndzjo̱ya chu̱tsa̱nko̱.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ Pedro̱: —Ndaha tsa ngatentee̱ ts'i̱ínndyja̱jihi̱n yjoho̱ nga̱t'a ts'i̱i, tu̱nga an ndaha̱chí najmi ndyja̱ ka̱mana. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Kui ni̱stje̱n xu'bi̱, kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱, b'a̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Pedro̱: —Ndaha tsa tjíhin nga ku̱a̱yáko̱ho, tu̱ nku nga ts'inkíéná yjona̱ nga behe. B'a̱ ta̱ i̱ncha kitsú ngatentee̱ já ni'yakuyóo̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ko̱ Jesu Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsichuko̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nku a̱nte xi 'mi Getsemani ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ti̱ntsu̱ba̱hanu e̱i̱. Kfín nchjako̱ maná Nti̱a̱ná ján. 


text:
<pb/>Ngjiko̱ Pedro̱ ko̱ nga joo̱ jáha̱ Zebedeo̱. Kik'atuts'i̱hi̱n nga kik'ie babaha̱ ko̱ kis'enta̱ha̱ ra̱. 


text:
B'a̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Kju̱a̱ba kitsejíhin ani̱ma̱na̱ xi nkúhu tsa kui xi ja ts'i̱ínk'ienna. Ti̱ntsu̱ba̱ko̱nú e̱i̱ ko̱ ta̱ ti̱ntsu̱ba̱ ndo. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjindju sa i̱chí ko̱ yo̱ kingjénsten a̱nkjín. B'i̱ kitsú nga kinchja̱ko̱ Nti̱a̱ná: —Ji Na̱'mi, tsa ka̱ma kj'u̱a̱ t'axínna kju̱a̱ni̱ma̱ xu'bi̱, n'e̱kj'a t'axínní. Tu̱nga katumahá xi nkú ts'ín mjehi, najmi xi nkú ts'ín mjena. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjise ngáha̱ ra̱ já ni'yakuyóo̱, ko̱ kjintufé nga j'aisehe̱. B'i̱ kitsúhu̱ Pedro̱: —¿A ndaha nku ora̱ najmi kuichukju̱a̱nu̱u nga kuakintsu̱ba̱ko̱nú? 


text:
Ti̱ntsu̱ba̱ ndo ko̱ chu̱bako̱o Nti̱a̱ná tu̱ xi najmi chjút'ayák'uhu̱nnu̱u. Yuhu̱ ani̱ma̱nu̱u tu̱nga yjonintenu̱uhú xi najmi tíchúkju̱a̱ha̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ ngji nchja̱ko̱hó ngáha Nti̱a̱ná ni̱yá xi ma joho Jesu nga b'a̱ kitsú: —Ji Na̱'mi, tsa tjíhin nga un sku̱e̱na ko̱ najmi ka̱ma kj'u̱a̱ t'axínna kju̱a̱ni̱ma̱ xu'bi̱, tu̱ sahá katuma xi nkú ts'ín mjehi. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kik'óya ngáha má tjíntu já ni'yakuyóo̱, ta̱ kjintuféhé ngáha nga j'aisehe̱ a̱t'aha̱ nijñóo̱ tíb'échja suba tunku̱n jóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisehe̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿A tu̱ nku kisuntuféhé so ko̱ tín'ekj'áíyo? Ja kuichu chu̱ba̱ nga n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ ngatitsuu̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ta̱ tínchja̱ha Jesu, tu̱ j'aihí Juda̱, nku nda̱ ni'yakuyá xi te joo̱. J'aiko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi kits'ín nibá já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. I̱ncha y'a ki̱cha̱ ndju ko̱ yá nga i̱ncha j'ai. 


text:
Ko̱ nda̱ xi títs'ínkjas'en Jesu ja kabinchá'a títjun jóo̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Xi kjexu̱'ba nga kjuaniñaha̱, kui xi Jesu. Kui xi chjúbó. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Ji nda̱ xinkjíán, n'e̱ndju̱í xá xi kjúái̱hini. A̱s'a̱i j'aik'úhu̱n Jesu já xingisoo̱ ko̱ jakj'ánijéhe̱. 


text:
Tu̱nga nkuhú ki̱cha̱ ndju ts'asje nku nda̱ xi tje̱nko̱ Jesu. Kits'ín'uhu̱n nku nda̱ musu̱hu̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n. Tsatet'a tja̱ba̱xínñju. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú Jesu: —Chj'atjó ngáhani ki̱cha̱hi̱ a̱ntehe̱. A̱t'aha̱ ngatentee̱ xi ts'ínchjén ki̱cha̱ nga kján, ta̱ ki̱cha̱ ku̱a̱yáha. 


text:
Tu̱nga tsa b'a̱ ts'ian, ¿nkú ts'ín ku̱i̱tjusuhun ni xi tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná? A̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín tjít'a nga tjíhin nga b'a̱ ka̱ma. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ já xi tsichukj'áha̱: —¿A nda̱ ndyjéná? ¿Á i̱xí ki̱cha̱há ko̱ yá kich'ahanu nga kjúái̱chj'anijéhenú? Xki̱ ni̱stjin tsási̱njña nga tsakuyá má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. Najmi kichjubénijénú. 


text:
Tu̱nga b'a̱há tíma ngatentee̱ ni xu'bi̱ tu̱ xi tíbitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi y'ét'a já profeta̱. A̱s'a̱i i̱ncha tsanka ngatentee̱ já ni'yakuyóo̱ nga tsasínjña suba Jesu. B'i̱ ts'ín kin'eko̱kju̱a̱ Jesu nginku̱n já tjíxá judio̱ 


text:
<pb/>Já xi j'aikj'áha̱ Jesu ni'yaha̱ nda̱ na̱'mi títjun Caifa i̱ncha ngjiko̱ho̱. Ja kab'entu yo̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. 


text:
Máha Pedro̱, kitsjennkí kjihi̱n Jesu santaha nkúhu nga tsichu na̱tsin ni'yaha̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n. Jas'en ko̱ y'ejñajihi̱n já jun xi kunntá yo̱, tu̱ xi sku̱e̱he ni xi ka̱ma. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i já na̱'mi k'aku̱ ko̱ ngayjee̱ já tjíxóo̱ tsangisjai ni xi ka̱ma kja̱nít'aha̱ Jesu tu̱ xi ka̱ma n'e̱k'iehen. 


text:
Tu̱nga najmi i̱ncha kisakúhú ra̱ ni xi kja̱nínehe̱ Jesu, ndaha tsa i̱ncha j'ai ṉkjún já testiyu̱ tsank'á xi i̱ncha ngji kontra̱ha̱ Jesu. Tu̱nga tu̱ chahán j'ai jo 


text:
xi kitsúya én xi kinchja̱ Jesu: —B'a̱ kitsú nda̱i̱ nga kinchja̱: “An ka̱mana ts'inkatsúnya ni̱nku̱hu̱ Nti̱a̱ná ko̱ jan ni̱stjin kjesíntje̱n ngáhana.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsisintje̱n nda̱ na̱'mi títjuu̱n nga kingjásjaiyaha̱ Jesu: —¿A najmi chumi nihi xi ku̱i̱xínní? ¿Á b'a̱ tíi̱ncha tsuhu jóo̱ nga tífi kontra̱ha ri? 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kinchja̱há Jesu. A̱s'a̱i b'a̱há ta̱ kitsú ngáha nda̱ na̱'mi títjuu̱n: —Nginku̱n Nti̱a̱ná xi tíjña tík'un an tíbjasjáíyaha. Ti̱xínyani̱ tsa ji xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná, xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —B'a̱ tjín ni xi tíbixín. Ko̱ ta̱ xínyanu̱u nga cho̱o Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n nga k'úéjñat'aha̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún ko̱ nga ni̱bajin ni̱nti̱ xi tjín nk'a ján. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikjeti̱yajen najyun xi yja nda̱ na̱'mi títjuu̱n. B'a̱ ts'ín tsakúchji ndo̱ nga najmi kisasíhi̱n én xi kinchja̱ Jesu. B'a̱ kitsú: —¡Najmi tíbenkjún Nti̱a̱ná nda̱i̱ nga b'a̱ títsu! ¿A machjén saná já testiyu̱? Ja kuanu'yó nga najmi kuakienkjún Nti̱a̱ná. 


text:
nga b'a̱ kitsúhu̱: —Ji xi jái̱ni ngajoho̱ Nti̱a̱ná, ti̱xínyai xi nkúhu nda̱ profeta̱, ¿yá xi kuak'íéhi? B'i̱ ts'ín kitsúya Pedro̱ nga najmi be Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga kab'ejña Pedro̱ na̱tsin ni'yaha̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n, a̱s'a̱i j'aik'úhu̱n nku na̱ musu̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji xi ta̱ tje̱nko̱i̱ Jesu xi nibáha Galilea̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kits'ínkiehé yjoho̱ Pedro̱ nginku̱n ngatentee̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱. B'a̱ kitsú: —Najmi be ni xi tíbixín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju yo̱ nga ngji má tje̱n a̱nkju̱a̱ na̱tsiu̱n. Yo̱ ta̱ kikiehé ngáha̱ ra̱ kj'a̱í na̱ musu̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ já xi kabincha yo̱: —Kui chái̱ xi ta̱ tje̱nko̱ Jesu xi nibáha Nazaret. 


text:
<pb/>Ta̱ najmi kits'ínkiehé ngáha yjoho̱ Pedro̱. Santaha Nti̱a̱ná kits'ínkie nga b'a̱ kitsú: —¡Najmi be ndo̱! 


text:
<pb/>Sa kutju já xi kabincha yo̱ j'aisehe̱ Pedro̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga ta̱ ji xi tsjenko̱i̱ jóo̱. A̱t'aha̱ xi nkú n'e chubai tíb'échjit'aihin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ndjá kinchja̱ Pedro̱ ko̱ i̱xí Nti̱a̱náhá kits'ínkie nga b'i̱ kitsú: —¡Najmi be ndo̱! Kui chu̱bo̱ tje̱n'yún kikjintáhá nku xa̱nta̱ 


text:
ko̱ j'áítsjehe̱n Pedro̱ ni xi kitsú Jesu: “Kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱, b'a̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin.” A̱s'a̱i tsitjusje Pedro̱ ko̱ kikjintá un kikjintá nte.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kama see̱n, i̱ncha y'éndako̱ xinkjín ngatentee̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínk'iehen Jesu. 


text:
A̱s'a̱i tjí'yúhún ts'íhi̱n ra̱ nga i̱ncha ngji ts'ínkjas'ehe̱n nda̱ títjun Pilato̱. B'i̱ ts'ín kits'ínk'ien suba yjoho̱ Juda̱ 


text:
<pb/>Máha Juda̱, nda̱ xi kits'ínkjas'en Jesu, nk'ie nga kint'é nga kitsjá kju̱a̱ já tjíxóo̱ nga n'e̱k'ien Jesu, a̱s'a̱i ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ nga̱t'a ts'e̱ ni xi kits'ín ko̱ kits'ínk'óya ngáha̱ ra̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá to̱ontaba xi katée̱. B'a̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Jé tje̱nna. Nku nda̱ xi najmi tjíhi̱n jé kits'inkjas'en nga n'e̱k'ien. B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —¿Mí xi nusinni̱ ji̱n? Kuenta̱hi̱ ní ni xu'bo̱. 


text:
<pb/>J'áya já na̱'mi k'aku̱ to̱oo̱n ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ xinkjín: —Najmi ma tsa kaxa̱ha̱ to̱on chje̱ k'úéyaá to̱on xu'bi̱, a̱t'aha̱ chjíhi̱ nda̱ xi n'e̱k'ie̱n niu̱. 


text:
<pb/>Y'éndako̱ xinkjín jóo̱. A̱s'a̱i ts'atseko̱ho to̱oo̱n xu'baha̱ nda̱ xi ts'ínnda ndji̱í tu̱ xi yo̱ ka̱ma s'e̱yanjihi xu̱ta̱ xi xin nanki nibáha. 


text:
B'a̱ ts'ín tsitjusuhun éhe̱n Nti̱a̱ná xi kinchja̱ nda̱ profeta̱ Jeremia̱: “Jakj'á jóo̱ to̱ontaba xi katée̱, chjí xi y'énda já xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱ nga b'a̱ tjín chjíhi̱ ndo̱. 


text:
Kui xi ts'atseko̱ho xu'baha̱ nda̱ xi ts'ínnda ndji̱í. B'a̱ kitsúna Nti̱a̱ná.” B'i̱ ts'ín kin'eko̱kju̱a̱ Jesu nginku̱n nda̱ títjun Pilato̱ 


text:
<pb/>Ngjinijé Jesu nginku̱n nda̱ títjun Pilato̱. Kui xi b'a̱ kitsúhu̱ nga kingjásjaiyaha̱: —¿A ji xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱? B'i̱ kitsú Jesu: —B'a̱ tjín ni xi tíbixín. 


text:
<pb/>Nk'ie nga nkjin ni xi kikjanínehe̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá, ndaha̱chí najmi kinchja̱ Jesu. 


text:
<pb/>Tu̱nga ndahá nku én najmi kinchja̱ Jesu. Kui nga tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ nda̱ títjuu̱n. B'i̱ ts'ín kitsjá kju̱a̱ Pilato̱ nga n'e̱k'ien Jesu 


text:
<pb/>Ni xi ma nk'ie nga S'í Pascu̱a̱, b'i̱ ts'ín tíjñaha̱ nda̱ títjuu̱n. B'éjña nda̱í nku nda̱ nu̱ba̱yá xi f'ájin xu̱ta̱ na̱nti̱a̱. 


text:
Nk'ie nga kama ñjakú xu̱ta̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsú Pilato̱: —¿Má xi mjenu̱u nga k'uejñá nda̱ínu̱u? ¿A Barraba a ra̱ Jesu xi 'mihi̱ Cristo̱? 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Pilato̱ a̱t'aha̱ kamankjihi̱n nga tíma xin k'un jóo̱ nga̱t'aha̱ ni xi títs'ín Jesu ko̱ nga kui kju̱a̱ha nga i̱ncha kits'ínkjas'ehe̱n ra̱. 


text:
Nga kab'ejña Pilato̱ a̱nte má nga ts'ín kju̱a̱, b'i̱ tsu én xi kits'ín nibáha̱ chju̱úhu̱n: “Najmi chumi ni tje̱he̱n xu̱to̱. Najmi tu̱ ji nungijin yjohi̱. A̱t'aha̱ ch'on ts'ín ka'ba̱i̱ chi̱nina nkui jyún tu̱ nga̱t'aha̱ ni xi tímat'ain xu̱to̱.” 


text:
<pb/>Tu̱nga já na̱'mi k'aku̱hú ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá tsinchá'a xu̱ta̱ xi kama ñjakú yo̱ tu̱ xi i̱ncha ku̱a̱nkihi nga tu̱ sahá Barraba xi n'e̱ nda̱íhi̱ ra̱ ko̱ nga Jesu xi n'e̱k'ien. 


text:
A̱s'a̱i ta̱ kingjásjaiyahá ngáha nda̱ títjuu̱n: —¿Má xi kui já xi joo̱ mjenu̱u nga k'uejñá nda̱ínu̱u? B'a̱ i̱ncha kitsú xu̱ta̱ nkjiu̱n: —Barraba. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Pilato̱: —¿Ko̱ mí xi ts'ihi̱n Jesu xi 'mi Cristo̱? B'a̱ i̱ncha kitsú tente xu̱ta̱: —¡Kas'et'a kruu̱! 


text:
<pb/>B'a̱há ta̱ kitsú ngáha Pilato̱: —Tu̱nga, ¿mí ni ch'on tjíhin xi kits'ín ndo̱? Tu̱nga tu̱ sahá 'yún i̱ncha kikjintáya sa xu̱to̱: —¡Kas'et'a kruu̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i najmi ta̱ be nkú ts'i̱íhin Pilato̱, a̱t'aha̱ tu̱ sahá 'yún tíi̱ncha kjintáya sa xu̱ta̱ nkjiu̱n nga tíma kjaha̱n. Kui nga jakj'áha ntánijua, tsanéjnu ntsja nginku̱n xu̱ta̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Najmi an tjínna jé nga ku̱a̱yá nda̱i̱. Jun yo ni xi n'o̱o. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i y'éjña nda̱í Pilato̱ Barraba ko̱ kitsjá kju̱a̱ nga s'e̱he̱ Jesu ko̱ nga s'e̱t'a kruu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i já juhu̱n Pilato̱ jas'enko̱ Jesu ni'ya masen xi 'mi ni'ya pretori̱o̱. Kinchja̱ ñjaha̱ ngayjee̱ já jun xinkjín nga y'étjindaihi̱ Jesu. 


text:
Ko̱ i̱ncha kits'ínnda nku corona̱ na'yá xi y'é'a nintaku̱ ko̱ ntsja kixi̱ kits'ínk'a nku yáxá. A̱s'a̱i tsinchakúnch'int'a maña̱ha̱ ko̱ tsajnukie nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Antahi, nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱. 


text:
A̱skahan nga ja kamaha̱ nga kik'aya Jesu, ts'asje ngáha najyun ndju kuo̱n ko̱ kits'ínngja ngáha najyun xi ts'e̱ Jesu. A̱s'a̱i i̱ncha tsitjuko̱ tu̱ xi ngju̱át'a kruu̱hu. B'i̱ ts'ín kis'et'a kruu̱ Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha bitju yo̱, kisatékjá nku nda̱ nanki Cirene̱ xi Simon 'mi. Kui xi kits'ín kju̱a̱'yúhu̱n ra̱ já juu̱n nga k'u̱a̱nji kruu̱hu̱ Jesu. 


text:
Kik'a̱i̱hi̱ Jesu nga k'úí binu̱ xi kin'etjijinko̱ho nki, tu̱nga nk'iehé nga kikjut'a Jesu ntóo̱, najmi kits'ín yu nga kik'i. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kingját'a kruu̱, já juu̱n tsakjánya xi̱hi̱ xinkjín najyuhu̱n Jesu nga kitsutonyá ts'íhin. 


text:
Kis'et'a xi tje̱hen a̱ntsjáku̱ Jesu nku yáte xi títsuya mí kju̱a̱ha nga tín'ek'iehen. “Kui xu'bi̱ xi Jesu xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱”, kis'et'a yátee̱. 


text:
nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Ji xi n'e̱xúyai ni̱nku̱ ko̱ jan ni̱stjin chjúsíntje̱n ngáhani, tsixín, n'e̱k'anki yjohi̱. Tsa ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná, ti̱tjuje̱nt'ai kruu̱. 


text:
<pb/>B'a̱ ta̱ ts'ín kik'ayaha̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: 


text:
<pb/>—Kamaha̱ nda̱i̱ nga kj'a̱í xi kits'ínk'anki, tu̱nga tu̱ sa najmi mahá ngáha̱ ts'ínk'anki yjoho̱. Katitjujent'a kruu̱ nd'a̱i̱ tsa kui xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ Israel. Nk'iehé nga s'e̱jinná. 


text:
Kui xi 'yún kis'ejihi̱n Nti̱a̱ná, kui nga Nti̱a̱ná kats'ínk'ankihi̱ ra̱ nd'a̱i̱ tsa tjo kju̱axi̱hi̱. ¿A najmi b'a̱há kitsú nga kui xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná? 


text:
<pb/>Chu̱ba̱ te jo nga ni̱stjiu̱n kis'e jyun ngayjee̱ a̱sunntee̱ santa nkúhu nga tsichu chu̱ba̱ jan nga ngixuu̱n. 


text:
Nkú ma nga chu̱ba̱ jan 'yún kikjintáya Jesu nga éhe̱n kinchja̱. B'i̱ kitsú: —Eli, Eli, ¿lema sabactani̱? —kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: Ji Nti̱a̱na̱, ji Nti̱a̱na̱, ¿á kan'e nga mahaní? 


text:
<pb/>K'u̱a̱ xu̱ta̱ xi kabincha yo̱ i̱ncha kint'é kui ée̱n. Kui nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ xinkjín: —Nda̱ profeta̱ Elia̱ tínchja̱ha̱ ndo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tje̱n'yún tsangatsankahá nku nda̱ xi síjña yo̱ ko̱ nku tsa̱nka̱ kits'ínk'anchi̱ko̱ sesehe binu̱ san. Kui xi y'éku nku yáxá nga kits'ínkjik'uhu̱n Jesu tu̱ xi k'úíhi. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú xu̱ta̱ xi kabincha yo̱: —Chúya mai. Cha̱se̱ ma ra̱á tsa nibá Elia̱ nga ts'i̱ínk'ankihi̱. 


text:
Nk'ie nga b'a̱ kamoo̱, kitiyájen najyun xi tje̱nchja a̱nte xi 'yún nkjúhu̱n ni̱nku̱. Jo tsitju. Kik'aha̱ ra̱ nk'aha̱ santaha kintee̱. Ko̱ chón kama ko̱ tsakjan na̱xi̱u̱. 


text:
I̱ncha tsitju tsjóho̱ nk'ie nga j'áíya ngáha̱ ra̱ Jesu ko̱ jas'en nanki je Jerusalen nga tsakúchjihi̱ yjoho̱ nkjin xu̱ta̱. 


text:
<pb/>Nda̱ jun k'aku̱ ko̱ já jun xi tíi̱ncha kunntá Jesu, nk'ie nga kikie chóo̱n ko̱ ngayjee̱ ni xi tímoo̱, tu̱ xí i̱ncha kitsankjúhún ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga kui nda̱i̱ xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Yo̱ kjint'á kabincha nkjin jminchjín xi tíi̱ncha base. Kitsjennkíhi̱ Jesu nga tsitju a̱nte Galilea̱ ko̱ tsasinko̱ho̱. 


text:
A̱jihi̱n jminchjíu̱n tje̱njin Maria̱ Magdalena̱, Maria̱ xi na̱aha̱ maha Santiago̱ ko̱ Kuse, ko̱ na̱aha̱ jáha̱ Zebedeo̱. B'i̱ ts'ín kis'eyajni Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja tíma jyun, j'ai nku nda̱ nchi̱ná xi 'mi Kuse, nku nda̱ nanki Arimatea̱ xi ta̱ ja tsichu ma nku nda̱ ni'yakuyáha̱ Jesu. 


text:
A̱s'a̱i ngjisehe̱ Pilato̱ ko̱ tsankihi̱ yjonintehe̱ Jesu. Kitsjá kju̱a̱ Pilato̱ nga k'u̱a̱i̱hi̱ ndo̱ yjonintee̱. 


text:
ko̱ ngjingjájñaya nku ti̱xa̱ tsjó tse̱tse̱he̱ xi kits'ínndat'á na̱xi̱u̱. A̱s'a̱i kik'ontikjá nku ndji̱o̱ chánka nga y'échjane a̱nkju̱a̱ tsjóo̱ ko̱ ngji. 


text:
Y'entu a̱nkjín tsjóo̱ Maria̱ Magdalena̱ ko̱ Maria̱ xinkuu̱. B'i̱ ts'in kin'e kunntá já juu̱n tsjóo̱ 


text:
<pb/>Ni̱stjin xi ma ndyjuu̱n, nk'ie nga j'a ni̱stjin nk'ie nga s'enda ni xi machjén S'í Pascu̱a̱, a̱s'a̱i kama ñjakú já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já fariseo̱ nginku̱n Pilato̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Ji nda̱ nti̱a̱, f'áítsjenni̱ nga b'a̱ kitsú nda̱ tsank'óo̱ nk'ie nga tíjña sa: “Nk'ie nga kj'u̱a̱ jan ni̱stjin, kj'u̱a̱íya ngáhana ngabayoo̱.” 


text:
Kui b'a̱ maha, b'a̱ ti̱xín nga chúnnta tsjóo̱ santaha nkúhu nga kj'u̱a̱ ni̱stjin xi ma jahan. A̱t'aha̱ tsa najmi ma, kutsa kj'u̱a̱íhí já ni'yakuyáha̱ ndo̱ nga jyuu̱n ko̱ ngju̱a̱i̱ko̱ ndyjé yjonintehe̱. A̱s'a̱i: “Ja j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱”, ku̱i̱tsu̱hu̱ xu̱ta̱. Tsa b'a̱ ts'i̱ín jóo̱, 'yún s'e̱ sa én tsank'á xi ku̱i̱tju a̱skahan nga xi tjuu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha ngjisehe̱ tsjóo̱. Nku ndji̱o̱ y'échjaneko̱ho. Y'échjane sisin ko̱ y'éntu já jun xi kikunntá yo̱.<pb/>


text:
Nk'ie nga j'a xua̱tu̱, ja tífi ma sen ngáha ni̱stjin xi b'atuts'i̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, ngjisehe̱ tsjóo̱ Maria̱ Magdalena̱ ko̱ Maria̱ xinkuu̱. 


text:
A̱s'a̱i tu̱ nkuhú chón xi tu̱ xí 'yúhún kama. Nku ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná nibajen nk'a ján. J'aikjexín ndji̱o̱ xi tjíchjane a̱nkju̱a̱ha̱ tsjóo̱ ko̱ yo̱ y'ejñasun. 


text:
Nk'ie nga i̱ncha kikie ntítsjee̱ já jun xi tíi̱ncha kunntá tsjóo̱, tu̱ xí i̱ncha kitsankjúhún nga i̱ncha kik'atsé. B'a̱ i̱ncha kik'ientu xi nkúhu tsa ja k'ien kik'ientu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ko̱ ntítsjee̱ jminchjíu̱n nga b'a̱ kitsúhu̱: —Najmi tu̱ binkjun. Be nga Jesu xi kis'et'a kruu̱ tíbinchisjó. 


text:
Najmi ta̱ e̱i̱ tíjñaha. Ja kaf'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ xi nkú nga kitsú. Nibáha̱so̱o a̱nte má nga kis'ejña. 


text:
Ki̱tsa̱ tankínk'inyoho̱o já ni'yakuyáha̱ nga ja kaf'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Jesu ko̱ ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n a̱nte Galilea̱. Yo̱ sku̱e̱. Ja kuaxinyanu̱u ni xi tjíhin nga xínnu̱u. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju ki̱tsa̱ ki̱tsa̱ jminchjíu̱n a̱ya tsjóo̱. Títsankjún ko̱ tsjo ṉkjún tímaha̱. Tsangatsanka nga ngji tsúyaha̱ já ni'yakuyóo̱ ée̱n. 


text:
Ko̱ nga tíi̱ncha fi, tu̱ yo̱hó kisatéjin Jesu ko̱ janiñaha̱. A̱s'a̱i i̱ncha ngjik'úhu̱n ko̱ kitsubakjá sjai nga kits'íntsjoho̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —Najmi tu̱ binkjun. Tankínk'inyoho̱o já nts'é nga katji a̱nte Galilea̱. Yo̱ sku̱e̱na. B'i̱ ts'ín kitsúya já juu̱n ni xi kamoo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha fi jminchjíu̱n, a̱s'a̱i ngji k'u̱a̱ já juu̱n a̱jin na̱xi̱nantóo̱. Ngji tsúyaha̱ já na̱'mi k'aku̱ ngatentee̱ ni xi kamoo̱. 


text:
A̱s'a̱i kama ñjakú já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá nga y'éndako̱ xinkjín. A̱s'a̱i kitsjá ṉkjúhu̱n to̱on já juu̱n ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—B'i̱ ti̱xíún: “Kaf'aijyún já ni'yakuyáha̱ ndo̱ ko̱ kafiko̱ ndyjé yjoninte k'ie̱n nk'ie nga kisuntuféi̱.” 


text:
Tsa ku̱i̱nt'é nda̱ títjuu̱n niu̱, ji̱n yai̱ xi nkú n'e̱ chu̱bani̱jmíko̱i̱. Najmi tu̱ jun fanto̱ho̱ yjonu̱u. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jakj'á já juu̱n to̱oo̱n ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsú xi nkú kik'ihi̱n. Kui én xu'bi̱ xi tu̱ yje chubani̱jmíyahá sa a̱jihi̱n xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ santaha ni̱stjin nd'a̱i̱. B'i̱ ts'ín kitsjá xáha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ 


text:
A̱s'a̱i Jesu ngjisehe̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ja kik'a̱i̱na nga kuatexumaha̱ ndji̱o̱jmi ján ko̱ a̱sunntei̱. 


text:
Kui nga tankíhinnu ko̱ n'e̱ mo xu̱ta̱ ni'yakuyána̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱. Ta̱tentó xu̱ta̱ tu̱ xi Nti̱a̱ Na̱'miu̱, Ntíu̱ ko̱ Espiri̱tu̱ Santo̱ ka̱mats'e̱he. 


text:
Ta̱kúyoho̱o nga kats'íntjusun ngayjee̱ kju̱a̱téxumana̱. An kúáte̱jñajinnu̱u ngayje ni̱stjin santaha nkúhu nga kfe̱ a̱sunntee̱.<pb/>


text:
<pb/>Nda̱ profeta̱ Isaia̱ b'i̱ ts'ín y'ét'a nk'ie:<pb/>Títs'inkjíá nda̱ chji̱ne̱'énna̱ tu̱ xi ngju̱a̱i̱ títjuhun ri.<pb/>K'u̱énda títjun ni̱yáhi̱.<pb/> 


text:
Tínu'yá nta̱ha̱ nku nda̱ xi tíkjintáya a̱nte kixiu̱:<pb/>“T'endo ni̱yáha̱ Nti̱a̱ná. Tjen na̱xu̱u ni̱yáha̱.” 


text:
<pb/>Xi nkú ts'ín y'ét'a Isaia̱ nk'ie, b'a̱ ts'ín j'aiténtá xu̱ta̱ Jua a̱nte kixiu̱. Y'éni̱jmí nga tjíhin nga ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ ko̱ nga sa̱téntá tu̱ xi ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱ ngatitsuhu̱n. 


text:
Tsitju ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱nte Judea̱ ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín nanki Jerusalen nga j'aisehe̱ Jua. I̱ncha kisaténtájin ntáje̱ Jordan nk'ie nga kits'ínkie yjoho̱ nga tjíhi̱n ngatitsun. 


text:
B'i̱ kitsú nga y'éni̱jmí: —A̱skahan an kj'u̱a̱í nku xi 'yún nk'a tje̱n sa, xi má nga ndaha̱chí najmi tsuhuna tsa kjendáya n'úhu̱ ntéhe̱. 


text:
An ntánijua tíbatentáko̱ho̱nu̱u tu̱nga máha kui, Espiri̱tu̱ Santo̱ ku̱a̱téntáko̱ho̱nu̱u. B'i̱ ts'ín kisaténtá Jesu 


text:
<pb/>Ni̱stjin ján tsitju Jesu nanki Nazaret, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte Galilea̱, ko̱ ntáje̱ Jordan tsaténtájihi̱n Jua. 


text:
Nk'ie nga tíbitjujín ntánijuo̱, kikie nga tsix'á nk'a ján ko̱ nga Espiri̱tu̱ Santo̱ nibajennehe̱ xi nkú joyaha nku chu̱tuju. 


text:
Kinu'yá nk'a ján nku nta̱ xi b'a̱ kitsú: —Ji Ntína̱, tjona ji. Tsjo ṉkjún mana ji. B'i̱ ts'ín kits'ín ngana̱ha̱ Jesu nda̱nindoo̱ 


text:
Yo̱ y'ejña yachán ni̱stjin tjíhin, ko̱ nda̱nindoo̱ kikjut'ayák'uhu̱n. Y'ejñajihi̱n chu̱ xi tjín ngijñóo̱ ko̱ ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná j'aisinko̱ho̱. B'i̱ ts'ín kik'atuts'i̱hi̱n xáha̱ Jesu 


text:
<pb/>A̱skahan nk'ie nga kis'eya'yún Jua, ngji Jesu a̱nte Galilea̱ nga y'éni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná. B'i̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱: 


text:
<pb/>—Ja kuichu chu̱ba̱. Ja 'yún tiña tíjñanu̱u Nti̱a̱ná nga tíbatéxumanu̱u nd'a̱i̱. Tankínchj'a̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u ko̱ n'e̱ s'ejiun én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyá xi tjuhu̱n 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsú'ba Jesu a̱ndai ntáchak'un Galilea̱, kikie Simon ko̱ Andre xi nts'e̱ maha xinkjín. Kui xi tíi̱ncha kjaníkj'a na̱'ya tji̱o̱ho̱ a̱jin ntóo̱, a̱t'aha̱ tji̱o̱ i̱ncha tsuba jóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjindju sa ko̱ kikie Santiago̱ ko̱ Jua xi nts'e̱ maha xinkjín. Kui jóo̱ xi jáha̱ Zebedeo̱. A̱yaha̱ tsutsuhu̱ jóo̱ i̱ncha kabincha nga tíi̱ncha b'énda na̱'yaha̱. 


text:
A̱s'a̱i tje̱n'yún kinchja̱há ra̱, ko̱ y'éntu jóo̱ Zebedeo̱ xi na̱'mihi̱ maha ko̱ já xi basinko̱ho̱ a̱ya tsutsuu̱ nga kitsjennkíhi̱ Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha j'ai nanki Capernaum. Nk'ie nga ni̱stjin nkjúu̱n jas'en Jesu ni'ya sinagoga̱ nga tsakúya. 


text:
Kama nkjúhu̱n xu̱ta̱ xi nkú ts'ín tsakúya, a̱t'aha̱ tsakúya xi nkúhu tsa xá tjíhín, najmi xi nkú ts'ín bakúya já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
<pb/>Tíjña sinagoga̱ha̱ xu̱ta̱ Capernaum nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda. Kui xi 'yún kikjintáya nga b'i̱ kitsú: 


text:
Ngatentee̱ xu̱ta̱ tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ko̱ b'i̱ ngján kingjásjaiyaha̱ xinkjín: —¿Mí nihi xu'bi̱? Kj'a̱í ts'ín bakúya nda̱i̱. Bakúya xi nkú joyaha tsa xá tjíhi̱n. Santaha jánindoo̱ batéxumaha̱ ko̱ nt'é'éhe̱n. 


text:
<pb/>Ngayjee̱ nanki xi tjín a̱nte Galilea̱ tu̱ xí kitsahá kichubani̱jmíyaha Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu na̱ nchí'yaha̱ Pedro̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga i̱ncha tsitju ni'ya sinagoga̱, ngji Jesu, Santiago̱ ko̱ Jua ni'yaha̱ Simon ko̱ Andre. 


text:
Kui chu̱bo̱ ch'in kjijñako̱ na̱ nchí'yaha̱ Simon. Tje̱n'yún kik'inyahá ra̱ Jesu ni xi tímaha̱ ta̱chjúu̱n. 


text:
A̱s'a̱i ngjik'úhu̱n Jesu ko̱ jakj'á ntsja nga kikjesíntje̱n. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kindyjajihi̱n ch'ihi̱n ta̱chjúu̱n ko̱ kitsjáha̱ nichine xi tsichusehe̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ un 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama'ña̱, a̱skahan nga ja ngjintjai ts'íu̱, j'aich'áha̱ Jesu ngayjee̱ xu̱ta̱ un ko̱ xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱. 


text:
Kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ un xi k'uhu̱n nkjin tíkjá ch'in. Kik'onsje nkjin ṉkjún jáninda. Najmi kitsjántehe̱ tsa ku̱i̱nchja̱ jánindoo̱, a̱t'aha̱ jánindoo̱ be yáha Jesu. B'i̱ ts'ín tsitju Jesu nga y'éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>Nk'ie nga jyunya xa̱ sa, tsisintje̱n Jesu ko̱ ngji nku a̱nte t'axín tiya. Yo̱ kinchja̱ko̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Tjián kj'a̱í a̱nte xi tjín tiña e̱i̱ tu̱ xi ko̱ ta̱ yo̱ k'ueni̱jmíhina. A̱t'aha̱ kui xá jáíhi̱na. 


text:
<pb/>Ngji nga y'éni̱jmí xki̱ ni'ya sinagoga̱ xi tjín ngayjee̱ a̱nte Galilea̱ ko̱ kik'onsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku nda̱ xi k'uhu̱n ch'in fentujnu 


text:
<pb/>Nku nda̱ xi k'uhu̱n ch'in fentujnu j'aisehe̱ Jesu ko̱ tsasinkúnch'int'aha̱ nga tsankihi̱ nga ku̱a̱si̱nko̱ho̱. B'i̱ kitsúhu̱: —Tsa ji xi mjehi, ka̱ma n'e̱ jení nga chjúxinní ch'in xi k'unna. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kama ni̱ma̱ha̱ Jesu nda̱ uu̱n. Kingjénne ntsja nga kits'ínko̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Mjena. Katuma jei. 


text:
<pb/>—Ji, najmi tu̱ ch'a xi 'miyaihi̱ ni xi kamat'ain. T'ihi̱nkúchjihi̱ yjohi̱ nda̱ na̱'miu̱ ko̱ tjein chje̱ xi nkú ts'ín y'éjña Moise nga̱t'aha̱ nga ja kama jei, tu̱ xi sku̱e̱ kixi̱hi xu̱ta̱ nga ja kamanda ngáhani. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga ngji ndo̱, kitsúya tentehe̱ xu̱ta̱ ni xi kamat'ain. Kui nga najmi ta̱ kama jas'en chjihi Jesu nanki xi tjíhin yo̱. Tu̱ a̱ndai na̱nti̱o̱hó kikjatsú'ba má nga najmi tjín xu̱ta̱. Tu̱nga tsitjuhú xu̱ta̱ xi tjín tu̱ má nankihí ni nga j'aisehe̱.<pb/>


text:
Kui nga kama ñjakú ṉkjúhun xu̱ta̱, nga santaha najmi ta̱ kis'ehe a̱nte a̱sti a̱nkju̱o̱, ko̱ Jesu y'éni̱jmíhi̱ éhe̱n Nti̱a̱ná xu̱to̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha j'ai ñju já xi i̱ncha kab'anganki nku nda̱ xi najmi ma fi. Jesu j'aich'áha̱ ndo̱. 


text:
Tu̱nga najmi mahá i̱ncha bichúko̱ nda̱ uu̱n má síjña Jesu tu̱ nga̱t'aha̱ xu̱ta̱ nkjin xi kama ñjakú yo̱. Kui nga i̱ncha kikjexíhin nku te ni xi kjinehe̱ ra̱ ni'yoo̱ ko̱ yo̱ i̱ncha kits'ínkjihi nda̱ uu̱n santaha má síjña Jesu. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie Jesu nga s'ejihi̱n jóo̱ nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱, a̱s'a̱i kinchja̱ko̱ nda̱ uu̱n: —Ji ntína̱, ja kama ndyjat'ahi ngatitsuhi̱n. 


text:
<pb/>Tu̱nga ta̱ kab'entuhú yo̱ k'u̱a̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi b'i̱ ts'ín i̱ncha kits'ínnkjink'un: 


text:
“¿Á b'a̱ ts'ín tínchja̱ha nda̱i̱? Najmi tíbenkjún Nti̱a̱ná nga b'a̱ ts'ín tínchja̱. A̱t'aha̱ nku tutuhú Nti̱a̱ná xi maha̱ ts'ínndyjat'aha̱ xu̱ta̱ ngatitsuhu̱n.” 


text:
<pb/>Tu̱nga tje̱n'yún kamankjihín ra̱ Jesu ni xi tíi̱ncha ts'ínnkjink'un jóo̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱: —¿Á b'a̱ ts'ín tín'enkjínk'uhunnu? 


text:
¿Má éhen xi 'yún na̱xu̱ tje̱n xi ka̱ma xíhi̱n nda̱ xi najmi ma fii̱? ¿A: “Ja kama ndyjat'ahi ngatitsuhi̱n”? ¿A ra̱: “Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí na̱chan xi kisujñasuin ko̱ ti̱tsutjai”? 


text:
Tu̱nga mjehéna kuakuchjínu̱u nga Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n tíjña ngajoho̱ Nti̱a̱ná a̱sunntei̱ xi má nga ka̱ma ts'i̱ínndyjat'aha̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ nda̱ xi najmi ma fiu̱: 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tje̱n'yún tsisintje̱hén nda̱ uu̱n, jakj'á na̱chaha̱n, ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ kikiehe̱ nga tsitjusje. Tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ ko̱ kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná. B'i̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —Ndaha̱chí najmi kje̱e yaá nku ni xi nkúhu xu'bi̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ha̱ Jesu Levi 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ tsitjuhú ngáha Jesu nga ngji a̱ndai ntáchak'uu̱n. Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ j'aisehe̱, ko̱ Jesu tsakúyaha̱ xu̱to̱. 


text:
Nk'ie nga títs'ín ni̱yá, kikie nda̱ xi 'mi Levi xi ntíhi̱ Alfeo̱ nga kab'ejña a̱nte má nga f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Tsjénnkiní. A̱s'a̱i tsisintje̱n Levi ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíkjine Jesu ni̱ñu̱ ni'yaha̱ Levi, nkjin ṉkjún já xi f'áchjíntjai ch'á nga ts'ínxát'aha̱ já Roma̱ ko̱ já xi najmi na̱xu̱ ts'íntjusun kju̱a̱téxumaha̱ Moise ta̱ i̱ncha j'aik'ientut'áha̱ Jesu ko̱ já ni'yakuyáha̱. A̱t'aha̱ nkjin ṉkjún maha xi i̱ncha kitsjennkíhi̱. 


text:
Kikie já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱ nga Jesu tíkjineko̱ ni̱ñu̱ jóo̱. A̱s'a̱i kinchja̱ko̱ já ni'yakuyáha̱ Jesu nga b'i̱ kitsúhu̱: —¿Á já xi f'áchjíntjaihi ch'á ko̱ já xi najmi na̱xu̱ ts'íntjusuhun kju̱a̱téxumaha̱ Moise tíneko̱ho ni̱ñu̱ nda̱ maestru̱nu̱u? 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é Jesu éi̱n, b'i̱ kitsú: —Xu̱ta̱ xi uhu̱n machjéhe̱n já chji̱ne̱nki, najmi xi ndaha̱. Najmi xu̱ta̱ je jái̱ nchjaha̱, xu̱ta̱ ngatitsun ní jái̱ nchjaha̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu nkjé tjíhin nga k'úéntu kjintíá xu̱ta̱ ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>Nku ni̱yá nk'ie nga tjíntu kjintíá já ni'yakuyáha̱ Jua Bautista̱ ko̱ já fariseo̱, a̱s'a̱i tjín xi i̱ncha j'aisehe̱ Jesu ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga najmi b'entu kjintíáha já ni'yakuyáhi̱, xi nkú ts'ín b'entu kjintíá já ni'yakuyáha̱ Jua ko̱ já ni'yakuyáni̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿A mahá b'entu kjintíá xu̱ta̱ xi tjíntujín nku s'í kju̱a̱bixan nk'ie nga tíjñajin saha̱ nda̱ bixoo̱n? Nk'ie nga tíjñajin saha̱ nda̱ bixoo̱n, najmi ka̱ma k'úéntu kjintíá. 


text:
<pb/>’Najmi ch'a b'éstiko̱ho najyun chá nku te najyun tse̱tse̱ xi najmi kje̱e nibákú. A̱t'aha̱ nibákú najyun tse̱tse̱ ko̱ kjeti̱ya najyun chóo̱. B'a̱ ts'ín fi tsehe má kitiyá. 


text:
Ko̱ ta̱ ndaha najmi ch'a binchá binu̱ tse̱tse̱ nku tsa tja̱ba̱xín chá. A̱t'aha̱ binu̱ tse̱tse̱ kjeti̱ya tsa tja̱ba̱xín chóo̱. A̱s'a̱i fi ndzjo binu̱ ko̱ batsun tsa tja̱ba̱xíu̱n. Kui nga tsa tja̱ba̱xín tse̱tse̱hé xincháha binu̱ tse̱tse̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu ni̱stjin nkjúu̱n 


text:
<pb/>Nku xua̱tu̱ tíf'a Jesu má nga tjíntje̱ tuni̱ñu̱. A̱s'a̱i i̱ncha kikje'yún tuni̱ñu̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ kits'íntjiya ntsja nga kikjine. 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu já fariseo̱: —Cha̱se̱ ma ri̱. ¿Á ni xi tíjña nkjúhu̱n ra̱ kju̱a̱téxumoo̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n tíi̱ncha ts'íhin já ni'yakuyáhi̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —¿A ndaha̱chí najmi kje̱e n'eyo má nga tjít'a ni xi kits'ín David nk'ie nga un kikiehe̱ ko̱ kama bjoho̱ kui ko̱ já xi tje̱nko̱ho̱? 


text:
Kui ni̱stjiu̱n Abiatar tjíhi̱n nda̱ na̱'mi títjun. Jas'en David a̱nte nkjúhu̱n Nti̱a̱ná ko̱ kikjine ni̱nku̱a̱n nkjún xi tjíntu yo̱, ni xi tu̱ já na̱'miu̱ ma kjinehé. Ta̱ kitsjá yaha̱ ni̱nku̱o̱n já xi tje̱nko̱ho̱. 


text:
<pb/>’Ni̱stjin nkjúu̱n kis'ejña ngandaha̱ xu̱ta̱, najmi ngandaha̱ ni̱stjin nkjúu̱n kamandaha xu̱ta̱. 


text:
Kikunntá 'maha̱ jóo̱ tu̱ xi i̱ncha sku̱e̱he tsa ts'i̱ínnkihi̱ ndo̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n, tu̱ xi b'a̱ ts'ín sa̱kúhu̱ ra̱ má tíndyjajihi̱n Jesu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Jun, ¿mí nihi xi ma n'e nga ni̱stjin nkjúu̱n? ¿A ma n'e ni xi nda, a ra̱ ni xi najmi nda? ¿A ma n'ek'anki xu̱ta̱, a ra̱ ma n'ek'ien? Tu̱nga najmi kinchja̱há jóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kjan tsasehe̱ Jesu já xi kabinchandaihi̱ ko̱ kikie babaha̱ a̱t'aha̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱ jóo̱. B'i̱ kitsúhu̱ nda̱ xi ch'ihi̱n ntsja: —Tjentei ntsa̱i̱. Kingjénte ntsja ndo̱ ko̱ kamanda. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga tsitju já fariseo̱ yo̱, a̱s'a̱i kama ñjakúko̱ já xi yjanki nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱ nga tsangisjai ni̱yáko̱ xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínk'iehen Jesu. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ a̱ndai ntáchak'uu̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjiko̱ t'axín Jesu já ni'yakuyáha̱ a̱ndai ntáchak'uu̱n. Ta̱ kitsjennkíhi̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi i̱ncha niba a̱nte Galilea̱. 


text:
Ko̱ ta̱ i̱ncha kint'é ngayjee̱ ni xi títs'ín Jesu xu̱ta̱ xi tjín a̱nte Judea̱, xi tjín nanki Jerusalen, xi tjín a̱nte Idumea̱, xi tjín ngabantá ntáje̱ Jordan, ko̱ xi tjín a̱ndaihi̱ nanki Tiro̱ ko̱ nanki Sidon. Kui kju̱a̱ha nga i̱ncha j'aise tentehe̱ ra̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i y'éxá Jesu já ni'yakuyáha̱ xi má nga k'u̱éndaha̱ nku tsutsu, tu̱ xi najmi ku̱a̱si̱nne'yúhu̱n ra̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ nkjin xi kama ñjakú yo̱. 


text:
A̱t'aha̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi uhu̱n i̱xí tíi̱ncha basinne'yúhún ra̱ nga mjehe̱ ts'i̱ínko̱ho̱, a̱t'aha̱ nkjin ṉkjún maha xu̱ta̱ un xi kits'ínnkihi̱. 


text:
<pb/>Ko̱ máha jánindoo̱, nk'ie nga i̱ncha kikie Jesu, tsinchakúnch'int'aha̱ ko̱ b'i̱ i̱ncha kitsú nga kikjintáya: —¡Ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná! 


text:
<pb/>Tu̱nga ndjáhá kinchja̱ko̱ Jesu jánindoo̱ tu̱ xi najmi i̱ncha ku̱i̱tsu̱yaha yáha Jesu. B'i̱ ts'ín kitsjá xáha̱ Jesu já postru̱ xi te joo̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjinji Jesu nku a̱sunntu tje̱nki̱. Kinchja̱ha̱ já xi j'ájin nga kj'u̱a̱ísehe̱ ko̱ i̱ncha j'ai jóo̱. 


text:
Te jo maha já xi j'ájin tu̱ xi tsjénko̱ho̱ ra̱ ko̱ tu̱ xi ts'i̱ínkjihi nga k'u̱éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná. Já postru̱ kitsúhu̱ jóo̱. 


text:
Kitsjáha̱ jóo̱ nga ngajoho̱ ts'i̱ínnkihi̱ ra̱ xu̱ta̱ ko̱ nga k'o̱nsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱. 


text:
Santiago̱ ko̱ Jua xi nts'e̱ maha xinkjín, xi jáha̱ Zebedeo̱ maha. Jesu ta̱ kitsjá j'áíhi̱n já xi joo̱ nga ta̱ k'úín Boanerge̱, kui j'áín xi tsuhu̱ ra̱: Ntíhi̱ Ch'o̱n. 


text:
J'ájin ya: Andre, Felipe̱, Bartolome, Mateo̱, Toma, Santiago̱ xi ntíhi̱ Alfeo̱, Tadeo̱, Simon xi mako̱ já cananista, 


text:
ko̱ Juda̱ Iscariote̱ xi a̱skahan kits'ínkjas'en Jesu. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu nda̱ninda Beelzebu 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kik'óya ngáha Jesu ni'yaha̱ ko̱ ta̱ kama ñjakú ṉkjúhún ngáha xu̱ta̱, nga santaha najmi kama i̱ncha kikjine ni̱ñu̱. 


text:
Nk'ie nga kint'é xu̱ta̱ xinkjín Jesu niu̱, i̱ncha j'aingisjaihi̱. A̱t'aha̱ b'a̱ kitsú xu̱ta̱ nga ja tíma luku̱ Jesu. 


text:
<pb/>Máha já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi i̱ncha nibaha nanki Jerusalen, kui xi b'a̱ kitsú: —Nda̱ninda Beelzebu xi nda̱ninda k'aku̱hu̱ jánindoo̱ tíjñajihi̱n nda̱i̱. Kui nga nga'yúhu̱n nda̱ninda k'aku̱hu̱ jánindoo̱ tím'osjeko̱ho jánindoo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu jóo̱ ko̱ y'éjña chu̱ba̱yaha̱ nga tsakúya: —Jun, ¿nkú ts'ín ka̱maha tsa nda̱nindoo̱ ta̱ kuihi k'o̱nsje suba yjoho̱? 


text:
Xu̱ta̱ xi tjín má nga batéxuma nku nda̱ rei̱, tsa ta̱ kuihi fi kontra̱ha̱ xinkjín, ndaha̱chí najmi tse maha̱ má nga batéxuma nda̱ rei̱ xu'bo̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín tíjña ts'e̱ nda̱nindoo̱. Tsa Satana ku̱a̱kjánya yjoho̱ nga ta̱ kuihi ngju̱a̱i̱ kontra̱ yjoho, ndaha̱chí najmi tse ka̱maha̱ nga k'úéjña. Tu̱ sa ní ku̱i̱chúkje ni̱stjihi̱n. 


text:
<pb/>’Ndaha nku najmi ma fas'en ni'yaha̱ nku nda̱ xi 'yún tjíhi̱n nga'yún ko̱ kjé'aha̱ ni xi tjíhín. Tjín níhi nga tjun k'u̱é'yún ndo̱. B'a̱ ts'ín ka̱ma kjé'aha̱ ra̱ ni xi tjíhi̱n ndo̱ ni'yaha̱. 


text:
<pb/>’Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ka̱ma ndyjat'aha̱ ngatentee̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱ ko̱ ngatentee̱ tu̱ mí én ch'on tsuhú ni xi kitsú. 


text:
Tu̱nga xi ch'on ku̱i̱tsu̱hu̱ Espiri̱tu̱ Santo̱, kui xi najmi ta̱ ka̱ma ndyjat'aha̱ ra̱. Nku jé xi najmi ta̱ ka̱maha̱ ra̱ ndyja̱ha ts'i̱ín. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Jesu a̱t'aha̱: “Nda̱nindoo̱ tíjñajihi̱n”, i̱ncha kitsú jóo̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu yá xi na̱aha̱ ko̱ yá xi já nts'e̱ 


text:
<pb/>Ja kamoo̱. J'ai na̱aha̱ ko̱ já nts'e̱ Jesu. Na̱tsiu̱n tsincha nga kits'ínkji xi ngji nchja̱ha̱ Jesu. 


text:
A̱s'a̱i xu̱ta̱ xi kab'entut'áha̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Na̱ahi̱, já nts'ei ko̱ jminchjín nichjai kabincha na̱tsin ján. Mje rúhu̱ ku̱i̱nchja̱ko̱hi. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsasehe̱ xu̱ta̱ xi kab'entut'áha̱ ko̱ b'i̱ kitsú: —Kui xu̱ta̱ xu'bi̱ xi nána̱ ko̱ já nts'é. 


text:
Tu̱ yáhá ni xi ts'i̱íntjusun xi nkú ts'ín mjehe̱ Nti̱a̱ná, kui xi nda̱ nts'é, na̱ nichja ko̱ nána̱.<pb/>


text:
Nku ni̱yá Jesu tsakúyaha̱ xu̱ta̱ éhe̱n Nti̱a̱ná a̱ndai ntáchak'uu̱n, ko̱ tu̱ ni xí nkjihín xu̱ta̱ kama ñjakút'aha̱. Kui nga nku tsutsu ngjik'iejñayaha ko̱ ngayjee̱ xu̱to̱ a̱ndai ntóo̱ tsincha. 


text:
K'u̱a̱ ngá xi tsixuntu a̱jin na'yóo̱. Kisá na'yóo̱ ko̱ najmi kitsjántehe̱ nga nda sa̱á xujmá xu'bo̱. Najmi chumi nihi kitsjá. 


text:
Tu̱nga k'u̱a̱há ngá xi tsixuntu má nga nda nankiu̱. Jasu xujmá xu'bo̱ ko̱ kisá. Tu̱ xí tsehé ni xi kitsjá. Tjín xujmóo̱ xi kitsjá katé tjíhin, tjín xi kitsjá cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tjín ngá xi kitsjá unchan tjíhin. 


text:
<pb/>Ko̱ b'i̱ kitsú sa: —Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu á tu̱ subahá y'éjña chu̱ba̱yaha nga tsakúya 


text:
<pb/>A̱skahan nk'ie nga y'ejña suba Jesu, xu̱ta̱ xi kabinchat'aha̱ ko̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ i̱ncha kingjásjaiyaha̱ mí nihi xi tsakúya nga y'éjña chu̱ba̱ya. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Jun ja kik'a̱i̱nu̱u nga ka̱mankjinnu̱u ni xi 'ma tíjña ts'e̱ xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná. Tu̱nga xu̱ta̱ xi k'oo̱ tu̱ s'ejña chu̱ba̱yahá ra̱, 


text:
tu̱ xi ndaha tsa ku̱a̱se̱he tu̱nga najmi sku̱e̱hé, ko̱ ndaha tsa ku̱a̱sínñju tu̱nga najmi ka̱mankjihín ra̱. B'a̱ ts'ín najmi ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi n'e̱ndyjat'aha̱ ra̱ ngatitsuhu̱n. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu xi nkú ts'ín ts'ínkjáíhi̱n xu̱ta̱ éhe̱n Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú ya Jesu: —¿A najmi mankjinnu̱u nkú tsuhu̱ ra̱ én xi kuak'iejñá chu̱ba̱ya? Tsa najmi kamankjinnu̱u, ¿nkú ts'ín ka̱mankjin tentehe̱nu̱u én xi bakuyá nga b'ejñá chu̱ba̱ya? 


text:
Tjín xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱ndai ni̱yóo̱. Nk'ie nga nt'é ée̱n, tje̱n'yún nibáhá Satana ko̱ kjexín én xi ja kis'entje̱jin ani̱ma̱ha̱. 


text:
<pb/>’Tjín ngá xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱jin ndji̱o̱. Nk'ie nga nt'é ée̱n, tje̱n'yún tsjohó ts'ín ts'ínkjáíhi̱n. 


text:
<pb/>’Tjín ngá xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱jin na'yóo̱. Kui xu̱ta̱ha xi ta̱ nt'é ée̱n, 


text:
tu̱nga ni xi tjíhín a̱sunntei̱ s'enta̱ha̱ ra̱, kju̱a̱nchi̱nóo̱ b'ana̱cha̱ha̱, ko̱ ma mje tentehe̱ ni xi tjín. B'a̱ ts'ín najmi sakúntehe̱ ra̱ nga nda sa̱áha ée̱n a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ ko̱ najmi tsjá cha̱n. 


text:
<pb/>’Tu̱nga tjíhín xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu nanki xi ndoo̱. Kui xu̱ta̱ha xi nt'é ée̱n ko̱ ts'ínkjáíhi̱n. Nda ts'ín nga b'entu. Kui xi b'a̱ joyaha xujmá xi tsjá katé tjíhin, ko̱ tsa cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tsa unchan tjíhin. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga najmi ma s'ejña 'ma éhe̱n 


text:
<pb/>B'i̱ ta̱ kitsú sa Jesu: —¿A tjín xi b'éti nku nd'í tu̱ xi k'u̱éjñaha kintehe̱ nku kaxa̱ a ra̱ kintehe̱ nku kama̱? ¿A najmi b'éjña nk'ahá? 


text:
A̱t'aha̱ ngayjee̱ ni xi 'ma tíjña nd'a̱i̱, ku̱i̱chú ni̱stjin nga s'e̱jña chji. Ko̱ ngayjee̱ ni xi najmi tíjña chji nd'a̱i̱, ku̱i̱chú ni̱stjin nga ku̱i̱tju chji. 


text:
<pb/>B'i̱ ta̱ kitsú sa Jesu: —'Yún nda ta̱sinñjuhu̱u ni xi tínu'yó. Xi nkú ts'ín nda ku̱a̱sinñju, b'a̱ ts'ín nda ka̱mankjinnu̱u, ko̱ 'yún k'u̱a̱i̱ sanu̱u nga ka̱mankjinnu̱u ni xi tínu'yó. 


text:
A̱t'aha̱ xi ba̱sínñju ni xi bakuyá, kui xi k'u̱a̱i̱ saha̱ nga ka̱mankjihi̱n. Tu̱nga xi najmi ba̱sínñju, chjú'aha̱ santaha ni xi i̱chí mankjihi̱n. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku xujmá xi sá suba 


text:
<pb/>B'i̱ ta̱ kitsú sa Jesu: —Má batéxuma Nti̱a̱ná, kui xi b'a̱ joyaha ni xi ma nk'ie nga nku nda̱ baténdzjo xujmá. 


text:
Tsa kjife ndo̱ ko̱ tsa tíjña tík'un, ndaha tsa nga ni̱stjiu̱n ko̱ ndaha tsa nga ni̱stje̱n, fasu xujmóo̱ ko̱ sá. Najmi be ndo̱ á b'a̱ maha. 


text:
A̱t'aha̱ t'anankiu̱ ts'ín nga sá kui ni ján. Títjun tjuhu̱ nts'én, a̱s'a̱i tjuhu̱ xka̱, a̱skahan xu, ko̱ ja kamoo̱ s'ehe̱ xujmá. 


text:
Nk'ie nga ja chu̱ba̱ha̱, a̱s'a̱i bate ndo̱ niu̱, a̱t'aha̱ ja kuichu ni̱stjin nga stí. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén nku k'un mostasa̱ 


text:
<pb/>B'i̱ ta̱ kitsú sa Jesu: —¿Mí nihi xi k'uejñá chu̱ba̱yako̱hona xi nkú ts'ín batéxuma Nti̱a̱ná? ¿Mí éhen xi ts'inchjén nga k'uejñá chu̱ba̱yahana? 


text:
Kui xi nkú joyaha nku k'un mostasa̱ xi s'entje̱. Kui k'un xu'bi̱ xi 'yún i̱chí sa nga k'un xi k'oo̱ xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga ja s'entje̱, a̱s'a̱i sá ko̱ 'yún chánka ma sa nga ni ntje̱ xi k'oo̱. I ṉkjún ma tjiaha̱, nga santaha ni̱see̱ ts'ínnda'á nu̱ba̱ha̱ má nk'íéhe̱n tjiaha̱ yóo̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu 


text:
<pb/>Jesu y'éjña chu̱ba̱yaha̱ xu̱ta̱ nga tsakúyaha̱. Ni xi ma chu̱ba̱yaha̱ ra̱ xu̱ta̱, kui nihi xi kits'ínchjén. 


text:
Najmi tsakúya tsa najmi y'éjña chu̱ba̱ya. Tu̱nga máha já ni'yakuyáha̱, najmi y'éjña chu̱ba̱yaha̱ nga tsakúyaha̱. B'i̱ ts'ín kits'ínk'íéjyu Jesu ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n 


text:
<pb/>Ta̱ kuihi ni̱stjin xu'bo̱ nkú ma nga ja tíma jyun, b'i̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yakuyáha̱: —Tjián ngabantá ján. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kits'ínkji xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ tsutsu xi tu̱ b'a̱ ts'ín jahá kab'eya i̱ncha ngjiko̱. Ta̱ i̱ncha kitsjennkíhi̱ kj'a̱í sa tsutsu. 


text:
Tu̱ ni xi kamahá, tu̱ i̱ncha kamanehé nku ntjo̱ xi tu̱ xí 'yúhún, ko̱ t'éhe̱n ntáchak'uu̱n ni xi nkjún kits'íhi̱n tsutsuu̱, nga santaha ja ma tséhé ni ntánijua xi tífas'ehe̱n. 


text:
<pb/>Tu̱nga máha Jesu, kjife a̱stu̱n tsutsuu̱ nga kab'énki nku ni nintaku̱. A̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ ngji ts'ínkj'áha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, ¿á najmi nkjún tímaha ri? ¡Ja ku̱a̱yáá e̱i̱ ni̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsisintje̱n Jesu ko̱ ndjá kinchja̱ko̱ ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n nga b'i̱ kitsúhu̱: —¡Tjenjyúí! ¡Tjent'íáhi̱! Kitsjenjyú ntjo̱ ko̱ kis'e jyujyu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱: —¿Á b'a̱ nkjún ts'ín binkjuhunnu? ¿Á najmi s'ejihi̱nnu̱u Nti̱a̱ná? 


text:
<pb/>Tu̱ xí i̱ncha kitsankjúhún jóo̱ ko̱ b'i̱ ngján b'i̱ kitsúhu̱ xinkjín: —¿Yá nda̱ha xu'bi̱ nga santaha ntjo̱ ko̱ ntáchak'uu̱n nt'é'éhe̱n ra̱?<pb/>


text:
Nk'ie nga tsitjujen Jesu tsutsuu̱, tje̱n'yún j'aik'úhún ra̱ nku nda̱ xi tsitjujin tsjóo̱. Nda̱nindoo̱ tíjñajihi̱n ndo̱. 


text:
A̱jin tsjóo̱ b'ejña ko̱ najmi ch'a ta̱ ma ts'ínk'íéjña'yúhu̱n ra̱, ndaha tsa n'úki̱cha̱ s'e̱'yúnko̱ho. 


text:
A̱t'aha̱ nkjin ṉkjún ni̱yá kis'e'yúnko̱ho n'úki̱cha̱ sjai ko̱ ntsja, tu̱nga kikjeti̱yahá n'úki̱cha̱ ntsja ko̱ kits'ín xi̱xi̱ n'úki̱cha̱ sjai. Najmi tjín xi ma ts'ínk'íéjña jyuhu̱ ndo̱. 


text:
Ni̱stjin ni̱stje̱n fatsú'bajín tsjóo̱ ko̱ jñóo̱ nga kjintáya ko̱ nga ndji̱o̱ ts'ín'unko̱ho̱ ra̱ yjoho̱. 


text:
'Yún kikjintáya nga b'i̱ kitsúhu̱: —Ji Jesu, Ntíhi̱ Nti̱a̱ nku tutu xi tíjña nk'a ján, ¿mí nihi xi tjínko̱hi an? Nti̱a̱ nku tutuu̱ tíbená. Tíbankihi nga najmi tu̱ 'ba̱i̱ní kju̱a̱ni̱ma̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu kingjásjaiyaha̱: —¿Nkú 'mihi? B'a̱ kitsú jánindoo̱: —Legion 'mini̱ a̱t'aha̱ tu̱ xí nkjihín maha̱ni̱. 


text:
A̱s'a̱i jánindoo̱ i̱ncha tsankihi̱ Jesu: —N'e̱kjíni̱ má tjíma chi̱nko̱ tu̱ xi ku̱i̱tjás'e̱njihi̱n ri̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu kitsjántehe̱ jánindoo̱. I̱ncha tsitjujíhi̱n ndo̱ nga i̱ncha ngjikjas'enjihi̱n chi̱nko̱. Jo ra̱ mii̱ maha chi̱nko̱. Tsangatsanka chi̱nko̱ nga kikjaníkj'antjai yjoho̱ má nk'antjaihi̱ yo̱ ko̱ tsixuntujín ntáchak'uu̱n. Yo̱ jesunjin ntá. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsanka já xi tíi̱ncha kunntá chi̱nko̱. Ngji tsúyaha̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱jin na̱nti̱o̱ ko̱ a̱ndai na̱nti̱o̱. A̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ xu̱ta̱ ni xi kamoo̱. 


text:
J'ai má tíjña Jesu ko̱ kikie nga kab'ejña yo̱ nda̱ xi tsitjujíhi̱n jáninda xi tu̱ xí nkjihín maha. Ja yja ngáha najyun ko̱ ja nda je je ngáha. I̱ncha kitsankjún jóo̱. 


text:
<pb/>Já xi kikie ni xi kamoo̱ i̱ncha kitsúyaha̱ xu̱ta̱ xingisoo̱ ni xi kamaha̱ ndo̱ ko̱ ni xi i̱ncha kamaha̱ chi̱nko̱. 


text:
Nk'ie nga tífas'en ngáha Jesu tsutsuu̱, nda̱ xi tsitjujíhi̱n jánindoo̱ mjehe̱ nga tsjénnkihi̱ ko̱ tsankihi̱ kju̱a̱. 


text:
Tu̱nga najmi kitsjántehé ra̱ Jesu. B'i̱ kitsúhu̱: —T'in ni'yahi̱ ko̱ t'ihi̱nse̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xinki̱. T'inyaihi̱ ngayjee̱ ni xi kuats'ínko̱hi Nti̱a̱ná ko̱ xi nkú ts'ín kama ni̱ma̱ha̱ ji. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngji ndo̱ ko̱ kik'atuts'i̱hi̱n nga kitsúya a̱nte Decapo̱li̱ ngayjee̱ ni xi kits'ínko̱ho̱ Jesu. Ngatentee̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱ i̱ncha kama nkjúhu̱n niu̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku ta̱kjín ko̱ nku ta̱chju̱ún 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kik'óyako̱ ngáha Jesu tsutsuu̱ ngabantá ntáchak'uu̱n, a̱s'a̱i nkjin ṉkjún xu̱ta̱ kama ñjakút'aha̱ ko̱ y'ejña Jesu a̱ndai ntáchak'uu̱n. 


text:
A̱s'a̱i j'ai nku nda̱ xi 'mi Jairo̱ xi ta̱ nku nda̱ k'aku̱hu̱ ni'ya sinagoga̱. Nk'ie nga kikie Jesu, tsasinkúnch'int'aha̱ 


text:
ko̱ tsankihi̱ nga ku̱a̱si̱nko̱ho̱. B'i̱ kitsúhu̱: —Ta̱kjín i̱chína̱ ja tí'me. Nibángjennéí ntsa̱i̱ ntína̱ tu̱ xi ka̱mandaha ko̱ kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱. 


text:
Kui xi nkjin kju̱a̱ni̱ma̱ kikie a̱ya ntsja já chji̱ne̱nkiu̱. Santaha kits'ínkje ngayjee̱ ni xi tjíhín, tu̱nga ndahá i̱chí najmi kamanda. Tu̱ sa ní 'yún ngjitse ch'ihi̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é ta̱chjúu̱n ni xi títs'ín Jesu, a̱s'a̱i j'ai tje̱nnki Jesu a̱jihi̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n. J'aik'úhu̱n ko̱ kits'ínko̱ najyun xi yja Jesu. 


text:
Nk'ie nga b'a̱ kits'ín, tje̱n'yún kitikjáyahá ra̱ jníu̱ ko̱ ndzjen kamaha̱ yjonintehe̱ ta̱chjúu̱n nga kama nkihi̱ ch'in xi k'uhu̱n. 


text:
<pb/>Tu̱nga kikiehé Jesu nga tsitjujíhi̱n nga'yún. Kits'ínk'ótjiya nga tsasehe̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —¿Yá xi kuats'ínko̱ najyunna̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú já ni'yakuyáha̱: —Tíyai nga xu̱ta̱ nkjiu̱n tíbasinne'yíhin. Á: “¿Yá xi kuats'ínko̱ najyunna̱?”, tíbixíhinni. 


text:
Tu̱nga tu̱ nku nga tsasehé ra̱ Jesu xu̱ta̱ xi kabinchandaihi̱ tu̱ xi sku̱e̱he yá xi b'a̱ kits'íu̱n. 


text:
<pb/>Máha ta̱chjúu̱n, nk'ie nga kikie ni xi kamat'ain, a̱s'a̱i i̱xí ts'atsé nkjúhún nga j'aisinkúnch'int'aha̱ Jesu ko̱ kitsúya kixi̱ kixi̱hi̱ mí kju̱a̱ha nga b'a̱ kits'íhin. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ Jesu: —Ji ntína̱, a̱t'aha̱ kuas'ejihin nga Nti̱a̱ná kits'ín nibána, kui nga kama nkihi ri. Kas'ehi kju̱a̱jyu nga t'in ko̱ katumandaihi̱ ch'in xi k'uhin. 


text:
<pb/>Nk'ie nga b'a̱ ta̱ títsuhu Jesu, tu̱ i̱ncha j'aihí k'u̱a̱ já xi nibaha ni'yaha̱ nda̱ k'aku̱hu̱ ni'ya sinagoga̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Ja k'uen ta̱kjíhi̱n. Najmi ta̱ n'estihi̱ ri̱ nda̱ maestru̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kits'ínsihín ra̱ Jesu ni xi kitsú jóo̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ ndo̱: —Najmi tu̱ binkjuin. Tu̱ nkú kas'ejihín ri an. 


text:
<pb/>Najmi kitsjánte Jesu tsa kj'a̱í xu̱ta̱ tsjénnkihi̱, tu̱ Pedro̱ sahá, Santiago̱ ko̱ Jua xi nts'e̱ maha Santiago̱. 


text:
Nk'ie nga i̱ncha tsichu ni'yaha̱ nda̱ k'aku̱, kikie Jesu nga xa̱áha̱n tíma ko̱ nga tíi̱ncha kjintá xu̱ta̱ nga 'yún tíi̱ncha kjintáya. 


text:
A̱s'a̱i jas'en Jesu ko̱ b'i̱ kitsú: —¿Á xa̱áha̱n tín'ehenu ko̱ tích'íhinu? Najmi ka'me ta̱kjíu̱n. Tu̱ kjifehé. 


text:
<pb/>Tsajnukiehe̱ xu̱ta̱ xi kama ñjakú yo̱, tu̱nga kik'onsjehé Jesu ngatentee̱ xu̱to̱. A̱s'a̱i tu̱ na̱'mihi̱ ní ko̱ na̱aha̱ ta̱kjíu̱n ko̱ já ni'yakuyáha̱ xi tje̱nko̱, kui xi jas'enko̱ má xi tje̱hen kjijña ta̱kjíu̱n. 


text:
Jakj'á ntsja ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Talita̱, kuu̱m —kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: Ta̱kjín, ji tínchjako̱ho, ti̱síntje̱i̱n. 


text:
<pb/>Tje̱n'yún tsisintje̱hén ta̱kjíu̱n ko̱ kikjatsú'ba ngáha. Tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ xu̱ta̱ xi tjíntu yo̱ ni xi kamoo̱. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú Jesu nga najmi tu̱ ch'a xi k'úínyaha̱ niu̱. Ko̱ b'a̱ kitsú nga k'u̱a̱i̱hi̱ nichine ta̱kjíu̱n. Te jo nú tjíhi̱n ta̱kjíu̱n nga b'a̱ kamoo̱.<pb/>


text:
Nk'ie nga tsichu xua̱tu̱ tsakúya ni'ya sinagoga̱. Kama nkjúhu̱n xu̱ta̱ xi tjín yo̱ nk'ie nga kint'é xi nkú ts'ín tíbakúya. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —¿Má ngjikj'áha nda̱i̱ ngayjee̱ ni xu'bi̱? ¿Mí kju̱a̱nkjink'un na̱nka̱ha xi kik'a̱i̱hi̱ ko̱ á maha̱ ra̱ ts'íhin kju̱a̱nkjún? 


text:
¿A najmi kuihí nda̱i̱ xi nda̱ chji̱ne̱yóo̱, xi ntíhi̱ Maria̱ ko̱ já nts'e̱ maha Santiago̱, Kuse, Juda̱ ko̱ Simon? ¿A najmi e̱i̱hí ta̱ tjíntujínná jminchjín nichja nda̱i̱? Kui nga najmi i̱ncha kama kits'ínkjáíhi̱n ra̱. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n: —Tu̱ má xi tje̱hén ni yankjún nku nda̱ profeta̱. Nkuhú nankihi̱ ko̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ xinkjín ko̱ ni'yaha̱ najmi b'a̱ n'ehe̱. 


text:
<pb/>Ndaha nku kju̱a̱nkjún najmi kamaha̱ kits'ín yo̱. Tu̱ chubahá xu̱ta̱ un xi kingjénne ntsja nga kits'ínnkihi̱. 


text:
Kama nkjúhu̱n Jesu, a̱t'aha̱ najmi s'ejihi̱n xu̱ta̱ nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱. B'i̱ ts'ín kitsúyaha̱ Jesu já postru̱ xi nkú i̱ncha ts'i̱ín nga k'u̱éni̱jmí 


text:
A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ ko̱ kik'atuts'i̱hi̱n nga jo jo kits'ínk'a xinkjín nga kits'ínkji. Kitsjáha̱ nga ngajoho̱ Jesu ka̱maha̱ jóo̱ k'o̱nsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱. 


text:
B'a̱ kitsúhu̱ nga najmi chumi nihi xi k'u̱a̱ nga i̱ncha ts'i̱ín ni̱yá, tu̱ yánisehé xi ka̱ma k'u̱a̱. Najmi tjíhin nga k'u̱a̱ ni̱nku̱a̱n, ta̱ ndaha tsa, ta̱ ndaha to̱on. 


text:
Ka̱ma ngju̱áya tja̱ba̱xín ntéhe̱, tu̱nga najmi ka̱mahá k'u̱a̱ tsa jo 'yún najyun. B'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: 


text:
Tsa tjín má najmi n'e̱kjáínnu̱u, ko̱ tsa najmi ngju̱énñjunu̱u xu̱ta̱ xi tjín yo̱, tu̱ sahá ti̱tjusjo̱o a̱nte xu'bo̱ ko̱ t'etsujno ndyjo tsu̱ku, tu̱ xi b'a̱ ts'ín ku̱a̱kúchjihinu nga tje̱he̱n jé xu̱ta̱ xu'bo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsitju jóo̱ ko̱ y'éni̱jmíhi̱ xu̱ta̱ nga tjíhin nga i̱ncha ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱. 


text:
Nkjin ṉkjún jáninda i̱ncha kik'onsjejihi̱n xu̱ta̱, ko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ un i̱ncha kits'ínnkihi̱ nga kik'onjnuhu̱ seti̱. B'i̱ ts'ín k'ien Jua Bautista̱ 


text:
<pb/>Nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱ ta̱ kint'é ni xi títs'ín Jesu, a̱t'aha̱ tu̱ má kichubani̱jmíyahá ni Jesu. A̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Jua Bautista̱ ja j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Kui kju̱a̱ha nga tjíhi̱n ra̱ nga'yún nga títs'íhin kju̱a̱nkjún. 


text:
<pb/>K'u̱a̱ xu̱ta̱ xi b'a̱ i̱ncha kitsú: —Nda̱ profeta̱ Elia̱ niu̱. K'u̱a̱ ngá xi b'a̱ i̱ncha kitsú: —Nku nda̱ profeta̱ niu̱ xi nkúhu já profeta̱ xi kis'e nú chá ján. 


text:
<pb/>Tu̱nga máha Herode̱, nk'ie nga kint'é ni xi tíi̱ncha tsu xu̱ta̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Jua niu̱. Nda̱ xi an kitsja kju̱a̱ nga kitikjá nintaku̱. Ja j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Herode̱ a̱t'aha̱ kits'ínkji já juhu̱n nga jakj'ánijé Jua. Y'é'yún ko̱ kits'ínkjas'en nu̱ba̱yóo̱. Nga̱t'aha̱ na̱ Herodia̱ b'a̱ kits'íhin a̱t'aha̱ chju̱úhu̱n Felipe̱ kama na̱ Herodia̱, ko̱ ndo̱ ngá nts'e̱ kamaha Herode̱ tu̱nga Herode̱ y'ejñako̱ no̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jua nga kinchja̱ko̱ Herode̱ nk'ie: —Tíjña nkjúhu̱n kju̱a̱téxumoo̱ ni xi tín'ei, nga ta̱ jihi tinchunko̱i̱ chju̱úhu̱n nda̱ nts'ei. 


text:
<pb/>Kui nga na̱ Herodia̱ kits'ín unkiehe Jua ko̱ kama mjehe̱ nga ts'i̱ínk'ien, tu̱nga najmi tjíhín nkú ts'i̱íhi̱n ra̱. 


text:
A̱t'aha̱ be Herode̱ nga Nti̱a̱ná ts'e̱he̱ ndo̱ ko̱ na̱xu̱ ts'ín. Kui nga tsankjúhun ko̱ kuhu̱n ra̱. Nk'ie nga nt'é ni xi tsuhu̱ Jua, najmi be mí nihi xi ts'i̱ín tu̱nga tsjohó maha̱ nga mjéñjuhu̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga tu̱ chahán tsichu ni̱stjin nga kisakú ni̱yáha̱ na̱ Herodia̱ nk'ie nga tsichu nú Herode̱. Kui ni̱stjiu̱n ts'asje Herode̱ nku s'í ko̱ kitsúyaha̱ já k'aku̱hu̱ ko̱ já jun k'aku̱hu̱ ko̱ já títjun xi tjín a̱nte Galilea̱. 


text:
A̱s'a̱i jas'en ta̱kjíhi̱n na̱ Herodia̱ nga kitenki. Tsjo ṉkjún kamaha̱ Herode̱ ko̱ já xi kab'entut'áko̱ho̱ yámixo̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱ ta̱kjíu̱n: —Ti̱nchíní tu̱ mí ni xi mjehé ri. Tsjaha. 


text:
<pb/>Xí Nti̱a̱náhá kits'ínkie nda̱ rei̱ nga b'a̱ kitsú: —Tsjaha tu̱ mí nihí ni xi ku̱i̱nchíní santaha masen ni xi batexumaha̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju ta̱kjíu̱n nga ngjingjásjaiyaha̱ na̱aha̱: —¿Mí nihi xi kuankia? B'i̱ kitsú na̱ Herodia̱: —Nintaku̱ Jua Bautista̱ ti̱nchíhi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jas'en tsuntsu ngáha ta̱kjíu̱n má xi tje̱hen kab'ejña nda̱ rei̱ ko̱ tsankihi̱ niu̱: —Mjena nga k'u̱a̱i̱ní nd'a̱i̱ mamai̱ nga k'úéya ta̱ba̱ ní nintaku̱ Jua Bautista̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i 'yún kik'ie babaha̱ nda̱ rei̱, tu̱nga nga̱t'aha̱ ní nga ja kats'ínkie Nti̱a̱ná nga ts'i̱íntjusun éhe̱n ko̱ nga̱t'aha̱ já xi kab'entut'áko̱ho̱ yámixo̱, kui nga najmi tjín nkú ts'ín najmi ku̱i̱tsu̱hu̱ ra̱ ta̱kjíu̱n. 


text:
Tje̱n'yún kits'ínkjihí nda̱ rei̱ nku nda̱ jun nga kitsjáha̱ kju̱a̱ nga kj'u̱a̱íko̱ nintaku̱ Jua. A̱s'a̱i ngji nda̱ juu̱n ko̱ tsatekjá nintaku̱ Jua a̱ya nu̱ba̱yóo̱. 


text:
Nku ta̱ba̱ y'éya nintaku̱ Jua ko̱ kitsjáha̱ ta̱kjíu̱n, ko̱ na̱aha̱ ta̱kjíu̱n kits'ínkjas'ehe̱n nintaku̱ Jua. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é já ni'yakuyáha̱ Jua ni xi kamoo̱, i̱ncha j'aikj'á yjoninte k'ie̱n ko̱ i̱ncha ngjingjáyanji. B'i̱ ts'ín kits'ínkjen Jesu já xi un mii̱ 


text:
<pb/>Ta̱ i̱ncha kama ñjakú ngáha já postru̱ má tíjña Jesu ko̱ i̱ncha kitsúya tentehe̱ ni xi kits'ín ko̱ ni xi tsakúya. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: 


text:
<pb/>—Nibá su̱bo̱o. Tankíaán nku a̱nte t'axín tu̱ xi n'e̱kj'áíyahaná. A̱t'aha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi tíi̱ncha fi ko̱ xi tíi̱ncha f'ai, nga santaha najmi ta̱ tíi̱ncha sakúntehe̱ ra̱ tsa i̱ncha kji̱ne̱ ni̱ñu̱. 


text:
Tu̱nga nkjihín xu̱ta̱ xi kikiehe̱ nga i̱ncha ngji ko̱ i̱ncha kamankjihi̱n nga Jesu niu̱ ko̱ já ni'yakuyáha̱. A̱s'a̱i i̱ncha tsitju xu̱ta̱ xi tjíntu ngayjee̱ nanki xi tjín yo̱ nga tsu̱ku̱ ngjihi má nga tífi Jesu. I̱ncha tsichu títjun xu̱to̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsitjujen Jesu tsutsuu̱, kikie nga nkjin ṉkjún maha xu̱ta̱ xi tíkuyáha̱. Kama ni̱ma̱ha̱, a̱t'aha̱ tjíma xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱ xi najmi tjíhi̱n nda̱ bastu. A̱s'a̱i kik'atuts'i̱hi̱n nga tsakúyaha̱ nkjin tíkjá ni. 


text:
Nk'ie nga kama ngixuu̱n, i̱ncha j'aik'úhu̱n já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —T'axínt'a ṉkjún e̱i̱ ko̱ ja kama ngixun ṉkjún. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tu̱ sahá jun tjoho̱on ni xi kji̱ne̱. B'a̱ kitsú jóo̱: —¿A kuankín ch'a̱tse níi̱ jo unchan denari̱o̱ tjíhin ni̱nku̱a̱n ko̱ k'u̱a̱i̱hi̱ nga kji̱ne̱ xu̱ta̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu nga kingjásjaiyaha̱ jóo̱: —¿Nkú tjín maha ni̱nku̱a̱n xi kich'o? Tankínk'iexki̱u. Nk'ie nga ja b'a̱ kits'ín jóo̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Un ni̱nku̱a̱n ko̱ jo tji̱o̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jakj'á Jesu ni̱nku̱a̱n xi uu̱n ko̱ tji̱o̱ xi joo̱. Tsasenjinki nk'a ján nga kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱ tu̱ xi kui i̱ncha ts'i̱ínndzjoho ni̱nku̱o̱n. Ta̱ tsakjánya tji̱o̱ xi joo̱ nga kitsjáha̱ ngatentee̱ xu̱to̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nga i̱ncha kju̱a̱s'en tsutsuu̱ ko̱ nga i̱ncha ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n ngabantá ntáchak'uu̱n xi tje̱hen nanki Betsaida̱, ko̱ tsasín ni̱yá xu̱to̱ nk'ie nga i̱ncha ngji ni'yaha̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama jyuu̱n, ja kamasehe̱n ntáchak'uu̱n tje̱njin tsutsuu̱. Tu̱nga máha Jesu, má kixiu̱ kab'ejña. 


text:
A̱s'a̱i kikie nga 'ni ṉkjún tíkjenntá já ni'yakuyóo̱, a̱t'aha̱ ntjo̱ 'yún ṉkjún tísatéjihi̱n tsutsuu̱. Nkú ra̱ ma nga ja tífi ma sen, tsichu tje̱nnki Jesu jóo̱ nga tífisun ntáchak'uu̱n. B'a̱ kits'ín xi kju̱a̱t'a ni̱yáha̱ jóo̱ kits'ín. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie já ni'yakuyóo̱ nga Jesu nibásun ntáchak'uu̱n, se̱n kits'ín maha̱ ko̱ i̱ncha kikjintáya nkjún. 


text:
A̱t'aha̱ ngatentee̱ i̱ncha kikiehe̱ ko̱ i̱ncha kitsankjún. Tu̱nga tje̱n'yún kinchja̱há Jesu: —¡Jyu ní! ¡Ahán niu̱! ¡Najmi tu̱ binkjun! 


text:
a̱t'aha̱ najmi kje̱e mankjihi̱n nkú tsuhu̱ ra̱ kju̱a̱nkjúhu̱n ni̱nku̱a̱n xi i̱ncha kikjine, a̱t'aha̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu xu̱ta̱ un xi tjín nanki Genesaret 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja j'atikjáko̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ntáchak'uu̱n, a̱s'a̱i tsichu nanki Genesaret. Yo̱ a̱ndai ntáchak'uu̱n y'ét'a'yún tsutsuu̱. 


text:
Nk'ie nga i̱ncha tsitju tsutsuu̱, tu̱ tje̱n'yún i̱ncha kamankjihín ra̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱ nga Jesu niu̱. 


text:
A̱s'a̱i xu̱to̱ i̱ncha ngji ngayjee̱ a̱nte xi tjín yo̱ nga ngji ts'ínkint'é xinkjín. I̱ncha ngjiko̱ xu̱ta̱ un xi tjíhi̱n má xi tje̱hen i̱ncha kint'é nga tsú'ba̱ Jesu nga kjintusún na̱chaha̱n. 


text:
Tu̱ má a̱ntehé ni xi jas'en Jesu, ndaha tsa a̱nte xi xi̱xi̱, ndaha tsa xi ihi̱, ko̱ ndaha tsa a̱ndai na̱nti̱a̱, i̱ncha kikjántu a̱ya ni̱yátée̱ xu̱ta̱ un xi tjíhi̱n ko̱ tsankihi̱ tsa tsjántehe̱ tsa tu̱ a̱ndai tuts'in najyun xi yja ts'i̱ínko̱. Ko̱ kamanda ngayjee̱ xi kits'ínko̱ najyuhu̱n Jesu.<pb/>


text:
A̱s'a̱i i̱ncha j'aisehe̱ Jesu já fariseo̱ ko̱ k'u̱a̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi nibaha nanki Jerusalen. 


text:
Kinchja̱yane k'u̱a̱ já ni'yakuyáha̱ Jesu nk'ie nga i̱ncha kikie nga tíi̱ncha kjine ni̱ñu̱ nga najmi tjun bané ntsja. Kui xi tsuhu̱ ra̱ nga najmi i̱ncha ts'íntjusun sihi̱n ntje̱ cháha̱. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ts'íntjusun sihi̱n ntje̱ cháha̱, nga najmi i̱ncha kjine ni̱ñu̱ tsa najmi títjun bané ntsja xi nkú ts'ín tíjñaha̱. 'Yún sa b'a̱ ts'ín já fariseo̱. 


text:
Xu̱ta̱ judio̱ nk'ie nga i̱ncha f'aihi ni̱yátée̱, títjun bané sisin ntsja ko̱ a̱s'a̱i i̱ncha kjine ni̱ñu̱. B'a̱ ts'ín i̱ncha ts'íntjusuhun sihi̱n ntje̱ cháha̱. Ko̱ tjíntu saha̱ kj'a̱i̱hí sin xi nkúhu ts'e̱ chu̱tsíhi̱n, ndji̱í ntánijuaha̱, staña̱ha̱ ko̱ kama̱ha̱. 


text:
Kui kju̱a̱ha nga já fariseo̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ kingjásjaiyaha̱ ra̱ Jesu: —¿Á najmi ts'íntjusuhun já ni'yakuyáhi̱ sin xi y'éjñaná ntje̱ cháná, nga tu̱ b'a̱há tjíu̱n kjinehe ni̱ñu̱? Najmi títjun bané ntsja. 


text:
<pb/>A̱s'a̱ b'i̱ kitsú Jesu: —¡Tu̱ tsjohónu̱u nga bakuchíú xi nkú ts'ín yankjún Nti̱a̱ná! Kju̱axi̱ kjáíhin ni xi kitsú nda̱ profeta̱ Isaia̱ nk'ie nga b'a̱ ts'ín y'ét'a:<pb/>Kui xu̱ta̱ xu'bi̱ tu̱ ts'ahá benkjúnna,<br/>tu̱nga ani̱ma̱ha̱ kjin tíjñaha̱ an.<pb/> 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú ya Jesu: —Jun ja ya sisiun xi nkú ts'ín n'e t'axíún ni xi y'éjña Nti̱a̱ná tu̱ xi sinnu̱u n'etjusuhunnu. 


text:
B'i̱ ts'ín y'ét'a Moise éhe̱n Nti̱a̱ná: “Cha̱nkjúín na̱'mihi̱ ko̱ na̱ahi̱.” Ko̱ ta̱ y'ét'a ya: “Xi ch'on ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱, kui xi tjíhin nga n'e̱k'ien.” 


text:
<pb/>’Tu̱nga juhún b'a̱ bixíún nga tsa tjín xi b'i̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱: “Ngayjee̱ ni xi tjínna nga kúási̱nko̱ho kai, ja chje̱ kitsjaha̱ Nti̱a̱ná”, 


text:
tsa tjín xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱, kui xi najmi ta̱ tjíhín ra̱ kju̱a̱'yún tsa ku̱a̱si̱nko̱ na̱'mihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱. 


text:
Nk'ie nga b'a̱ bixíún najmi ta̱ n'echjíhinu éhe̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ sin xi kin'ekjas'ennu̱u ko̱ xi b'i̱ ngján n'ek'atiya ngáha̱ ru̱u xinki̱u. Ko̱ nkjin sa ni xi nkúhu xu'bi̱ n'etjusun yo. 


text:
Ndaha nku ni xi nibáha na̱tsin ján nga fas'enjihi̱n xu̱ta̱, najmi ma ts'ín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. Ni xi bitjujín níhi̱ xu̱ta̱, kui ní nihi xi ts'ín sihi̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ngji t'axíhi̱n xu̱ta̱ ko̱ jas'en ni'yoo̱, a̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ kingjásjaiyaha̱ nkú tsuhu̱ ra̱ én xi yéjña chu̱ba̱ya nga tsakúya. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —¿A ta̱ ndaha jun najmi mankjinnu̱u? ¿A najmi yanú nga ngayjee̱ ni xi nibáha na̱tsin ján nga fas'enjihi̱n xu̱ta̱, najmi ma ts'ín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná? 


text:
A̱t'aha̱ najmi ani̱ma̱ha̱ fas'enjin niu̱. Tu̱ a̱ya ka̱ts'a̱há fas'en ko̱ f'aya, a̱s'a̱i bitju ngáha. B'a̱ ts'ín kitsúyaha nga ndaha nku nichine xi tjín najmi ma ts'ín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ ní xu̱ta̱ nibáha̱ ra̱ nga ch'on ts'ín ts'ínnkjink'un, nga bangane kju̱a̱bixoo̱n, nga tjín xi fantuko̱ jminchjín nga najmi kje̱e bixan, nga ts'ínk'ien xinkjín, 


text:
nga ndyjé ts'ín, nga 'yún ts'ín mje ni xi tjín, nga ch'on ts'ín, nga b'ana̱cha̱, nga ts'ínkjas'ehe̱n yjoho̱ ni xi mjehe̱ yjonintehe̱, nga ma xin k'un, nga ch'on tsuhu̱ xinkjín, nga nk'a b'asje yjoho̱ ko̱ nga najmi nda ts'ínnkjink'un. 


text:
Ngayjee̱ ni ch'onk'un xu'bi̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ bitju. Kui ní nihi xi ts'ín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín nku ta̱chju̱ún xi najmi ntje̱he̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ tsankihi̱ nku kju̱a̱nda Jesu 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju Jesu yo̱ nga ngji a̱nte xi tiña maha̱ nanki Tiro̱ ko̱ nanki Sidon ko̱ jas'en nku ni'ya. Najmi kama yuhu̱ tsa tjín xi sku̱e̱ nga yo̱ tíjña. Tu̱nga tu̱ nkú kiyahá. 


text:
A̱s'a̱i nku ta̱chju̱ún xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda ta̱kjíhi̱n, nk'ie nga kint'é nga Jesu tíjña yo̱, j'aisehe̱ ko̱ tsasinkúnch'int'aha̱. 


text:
Tu̱nga najmi ntje̱he̱ xu̱ta̱ judio̱hó tje̱he̱n ra̱ ta̱chjúu̱n, a̱t'aha̱ a̱nte Sirofenici̱a̱ kitsin. Kui xi j'ainkihi̱ Jesu nga k'o̱nsje nda̱ninda xi tíjñajihi̱n ta̱kjíhín. 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há kitsú Jesu: —Katse sisin ma ra̱ tjun jántíu̱. A̱t'aha̱ najmi nda tjín tsa chjú'aha̱ ni̱nku̱a̱ha̱n jántíu̱ nga kj'u̱a̱i̱hi̱ nañóo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú ta̱chjúu̱n: —Joho̱n, Chá Nti̱a̱, tu̱nga santahá ni ko̱ nañá xi b'entunkí kinte yámixo̱ kjine xi̱hi̱ ni̱nku̱a̱n xi bixuntuhu̱ ntí xi̱u̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichu ngáha ta̱chjúu̱n ni'yaha̱, kikie nga kjijña ndju ta̱kjíhi̱n ko̱ nga ja najmi ta̱ tíjñajihi̱n ra̱ nda̱nindoo̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku nda̱ staya tsakján'a 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju Jesu a̱nte xi tiña maha̱ nanki Tiro̱ nga j'a nanki Sidon. Tsichu ntáchak'un Galilea̱ nga j'ajin ts'íhin nanki xi tjín a̱nte Decapo̱li̱. 


text:
Yo̱ j'aiko̱ho̱ xu̱ta̱ nku nda̱ xi staya ko̱ tsakján'a. I̱ncha tsankihi̱ Jesu nga ngju̱énne ntsja ndo̱. 


text:
A̱s'a̱i ngjiko̱ t'axín Jesu ndo̱. Kitsungis'en na̱jnú ntsja tja̱ba̱xínñju ndo̱ ko̱ ntá na̱téhe̱ kik'onjnuko̱ho̱ ra̱ nja̱i̱ ndo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsasenjinki nk'a ján nga na̱nka̱ tsakj'á nta̱ha̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱ ndo̱: —¡Efata! —Kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: ¡Katix'áí! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nga najmi tu̱ ch'a ku̱i̱tsu̱yaha̱ niu̱. Tu̱nga ndahá tsa 'yún b'a̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nga najmi ku̱i̱tsu̱ya niu̱, tu̱ sahá tu̱ nku i̱ncha kitsúyahá xu̱ta̱ ni xi kamoo̱. 


text:
Tu̱ ni xí i̱ncha kama nkjúhún ra̱ nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —Ts'ín sisin tu̱ mí nihí ni. Santaha maha̱ ts'ín nga nt'é xu̱ta̱ xi staya ko̱ ts'ín nga nchja̱ xu̱ta̱ xi ni̱ma̱.<pb/>


text:
Nku ni̱yá nk'ie nga ta̱ kama ñjakú ṉkjúhún ngáha xu̱ta̱ ko̱ nga najmi tjíhi̱n ni xi i̱ncha kji̱ne̱, a̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: 


text:
<pb/>—Tíma ni̱ma̱na xu̱ta̱ nkjii̱n, a̱t'aha̱ ja tjíhi̱n jan ni̱stjin nga tjíntuko̱na e̱i̱. Ja najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nichine. 


text:
Tsa b'a̱há tjíu̱n ts'inkjí kjintíá ni'yaha̱, kutsa i̱ncha ku̱a̱yáyahá a̱ya ni̱yóo̱. A̱t'aha̱ tjín xi kjin ṉkjún nibáha. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ i̱ncha kitsú já ni'yakuyóo̱: —Tu̱nga a̱nte t'axín xu'bi̱. ¿Má xi tje̱hen kuankínchj'a̱haná ni̱nku̱a̱n xi ka̱maha̱ ra̱ xu̱ta̱ nkjii̱n? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Jesu nga k'úéntu xu̱ta̱ nkjiu̱n t'anankiu̱. Jakj'á ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ ko̱ kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱ tu̱ xi n'e̱ndzjoho̱ ra̱ xu̱ta̱. A̱s'a̱i já ni'yakuyóo̱ kits'ínndzjoho̱ ni̱nku̱o̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n. 


text:
<pb/>Ko̱ ta̱ y'a ya jóo̱ k'u̱a̱ tji̱o̱ xi̱xi̱. A̱s'a̱i kitsjáha̱ Jesu máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná nga̱t'a ts'e̱ tji̱o̱ ko̱ b'a̱ ta̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱ nga ts'i̱ínndzjoho̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n niu̱. 


text:
Kikjine xu̱ta̱ niu̱ santa nkúhu nga kitse sisihi̱n. A̱s'a̱i j'áíya ni̱nku̱a̱n xi ts'ankiu̱. Yatu ni̱si̱n kama. 


text:
Ma ra̱ ñju mii̱ xu̱ta̱ xi i̱ncha kikjine nichinee̱. A̱s'a̱i kits'ínkji Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n ni'yaha̱ 


text:
ko̱ jas'enko̱ já ni'yakuyáha̱ tsutsuu̱ nga ngji a̱nte Dalmanuta̱. B'i̱ kitsú Jesu nk'ie nga tsinchihi̱ nku kju̱a̱nkjún 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha j'ai já fariseo̱ ko̱ kik'atuts'i̱hi̱n nga ngji kontra̱ha̱ ni xi tsakúya Jesu. Tu̱ xi kikjut'ayák'uhun, tsankihi̱ nga ts'i̱ín nku kju̱a̱nkjún xi ku̱a̱kúchji nga Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱. 


text:
<pb/>Najmi kisasíhi̱n Jesu ni xi kitsú jóo̱ ko̱ b'i̱ kitsú: —¿Á tíbankihi xu̱ta̱ xi tjíhin nd'a̱i̱ nga sku̱e̱he nku kju̱a̱nkjún? Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u nga najmi s'e̱jña chjihi̱ xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ ndaha nku kju̱a̱nkjún. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngji t'axíhi̱n jóo̱ nga jas'en ngáha tsutsuu̱ ko̱ ngji ngabantá xinkuu̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kits'ínchjén na̱'yu̱ san 


text:
<pb/>Já ni'yakuyóo̱ kichayaha̱ nga i̱ncha kik'a ni̱nku̱a̱n. Tu̱ nku i̱chíhí ni̱nku̱a̱n xi i̱ncha y'a nga kab'entuyá tsutsuu̱. 


text:
A̱s'a̱i Jesu b'a̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Nda cha̱so̱o. Chúhu̱un yjonu̱u na̱'yu̱ saha̱n já fariseo̱ ko̱ na̱'yu̱ saha̱n Herode̱. 


text:
Kamankjihi̱n Jesu ni xi tíi̱ncha tsu jóo̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —¿Á tíchubani̱jmíyahanu nga najmi kich'ahanu ni̱nku̱a̱n? ¿A tu̱ yje najmi kje̱hé ma chjinu̱u ko̱ mankjinnu̱u? ¡Á b'a̱ nkjún ts'ín ndjáha ani̱ma̱nu̱u! 


text:
Tíi̱ncha tunkun, tu̱nga, ¿a najmi ma chjihínu̱u? Ko̱ tjínnu̱u tja̱ba̱xínñju, tu̱nga, ¿a najmi nu'yánú? ¿A najmi ta̱ f'áítsjehénnu̱u? 


text:
Nk'ie nga tsakjanyáha̱ ni̱nku̱a̱n xi uu̱n já xi un mii̱ maha, ¿nkú tjín ni̱si̱n kama ni̱nku̱a̱n xi tsankiu̱ nga y'ekú? B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Te jo ni̱si̱n. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ nk'ie nga tsakjanyáha̱ ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ já xi ñju mii̱ maha, ¿nkú tjín ni̱si̱n kama ni̱nku̱a̱n xi tsankiu̱ nga y'ekú? B'a̱ kitsú jóo̱: —Yatu ni̱si̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿Á tu̱ yje najmi kje̱hé mankjihi̱nnu̱u ma? B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku nda̱ ka̱ nanki Betsaida̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichuko̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ nanki Betsaida̱, a̱s'a̱i i̱ncha j'aiko̱ho̱ xu̱ta̱ nku nda̱ ka̱ ko̱ i̱ncha tsankihi̱ nga ngju̱áne ntsja nda̱ ko̱. 


text:
Jakj'á ntsja ndo̱ nga tsitjuko̱ na̱tsihi̱n na̱nti̱o̱. A̱s'a̱i tsáta̱téjnu tunku̱n ndo̱ ko̱ kingjáne ntsja. A̱s'a̱i kingjásjaiyaha̱: —¿A tjín ni xi tíma chjihi? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ kingjáne ntsja ngáha Jesu tunku̱n ndo̱. Tsase sisin ndo̱ nga kamanda. Kama chji tentehe̱ ngayjee̱ ni xi tjín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kits'ínkji ni'yaha̱ ndo̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Najmi ta̱ bitjas'e̱henni a̱jin na̱nti̱o̱ tsa ku̱i̱xínyai ni xi kamahi. B'i̱ ts'ín kitsúya Pedro̱ nga Jesu xi Nti̱a̱ná kits'ín nibáha̱ ngajoho̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngji Jesu ko̱ já ni'yakuyáha̱ a̱nte xi tjín nanki Cesarea̱, má nga batéxuma nda̱ Felipe̱. Nk'ie nga tje̱n a̱ya ni̱yóo̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱: —¿Yá xi títsu xu̱ta̱ nga an? 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú já ni'yakuyóo̱: —Tjín xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Jua Bautista̱. Tjín ngá xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Elia̱. Ko̱ tjín ngá xi b'a̱ tíi̱ncha tsu nga nku nda̱ profeta̱ ji. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱ nga najmi tu̱ ch'a xi ku̱i̱tsu̱yaha̱ kui éi̱n. B'i̱ ts'ín kitsúya títjun Jesu nga n'e̱k'ien 


text:
<pb/>Kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga tsakúyaha̱ já ni'yakuyáha̱ nga tjíhin nga un ṉkjún sku̱e̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n, ko̱ nga jáchá xi tjíhi̱n xá ko̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ najmi i̱ncha ts'i̱ínkjáíhi̱n, ko̱ nga n'e̱k'ien, ko̱ nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ nga ja kj'u̱a̱ jan ni̱stjin. 


text:
<pb/>Kitsúyaha̱ ni xu'bi̱ já ni'yakuyáha̱. A̱s'a̱i Pedro̱ ngjiko̱ t'axín Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ nga najmi nda kits'ín nga b'a̱ kitsú. 


text:
Tu̱nga kits'ínk'ótjiyak'uhún Jesu já ni'yakuyáha̱ nga ndjá kinchja̱ko̱ Pedro̱: —¡Ti̱yú xinní, Satana! A̱t'aha̱ najmi ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná tín'enkjíntak'uin. Ni xi ts'e̱ ní xu̱ta̱ a̱sunntei̱ tín'enkjíntak'uin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ já ni'yakuyáha̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Tsa tjín xi mjehe̱ tsjénnkina, kat'éch'o subaha̱ yjoho̱ ni xi mjehe̱ ko̱ katsjáha̱ yjoho̱ nga ku̱a̱yá nga̱t'ana̱, a̱s'a̱i katsjennkína. 


text:
A̱t'aha̱ xi mjehe̱ ts'i̱ínk'anki suba yjoho̱ nga k'úéjña tík'un, kui xi tu̱ sahá ku̱a̱yá. Tu̱nga xi ku̱a̱yá nga̱t'ana̱ ko̱ nga̱t'aha̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná, kui xi tu̱ sahá n'e̱k'anki. 


text:
A̱t'aha̱, ¿mí xi chjíhi̱ ra̱ tsa ts'i̱ín ngana̱ xu̱ta̱ ngayjee̱ ni xi tjín a̱sunntee̱, tsa tu̱ sa ndyja̱há ngá ani̱ma̱ha̱? 


text:
<pb/>’Kui nga tsa tjín xi ka̱ma subaha̱ ra̱ an ko̱ énna̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ ngatitsun xi tjín nd'a̱i̱ xi najmi na̱xu̱ tíi̱ncha nginku̱n Nti̱a̱ná, b'a̱ ta̱ ts'ín ta̱ ka̱ma subaha̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xu̱ta̱ xu'bi̱ ni̱stjin nk'ie nga kj'u̱a̱íko̱ kju̱a̱chánkaha̱ Na̱'mihi̱ ko̱ nga kj'u̱a̱íko̱ ntítsjehe̱.<pb/>


text:
B'i̱ ta̱ kitsú ya Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. K'u̱a̱ xi tíi̱ncha e̱i̱ najmi ku̱a̱yá santa nkúhu nga sku̱e̱ xi nkú ts'ín ku̱a̱kúchji nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná nga ja ku̱a̱téxuma. B'i̱ kama nga kama chji kju̱a̱chánkaha̱ Jesu 


text:
<pb/>A̱skahan nk'ie nga j'a jun ni̱stjin, Jesu kinchja̱ t'axíhi̱n Pedro̱, Santiago̱ ko̱ Jua. Ngjiko̱ t'axín suba jóo̱ nku a̱sunntu na̱xi̱ nk'a. Yo̱ kik'óntjaiya sénni̱stjihi̱n Jesu nginku̱n jóo̱. 


text:
Tsat'ai najyuhu̱n. Taba xúxú kama. Najmi tjín a̱sunntei̱ xi ka̱maha̱ b'a̱ ts'i̱ínk'íé taba taba najyuhu̱n nga ku̱a̱né nga xi nkú kik'ie najyuhu̱n Jesu. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Pedro̱: —Ji nda̱ maestru̱, ¡á b'a̱ nda tjíhin nga e̱i̱ ku̱i̱ntsu̱ba̱haná! Tu̱ sahá n'e̱ndai̱ jan ni'ya yántsu̱, nku xi ka̱ma ts'i̱, nku xi ka̱ma ts'e̱ Moise, ko̱ nku xi ka̱ma ts'e̱ Elia̱. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Pedro̱ a̱t'aha̱ najmi be mí nihi xi ku̱i̱tsu̱, a̱t'aha̱ tu̱ ni xí kitsankjúhún jóo̱. 


text:
A̱s'a̱i tu̱ nkuhú ni̱nti̱ j'ai ts'ínnk'íéhe̱n ko̱ a̱jin ni̱nti̱u̱ kinu'yá nku nta̱ xi b'a̱ kitsú: —Kui xu'bi̱ xi Ntína̱. Tjona. Ta̱sinñjuhu̱u. 


text:
<pb/>Ko̱ a̱s'a̱i tje̱n'yún i̱ncha tsasehé a̱ndaihi̱ jóo̱, tu̱nga najmi ta̱ ch'a xi kikiehé ni. Tu̱ Jesu síjñako̱ subahá saha̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja tíi̱ncha nibájen ngáha, b'a̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱ nga najmi tu̱ ch'a xi ku̱i̱tsu̱yaha̱ ni xi kikie santa nkúhu nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n. 


text:
Tu̱ kui i̱ncha kikiehé niu̱ ko̱ kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín nkú tsuhu̱ ra̱ nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Jesu. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha kingjásjaiyaha̱ Jesu: —¿Á b'a̱ tsuhu já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga tjíhin nga kj'u̱a̱í títjuhun Elia̱? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ nga kj'u̱a̱í títjun Elia̱ ko̱ k'u̱énda ngayjee̱ ni xi tjín. Tu̱nga, ¿nkú tsuhu̱ ra̱ nga b'a̱ ts'ín tjít'aha éhe̱n Nti̱a̱ná nga un ṉkjún sku̱e̱he̱ ra̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n ko̱ nga xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ n'e̱ maha? 


text:
Tu̱nga an b'a̱ tíxinnu̱u nga ja j'ai Elia̱, ko̱ ni xi mjehe̱ xu̱ta̱ kits'íhi̱n ndo̱. Kin'ehe̱ xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín kits'ín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ chí xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda 


text:
<pb/>Nk'ie nga i̱ncha j'ai ngáha má nga tjíntu já ni'yakuyá xingisoo̱, kikie nga nkjin ṉkjún xu̱ta̱ katsendáíhi̱ ra̱ jóo̱ ko̱ nga k'u̱a̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ tíi̱ncha b'ésiko̱ jóo̱. 


text:
Nk'ie nga kikie xu̱ta̱ nkjiu̱n Jesu, tu̱ ni xí i̱ncha kama nkjúhún ra̱ ko̱ tsangatsanka nga ngjikjaniñaha̱. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú nku nda̱ xi síjñajihi̱n xu̱to̱: —Ji nda̱ maestru̱, kjúái̱ko̱ho nda̱ chína̱, a̱t'aha̱ nku nda̱ninda tíjñajihi̱n xi najmi tsjántehe̱ nga ku̱i̱nchja̱. 


text:
Tu̱ má xi tje̱hén ni nga fakj'áha̱, ts'ínkijnehe̱ t'anankiu̱. I̱xí b'éxúhú ts'a nda̱ chína̱ nga bate ni̱'yu̱n ko̱ bjá ndjáha̱. Ja b'a̱ kuaxihi̱n já ni'yakuyáhi̱ nga k'o̱nsje nda̱nindoo̱, tu̱nga najmi kamahá ra̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¡Á b'a̱ 'yún i̱chí s'ejihi̱n ra̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi tjíhin nd'a̱i̱! ¿Nkjé kjin tjíhin nga kúáte̱jñajinnu̱u? ¿Nkjé kjin tjíhin nga ts'in chúkju̱a̱nu̱u? Nibáko̱nú nda̱ chíu̱ e̱i̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aich'áha̱ nda̱ chíu̱. Tu̱nga nk'ie nga kikie nda̱nindoo̱ Jesu, tje̱n'yún y'étsujneyáhá nda̱ chíu̱ ko̱ tsijne t'anankiu̱ nga ngjitikjá ko̱ y'éxú ts'íhin ts'a. 


text:
A̱s'a̱i kingjásjaiyaha̱ Jesu na̱'mihi̱ nda̱ chíu̱: —¿Nkjé kjin b'a̱ maha̱ ra̱? B'a̱ kitsú ndo̱: —Santa nkúhu nga ntí i̱chí. 


text:
Nkjin ni̱yá ja sa kjaníkj'ajihi̱n nd'íu̱ ko̱ ntóo̱ nga mjehe̱ ts'i̱ínk'ien ntína̱. Tsa tjín ni xi ka̱mahi n'e̱i̱ kai, katuma ni̱ma̱ni̱ ji̱n ko̱ ti̱si̱nko̱ni̱. 


text:
<pb/>Tje̱n'yún 'yúhún kinchja̱ na̱'mihi̱ nda̱ chíu̱ nga b'i̱ kitsú: —S'ejinna Nti̱a̱ná. Ti̱si̱nko̱ní tu̱ xi najmi jo jan ka̱mahana. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie Jesu nga tíma ñjakú ṉkjún xu̱ta̱, a̱s'a̱i ndjá kinchja̱ko̱ nda̱nindoo̱: —Ji nda̱ninda xi tín'e stayai ko̱ najmi tí'ba̱i̱ntei̱hi̱ nga ku̱i̱nchja̱ nda̱ chíi̱, an b'a̱ tíxihin: ti̱tjujíhi̱n ko̱ najmi ta̱ bitjas'e̱njihi̱n ri̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju nda̱nindoo̱ nga kikjintáya ts'íhin ko̱ nga 'yún y'étsujneyá nda̱ chíu̱. Kis'ejña nda̱ chíu̱ xi nkúhu tsa k'ien. Nkjin xu̱ta̱ xi b'a̱ kitsú: —Ja k'uen. 


text:
<pb/>Nk'ie nga jas'en Jesu ni'yaha̱, a̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ kingjásjaiya t'axíhi̱n: —¿Á najmi kamaha̱ni̱ kuakich'onsje̱he̱ni̱ nda̱nindoo̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Jáninda xi nkúhu xu'bi̱ najmi chu̱ba̱ bitju. Nk'ie nga chu̱baka̱á Nti̱a̱ná ko̱ nk'ie nga bintsu̱ba̱ kjintíaá, nk'iehé nga bitju. B'i̱ ts'ín ta̱ kitsúyahá ngáha Jesu nga n'e̱k'ien 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju yo̱ nga i̱ncha j'ajin a̱nte Galilea̱. Najmi kama mjehe̱ tsa tjín xi sku̱e̱he̱ nga yo̱ j'a, 


text:
a̱t'aha̱ b'i̱ ts'ín tsakúyaha̱ já ni'yakuyáha̱: —N'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ ko̱ i̱ncha ts'i̱ínk'iehe̱n. A̱skahan nga ja ku̱a̱yá, kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ nga ja kj'u̱a̱ jan ni̱stjin. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kamankjihín ra̱ já ni'yakuyóo̱ én xu'bi̱ ko̱ najmi kama k'un kingjásjaiyaha̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Jesu yá xi 'yún nk'a tje̱n 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsichu nanki Capernaum ko̱ nk'ie nga ja tíjña a̱ya ni'yoo̱, kingjásjaiyaha̱ já ni'yakuyáha̱: —¿Mí nihi xi tíchubani̱jmíyako̱honu xinki̱u a̱ya ni̱yóo̱? 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kinchja̱há jóo̱, a̱t'aha̱ a̱ya ni̱yóo̱ kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín yá xi 'yún nk'a tje̱n a̱jihi̱n. 


text:
A̱s'a̱i y'ejña Jesu, kinchja̱ha̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Tsa tjín xi nda̱ k'aku̱ mjehe̱ ka̱ma a̱jinnu̱u, tu̱ sahá nda̱ musu̱ kats'ín ma yjoho̱ ko̱ kats'ínxát'aha̱ já xingisoo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jakj'á nku nda̱ chí ko̱ tsasínjñajin masehe̱n jóo̱. Kitsubakjá ts'íhin nda̱ chíu̱ nga b'i̱ kitsú: 


text:
<pb/>—Xi ngajona̱ ts'i̱ínkjáíhi̱n ra̱ nku nda̱ chí xi nkúhu xu'bi̱, kui xi an títs'ínkjáínna. Ko̱ xi ts'i̱ínkjáínna, najmi tu̱ nku an títs'ínkjáínna. Ko̱ ta̱ xi kits'ín nibána títs'ínkjáíhi̱n. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi najmi fi kontra̱ha̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Jua: —Ji nda̱ maestru̱, kiyai̱ nga nku nda̱ ngajohi̱ tím'osjehe jánindoo̱. Tu̱nga kik'iech'ohó ri̱ a̱t'aha̱ najmi ñá tje̱nko̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Najmi tu̱ jun b'ech'óho̱o. A̱t'aha̱ tsa tjín xi títs'ín nku kju̱a̱nkjún ngajona̱, kui xi najmi ka̱ma tsa tu̱ sa a̱ kui ch'ohón ts'ín ku̱i̱nchja̱yane ngáhana. 


text:
Tu̱ yáhá ni xi tsjánu̱u tsa tu̱ nku chu̱tsín ntánijua a̱t'aha̱ an tje̱nnkinú, kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u nga k'u̱a̱i̱hi̱ chjíhi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi ts'ínkijnejin jé xu̱ta̱ xingisoo̱ 


text:
<pb/>’Tu̱ yáhá ni xi ts'i̱ínkijnejin ngatitsun nku nda̱ chí xi nkúhu xu'bi̱ xi s'ejihi̱n an, tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ xi b'a̱ ts'i̱íu̱n tsa s'e̱t'a 'yúnt'a kásin nku ndji̱o̱ chánka ko̱ chja̱nikj'ajin ntáchak'uu̱n. 


text:
Tsa ntsa̱i̱ títs'ínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá ti̱chákjáí. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjás'e̱n ni̱ma̱i̱ má nga k'úéntu tík'un xu̱ta̱, nga najmi k'úínko̱i̱ nga joo̱ ntsa̱i̱ nga̱k'i̱e̱n, má nga najmi maha̱ 'meya nd'íu̱. 


text:
<pb/>’Tsa tsu̱kui títs'ínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá ti̱chákjáí. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjás'e̱n ni̱ma̱i̱ má nga k'úéntu tík'un xu̱ta̱, nga tjít'a nga joo̱ tsu̱kui nga a̱jin nd'í nga̱k'i̱e̱n chja̱nikj'ajihin, má nga najmi maha̱ 'meya nd'íu̱. 


text:
<pb/>’Tsa tunkuin títs'ínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá n'e̱sjei. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjás'e̱n ka̱t'ai má nga batéxuma Nti̱a̱ná, nga najmi tsa tíi̱ncha nga joo̱ tunkuin tsa tu̱ sa a̱jin nd'í nga̱k'i̱e̱hén chja̱nikj'ajin ngáhi, 


text:
Nda na̱xo̱, tu̱nga tsa ndyja̱ nga'yúhu̱n, ¿nkú ts'ín ka̱ma ntia ngáha? Kas'e a̱jinnu̱u na̱xa̱ xi tíxinnu̱u ko̱ b'i̱ ngján jyu ti̱ntsu̱ba̱ko̱o xinki̱u.<pb/>


text:
Tsitju Jesu yo̱ nga ngji a̱nte xi tjín Judea̱ ko̱ a̱nte xi tjín ngabantá ntáje̱ Jordan. Ta̱ kama ñjakút'a ṉkjúhún ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱. Tsakúyaha̱ éhe̱n Nti̱a̱ná xi nkú nga ts'ín tehe̱nte. 


text:
A̱s'a̱i k'u̱a̱ já fariseo̱ j'aisehe̱ tu̱ xi kjút'ayák'uhu̱n ra̱. B'i̱ ts'ín kingjásjaiyaha̱: —¿A ka̱ma nku nda̱ chu̱ba̱ ts'i̱ínkjehé kju̱a̱bixaha̱n nga k'u̱éjña chju̱úhu̱n? 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Moise kitsjá kju̱a̱ nga nku nda̱ ka̱ma kjésíntje̱n nku xu̱ju̱n má nga ja títs'ínkje kju̱a̱bixaha̱n ko̱ b'a̱ ts'ín ka̱ma k'u̱éjñaha chju̱úhu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —A̱t'aha̱ ndjá ani̱ma̱nu̱u, kui kju̱a̱ha nga b'a̱ ts'ín y'éjnaha̱nu̱u Moise. 


text:
Tu̱nga nga tuts'ihi̱n ni, nk'ie nga kits'ínnda Nti̱a̱ná a̱sunntee̱, “nku chju̱ún nku x'i̱n kits'ínnda xu̱ta̱” tjít'a. 


text:
Ko̱ ta̱ tjít'a ya: “Kui kju̱a̱ha nga nku nda̱ k'u̱éjñaha na̱'mihi̱ ko̱ na̱aha̱ nga k'úéjñako̱ chju̱úhu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ ta̱ kuihí niu̱ kingjásjaiya ngáha̱ ra̱ nk'ie nga ja i̱ncha j'ai ni'yaha̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —Tu̱ yáhá ni xi k'u̱éjña chju̱úhu̱n ko̱ ku̱i̱xanko̱ kj'a̱í ta̱chju̱ún, kui xi tíbangane kju̱a̱bixaha̱n. 


text:
Ko̱ tsa nku ta̱chju̱ún k'u̱éjña x'i̱hi̱n ko̱ ku̱i̱xanko̱ kj'a̱í nda̱, kui xi ta̱ tíbangane kju̱a̱bixaha̱n. B'i̱ ts'ín nda kinchja̱ne Jesu jántí xi̱u̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha j'aiko̱ xu̱ta̱ ntíhi̱ tu̱ xi Jesu ngju̱énnehe̱ ra̱ ntsja. Tu̱nga já ni'yakuyóo̱hó b'a̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nga najmi b'a̱ i̱ncha ts'i̱ín. 


text:
Nk'ie nga kikie Jesu ni xi tíi̱ncha ts'ín jóo̱, najmi kisasíhi̱n niu̱. A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱: —Tjehe̱nntoho̱o jántíu̱ nga kanibásena. Najmi tu̱ jun b'ech'óho̱o. A̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi b'a̱ ts'ín tjíntuyáha̱ xi nkú joyaha jántí xi̱, kui xi tje̱he̱n ra̱ nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Xi najmi ts'i̱ínkjáíhi̱n nga Nti̱a̱ná xi batéxuma xi nkú ts'ín ts'ínkjáíhi̱n nku nda̱ chí ni xi 'ba̱i̱hi̱, kui xi ndaha̱chí najmi kju̱a̱s'enjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jakj'á jántí xi̱u̱ nga ts'ank'a ko̱ kingjénne ntsja nga nda kinchja̱ne. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíko̱ Jesu nku nda̱ nchi̱ná 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja tíbitju Jesu yo̱ nga ts'i̱ín ni̱yá, a̱s'a̱i j'ai tsuntsu nku nda̱. Tsasinkúnch'int'aha̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, ji xi ndai, ¿mí nihi xi ts'ian tu̱ xi ka̱ma ts'inkjáíhi̱n ra̱ nga kúáte̱jña tík'un síán? 


text:
Yai xi nkú ts'ín tjít'a kju̱a̱téxumoo̱: “Najmi tu̱ n'ek'iein. Najmi tu̱ biyunéí kju̱a̱bixoo̱n. Najmi tu̱ ndyjé n'ei. Najmi tu̱ testiyu̱ tsank'á n'ei. Najmi tu̱ ch'ana̱ch'a̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xingisoo̱. Cha̱nkjúín na̱'mihi̱ ko̱ na̱ahi̱.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Jesu kama ni̱ma̱ha̱ ndo̱ nga tsase'a ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Nku ni ndyjat'a sahi. T'ihi̱nteñai ni xi tjíhin ko̱ tjeihi̱n xu̱ta̱ x'a̱n. B'a̱ ts'ín s'e̱he ri kju̱a̱nchi̱ná ndji̱o̱jmi ján. A̱s'a̱i ni̱báí nga tsjénnkiní. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga kint'é ndo̱ éi̱n, kik'ie babaha̱ ko̱ kik'ie nusin nusihi̱n nga ngji, a̱t'aha̱ 'yún ṉkjún nchi̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase Jesu a̱ndaihi̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ já ni'yakuyáha̱: —¡Á b'a̱ 'yún 'ni tjíhin tsa xu̱ta̱ xi nchi̱ná ṉkjúhun kju̱a̱s'enjihin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱! 


text:
<pb/>Kama nkjúhu̱n já ni'yakuyóo̱ én xi kitsú Jesu, tu̱nga b'a̱há ta̱ kitsú ngáha̱ Jesu: —Jun ntína̱, ¡á b'a̱ 'yún 'ni tjíhin nga kju̱a̱s'enjihin xu̱ta̱ nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú Pedro̱: —Xi nkúhu ji̱n, ja y'entu tentei̱ ni xi tjínni̱ ko̱ tje̱nnkihi̱ nd'a̱i̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ yáhá ni xi y'éjña ni'yaha̱, tsa já nts'e̱, tsa jminchjín nichja, tsa na̱aha̱, tsa na̱'mihi̱, tsa ntíhi̱ ko̱ tsa jñá xi tjíhi̱n nga̱t'ana̱ ko̱ nga̱t'aha̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná, 


text:
kui xu̱ta̱i̱ k'u̱a̱i̱ ngáha̱ ra̱ unchan ni̱yá tjíhin ni xi y'éjña. Nd'a̱i̱ a̱sunnte xu'bi̱ k'u̱a̱i̱hi̱ ni'ya, já nts'e̱, jminchjín nichja, na̱aha̱, ntí ko̱ jñá, ko̱ ta̱ tsjénnki uncha. Ko̱ ni̱stjin xi nibá a̱skahan k'u̱a̱i̱hi̱ nga k'úéntu tík'un sín. 


text:
Nkjin xu̱ta̱ xi tjun nd'a̱i̱ tsjénnki, ko̱ nkjin xi yjanki nd'a̱i̱ xi tsjén títjun ka̱ma ngáha. B'i̱ ts'ín ta̱ kitsúya ngáha Jesu nga ku̱a̱yá 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha ts'ín ni̱yá nga tíi̱ncha fi nanki Jerusalen, Jesu tje̱n títjuhu̱n xu̱ta̱ ni'yakuyáha̱. Kama nkjúhu̱n jóo̱ ko̱ tíi̱ncha tsankjún nga tje̱nnkihi̱. A̱s'a̱i ta̱ kinchja̱ t'axíhín ngáha̱ ra̱ já ni'yakuyá xi te joo̱ ko̱ kik'atuts'i̱hi̱n nga kitsúyaha̱ ni xi ka̱mat'ain. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Tjenñju. Ja tíbankíaán nanki Jerusalen. Ja n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kui xi i̱ncha tsjá kju̱a̱ nga n'e̱k'ien ko̱ a̱s'a̱i ts'i̱ínkjas'ehe̱n xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱. 


text:
Kui xi ku̱a̱jnu̱kiehe̱ ko̱ ku̱a̱tétéjnuhu̱. K'u̱éhe̱ ko̱ ts'i̱ínk'ien. Tu̱nga nk'iehé nga ja kj'u̱a̱ jan ni̱stjin, kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. B'i̱ ts'ín Santiago̱ ko̱ Jua tsankihi̱ Jesu nku kju̱a̱nda 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Santiago̱ ko̱ Jua xi jáha̱ Zebedeo̱ maha, kui xi i̱ncha j'aise tiñaha̱ Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, mjeni̱ nga k'u̱a̱i̱ni̱ ni xi ku̱i̱nchíhi̱. 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —K'u̱a̱i̱nteni̱ nga nku xi k'úéjña kixi̱hi̱ ko̱ nku xi k'úéjña skjúhi̱n ni̱stjin nga n'e̱kjáíhi̱n kju̱a̱chákahi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Najmi yo ni xi tíbinchu. ¿A ku̱i̱chúkju̱a̱nu̱u nga un sku̱e̱nu̱u xi nkú ts'ín un sku̱e̱na? ¿A ku̱i̱chúkju̱a̱nu̱u nga n'e̱kjóho̱on kju̱a̱ni̱ma̱ xi ts'inkjáíhi̱n? 


text:
<pb/>B'a̱ i̱ncha kitsú jóo̱: —Ku̱i̱chúkju̱a̱ni̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ nga un sku̱e̱nu̱u xi nkúhu an ko̱ nga cho̱o kju̱a̱ni̱ma̱ xi ts'inkjáíhi̱n. 


text:
Tu̱nga tsa ku̱i̱ntsu̱bo̱o nga kixi̱na̱ ko̱ tsa skjúnna̱, najmi an tíjñana nga tsja niu̱. Ja tjíntu xi tíjña ndaha̱ kui a̱ntee̱. 


text:
A̱t'aha̱ ta̱ ndaha Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n najmi j'ai tsa tu̱ xi kui nda n'e̱he̱ ra̱. J'ai ní tu̱ xi ni xi ngandaha̱ xu̱ta̱ j'ai ts'íhin ko̱ tu̱ xi ts'i̱ínkjas'ehen yjoho̱ nga k'u̱échjíntjai nkjin xu̱ta̱. B'i̱ ts'ín kits'ínnkihi̱ Jesu nku nda̱ ka̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsichu nanki Jerico. Ko̱ nk'ie nga tíbitju Jesu yo̱ ko̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ xu̱ta̱ nkjin xi tje̱nko̱, tu̱ yo̱hó a̱ndai ni̱yóo̱ kab'ejña nga tíbanki chje̱ nku nda̱ ka̱ xi 'mi Bartimeo̱, xi ntíhi̱ Timeo̱ maha. 


text:
Nk'ie nga kint'é nga nibá tiña Jesu nda̱ Nazaret, a̱s'a̱i kik'atuts'i̱hi̱n nga kikjintáya: —¡Ji Jesu, ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi an! 


text:
<pb/>Nkjin xu̱ta̱ kinchja̱tiko̱ho̱ tu̱ xi k'u̱échja'aha ts'a. Tu̱nga tu̱ sahá 'yún kikjintáya sa: —¡Ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi an! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsasin'yún Jesu ko̱ b'a̱ kitsú: —Chu̱boho̱o ndo̱. A̱s'a̱i b'i̱ kik'ihi̱n nda̱ ko̱: —Tsjo katumahi. Ti̱síntje̱i̱n, a̱t'aha̱ tínchja̱hi. 


text:
A̱s'a̱i Jesu kingjásjaiyaha̱: —¿Mí xi mjehi nga ts'ihin? B'a̱ kitsú nda̱ ko̱: —Ji nda̱ maestru̱, mjena nga ka̱ma chjina. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —T'in ngáhani. A̱t'aha̱ kuas'ejihin nga Nti̱a̱ná kits'ín nibána, kui nga kama nkihi ri. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kama chjihi̱ ndo̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu nga kits'ínko̱ ni̱yá.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja tíi̱ncha bichú tiña nanki Jerusalen nga i̱ncha j'ai Betfage ko̱ Betani̱a̱, nanki xi̱xi̱ xi tiña maha̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'mi Yá Olivo̱, a̱s'a̱i kits'ínkji Jesu jo já ni'yakuyáha̱ 


text:
nga b'i̱ kitsúhu̱: —Tankíún nanki i̱chí xi tíjña tiña ján. Nk'ie nga ja ku̱i̱chú yo̱, sa̱kúnu̱u nku ntí búrrú xi tjít'a'yún, xi najmi kje̱e ch'a b'esúhu̱n. Chjúndáyo ko̱ nibáko̱o e̱i̱. 


text:
Ko̱ tsa tjín xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u nga ngju̱ásjaiyanu̱u: “¿Á b'a̱ tín'ehenu?”, b'a̱ t'ihu̱un: “Nda̱ maestru̱ rú machjéhe̱n chu̱. A̱s'a̱i rú ts'i̱ínk'óya ngáha.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha ngji já ni'yakuyóo̱ ko̱ kisakúhu̱ ntí búrrú xi tjít'a'yúnt'a nku a̱nkju̱a̱ xi tje̱n a̱ndai ni̱yóo̱ ko̱ kikjendáya. 


text:
K'u̱a̱ xu̱ta̱ xi tíi̱ncha yo̱ kingjásjaiyaha̱: —¿Mí nihi xi tín'o? ¿Á jun tíchjundáyahanu ntí búrrúu̱? 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há kitsú já ni'yakuyóo̱ xi nkú nga kitsúhu̱ Jesu ko̱ kitsjántehe̱ jóo̱ nga ngju̱a̱i̱ko̱ chu̱. 


text:
<pb/>'Yún kikjintáya xu̱ta̱ xi yja títjuu̱n ko̱ xi yjankiu̱ nga b'i̱ i̱ncha kitsú: —¡Kats'ínk'ankiná Nti̱a̱ná! ¡Nti̱a̱ná nda kats'ínko̱ xi kits'ín nibá ngajoho̱! 


text:
¡Nti̱a̱ná nda kats'ínko̱ xi kits'ín nibá nga ku̱a̱téxuma, xi ts'i̱ínkjáíhi̱n xáha̱ ntje̱ cháná David! ¡Kats'ínk'ankiná Nti̱a̱ná xi tíjña nk'a ján! 


text:
<pb/>Jas'en Jesu nanki Jerusalen ko̱ ngji na̱tsihi̱n ni̱nku̱ má ma ñjakú xu̱ta̱. Nk'ie nga ja kamaha̱ nga tsasehe̱ ngayjee̱ ni xi tjín a̱ndaihi̱, a̱s'a̱i tsitju nga ngjiko̱ nanki Betani̱a̱ já ni'yakuyá xi te joo̱. A̱t'aha̱ ja kama ngixun. B'i̱ ts'ín ndjá kinchja̱ko̱ Jesu yá higuera̱ xi najmi tjíhi̱n tu 


text:
<pb/>Ni̱stjin xi ma ndyjuu̱n nk'ie nga i̱ncha tsitju ngáha nanki Betani̱a̱, tu̱ kama bjohó ra̱ Jesu. 


text:
Kjin tje̱n sa nga kikie nku yá higuera̱ xi xkfén ko̱ ngjisehe̱ yóo̱ tsa tu̱ ahá ni sa̱kúhu̱ tu. Tu̱nga nk'ie nga tsichuk'úhu̱n yóo̱, tu̱ ndahá nku tu najmi kisakúhu̱, tu̱ subahá xka̱. A̱t'aha̱ najmi ni̱stjihi̱n tu higo̱. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ yá higuera̱: —Ndaha̱chí najmi ta̱ ch'a kji̱ne̱he tu xi s'e̱hi. Kint'é já ni'yakuyáha̱ nga b'a̱ kitsú. B'i̱ ts'ín kik'onsje Jesu já xi tíi̱ncha batéña chu̱ má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱ 


text:
<pb/>I̱ncha tsichu nanki Jerusalen ko̱ jas'en má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. A̱s'a̱i kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga kik'onsje já xi tíi̱ncha batéña ko̱ xi tíi̱ncha b'atse chu̱ yo̱. Kits'ínk'ótsjá yámixa̱ha̱ já xi tíi̱ncha ts'ínk'óntjaiya to̱on ko̱ yáxile̱he̱ já xi tíi̱ncha batéña chu̱tuju. 


text:
B'i̱ kitsú nga y'éjña chji éhe̱n Nti̱a̱ná: —B'a̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “B'a̱ k'úíhi̱n ni'yana̱ nga kui xi ka̱ma ni'ya xi má nga xu̱ta̱ xi ni̱baha ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha ku̱i̱nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná.” Tu̱nga jun a̱ntehe̱ já ndyjé tín'e mo. 


text:
<pb/>Kint'é én xu'bi̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ i̱ncha tsangisjai ni̱yá xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínk'iehen Jesu. Tu̱nga i̱ncha tsankjúhún Jesu, a̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n tíi̱ncha ma nkjúhu̱n xi nkú ts'ín tíbakúya. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama jyuu̱n, tsitju a̱jin na̱nti̱o̱ Jesu ko̱ já ni'yakuyáha̱. B'i̱ ts'ín kixí yá higuera̱ xi ndjá kinchja̱ko̱ Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi ma ndyjuu̱n, i̱ncha j'a má xi tje̱hen síjña yá higuera̱ ko̱ kikie nga santaha ko̱ kja̱ma̱ha̱ yóo̱ ja kixí. 


text:
J'áítsjehe̱n Pedro̱ niu̱, a̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Ji nda̱ maestru̱, cha̱se̱ ma ri̱. Ja kixí yá higuera̱ xi ndjá kichubako̱i̱. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ yáhá ni xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xu'bi̱: “Ti̱yú xin yo̱ ko̱ chja̱nikj'ajin yjohi̱ ntáchak'uu̱n”, ka̱ma xi nkú ku̱i̱tsu̱ tsa najmi jo jan ka̱maha̱ nga s'e̱jihi̱n nga b'a̱ ka̱ma xi nkú nga títsu. 


text:
Kui nga b'a̱ tíxihi̱nnu̱u. Ngayjee̱ ni xi ku̱i̱nchíhu̱u Nti̱a̱ná nga chu̱bako̱o, n'e̱ s'ejiun nga n'e̱kjóho̱on ko̱ b'a̱ ka̱ma. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga tíchubako̱o Nti̱a̱ná, n'e̱ndyjat'oho̱o tsa tjín xi tjínko̱kju̱a̱nu̱u, tu̱ xi b'a̱ ts'ín ta̱ Na̱'minu̱u xi tíjñaha ndji̱o̱jmi ján ts'i̱ínndyjat'aha̱nu̱u ngatitsunnu̱u. 


text:
Tu̱nga tsa najmi n'e̱ndyjat'o, ta̱ ndaha Na̱'minu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján najmi ts'i̱ínndyjat'a ngatitsunnu̱u. B'i̱ kama nk'ie nga kingjásjaiyaha̱ já tjíxóo̱ Jesu yá xi kitsjá xáha̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ i̱ncha j'ai ngáha nanki Jerusalen. Nk'ie nga tsú'ba Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱s'a̱i j'aik'úhu̱n já na̱'mi k'aku̱, já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ an ta̱ kuasjáíyanu̱u nku ni. N'e̱k'óyanú, a̱s'a̱i xínyanu̱u mí xáha xi tjínna nga b'a̱ títs'ian. 


text:
¿Yá xi kits'ín nibáha̱ Jua Bautista̱ nga j'aiténtá xu̱ta̱? ¿A Nti̱a̱ná, a ra̱ xu̱ta̱ a̱sunntei̱hí? N'e̱k'óyanú. 


text:
Tu̱nga najmi ka̱ma tsa: “Xu̱ta̱ a̱sunntei̱ kits'ín nibáha̱”, ku̱i̱xíaán. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín a̱t'aha̱ tsankjún xu̱ta̱ nkjiu̱n, a̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ b'a̱ tsu nga nku nda̱ profeta̱ kama Jua. 


text:
Kui nga a̱s'a̱i b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ Jesu: —Najmi yai̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Ko̱ ta̱ ndaha an najmi xínyanu̱u yá xi kitsjána nga b'a̱ títs'ian.<pb/>


text:
A̱s'a̱i Jesu b'i̱ ts'ín tsakúyaha̱ xu̱ta̱ nga y'éjña chu̱ba̱yaha̱: —Nku nda̱ y'éntje̱ tuntsja̱jé. Y'éngi nch'á ko̱ kits'ínnda nku a̱nte má nga ts'íónnki tuntsja̱jée̱. Kits'ínnda nku xjó nk'a tu̱ xi ka̱ma chúnntaha a̱ntee̱. Kitsjá sáha̱ a̱ntee̱ já xi maha̱ ts'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱, a̱s'a̱i ngji kjin. 


text:
Nk'ie nga ja tíjne tuu̱, a̱s'a̱i kits'ínkjisehe̱ ndo̱ nku nda̱ musu̱hu̱ já xi títs'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱ tu̱ xi ku̱a̱nkihi̱ ra̱ tu xi kanéhe̱. 


text:
<pb/>’A̱s'a̱i ta̱ kits'ínkjihí ngáha ndo̱ kj'a̱í nda̱ musu̱. Tu̱nga máha nda̱ xu'bi̱, ni kik'onntjaihi̱ jóo̱ ko̱ ch'on ṉkjún i̱ncha kitsúhu̱. 


text:
Ta̱ kits'ínkjihí ngáha kj'a̱í nda̱ musu̱hu̱ ndo̱, tu̱nga kits'ínk'iehén ra̱ jóo̱ nda̱ xu'bi̱. Nkjin sa já musu̱ xi kits'ínkji ndo̱. K'u̱a̱ xi kis'ehe̱ ko̱ k'u̱a̱ xi kits'ínk'iehe̱n jóo̱. 


text:
<pb/>’Tíjña saha̱ ndo̱ nku xi ts'i̱ín nibá, kui ntí xi tjo ṉkjúhu̱n. B'i̱ kitsú nga kits'ínkjisehe̱ jóo̱: “Sku̱e̱nkjún ntína̱ jóo̱.” 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsúhu̱ xinkjín já xi ts'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱: “Kui xu'bo̱ xi ts'i̱ínkjáíhi̱n ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n na̱'mihi. Tu̱ sahá n'e̱k'ieén tu̱ xi ka̱ma ts'a̱ñáhaná ni xi ts'i̱ínkjáíhi̱n.” 


text:
A̱s'a̱i jakj'á jóo̱ ntíhi̱ ndo̱ ko̱ kits'ínk'ien. Kik'onsje yjoninte k'ie̱n na̱tsin má nga tjíntje̱ tuntsja̱jée̱. 


text:
<pb/>’Kui b'a̱ maha, ¿nkú ts'i̱íhin nda̱ xi ts'e̱ tuntsja̱jée̱? Kj'u̱a̱í ko̱ ts'i̱ínkje já xi ts'ínxáko̱ tuntsja̱jée̱ ko̱ kj'a̱í já tsjá sá ngáha̱ ra̱ a̱nte tuntsja̱jée̱. 


text:
<pb/>’¿A najmi kje̱hé n'eyo ni xu'bi̱ xi tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná? B'a̱ títsu:<pb/>Ndji̱o̱ xi kikjaníya já chji̱ne̱xjóo̱ ja j'ai ma ndji̱o̱ k'aku̱.<pb/> 


text:
<pb/>A̱s'a̱i mjehe̱ já xi tjíhi̱n xá nga ku̱a̱kj'ánijé Jesu, a̱t'aha̱ kamankjihi̱n nga kui kinchja̱ni̱jmíyaha nga y'éjña chu̱ba̱ya. Tu̱nga i̱ncha kitsankjúhún xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ i̱ncha ngji t'axíhi̱n Jesu. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu yá xi tjíhin nga s'e̱chjíhi̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kin'e nibásehe̱ Jesu k'u̱a̱ já fariseo̱ ko̱ k'u̱a̱ já xi yjankihi̱ nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱, tu̱ xi ts'i̱ínkijneyaha Jesu nku én xi najmi b'a̱ tjín. 


text:
B'a̱ i̱ncha j'ai tsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, yai̱ nga kju̱axi̱ én xi chubai ko̱ nga najmi ni xi sasíhi̱n xu̱ta̱ chubai. 'Yún na̱nka̱ chaseihi̱. Na̱xu̱ bakuyáí sisin ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Kui nga, ¿a ma b'echjíhi̱í nda̱ títjun Cesa̱r ni xi f'áchjíná, a ra̱ najmi? ¿A k'u̱a̱íhi̱, a ra̱ najmi k'u̱a̱íhí ra̱á? 


text:
<pb/>Tu̱nga behé Jesu kju̱a̱joho̱nkjihi̱n jóo̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —¿Á an tíchjut'ayák'uhunnú? Nibáko̱nú e̱i̱ nku to̱on denari̱o̱ tu̱ xi kuasehe̱ ra̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aiko̱ jóo̱ to̱oo̱n ko̱ b'a̱ kitsú Jesu: —¿Yá xi ts'e̱ sénni̱stjii̱n ko̱ j'áín xi tjít'aha̱ to̱oi̱n? B'a̱ kitsú jóo̱: —Ts'e̱ nda̱ títjun Cesa̱r. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tjoho̱on nda̱ títjun Cesa̱r ni xi ts'e̱ nda̱ títjun Cesa̱r, ko̱ tjoho̱on Nti̱a̱ná ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ jóo̱ én xi kits'ínk'óya Jesu. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>Já saduseo̱ bakúya nga najmi kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱. A̱s'a̱i k'u̱a̱ xi i̱ncha j'aisehe̱ Jesu nga kingjásjaiyaha̱. 


text:
B'i̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, y'ét'aná Moise: “Tsa nku nda̱ xi tíjñaha̱ chju̱ún ku̱a̱yá nga najmi kis'eko̱ho̱ ntí chju̱úhu̱n, nda̱ nts'e̱ tjíhin nga ku̱i̱xanko̱ ngáha chju̱úhu̱n, tu̱ xi b'a̱ ts'ín s'e̱he̱ ra̱ ntí nda̱ nts'e̱ xi k'ie̱n.” 


text:
<pb/>’Y'entu yatu já xi nts'e̱ maha xinkjín. Tsixan nda̱ xi tjuu̱n tu̱nga b'a̱há tjíu̱n k'ien. Najmi kis'ehe̱ ntí. 


text:
A̱s'a̱i nda̱ xi ma joho tsixanko̱ ngáha ta̱chjúu̱n, tu̱nga ta̱ k'iehén ko̱ najmi kis'ehe̱ ntí. B'a̱ ta̱ kamaha̱ nda̱ xi ma jahan. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín tsixanko̱ ta̱chjúu̱n já nts'e̱ xi k'oo̱, tu̱nga ndahá nku najmi kis'ehe̱ ntí. A̱skahan ta̱ k'ien ta̱chjúu̱n. 


text:
<pb/>’Ni̱stjin nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱, ¿yá nda̱ha xi ka̱ma ts'e̱ ta̱chjúu̱n, a̱t'aha̱ nga yatuu̱ tsixanko̱? 


text:
A̱t'aha̱ nk'ie nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱, najmi ta̱ ku̱i̱xahan ko̱ ta̱ ndaha najmi ts'i̱ínkixan ntíhi̱. B'a̱ ní ts'ín k'úéntu xi nkú ts'ín tjíntu ntítsje xi tjín ndji̱o̱jmi ján. 


text:
<pb/>’Tu̱nga nga kj'u̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱, ¿a najmi kje̱hé n'eyo má y'ét'a Moise má nga tínchja̱ni̱jmíyaha na'yá ntsje̱ xi títiu̱? B'a̱ kitsú Nti̱a̱ná nga kinchja̱ko̱ Moise: “An xi Nti̱a̱ha̱ Abraham, Nti̱a̱ha̱ Isaac ko̱ Nti̱a̱ha̱ Jacob.” 


text:
Nti̱a̱ná najmi Nti̱a̱ha̱ ani̱ma̱. Nti̱a̱ha̱ ní xu̱ta̱ tík'un. Tu̱ xí najmi b'a̱há tjín ni xi chubo. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu má kju̱a̱téxumaha xi 'yún chjíhi̱ ra̱ 


text:
<pb/>Ta̱ j'ai nku nda̱ chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kint'é nda̱i̱ ni xi kichubani̱jmíyaha ko̱ kamankjihi̱n nga b'a̱ tjín én xi kinchja̱ Jesu. A̱s'a̱i kingjásjaiyaha̱: —A̱jihi̱n ngayjee̱ kju̱a̱téxumoo̱, ¿má kju̱a̱téxumaha xi 'yún chjíhi̱ ra̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kui xu'bi̱: “Ta̱sinñju, xu̱ta̱ Israel. Nti̱a̱ xi Nti̱a̱ná maha, kui xi Nti̱a̱ nku tutu. 


text:
N'e̱tjóí Nti̱a̱ná xi Nti̱a̱hi̱ maha ngayjee̱ ani̱ma̱hi̱ ko̱ ngayjee̱ nga'yíhi̱n. N'e̱tjóí xi nkú ts'ín tinchin ko̱ xi nkú ts'ín n'enkjíntak'uin.” 


text:
Kju̱a̱téxuma xu'bi̱ xi ma joho: “N'e̱tjóí xu̱ta̱hi̱ xi nkú nga ts'ín tjohi yjohi̱.” Najmi tjín kj'a̱í kju̱a̱téxuma xi 'yún chjí saha̱ ra̱ nga nga joo̱ kju̱a̱téxuma xu'bi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú ndo̱: —Joho̱n, nda̱ maestru̱, b'a̱ tjín. Kju̱axi̱ ni xi tíbixín, nga nku tutu maha Nti̱a̱ná ko̱ nga najmi tjín sa kj'a̱í. 


text:
Ko̱ nga n'e̱tjáá Nti̱a̱ná ngayjee̱ ani̱ma̱ná ko̱ ngayjee̱ nga'yúnná ko̱ xi nkú ts'ín n'enkjín t'ak'aán, ko̱ nga n'e̱tjáá xu̱ta̱ná xi nkú nga ts'ín tjoná yjoná, kui xi 'yún chjí saha̱ ra̱ nga tu̱ má chje̱hé ni xi s'etísun na̱chan chje̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kint'é Jesu nga b'a̱ tjín én xi kinchja̱ ndo̱, a̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱: —Najmi kjin tinchihi̱n má batéxuma Nti̱a̱ná. Ndaha nku najmi ta̱ kama k'un kingjásjaiya saha̱ ra̱ Jesu tsa mí nihi. B'i̱ ts'ín kingjásjaiya Jesu yá xi y'aha̱ ra̱ xi Cristo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíbakúya Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱s'a̱i b'i̱ kitsú: —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga b'a̱ tsuhu já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga ntje̱he̱ David nibáha̱ ra̱ xi Cristo̱? 


text:
A̱t'aha̱ ta̱ kuihi David b'a̱ kitsú nk'ie nga Espiri̱tu̱ Santo̱ho̱ Nti̱a̱ná kits'ínkinchja̱ha̱:<pb/>Nti̱a̱ná b'a̱ kitsúhu̱ Nda̱ Nti̱a̱na̱:<pb/>“Ti̱nchint'ání má batexuma.<pb/>K'uentú maná já kontra̱hi̱ kinte tsu̱kui.” 


text:
B'a̱ ts'ín ta̱ kuihi David kitsúhu nga Nda̱ Nti̱a̱ha̱ maha xi Cristo̱. Kui nga, ¿nkú ts'ín ntje̱he̱ David nibáha̱ ra̱ xi Cristo̱? Tsjo ṉkjún kamaha̱ xu̱ta̱ nkjin xi tíi̱ncha mjéñjuhu̱ ni xi tínchja̱ Jesu. B'i̱ ts'ín y'échjit'ain Jesu sin xi y'a já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú sa Jesu nga tsakúya: —Chúhu̱un yjonu̱u já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kui xi tsjoho̱ nga bja najyun ndju nga b'ema ko̱ nga tsjo ts'ín súniñaha̱ ni̱yátée̱. 


text:
Tsjoho̱ nga b'entusún yáxile̱ xi tíi̱ncha títjun ni'ya sinagoga̱ ko̱ nga b'entu a̱nte k'aku̱ xi tjín nku s'í. 


text:
Kui xi kje'áha̱ ni'yaha̱ jminchjín xi ja k'ien x'i̱hi̱n ko̱ a̱s'a̱i chu̱ba̱ 'yúhún tse nchja̱ko̱ maña̱ Nti̱a̱ná, tu̱ xi b'é'mat'aihin yjoho̱. 'Yún un sku̱e̱he̱ já xu'bi̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu to̱on chje̱ 


text:
<pb/>A̱nkjín kaxa̱ to̱on chje̱ kab'ejña Jesu ko̱ tíbase xi nkú ts'ín tíbinchá xu̱ta̱ to̱on chje̱he̱ yo̱. Nkjin maha já nchi̱ná xi 'yún tse to̱on tíbinchá. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ ko̱ b'i̱ kitsúhu̱: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ta̱chju̱ún x'a̱i̱n 'yún tse kuatsjá sa nga ngayjee̱ xu̱ta̱ xi k'oo̱ xi tíi̱ncha b'éya to̱on kaxa̱ chje̱. 


text:
A̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi k'oo̱ ni xi tíb'ankihi̱ kuatsjá. Tu̱nga máha ta̱chjíi̱n, ngayjee̱ to̱on xi tíjñaha̱ nga kji̱ne̱yaha nichine kuatsjá.<pb/>


text:
Nk'ie nga tíbitju Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱s'a̱i nku nda̱ ni'yakuyáha̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji nda̱ maestru̱, cha̱se̱ ma ri̱. ¡Á b'a̱ nkjún k'uhun ndji̱o̱! ¡Á b'a̱ tsjo ts'ín kin'endaha ni xi tjíhin e̱i̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —¿A tíyai ni̱nku̱ ko̱ xjóo̱ ko̱ ngayjee̱ ni xi kin'enda e̱i̱? Ndaha nku ndji̱o̱ najmi ta̱ s'e̱jñasuhu̱n ra̱ xinkjín. Ngayjee̱ n'e̱xúya. B'i̱ ts'ín tsakúya Jesu ni xi ka̱ma kintehe̱ ni nga kfe̱ a̱sunntee̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga kab'ejña Jesu a̱sunntu tje̱nki̱ xi 'mi Yá Olivo̱ kixi̱ yaha̱ ni̱nku̱, a̱s'a̱i Pedro̱, Santiago̱, Jua ko̱ Andre i̱ncha kingjásjaiya t'axíhi̱n: 


text:
<pb/>—T'inyani̱, ¿nkjé b'a̱ ka̱ma? ¿Mí nihi xi ku̱a̱kúchji títjun nk'ie nga ja ku̱i̱tjusun ngayjee̱ niu̱? 


text:
A̱t'aha̱ nkjin maha xi kj'u̱a̱í nga an ts'i̱ín ma yjoho̱. “An xi kui”, ku̱i̱tsu̱ ko̱ k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ nkjin xu̱ta̱. 


text:
<pb/>’Nk'ie nga ku̱i̱nú'yó nga tjín kju̱a̱chán ko̱ nga ku̱i̱nchja̱ni̱jmíyaha xu̱ta̱ kju̱a̱chán xi tíma, najmi tu̱ binkjun. A̱t'aha̱ tjíhin ni nga b'a̱ ka̱ma, tu̱nga najmi kje̱hé kfe̱ a̱sunntee̱. 


text:
A̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi tjín nku nanki kja̱ánko̱ xu̱ta̱ xi kj'a̱í nanki. Nku nda̱ rei̱ kja̱ánko̱ kj'a̱í nda̱ rei̱. Chón ka̱ma kj'a̱í kj'a̱í nankihi ko̱ s'e̱ kjintíá. Nk'ie nga ja b'a̱ tíma, a̱s'a̱ihí tíb'atuts'i̱hi̱n kju̱a̱ni̱ma̱ xi s'e̱. 


text:
<pb/>’Jun chúhu̱un yjonu̱u. A̱t'aha̱ já tjíxóo̱ n'e̱kjas'ennu̱u ko̱ s'e̱nu̱u a̱ya ni'ya sinagoga̱. Nga̱t'ana̱ ngju̱a̱i̱ko̱ho̱nu̱u xu̱ta̱ nginku̱n já títjuu̱n ko̱ nginku̱n já rei̱, tu̱ xi k'úínyaha̱ ru̱u jóo̱ yáha an. 


text:
Kintehe̱ ni nga kfe̱ a̱sunntee̱ tjíhin nga s'e̱ni̱jmíhi̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
Nk'ie nga ngju̱a̱i̱ko̱nijénu̱u xu̱ta̱ nga ts'i̱ínkjas'ennu̱u nginku̱n já tjíxóo̱, najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u mí éhen xi ku̱i̱xíún. Én xi k'u̱a̱i̱nu̱u kui chu̱bo̱ xi chu̱bo, a̱t'aha̱ najmi jun xi chu̱bo. Espiri̱tu̱ Santo̱ xi ku̱i̱nchja̱. 


text:
<pb/>’Xi tí'mi nda̱ nts'e̱ ts'i̱ínkjas'en nga n'e̱k'ien nda̱ nts'e̱. Xi tí'mi na̱'mi ts'i̱ínkjas'en ntíhi̱. Xi tí'mi ntí kja̱ánko̱ xi cháha̱ ko̱ ts'i̱ínk'ien. 


text:
<pb/>’Y'ét'a nda̱ profeta̱ Daniel nk'ie nga najmi cha̱nkjún a̱nte tsjehe̱ ni̱nku̱. Cho̱o xi b'a̱ ts'i̱íu̱n. B'i̱ kitsú Jesu ko̱ xi títs'ínya xu̱ju̱i̱n katumankjihi̱n. B'i̱ ta̱ kitsú ya: —Kui ni̱stjiu̱n katanka xu̱ta̱ xi tjíntu a̱nte Judea̱ xi tje̱hen a̱sunntu tje̱nnki̱. 


text:
Xi kab'ejñasun nk'a ni'yaha̱, najmi tu̱ ku̱i̱tjujen ko̱ ta̱ ndaha najmi tu̱ kju̱a̱s'en ni'yaha̱ nga kj'u̱a̱íkj'ásje ni xi tjíhi̱n. 


text:
A̱t'aha̱ 'yún s'e̱ kju̱a̱ni̱ma̱ ni̱stjin xu'bo̱, kju̱a̱ni̱ma̱ xi najmi kje̱e s'e santa nkúhu nga tuts'ihi̱n ni nga kits'ínnda Nti̱a̱ná a̱sunntee̱. Ko̱ ta̱ ndaha najmi s'e̱ a̱skahan nku xi b'a̱ joyaha. 


text:
Tsa najmi ku̱a̱tekjá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xu'bo̱, nda ra̱ nku najmi k'u̱a̱nki kai. Tu̱nga jahá tsatekjá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xu'bo̱ ngandaha̱ xu̱ta̱ xi j'ájin. 


text:
<pb/>’Kui ni̱stjiu̱n tsa tjín xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Cha̱so̱o, e̱i̱ tíjña xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná”, ko̱ tsa b'a̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Cha̱so̱o, ján tíjña”, najmi tu̱ n'e s'ejiun. 


text:
A̱t'aha̱ i̱ncha kj'u̱a̱í xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱ tsank'á nga kui xi kits'ín nibáha̱ Nti̱a̱ná ko̱ xi já profeta̱ ts'i̱ín ma tsank'á yjoho̱. Kui xi i̱ncha ts'i̱ín nkjin tíkjá kju̱a̱nkjún tu̱ xi k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ xu̱ta̱, xi ko̱hó ra̱ xu̱ta̱ xi j'ájin Nti̱a̱ná ka̱maha̱ ra̱ k'u̱a̱na̱cha̱ha̱. 


text:
Tu̱nga máha jun, chúhu̱un yjonu̱u. Jahá tíxinya títjunnu̱u ngatentee̱ ni xu'bi̱. B'i̱ ka̱ma ni̱stjin nga kj'u̱a̱í ngáha Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n 


text:
<pb/>’Tu̱nga kui ni̱stjiu̱n, a̱skahan nga ja kj'u̱a̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xu'bo̱, ka̱ma jyun ts'íu̱ ko̱ sóo̱ najmi ta̱ ts'i̱ín ndzjehen. 


text:
A̱s'a̱i ts'i̱ínkji ntítsjehe̱ nga k'u̱éntukú xu̱ta̱ xi j'ájin xi tjíntu tu̱ má xi tje̱hén ni, b'aha̱ ra̱ má b'atuts'i̱hi̱n ra̱ a̱sunntee̱ santaha má fekuhu̱ ra̱. 


text:
<pb/>’Xi nkú joyaha nku nda̱ xi tífi kjin. Kintehe̱ ni nga ku̱i̱tju ni'yaha̱ tsjá xáha̱ nga kúnkú já musu̱hu̱ nga ts'i̱ín xá xi maha̱ ts'ín. Ko̱ b'a̱ tsuhu̱ nda̱ musu̱ xi kunntá a̱nkju̱o̱ nga kat'ejña nda. 


text:
Kui nga ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu, a̱t'aha̱ najmi yo nkjé kj'u̱a̱í nda̱ xi ts'e̱ ni'yoo̱, tsa nga ja tífi ma 'ña̱, a ra̱ masen ni̱stje̱n, a ra̱ nga kji̱ntá xa̱nto̱, ko̱ a ra̱ nga ja tífi ma sen. 


text:
Ndyja sa jo ni̱stjin nga ku̱i̱chú S'í Pascu̱a̱, nk'ie nga chine ni̱nku̱a̱n xi najmi kamandako̱ho na̱'yu̱ san. Já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ i̱ncha tsangisjai ni̱yá xi nkú ts'ín k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ Jesu nga ku̱a̱kj'ánijé ko̱ ts'i̱ínk'ien. 


text:
Tu̱nga b'a̱há i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —Najmi tu̱ a̱jihi̱n s'íu̱ chjubéé ndo̱ tu̱ xi najmi k'u̱ésihi xu̱ta̱ nkjiu̱n. B'i̱ ts'ín nku ta̱chju̱ún tsaténdzjojnúhu̱ ntá sinjne̱ Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíjña Jesu nanki Betani̱a̱, ni'yaha̱ Simon, nda̱ xi k'uhu̱n ch'in fentujnu, nk'ie nga kab'ejñat'a yámixo̱, a̱s'a̱i nku ta̱chju̱ún j'aiko̱ ntá sinjne̱ xi chjí ṉkjún, xi naxú nardo̱ kikjin kamandako̱ho. Kui xi tíi̱nchaha̱ nku lubata̱ ndji̱o̱ chjí. Tsakján ta̱chjúu̱n lubata̱ ndji̱o̱ ko̱ tsaténdzjojnú nintaku̱ Jesu ntá sinjne̱. 


text:
A̱s'a̱i k'u̱a̱ já xi tíi̱ncha yo̱ kama kjaha̱n ko̱ b'i̱ ngján b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —¿Á b'a̱ ts'ín kuan'ekatsún tiyaha ntá sinjne̱? 


text:
A̱t'aha̱ kama ts'ati jan unchan to̱on denari̱o̱ kuach'a kai, tu̱ xi kui to̱oo̱n k'u̱a̱i̱hi̱ ra̱ xu̱ta̱ x'a̱n. Ta̱ i̱ncha kinchja̱yane ta̱chjúu̱n. 


text:
A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Tjehe̱nntoho̱o ta̱chjúu̱n. ¿Á jun tín'estihi̱ru̱u? Nda tjín ni xi kuats'ínna. 


text:
Xu̱ta̱ x'a̱n bi, tehe̱nte k'úéntujínnu̱u ko̱ ka̱ma ku̱i̱si̱nko̱o nk'ie nga ka̱ma mjenu̱u. Tu̱nga an najmi tehe̱nte kúáte̱jñajinnu̱u. 


text:
Kui ta̱chjíi̱n kuatsjá xi nkú tjín tíjñaha̱. Ja kuak'íénda títjun yjonintena̱ nga kuak'ojnuhu̱ ntá sinjne̱i̱ tu̱ xi s'e̱yanjihinna. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i Juda̱ Iscariote̱, nku nda̱ ni'yakuyá xi te joo̱, ngjisehe̱ já na̱'mi k'aku̱ tu̱ xi ts'i̱ínkjas'ehe̱n ra̱ Jesu jóo̱. 


text:
Nk'ie nga kint'é jóo̱ éi̱n, kama tsjoho̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ Juda̱ nga tsjáha̱ to̱on. A̱s'a̱i tsangisjai ni̱yá Juda̱ xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínkjas'ehen Jesu. B'i̱ ts'ín ts'asjeko̱ S'í Pascu̱a̱ já ni'yakuyáha̱ Jesu 


text:
<pb/>Ni̱stjin nga b'atuts'i̱hi̱n ra̱ S'í Pascu̱a̱, nk'ie nga chine ni̱nku̱a̱n xi najmi kamandako̱ho na̱'yu̱ san ko̱ nga n'ek'ien chu̱tsa̱nka̱ha̱ s'íu̱, a̱s'a̱i já ni'yakuyáha̱ Jesu kingjásjaiyaha̱: —¿Má xi tje̱hen mjehi nga kuankínk'iendai̱ tu̱ xi chi̱ne̱heni nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúhu̱ jo já ni'yakuyáha̱ nga kits'ínkji: —Tankíún a̱jin na̱nti̱o̱. Yo̱ sa̱tékjó nku nda̱ xi y'a nku ndji̱í ntánijua. Tsjénnkihu̱u 


text:
ko̱ má nga kju̱a̱s'en b'a̱ t'ihu̱un nda̱ xi ts'e̱ ni'yoo̱: “B'a̱ títsu nda̱ maestru̱: ¿Má xi kui a̱nte má nga kjíne̱ka̱ nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱ já ni'yakuyána̱?” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju já ni'yakuyóo̱. I̱ncha tsichu a̱jin na̱nti̱o̱ ko̱ b'a̱ kamat'ain xi nkú nga kitsúhu̱ Jesu. Yo̱ i̱ncha y'énda nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱. 


text:
Nk'ie nga ja tjíntut'á yámixo̱ nga tíi̱ncha kjine nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱, a̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nku xi tje̱njinnu̱u, xi ta̱ e̱i̱ tíneko̱na, ts'i̱ínkjas'enna. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsú Jesu: —Nku xi te joo̱, xi ta̱ tíbakj'á nichine xi tjíya ta̱ba̱ má nga tíbakj'a. 


text:
A̱t'aha̱ b'a̱ n'e̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná, tu̱nga, ¡ni̱ma̱ rú ts'íhin nda̱ xi ts'i̱ínkjas'ehe̱n! Tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ nda̱ xu'bo̱ tsa najmi kitsin. 


text:
<pb/>Nk'ie nga tíi̱ncha kjine nichinehe̱ S'í Pascu̱a̱, jakj'á Jesu ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ jóo̱ nga b'a̱ kitsúhu̱: —Chjúbó. Kui xu'bi̱ xi yjonintena̱. 


text:
<pb/>Ko̱ ta̱ jakj'á chu̱tsíu̱n. Nk'ie nga ja kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná, a̱s'a̱i kitsjáha̱ já ni'yakuyáha̱ ko̱ i̱ncha kik'iyá chu̱tsíu̱n ngatentee̱ jóo̱. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Kui xu'bi̱ xi jnína̱. Kui xi ngju̱a̱i̱ ndzjoho ngandaha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱. Jnína tíb'éndako̱ tse̱tse̱ Nti̱a̱ná nd'a̱i̱ xi nkú ts'ín nda ts'i̱ínko̱ xu̱ta̱. 


text:
Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Najmi ta̱ k'u̱i̱ sahana ntáha̱ tuntsja̱jée̱ santa nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga k'u̱i̱ ngáhana xi tse̱tse̱he̱ má batéxuma Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín kitsúya títjun Jesu nga Pedro̱ b'a̱ ku̱i̱tsu̱ nga najmi behe̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kamaha̱ nga i̱ncha kisehe̱ Nti̱a̱ná, a̱s'a̱i i̱ncha ngji a̱sunntu tje̱nnki̱ xi 'mi Yá Olivo̱. 


text:
B'i̱ kitsú Jesu: —Ngatentoo̱ n'e̱ndyja̱jihu̱un yjonu̱u yáha an. A̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná: “Ts'in'úhu̱n nda̱ bastuu̱ ko̱ ndzjo̱ya chu̱tsa̱nko̱.” 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Kui ni̱stje̱n xu'bi̱, kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho, b'a̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin. 


text:
<pb/>Tu̱nga b'a̱há ta̱ kitsú ngáha Pedro̱: —Ndaha tsa tjíhin nga ku̱a̱yáko̱ho, tu̱ nku nga ts'inkíéná yjona̱ nga behe. B'a̱ ta̱ i̱ncha kitsú ngatentee̱ já ni'yakuyóo̱. B'i̱ ts'ín kinchja̱ko̱ Jesu Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha tsichu nku a̱nte xi 'mi Getsemani ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ Jesu já ni'yakuyáha̱: —Ti̱ntsu̱ba̱hanu e̱i̱. Kfínnchjako̱ maná Nti̱a̱ná ján. 


text:
<pb/>Ngjiko̱ Pedro̱, Santiago̱ ko̱ Jua. Kik'atuts'i̱hi̱n nga kik'ie baba ṉkjúhu̱n ko̱ kis'enta̱ha̱ ra̱. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Kju̱a̱ba kitsejíhin ani̱ma̱na̱ xi nkúhu tsa kui xi ja ts'i̱ínk'ienna. Ti̱ntsu̱bo̱o e̱i̱ ko̱ ti̱ntsu̱ba̱ ndo. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjindju sa i̱chí ko̱ yo̱ kingjénsten a̱nkjín santaha t'anankiu̱. Kinchja̱ko̱ Nti̱a̱ná nga tsankihi̱ tsa ka̱ma kj'u̱a̱ t'axíhi̱n chu̱ba̱ xi má nga un sku̱e̱he̱. 


text:
B'i̱ kitsú: —Na̱'mi, na̱'mi chí, ji xi mahi n'ei tu̱ mí nihí ni. N'e̱kj'a t'axínní kju̱a̱ni̱ma̱ xu'bi̱. Tu̱nga katumahá xi nkú ts'ín mjehi, najmi xi nkú ts'ín mjena. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ngjise ngáha̱ ra̱ jóo̱, ko̱ kjintufé nga j'aisehe̱. B'i̱ kitsúhu̱ Pedro̱: —Simon, ¿a kisufei? ¿A ndaha nku ora̱ najmi kuichukju̱a̱hi nga kuakinchin tík'uin? 


text:
Ti̱ntsu̱ba̱ ndo ko̱ chu̱bako̱o Nti̱a̱ná tu̱ xi najmi chjút'ayák'uhu̱nnu̱u. Yuhu̱ ani̱ma̱nu̱u, tu̱nga yjonintenu̱uhú xi najmi tíchúkju̱a̱ha̱. 


text:
Nk'ie nga kik'óya ngáha má tjíntu já ni'yakuyóo̱, ta̱ kjintuféhé ngáha nga j'aisehe̱, a̱t'aha̱ tíb'échja suba nijñóo̱ tunku̱n jóo̱. Najmi ta̱ be nkú i̱ncha ku̱i̱tsu̱hu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ kik'óya ngáha Jesu ni̱yá xi ma jahan ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ jóo̱: —¿A tu̱ nku kisuntuféhé so ko̱ tín'ekj'áíyo? Ja kama. Ja kuichu chu̱ba̱ nga n'e̱kjas'en Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ ngatitsuu̱n. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ta̱ tínchja̱ha Jesu, tu̱ j'aihí Juda̱, nku nda̱ ni'yakuyá xi te joo̱. J'aiko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi kits'ín nibá já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. I̱ncha y'a ki̱cha̱ ndju ko̱ yá nga i̱ncha j'ai. 


text:
Nda̱ xi títs'ínkjas'en Jesu tsinchá'a títjun jóo̱ nga b'i̱ kitsúhu̱: —Xi kjexu̱'ba nga kjuaniñaha̱, kui xi Jesu. Chjúbó ko̱ t'e'yún sisiun nga tankínko̱o. 


text:
<pb/>Nk'ie nga j'ai, tje̱n'yún ngjik'úhún ra̱ Jesu ko̱ b'a̱ kitsúhu̱ nga kikjexu̱'ba: —Ji nda̱ maestru̱. 


text:
Tu̱nga nkuhú ki̱cha̱ ndju ts'asje nku nda̱ xi síjña yo̱. Kits'ín'uhu̱n nku nda̱ musu̱hu̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n. Tsatet'a tja̱ba̱xínñju. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'i̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱: —¿A nda̱ ndyjéná? ¿Á i̱xí ki̱cha̱há ko̱ yá kich'ahanu nga kjúái̱chj'anijéhenú? 


text:
Xki̱ ni̱stjin tsási̱njñajinnu̱u nga tsakuyá má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. Najmi kichjubénijénú. Tu̱nga tjíhín ni nga ku̱i̱tjusun éhe̱n Nti̱a̱ná, kui nga b'a̱ tímaha. 


text:
Tu̱nga nkuhú nda̱ti xi tu̱ najyun tjabehé kam'otikjájnuhu yjoho̱ nga tje̱nnkihi̱ Jesu, kui xi ta̱ jakj'áha̱ jóo̱. 


text:
Tu̱nga tsinkféhén najyun tjabehe̱ ko̱ tsanka kisti. B'i̱ ts'ín kin'eko̱kju̱a̱ Jesu nginku̱n já tjíxá judio̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha ngjiko̱ jóo̱ Jesu nginku̱n nda̱ na̱'mi títjuu̱n. Yo̱ kama ñjakú ngayjee̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
Máha Pedro̱, kitsjennkí kjihi̱n Jesu santa nkúhu nga tsichu na̱tsin ni'yaha̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n ko̱ y'ejñajihi̱n já jun xi kunntá yo̱ nga kits'ínsut'á ts'íhin yjoho̱ t'a nd'íu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i já na̱'mi k'aku̱ ko̱ ngayjee̱ já tjíxóo̱ tsangisjai ni xi ka̱ma kja̱nít'aha̱ Jesu tu̱ xi ka̱ma n'e̱k'iehen, tu̱nga najmi i̱ncha kisakúhú ra̱ ni xi kja̱nínehe̱ Jesu. 


text:
A̱t'aha̱ ndaha tsa nkjin maha xi i̱ncha kitsjá tsank'á éhe̱n nga ngji kontra̱ha̱ Jesu, tu̱nga najmi kamahá nga nkuhú ni xi i̱ncha kinchja̱. 


text:
<pb/>—Ji̱n kinu'yái̱ nga b'a̱ kitsú nda̱i̱: “An ts'inxúya ni̱nku̱ xu'bi̱ xi xu̱ta̱ kits'ínnda. Jan ni̱stjin kjesíntje̱n ngáhana kj'a̱í xi najmi maha̱ xu̱ta̱ ts'ínnda.” 


text:
A̱s'a̱i tsisintje̱n nda̱ na̱'mi títjuu̱n nga ngji sinjña kamasehe̱n a̱yoo̱ ko̱ kingjásjaiyaha̱ Jesu: —¿A najmi chumi nihi xi ku̱i̱xínní? ¿Á b'a̱ tíi̱ncha tsuhu jóo̱ nga tífi kontra̱ha ri? 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi chumi ni kitsúhú Jesu. Ndaha nku én najmi kinchja̱. A̱s'a̱i ta̱ kingjásjaiyahá ngáha̱ ra̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n: —¿A ji xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná, xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná? 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú Jesu: —An xi tíbixín. Cho̱o Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n nga k'úéjñat'aha̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún ko̱ nga ni̱bajin ni̱nti̱ xi tjín nk'a ján. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikjeti̱yajen najyun xi yja nda̱ na̱'mi títjuu̱n. B'a̱ ts'ín tsakúchji ndo̱ nga najmi kisasíhi̱n én xi kinchja̱ Jesu. B'a̱ kitsú: —¿A machjén saná já testiyu̱? 


text:
Ja kuanu'yó nga najmi kuakienkjún Nti̱a̱ná nga kuanchja̱. ¿Nkú manu̱u? Ngayjee̱ jóo̱ b'a̱ i̱ncha kitsú nga tje̱he̱n ra̱ ngabaya Jesu. 


text:
A̱s'a̱i tjín xi tsatétéjnu Jesu nga kik'aya. Y'é'ma a̱nkjín ko̱ y'éhe̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Ti̱xínyai xi nkúhu nda̱ profeta̱, ¿yá xi kuak'íéhi? Já jun xi kunntá yo̱ ta̱ i̱ncha kik'onjin Jesu. B'i̱ ts'ín kitsúya Pedro̱ nga najmi be Jesu 


text:
<pb/>Nga kab'ejña Pedro̱ kintee̱ xi tje̱hen na̱tsin ni'yoo̱, tu̱ j'aihí nku na̱ musu̱hu̱ nda̱ na̱'mi títjuu̱n. 


text:
Nk'ie nga kikie nga títs'ínsut'á yjoho̱ Pedro̱ t'a nd'íu̱, a̱s'a̱i tu̱ nku tsasehé ra̱ ko̱ b'a̱ kitsúhu̱: —Ji xi ta̱ tje̱nko̱i̱ Jesu xi chá Nazaret. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi kits'ínkiehé yjoho̱ Pedro̱. B'a̱ kitsú: —Najmi be ndo̱. Najmi be ni xi tíbixín. Tsitju yo̱ nga ngji má xi tje̱hen tje̱n a̱nkju̱a̱ na̱tsiu̱n. A̱s'a̱i kikjintá nku xa̱nta̱. 


text:
Na̱ musu̱ ta̱ kikiehé ngáha̱ ra̱ ko̱ kik'atuts'i̱hi̱n nga b'a̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ xi tíi̱ncha yo̱: —Kui chái̱ ta̱ mako̱ jmi xu'bo̱. 


text:
<pb/>Ta̱ najmi kits'ínkiehé ngáha yjoho̱ Pedro̱. Sa kutju já xi tíi̱ncha yo̱ b'a̱há ta̱ i̱ncha kitsú ngáha̱ ra̱: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga ta̱ ji mako̱i̱ jóo̱. A̱t'aha̱ Galilea̱ nibáhani. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ndjá kinchja̱ Pedro̱ ko̱ i̱xí Nti̱a̱náhá kits'ínkie nga b'i̱ kitsú: —¡Najmi be nda̱ xi tíbixíún! 


text:
<pb/>Kui chu̱bo̱ tje̱n'yún kikjintáhá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho ko̱ j'áítsjehe̱n Pedro̱ ni xi kitsúhu̱ Jesu: “Kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho, b'a̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin.” Nk'ie nga j'áítsjehe̱n Pedro̱ én xu'bi̱, kikjintá.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kama see̱n, i̱ncha y'éndako̱ xinkjín já na̱'mi k'aku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ ngayjee̱ já tjíxá xingisoo̱. A̱s'a̱i tjí'yúhún ts'íhi̱n ra̱ Jesu nga i̱ncha ngji ts'ínkjas'ehe̱n Pilato̱. 


text:
B'a̱ kitsú Pilato̱ nga kingjásjaiyaha̱: —¿A ji xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱? B'i̱ kitsú Jesu: —B'a̱ tjín ni xi tíbixín. 


text:
Kui nga Pilato̱ ta̱ kingjásjaiyahá ngáha̱ ra̱ Jesu: —¿A najmi chumi nihi xi k'úínní? Ta̱sinñjú ma ri̱ xi nkú ts'ín nkjin maha ni xi tíkjanínehi jóo̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga ndahá nku én najmi kinchja̱ Jesu. Kui nga tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ Pilato̱. B'i̱ ts'ín kitsjá kju̱a̱ Pilato̱ nga n'e̱k'ien Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga xki̱ S'í Pascu̱a̱, b'éjña nda̱í Pilato̱ nku nda̱ nu̱ba̱yá xi banki xu̱ta̱ na̱nti̱a̱. 


text:
Kui ni̱stjiu̱n kjiya'yún nku nda̱ xi 'mi Barraba ko̱ já xi kamako̱ho̱ nga kikjánko̱ já Roma̱. Kui xi i̱ncha kits'ínk'ien ani̱ma̱ nga b'a̱ i̱ncha kits'ín. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha j'ai xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ kik'atuts'i̱n nga tsankihi̱ Pilato̱ nga ts'i̱ín xi nkú ts'ín xki̱ s'í. 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú Pilato̱ nga kingjásjaiyaha̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n: —¿A mjenu̱u nga k'uejñá nda̱ínu̱u nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱? 


text:
<pb/>B'a̱ kitsú a̱t'aha̱ kamankjihi̱n nga tíma xin k'un já na̱'mi k'aku̱ nga̱t'aha̱ ni xi títs'ín Jesu ko̱ nga kui kju̱a̱ha nga i̱ncha kits'ínkjas'ehe̱n ra̱. 


text:
Tu̱nga já na̱'mi k'aku̱hú tsinchá'a xu̱ta̱ nkjiu̱n tu̱ xi ku̱a̱nkihi nga tu̱ sahá Barraba xi n'e̱ nda̱íhi̱ ra̱. 


text:
<pb/>B'a̱há ta̱ kitsú ngáha Pilato̱: —Tu̱nga, ¿mí ni ch'on tjíhin xi kits'ín ndo̱? Tu̱nga tu̱ sahá 'yún i̱ncha kikjintáya sa xu̱to̱: —¡Tjat'a krui̱ ndo̱! 


text:
<pb/>Pilato̱ bi mjehe̱ nga tsjo k'úéhe̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n, kui nga kits'ín nda̱íhi̱ ra̱ Barraba ko̱ kitsjá kju̱a̱ nga s'e̱he̱ Jesu ko̱ nga s'e̱t'a kruu̱. 


text:
A̱s'a̱i já juu̱n jas'enko̱ Jesu ni'ya masen xi 'mi ni'ya pretori̱o̱. Kinchja̱ ñjaha̱ ngayjee̱ já jun xinkjín. 


text:
I̱ncha kits'ínngja Jesu nku najyun ndju kuan nga i̱ncha kik'aya. Ko̱ i̱ncha kits'ínnda nku corona̱ na'yá xi y'é'a nintaku̱. 


text:
<pb/>I̱ncha jakj'á nku yáxá nga kik'onntjai nintaku̱ Jesu ko̱ tsatétéjnu. Tsinchakúnch'int'aha̱ nga kik'aya. 


text:
<pb/>Nku nda̱ nanki Cirene̱ xi Simon 'mi, Alejandro̱ ko̱ Rufo̱ ntíhi̱. Jñá j'aihi ndo̱ ko̱ nk'ie nga tíf'a yo̱, kin'e kju̱a̱'yúhún ra̱ nga k'u̱a̱nji kruu̱hu̱ Jesu. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha ngjiko̱ Jesu a̱nte xi 'mi Golgo̱ta̱. Kui ée̱n xi tsuhu̱ ra̱: A̱ntehe̱ Nintaku̱ Ani̱ma̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha kingját'a kruu̱. Já juu̱n i̱ncha tsakjánya xi̱hi̱ xinkjín najyuhu̱n Jesu nga kitsutonyá ts'íhin, tu̱ xi b'a̱ ts'ín sku̱e̱he má t'íáha xi sa̱kúhu̱ ra̱ nga nkúnkú. 


text:
Nku yáte kis'et'a mí kju̱a̱ha nga tín'ek'iehen. B'i̱ ts'ín kis'et'aha̱ yátee̱: “Nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱.” 


text:
Yo̱ tsitjusun ni xi y'ét'a Isaia̱ nk'ie nga b'a̱ kitsú: “Nkujihín kamako̱ já xi bangane kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná.” 


text:
Xu̱ta̱ xi tíi̱ncha f'a yo̱ najmi kikienkjún Jesu nga kinchja̱. Kits'ínk'ajni nintaku̱ nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱: —Ji xi n'e̱xúyai ni̱nku̱ ko̱ jan ni̱stjin chjúsíntje̱n ngáhani, tsixín. 


text:
<pb/>B'a̱ ta̱ ts'ín kik'ayaha̱ já na̱'mi k'aku̱ ko̱ já chji̱ne̱'éhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín: —Kamaha̱ nda̱i̱ nga kj'a̱í xi kits'ínk'anki, tu̱nga tu̱ sa najmi mahá ngáha̱ ts'ínk'anki yjoho̱. 


text:
Katitjujent'a kruu̱ nd'a̱i̱, tsa kui xi kits'ín nibáha̱ Nti̱a̱ná, tsa kui xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ Israel. B'a̱ ts'ín cha̱haná ko̱ s'e̱jinná ma. Ko̱ já xi kjintut'á kruu̱ko̱ Jesu ta̱ ch'on i̱ncha kitsúhu̱. B'i̱ ts'ín k'ien Jesu 


text:
<pb/>Nk'ie nga tsichu chu̱ba̱ te jo nga ni̱stjiu̱n, kis'e jyun ngayjee̱ a̱sunntee̱ santa nkúhu nga tsichu chu̱ba̱ jan nga ngixuu̱n. 


text:
Chu̱ba̱ jan 'yún kikjintáya Jesu nga éhe̱n kinchja̱. B'i̱ kitsú: —Eloi, Eloi, ¿lema sabactani̱? —kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: Ji Nti̱a̱na̱, ji Nti̱a̱na̱, ¿á kan'e nga mahaní? 


text:
<pb/>K'u̱a̱ xu̱ta̱ xi kabincha yo̱ i̱ncha kint'é kui ée̱n. Kui nga b'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ xinkjín: —Ta̱sinñju. Nda̱ profeta̱ Elia̱ tínchja̱ha̱ ndo̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsangatsanka nku nda̱ xi síjña yo̱ ko̱ nku tsa̱nka̱ kits'ínk'anchi̱ko̱ sesehe binu̱ san. Kui xi y'éku nku yáxá nga kits'ínkjik'uhu̱n Jesu tu̱ xi k'úíhi ko̱ b'i̱ kitsú: —Chúya maá. Cha̱se̱ ma ra̱á tsa nibá Elia̱ nga kjéje̱he̱n t'a kruu̱. 


text:
Nk'ie nga b'a̱ kamoo̱, kitiyájen najyun xi tje̱nchja a̱nte xi 'yún nkjúhu̱n ni̱nku̱. Jo tsitju. Kik'aha̱ ra̱ nk'aha̱ santaha kintee̱. 


text:
<pb/>Máha nda̱ jun k'aku̱hu̱ já juu̱n xi kabasinjña a̱nkjín Jesu, nk'ie nga kint'é xi nkú ts'ín kikjintáya ko̱ nga kikie xi nkú ts'ín k'ien Jesu, a̱s'a̱i b'a̱ kitsú: —Kju̱axi̱ kjáíhin nga kui nda̱i̱ xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Yo̱ kjint'á kabincha k'u̱a̱ jminchjín xi tíi̱ncha base. A̱jihi̱n jminchjíu̱n ta̱ kabasinjñajin Maria̱ Magdalena̱, Maria̱ xi na̱aha̱ maha Kuse ko̱ Santiago̱ xi ntí ku̱ts'i̱, ko̱ na̱ Salome. 


text:
Kui jminchjín xu'bi̱ xi kitsjennkíhi̱ ko̱ tsasinko̱ho̱ Jesu nk'ie nga y'ejña a̱nte Galilea̱. Ta̱ tíi̱ncha ya yo̱ kj'a̱í jminchjín xi ta̱ i̱ncha j'aiko̱ho̱ Jesu nanki Jerusalen. B'i̱ ts'ín kis'eyanji Jesu 


text:
<pb/>Kui ni̱stjiu̱n tís'enda ni xi ts'e̱ s'íu̱, a̱t'aha̱ ja tíbichú tiña ni̱stjin nkjúu̱n. Nk'ie nga ja tíma jyun, 


text:
j'ai nku nda̱ xi 'mi Kuse xi nanki Arimatea̱ nibáha, xi ta̱ nda̱ tjíxá k'aku̱. Ta̱ tíkuyáha̱ ni̱stjin nk'ie nga ku̱a̱téxuma Nti̱a̱ná. Kui xi kama k'un ngjisehe̱ Pilato̱ ko̱ tsankihi̱ yjonintehe̱ Jesu. 


text:
<pb/>Kama nkjúhu̱n Pilato̱ nga kutjuhú k'ien Jesu. A̱s'a̱i kinchja̱ha̱ nda̱ jun k'aku̱hu̱ já juu̱n ko̱ kingjásjaiyaha̱ tsa ja ka'me Jesu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ts'atse Kuse nku najyun. Kui xi kik'ontikjájnu yjonintehe̱ Jesu, nk'ie nga kikjeje̱n t'a kruu̱. A̱s'a̱i ngjingjájñaya nku ti̱xa̱ tsjó xi kin'endat'á na̱xi̱u̱ ko̱ kik'ontikjá nku ndji̱o̱ chánka nga y'échjane a̱nkju̱a̱ tsjóo̱. 


text:
Maria̱ Magdalena̱ ko̱ Maria̱ xi na̱aha̱ Kuse i̱ncha kikie má xi tje̱hen kis'ejña yjonintehe̱ Jesu.<pb/>


text:
Nk'ie nga j'a xua̱tu̱, a̱s'a̱i Maria̱ Magdalena̱, Maria̱ xi na̱aha̱ Santiago̱ maha ko̱ na̱ Salome ts'atse ni xi sinjne̱, tu̱ xi ngju̱a̱i̱ngjájnuhu̱ ra̱ yjonintehe̱ Jesu. 


text:
Nk'ie nga ta̱ jyun ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi b'atuts'i̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, i̱ncha ngji tsjóo̱ nga ja títju ts'íu̱. B'i̱ ngján kingjásjaiyaha̱ xinkjín: 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'iehé nga i̱ncha tsase, kikie nga ja kan'e t'axín ndji̱o̱ chánkantsú xi kis'echjáne a̱nkju̱a̱ha̱ tsjóo̱. 


text:
I̱ncha jas'en ti̱xa̱ tsjóo̱ ko̱ kikie yo̱ nku nda̱ti xi yja nku najyun ndju taba nga kab'ejña a̱ndai kixi̱hi̱ tsjóo̱. Kitsankjún jminchjíu̱n. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsú nda̱tiu̱: —Najmi tu̱ binkjun. Jesu xi nibáha Nazaret xi kis'et'a kruu̱ tíbinchisjó. Ja kaf'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Najmi ta̱ tjíhin e̱i̱. Cha̱so̱o e̱i̱ má nga kis'ejña. 


text:
Tu̱nga b'i̱hí tankínk'ihu̱un já ni'yakuyáha̱ ko̱ Pedro̱ nga a̱nte Galilea̱ ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n Jesu. Yo̱ sku̱e̱ xi nkú nga kitsúhu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱xí tíi̱ncha b'atsé nkjúhún ts'íhin jminchjíu̱n nga tsitju a̱ya tsjóo̱ ko̱ 'yún i̱ncha ngji. Ndaha nku én najmi i̱ncha kinchja̱ a̱t'aha̱ tíi̱ncha tsankjún. B'i̱ ts'ín kik'atuts'i̱hi̱n Jesu nga tsakúchjihi̱ yjoho̱ xu̱ta̱ ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga j'áíyaha̱ Jesu ngabayoo̱ nga ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi tíb'atuts'i̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, títjun tsakúchjihi̱ yjoho̱ Maria̱ Magdalena̱ xi kik'asjejihi̱n yatu jáninda. 


text:
Tu̱nga nk'iehé nga kint'é jóo̱ nga tíjña tík'un Jesu ko̱ nga Maria̱ Magdalena̱ kabakúchjihi̱ yjoho̱, najmi kis'ejihi̱n ni xi kitsú Maria̱. 


text:
<pb/>A̱skahan kj'a̱í ts'ín tsakúchjihi̱ yjoho̱ jo já ni'yakuyáha̱ Jesu xi tíi̱ncha ts'ín ni̱yá nga tíi̱ncha fi jñá. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha kik'óya ngáha já xi joo̱ nga ngji tsúyaha̱ já xingisoo̱, tu̱nga tu̱ nkú najmi kis'ejihín ra̱ ni xi kitsú já xi joo̱. B'i̱ ts'ín kitsjá xáha̱ Jesu já ni'yakuyáha̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tu̱ chahán tsakúchjihi̱ yjoho̱ Jesu já ni'yakuyá xi te nkuu̱ nk'ie nga kab'entut'á yámixo̱. Ndjá kinchja̱ko̱ a̱t'aha̱ najmi s'ejihi̱n ko̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱, a̱t'aha̱ najmi kis'ejihi̱n ni xi kitsúyaha̱ xi kikie Jesu nk'ie nga ja j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱ jóo̱: —Tankíún nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱ ko̱ t'eni̱jmíhu̱u én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín. 


text:
Xi s'e̱jihi̱n én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ko̱ sa̱téntá, kui xi k'u̱a̱nki. Tu̱nga xi najmi s'e̱jihi̱n, kui xi ndyja̱. 


text:
Xu̱ta̱ xi s'e̱jihi̱n én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ts'i̱ín kui kju̱a̱nkjúi̱n: ngajona̱ k'o̱nsjehe jánindoo̱, ku̱i̱nchja̱ kj'a̱í kj'a̱í én xi tjín, 


text:
ku̱a̱kj'áya ntsja ye̱, tsa tjín nki ch'onk'un xi k'úí, najmi chumi nihi xi ts'i̱íhi̱n, ko̱ ngju̱énne ntsja xu̱ta̱ un ko̱ ka̱manda. B'i ts'ín ngjinji Jesu nk'a ján 


text:
<pb/>Nda̱ Nti̱a̱ná Jesu, nk'ie nga ja kinchja̱ko̱ já ni'yakuyáha̱, a̱s'a̱i ngjinji nk'a ján ko̱ y'ejñat'aha̱ Nti̱a̱ná. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha tsitju já ni'yakuyóo̱ nga y'éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná ngayjee̱ a̱nte xi tjín. Nda̱ Nti̱a̱ná tsasinko̱ho̱ ko̱ kits'ín kju̱a̱nkjún nga tsakúchji nga kju̱axi̱ én xi tíi̱ncha b'éni̱jmí já ni'yakuyáha̱.<pb/>


text:
An Pablo̱ kjíi̱ya'yán nga̱t'aha̱ Cristo̱ Jesu. An ko̱ nda̱ nts'eé Timoteo̱ tísuniñai̱hi̱ nda̱ Filemon. Tjo ṉkjúnna ji. Ji xi ta̱ tín'exát'aihi̱ Cristo̱. 


text:
Tísuniña yai̱hi̱ nichjaá Api̱a̱, ko̱ nda̱ nts'eé Arkipo̱ xi ta̱ títs'ín nga'yún nga̱t'aha̱ Cristo̱, ko̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ xi ma ñjakú ni'yahi̱. 


text:
<pb/>Kas'enu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu xi tsjáná Nti̱a̱ Na̱'miná ko̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ xi nkú ts'ín nchja̱ntjai Filemon 


text:
nga tí'miyana xi nkú ts'ín tjohi ngayjee̱ xu̱ta̱ xi Nti̱a̱ná kits'ín ts'e̱ ko̱ xi nkú ts'ín n'e s'ejin Nda̱ Nti̱a̱ná Jesu. 


text:
<pb/>Bankihi̱ Nti̱a̱ná nga xi nkú ts'ín n'e s'ejin ni xi ngujihín n'e s'ejián, kui xi kats'ínxájin kju̱a̱nkjintak'uhi̱n tu̱ xi b'a̱ ts'ín ka̱mankjihin ri ngayjee̱ ni nda xi tjínná nga̱t'aha̱ Cristo̱ Jesu. 


text:
Tsjo ṉkjún tjínna ko̱ sakúna nga'yún nga̱t'aha̱ xi nkú ts'ín tjohi xu̱ta̱ ni̱nku̱. A̱t'aha̱ nga̱t'ahi̱, nda̱ nts'é, kisakú nga'yúhu̱n ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín nchja̱ntjai Pablo̱ Onesi̱mo̱ 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, ndaha tsa ngajoho̱ Cristo̱ ka̱ma kuinchjako̱ masen masehen ni xi tjíhin nga n'e̱i, 


text:
tu̱nga tu̱ sa ní tíbankihi ni xi xíhin a̱t'aha̱ tjoná xinki̱á. An Pablo̱ xi ja kama chá ko̱ kjíi̱ya'yán nd'a̱i̱ tu̱ nga̱t'aha̱ Cristo̱ Jesu 


text:
tíbankihi nku kju̱a̱nda nga̱t'a ts'e̱ Onesi̱mo̱. Kui xi ja tsichu ma xi nkú joyaha tsa ntína̱ e̱i̱ a̱ya nu̱ba̱yóo̱. 


text:
Mjena nga k'úéjñako̱ sana e̱i̱ tsakai tu̱ xi ngajohi̱ ts'i̱ínxát'ahana e̱i̱ má nga kjíi̱ya'yán tu̱ nga̱t'aha̱ én nda tsuhu̱ Nda̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Tu̱nga ndahá nku ni najmi mjena chu̱ba̱ ts'ian tsa najmi tjínkuhu̱ tak'uin, tu̱ xi ani̱ma̱hi̱ ni̱baha̱ ra̱ kju̱a̱nda xi n'e̱ní ko̱ najmi an ts'in kju̱a̱'yúhunra. 


text:
<pb/>Kutsa kuihí kju̱a̱ha ngji t'axíhin ri Onesi̱mo̱ chuba ni̱stjin, tu̱ xi n'e̱kjáín sín ngáha̱ ri̱ nd'a̱i̱. 


text:
Tu̱nga najmi ta̱ xi nkúhú ni tsa nku nda̱ musu̱ xi kich'atsei cha̱se̱hi̱. Tu̱ sa ní cha̱se̱hi̱ xi nkúhu nku nda̱ xi 'yún chjí saha̱ ra̱ nga nku nda̱ musu̱. Nga̱t'a ts'a̱n nda̱ts'é ja tsichu ma ndo̱ ko̱ tjona. Nga̱t'a ts'i̱ 'yún chjí saha̱ ra̱ ndo̱, a̱t'aha̱ ta̱ ts'i̱ínxát'a ngáha ri ko̱ ta̱ s'ejihi̱n Nda̱ Nti̱a̱ná xi nkúhu ji. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, xihi̱ yaní nga nkuhú tinchajián ni xi ngujihín s'ejinná, n'e̱kjáín ngáha̱ ri̱ Onesi̱mo̱ xi nkúhu tsa an niu̱. 


text:
An k'uechjá ni xi tje̱he̱n. An Pablo̱ ntuna̱ tíb'et'áhana xu̱ju̱i̱n nga b'a̱ ts'ian, ndaha tsa ka̱ma ts'inkj'áítsjehen ni xi tje̱hin ts'a̱n. Nga̱t'ana̱ tinchihinni. 


text:
Ji nda̱ nts'e, a̱t'aha̱ tjohi̱ Nda̱ Nti̱a̱ná, kasakújinna ji nku kju̱a̱nda. Tjen nga'yíhi̱n ani̱ma̱na̱ tu̱ nga̱t'aha̱ nga nkuhú kich'aá Cristo̱. 


text:
<pb/>B'a̱ ts'ín tíb'et'áha a̱t'aha̱ behe̱ k'an nga ku̱i̱nú'yá'énní. Be nga 'yún n'e̱tjusun sai ni xi tíbankihi. 


text:
Ko̱ ta̱ tíbankihi kj'a̱í sa ni. T'endaní nku a̱nte ni'yahi̱, a̱t'aha̱ tíbinchihu̱u Nti̱a̱ná nga ka̱ma kfínsenu̱u. Tu̱ tíkuyáhá ra̱ nga b'a̱ ka̱ma. B'i̱ ts'ín kits'ínkje Pablo̱ xu̱ju̱i̱n 


text:
Ko̱ ta̱ títs'ínkjihi kju̱a̱suniña nda̱ Marko̱, nda̱ Aristarko̱, nda̱ Dema̱ ko̱ nda̱ Luko̱. Kui jái̱ ta̱ y'anjiko̱na xá xi títs'ian. 


text:
An Pablo̱ ko̱ Timoteo̱, ji̱n xi tín'exát'ai̱hi̱ Jesucristo̱. Ngayjee̱ jun xi tintsu̱bo̱o nanki Filipo̱, jun xi kikj'áts'e̱nu̱u Jesucristo̱ tísuniñai̱hi̱ ko̱ ta̱ tísuniñai̱hi̱ já xi basehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ ko̱ já xi ta̱ tjíhi̱n xá. 


text:
<pb/>Kas'enu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu xi tsjáná Nti̱a̱ Na̱'miná ko̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ xi nkú ts'ín nchja̱ntjai xu̱ta̱ ni̱nku̱ Filipo̱ 


text:
a̱t'aha̱ nkuhú maka̱á xinki̱á nga tín'exát'aha̱á én nda tsuhu̱ Jesucristo̱. B'aha̱ ra̱ ni̱stjin nga tjun tsichujinnu̱u ée̱n ko̱ santaha nd'a̱i̱. 


text:
Behe̱ k'an nga xi kik'atuts'i̱hi̱n ni xi nda a̱jinnu̱u, kui xi tu̱ nku ngju̱a̱i̱ko̱ndjuhú santaha ni̱stjin nga kj'u̱a̱í ngáha Jesucristo̱. 


text:
<pb/>A̱jin ani̱ma̱na̱ tintsu̱ba̱jiun, kui nga f'áítsjehenna jun. Xian nga nda ts'ian nga f'áítsjenna jun a̱t'aha̱ nkuhú kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná tísakúná jun ko̱ an, ndaha tsa nu̱ba̱yá kjíi̱ya'yán ko̱ ndaha tsa nginku̱n já tjíxóo̱ tíxinya chich'an én nda tsuhu̱ Jesucristo̱ ko̱ tíb'ejñá chja nga najmi én tiya niu̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga nchjantjáínu̱u, bankihi̱ Nti̱a̱ná nga 'yún kasaá sa kju̱a̱tjo xi tjínnu̱u, ko̱ nga 'yún kas'enu̱u kju̱a̱nkjintak'un, ko̱ nga kixi̱ ka̱mankjinnu̱u ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. 


text:
B'a̱ ts'ín ka̱ma chj'a̱jihinnu má nihi xi kju̱axi̱ nga nda tu̱ xi je ku̱i̱ntsu̱ba̱hanu ko̱ najmi s'e̱ ni xi n'e̱nijéhe̱nu̱u ni̱stjin nga kj'u̱a̱í ngáha Cristo̱. 


text:
Kui ni̱stjiu̱n ku̱a̱kuchjíú nkjin tíkjá ni xi na̱xu̱ kin'o, xi kitsjánu̱u Jesucristo̱ nga n'o̱o tu̱ xi s'e̱jña chjihi kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ n'e̱tsjoho̱ ra̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ nga ngandaha̱ tíma ni xi tíf'ajin 


text:
<pb/>Mjena nga cho̱o, já nts'e, nga ni xi tímat'an e̱i̱, kui xi tu̱ sahá títs'ín nga tífindju én nda tsuhu̱ Jesucristo̱. 


text:
A̱t'aha̱ tíbe ngayjee̱ já juhu̱n nda̱ títjuu̱n ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xingisoo̱ nga nga̱t'aha̱ Cristo̱ kjíi̱ya'yúhunna. 


text:
Tu̱ nga̱t'aha̱ nga kjíi̱ya'yán, nkjin já nts'eé 'yún tíi̱ncha ma 'yún k'un Nda̱ Nti̱a̱ná ko̱ tíi̱ncha ma k'un tíb'éni̱jmí éhe̱n. 


text:
<pb/>Kju̱axi̱ nga tjín xi tíb'éni̱jmí ni xi kits'ín Cristo̱ a̱t'aha̱ tíma xintak'un ko̱ mjehe̱ nga ts'i̱ín ngana̱. Tu̱nga tjíhín ngá xi ngayjehe ani̱ma̱ha̱ tíb'éni̱jmí. 


text:
Xi tíma xintak'un, kui xi tíi̱ncha b'éni̱jmí Cristo̱ a̱t'aha̱ ngandaha̱ tíi̱ncha bangisjai. Najmi kju̱axi̱hi̱ nga b'a̱ tíi̱ncha ts'ín. Ni xi i̱ncha mje níhi̱ nk'ie nga tu̱ sahá 'yún sa̱kúna kju̱a̱ni̱ma̱ nk'ie nga kjíi̱ya'yán. 


text:
Tu̱nga máha xu̱ta̱ xingisoo̱, tíi̱ncha b'éni̱jmí Cristo̱ a̱t'aha̱ tjíhi̱n ku̱a̱tjo. Be nga kjíi̱ya e̱i̱ tu̱ xi xínya chich'ihinna én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nginku̱n já tjíxóo̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga najmi chumi ni ts'i̱hín ra̱. Ndaha tsa najmi kju̱axi̱hi̱ ko̱ ndaha tsa ngayjehe k'un nga tíi̱ncha b'éni̱jmí, xi tu̱ ja ní tís'eni̱jmíhi ni xi kits'ín Cristo̱ ko̱ kui niu̱ xi tsjo mana. Ko̱ 'yún s'e̱ sana kju̱a̱tsjo. 


text:
A̱t'aha̱ be nk'ie nga tu̱ nga̱t'aha̱ nga tíchubantjáínú nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ xi nkú ts'ín títsjá nga'yúnna Espiri̱tu̱hu̱ Jesucristo̱ ku̱i̱tju'a. 


text:
Mje ṉkjúnna ko̱ tíkuyá nga ndaha̱chí najmi sa̱kúna kju̱a̱suba. Tu̱ sa ní 'yún ndjá kúási̱njña nd'a̱i̱ xi nkú nga títs'in tehe̱nte, ko̱ cha̱ kju̱a̱chánkaha̱ Cristo̱ a̱jihi̱n ni xi tímat'ain yjonintena̱. B'a̱ ka̱ma tsa tíi̱jña ko̱ tsa ja kabaya. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ an bi nk'ie nga tíi̱jña tík'un sa, Cristo̱ tíi̱jña tík'uhunna. Ko̱ tsa ni xi tíbayahana, tu̱ sahá ts'in ngana̱ka̱. 


text:
A̱t'aha̱ síi̱jñaya masehe̱n nga joo̱ niu̱. Mjena k'uejñá a̱sunntee̱ ko̱ kfínsehe̱ Cristo̱. Tsa ni xi kfínsehe̱ ra̱ Cristo̱, tu̱ sahá 'yún nda tjín nga̱t'a ts'a̱n. 


text:
Behe̱ k'an nga b'a̱ tjín niu̱, kui nga behena nga kúáte̱jña tík'un sahana ko̱ nga k'u̱a̱ndaya sana a̱jinnu̱u, tu̱ xi 'yún s'e̱jin saha̱nu̱u ko̱ tsjo k'úénu̱u nga b'a̱ n'o̱o. 


text:
B'a̱ ts'ín nk'ie nga ku̱i̱chuse ngáha̱nu̱u, tsjo ka̱manu̱u nga n'e̱tsjoho̱o Cristo̱ Jesu. B'i̱ ts'ín kitsúyaha̱ Pablo̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ nga tu̱ nku ndjáhá ku̱i̱ncha 


text:
<pb/>Nkuhú nga ti̱ntsu̱ba̱hanu xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ xu̱ta̱ xi y'a én nda tsuhu̱ Cristo̱. Kui nga tsa kfínsenu̱u, skue, ko̱ tsa kjin kúáte̱jña, kuint'e én xi nkú ts'ín tintsu̱bo̱o, nga ndjá tincho, nga nkuhú ni xi n'e̱nkjíntak'un, ko̱ nga nkuhú tín'e mo yjonu̱u nga ta̱ ñja ta̱ ñja tín'o̱o nga'yún ngandaha̱ én nda tsuhu̱ Cristo̱ xi s'ejinná. 


text:
Ndaha̱chí najmi tu̱ binkjun já kontra̱nu̱u. Kui niu̱ xi ku̱a̱kúchjihi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ nga ndyja̱ ko̱ nga jun xi n'e̱k'ankinu̱u. Nti̱a̱ná tsjánu̱u nga n'e̱ ngano̱o. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ jun bi kik'a̱i̱nu̱u nga s'e̱jinnu̱u Cristo̱, tu̱nga ta̱ kik'a̱i̱hínu̱u nga nga̱t'aha̱ ta̱ cho̱o kju̱a̱ni̱ma̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín tíbitjajíún kju̱a̱ni̱ma̱ nd'a̱i̱ xi nkúhu kju̱a̱ni̱ma̱ xi kiyo nga j'a̱jian ko̱ xi tínu'yó nd'a̱i̱.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha tsa Cristo̱ basinko̱nu̱u, ko̱ tsa kju̱a̱tjoho̱ tsjá nga'yúnnu̱u, ko̱ tsa Espiri̱tu̱hu̱ nkuhú títs'ín manu̱u, ko̱ tsa nda tíchasoho̱o ko̱ tíma ni̱ma̱nu̱u xinki̱u, 


text:
kui nga n'e̱henu nga tu̱ xí tsjohó kat'ena. Nkuhú kas'eyanu̱u ko̱ nkuhú kju̱a̱tjo xi kas'eya ani̱ma̱nu̱u. Nkuhú ch'a̱ xinki̱u ko̱ nkuhú ni xi n'e̱nkjíntak'un. 


text:
Ndaha nku ni najmi tu̱ n'o tsa tu̱ xi n'e̱ ngana̱ha̱ ru̱u xinki̱u ko̱ tsa tu̱ xi nk'a n'e̱sjehenu yjonu̱u. Tu̱ sa ní ni̱ma̱kju̱a̱ n'e̱sjo yjonu̱u ko̱ cha̱so̱ho̱ xinki̱u, cha̱so̱ho̱ xi nkúhu tsa 'yún nk'a tje̱n nga jun. 


text:
Kui xi tu̱ b'a̱ ts'ín Nti̱a̱náhá, tu̱nga najmi kits'ínnisihí ni nga y'éjña chji nga kui xi Nti̱a̱ná. 


text:
Tu̱ sa ní y'éch'oho̱ yjoho̱ yáha kui ko̱ nku nda̱ musu̱ kits'ín ma yjoho̱ nga j'ai tsin xi nkú ts'ín tsin xu̱ta̱. 


text:
Ko̱ nk'ie nga kik'a yjoninte, kinte ts'asje yjoho̱. Kint'é'éhe̱n Nti̱a̱ná santaha nga ngji ngabayoo̱. Kruu̱ kin'ek'ient'á. 


text:
<pb/>Kui kju̱a̱ha Nti̱a̱ná 'yún tse kju̱a̱chánka kitsjáha̱ ra̱, ko̱ kitsjáha̱ nku j'áín xi tu̱ xí 'yúhún nk'a tje̱n, 


text:
tu̱ xi nk'ie nga ku̱i̱nú'yáha j'áíhi̱n Jesu ku̱i̱nchakúnch'in tu̱ yáhá ni xi tjín ndji̱o̱jmi ján ko̱ a̱sunntee̱ ko̱ kinte t'anankiu̱. 


text:
Ko̱ ngayjee̱ xi tjín b'a̱ ku̱i̱tsu̱ nga Jesucristo̱ xi Nti̱a̱. B'a̱ ts'ín s'e̱jña chjihi kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ Na'miu̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ xi nkú ts'ín k'úéntu xu̱ta̱ ni̱nku̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, jun já nts'ena̱, xi nkú ts'ín tehe̱nte kinu'yá'énnú nk'ie nga tsáte̱jñajinnu̱u, b'a̱ ta̱ n'o̱o nd'a̱i̱ nk'ie nga kjin tíi̱jñanu̱u. Cha̱nkjún Nti̱a̱ná ko̱ kat'atsó nga n'e̱ndju̱ú ni xi títs'ín Nti̱a̱ná a̱jinnu̱u nga títs'ínk'ankinu̱u. 


text:
<pb/>Tsa tjín ni xi n'o̱o, najmi tu̱ katuma stinu̱u nga b'a̱ n'o ko̱ najmi tu̱ chubatiko̱o xinki̱u, 


text:
tu̱ xi je ko̱ na̱xu̱ sku̱e̱he̱nu̱u xu̱ta̱. Jun xi ntíhi̱ Nti̱a̱ná ko̱ tjíhin nga je ku̱i̱ntsu̱ba̱jiuhu̱n xu̱ta̱ xi tjín nd'a̱i̱ xi ch'onk'un ko̱ xi ja kits'ínkatsún kju̱a̱nkjintak'uhu̱n. Katumo a̱jihi̱n xu̱ta̱ xu'bo̱ xi nkúhu niñu xi tíbat'ai má jyuu̱n. 


text:
Chu̱bani̱jmíyahanu én xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. Tsa b'a̱ n'o̱o, tsjo k'úéna ni̱stjin nga kj'u̱a̱í ngáha Cristo̱. A̱t'aha̱ nk'ie ka̱ma chji nga najmi tu̱ kju̱a̱ndahá kits'ian nga'yún nga kits'inxá a̱jinnu̱u. 


text:
<pb/>Nk'ie nga s'ejinnu̱u Nti̱a̱ná, b'a̱ joyaha tsa chje̱ tí'bo̱ho̱o Nti̱a̱ná. Ko̱ tsa n'e̱k'ienna e̱i̱, an xi ku̱i̱chú ma xi nkú joyaha chje̱ xi ts'i̱ínndju̱út'a chje̱ xi tí'bo̱ho̱ Nti̱a̱ná. Tu̱nga tsjohó tjínna ndaha tsa b'a̱ n'e̱na. Ta̱ n'e̱tsjoko̱ho kju̱a̱tsjona̱. 


text:
B'a̱ ta̱ ts'ín tsjo katumanu̱u ko̱ ta̱ tjennú kju̱a̱tsjonu̱u. B'i ts'ín kitsúyaha̱ Pablo̱ xu̱ta̱ Filipo̱ nga ts'i̱ínkjisehe̱ Timoteo̱ 


text:
<pb/>Tsa Nda̱ Nti̱a̱ná Jesu tsjánte, ki̱tsa̱ ts'inkjísenu̱u Timoteo̱ tu̱ xi tsjo ka̱mahana nga kuint'e ni xi tíma a̱jinnu̱u. 


text:
Najmi tjín sana kj'a̱í xi nkúhu kui, xi b'a̱ ta̱ ts'ín ts'ínnkjink'un xi nkúhu an nga kjinta̱ha̱ ra̱ jun. 


text:
<pb/>Tu̱nga jahá yo xi nkú k'un Timoteo̱ ko̱ xi nkú ts'ín títs'ínxáko̱na nga tíb'éni̱jmíko̱na én nda tsuhu̱ Jesucristo̱, xi nkú joyaha nku nda̱ti xi ts'ínxáko̱ na̱'mihi̱. 


text:
Kui nga tíb'endáhana nga kui ts'inkjísenu̱u chu̱ba̱ nga skue xi nkú ts'ín s'e̱nda ni xi tíf'a̱jian. 


text:
Ko̱ behe̱ k'an nga Nda̱ Nti̱a̱ná ta̱ tsjántena nga ka̱ma kfínsenu̱u. B'i ts'ín kitsúyaha̱ Pablo̱ xu̱ta̱ Filipo̱ nga títs'ínkjisehe̱ Epafrodito̱ 


text:
<pb/>Tu̱nga nd'a̱i̱ títs'innkjíhi̱n k'an nga tjíhin nga ta̱ ts'inkjísehé ngáha̱nu̱u nda̱ nts'eé Epafrodito̱. Kui xi títs'ínxáko̱na nga tíf'ajinko̱na kju̱a̱ni̱ma̱ nga̱t'aha̱ Cristo̱. Kui xi y'exó nga kin'e nibásenú tu̱ xi ku̱a̱si̱nko̱hona nga ts'i̱ín ni xi machjénna. 


text:
Kju̱axi̱ kjáíhin nga 'yún ndjáhá kisaté ch'in, nga ja ma ku̱a̱yáhá kai. Tu̱nga Nti̱a̱náhá tsase ni̱ma̱ha̱ nga kits'ínnkihi̱. Ko̱ najmi tu̱ suba kui xi tsase ni̱ma̱ha̱ Nti̱a̱ná, ta̱ tsase ni̱ma̱na ko̱ an, a̱t'aha̱ tsa k'ien ndo̱ 'yún kama tse kju̱a̱bana̱ kai. 


text:
<pb/>Kui nga ki̱tsa̱ mjehena nga ts'inkjísehe̱nu̱u tu̱ xi tsjo k'úéhe̱nu̱u nga cha̱ ngáhanu ko̱ tu̱ xi najmi ta̱ 'yún s'e̱nta̱hana. 


text:
N'e̱kjóho̱on ndo̱ xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ Nda̱ Nti̱a̱ná. Tsjo kat'enu̱u nga b'a̱ n'o̱o. Cha̱nkjún xu̱ta̱ xi b'a̱ k'un xi nkúhu kui. 


text:
A̱t'aha̱ nga̱t'aha̱ xáha̱ Cristo̱ ja ma k'ienntjáíhí ni kai. Kitsjá yjoho̱ ndaha tsa ja ma k'iehén tu̱ xi ts'i̱íntjusuhun ngandana̱ xá xi kik'a̱i̱hi̱ru̱u.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha, já nts'ena̱, tsjo kat'enu̱u a̱t'aha̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱ tíjñajinnu̱u. Najmi tífehe̱ k'an nga ta̱ kui ta̱ maha ni xi tíb'et'ánu̱u, a̱t'aha̱ ngandanu̱u niu̱. 


text:
<pb/>Chúhu̱un yjonu̱u já ch'onk'un xi ja yo, xi ch'onk'un xá xi títs'ín, xi mjehe̱ nga n'e̱ circuncision tiya. 


text:
A̱t'aha̱ circuncision xi ndoo̱, kui xi kich'aá ñá xi yankjáán Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín bakúyaná Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná ko̱ ma 'yún k'aán nga̱t'aha̱ ni xi kits'ín Cristo̱ Jesu, najmi nga̱t'aha̱ ni xi n'ehe̱ yjonintená. 


text:
<pb/>An bi ka̱ma ṉkjún ka̱ma 'yún k'an ntje̱ xi y'ahana. Najmi tjín kj'a̱í xi b'a̱ ts'ín ka̱ma 'yún k'un nii̱ xi nkúhu an, 


text:
nga a̱jihi̱n xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱ kitsian ko̱ kin'ena ni circuncision nga tjínna jin ni̱stjin nga kitsian. Ntje̱ cháni̱ Benjamin tje̱henna. Xu̱ta̱ hebreo̱hó xi chána̱. Nku nda̱ fariseo̱ xi 'yún kits'íntjusun chich'in kju̱a̱téxumaha̱ Moise kama. 


text:
Kui kju̱a̱téxumoo̱ 'yún kikuhu̱n nga santaha kitsjennkí unkie xu̱ta̱ ni̱nku̱hu̱ Cristo̱. Na̱xu̱ tsáte̱jña xi nkú ts'ín bakúya kju̱a̱téxumoo̱. Najmi tjín xi ch'on ts'ín kinchja̱yanena nga̱t'a ts'e̱ kui nii̱. 


text:
<pb/>Nk'ie bi, nga̱t'a ts'a̱n 'yún chjíhi̱ ra̱ ngatentee̱ ni xu'bi̱, tu̱nga nd'a̱i̱ tu̱ nga̱t'a ts'e̱ Cristo̱ xi nkú joyaha ni xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ kits'in ma kui niu̱. 


text:
Nd'a̱i̱ b'a̱ xian nga najmi chumi ni chjíhí ra̱ ngayjee̱ niu̱, a̱t'aha̱ ja be Cristo̱ Jesu. Kui xi Nda̱ Nti̱a̱na̱ maha ko̱ kui xi 'yún chjí saha̱ ra̱ nga tu̱ mí nihí ni. Nga̱t'aha̱ Cristo̱ kits'inndyja ngayjee̱ ni xi tjínna tu̱ xi ka̱ma ts'in ngana̱hana Cristo̱. Nd'a̱i̱ nk'ie nga basehe̱ ni xi kindyjoo̱, b'a̱ mana xi nkúhu tsa stjé niu̱ mana. 


text:
Mjena kúáte̱jñajian ni xi kits'ín Cristo̱. Nk'ie kits'intjusan kju̱a̱téxumoo̱. Kuenta̱ ts'a̱n tsangisja nga na̱xu̱ ku̱i̱chú ma nginku̱n Nti̱a̱ná. Tu̱nga nd'a̱i̱hí s'ejinna Jesucristo̱. Kui nga Nti̱a̱ná títsjáhana nga na̱xu̱ tíi̱jña nginku̱n tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejinna. 


text:
<pb/>Ni xi mjena nd'a̱i̱, mjena nga skue sisian Cristo̱ ko̱ nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná xi kits'ínkj'áíya ngáha̱ ra̱ Cristo̱ ngabayoo̱. Mjena nga ta̱ sa̱kúna kju̱a̱ni̱ma̱ xi kits'ínkjáíhi̱n. Mjena b'a̱ k'úé xi nkú kik'ie Cristo̱ nk'ie nga k'ien 


text:
tu̱ xi ta̱ kj'u̱a̱íyahana ko̱ an a̱jihi̱n xu̱ta̱ k'ie̱n. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ ni xi kingjásihi̱n nga y'ejña 


text:
<pb/>Najmi b'a̱ tíxian tsa ja kisakúna ni xi kuaxian ko̱ a ra̱ tsa ja kama yá xi tjíhin nga ka̱ma. Tu̱nga tu̱ nku tífi tje̱nnkiná ni xi kuaxian, tu̱ xi sa̱kúhuna ni xi kama mjehe̱ Cristo̱ Jesu nk'ie nga kisakúhu̱ an. 


text:
Jun já nts'e, najmi b'a̱ mana tsa ja kisakúna niu̱. Ni xi títs'inná, títs'inchaya ni xi chóo̱ ko̱ títs'in kju̱a̱'yúhún ra̱ yjona̱ tu̱ xi sa̱kúhuna ni xi ni̱ba a̱skahan. 


text:
Cristo̱ Jesu ts'ínchjén Nti̱a̱ná nga tínchja̱ná nk'a ján. An bi tífi tje̱nnkia ni xi títsu nga tsjáha̱ xi nt'é éhe̱n. 


text:
<pb/>B'a̱ ts'ín tjíhin nga s'e̱yahaná ñá xi ja tsichu maá xi tjíhin nga ka̱maá. Ko̱ tsa tjín xi kj'a̱í ts'ín s'e̱yaha̱, Nti̱a̱ná ta̱ k'u̱éjña chjihi̱ ni xu'bo̱. 


text:
<pb/>Jun já nts'e, b'a̱ n'o̱o xi nkú nga títs'ian ko̱ ta̱ cha̱se̱ chu̱ba̱yoho̱o xu̱ta̱ xi b'a̱ ta̱ tíi̱ncha ts'ín xi nkú ts'ín kik'iejña chu̱ba̱yai̱hi̱. 


text:
A̱t'aha̱ nkjin maha xi tjíntu xi nkúhu tsa tu̱ kju̱a̱ndahá kin'ek'ien Cristo̱ a̱t'a kruu̱. Ja ma nkjin ni̱yá b'a̱ xinnu̱u ko̱ nd'a̱i̱ santaha tíi̱nta ts'íhinna nga tíxinyanu̱u xi nkú ts'ín tjíyaha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱. 


text:
Kui xi tíi̱ncha fi má nga ndyja̱, ko̱ ni xi i̱ncha mjehe̱ s'e̱he̱ kui xi nti̱a̱ha̱. Tíi̱ncha bangisjai kju̱a̱chánka a̱jihi̱n ni xi tu̱ subahá maná, ko̱ tu̱ nku ni xi ts'e̱hé a̱sunntee̱ tjíntuyáha̱ kju̱a̱nkjintak'uhu̱n. 


text:
<pb/>Tu̱nga máha ñá, nanki xi tíjña nk'a ján tje̱he̱nná. Yo̱hó nankiná má nga tíchuyáha̱á nga ni̱bajehen Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱ xi ts'i̱ínk'ankiná. 


text:
Tjíhi̱n nga'yún nga ku̱a̱téxumaha̱ ngatentee̱ ni xi tjín ko̱ ts'i̱ínchjén nga'yúhu̱n nga ts'i̱ínk'óntjaiya yjoninte x'a̱n xi kich'aá nd'a̱i̱. Xi nkú ts'ín tjíhi̱n kju̱a̱chánka yjonintehe̱, b'a̱ ta̱ ts'i̱ínk'íé xi ts'a̱ñá.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha, já nts'ena̱, tjo ṉkjúnna jun ko̱ f'áítsjenna jun. Jun xi kju̱a̱tsjona̱ ko̱ nga chjihi̱ xána̱. Tu̱ nku b'a̱ n'e̱ ndjáhá ti̱nchajiun Nda̱ Nti̱a̱ná, jun xu̱ta̱ tjona̱. 


text:
<pb/>Tíbankihi̱ na̱ Ebodi̱a̱ ko̱ tíbankihi̱ na̱ Sinti̱ke̱ nga kanchja̱ko̱ nda ngáha xinkjín a̱t'aha̱ nkuhú Nda̱ Nti̱a̱ná i̱ncha yjanki. 


text:
Ko̱ ji ta̱ tíbankihi nga ti̱si̱nko̱i̱ jminchjíu̱n, ji xi b'a̱ ta̱ tsu xá xi tín'ei. A̱t'aha̱ nga y'eni̱jmíá yo̱, kui jminchjíu̱n ta̱ y'éni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná, xi nkú nga ta̱ kits'ín nda̱ Clemente̱ ko̱ xu̱ta̱ xingisoo̱ xi kits'ínxáko̱na. Kui xi ja tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ju̱n má nga tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'un sín. 


text:
<pb/>Najmi tu̱ chumi nihi xi fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u. Tu̱ sa ní tehe̱nte t'inyoho̱o Nti̱a̱ná ni xi machjénnu̱u nga chu̱bako̱o. Ti̱nchíhu̱u ko̱ ta̱ tjoho̱on máb'a̱chjíhi̱ ni xi tí'ba̱i̱nu̱u. 


text:
Kju̱a̱jyuhu̱ Nti̱a̱ná xi najmi mankjihi̱n xu̱ta̱, kui xi kúhu̱n ani̱ma̱nu̱u ko̱ tsjáni̱yá xi nkú ts'ín n'e̱nkjínk'un a̱t'aha̱ Cristo̱ Jesu ts'e̱nu̱u. 


text:
<pb/>Ko̱ ni xi fekuhu, já nts'e, tíbankinu̱u nga n'e̱nkjínk'un ni xi na̱xu̱ tjín, ni xi yankjún, ni xi nda, ni xi je, ni xi tsjo k'un, ni xi nda chasehe̱. Ngayjee̱ ni xi 'yún nda ko̱ ni xi sasínná, kui nii̱ xi n'e̱nkjínk'un. 


text:
N'e̱tjusun ni xi tsakuyánu̱u ko̱ xi kixinyanu̱u nga n'o̱o, ni xi kinu'yó nga kinchja ko̱ xi kiyo nga kits'ian. B'a̱ n'o̱o ko̱ k'úéjñajinnu̱u Nti̱a̱ná xi tsjáná kju̱a̱jyu. B'i̱ ts'ín kitsjáha̱ Pablo̱ máb'a̱chjíhi̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Filipo̱ a̱t'aha̱ tsasinko̱ho̱ 


text:
<pb/>'Yún títsjána kju̱a̱tsjo Nda̱ Nti̱a̱ná nga ta̱ kis'enta̱há ngáha̱nu̱u an. Kju̱axi̱ nga tehe̱nte kjinta̱ha̱nu̱u an, tu̱nga santahá ni nd'a̱i̱ kisakú ni̱yánu̱u nga tsisinko̱nú. 


text:
Najmi tsuhu̱ ra̱ tsa ndyjat'ana tsa mí nihi, tsa kui nga b'a̱ tíxihi̱nnu̱u. A̱t'aha̱ ja kamankjinna nga tsjo k'úéna a̱jihi̱n tu̱ mí nihí ni xi ka̱mat'an. 


text:
Be xi nkú ts'ín bintsu̱ba̱jián kju̱a̱x'a̱n ko̱ ta̱ be xi nkú ts'ín bintsu̱ba̱jián kju̱a̱nchi̱ná. Ja kama nkana tu̱ mí nihí ni, tsa tsé sisinna ko̱ tsa ka̱ma bjona, tsa 'yún s'e̱na ni ko̱ tsa najmi chumi nihi xi s'e̱na. 


text:
<pb/>Jun xu̱ta̱ ni̱nku̱ nanki Filipo̱, yo ni xu'bi̱. Nk'ie nga tjun y'eni̱jmínu̱u én nda tsuhu̱ Jesucristo̱ ko̱ nk'ie nga tsitja a̱nte Macedoni̱a̱, a̱jihi̱n xu̱ta̱ ni̱nku̱ xingisoo̱ tu̱ nkuhú jun xi tsisinko̱nú. Kik'a̱i̱nú xi nkú tjín kitsjánu̱u Nti̱a̱ná. 


text:
Najmi chje̱ xi tí'ba̱i̱nú tíbangisja. Tíbangisja níná nga 'yún kas'e sanu̱u kju̱a̱nchi̱ná nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Ja kits'inkjáíhi̱n ngayjee̱ ni xi kin'e nibánú ko̱ santaha tíb'anki tímana nd'a̱i̱. Ni xi kin'e nibáko̱nú Epafrodito̱, kui xi kits'ínndju̱ú ngayjee̱ ni xi machjénna. Kui niu̱ xi nkú joyaha nku chje̱ sinjne̱ xi ts'ínkjáíhi̱n Nti̱a̱ná ko̱ sasíhi̱n. 


text:
Tsjánu̱u Nti̱a̱ná ngatentee̱ ni xi machjénnu̱u, xi nkú ts'ín tíjñajin kju̱a̱nchi̱ná chánka xi sakújinná Cristo̱ Jesu. 


text:
¡Nti̱a̱ná xi Na̱'miná maha, kui xi kayaha̱ kju̱a̱chánkaha̱ santaha tu̱ nkjéhé ni! B'a̱ katuma. B'i̱ ts'ín kits'ínkje Pablo̱ xu̱ju̱i̱n 


text:
<pb/>Tjoho̱on kju̱a̱suniñana̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ Cristo̱ Jesu. Títs'ínkjinu̱u kju̱a̱suniña já nts'eé xi tjíntuko̱na e̱i̱. 


text:
Títs'ínkjinu̱u kju̱a̱suniña ngatentee̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ Nti̱a̱ná xi tjín e̱i̱. Ko̱ xi tíi̱ncha ts'ínxá ni'yaha̱ nda̱ títjun k'aku̱ Cesa̱r, kui xi 'yún títs'ínkji sanu̱u kju̱a̱suniña. 


text:
Jesucristo̱ y'éjña chji ni xi tjít'a xu̱ju̱n xu'bi̱. Nti̱a̱ná kits'ínkjas'ehe̱n tu̱ xi kui ku̱éjña chjihi̱ ra̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ ni xi tjíhin nga ka̱ma xatí. Kits'ín nibá ntítsjehe̱ tu̱ xi ku̱a̱kúchjihi̱ ra̱ nii̱ Jua, kui xi nda̱ musu̱hu̱. 


text:
<pb/>¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xi ts'ínyaha én xu'bi̱ xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná, ko̱ á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xi basínñjuhu̱ ra̱ ko̱ ts'ínsihi̱n ra̱ ni xi tjít'aha e̱i̱, a̱t'aha̱ ja tífi tiña ni̱stjiu̱n! B'i̱ ts'ín kits'ínkjihi̱ Jua kju̱a̱suniña xu̱ta̱ ni̱nku̱ 


text:
<pb/>An Jua títs'inkjínu̱u xu̱ju̱i̱n, ni̱nku̱ yatu xi tintsu̱bo̱o a̱nte Asi̱a̱. Katsjánu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu Nti̱a̱ná xi tíjña, y'ejña ko̱ kj'u̱a̱í. Katsjánu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu espiri̱tu̱ xi yatu i̱ncha maha xi tjín nginku̱n má b'ejña Nti̱a̱ná nga batéxuma. 


text:
Katsjánu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu Jesucristo̱ xi títsuya ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Kui xi tjun j'áíyaha̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ k'ie̱n ko̱ batéxumaha̱ já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱. Kui xi tjoho̱ ñá ko̱ tsaténdzjo jníhi̱ nga kits'ínkjejnú ngatitsunná. 


text:
Kits'ín maná xu̱ta̱ xi ts'e̱ tu̱ xi ku̱a̱texumahaná ko̱ n'e̱tsjoo̱hó Nti̱a̱ha̱ ko̱ Na̱'mihi̱ xi nkúhu já na̱'mi xi ts'e̱. ¡Kas'ehe̱ kju̱a̱chánka ko̱ katatéxuma santaha tu̱ nkjéhé ni! B'a̱ katuma. 


text:
<pb/>¡Cha̱so̱o, kui xi nibájin ni̱nti̱u̱! Ngayjee̱ xu̱ta̱ sku̱e̱he̱, santaha ko̱ já xi kik'íénjinkihi̱ ki̱cha̱. Kji̱ntá nkjún ngayjee̱ xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱ nk'ie nga sku̱e̱he̱. Joho̱n, b'a̱ katuma. 


text:
<pb/>“An xi xi tjuhun ko̱ xi fekuhu”, títsu Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún, xi tíjña, y'ejña ko̱ kj'u̱a̱í. B'i̱ ts'ín tsakúchji yjoho̱ Jesu 


text:
<pb/>An nda̱ nts'o Jua ta̱ tíf'a̱jian kju̱a̱'un xi tíi̱ncha bitjajíún. Jun ko̱ an Nti̱a̱ná tíbatéxumaná. Jun ko̱ an tín'e chúkju̱á kju̱a̱ni̱ma̱ nga nkuhú maka̱á Jesu. Tsáte̱jñanijé xjo̱ xi 'mi Patmo̱ a̱t'aha̱ y'eni̱jmíá éhe̱n Nti̱a̱ná ko̱ kits'inkíé yjona̱ nga Jesu tje̱nnkia. 


text:
Nku tuminku̱ j'aijínna Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná ko̱ a̱stán kint'e nga nibaha nku nta̱ xi tu̱ xí 'yúhún jane, xi nkú joyaha nku tjio. 


text:
B'a̱ kitsúna: —T'et'a xu̱ju̱i̱n ni xi cha̱i̱ ko̱ n'e̱kjíhi̱ ni̱nku̱ yatu xi tjín a̱nte Asi̱a̱, ni̱nku̱ xi tíjña nanki Efe̱so̱, xi tíjña nanki Esmirna̱, xi tíjña nanki Perga̱mo̱, xi tíjña nanki Tiatira̱, xi tíjña nanki Sardi̱, xi tíjña nanki Filadelfi̱a̱, ko̱ xi tíjña nanki Laodicea̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kits'ink'ótjiya tu̱ xi skuehena yá xi tínchja̱ko̱na. Nk'ie nga kits'ink'ótjiya, kikie yatu ni to̱onsine xi s'entusún nd'í xi ts'ín ndzjen. 


text:
A̱jihi̱n nd'í xi ts'ín ndzjee̱n kikie xi b'a̱ tjín Ntíhi̱ Nda̱x'i̱u̱n tjín. Nku najyun ndju yja xi bichú santaha tsu̱ku̱ ko̱ nku ni to̱onsine tjíkjá 'me̱he̱. 


text:
Taba ntsja̱ha̱ xi nkú joyaha ntsja̱ha̱ chu̱tsa̱nka̱ ko̱ xi nkú joyaha nch'án. B'a̱ k'un tunku̱n xi nkú joyaha nd'í. 


text:
<pb/>Tíbat'ai tsu̱ku̱ xi nkú joyaha ki̱cha̱ sine bronce̱ xi kin'e'na̱ nga kin'echuhu̱n. Tu̱ xí 'yún nta̱ha̱, xi nkú joyaha xi nkú ts'ín faneya ntáje̱ nga 'yún xu. 


text:
Ntsja kixi̱ tjít'aha̱ yatu niñu ko̱ ts'a tsitjuhu nku ki̱cha̱ ndju ntsí xi yjo nga jo ngaba. B'a̱ tjín a̱nkjín xi nkú joyaha ts'íu̱ nga 'yún bat'ai. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikie, jái̱kijne kinte tsu̱ku̱ ko̱ b'a̱ kama xi tsaya kama. Tu̱nga jánehéna ntsja kixi̱ ko̱ b'i̱ kitsúna: —Najmi tu̱ binkjuin. An xi tjuhun ko̱ xi fekuhu 


text:
ko̱ xi tíjña tík'un. Tsaya tu̱nga nd'a̱i̱ tíi̱jña tík'an tu̱ nkjéhé ni. An tíjñana yubi̱hi̱ ngabayoo̱ ko̱ a̱ntehe̱ xu̱ta̱ k'ie̱n. 


text:
B'i̱ tsuhu̱ ra̱ ni xi tíjña 'ma xi kuayai, niñu xi yatu xi kuayai ntsa̱ kixi̱a̱ ko̱ ni to̱onsine yatu xi s'entusún nd'í xi ts'ín ndzjee̱n. Niñu xi yatuu̱, kui xi ntítsje xi basehe̱ ni̱nku̱ xi yatuu̱. Ko̱ ni xi s'entusún nd'í xi ts'ín ndzjen xi yatuu̱, kui xi ni̱nku̱ xi yatuu̱.<pb/>


text:
’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Efe̱so̱: “B'i̱ títsu xi tjít'aha̱ niñu xi yatuu̱ ntsja kixi̱, xi tsú'bajin kamasehe̱n ni to̱onsine xi yatu xi s'entusún nd'í xi ts'ín ndzjee̱n: 


text:
Be ni xi tín'ei, xi nkú ts'ín tíb'enki kju̱a̱ni̱ma̱ xá xi tín'ei ko̱ xi nkú ts'ín tín'e chúkju̱a̱i̱. Be nk'ie nga najmi sasíhin ni xi i̱ncha ts'ín já ch'onk'uu̱n. Kichjut'ayák'uin já xi já postru̱ tíi̱ncha ts'ín ma maña̱ yjoho̱ ko̱ kiyai nga já tsank'á niu̱, nga najmi já postru̱. 


text:
Tín'etsentai kju̱a̱ni̱ma̱ xi tíbitjajín ko̱ tín'e chúkju̱a̱i̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xi tísakúhi nga̱t'ana̱. Najmi tífehe̱ tak'uin. 


text:
<pb/>’Tu̱nga najmi tísasíhínna nga̱t'a ts'i̱ nga najmi ta̱ tjíhin ri kju̱a̱tjo xi kis'ejñahi nga tjuhun. 


text:
Kui nga n'e̱kj'áítsjehenni ni xi ja kin'e t'axín. T'inchj'a̱ha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱ ko̱ n'e̱ ngáhani xi nkú kin'ei nga tjuhun. A̱t'aha̱ tsa najmi b'a̱ n'e̱i̱, kjúái̱sehe ko̱ kjexíán ni xi síjñasun nd'í xi ts'ín ndzjen xi ts'i̱ má nga tíjña. B'a̱ ts'ian tsa najmi k'úínchj'aha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱. 


text:
<pb/>’¡Xi tje̱n tja̱ba̱xíñju katasínñju ni xi títsuhu̱ Espiri̱tu̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱! Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi tsjaha̱ nga kji̱ne̱ tuhu̱ yá xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱, xi síjña ndji̱o̱jmihi̱ Nti̱a̱ná.” B'i̱ tsu én xi kits'ínkjihi̱ Jesucristo̱ ni̱nku̱ xi tíjña nanki Esmirna̱ 


text:
<pb/>’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Esmirna̱: “B'i̱ títsu xi tjuu̱n ko̱ xi fekuu̱, xi k'ien ko̱ xi tíjña tík'un ngáha: 


text:
Be nga tíyai kju̱a̱'un ko̱ nga x'a̱i̱n, tu̱nga nk'ie nga basehe, nchi̱ná ní. Be nga tínchja̱tit'aihin xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tíi̱ncha ts'ín ma maña̱ yjoho̱. Najmi xu̱ta̱ judio̱ niu̱. Xu̱ta̱ xi yjanki níhi̱ nda̱nindoo̱ niu̱. 


text:
Najmi tu̱ binkjuin kju̱a̱ni̱ma̱ xi ku̱i̱tjánki. A̱t'aha̱ k'u̱a̱ xu̱ta̱ xi ts'a̱jun ts'i̱ínkjas'en nu̱ba̱yá nda̱nindoo̱ tu̱ xi chjút'ayák'uhu̱nnu̱u. Te ni̱stjin tjíhin nga sa̱kúnu̱u kju̱a̱'un. Ndjá ti̱si̱njñai ndaha tsa tjíhin nga ku̱a̱yáí, ko̱ an tsjaha corona̱ xi k'u̱a̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'uu̱n. 


text:
<pb/>’¡Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju katasínñju ni xi títsuhu̱ Espiri̱tu̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱! Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi najmi ta̱ sku̱e̱he ngabaya xi ma joo̱.” B'i̱ tsu én xi kits'ínkjihi̱ Jesucristo̱ ni̱nku̱ xi tíjña nanki Perga̱mo̱ 


text:
<pb/>’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Perga̱mo̱: “B'i̱ títsu xi tíjñaha̱ ki̱cha̱ ndju ntsí xi yjo nga jo ngaba: 


text:
Be ni xi tín'ei ko̱ nga má tíjña nda̱nindoo̱ nga tíbatéxuma tinchin. Tu̱ nkú kixi̱hí tisinjñai ko̱ tu̱ nkú tís'ejihín ri an, b'aha̱ ra̱ ni̱stjin nga kin'ek'ien nda̱ musu̱na̱ Antipa̱ xi y'éni̱jmína. Kin'ek'ien a̱jinnu̱u má nga tíjña nda̱nindoo̱. 


text:
<pb/>’Tu̱nga tjíhín ni xi najmi tísasínna xi tín'ei. A̱t'aha̱ tjíntujíhin k'u̱a̱ xi tíi̱ncha ts'ín ni xi tsakúya nda̱ profeta̱ Balaam. Kui tsinchá'a nda̱ rei̱ Balac xi nkú ts'ín ka̱ma ts'i̱ínkijnejihin ngatitsun xu̱ta̱ xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱, tu̱ xi i̱ncha kji̱ne̱he chje̱ xi kik'a̱i̱hi̱ ra̱ nti̱a̱ xi ts'ínndaha ntsja xu̱ta̱ ko̱ tu̱ xi chu̱ba̱ i̱ncha kjúántuko̱ho xinkjín. 


text:
Kui b'a̱ maha, t'inchj'a̱ha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱. Tsa najmi b'a̱ n'e̱i̱, kjúái̱se xatíhi ko̱ ki̱cha̱ xi tíbitjuhu tsu̱'bá kjanko̱hona xu̱ta̱ xi b'a̱ tíi̱ncha ts'íu̱n. 


text:
<pb/>’¡Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju katasínñju ni xi títsuhu̱ Espiri̱tu̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱! Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi tsjaha̱ nga kji̱ne̱ manaa̱ xi tíjña 'ma, ko̱ ta̱ tsjaha̱ nku ndji̱o̱ taba má nga tjít'a nku j'áín tse̱tse̱ xi najmi ch'a be. Tu̱ nkuhú xi ts'i̱ínkjáíhi̱n, kui xi sku̱e̱.” B'i̱ tsu én xi kits'ínkjihi̱ Jesucristo̱ ni̱nku̱ xi tíjña nanki Tiatira̱ 


text:
<pb/>’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Tiatira̱: “B'i̱ títsu Ntíhi̱ Nti̱a̱ná, xi b'a̱ k'un tunku̱n xi nkú joyaha nd'í ko̱ tsu̱ku̱ xi nkú joyaha ki̱cha̱ sine bronce̱ xi kin'e'na̱ nga kin'echuhu̱n: 


text:
Be ni xi tín'ei, nga tjohi ko̱ s'ejihin an, nga tín'exát'aní ko̱ xi nkú n'e tín'e chúkju̱a̱i̱. Be nga 'yún tín'exá sai nd'a̱i̱ nk'ie nga tuts'ihi̱n ni. 


text:
<pb/>’Tu̱nga kuihí ni xu'bi̱ xi najmi tísasínna nga tín'ei. Tí'ba̱i̱nteihi̱ na̱ Jezabel xi na̱ profeta̱ títs'ín ma maña̱ yjoho̱. Tíbakúyaha̱ ko̱ tíb'ana̱cha̱ha̱ xu̱ta̱ xi ts'a̱n, tu̱ xi chu̱ba̱ i̱ncha kjúántuko̱hó xinkjín ko̱ i̱ncha kji̱ne̱ chje̱ xi kik'a̱i̱hi̱ nti̱a̱ xi ts'ínndaha ntsja xu̱ta̱. 


text:
Kitsjantéhe̱ no̱ nga ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ tunga tu̱ nkú mjehé ra̱ chu̱ba̱ kjúántuko̱hó já. 


text:
Kui nga nku ch'in ts'in nibánehe̱ no̱ ko̱ chánka kju̱a̱ni̱ma̱ xi tsjaha̱ já xi fantuko̱ho̱, tsa najmi i̱ncha ngju̱a̱i̱kj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ nga i̱ncha k'u̱éntu ni xi tsakúyaha̱ no̱. 


text:
Ts'ink'íén ntíhi̱ no̱. B'a̱ ts'ín sku̱e̱he ngayjee̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ nga be xi nkú ts'ín tjíntuyá kju̱a̱nkjintak'uhu̱n xu̱ta̱ ko̱ ani̱ma̱ha̱ ko̱ nga tsjanu̱u nga nkúnkú chjíhi̱ ni xi kin'o. 


text:
<pb/>’Máha jun xi tintsu̱bo̱o Tiatira̱ xi najmi tín'o ni xi tíbakúya no̱ ko̱ najmi tsinchiyó ni xi tsu xu̱ta̱ nga tjíhi̱n nda̱nindoo̱, ni xi tjíntu'má, b'a̱ tíxinnu̱u nga najmi ta̱ tsjaha̱nu̱u kj'a̱í ch'á. 


text:
<pb/>’Xi ts'i̱ín ngana̱ ko̱ tu̱ nku ngju̱a̱i̱ndjuko̱hó xá xi mjena nga ts'i̱ín, kui xi tsja xáha̱ nga ku̱a̱téxumaha̱ nanki xi tjín a̱sunntee̱ xi nkú ts'ín kitsjá xána Na̱'mina̱. 


text:
’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Sardi̱: “B'i̱ títsu xi tíjñaha̱ espiri̱tu̱ yatu xi ts'e̱ Nti̱a̱ná ko̱ niñu xi yatuu̱: Be ni xi tín'ei. B'a̱ i̱ncha tsu xu̱ta̱ nga tinchun tík'uin, tu̱nga nk'ie nga basehe ja tsayai. 


text:
Ti̱nchin ndai ko̱ tjen nga'yíhi̱n yjohi̱ kintehe̱ ni nga ku̱a̱yá kjin. A̱t'aha̱ tíbe nga najmi kixi̱ tí'miko̱i̱ xáhi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>’Kui nga n'e̱kj'áítsjehe̱n ri̱ yjohi̱ ko̱ tsjénnki ni xi kik'a̱i̱hi ko̱ kinu'yáí, ko̱ t'inchj'a̱ha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱. Tsa najmi ku̱i̱nchinndai, kjúái̱sehe xi nkú joyaha nku nda̱ ndyjé ko̱ najmi cha̱i mí chu̱ba̱ha nga kjúái̱sehe. 


text:
Tu̱nga tjíntujíhín ri nanki Sardi̱ k'u̱a̱ xu̱ta̱ xi najmi i̱ncha kits'ín chu̱ntí najyuhu̱n. Kui xi k'úémako̱na nga ngju̱a̱ najyun taba, a̱t'aha̱ kui xi i̱ncha tje̱he̱n ra̱ nga k'úémako̱na. 


text:
<pb/>’Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi n'e̱ngja najyun taba ko̱ najmi ts'in ndyjájna j'áíhi̱n xu̱ju̱n má nga tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'un. Tu̱ sa ní ts'inkíé yjona̱ nga be xu̱ta̱ xu'bo̱ nginku̱n Na̱'mina̱ ko̱ nginku̱n ntítsjehe̱. 


text:
<pb/>’¡Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju katasínñju ni xi títsuhu̱ Espiri̱tu̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱!” B'i̱ tsu én xi kits'ínkjihi̱ Jesucristo̱ ni̱nku̱ xi tíjña nanki Filadelfi̱a̱ 


text:
<pb/>’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Filadelfi̱a̱: “B'i̱ títsu xi tsje ko̱ na̱xu̱ ni xi tsu, xi tíjñaha̱ yubi̱hi̱ nda̱ rei̱ David, xi kjex'á ko̱ najmi ch'a maha̱ b'échja, xi b'échja ko̱ najmi ch'a maha̱ kjex'á: 


text:
Be ni xi tín'ei. Cha̱se̱i̱. Nginkuin tje̱nti̱xa̱na nku a̱nkju̱a̱ xi najmi ch'a maha̱ b'échja. Be nga najmi 'yún tjíhin nga'yún, tu̱nga tín'etjusunní énna̱ ko̱ tín'ekiei yjohi̱ nga yaní. 


text:
Nd'a̱i̱ ni xi ts'ihi̱n xu̱ta̱ sinagoga̱ha̱ nda̱nindoo̱, xu̱ta̱ tsank'á xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ts'ín ma maña̱ yjoho̱, ts'in kju̱a̱'yúhu̱n ra̱ nga i̱ncha ngju̱a̱i̱sinkúnch'int'ahi tu̱ xi b'a̱ ts'ín i̱ncha sku̱e̱he nga tjona ji. 


text:
<pb/>’Kich'atjóí énna̱ nga kin'e chúkju̱a̱i̱. Kui nga an ts'inkj'a t'axíhin ra kju̱a̱ni̱ma̱ xi kj'u̱a̱í ni̱stjin nga chjút'ayák'un ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱, kju̱a̱ni̱ma̱ xi kj'u̱a̱í nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>’Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi ts'in ma yásjaihi̱ ni̱nku̱hu̱ Nti̱a̱na̱. Ndaha̱chí najmi ta̱ ku̱i̱tjunkihi yo̱. Ko̱ k'uet'áha̱ j'áíhi̱n Nti̱a̱na̱ ko̱ j'áíhi̱n na̱xi̱nantáha̱ Nti̱a̱na̱, kui xi nanki Jerusalen tse̱tse̱ xi Nti̱a̱ná ts'i̱ín nibájehen ndji̱o̱jmi ján. Ko̱ ta̱ k'uet'áha̱ j'áín tse̱tse̱na̱. 


text:
<pb/>’¡Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju katasínñju ni xi títsuhu̱ Espiri̱tu̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱!” B'i̱ tsu én xi kits'ínkjihi̱ Jesucristo̱ ni̱nku̱ xi tíjña nanki Laodicea̱ 


text:
<pb/>’B'i̱ ts'ín t'et'ai nga n'e̱ntúíhi̱ ntítsjehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Laodicea̱: “B'i̱ títsu xi 'mi Xi Na̱xu̱, xi ma n'e s'ejihi̱ín ni xi tsuya ko̱ xi na̱xu̱ ni xi tsu, xi kits'ínndako̱ Nti̱a̱ná ni xi tjín: 


text:
Be ni xi tín'ei. Ji xi nkú joyaha ntánijua xi ndaha najmi nch'án ko̱ ta̱ ndaha najmi sje. ¡Tsa tu̱ nch'áhan mahani kai, ko̱ tsa tu̱ sje mahani kai! 


text:
A̱t'aha̱: An xi nchi̱ná. Nda ts'ín tíi̱jña. Najmi chumi nihi xi ndyjat'ana, tíbixín. Tu̱nga najmi tímankjihín ri nga najmi tjíhin kju̱a̱tsjo, ko̱ nga najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ ji, ko̱ nga x'a̱i̱n ko̱ ka̱i̱ ko̱ kisusti. 


text:
<pb/>’Kui nga b'a̱ tíxihin ra nga ch'a̱tseheni ni xi tjínna. Ch'a̱tsei to̱onsine xi 'yún nda, tu̱ xi ka̱ma nchi̱náhani. Ch'a̱tsei najyun taba xi ka̱mandyja̱i̱ tu̱ xi k'úé'mahani yjoninte kistihi̱ xi títsjáhi kju̱a̱suba. Ch'a̱tsei ntánki xi ts'i̱ínnkihi̱ tunkuin tu̱ xi cha̱hani. 


text:
<pb/>’Ngayjee̱ xi tjona, kui xi si nchjaka̱ ko̱ tsjani̱yáha̱. Kui nga tjen nga'yúhu̱n ri̱ yjohi̱ ko̱ t'inchj'a̱ha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱. 


text:
Cha̱se̱i̱. An síi̱jña a̱sti a̱nkju̱o̱ nga títs'inkjane. Tsa tjín xi ku̱i̱nt'é nta̱na̱ ko̱ kjéx'á a̱nkju̱o̱, an kju̱a̱s'e̱n má tíjña ko̱ an kjíne̱ka̱ nichine ko̱ kui kji̱ne̱ko̱na. 


text:
<pb/>’Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi tsjantéhe̱ nga k'úéjñat'ako̱na má nga batexuma xi nkú ts'ín an ja kits'in ngana̱ ko̱ tíi̱jñat'aka̱ Na̱'mina̱ má nga batéxuma. 


text:
A̱skahan nga ja j'a ni xu'bi̱, a̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nku a̱nkju̱a̱ xi tje̱nti̱xa̱ nk'a ján. Ko̱ nta̱ xi tjun kint'e, xi b'a̱ ts'ín nu'yá xi nkú joyaha nga fane tjio, kui xi b'a̱ kitsúna: —Nibánji e̱i̱. Kuakuchjíhi ni xi tjíhin nga ka̱ma. 


text:
Sénni̱stjihi̱n xi kab'ejña yo̱, kui xi b'a̱ tjín xi nkú joyaha ndji̱o̱ tsjo k'un jaspe̱ ko̱ ndji̱o̱ tsjo k'un kornalina̱. Ko̱ sínkjántjaihi̱ má kab'ejña nku ye̱jña̱ xi tíbat'ai xi nkú joyaha ndji̱o̱ tsjo k'un esmeralda̱. 


text:
Ko̱ a̱ndaihi̱ má kab'ejña kikie sa kan ñju jáchá xi ta̱ i̱ncha kab'entu, xi i̱ncha yja najyun taba ko̱ corona̱ to̱onsine tjíntu'áha̱. 


text:
<pb/>Má kab'ejña xi tíbatéxumoo̱ tsitju nd'ích'o̱n ko̱ nta̱ xi xa̱áha̱n kinu'yá ko̱ janeya ch'o̱n. Ko̱ a̱nkjín xi tíbatéxumoo̱ títi yatu nd'í s'ekuyá. Kui xi tsuhu̱ ra̱ espiri̱tu̱ xi yatuhu̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Ko̱ a̱nkjín má kab'ejña xi tíbatéxumoo̱ ta̱ kjijña nku ni xi b'a̱ tjín xi nkúhu ntáchak'un xi 'na̱ xi nkúhu chu̱tsín. A̱ndaihi̱ má kab'ejña xi tíbatéxumoo̱ tjíntu ñju xi tjíntu tík'un, xi kitsejnúhu̱ ra̱ tunku̱n a̱nkjín ko̱ a̱stu̱n. 


text:
Xi tjuu̱n b'a̱ tjín xi nkúhu xa. Xi ma joho b'a̱ tjín xi nkúhu turu̱. Xi ma jahan b'a̱ tjín a̱nkjín xi nkúhu xu̱ta̱. Ko̱ xi ma ñjuhu b'a̱ tjín xi nkúhu ja̱ xi tífi tje̱n. 


text:
<pb/>Nga nkúnkú xi ñju tjíntu tík'uu̱n jun maha tsja̱nka̱ha̱. Kitsejnúhu̱ ra̱ tunku̱n kintehe̱ ko̱ a̱sunnk'aha̱. Tu̱ nku nga tíi̱ncha sehé ni̱stjin ni̱stje̱n nga b'a̱ tíi̱ncha tsu:<pb/>Nti̱a̱ná xi tsje, Nti̱a̱ná xi tsje, Nti̱a̱ná xi tsje.<pb/>Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún.<pb/>Kui xi y'ejña, tíjña ko̱ kj'u̱a̱í. 


text:
<pb/>Xi ñju tjíntu tík'uu̱n tíi̱ncha ts'ínkie yjoho̱ nga chánka xi tíbatéxumoo̱, kui xi tíjña tík'un tu̱ nkjéhé ni. Tíi̱ncha benkjún ko̱ tíi̱ncha tsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱. Ko̱ nk'ie nga b'a̱ tíi̱ncha ts'ín xi ñjuu̱, 


text:
jáchá xi kan ñjuu̱ tíi̱ncha basinkúnch'int'aha̱ nga títs'íntsjoho̱ xi tíbatéxumoo̱, xi tíjña tík'un tu̱ nkjéhé ni. Tíi̱ncha b'éntu corona̱ha̱ nginku̱n nga b'i̱ tíi̱ncha tsu:<pb/> 


text:
Ji Nti̱a̱ xi Nti̱a̱ni̱, ji xi tje̱hen ri nga cha̱nkjúhin<br/>ko̱ nga s'e̱hi kju̱a̱chánka ko̱ nga'yún.<pb/>A̱t'aha̱ ji kin'endai ngayjee̱ ni xi tjín.<pb/>Kama mjehi, kui nga tjíhin ko̱ kamandaha.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kikie nku xu̱ju̱n, kui xi ntsja kixi̱ y'aha xi tíbatéxumoo̱. Kui xu̱ju̱n xi kin'entú nga jo ngabaha, ko̱ tjíchjaneko̱ho̱ ra̱ yatu sello̱. 


text:
Kikie nku ntítsje xi 'yún tjíhi̱n nga'yún, kui xi 'yún tínchja̱ nga b'i̱ títsu: —¿Yá xi tje̱he̱n ra̱ nga kjénti̱ya sello̱ xi tjíchjaneko̱ho xu̱ju̱n ko̱ kjéxínnka? 


text:
<pb/>Tu̱nga ndahá nku xi tjín ndji̱o̱jmi ján ko̱ ndaha nku xi tjín a̱sunntee̱ ko̱ ndaha nku xi tjín kintehe̱ t'anankiu̱ najmi kamaha̱ kikjexínnka xu̱ju̱n, ko̱ ta̱ ndaha najmi kamaha̱ tsa tu̱ tsasehe̱ ni xi tjít'a. 


text:
Tu̱ xí kikjíi̱ntaná nga najmi ch'a kamaha̱ kikjexínnka xu̱ju̱n ko̱ ta̱ ndaha tsa tsasehe̱ ni xi tjít'a. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúna nku nda̱chá xi kan ñjuu̱: —Najmi tu̱ ch'í. Cha̱se̱i̱. Xa xi y'aha̱ ra̱ ntje̱he̱ Juda, xi ntje̱he̱ David y'aha̱ ra̱, kui xi kits'ín ngana̱ ko̱ ka̱maha̱ kjénti̱ya sello̱ yatu xi tjíchjaneko̱ho xu̱juṉ ko̱ kjéxínnka. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i a̱nkjín xi tíbatéxumoo̱ ko̱ kamasehe̱n xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n ko̱ kamasehe̱n jáchá xi kan ñjuu̱ kikie nku Chu̱tsa̱nka̱ xi síjña yo̱, xi b'a̱ tjín xi nkúhu tsa ja kin'ek'ien. Yatu ndji̱a̱ tjíhi̱n ko̱ yatu tunku̱n. Kui xi tsuhu̱ ra̱ espiri̱tu̱ xi yatuhu̱ Nti̱a̱ná xi kin'e nibá ngayjee̱ a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga jakj'á xu̱ju̱n Chu̱tsa̱nko̱, a̱s'a̱i xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n ko̱ jáchá xi kan ñjuu̱ i̱ncha tsasinkúnch'int'aha̱. Nga nkúnkú i̱ncha y'a najní arpa̱ ko̱ tasa̱ to̱onsine xi kitsehe ni xi sinjne̱. Kui niu̱ xi bakúchji ni xi nchja̱ xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná nk'ie nga nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha kise soo̱n tse̱tse̱ xu'bi̱:<pb/>Ji xi tje̱hen ri nga chjúbéí xu̱ju̱n ko̱ nga chjúnti̱yai sello̱ho̱,<br/>a̱t'aha̱ ji xi tsayai nga kin'e mahi chje̱.<pb/>Jníhi̱ kich'atsehe̱ ri̱ Nti̱a̱ná<br/>ngayjee̱ tíkjá xu̱ta̱ xi tjín,<br/>xi kj'a̱í kj'a̱í én nchja̱,<br/>xi nibá tu̱ má a̱ntehé ni,<br/>ko̱ xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xi tjín.<pb/> 


text:
Kui xi kin'e mai nku na̱xi̱nantá xi tíbatexumaihi̱,<br/>kin'e mai já na̱'mi xi ts'i̱íntsjoho̱ Nti̱a̱ná.<pb/>I̱ncha ku̱a̱téxumaha̱ a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase ko̱ kint'e nta̱ha̱ nkjin ṉkjún ntítsje xi tíi̱nchat'a a̱ndaihi̱ xi tíbatéxumoo̱ ko̱ a̱ndaihi̱ xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n ko̱ jáchá xi kan ñjuu̱. Tu̱ ni xí 'yúhún nkjin i̱ncha maha. 


text:
'Yún i̱ncha tínchja̱ nga b'i̱ tíi̱ncha tsu:<pb/>Chu̱tsa̱nka̱ xi kin'ek'ie̱n tje̱he̱n ra̱<br/>nga k'u̱a̱i̱ xáha̱ nga ku̱a̱téxuma.<pb/>Ts'i̱ínkjáíhi̱n kju̱a̱nchi̱ná,<br/>kju̱a̱nkjintak'un ko̱ kju̱a̱chánka.<pb/>Kui xi ka̱ma cha̱nkjún ko̱ n'e̱tsjoho̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kint'e nta̱ha̱ ngayjee̱ xi kits'ínnda Nti̱a̱ná nk'a ján ko̱ a̱sunntee̱ ko̱ kintehe̱ t'anankiu̱ ko̱ a̱jin ntáchak'uu̱n nga b'i̱ i̱ncha kitsú:<pb/>Chu̱tsa̱nko̱ ko̱ xi tíbatéxumoo̱<br/>n'e̱tsjoho̱ ko̱ cha̱nkjún.<pb/>Kui xi s'e̱he̱ santaha tu̱ nkjéhé ni<br/>kju̱a̱chánka ko̱ nga'yún xi tjín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i —¡B'a̱ katuma! —i̱ncha kitsú xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n. Ko̱ jáchá xi kan ñjuu̱ i̱ncha tsasinkúnch'in ko̱ i̱ncha kits'íntsjoho̱ Chu̱tsa̱nko̱ ko̱ xi tíbatéxumoo̱.<pb/>


text:
Kikie nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi tjuu̱n ko̱ kint'e nga kinchja̱ nku xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n. Nta̱ha̱, kui xi nkú joyaha xi nkú ts'ín nu'yá nga faneya ch'o̱n. B'i̱ kitsú: —¡Nibái̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nku ndje̱ taba. Xi tjísuhu̱n chu̱ y'a nku ni xi s'eko̱ yá. Kik'a̱i̱hi̱ nku corona̱ ko̱ tsitju tu̱ xi ts'i̱ín ngana̱ha. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma joho, kint'e nga b'i̱ kitsú xi ma joho xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n: —¡Nibái̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsitju kj'a̱í ndje̱, nku ndje̱ ni. Xi tjísuhu̱n chu̱ kits'ínkjáíhi̱n nku ki̱cha̱ chánka ko̱ kik'a̱i̱ xáha̱ xi má nga kjéxin kju̱a̱jyu xi tjín a̱sunntee̱, tu̱ xi ts'i̱ínk'iehen xinkjín xu̱ta̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma jahan, kint'e nga b'i̱ kitsú xi ma jahan xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n: —¡Nibái̱! A̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nku ndje̱ jma. Xi tjísuhu̱n chu̱ y'a nku nisuchúba̱. 


text:
A̱jihi̱n xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n kint'e nku nta̱ xi b'a̱ kitsú: —Nku ni̱stjin xánta nku kilu̱ tuni̱ñu̱ katijnehe̱, ko̱ nku ni̱stjin xánta jan kilu̱ tu cebada̱ katijnehe̱. Tu̱ xí chjíhí katuma ni. Tu̱nga najmi tu̱ n'eko̱ní binu̱ ko̱ ta̱ ndaha seti̱u̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma ñjuhu, kint'e nta̱ha̱ xi ma ñjuhu xi tjíntu tík'uu̱n nga b'i̱ kitsú: —¡Nibái̱! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nku ndje̱ sine k'i̱e̱n. Xi tjísuhu̱n chu̱, kui xi 'mi Ngabaya ko̱ tje̱nnkihi̱ xi 'mi A̱ntehe̱ Xu̱ta̱ K'ie̱n. Nga joo̱ i̱ncha kik'a̱i̱hi̱ kju̱a̱ nk'ie nga kju̱a̱chán, kjintíá, ch'in ko̱ chu̱ kjan xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha ts'i̱ínk'ienko̱ho nku tíkjá xu̱ta̱ a̱sunntee̱. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga kichjux'á sello̱ xi ma uhun 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma uhun, kikie kintehe̱ na̱chan chje̱ ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xi kin'ek'ien nga̱t'aha̱ nga i̱ncha y'éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná ko̱ nga̱t'aha̱ nga tu̱ nku kits'ínkiehé yjoho̱ nga Jesu yjanki. 


text:
'Yún i̱ncha kinchja̱ nga b'i̱ i̱ncha kitsú: —Tsjení ji, Nda̱ Nti̱a̱, ko̱ na̱xu̱ én xi bixín. ¿Nkjé n'e̱ko̱kju̱a̱i̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱? ¿Nkjé n'e̱k'íéchjí xi kits'ínk'ienni̱? 


text:
<pb/>A̱s'a̱i i̱ncha kik'a̱i̱hi̱ najyun taba nga nkúnkú. Tu̱ chubahá ni̱stjin i̱ncha kúya kik'ihi̱n, santaha nkúhu nga ka̱ma ndju̱ú xki̱hi̱ xu̱ta̱ xi ta̱ tjíhin nga n'e̱k'ien xi nkúhu nga kui, xi nts'e̱ maha xinkjín xi ta̱ tíi̱ncha yjankihi̱ Jesu. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga kichjux'á sello̱ xi ma juhun 


text:
<pb/>Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma juhun, tsase ko̱ kama nku chón xi tu̱ xí 'yúhún. Kama jma ts'íu̱ xi nkú joyaha najyun xi jma sénsén. Ni kama sóo̱ xi nkú joyaha jní. 


text:
Niñu xi tjín nk'a ján tsixuntu t'anankiu̱ xi nkú ma nga bixuntu tu chjintéhe̱ yá higuera̱ nk'ie nga b'étsujnehe̱ nku ntjo̱ xi 'yún. 


text:
Xi nkú ma nga s'ekjoya xu̱ju̱n, b'a̱ ts'ín kindyjajin sén nk'a ján. Ko̱ ngayjee̱ na̱xi̱u̱ ko̱ xjo̱ xi tjín a̱jin ntáchak'uu̱n i̱ncha ngji t'axín. 


text:
<pb/>I̱ncha ngjik'ientu'má a̱ya ti̱xa̱ ngijoo̱ ko̱ a̱jin na̱xi̱u̱ já rei̱, já títjuu̱n, já jun k'aku̱, já nchi̱nóo̱, já i ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱, xi nda̱íhi̱ yjoho̱ ko̱ xi musu̱hu̱ xi kich'atsehe̱. 


text:
B'a̱ i̱ncha kitsúhu̱ jñáchóo̱ ko̱ ndji̱o̱ na̱xi̱u̱: —Ti̱xu̱ntunéni̱ ko̱ t'entu'máni̱, tu̱ xi najmi sku̱e̱he̱ni̱ xi tíbatéxumoo̱ ko̱ tu̱ xi najmi cha̱ha̱ni̱ kju̱a̱kjan chánkaha̱ Chu̱tsa̱nko̱. 


text:
A̱t'aha̱ ja kuichu ni̱stjin nga ja ku̱a̱kúchji kju̱a̱kjan chánkaha̱. ¿Yá xi ku̱i̱chúkju̱a̱ha̱ ni xi ka̱ma?<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kama ni xu'bi̱, a̱s'a̱i kikie ñju ntítsje xi tíi̱ncha ndju nga ñju tíkjáha̱ a̱sunntee̱. Kui xi tíb'échjaha̱ ntjo̱ xi nibáha nga ñju tíkjáha̱ a̱sunntee̱ tu̱ xi najmi tsjéhen ntjo̱ a̱sun t'anankiu̱, ta̱ ndaha a̱sun ntáchak'uu̱n, ta̱ ndaha a̱jihi̱n yá xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
Ta̱ kikie kj'a̱í ntítsje xi tínibáha má tju ts'íu̱. Kui xi j'ai tu̱ xi k'u̱ét'aha̱ ra̱ chu̱ba̱ha̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi ts'e̱. Kui ntítsje xu'bi̱ 'yún kikjintáyaha̱ ntítsje xi ñjuu̱ xi kik'a̱i̱hi̱ xáha̱ xi má nga ts'i̱ínkatsún t'anankiu̱ ko̱ ntáchak'uu̱n. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsúhu̱: —Najmi tu̱ chumi nihi xi n'oho̱o t'anankiu̱ ko̱ ta̱ ndaha ntáchak'uu̱n ko̱ yá xi tjín. Nk'iehé nga ja s'e̱t'aha̱ stjen chu̱ba̱ha̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi ts'e̱, nk'iehé nga ka̱ma k'úét'a ntso̱o. 


text:
<pb/>Kint'e xki̱hi̱ xu̱ta̱ xi kis'et'aha̱ chu̱ba̱. Unchan ko̱ yachán ñju mii̱ kama ngayjee̱ ntje̱he̱ Israel. 


text:
B'i̱ tjín kamaha nga nkúnkú ntje̱ te joo̱: te jo mii̱ xi ts'e̱ Juda, te jo mii̱ xi ts'e̱ Ruben, te jo mii̱ xi ts'e̱ Gad, 


text:
te jo mii̱ xi ts'e̱ Zabulon, te jo mii̱ xi ts'e̱ Kuse, ko̱ te jo mii̱ xi ts'e̱ Benjamin. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga tu̱ xí nkjihín xu̱ta̱ i̱ncha tsitjujin kju̱a̱ni̱ma̱ chánkoo̱ 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama ni xu'bi̱, a̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nkjin ṉkjún xu̱ta̱. Ndaha najmi ch'a ma b'éxki̱hi̱. Ngayje tíkjá xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ niu̱, ngayje tíkjá ntje̱, ngayje tíkjá nanki ko̱ ngayje tíkjá én. Tíi̱ncha ndju a̱nkjín xi tíbatéxumoo̱ ko̱ nginku̱n Chu̱tsa̱nko̱. Najyun taba i̱ncha yja ko̱ xka̱jén i̱ncha y'a. 


text:
<pb/>'Yún tíi̱ncha kjintáya nga b'i̱ tíi̱ncha tsu:<pb/>¡Nkuhú Chu̱tsa̱nko̱ ko̱ Nti̱a̱ná xi tíbatéxumoo̱,<br/>kui xi ts'ínk'ankiná! 


text:
<pb/>Ngayjee̱ ntítsjee̱ xi tíi̱ncha ndju a̱ndaihi̱ má kab'ejña xi tíbatéxumoo̱, a̱ndaihi̱ jáchá xi kan ñjuu̱ ko̱ xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n, i̱ncha kingjénsten a̱nkjín nga i̱ncha kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná. 


text:
B'i̱ i̱ncha kitsú:<pb/>¡B'a̱ tjín!<pb/>N'etsjoho̱ ko̱ tjíhin kju̱a̱chánka Nti̱a̱ná,<br/>be nkú ts'ín ts'ínnkjink'un ko̱ 'ba̱i̱hi̱ máb'a̱chjíhi̱,<br/>yankjún ko̱ bakúchji nga'yúhu̱n santaha tu̱ nkjéhé ni.<pb/>¡B'a̱ katuma! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i nku nda̱chá xi kan ñjuu̱ kingjásjaiyana: —¿Yá xu̱ta̱ha xi yja najyun taboo̱? ¿Má i̱ncha kanibáha? 


text:
<pb/>—Ji xi yai, Nda̱ Nti̱a̱ —kixihi̱n. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúna: —Kui xi i̱ncha kikie kju̱a̱ni̱ma̱ chánkoo̱. Jníhi̱ Chu̱tsa̱nko̱ i̱ncha kits'ín tabako̱ho nga tsané najyuhu̱n. 


text:
Kui kju̱a̱ha nga tíi̱nchaha a̱nkjín Nti̱a̱ná xi batéxuma ko̱ ni̱stjin ni̱stje̱n tíi̱ncha ts'íntsjoho̱ a̱ya ni̱nku̱hu̱. Xi tíbatéxumoo̱ kuhu̱n xu̱ta̱ xu'bi̱ a̱ya a̱nte nkjúhu̱n. 


text:
Najmi ta̱ sku̱e̱he kjintíá ko̱ ta̱ ndaha najmi ta̱ xintá ka̱maha̱ ra̱. Najmi ta̱ ts'i̱ínchjaha̱n ra̱ ts'íu̱ ko̱ najmi ta̱ ts'i̱ínstihi̱ ra̱ nubóo̱. 


text:
A̱t'aha̱ Chu̱tsa̱nka̱ xi ta̱ tíbatéxumoo̱, kui xi nda̱ bastu xi kúnntaha̱ ko̱ ngju̱a̱i̱ko̱ho̱ má tjín ntánijua xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. Nti̱a̱ná ts'i̱ínxijnu ntánku̱n nga nkúnkú.<pb/>


text:
Nk'ie nga kikjex'á Chu̱tsa̱nko̱ sello̱ xi ma yatuhu, a̱s'a̱i kis'e jyu jyu ndji̱o̱jmi ján nkú ra̱ ma masen ora̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'ai kj'a̱í ntítsje. A̱nkjín na̱chan chje̱ j'ai sinjña. Nku ni to̱onsine xi má nga tisún ni xi sinjne̱ y'a. Kik'a̱i̱ ṉkjúhu̱n ni xi sinjne̱ tu̱ xi tsjáha̱ ra̱ chje̱ Nti̱a̱ná a̱sun na̱chan chje̱ to̱onsine xi kjijña a̱nkjín xi tíbatéxumoo̱. Kui niu̱ kits'íntjijinko̱ho ni xi nchja̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ha̱ Nti̱a̱ná nk'ie nga i̱ncha nchja̱ko̱. 


text:
Y'ahá ts'íhin ntítsjee̱ ni xi títiyá ni xi sinjne̱ nk'ie nga ngjisehe̱ Nti̱a̱ná nta̱ha̱ ni xi sinjne̱ ko̱ ni xi i̱ncha nchja̱ xu̱ta̱ha̱ Nti̱a̱ná nk'ie nga nchja̱ko̱. 


text:
A̱s'a̱i jakj'á ntítsjee̱ ta̱ba̱ha̱ ni xi sinjne̱ ko̱ kits'íntsehe x'í xi tjíntusún na̱chan chje̱. A̱sunntee̱ kikjaníkj'asún niu̱. A̱s'a̱i janeya ch'o̱n, xa̱áha̱n kama, tsat'ai nd'ích'o̱n ko̱ kama chón. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nk'ie nga jane ñju tjio 


text:
Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi tjuu̱n. A̱s'a̱i kichjanikj'a a̱sun t'anankiu̱ ts'í ndji̱o̱ ko̱ nd'í xi kin'etjijinko̱ho jní. Kití nku tíkjá t'anankiu̱ ko̱ nku tíkjá yá xi tjín ko̱ ngayjee̱ jñá xi tjín. 


text:
<pb/>Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma joo̱. A̱s'a̱i kichjanikj'ajin ntáchak'uu̱n nku ni xi b'a̱ tjín xi nkú joyaha nku na̱xi̱ chánka xi títi. Jní kama nku tíkjá ntáchak'uu̱n. 


text:
<pb/>Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma jaa̱n. A̱s'a̱i j'aikijne nku niñu chánka xi títi xjo xjo. Kits'ínkatsún nku tíkjá ntáje̱ ko̱ ntá ti̱xa̱ xi tjín. 


text:
Sja 'mi niñuu̱. A̱s'a̱i nku tjíkjá ntá xi tjín kama sja. Tu̱ nga̱t'aha̱ nk'ie nga kama sja ntóo̱ tu̱ xi nkjíhín xu̱ta̱ k'ien. 


text:
<pb/>Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma ñjuu̱. A̱s'a̱i nku tíkjá ts'íu̱, sóo̱ ko̱ niñuu̱ kin'ekatsún. B'a̱ tjín niu̱ xi kis'ejyún. Nk'ie nga i̱ncha kits'ín ndzjen niu̱ nku tjíkjá ni̱stjiu̱n najmi ta̱ kama ndzjehe̱n ra̱ ko̱ ta̱ nku tjíkjá ni̱stje̱n najmi ta̱ kama ndzjehe̱n ra̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase ko̱ kint'e nta̱ha̱ nku ja̱ xi tífi tje̱n. 'Yún tíintáya nga b'i̱ títsu: —¡Kju̱a̱ni̱ma̱ nibá! ¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱ nk'ie nga kju̱a̱ne̱ tjio xingisoo̱ xi ja ma ma i̱ncha ts'i̱ínkjanehé ntítsje xi jan xi ndyjat'óo̱!<pb/>


text:
Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma uu̱n. A̱s'a̱i kikie nku niñu xi nibaha nk'a ján nga j'aikijne a̱sunntee̱. Kik'a̱i̱hi̱ yubi̱hi̱ ti̱xa̱ na̱nka̱ xi tje̱n t'anankiu̱. 


text:
Kikjex'á ti̱xa̱ na̱nko̱ ko̱ yo̱ tsitjunji ni̱nti̱ xi nkú joyaha ni̱nti̱ xi bitjuhu̱ nku orno̱ chánka. Kits'ín jyun ts'íu̱ ko̱ nk'oo̱. 


text:
<pb/>A̱jin ni̱nti̱u̱ i̱ncha tsitjuhu chju̱ba̱ xi i̱ncha j'aitsesúhun a̱sunntee̱. I̱ncha kik'a̱i̱hi̱ nga'yún xi nkúhu nga'yún xi tjíhi̱n chándayá ch'onk'un xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
B'a̱ kik'ihi̱n nga najmi i̱ncha ts'i̱ínkatsún jñá xi tjín t'anankiu̱ ko̱ ta̱ ndaha nku ni xkfén xi tjín ko̱ ta̱ ndaha nku yá. Nku tutuhú xu̱ta̱ xi najmi kis'et'aha̱ stjen chu̱ba̱ha̱ Nti̱a̱ná xi ka̱ma i̱ncha ts'i̱ín'uhu̱n. 


text:
<pb/>Najmi kik'a̱i̱hi̱ kju̱a̱ tsa ts'i̱ínk'ien xu̱ta̱. Tu̱ b'a̱há kik'ihi̱n nk'ie nga tu̱ uhún sá tsjáha̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xu̱ta̱ xi kji̱ne̱he̱. Kju̱a̱ni̱ma̱ xi tsjá chu̱ b'a̱ joyaha xi nkú ts'ín kjineya má kjinená chándayá ch'onk'un xi tjín. 


text:
Kui ni̱stjiu̱n ku̱a̱ngisjai ngabayoo̱ xu̱ta̱ tu̱nga najmi sa̱kúhú ra̱. Ka̱ma mjehe̱ nga ku̱a̱yá tu̱nga ngju̱a̱i̱ t'axíhín ngabayoo̱. 


text:
<pb/>B'a̱ k'un chju̱bo̱ xi nkú joyaha ndje̱ xi kis'enda nga ngju̱a̱i̱ kju̱a̱chán. B'a̱ k'un corona̱ to̱onsine k'un ni xi i̱ncha tjíntu'áha̱. B'a̱ k'un a̱nkjín xu̱ta̱ k'un a̱nkjín. 


text:
B'a̱ k'un ki̱cha̱ k'un ni xi kjijnuhu̱ 'me̱he̱. B'a̱ ts'ín faneya tsja̱nka̱ha̱ xi nkú ts'ín faneya nkjin ṉkjún yá xi fiko̱ já juu̱n nk'ie nga i̱ncha fi kju̱a̱chán. 


text:
B'a̱ k'un nits'in chándayá ch'onk'un k'un nits'in chu̱. Ta̱ tjíhi̱n na'yá ch'onk'un. Ni ch'onk'un xi tjíhi̱n nits'in nga ts'i̱ín'uhu̱n xu̱ta̱ un sá chúkju̱a̱ha̱ niu̱. 


text:
Ntítsje xi tíjña a̱yaha̱ ti̱xa̱ na̱nko̱, kui xi batéxumaha̱ chju̱bo̱. Abadon 'mi ntítsjee̱ nga én hebreo̱, ko̱ nga én griego̱ Apolion 'mi. “Xi ts'ínkatsún ni” tsuhu̱ ra̱ j'áíhi̱n. 


text:
<pb/>J'a kju̱a̱'un xi tjuu̱n, tu̱nga ndyjahá sa jo. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nk'ie nga jane tjio xi ma juu̱n 


text:
<pb/>Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma juhun. A̱s'a̱i kint'e nku nta̱ xi nibaha kamasehe̱n ndji̱a̱ xi ñju xi tjíntut'á na̱chan chje̱ to̱onsine xi kjijña nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
B'i̱ kitsúhu̱ ntítsje xi ma juhun xi y'a tjio̱: —N'e̱ nda̱íhi̱ nga ñjuu̱ ntítsje xi tjíntut'á 'yún a̱ndai ntáje̱ chánka Eufra̱te̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kin'e nda̱íhi̱ ntítsje xi ñjuu̱, tu̱ xi nku tíkjá xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha ts'i̱ínk'iehen. A̱t'aha̱ ja b'a̱ ts'ín tjínda nga kui xi b'a̱ i̱ncha ts'i̱ín kui chu̱bo̱, kui ni̱stjiu̱n, kui sóo̱ ko̱ kui núu̱. 


text:
<pb/>Kikie ndje̱ ko̱ xi tjíntusúhu̱n, xi nkúhu tsa nchi̱ni kik'a̱i̱na nga kama chjina niu̱. Ki̱cha̱ xi kjijnu 'mje̱he̱, ni xi nkúhu nd'í, su xi nkúhu ndji̱o̱ tsjo k'un safiro̱ ko̱ sine xi nkúhu sufri̱. B'a̱ k'un nintaku̱ xa k'un nintaku̱ ndje̱. Nd'í, ni̱nti̱ ko̱ sufri̱ bitju ts'a. 


text:
Tu̱ nga̱t'aha̱ nga jaa̱n kju̱a̱'un xi kitsjá chu̱ nku tíkjá xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ k'ien. Nd'íu̱, ni̱nti̱ ko̱ sufri̱ xi bitju ts'a chu̱ b'a̱ kits'íu̱n. 


text:
Ts'a ko̱ nits'in chu̱ xi ch'onk'un. Nits'in chu̱ b'a̱ k'un y'e̱ k'un, xí yjahá nintaku̱. Kui niu̱ xi ts'ín'unko̱ho̱ ra̱ xu̱ta̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga xu̱ta̱ xi ts'ankiu̱, xi najmi kits'ínk'iehe̱n kju̱a̱'un xu'bi̱, najmi i̱ncha ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ ko̱ ta̱ ndaha najmi y'éntu ni xi i̱ncha kits'ín. Tu̱ nku kits'íntsjohó ra̱ jánindoo̱ ko̱ nti̱a̱ xi kits'ínndako̱ho to̱onsine, to̱ontaba, ki̱cha̱, ndji̱o̱ ko̱ yá. Najmi ma chjihi̱ niu̱, ta̱ ndaha najmi nt'é ko̱ ta̱ ndaha najmi ma fi. 


text:
Ta̱ ndaha najmi i̱ncha ngjikj'áha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ nga̱t'aha̱ nga ani̱ma̱ i̱ncha ts'ínk'ien, tj'e i̱ncha ts'ín, chu̱ba̱ fantuko̱hó xinkjín ko̱ ndyjé i̱ncha ts'ín.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kikie kj'a̱í ntítsje xi tje̱njin ni̱nti̱. 'Yún nk'a tje̱n. Ndji̱o̱jmi ján nibajehen ko̱ nku ye̱jña̱ síntjaihi̱. Xi nkúhu ts'íu̱ b'a̱ ts'ín tíbat'ai a̱nkjín, ko̱ sjai xi nkúhu yásjai xi títi. 


text:
Kjiya ntsja nku xu̱ju̱n i̱chí xi kabix'á. Tsasíjñasun sjai kixi̱ ntáchak'uu̱n ko̱ sjai skjún tsasíjñasun t'anankiu̱. 


text:
A̱s'a̱i 'yún kikjintáya ko̱ kinu'yá nta̱ha̱ xi nkú ts'ín nu'yá nta̱ha̱ xoo̱ nga kjintá. Nk'ie nga kikjintáya, yatu ni̱yá janeya. 


text:
<pb/>Nk'ie nga janeya yatu ni̱yóo̱, ja títs'inntá kai, tu̱nga kint'ená nku nta̱ xi nibaha ndji̱o̱jmi ján xi b'a̱ kitsúna: —Najmi tu̱ kayaha̱ ni xi kuatsú ch'o̱n xi yatuu̱. Najmi tu̱ b'et'ai. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kingjénnk'a ntsja kixi̱ ntítsje xi nku sjai síjñasun ntáchak'uu̱n ko̱ xi nku sjai síjñasun t'anankiu̱. 


text:
Kits'ínkie xi tíjña tík'un tu̱ nkjéhé ni, kui xi kits'ínnda nk'a ján ko̱ ni xi tjín nk'a ján, xi kits'ínnda t'anankiu̱ ko̱ ni xi tjín t'anankiu̱, xi kits'ínnda ntáchak'uu̱n ko̱ ni xi tjín ntáchak'uu̱n. B'i̱ kitsú ntítsjee̱: —Ja najmi ta̱ k'u̱a̱ndayaha̱ ra̱. 


text:
Ni̱stjin nk'ie nga ts'i̱ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma yatuhu ku̱i̱tjusun ni xi y'éjña 'ma Nti̱a̱ná. B'a̱ ka̱ma xi nkú nga ts'ín kitsúya títjuhu̱n já profeta̱ xi ts'e̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ta̱ kinchja̱ko̱hó ngáhana nta̱ xi kint'e, xi nibaha ndji̱o̱jmi ján. B'i̱ kitsúna: —T'in ko̱ chjúbéí xu̱ju̱n xi kabix'óo̱, xi kjiya ntsja ntítsje xi síjñasun ntáchak'uu̱n ko̱ xi síjñasun t'anankiu̱. 


text:
<pb/>Kui nga b'a̱ ngji xihi̱n ra̱ ntítsjee̱ nga tsjáhana xu̱ju̱n i̱chíu̱. A̱s'a̱i b'i̱ kitsúna: —Chjúbéí ko̱ chi̱ne̱i̱. Xi nkúhu ntsjén ka̱ma a̱ya tsu̱'bai niu̱, tu̱nga a̱ya ka̱nts'ai sja ka̱ma. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i jakj'a xu̱ju̱n i̱chí xi kjiya ntsja ntítsjee̱ ko̱ kikjíne̱. Xi kama a̱ya tsu̱'bá xi nkúhu ntsjén. Tu̱nga nk'ie nga ja kitujen, sja kama a̱ya ka̱nts'á. 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kik'inna: —Tjíhin nga ta̱ ku̱i̱xínya ngáha̱ ri̱ xu̱ta̱ ni xi Nti̱a̱ná ja kits'ínkinchja̱ já profeta̱. Ku̱i̱xínyai ni xi Nti̱a̱ná ts'i̱ínko̱ xu̱ta̱ xi tjín tu̱ má nankihí ni, tu̱ má a̱ntjehé ni, xi nchja̱ tu̱ má éhén ni ko̱ já rei̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kik'a̱i̱na nku yá xá xi ch'achu̱ba̱ko̱ ko̱ b'i̱ kik'inna: —Ti̱síntje̱i̱n. Ch'a̱chu̱ba̱i̱ ni̱nku̱hu̱ Nti̱a̱ná ko̱ na̱chan chje̱. T'exki̱ nkú tjín maha xi i̱ncha ts'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná yo̱. 


text:
Tu̱nga najmi tu̱ ch'achu̱ba̱ní a̱nte xi tíjña na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi najmi be Nti̱a̱ná ja kik'a̱i̱hi̱ kui a̱ntee̱. Kui xi i̱ncha ku̱a̱si̱nne nga ts'i̱ínkatsún nanki jee̱ yachán jo sá tjíhin. 


text:
Ts'inkjíá jo já xi k'u̱éjña chji nga yjankina. I̱ncha ngju̱a̱ najyun kfe ko̱ ku̱i̱nchja̱ ngajona̱ nku mii̱ ko̱ jo unchan ko̱ cháte ko̱ te ni̱stjin. 


text:
<pb/>Kui já xi joo̱, kui xi nga joo̱ yá olibo̱ ko̱ nga joo̱ ni xi s'etísun nd'í xi tíi̱ncha nginku̱n Nda̱ Nti̱a̱ha̱ a̱sunntee̱. 


text:
Tsa tjín xi mjehe̱ ts'i̱ín'uhu̱n xi joo̱, ts'a ku̱i̱tjuhu nd'í xi k'u̱éti ngayjee̱ já kontra̱ha̱. B'a̱ ts'ín ku̱a̱yá tu̱ yáhá ni xi mjehe̱ i̱ncha ts'i̱ín'uhu̱n. 


text:
Ka̱maha̱ k'u̱échja nk'a ján tu̱ xi najmi ta̱ k'u̱a̱ha ts'í xi nkú tjín ni̱stjin ka̱maha̱ nga i̱ncha ku̱i̱nchja̱ éhe̱n Nti̱a̱ná. Ko̱ ta̱ ka̱maha̱ jní ts'i̱ín ma ntánijuo̱ ko̱ ka̱maha̱ tsjáha̱ kj'a̱í kj'a̱í kju̱a̱'un a̱sunntee̱ tu̱ xi nkú tjín ni̱yá mjehé ra̱ nga b'a̱ i̱ncha ts'i̱ín. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja ka̱ma ndju̱úhu̱ já xi joo̱ nga k'u̱éni̱jmí, a̱s'a̱i chu̱ xi ku̱i̱tjunji ti̱xa̱ na̱nko̱ kja̱ánko̱ jóo̱. Ts'i̱ín ngana̱ha̱ ko̱ ts'i̱ínk'ien. 


text:
S'e̱ntu yjoninte k'iehe̱n a̱ya ni̱yátéhe̱ nanki chánkoo̱ má ta̱ kis'et'a kruu̱ Nda̱ Nti̱a̱ha̱. Kui nankiu̱ xi nanki Sodoma̱ ko̱ a̱nte Egipto̱ chubaha̱ nga nkuhú n'e mako̱ chu̱ba̱ya. 


text:
Jan ni̱stjin masen ka̱maha̱ nga i̱ncha ku̱a̱se̱he̱ yjoninte k'ie̱n xu̱ta̱ xi tjín nkú tjín nanki xi tjín, nkú tjín maha ntje̱he̱ xu̱ta̱ xi tjín, nkú tjín maha xu̱ta̱ xi nchja̱ tu̱ má éhén ni, ko̱ nkú tjín a̱nte má nga tjíntu. Najmi tsjánte nga i̱ncha s'e̱yanji yjoninte k'ie̱n. 


text:
Tsjo ka̱maha̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱ nga̱t'aha̱ ngabayaha̱. S'e̱he̱ kju̱a̱tsjo ko̱ b'i̱ ngján tsjáha̱ xinkjín ni, a̱t'aha̱ kju̱a̱sti kitsjáha̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱ já profeta̱ xi joo̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga nk'ie nga j'a jan ni̱stjin masen, Nti̱a̱ná kits'ínk'íéntu tík'un ngáha̱ ra̱. I̱ncha tsisintje̱n ngáha, ko̱ tu̱ ni xí i̱ncha kitsankjúhún ngayjee̱ xi kikiehe̱. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha kint'é nku nta̱ xi 'yún kinchja̱, xi nibaha ndji̱o̱jmi ján nga b'i̱ kitsúhu̱: —¡Nibánjiu e̱i̱! A̱s'a̱i nku ni̱nti̱ ngjinjiko̱ho̱ ndji̱o̱jmi ján ko̱ kikiehe̱ xu̱ta̱ kontra̱ha̱. 


text:
Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kama nku chón xi tu̱ xí 'yúhún. Nku tíkjá nankiu̱ je. Yatu mii̱ xu̱ta̱ kits'ínk'iehe̱n chóo̱n. Xu̱ta̱ xi ts'ankihi̱ yjoho̱ tu̱ ni xí i̱ncha kitsankjúhún. I̱ncha kits'ínkie yjoho̱ nga chánka Nti̱a̱ná xi tíjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
<pb/>J'a kju̱a̱ni̱ma̱ xi ma joho, tu̱nga jahá nibá tiña xi ma joo̱n. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua ni xi kama nk'ie nga jane tjio xi ma yatuhu 


text:
<pb/>Kits'ínkjane tjioho̱ ntítsje xi ma yatuhu ko̱ kinu'yá ndji̱o̱jmi ján nkjin nta̱ xi 'yún kinu'yá nga b'i̱ i̱ncha kitsú:<pb/>Má tsatéxuma xu̱ta̱,<pb/>Nti̱a̱ná ko̱ xi kits'ín nibá ngajoho̱<br/>ja tíi̱ncha batéxuma yo̱ nd'a̱i̱.<pb/>Kui xi ku̱a̱téxuma santaha tu̱ nkjéhé ni. 


text:
<pb/>Jáchá xi kan ñjuu̱ xi tjíntu nginku̱n Nti̱a̱ná i̱ncha kingjénsten ko̱ kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná. 


text:
B'i̱ i̱ncha kitsú:<pb/>Tí'ba̱i̱hi̱ máb'a̱chjíhi̱ ji, Nti̱a̱ni̱ xi tjíhi̱n nga'yún,<pb/>Nti̱a̱ xi tíjña ko̱ y'ejña.<pb/>A̱t'aha̱ ja tín'echjéín nga'yún chánka xi ts'i̱,<br/>ko̱ ja kuach'atuts'i̱hi̱n nga tíbatexumai.<pb/> 


text:
Kama kjaha̱n na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱,<br/>tu̱nga jahá kuichu ni̱stjihi̱n kju̱a̱kjan chánkahi̱,<br/>chu̱ba̱ nga ka̱maha̱ kju̱a̱ xu̱ta̱ xi k'ie̱n.<pb/>Ko̱ k'u̱a̱i̱hi̱ chjí xi sakúhu̱ xu̱ta̱ xi ts'i̱,<br/>já profeta̱ ko̱ xu̱ta̱ xi na̱xu̱ kits'ín,<br/>ngayjee̱ xi bekjúhin,<br/>xi ihi̱ ko̱ xi xi̱xi̱hi̱.<pb/>N'e̱kje xi ts'ínkatsún a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsix'á ni̱nku̱hu̱ Nti̱a̱ná xi síjña ndji̱o̱jmi ján ko̱ kiya a̱ya ni̱nku̱ kaxa̱ tsje xi bakúchji ni xi y'éndako̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi ts'e̱. Tsat'ai nd'ích'o̱n ko̱ xa̱áha̱n kama. Janeya ch'o̱n, kama nku chón, ko̱ 'yún kik'a ts'í ndji̱o̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kama chji ndji̱o̱jmi ján nku ni chánka xi tsakúchji ni xi ka̱ma. Kiya nku ta̱chju̱ún xi kingja ts'íu̱ xi nkúhu x'ótji. Sóo̱ kis'ejña kinte tsu̱ku̱ ko̱ tjín'aha̱ nku corona̱ xi te jo niñu tjíhi̱n. 


text:
<pb/>Ta̱ kama chji ndji̱o̱jmi ján kj'a̱í ni xi tsakúchji ni xi ka̱ma. Kiya nku ye̱ chánka xi ni. Yatu maha nintaku̱ ko̱ te ndji̱a̱ha̱. Nga nkúnkú nintaku̱ nkúnkú corona̱ tjí'aha̱. 


text:
Nits'in kikje'yúnko̱ho nku tjíkjá niñu xi tjín nk'a ján ko̱ kikjaníkj'ajen a̱suhu̱n t'anankiu̱. Tsasin'yún chu̱yatuku̱ nginku̱n ta̱chju̱ún xi ja ma tsíhín ntíhi̱ tu̱ xi kji̱ne̱he ntíu̱ nk'ie nga tsín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i nku ntíx'i̱n kitsihi̱n ta̱chjúu̱n. Kui xi tjíhin nga ndjá ku̱a̱téxumaha̱ ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱. Tu̱nga kichju'áhá ra̱ ntíhi̱ ta̱chjúu̱n. Má b'ejña Nti̱a̱ná nga batéxuma ngji s'ejña ntíu̱. 


text:
A̱s'a̱i a̱nte kixiu̱ ngji ta̱chjúu̱n nga tsanka. Má y'éndaha̱ Nti̱a̱ná nku a̱nte ngji, tu̱ xi yo̱ n'e̱kjéhen nku mii̱ ko̱ jo unchan ko̱ cháte ko̱ te ni̱stjin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kama nku kju̱a̱chán ndji̱o̱jmi ján. Ntítsje Miguel ko̱ ntítsje xi tje̱nko̱ho̱ i̱ncha kikjánko̱ chu̱yatuku̱. Kikján chu̱yatuku̱ ko̱ ntítsje xi tje̱nko̱ho̱. 


text:
Tsich'onsje chu̱yatuku̱ chánkoo̱, kui xi ye̱ chóo̱ xi 'mi nda̱ninda ko̱ xi ta̱ 'mi ya Satana, xi b'ana̱cha̱ha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱. Kui ko̱ ntítsjehe̱ kichjaníkj'ajen a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tu̱ xí 'yúhún kinu'yáha̱ nku nta̱ xi kint'e ndji̱o̱jmi ján. B'i̱ kitsú: —Nd'a̱i̱ kuats'ínk'anki Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi ts'e̱, kuakakúchji nga'yúhu̱n ko̱ nk'ie nga kui batéxuma. Xi kits'ín nibá Nti̱a̱ná tíbatéxuma. A̱t'aha̱ ja kuich'onsje xi batéjéne já nts'eé. Kui xi ni̱stjin ni̱stje̱n batéjénehe̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
Nga̱t'aha̱ jníhi̱ Chu̱tsa̱nko̱ kuats'ín ngana̱ha já nts'eé, a̱t'aha̱ kuats'ínkie yjoho̱ nga yjanki Jesu. A̱t'aha̱ najmi i̱ncha kitsankjún nga ku̱a̱yá. 


text:
Kui nga n'e̱tsjohonu xi tintsu̱bo̱o ndji̱o̱jmi ján, tu̱nga ni̱ma̱ rú n'ehenu jun xi tintsu̱bo̱o a̱sunntee̱ ko̱ a̱jin ntáchak'uu̱n. A̱t'aha̱ kaf'aijénk'unnu̱u nda̱nindoo̱. 'Yún kjan tímaha̱ a̱t'aha̱ be nga chuba ni̱stjin tíjñaha̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kikie chu̱yatuku̱ nga ja kichjanikj'ajen a̱sunntee̱, a̱s'a̱i tsanka tje̱nnki ta̱chju̱ún xi kitsihi̱n ntíx'i̱u̱n. 


text:
Tu̱nga johó tsja̱nka̱ ihi̱ ja̱ kik'a̱i̱hi̱ ta̱chjúu̱n tu̱ xi ka̱ma ngju̱a̱i̱ tje̱hen a̱nte xi tíjñaha̱ a̱nte kixiu̱. Ngji t'axín kjihi̱n ye̱ a̱nte má nga kin'ekjén jan nú masen tjíhin. 


text:
Tu̱nga t'anankiu̱hú tsasinko̱ho̱ ta̱chjúu̱n. Kitsjen nku ti̱xa̱ má nga jas'en ntáje̱ xi ts'asje ts'a chu̱yatuku̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tu̱ xí kama kjahán ra̱ chu̱yatuku̱ nga̱t'aha̱ ni xi kamoo̱ ko̱ ngji kjánko̱ ntje̱ xi tjíhi̱n ta̱chjúu̱n, kui xu̱ta̱ha xi f'átjo kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ tu̱ nku kits'ínkiehé yjoho̱ nga Jesu yjanki. 


text:
A̱s'a̱i kikie nku chu̱ xi tsitjujín ntáchak'uu̱n. Yatu maha nintaku̱ ko̱ te maha ndji̱a̱ha̱. Nga nkúnkú ndji̱a̱ha̱ nkúnkú corona̱ tjíntu'áha̱, ko̱ nga nkúnkú nintaku̱ nku j'áín xi najmi sasíhi̱n Nti̱a̱ná tjít'aha̱. 


text:
Chu̱ xi kikie b'a̱ tjín xa sine tjín, ko̱ b'a̱ k'un sjai xi nkúhu sjai chu̱ oso̱, ko̱ ts'a b'a̱ tjín ts'a leo̱n tjín. Chu̱yatuku̱ kikjanínk'a chu̱ xu'bo̱ nga kitsjá xáha̱. Y'éjña títjun ko̱ chánka kits'ín ma. 


text:
B'a̱ tjín xi tu̱ xí kin'e'uhún ra̱ nku nintaku̱ tjín, tu̱nga kin'enkihí ra̱ má nga kin'e'uhu̱n. Ngayjee̱ xu̱ta̱ a̱sunntee̱ i̱ncha kama nkjúhu̱n ko̱ kitsjennkíhi̱ chu̱. 


text:
I̱ncha kits'íntsjoho̱ xu̱ta̱ chu̱yatuku̱, a̱t'aha̱ kitsjá xáha̱ chu̱ xinkuu̱ nga kui xi ku̱a̱téxuma. Ko̱ ta̱ i̱ncha kits'íntsjoho̱ chu̱ xinkuu̱. B'i̱ i̱ncha kitsú: —Najmi tjín sa kj'a̱í xi nkúhu chu̱. ¿Yá xi ka̱ma kja̱ánko̱ho̱? 


text:
<pb/>Kik'a̱i̱ntehe̱ chu̱ nga nk'a k'u̱a̱sje yjoho̱ ko̱ nga najmi sku̱e̱nkjún Nti̱a̱ná nga ku̱i̱nchja̱, ko̱ kik'a̱i̱hi̱ nga yachán jo sá ku̱a̱téxuma. 


text:
A̱s'a̱i chu̱ najmi kikienkjún Nti̱a̱ná nga kinchja̱. Ch'on kitsúhu̱ Nti̱a̱ná ko̱ a̱nte xi má nga tíjña Nti̱a̱ná ko̱ ngayjee̱ xi tjíntu ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Ta̱ kik'a̱i̱ntehe̱ nga kja̱ánko̱ xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ nga ts'i̱ín ngana̱ha̱. Ta̱ kik'a̱i̱hi̱ nga ku̱a̱téxumaha̱ nkú tjín maha ntje̱he̱ xu̱ta̱ xi tjín, nkú tjín nanki xi tjín, nkú tjín maha xu̱ta̱ xi nchja̱ tu̱ má éhén ni ko̱ nkú tjín a̱nte má nga tjíntu. 


text:
A̱s'a̱i i̱ncha kits'íntsjoho̱ chu̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱sunntee̱ xi najmi tjíntunt'á j'áíhi̱n xu̱ju̱n xi ts'e̱ Chu̱tsa̱nka̱ xi kin'ek'ie̱n. A̱t'aha̱ kintehe̱ ni nga kamanda a̱sunntee̱ xu̱ju̱hu̱n Chu̱tsa̱nko̱ tjíntut'á j'áíhi̱n ngayjee̱ xi k'úéntu tík'uu̱n. Kui xi najmi i̱ncha kits'íntsjoho̱ chu̱. 


text:
Xi tjíhin nga ngju̱a̱i̱nijé, kui xi ngju̱a̱i̱nijé. Xi tjíhin nga n'e̱k'ienko̱ho ki̱cha̱, kui xi ki̱cha̱ ku̱a̱yáha. Kui nga tjíhin nga ts'i̱ín chúkju̱a̱ha xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ ndjá ku̱i̱nchajin ni xi s'ejihi̱n. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua chu̱ xi tsitju t'anankiu̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie kj'a̱í chu̱ xi tsitju t'anankiu̱. Jo maha ndji̱a̱ha̱. B'a̱ k'un ndji̱o̱ xi nkúhu ts'e̱ chu̱tsa̱nka̱, tu̱nga b'a̱há ts'ín nchja̱ xi nkúhu chu̱yatuku̱. 


text:
Ngajoho̱ chu̱ xi tjuu̱n batéxuma. Kits'ín chi̱ nga xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱ i̱ncha ts'i̱íntsjoho̱ chu̱ xi tjuu̱n, chu̱ xi kin'enkihi̱ má tu̱ xí uhún ra̱. 


text:
Nga'yún xi kitsjáha̱ chu̱ xi tjuu̱n ts'ana̱cha̱ko̱ho̱ ra̱ xu̱ta̱ nginku̱n chu̱ xi tjuu̱n. Kits'ín kju̱a̱'yúhu̱n ra̱ xu̱ta̱ nga ts'i̱ínnda nku sénni̱stjihi̱n chu̱ xi tjuu̱n, tu̱ xi cha̱nkjúhun xi najmi k'ien nk'ie nga tsichaya. 


text:
<pb/>Kik'a̱i̱ntehe̱ chu̱ xi ma joho nga ts'i̱ínk'íéjña tík'un sénni̱stjihi̱n chu̱ xi tjuu̱n, tu̱ xi ku̱i̱nchja̱ha sénni̱stjiu̱n ko̱ ts'i̱ín nga n'e̱k'ien ngayjee̱ xi najmi ts'i̱íntsjoho̱. 


text:
Ko̱ kits'ín chu̱ xi ma joho nga s'e̱t'aha̱ chu̱ba̱ ntsja kixi̱ ko̱ a ra̱ stjen ngayjee̱ xu̱ta̱, xi ihi̱ ko̱ xi xi̱xi̱hi̱, xi nchi̱náha̱ ko̱ xi x'a̱ha̱n, xi nda̱íhi̱ yjoho̱ ko̱ xi najmi nda̱íhi̱ yjoho̱. 


text:
Kits'ín nga najmi ch'a ka̱ma k'u̱a̱tse ko̱ a ra̱ ka̱ma ku̱a̱téña tsa mí nihi, tsa najmi tjíhi̱n chu̱ba̱ha̱ chu̱ ko̱ tsa j'áíhi̱n chu̱ ko̱ a ra̱ xki̱hi̱ j'áíhi̱n chu̱. 


text:
<pb/>Kui ni xu'bi̱ xi machjéhe̱n kju̱a̱nkjintak'un. Xi mankjihi̱n kat'asje xki̱hi̱ chu̱, a̱t'aha̱ xki̱hi̱ j'áíhi̱n nda̱há niu̱. Jun unchan ko̱ cháte ko̱ tj'ion nku niu̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nga Chu̱tsa̱nko̱ síjñasun a̱sunntu tje̱nki̱ Sio̱n. Tíi̱nchat'aha̱ unchan ko̱ yachán ñju mii̱ xu̱ta̱ xi tjíntut'áha̱ stjen j'áíhi̱n Chu̱tsa̱nko̱ ko̱ j'áíhi̱n Na̱'mihi̱ Chu̱tsa̱nko̱. 


text:
Kint'e nku nta̱ xi nibaha ndji̱o̱jmi ján. Janeya nto̱ xi nkú ts'ín faneya ntáje̱ nga ma 'yún ko̱ xi nkú ts'ín faneya ch'o̱n. B'a̱ ta̱ ts'ín jane nta̱ xi kint'e xi nkúhu nkjin ṉkjún arpa̱ xi tín'ekjane. 


text:
<pb/>Nginku̱n xi tíbatéxumoo̱ ko̱ nginku̱n xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n ko̱ nginku̱n jáchá xi kan ñjuu̱, tjín xi tíi̱ncha se nku soo̱n tse̱tse̱. Najmi ch'a tímaha̱ soo̱n xu'bo̱, nku tutuhú xi unchan ko̱ yachán ñju mii̱ xi tsitjujin a̱jihi̱n xu̱ta̱ a̱sunntee̱. 


text:
Kui xi najmi i̱ncha kits'ínsi yjoho̱ tsa jminchjín kikjantuko̱, a̱t'aha̱ najmi y'entuko̱ chju̱ún. Tsuhu̱ ra̱ nii̱ nk'ie nga najmi i̱ncha kits'íntsjoho̱ kj'a̱í nti̱a̱. I̱ncha yjankihi̱ Chu̱tsa̱nko̱ tu̱ má nga tífihí. Kui xi kis'echjíntjai a̱jihi̱n xu̱ta̱ xi tjín. Kui xi tí'ba̱i̱hi̱ Nti̱a̱ná ko̱ Chu̱tsa̱nko̱ nga chje̱ xi tjun tíi̱ncha n'e ma. 


text:
Ndaha nku én tsank'á najmi i̱ncha kinchja̱, a̱t'aha̱ kui xi je nginku̱n Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga i̱ncha kinchja̱ jan ntítsje 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie kj'a̱í ntítsje xi tsú'ba tje̱n nk'a ján nga nibáko̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná, kui xi tu̱ nkjéhé ni chjíhi̱ ra̱. Kui xi s'e̱ni̱jmíhi̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱, nkú tjín nanki xi tjín, nkú tjín maha ntje̱he̱ xu̱ta̱ xi tjín, nkú tjín maha xu̱ta̱ xi nchja̱ tu̱ má éhén ni ko̱ nkú tjín a̱nte má nga tjíntu. 


text:
'Yún kinchja̱ ntítsjee̱ nga b'i̱ kitsú: —Cha̱nkjún Nti̱a̱ná ko̱ n'e̱kio yjonu̱u nga kui xi chánka, a̱t'aha̱ ja kuichu chu̱ba̱ nga ts'i̱ínko̱kju̱a̱ xu̱ta̱. N'e̱tsjoho̱o xi kits'ínnda nk'a ján ko̱ t'anankiu̱, ntáchak'uu̱n ko̱ ntá ti̱xa̱ xi tjín. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i nku ntítsje xi ma joho b'i̱ kitsú: —Ja kuan'ekje, ja kuan'ekje nanki chánka Babiloni̱a̱. Kits'ín ch'i̱ ngayjee̱ xu̱ta̱, tu̱ xi tu̱ mí ni ch'onk'uhún ni i̱ncha ts'i̱ín xi nkú ta̱ ts'ín kui. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i nku ntítsje xi ma jahan b'i̱ kitsú: —Tsa tjín xi ts'i̱íntsjoho̱ chu̱ ko̱ sénni̱stjihi̱n ko̱ tsjánte nga s'e̱t'aha̱ chu̱ba̱ha̱ stjen ko̱ tsa ntsja, 


text:
kui xi tjíhin nga ts'i̱ínkjáínyjehe̱ kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná. B'a̱ ka̱maha̱ xi nkú maha̱ xi 'yún 'bi xán xi najmi kichjuje̱he̱n nga'yúhu̱n. Nd'í ko̱ sufri̱ k'u̱a̱i̱ko̱ho̱ ra̱ kju̱a̱ni̱ma̱ nginku̱n ntítsje jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ nginku̱n Chu̱tsa̱nko̱. 


text:
Ndaha tsa mí yjehe najmi ka̱mandyja̱ya ni̱nti̱hi̱ nd'í xi tsjá kju̱a̱'un. Ndaha nku ni̱stjin ko̱ ndaha nku ni̱stje̱n najmi ts'i̱ínkj'áíya xi ts'i̱íntsjoho̱ chu̱ ko̱ sénni̱stjihi̱n ko̱ xi ts'i̱ínkjáíhi̱n chu̱ba̱ha̱ j'áíhi̱n. 


text:
Kui nga tjíhin nga ts'i̱ín chúkju̱a̱ha xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná, xi f'átjo kju̱a̱téxumaha̱ ko̱ s'ejihi̱n Jesu. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kint'e nku nta̱ xi nibaha ndji̱o̱jmi ján nga b'i̱ kitsúna: —T'et'ai ni xu'bi̱: “¡Nd'a̱i̱ tíb'atuts'i̱nhi̱n ra̱ nk'ie nga nda tjín ts'e̱ xu̱ta̱ xi ku̱a̱yá nga s'ejihi̱n Nti̱a̱ná!” Ko̱ b'i̱ títsu Espiri̱tu̱: —Joho̱n, b'a̱ tjín. Kui xu̱ta̱ha xi i̱ncha ts'i̱ínkj'áíya a̱t'aha̱ ndjá xá xi i̱ncha kits'ín. Nti̱a̱ná tsjáha̱ chjíhi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ nga̱t'aha̱ ngayjee̱ ni nda xi i̱ncha kits'ín. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nkú ts'ín kichjusítje̱n cha̱ha̱n a̱sunntee̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsase ko̱ kikie nku ni̱nti̱ taba. A̱sun ni̱nti̱u̱ tíjñasun nku xi b'a̱ tjín xi nkúhu Ntíhi̱ Nda̱x'iu̱n tjín. Tjí'aha̱ nku corona̱ to̱onsine. Kjiya ntsja ya nku ki̱cha̱ yjo xi n'echjén nga ti tuni̱ñu̱. 


text:
A̱s'a̱i ni̱nku̱ tsitjuhu kj'a̱í ntítsje ko̱ 'yún kinchja̱ nga b'i̱ kitsúhu̱ xi tíjñasun ni̱nti̱u̱: —Ja kama chá ni xi tjíntje̱ a̱sunntee̱. Ki̱cha̱hi̱ ti̱cháko̱honi niu̱ ko̱ ch'a̱tjóí, a̱t'aha̱ ja kuichu chu̱ba̱ nga ch'a̱tjó cho̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i xi tíjñasun ni̱nti̱u̱ ki̱cha̱ha̱ tsateko̱ho ni xi tjíntje̱ a̱sunntee̱ ko̱ j'áya cha̱ha̱n. 


text:
Ko̱ na̱chan chje̱ ta̱ tsitju kj'a̱í ntítsje xi batéxumaha̱ nd'íu̱. Kui xi 'yún kinchja̱ nga b'i̱ kitsúhu̱ xi y'a ki̱cha̱ yjoo̱: —Ki̱cha̱ yjo̱hi̱ ti̱chákjáko̱honi éhe̱n tuntsja̱jé xi tjín a̱sunntee̱, a̱t'aha̱ ja chu̱ba̱ha̱ nga stí tuntsja̱jée̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ki̱cha̱ha̱ ntítsjee̱ tsateko̱ho tuntsja̱jé xi tjín a̱sunntee̱ ko̱ kits'ínkj'a má nga ts'íónnki tuu̱, kui xi tsuhu̱ ra̱ má nga s'e̱jña chji kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Kits'ionnkí tuntsja̱jée̱ na̱tsihi̱n nankiu̱, tu̱nga tu̱ jníhí kitju. Xi nkú ra̱ ma nku metru̱ masen kama nga na̱nka̱ha̱ jníu̱ ko̱ jan ra̱ unchan kilome̱tru̱ kama nga tayáha̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kikie ndji̱o̱jmi ján kj'a̱í ni chánka xi ma nkjúnná, xi tsakúchji ni xi ka̱ma. Yatu ntítsje kikie xi i̱ncha y'a yatu kju̱a̱ni̱ma̱ xi fekuhu. B'a̱ ts'ín ku̱i̱chú ma ndju̱úhu kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná xi tíb'éjña chji. 


text:
<pb/>Kikie nku ni xi b'a̱ tjín nku ntáchak'un chu̱tsín xi nd'í kin'etjijinko̱ho tjín. Ko̱ a̱ndaihi̱ ntáchak'uu̱n tíi̱ncha ndju xu̱ta̱ xi kits'ín ngana̱ha̱ chu̱. Kui xi Najmi kits'íntsjoho̱ sénni̱stjihi̱n ko̱ najmi kits'ínkjáíhi̱n nga kis'et'aha̱ xki̱ j'áíhi̱n chu̱. I̱ncha y'a xu̱to̱ najní arpa̱ xi Nti̱a̱ná kitsjáha̱. 


text:
Tíi̱ncha se soho̱n Moise, nda̱ xi kits'ínxát'aha̱ Nti̱a̱ná, ko̱ ta̱ tíi̱ncha se soho̱n Chu̱tsa̱nko̱. B'i̱ tíi̱ncha tsu:<pb/>Ji Nti̱a̱ni̱, ji tjíhi̱n nga'yún.<pb/>Chánka ni xi kin'endai ko̱ ma nkjúnni̱.<pb/>Kixi̱ ko̱ na̱xu̱ ni̱yá xi ts'i̱.<pb/>Ji xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ xi tjín.<pb/> 


text:
Ngayjee̱ xu̱ta̱ tjíhin nga tsa̱nkjúhin, Nti̱a̱ni̱.<pb/>Ngayjee̱ xu̱ta̱ tjíhin nga ts'i̱íntsjohi.<pb/>A̱t'aha̱ nku tutu ji xi tsjei.<pb/>Kj'u̱a̱í nginkuin ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín nga ts'i̱íntsjohi,<br/>a̱t'aha̱ ja ya nga kixi̱ n'ei kju̱a̱. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja kama ni xu'bi̱, kikie nga tsix'á ni̱nku̱, a̱nte nkjúhu̱n Nti̱a̱ná xi síjña ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Tsitju ni̱nku̱ yatu ntítsje xi i̱ncha y'a kju̱a̱ni̱mo̱. I̱ncha yja najyun xi je ko̱ xi tíbat'ai ko̱ 'me̱he̱ tjíntukjáha̱ ni s'ekjá to̱onsine. 


text:
A̱s'a̱i nku xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n kitsjáha̱ nga nkúnkú ntítsje xi yatuu̱ nku tasa̱ to̱onsine xi kitsehe ni xi ts'i̱ín nibájennehe̱ xu̱ta̱. Kui xi kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná, Nti̱a̱ná xi tíjña tík'un tu̱ nkjéhé ni. 


text:
Kitsehe a̱ya ni̱nku̱ ni̱nti̱ xi tsitjujíhin kju̱a̱chánkaha̱ ko̱ nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná, ko̱ ndaha nku najmi kama jas'en a̱ya ni̱nku̱ santa nkúhu nga jeya kju̱a̱ni̱ma̱ xi yatuu̱ xi i̱ncha y'a ntítsje xi yatuu̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kint'e nku nta̱ xi tu̱ xí 'yúhún xi nibaha a̱ya ni̱nku̱. B'i̱ kitsúhu̱ ntítsje xi yatu maha: —Tankíún. Ta̱tendzjosún a̱sunntee̱ ni xi tíi̱ncha tasa̱ xi yatu xi kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi tjuu̱n ngjiténdzjosún a̱sunntee̱ ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. A̱s'a̱i xu̱ta̱ xi tjíntut'áha̱ chu̱ba̱ha̱ chu̱ ko̱ xi kits'íntsjoho̱ sénni̱stjihi̱n i̱ncha kingjaha̱ tsé ch'onk'un xi kitsjáha̱ kju̱a̱'un. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma joho tsaténdzjojín ntáchak'uu̱n ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. A̱s'a̱i jní kama ntáchak'uu̱n xi nkúhu jníhi̱ nku nda̱ xi kan'ek'ien. K'ien ngayjee̱ xi tjíntu tík'un a̱jin ntáchak'uu̱n. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma jahan tsaténdzjojín ntáje̱ ko̱ a̱jin ntá ti̱xo̱ ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. A̱s'a̱i jní kama. 


text:
Kint'e nga b'a̱ kitsú ntítsje xi batéxumaha̱ ntánijuo̱: —Tsje ní ji, Nti̱a̱ xi tíjña ko̱ y'ejña. Kixi̱ kuan'ei nga b'a̱ ts'ín kuan'ei kju̱a̱. 


text:
A̱t'aha̱ kui xu̱ta̱ xu'bo̱ i̱ncha tsaténdzjo jníhi̱ xu̱ta̱ jee̱ ko̱ já profeta̱. Nd'a̱i̱ ji kuak'a̱i̱hi̱ nga jní i̱ncha kuak'i. B'a̱ ts'ín machjéhe̱n. 


text:
<pb/>Ta̱ kint'e nku xi b'i̱ kitsú a̱jin na̱chan chje̱: —Joho̱n, Nti̱a̱ xi tjíhi̱n nga'yún, ji xi kixi̱ ko̱ na̱xu̱ n'ei kju̱a̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma ñjuhu tsaténdzjojnúhu̱ ts'íu̱ ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. Kik'a̱i̱hi̱ kju̱a̱ ts'íu̱ nga nd'í k'u̱étiko̱ho xu̱ta̱. 


text:
A̱s'a̱i 'yún kits'ínchjaha̱n nubóo̱ xu̱ta̱. Ndaha tsa b'a̱ kama, najmi i̱ncha ngjikj'áhá ra̱ ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi i̱ncha kits'ínkie yjoho̱ nga Nti̱a̱ná xi chánka. Tu̱ sa ní najmi kikienkjún Nti̱a̱ná nga kinchja̱. Nti̱a̱ná, kui xi maha̱ tsjá kju̱a̱ni̱ma̱ xu'bi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma uhun tsaténdzjo ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱ má tíjñasun chu̱ nga tíbatéxuma. A̱s'a̱i kama jyun ngayjee̱ má tíbatéxuma chu̱. I̱ncha kikjinene nja̱i̱ xu̱ta̱ nga̱t'aha̱ kju̱a̱'un xi tíi̱ncha be. 


text:
Ch'on i̱ncha kitsúhu̱ Nti̱a̱ná xi tíjña nk'a ján tu̱ nga̱t'aha̱ kju̱a̱'un xi tíi̱ncha be ko̱ tsé xi i̱ncha kingjaha̱, tu̱nga tu̱ nkú najmi i̱ncha ngjikj'áhá ra̱ ani̱ma̱ha̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma juhun tsaténdzjojín ntáje̱ chánka Eufra̱te̱ ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. A̱s'a̱i kixíya ntáje̱ tu̱ xi tsjántehe̱ ra̱ nga kj'u̱a̱ já rei̱ xi nibáha má tju ts'íu̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie jan jáninda xi b'a̱ k'un cháxkje̱ k'un. Ts'a chu̱yatuku̱ tsitju chu̱ ko̱ ts'a chu̱ xi ma joho ko̱ ts'a nda̱ profeta̱ tsank'óo̱. 


text:
Kui jánindoo̱ xi ts'ín kju̱a̱nkjún ko̱ i̱ncha bitju nga nchja̱ ñjaha̱ já rei̱ xi tjín ngayjee̱ a̱sunntee̱, tu̱ xi k'u̱éndaha yjoho̱ jóo̱ xi má nga i̱ncha ts'i̱ín kju̱a̱chán. A̱t'aha̱ kju̱a̱chán chánka s'e̱ ni̱stjin nk'ie nga ku̱a̱kúchji yjoho̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún. 


text:
<pb/>“Cha̱so̱o, an kjúa̱ xi nkú joyaha nda̱ ndyjé. ¡Nda tjín ts'e̱ xi tíjña tík'un ko̱ xi tíjña ndaha̱ najyuhu̱n tu̱ xi najmi kjúátsú'ba kistihi ko̱ najmi ka̱ma subaha̱ ra̱ nga cha̱!” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i ntítsje xi ma yatuhu tsaténdzjo ni xi tíi̱ncha tasa̱ha̱. Kinu'yá nku nta̱ xi tu̱ xí 'yúhún. A̱ya ni̱nku̱ má b'ejña Nti̱a̱ná nga batéxuma nibaha nto̱ nga b'i̱ kitsú: —Ja kama. 


text:
<pb/>Tsat'ai nd'ích'o̱n, xa̱áha̱n kama, janeya ch'o̱n, ko̱ kama nku chón xi tu̱ xí 'yúhún. Nkúhu nga tjíntu xu̱ta̱ a̱sunntei̱ najmi kje̱e ma nku chón xi nkúhu xu'bo̱, a̱t'aha̱ tu̱ xí 'yúhún kama chóo̱n. 


text:
Jan tsitju nanki chánkoo̱ nga tsakjanya ko̱ kin'ekje nanki xi tjín a̱sunntee̱. J'áítsjehe̱n Nti̱a̱ná nanki chánka Babiloni̱a̱ xi má nga kits'ín nibánehe̱ kju̱a̱kjan chánkaha̱. Kin'ek'i nanki Babiloni̱a̱ kju̱a̱kjaha̱n Nti̱a̱ná. 


text:
Nk'a ján nibaha̱ ra̱ ts'í ndji̱o̱ i xi kik'anehe̱ xu̱ta̱. Ts'ati yachán kilu̱ áíhi̱ niu̱. Én ch'on tsu kinchja̱ xu̱ta̱ nga najmi kikienkjún Nti̱a̱ná nga̱t'aha̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xi ts'e̱ ts'í ndji̱o̱, a̱t'aha̱ un ṉkjún i̱ncha kikiehe̱ nga̱t'aha̱ kju̱a̱ni̱ma̱ chánka xu'bi̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i j'aisena nku ntítsje xi síjñajihi̱n ntítsje xi yatuu̱, ntítsje xi i̱ncha y'a tasa̱ xi yatuu̱. B'i̱ kitsúna: —Nibái̱. Kuakuchjíhi xi nkú ts'ín n'e̱ko̱kju̱a̱ na̱ská k'aku̱ xi tíjñasun ntáje̱ chánkoo̱. 


text:
Já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha kikjantuko̱ na̱skóo̱ ko̱ xu̱ta̱ xi tjíntu a̱sunntee̱ ta̱ i̱ncha kikjantuko̱ no̱. B'a̱ ts'ín kindyjajihi̱n ra̱ xi nkú ts'ínndyjajihi̱n xu̱ta̱ nk'ie nga ma ch'i̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aijínna Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná ko̱ ngjiko̱na ntítsjee̱ a̱nte kixiu̱. Yo̱ kikie nku ta̱chju̱ún xi tjísuhu̱n nku chu̱ xi ni. Nkú ts'ín chubaha̱ xu̱ta̱, b'a̱ ts'ín tjít'aha̱ chu̱ nga kitsejnúhu̱. Tu̱nga én xi najmi tíbenkjúhún Nti̱a̱ná tjít'aha̱. Yatu maha nintaku̱ ko̱ te maha ndji̱a̱ha̱. 


text:
Nku najyun kuan ko̱ ni yja no̱. Kitsejnúhu̱ ra̱ to̱onsine ko̱ kj'a̱í kj'a̱í ndji̱o̱ tsjo k'un. Kjiya ntsja nku tasa̱ to̱onsine xi kitsehe ni xi najmi sasíhi̱n Nti̱a̱ná ko̱ ni xi si nginku̱n Nti̱a̱ná, kui xi tsuhu̱ ra̱ kju̱a̱ská xi kits'ín. 


text:
Tjít'a stjen nku j'áín xi najmi chu̱ba̱ mankjihi̱n xu̱ta̱. B'i̱ ts'ín tjít'a: “Nanki chánka Babiloni̱a̱.” Kui xi na̱aha̱ jminchjín ská ko̱ na̱aha̱ xu̱ta̱ xi ts'ín ni xi najmi sasíhi̱n Nti̱a̱ná. 


text:
Kikie nga ch'i̱ no̱. Jníhi̱ xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ jníhi̱ xu̱ta̱ xi kin'ek'ien nga̱t'aha̱ nga kits'ínkie yjoho̱ nga Jesu yjanki, kui xi kits'ín ch'i̱hi̱. Nk'ie nga kikie no̱, tu̱ ni xí kama nkjúhúnna. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúna ntítsjee̱: —¿Á tíma nkjúhun ri? Xínyaha nkú tjíhi̱n ra̱ nga̱t'a ts'e̱ no̱ ko̱ chu̱ xi tjísuhu̱n, xi yatu maha nintaku̱ ko̱ te maha ndji̱a̱ha̱. 


text:
Chu̱ xi kuayai, kui xi y'ejña nk'ie. Najmi ta̱ tjíhin nd'a̱i̱. Tu̱nga ku̱i̱tjunjihí a̱ya ti̱xa̱ na̱nko̱ nga ngju̱a̱i̱ má nga ndyja̱. Xu̱ta̱ xi najmi tjíntut'á j'áíhi̱n kintehe̱ ni nga kamanda a̱sunntee̱ xu̱ju̱n xi má nga tjíntut'á j'áíhi̱n ngayjee̱ xi k'úéntu tík'un, kui xu̱ta̱ha i̱ncha ka̱ma nkjúhu̱n nk'ie nga i̱ncha sku̱e̱ chu̱ xi y'ejña nk'ie ko̱ najmi ta̱ tjíhin nd'a̱i̱ tu̱nga kj'u̱a̱í ngáha. 


text:
<pb/>’Kui ni xu'bi̱ xi machjéhe̱n kju̱a̱nkjintak'un. Nintaku̱ xi yatuu̱, kui xi tsuhu̱ ra̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xi yatu xi tíjñasun no̱. 


text:
Ta̱ tsuhu̱ ra̱ yatu já rei̱. Un já rei̱ xu'bi̱ ja i̱ncha kits'ínndyja, nku xi tjín saha̱ xá nd'a̱i̱, ko̱ nku xi najmi kje̱e f'ai. Kui xi najmi 'yún tse ka̱maha̱ nk'ie nga kj'u̱a̱í. 


text:
Chu̱ xi y'ejña nk'ie ko̱ najmi ta̱ tjíhin, kui xi nda̱ rei̱ xi ma jiu̱n, xi ta̱ nku xi yatuu̱. A̱s'a̱i ngju̱a̱i̱ má nga ndyja̱. 


text:
<pb/>’Ndji̱a̱ te xi kuayai, kui xi tsuhu̱ ra̱ te já rei̱ xi najmi kje̱e 'ba̱i̱ xáha̱, tu̱nga k'u̱a̱i̱ xáhá ra̱ nga ku̱a̱téxumako̱ chu̱ nku ora̱ tjíhin. 


text:
I̱ncha kja̱ánko̱ Chu̱tsa̱nko̱, tu̱nga ts'i̱ín ngana̱há Chu̱tsa̱nko̱, a̱t'aha̱ kui xi Nda̱ Nti̱a̱ha̱ já nti̱a̱ ko̱ Nda̱ rei̱hi̱ já rei̱. I̱ncha tje̱nnkihi̱ Chu̱tsa̱nko̱ xu̱ta̱ xi kinchja̱ha̱ Nti̱a̱ná ko̱ j'ájihi̱n, xi kixi̱ i̱ncha kits'íntjusun ni xi kitsúhu̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Ko̱ b'a̱ ta̱ kitsú yana ntítsjee̱: —Ntáje̱ xi kuayai má nga tíjñasun na̱skóo̱, xu̱ta̱há niu̱. Tu̱ mí ntje̱hé ni y'aha̱ra̱, tu̱ mí éhén ni ko̱ tu̱ mí nankihí ni. 


text:
Ndji̱a̱ xi te xi kuayai xi tjíhi̱n chu̱, kui xi i̱ncha ts'i̱ín unkie na̱skóo̱. I̱ncha kjé'aha̱ ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n ko̱ k'u̱éjña kisti. Kji̱ne̱ yjonintehe̱ no̱ ko̱ nd'í i̱ncha k'u̱étiko̱ho. 


text:
A̱t'aha̱ Nti̱a̱ná y'éjña a̱jin ani̱ma̱ha̱ ndji̱a̱ xi tee̱ xi má nga i̱ncha ts'i̱ín ni xi mjehe̱ Nti̱a̱ná. Kui nga nkuhú i̱ncha ts'i̱ín maha yjoho̱ ko̱ i̱ncha tsjáha̱ chu̱ nga kui xi ku̱a̱téxuma santa nkúhu nga ku̱i̱tjusun én xi kitsú Nti̱a̱ná. 


text:
Nk'ie nga ja kama ni xu'bi̱, a̱s'a̱i kikie kj'a̱í ntítsje xi nibajehen ndji̱o̱jmi ján. Kui xi chánka xá xi tjíhi̱n. Kju̱a̱chánka xi tjíhi̱n kits'ín ndzjehe̱n a̱sunntee̱. 


text:
'Yún kinchja̱ nga b'i̱ kitsú: —Ja kuan'ekje. Ja kuan'ekje nanki chánka Babiloni̱a̱. Ja ni'yaha̱ jánindoo̱ kama, a̱nte má tjíntuyá ngayjee̱ jáninda xi tjín. Ja nu̱ba̱ha̱ ngayjee̱ ni̱se xi uncha ko̱ xi si nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
A̱jihi̱n nanki xingisoo̱ nku na̱ská kama nanki Babiloni̱a̱. Xi nkúhu tsa kik'i jóo̱ kju̱a̱skáha̱ no̱ nga kikjantuko̱. Já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha kikjantuko̱ no̱, ko̱ kama nchi̱ná já tiyanta̱ xi tjín nga̱t'aha̱ ni ṉkjún xi ts'atse nga tsjo ts'ín y'ejña. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kint'e kj'a̱í nta̱ xi nibaha ndji̱o̱jmi ján xi b'i̱ kitsú: —Ti̱tjusjo̱jiun nankiu̱, jun xi xu̱ta̱ xi ts'a̱n, tu̱ xi najmi ko̱ jun ch'a̱njiko̱honu ngatitsuhu̱n ko̱ tu̱ xi najmi cha̱ko̱honu kju̱a̱ni̱ma̱ xi sa̱kúhu̱. 


text:
A̱t'aha̱ santaha ndji̱o̱jmi ján ja tíbichú ngatitsuhu̱n. Ja tjínjin k'un Nti̱a̱ná jé xi tíi̱ncha ts'ín. 


text:
<pb/>’N'e̱k'íéchjíú ni xi kits'íhi̱n xu̱ta̱. Jo tjíhin nga n'ek'íéchjíú ngatitsuhu̱n. Ti̱nchajihu̱un tasa̱ha̱ ni xi k'úí, xi jo ni̱yá nga 'yún kjan sa nga xi kitsjáha̱ xi kj'a̱í. 


text:
Xi nkú ts'ín 'yún nk'a ts'asje yjoho̱ ko̱ tsjo ts'ín y'ejña, b'a̱ ta̱ ts'ín 'yún tjoho̱n kju̱a̱ni̱ma̱ ko̱ kju̱a̱ba nd'a̱i̱. A̱t'aha̱ b'a̱ títsu nga kui rú nku na̱ rei̱na̱, najmi na̱ x'a̱n rú ko̱ rú najmi s'e̱he̱ kju̱a̱ba. 


text:
Kui kju̱a̱ha nkuhú nga ni̱bane tentehe̱ ra̱ kju̱a̱ni̱ma̱, ngabaya, kju̱a̱ba ko̱ kjintíá. Nd'í s'e̱tíko̱ho, a̱t'aha̱ tjíhi̱n nga'yún Nti̱a̱ná xi ts'ínko̱kju̱a̱ha̱. 


text:
<pb/>Ni xi tjíhi̱n na̱ská Babiloni̱a̱ já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱ kits'ínchjénko̱ no̱ ko̱ jóo̱ i̱ncha kikjantuko̱ no̱. Kui nga nk'ie nga i̱ncha sku̱e̱he jóo̱ ni̱nti̱ xi tíbitju má nga títi nankiu̱, i̱ncha kji̱ntát'a ko̱ un ka̱ma k'un. 


text:
Kjin ku̱i̱ncha, a̱t'aha̱ i̱ncha tsa̱nkjún kju̱a̱'un xi tí'ba̱i̱hi̱ nankiu̱ ko̱ b'a̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱: —¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin! ¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin nanki chánkoo̱, nanki Babiloni̱a̱ xi nk'a tje̱n! A̱t'aha̱ nkuhú nga n'eko̱kju̱a̱ha. 


text:
<pb/>Játiyanta̱ xi tjín a̱sunntee̱ ta̱ kji̱ntát'a ko̱ un sku̱e̱he̱ nga̱t'aha̱ ni xi tímaha̱ nankiu̱, a̱t'aha̱ najmi ta̱ tjín xi k'u̱a̱tsehe̱ ra̱ ch'á xi kj'u̱a̱íko̱. 


text:
A̱t'aha̱ to̱onsine ko̱ to̱ontaba, nkjin tíkjá ndji̱o̱ tsjo k'un ko̱ nkjin tíkjá najyun chjí, najyun kuan ko̱ xi nihi̱, nkjin tíkjá yá xi sinjne̱ ko̱ nkjin tíkjá ni xi kin'endako̱ho yá xi chjí ko̱ ki̱cha̱ ko̱ kj'a̱í sa nihi xi tjín, 


text:
nkjin tíkjá ni xi sinjne̱ ko̱ ntá sinjne̱, tjink'úbjo ko̱ xán, seti̱, ku̱a̱n ni̱ñu̱ xi chjí ko̱ tuni̱ñu̱, turu̱ ko̱ chu̱tsa̱nka̱, ndje̱ ko̱ yá xi kje'yún ndje̱, ko̱ santaha xu̱ta̱ musu̱ xi satéña, kui niu̱ xi i̱ncha f'aiko̱ jóo̱. 


text:
B'a̱ k'úíhi̱n nanki Babiloni̱a̱: —¡Ja najmi ta̱ tjíhin ri tu tsjo k'un xi kama mje ṉkjúhin! ¡Ja kuan'endyja kjin ni tsjo k'un xi tjíhin ko̱ kju̱a̱nchi̱náhi̱! ¡Najmi ta̱ sa̱kú saha ri! 


text:
<pb/>Kjin i̱ncha ku̱i̱ncha já tiyanta̱ xi i̱ncha kama nchi̱nántjaihi nankiu̱, a̱t'aha̱ i̱ncha tsa̱nkjún kju̱a̱'un xi sku̱e̱he̱ nankiu̱. I̱ncha kji̱ntá ko̱ un sku̱e̱he̱ nga̱t'aha̱ ni xi tímaha̱ nankiu̱ 


text:
nga b'a̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱: —¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin! ¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin nanki chánkoo̱! Kui xi kingja najyun chjí xi kuan ko̱ xi ni, nayjun xi yjajnuhu̱ to̱onsine ko̱ kj'a̱í kj'a̱í ndji̱o̱ tsjo k'un. 


text:
Nkuhú nga kfehe ngayjee̱ kju̱a̱nchi̱ná chánka xu'bi̱. Nkjin i̱ncha ku̱i̱ncha ngayjee̱ já xi ts'ínko̱ yábarku̱, xi yá barku̱ i̱ncha b'emayá, xi ts'ínxáya yábarku̱ ko̱ ngayjee̱ xi ntáchak'uu̱n sakúhu̱ra̱ ni xi i̱ncha kjine. 


text:
Nk'ie nga i̱ncha sku̱e̱ ni̱nti̱ xi tíbitju má nga títi nankiu̱, 'yún i̱ncha ku̱i̱nchja̱ nga b'a̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱: —¿Má nankihi xi b'a̱ ta̱ tjín xi nkú tjín nanki chánkoo̱? 


text:
<pb/>I̱ncha ku̱a̱té'a ndyjo nintaku̱ nga ku̱a̱kúchji nga kju̱a̱ba tjíhi̱n, i̱ncha kji̱ntá ko̱ un sku̱e̱he̱ nga̱t'aha̱ ni xi tímaha̱ nankiu̱ nga b'i̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱: —¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin! ¡Ni̱ma̱ rú ts'íhin nanki chánkoo̱! 'Yún ts'atse ni xi chjí. Yo̱ kama nchi̱ná ngayjee̱ xi tjíhi̱n yábarku̱. Tu̱ nkuhú nga kuan'ekjehe ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n. 


text:
<pb/>Kat'etsjonu̱u, jun xi tintsu̱bo̱o ndji̱o̱jmi ján nga̱t'aha̱ ni xi tín'ehe̱ nanki chánkoo̱. Kat'etsjonu̱u, jun xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ já postru̱ ko̱ já profeta̱, a̱t'aha̱ Nti̱a̱ná kuats'ínko̱kju̱a̱ nankiu̱ nga̱t'aha̱ ni xi kits'ínnu̱u. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i nku ntítsje xi nk'a tje̱n kikjesíntje̱n nku ndji̱o̱ na̱xi̱ áí. Kui xi kikjaníkj'ajin ntáchak'uu̱n nga b'i̱ kitsú: —B'i̱ ts'ín 'yún n'e̱kje nanki chánka Babiloni̱a̱ ko̱ najmi ta̱ ch'a sku̱e̱he̱ ra̱. 


text:
Najmi ta̱ ku̱i̱nú'yáha a̱ya ni̱yátéhe̱ nga kju̱a̱ne̱ najní arpa̱ ko̱ yána̱xu̱ ko̱ tjio. Yo̱ najmi ta̱ s'e̱he já xi ts'ínnda nkjin tíkjá ni. Yo̱ najmi ta̱ ku̱i̱nú'yáha nga ku̱a̱kjan tuni̱ñu̱. 


text:
Najmi ta̱ ts'i̱ín ndzjehen ndaha nku nd'í a̱ya ni̱yátéhe̱ ko̱ najmi ta̱ ku̱i̱nú'yáha s'í kju̱a̱bixan. B'a̱ ka̱ma ta̱ ndaha tsa já tiyanta̱ xi tjín yo̱ kama já k'aku̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ xi tjín ko̱ tj'e xi maha̱ ts'ana̱cha̱ko̱ho̱ ra̱ ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín. 


text:
A̱t'aha̱ kui nankiu̱ y'anji jníhi̱ já profeta̱, jníhi̱ xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ ngayjee̱ xi kin'ek'ien a̱sunntee̱.<pb/>


text:
Nk'ie nga ja kama ni xu'bi̱, a̱s'a̱i kint'e nta̱ha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi 'yún kinchja̱ ndji̱o̱jmi ján nga b'i̱ i̱ncha kitsú:<pb/>—¡Kan'etsjoho̱ Nti̱a̱ná, kui xi ts'ínk'ankiná!<pb/>Kui xi ts'e̱ kju̱a̱chánka ko̱ nga'yún.<pb/> 


text:
A̱t'aha̱ nda ts'ín ko̱ kixi̱ ts'ín kju̱a̱,<br/>ja kuats'ínko̱kju̱a̱ na̱ská k'aku̱<br/>xi ni najmi ndaha̱ kits'ínkatsúnko̱ho xu̱ta̱.<pb/>Nti̱a̱ná ja kuakasje chjí jníhi̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱há ta̱ i̱ncha kitsú ngáha: —¡Kan'etsjoho̱ Nti̱a̱ná! Ni̱nti̱ xi tíbitjuhu̱ nanki chánkoo̱ ngju̱a̱i̱nji nk'a ján tu̱ nkjéhé ni. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kingjénsten santaha t'anankiu̱ jáchá xi kan ñjuu̱ ko̱ xi ñju xi tjíntu tík'uu̱n nga kits'íntsjoho̱ Nti̱a̱ná, kui xi tíjñasun a̱nte má batéxuma. B'i̱ i̱ncha kitsú: —¡B'a̱ katuma! ¡Kan'etsjoho̱ Nti̱a̱ná! 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kinu'yá nku nta̱ xi nibaha̱ ra̱ má b'ejña Nti̱a̱ná nga b'i̱ kitsú:<pb/>N'e̱tsjoho̱ Nti̱a̱ná ngayjo jun xi xu̱ta̱ xi ts'e̱,<br/>jun xi yankjún Nti̱a̱ná, xi xi̱xi̱hi̱ ko̱ xi ihi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kint'e nga xi nkú ts'ín nu'yá nkjin nta̱ha̱ xu̱ta̱, xi nkú ts'ín faneya ntáje̱ nga ma 'yún ko̱ xi nkú ts'ín 'yún faneya ch'o̱n. B'i̱ kitsú nto̱:<pb/>—¡Kan'etsjoho̱ Nti̱a̱ná!<pb/>A̱t'aha̱ tíbatéxuma Nti̱a̱ná, Nti̱a̱ xi tjíhi̱n nga'yún.<pb/> 


text:
Kat'etsjoná ko̱ katsejíhinná kju̱a̱tsjo,<br/>n'e̱kié yjoná nga kui xi chánka.<pb/>A̱t'aha̱ ja kuichu chu̱ba̱ kju̱a̱bixaha̱n Chu̱tsa̱nko̱,<br/>ja kab'énda yjoho̱ xi k'úéjñako̱.<pb/> 


text:
Ka'ba̱i̱hi̱ nga ngju̱a̱ najyun xi chjí,<br/>xi je ko̱ xi tíbat'ai. Kui niu̱ xi tsuhu̱ ra̱ ni xi nda i̱ncha kits'ín xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná. 


text:
A̱s'a̱i b'a̱ kitsúna ntítsjee̱: —T'et'ai ni xu'bi̱: “¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xi kik'inyaha̱ ra̱ nga kj'u̱a̱íhi s'í kju̱a̱bixaha̱n Chu̱tsa̱nko̱!” Ko̱ b'a̱ ta̱ kitsúna: —Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Nti̱a̱ná xi b'a̱ kitsú. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i tsási̱nkúnch'int'aha̱ ntítsjee̱ xi má nga ts'intsjoho̱, tu̱nga b'a̱há kitsúna: —Najmi b'a̱ tu̱ n'ei. An ta̱ ts'inxát'aha̱ Nti̱a̱ná xi nkúhu ji ko̱ ta̱ xi nkúhu já nts'ei xi tu̱ nkú tíma 'yún tak'uhún én xi tsakúya Jesu. Nti̱a̱náhá xi n'e̱tsjoihi̱. A̱t'aha̱ én xi tsakúya Jesu, kui ée̱n xi ts'ínkinchja̱ha̱ já profeta̱. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi Jua nku xi tjísuhu̱n ndje̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie nga tje̱nti̱xa̱ nk'a ján. Tsase ko̱ kikie nku ndje̱ taba. Xi tjísuhu̱n chu̱ 'mi Xi Kixi̱ Ts'ín ko̱ Xi Kju̱axi̱ Ni xi Tsu. Kixi̱ ts'ín nk'ie nga kju̱a̱ ts'ín ko̱ nga kján. 


text:
Xi tíi̱ncha nd'í tíi̱ncha tunku̱n. Nkjin corona̱ tjí'aha̱ ko̱ tjít'aha̱ nku j'áín xi nku tutu kui be. 


text:
Tje̱nnkihi̱ já jun xi tjín ndji̱o̱jmi ján. Ndje̱ taba tjíntusúhu̱n nga yja najyun xi chjí, xi taba ko̱ je. 


text:
<pb/>Ts'a tíbitju nku ki̱cha̱ xi yjo, tu̱ xi kja̱ánko̱ho nanki xi tjín a̱sunntee̱. Ndjá ku̱a̱téxumaha̱ xu̱ta̱ ko̱ ts'i̱ín nibánehe̱ kju̱a̱kjan chánkaha̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún. 


text:
Najyun xi yja ko̱ ngasuhu̱ tjít'a j'áín xu'bi̱: “Nda̱ rei̱hi̱ já rei̱ ko̱ Nda̱ Nti̱a̱ha̱ já nti̱a̱.” 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie nku ntítsje xi síjñasun ts'íu̱. Kui xi 'yún kinchja̱ nga b'i̱ kitsúhu̱ ngayjee̱ ni̱se xi b'ema tje̱n nk'a ján: —Nibá ma ñjakú nga chi̱no̱o nichine chánka xi tsjá Nti̱a̱ná. 


text:
Chi̱no̱o yjonintehe̱ já rei̱ ko̱ já jun k'aku̱ ko̱ já xi x'i̱n b'asje yjoho̱, yjoho̱ ndje̱ ko̱ xi b'esúhu̱n chu̱, yjonintehe̱ ngayjee̱ xu̱ta̱, xi tjíma nda̱íhi̱ ko̱ xi kich'atse, xi ihi̱ ko̱ xi xi̱xi̱hi̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie chu̱ xi tsitjujín ntáchak'uu̱n ko̱ já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱ nga tje̱nko̱ já juhu̱n. I̱ncha kama ñjakú tu̱ xi i̱ncha kja̱ánko̱ho xi tjísuhu̱n ndje̱ ko̱ já jun xi ts'e̱ xi tjísuhu̱n ndje̱. 


text:
Kichjubénijé chi̱ ko̱ ta̱ kichjubénijé nda̱ profeta̱ tsank'á xi kits'ín kju̱a̱nkjún nginku̱n chi̱. Kui kju̱a̱nkjún xi kits'ín ts'ana̱cha̱ko̱ho̱ ra̱ xu̱ta̱ xi kitsjánte nga kis'et'aha̱ chu̱ba̱ha̱ chi̱ ko̱ xi kits'íntsjoho̱ sénni̱stjihi̱n. I̱ncha kichjanikj'ajin tík'un chi̱ ko̱ nda̱ profeta̱ tsank'óo̱ a̱jin ntáchak'un nd'í xi títiko̱ho sufri̱. 


text:
Ko̱ já xingisoo̱ kin'ek'ienko̱ho ki̱cha̱ xi tíbitju ts'a xi tjísun ndje̱. Ngayjee̱ ni̱see̱ tu̱ xí i̱ncha kikjinehé yjonintehe̱ jóo̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kikie nku ntítsje xi nibajehen ndji̱o̱jmi ján nga y'a yubi̱hi̱ ti̱xa̱ na̱nko̱ ko̱ kjiya ntsja nku n'úki̱cha̱ chánka. 


text:
Jakj'á chu̱yatuku̱ ko̱ y'ét'a'yún nku mii̱ nú tjíhin. Kui chu̱yatuku̱ xi ye̱ chá xi 'mi nda̱ninda ko̱ Satana. 


text:
Kikjaníkj'aya ti̱xa̱ na̱nko̱ ko̱ y'échja. Y'énehe̱ nku sello̱ xi y'échja'yún a̱nkju̱o̱ tu̱ xi najmi ta̱ k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ nanki xi tjín a̱sunntee̱ santa nkúhu nga kj'u̱a̱ nú xi nku miu̱. A̱skahan nk'ie nga ja kj'u̱a̱ nú xi nku miu̱, tjíhin nga chjúndáya kutju. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie nkjin já xi y'entu nga kik'a̱i̱ xáha̱ nga i̱ncha ku̱a̱téxuma. Ta̱ kikie xu̱ta̱ xi kitikjá nintaku̱ nga̱t'aha̱ nga tu̱ nkú kits'ínkiehé yjoho̱ nga Jesu yjanki ko̱ y'éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná. Kui xi najmi kits'íntsjoho̱ chu̱ ko̱ sénni̱stjihi̱n ko̱ najmi kitsjánte nga kis'et'aha̱ stjen ko̱ a ra̱ ntsja chu̱ba̱ha̱ chu̱. I̱ncha j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ ko̱ tsatéxumako̱ Jesucristo̱ nku mii̱ nú tjíhin. 


text:
Tu̱nga xu̱ta̱ k'ien xingisoo̱ najmi j'áíyaha̱ ngabayoo̱ santa nkúhu nga j'a nú xi nku miu̱. Xi ku̱a̱téxumako̱ Jesucristo̱, kui xi tjun kj'u̱a̱íyaha̱. 


text:
¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ je xi k'u̱a̱i̱hi̱ ra̱ nga tjun kj'u̱a̱íyaha̱! Ngabaya xi ma joho najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nga'yún tsa nkú ts'i̱íhi̱n xu̱ta̱ xu'bo̱. Tu̱ sa ní ts'i̱íntsjoho̱ Nti̱a̱ná ko̱ Jesucristo̱ xi nkúhu já na̱'mi ko̱ ku̱a̱téxumako̱ nku mii̱ nú tjíhin. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga ts'i̱ínndyja nda̱nindoo̱ 


text:
A̱s'a̱i ku̱i̱tju nga k'u̱a̱na̱cha̱ha̱ xi batéxumaha̱ nanki Gog ko̱ nanki Magog, kui xi tsuhu̱ ra̱ tu̱ má nankihí ni. Nda̱nindoo̱ ku̱i̱nchja̱ ñjakúhu̱ já jun xi tjíhi̱n nankiu̱ nga i̱ncha kja̱án. Nkjin ka̱ma xi nkú ts'ín nkjin maha tsumí xi tjín a̱ndai ntáchak'uu̱n. 


text:
<pb/>I̱ncha k'úéma ngayjee̱ a̱sunntee̱ ko̱ k'u̱étjindaihi̱ má tjíntu xu̱ta̱ jehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ nanki xi Nti̱a̱ná tjoho̱. Tu̱nga ni̱bahá nd'í nk'a ján xi kj'u̱a̱ík'íétiyjehe̱. 


text:
Ko̱ nda̱nindoo̱ xi ts'ana̱cha̱ha̱ jóo̱ chja̱nikj'ajin ntáchak'un xi tjíhi̱n nd'í ko̱ sufri̱, má ta̱ chja̱nikj'ajin chu̱ ko̱ nda̱ profeta̱ tsank'óo̱. Yo̱ un sku̱e̱he̱ ni̱stjin ni̱stje̱n tu̱ nkjéhé nihi. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nga n'e̱ko̱kju̱a̱ xu̱ta̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i kikie xi tíbatéxuma. Taba ko̱ chánka a̱nte má nga tíjña nga batéxuma. A̱s'a̱i t'anankiu̱ ko̱ nk'oo̱ i̱ncha ngji t'axín nginku̱n. Najmi ta̱ kis'ehe̱ ra̱ a̱nte. 


text:
Kikie xu̱ta̱ xi k'ie̱n, xi ihi̱ ko̱ xi xi̱xi̱hi̱, nk'ie nga kabincha nginku̱n xi tíbatéxumoo̱. A̱s'a̱i kichjux'á nkjin xu̱ju̱n ko̱ ta̱ kichjux'á xu̱ju̱n xi má nga tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'un. Xi nkú ts'ín tjít'a xu̱ju̱n ni xi i̱ncha kits'ín, b'a̱ ts'ín kin'eko̱kju̱a̱ xu̱ta̱ k'ie̱n. 


text:
<pb/>J'áíya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ xi k'ienjin ntáchak'uu̱n ko̱ xi kjintuyánji t'anankiu̱, ngayjee̱ xi tjíntu a̱ntehe̱ xu̱ta̱ k'ie̱n. Xi nkú nga i̱ncha kits'ín, b'a̱ ts'ín i̱ncha kin'eko̱kju̱a̱. 


text:
A̱s'a̱i kichjanikj'ajin xi 'mi Ngabaya ko̱ xi 'mi A̱ntehe̱ Xu̱ta̱ K'ie̱n a̱jin ntáchak'un nd'íu̱. Ngabaya xi ma joho ntáchak'un nd'íu̱. 


text:
Xi najmi tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ju̱n má nga tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'uu̱n, kui xi ta̱ kichjanikj'ajin ntáchak'un nd'íu̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i kikie nku nk'a tse̱tse̱ ko̱ nku t'ananki tse̱tse̱, a̱t'aha̱ kindyjajin sén nk'a xi tjuu̱n ko̱ t'ananki xi tjuu̱n, ko̱ najmi ta̱ kis'ehe ntáchak'un. 


text:
Ko̱ kikie nanki Jerusalen tse̱tse̱. Kui xi nanki jehe̱ Nti̱a̱ná xi Nti̱a̱ná kits'ín nibájen ndji̱o̱jmi ján. B'a̱ ts'ín kas'enda xi nkúhu nku na̱bixan xi tsjo tjín x'ótji xi kan'engja nga tíkuyaha̱ nda̱ bixoo̱n. 


text:
<pb/>Kint'e nku nta̱ xi 'yún xi nibaha má tíjña xi tíbatéxumoo̱ nga b'i̱ kitsú: —Nti̱a̱ná ja tíjñajihi̱n xu̱ta̱ nd'a̱i̱. K'úéjñajihi̱n xu̱ta̱ ko̱ kui xi ka̱ma xu̱ta̱ha̱. Nti̱a̱ná k'úéjñajihi̱n ko̱ ka̱ma Nti̱a̱ha̱. 


text:
Ts'i̱ínxijnu ntánku̱n. Najmi ta̱ i̱ncha ku̱a̱yáha ko̱ najmi ta̱ i̱ncha kji̱ntáha. Najmi ta̱ kji̱ntáyaha nga̱t'aha̱ kju̱a̱boo̱ ko̱ najmi ta̱ un sku̱e̱he̱ ra̱. A̱t'aha̱ ni xi kis'e ja najmi ta̱ tjíhin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsú xi tíbatéxumoo̱: —An títs'in tse̱tse̱ ngayjee̱ ni xi tjín. Ko̱ b'a̱ ta̱ kitsú: —T'et'ai ni xu'bi̱, a̱t'aha̱ kju̱axi̱ én xu'bi̱ ko̱ ma n'e s'ejin. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúna: —Ja kama. An xi ntu alfa̱ ko̱ ntu omega̱, an xi tjuu̱n ko̱ xi fekuu̱. Xi tíma xintáha̱ an tsjaha̱ nga k'úí ntánijuaha̱ ntá ti̱xa̱ xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. Tu̱ tsjahá ra̱. 


text:
Xi ts'i̱ín ngana̱, kui xi ts'i̱ínkjáíhi̱n ngayjee̱ ni xu'bi̱. An ka̱ma Nti̱a̱ha̱ ko̱ kui ka̱ma ntína̱. 


text:
Tu̱nga máha xi tsankjún ko̱ xi najmi s'ejihi̱n, xi ts'ín ni xi najmi sasínna ko̱ xi ts'ínk'ien ani̱ma̱, xi chu̱ba̱ fantuko̱hó xinkjín ko̱ xi ts'ín tj'e, xi benkjún nti̱a̱ xi ts'ínndaha ntsja xu̱ta̱ ko̱ ngayjee̱ xi nchja̱ én tsank'á, kui xi tjíhin nga ngju̱a̱i̱ a̱jin ntáchak'un xi nd'í ko̱ sufri̱ títiko̱ho. Kui xi ngabaya xi ma joho. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua Jerusalen tse̱tse̱ 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aisena nku ntítsje xi síjñajihi̱n ntítsje xi yatuu̱, ntítsje xi i̱ncha y'a yatu tasa̱ má nga tíi̱ncha kju̱a̱ni̱ma̱ yatu xi fekuhu. Kui xi b'a̱ kitsúna: —Nibái̱. Kuakuchjíhi na̱bixan xi ka̱ma chju̱úhu̱n Chu̱tsa̱nko̱. 


text:
<pb/>A̱s'a̱i j'aijínna Espiri̱tu̱ ko̱ ngjiko̱na ntítsjee̱ nku a̱sunntu tje̱nki̱ chánka xi 'yún nk'a. Yo̱ tsakúna nanki Jerusalen, kui xi nanki jehe̱ Nti̱a̱ná xi Nti̱a̱ná títs'ín nibájen ndji̱o̱jmi ján. 


text:
Nd'íhi̱ kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ná títs'ín kat'aihi̱ nankiu̱ xi nkú joyaha ndji̱o̱ tsjo k'un chjí, xi nkú joyaha nku ndji̱o̱ jaspe̱ xi taba xi nkúhu nch'án taba. 


text:
Tjítjindaihi̱ nankiu̱ nku xjó chánka ko̱ nk'a xi te jo maha a̱nkju̱a̱ha̱. Nkúnkú a̱nkju̱o̱ tíi̱nchasti nkúnkú ntítsje ko̱ tjíntut'áha̱ a̱nkju̱o̱ j'áíhi̱n ntje̱he̱ xu̱ta̱ Israel xi te jo maha. 


text:
Jan maha̱ a̱nkju̱a̱ xi yja má tju ts'íu̱ ko̱ jan yja má xi tje̱hen fintjai ts'íu̱ ko̱ jan yja nku ngatehe̱ ko̱ jan yja ngate xinkuu̱. 


text:
Te jo maha tuts'in xjóho̱ nankiu̱. Nga nkúnkú tjíntut'á j'áíhi̱n já postru̱ xi te joho̱ Chu̱tsa̱nko̱. 


text:
<pb/>Ntítsje xi tínchja̱ko̱na y'a nku yáchu̱ba̱ to̱onsine xi k'u̱a̱ chu̱ba̱ko̱ho nankiu̱, a̱nkju̱a̱ha̱ ko̱ xjóho̱. 


text:
Nkuhú chu̱ba̱ y'a nankiu̱. Nga ndjuhu̱ ko̱ nga tayáha̱ tu̱ nkuhú chu̱ba̱ y'a. Yáchu̱ba̱ha̱ ntítsjee̱ ts'achu̱ba̱ko̱ho nankiu̱. Jo mii̱ ko̱ jo unchan kilome̱tru̱ kama. Nga ndjuhu̱ ko̱ nga tayáha̱ ko̱ nga nk'aha̱ tu̱ nkuhú chu̱ba̱. 


text:
A̱s'a̱i ta̱ ts'achu̱ba̱ xjóho̱. Cháte ko̱ tj'ion metru̱ kama. Chu̱ba̱ xi ts'ínchjén xu̱ta̱, ta̱ kui xi kits'ínchjén ntítsjee̱. 


text:
<pb/>Ndji̱o̱ tsjo k'un jaspe̱ kamandako̱ho xjóo̱ ko̱ to̱onsine xi tu̱ xí ndahá kamandako̱ho nankiu̱. 'Na̱ xi nkúhu chu̱tsín. 


text:
Ngayje tíkjá ndji̱o̱ tsjo k'un chjí tjíntut'á tsjoho̱ tuts'in xjóho̱ nankiu̱, jaspe̱ xi tjuu̱n, zafiro̱ xi ma joho, aga̱ta̱ xi ma jahan, esmeralda̱ xi ma ñjuhu, 


text:
oni̱ce̱ xi ma uhun, cornalina̱ xi ma juhun, crisoli̱to̱ xi ma yatuhu, berilo̱ xi ma jihin, topaci̱o̱ xi ma ñjaha, crisoprasa̱ xi ma tehe, jacinto̱ xi ma te nkuhu, ko̱ amatista̱ xi ma te joho. 


text:
A̱nkju̱a̱ xi te joo̱, te jo perla̱ tjíhin. Nkuhú ndji̱o̱ tsjo k'un perla̱ kamandako̱ho nga nkúnkú a̱nkju̱o̱. Ko̱ to̱onsine xi nda kamandako̱ho ni̱yáté k'aku̱hu̱ nankiu̱. 'Na̱ xi nkúhu chu̱tsín. 


text:
<pb/>Najmi kikie ni̱nku̱ nankiu̱, a̱t'aha̱ Chu̱tsa̱nko̱ ko̱ Nti̱a̱ná, Nti̱a̱ xi tjíhi̱n nga'yún, kui xi ni̱nku̱hu̱ nankiu̱. 


text:
Najmi machjéhe̱n nankiu̱ tsa ts'íu̱ ts'i̱ín ndzjehe̱n ko̱ tsa sóo̱, a̱t'aha̱ nd'íhi̱ kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ná títs'ín ndzjehe̱n ko̱ Chu̱tsa̱nko̱ xi nd'íhi̱ nankiu̱. 


text:
Xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha k'úéma má ndzjehe̱n nankiu̱ ko̱ i̱ncha kj'u̱a̱íko̱ yo̱ kju̱a̱nchi̱náha̱ já rei̱ xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
Tu̱nga ndahá nku ni xi si nginku̱n Nti̱a̱ná najmi kju̱a̱s'en yo̱, ta̱ ndaha xu̱ta̱ xi ts'ín ni xi najmi sasíhi̱n Nti̱a̱ná, ko̱ ta̱ ndaha xi nchja̱ én tsank'á. Tu̱ nkuhú xu̱ta̱ xi tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ju̱hu̱n Chu̱tsa̱nko̱, yo̱ má nga tjíntut'á j'áíhi̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu tík'uu̱n, kui xi ka̱ma kju̱a̱s'en yo̱.<pb/>


text:
A̱s'a̱i tsakúna ntítsjee̱ nku ntáje̱ xi tjíhi̱n ntánijua xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. Kui xi tíbat'ai xi nkúhu nch'án taba. Má b'entu Nti̱a̱ná ko̱ Chu̱tsa̱nko̱ nga batéxuma, yo̱ tíbitjuhu ntóo̱. 


text:
Kamasehe̱n ni̱yáté k'aku̱hu̱ nankiu̱ ko̱ xki̱ a̱ndaihi̱ ntáje̱ tíi̱ncha yá tu xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. Nk'ie nga nku nú te jo ni̱yá bjaha̱ tu. Xki̱ sá bjaha̱ tu. Xka̱ha̱ yóo̱ maha̱ ts'i̱ínnkihi̱ xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱. 


text:
<pb/>Najmi ta̱ s'e̱he ni xi najmi nda kinchja̱ne Nti̱a̱ná. K'úéjñajihi̱n Nti̱a̱ná ko̱ Chu̱tsa̱nko̱ nankiu̱ nga ku̱a̱téxumaha̱ ko̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ i̱ncha ts'i̱íntsjoho̱. 


text:
Najmi ta̱ s'e̱he ni̱stje̱n. Najmi ta̱ ka̱machjéhe̱n ra̱ nd'í xi ts'i̱ín ndzjehe̱n xu̱ta̱ xi k'úéntu yo̱ ko̱ ta̱ ndaha ts'íu̱, a̱t'aha̱ Nti̱a̱ná ts'i̱ín ndzjehe̱n. Tu̱ nkjéhé ni i̱ncha ku̱a̱téxuma xu̱ta̱ xu'bo̱. B'i̱ ts'ín tsakuchjíhi̱ Jua nk'ie nga ja ma kj'u̱a̱íhí Jesu 


text:
<pb/>A̱s'a̱i b'a̱ kitsúna ntítsjee̱: —Kju̱axi̱ én xu'bi̱ ko̱ ma n'e s'ejin. Nti̱a̱ná, Nti̱a̱ xi kits'ínkinchja̱ já profeta̱, kui xi kuats'ín nibá ntítsjehe̱, tu̱ xi ku̱a̱kúchjihi̱ ra̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱ ni xi tjíhin nga ka̱ma xatí. 


text:
<pb/>—¡Kjúái̱ xatíá! ¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xi títs'íntjusuhun én xi tjít'a xu̱ju̱n xu'bi̱, xu̱ju̱n xi títsuya ni xi tjíhin nga ka̱ma! 


text:
<pb/>An Jua kint'e ko̱ kikie ni xu'bi̱. A̱skahan nga ja kint'e ko̱ kikie, tsási̱nkúnch'int'aha̱ ntítsje xi tsakúna niu̱ nga kits'intsjoho̱. 


text:
Tu̱nga b'a̱há kitsúna: —Najmi b'a̱ tu̱ n'ei. An xi ta̱ ts'inxát'aha̱ Nti̱a̱ná xi nkúhu ji ko̱ xi nkúhu já nts'ei xi já profeta̱ ko̱ ngayjee̱ xi títs'íntjusun én xi tjít'a xu̱ju̱i̱n. Nti̱a̱náhá xi n'e̱tsjoihi̱. 


text:
<pb/>Ko̱ b'a̱ ta̱ kitsúna: —Najmi tu̱ ch'atjó 'mai én xi kits'ínkjas'ehin Jesucristo̱ xi tjít'a xu̱ju̱i̱n. A̱t'aha̱ ja tíbichú tiña ni̱stjin nga ku̱i̱tjusun niu̱. 


text:
Xi ts'ín ni xi najmi nda, tu̱ nkú kats'íhín ni najmi nda. Xi ch'onk'un, tu̱ nkú kats'íhín ni ch'onk'uhu̱n. Xi nda, tu̱ nkú kats'íhín ni xi ndaha̱. Ko̱ xi je, tu̱ nkú katuma jehé. 


text:
<pb/>—Joho̱n, kjúái̱ xatíá. Kjúái̱ko̱ho̱ chjí xi tsjaha̱ nga nkúnkú xu̱ta̱ xi nkú nga i̱ncha kits'ín. 


text:
<pb/>¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi tíbanéhe najyuhu̱n tu̱ xi ts'i̱ínkjáíhi̱n ra̱ tuhu̱ yá xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱ ko̱ tu̱ xi ka̱ma kju̱a̱s'ehen a̱nkju̱a̱ha̱ nankiu̱! 


text:
Na̱tsin ján ku̱i̱ncha xu̱ta̱ xi ch'onk'uu̱n, xi ts'ín tj'e, xi chu̱ba̱ fantuko̱hó xinkjín, xi ts'ínk'ien ani̱ma̱, xi benkjún nti̱a̱ xi ts'ínndaha ntsja xu̱ta̱, ko̱ ngayjee̱ xi tsjoho̱ ko̱ nchja̱ én tsank'á. 


text:
<pb/>—An Jesu títs'in nibá ntítsjena̱ tu̱ xi ku̱i̱tsu̱yaha̱ ra̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ ni xu'bi̱. An nts'én xi nibáha̱ ra̱ kja̱ma̱ha̱ David, an xi ntje̱he̱ David, ko̱ an niñu chánka xi ts'ín ndzjen nga ja tífi ma see̱n. 


text:
<pb/>B'a̱ títsu Espiri̱tu̱ ko̱ chju̱úhu̱n Chu̱tsa̱nko̱: —¡Nibáí! Xi tíbasínñjuhu̱ b'a̱ ta̱ katsú: —¡Nibáí! Xi tíma xintáha̱, kanibá. Xi mjehe̱, tu̱ katakj'áhá ntánijua xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱. B'i̱ ts'ín fekuhu xu̱ju̱n xu'bi̱ 


text:
<pb/>An b'a̱ tíxihi̱n xu̱ta̱ xi tíbasínñjuhu̱ én xi tjít'a xu̱ju̱n xu'bi̱ xi títsuya ni xi tjíhin nga ka̱ma: Tsa tjín xi k'u̱ésuhu̱n én xi tjít'a e̱i̱, Nti̱a̱ná k'u̱ésuhu̱n xu̱ta̱ xi b'a̱ ts'i̱íu̱n kju̱a̱ni̱ma̱ xi tjít'a xu̱ju̱i̱n. 


text:
Tsa tjín xi kjéxin én xi tjít'a xu̱ju̱i̱n xi títsuya ni xi tjíhin nga ka̱ma, Nti̱a̱ná kjéxihi̱n xu̱ta̱ xi b'a̱ ts'i̱íu̱n tu xi k'u̱a̱i̱hi̱, tu xi tsjá yá xi ts'ínk'íéntu tík'uhu̱n xu̱ta̱, ko̱ ta̱ kjéxihi̱n a̱nte xi k'u̱a̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ nanki jehe̱ Nti̱a̱ná xi tjít'a xu̱ju̱i̱n. 


text:
<pb/>Xi tíb'éjña chji ni xu'bi̱ b'i̱ títsu: —Joho̱n, kjúái̱ xatíá. ¡B'a̱ katuma! ¡Nibáí, Nda̱ Nti̱a̱ Jesu! 


text:
An Pablo̱, an nda̱ musu̱ síhi̱n Jesucristo̱. Nti̱a̱ná kits'ín mana nku nda̱ postru̱hu̱ tu̱ xi k'ueni̱jmíhina én nda tsuhu̱, 


text:
én nda tsu xi kitsú nga tsjá nk'ie nga kits'ínkinchja̱ já profeta̱ha̱ xi nkú ts'ín tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná, kui xi tsje. 


text:
<pb/>Én nda tsuu̱ tínchja̱ni̱jmíyaha Ntíhi̱, kui xi Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱. Nk'ie nga yjoninte kik'a, ntje̱he̱ nda̱ rei̱ David nibaha̱ ra̱. 


text:
Ko̱ nk'ie nga j'áíyaha̱ ngabayoo̱, Espiri̱tu̱ Santo̱ y'éjña chji nga kui xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n nga'yún. 


text:
Kitsjána kju̱a̱nda ko̱ kits'ín mana nku nda̱ postru̱ ngajoho̱ tu̱ xi tu̱ má k'ueni̱jmíhi̱ ra̱ xu̱ta̱ nga tjíhin nga s'e̱jihi̱n ko̱ ku̱i̱nt'é'éhe̱n. 


text:
<pb/>Ngayjoo̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ xi tintsu̱bo̱o nanki Roma̱ títs'inkjínu̱u kui xu̱ju̱i̱n. Tjoho̱ Nti̱a̱ná jun ko̱ j'ájinnu̱u nga kikjáts'e̱nu̱u. Kas'enu̱u kju̱a̱nda ko̱ kju̱a̱jyu xi tsjáná Nti̱a̱ Na̱'miná ko̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ nga mjehe̱ ngju̱a̱i̱sehe̱ xu̱ta̱ ni̱nku̱ Roma̱ 


text:
<pb/>Kui ni xu'bi̱ xi tjun xínnu̱u. Tu̱ nga̱t'aha̱ nga Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱ ts'e̱ná, tsjaha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná nga̱t'aha̱ nga ja kichjubó éhe̱n ko̱ nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱ tíchubani̱jmíyaha xi nkú ts'ín s'ejinnu̱u Nti̱a̱ná. 


text:
Ngayjee̱ ani̱ma̱na̱ títs'inxát'aha̱ Nti̱a̱ná nga tíb'eni̱jmíá én nda tsuhu̱ Ntíhi̱, ko̱ kui xi be nga tehe̱nte ts'inkjónu̱u nk'ie nga nchjaka̱. 


text:
A̱t'aha̱ mje ṉkjúnna skuenu̱u tu̱ xi kúási̱nko̱ho̱nu̱u nga sa̱kúnu̱u ni xi tsjáná Espiri̱tu̱ Santo̱, tu̱ xi ndjá ku̱i̱nchahanu. 


text:
<pb/>Jun já nts'e, mjena nga cho̱o nga nkjin ni̱yá kama mjena nga kfínsenu̱u tu̱nga santahá ni nd'a̱i̱ tjín ni xi tíb'échjana. Mjena ta̱ ts'ian xá xi kitsjána Jesucristo̱ a̱jinnu̱u xi nkú nga ta̱ títs'ian a̱jihi̱n xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xingisoo̱. 


text:
Tjíhin nga ts'ian a̱jihi̱n tu̱ mí xu̱ta̱há ni xá xi kitsjána, xu̱ta̱ xi nchja̱ én griego̱ ko̱ xi nchja̱ kj'a̱í én, xi nkjink'uhu̱n ko̱ xi najmi nkjink'uhu̱n. 


text:
Kui nga mangimjehena nga k'ueni̱jmíhi̱nu̱u ko̱ ta̱ jun xi tintsu̱bo̱o Roma̱ én nda tsuhu̱ Jesucristo̱. B'i̱ ts'ín kitsúya Pablo̱ nga tjíhi̱n nga'yún én nda tsuhu̱ Jesucristo̱ 


text:
<pb/>Najmi ma subana nga én nda tsuhu̱ Jesucristo̱ b'eni̱jmíá, a̱t'aha̱ kui xi nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná xi ts'ínk'ankiko̱ho ngayjee̱ xi s'e̱jihi̱n, xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ko̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱. 


text:
Én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná bakúchji xi nkú ts'ín Nti̱a̱ná tsjáha̱ xu̱ta̱ nga na̱xu̱ ma nginku̱n tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejihi̱n. B'a̱ ma a̱t'aha̱ s'ejihi̱n, xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná nga b'i̱ títsu: “Xi ja na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejihi̱n k'úéjña tík'un.” B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga ngayjee̱ xu̱ta̱ tjíhi̱n jé 


text:
<pb/>Nti̱a̱ná xi tíjña nk'a ján b'éjña chji kju̱a̱kjaha̱n nga ts'ín nibánehe̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi najmi benkjúhu̱n ko̱ i̱ncha ts'ín ni xi najmi na̱xu̱ nginku̱n. Kui xu̱to̱ xi b'échja nga cha̱ ni xi na̱xu̱ tjín. 


text:
Najmi tjín xi nkú ts'ín b'a̱ i̱ncha ku̱i̱tsu̱hu nga najmi be. A̱t'aha̱ xi nkúhu nga kamanda a̱sunntee̱ tísakúchji nga'yúhu̱n Nti̱a̱ná xi najmi maha̱ ndyja ko̱ nga nkuhú kui xi Nti̱a̱ná. Kju̱axi̱ kjáíhin nga najmi ma chji Nti̱a̱ná, tu̱nga ka̱mankjihínná tsa cha̱se̱éhe̱ ni xi kin'enda. 


text:
<pb/>Tu̱nga ta̱ ndahá ni tsa i̱ncha kikie jóo̱ ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná, najmi i̱ncha kits'ínkie yjoho̱ nga Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n kju̱a̱chánka ko̱ ta̱ ndaha najmi i̱ncha kitsjáha̱ máb'a̱chjíhi̱. Tu̱ sa ní ni xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ i̱ncha kits'ínnkjink'un ko̱ i̱ncha kama jyihi̱n. 


text:
I̱ncha kits'ín t'axín kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ná, kui xi najmi maha̱ 'me. Kits'íntsjoho̱ sénni̱stjihi̱n xu̱ta̱ xi maha̱ 'me ko̱ sénni̱stjihi̱n ni̱see̱, chu̱ ko̱ ye̱. 


text:
<pb/>Kui nga Nti̱a̱ná kits'ín nda̱íhi̱ ra̱ xu̱to̱ nga ni xi najmi ndoo̱ i̱ncha ts'i̱íhin, ni xi nchja̱ha̱ ani̱ma̱ha̱. Ta̱ kui ta̱ maha najmi i̱ncha kikienkjún yjonintehe̱ nga ch'on kits'ínko̱. 


text:
I̱ncha kits'ín t'axín éhe̱n Nti̱a̱ná xi na̱xu̱ tjín. Tu̱ én tsank'óo̱hó i̱ncha tsakj'á. I̱ncha kikienkjún ko̱ i̱ncha kits'íntsjoho̱ ni xi kin'enda a̱ntehe̱ ni nga xi kits'ínnda niu̱ ts'i̱íntsjoho̱, xi tjíhin nga n'e̱tsjoho̱ tu̱ nkjéhé ni. B'a̱ tjín. 


text:
<pb/>Kui nga Nti̱a̱ná kits'ín nda̱íhi̱ ra̱ xu̱to̱ nga ni xi suba maná i̱ncha ts'i̱ín. Jminchjíhi̱n jóo̱ i̱ncha y'éntu xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ nga i̱ncha ts'i̱ínko̱ x'i̱hi̱n. 


text:
Já x'i̱n ya ta̱ i̱ncha y'éntu xi nkú ts'ín tje̱he̱n ra̱ nga i̱ncha ts'i̱ínko̱ jmichjíu̱n. Ta̱ kuihi xinkjín x'i̱n i̱ncha kits'ín mje. Tjíhi̱n kju̱a̱suba ni xi i̱ncha kits'ín. Ta̱ kuihi jáx'i̱n i̱ncha kikjantuko̱ xinkjín. Tu̱nga ta̱ i̱ncha kits'ínkjáíhín ra̱ chjí xi tje̱he̱n ra̱ kju̱a̱ngasten xi i̱ncha kits'ín. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ najmi i̱ncha kits'ínsihi̱n Nti̱a̱ná, kui nga Nti̱a̱ná kits'ín nda̱íhi̱ ra̱ nga ku̱a̱tsúhun kju̱a̱nkjink'uhu̱n, tu̱ xi i̱ncha ts'íhin ni xi najmi ma n'e. 


text:
Kui nga kitsejíhi̱n ra̱ ngayje tíkjá ni ch'onk'un. Najmi na̱xu̱ i̱ncha ts'ín, fantuko̱ jminchjín xi najmi kje̱e bixan, i̱ncha fásihi̱n ni xi tjíhi̱n xinkjín ko̱ ch'on i̱ncha ts'ín. Kitsejíhin ani̱ma̱ha̱ kju̱a̱xintak'un, i̱ncha ts'i̱ínk'ien xinkjín, ko̱ ta̱ kitsejíhin kju̱a̱chán, kju̱a̱maña̱ ko̱ kju̱a̱ch'onk'un. 


text:
Nchja̱ne xinkjín, én tsank'á ts'ínne xinkjín, ts'ín unkie Nti̱a̱ná, najmi ch'a benkjún, ma ngak'un, nk'a b'asje yjoho̱, kju̱a̱nkjintak'uhu̱n b'asjejin nkjin tíkjá ni xi ch'onk'un, najmi nt'é'éhe̱n xi cháha̱, 


text:
si, najmi ts'íntjusun én xi nchja̱, najmi ch'a xi ts'íntjo, najmi ma n'e jnenta ko̱ najmi ma ni̱ma̱ha̱ xinkjín. 


text:
<pb/>Be xu̱ta̱ xu'bo̱ nga xi b'a̱ ts'íu̱n ngabaya tje̱he̱n ra̱, a̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín y'éjña Nti̱a̱ná. Tu̱nga tu̱ nku b'a̱há tíi̱ncha ts'ín ko̱ santaha tsjo i̱ncha maha̱ nga kj'a̱í xi b'a̱ ta̱ ts'ín.<pb/>


text:
Ji xi chaseihi̱ yá xi nda ko̱ yá xi najmi nda ko̱ tín'ek'anji jé xu̱ta̱ xi kj'a̱í, najmi tjín nkú ts'ín n'e̱sjenkihini yjohi̱. Nk'ie nga chaseihi̱ yá xi nda ko̱ yá xi najmi nda, ta̱ ji ta̱ maha n'ek'anji jé yjohi̱, a̱t'aha̱ ji b'a̱ ta̱ n'ei. 


text:
<pb/>Ji nda̱, ji xi chaseihi̱ yá xi najmi nda títs'ín ko̱ nk'ie nga b'a̱ ta̱ n'ei, ¿a b'a̱ bixín nga ku̱i̱tjunkihi yjohi̱ nga ts'i̱ínko̱kju̱a̱hi Nti̱a̱ná? 


text:
¿Á tín'e t'axíhi̱n ri̱ yjohi̱ kju̱a̱nda chánkaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ nk'ie nga tu̱ xí ts'ín'yún tak'uhúnná ko̱ nk'ie nga tu̱ xí ndahá ts'ín? ¿A najmi mankjihín ri nk'ie nga kui kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná títsjáni̱yáhi nga k'úínchj'a̱ha̱ ri̱ ani̱ma̱hi̱? 


text:
<pb/>Tu̱nga tu̱ nga̱t'aha̱ nga ndjá tjíyahi ko̱ nk'ie nga najmi tí'michj'aihi̱ ani̱ma̱hi̱, tu̱ sahá tín'etsenéí yjohi̱ kju̱a̱'un xi ni̱banehe̱ a̱sunntee̱ ni̱stjin nk'ie nga ts'i̱ín nibá Nti̱a̱ná kju̱a̱kjaha̱n ko̱ ts'i̱ín sisin kju̱a̱. 


text:
Nk'ie b'a̱ ka̱moo̱, Nti̱a̱ná tsjáha̱ chjíhi̱ nga nkúnkú xu̱ta̱ nga̱t'aha̱ xi nkú tjín ni xi kits'ín. 


text:
<pb/>Xu̱ta̱ xi tu̱ nku tíi̱ncha títs'íhín ni xi nda, xi b'a̱ ts'ín tíbangisjáíhi nga sa̱kúhu̱ kju̱a̱chánka xi tsjá Nti̱a̱ná ko̱ nga nda cha̱ ko̱ nga k'úéntu tík'un sín, kui xu̱ta̱ha xi Nti̱a̱ná ts'i̱ínk'íéntu tík'un síhi̱n. 


text:
Tu̱nga xu̱ta̱ xi sin kju̱a̱ ko̱ najmi nt'é'éhe̱n ni xi na̱xu̱ tjín, xi tu̱ sahá nt'é'éhe̱n ni xi najmi ndoo̱, kui xi i̱ncha ts'i̱ínkjáíhi̱n kju̱a̱'un xi ts'i̱ín nibánehe̱ Nti̱a̱ná ko̱ kju̱a̱kjaha̱n. 


text:
<pb/>Kju̱a̱ni̱ma̱ ko̱ kju̱a̱ba sa̱kúhu̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi ts'ín ni xi ch'onk'un, b'aha̱ ra̱ xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ko̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱. 


text:
Tu̱nga ngayjee̱ xu̱ta̱ xi i̱ncha ts'ín ni xi ndoo̱, kui xi sa̱kúhu̱ kju̱a̱chánka xi tsjá Nti̱a̱ná, nda cha̱ ko̱ s'e̱he̱ kju̱a̱jyu, b'aha̱ ra̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ko̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱. 


text:
<pb/>Ngayjee̱ xi i̱ncha kits'ín ngatitsun nga najmi be kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise, tu̱ nkú ndyja̱há ta̱ ndaha tsa najmi kits'ínko̱kju̱a̱ha̱ kju̱a̱téxumoo̱. Ko̱ ngayjee̱ xi i̱ncha kits'ín ngatitsun nga ja be kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise, kui kju̱a̱téxumoo̱ ts'i̱ínko̱kju̱a̱ha̱. 


text:
Najmi xu̱ta̱ xi tu̱ basínñjuhú ra̱ kju̱a̱téxumoo̱ xi na̱xu̱ ma nginku̱n Nti̱aná. Xu̱ta̱ xi ts'íntjusun ní kju̱a̱téxumoo̱ xi na̱xu̱ n'e̱ ma. 


text:
<pb/>Xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ najmi kik'a̱i̱hi̱ kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise tu̱nga ts'íhín ni xi títsu kju̱a̱téxumo̱o, a̱t'aha̱ mankjihi̱n ni xi nda ko̱ ni xi najmi nda. B'a̱ ts'ín kuenta̱ ts'e̱ suba sakúhu̱ ra̱ nku kju̱a̱téxuma, ndaha tsa najmi tíjñaha̱ kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise. 


text:
I̱ncha bakúchji xu̱to̱ nga a̱jin ani̱ma̱ha̱ tjít'a ni xi bakúya kju̱a̱téxumoo̱. Ani̱ma̱ha̱ tsuyaha̱ tsa nda ko̱ tsa najmi nda ni xi tíi̱ncha ts'ín. Ko̱ kju̱a̱nkjintak'uhu̱n tsuyaha̱ tsa tje̱he̱n jé ko̱ tsa najmi tje̱he̱n nga̱t'aha̱ ni xi tíi̱ncha ts'ín. 


text:
B'a̱ ka̱ma ni̱stjin nk'ie nga Nti̱a̱ná k'u̱éxáha̱ Jesucristo̱ nga ku̱a̱se̱he ni xi tjíntu'máha̱ xu̱ta̱. B'a̱ ka̱ma xi nkú títsu én nda tsu xi tíb'eni̱jmíá. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga ta̱ tjíhi̱n jé xu̱ta̱ judio̱ ndaha tsa kui kik'a̱i̱hi̱ kju̱a̱téxumoo̱ 


text:
<pb/>Ji xi b'a̱ tíbixín nga ji xi ntje̱ judio̱ tje̱hen ri, nga kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise kich'ai ko̱ tsjo mahi a̱t'aha̱ Nti̱a̱ nku tutuu̱ s'ejihin. 


text:
Behe̱ tak'uin nga mahi baku ni̱yáíhi̱ xu̱ta̱ ka̱ ko̱ nga ji xi nkú joyaha nku nd'í xi ts'ín ndzjehe̱n xu̱ta̱ xi tjíma má jyuu̱n. 


text:
Ji xi bakuyáíhi̱ xu̱ta̱ xi najmi be ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Ji xi nda̱ maestru̱hu̱ xu̱ta̱ xi najmi mankjihi̱n, a̱t'aha̱ tíjñahi kju̱a̱téxuma xi bakúchji kju̱a̱nkjintak'uu̱n ko̱ ni xi na̱xu̱ tjín. 


text:
<pb/>Ji xi bakuyáí, ¿a najmi bakuyáha̱ ri̱ yjohi̱? Ji xi b'eni̱jmí nga najmi ma n'e ndyjé, ¿a n'ei ndyjé? 


text:
Ji xi b'a̱ bixín nga cha̱nkjáán kju̱a̱bixanná, ¿a b'a̱ n'ei? Ji xi unchai nti̱a̱ xi ntsja xu̱ta̱ ts'ínnda, ¿a najmi n'ei ndyjé ni̱nku̱hu̱ nti̱a̱ xu'bo̱? 


text:
Ji xi tsjo mahi a̱t'aha̱ yai kju̱a̱téxuma xi kin'ekj'asehe̱n Moise, tu̱nga najmi tíyankjúnní Nti̱a̱ná nk'ie nga tíbiyunéí kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
B'i̱ títsu éhe̱n Nti̱a̱ná má nga tjít'a: “Nga̱t'anu̱u najmi tíyankjún Nti̱a̱ná a̱jihi̱n xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱.” 


text:
<pb/>Chjíhi̱ ra̱ nga kin'ehi circuncision tsa tín'etjusuin kju̱a̱téxumoo̱. Tu̱nga tsa tíbiyunéí kju̱a̱téxumoo̱, circuncision xi kin'ehi b'a̱ ma xi nkúhu tsa najmi kin'ehi niu̱. 


text:
Kui nga tsa xi najmi kin'ehe̱ ra̱ circuncision kj'u̱átjoho ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱, ¿a najmi n'e̱chjíhí ra̱ ni xi títs'ín nga cha̱se̱he̱ xi nkúhu tsa kin'ehe̱ circuncision? 


text:
Xi najmi kin'ehe̱ circuncision yjonintehe̱ tu̱nga títs'íntjusuhún kju̱a̱téxumoo̱, kui xi k'u̱éjñanehi ni xi kanéhi ji xi tíjñahi kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ kin'ehi circuncision tu̱nga tíbiyunéní. 


text:
<pb/>Najmi yjonintee̱ tsuya yá xi judio̱, ko̱ najmi ni xi n'ehe̱ yjonintee̱ xi circuncision xi ndoo̱. 


text:
Judio̱ ní xi b'a̱ ts'ín tjíyaha̱ ko̱ circuncision xi nda, kui ní xi ma a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱. Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná b'a̱ ts'íu̱n, najmi ni xi tjít'a xu̱ju̱n. Xi b'a̱ ts'ín tjíyaha̱, Nti̱a̱ná nda nchja̱nehe̱ xu̱ta̱ xu'bo̱, najmi xu̱ta̱.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha, ¿mí ni xi tjín saha̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ ni̱ ma? ¿Ko̱ má xi kui chjéhe̱n circuncision? 


text:
Chjíhi̱ ra̱ niu̱, tu̱ xi nkú ts'ín cha̱se̱hé ra̱á. Títjun Nti̱a̱ná kits'ínkjas'ehe̱n xu̱ta̱ judio̱ éhe̱n. 


text:
Tjín xi najmi kis'ejihi̱n éhe̱n Nti̱a̱ná, tu̱nga, ¿a kuihí nihi xi ts'i̱ín nga Nti̱a̱ná najmi ts'i̱íntjusuhun éhe̱n? 


text:
¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! Ndaha tsa tsank'á ngayjee̱ xu̱ta̱, tu̱nga Nti̱a̱ná tu̱ nkú ts'íhín ni xi na̱xu̱ tjín. Xi nkú ts'ín tjít'a xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná nga b'i̱ títsu:<pb/>S'e̱jña chji nga ji xi na̱xu̱i̱ nk'ie nga chu̱bai,<br/>ko̱ n'e̱ ngana̱i̱ nk'ie nga n'e̱ko̱kju̱a̱hi. 


text:
<pb/>Tsa kju̱a̱ch'onk'unná b'éjña chji nga Nti̱a̱ná xi na̱xu̱ ts'ín, ¿nkú ku̱i̱xíaán ni̱ ma? ¿A najmi na̱xu̱ ts'ín Nti̱a̱ná nk'ie nga ts'ín nibájennená kju̱a̱kjaha̱n a̱t'aha̱ ch'on k'aán? Nk'ie nga b'a̱ tíxian, tínchja xi nkúhu nku nda̱. 


text:
¡Ndaha tsa mí yjehe najmi b'a̱ tjín! A̱t'aha̱ tsa najmi na̱xu̱ ts'ín Nti̱a̱ná, ¿nkú ts'ín ts'i̱ínko̱kju̱a̱ha xu̱ta̱? 


text:
<pb/>Tu̱nga tsa nga̱t'aha̱ én tsank'á xi tínchja, ko̱ tsa b'a̱ ts'ín tís'ejña chjihi nga b'a̱ tjín ni xi ts'ín Nti̱a̱ná ko̱ sakú saha̱ kju̱a̱chánka, ¿á b'a̱ tí'minaha̱ ni̱ ma nga ngatitsun títs'ian? 


text:
Ka̱ ma ra̱ b'i̱ k'úíhi̱ín xinki̱á kai: “Ch'on n'e̱é tu̱ xi nda ka̱maha a̱sunntei̱.” B'a̱ tíi̱ncha tsu xi tíi̱ncha nchja̱yaneni̱ nga kui niu̱ xi tíi̱ncha bakuyái̱. Nda tjín nga s'e̱jñanehe̱ mí nihi xi kanéhe̱ xi b'a̱ tíi̱ncha tsuu̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga najmi tjín xi bichú ma na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ nga ts'íntjusun ku̱a̱téxumoo̱ 


text:
<pb/>¿Nkú ku̱i̱xíaán ni̱ ma? ¿A 'yún nda sai̱ ji̱n xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱nni̱ nga xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱? ¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! A̱t'aha̱ ja kuayaá nga xi judio̱ ko̱ xi najmi judio̱ nkuhú ngatitsuu̱n tjíntujín. 


text:
Xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná nga b'i̱ títsu:<pb/>Najmi tjín xi na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná,<br/>ndaha nku najmi tjín.<pb/> 


text:
Ngayjee̱ kindyjajihi̱n ni̱yóo̱,<br/>nkuhú nga tsatsuhun ani̱ma̱ha̱.<pb/>Najmi tjín xi nda ts'ín, ndaha nku najmi tjín.<pb/> 


text:
Ngabaya y'aha̱ ra̱ ni xi tsu,<br/>tu̱ subahá én tsank'á nchja̱.<pb/>Én xi bitju ts'a b'a̱ joyaha xáha̱n ye̱,<pb/> 


text:
<pb/>Yaá nk'ie nga xu̱ta̱ xi tíjñanehe̱ kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise, kju̱a̱téxumoo̱ tínchja̱ko̱ho̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ tu̱ xi nk'ie nga ku̱a̱se̱he̱ ra̱ Nti̱a̱ná mí nihi xi kits'ín xu̱ta̱ najmi ta̱ i̱ncha ku̱i̱nchja̱ha nga najmi ta̱ ku̱i̱tjunkihi̱ ra̱ yjoho̱. 


text:
A̱t'aha̱ ndaha nku najmi na̱xu̱ cha̱ha̱ nginku̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ tsa ts'íntjusun ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱. A̱t'aha̱ tu̱ sa ní kju̱a̱téxumoo̱ b'éjña chjiná nga tjínná ngatitsun. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga tu̱ ngat'aha̱ nga s'ejihi̱n xu̱ta̱ Jesucristo̱ na̱xu̱ bichú ma nginku̱n Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>Tu̱nga nd'a̱i̱ ja y'éjña chji Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín na̱xu̱ ma xu̱ta̱ nginku̱n. Najmi kju̱a̱téxumoo̱ xi maha̱ b'a̱ ts'ín. Santa níhi ma n'eya nii̱ a̱jihi̱n xu̱ju̱n kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise ko̱ ni xi y'ét'a já profeta̱. 


text:
Nga̱t'aha̱ ní nga s'ejihi̱n xu̱ta̱ Jesucristo̱, b'a̱ ts'ín na̱xu̱ maha nginku̱n Nti̱a̱ná. Ko̱ b'a̱ maha̱ ngayjee̱ xi s'e̱jihi̱n, a̱t'aha̱ najmi ngabi ts'ín Nti̱a̱ná. 


text:
Tu̱ nga̱t'aha̱ nga ngayjee̱ xu̱ta̱ kits'ín ngatitsun, ndaha nku najmi sakúhu̱ kju̱a̱chánka xi Nti̱a̱ná tsjá. 


text:
<pb/>Tu̱nga chánkahá kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná xi tu̱ títsjáhá nga na̱xu̱ ka̱ma xu̱ta̱ nginku̱n, a̱t'aha̱ Jesucristo̱ y'échjíntjai xu̱ta̱ ko̱ kits'ín nda̱íhi̱ jéhe̱. 


text:
Kui xi Nti̱a̱ná kits'ín ma nku chje̱. Tsaténdzjo jníhi̱ tu̱ xi sa̱kúhuná kju̱a̱n'endyjat'a nk'ie nga s'e̱jinná Jesucristo̱. B'a̱ ts'ín tsakúchjihi Nti̱a̱ná nga na̱xu̱ ts'ín. Ni̱stjin nk'ie, tu̱ nga̱t'aha̱ nga tsenta najmi kits'ínnijéhe̱ ra̱ xu̱ta̱ ngatitsun xi kits'ín. 


text:
Tu̱nga ni̱stjin nd'a̱i̱ ja tsakúchji nga na̱xu̱ ts'ín ko̱ nga tu̱ nku na̱xu̱hú títs'ín nk'ie nga títsjáha̱ xu̱ta̱ nga na̱xu̱ ma nginku̱n tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejihi̱n Jesucristo̱. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, ¿a tjín nkú ts'ín ka̱ma nk'a n'e̱sjehená yjoná nginku̱n Nti̱a̱ná a̱t'aha̱ nga̱t'aha̱ kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise na̱xu̱ kamahaná nginku̱n? Najmi ka̱ma. S'ejña t'axín ni xu'bo̱ tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejinná Jesucristo̱. 


text:
A̱t'aha̱ mankjinná nga ma na̱xu̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejihi̱n Jesucristo̱, najmi nga̱t'aha̱ tsa ts'íntjusun ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
<pb/>¿A tu̱ nkuhú Nti̱a̱ha̱ xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ Nti̱a̱ná? ¿A najmi ko̱hó Nti̱a̱ha̱ xu̱ta̱ na̱xi̱nantá xingisoo̱? Joho̱n, b'a̱ tjín. Nti̱a̱ná ta̱ Nti̱a̱ha̱ xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱. 


text:
A̱t'aha̱ nkuhú maha Nti̱a̱ná xi ts'ín nga na̱xu̱ ma xu̱ta̱ judio̱ xi kin'ehe̱ ni circuncision a̱t'aha̱ s'ejihi̱n, ko̱ ta̱ tsjá nga na̱xu̱ ma xu̱ta̱ xingisoo̱ xi najmi kin'ehe̱ ni circuncision tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejihi̱n. 


text:
Kui nga, ¿a tín'endyjanáá chjíhi̱ kju̱a̱téxumoo̱ tu̱ nga̱t'aha̱ nga s'ejinná? ¡Najmi b'a̱ tjín! Tu̱ sa ní b'a̱ ts'ín tí'ba̱i̱hi̱ ra̱á chjí xi tjíhi̱n kju̱a̱téxumoo̱.<pb/>


text:
Tsa Nti̱a̱ná kits'ínkjáíhi̱n Abraham nga kui xi na̱xu̱ tu̱ nga̱t'aha̱ ni nda xi kits'ín, ka̱ ma ra̱ nk'a k'u̱a̱sje yjoho̱. Tu̱nga̱ najmi ka̱mahá nk'a k'u̱a̱sje yjoho̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
¿Nkú títsu éhe̱n Nti̱a̱ná nga̱t'a ts'e̱ ni xu'bo̱? B'i̱ títsu: “Kis'ejihi̱n Abraham Nti̱a̱ná ko̱ kui niu̱ xi kits'ínchjíhi̱ ra̱ Nti̱a̱ná nga Abraham xi nku nda̱ xi na̱xu̱.” 


text:
<pb/>Xi nkúhu xu̱ta̱ xi ts'ínxá, kui xi ch'axki̱hi̱ ni xi ts'ín ko̱ b'a̱ ts'ín s'echjíhi̱ ra̱. Najmi tu̱ 'ba̱i̱hi̱ ni xi ts'ínkjáíhi̱n. 


text:
Tu̱nga máha xu̱ta̱ xi najmi ma 'yún k'un ni nda xi kits'ín, nga tu̱ sahá s'ejihi̱n Nti̱a̱ná xi tsjáha̱ xu̱ta̱ ngatitsuu̱n nga na̱xu̱ ma nginku̱n, Nti̱a̱ná be nga xu̱to̱ s'ejihi̱n ko̱ kui niu̱ xi b'axki̱hi̱ Nti̱a̱ná nga na̱xu̱ basehe̱. 


text:
<pb/>B'i̱ kitsú David nga: ¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱ xi Nti̱a̱ná na̱xu̱ basehe̱, najmi tu̱ nga̱t'aha̱ ni xi kits'ín tsa kui kju̱a̱ha nga na̱xu̱ n'e ma! 


text:
B'i̱ ts'ín y'ét'a:<pb/>¡Á b'a̱ nda tjíhin ts'e̱ xu̱ta̱<br/>xi kin'endyjat'aha̱ ra̱ jéhe̱,<br/>ko̱ kin'endyjajnuhu ngatitsuhu̱n!<pb/> 


text:
<pb/>¿A tu̱ nkuhú xu̱ta̱ xi kin'ehe̱ ni circuncision sa̱kúhu̱ kju̱a̱nda xi títsu David, a ra̱ ko̱hó xi najmi kin'ehe̱ ni circuncision? Ja b'a̱ kuixíaán nga Abraham kis'ejihi̱n Nti̱a̱ná ko̱ nga kui niu̱ xi kin'echjíhi̱ ra̱ nga na̱xu̱ kin'e ma. 


text:
Tu̱nga, ¿nkjé kin'echjíhi̱ ra̱ Abraham nga kui xi nku nda̱ xi na̱xu̱? ¿A nk'ie nga ja kin'ehe̱ ni circuncision, a ra̱ nk'ie nga najmi kje̱hé n'ehe̱ ni circuncision? Nk'ie nga najmi kje̱e n'ehe̱ ni circuncision b'a̱ kama. 


text:
<pb/>A̱skahan kin'ehe̱ Abraham ni circuncision. Kui niu̱ xi kama nku chu̱ba̱ xi kis'et'aha̱, chu̱ba̱ xi tsuhu̱ ra̱ nga na̱xu̱ kama a̱t'aha̱ kis'ejihi̱n Nti̱a̱ná nk'ie nga najmi kje̱e n'ehe̱ ni circuncision. B'a̱ ts'ín j'ai maha Abraham na̱'mihi̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi s'ejihi̱n Nti̱a̱ná, ndaha tsa najmi kin'ehe̱ ni circuncision. Nti̱a̱ná b'axki̱hi̱ xu̱ta̱ xu'bo̱ xi nkúhu xu̱ta̱ xi na̱xu̱. 


text:
Ko̱ ta̱ j'ai ma Abraham na̱'mihi̱ xu̱ta̱ xi kin'ehe̱ ni circuncision, xi najmi tu̱ nkú ni circuncision kin'ehé ra̱, ko̱ ní ta̱ s'ejihi̱n Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín kis'ejihi̱n ntje̱ cháná Abraham nk'ie nga najmi kje̱e n'ehe̱ ni circuncision. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga kits'íntjusun Nti̱a̱ná ni xi kitsúya títjuhu̱n Abraham 


text:
<pb/>Nti̱a̱ná kitsúya títjuhu̱n Abraham nga kui ko̱ ntje̱ xi s'e̱he̱ a̱skahan ts'i̱ínkjáíhi̱n a̱sunntee̱ nga ka̱ma ts'e̱. Tu̱nga najmi nga̱t'aha̱ ní tsa kits'íntjusun Abraham kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise, tsa kui kju̱a̱ha nga b'a̱ kik'in títjuhu̱n ra̱. B'a̱ ní kik'ihi̱n a̱t'aha̱ kis'ejihi̱n Nti̱a̱ná ko̱ kui niu̱ xi kich'axki̱hi̱ ra̱ nga kui xi na̱xu̱. 


text:
A̱t'aha̱ tsa xi tíi̱ncha ts'íntjusun kju̱a̱téxumoo̱, tsa kui xi ts'i̱ínkjáíhi̱n ni xi kitsúya títjun Nti̱a̱ná nga tsjá, kui xi tsuhu̱ ra̱ nga najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ nga s'ejihi̱n xu̱ta̱ Nti̱a̱ná ko̱ najmi ta̱ chumi ni chjí ka̱maha̱ ra̱ én xi kitsúya títjun Nti̱a̱ná. 


text:
Nk'ie nga biyuné kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise, kju̱a̱kjaha̱n Nti̱a̱ná ts'ín nibánehe̱ xu̱ta̱. Tu̱nga má najmi tjín kju̱a̱téxumoo̱, najmi tjín xi nkú ts'ín ku̱i̱yúnehe ni xi títsu. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, a̱t'aha̱ ní nga s'ejihi̱n xu̱ta̱ Nti̱a̱ná, kui kju̱a̱ha nga sakúhu̱ ra̱ ni xi kichuba títjun, tu̱ xi nga̱t'aha̱ kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná sakúhu̱ ra̱ ngayjee̱ ntje̱he̱ Abraham ni xi kichuba títjun. Najmi tu̱ nku xi y'aha̱ ra̱ kju̱a̱téxumoo̱ xi sakúhu̱ niu̱. Ta̱ sa̱kúhu̱ xi s'ejihi̱n Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín kis'ejihi̱n Abraham Nti̱a̱ná. Kui xi na̱'miná ngatenteé 


text:
nginku̱n Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín tjít'a, má nga b'a̱ kitsúhu̱ Nti̱a̱ná Abraham: “Ji xi kits'in maha na̱'mihi̱ nkjin xu̱ta̱ na̱xi̱nantá.” Kis'ejihi̱n Abraham Nti̱a̱ná, kui xi ts'ínk'íéntu tík'un xu̱ta̱ k'ie̱n ko̱ tu̱ ts'ínkjohó ni xi najmi kje̱e tjín, a̱s'a̱i s'e. 


text:
<pb/>Abraham kikuyá ni xi kik'ihi̱n ko̱ kama na̱'mihi̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ na̱xi̱nantá a̱t'aha̱ kis'ejihi̱n Nti̱a̱ná, ndaha tsa najmi tjín xi nkú ts'ín ku̱i̱tjusuhun niu̱. Kama xi nkú nga kik'ihi̱n: “B'i̱ ts'ín nkjin ka̱ma ntje̱hi̱.” 


text:
Tu̱ nkú kis'ejihín ra̱ Abraham, ndaha tsa kamankjihi̱n nga ja tu̱ xí nibajehén ra̱ yjonintehe̱ a̱t'aha̱ ja ma kfe̱hé ra̱ unchan nú ko̱ tsa nga̱t'aha̱ nga nti̱ Sara̱ xi chju̱úhu̱n maha. 


text:
Najmi jo jan kamaha̱ tsa najmi ta̱ kis'ejihi̱n ra̱ ni xi kitsúya títjuhu̱n Nti̱a̱ná nga tsjáha̱. Tu̱ sahá ndjá tsasinjña sa nga kis'ejihi̱n ko̱ kits'ínkie yjoho̱ nga chánka Nti̱a̱ná. 


text:
Kis'ejihi̱n Abraham Nti̱a̱ná ko̱ Nti̱a̱ná kits'ínchjíhi̱ ra̱ niu̱ nga Abraham xi nku nda̱ xi na̱xu̱. 


text:
<pb/>Má nga tjít'a nga Nti̱a̱ná kits'ínchjíhi̱ ra̱ nga kis'ejihi̱n Abraham, najmi tu̱ nkuhú ngandaha̱ Abraham kis'et'a niu̱. 


text:
Nganda níná kis'et'aha niu̱. Ta̱ n'e̱chjíná ko̱ ñá xi nkúhu xu̱ta̱ xi na̱xu̱ a̱t'aha̱ s'ejinná Nti̱a̱ná xi kits'ínkj'áíyaha̱ ngabayoo̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesu. 


text:
Kui xi kin'ek'ienntjáíhi ngatitsunná ko̱ kin'ekj'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ tu̱ xi ta̱ ka̱mahaná xu̱ta̱ xi na̱xu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha, na̱xu̱ kamaá nginku̱n Nti̱a̱ná a̱t'aha̱ s'ejihinná Nti̱a̱ná ko̱ tjínko̱ná kju̱a̱jyu nga̱t'aha̱ ni xi kits'ín Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱. 


text:
A̱t'aha̱ s'ejinná Nti̱a̱ná, kui nga Jesucristo̱ kits'íhin nga tsitjas'e̱njihinná kju̱a̱nda xu'bi̱. Ndjá tinchajián kju̱a̱ndoo̱. Kui nga tsjo mahaná nk'ie nga tíchuyáá kju̱a̱chánka xi tsjáná Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Ko̱ najmi tu̱ nku ni xu'bi̱ xi tsjo maná. Ta̱ tsjo maná kju̱a̱'un xi tíbitjajíaán, a̱t'aha̱ yaá nga kju̱a̱'uu̱n tsjá nga'yúnná tu̱ xi n'e chúkju̱a̱haná ni xi tímat'aán. 


text:
Ko̱ tsa n'e chúkju̱á, kixi̱ bitjuka̱á ni xi tímaná. Ko̱ tsa kixi̱ bitjuka̱á ni xi tímaná, ma chuyáá ni nda xi tsjáná Nti̱a̱ná. 


text:
Ko̱ najmi sa̱kúná kju̱a̱suba, ndaha tsa najmi kje̱e tíyaá ni xi tíchuyáá. A̱t'aha̱ Espiri̱tu̱ Santo̱ xi kik'a̱i̱ná kits'íntsejíhin ani̱ma̱ná kju̱a̱tjoho̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Nk'ie najmi kama kin'ek'anki su̱ba̱á yjoná, Cristo̱ k'ienntjáíhi xu̱ta̱ ngatitsuu̱n ni̱stjin xi kitsú Nti̱a̱ná. 


text:
'Ni tjín tsa tjín xi ku̱a̱yántjai nku xu̱ta̱ xi na̱xu̱ ts'ín, tu̱nga kutsa tjíhín xi ka̱ma k'un ku̱a̱yántjai nku xu̱ta̱ xi 'yún nda. 


text:
Tu̱nga Cristo̱hó k'ienntjáíhiná nk'ie nga xu̱ta̱ ngatitsun saá. B'a̱ ts'ín tsakúchjihi Nti̱a̱ná xi nkú ts'ín tjoho̱ ñá. 


text:
<pb/>Nk'ie nga ja xu̱ta̱ xi na̱xu̱ kamaá nginku̱n Nti̱a̱ná nga̱t'aha̱ jní xi tsaténdzjo Cristo̱, ¿nkú ts'ín najmi n'e̱k'ankihiná ni̱stjin nga ts'i̱ín nibájen kju̱a̱kjaha̱n Nti̱a̱ná? 


text:
A̱t'aha̱ nk'ie nga kamaá xu̱ta̱ kontra̱ha̱ Nti̱a̱ná, nga̱t'aha̱ ngabayaha̱ Ntíhi̱ kinchja̱ko̱ ndaná. ¿Nkú ts'ín najmi n'e̱k'ankiná nga̱t'aha̱ kju̱a̱tík'uhu̱n Ntíhi̱, ñá xi ja nchja̱ko̱ ndaná nd'a̱i̱? 


text:
Ko̱ najmi tu̱ suba ni xu'bi̱ tíchuyáá. Ta̱ tsjo maná nga Nti̱a̱ná kju̱áts'e̱ná, a̱t'aha̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱ kits'ín nga tíbichúk'un ngáha̱ ra̱á Nti̱a̱ná. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga Adan j'aiko̱ ngabayoo̱ tu̱nga Jesucristo̱ kits'ínk'íéntu tík'unná 


text:
<pb/>Nga̱t'aha̱ ni xi kits'ín nku nda̱ ngatitsuu̱n jas'en a̱sunntei̱ ko̱ ngatitsuu̱n j'aiko̱ ngabayoo̱. B'a̱ ts'ín ngjindjuhu ngabayoo̱ a̱jihi̱n ngayjee̱ xu̱ta̱, a̱t'aha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ kits'ín ngatitsun. 


text:
Kintehe̱ ni nga Nti̱a̱ná kits'ínkjas'ehe̱n Moise kju̱a̱téxumoo̱ kis'e ngatitsun a̱sunntei̱, tu̱nga najmi ch'axki̱hí ra̱ ngatitsun xi ts'ín xu̱ta̱ nk'ie nga najmi kje̱e tjín kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
Yaha̱ nk'ie nga ni̱stjihi̱n Adan santaha ni̱stjihi̱n Moise tsatéxuma ngabayoo̱. Ta̱ k'ien xi najmi kits'ín ngatitsun xi nkúhu xi kits'ín Adan. Adan, kui y'éjña chu̱ba̱yaná xi kj'u̱a̱í a̱skahan. 


text:
<pb/>Kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná najmi b'a̱ joyaha xi nkúhu ngatitsun xi kits'ín Adan. A̱t'aha̱ nga̱t'aha̱ ngatitsuhu̱n nku nda̱ nkjin xu̱ta̱ k'ien, tu̱nga nga̱t'aha̱ kju̱a̱ndaha̱ nku nda̱, kui xi Jesucristo̱, nkjin xu̱ta̱ 'yún kisakúhu̱ kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ ni xi tu̱ kitsjáhá ra̱. 


text:
Ko̱ ni xi tu̱ kitsjáhá Nti̱a̱ná najmi b'a̱ joyaha xi nkúhu ni xi y'aha̱ ra̱ ngatitsuhu̱n Adan. Nga̱t'aha̱ nku ngatitsun xi kits'ín Adan, Nti̱a̱ná kits'ínnijéhe̱ ko̱ b'a̱ ts'ín jé y'ejñajihin. Tu̱nga a̱skahán ni nga kis'e ṉkjún ngatitsun, tu̱ kitsjáhá Nti̱a̱ná nga na̱xu̱ kama xu̱ta̱ nginku̱n. 


text:
Nga̱t'aha̱ ngatitsun xi kits'ín nku nda̱ tsatéxuma ngabayoo̱, tu̱nga nga̱t'aha̱ ní nku nda̱, kui xi Jesucristo̱, i̱ncha k'úéntu tík'un ko̱ ku̱a̱téxuma xu̱ta̱ xi ts'i̱ínkjáíhi̱n kju̱a̱nda chánkaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ k'u̱a̱i̱hi̱ nga na̱xu̱ ka̱ma nginku̱n. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, xi nkú ts'ín tu̱ nga̱t'aha̱ nku ngatitsun xi kits'ín nku nda̱ jé y'entujíhin ngayjee̱ xu̱ta̱, b'a̱ ta̱ ts'ín tu̱ nga̱t'aha̱ nku ni nda xi kits'ín nku nda̱ na̱xu̱ bichú ma ngayjee̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ k'úéntu tík'un. 


text:
Xi nkú kama nga najmi kint'é'én nku nda̱ ko̱ kui nga nkjin xu̱ta̱ tsichu maha xu̱ta̱ ngatitsun, b'a̱ ta̱ kama nga kint'é'én nku nda̱ ko̱ kui nga nkjin xu̱ta̱ na̱xu̱ ku̱i̱chú maha nginku̱n Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Ko̱ ta̱ j'ai s'ejña kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise tu̱ xi sáha ngatitsuu̱n, tu̱nga nk'ie nga ja kisá ngatitsuu̱n, 'yún kisá sa kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ xi nkú ts'ín kis'ehe̱ nga'yún ngatitsuu̱n ko̱ j'aiko̱ kju̱a̱bayoo̱, b'a̱ ta̱ ts'ín tjíhi̱n nga'yún kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná, kui xi ts'ín nga na̱xu̱ mahaná nginku̱n ko̱ ts'ínk'íéntu tík'un sínná nga̱t'aha̱ ni xi kits'ín Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱.<pb/>


text:
Kui b'a̱ maha, ¿nkú ku̱i̱xíhinná? ¿A tu̱ nku n'e̱náhá ngatitsun tu̱ xi 'yún s'e̱jña chji saha kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná? 


text:
¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! Ja tsayaha̱á ngatitsuu̱n. ¿Nkú ts'ín ku̱i̱ntsu̱ba̱jin sahaná ngatitsuu̱n? 


text:
¿A najmi yanú ni xu'bi̱? Ngatenteé xi kisaténtájián Jesucristo̱ nkuhú ja maka̱á ko̱ nkuhú ja tsichu majihi̱ín ngabayaha̱. 


text:
Nk'ie nga kisaténtájián Cristo̱, b'a̱ ts'ín tsayako̱honá ko̱ kis'eyanjika̱á, tu̱ xi ku̱i̱ntsu̱ba̱ tík'un tse̱tse̱ ngáhaná xi nkú ts'ín Nti̱a̱ Na̱'miná kits'ínkj'áíyaha̱ Cristo̱ ngabayoo̱ nk'ie nga tsakúchji kju̱a̱chánkaha̱. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ tsa nkuhú tsichu maka̱á Cristo̱ nk'ie nga k'ien, b'a̱ ts'ín ta̱ nkuhú ku̱i̱chú maka̱á nga kj'u̱a̱íya ngáhaná xi nkú ts'ín j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. 


text:
Yaá nk'ie nga kisut'a kruu̱ka̱á Cristo̱. Najmi b'a̱ ta̱ ts'ín tintsu̱ba̱haná xi nkúhu nk'ie. Ja tsatsun yjonintená xi tíjñajihi̱n ngatitsun tu̱ xi najmi ta̱ ku̱i̱nú'yá'éhe̱n ra̱á ngatitsuu̱n. 


text:
Yaá nga Cristo̱ j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ ko̱ najmi ta̱ ku̱a̱yá saha. Najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nga'yún ngabayoo̱ tsa nkú ts'i̱ín saha̱. 


text:
A̱t'aha̱ nk'ie nga k'ien Cristo̱, nkuhú ni̱yá k'iehen tu̱ xi kikjexíhi̱n ra̱ nga'yún xi tjíhi̱n ngatitsuu̱n. Nga̱t'a ts'e̱ nga tíjña tík'un, tíjña tík'un xi nkú ts'ín mjehe̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Ko̱ máha jun, b'a̱ ta̱ ts'ín n'e̱nkjíntak'un nga ja tsayoho̱ ngatitsuu̱n ko̱ tintsu̱ba̱ tík'un xi nkú ts'ín mjehe̱ Nti̱a̱ná, nga nkuhú mako̱o Jesucristo̱. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, najmi tu̱ 'ba̱i̱ntehe̱ ru̱u ngatitsuu̱n tsa kui xi ku̱a̱téxumaha̱ yjonintenu̱u xi maha̱ 'me, tsa ku̱i̱nú'yá'óho̱on nga n'o̱o ni xi mjehe̱ yjonintenu̱u. 


text:
Najmi tu̱ ngatitsuu̱n 'bo̱ho̱ yjonintenu̱u, tsa ni xi najmi nda n'o̱o. Tu̱ sa ní Nti̱a̱ná tjoho̱n yjonu̱u, jun xi ja tsayo ko̱ j'áíya ngáha̱nu̱u ngabayoo̱. Tjoho̱n yjonintenu̱u Nti̱a̱ná nk'ie nga n'o̱o ni xi na̱xu̱ n'e. 


text:
Najmi ta̱ ku̱a̱téxumaha̱nu̱u ngatitsuu̱n, a̱t'aha̱ najmi ta̱ kju̱a̱téxumoo̱ tíjñanehe̱nu̱u. Kju̱a̱ndaha̱ ní Nti̱a̱ná tintsu̱ba̱nkiu nd'a̱i̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga najmi ta̱ batéxumahaná ngatitsuu̱n 


text:
<pb/>E̱i̱ ni̱ ma, ¿a n'e̱é ngatitsun, tsa najmi ta̱ kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise tíjñanehená, a̱t'aha̱ kju̱a̱ndaha̱ Nti̱a̱ná tintsu̱ba̱nkiá? ¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! 


text:
¿A najmi yanú, tsa tjín xi n'e̱kjas'oho̱on yjonu̱u nga ku̱i̱nú'yá'óho̱on xi nkúhu xu̱ta̱ musu̱hu̱, jun xi bichúmo xu̱ta̱ musu̱hu̱ xi tínu'yá'óho̱on? Tsa xu̱ta̱ musu̱hu̱ ngatitsuu̱n ka̱mo, ku̱a̱yó. Tu̱nga tsa ku̱i̱nú'yá'óho̱on Nti̱a̱ná, na̱xu̱ ka̱mo nginku̱n. 


text:
Jun xi kamo xu̱ta̱ musu̱hu̱ ngatitsuu̱n ni̱stjin nk'ie, tu̱nga nd'a̱i̱ máb'a̱chjíhi̱ ra̱ Nti̱a̱ná nga tu̱ sahá ngayjehe ani̱ma̱nu̱u tínu'yá'óho̱on én xi tsinchiyó, én xi kin'ekjas'ennu̱u. 


text:
<pb/>Tíb'ejñá chu̱ba̱yanu̱u ni xu'bi̱ nga tínchjako̱nu̱u a̱t'aha̱ 'ni mankjinná nii̱. Ni̱stjin nk'ie, ni xi chu̱ntí nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ kju̱a̱ch'onk'uu̱n kin'ekjas'oho̱on yjonintenu̱u tu̱ xi ch'on kin'ehenu. Xu̱ta̱ musu̱hu̱ niu̱ kamo, tu̱nga nd'a̱i̱ n'e̱kjas'on yjonintenu̱u nga ka̱mo xu̱ta̱ musu̱hu̱ ni xi na̱xu̱ tjín tu̱ xi xu̱ta̱ xi ts'e̱ Nti̱a̱ná ka̱mahanu. 


text:
¿Mí nihi xi kisakúnu̱u nga kin'o ni xi kin'o nk'ie, ni xi tu̱ subahá manu̱u nd'a̱i̱? Ngabaya y'aha̱ ra̱ ni xi kin'o. 


text:
Tu̱nga nd'a̱i̱ ja kamando̱óho̱ ngatitsuu̱n ko̱ yjankihu̱u Nti̱a̱ná. Tísakúnu̱u kju̱a̱je xi tsjánu̱u Nti̱a̱ná tu̱ xi ku̱i̱ntsu̱ba tík'un síhinnu. 


text:
A̱t'aha̱ ngabayoo̱, kui xi chjíhi̱ ngatitsuu̱n, tu̱nga Nti̱a̱ná tu̱ tsjáhá nga k'úéntu tík'un sín xu̱ta̱ xi nkuhú mako̱ Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱.<pb/>


text:
Jun já nts'e, tínchjako̱nu̱u jun xi yo kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise. ¿A najmi yanú nk'ie nga tjíntu tík'un sa xu̱ta̱ y'aha̱ kju̱a̱téxumoo̱? 


text:
Xi nkúhu nku ta̱chju̱ún xi tíjñaha̱ x'i̱n, tjít'a kju̱a̱téxumoo̱ nga najmi tjíhin nga k'u̱éjña x'i̱hi̱n. Tu̱nga tsa ku̱a̱yá x'i̱hi̱n, ka̱ma nda̱í ngáha̱ ra̱ yjoho̱ kju̱a̱téxumaha̱ kju̱a̱bixoo̱n. 


text:
Kui nga tsa kj'a̱í nda̱ k'úéjñako̱ho nk'ie nga tíjña sa x'i̱hi̱n, tíbangane kju̱a̱bixaha̱n. Tu̱nga tsa ku̱a̱yá x'i̱hi̱n, ka̱ma nda̱í ngáha̱ ra̱ yjoho̱ ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱. Najmi tíbangane kju̱a̱bixoo̱n tsa kj'a̱í nda̱ k'úéjñako̱ ngáha. 


text:
<pb/>B'a̱ ta̱ kamanu̱u, já nts'ena̱. Xi ja k'ien najmi ta̱ y'aha̱ ra̱ kju̱a̱téxumoo̱, ko̱ jun ja tsayako̱o Cristo̱ nk'ie nga k'ien tu̱ xi kj'a̱í xi kama ts'e̱ ngáha̱nu̱u. Xi j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱, kui xi ts'e̱nu̱u nd'a̱i̱. B'a̱ ts'ín ka̱ma n'e̱hená ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. 


text:
Nk'ie nga kich'a saá a̱sunntee̱, ngatitsuu̱n kits'ínxájin yjonintená. Ngatitsuu̱n kits'ínchjén kju̱a̱téxumoo̱ nga kin'e mjeé ni xi najmi nda, ko̱ kin'eé ni xi tje̱he̱n ra̱ ngabaya. 


text:
Tu̱nga nd'a̱i̱ ja najmi ta̱ kju̱a̱téxumoo̱ tíjñanehená, a̱t'aha̱ ja tsayaha̱á kju̱a̱téxuma xi kik'íét'a'yúnná ni̱stjin nk'ie. Kui nga tín'ehená ni xi mjehe̱ Nti̱a̱ná nd'a̱i̱ xi nkú ts'ín tíbakú ni̱yá tse̱tse̱ná Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná, najmi xi nkú ts'ín tsakú ni̱yáná xu̱ju̱n xi kis'et'a ni̱stjin nk'ie. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ xá xi tjíhi̱n kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>E̱i̱ ni̱ ma, ¿nkú ku̱i̱xíaán? ¿A kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise y'a ngatitsun? ¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! Tu̱nga tsa najmi kis'ejña kju̱a̱téxumoo̱, najmi kikie ra̱ ni xi 'mihi̱ ngatitsun. Najmi be tsa najmi nda tjín nk'ie nga ni xi tjíhi̱n xu̱ta̱ kjuasíhi̱n tsa najmi b'i̱ títsu kju̱a̱téxumoo̱: “Najmi tu̱ fasihi̱n ni xi tjíhi̱n xu̱ta̱.” 


text:
Tu̱nga ngatitsuu̱hún kits'ínchjén ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ b'a̱ ts'ín kinchja̱hana nga jasíhi̱n nkjin tíkjá ni xi najmi an ts'a̱n. A̱t'aha̱ tsa najmi tjín kju̱a̱téxuma, najmi tjíhi̱n nga'yún ngatitsuu̱n. 


text:
<pb/>Xi nkúhu an. Nk'ie nga najmi kje̱e s'ejñanena kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise, tsáte̱jña tík'an. Tu̱nga nk'ie nga kamankjinna ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱, kisakú nga'yúhu̱n ngatitsuu̱n, a̱s'a̱i tsaya. 


text:
Kikie nga kju̱a̱téxuma xi tjíhin nga ts'i̱ínk'íéjña tík'unna, kui xi tu̱ sahá kits'ínkjina ngabayoo̱. 


text:
A̱t'aha̱ ngatitsuu̱n kits'ínchjén ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱ tu̱ xi ts'ana̱cha̱hana. B'a̱ ts'ín kits'ínk'ienko̱hona ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
Tu̱nga, ¿a ni xi ndoo̱ xi kitsjána ngabaya? ¡Najmi! ¡Ndaha tsa mí yjehe! Ngatitsuu̱n ní kits'ínchjén ni xi ndoo̱ nga kitsjána ngabaya tu̱ xi cha̱ha nga kui xi ngatitsun. Ni xi tjít'a kju̱a̱téxumoo̱ tsakúchji nga tu̱ xí 'yúhún ch'onk'un ngatitsuu̱n. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ ni xi ts'íhi̱n ngatitsuu̱n 


text:
<pb/>Yaá nga kju̱a̱téxumoo̱ a̱jihi̱n Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná tsitjuhu, tu̱nga an a̱sunntee̱ y'ahana. Ja ts'atsena ngatitsuu̱n ko̱ an kama nda̱ musu̱hu̱. 


text:
Najmi mankjinna ni xi ts'ian. A̱t'aha̱ najmi ni xi mjena ts'ian. Tu̱ sa ní ni xi najmi sasínna, kui nihi xi ts'ian. 


text:
Tu̱nga tsa ts'ian ni xi najmi mjena ts'ian, ni xi títs'ian títs'inkíéko̱hona yjona̱ nga nda kju̱a̱téxumoo̱. 


text:
<pb/>Be nga xi nkú ts'ín y'ahana a̱sunntee̱, ndaha nku ni xi nda najmi tíjñajinna. A̱t'aha̱ ndaha tsa mjena ts'ian ni xi nda, tu̱nga najmi chúkju̱a̱hána b'a̱ ts'ian. 


text:
Tsa ts'ian ni xi najmi mjena ts'ian, najmi ta̱ an xi b'a̱ títs'ihinna. Ngatitsun xi tíjñajin nína xi b'a̱ títs'íu̱n. 


text:
<pb/>Mankjinna ni xu'bi̱. Nk'ie nga mjena ts'ian ni xi nda, tu̱ ni ch'onk'un xi tíjñajihínna bitjuchji. 


text:
tu̱nga mankjihínna nga kj'a̱í kju̱a̱téxuma títs'ínxájin yjonintena̱, kui xi kju̱a̱téxumaha̱ ngatitsuu̱n. Kui xi kjánko̱ kju̱a̱téxuma xi tsjáni̱yáha̱ kju̱a̱nkjintak'unna̱. F'akj'ánijéna ko̱ ts'ín mana nda̱ nu̱ba̱yáha̱. 


text:
<pb/>¡Ni̱ma̱ rú ts'ihinna! ¿Yá xi ku̱a̱si̱nko̱na tu̱ xi ka̱ma nda̱íhi̱ ra̱ yjoninte xu'bi̱ xi títsjána ngabaya? 


text:
¡Tsjaha̱ máb'a̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná! Nda̱ Nti̱a̱ná Jesucristo̱ kits'ín nda̱ína. Títs'inchjén kju̱a̱nkjintak'unna̱ nga tínt'e'éhe̱n kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná, tu̱nga xi nkúhu nku nda̱, kju̱a̱téxumaha̱ ngatitsuu̱n tínt'e'éhe̱n.<pb/>


text:
a̱t'aha̱ Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná ts'ínk'íéntu tík'unko̱ná Cristo̱ Jesu ko̱ tsjáná nku kju̱a̱téxuma xi ts'ín nda̱íná kju̱a̱téxumaha̱ ngatitsuu̱n ko̱ ngabayoo̱. 


text:
<pb/>Ni xi najmi kamaha̱ kits'ín kju̱a̱téxuma xi kin'ekjas'ehe̱n Moise a̱t'aha̱ a̱sunntee̱ y'aha̱ ra̱ xu̱ta̱ ko̱ najmi ka̱maha̱ ts'i̱íntjusun ni xi tjít'a, kui nihi xi kits'ín Nti̱a̱ná nga kits'ín nibá Ntíhi̱. Ntíu̱ kik'a yjoninte xi nkúhu yjoninte ngatitsuhu̱n xu̱ta̱ tu̱ xi y'échjíntjaihi ngatitsuu̱n. B'a̱ ts'ín kik'oje̱nnkihi Nti̱a̱ná ngatitsun xi tíjñajihi̱n xu̱ta̱. 


text:
B'a̱ kits'ín Nti̱a̱ná tu̱ xi ku̱i̱tjusuhun a̱jinná ni nda xi banki kju̱a̱téxumoo̱, ñá xi najmi ta̱ tintsu̱ba̱haná xi nkú ts'ín mjehe̱ yjonintená. Tintsu̱ba̱ nínáá xi nkú ts'ín mjehe̱ Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ xi a̱sunntee̱ y'aha̱ ra̱ nga tjíntu, kui xi ni xi ts'e̱ a̱sunntee̱ ts'ínnkjink'un, tu̱nga xi Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná y'aha̱ ra̱ nga tjíntu, kui xi ni xi ts'e̱ Espiri̱tu̱ ts'ínnkjink'un. 


text:
Xi ni xi ts'e̱ a̱sunntee̱ ts'ínnkjink'un, kui xi ku̱a̱yá, tu̱nga xi ni xi ts'e̱ Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná ts'ínnkjink'un, kui xi k'úéntu tík'un ko̱ s'e̱he̱ kju̱a̱jyu. 


text:
A̱t'aha̱ xi ni xi ts'e̱ a̱sunntee̱ ts'ínnkjink'un, kui xi unkie Nti̱a̱ná. Najmi tjíntunkí kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná ko̱ najmi maha̱ tsa b'a̱ i̱ncha ts'i̱ín. 


text:
<pb/>Tu̱nga máha jun, ja najmi ta̱ a̱sunntee̱ y'aha̱nu̱u nga tintsu̱bo̱o. Espiri̱tu̱hu̱ ní Nti̱a̱ná y'anu̱u nga tintsu̱bo̱o tsa kju̱axi̱ nga kui xi tíjñajinnu̱u. Xi najmi tíjñajihi̱n Espiri̱tu̱hu̱ Jesucristo̱, kui xi najmi Jesucristo̱ ts'e̱he̱. 


text:
Tu̱nga tsa Cristo̱ tíjñajinnu̱u, tsuhu̱ ra̱ nga Espiri̱tu̱hu̱ títs'ínk'íéntu tík'unnu̱u ko̱ ja na̱xu̱ tsichumo nginku̱n Nti̱a̱ná, ndaha tsa ngatitsuu̱n ja kits'ínk'ien yjonintenu̱u. 


text:
Tsa Espiri̱tu̱hu̱ xi kits'ínkj'áíyaha̱ Jesu ngabayoo̱ tíjñajinnu̱u, ta̱ kuihi xi kits'ínkj'áíyaha̱ Jesu ta̱ ts'i̱ínk'íéntu tík'un yjonintenu̱u xi maha̱ 'me. B'a̱ ts'i̱ínko̱nu̱u Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná xi tíjñajinnu̱u. 


text:
<pb/>Kui b'a̱ maha, já nts'e, ja najmi ta̱ tjíhin tsa ku̱i̱ntsu̱ba̱á xi nkúhu xu̱ta̱ xi ts'ín ni xi mjehe̱ yjonintee̱. 


text:
A̱t'aha̱ tsa ku̱i̱ntsu̱bo̱o xi nkúhu xu̱ta̱ xi ts'ín ni xi mjehe̱ yjonintee̱, ku̱a̱yó. Tu̱nga tsa Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná n'e̱k'ienko̱honu ni xi mjehe̱ yjonintenu̱u, ku̱i̱ntsu̱ba̱ tík'un. 


text:
A̱t'aha̱ Espiri̱tu̱ xi kin'ekjóho̱on najmi kits'ín manu̱u xu̱ta̱ musu̱hu̱ kju̱a̱binkjuu̱n. Kits'ín ma nínu̱u Ntíhi̱ Nti̱a̱ná ko̱ ts'ín nga: “Na̱'mi i̱chí”, k'úíhi̱ín Nti̱a̱ná. 


text:
Tsa ñá xi ntíhi̱ Nti̱a̱ná, ta̱ sa̱kúná ni xi ts'e̱. Jesucristo̱ n'e̱kjáínko̱óho̱ ni xi ts'e̱ Nti̱a̱ná. Tsa nd'a̱i̱ tíbitjajíaán kju̱a̱ni̱ma̱ xi j'ajin, ta̱ sa̱kúná kju̱a̱chánkaha̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ nk'ie nga tíchuyáha̱á ni̱stjin nga Nti̱a̱ná ts'i̱ín ma kikjinná ntíhi̱ 


text:
<pb/>B'a̱ mana nga najmi chumi nihi kju̱a̱'un xi tíbená ni̱stjin nd'a̱i̱ tsa ch'a̱chu̱ba̱ko̱honá kju̱a̱chánkaha̱ Nti̱a̱ná xi ka̱ma chjiná a̱skahan. 


text:
Ngayjee̱ ni xi kits'ínnda Nti̱a̱ná tíi̱ncha kuyá ko̱ 'yún mjehe̱ nga s'e̱jña chji yá xu̱ta̱ha xi ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
A̱t'aha̱ ni xi kamandoo̱ najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nga'yún xi kis'ehe̱ nga tjuhun. Najmi kui kama mjehe̱ nga b'a̱ kamat'ain. Nti̱a̱ níná b'a̱ ts'ín y'énda nga b'a̱ kamat'ain. Tu̱nga ta̱ tíkuyahá ra̱ 


text:
ni xi kamandoo̱ ni̱stjin nga najmi ta̱ ku̱a̱tsúhun. Tíkuyáha̱ nk'ie nga ka̱ma nda̱íhi̱ ch'á xi y'anji, ni̱stjin nk'ie nga b'a̱ ts'ín ka̱ma nda̱íhi̱ xi nkú tsjo ts'ín ka̱ma nda̱íhi̱ ntíhi̱ Nti̱a̱ná. 


text:
<pb/>Yaá nga santaha nd'a̱i̱ un tíbehe̱ ngayjee̱ ni xi kits'ínnda Nti̱a̱ná, xi nkúhu nku ta̱chju̱ún xi tsíhi̱n ntí. 


text:
Ko̱ najmi tu̱ nku kui xi un tíbehe̱. Ta̱ un tíbená ko̱ ñá. A̱t'aha̱ ja tíjñajinná Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná. Ja kik'a̱i̱ títjunná a̱jihi̱n ngayjee̱ ni xi n'e̱kjáíhi̱ín a̱skahan. Nkjún tíbehe̱ ani̱ma̱ná nga tíchuyáha̱á ni̱stjin nga ts'i̱ín ma kikjinná Nti̱a̱ná ntíhi̱, ni̱stjin nga n'e̱k'anki yjonintená. 


text:
<pb/>A̱t'aha̱ ja kin'ek'ankiná ko̱ tíchuyáha̱á ni xi sa̱kúná, tu̱nga tsa ja kisuya ntsa̱á ni xi tíchuyáha̱á, najmi ta̱ tíchuyá saha̱ ra̱á ni xu'bo̱. ¿A̱t'aha̱ yá xi kuyáha̱ ni xi ja tíjñaha̱? 


text:
<pb/>Ta̱ basinko̱ná Espiri̱tu̱hu̱ Nti̱a̱ná, a̱t'aha̱ najmi ndjá tjíntuyáná. Najmi yaá ni xi ku̱i̱ncháá, tu̱nga Espiri̱tu̱hu̱ ní Nti̱a̱ná bankintjáíná. Nk'ie nga nchja̱ntjai un'unná Espiri̱tu̱ nginku̱n Nti̱a̱ná, najmi tjín én xi ku̱i̱xínyahaná xi nkú tsu. 


text:
Nti̱a̱ná xi be ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱, kui xi be mí xi mjehe̱ ts'i̱ín Espiri̱tu̱. A̱t'aha̱ xi nkú ts'ín mjehe̱ Nti̱a̱ná, b'a̱ ts'ín banki Espiri̱tu̱ nga nchja̱ntjai xu̱ta̱ xi Nti̱a̱ná kikjáts'e̱. B'i̱ ts'ín tsakúya Pablo̱ xi nkú ts'ín tjoná Nti̱a̱ná 


text:
<pb/>Yaá nga ngayjee̱ ni xi mat'ain xu̱ta̱ xi i̱ncha ts'íntjo Nti̱a̱ná, Nti̱a̱ná ts'ínchjén niu̱ ngandaha̱ xu̱ta̱ xu'bo̱. Nti̱a̱náhá j'ájihi̱n xu̱ta̱ xu'bo̱ a̱t'aha̱ b'a̱ ts'ín kama mjehe̱. 


text:
A̱t'aha̱ xu̱ta̱ xi kikie títjun Nti̱a̱ná, ta̱ y'énda títjun nga b'a̱ ts'ín s'e̱yaha̱ xi nkúhu Ntíhi̱, tu̱ xi kui Ntíu̱ ka̱maha Ntí tjun a̱jihi̱n já nts'e̱ xi nkjin maha. 


text:
Ko̱ xi y'énda títjun Nti̱a̱ná, ta̱ j'ájin. Ko̱ xi j'ájin, ta̱ kits'ín nga tsichu ma na̱xu̱ nginku̱n. Ko̱ xi kits'ín nga tsichu ma na̱xu̱ nginku̱n, ta̱ kitsjáha̱ kju̱a̱chánka. 


text:
Kui xi ja y'éjña nga tu̱ nkú tsjáhá Ntíhi̱. Kits'ínkjas'en Ntíhi̱ nga kin'ek'ien ngandaná. Kui nga tsa kitsjáná Ntíhi̱, ¿nkú ts'ín najmi ta̱ tsjáhaná ngayjee̱ ni xi tjín? 


text:
<pb/>¿Yá xi ka̱maha̱ ts'i̱ínk'anji jé xu̱ta̱ xi Nti̱a̱ná j'ájin? Nti̱a̱ná kits'ín nga na̱xu̱ xu̱ta̱ xi ts'e̱. 


text:
¿Yá xi b'a̱ ku̱i̱tsu̱ nga ngatitsun y'a? Cristo̱ Jesu k'ien ko̱ j'áíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ ko̱ tíjñat'aha̱ Nti̱a̱ná nd'a̱i̱ nga tíbankintjáíná. 


text:
Tjoho̱ ñá Cristo̱. ¿Yá xi ka̱maha̱ kjé'aná kju̱a̱tjoho̱? ¿A kju̱a̱ni̱ma̱? ¿A kju̱a̱boo̱? ¿A kju̱a̱'unchoo̱? ¿A kjintío̱? ¿A tu̱ nga̱t'aha̱ nga x'a̱án? ¿A ni ch'onk'un xi mat'aán? ¿A ra̱ ngahá n'e̱k'ienná? 


text:
B'a̱ ma xi nkú ts'ín tjít'a éhe̱n Nti̱a̱ná:<pb/>Nga̱t'a ts'i̱ tehe̱nte tintsu̱ba̱jii̱n ngabayoo̱.<pb/>Xi nkúhu chu̱tsa̱nka̱ xi n'ek'ien, b'a̱ ts'ín baseni̱ jóo̱. 


text:
<pb/>Tu̱nga a̱jihi̱n ngatentee̱ ni xu'bi̱ xi kits'íntjoná ta̱ ts'ín nga tu̱ sahá 'yún n'e ngana̱ saá. 


text:
A̱t'aha̱ behe̱ k'an nga najmi tjín xi ka̱maha̱ kjé'aná kju̱a̱tjoho̱ Nti̱a̱ná, ndaha tsa ku̱a̱yáá ko̱ ndaha tsa ku̱i̱ntsu̱ba̱ tík'aán, ta̱ ndaha ntítsjee̱ ko̱ xi batéxuma ko̱ xi tjíhi̱n nga'yún, ta̱ ndaha ni xi tíma nd'a̱i̱ ko̱ xi ka̱ma a̱skahan, 


text:
ta̱ ndaha ni xi nk'a ko̱ xi na̱nka̱, ta̱ ndaha nku ni xi kits'ínnda Nti̱a̱ná. Najmi tjín xi ka̱maha̱ kjé'aná kju̱a̱tjoho̱ Nti̱a̱ná, kju̱a̱tjo xi tsakúchjiná nga kitsjáná Nda̱ Nti̱a̱ná Cristo̱ Jesu.<pb/>


text:
Cristo̱ be nga kju̱axi̱ ni xi tíxian. Najmi tíb'ana̱cha̱. Ko̱ Espiri̱tu̱ Santo̱ b'a̱ títsuna nga b'a̱ tjín ni xi títs'inkjíhi̱n k'an. 


text:
Tsa ka̱ma kai, mjena tsa santaha an ka̱ma nku xi najmi nda nginku̱n Nti̱a̱ná ko̱ tsa kjin kúáte̱jñaha̱ Jesucristo̱, tsa tu̱ ahá ni b'a̱ ts'ín ka̱ma kúási̱nka̱ já nts'é, kui xi ntje̱na̱. 


text:
Xi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱. Nti̱a̱ná kits'ín ma ntíhi̱. Y'ejñajihi̱n ko̱ tsakúchjihi̱ kju̱a̱chánkaha̱. Ni y'éndako̱ ntje̱ cháha̱ ko̱ kitsjáha̱ kju̱a̱téxumaha̱. Tsakúchjihi̱ xi nkú ts'ín tjíhin nga ts'i̱íntsjoho̱ ko̱ kitsúya títjuhu̱n ni xi tsjáha̱. 


text:
Nkuhú ntje̱ chá xi j'ájin Nti̱a̱ná, yo̱ nibaha̱ ra̱ xu̱ta̱ Israel ko̱ a̱jihi̱n xu̱to̱ tsitjujin xi kits'ín niba Nti̱a̱ná nk'ie nga kik'a yjoninte xi nkúhu xu̱ta̱. Kui xi Nti̱a̱ xi batéxumaha̱ ngayjee̱ ni xi tjín. Kan'etsjo tehe̱ntehe̱ tu̱ nkjéhé ni. B'a̱ katuma. 


