# verses

text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl, fariseotsik! abal a kulbetnáltsik ki buxkan ban alwaꞌ kʼwajtalábtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani a kulbetnáltsik ki chapnédhá ti bél kʼal yantam i kʼakʼnaxtaláb. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl, okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! abal a junwaltsik jelti jólimtaláb xi yab tejwaꞌ ani tam jun xitaꞌ kin kʼachʼiy maske yab in choꞌób, u jilkʼonal chʼoꞌodh kʼal an atʼaxtaláb. Anchanꞌ teye tatáꞌtsik, yab tejwaꞌ an atʼaxtaláb xa koꞌoltsik ba na itsích ani xitaꞌ ti ki wéwnaꞌtsik u chʼóꞌnal kʼal na walastalábiltsik. 


text:
<pb/>Tókʼon tám jún an okʼtsix xin wilál an takʼixtaláb ani in ulu enchéꞌ: ―Okʼtsix, tam a ulal jechéꞌ, tu tejtsalich weye. 


text:
<pb/>Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Chʼojontáltsik teye a chuꞌbíl, okʼtsixtsik xa wilál an takʼixtaláb! abal a utsáltsik kʼeꞌet kin tʼajaꞌ xowaꞌ in ulal an takʼixtaláb ani tatáꞌtsik nibal elaꞌ a tʼajáltsik ti kʼij xowaꞌ a okʼtsixnál. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíltsik! abal a kubtsal ti exól xon ti jolidh an tʼiltsixtsik xi chemdhats kʼal na wejeꞌ pakéliltsik. 


text:
Kʼal jechéꞌ, u kalel jelti max a ulalichtsik ke alwaꞌ xowaꞌ in tʼajámal na wejeꞌ pakéliltsik; jajáꞌtsik in chemdhaꞌ ani tatáꞌtsik a kubtsal ti exól xon ti jolidh. 


text:
<pb/>ʼKom na Dios chalpadh tʼajat, jaxtám tin ulu enchéꞌ: “Neꞌech ku abtsi ti tʼiltsixtsik ani ti abatwáletsik, taltsik neꞌech ka chemdhá ani xi kʼeꞌettsik neꞌech ka atʼan.” 


text:
Atiklábtsik xi xoꞌ jechéꞌ i kʼij, na Dios neꞌech ti tʼajaꞌtsik ka jalbiy nin chemtal ejtal an tʼiltsixtsik asta tam ti tujenek an kʼayꞌlá, 


text:
asta tam ti chemdhá na Abel asta tam ti chemdhá na Sakarías. Jechéꞌ na Sakarías, jaꞌich xi chemdhá tamchʼejelidh ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios kʼal xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb. Jaxtám tu utsál atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij, ke na Dios neꞌech ti tʼajaꞌtsik ka jalbiy nin chemtal an tʼiltsixtsik ani an abatwáletsik. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl, okʼtsixtsik xa wilál an takʼixtaláb! abal yab a óltsal an atiklábtsik xan ti kin uwaꞌ abal ka takʼyatichtsik kʼal na Dios. Yab a léꞌtsik ki takʼyat kʼal na Dios nibal a walkál ka takʼyattsik kʼal na Dios xin léꞌtsik ka takʼyat. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in okʼoy kin ulu ejtal jechéꞌ, an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb ani an fariseotsik, in chakuntsitsik tʼajat na Jesús ani tujeytsik kin taktamiy kʼal yán i konkomixtaláb. 


text:
In taktamiyal abal in léꞌtsik kin achʼaꞌ max kin ulu jun xataꞌ yab alwaꞌ ani anchanꞌ kin ejtotsik kin ólnaꞌ.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ, junkun yán i mil i atiklábtsik, ke tokotich u níxkʼáx kʼal in yaníl. Na Jesús in okxiy kin utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal nin okʼtsixtal an fariseotsik xin junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye. Jechéꞌ, jaꞌich xowaꞌ in kʼambixnálkʼitsik. 


text:
Pos yab waꞌach ni jun xataꞌ chinat xi yab neꞌech ka xalkʼan ani yab waꞌach xataꞌ yab tejwaꞌ xi yab neꞌech ka choꞌóbná tayíl. 


text:
Jaxtám tu utsáltsik, ejtal xowaꞌ a ulúmal ban jikʼwaxtaláb, neꞌech ka achʼan tam kʼij; ani xowaꞌ a ulúmaltsik chinat ani mapudh i wiꞌleb, neꞌech ka ulwat kawidh tin éb an atátsik. Xitaꞌ yejat ka jikʼnaꞌ (Mt. 10:28‑31) 


text:
<pb/>ʼJaꞌúbtsik, tu utsál ke yab yejat ka jikʼnaꞌ ni jun xitaꞌ xin ejtowal ti chemdhax ani tayíl yab más xataꞌ in ejtowal kin tʼajaꞌ. 


text:
Por neꞌech tu utsaꞌtsik xitaꞌ yejat ka jikʼnaꞌ: ka jikʼnaꞌtsik na Dios, xi tam ti chemdhámalich, in koꞌol i awiltaláb abal ti ki petʼnaꞌ ban kʼibeltaláb. Jechéꞌ jaꞌich yejat ka jikʼnaꞌtsik. 


text:
<pb/>ʼ¿Yabxeꞌ u nujwáb bóꞌ i tsʼitsik chʼichin kʼal cháb i tʼipax tumín? Por na Dios yab in ukʼtsal ni jún xi jechéꞌ an chʼichintsik. 


text:
Pos asta na xiꞌíl xa koꞌoltsik ba na ókʼ, ejtal ajidh ti kʼwajat juntsik ti juntsik. Yab ki jikʼeytsik, pos tatáꞌtsik más yán a jalbíl ké yantam i chʼichintsik. Xitaꞌ yab in tidhenál kin tʼilaꞌ na Jesukristo tin tamét an atiklábtsik (Mt. 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20) 


text:
<pb/>ʼTu utsáltsik ejtal ta éb, xitaꞌ ti kin tʼilaꞌ tin tamét an atiklábtsik, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech neye ku tʼilaꞌ tin tamét nin tʼokat abatwálejiltsik na Dios; 


text:
por xitaꞌ kin tidhenaꞌ ti kin tʼilaꞌ tin tamét an atiklábtsik, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech neye ku tidhenaꞌ ku tʼilaꞌ tin tamét nin tʼokat abatwálejiltsik na Dios. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ kʼál ti kin odhbijyat Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ka pakwlantsat; por xitaꞌ kin odhbijiy an Tʼokat Ejattaláb, yab jaykʼi neꞌech ka pakwlantsat. 


text:
<pb/>ʼTam ki júnátsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, tin tamét i lújundhomtsik o ban awiltalábtsik, yab ki kʼwajaytsik ta chalpax xan ti neꞌech ki tókʼon o xantʼéy neꞌech ka ulu, 


text:
pos tam kin bajúch xowkʼi neꞌech ta káw, an Tʼokat Ejattaláb, jaꞌich neꞌech ti óltsi xantʼéy neꞌech ka ulu. Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal an tumínladhtaláb 


text:
<pb/>Utsan enchéꞌ na Jesús kʼal jún ti éb xi taꞌ ti kʼwajat ban atiklábtsik: ―Okʼtsix, ka utsaꞌ nu kidháb ti kin pidhaꞌ an ti jiltsixtaláb xi nanáꞌ neye u lujyal. 


text:
<pb/>Por utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jaꞌúb, Nanáꞌ yab in kʼwajbadh tin lújundhax ani tin wélchíxlix. 


text:
<pb/>In ulu jeye enchéꞌ: ―Ka kóꞌoy tʼajat i kwenta kʼal an chʼeꞌneꞌtaláb, pos nin xeꞌchintal jun xitaꞌ yab jaꞌich tu likel kʼal xowaꞌ yán xataꞌ in koꞌol. 


text:
<pb/>Tʼiltsintsik tám jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Táꞌwiꞌik ti kʼwajat jun i inik xi tumínladh tʼajat, in tʼajaꞌ in ale ani labey tʼajat. 


text:
Kʼwajay tám kin chalpay enchéꞌ an tumínladh inik: “¿Jantʼéy xoꞌ neꞌech ku tʼajaꞌ? Yab u koꞌol xon ti ku taꞌpaꞌ an kʼapnél.” 


text:
In chalpay tám enchéꞌ: “U choꞌóbich xantʼéy neꞌech ku tʼajaꞌ. Neꞌech ku paku nu wiltéꞌiltsik abal ku tʼajaꞌ ít más pakdhaꞌ, neꞌech ku taꞌpaꞌ ejtal an kʼapnél ani ejtal xowaꞌ u koꞌol. 


text:
Neꞌech tám ku ulu enchéꞌ tu ejattal: yán xataꞌ u koꞌol taꞌpadh abal ku watʼnaꞌ kʼál yán i tamub; jaxtám xoꞌ, awilich kin kʼwajay koyol koyolkʼi, kʼapul kʼapulkʼi, uchʼal uchʼalkʼi ani in kulbél.” 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal na Dios: “Jaꞌúb, yab tʼajat i chalpadh, pos jechéꞌ i akal neꞌech ki chemech ani xowaꞌ a koꞌol taꞌpadh, ¿jitaꞌ neꞌech kin dhabalnaꞌ?” 


text:
Anchanꞌ in tamwal xitaꞌ in junkuwal i tumín abal jajáꞌkʼi ani yab tumínladh abal a Dios. Na Dios in belkóm nin chakámiltsik (Mt. 6:25‑34) 


text:
<pb/>Tayíl, na Jesús in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Tu utsáltsik jechéꞌ: Yab ki kʼwajaytsik ta chalpax kʼal xantʼéy neꞌech ka kʼapu abal ki kʼwajay ejat, nibal ki kʼwajay ta chalpaxtsik kʼal xowaꞌ a kʼudhkʼúmil neꞌech ka kʼwajbaꞌ. 


text:
Ka telaꞌ an chʼichintsik, yab u óm, yab u kʼójol nibal in taꞌpál xataꞌ ba wilteꞌtsik; por u kʼapundhábtsik kʼal na Dios. ¿Awxeꞌ tatáꞌtsik más wéꞌ a jalbíl ké an chʼichintsik? 


text:
¿Jitaꞌ xi tatáꞌtsik, max ka kʼwajay tʼajat ti chalpax, neꞌech kin ejto kin nakedhaꞌ tinbáꞌ elaꞌ chʼejel metro más? 


text:
Max yab a ejtowaltsik ka tʼajaꞌ xowaꞌ xi yab lej uluts, ¿jantʼókʼi ta kʼwajat ta chalpaxtsik kʼal xowaꞌkich xi más? 


text:
<pb/>ʼKa telaꞌtsik xan tu pakel an wich, yab u tʼojnaltsik nibal u dhutseꞌlix; tu utsáltsik ke nibal an pulek takʼix Salomón, kʼal ejtal nin tumínladhtal, yab kʼudhkʼumlinék labidh jelti an wichtsik. 


text:
<pb/>’Pos max na Dios in labidhmédhál anchanꞌ an chʼojól xi xoꞌ kʼwajat ban aleláb ani kalám neꞌech ka tsikan, ¿awxeꞌ na Dios yab neꞌech ti ki kʼudhkʼumliytsik más alwaꞌ? Tatáꞌtsik wéꞌ tʼajat ta belom. 


text:
<pb/>’An atiklábtsik xi yab u belom, jaꞌich in ayal ejtal jechéꞌ; por tatáꞌtsik, a koꞌol jun a Tátaꞌ xin choꞌób abal a yéntsal ejtal jechéꞌ. 


text:
Ka aliytsik xan ti ki kʼwajay takʼnél kʼal na Dios ani ejtal jechéꞌ neꞌech ka bachʼutsik. Xowaꞌ yejat ki tʼajaꞌ abal ki kóꞌoy xataꞌ túꞌ walkʼiꞌ (Mt. 6:19‑21) 


text:
<pb/>ʼYab ki jikʼeytsik, tatáꞌtsik xi tin belálich, yab tʼajat yán ta éb, por na Tátaꞌ in kulbetnámal ti pidhaꞌtsik an ti awiltaláb abal ki takʼxin kʼal Nanáꞌ. 


text:
<pb/>’Ka nujutsik xowaꞌ a koꞌol ani ka pidhaꞌ an ti tumín an chʼojontáltsik; anchanꞌ, a junkuwalichtsik i alwaꞌtaláb túꞌ walkʼiꞌ xi yab jaykʼi in koꞌol in okʼontal, xon ti an kwéꞌ yab in ejtowal ka ochich, nibal u kʼapnal kʼal an takúl. 


text:
Pos xon ti kʼwajat xowaꞌ alwaꞌ xi tatáꞌtsik a kulbetnál, tajaꞌ jeye neꞌech ka kʼwajay na ejattal. Ki kʼwajaytsik tʼojojodh echʼekʼi 


text:
Ka tʼajaꞌtsik jáykʼi jelti tam jun i tʼójontsix kʼwajat in aytsím ka witsiy nin ajátik ba jun i tomkixtaláb. Kʼwajat tʼojojodh abal kin japtsi an ti wiꞌleb tam ka ulich tokot kin tʼeney. 


text:
Kʼijidh tʼajat abal an tʼójontsix, xi ka elan ejat tam ka ulich nin ajátik; tsubax tu utsáltsik ke jachanꞌ an tʼójontsix neꞌech ka utsan kʼal nin ajátik ka buxkan ban mesa ani neꞌech ka joꞌtsin an ti kʼapnél kʼal nin ajátik. 


text:
Kʼijidh tʼajat abal jachanꞌ an tʼójontsix xi ka elan ejat kʼal nin ajátik, maske ka ulich chʼejel akal o dhajawichkʼi. 


text:
Ka choꞌóbnaꞌtsik jechéꞌ, max jun i dhabal atá in choꞌóbak xáy i ora neꞌech ka ulich an kwéꞌ, yab neꞌech kin walkaꞌ ka japtsin tin kʼimáꞌ abal ka kwéꞌyat. 


text:
<pb/>’Anchanꞌ teye tatáꞌtsik, ki kʼwajaytsik i tʼojojodh; pos tam yab xataꞌ a tʼílómtsik, neꞌech kin ulich Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. An tʼójontsix xi alwaꞌ ani an tʼójontsix xi yab alwaꞌ (Mt. 24:45‑51) 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Ajátik, ¿a tʼilaꞌ jechéꞌ an junbaxtaláb abal wawáꞌkʼi o abal ejtal tu éb? 


text:
<pb/>In ulu enchéꞌ an Ajátikláb: ―An tʼójontsix xi lujat ani chalpadh, jaꞌich xi neꞌech ka punkʼuntsat kin takʼiy xi más nin tʼojnálil an ajátikláb; jajáꞌ jaꞌich xi neꞌech kin ulu xowkʼi ti yejat ka pidhan ti kʼapul xi kʼwajattsik ba jachanꞌ an atá. 


text:
Kʼijidh tʼajat abal an tʼójontsix xi ka elan kʼal nin ajátik tam ka witsiy, in tʼajál xowaꞌ jiltsidh kin tʼajaꞌ. 


text:
Por max an tʼójontsix xi ka jilan punkʼudh, kin chalpay ke nin ajátik yab neꞌech ka witsiy jikʼat ani ka tujey tokot ti kʼapul, ti uchʼal asta ka itey ani ka tujey kin atʼax tʼajtsi xi kʼeꞌet an payꞌlomlábtsik ani an mímlábtsik xi tajaꞌ u tʼojnal, 


text:
neꞌech ka ulich nin ajátik tam jajáꞌ yab xataꞌ in tʼílóm, nibal in choꞌób xáy i ora; neꞌech tám ka pidhan jun i yajtsiktaláb púlek ani neꞌech ka tʼajtsin anílkʼi jelt xan tin tamwaltsik xi yab alwaꞌ inik. 


text:
<pb/>ʼAn tʼójontsix xin choꞌób xantʼéy in léꞌ nin ajátik, por yab tʼojojon nibal kin tʼajaꞌ ti kʼij, yán tʼajat i wichʼateꞌ neꞌech kin bachʼu. 


text:
Por an tʼójontsix xi yab in choꞌób, maske kin tʼajaꞌ xowaꞌ walats, wéꞌ i wichʼateꞌ neꞌech kin bachʼu. Xitaꞌ yán ka pidhan, yán jeye neꞌech ka kontsin; ani xitaꞌ yán ka punkʼuntsat, más yán neꞌech ka kontsin. U waꞌchinal i kʼéꞌáxtaláb kʼal tin kwentakʼi na Jesús (Mt. 10:34‑36) 


text:
<pb/>ʼNanáꞌ in tsiꞌnek techéꞌ ti chabál abal ku tʼajaꞌ jelt xan tin tʼajál an kʼamal, in tsikál xowaꞌ u tʼaꞌíl ani in tʼokwal xowaꞌ yab u tʼaꞌíl; ¡ani u léꞌak max exomichak ti tʼaꞌíl! 


text:
<pb/>’Por koꞌol ku watʼnaꞌ okʼox jun i yajtsiktaláb púlek, ¡ani tʼojláb tʼajat ku kuxuy asta kin bajaw xowkʼi neꞌech ka támun jechéꞌ! 


text:
<pb/>’¿A chalpayaltsikxeꞌ ke Nanáꞌ in tsiꞌnek abal ku tsiꞌdhaꞌ i kʼijidhtaláb techéꞌ ti chabál? Tu utsáltsik ke yabaꞌ, in tsiꞌnek abal ku tʼajaꞌ i kʼéꞌáxtaláb. 


text:
Por xoꞌ ani tin nakíl an kʼij, bóꞌ xi kʼwajat ba jun i kʼimádh, neꞌech ka kʼéꞌáxin, xi óx neꞌech kin chakuntsi xi cháb ani xi cháb neꞌech kin chakuntsi xi óx. 


text:
<pb/>’An tátaꞌláb neꞌech kin chakuntsi nin kwitólil ani an kwitól neꞌech kin chakuntsi nin tátaꞌ; an nánaꞌláb neꞌech kin chakuntsi nin tsidhánil ani an tsidhan neꞌech kin chakuntsi nin nánaꞌ; an mímláb neꞌech kin chakuntsi nin alꞌíb ani an alꞌíbe neꞌech kin chakuntsi nin mím. An exóltsik xin xalkʼál an kʼijtsik (Mt. 16:1‑4; Mr. 8:11‑13) 


text:
<pb/>Utsan jeye enchéꞌ an atiklábtsik kʼal na Jesús: ―Tam tatáꞌtsik ka chuꞌu u chʼakíl an tokow xon tu ochel na kʼítsá, támkʼi a ulaltsik abal neꞌech ka ulich i áb ani anchanꞌ u támnal. 


text:
Ani tam u wawꞌnal an ikʼ xi alál ti tál, a ulaltsik abal neꞌech tʼajat ka yajbé an kʼakʼal ani anchanꞌ u támnal. 


text:
<pb/>’¡Kʼambixtsik! A witʼáltsik ka exbantsi xowkʼi neꞌech ka ulich an áb ani xowkʼi neꞌech ka yajbé tʼajat an kʼakʼal, por yab a ejtowaltsik ka exbantsi xantʼéy exom ti támnal jechéꞌ i kʼij. Ki lejkin kʼal xitaꞌ a waltsámal (Mt. 5:25‑26) 


text:
Max jun xitaꞌ ti ki utsbiy abal a waltsámal ani ki éláxin ti bél kʼal jajáꞌ tam i neꞌchich ban awiltaláb, ki lejkin kʼal jajáꞌ abal yabich ti ki utu tin tamét an lújundhom; pos max ti ki utu tajaꞌ, an lújundhom neꞌech ti ki pidhnaꞌ ban yákʼwal ani an yákʼwal neꞌech ti ki baliy ban wikʼaxteꞌ. 


text:
Támkʼi jachanꞌ, ulich cháb óx i atiklábtsik ani tʼiltsin na Jesús xan ti na Pilato tin chemdhámal i iniktsik xu kʼwajíltsik Galilea. Tʼiltsin abal in xukʼuntsámal tin xichʼál kʼal in xichʼál an koꞌnéltsik xin chemdháltsik abal kin pikbaꞌ. 


text:
Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿A chalpayaltsikxeꞌ ke jachanꞌ an iniktsik xu kʼwajíl Galilea in tamu anchanꞌ abal más jaꞌ walbidhtsik ké xi kʼeꞌet xu kʼwajíltsik táykʼi ba jachanꞌ an bitsow? 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke yabaꞌ. Max yabtsik teye ka jilaꞌ ta walablom, anílkʼi teye neꞌech ki chemechtsik. 


text:
O ¿a chalpayaltsik ke xi lajuwaxik xi chemechtsik tʼuꞌchidh kʼal an pulek tʼiꞌadh tʼujub xu bijyáb Siloé, más jaꞌ walbidhtsik ké xi kʼeꞌet xu kʼwajíltsik Jerusalén? 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke yabaꞌ. Max yabtsik teye ka jilaꞌ ta walablom, anílkʼi teye neꞌech ki chemechtsik. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta in akan an igo xi yab walidh 


text:
<pb/>Tʼiltsintsik tám kʼal na Jesús jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Jun i inik in tʼayámal jun akanlek i igo bin ale ani kʼale kin chuꞌu max walidh, por yab in eltsi ni jun in walíl. 


text:
In utsaꞌ tám enchéꞌ an inik xi kʼál tu belkómtsáb an tin ale: “Oxtalich tin tsiꞌil tamub ti tamub ku altsi tin walíl jechéꞌ an teꞌ, por yab jaykʼi u eltsámal. Ka kwajlaꞌich, pos yab xataꞌ ti alwaꞌ ka kʼwajay kubat anikʼi ba nu ale.” 


text:
Por an belkol aleláb tókʼon enchéꞌ: “Ajátik, jilaꞌ bél kubat jechéꞌ i tamub. Neꞌech ku jobtsi an ti chabál xon ti kubat ani neꞌech ku mujtsi an ti lukuk xi alwaꞌ, 


text:
yab telab max anchanꞌ ka walin; max yab ka walin, neꞌech tám ku kwajlaꞌich.” Na Jesús in jeldhaꞌ tin kʼítsájil an koyóxnich jun i mímláb xi yab in ejtowal ka lujkun 


text:
<pb/>Jun i kʼij, tin kʼítsájil i koyóxnich, na Jesús kʼwajat ti okʼtsix ba jun i atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. 


text:
Tajaꞌ, taꞌ jeye ti kʼwajat jun i mímláb xin koꞌolich lajuwaxik i tamub ti yaꞌul. Kútandhats kʼal jun i atʼax ejattaláb ani jaxtám ti yab in ejtowal ni wéꞌ ka lujkun. 


text:
Tam ti chuꞌtat kʼal na Jesús, kanyat ani utsan enchéꞌ: ―Mímláb, i jeléch kʼal an yawꞌlách xa koꞌol. 


text:
<pb/>In kʼwajbaꞌ tám nin kʼubak ban mímláb ani támkʼi jachanꞌ ti lujkun an mímláb. An mímláb tujey tám kin pubédhantsi tin bij na Dios. 


text:
Por an inik xu okʼlek ba jachanꞌ an atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, chakuy abal na Jesús in jeldhaꞌ an mímláb tin kʼítsájil i koyóxnich ani in utsaꞌ enchéꞌ an atiklábtsik: ―Waꞌach akak a kʼítsá xowkʼi ti alwaꞌ ku tʼójon; ki tsíchtsik jachanꞌ a kʼítsá abal ki jeldhátsik ani yab tam in kʼítsájil i koyóxnich. 


text:
<pb/>Tókʼon tám enchéꞌ na Jesús: ―Kʼambixtsik, ¿yabxeꞌ a wiláltsik na bákajil o na burrujil tam in kʼítsájil i koyóxnich abal ka júnaꞌtsik ka uchʼandhaꞌ? 


text:
<pb/>’Jechéꞌ an mímláb xu kidhtaláb jeye kʼal na Abraham, xu kóꞌyáb kʼal an lej atʼax ti yaꞌul lajuwaxikich i tamub kʼal jechéꞌ an yawꞌlách, ¿awxeꞌ yab in tomnál ka jeldhá tam in kʼítsájil i koyóxnich? 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in ulu jechéꞌ, ejtaltsik xi kʼál tu atʼnal na Jesús, tidhebétsik; por ejtal xi más an atiklábtsik u kulbél tam tin chuꞌutsik an pakdhaꞌ labidh labandhaxtaláb xin tʼajál na Jesús. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta in itsích an mostasa (Mt. 13:31‑32; Mr. 4:30‑32) 


text:
<pb/>In ulu tám enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼéy in junwal xan tu takʼix na Dios ani jantʼokʼál ti neꞌech ku ejto ku junbay? 


text:
In junwal jelti jun in itsích i mostasa xi jun i inik in tʼayál bin ale, u pubel tʼajat asta kin bajaw jelti jun i teꞌ. U pubel tʼajat, ke an chʼichintsik xi xeꞌech ti jumumúl in tʼajáltsik nin pákʼw bin kʼweꞌéltsik jechéꞌ an teꞌ. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an jilbédhaxtaláb kʼoye (Mt. 13:33) 


text:
In junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye xi jun i mímláb in xukʼyal kʼál ox lejab i cheꞌedh trigo ani in jilbédhál ejtal an xoꞌkadh cheꞌedh trigo. An wiꞌleb xi xuyat (Mt. 7:13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús neꞌech ti belal abal Jerusalén, u kʼwajíl ti okʼtsix ban bitsowtsik ani ban kwentsaltsik xon tu watʼel. 


text:
<pb/>―Ka tʼajaꞌtsik an chápláb abal ka ejto ki kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios, jelti an chápláb xi yejat ka tʼajaꞌtsik tam a léꞌ ki ochich ba jun i xuyat wiꞌleb. Tsubax tu utsáltsik ke yán tʼajat xi neꞌech kin leꞌnaꞌ ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios, por yabtsik neꞌech kin ejto. 


text:
Tam ka chʼakay an dhabal atá ani kin mapuy an wiꞌleb, tatáꞌtsik, xi jilkʼonék eléb, neꞌech ka tʼeneytsik an wiꞌleb ani neꞌech ka ulutsik enchéꞌ: “Ajátik ti ku japtsi weye.” Por Jajáꞌ neꞌech ti ki tókʼoytsik enchéꞌ: “Yab tu exláltsik nibal u choꞌób xon ta tál.” 


text:
Neꞌech tám ki tujeytsik ka utsaꞌ enchéꞌ: “U kʼwajinek pé tu kʼapul ani tu uchʼal junax kʼal Tatáꞌ ani Tatáꞌ i okʼtsixnék ba ni bitsówil.” 


text:
Por Jajáꞌ neꞌech ti ki tókʼoytsik enchéꞌ: “Tu utsálichtsik ke yab tu exlál nibal u choꞌób xon ta tál. ¡Ki wixkʼintsik techéꞌ kʼal Nanáꞌ, ejtal tatáꞌtsik xa tʼajál xowaꞌ yab alwaꞌ!” 


text:
Tajaꞌ neꞌech ki ukʼintsik ani neꞌech ti rechʼechʼél na kamab tam ka chuꞌutsik abal na Abraham, na Isák, na Jakob ani ejtal an tʼiltsixtsik kʼwajat xon tu takʼix na Dios ani tatáꞌtsik i jilan eléb. 


text:
Pos neꞌech ka tsích an atiklábtsik xi ebál ani alál, xon tu kalel na kʼítsá ani xon tu ochel jeye abal ka buxkantsik ti kʼapul xon tu takʼix na Dios. 


text:
Jachanꞌ i kʼij, taltsik xi xoꞌ kʼwajat kuxlek, neꞌech ka kʼwajay ultaláb ani taltsik xi xoꞌ kʼwajat ultaláb, neꞌech ka kʼwajay kuxlek. Na Jesús in ukʼintsi an atiklábtsik xi Jerusalén (Mt. 23:37‑39) 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ a kʼítsá, ulich cháb óx i fariseotsik ani utsan enchéꞌ na Jesús: ―Ki kʼaléch píl, pos na Erodes in léꞌ ti ki chemdhaꞌ. 


text:
<pb/>Por Jajáꞌ in tókʼoytsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik ani ka utsaꞌ enchéꞌ jachanꞌ an inik xin koꞌol in chalab jelti a wáx: “Ka telaꞌ, xoꞌ ani kalám u káldhál an atʼax ejattalábtsik, u jeldhál an yaꞌultsik ani chabkʼiꞌ neꞌech ku okʼoy.” 


text:
Por xoꞌ koꞌol ku óntsi nu bélil, kalám ani chabkʼiꞌ jeye, pos yab in tomnál ke jun i tʼiltsix ka chemdhá píl bitsow ani yab Jerusalén. 


text:
<pb/>In ulu jeye enchéꞌ na Jesús: ―¡Atiklábtsik xi Jerusalén, xa chemdhál an tʼiltsixtsik ani a tʼujbayal xi abtsinaltsik kʼal na Dios abal ti ki óltsi an tin tsubaxtalábil! Yáníl u leꞌnaꞌ ku junku na chakámiltsik, jelt xan ti an pákʼwlam kwitaꞌ in junkuwal nin tsʼitsik tʼám abal kin pákʼwnaꞌ tin ál nin sutsʼútsʼ, por yab a leꞌnaꞌtsik. 


text:
Ka achʼaꞌtsik xantʼéy neꞌech tu utsaꞌ, an pulek atá xon ta kʼakʼnáltsik na Dios, neꞌech ka walbá. Tu utsáltsik abal yab más neꞌech ki witsiy ti kin chuꞌutsik, asta kin bajaw an kʼij tam tatáꞌtsik neꞌech ka ulutsik enchéꞌ: “¡Lábtʼajadh ti kʼwajat xi tál tin bij an Okʼóxláb!”<pb/>


text:
Jun i kʼij, tin kʼítsájil i koyóxnich, na Jesús kʼalnek ti kʼapul bin kʼimáꞌ jun in okʼlékil i fariseo ani xi kʼeꞌet an fariseotsik taꞌ ti kʼwajat ti kwáchix. 


text:
Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani an fariseotsik: ―¿Awilxeꞌ ka jeldhá jun i yaꞌul tam in kʼítsájil i koyóxnich o yabaꞌ? 


text:
<pb/>Por jajáꞌtsik yab kʼuchun. Téyná tám an yaꞌul bin kʼubak kʼal na Jesús, jeldhá ani in utsaꞌ tám ka kʼaléch. 


text:
Utsan tám enchéꞌ an fariseotsik kʼal na Jesús: ―¿Jitaꞌ xi tatáꞌtsik a kidhtal, max nin burrujil o nin bákajil ka balkʼin ba jun i mom, yab in jixál támkʼi maske in kʼítsájil i koyóxnich? 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in chuꞌu ti tákultsik an ti ultaláb kʼwajtaláb ban mesa xi kanidhtsik ba jun i tomkixtaláb, in pidhaꞌtsik jechéꞌ an ti takʼixtaláb: 


text:
<pb/>―Tam jun xitaꞌ ti kaniy ta ajíblom ba jun i tomkixtaláb, yab ki buxkan ban kʼwajtaláb xi ultaláb, yab telab ka ulich jun xitaꞌ xi más uluts ké tatáꞌ 


text:
ani ka ulich ti ki utsaꞌ enchéꞌ xi ti kanyámal: “Ka pidhaꞌ jachanꞌ an ti kʼwajtaláb na jeꞌ jún.” Tidhetálich tám abal tatáꞌ ki kʼale ta buxkanal ban kʼwajtaláb xi más kuxlek. 


text:
Tam ki kanyat ba jun i tomkixtaláb, más alwaꞌ ki buxkan ban kʼwajtaláb xi kuxlek; abal tam ka ulich xi ti kanyámal, ti ki utsaꞌ enchéꞌ: “Jaꞌúb, jéꞌ ki watʼey ta buxkanal ban koytaláb xi más ultaláb.” Anchanꞌ neꞌech ki kʼakʼná kʼal xi taꞌ buxutsik ban mesa junax kʼal tatáꞌ. 


text:
<pb/>In utsaꞌ jeye enchéꞌ an inik xi kʼál ti kanidh: ―Tam ka tʼajaꞌ jun i kʼapúxnich, yab ka kaniy na jaꞌúbtsik, nibal na kidhábtsik, nibal na exlowáltsik, nibal na at kʼimádh xi tumínladh; pos tam kin tʼajaꞌtsik jeye i kʼapúxnich, neꞌech jeye ti ki kaniy ani anchanꞌ, jelti max i witsbantsábich. 


text:
Tam ka tajaꞌ jun i ajib, más alwaꞌ ka kaniy an chʼojontáltsik, an mochoꞌtsik, an kʼwechʼeꞌtsik ani an jokʼoltsik, 


text:
ani kʼijidh tʼajat neꞌech ki kʼwajay. Pos jajáꞌtsik yab neꞌech kin ejto ti jalbintsi, por tatáꞌ, neꞌech ka bachʼu an chʼejwalixtaláb tam ka ejdhá ti ít an atiklábtsik xi alwaꞌ inik. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an pulek kʼapúxnich 


text:
<pb/>Tam tin achʼaꞌ jechéꞌ, jún ti éb xi taꞌ ti buxutsik ban mesa, in utsaꞌ enchéꞌ na Jesús: ―¡Kʼijidh tʼajat abal xitaꞌ xi neꞌech ti kʼapul xon tu takʼix na Dios! 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jun i inik in tʼajaꞌ jun i pulek kʼapúxnich ani in abnaꞌ ka kanyat yán i atiklábtsik. 


text:
Tam ti kʼwajatich tʼojojodh an kʼapnél, in abaꞌ nin tʼojnálil kin utsaꞌ enchéꞌ xi kʼwajattsik kanidh: “Ki tsíchichtsik, tʼojojodhich ejtal.” 


text:
Por ejtaltsik in konoy ka pakwlantsat abal yab neꞌech kin ejtotsik ka kʼale. Xi jidhtal in ulu enchéꞌ: “Talél tu chʼaꞌay jun i chabál ani koꞌol kin kʼale ku chuꞌu; tu kontsal ti alwaꞌtaláb abal ti kin pakwlantsi.” 


text:
Jún in ulu jeye enchéꞌ: “U chʼaꞌyámal boꞌ kubél i bákatsik xu kínal ani u léꞌ kin kʼale ku chuꞌu max alwaꞌ; tu kontsal ti alwaꞌtaláb abal ti kin pakwlantsi.” 


text:
Tam ti witsiy an tʼójontsix, in utsaꞌ ejtal jechéꞌ nin ajátik. Chakuy an ajátikláb ani in utsaꞌ enchéꞌ nin tʼójontsixil: “Ki kʼale jikʼatkʼi ban pakdhaꞌ bél ani ban chʼikwdhaꞌ bél xi waꞌach techéꞌ ban bitsow ani ka kaniy ka tsích techéꞌ xi chʼojontáltsik, xi mochoꞌtsik, xu kʼwechʼeꞌtsik ani xu jokʼoltsik.” 


text:
Más tayíl, in ulu enchéꞌ an tʼójontsix: “Ajátik, u tʼajámalich xan ta ulúmal ani bél tʼajat ejtidh altá.” 


text:
Utsan tám enchéꞌ an tʼójontsix kʼal an ajátikláb: “Ki kʼale putálkʼi ban pakdhaꞌ bél ani ban béltsik xi tin waltsik an bitsow ani ka tʼajtsitsik ti chápláb ka ochich abal ka tsʼutsich nu kʼimáꞌ. 


text:
Tu utsáltsik, ke ni jún xi jachanꞌ xu kanyámaltsik okʼox, yab neꞌech ka ochich ba nu kʼimáꞌ ti kʼapul.” An yajtsiktaláb xi neꞌech ki achʼaꞌ tam ki belaꞌich na Kristo 


text:
<pb/>―Max jun xitaꞌ ka utey kʼal Nanáꞌ, por in kʼanidhál más nin tátaꞌ, nin nánaꞌ, nin tomtal, nin chakámiltsik, nin kidhábtsik, nin ixámtsik ani in kʼanidhál tʼajat tinbáꞌ, yab neꞌech kin ejto ti kin wéwnaꞌ. 


text:
Aníl jeye, max jun xitaꞌ in léꞌ ti kin wéwnaꞌ ani yab in léꞌ kin watʼnaꞌ i yajtsiktaláb o i chemlá kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta, yab neꞌech kin ejto ti kin wéwnaꞌ. 


text:
Max jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik in léꞌ kin kubaꞌ jun i atá pulek, ¿yabxeꞌ neꞌech ka buxkan okʼox kin chalpay xatʼwaꞌ neꞌech kin paku abal kin chuꞌu max neꞌech kin ejto kin okʼoy? 


text:
Pos max yab kin tʼajaꞌ anchanꞌ, kin kʼwajbantsích tokot okʼox an tin akan ani yab kin ejto kin okʼoy, neꞌech tám ka labídhná kʼal ejtal xitaꞌ kʼál ti ka chuꞌtat 


text:
ani neꞌech kin ulutsik enchéꞌ: “Jechéꞌ an inik in tuju kin tʼajaꞌ jun i atá pulek ani yab in ejto kin okʼoy.” 


text:
O max jun i pulek takʼix neꞌech ti péjéx kʼal kʼeꞌet i pulek takʼix, ¿yabxeꞌ neꞌech ka buxkan okʼox kin chalpay max neꞌech kin ejto kin tomnaꞌ kʼal láju mil i soldadotsik, xi tál kʼal jun inik mil i soldadotsik? 


text:
Max yab neꞌech kin ejto kin tomnaꞌ, neꞌech tám kin abaꞌ nin abatwálejiltsik abal kin konoy i lejkintaláb tam na jún an pulek takʼix ów bél ti tál ani anchanꞌ yabich tám ka péjéxin. 


text:
Anchanꞌ jeye, max jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik yab kin jilaꞌ ejtal xowaꞌ in koꞌol, yab neꞌech kin ejto ka tsích ti exóbal kʼal Nanáꞌ. Tam ka xawꞌmé an atʼem (Mt. 5:13; Mr. 9:50) 


text:
Yab alwaꞌ abal an chabál nibal abal ka xukʼuxná an ti alwaꞌ lukuk, tokot abal ka wakʼlá. Xin koꞌol in ochʼoxtal alwaꞌ, kin exbay xowaꞌ u ulal.<pb/>


text:
Ejtal an bachʼkʼul jalbixtaláb ani an walablomtsik, u uteltsik ba na Jesús abal kin axtsi xantʼéy in ulal. 


text:
Jaxtám tu kawyáb na Jesús kʼal an fariseotsik ani kʼal an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb, in ulaltsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik u junkunal kʼal an walablomtsik ani u kʼapul junax kʼal jajáꞌtsik. 


text:
<pb/>―¿Jitaꞌ xi tatáꞌtsik, max in koꞌol boꞌ inik i borregotsik ani kin kʼibdhaꞌ jún, yab neꞌech kin jilaꞌ xi cheꞌ inik lajubeléju ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh abal ka kʼale kin aliy na jún xi kʼibchonék asta kin elaꞌ? 


text:
ani tam ka ulich tin kʼimáꞌ, neꞌech kin kaniy ejtal nin jaꞌúbtsik, nin at kʼimádhtsik ani neꞌech kin utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ki kulbétsik kʼal nanáꞌ, abal u elaꞌ an borrego xu kʼibdhámal.” 


text:
Tu utsáltsik abal u waꞌchinal más i kulbétaláb túꞌ walkʼiꞌ tam jun i walablom kin jilaꞌich ti walablom ké kʼal xi cheꞌ inik lajubeléju i atiklábtsik xi alwaꞌ ani yabtsik yejat kin jalkʼuy nin chalab. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an tʼipax tumín xi kʼibdhats 


text:
<pb/>ʼAníl jeye, ¿jitam mímláb xin koꞌol láju i tʼipax tumín ani kin kʼibdhaꞌ jún, yab neꞌech kin letʼkʼoy jun i tajbaxtaláb ani kin kʼwetoy putál an altá abal kin aliy kʼal yantam i kwenta asta kin elaꞌ? 


text:
Tam kin elaꞌ, neꞌech kin kaniy ejtal nin jaꞌúbtsik, nin at kʼimádhtsik ani neꞌech kin utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ki kulbétsik kʼal nanáꞌ abal u elaꞌ an tʼipax tumín xu kʼibdhámal.” 


text:
Tu utsáltsik abal u kulbéltsik tʼajat nin tʼokat abatwálejiltsik na Dios tam jun i walablom kin jilaꞌich ti walablom. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an chakámláb xi xeꞌchinék ti kʼibél 


text:
ani an kwitól xi tayíl in utsaꞌ enchéꞌ nin tátaꞌ: “Tátaꞌ, ti kin pidhaꞌich an ti jiltsixtaláb xi nanáꞌ neye neꞌech ku lujuy ku bachʼu.” Pidhantsik tám kʼal an tátaꞌláb xowaꞌ jajáꞌtsik in lujyal kin bachʼu. 


text:
Tam ti watʼéch cháb óx a kʼítsá, an tayíl kwitól in nuju ejtal xowaꞌ jajáꞌ in lujuy kin bachʼu. Kʼal an tumín xin bachʼu, kʼale ti kʼwajíl píl chabál, xon ti kʼwajay kin atʼax paku ejtal an tumín xin bachʼúmal. 


text:
Por tam tin pakúmalich ejtal an tumín, waꞌchin jun i pulek kʼaꞌínab ba jachanꞌ an chabál ani jajáꞌ tujey jeye kin achʼaꞌ i kʼaꞌínab. 


text:
Kʼale tám kin kontsi ti tʼojláb jun i inik xu kʼwajíl ba jachanꞌ an chabál ani aban ti belkol olomtsik bin ale jachanꞌ an inik. 


text:
Kom u kʼaꞌílich tʼajat, in léꞌakich max kin kʼaptsi tin kʼapwál an olomtsik, por yab u pidhnal kʼal ni jun xitaꞌ. 


text:
Kʼwajay tám ti chalpax enchéꞌ: “¡Yán i tʼojnaltsik bin kʼimáꞌ nu tátaꞌ u kʼapultsik alwaꞌ ani nanáꞌ techéꞌ in kʼwajat tin chemel kʼal i kʼaꞌínab! 


text:
Neꞌech kin witsiy bin kʼimáꞌ nu tátaꞌ ani neꞌech ku utsaꞌ enchéꞌ: Tátaꞌ, u waltsámal na Dios ani tatáꞌ teye; 


text:
In tuju tám an bél ani witsiy bin kʼimáꞌ nin tátaꞌ. ʼTam ti bél ów ti tál, chuꞌtat kʼal nin tátaꞌ ani kóꞌontsat ti yajnantsixtaláb. Ájlách abal ka kʼale ti tamwáb, mulukʼná ani chʼuchʼbayat. 


text:
In ulu tám enchéꞌ jachanꞌ an kwitól: “Tátaꞌ, u waltsámal na Dios ani tatáꞌ teye, yabich in tomnál kin bijyat ke in chakámláb kʼal tatáꞌ.” 


text:
Por an tátaꞌláb in utsaꞌ enchéꞌ nin tʼojnáliltsik: “Ka jixaꞌtsik jikʼat an alwaꞌ xeketláb, ka xeketliy ani ka pajbiy; ka kʼwajbantsi jeye ti aniyo bin tsʼútsbixtal. 


text:
Ka tsiꞌdhaꞌtsik an baka xi más kʼotsól ani ka chemdhaꞌ. Neꞌech tu kʼapul ani neꞌech ki tʼajaꞌ i ajib. 


text:
Pos jechéꞌ nu chakámil kʼwajatwiꞌik jelti max chemnek ani xoꞌ jelti max ejnekich ti ít; kʼibchonékwiꞌik ti kʼwajat ani xoꞌ i elaꞌich.” Tujeytsik tám kin tʼajaꞌ i ajib. 


text:
<pb/>ʼTam ti jachanꞌ, an okʼox kwitól xeꞌech ban aleláb; por tam tu witsélich ani exomich ti kʼunel ban atá, in achʼaꞌ an tʼénlách ani an bixmách. 


text:
Utsan enchéꞌ kʼal jachanꞌ an tʼojnal: “Exom i ajib kom na kidháb witsích; na tátaꞌ in abnaꞌ ka chemdhá an baka xi más kʼotsól abal na kidháb witsiy juntam anikʼi.” 


text:
Por an okʼox kwitól chakuy ani kom yab in léꞌ ti ochel altá, kale ti pakabédháb kʼal nin tátaꞌ abal ka ochich. 


text:
Jechéꞌ an okʼox kwitól in utsaꞌ enchéꞌ nin tátaꞌ: “Tatáꞌ, a choꞌób xáyich i tamub tu tʼójontsámal ani yab jaykʼi tu chʼikat tʼajtsámal ta takʼixtal; por yab jaykʼi tin elaꞌ pidhámal jun i chakam chibo abal ku chemdhaꞌ ani ku ajíbnaꞌ kʼal nu jaꞌúbtsik. 


text:
Por xoꞌ ulich jechéꞌ na chakámil, xi ti atʼax pakwtsámal ta tumínal kʼal i junkux inik uxumtsik ani a chemdhantsal kin kʼapu an baka xi más kʼotsól.” 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal nin tátaꞌ: “Kwitól, tatáꞌ echʼekʼi techéꞌ i kʼwajat kʼal nanáꞌ ani ejtal xowaꞌ u koꞌol, a dhabal teye.” 


text:
Por xoꞌ alwaꞌ ki tʼajaꞌ i ajib ani ku kulbé, pos na kidháb xi kʼwajatwiꞌik jelti max chemnek, xoꞌ jelti max ejnekich ti ít; kʼibchonékwiꞌik ti kʼwajat ani xoꞌ i elaꞌich.<pb/>


text:
Na Jesús in utsaꞌ jeye enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Táꞌwiꞌik ti kʼwajat jun i tumínladh inik xin koꞌol jun i okʼlek tʼojnal ani kʼale ti óltsinal an tumínladh inik ke exom ti atʼax pakwtsinal tin tumínal kʼal jechéꞌ an okʼlek. 


text:
Abná tám ti kanyáb kʼal nin ajátik ani utsan enchéꞌ: “¿Jantʼéy in éy xowaꞌ u achʼál in usnal kʼal tatáꞌ ta kwenta? U léꞌ ti kin óltsi xoꞌ xantʼéy a tʼajám kʼal nu tumínal, pos yabich más neꞌech ka óntsi ta okʼlek tʼojnal kʼal nanáꞌ.” 


text:
An okʼlek tʼojnal in chalpay tám enchéꞌ: “¿Jantʼéy xoꞌ neꞌech ku tʼajaꞌ abal nu ajátik neꞌech ti kin káldhaꞌich an tin tʼojnal? Nanáꞌ yabich in likat ku tʼajaꞌ u ale ani tidhetál u achʼál kin xeꞌchin tin konox tolmixtaláb. 


text:
U chalpách xantʼéy neꞌech ku tʼajaꞌ abal ku kóꞌoy xitaꞌ ti kin bachʼu tin kʼimáꞌ tam kin káldhájich an tin okʼlek tʼojnal.” 


text:
Tujey tám kin kaniy juntsik ti juntsik xu júntsixtsik ban ajátikláb. Xi jidhtal in konoy enchéꞌ: “¿Jatʼwaꞌ a júntsal nu ajátik?” 


text:
Tókʼoyat enchéꞌ: “U júntsal boꞌ inik barril ti aséyte.” Utsan tám enchéꞌ kʼal an okʼlek tʼojnal: “Jéꞌ kʼwajat an úw xon ti dhutsadh abal anchanꞌ a júnál; ki buxkan jikʼat ani ka tʼajaꞌ jún xin ulal abal tokot a júnál chab inik láju.” 


text:
Tayíl in konoy jeye xin chabtal: “Ani tatáꞌ, ¿jatʼwaꞌ a júnál?” Jajáꞌ tókʼon enchéꞌ: “Boꞌ inik lejab i trigo.” In utsaꞌ jeye tám enchéꞌ: “Jéꞌ kʼwajat an úw xon ti dhutsadh abal anchanꞌ a júnál; ka tʼajaꞌ ít xon ti kin ulu abal tokot a júnál cheꞌ inik i lejab.” 


text:
An ajátikláb in chuꞌu abal jachanꞌ an okʼlek tʼojnal xi yab alwaꞌ, in choꞌób tʼajat xan ti kin uwaꞌ abal yab ka xeꞌchin ti chʼojontálbél tayíl. Pos an atiklábtsik xi yab u belom, más jaꞌ in choꞌóbtsik xan ti kin uwaꞌ kʼal nin kidhtaltsik ké an atiklábtsik xu belom. 


text:
<pb/>ʼNanáꞌ tu utsáltsik enchéꞌ: ka éynaꞌ xowaꞌ waꞌach techéꞌ ban walbidh kʼayꞌlá abal ka kóꞌoy a jaꞌúbtsik, pos tam ka taley xowaꞌ waꞌach techéꞌ ti kʼayꞌlá, ka waꞌchin xitaꞌ ti ki bachʼu ban atá xi yab jaykʼi u pakchunal. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ in tʼajál alwaꞌ kʼal xowaꞌ wéꞌ in koꞌol, anchanꞌ jeye neꞌech kin tʼajaꞌ kʼal xi yán ani xitaꞌ in tʼajál yab alwaꞌ kʼal xowaꞌ wéꞌ in koꞌol, anchanꞌ jeye neꞌech kin tʼajaꞌ kʼal xi yán. 


text:
<pb/>’Jaxtám, max yabtsik a tʼajál alwaꞌ kʼal xowaꞌ a koꞌol techéꞌ ban walbidh kʼayꞌlá, ¿awxeꞌ neꞌech ki pidhan kʼal na Dios abal ka beletnaꞌ xowaꞌ alwaꞌ? 


text:
Ani max yab ka beletnaꞌ alwaꞌ xowaꞌ na Dios ti pidhál ka beletnaꞌ, ¿awxeꞌ neꞌech ti ki pidhaꞌ na Dios xowaꞌ ti bijtsámalich ke tatáꞌ neꞌech ka dhabalnaꞌ? 


text:
<pb/>ʼNi jun i tʼójontsix yab neꞌech kin ejto kin tʼójontsi cháb i ajátikláb; pos neꞌech kin atʼaꞌ na jún ani neꞌech kin kʼanidhaꞌ na jún. Neꞌech kin tʼajaꞌ xowaꞌ ka utsan kʼal na jún ani na jún yab neꞌech kin tʼajaꞌ ti kʼij. Yab neꞌech ka ejto ka tʼójontsi na Dios ani ka tʼójontsi jeye an tumínladhtaláb. 


text:
<pb/>An fariseotsik xi chʼeꞌneꞌ tʼajat kʼal an tumín, kʼwajat in achʼáltsik ejtal jechéꞌ ani in labídhnaꞌtsik na Jesús. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌtsik a wáynál ke i alwaꞌ iniktsik tʼajat tin tamét an atiklábtsik, por na Dios ti exlantsal an ta ejattaltsik; pos xowaꞌ u chuꞌtáb kʼal an iniktsik ke alwaꞌ tʼajat, na Dios in pojkál. An takʼixtaláb xin jilám dhutsadh na Moisés ani xan tu takʼix na Dios 


text:
<pb/>ʼAsta tam ti xeꞌchin na Juan xu pujax u éynal an takʼixtaláb xin jilám dhutsadh na Moisés ani in okʼtsixtal an tʼiltsixtsik. Tam ti xeꞌchin na Juan xu pujax, tám ti tujey ti tʼilnal an alwaꞌ tʼilab kʼal tin kwenta xan tu takʼix na Dios ani ejtalkʼi in tʼajál an chápláb abal ka kʼwajách takʼnél kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼPor más yab tʼojláb ka kʼibchon an walkʼiꞌ ani an chabál ké yab ka támun ejtal jelt xan ti kʼwajat dhutsadh bin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta an jíláxtaláb (Mt. 9:1‑12; Mr. 10:1‑12) 


text:
<pb/>ʼMax jun i inik kin jilaꞌ nin tomtal ani ka tomkin ti ít kʼal kʼeꞌet i mímláb, u walbinalich tám kʼal i uxúmbeꞌtaláb ani xitaꞌ ka tomkin kʼal an jiladh mímláb, u walbinalich jeye kʼal i uxúmbeꞌtaláb. An tumínladh inik ani na Lásaro 


text:
<pb/>ʼTáꞌwiꞌik ti kʼwajat jun i tumínladh inik xu xeketlinal kʼal i kʼudhkʼum xi tʼunuyich tʼajat kʼal in chákníꞌ ani in tʼajál i pakdhaꞌ ajib tsudhey ka tsudhey. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajat jun i chʼojontál inik xu bijyáb ta Lásaro, xi tʼítʼidh tʼajat ani u buxkanal chabál bin wiꞌlébil jachanꞌ an tumínladh inik. 


text:
Jechéꞌ an chʼojontál inik, in leꞌnál kin kʼapu nin muꞌmats an kʼapnél xu kwajlanal tin ál nin mesajil an tumínladh inik. Jechéꞌ na Lásaro tʼítidh tʼajat ke asta an pikʼoꞌtsik u utel ti lekʼwtsinal kʼál an tin tʼítʼal. 


text:
Jun i kʼij, an chʼojontál inik chemech ani júná kʼal an tʼokat abatwáletsik abal ka kʼwajay xon ti kʼwajat na Abraham. Chemech jeye an tumínladh inik ani jolyat. 


text:
Tam ti an tumínladh inik kʼwajat ti chʼojontálbél kʼal an yajal ban kʼibeltaláb, in telaꞌ tʼekʼat ani in ów chuꞌu na Abraham junax kʼal na Lásaro. 


text:
Dhájaxin tám kawidh enchéꞌ: “Tátaꞌ Abraham, ti kin yajnantsi neye, ka abaꞌ na Lásaro abal kin axdhaꞌ nin tsúm nin tsʼútsbixtal ba jaꞌ ani ka tsích ti kin chamambédhantsi tu lekʼáb, pos yabich tʼajat u kuxyal an yajtsiktaláb ba jechéꞌ an kʼamal.” 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal na Abraham: “Chakámláb, ka chalpay abal tatáꞌ a bachʼúmalich xowaꞌ alwaꞌ tam ta xeꞌchinék ti chabál ani na Lásaro mapal yajtsiktaláb in bachʼúmal. Xoꞌ, jajáꞌ exom in bachʼwal i kʼijidhtaláb techéꞌ ani tatáꞌ exom a bachʼwal i yajtsiktaláb. 


text:
Ani tám juní, yab neꞌech kin ejto ka watʼey xon ti tatáꞌ i kʼwajat kom waꞌach jun i owtsik jól ani yab xan ti ka watʼey tachanꞌ. Jaxtám, xi techéꞌtsik kʼwajat, yab neꞌech kin ejto ka kʼale tachanꞌ max in léꞌtsik ka kʼale ani xi tachanꞌtsik kʼwajat, yab neꞌech kin ejto ka tsích techéꞌ max in léꞌtsik ka tsích.” 


text:
In ulu tám enchéꞌ an tumínladh inik: “Tátaꞌ Abraham, tu kontsal pé ti alwaꞌtaláb abal ka abaꞌ na Lásaro bin kʼimáꞌ nu tátaꞌ, 


text:
xon ti kʼwajat bóꞌ u kidhábtsik abal kin óltsitsik jechéꞌ ani anchanꞌ, yabtsik ka tsích techéꞌ ban yajtsiktaláb.” 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal na Abraham: “Táꞌ in koꞌoltsik an takʼixtaláb xin dhutsámalt na Moisés ani an tʼiltsixtsik; ¡awil kin exbantsitsik jaꞌich!” 


text:
Tókʼon enchéꞌ an tumínladh inik: “Aniꞌ kʼejle, tátaꞌ Abraham, por max jún xi chemnekich ka ejech ti ít ani ka witsiy xon ti jajáꞌtsik kʼwajat, neꞌech tám kin jilaꞌtsik ti walablom.” 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal na Abraham: “Max yab in léꞌ kin exbantsitsik xowaꞌ in dhutsámal na Moisés ani an tʼiltsixtsik, yab jeye neꞌech kin exbantsitsik maske jun i chemélom ka ejech ti ít ani ka witsiy xon ti jajáꞌtsik kʼwajat.”<pb/>


text:
Na Jesús in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Echʼekʼi waꞌach xantʼokʼál tu walbindháb an atiklábtsik; por ¡chʼojontál in chuꞌbíl xitaꞌ kin walbindhaꞌ jun xitaꞌ! 


text:
Más alwaꞌ abal an walbindhom ka wikʼtsin bin núkʼ jun i yejcheꞌ chaꞌ tʼujub ani ka petʼná ban pujal abal ka luyꞌchin ké kin walbindhaꞌ jún ti éb xi jechéꞌ an chakamtsik xi tin belálichtsik. 


text:
Ka kóꞌoytsik tʼajat i kwenta abal yab ka walbindhaꞌ ni jun xitaꞌ. ʼMax jun a at kidháb ti waltsi, ka tawnaꞌ, max kin exbay ani yabich más kin tʼajaꞌ an walastaláb, ka pakwlantsi. 


text:
Maske ti waltsi búkíl ta kʼítsá ani búkíl ti ki utsaꞌ enchéꞌ: “Yabich más neꞌech kin witsiy ku tʼajaꞌ”, ka pakwlantsi. Nin cháp an belomtaláb 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal an Ajátikláb: ―Max i belomaktsik elaꞌ wéꞌ, jelt in pubíl jun in itsích i mostasa, neꞌech ka ejtotsik ka utsaꞌ jechéꞌ an teꞌ xu bijyáb sikómoro: “Ki puꞌchun techéꞌ xon ta kʼwajat ani ki kʼale ta kubél ban pujal”; ani an teꞌ neꞌech ti ki axtsi. Xowaꞌ yejat kin tʼajaꞌ xu tʼójontsix 


text:
<pb/>ʼMax jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik in koꞌol jun i jolib ti jóbal chabál o ti belkol koꞌnéltsik ban aleláb, tam ka witsích, yab in utsál enchéꞌ: “Ki ochichich ani ki buxkan ta kʼapul.” 


text:
Yab in tʼajál anchanꞌ, tokot in utsál enchéꞌ: “Ti kin lejkintsi an ti kʼapnél xowaꞌ neꞌech ku kʼapu ani ki kʼwajay techéꞌ abal ti kin bíntsi xowaꞌ ku yéntsi, lejat in kʼwajat tin kʼapul ani tin uchʼal. Tayíl, tám teye ki kʼapúch ani ki uchʼách.” 


text:
¿Awxeꞌ neꞌech ka pidhan ti jalbintsixtaláb jechéꞌ an tʼójontsix abal in tʼajaꞌ xowaꞌ utsan? ¡Yabaꞌ! 


text:
Anchanꞌ teye tatáꞌtsik, tam ki okʼon ka tʼajaꞌ ejtal xowaꞌ ti utsáltsik na Dios, yejat ka ulutsik enchéꞌ: “Wawáꞌ u tʼójontsix por yab xataꞌ tu alwaꞌ, pos yab más xataꞌ i tʼajámal, tokot xowaꞌ xi yejat ki tʼajaꞌ.” Na Jesús in jeldhaꞌ láju i yaꞌultsik xin koꞌol i kʼwajat atʼax tʼítʼ 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in óntsích an bél abal Jerusalén, watʼey bin xámlíl an chabáltsik xi Galilea ani xi Samaria. 


text:
Tam ti ulich ba jun i kwentsal, kʼale ti tamwáb kʼal láju i iniktsik xin koꞌol i kʼwajat atʼax tʼítʼ, por yab utukná, 


text:
<pb/>Tam ti chuꞌtattsik kʼal na Jesús, utsantsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik tin tamét an páleꞌtsik abal ki chuꞌtat kʼal jajáꞌtsik. Lejat neꞌech ti belal, jeleytsik. 


text:
Tudhlan kutúl asta chabál tin tamét na Jesús abal kin pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb. Jechéꞌ an inik, u kʼwajíl Samaria. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an inik kʼal na Jesús: ―Ki chʼakay ani ki kʼaléch, i jeley abal i belmách. Tam na Dios kin tujúch ti takʼix (Mt. 24:23‑28, 36‑41) 


text:
<pb/>Konyat na Jesús kʼal an fariseotsik xowkʼi neꞌech ka tujey ti takʼix na Dios ani Jajáꞌ in tókʼoytsik enchéꞌ: ―Xan tu takʼix na Dios, yab neꞌech kin junu jelti jun xataꞌ xi tejwaꞌ. 


text:
Yab neꞌech ka ulwat enchéꞌ: “Jéꞌ kʼwajat” o “Núꞌ kʼwajat”; pos na Dios tujenekich ti takʼix xon ta kʼwajattsik, por tokot u xalkʼanal bin itsích xitaꞌ kʼál ti ka bachʼwat. 


text:
<pb/>In utsaꞌ tám enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Neꞌech kin bajaw an kʼij tam tatáꞌtsik neꞌech ka leꞌnaꞌ ti kin chuꞌu, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, maske jún tokot a kʼítsá, por yab neꞌech ka ejto ti kin chuꞌutsik kom yabél in bajúmal an kʼij xowkʼi ti neꞌech kin witsiy. 


text:
Taltsik neꞌech ti ki utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ka telaꞌ, jéꞌ kʼwajat an Kristo” o “Ka telaꞌ, núꞌ kʼwajat.” Por yab ki kʼaletsik ti kin aliy nibal ka wéwnaꞌtsik. 


text:
Pos jelt xan tu lamkʼil an léy jun pakʼeꞌ jun pakʼeꞌ ban walkʼiꞌ, anchanꞌ jeye neꞌech ka támun jachanꞌ i kʼij tam kin tsích, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Por koꞌol okʼox ku watʼnaꞌ yán i yajtsiktaláb ani neꞌech kin pojká kʼal an atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij. 


text:
Jelt xan ti támun tam ti xeꞌchinék na Noé, anchanꞌ jeye neꞌech ka támun tam kin bajaw xowkʼi ti neꞌech kin tsích, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Jechéꞌ an atiklábtsik xi yab u belom, tokot in beláltsik ti kʼapul ani ti uchʼal, u tomkinaltsik ani in pidhnáltsik nin tsidhánil abal ka tomkin, asta tin bajaw xowkʼi na Noé ti ochich ban tan atá, tsích an chapik ábal kʼij ani ejtaltsik chemech. 


text:
Anchanꞌ jeye ti támun tam ti xeꞌchin na Lot. An atiklábtsik xi yab u belom, tokot in beláltsik ti kʼapul ani ti uchʼal, u chʼaꞌum ani u nújultsik, u óm ani u kúbal atátsik; 


text:
por tam ti na Lot kale ba jachanꞌ an bitsow xi Sodoma, kwajlan i kʼamal ani i asufre xi tál walkʼiꞌ ani ejtal chemdhátsik. 


text:
Anchanꞌ jeye neꞌech ka támun jachanꞌ i kʼij tam kin xalkʼan, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
<pb/>ʼJachanꞌ i kʼij, max jun xitaꞌ kʼwajat bin éb nin kʼimáꞌ ani in koꞌol xataꞌ taꞌpadh altá, yab ka paꞌay kin ikʼiꞌ ani max jun xitaꞌ kʼwajat bin ale, yab ka witsiy tin kʼimáꞌ. 


text:
Xitaꞌ kin leꞌnaꞌ kin loꞌo nin xeꞌchintal, neꞌech kin kʼibdhaꞌ; por xitaꞌ kin kʼibdhaꞌ, neꞌech kin loꞌo. 


text:
<pb/>ʼTsubax tu utsáltsik ke jachanꞌ i akal, max kʼwajat cháb ti wayal junax ba jun i waytaláb, jún neꞌech ka júná ani jún neꞌech ka jilan. 


text:
<pb/>Tam ti an exóbaltsik in achʼaꞌ jechéꞌ, konoxintsik enchéꞌ: ―Ajátik, ¿jónꞌ ti neꞌech ka támun jechéꞌ? Na Jesús tókʼon enchéꞌ: ―Xonti kʼwajat an chemélom, tajaꞌ neꞌech ka junkun an tʼottsik.<pb/>


text:
Na Jesús in kʼwajbantsitsik jun i junbaxtaláb abal kin okʼtsitsik ke yejat ka ólan echʼekʼi ani yab kin jilaꞌtsik tinbáꞌ. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Táꞌwiꞌik ti kʼwajat ba jun i bitsow jun i lújundhom xi yab in jikʼnál a Dios nibal in tʼajál ti kʼij ni jun xitaꞌ. 


text:
Táykʼi ba jachanꞌ an bitsow, taꞌ jeye ti kʼwajat jun i chemtsidh mímláb xu kʼalel kin chuꞌu jachanꞌ an lújundhom abal in léꞌ ka kinandhantsat jun xitaꞌ xi waltsinék kʼál. 


text:
Owey ti pakabédhax an ti lújundhom, por yab u tʼajnal ti kʼij. Tayíl in chalpay enchéꞌ an lújundhom: “Maske yab u jikʼnál na Dios, nibal u tʼajál ti kʼij ni jun xitaꞌ, 


text:
kom jechéꞌ an chemtsidh mímláb, bélkʼi neꞌech kin óntsi ti kin itʼixbédhaꞌ, neꞌech ku exbantsi abal yabich más kin óntsi ti tsiꞌil yab táꞌ ti kin chakúdhaꞌ.” 


text:
¿Awxeꞌ na Dios yab neꞌech kin exbantsitsik jeye xi Jajáꞌ in takwyámal, xi akal i kʼij u tawnáb kawidh kʼál? ¿Awxeꞌ neꞌech kin kóꞌoy ti aytsixtsik? 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke neꞌech ti ki exbantsitsik jikʼatkʼi. Por tam kin tsích, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, ¿bélxeꞌ awil neꞌech ku elaꞌ techéꞌ ti kʼayꞌlá xu belomtsik? An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an fariseo ani an bachʼkʼul jalbixtaláb 


text:
<pb/>Na Jesús in tʼilaꞌ jeye jechéꞌ an junbaxtaláb abal taltsik an atiklábtsik xi taꞌ ti kʼwajat, in chalpayaltsik ke alwaꞌ iniktsik ani in pojkál xi kʼeꞌettsik. Enchéꞌ tin ulu: 


text:
<pb/>―Cháb i iniktsik kʼale ti ól ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios: jún i fariseo ani jún i bachʼkʼul jalbixtaláb. 


text:
An fariseo kubat ti ól enchéꞌ: “Dios, tu pidhál ti jalbintsixtaláb abal yab u junwal jelti xi kʼeꞌettsik, xu kwéꞌ, xi yabtsik alwaꞌ inik ani xu junkunaltsik kʼal xi yab in tomtal. Nibal elaꞌ u junwal jelti jechéꞌ an bachʼkʼul jalbixtaláb. 


text:
Por an bachʼkʼul jalbixtaláb, ówkʼi jaꞌ ti jilkʼon ani nibal elaꞌ in leꞌnál kin telaꞌ walkʼiꞌ, in pewyal tokot in tamét nin itsích ani in ulal enchéꞌ: “¡Dios, ti kin kóꞌontsi neye ti yajnantsixtaláb abal in walablom!” 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke jechéꞌ an bachʼkʼul tumín witsiy tin kʼimáꞌ pakwlantsidh kʼal na Dios, por an fariseo yabaꞌ. Pos xitaꞌ kin tʼekʼaꞌ tinbáꞌ, neꞌech ka chaꞌká ani xitaꞌ kin chaꞌkaꞌ tinbáꞌ, neꞌech ka tʼekʼbá. Na Jesús in lábtʼajál an chakamtsik (Mt. 19:13‑15; Mr. 10:13‑16) 


text:
<pb/>U utuntsáb jeye ti chakamtsik na Jesús abal kin puntsi tin kʼubak ani kin lábtʼajaꞌ, por tam ti an exóbaltsik in chuꞌu jechéꞌ, tujey kin kʼwiyaꞌ an tsiꞌdhom chakamtsik. 


text:
Kanyattsik kʼal na Jesús ani utsan enchéꞌ: ―Ka walkaꞌ ka utey an chakamtsik xon tin kʼwajat, yab ka tamkʼuy, pos xitaꞌ in jilál tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios, in junwal jelti chakam. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke xitaꞌ yab kin jilaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios jelti jun i chakam, yab jaykʼi neꞌech kin ejto ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios. Jun i tumínladh kwitól inik káwin kʼal na Jesús (Mt. 19:16‑30; Mr. 10:17‑31) 


text:
<pb/>Konyat enchéꞌ na Jesús kʼal jun i okʼlek: ―Alwaꞌ Okʼtsix, ¿jantʼéy yejat ku tʼajaꞌ abal ku ejto ku kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tin bijyal tin alwaꞌ? Jún tokot waꞌach xitaꞌ alwaꞌ, na Dios. 


text:
A exlálich an takʼixtaláb: “Yab ki junkun kʼal xi yab a tomtal, yab ki chemdhaxin, yab ki kwéꞌlách, yab ka jantsi ti káw ni jun xitaꞌ ani ka kʼakʼnaꞌ na tátaꞌ ani na nánaꞌ.” 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in achʼaꞌ xan ti tókʼon, in utsaꞌ enchéꞌ: ―Bél u kʼibel ka tʼajaꞌ jun xataꞌ: ka nuju ejtal xowaꞌ a koꞌol ani ka pidhaꞌ an ti tumín an chʼojontáltsik, anchanꞌ neꞌech tám ka kóꞌoy túꞌ walkʼiꞌ xowaꞌ más yán in jalbíl, ki tsích tám ani ti kin wéwnaꞌ. 


text:
Tam ti na Jesús in chuꞌu abal tʼeꞌpin tʼajat an tumínladh inik, in ulu enchéꞌ: ―¡Tʼojláb tʼajat abal jun i tumínladh inik kin walkaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios! 


text:
Más yab tʼojláb ka watʼey jun i koꞌnél xin bij kameyo bin chultál jun i tʼidhab ké kin walkaꞌ tinbáꞌ jun i tumínladh inik ka takʼyat kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Xowaꞌ yab in ejtowal kin tʼajaꞌ an iniktsik, na Dios in ejtowal kin tʼajaꞌ. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Wawáꞌ i jilámal ejtal xowaꞌ i koꞌol abal ku xeꞌchin kʼal Tatáꞌ. 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke xitaꞌ kin jilaꞌ in kʼimáꞌ, in tátaꞌtsik, in kidhábtsik, in tomtal o in chakámiltsik abal kin tʼójontsi na Dios, 


text:
más yán neꞌech kin bachʼu ba jechéꞌ an kʼayꞌlá ani ban ít kʼayꞌlá xi neꞌech ka tsích tayíl, neꞌech kin bachʼu an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. Na Jesús in ulu tin oxtal ke neꞌech ka chemdhá (Mt. 20:17‑19; Mr. 10:32‑34) 


text:
<pb/>Na Jesús in kaniy pílkʼi xi lajucháb an exóbal ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Xoꞌ u neꞌchich Jerusalén, xon ti neꞌech ka támun ejtal xowaꞌ in dhutsámal an tʼiltsixtsik kʼal tu kwenta Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Neꞌech kin pidhná ban píl iniktsik, neꞌech kin labídhná, neꞌech kin odhbijyat ani neꞌech kin tubkayat. 


text:
<pb/>Por jajáꞌtsik yab in exbay xataꞌ jechéꞌ xowaꞌ utsan kʼal na Jesús, nibal in choꞌóbtsik xantʼéy nu tʼiltsinal, pos jechéꞌ xowaꞌ utsantsik, jaꞌich xowaꞌ yabél neꞌech kin ejtotsik kin exbay. Na Jesús in jeldhaꞌ jun i jokʼol xu kʼwajíl Jerikó (Mt. 20:29‑34; Mr. 10:46‑52) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús exomich ti kʼunel ban bitsow xi Jerikó, in elaꞌ jun i jokʼol buxúl wal bél ti konox tolmixtaláb. 


text:
Tam tin achʼaꞌ jechéꞌ, dhájaxin tám kawidh enchéꞌ: ―¡Jesús, xi kidhtaláb kʼal an pulek takʼix Dabid, ti kin yajnantsi neye! 


text:
<pb/>Xi taꞌ ti neꞌechtsik okʼox kʼwiyxin abal ka chamkʼan, por an jokʼol más kawidh ti dhájaxin enchéꞌ: ―¡Tatáꞌ, xi kidhtaláb kʼal an pulek takʼix Dabid, ti kin yajnantsi neye! 


text:
<pb/>Kubey tám na Jesús ani in abnaꞌ ka ikʼtat an jokʼol. Tam ti tajaꞌich ti kʼwajat, in konoy enchéꞌ: 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ ti chuꞌxin an jokʼol, in wéwnaꞌ tám na Jesús ani in pubédhantsal tin bij na Dios. Ejtal an atiklábtsik xin chuꞌu jechéꞌ, in pubédhantsitsik jeye tin bij na Dios.<pb/>


text:
Ulich tám na Jesús ban bitsow xi Jerikó ani tam ti exomich ti watʼel tajaꞌ, ochich ba jechéꞌ an bitsow. 


text:
Ba jechéꞌ an bitsow, taꞌ ti kʼwajat jun i tumínladh inik xin bij Sakeo, jajáꞌ u okʼlek kʼal xin bachʼwaltsik an jalbixtaláb. 


text:
Na Sakeo in léꞌ kin exlaꞌ na Jesús, por yab in ejto kin chuꞌu kom yán tʼajat an atiklábtsik taꞌ ti neꞌech ani tám juní, yab nakat na Sakeo. 


text:
Ájlách tám abal ka okxin ani abal kin ejto kin chuꞌu na Jesús, kʼadhiy ba jun i teꞌ kʼunat xon ti na Jesús neꞌech ka watʼey. 


text:
Tam ti na Jesús watʼey tajaꞌ, in telaꞌ tʼekʼat, in chuꞌu na Sakeo ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Sakeo, ki paꞌay jikʼatkʼi, pos xoꞌ koꞌol kin koyóch ta kʼimáꞌ. 


text:
Tam ti an atiklábtsik in chuꞌu jechéꞌ, ejtal in tujutsik ti kawix, in ulaltsik abal na Jesús kʼalnek ti koyol bin kʼimáꞌ jun i walablom inik. 


text:
Kubey tám na Sakeo ani in utsaꞌ enchéꞌ an Ajátikláb: ―Ajátik, neꞌech ku pidhaꞌ an chʼojontáltsik junax chʼejel xowaꞌ u koꞌol ani max u kwéꞌyámal jun xitaꞌ, neꞌech ku witsbantsi chéꞌíl in yaníl xowaꞌ u kweꞌtsámal. 


text:
<pb/>In ulu tám enchéꞌ na Jesús: ―Xoꞌ loꞌwatichtsik xu kʼwajíl bin kʼimáꞌ na Sakeo, pos jajáꞌ u kidhtaláb jeye kʼal na Abraham ani xoꞌ belmáchich jelt xan ti belmámadh na Abraham. 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, in tsiꞌnek ku aliy ani ku loꞌo an atiklábtsik xi kʼibchonékichwiꞌik ti kʼwajat. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta xi láju an tumín xi yán in jalbíl 


text:
<pb/>Kom kʼunatich ka ulich Jerusalén ani kom xi taꞌ ti kʼwajattsik in achʼál xowaꞌ in ulal na Jesús in chalpayal ke wéꞌich u kʼibel kin tuju ti takʼix na Dios, jaxtám na Jesús in óntsi ti káw ani in tʼiltsitsik jechéꞌ an junbaxtaláb. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Táꞌwiꞌik ti kʼwajat jun i inik xu kidhtaláb kʼal i pakdhaꞌ takʼix. Jechéꞌ an inik, kʼale ów ba jun i píl bitsow abal ka bijyat ti pulek takʼix ani tayíl ka witsiy ti takʼix. 


text:
Tam ti neꞌchich ka kʼaléch, in kaniy láju in tʼojnáliltsik, in pidhaꞌ juntsik ti éb jun i patʼál tumín xi yán tʼajat in jalbíl ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ka tʼójondhaꞌtsik jechéꞌ an tumín asta kin witsiy.” 


text:
Jechéꞌ an inik u atʼnal kʼal an atiklábtsik xi tajaꞌ bin bitsówil. Jaxtám ti aban jeye cháb óx i iniktsik tin kuxmats abal ka kʼaletsik kin ulu enchéꞌ: “Yab i kulbetnál jechéꞌ an inik abal ti pulek takʼíxal.” 


text:
Por bélkʼi bijyat ti pulek takʼix ani witsiy ba nin bitsówil. Tam ti ulich, in abnaꞌ ka kanyat an tʼojnaltsik xin jiltsámal an ti tumín abal kin choꞌóbnaꞌ xatʼwaꞌ in átámal juntsik ti éb kʼal jachanꞌ an tumín. 


text:
Ulich xi jidhtal ani in ulu enchéꞌ: “Ajátik, u tʼójondhaꞌ na tumínal ani in átaꞌ lájujíl más in yaníl.” 


text:
Tókʼoyat enchéꞌ kʼal an pulek takʼix: “Alwaꞌ tʼajat, tatáꞌ i alwaꞌ tʼójontsix; kom i tʼójon alwaꞌ kʼal wéꞌ, neꞌech tu pidhaꞌ ti awiltaláb ka takʼiy láju i bitsowtsik.” 


text:
Ulich jeye xin chabtal ani in ulu enchéꞌ: “Ajátik, u tʼójondhaꞌ na tumínal ani in átaꞌ bóꞌíl más in yaníl.” 


text:
Ulich jeye jún ani in ulu enchéꞌ: “Ajátik, jéꞌ kʼwajat na tumínal. U boliy kʼal jun pejeꞌ i kʼudhkʼum ani u taꞌpaꞌ; 


text:
kom tu jikʼnál abal tatáꞌ kidhat tʼajat a kawyal. Pos tatáꞌ a kʼániyal xowaꞌ yab tatáꞌ a dhabal ani i junkux xon ti yab i ómámadh.” 


text:
In ulu tám enchéꞌ an pulek takʼix: “Tatáꞌ yab i alwaꞌ tʼójontsix, kʼal xowaꞌ a ulal, u xalkʼanal abal i walbidh. Max a choꞌób abal kidhat u kawyal, abal u kʼániyal xowaꞌ yab u dhabal ani in junkux xon ti yab in ómámadh, 


text:
¿jantʼókʼi pé tám ti yab a kʼwajbaꞌ nu tumínal xon tu tʼójondháb abal tam kin witsiy, ku bachʼu nu tumínal kʼálich xowaꞌ in átámal?” 


text:
An pulek takʼix tókʼon enchéꞌ: “Tu utsáltsik ke xitaꞌ in koꞌolich, neꞌech ka pidhan más kʼal na Dios; por xitaꞌ yab in koꞌol, neꞌech ka kʼántsin kʼal na Dios asta xowaꞌ wéꞌ in koꞌol. 


text:
Ani an atiklábtsik xi tin atʼál, xi yabtsik tin kulbetnál tin pulek takʼíxal, ka tsiꞌdhaꞌtsik techéꞌ ani ka chemdhaꞌtsik tu tamét.” Na Jesús ochichich ban bitsow Jerusalén (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Jn. 12:12‑19) 


text:
Tam ti exomich ti ulel ban bitsowtsik xi Betfajé ani Betania, kʼunat ban chʼén xu bijyáb Olibos, in abaꞌ cháb nin exóbaliltsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik ban kwentsal xi núꞌ kʼwajat kʼunat, tam ki ulichtsik tajaꞌ neꞌech ka elaꞌ wikʼats jun i burru xi yabél jaykʼi púnadh. Ka wilaꞌ ani ka tsiꞌdhaꞌ techéꞌ. 


text:
Tam ti exomtsik in wilál an burru, konyat enchéꞌ kʼal an dhabal: ―¿Jantʼókʼi ti exom a wilál an burru? 


text:
<pb/>In júntsitsik tám na Jesús, in tatlabiy an burru kʼal jajáꞌtsik nin kʼudhkʼúmil ani in pumbaꞌ na Jesús. 


text:
Tam ti exomich ti kʼunel bin paꞌbíl an chʼén xu bijyáb Olibos, ejtal xitaꞌ kʼál ti wewkómte in tuju ti dhajnaltsik kawidh kʼal i kulbéxnich ani in pubédhantsal tin bij na Dios kʼal tin kwenta an labidh labandhaxtalábtsik xin chuꞌúmaltsik. 


text:
In ulaltsik enchéꞌ: ―¡Lábtʼajadh an Pulek Takʼix xi tál tin bij an Okʼóxláb! ¡Ka waꞌchin i kʼijidhtaláb túꞌ walkʼiꞌ ani kin kóꞌoy na Dios an labidh tʼokattaláb! 


text:
<pb/>Taltsik an fariseotsik xi taꞌ ti kʼwajat ba jachanꞌ an atikláb in utsaꞌtsik tám enchéꞌ na Jesús: ―Okʼtsix, ka utsaꞌtsik ka chamkʼan xi ti wéwnáltsik. 


text:
<pb/>Por na Jesús in tókʼoytsik enchéꞌ: ―Tsubax tu utsáltsik, ke max jechéꞌ an atiklábtsik ka chamkʼan, an tʼujubtsik neꞌech ka dhájaxintsik kawidh. 


text:
<pb/>Tam ti ulchich kʼunat Jerusalén ani in chuꞌu jachanꞌ an bitsow, na Jesús ukʼin kʼal tin kwenta an atiklábtsik xu kʼwajíl tajaꞌ 


text:
ani in ulu enchéꞌ: ―¡Max an atiklábtsik xu kʼwajíl ba jechéꞌ an bitsow in ejtowalak kin exbaytsik jechéꞌ a kʼítsá xan ti neꞌech kin kóꞌoytsik an kʼijidhtaláb, alwaꞌak tʼajat! Por yab in exbayaltsik. 


text:
Por neꞌech kin bajaw an kʼij tam xi kʼál tu atʼnal neꞌech ka mapyattsik kʼál, neꞌech ka wiliyat ani neꞌech ka péjeyattsik túkʼi túkʼi. 


text:
Neꞌech ka pakwtsin an tin bitsówil ani yab neꞌech ka jilan ni jun i tʼujub tʼíꞌbáx. Neꞌech ka pakwat ejtal ani neꞌech ka chemdhá ejtal an atiklábtsik xi tajaꞌ u kʼwajíl kom yab in exbaytsik an kʼij xowkʼi ti tsích ti álnáb kʼal na Dios abal ka loꞌwattsik. Na Jesús in tʼoko an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios (Mt. 21:12‑17; Mr. 11:15‑19; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Ochich tám na Jesús ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani tujey kin káldhaꞌ xi taꞌ ti kʼwajattsik tajaꞌ ti chʼaꞌum ani ti nújultsik. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ban Tʼokat Dhuslab in ulal enchéꞌ: “Nu kʼimáꞌ abal i ólábkʼi ti bijidh ti neꞌech ka éyná”, por a wenkʼómalichtsik tin chinkʼontal i kwéꞌ. 


text:
<pb/>Tsudhey ka tsudhey na Jesús u kʼwajíl ti okʼtsix ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios; por nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani an okʼlektsik xi ba jachanꞌ an bitsow in ayaltsik xan ti kin uwaꞌ abal kin ejto kin chemdhaꞌ na Jesús. 


text:
Por yab in elaꞌtsik xan ti kin uwaꞌ abal kin chemdhaꞌ, pos kʼal ejtal an atiklábtsik tu axtsinal xowaꞌ in okʼtsixnál na Jesús.<pb/>


text:
Jun i kʼij, tam ti na Jesús kʼwajat ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios in okʼtsal an atiklábtsik ani in tʼiltsal an ti alwaꞌ tʼilab, ulichtsik nin okʼlékil an páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés junax kʼal nin okʼlékil an judíotsik 


text:
ani utsan enchéꞌ na Jesús: ―Ti ku utsaꞌ kʼal jantʼom awiltaláb ta tʼajál jechéꞌ. ¿Jitaꞌ ti pidhámal jechéꞌ an ti awiltaláb? 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Neꞌech neye tu konoytsik jun xataꞌ ani ti kin tókʼoytsik. 


text:
<pb/>Tujey tám ti káwlíx jajáꞌkʼitsik ani u kónóxtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼéy ki utsaꞌ? Max ki utsaꞌ ke kʼal a Dios ti abnék, neꞌech ti ku konoy enchéꞌ: “¿Jantʼókʼi ti yabtsik a beltsi?” 


text:
Ani max ki utsaꞌ ke kʼal i iniktsik ti abnék, an atiklábtsik neꞌech ti ku chemdhaꞌ kʼal i tʼujbaxtaláb, kom in choꞌóbtsik alwaꞌ ke kʼal a Dios ti abnék ti tʼiltsix. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos yab neye neꞌech tu utsaꞌtsik kʼal jantʼom awiltaláb tu tʼajál ejtal jechéꞌ. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an atʼax tʼojnaltsik (Mt. 21:33‑44; Mr. 12:1‑11) 


text:
<pb/>Tujey tám na Jesús kin tawnaꞌ an atiklábtsik ani in kʼwajbantsi jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Táꞌwiꞌik ti kʼwajat jun i inik xin tʼayaꞌ yán i akanlek i uba. Tayíl in matixnaꞌ jachanꞌ an aleláb abal ka tʼójomná kʼal kʼeꞌettsik, an dhabal aleláb kʼale ów ti belal ani owey ti witsiy. 


text:
Tam tin bajúch an kʼij xowkʼi neꞌech ti pitnal an uba, in abaꞌ jun in tʼojnálil abal ka kontsin jachanꞌ an mat aleláb xowaꞌ in lujyal jeye kin bachʼu an dhabal aleláb; por an mat aleláb in chaꞌaw nin tʼojnálil an dhabal ani mapats tin abaꞌ ka kʼale. 


text:
An dhabal aleláb in abaꞌ juní kʼeꞌet in tʼojnálil; por odhbijyat jeye, chaꞌwat ani mapats jeye ti aban ka kʼale. 


text:
An dhabal aleláb in abnaꞌ juní kʼeꞌet, por an mat aleláb in chʼojbédhaꞌ ani in kajnaꞌ ka kale eléb aleláb. 


text:
<pb/>ʼTayíl an dhabal aleláb in ulu enchéꞌ: “¿Jantʼéy ku tʼajaꞌ? Neꞌech ku abaꞌ nu chakámil xu kʼanidhál tʼajat; tam ka chuꞌtat, neꞌech xónaꞌ ka kʼakʼnáꞌ.” 


text:
Por tam ti an chakámláb chuꞌtat kʼal an mat aleláb, útsáxintsik enchéꞌ: “Jechéꞌ jaꞌich neꞌech kin dhabalnaꞌ tayíl an aleláb; wana ki chemdhaꞌ abal wawáꞌ ki dhabalnaꞌ tayíl an aleláb.” 


text:
Káldhá tám an chakámláb ba jachanꞌ an aleláb ani chemdhá. Konoxin tám enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼéy a chalpayaltsik neꞌech ka tʼajtsintsik jachanꞌ an mat aleláb kʼal an dhabal aleláb? 


text:
Neꞌech ka tsích ti chemdhábtsik jachanꞌ an mat aleláb ani neꞌech kin matintsi kʼeꞌet an ti aleláb. Tam tin achʼaꞌtsik anchanꞌ, in ulutsik enchéꞌ: ―¡Ke yab kin walkaꞌ na Dios ka támun anchanꞌ! 


text:
<pb/>Por teloloyattsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―¿Jantʼéy pé tám in léꞌ kin ulu xi kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab? ¿Awxeꞌ yab Nanáꞌ tin tʼilál tam in ulal enchéꞌ?:<pb/>An tʼujub xin pojkaꞌ an kúbal atátsik,<br/>jaꞌich nin bajaw ka kʼwajay ultaláb. 


text:
Xitaꞌ ka kwajlan ba jachanꞌ an tʼujub, muꞌax neꞌech ka kʼale ani max an tʼujub ka kwajlan ba jun xitaꞌ, neꞌech ka jilan jelti i pojodh. An jalbixtaláb kʼal tin kwenta xu pidhnal an lej pulek takʼix romano (Mt. 21:45‑46; 22:15‑22; Mr. 12:12‑17) 


text:
<pb/>An okʼlek páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb, in leꞌnaꞌ kin yakʼwaꞌ na Jesús támkʼi jachanꞌ abal in achʼaꞌtsik ke na Jesús in ulu jechéꞌ an junbaxtaláb kʼal jajáꞌtsik tin kwenta; por in jikʼnál an atiklábtsik. 


text:
Abtsin tám na Jesús ti kwáchixtsik xin wáynál u alwaꞌ iniktsik abal ka taktamiyat kʼal i tʼilabtsik ani ka tʼajan kin ulu jun xataꞌ yab alwaꞌ ani anchanꞌ, ka ejtowat ka utsbiyat ban pulek awiltaláb. 


text:
Jaxtám ti konyat enchéꞌ: ―Okʼtsix, wawáꞌ i choꞌób ke xowaꞌ a ulal ani xowaꞌ a okʼtsixnál ejtal tsubax, Tatáꞌ yab a ódhál ti kwenta xantʼéy in tʼajál o in chalpayal an atiklábtsik, Tatáꞌ a okʼtsixnál kʼal i tsubaxtaláb nin takʼixtalábil na Dios. 


text:
<pb/>Por na Jesús in chuꞌu abal kʼwajatkʼi ti taktamiyáb ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ta kʼwajattsik tin taktamiyal? 


text:
Ti kin óltsi jún i patʼál tumín. ¿Jitaꞌ jáꞌ in wal xi jechéꞌ kʼwajat chʼilbadh ban tumín ani jitaꞌ in bij xi jechéꞌ kʼwajat dhutsadh? Tókʼontsik enchéꞌ: ―An lej pulek takʼix romano. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ: ―Pos, ka pidhaꞌ an lej pulek takʼix romano xowaꞌ in lujyal kin bachʼu ani ka pidhaꞌ na Dios xowaꞌ Jajáꞌ in lujyal kin bachʼu. 


text:
<pb/>Ani yab ejtowat ka walbindhá kʼal xowaꞌ Jajáꞌ in ulu tin tamét an atiklábtsik; tokot labantsik tam tin achʼaꞌ xan ti tókʼon ani chamkʼantsik. An konoxtaláb kʼal tin kwenta max u ejel ti ít an chemélomtsik (Mt. 22:23‑33; Mr. 12:18‑27) 


text:
<pb/>Más tayíl, kʼale ti chuꞌtáb na Jesús kʼal cháb óx i saduseotsik. An saduseotsik in ulal abal an chemélomtsik yabich u ejel ti ít ani jaxtám ti utsan enchéꞌ na Jesús: 


text:
<pb/>―Okʼtsix, na Moisés tu jiltsámal dhutsadh enchéꞌ: Max jun i inik ka chemech ani yab kin jilaꞌ ni jun i chakam kʼal nin tomtal, nin kidháb jachanꞌ an inik, yejat ka tomkin kʼal an chemtsidh mímláb ani kin kóꞌoy i chakamtsik abal ka kʼwajay jelti max in chakámil nin kidháb xi chemnek. 


text:
Pos alwaꞌich, táꞌwiꞌik ti kʼwajat búk i kwitóltsik in kidhábkʼitsik. Nin jidhtal tomkin, por chemech an yab in jilaꞌ ni jun in chakámil. 


text:
Tomkin jeye nin oxtal kʼal jachanꞌ an chemtsidh mímláb por yab jeye in kóꞌoy in chakámil. Anchanꞌ tin tʼajaꞌ ejtal xi búk an kwitóltsik, chemechtsik por yab in jilaꞌ ni jun in chakámil. 


text:
Tam ka ejechtsik ti ít, ¿kʼal jowaꞌ an kwitól ti neꞌech ti tomikláb jachanꞌ an mímláb abal ejtal xi búk an kwitóltsik tomkinék kʼal jachanꞌ an mímláb? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Techéꞌ ti kʼayꞌlá, an iniktsik ani an mímlábtsik u tomkinal. 


text:
Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech ka ejdhá ti ít an chemélomtsik xi takudh kʼal na Dios abal ka kʼwajách malilíl i kʼij túꞌ walkʼiꞌ, yabich neꞌech ti tomkinaltsik nibal neꞌech ti pidhnáb xitaꞌ abal ka tomkin, 


text:
pos, yabich neꞌech ka chemechtsik. Jajáꞌtsik neꞌech ka kʼwajay jelti an tʼokat abatwáletsik ani u chakámlábichtsik kʼal na Dios abal ejnekichtsik ti ít. 


text:
Ani kʼal tin kwenta max an chemélomtsik u ejel ti ít, ¿yabxeꞌ jaykʼi a ajyámaltsik bin dhuslábil na Moisés xan ti tawná kʼal na Dios ban kʼidhadh teꞌ xi kʼwajat ti tʼaꞌíl, tam ti utsan enchéꞌ?: “Nanáꞌ tin Diosil na Abraham, na Isák ani na Jakob.” 


text:
Na Dios, yab in Diosil i chemélomtsik; na Dios, in Diosil xi ejattsik; pos abal Jajáꞌ, ejtal kʼwajat ejat. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal taltsik an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb: ―Okʼtsix, alwaꞌich xan ta ulu. 


text:
<pb/>Ani yabich más xitaꞌ kʼwajay ti konkomix ni jun xataꞌ. ¿Kʼal jitaꞌ kʼál tu chakámláb an Kristo? (Mt. 22:41‑46; Mr. 12:35‑37) 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tin ulal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios ke an Kristo u chakámláb kʼal an pulek takʼix Dabid? 


text:
Pos na Dabid in ulu jeye enchéꞌ xon ti dhutsadh nin ajatlábiltsik:<pb/>An Okʼóxláb in utsaꞌ enchéꞌ nu Ajátik:<pb/>“Ki buxkan tu eját,<pb/> 


text:
Pos max na Dabid in bijiy jeye tin Ajátik, tám, yab tokotkʼi in kidhtal. Na Jesús in kawyal an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lk. 11:37‑54) 


text:
<pb/>Kʼal ejtal an atiklábtsik ti kʼwajat ti axnal tam ti na Jesús in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: 


text:
<pb/>―Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal xowaꞌ in tʼajál an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb, yab ka tʼajaꞌtsik xan ti jajáꞌtsik in tʼajál. Jajáꞌtsik in kulbetnál ka xeꞌchin kʼal in jochʼdhaꞌ xekét ani in kulbetnáltsik ka chapnédhá kʼal yantam i kʼakʼnaxtaláb. In kulbetnáltsik jeye ka buxkan ban ultaláb koytalábtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani xon tu tʼajnal i kʼapúch. 


text:
Jajáꞌtsik, in kʼántsal tin kʼimáꞌ an chemtsidh mímlábtsik; ani abal ka utsantsik ke jajáꞌ i alwaꞌ iniktsik, in tʼajál i nakdhaꞌ óláb. Jajáꞌtsik, jaꞌich xi neꞌech kin bachʼu más pakdhaꞌ an yajtsiktaláb.<pb/>


text:
Na Jesús kʼwajat ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios in telál xan ti an tumínladh iniktsik in balyal an tumín bin bál an pikbantsixtaláb. 


text:
In chuꞌu jeye xan ti jun i chʼojontál chemtsidh mímláb tin baliy tajaꞌ cháb i tsʼitsik tʼipax tumín xi yab in lej jalbíl 


text:
ani in ulu enchéꞌ na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke jechéꞌ an chʼojontál chemtsidh mímláb, más jaꞌ yán in pidhnaꞌ ké xi kʼeꞌettsik; 


text:
pos xi kʼeꞌettsik tokot in pidhnál xowaꞌ yabich in yéntsal; por an mímláb kʼal in chʼojontáltal, in pidhnaꞌ ejtal xowaꞌ taꞌ tin koꞌol abal kin watʼnaꞌ kʼál na kʼítsá. Na Jesús in ulu abal neꞌech ka pakwat an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios (Mt. 24:1‑2; Mr. 13:1‑2) 


text:
<pb/>Taltsik kʼwajat in tʼiláltsik an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, in ulaltsik abal labidh tʼajat an tʼujubtsik xi kʼál ti tʼajadh ani ejtal xowaꞌkich xi pidhnats ti pikbaxtaláb. Tam ti na Jesús in achʼaꞌ anchanꞌ, in ulu enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Neꞌech kin bajaw i kʼij, tam ejtal jechéꞌ xowaꞌ a chuꞌtaltsik neꞌech ka pakwat ani yab neꞌech ka jilkʼon ni jun i tʼujub tʼíꞌbáx. An exóltsik xi neꞌech ka waꞌchin tam neꞌchich ka ulich an pakwenib (Mt. 24:3‑28; Mr. 13:3‑23) 


text:
<pb/>Konyat tám na Jesús: ―Okʼtsix, ¿jowkʼi neꞌech ka támun jechéꞌ? ¿Jantʼom exól neꞌech ka waꞌchin tam neꞌech ka támunich jechéꞌ? 


text:
<pb/>Na Jesús in ulu enchéꞌ: ―Ka kóꞌoytsik tʼajat i kwenta ani yab ka walkaꞌ ki kʼambiyattsik. Pos yán neꞌech ka tsíchtsik kin kʼambixnaꞌ nu bij ani neꞌech kin ulutsik enchéꞌ: “Nanáꞌich nin Kristo, exomich in bajwal an pakwenib.” Por yab ka wéwnaꞌtsik. 


text:
Tam ka achʼaꞌtsik exom i péjéxtaláb, yab ki jikʼeytsik; pos jechéꞌ koꞌol ka támun okʼox, por jachanꞌ i kʼij yabél neꞌech ka ulich an pakwenib. 


text:
<pb/>In óntsi kin ulu enchéꞌ: ―An atiklábtsik xu kʼwajíl ba jun i pulek chabál, neꞌech ti péjéx kʼal an atiklábtsik xu kʼwajíltsik píl chabál; ani jun i pulek takʼix, neꞌech ti péjéx kʼal kʼeꞌet i pulek takʼix. 


text:
Neꞌech ka léwékʼin an chabál, neꞌech ka waꞌchin i kʼaꞌínab, neꞌech ka waꞌchin i yawꞌláchtsik túkʼi túkʼi, neꞌech ka waꞌchin i kʼakʼadh telomtaláb walkʼiꞌ ani yán i exóltsik. 


text:
<pb/>ʼPor tam yabél watʼenek jechéꞌ, neꞌech ki yakʼwantsik ani neꞌech ki atʼantsik. Neꞌech ki júnátsik ta lújundháb ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, neꞌech ki balyattsik ban wikʼaxteꞌ, neꞌech ki júnátsik tin tamét an pakdhaꞌ takʼix ani tin tamét an pakdhaꞌ awiltaláb kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta. 


text:
pos Nanáꞌ neꞌech tu pidhaꞌtsik ti tʼilab ani ti chalab xan ti ki tókʼon abal ni jun xitaꞌ xi ti atʼáltsik, yab kin ejto ti ki tomnaꞌtsik. 


text:
Por taltsik xi tatáꞌtsik, neꞌech ka pidhná kʼal nin tátaꞌtsik, taltsik kʼal nin kidháb, taltsik kʼal nin exlowál ani taltsik kʼal nin jaꞌúb. Neꞌech ki chemdhá taltsik xi tatáꞌtsik 


text:
<pb/>ʼTam ka chuꞌutsik abal an bitsow xi Jerusalén wilidhich tu kóꞌyáb kʼal an soldadotsik, ka choꞌóbnaꞌ abal kʼunatich i kʼij neꞌech ka pakwat. 


text:
Jachanꞌ i kʼij, xi kʼwajattsik Judea, yejat ka kʼaletsik ti chinkʼonal ban chʼénlom; xi kʼwajattsik ban bitsow Jerusalén, ka kaletsik tajaꞌ ani xi kʼwajattsik bin ale, yab ka witsiytsik ban bitsow. 


text:
Abal jachanꞌ i kʼij, mapal yajtsiktaláb neꞌech ka waꞌchin, pos anchanꞌ neꞌech ka támun jelt xan ti kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab. 


text:
¡Chʼojontál in chuꞌbíl an mímlábtsik xi kʼwajat kóꞌodh o u tsutsúdhom ti tsʼitsik chakam jachanꞌ i kʼij! Pos jachanꞌ i kʼij, neꞌech ka waꞌchin jun i pulek yajtsiktaláb techéꞌ ti chabál ani neꞌech ka pidhan jun i pulek yajtsiktaláb an atiklábtsik xi yab u belom. 


text:
Taltsik neꞌech ka chemdhá ban péjéxtaláb ani xi kʼeꞌettsik neꞌech ka júná wikʼats túkʼi túkʼi ban píl chabál abal ka tʼajantsik ti jolib. An atiklábtsik xi yabtsik u judío neꞌech ti takʼixtsik ban bitsow xi Jerusalén ani neꞌech kin atʼax tʼajtsi ejtal xowaꞌkich asta kin bajaw xowkʼi neꞌech ka kubdhátsik ti takʼix. Xan ti neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Mr. 13:24‑37) 


text:
<pb/>ʼJachanꞌ i kʼij, neꞌech ka waꞌchin i exóltsik ba na kʼítsá, ba na íchʼ ani ba na óttsik; techéꞌ ti chabál an atiklábtsik neꞌech ka ukʼpindhá ani neꞌech ka jikʼeytsik tam kin achʼaꞌ ti bososól an jaꞌ ban pujal ani ti múlákʼ. 


text:
Neꞌech ka puteytsik kʼal an jíkʼib tam kin chalpay xantʼéy neꞌech ka támun techéꞌ ban kʼayꞌlá; pos asta an pakdhaꞌ chápláb xi kʼwajat walkʼiꞌ neꞌech ka yoywat. 


text:
Neꞌech tám kin chuꞌtat, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik tam in tál ba jun i tokow kʼal nu cháp ani kʼal nu labidh tʼokát. 


text:
Tam ka tujéch ti támnal jechéꞌ xowaꞌ in kʼwajat tu utsáltsik, ka likedhaꞌtsik tabáꞌ ani ki kulbé, pos kʼunatich i kʼij neꞌech ki loꞌwattsik. 


text:
Tam ka chuꞌutsik exomich ti eblinal nin xekél, a choꞌóbichtsik abal exomich ti kʼunel an kʼakʼal kʼij. 


text:
Anchanꞌ jeye, tam ka chuꞌúchtsik abal exomich ti támnal xowaꞌ in kʼwajat tu utsál, ka chalpaytsik abal kʼunatich i kʼij neꞌech ka tujey ti takʼix na Dios. 


text:
<pb/>ʼTsubax tu utsáltsik ke ejtal jechéꞌ neꞌech ka támun okʼox ani tám neꞌech ka chemech an atiklábtsik xi xoꞌ kʼwajat ejat jechéꞌ i kʼij. 


text:
<pb/>ʼKa kóꞌoytsik tʼajat i kwenta abal yab tokotkʼi ka chalpóm ta kʼapul, ta uchʼal ani xowaꞌ a kulbetnáltsik tʼajat techéꞌ ti kʼayꞌlá abal tam kin bajaw jachanꞌ an kʼij yab ki yakʼwantsik i ukʼpidh, 


text:
jelt xan tu yakʼwnal jun xitaꞌ kʼal jun i paltsixtaláb, pos anchanꞌ ti neꞌech ka ulich jachanꞌ an kʼij ba ejtal xu kʼwajíltsik putálkʼi techéꞌ an kʼayꞌlá. 


text:
Ki kʼwajaytsik echʼekʼi i tʼojojodh, ki ólantsik echʼekʼi abal ka ejto ka jekʼaꞌ ejtal jechéꞌ an yajtsiktaláb xi neꞌech ka watʼey ani ka ejto ki uteytsik kʼal ni jun i jíkʼib tu tamét tam kin tsích juní Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
<pb/>Na Jesús u okʼtsix tam kʼij ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani tam ka jikʼwchinich u kʼalel ban chʼén xin bij Olibos abal ka koyóch tajaꞌ. 


text:
Tsudhey ka tsudhey u ulel dhajawe an atiklábtsik ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios abal kin achʼaꞌtsik xantʼéy in ulal na Jesús.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, exomich ti kʼunel an ajib xowkʼi tu tʼajnal an pan xi yab jilbédhats kʼal an jilbédhaxtaláb kʼoye abal ka kʼapat junax kʼal an borrego xu chemdháb tam exom an ajib xu bijyáb paskwa. 


text:
Nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb, in ayaltsik xan ti kin uwaꞌ abal kin chemdhaꞌ chinatkʼi na Jesús kom in chʼejnáltsik an atikláb. 


text:
<pb/>Ochich tám an lej atʼax bin itsích na Judas xu bijyáb jeye Iskariote, jechéꞌ na Judas, jaꞌich jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik. 


text:
Na Judas kʼale kin chuꞌu an okʼlek páleꞌtsik ani xu belkoltsik an ti pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, káwin kʼal jajáꞌtsik ani in utsaꞌ xan ti neꞌech kin pidhaꞌtsik an ta Jesús abal kin chemdhaꞌ. 


text:
na Judas in tokʼoy ani in tuju tám kin aliy xan ti kin uwaꞌ abal kin pidhnaꞌ na Jesús tam yab waꞌach yán i atiklábtsik. An tʼokat kʼapúxnich xin jilaꞌ ka tʼajnal an Ajátikláb (Mt. 26:17‑29; Mr. 14:12‑25; Jn. 13:21‑30; 1 Ko. 11:23‑26) 


text:
<pb/>In bajaw in kʼítsájil an ajib xowkʼi tu tʼajnal an pan xi yab jilbédhats kʼal an jilbédhaxtaláb kʼoye abal ka kʼapat junax kʼal an wiyadh borrego xu chemdháb abal tin kwenta an paskwa. 


text:
Na Jesús in abaꞌ tám na Pedro ani na Juan ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik ka tʼojojoy an kʼapnél abal tin kwenta an paskwa. 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tam ki ochichtsik ban bitsow, neꞌech ka elaꞌ jun i inik xin neꞌdhál jun mul i jaꞌ. Ka wéwnaꞌtsik asta ban atá xon ti ka ochich 


text:
ani ka utsaꞌ enchéꞌ an dhabal atá: “An Okʼtsix in léꞌ kin choꞌóbnaꞌ xon ti kʼwajat an altá xon ti neꞌech kin kʼapu an wiyadh borrego junax kʼal nin exóbaliltsik kʼal tin kwenta an paskwa.” 


text:
Neꞌech tám ti ki óltsitsik jun i altá púlek ba jun i púntsíx atá xi kʼwajat tʼojojodhich; ka tʼojojoy tajaꞌ an tʼokat kʼapúxnich. 


text:
<pb/>Kʼaletsik tám ani anchanꞌ tin elaꞌ ejtal xan ti usnéktsik kʼal na Jesús ani in lejkíchtsik tám an kʼapnél abal tin kwenta an paskwa. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡U leꞌnámal tʼajat ku kʼapu kʼal tatáꞌtsik jechéꞌ an kʼapnél abal tin kwenta an paskwa tam yabél in chemdhats! 


text:
Pos tu utsáltsik ke yabich neꞌech kin witsiy ku ajíbnaꞌ más an paskwa, asta tam ka tʼájanich xan ti yejat xon tu takʼix na Dios. 


text:
<pb/>In téynaꞌ tám jun i lejab baltsidh ti yajtsik uxnél, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios ani in ulu enchéꞌ: ―Ka bachʼutsik jechéꞌ ani ka uchʼaꞌ wetsik wetsik, 


text:
pos tu utsáltsik ke yabich neꞌech kin witsiy ku uxtsi tin jaꞌlíl an uba asta tam u takʼixich na Dios. 


text:
<pb/>Tayíl, in téynaꞌ jeye an pan, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios, in pejaꞌ, in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich nu tʼuꞌúl xi neꞌech ku pidhnaꞌ ka chemdhá abal tatáꞌtsik ta alwaꞌbíl. Ka tʼajáltsik jechéꞌ abal ti kin chalpay. 


text:
<pb/>Anchanꞌ jeye tin tʼajaꞌ kʼal an yajtsik uxnél tam ti okʼonichtsik ti kʼapul ani in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ an yajtsik uxnél, jaꞌich nu xichʼál xi neꞌech ku wakʼlaꞌ abal ku jalbiy kʼál na walabtsik. Jaꞌich an ít lejkintaláb xi neꞌech ku tʼajaꞌ abal tatáꞌtsik ta alwaꞌbíl. 


text:
<pb/>ʼPor xoꞌ, an inik xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá, techéꞌ kʼwajat ti kʼapul kʼal Nanáꞌ ban mesa. 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, koꞌol ku tamu xan tin bijtsidh ke yejat ku watʼnaꞌ; por chʼojontál in chuꞌbíl an inik xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá. 


text:
<pb/>Tujey tám ti kónóx jajáꞌkʼitsik enchéꞌ: ―¿Jitaꞌ awil xi neꞌech an ti pidhnax? In káwlíxnáltsik xitam jáꞌ na más ultaláb 


text:
<pb/>Tayíl, an exóbaltsik kʼwajay ti káwlíx abal in léꞌ kin choꞌóbnaꞌtsik xitam jáꞌ na más ultaláb xi jajáꞌtsik. 


text:
Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―An pakdhaꞌ takʼix xi techéꞌ ti kʼayꞌlá, chapiktsik tʼajat in takʼyal nin bitsówil ani an okʼlektsik xi tajaꞌ, u bijyáb ti alwaꞌ iniktsik. 


text:
Por tatáꞌtsik yab yejat ka tʼajaꞌ anchanꞌ, tokot ka tʼajaꞌtsik enchéꞌ: Xitaꞌ más uluts xi tatáꞌtsik, yejat ka kʼwajay jelti xi más tayíl ani xu takʼix, yejat ka kʼwajay jelti xu tʼójontsix. 


text:
Pos ¿jitaꞌ jáꞌ xi más uluts, xu buxkanal ti kʼapul ban mesa o xu tʼójontsix? ¿Yabxeꞌ jaꞌich xu buxkanal ti kʼapul ban mesa? Por Nanáꞌ in kʼwajat kʼal tatáꞌtsik jelti xu tʼójontsix. 


text:
<pb/>ʼTatáꞌtsik echʼekʼi tin juniknámal ani yab i kuxkulámadhtsik tam tu watʼnaꞌ xowaꞌkich i yajtsiktaláb. 


text:
abal ki kʼapúchtsik ani ki uchʼáchtsik ba nu mesajil xon ti Nanáꞌ neꞌech tin takʼix. Neꞌech jeye ki buxkantsik ba tʼokat kʼwajtaláb abal ka lújundhaꞌ nin kidhtaltsik xi lajucháb nin chakámiltsik na Israel. Utsan na Pedro abal neꞌech kin ulu ke yab in exlál na Jesús (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>In ulu jeye enchéꞌ an Ajátikláb: ―Simón, Simón, ka achʼaꞌ, an lej atʼax in konyámal i awiltaláb abal ti ki tiniytsik jelt xan tu tinyáb an trigo; 


text:
por tu kontsintsámalich abal yab ka jilaꞌ ta belom. Por tam ka chalpay abal yab alwaꞌ xowaꞌ a tʼajaꞌ ani ki witsiy juní kʼal Nanáꞌ, ka tolmiy na at kidhábtsik abal ti kin belaꞌtsik tokotkʼi Nanáꞌ. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Simón: ―Ajátik, in kʼwajat tʼojojodh abal kin kʼale junax kʼal Tatáꞌ ban wikʼaxteꞌ ani asta abal kin chemdhá junax kʼal Tatáꞌ. 


text:
<pb/>Utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pedro, tsubax tu utsál ke xoꞌ tam yabél dhájnék an pekʼel, tatáꞌ óxílich a ulúmal ke yab tin exlál. U Kʼunelich kin bajaw an ora tam na Jesús neꞌech kin achʼaꞌ an yajtsiktaláb 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tam tu abaꞌtsik ka tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab ani yab a júnaꞌ i morrál, nibal in bál i tumín, nibal a pajabtsik, ¿a yéntsixeꞌ xataꞌ? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Ni jun xataꞌ. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ: ―Por xoꞌ yab anchanꞌ, max jun xitaꞌ in koꞌol i morrál, kin júnaꞌ ani kin júnaꞌ jeye in bál i tumín. Xitaꞌ yab in koꞌol i machét, kin nuju nin kʼákʼ xekét abal kin chʼaꞌay. 


text:
Pos tu utsáltsik ke koꞌol ka támun kʼal Nanáꞌ jelt xan ti kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab enchéꞌ: “Ajyat jeye jelti max yab i alwaꞌ inik.” Pos ejtal xowaꞌ kʼwajat dhutsadh kʼal Nanáꞌ tu kwenta, koꞌol ka támun anchanꞌ. 


text:
<pb/>In ulutsik tam enchéꞌ: ―Ajátik, jéꞌ kʼwajat cháb i machét. Na Jesús tókʼon enchéꞌ: ―Lejatich. Na Jesús kʼale ti ól ban chakam aleláb xin bij Jetsemaní (Mt. 26:36‑46; Mr. 14:32‑42) 


text:
<pb/>Kale tám na Jesús, kʼale ban chʼén xu bijyáb Olibos jelt xan tin ujnámalich in tʼajál echʼekʼi ani junikná kʼal nin exóbaliltsik. 


text:
Tam ti ulichtsik tajaꞌ, in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Ki ólan abal yab ki átaꞌtsik kʼal an lej atʼax. 


text:
<pb/>Tayíl ówmé tám na Jesús ba nin exóbaliltsik, nin owíl jaꞌich xónaꞌ jelti xon tu kwajlanal jun i tʼujub tam ka kwiꞌná kʼal jun xitaꞌ ani tudhlan tajaꞌ ti ól. 


text:
Enchéꞌ tin ulu: ―Tátaꞌ, max Tatáꞌ a léꞌ ka chuꞌu yab ku watʼnaꞌ jechéꞌ an yajtsiktaláb, neꞌech ka ejto ti kin wixkʼintsi; por yab ka tʼájan xan ti Nanáꞌ u léꞌ, ka tʼájan xan ti Tatáꞌ a léꞌ. 


text:
Ani kom púlek tʼajat an yajtsiktaláb xi kʼwajat in achʼál na Jesús, más chapikich u ól ani nin chakʼíb jáykʼijich i xichʼ u tʼuknal chabál. 


text:
<pb/>Tam ti chʼakay xon ti kʼwajat an ti ól, witsiy xon ti kʼwajat an exóbaltsik ani u wayaltsik tin elaꞌ kom yab in ejtómaltsik kin kuxuy an tʼeꞌpintaláb. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ta wayaltsik? Ki chʼakay ani ki ólan abal yab ki átátsik kʼal an lej atʼax. Yakʼwan na Jesús (Mt. 26:47‑56; Mr. 14:43‑50; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Bél kʼwajat ti káw na Jesús, tam ti ulich yán i atiklábtsik. Okʼox ti tál xu bijyáb ta Judas xi jaꞌich jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik ani utey ba na Jesús abal kin chʼuchʼbay. 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Judas, ¿kʼal jun i chʼuchʼbaxtaláb ti neꞌech tin pidhnaꞌ kin chemdhá Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik? 


text:
<pb/>Xi taꞌ ti kʼwajattsik kʼal na Jesús, tam tin chuꞌu xantʼéy exom ti támnal, konoxintsik enchéꞌ: ―Ajátik, ¿ki tomnaꞌxeꞌ kʼal an machét? 


text:
<pb/>Jún ti éb xi jajáꞌtsik in tʼakʼtsi tin tʼojnálil an okʼlek páleꞌtsik, in tʼakʼtsi tin eját xuchun. 


text:
Por na Jesús in ulu enchéꞌ: ―Jilaꞌ kʼwajat, yab ka tʼajaꞌtsik anchanꞌ. In taktsi tám na Jesús tin xuchun nin tʼójontsixil an okʼlek páleꞌtsik ani in jeldhantsi. 


text:
Tayíl in utsaꞌtsik tám enchéꞌ an okʼlek páleꞌtsik, nin okʼlékiltsik an belkol atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani nin okʼlékil an judíotsik xi ulnektsik kʼál ti yakʼwnal: ―¿Jantʼókʼi ta tsiꞌnektsik kʼal i teꞌ, kʼal i machét abal ti kin yakʼwaꞌ, jelti max neꞌech ka yakʼwaꞌtsik jun i kwéꞌ? 


text:
Tsudhey ka tsudhey in kʼwajinek kʼal tatáꞌtsik ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani yab tin takámaltsik; por xoꞌ in bajúmalich na orajiltsik abal ka tʼajaꞌ xowaꞌ na léꞌ ani xowkʼi an lej atʼax, xu takʼix ban jikʼwaxtaláb neꞌech ka walká kin xalkʼaꞌ nin awiltal. Na Pedro in ulu ke yab in exlál na Jesús (Mt. 26:57‑58, 69‑75; Mr. 14:53‑54, 66‑72; Jn. 18:12‑18, 25‑27) 


text:
Bin kʼimáꞌ in okʼlékil an páleꞌtsik, jokʼpá i kʼamal chʼejel eléb, buxkantsik malilíl ban kʼamal ani na Pedro buxkan jeye tajaꞌ kʼal jajáꞌtsik. 


text:
Támkʼi jachanꞌ, jun i mímláb xu tʼojnal ba jachanꞌ an atá chuꞌtat kʼál na Pedro buxúl bin wál an kʼamal; tam ti chuꞌtat, teloloyat alwaꞌ ani in ulu enchéꞌ an mímláb: ―Jechéꞌ an inik junax jeye ti xeꞌech kʼal na Jesús. 


text:
<pb/>Más tayíl, chuꞌtat juní kʼal kʼeꞌet ani utsan enchéꞌ: ―Tatáꞌ jayéch teye a kidhtal. Por na Pedro in ulu enchéꞌ: ―Payꞌlomláb, yab u kidhtal. 


text:
<pb/>Jun i ora xónaꞌ más tayíl, in witsʼkʼo juní jun xitaꞌ kin ulu enchéꞌ: ―Tsubax kʼejle, jechéꞌ an inik taꞌ jeye ti kʼwajat junax kʼal na Jesús, pos jajáꞌ Galilea jeye ti tál. 


text:
<pb/>In ulu tám enchéꞌ na Pedro: ―Jaꞌúb, yab u choꞌób xantʼéy i kʼwajat a tʼilál. Támkʼi jachanꞌ, tam ti na Pedro bél kʼwajat ti káw, dhájan an pekʼel. 


text:
Chawkʼin tám an Ajátikláb ani teloloyat na Pedro. Na Pedro in chalpay tám xantʼéy usnék kʼal an Ajátikláb: “Xoꞌ, tam yabél dhájnék an pekʼel, tatáꞌ óxílich a ulúmal ke yab tin exlál.” 


text:
<pb/>Ani yán i odhbijixtaláb u usnal. Na Jesús tin tamét an Junkulom Awiltaláb (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Jn. 18:19‑24) 


text:
<pb/>Tam ti tsudhey, junkun nin okʼlékiltsik an judíotsik, nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb. Júná na Jesús tin tamét an Junkulom Awiltaláb ani tajaꞌ, konyat enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Ti ku utsaꞌ, ¿tatáꞌxeꞌ ni Kristo, xi takudh kʼal na Dios abal ta takʼix? Jajáꞌ in tókʼoytsik enchéꞌ: ―Max tu utsaꞌtsik abal Nanáꞌ, yab neꞌech ti kin beltsi. 


text:
Por asta xoꞌ, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik neꞌech kin buxkan bin eját na Dios xi ejtal in ejtowal kin tʼajaꞌ. 


text:
<pb/>Tayíl konoxin tám ejtaltsik enchéꞌ: ―¿Tatáꞌxeꞌ pé tám ni Chakámláb kʼal na Dios? Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌtsik a ulal abal anchanꞌ. 


text:
<pb/>In ulutsik tám enchéꞌ: ―Yabich más i yéntsal i ólnaxtsik. Pos i achʼaꞌich xan ti Jajáꞌ tu káw.<pb/>


text:
Tam ti tajaꞌich tin koꞌoltsik, tujey tám kin ólnaꞌtsik enchéꞌ: ―I elámal abal jechéꞌ an inik in pidhkáwliyal an atiklábtsik xi wawáꞌ i kidhtal. In ulal ke yab yejat ki pidhaꞌ ti jalbixtaláb an lej pulek takʼix romano ani in ulal jeye ke Jajáꞌich nu Kristo, jun i Pulek Takʼix, xi takudh kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿Tatáꞌxeꞌ nin Pulek Takʼíxal an judíotsik? Na Jesús tókʼon enchéꞌ: ―Tatáꞌ a ulal abal anchanꞌ. 


text:
<pb/>Na Pilato in utsaꞌ tám enchéꞌ an okʼlek páleꞌtsik ani an atiklábtsik: ―Yab u eltsal ni jun i walastaláb jechéꞌ an inik. 


text:
<pb/>Por jajáꞌtsik in óntsal kin ulu más kawidh enchéꞌ: ―Exom in péjéxlindhál ejtal an atiklábtsik xi Judea. Tujey ban chabál xi Galilea ani xoꞌ techéꞌich jeye exom in tʼajál. Na Jesús tin tamét na Erodes 


text:
Tam tin achʼaꞌ abal Galilea u kʼwajíl, in abnaꞌ ba na Erodes, an pulek awiltaláb xi Galilea, xi taꞌ jeye ti kʼwajat Jerusalén jachanꞌ i kʼij. 


text:
Tam ti na Erodes in chuꞌu na Jesús, kulbé tʼajat; pos na Erodes kʼejle owenekich in leꞌnál kin exlaꞌ, kom in achʼál u tʼilnal ani in léꞌ kin chuꞌu tam in tʼajál jun i labidh labandhaxtaláb. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajattsik tajaꞌ in okʼlékil an páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb, xi kʼál tu ólnáb chapik na Jesús. 


text:
Tám, na Erodes ani nin soldadojiltsik yabtsik in kʼakʼnaꞌ na Jesús. Ani abal kin labídhnaꞌtsik, in xeketliy kʼal i alwaꞌ kʼudhkʼum jelti xin éynál jun i pulek takʼix. Tayíl in abnaꞌ juní ka júná na Jesús ba na Pilato. 


text:
Asta tam ti jachanꞌ i kʼij, na Pilato ani na Erodes in kóꞌoytsik i junaxtaláb; pos tam ti kʼwajatwiꞌik, u átʼáxtsik. Bijtsin na Jesús abal neꞌech ka chemdhá (Mt. 27:15‑26; Mr. 15:6‑15; Jn. 18:39‑19:16) 


text:
<pb/>Na Pilato in junku tám nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, an awiltalábtsik xu takʼix ba jachanꞌ an bitsow, an atiklábtsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Tatáꞌtsik tin tsiꞌdhantsi jechéꞌ an ti inik, a ulaltsik abal in pidhkáwliyal an atiklábtsik, por nanáꞌ u lújundhámalich ta taméttsik ani yab u eltsi ni jun i walastaláb xi tatáꞌtsik a utsál in tʼajám. 


text:
Nibal kʼal na Erodes yab eltsin, pos jéꞌich juní tu witsbantsámal. A telálichtsik abal yab in tʼajámal ni jun xataꞌ xi yejat kin jalbiy kʼal i chemlá. 


text:
Por ejtal tujeytsik ti dhajnal kawidh enchéꞌ: ―¡Ka chemdhaꞌ jachanꞌ an inik! ¡Ani ka walkaꞌ na Barrabás! 


text:
<pb/>Jechéꞌ na Barrabás, balidh ban wikʼaxteꞌ abal chemdhaxnék ba jun i péjextaláb xin tʼajámal tam tin tomnaꞌ an awiltalábtsik xi ba jachanꞌ an bitsow. 


text:
Por jajáꞌtsik más kawidh tin ulutsik enchéꞌ: ―¡Ka chemdhaꞌ pajkʼidh ban peltsidh teꞌ! ¡Ka chemdhaꞌ pajkʼidh ban peltsidh teꞌ! 


text:
<pb/>Na Pilato in witsʼkʼo juní tin oxtsíl kin utsaꞌ enchéꞌ an atiklábtsik: ―¿Jantʼom walastaláb in tʼajámal? Nanáꞌ yab u eltsal ni jun in walab xi yejat kin jalbiy kʼal i chemlá. Neꞌech ku ulu ka kwadhan ani tám neꞌech ku walkaꞌ. 


text:
<pb/>Por jajáꞌtsik in óntsi kin konoy abal ka chemdhá na Jesús pajkʼidh ban peltsidh teꞌ; kom kawidh u dhajnal an atiklábtsik ani nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, exbantsat xowaꞌ nin konyaltsik. 


text:
in pidhnaꞌ na Jesús abal ka tʼajtsin xan tin konyal an atiklábtsik ani in walkaꞌ an inik xu kontsinal. Jechéꞌ an inik xi walká, taꞌ ti kʼwajat ti wikʼnél abal chemdhaxnék ba jun i péjextaláb. Pajkʼiyat na Jesús ban peltsidh teꞌ (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Tam tu neꞌdhábich na Jesús abal ka pajkʼiyat ban peltsidh teꞌ, yakʼwan jun i inik xu kʼwajíl Sirene xu bijyáb ta Simón. Jeché na Simón u witsélich bin ale, tʼajan kin kitnaꞌ an peltsidh teꞌ ani ka kʼale in kitám in aykóm na Jesús. 


text:
<pb/>Kʼal yán i atiklábtsik ti wewkómte ani yán i mímlábtsik u ukʼnal ani u tʼeꞌpinaltsik kʼal tin kwenta na Jesús. 


text:
Por teloloyattsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Mímlábtsik xi kʼwajíl Jerusalén, yab ti kin ukʼintsi, ka ukʼintsi tabáꞌ ani na chakámiltsik. 


text:
Pos neꞌech kin bajaw i kʼij tam neꞌech ka ulwat enchéꞌ: “Kʼijidh tʼajat abal an mímlábtsik xi yab u kóꞌnal, xi yab jaykʼi in waꞌchiyámal ani nibal tsutsudhomámadhtsik.” 


text:
An atiklábtsik neꞌech tám kin tuju kin ulutsik enchéꞌ: u kwajlanalak an pakdhaꞌ chʼén abal ti ku tʼuꞌchiy. Ani neꞌech jeye kin ulutsik enchéꞌ: u kwajlanalak an tsʼitsik chʼén abal ti ku chinaꞌ. 


text:
Tam ti ulichtsik ban chabál xu bijyáb tin Beklék in ókʼ i chemélom inik, pajkʼiyatich tám na Jesús ban peltsidh teꞌ. Pajkʼiyat jeye ba peltsidh teꞌ chablam an atʼax iniktsik, jún tin eját na Jesús ani jún tin kʼwatab. 


text:
Tam ti exomich ti pajkʼiyáb na Jesús ban peltsidh teꞌ, in ulu enchéꞌ: ―Tátaꞌ, ka pakwlantsitsik, pos yab in choꞌób xantʼéy exom in tʼajáltsik. An soldadotsik, abal kin wélchíxnantsi tin kʼudhkʼúmil na Jesús, ubátʼintsik abal kin chuꞌu xitaꞌ kin lujuy kin átaꞌ. 


text:
An atiklábtsik taꞌ ti kʼwajat tajaꞌ ti telom, asta u labídhnáb na Jesús kʼal an awiltalábtsik ani in ulaltsik enchéꞌ: ―In loꞌómal kʼeꞌettsik, kin loꞌo jeye xoꞌ tinbáꞌ max tsubax lejtal Jajáꞌich nu Kristo xi takudh kʼal na Dios. 


text:
<pb/>U labídhnáb jeye na Jesús kʼal an soldadotsik, u uteltsik kin pidhaꞌ kin uchʼaꞌ ti jiliy yajtsik uxnél 


text:
<pb/>Kʼwajbá bin ókʼ an peltsidh teꞌ jun i dhuslab xi kʼwajat dhutsadh griego, latín ani ebreo, xin ulal enchéꞌ: “Jechéꞌ jaꞌich nin Pulek Takʼíxal an judíotsik.” 


text:
<pb/>Jún ti éb an atʼax iniktsik xi taꞌ ti kʼwajat jeye pajkʼidh ban peltsidh teꞌ, u odhbijix enchéꞌ: ―¡Max Tatáꞌich lejtal ni Kristo, ka loꞌo tabáꞌ ani ti ku loꞌo weye! 


text:
<pb/>Por na jún in kʼwiyaꞌ xi odhbijxin, in utsaꞌ enchéꞌ: ―¿Yab a jikʼnál a Dios, maske i kʼwajat teye a tamtém jayéchkʼi an yajtsiktaláb? 


text:
Wawáꞌ in tomnál waꞌ ki bachʼu jechéꞌ an yajtsiktaláb kom exom i jalbiyal an walastaláb xi tʼajámal; por jechéꞌ an inik, yab in tʼajámal ni jun xataꞌ walats. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsál ke xoꞌich neꞌech ki kʼwajay junax kʼal Nanáꞌ ban kʼijidhtaláb xi walkʼiꞌ. Nin chemtal na Jesús (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Jn. 19:28‑30) 


text:
<pb/>Tam ti chʼejelich xónaꞌ a kʼítsá jikʼwchin ani putál an chabál jilkʼon jikʼwax asta óx i wákal. 


text:
Na kʼítsá yab tajkʼan ani xílan an tolow kʼudhkʼum xi taꞌ ti palat ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. Chab pejeꞌ ti jilkʼon. 


text:
In ulu tám kawidh na Jesús enchéꞌ: ―Tátaꞌ, ka bachʼu nu ejattal. Tam ti okʼon kin ulu jechéꞌ, chemchich tám. 


text:
<pb/>Tam ti an okʼlek soldado romano in chuꞌu ejtal xantʼéy támun, in pubédhantsi tin bij na Dios enchéꞌ: ―Tsubax lejtal, jechéꞌ jaꞌich jun i lujat inik. 


text:
<pb/>Ejtal an atiklábtsik xi taꞌ ti kʼwajat ani in chuꞌutsik xantʼéy támun, kʼaletsik tám ani in pewyaltsik nin tamét itsích kʼal tin kwenta an tʼeꞌpintaláb. 


text:
Por ejtal nin jaꞌúbtsik na Jesús ani an mímlábtsik jeye xi juniknaxnéktsik asta Galilea, jilkʼontsik ówkʼi in telál ejtal xowaꞌ támun. Jolyat na Jesús (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Táꞌ ti kʼwajat jun i inik xi alwaꞌ inik tʼajat ani lujat xu bijyáb ta José. Jechéꞌ an inik u kʼwajíl ban bitsow Arimatea, an bitsow xi kʼwajat Judea. Jajáꞌ u kidhtaláb jeye kʼal nin Junkulom Awiltalábil an judíotsik. 


text:
Jechéꞌ na José, kʼwajat jeye in aytsím xowkʼi neꞌech kin tujúch ti takʼix na Dios ani jaxtám jajáꞌ yab in káldhál ti alwaꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ an Junkulom Awiltaláb. 


text:
Tam tin paꞌbámich ban peltsidh teꞌ, in boliy kʼal jun i dhak kʼudhkʼum ani in kʼwajbaꞌich tám ban jólimtaláb xi taꞌ ti cholkʼadh ba jun i tʼujub chʼén, xon ti yab jaykʼi jolidh bél ni jun xitaꞌ. 


text:
Tam ti jachanꞌ, jaꞌich nin kʼítsájil xowkʼi tu tʼojojoyáb ejtal xowaꞌ neꞌech ka yéntsin tin kʼítsájil an koyóxnich, pos jun tsudhelom, jaꞌchich nin kʼítsájil an koyóxnich. 


text:
<pb/>An mímlábtsik xi tsiꞌnek junax kʼal na Jesús asta Galilea, kʼaletsik, in chuꞌu an jólimtaláb ani in chuꞌutsik jeye xan ti taꞌpantsat an tin tʼuꞌúl na Jesús. 


text:
Tam ti witsiytsik tin kʼimáꞌ, in lejkiytsik i niwiytaláb, i majuxtaláb ani koyóchtsik tin kʼítsájil an koyóxnich, jelt xan tin ulal an takʼixtaláb ke yejat ka tʼajan.<pb/>


text:
Tin jidhtal kʼítsájil an semana, an mímlábtsik xin juniknámaltsik na Jesús, kʼale juní ban jólimtaláb dhajawe ani in júnaꞌtsik i niwiytaláb xin lejkiyámal. Juniknátsik jeye kʼal kʼeꞌet i mímlábtsik. 


text:
Tam ti ulichtsik ban jólimtaláb, in chuꞌu abal an tʼujub xi kʼál ti paxkʼidh an jólimtaláb, wékʼodh. 


text:
Jikʼeytsik tʼajat, ke nibalich in chalpayal xantʼéy kin tʼajaꞌ. Jun jikʼtowále tin chuꞌutsik cháb i iniktsik kubutsik tin wál jajáꞌtsik, xeketlidh kʼal i chʼaxixíl kʼudhkʼum. 


text:
Kom an mímlábtsik jikʼey tʼajat, kutpan asta chabál; por utsantsik enchéꞌ kʼal jachanꞌ an iniktsik: ―¿Jantʼókʼi ta ayal ban chemélomtsik xi kʼwajat ejat? 


text:
tam tin ulu ke Jajáꞌ, xi abadh abal ka wenkʼon jeye ti inik neꞌech ka pidhná ban walablom iniktsik, neꞌech ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ ani tin óxláb a kʼítsá neꞌech ka ejech ti ít. 


text:
ani tam ti witsíchtsik xon ti kʼwajat xi lajujún an abatwáletsik ani ejtal xi más, in tʼiltsitsik ejtal xowaꞌ in chuꞌu. 


text:
Xitaꞌ kʼál ti óltsintsik jechéꞌ an ti tʼilab an abatwáletsik, jaꞌich na María Magdalena, na Juana, na María nin nánaꞌ na Jakobo ani xi kʼeꞌettsik jeye an mímlábtsik. 


text:
<pb/>Por na Pedro kʼale adhik ban jólimtaláb. Tam ti ulich tajaꞌ ani in telaꞌ altá, in chuꞌu abal yab waꞌach nin tʼuꞌúl na Jesús, tokot in chuꞌu taꞌ ti kʼwajat an dhak kʼudhkʼum xi kʼál ti boltsidh an tin tʼuꞌúl na Jesús. Na Pedro labnék tʼajat ti witsiy tin kʼimáꞌ tam tin chuꞌu xantʼéy támnék. Xantʼéy támun ban bél xi Emaús (Mr. 16:12‑13) 


text:
<pb/>Jayéchkʼi jachanꞌ a kʼítsá, cháb xu belnal kʼál na Jesús neꞌech ti bél abal neꞌechtsik ban kwentsal xin bij Emaús, nin owíl, jaꞌich xónaꞌ lajujún i kilómetro abal Jerusalén. 


text:
Ani lejat neꞌechtsik in tʼilál ani in káwlíxnál jechéꞌ, utuknátsik kʼal na Jesús ani beley junax kʼal jajáꞌtsik. 


text:
<pb/>Jún ti éb xi jajáꞌtsik, xu bijyáb ta Cleofas, tókʼon enchéꞌ: ―Ejtal an atiklábtsik in choꞌób xantʼéy támnék Jerusalén jechéꞌ i kʼij, ¿tokot Tatáꞌ xi tajaꞌ teye ta kʼwajat yab a choꞌóbnámal? 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy pé támnék? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Na Jesús xi Nasaret pidhná kʼal nin okʼlékil an páleꞌtsik ani kʼal ni awiltalábiltsik abal ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
Jechéꞌ na Jesús, jaꞌich jun i tʼiltsix xin koꞌol tʼajat i awiltaláb kʼal xowaꞌ in tʼajál ani kʼal xowaꞌ xin ulal tin tamét na Dios ani tin tamét jeye an atiklábtsik. 


text:
Wawáꞌ i chalpayámal max Jajáꞌich xi neꞌech ti ku loꞌo ejtal wawáꞌ xu israelita ani xoꞌ watʼenekich óx a kʼítsá ti chemdhats. 


text:
ani kom yab in eltsi an tin tʼuꞌúl na Jesús, tam ti witsiytsik tu utsaꞌ abal in chuꞌúmal i tʼokat abatwáletsik xi usnéktsik kʼál abal na Jesús ejnek ti ít. 


text:
Tayíl kʼale jeye cháb óx ni kidhtaltsik ban jólimtaláb ani anchanꞌ tin elaꞌtsik xan tin ulúmal an mímlábtsik, por yab in chuꞌutsik na Jesús. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Yabtsik tʼajat a ejtowal ka exbay ani tʼojláb tʼajat ka belaꞌtsik xowaꞌ in ulúmal an tʼiltsixtsik! 


text:
¿Yabxeꞌ in ulúmal an tʼiltsixtsik ke koꞌol kin watʼnaꞌ okʼox ejtal jechéꞌ an Kristo abal tayíl kin bachʼu nin kʼakʼnabíl? 


text:
<pb/>Tujey tám ti wiltsinaltsik ejtal xowaꞌ kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab xi kʼal Jajáꞌ tin kwenta, in tuju kʼal nin dhutsadh úwil na Moisés ani tayíl kʼal ejtal nin dhutsadh úwil an tʼiltsixtsik. 


text:
<pb/>Tam ti ulich ban kwentsal xon tin ulúmal neꞌechtsik, na Jesús in wáynaꞌ jelti max neꞌech kin óntsi an bél. 


text:
Por in pakabédhaꞌ abal ka jilkʼon jeye kʼal jajáꞌtsik, enchéꞌ tin utsaꞌ: ―Ki jilkʼon teye kʼal wawáꞌ, pos dhamúlich ani exomich ti jikʼwchinal. Ochich tám na Jesús abal ka jilkʼon kʼal jajáꞌtsik. 


text:
Támkʼi jachanꞌ, pidhanichtsik tám kin exlaꞌ abal jaꞌich na Jesús xi taꞌ ti kʼwajat kʼal jajáꞌtsik. Por Jajáꞌ yab más chuꞌtat. 


text:
Útsáxintsik tám enchéꞌ: ―¿Yabxeꞌ tu kʼijidhmédhantsi ti itsích kʼal tin kwenta tam ti tál ti bél tu tʼiltsal ani tu wiltsal an ti Tʼokat Dhuslab? 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ in tujutsik an bél abal ka witsiy Jerusalén. Tam ti ulichtsik, in elaꞌ junkunék xi lajujún an abatwáletsik ani nin juniktsik. 


text:
Utsantsik enchéꞌ xi cháb: ―Tsubax lejtal, an Ajátikláb ejnek ti ít ani in xalkʼámal tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal na Simón. 


text:
<pb/>In tʼilaꞌtsik jeye tám xi cháb xantʼéy in tamúm ti bél ani xan tin exlaꞌtsik na Jesús tam tin pejaꞌ an pan. Na Jesús in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal nin exóbaliltsik (Mt. 28:16‑20; Mr. 16:14‑18; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Bél kʼwajat in tʼiláltsik jechéꞌ, tam ti na Jesús xalkʼan junax chʼejel xon ti kʼwajattsik ani chapnédhomách enchéꞌ: ―Ki kʼwajaytsik kʼijidh. 


text:
Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ta jikʼéltsik? ¿Jantʼókʼi ta chalpaxtsik tʼajat ta itsích? 


text:
Ka telaꞌtsik nu kʼubak ani nu akan. Nanáꞌ. Ti kin takaꞌtsik ani ti kin telaꞌ, jun i ejattaláb yab in koꞌol i tʼuꞌlek nibal i beklek jelt xan ta chuꞌtaltsik u koꞌol. 


text:
Por kom jajáꞌtsik yabél in belál max ejnek ti ít abal u kulbéltsik ani labnéktsik tʼajat, utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿A koꞌoltsikxeꞌ techéꞌ i kʼapnél? 


text:
Tayíl utsantsik enchéꞌ: ―Xowaꞌ u tamu, jaꞌich xowaꞌ tu utsaꞌ tam ti bél in kʼwajat kʼal tatáꞌtsik: ke koꞌol ka támun ejtal xan ti kʼwajat dhutsadh kʼal Nanáꞌ tu kwenta ba nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, bin dhutsadh úwil an tʼiltsixtsik ani ban ajatlábtsik. 


text:
ani enchéꞌ tin utsaꞌtsik: ―Anchanꞌ ti kʼwajat dhutsadh, ke an Kristo, xi jaꞌich Nanáꞌich, koꞌol kin chemdhá ani tin óxláb a kʼítsá neꞌech kin ejech ti ít. 


text:
Kʼwajat jeye dhutsadh, ke koꞌol ka tʼiltsin an atiklábtsik abal yejatich kin jilaꞌtsik ti walablom ani ti kin belaꞌ abal ka pakwlantsatich tin walastalábiltsik kʼal na Dios. Jechéꞌ an tʼiltsixtaláb, Neꞌech ka tujey Jerusalén ani tayíl putálkʼi an kʼayꞌlá neꞌech ka tʼilan. 


text:
Ani Nanáꞌ neꞌech tu abtsitsik an ti Tʼokat Ejattaláb xin ulúmal neꞌech ti ki abtsi an Tátaꞌláb. Por ki jilkʼontsik techéꞌ ban bitsow xi Jerusalén asta ka bachʼutsik nin cháp an Tʼokat Ejattaláb xi neꞌech ka tsích walkʼiꞌ. Na Jesús kʼadhích walkʼiꞌ (Mr. 16:19‑20) 


text:
<pb/>Káldhátsik tám kʼal na Jesús ba jachanꞌ an bitsow ani júnátsik asta Betania, in dhayaꞌ tám nin kʼubak tʼekʼat na Jesús ani lábtʼajantsik. 


text:
echʼekʼi u kʼaleltsik ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani in pubédhantsal tin bij na Dios. Anchanꞌ ka tʼájan.<pb/>


text:
Jechéꞌ jaꞌich nin bij nin wejeꞌ pakéliltsik na Jesukristo, xu kidhtaláb kʼal na Dabid ani na Abraham. 


text:
<pb/>Na Abraham in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Isák. Na Isák in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Jakob. Na Jakob in kóꞌoy in chakámiltsik ani jún ti éb in bij ta Judá. 


text:
Nin tátaꞌ na Fares ani na Sara jaꞌich na Judá ani nin nánaꞌ jaꞌich na Tamar. Na Fares in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Esrom ani na Esrom in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Aram. 


text:
Na Aram in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Aminadab, na Aminadab in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Násón ani na Násón in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Salmón. 


text:
Nin tátaꞌ na Bós jaꞌich na Salmón ani nin nánaꞌ jaꞌich na Ráb. Nin tátaꞌ na Obed jaꞌich na Bós ani nin nánaꞌ jaꞌich na Rut. Na Obed in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Isaí. 


text:
Na Isaí in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Dabid ani jechéꞌ na Dabid jaꞌich na kʼwajay ti pulek takʼix. An pulek takʼix Dabid kʼal nin tomtalwiꞌik na Urías in kóꞌoytsik in chakámil xin bij ta Salomón. 


text:
<pb/>Na Salomón in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Roboam, na Roboam in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Abías ani na Abías in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Asa. 


text:
Na Asa in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Josafat, na Josafat in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Joram ani na Joram in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Usías. 


text:
Na Usías in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Jotam, na Jotam in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Akas ani na Akas in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Esekías. 


text:
Na Esekías in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Manasés, na Manasés in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Amón ani na Amón in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Josías. 


text:
Na Josías in kóꞌoy in chakámiltsik ani jún ti éb jaꞌich na Jekonías. Jechéꞌ támun tam ti an israelitatsik júná ti wikʼnél ban chabál xi Babilonia. 


text:
<pb/>Más tayíl, tam ti támnékich jechéꞌ, na Jekonías in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Salatiel ani na Salatiel in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Sorobabel. 


text:
Na Sorobabel in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Abiud, na Abiud in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Eliakim ani na Eliakim in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Asor. 


text:
Na Asor in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Sadok, na Sadok in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Akim ani na Akim in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Eliud. 


text:
Na Eliud in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Eleasar, na Eleasar in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Matán ani na Matán in kóꞌoy in chakámil xin bij ta Jakob. 


text:
Na Jakob in kóꞌoy in chakámil xin bij ta José. Jechéꞌ na José, jaꞌich nin tomkíl na María ani ba jechéꞌ na María, tajaꞌ ti waꞌchin na Jesús xu bijyáb ti Kristo. 


text:
<pb/>Waꞌchin lajuchéꞌ i kidhtalábtsik, tujey ba na Abraham asta ba na Dabid. Lajuchéꞌ jeye i kidhtalábtsik waꞌchin xi tujey ba na Dabid asta tam ti an israelitatsik júná Babilonia ti wikʼnél. Ani lajuchéꞌ jeye i kidhtalábtsik waꞌchin xi tujey tam ti an israelitatsik júná Babilonia ti wikʼnél asta ti waꞌchin ti chakam na Kristo. Xan ti waꞌchin ti chakam na Jesukristo (Lk. 2:1‑7) 


text:
<pb/>Enchéꞌ ti waꞌchin ti chakam na Jesukristo: Na María, nin nánaꞌ, kʼwajat konodh abal ka tomkin kʼal na José ani tam ti yabél kʼwajattsik junax, jilkʼon kóꞌodh na María kʼal tin cháp an Tʼokat Ejattaláb. 


text:
Na José, nin tomkíl na María, jaꞌich jun i lujat inik, por yab in leꞌnaꞌ kin xalkʼaꞌ max anchanꞌ ti kʼwajat na María, tokot in leꞌnaꞌ kin jilaꞌ chinatkʼi. 


text:
Lejat kʼwajat in chalpayal jechéꞌ, in chuꞌu ba watsib jun in tʼokat abatwálejil an Okʼóxláb ani utsan kʼál enchéꞌ: ―José, xi kidhtaláb kʼal na Dabid, ka bachʼu na María ta tomtal ani yab ki kʼwajay ta chalpax, pos an chakam xi neꞌech kin waꞌchiy, kʼal an Tʼokat Ejattaláb tu dhabaláb. 


text:
Na María neꞌech kin waꞌchiy jun i chakam ani neꞌech ka bijiy ta Jesús. Anchanꞌ ti neꞌech ka bijyat abal neꞌech kin loꞌo an atiklábtsik kʼal an walastaláb xin koꞌoltsik. 


text:
An tsidhan neꞌech ka jilkʼon kóꞌodh ani neꞌech kin waꞌchiy jun i chakam.<pb/>Jechéꞌ an chakam neꞌech ka bijyat Emanuel. An bijláb Emanuel in léꞌ kin ulu: Na Dios kʼwajat kʼal wawáꞌ. 


text:
<pb/>Tam ti na José ejech, anchanꞌ tin tʼajaꞌ xan ti utsan kʼal nin tʼokat abatwálejil an Okʼóxláb ani yab in jilaꞌ na María. 


text:
Por yab junkun kʼal na María asta tam ti na María in kóꞌoy an chakam ani in kʼwajbantsi tin bij Jesús.<pb/>


text:
Na Jesús waꞌchin ban bitsow xin bij Belén xu takʼnal ban chabál xi Judea, tam ti na Erodes kʼwajat ti pulek takʼix ba jachanꞌ an chabál. Tam ti jachanꞌ i kʼij, ulich ban bitsow Jerusalén cháb óx i chalpadh iniktsik xi tál in lujtal xon tu kalel na kʼítsá 


text:
ani konoxintsik enchéꞌ: ―¿Jónꞌ ti kʼwajat nin pulek takʼíxal an judíotsik xi waꞌchin ti chakam? Pos i chuꞌúmal nin ótil in lujtal xon tu kalel na kʼítsá ani u tsiꞌnek techéꞌ abal ki kʼakʼnaꞌ. 


text:
<pb/>Tam tin choꞌóbnaꞌ jechéꞌ an pulek takʼix Erodes, jilkʼon tʼajat ti chalpax ani ejtal jeye an atiklábtsik xi Jerusalén. 


text:
Kanyattsik tám kʼal an pulek takʼix ejtal an okʼlek páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani in konoytsik jónꞌ ti neꞌech ka waꞌchin ti chakam an Kristo. 


text:
Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Ban bitsow xin bij Belén xu takʼnal ban chabál xi Judea; pos an tʼiltsix enchéꞌ tin jilámal dhutsadh:<pb/> 


text:
Maske Belén jaꞌich jun i chakam bitsow xi kʼwajat ban chabál xi Judea,<br/>púlek ti kʼwajat,<br/>kom tajaꞌ ti neꞌech ka waꞌchin jun i okʼlek,<br/>xi neꞌech kin beletnaꞌ an atiklábtsik xi Israel. 


text:
<pb/>Na Erodes in kaniy tám chinatkʼi an chalpadh iniktsik ani in konoy xowkʼi jun bél ti xalkʼanék na ót. 


text:
In abaꞌtsik tám Belén ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik tajaꞌ ani ka alꞌimay i tsubaxtaláb kʼal tin kwenta jachanꞌ an chakam. Tam ka elaꞌtsik an chakam, ti kin óltsi abal kin kʼale neye ku kʼakʼnaꞌ. 


text:
<pb/>Tam ti okʼon ti usnaltsik jechéꞌ kʼal an pulek takʼix, kʼaléchtsik tám. Na ót xin chuꞌúmaltsik in lujtal xon tu kalel na kʼítsá, taꞌ ti neꞌech okʼox ani tam tin bajaw xon ti kʼwajat an chakam, kubey. 


text:
Tam ti ochichtsik ban atá, in chuꞌu an chakam junax kʼal na María. Jechéꞌ na María jaꞌich nin nánaꞌ an chakam. An chalpadh iniktsik tudhlan tám ani in kʼakʼnaꞌ an chakam. In japiy tám an balixtaláb xin tsiꞌdháltsik ani in chʼejwaliy ti oro, ti ikob ani ti mirra. 


text:
Por óltsintsik kʼal jun i watsib ke yab yejat ka witsiytsik xon ti kʼwajat na Erodes, jaxtám ti witsiytsik bin chabálil, píl bél. Ajláchtsik abal Ejipto 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti kʼalnekich an chalpadh iniktsik, na José in chuꞌu ba jun i watsib jun in tʼokat abatwálejil an Okʼóxláb ani utsan kʼál enchéꞌ: ―Ki chʼakay ani ki ájlách abal Ejipto. Ka júnaꞌ an chakam junax kʼal nin nánaꞌ ani ki kʼwajay tajaꞌ asta tam nanáꞌ tu utsaꞌ ki witsiy. Pos na Erodes neꞌech kin aliy an chakam abal kin chemdhaꞌ. 


text:
<pb/>Tam ti na José ejech, jachanꞌ an akal ájlách abal Ejipto. In júnaꞌ an chakam junax kʼal nin nánaꞌ. 


text:
Tajaꞌ ti kʼwajaytsik asta ti chemech na Erodes. Jechéꞌ támun abal ka tʼájan xan tin ulúmal enchéꞌ an Okʼóxláb kʼal nin tʼiltsíxil: “U utsaꞌ ka kʼale Ejipto nu Chakámil.” Na Erodes in abnaꞌ ka chemdhá i chakamtsik 


text:
<pb/>Tam ti na Erodes in chuꞌu abal kʼambiyat kʼal an chalpadh iniktsik, chakuy tʼajat ani in abnaꞌ ka chemdhá ejtal an tsʼitsik kwitól xi ít ti waꞌchinék asta xin koꞌolich chabtsik i tamub. In abnaꞌ ka chemdhá an tsʼitsik kwitól xu kʼwajíl Belén ani xu kʼwajíltsik tajaꞌ kʼunat. Jechéꞌ in tʼajaꞌ anchanꞌ kom in koꞌolich kʼunat cháb i tamub ti watʼenek an chalpadh iniktsik. 


text:
Achʼatmé ban bitsow Ramá<br/>i mímlábtsik ti ukʼnal ani ti tʼeꞌpinal;<br/>jaꞌich nin at kidhtaltsik na Rakel xi kʼwajat in ukʼintsal nin chakámiltsik<br/>ani yab in leꞌnaꞌtsik ka kʼijidhmédhá, kom chemdhantsidh tin chakámiltsik. 


text:
<pb/>Por tam ti chemnekich na Erodes, tajaꞌ Ejipto, na José in chuꞌu ba jun i watsib jun in tʼokat abatwálejil an Okʼóxláb ani utsan kʼál enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Ki chʼakay ani ki kʼale ban chabál xi Israel. Ka júnaꞌ an chakam junax kʼal nin nánaꞌ abal chemnekichtsik xin léꞌwiꞌik kin chemdhaꞌ an chakam. 


text:
Por tam ti na José in achʼaꞌ abal na Arkelao jaꞌich na kʼwajat ti takʼix Judea in kuxyal nin tátaꞌ Erodes, jikʼey ani yab in leꞌnaꞌ ka kʼale tajaꞌ. Ani kom óltsinékich kʼal jun i watsib xon ti yejat ka kʼale, kʼale ban chabál xi Galilea. 


text:
Tam ti ulich tajaꞌ, kʼale ti kʼwajíl ban bitsow xin bij Nasaret. Jechéꞌ támun anchanꞌ abal ka tʼájan xan tin ulúmal an tʼiltsixtsik, ke na Jesús neꞌech ka bijyat ti nasareno.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij na Juan xu pujax ulich Judea ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh. Tujey ti tʼiltsix 


text:
ani in ulal enchéꞌ: ―Ka jilaꞌichtsik ta walablom, pos exomich ti kʼunel xowkʼi neꞌchich ti takʼix na Dios. 


text:
<pb/>Jechéꞌ na Juan jaꞌich an inik xin tʼilámal an tʼiltsix Isaías tam tin ulu enchéꞌ:<pb/>Achʼat in káwintal jun xitaꞌ ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh ani xu káw, in ulal kawidh enchéꞌ:<pb/>“¡Ka tʼojojontsíchtsik tin bélil an Ajátikláb;<br/>ka júnaꞌichtsik jun i xeꞌchintaláb alwaꞌ; abal anchanꞌ, ki kʼwajáchtsik tʼojojodh tam ka tsích an Ajátikláb!” 


text:
<pb/>Na Juan u xeketlinal kʼal i xeketláb xi tʼajadh kʼal nin xiꞌíl an koꞌnél xu bijyáb kameyo ani in wikʼál nin tsukul kʼal i ótʼ. Nin kʼapwál, jaꞌich an pichʼichʼ ani an alteꞌ chiꞌik. 


text:
Yán i atiklábtsik xi Jerusalén, ejtaltsik xu kʼwajíltsik ban chabál xi Judea ani ejtal xu kʼwajíltsik kʼunat ban waljaꞌ Jordán, u uleltsik abal kin achʼaꞌ xowaꞌ in ulal na Juan. 


text:
<pb/>Por tam ti na Juan in chuꞌu ke yán i fariseotsik ani i saduseotsik u ulel abal ka pujyat, utsantsik enchéꞌ kʼal na Juan: ―¡Tatáꞌtsik a junwal jelti an chan! ¿Jitaꞌ ti okʼtsámaltsik ka chinkʼontsi an kʼakʼadh yajtsiktaláb xi exomich ti kʼunel? 


text:
Yab ka chalpaytsik ke i alwaꞌ inik tin tamét na Dios abalkʼi i kidhtalábtsik kʼal na Abraham; pos tu utsáltsik ke asta ba jechéꞌ an tʼujubtsik na Dios neꞌech kin ejto kin waꞌchindhaꞌ in kidhtaltsik a Abraham. 


text:
Anchanꞌ jelt xan ti jun i inik in kwajlál jun i teꞌ xi yab xataꞌ ti alwaꞌ ani in tsikál, anchanꞌ jeye ti neꞌech kin tʼajaꞌ na Dios kʼunat i kʼij kʼal an atiklábtsik xi Jajáꞌ kin chuꞌu ke yab alwaꞌ inik. 


text:
Nanáꞌ tu pujyaltsik kʼal i jaꞌ jelti jun i exól abal a jilaꞌichtsik ta walablom; por xi taꞌ tál tayíl, neꞌech ti ki pujaytsik kʼal an Tʼokat Ejattaláb ani kʼal i kʼamal. Jajáꞌ más in koꞌol i awiltaláb ke nanáꞌ, nanáꞌ nibal elaꞌ in tomnál ku téntsi tin pajab. 


text:
Anchanꞌ xan ti jun i inik in jutsyal an trigo abal kin taꞌpaꞌ ban wilteꞌ ani in tsiktsal an tin jokom, anchanꞌ jeye ti neꞌech ka tʼajtsin an atiklábtsik kʼal xi taꞌ tál tayíl. Neꞌech kin júnaꞌ walkʼiꞌ xi Jajáꞌ in dhabal ani neꞌech kin petʼnaꞌ xi yab Jajáꞌ in dhabal ban kʼamal xi yab jaykʼi u tepel. Tam ti pujan na Jesús (Mr. 1:9‑11; Lk. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Ulich tám na Jesús ban waljaꞌ Jordán xon ti kʼwajat na Juan abal ka pujyat, na Jesús tál Galilea. 


text:
Yabwiꞌik u leꞌnáb ka pujyat na Jesús kʼal na Juan, tokot u usnal enchéꞌ: ―Nanáꞌ nin tomnál kin pujyat kʼal Tatáꞌ, ani ¿Tatáꞌ a léꞌ tu pujay nanáꞌ? 


text:
<pb/>Por utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Xoꞌ ka tʼajaꞌich anchanꞌ; pos yejat ki tʼajaꞌ ejtal xowaꞌ in léꞌ na Dios. In tokʼóch tám na Juan. 


text:
Tam ti pujadhich na Jesús, kale ban jaꞌ. Támkʼi jachanꞌ, jakʼpin an walkʼiꞌ ani in chuꞌu na Jesús nin Tʼokat Ejattal na Dios ti paꞌíl jelti jun i kukuꞌ ani buxkan tin éb Jajáꞌ. 


text:
Achʼatmé tám jun i káwintaláb walkʼiꞌ, xu káw in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich nu Chakámil xu kʼanidhál tʼajat ani in kulbél tʼajat kʼal Jajáꞌ.<pb/>


text:
Júná tám na Jesús kʼal an Tʼokat Ejattaláb ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh abal ka taktamiyat kʼal an lej atʼax. 


text:
Utey tám an lej atʼax ba na Jesús abal kin taktamiy ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Max tsubax lejtal i Chakámláb kʼal a Dios, ka utsaꞌ jachanꞌ an tʼujubtsik ka wenkʼon ti kʼapnél. 


text:
<pb/>Júná tám na Jesús kʼal an lej atʼax ban tʼokat bitsow Jerusalén, kʼadhbá bin éb an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios 


text:
ani utsan enchéꞌ: ―Max tsubax lejtal i Chakámláb kʼal a Dios, ka petʼnaꞌ tabáꞌ abal chaꞌat; pos an Tʼokat Dhuslab in ulal enchéꞌ:<pb/>Na Dios neꞌech kin abaꞌ nin tʼokat abatwálejiltsik abal ti ki beletnaꞌ.<pb/>Neꞌech ti ki bachʼu<br/>abal yab ka chaꞌaw na akan kʼal ni jun i tʼujub. 


text:
<pb/>Júná tám juní kʼal an lej atʼax ba jun i tʼekʼat chʼén, xalkʼantsat ejtal an ti pakdhaꞌ bitsow xi techéꞌ ti kʼayꞌlá xi kʼwajat takʼnél kʼal an pakdhaꞌ takʼix ani nin pubíl jachanꞌ an pakdhaꞌ bitsow 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Lej atʼax, ki kʼaléch, pos an Tʼokat Dhuslab in ulal enchéꞌ: “Ka kʼakʼnaꞌ an Okʼóxláb na Diosil ani Jajáꞌkʼi ka tʼójontsal.” 


text:
<pb/>Jilanich tám na Jesús kʼal an lej atʼax ani ulich i tʼokat abatwáletsik abal ka tʼójontsat kʼál na Jesús. Na Jesús in tujúch Galilea nin tʼojlábil (Mr. 1:14‑15; Lk. 4:14‑15) 


text:
Por yab kʼwajay Nasaret, kʼale ti kʼwajíl Kapernaúm, jun i bitsow xi kʼwajat bin wál i pujal, ban chabál xon ti kʼwajinektsik na Sabulón ani na Neftalí. 


text:
Chabál xon ti kʼwajinektsik na Sabulón ani na Neftalí,<br/>xi kʼwajat in lujtal ban pujal, in lujtal xon tu kalel na kʼítsá kʼal an waljaꞌ Jordán,<pb/>Galilea, xon tu kʼwajíl xi yabtsik u judío.<pb/> 


text:
An atiklábtsik xi kʼwajat jelti max ban jikʼwaxtaláb, in chuꞌutsik jun i pulek tajaxtaláb<br/>ani an atiklábtsik xi kʼwajat jelti max in kʼunkʼúmich tʼajat an chemlá,<br/>tajbayattsik kʼal jun i tajaxtaláb. 


text:
<pb/>Asta tam ti tám ti tujey na Jesús ti tʼiltsix ani in ulal enchéꞌ: ―Ka jilaꞌichtsik ta walablom, pos exomich ti kʼunel xowkʼi neꞌchich ti takʼix na Dios. Na Jesús in kaniy abal ti exóbal chéꞌ i jixom toꞌoltsik (Mr. 1:16‑20; Lk. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús neꞌech ti belal waltsik an pujal xi Galilea, in chuꞌu cháb i iniktsik xin kidhábkʼitsik; jún jaꞌich na Simón, xi bijyat jeye ta Pedro ani na jún a Andrés. Jechéꞌ an iniktsik, kʼwajat in petʼnál nin jixáb an toꞌol ban pujal, kom jajáꞌtsik u jixom toꞌol. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ti kin wéwnaꞌtsik ani neꞌech tu okʼtsitsik xan ti neꞌech ka aliy an atiklábtsik xi neꞌech ti kin belaꞌ. 


text:
<pb/>Más asta tuwaꞌ wéꞌ aniꞌ, na Jesús in chuꞌu juní cháb i iniktsik xi aníl jeye in kidhábkʼitsik. Jechéꞌtsik jaꞌich na Jakobo ani na Juan, xu chakámlábtsik kʼal na Sebedeo xi kʼwajattsik ba jun i tan kʼal nin tátaꞌ ti lejkix tin jixáb an toꞌol. Kanyattsik kʼal na Jesús 


text:
ani támkʼi jachanꞌ tin jilaꞌtsik an tan. In jilaꞌtsik jeye nin tátaꞌ ani in wéwnaꞌtsik na Jesús. Na Jesús in okʼtsal yán i atiklábtsik (Lk. 6:17‑19) 


text:
<pb/>Na Jesús xeꞌech in lonyal putál an chabál xi Galilea ani u kubél ti okʼtsix ban bitsowtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. In tʼilál an alwaꞌ tʼilab kʼal tin kwenta xan tu takʼix na Dios ani in jeldhál an atiklábtsik kʼal xowaꞌkichkʼi i yawꞌlách. 


text:
Choꞌóbná xantʼéy in tʼajál na Jesús kʼal ejtal an atiklábtsik xu kʼwajíl ban chabál xi Siria ani tsiꞌdhantsat ejtal xi kʼwajattsik kʼal i yajtsiktaláb, xu yaꞌultsik, xin koꞌoltsik i chʼukʼuxtaláb, xi kʼwajattsik ochadh kʼal i atʼax ejattalábtsik, xu wipipíltsik ani xi yabtsik in ejtowal ka yoyon. Ani jeldhátsik kʼal na Jesús. 


text:
Kʼal yán i atiklábtsik ti wéwná na Jesús, wéwná kʼal xu kʼwajíltsik Galilea, kʼal xu kʼwajíltsik ban bitsowtsik xi Dekápolis, xi Jerusalén, kʼal xu kʼwajíltsik ban chabál xi Judea ani kʼal xu kʼwajíltsik jeye in lujtal xon tu kalel na kʼítsá kʼal an waljaꞌ Jordán.<pb/>


text:
Tam ti na Jesús in chuꞌu ejtal an atiklábtsik, kʼadhiy ba chʼén ani buxkan. Junkun tám nin exóbaliltsik malilíl xon ti Jajáꞌ kʼwajat 


text:
ani tujey ti okʼtsinaltsik enchéꞌ kʼal na Jesús: Xitaꞌ tsubax lejtal kʼwajattsik kʼijidh (Lk. 6:20‑23) 


text:
<pb/>―Kʼijidh abal xin chalpayaltsik ke in yéntsal na Dios, pos neꞌech ka kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal xin chaꞌkáltsik tinbáꞌ, pos neꞌech kin bachʼutsik an chabál xi usnéktsik neꞌech ka pidhan kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal xitaꞌ xin leꞌnáltsik kin tʼajaꞌ xowaꞌ lujat, pos neꞌech ka tolmiyattsik kʼal na Dios abal kin tʼajaꞌ. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal xitaꞌ xin yajnantsaltsik nin at kidhtal, pos neꞌech jeye ka yajnantsattsik kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal xitaꞌ xin ayaltsik an kʼijidhtaláb, pos neꞌech ka bijyattsik ti chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal xitaꞌ xu atʼnaltsik kʼal tin kwenta abal in tʼajáltsik xowaꞌ lujat, pos neꞌech ka kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼKʼijidh abal tatáꞌtsik, tam ki odhbijyattsik, ki atʼantsik ani ki utsantsik xowaꞌkich xi yab alwaꞌ maske yab tsubax kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta. 


text:
Ki kulbé ani ki kʼijidhmétsik abal neꞌech ka bachʼutsik jun i chʼejwalixtaláb púlek túꞌ walkʼiꞌ, pos anchanꞌ jeye ti tʼajtsinék an tʼiltsixtsik xi kʼwajinek más okʼox ke tatáꞌtsik. An belomtsik kʼwajat jelti an atʼem ani an tajaxtaláb (Mr. 9:50; Lk. 14:34‑35) 


text:
<pb/>ʼTatáꞌtsik ni kʼwajat jelti an atʼem abal an atiklábtsik. Max an atʼem ka xawꞌmé, ¿jantʼó ti neꞌech ka éyná? Yabich xataꞌ ti alwaꞌ, tokot abal ka wakʼlá ani ka kʼáchʼíkʼná kʼal an atiklábtsik. 


text:
<pb/>ʼTatáꞌtsik ni kʼwajat jelti an tajaxtaláb abal an atiklábtsik. Jun i bitsow xi kʼwajat ba chʼén, yab neꞌech kin ejto ka chinkʼon. 


text:
Yab u letʼkʼoyáb jun i tajbaxtaláb abal ka paxkʼiyat kʼal jun i kajón, u letʼkʼoyáb abal ka kʼwajbá tʼekʼat abal kin tajbay ejtal xi kʼwajattsik ban atá. 


text:
Anchanꞌ xan tu tajbax an tajbaxtaláb, anchanꞌ teye ti ka xalkʼaꞌ xowaꞌ alwaꞌ a tʼajál abal kin chuꞌu an atiklábtsik ani anchanꞌ kin pubédhantsi tin bij na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés 


text:
<pb/>ʼYab ka chalpaytsik ke Nanáꞌ in tsiꞌnek ku wékʼoy nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés o xowaꞌ in jilámal dhutsadh an tʼiltsixtsik; yab in tsiꞌnek abal ku wékʼoy, in tsiꞌnek abal ku tʼajaꞌ xan tin ulal. 


text:
Pos tsubax tu utsáltsik, ke lejat kʼwajat an chabál ani an walkʼiꞌ, yab neꞌech ka wékʼontsat ni jun xataꞌ jechéꞌ an takʼixtaláb. Koꞌol ka tʼájan okʼox ejtal xowaꞌ kʼwajat dhutsadh. 


text:
Jaxtám, xitaꞌ kin chʼikat tʼajaꞌ xowaꞌ kʼwajat dhutsadh ba jechéꞌ an takʼixtaláb, maske jaꞌich jun xataꞌ xi más chipíl ani anchanꞌ kin okʼtsi an atiklábtsik, chaꞌat tʼajat in éy neꞌech ka kʼwajay xon tu takʼix na Dios. Por xitaꞌ kin tʼajaꞌ xowaꞌ in ulal jechéꞌ an takʼixtaláb ani jaꞌich kin okʼtsixnaꞌ, ultaláb neꞌech ka kʼwajay xon tu takʼix na Dios. 


text:
Pos tu utsáltsik, ke max yab ka tʼajaꞌ más an chápláb abal ka tʼajaꞌ xowaꞌ in léꞌ na Dios ké an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani an fariseotsik, yab neꞌech ka ejto ki kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta an chákub (Lk. 12:57‑59) 


text:
<pb/>ʼA achʼámaltsik ke an wejeꞌ pakéltsik usnék enchéꞌ: “Yab ki chemdhaxin, pos xitaꞌ ka chemdhaxin yejat ka lújundhá kʼal an awiltaláb.” 


text:
Pos Nanáꞌ tu utsáltsik ke xitaꞌ kin chakuntsi nin at kidháb, yejat ka lújundhá kʼal an awiltalábtsik. Xitaꞌ kin odhbijiy nin at kidháb, yejat ka lújundhá kʼal an Junkulom Awiltaláb ani xitaꞌ kin bijiy nin at kidháb ti atʼax inik, in tomnálich ka kʼale ban kʼibeltaláb. 


text:
<pb/>ʼJaxtám, max neꞌchich ka kʼwajbantsi ti pikbantsixtaláb na Dios ani tajaꞌ ka chalpay ke yab i kʼwajat alwaꞌ kʼal na at kidháb, 


text:
ka jilaꞌ an pikbantsixtaláb tin tamét xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb ani ki kʼale okʼox ta lejkinal kʼal na at kidháb. Tam i lejkinékich, ki witsích tám ani ka kʼwajbaꞌich an pikbantsixtaláb. 


text:
<pb/>ʼMax jun xitaꞌ ti ki utsbiy ani ti ki júnaꞌ ban awiltaláb, ki lejkintsik ti bél kʼal jajáꞌ abal yab ti ki júnaꞌ ban lújundhom; pos max ti ki júnaꞌ ban lújundhom, an lújundhom neꞌech ti ki pidhnaꞌ ban belkol wikʼaxteꞌ ani an belkol wikʼaxteꞌ neꞌech ti ki baliy ban wikʼaxteꞌ. 


text:
Tsubax tu utsál, ke yab neꞌech ki kale tajaꞌ asta ka jalbiy ejtal xowaꞌ a júnál. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta an uxúmbeꞌtaláb 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik ke xitaꞌ kin létʼendhaꞌ jun i mímláb, walbinich kʼal i uxúmbeꞌtaláb tin ejattal abal in létʼendhál jachanꞌ an mímláb. 


text:
<pb/>ʼMax na eját wal ti walbindhál, ka jixaꞌ ani ka petʼnaꞌ; pos más alwaꞌ ka kʼibdhaꞌ jun pejeꞌ a tʼuꞌúl ké ki petʼná kʼal ejtal na tʼuꞌúl ban kʼibeltaláb. 


text:
Ani max na eját kʼubak ti walbindhál, ka muchʼiy ani ka petʼnaꞌ; pos más alwaꞌ ka kʼibdhaꞌ jun pejeꞌ na tʼuꞌúl ké ki petʼná kʼal ejtal na tʼuꞌúl ban kʼibeltaláb. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta an jíláxtaláb (Mt. 19:9; Mr. 10:11‑12; Lk. 16:18) 


text:
<pb/>ʼUsnéktsik jeye an wejeꞌ pakéltsik enchéꞌ: “Xitaꞌ ka jíláxin kʼal nin tomtal, yejat kin pidhaꞌ nin tomtal jun i úw xon tin ulal xantʼókʼi tin kwenta ti neꞌech ka jíláxin.” 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik ke max jun i inik kin jilaꞌ nin tomtal ani yab abal u junkunal kʼal kʼeꞌet, in tʼajálich tám ka wenkʼon ti junkux inik uxum; ani xu tomkinal kʼal jun i jiladh mímláb, u walbinalich jeye kʼal i uxúmbeꞌtaláb. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta tam jun xitaꞌ in lej tsubkʼál jun xataꞌ 


text:
<pb/>ʼA achʼámaltsik jeye usnék enchéꞌ an wejeꞌ pakéltsik: “Koꞌol ka tʼajaꞌ xowaꞌ a lej tsubkʼantsámal an Okʼóxláb.” 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik ke yab yejat ka éynaꞌ ni jun xataꞌ abal ka lej tsubkʼaꞌ xataꞌ. Yab ka éynaꞌ an walkʼiꞌ abal ka lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ, kom jaꞌich jelti nin tʼokat kʼwajtal na Dios; 


text:
nibal kʼal an chabál, kom jelti max tajaꞌ in kubál nin akan na Dios. Nibal ka lej tsubkʼaꞌ xataꞌ kʼal an bitsow Jerusalén, kom jaꞌich nin bitsówil an yejcheꞌ Pulek takʼix. 


text:
Yab jeye ka lej tsubkʼaꞌ xataꞌ kʼal tatáꞌ tabáꞌ, pos yab neꞌech ka ejto ka dhakniꞌbédhaꞌ o ka tʼunuybédhaꞌ ni jun a xiꞌíl. 


text:
Tam yejat ka tokʼoy jun xataꞌ, tokot ka ulu “aniꞌ” max aniꞌ, o “yabaꞌ” max yabaꞌ. Pos max ka puntsiy jechéꞌ, an lej atʼaxich ti tʼajál ka tʼajaꞌ anchanꞌ. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta an wítsbántsíxtaláb (Lk. 6:29‑30) 


text:
<pb/>ʼA achʼámaltsik jeye usnék enchéꞌ an wejeꞌ pakéltsik: “Xan ti ki tʼajtsin anílkʼi teye ti ka tʼajtsi.” 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik: Yab ka tomnaꞌtsik an inik xi atʼax, tokot ka tʼajaꞌtsik enchéꞌ: max jun xitaꞌ ti ki pikʼiy ba jun a chʼaꞌúb, ka pidhaꞌ jeye ti ki pikʼtsi xi jun pakʼeꞌ. 


text:
Max jun xitaꞌ ti ki kontsi jun xataꞌ, ka pidhaꞌ ani max ki kontsin xataꞌ matidh, ka pidhnaꞌ. Na Jesús in okʼtsixnál ke yejat ki kʼanidhaꞌtsik xi tu atʼál (Lk. 6:27‑28, 32‑36) 


text:
<pb/>ʼA achʼámaltsik jeye usnék enchéꞌ an wejeꞌ pakéltsik: “Ka kʼanidhaꞌ xi kʼeꞌettsik por ka pojkaꞌ xi ti atʼál.” 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik: Ka kʼanidhaꞌ xi ti atʼáltsik, ka lábtʼajaꞌ xi ti odhbijyaltsik, ka tʼajtsi xowaꞌ alwaꞌ xi ti atʼáltsik ani ka kontsintsi xi ti atʼáltsik ani ti atʼax tʼajtsaltsik. 


text:
Max ka tʼajaꞌtsik anchanꞌ, i chakámlábichtsik tám kʼal na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ; pos Jajáꞌ in tajbayal kʼal na kʼítsá an iniktsik xi alwaꞌ ani xi atʼax; ani in uldhantsal an ti áb xi lujattsik ani xi yab lujattsik. 


text:
Max tokot a kʼanidhál xi ti kʼanidháltsik, ¿Jantʼéy neꞌech ka átaꞌ max anchanꞌ a tʼajáltsik? Asta an bachʼkʼul jalbixtaláb in tʼajáltsik jeye anchanꞌ. 


text:
Max tokot a chapnédhál na at kidhábtsik, ¿jantʼéy exom a tʼajáltsik watʼats? Pos asta xi yabtsik in exlál na Dios in tʼajál anchanꞌ. 


text:
ʼYab tokotkʼi ka tʼajál xowaꞌ lujat tin tamét an atiklábtsik abalkʼi ki chuꞌtat. Pos max ka tʼajaꞌ anchanꞌ, na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ yab neꞌech ti ki pidhaꞌ ni jun i chʼejwalixtaláb. 


text:
Jaxtám, tam ka pidhnaꞌ i tolmixtaláb, yab ka tʼilaꞌ, jelt xan tin tʼajál an kʼambixtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani ban bél. Jechéꞌ tin tʼajáltsik anchanꞌ, jaꞌich abal in léꞌ ka tʼilan alwaꞌ kʼal an atiklábtsik; por tsubax tu utsáltsik, ke kʼal jachanꞌ in bachʼwalichtsik nin chʼejwalíb. 


text:
ani na Tátaꞌ Dios, xin chuꞌtal xowaꞌ a tʼajál chinatkʼi, neꞌech ti ki pidhaꞌ an ta chʼejwalíb tin tamét an atiklábtsik. Na Jesús u okʼtsix xan ti yejat ku ólan (Lk. 11:2‑4) 


text:
<pb/>ʼTam ki ólan, yab ka tʼajaꞌtsik jelt xan tin tʼajál an kʼambixtsik, xin kulbetnál ti ól kubat ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani ban bél abal ka chuꞌtat kʼal an atiklábtsik. Tsubax tu utsáltsik, ke kʼal jechéꞌ, in bachʼwalich nin chʼejwalíb. 


text:
Por tam tatáꞌ ki ólan, ki ochkan ba na altájil, ka mapuy an wiꞌleb ani ka ólantsi na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat yab tejwaꞌ. Max anchanꞌ ka tʼajaꞌ, na Tátaꞌ xin chuꞌtal xowaꞌ a tʼajál chinatkʼi, neꞌech ti ki pidhaꞌ an ta chʼejwalíb. 


text:
<pb/>ʼTam ki ólan, yab ka wítsʼkʼókʼliy jayéchkʼi jayéchkʼi xowaꞌ a ulal, jelt xan tin tʼajál xi yabtsik in exlál na Dios abal in chalpayaltsik ke anchanꞌ neꞌech ka axtsin kʼal na Dios. 


text:
Yabtsik ka tʼajaꞌ xan ti jajáꞌtsik in tʼajál, pos na Tátaꞌ Dios in choꞌóbich xantʼéy a yéntsaltsik, maske yabél a kontsámal. 


text:
Ti ku takʼích weye.<pb/>Ka tʼájan techéꞌ ban chabál xowaꞌ Tatáꞌ a léꞌ, jelt xan tu tʼájnal túꞌ walkʼiꞌ.<pb/> 


text:
Yab ka walkaꞌ ku taktamiyat, tokot ti ku beletnaꞌ abal yab ku átá kʼal an lej atʼax.<pb/>Pos Tatáꞌ ni takʼix, Tatáꞌ na koꞌol an chápláb ani Tatáꞌ ka kóꞌoy an labidh tʼokattaláb malilíl i kʼij. Anchanꞌ ka tʼájan. 


text:
<pb/>ʼJaxtám, max tatáꞌtsik ka pakwlantsi xi ti waltsámal, na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ neꞌech jeye ti ki pakwlantsi an ta walastalábiltsik. 


text:
Por max yab ka pakwlantsitsik xi ti waltsámal, na Tátaꞌ Dios yab jeye neꞌech ti ki pakwlantsi an ta walastalábiltsik. Na Jesús u okʼtsix kʼal tin kwenta xan ti yejat ku kʼílin 


text:
<pb/>ʼTam ki kʼílin, yab ka tʼajaꞌtsik jelt xan tin tʼajál an kʼambixtsik. Jajáꞌtsik in kʼwajbál tʼeꞌpidh nin wal abal ka chuꞌtat kʼal an atiklábtsik ke exom ti kʼíl. Tsubax tu utsáltsik ke kʼal jechéꞌ in bachʼwalichtsik nin chʼejwalíb. 


text:
abal yab ki chuꞌtat kʼal an atiklábtsik ke exom ta kʼíl. Tokot ki chuꞌtat kʼal na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat yab tejwaꞌ ani Jajáꞌ, xin chuꞌtal xowaꞌ a tʼajál chinatkʼi, neꞌech ti ki pidhaꞌ an ta chʼejwalíb tin tamét an atiklábtsik. Xowaꞌ yejat ki tʼajaꞌ abal ki kóꞌoy xataꞌ túꞌ walkʼiꞌ (Lk. 12:33‑34) 


text:
<pb/>ʼYab ka junku xataꞌ xi kajbidh in jalbíl techéꞌ ti chabál. Pos xowaꞌ ka junku techéꞌ ti chabál u takúlinal, u kʼachel ani u kwéꞌyáb. 


text:
Más alwaꞌ ka junku túꞌ walkʼiꞌ xowaꞌ kajbidh in jalbíl. Tajaꞌ yab u takúlinal, yab u kʼachel, nibal u kwéꞌyáb. 


text:
Pos xon ti ka kóꞌoytsik xowaꞌ xi kajbidh in jalbíl, tajaꞌ jeye neꞌech ka kʼwajay na ejattal. Ni wal kʼwajat jelti nin tajbaxtal ni tʼuꞌúl (Lk. 11:34‑36) 


text:
<pb/>ʼNa wal in junwal jelti nin tajbaxtal na tʼuꞌúl. Jaxtám, max na wal alwaꞌ, putál na tʼuꞌúl neꞌech ka kʼwajay jelti max ban tajaxtaláb. 


text:
Por max na wal yab alwaꞌ, ejtal na tʼuꞌúl neꞌech ka kʼwajay jelti max ban jikʼwaxtaláb. Ani max an tajaxtaláb xa koꞌol ka wenkʼon ti jikʼwaxtaláb, ¡tʼunuy tʼajat neꞌech ka xalkʼan jachanꞌ an jikʼwaxtaláb! Na Dios ani an tumínladhtaláb (Lk. 16:13) 


text:
<pb/>ʼYab xitaꞌ neꞌech kin ejto kin tʼójontsi cháb in ajátik, pos neꞌech kin kʼanidhaꞌ xi jún ani neꞌech kin pojkaꞌ xi jún, o neꞌech kin tʼójontsi alwaꞌ xi jún ani xi jún yabaꞌ. Yab neꞌech ka ejto ka tʼójontsi na Dios ani an tumínladhtaláb. Na Dios in belkóm nin chakámiltsik (Lk. 12:22‑31) 


text:
<pb/>ʼTu utsáltsik: Yab ki kʼwajay ta chalpax kʼal tin kwenta xantʼéy neꞌech ka kʼapu o xantʼéy neꞌech ka uchʼaꞌ, nibal ki kʼwajay ta chalpax kʼal tin kwenta na kʼudhkʼúmil. ¿Awxeꞌ yab más in jalbíl na ejattal ke an kʼapnél ani na tʼuꞌúl, más ke na kʼudhkʼúmil? 


text:
Ka telaꞌ an chʼichintsik xi xeꞌech ti jumumúl; yabtsik u óm, yabtsik in junkuwal i kʼapnél, nibal in taꞌpáltsik i kʼapnél ba wilteꞌ; por bélkʼi u kʼapundhábtsik kʼal na Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ. ¿Awxeꞌ yab más a jalbíltsik ké an chʼichintsik? 


text:
¿Ani jitaꞌ xi tatáꞌtsik, max ka kʼwajay tʼajat ti chalpax kʼal jun xataꞌ neꞌech kin ejto kin nakedhaꞌ tinbáꞌ elaꞌ chʼejel metro más? 


text:
<pb/>ʼ¿Jantʼókʼi ta kʼwajíltsik ta chalpax kʼal tin kwenta na kʼudhkʼúmil? Ka telaꞌtsik xan tu pakel an wich xi waꞌach ban aleláb, yab u tʼojnaltsik nibal u dhutseꞌlix. 


text:
Por tu utsáltsik ke nibal an pulek takʼix Salomón, kʼal ejtal nin tumínladhtal, yab kʼudhkʼumlinék labidh jelti an wichtsik. 


text:
Max na Dios in labidhmédhál anchanꞌ an chʼojóltsik, xi xoꞌ kʼwajat ban aleláb ani kalám neꞌech ka tsikan, ¿awxeꞌ yab más neꞌech ti tolmiy tatáꞌtsik, atiklábtsik xi yab i lej belom? 


text:
Jaxtám, yab ki kʼwajaytsik ta chalpax ani ka ulutsik enchéꞌ: “¿Jantʼéy neꞌech ki kʼapu? O ¿jantʼéy neꞌech ki uchʼaꞌ? O ¿jantʼokʼál neꞌech ku kʼudhkʼumlin?” 


text:
Pos an atiklábtsik xi yab in exlál na Dios tokot in ayaltsik ejtal jechéꞌ; por na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat túꞌ walkʼiꞌ, in choꞌób ke a yéntsaltsik ejtal jechéꞌ. 


text:
Jaxtám, ka aliytsik okʼox xan ti ki kʼwajay takʼnél kʼal na Dios ani ka tʼajaꞌtsik xowaꞌ Jajáꞌ in léꞌ ani ejtal jechéꞌ xowaꞌ a yéntsaltsik neꞌech ki pidhan. 


text:
Pos yab ki kʼwajaytsik ta chalpax kʼal tin kwenta xan ti neꞌech ka watʼnaꞌtsik kalám, pos kalám neꞌech jeye ka waꞌchin xantʼokʼál ti ki kʼwajaytsik ta chalpax. Tsudhey ka tsudhey u waꞌchinal xantʼokʼál ti ki kʼwajaytsik ta chalpax.<pb/>


text:
Pos anchanꞌ xan ti ka walbiytsik xi kʼeꞌet, anchanꞌ teye ti neꞌech ki walbiyattsik kʼal na Dios ani xowaꞌ ka tʼajtsi xi kʼeꞌettsik, jayéchkʼi teye neꞌech ki tʼajtsintsik kʼal na Dios. 


text:
¿Jantʼókʼi ta teltsal an ti elits xin koꞌol na at kidháb bin wal ani yab a chuꞌtal an yejcheꞌ elits xa koꞌol ba na wal? 


text:
¿Janti neꞌech ka ejto ka utsaꞌ na at kidháb: “ti kin walkaꞌ tu jixtsi an ti elits xa koꞌol ba na wal”, max tatáꞌ más púlek an elits a koꞌol ba na wal? 


text:
¡Kʼambix!, ka jixaꞌ okʼox an yejcheꞌ elits xa koꞌol ba na wal ani anchanꞌ neꞌech tám ka ejto ka chuꞌu alwaꞌ abal ka jixtsi an ti elits xin koꞌol na at kidháb bin wal. 


text:
<pb/>ʼYab ka pidhaꞌ xowaꞌ tʼokat an atʼax iniktsik xin junwal jelti an pikʼoꞌ, abal yab telab, táꞌ ka witsiy ani ti ki tʼajtsi xowaꞌ yab alwaꞌ jelti tam u kʼatʼux an pikʼoꞌ. Ani yab ka pidhaꞌ xowaꞌ kajbidh in jalbíl an atʼax iniktsik xin junwal jelti an olom, abal yab táꞌ kin kʼáchʼíkʼnaꞌ. Ka konoy, ka aliy ani ka tʼeney an wiꞌleb (Lk. 11:9‑13; 6:31) 


text:
<pb/>ʼKa konoytsik xowaꞌ a yéntsal ani neꞌech ki pidhan kʼal na Dios; ka aliytsik ani neꞌech ka elaꞌ; ka tʼeneytsik an wiꞌleb ani neꞌech ki japtsin. 


text:
Pos xitaꞌ in konyal xowaꞌ in yéntsal, in bachʼwal; xitaꞌ in ayal, in elál ani xin tʼenyal an wiꞌleb, u japtsinal. 


text:
<pb/>ʼ¿Awxeꞌ waꞌach jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik a kidhtal, ke max ka kontsin ti pan kʼal in chakámil neꞌech kin pidhaꞌ jun i tʼujub? 


text:
Pos max tatáꞌtsik, xi yabtsik i alwaꞌ inik, a witʼál ka pidhaꞌ xowaꞌ alwaꞌ na chakámiltsik, na Tátaꞌ Dios xi kʼwajat walkʼiꞌ, más Jaꞌ neꞌech kin pidhaꞌ xowaꞌ alwaꞌ xitaꞌ kʼál ti ka kontsin. 


text:
<pb/>ʼJaxtám, ejtal xowaꞌ a léꞌ ka chuꞌu ki tʼajtsin kʼal an atiklábtsik, jaꞌich teye ka tʼajtsi jajáꞌtsik, pos jechéꞌ jaꞌich xowaꞌ in ulal ka tʼajan nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani xowaꞌ in dhutsámal jeye an tʼiltsixtsik. An wiꞌleb xi xuyat (Lk. 13:24) 


text:
<pb/>ʼKi ochichtsik ban wiꞌleb xi xuyat. An wiꞌleb ani an bél xu júnax ban kʼibeltaláb, chʼikwat ani wejat ani yán u ocheltsik tajaꞌ; 


text:
por an wiꞌleb ani an bél xu júnax ban xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal, xuyat jaꞌ ani wéꞌ tʼajat xin eláltsik. An teꞌ kʼal in walílkʼi tu exláb (Lk. 6:43‑44) 


text:
<pb/>ʼKa kóꞌoytsik tʼajat i kwenta kʼal an kʼambix tʼiltsixtsik. Jajáꞌtsik u ulel xon ta kʼwajattsik jelti max i alwaꞌ iniktsik. Por alkʼidh tin itsích i atʼax iniktsik. 


text:
Tatáꞌtsik neꞌech ka exlaꞌ kʼal xowaꞌkʼi in tʼajáltsik; pos yab u pitnal i uba ba kʼídh, nibal u pitnal i igo ba badhuts. 


text:
Anchanꞌ jeye, ejtal an teꞌtsik xi alwaꞌ, alwaꞌ in walíl in kóꞌyal ani an teꞌtsik xi yab alwaꞌ, yab alwaꞌ in walíl in kóꞌyal. 


text:
An teꞌ xi alwaꞌ, yab neꞌech kin ejto kin kóꞌoy in walíl xi yab alwaꞌ ani an teꞌ xi yab alwaꞌ, yab jeye neꞌech kin kóꞌoy in walíl xi alwaꞌ. 


text:
Jaxtám, tatáꞌtsik neꞌech ka exlaꞌ an teꞌ kʼal nin walílkʼi. Yab ejtalkʼi neꞌech kin ejto ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios (Lk. 13:25‑27) 


text:
<pb/>ʼYab ejtalkʼi xi tin utsáltsik, “Ajátik, Ajátik”, neꞌech kin ejto ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios, tokot xin tʼajáltsik xowaꞌ in léꞌ nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ. 


text:
Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, yán neꞌech ti kin utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ajátik, Ajátik, wawáꞌ i tʼilámal kʼal ta bij nin káwintal na Dios, kʼal tin awiltal na bij i káldhámal i atʼax ejattalábtsik ani i tʼajámal yán i labidh labandhaxtaláb.” 


text:
Por neꞌech ku utsaꞌtsik tám enchéꞌ: “Yab jaykʼi tu exlámaltsik; ki wixkʼintsik techéꞌ kʼal Nanáꞌ, atiklábtsik xa tʼajál xowaꞌ yab alwaꞌ.” An atá xi kubadh ban tʼujub ani xi kubadh ban kidhib (Lk. 6:47‑49; Mr. 1:22) 


text:
<pb/>ʼJaxtám, xitaꞌ tin axtsal ani in tʼajál xowaꞌ u ulal, in junwal jelti jun i inik xi chalpadh xin kubaꞌ nin kʼimáꞌ ba tʼujub. 


text:
Ulich an áb, waꞌun an ikʼ, owtsikmé an waljaꞌ ani bawtsin tin akan jachanꞌ an atá, por kom ba tʼujub ti kubat, yab kwajlan. 


text:
Por xitaꞌ tin axtsal ani yab in tʼajál xowaꞌ u ulal, in junwal jelti jun i inik xi yab chalpadh xin kubaꞌ nin kʼimáꞌ ba kidhib. 


text:
Ulich an áb, waꞌun an ikʼ, owtsikmé an waljaꞌ ani bawtsin tin akan jachanꞌ an atá ani kom ba kidhib ti kubat, julpá an atá ani pakudh ejtal ti jilkʼon. 


text:
<pb/>Tam ti okʼon ti káw na Jesús, an atiklábtsik laban tʼajat xin achʼaꞌtsik xan tu okʼtsix na Jesús. 


text:
Pos na Jesús u okʼtsix kʼal yantam i awiltaláb ani yab jelti an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés.<pb/>


text:
Utukná tám kʼal jun i inik xu yaꞌul kʼal an kʼwajat atʼax tʼítʼ, tudhlan tin tamét na Jesús ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Ajátik, max a léꞌ, neꞌech ka ejto ti kin jeldhaꞌ kʼal jechéꞌ an yawꞌlách xu koꞌol. 


text:
<pb/>Takan tám kʼal na Jesús ani utsan enchéꞌ: ―U léꞌ ani xoꞌ i jeléch. Tokot tin ulu jechéꞌ, támkʼi ti wékʼon an kʼwajat atʼax tʼítʼ. 


text:
Ani utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab xitaꞌ ka tʼiltsi xowaꞌ tu tʼajtsi, tokot ki kʼale, ki utey tin tamét an páleꞌ ani ka kʼwajbaꞌ an pikbantsixtaláb xan tin ulúmal na Moisés abal ejtal kin choꞌóbnaꞌ ke i jeléch kʼal an yawꞌlách xa koꞌol. Na Jesús in jeldhantsi tin tʼojnálil jun i okʼlek soldado romano (Lk. 7:1‑10) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ochich ban bitsow xi Kapernaúm, utukná kʼal jun i okʼlek soldado romano ani pakabédhá. 


text:
Enchéꞌ ti utsan: ―Ajátik, nu tʼojnálil taꞌ kwachat tu kʼimáꞌ, yab in ejtowal ka yoyon ani u yajlom tʼajat. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal an okʼlek soldado: ―Ajátik, yab in tomnál ki ochich tu kʼimáꞌ; tokot ka ulu abal ka jeley nu tʼojnálil ani neꞌech ka jeley. 


text:
Pos nanáꞌ in takʼnélkʼi neye tin kʼwajat kʼal nu okʼlékiltsik, por u koꞌol neye i soldadotsik xi nanáꞌ u takʼyal. Tam ku utsaꞌ jun i soldado ka kʼale, u kʼalel, tam ku utsaꞌ kʼeꞌet ka tsích, u tsiꞌil ani tam ku utsaꞌ nu tʼojnálil kin tʼajaꞌ jun xataꞌ, in tʼajál. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in achʼaꞌ jechéꞌ, laban tʼajat ani in utsaꞌtsik enchéꞌ xi kʼál ti wewkómte: ―Tsubax tu utsáltsik, ke putál ban chabál xi Israel yab u elámal ni jun xitaꞌ xu belom jelt xan tu belom jechéꞌ an inik. 


text:
Nanáꞌ tu utsáltsik abal yán neꞌech ka tsíchtsik xon tu kalel na kʼítsá ani xon tu ochel na kʼítsá ani neꞌech ka buxkantsik kʼal na Abraham, na Isák ani na Jakob xon tu takʼix na Dios. 


text:
Waꞌach an israelitatsik xin chalpayal abal neꞌech ka kʼwajay xon tu takʼix na Dios abalkʼi u kidhtalábtsik kʼal na Abraham, por neꞌech ka káldhátsik eléb ban jikʼwaxtaláb. Tajaꞌ neꞌech ti ukʼnaltsik ani ti rechʼechʼél nin kamab. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an okʼlek soldadotsik kʼal na Jesús: ―Ki kʼaléch ani ka tʼájan xan ta belál. Ani támkʼi jachanꞌ i ora ti jeley nin tʼojnálil. Na Jesús in jeldhantsi tin mím na Pedro (Mr. 1:29‑31; Lk. 4:38‑39) 


text:
<pb/>Na Jesús kʼale bin kʼimáꞌ na Pedro ani in chuꞌu nin mím na Pedro kwachat bin waytal abal u kʼakʼél. 


text:
Taktsin tám tin kʼubak kʼal na Jesús ani wékʼon an kʼakʼlách; chʼakay tám an mímláb ani tujey ti tʼójontsáb na Jesús junax kʼal nin exóbaliltsik. Na Jesús in jeldhaꞌ yán i yaꞌultsik (Mr. 1:32‑34; Lk. 4:40‑41) 


text:
<pb/>Tam ti jikʼwchinich, júntsin na Jesús yán i atiklábtsik xi ochadh kʼal i atʼax ejattaláb ani kʼal nin káwintalkʼi, in káldhaꞌ ejtal an atʼax ejattalábtsik ani in jeldhaꞌ jeye ejtal an yaꞌultsik. 


text:
Jechéꞌ támun abal ka tʼájan xan tin ulúmal an tʼiltsix Isaías, tam tin ulu enchéꞌ: “Jajáꞌ in kitnaꞌ ejtal an yawꞌlách xi koꞌol ani in júnaꞌ an yajtsiktaláb xi koꞌol.” Xin léꞌtsik kin wéwnaꞌ na Jesús (Lk. 9:57‑62) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in chuꞌu abal kʼal yán i atiklábtsik ti wilidh, in ulu ka watʼbá jun pakʼeꞌ jaꞌ. 


text:
Utukná tám na Jesús kʼal jun i okʼtsix xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani utsan enchéꞌ: ―Okʼtsix, u léꞌ tu wéwnaꞌ xónꞌtikichkʼi ki kʼale. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Na wáx in koꞌol nin kʼimáꞌ ani an chʼichintsik in koꞌol nin pákʼw; por Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, yab u koꞌol xon ti kin koyóch. 


text:
<pb/>Utsan jeye enchéꞌ kʼal jún ti éb nin exóbaliltsik: ―Ajátik, neꞌech okʼox ku aytsi ka chemech nu tátaꞌ ani tam u jolyámich, tám neꞌech tu wéwnaꞌ. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ti kin wéwnaꞌich, jilaꞌ ka jolyat an chemélomtsik kʼal xi yabtsik u belom. Na Jesús in kubdhaꞌ ti wawꞌnal an ikʼ ani ti múlákʼ an jaꞌ (Mr. 4:35‑41; Lk. 8:22‑25) 


text:
Jun jikʼtowál ti tujey ti wawꞌnal i chapik ikʼ ban pujal ani múlákʼin an jaꞌ ke asta in luyꞌchiyalich an tan. Por na Jesús kʼwajat ti wayal. 


text:
Kʼale tám ti bakyáb kʼal nin exóbaliltsik ani utsan enchéꞌ: ―¡Ajátik, ti ku loꞌo! ¡Exomich tu lupnal! 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ta jikʼél, atiklábtsik xi wéꞌ tʼajat ta belom? Chʼakay tám na Jesús, in kʼwiyaꞌ an ikʼ ani an pujal ani támkʼi ti jilkʼon chamamadh. 


text:
An iniktsik laban tʼajat ani in ulutsik enchéꞌ: ―¿Jitam inik awil xi jechéꞌ, ke asta kʼal an ikʼ ani an pujal tu exbantsáb? An iniktsik xi Gadara xi ochadh kʼal i atʼax ejattalábtsik (Mr. 5:1‑20; Lk. 8:26‑39) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ulich jun pakʼeꞌ jaꞌ, ban chabál xi Gadara, utukná kʼal cháb i iniktsik xi kale ban jólimtaláb. Chablam jechéꞌ an iniktsik kʼwajat ochadhtsik kʼal i atʼax ejattalábtsik ani watʼatsich tʼajat ti atʼaxtsik ke nibalich xitaꞌ in ejtowal ka watʼey ba jachanꞌ an bél. 


text:
Ani in ulutsik kawidh enchéꞌ: ―¿Jantʼéy a léꞌ kʼal wawáꞌ, Jesús, xi Chakámláb kʼal na Dios? ¿I tsiꞌnek abal ti ku yajlombédhaꞌ maske yabél in bajúmal xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb? 


text:
ani an atʼax ejattalábtsik in pakabédhaꞌ enchéꞌ na Jesús: ―Max ti ku káldhaꞌ, ti ku walkaꞌ ku ochich núꞌ ban olomtsik. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ki kʼaléchtsik. Kale tám an atʼax ejattalábtsik ban iniktsik ani ochich ban olomtsik. Támkʼi jachanꞌ, ejtal an olomtsik in petʼnaꞌ tinbáꞌ ba jun i chʼén, kwajlan ban pujal ani tajaꞌ ti lupuntsik. 


text:
<pb/>An belkol olomtsik, jikʼeytsik tʼajat ani ájlách. Tam ti ulichtsik ban bitsow, in tʼilaꞌtsik ejtal jechéꞌ ani xantʼéy támun kʼal an iniktsik xi ochadhtsik kʼal an atʼax ejattalábtsik. 


text:
Tam ti an atiklábtsik xu kʼwajíl ba jachanꞌ an bitsow in achʼaꞌ jechéꞌ, kʼaletsik ejtal xon ti kʼwajat na Jesús ani tam ti chuꞌtat na Jesús, pakabédhá abal yabich más ka xeꞌchin ba jachanꞌ an chabál.<pb/>


text:
Júntsin tajaꞌ kwachat ba jun i chayteꞌ jun i inik xi yab in ejtowal ka yoyon. Tam ti na Jesús in chuꞌu abal u belnal kʼal jajáꞌtsik, in utsaꞌ enchéꞌ an yaꞌul: ―Payꞌlomláb, yab ka jilaꞌ tabáꞌ; na walastalábil pakwlantsidhich ti kʼwajat. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in ulu jechéꞌ, taltsik an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, in chalpaytsik enchéꞌ: “Jechéꞌ in tʼajálich jelti max Jajáꞌ u Dios.” 


text:
Kom na Jesús in choꞌób xantʼéy kʼwajat in chalpayaltsik, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ti yab tʼajat alwaꞌ i chalab a koꞌoltsik? 


text:
Pos ¿jowaꞌ más yab tʼojláb ku ulu: “Na walastalábil pakwlantsidhich ti kʼwajat”, o ku ulu: “Ki chʼakay ani ki beley”? 


text:
Pos alwaꞌich, neꞌech tu xalkʼantsitsik ke Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, u koꞌol i awiltaláb techéꞌ ti chabál abal ku pakwlantsi xi walbidhtsik. In utsaꞌ tám enchéꞌ an inik xi yab in ejtowal ka yoyon: ―Ki chʼakay, ka dhayaꞌ na chaytéꞌil ani ki kʼaléch ta kʼimáꞌ. 


text:
Tam ti an atiklábtsik in chuꞌu jechéꞌ, labantsik ani in pubédhantsi tin bij na Dios abal in pidhámal jechéꞌ an ti awiltaláb an iniktsik. Na Jesús in kaniy na Mateo abal ka kʼale ti exóbal kʼal Jajáꞌ (Mr. 2:13‑17; Lk. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús kale tajaꞌ, in chuꞌu jun i inik xin bij ta Mateo buxúl xon tin bachʼwal an jalbixtaláb abal an chabál xi Roma ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Wana ta exóbal kʼal Nanáꞌ. Chʼakay tám na Mateo ani in wéwnaꞌ na Jesús. 


text:
<pb/>Jun i kʼij, tam ti na Jesús kʼwajat ti kʼapul tin kʼimáꞌ na Mateo, ulich yán i bachʼkʼul jalbixtaláb ani i walablomtsik. Jechéꞌ an iniktsik buxkan jeye ti kʼapultsik ban mesa xon ti kʼwajat ti kʼapul na Jesús kʼal nin exóbaliltsik. 


text:
Tam ti an fariseotsik in chuꞌu jechéꞌ, in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tu kʼapul na Okʼtsíxal kʼal an bachʼkʼul jalbixtaláb ani kʼal an walablomtsik? 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in achʼaꞌ jechéꞌ, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Xi kʼwajattsik alwaꞌ ani yab u yaꞌul, yab in yéntsal i ilálix, por xu yaꞌul, in yéntsal. 


text:
Ki kʼaléchtsik ani ka exbaytsik xantʼéy in léꞌ kin ulu jechéꞌ an Tʼokat Dhuslab: “Nanáꞌ u léꞌ ka kóꞌoytsik i yajnantsixtaláb ani yabich u léꞌ ka pikbaꞌ i chemdhats koꞌnéltsik.” Pos Nanáꞌ yab in tsiꞌnek ku aliy xi xeꞌechtsik lujat, in tsiꞌnek ku aliy xi walbidhtsik abal kin jilaꞌichtsik ti walablom. Konyat na Jesús kʼal tin kwenta an kʼílixnich (Mr. 2:18‑22; Lk. 5:33‑39) 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal nin exóbaliltsik na Juan xu Pujax ani konyat enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ti wawáꞌ ani an fariseotsik jeye u kʼíl tʼajat ani na exóbaliltsik yab u kʼíl? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Awxeꞌ yejat ka kʼwajaytsik tʼeꞌpidh xi kanidhtsik ba jun i tomkixtaláb, tam an tomkinél inik kʼwajat kʼal jajáꞌtsik? ¡Yabaꞌ! Por neꞌech kin bajaw an kʼij tam ka wixkʼintsattsik an ti tomkinél inik ani neꞌchich jeye tám ti kʼíltsik. 


text:
<pb/>ʼYab xitaꞌ in patsʼkʼuyal jun i kʼej xeketláb kʼal jun pejeꞌ i ít kʼudhkʼum; pos an ít kʼudhkʼum, u muchel ani in michʼál más an kʼej kʼudhkʼum. 


text:
Nibal u balyáb an ít yajtsik uxnél ba kʼej ótʼ balixtaláb; pos max ka tʼajan anchanꞌ, an ótʼ balixtaláb u michʼkʼanal ani an yajtsik uxnél neꞌech ka wakʼlan. Jaxtám ti yejat ka balyat an ít yajtsik uxnél ban ít ótʼ balixtaláb abal chablam yab ka kʼibchon. Nin tsidhánil na Jairo ani an mímláb xin taktsi tin kʼudhkʼúmil na Jesús (Mr. 5:21‑43; Lk. 8:40‑56) 


text:
<pb/>Lejat kʼwajat ti usnaltsik kʼal na Jesús ejtal jechéꞌ, ulich jun in okʼlékil an judíotsik, tudhlan tin tamét na Jesús ani in ulu enchéꞌ: ―Nu tsidhánil talél ti chemech, por max Tatáꞌ ki tsích ani ka takaꞌ, neꞌech ka ejech. 


text:
Tam ti na Jesús neꞌech ti bél, utukná kʼal jun i mímláb xin neꞌdhálich lajucháb i tamub ti yaꞌul kʼal i lakúmtaláb, utey tin kúx na Jesús ani in taktsi tin wál nin kʼudhkʼúmil. 


text:
In tʼajaꞌ anchanꞌ abal in chalpayal enchéꞌ: “Max u ejtowalak ku taktsi tin kʼudhkʼúmil, neꞌech kin jeley.” 


text:
Por na Jesús chawꞌkʼin, in chuꞌu an mímláb ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Mímláb, yab ka jilaꞌ tabáꞌ; i jeley abal i belmách. Ani támkʼi jachanꞌ, jilkʼon jelnek an mímláb. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ulich bin kʼimáꞌ an okʼlek inik ani in chuꞌu tʼojojodhich an tʼéneltsik abal an jólmách ani an atiklábtsik chapik u ukʼnaltsik, 


text:
in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki kaletsik eléb, an tsidhan yab chemnek, u wayalkʼi ti kʼwajat. Tam ti achʼan in ulu jechéꞌ, labídhná kʼal an atiklábtsik, 


text:
por in utsaꞌ ka kaletsik eléb. Ochich tám na Jesús, in téynaꞌ an tsidhan bin kʼubak ani chʼakay an tsidhan. 


text:
Jechéꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ na Jesús, choꞌóbná putálkʼi ba jachanꞌ an chabál. Na Jesús in jeldhaꞌ cháb i jokʼoltsik 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús kale tajaꞌ, wéwná kʼal cháb i jokʼoltsik, xi dhájaxintsik chapik enchéꞌ: ―¡Tatáꞌ xi kuxlab kʼal na Dabid, ti ku yajnantsi weye! 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ochich ban atá, utukná kʼal an jokʼoltsik ani Jajáꞌ in konoy enchéꞌ: ―¿A beláltsikxeꞌ ke neꞌech ku ejto ku tʼajaꞌ xowaꞌ tin kontsaltsik? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―I belál, Ajátik. 


text:
<pb/>Taktsintsik tám an tin wal kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Pos ka tʼájan xan ta beláltsik. 


text:
<pb/>Chuꞌxinichtsik tám, por utsantsik tʼajat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab ka tʼilaꞌtsik jechéꞌ abal yab kin choꞌóbnaꞌ ni jun xitaꞌ. 


text:
<pb/>Por tokot ti kaletsik tajaꞌ, in tʼilaꞌ putál ba jachanꞌ an chabál xantʼéy tʼajtsintsik kʼal na Jesús. Na Jesús in káwindhaꞌ jun i móꞌ 


text:
Tam ti na Jesús in káldhaꞌ an atʼax ejattaláb, an móꞌ káwinich tám. An atiklábtsik u labnal tʼajat ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Yab jaykʼi i chuꞌúmal techéꞌ Israel jun xataꞌ jelti jechéꞌ. 


text:
<pb/>Por an fariseotsik in ulal enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik in káldhál an atʼax ejattalábtsik kʼal tin awiltal in okʼlékil an atʼax ejattalábtsik. Na Jesús in yajnantsal an atiklábtsik 


text:
<pb/>Na Jesús xeꞌech in lonyal putál an bitsowtsik ani an kwentsaltsik ani u okʼtsix ban atátsik xon tu tʼajnal an junkuntaláb xi waꞌach tajaꞌ. In tʼilál an alwaꞌ tʼilab kʼal tin kwenta xan tu takʼix na Dios, in jeldhál ejtalkʼi kʼal xowaꞌkich i yawꞌlách ani kʼal xowaꞌkichkʼi jeye i yajtsiktaláb. 


text:
Tam tin chuꞌu yán an atiklábtsik, in kóꞌontsi ti yajnantsixtaláb abal in chuꞌtal ke walbadhtsik ti kʼwajat ani kʼwajat jelti borregotsik xi yab in koꞌol xitaꞌ kʼál ti ka beletná. 


text:
In utsaꞌ tám enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Tsubax tu utsáltsik, ke anchanꞌ jelti tam labenek tʼajat nin walíl an tʼayabláb, anchanꞌ jeye ti waꞌach tʼajat xitaꞌ neꞌech ti kin belaꞌ. Por anchanꞌ jelti tam wéꞌ tʼajat an tʼojnaltsik waꞌach abal kin junkuntsi tin walíl an tʼayabláb, anchanꞌ jeye wéꞌ tʼajat waꞌach xitaꞌ kin tʼiltsi an ti alwaꞌ tʼilab an atiklábtsik. 


text:
Anchanꞌ jelt xan ti an dhabal tʼayabláb in abál i tʼojnaltsik abal kin junkuntsi tin walíl an tʼayabláb, anchanꞌ ti ka kontsitsik na Dios kin abaꞌ xitaꞌ kin tʼiltsi an ti alwaꞌ tʼilab an atiklábtsik.<pb/>


text:
In kaniy tám na Jesús xi lajucháb nin abatwálejiltsik ani in pidhaꞌ ti awiltaláb abal kin káldhaꞌ i atʼax ejattalábtsik, abal kin jeldhaꞌ ejtalkʼi kʼal xowaꞌkichkʼi i yawꞌlách ani kʼal xowaꞌkichkʼi jeye i yajtsiktaláb. 


text:
<pb/>Jechéꞌ jaꞌich nin bij xi lajucháb an abatwáletsik: na Simón, xi bijyat jeye ta Pedro ani nin kidháb Andrés; na Jakobo ani nin kidháb Juan, xu chakámlábtsik kʼal na Sebedeo. 


text:
Na Felipe, na Bartolomé, na Tomás ani na Mateo xin bachʼwal an jalbixtaláb abal an chabál xi Roma; na Jakobo nin chakámil na Alfeo ani na Lebeo, xu bijyáb jeye Tadeo. 


text:
Na Simón, xu takʼnal ban junkuntaláb xu bijyáb kananista ani na Judas Iskariote, xi tayíl kʼál ti pidhná na Jesús abal ka chemdhá. Na Jesús in abaꞌ ti tʼiltsix nin exóbaliltsik (Mr. 6:7‑13; Lk. 9:1‑6) 


text:
<pb/>Na Jesús in abaꞌ jechéꞌ lajucháb, kʼal jechéꞌ an punkʼuntsixtaláb: ―Yab ki kʼaletsik ban chabál xon tu kʼwajíl xi yabtsik u judío, nibal ki ochich ban bitsowtsik xi Samaria. 


text:
Xon ti ki watʼey, ka tʼiláltsik abal exomich ti kʼunel xowkʼi na Dios neꞌech kin takʼích an atiklábtsik. 


text:
Ka jeldhaꞌ an yaꞌultsik, ka ejdhaꞌ an chemélomtsik, ka jeldhaꞌtsik xin koꞌol an kʼwajat atʼax tʼítʼ ani ka káldhaꞌ an atʼax ejattalábtsik. Kom anikʼi ta bachʼúmaltsik jechéꞌ an awiltaláb, anikʼi jeye ti ka tʼajaꞌtsik xowaꞌkich an alwaꞌtaláb. 


text:
nibal i morrál. Yab ka júnaꞌtsik yán a xekét nibal yán a pajab, tokot xa kʼwajbím, nibal ka júnaꞌtsik a kwayab; pos an tʼojnal in tomnál ka kʼapundhá xon tu tʼójontsix. 


text:
<pb/>ʼTam ki ulichtsik ba jun i bitsow o ba jun i kwentsal, ka aliytsik jun xitaꞌ xi alwaꞌ inik ani tajaꞌ ki kʼwajaytsik bin kʼimáꞌ asta kin bajaw xowkʼi ti ki kaletsik tajaꞌ. 


text:
Max an atiklábtsik xu kʼwajíl ba jachanꞌ an atá in tomnál kin bachʼutsik jechéꞌ an chapnédhomtaláb, neꞌech ka kʼwajaytsik kʼijidh, por max yab in tomnáltsik kin bachʼu, yab neꞌech ka kʼwajaytsik kʼijidh. 


text:
Max yab ki bachʼwattsik nibal ki leꞌná ki axtsintsik, ki kaletsik tám ba jachanꞌ an atá o ba jachanꞌ an bitsow ani ka tiniytsik an pojodh xi palenek ba na akan. 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, más jaꞌ púlek an yajtsiktaláb neꞌech kin bachʼu jachanꞌ an bitsow ké an yajtsiktaláb xi neꞌech kin bachʼu an atiklábtsik xi kʼwajinek ban chabál xi Sodoma ani Gomorra. Neꞌech ki atʼantsik 


text:
<pb/>ʼ¡Ka achʼaꞌtsik! Tu abál ka tʼilaꞌtsik an alwaꞌ tʼilab xon ti waꞌach i atiklábtsik xi atʼax. Jelti max exom u abál i borregotsik xon ti waꞌach i padhumtsik. Ka kóꞌoytsik tʼajat i kwenta jelt xan tin tʼajál an chan por ka chaꞌkaꞌtsik tʼajat tabáꞌ jelt xan tin tʼajál an kukuꞌtsik. 


text:
Ka kóꞌoytsik tʼajat i kwenta, pos neꞌech ki pidhnátsik ban awiltaláb kʼal an atiklábtsik xi atʼax ani neꞌech ki lekbayattsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. 


text:
Ani asta neꞌech ki júnátsik tin tamét i pakdhaꞌ awiltaláb ani tin tamét i pakdhaꞌ takʼix kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta. Anchanꞌ neꞌech tám ka ejtotsik ti kin tʼilaꞌ tin tamét an awiltalábtsik ani tin tamét xi yabtsik u judío. 


text:
Por tam ki pidhnátsik ban awiltaláb, yab ki kʼwajaytsik ta chalpax kʼal tin kwenta xantʼéy neꞌech ka ulutsik o xan ti neꞌech ki tókʼontsik; pos tam kin bajúch xowkʼi neꞌech ta lújundhábtsik kʼal an awiltaláb, na Dios neꞌech ti ki óltsi xan ti yejat ki tókʼontsik. 


text:
<pb/>ʼAn iniktsik neꞌech kin pidhnaꞌ nin kidháb abal ka chemdhá ani an tátaꞌlábtsik neꞌech kin pidhnaꞌ nin chakámil abal ka chemdhá. An chakámlábtsik neꞌech kin tomnaꞌ nin tátaꞌ ani nin nánaꞌ ani neꞌech kin tʼajaꞌ abal ka chemdhátsik. 


text:
Neꞌech ki atʼantsik kʼal ejtal an atiklábtsik xi yab u belom kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta; por xitaꞌ kin kuxuy ejtal jechéꞌ, neꞌech ka loꞌwat. 


text:
Tam ki atʼantsik ba jun i bitsow, ki kʼaletsik píl; pos tsubax tu utsáltsik ke Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin tsích juní tam tatáꞌtsik yabél a lonyámal ejtal in bitsówil an israelitatsik. 


text:
Abal an exóbal, lejatich jeye max in bajúch jelti nin okʼtsíxal ani an tʼójontsix jelti nin ajátik. Max Nanáꞌ, xin kʼwajat jelti max tin tátaꞌtsik, in bijyáb tin lej atʼax, ¿jan ti neꞌech ki bijyat tatáꞌtsik xi kʼwajat jelti max tu chakámiltsik? Xitaꞌ yejat ki jikʼnaꞌ (Lk. 12:2‑9) 


text:
<pb/>ʼJaxtám, yab yejat ka jikʼnaꞌ an atiklábtsik. Pos yab waꞌach ni jun xataꞌ xi yab neꞌech ka chuꞌtat, nibal waꞌach xataꞌ chinat xi yab neꞌech ka choꞌóbná tayíl. 


text:
Xowaꞌ tu utsáltsik xon ti yab tejwaꞌ, ka ulutsik xon ti tejwaꞌ ani xowaꞌ tu utsáltsik chinat, ka ulutsik xon ti yán kin achʼaꞌtsik. 


text:
Yab ka jikʼnaꞌ an chemdhaxtsik, pos tokot in ejtowal ti ki chemdhantsi an ta tʼuꞌúl ani yab in ejtowal ti ki chemdhantsi an ta ejattal. Ka jikʼnaꞌtsik na Dios xin ejtowal ti ki chemdhantsi an ta ejattal ani ti ki petʼnantsi an ta tʼuꞌúl ban kʼibeltaláb. 


text:
<pb/>ʼ¿Yabxeꞌ u nujwáb cháb i chʼichintsik kʼal wéꞌ i tumín? Por ni jún xi jachanꞌ an chʼichintsik yab neꞌech ka kwajlan max na Tátaꞌ Dios yab anchanꞌ tin léꞌ. 


text:
Pos yabtsik pé ka jikʼnaꞌ ni jun xitaꞌ, tatáꞌtsik más yán a jalbíl ké yantam i chʼichintsik. Xitaꞌ yab in tidhenál kin tʼilaꞌ na Jesukristo tin tamét an atiklábtsik (Lk. 12:8‑9) 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ yab kin tidhenaꞌ ti kin tʼilaꞌ tin tamét an atiklábtsik, Nanáꞌ yab neye neꞌech ku tidhenaꞌ ku tʼilaꞌ tin tamét nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ. 


text:
Por xitaꞌ kin tidhenaꞌ ti kin tʼilaꞌ tin tamét an atiklábtsik, neꞌech neye ku tidhenaꞌ ku tʼilaꞌ tin tamét nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ. U waꞌchinal i kʼéꞌáxtaláb kʼal tin kwentakʼi na Jesús (Lk. 12:51‑53, 14:26‑27) 


text:
<pb/>ʼYab ka chalpaytsik ke Nanáꞌ in tsiꞌnek techéꞌ ti kʼayꞌlá abal ku tsiꞌdhaꞌ i kʼijidhtaláb; pos yab anchanꞌ, in tsiꞌnek abal ku tsiꞌdhaꞌ i péjéxtaláb. 


text:
In tsiꞌnek abal ku péjéxlindhaꞌ an kwitól kʼal nin tátaꞌ, an tsidhan kʼal nin nánaꞌ ani an alꞌíbe kʼal nin mím. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ in kʼanidhál más nin tátaꞌ o nin nánaꞌ ke Nanáꞌ, yab neꞌech kin ejto ka kʼwajay kʼal Nanáꞌ; xitaꞌ in kʼanidhál más nin chakámiltsik ke Nanáꞌ, yab jeye neꞌech kin ejto ka kʼwajay kʼal Nanáꞌ 


text:
Xitaꞌ in léꞌ kin loꞌo nin xeꞌchintal, neꞌech kin kʼibdhaꞌ; por xitaꞌ kin kʼibdhaꞌ nin xeꞌchintal kʼal Nanáꞌ tu kwenta, neꞌech kin loꞌo. Xowaꞌ neꞌech ki átaꞌ (Mr. 9:41) 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ ti ki bachʼutsik, Nanáꞌ tin bachʼwal ani xitaꞌ ti kin bachʼu Nanáꞌ, in bachʼwalich xi tin abámal. 


text:
Xitaꞌ kin bachʼu jun i tʼiltsix abal in choꞌób ke kʼal a Dios ti abnék, neꞌech kin bachʼu i chʼejwalixtaláb jelti xi neꞌech kin bachʼu jun i tʼiltsix; xitaꞌ kin bachʼu jun i lujat inik abal in choꞌób ke i lujat inik, neꞌech kin bachʼu i chʼejwalixtaláb jelti xi neꞌech kin bachʼu jun i lujat inik. 


text:
Ani xitaꞌ kin pidhaꞌ jun tuꞌ ti chamay jaꞌ jún ti éb xi jechéꞌtsik abal in choꞌób ke Nanáꞌ u exóbalil, neꞌech jeye kin bachʼu nin chʼejwalíb.<pb/>


text:
Tam ti na Jesús okʼon kin takʼiy xi lajucháb nin exóbaliltsik, kʼale ban kwentsaltsik xi kʼwajat ba jachanꞌ an chabál abal kin okʼtsitsik ani kin tʼiltsitsik an ti alwaꞌ tʼilab. 


text:
<pb/>Tam ti na Juan xi balidh ban wikʼaxteꞌ in achʼaꞌ xowaꞌ in tʼajál na Kristo, in abaꞌ in exóbaliltsik abal ka kʼale kin chuꞌu na Jesús 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ki kʼaletsik ani ka óltsi na Juan xowaꞌ exomtsik a chuꞌtal ani a achʼál. 


text:
Ka óltsi abal an jokʼoltsik u chuꞌxinal, an kʼwechʼeꞌtsik u jelél, xin koꞌoltsik an kʼwajat atʼax tʼítʼ u jelél, xi yabtsik u ochʼox u ochʼxinal, an chemélomtsik u ejdháb ti ít ani an chʼojontáltsik u tʼiltsinal an ti alwaꞌ tʼilab. 


text:
<pb/>Tam ti nin exóbaliltsik na Juan kʼaléch, na Jesús tujey kin tʼiltsi an atiklábtsik kʼal tin kwenta na Juan, enchéꞌ tin utsaꞌtsik: ―¿Jantʼéy i kʼaletsik ka chuꞌu ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh? ¿Jun i pakáb xi kʼwajat ti wawꞌyáb kʼal i ikʼ? 


text:
Max yabaꞌ, ¿jantʼéy i kʼaletsik ka chuꞌu? ¿Jun i inik xi xeketlidh kʼal i alwaꞌ kʼudhkʼum? Tatáꞌtsik a choꞌób ke xu xeketlinaltsik kʼal i alwaꞌ kʼudhkʼum u kʼwajíltsik bin kʼimáꞌ i pakdhaꞌ takʼix. 


text:
Max yab anchanꞌ, ¿jantʼéy i kʼaletsik ka chuꞌu? ¿Jun i tʼiltsix? Jaꞌich, ani jaꞌich jun xitaꞌ xi más púlek ké jun i tʼiltsix. 


text:
Na Juan jaꞌich xu tʼilnal enchéꞌ kʼal an Tʼokat Dhuslab:<pb/>Neꞌech ku okxiy nu abatwálejil<br/>abal ti ki tʼojojontsi an ti bél. 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke ejtal an atiklábtsik xi kʼwajinekich asta xoꞌ, yab jaykʼi waꞌchinék jun xitaꞌ más ultaláb ké na Juan xu pujax; por tu utsáltsik, xi más chaꞌat in éy xon tu takʼix na Dios, más jaꞌ ultaláb ké na Juan xu pujax. 


text:
<pb/>ʼAsta ti tsích na Juan xu pujax abal kin tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab ani asta xoꞌ, waꞌach xin tʼajáltsik an chápláb abal ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios ani jaꞌich jajáꞌtsik xi neꞌech ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios. 


text:
Ejtal an tʼiltsixtsik ani nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, in ólnámal xowaꞌ na Dios neꞌech kin tʼajaꞌ asta ti tsích na Juan 


text:
<pb/>ʼ¿Jantʼokʼál neꞌech ku ejto ku junbay an atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij? In junwal jelti an chakamtsik xu buxkanal ti ubátʼ chʼejel bitsow ani in dhájayal nin at ubátʼtsik enchéꞌ: 


text:
Tayíl in tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, xin kʼapul ani in uchʼal ani a ulutsik abal in kʼapmaꞌ ani in uchʼal tʼajat, ke u jaꞌúb i walablomtsik ani xin bachʼwaltsik i jalbixtaláb. Por nin chalpadhtal na Dios u xalkʼanal kʼal xowaꞌ in tʼajál jun xitaꞌ xu dhabaláb kʼal Jajáꞌ. An atiklábtsik xi yab u tʼajax ti kʼij (Lk. 10:13‑15) 


text:
<pb/>Tujey tám kin kʼwiyaꞌ na Jesús an atiklábtsik xon tin tʼajámal más yán an labidh labandhaxtalábtsik, abal an atiklábtsik xu kʼwajíl tajaꞌ, yab in jilámaltsik ti walablom. In ulu enchéꞌ: 


text:
<pb/>―¡Chʼojontál a chuꞌbíl, atiklábtsik xi kʼwajíl Korasín! ¡Chʼojontál a chuꞌbíl, atiklábtsik xi kʼwajíl Betsayda! Abal max an labidh labandhaxtaláb xi tʼájnék ba tatáꞌtsik, tʼájnékak ban bitsowtsik xi Tiro ani Sidón, an atiklábtsik xu kʼwajíl tajaꞌ, owenekichak tin jalkʼuyámaltsik nin chalab, in kʼwajbámalichaktsik nin kodhow kʼudhkʼúmil ani buxkanékichaktsik ba kʼwixix abal kin xalkʼaꞌ ke in jilámalichtsik ti walablom. 


text:
Jaxtám tu utsáltsik ke tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, más púlek an yajtsiktaláb neꞌech ka bachʼutsik ké an yajtsiktaláb xi neꞌech kin bachʼu an atiklábtsik xi Tiro ani Sidón. 


text:
Ani tatáꞌtsik xi kʼwajíl Kapernaúm, ¿a chalpayalxeꞌ ke neꞌech ki tʼekʼbá asta walkʼiꞌ? ¡Yabaꞌ! Neꞌech ki petʼnátsik asta ban kʼibeltaláb. Abal max an labidh labandhaxtalábtsik xi tʼájnék ba tatáꞌtsik, tʼájnékak ban bitsow xi Sodoma, an atiklábtsik xi kʼwajinek ba jachanꞌ an bitsow, bélak jeye taꞌ kʼwajattsik. 


text:
Jaxtám tu utsáltsik ke tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, más púlek an yajtsiktaláb neꞌech ka bachʼutsik ké an atiklábtsik xi kʼwajinek ban bitsow xi Sodoma. Ki uteytsik kʼal Nanáꞌ abal ki koyóch (Lk. 10:21‑22) 


text:
<pb/>Tam ti jachanꞌ i kʼij, na Jesús in ulu enchéꞌ: ―Tátaꞌ, xa takʼyal an walkʼiꞌ ani an chabál, tu kʼakʼnál abal a xalkʼantsámal xin chaꞌkáltsik tinbáꞌ xowaꞌ yab a xalkʼantsámal xi chalpadhtsik ani u witʼomtsik. 


text:
<pb/>ʼNu Tátaꞌ tin pidhámalich ejtal xowaꞌ waꞌach. Yab xitaꞌ kʼál tu exláb an Chakámláb, tokot kʼal an Tátaꞌláb ani yab xitaꞌ in exlál an Tátaꞌláb, tokot u exláb kʼal an Chakámláb ani xitaꞌ an Chakámláb in léꞌ kin pidhaꞌ kin exlaꞌ. 


text:
Ki uteytsik kʼal Nanáꞌ, ejtal tatáꞌtsik xi kʼwajat i walbidh ani neꞌech tu wixkʼintsi an ta walab; jelti jun xitaꞌ xu wékʼontsáb tin kitál abal ka koyóch. 


text:
Ki kʼwajaytsik teye jelt xan ti Nanáꞌ in kʼwajat. Ka tʼajaꞌtsik xowaꞌ a chuꞌtal u tʼajál ani ka chaꞌkaꞌ tabáꞌ jelt xan ti Nanáꞌ u chaꞌkál tubáꞌ. Max ka tʼajaꞌtsik anchanꞌ, neꞌech tám ka kʼwajách alwaꞌ na ejattal. 


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, na Jesús neꞌech ti belal tin kʼítsájil an koyóxnich xon ti tʼayadh i trigo. Nin exóbaliltsik kʼaꞌay ani tujeytsik kin puꞌu an trigo ani kin kʼapu. 


text:
Tam ti an fariseotsik in chuꞌu jachanꞌ, in utsaꞌtsik enchéꞌ na Jesús: ―Na exóbaliltsik exom in tʼajál i tʼojláb xi yab alwaꞌ ka tʼajan tam in kʼítsájil i koyóxnich. 


text:
<pb/>Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Yabxeꞌ a ajyámal xantʼéy in tʼajaꞌ jun i kʼij na Dabid tam ti jajáꞌ ani nin juniktsik kʼaꞌay? 


text:
Ochich ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani in kʼapu an pan xi pikbantsidh na Dios. Jechéꞌ an pan yab in tomnál kin kʼapu na Dabid nibal nin juniktsik, tokot in tomnál kin kʼapu an páleꞌtsik. 


text:
O ¿yab a ajyámaltsik bin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, ke an páleꞌtsik xi kʼwajat ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, yab u koyoltsik tam in kʼítsájil an koyóxnich ani yab walats xowaꞌ in tʼajáltsik? 


text:
Tatáꞌtsik yab a exbayámal xantʼéy in léꞌ kin ulu jechéꞌ an Tʼokat Dhuslab: “Yabich u léꞌ ka chemdhaꞌtsik i koꞌnél abal ti kin pikbantsi, u léꞌ ki kʼánídháxintsik.” Max a exbayalaktsik, yabich neꞌech ka walbiytsik ni jun xitaꞌ xi yab in tʼajámal ni jun xataꞌ yab alwaꞌ. 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, u koꞌol i awiltaláb abal ku ulu xowaꞌ alwaꞌ ka tʼajan tin kʼítsájil an koyóxnich. An inik xi teytemadh nin kʼubak (Mr. 3:1‑6; Lk. 6:6‑11) 


text:
Tajaꞌ, taꞌ ti kʼwajat jun i inik xin koꞌol jun in kʼubak teytemadh ani kom u leꞌnáb ka eltsin jun xataꞌ xantʼokʼál ti ka walbiyat na Jesús, konyat enchéꞌ: ―¿Alwaꞌxeꞌ ka jeldhá jun i yaꞌul tin kʼítsájil i koyóxnich? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jitaꞌ xi tatáꞌtsik a kidhtal, max in koꞌol jun i borrego ani ka balkʼin ba jun i cholax chabál tin kʼítsájil an koyóxnich, yab neꞌech ka kʼale kin jixaꞌ? 


text:
Pos más yán in jalbíl jun i inik ké jun i borrego. Jaxtám, tu utsáltsik ke alwaꞌ ka tʼajan xowaꞌ alwaꞌ tin kʼítsájil an koyóxnich. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an inik kʼal na Jesús: ―Ka lujku na kʼubak. Ani tam tin lujku nin kʼubak, jeley, jilkʼon alwaꞌ jelti na jún nin kʼubak. 


text:
Kale tám an fariseotsik ani tujey kin aliy xan ti kin uwaꞌ abal kin ejto kin chemdhaꞌ na Jesús. Jun i tʼiltsixtaláb kʼal tin kwenta na Jesús 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in choꞌóbnaꞌ jechéꞌ, kʼale ani kʼal yán i atiklábtsik ti wéwná. Na Jesús in jeldhál ejtalkʼi an yaꞌultsik, 


text:
Jechéꞌ jaꞌich nu tʼójontsixil, xi Nanáꞌ u takwyámal,<br/>xi Nanáꞌ u kʼanidhál ani in kulbél tʼajat kʼal Jajáꞌ.<pb/>Neꞌech ku kʼwajbaꞌ nu Tʼokat Ejattal ba Jajáꞌ<br/>ani neꞌech kin tʼiltsi ejtal an atiklábtsik ke neꞌech ku lújundhaꞌtsik.<pb/> 


text:
Yab neꞌech ti péjéx, nibal neꞌech ti tʼilom kawidh,<br/>nibal neꞌech ka axtsin tin káwintal kʼal ni jun xitaꞌ ban béltsik.<pb/> 


text:
Yab neꞌech kin pejaꞌ nibal elaꞌ jun i maꞌidh pakáb,<br/>nibal neꞌech kin tepdhaꞌ an kʼamal xi xowéy tʼajat exom ti letʼkʼonal,<br/>asta tam kin bajúch an kʼij xowkʼi Jajáꞌ neꞌech ti takʼix in lujtalkʼi.<pb/> 


text:
Ani ejtal an atiklábtsik neꞌech kin kʼwajbaꞌ nin aytsixtal ba Jajáꞌ. U usnal na Jesús ke in koꞌol in cháp an atʼax ejattaláb (Mr. 3:19‑30; Lk. 11:14‑23; 12:10) 


text:
<pb/>Júntsin tám na Jesús jun i jokʼol inik ani móꞌ xi kʼwajat teykómte kʼal jun i atʼax ejattaláb. Jeldhá kʼal na Jesús ani an inik káwin ani chuꞌxin. 


text:
<pb/>Por tam ti an fariseotsik in achʼaꞌ jechéꞌ, in ulutsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik in káldhál an atʼax ejattalábtsik kʼal tin awiltalkʼi an lej atʼax, nin okʼlékil an atʼax ejattalábtsik. 


text:
<pb/>Kom na Jesús in choꞌób xantʼéy na kʼwajat ti chalpantsáb, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Max jun i bitsow ka kʼéꞌáxin kweneꞌ ti kweneꞌ ani ka péjéxin jajáꞌkʼitsik, neꞌech ka okʼon. Ani max jun i kwentsal o jun i kʼimádh ka kʼéꞌáxin, yab neꞌech ka kʼwajay owat. 


text:
Anchanꞌ jeye, max an lej atʼax kin káldhál tinbáꞌ xi kʼwajat bin ejattal jun i inik, exomich tám in kʼeꞌál tinbáꞌ; max kin tʼajaꞌ anchanꞌ, ¿jan ti neꞌech kin ejto ka kʼwajay owat ti takʼix? 


text:
Tatáꞌtsik a ulal ke Nanáꞌ u káldhál an atʼax ejattalábtsik kʼal tin awiltal an lej atʼax; pos max anchanak, ¿jitaꞌ kʼál tu pidhnal ti awiltaláb xi tatáꞌtsik ti wéwnál abal kin káldhaꞌ an atʼax ejattalábtsik? Jaxtám, jajáꞌtsik ti xalkʼantsal abal i ukʼpinéktsik ta kʼwajat. 


text:
Por Nanáꞌ u káldhál an atʼax ejattalábtsik kʼal tin cháp nin Tʼokat Ejattal na Dios ani jechéꞌ, in léꞌ kin ulu ke xan tu takʼix na Dios ulnekich xon ta kʼwajattsik. 


text:
<pb/>ʼPos, ¿jan ti neꞌech kin ejto jun xitaꞌ ka ochich bin kʼimáꞌ jun i likat inik ani kin kʼántsi xowaꞌ in koꞌol, max yab kin wikʼaꞌ okʼox? Tokot neꞌech kin ejto kin kʼántsi xowaꞌ in koꞌol, max kin wikʼaꞌ okʼox. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ yab junax kʼal Nanáꞌ, tin atʼál. Ani xitaꞌ yab tin tolmiyal ku utu an atiklábtsik ba na Dios, jachanꞌ, jaꞌich xin tʼajál abal an atiklábtsik yab ka utey ba na Dios. 


text:
<pb/>ʼJaxtám tu utsáltsik, ke an iniktsik neꞌech ka pakwlantsat xowaꞌkichkʼi i walastaláb kin tʼajaꞌ ani xowaꞌkichkʼi i odhbijixtaláb kin ulu; por max kin odhbijiy an Tʼokat Ejattaláb, yab neꞌech ka pakwlantsat. 


text:
Xitaꞌ tin odhbijiy Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ka pakwlantsat; por xitaꞌ kin odhbijiy an Tʼokat Ejattaláb, yab jaykʼi neꞌech ka pakwlantsat, neꞌech ka jilkʼon walbidh malilíl i kʼij. An teꞌ kʼal in walílkʼi tu exláb (Lk. 6:43‑45) 


text:
<pb/>ʼMax an teꞌ alwaꞌ, alwaꞌ in walíl in kóꞌyal ani max an teꞌ yab alwaꞌ, yab alwaꞌ in walíl in kóꞌyal. Pos an teꞌ, kʼal in walílkʼi tu exláb. 


text:
Tatáꞌtsik a junwal jelti an chan. ¿Janti neꞌech ka ejto ka ulutsik xowaꞌ alwaꞌ, max tatáꞌtsik yab i alwaꞌ? Pos na wiꞌ in ulal xowaꞌ waꞌach ta ejattal. 


text:
An alwaꞌ inik, in ulal xowaꞌ alwaꞌ, kom alwaꞌ xowaꞌ waꞌach tin ejattal ani an atʼax inik, in ulal xowaꞌ atʼax, kom atʼax xowaꞌ waꞌach tin ejattal. 


text:
Por tu utsáltsik, ke tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, ejtaltsik neꞌech ka lújundhá kʼal tin kwenta an aniꞌ tʼilab xin ulúmaltsik. 


text:
Pos kʼal xowaꞌkʼi in ulúmal kʼál ti neꞌech ka chuꞌtat max walbidh o yabaꞌ. An walablom atiklábtsik in konyal jun i labidh exól (Mr. 8:12; Lk. 11:29‑32) 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ na Jesús kʼal taltsik i fariseotsik ani kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés: ―Okʼtsix, i léꞌ ki chuꞌu ka tʼajaꞌ jun i labidh labandhaxtaláb abal ti exól. 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―An atiklábtsik xi atʼax ani u walablom, in konyal jun i labidh labandhaxtaláb abal ti exól; por yab neꞌech ka pidhan más ti exól, tokot xan ti támun kʼal an tʼiltsix Jonás. 


text:
Pos anchanꞌ xan ti na Jonás kʼwajay óx a kʼítsá ani óx i akal alkʼidh bin tsukul an yejcheꞌ toꞌol, anchanꞌ neye Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin kʼwajay óx a kʼítsá ani óx i akal alkʼidh ban chabál. 


text:
Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, an atiklábtsik xi kʼwajinek Nínibe, neꞌech ka ejechtsik ti ít ani neꞌech kin walbiy an atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij. Pos an atiklábtsik xi kʼwajinek Nínibe, in jilaꞌtsik ti walablom tam ti tʼiltsin an tin káwintal na Dios kʼal na Jonás. Ani xoꞌ techéꞌ kʼwajat jun xitaꞌ más púlek ké na Jonás. 


text:
Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, an pulek takʼix mímláb xi alál, neꞌech ka ejech ti ít ani neꞌech kin walbiy an atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij. Pos jechéꞌ an mímláb tsích ów chabál abal kin axtsi tin chalpadhtal na Salomón. Ani xoꞌ techéꞌ kʼwajat jun xitaꞌ más púlek ké na Salomón. An atʼax ejattaláb xu witsél xon ti kalnek (Lk. 11:24‑26) 


text:
<pb/>ʼTam jun i atʼax ejattaláb ka kale ba jun i inik, u xeꞌchinal ban waynek chabáltsik in ayal xon ti ka koyóch; ani max yab kin elaꞌ, in chalpayal enchéꞌ: 


text:
“Neꞌech kin witsiy ban inik xon tin kalnek.” Tam ka witsiy, in elál jachanꞌ an inik jelti jun i atá xi yab kʼwajtsidh, kʼwetodh ani lejkikidh. 


text:
Neꞌech tám juní ka kʼale ani neꞌech kin ikʼiꞌ búk i atʼax ejattalábtsik xi más atʼax ké jajáꞌ ani ejtal neꞌech ka ochichtsik ti kʼwajíl ba jachanꞌ an inik. Jachanꞌ an inik neꞌech tám ka jilkʼon más kʼibenek ké tam ti kʼwajatwiꞌik. Anchanꞌ jeye neꞌech ka támun kʼal jechéꞌ an atiklábtsik xi atʼax. Nin nánaꞌ ani nin kidhábtsik na Jesús (Mr. 3:31‑35; Lk. 8:19‑21) 


text:
<pb/>Bél kʼwajat ti káw na Jesús kʼal an atiklábtsik, tam ti ulich nin nánaꞌ ani nin kidhábtsik abal in léꞌtsik ti tʼilolól kʼal na Jesús. Kom eléb ti jilkʼontsik, 


text:
kʼale ti óltsinal na Jesús kʼal jun xitaꞌ ani utsan enchéꞌ: ―Na nánaꞌ ani na kidhábtsik núꞌ kʼwajat eléb ani in léꞌtsik ti tʼilolól kʼal Tatáꞌ. 


text:
<pb/>Por Jajáꞌ in tókʼoy enchéꞌ xi kʼál ti kʼalnek ti usnal: ―¿Jitam jáꞌ nu nánaꞌ ani jitam jáꞌ nu kidhábtsik? 


text:
<pb/>In tsʼútsbiy tám nin exóbaliltsik ani in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌtsik jaꞌich xi kʼwajattsik jelti nu nánaꞌ ani nu kidhábtsik. 


text:
Pos xitaꞌ in tʼajál xowaꞌ in léꞌ nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, jachanꞌ, jaꞌich nu kidháb, nu ixám ani nu nánaꞌ.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, na Jesús kale ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani kʼale ti buxkanal bin wál an pujal. 


text:
Kom yán i atiklábtsik junkun xon ti kʼwajat, ochich na Jesús ba jun i tan ani buxkan. Ani ejtal an atiklábtsik jilkʼon bin waltsik an jaꞌ. 


text:
In okʼtsitsik tám yán xataꞌ kʼal i junbaxtalábkʼi. Enchéꞌ tin utsaꞌtsik: ―Jun i inik kale ti búkʼul iyaláb, 


text:
tam ti neꞌech an ti búkʼul iyaláb, taltsik an iyaláb kwajlan ba bél, ulich an chʼichintsik ani in kʼapu an iyaláb. 


text:
Taltsik kwajlan ba tʼujublom, xon ti yab lej waꞌach i lukuk ani jachanꞌ an iyalábtsik jikʼat ti ixkʼan abal an chabál yab lej owtsik. 


text:
Por wéꞌ an iyaláb, kwajlan ban chabál xi alwaꞌ ani labey tʼajat; taltsik, kʼal jún tokot i itsixlek, in kóꞌoy boꞌ inik i itsixlek. Taltsik ox inik i itsixlek ani taltsik jun inik láju i itsixlek. 


text:
Max a koꞌoltsik a ochʼoxtal alwaꞌ, ¡ka exbaytsik! Xantʼókʼi tu okʼtsix na Jesús kʼal i junbaxtalábkʼi (Mr. 4:10‑12; Lk. 8:9‑10) 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal an exóbaltsik ani konyat enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ta tawnál an atiklábtsik kʼal i junbaxtalábkʼi? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ: ―Tatáꞌtsik, ti pidhál na Dios ka choꞌóbnaꞌ xowaꞌ in koꞌol yab tejwaꞌ kʼal tin kwenta xan ti Jajáꞌ tu takʼix; por jajáꞌtsik yab u pidhnal kin choꞌóbnaꞌ. 


text:
Xitaꞌ xin bachʼúmalich an alwaꞌ tʼilab, neꞌech ka pidhan kin choꞌóbnaꞌ más; por xitaꞌ xi yab in bachʼúmal, neꞌech ka wixkʼintsat xowaꞌ in chalpayal in koꞌol wéꞌ. 


text:
Jaxtám tu tawnáltsik kʼal i junbaxtalábkʼi; pos jajáꞌtsik in chuꞌtal, por u jilkʼonaltsik jelti max yab xataꞌ in chuꞌúmal; in achʼáltsik, por yabtsik xataꞌ in exbayal, jelti max yab xataꞌ in achʼáltsik. 


text:
Anchanꞌ, u támnalich kʼal jajáꞌtsik jelt xan tin ulúmal an tʼiltsix Isaías enchéꞌ:<pb/>Neꞌech ka achʼaꞌtsik, por yab neꞌech ka exbay;<br/>neꞌech ka chuꞌutsik, por jelti max yab a chuꞌtal.<pb/> 


text:
Abal nin itsích jechéꞌ an atiklábtsik in chapikmédhámal tʼajat,<br/>wetsik tʼajat tin achʼáltsik kʼal nin ochʼoxtal.<pb/>Ani mutʼutsik tin koꞌol nin wal;<br/>abal yab ka chuꞌxintsik kʼal nin wal,<br/>ani yab ka ochʼxintsik kʼal nin ochʼoxtal,<br/>nibal kin exbaytsik kʼal nin itsích,<br/>ani nibal ka uteytsik kʼal Nanáꞌ abal ku jeldhaꞌ. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke yán i tʼiltsix ani i alwaꞌ iniktsik in leꞌnámal kin chuꞌu xowaꞌ tatáꞌtsik a chuꞌtal, por yab in chuꞌúmaltsik; in leꞌnámaltsik kin achʼaꞌ xowaꞌ tatáꞌtsik a achʼál, por yab in achʼámal. Na Jesús in wilaꞌ xantʼéy in léꞌ kin ulu an junbaxtaláb kʼal tin kwenta an óm inik (Mr. 4:13‑20; Lk. 8:11‑15) 


text:
Taltsik an atiklábtsik in achʼál an tsubaxtaláb kʼal tin kwenta xan tu takʼix na Dios, por kom yabtsik in exbayal, u ulel an lej atʼax ani u wékʼontsáb an ti tsubaxtaláb xin bachʼúmal tin itsích. Jechéꞌ an atiklábtsik in junwal jelti an iyalábtsik xi kwajlan ban bél. 


text:
Taltsik an atiklábtsik, tam kin achʼaꞌ an tsubaxtaláb in bachʼwal kʼal yantam i kulbétaláb, por tam ka taktamiyat o ka atʼan kʼal tin kwenta jechéꞌ an tsubaxtaláb, in jiláltsik jechéꞌ an tsubaxtaláb. 


text:
Jechéꞌ an atiklábtsik in junwal jelti an iyaláb xi kwajlan ban tʼujublom, kom yab owtsik nin ibíl tin koꞌol, yab u owel. Pos tam kin achʼaꞌ i yajtsiktaláb o ka atʼan kʼal tin kwenta abal in belámal nin káwintal na Dios, in jiláltsik kin belaꞌ. 


text:
Taltsik an atiklábtsik in achʼál an tsubaxtaláb, por u chalpaxtsik tʼajat kʼal tin kwenta xowaꞌ waꞌach ban kʼayꞌlá, u kʼambiyábtsik kʼal an tumín ani yabtsik u walkanal kin tʼajaꞌ kʼál xowaꞌ alwaꞌ. Jechéꞌ an atiklábtsik in junwal jelti an iyaláb xi kwajlan ban kʼídhlom, u paxkʼiyáb kʼal an kʼídh ani yab u walkanal ka walin. 


text:
Taltsik an atiklábtsik xin achʼál an tsubaxtaláb, in exbayal ani in tʼajáltsik tʼajat xowaꞌ alwaꞌ, in junwal jelti an iyaláb xi kwajlan ban alwaꞌ chabál ani labey tʼajat. Taltsik in junwal jelti an itsixlek xin kóꞌoy boꞌ inik i itsixlek, taltsik jelti xin kóꞌoy ox inik láju ani taltsik jelti xin kóꞌoy jun inik láju. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an trigo ani an atʼax chʼojól 


text:
<pb/>Tʼiltsintsik jeye kʼal na Jesús jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Xan tu takʼix na Dios, in junwal jelti jun i inik xin tʼayaꞌ i alwaꞌ iyaláb bin ale; 


text:
por tam ti ejtalich u wayaltsik, ulich jun xitaꞌ xi kʼál tu atʼnal an dhabal ani tʼaytsin ti atʼax chʼojól xon tin tʼayámal an trigo ani tam tin tʼayámalich, kʼale. 


text:
Kʼaletsik tám an tʼojnaltsik kin utsaꞌ enchéꞌ an dhabal: “Ajátik, max i alwaꞌ iyaláb a tʼayámal ba na ale, ¿jónꞌ pé tám ti tsiꞌnek an atʼax chʼojól?” 


text:
Utsantsik enchéꞌ kʼal an dhabal: “Jun xitaꞌ xi tin atʼál in tʼajámal jechéꞌ.” Konyat tám enchéꞌ kʼal an tʼojnaltsik: “¿A léꞌxeꞌ ku kʼale ki puꞌu an atʼax chʼojól?” 


text:
Jilaꞌ ka pakey chablamkʼi asta kin bajaw xowkʼi ti neꞌech ki junku an trigo; tam neꞌech ki junkúch an trigo, neꞌech ku utsaꞌ enchéꞌ an tʼojnaltsik: Ka junku okʼox an atʼax chʼojól ani ka kʼwajbaꞌ ti wikʼeꞌtsik abal ka tsikan; por an trigo ka junku abal ka taꞌpá ban wilteꞌ.” An junbaxtaláb kʼal tin kwenta in itsích an mostasa (Mr. 4:30‑32; Lk. 13:18‑19) 


text:
<pb/>Tʼiltsintsik jeye jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun in itsích i mostasa xi jun i inik in tʼayál bin ale. 


text:
Jechéꞌ jaꞌich an iyaláb xi más chipíl ké xi kʼeꞌet an iyalábtsik, por tam ka ixkʼan ani ka pubey, u pubel tʼajat ké xi kʼeꞌet an tʼayablábtsik ani u kʼweꞌnal tʼajat. U ulel an chʼichintsik ani in tʼajál tajaꞌ nin pákʼw. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an jilbédhaxtaláb kʼoye (Lk. 13:20‑21) 


text:
<pb/>Tʼiltsintsik jeye jechéꞌ an ti junbaxtaláb: ―Xan tu takʼix na Dios in junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye xi jun i mímláb in xukʼyal kʼal ox lejab i cheꞌedh trigo ani in jilbédhál ejtal an xoꞌkadh cheꞌedh trigo. Xantʼókʼi tu okʼtsix na Jesús kʼal i junbaxtaláb (Mr. 4:33‑34) 


text:
<pb/>Na Jesús in tʼiltsi ejtal jechéꞌ an atiklábtsik kʼal i junbaxtalábkʼi, yab in tʼilaꞌ xataꞌ xi yab kʼal i junbaxtaláb. 


text:
Jechéꞌ támun anchanꞌ abal ka tʼájan xan tin ulúmal enchéꞌ an tʼiltsix:<pb/>Neꞌech tin káw kʼal i junbaxtalábkʼi,<br/>neꞌech ku tʼilaꞌ xataꞌ xowaꞌ kʼwajinek chinat asta tam ti na Dios in tʼajám an kʼayꞌlá. Na Jesús in wilaꞌ an junbaxtaláb kʼal tin kwenta an trigo ani an atʼax chʼojól 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in utsaꞌich an atiklábtsik abal ka kʼaléch, Jajáꞌ ochich altá. Utukná tám kʼal nin exóbaliltsik ani utsan enchéꞌ: ―Ti ku wiltsi an ti junbaxtaláb kʼal tin kwenta an atʼax chʼojól xi tʼayan ban aleláb. 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Xitaꞌ nin tʼayál an alwaꞌ iyaláb, jaꞌich Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
An aleláb, jaꞌich an kʼayꞌlá; an alwaꞌ iyaláb, jaꞌich an atiklábtsik xin walkál tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios ani an atʼax chʼojól, jaꞌich an atiklábtsik xu dhabaláb kʼal an lej atʼax. 


text:
Xitaꞌ nin tʼayaꞌ an atʼax chʼojól, jaꞌich an lej atʼax. Xowkʼi ti neꞌech ka junkuwat an trigo, jaꞌich an pakwenib; ani an junkuxtsik, jaꞌich an tʼokat abatwáletsik. 


text:
Anchanꞌ jelt xan tu junkuwáb an atʼax chʼojól ani u petʼnáb ban kʼamal abal ka tʼaꞌay, anchanꞌ jeye neꞌech ka támun tam kin bajaw an pakwenib. 


text:
Xi Nanáꞌich xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ku abaꞌ nu tʼokat abatwálejiltsik kin junku xi kʼwajattsik xon ti Nanáꞌ in takʼix, xu walbindhaxtsik ani xin tʼajáltsik xowaꞌ yab alwaꞌ. 


text:
Jachanꞌ i kʼij, xi kʼwajatichtsik alwaꞌ kʼal na Dios, neꞌech ka kʼwajaytsik xon tu takʼix an Tátaꞌláb; neꞌech ka xalkʼantsik chʼaxixíl, jelti nin chʼaxixíltal na kʼítsá. Xitaꞌ in koꞌol in ochʼoxtal alwaꞌ, kin achʼaꞌ xowaꞌ u ulal. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an tumín xi jolidh 


text:
<pb/>ʼXan tu takʼix na Dios, in junwal jelti tumín xi jolidh ba jun i aleláb, xi jun i inik in elál ani in chinál juní táykʼi; ani kulbenek kʼal jechéꞌ tin kwenta, u kʼalel kin nuju ejtal xowaꞌ in koꞌol ani in chʼaꞌyal jachanꞌ an chabál. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an perla xi kajbidh tʼajat in jalbíl 


text:
<pb/>ʼAníl jeye, xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i chʼaꞌum inik xi xeꞌech in ayal i perlatsik xi alwaꞌ tʼajat. 


text:
Tam tin elaꞌ jun i perla xi kajbidh tʼajat in jalbíl, kʼale kin nuju ejtal xowaꞌ in koꞌol ani in chʼaꞌay jachanꞌ an perla xi kajbidh tʼajat in jalbíl. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta nin jixáb an toꞌol 


text:
<pb/>ʼAníl jeye, xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun in jixáb i toꞌol xu petʼnáb ban pujal ani in yakʼwál xowaꞌkich i toꞌoltsik. 


text:
Tam ka yákʼwanich yán an toꞌoltsik, an jixom toꞌoltsik in káldhál walteꞌ nin jixáb an toꞌol. Tajaꞌ u buxkanaltsik ti tákul an ti toꞌol, xi alwaꞌ in balyal ban tʼoknaltsik ani xi yab alwaꞌ in petʼnál. 


text:
Anchanꞌ jeye neꞌech ka támun tam kin bajaw an pakwenib; neꞌech ka kale an tʼokat abatwáletsik kin takuy an atiklábtsik xi atʼax ani xi alwaꞌ. 


text:
Xi atʼaxtsik neꞌech ka petʼná ban kʼamal, tajaꞌ neꞌech ti ukʼnaltsik ani ti rechʼechʼél nin kamab. An tsubaxtaláb xi ítich ani an tsubaxtaláb xi wejeꞌich 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿A exbayaltsikxeꞌ ejtal jechéꞌ? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―I exbayal, Ajátik. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ: ―Tam jun i okʼtsix xin exlál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, kin exlaꞌ jeye xan tu takʼix na Dios, in junwal jelti jun xitaꞌ xin koꞌol xataꞌ kajbidh in jalbíl. Tam ti na Jesús kʼwajat ban bitsow Nasaret (Mr. 6:1‑6; Lk. 4:16‑30) 


text:
Ulich bin chabálil ani in tuju ti okʼtsix ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. Ejtal xin achʼáltsik xan tu okʼtsix, u labnal ani in ulaltsik enchéꞌ: ―¿Jónꞌ tin witʼámal jechéꞌ an inik ejtal jechéꞌ xowaꞌ in okʼtsixnál? ¿Jan tin ejtowal kin tʼajaꞌ jechéꞌ an labidh labandhaxtaláb? 


text:
Pos jechéꞌ jaꞌich nin chakámil an dhakúm ani nin nánaꞌ jaꞌich na María. In kidháb na Jakobo, na José, na Simón ani na Judas 


text:
ani nin ixámtsik techéꞌ jeye u kʼwajíl xon ti wawáꞌ u kʼwajíl. ¿Pos, jónꞌ pé tám tin witʼámal ejtal jechéꞌ? 


text:
<pb/>Jaxtám ti yab leꞌná ka tʼajan ti kʼij. Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Putálkʼi tu kʼakʼnáb jun i tʼiltsix, tokotkʼi bin chabálil ani kʼal xu kʼwajíltsik bin kʼimáꞌ ti yab u kʼakʼnáb. 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ xi táꞌtsik ti kʼwajat kʼal jajáꞌ: ―Jachanꞌ jaꞌich xónaꞌ na Juan xu pujax, xi ejnek ti ít. Jaxtám tin koꞌol an chápláb kin tʼajaꞌ i labidh labandhaxtalábtsik. 


text:
<pb/>Jechéꞌ na Erodes in ulúmal ka yakʼwan na Juan ani ka balyat wikʼadh ban wikʼaxteꞌ. In tʼajaꞌ anchanꞌ kʼal tin kwentakʼi na Erodías, nin tomtal nin kidháb Felipe. 


text:
<pb/>Na Erodes in léꞌ kin chemdhaꞌ na Juan, por in jikʼnál an atiklábtsik abal ejtal in choꞌóbtsik ke na Juan kʼal a Dios ti abadh ti tʼiltsix. 


text:
Por tam ti na Erodes in ajíbnaꞌ nin tamúbil, nin tsidhánil na Erodías bixmách tin tamét an ajíblomtsik ani in kulbetnaꞌ tʼajat na Erodes 


text:
Utsan tám an tsidhan kʼal nin nánaꞌ abal kin utsaꞌ enchéꞌ na Erodes: ―Ti kin pidhaꞌ ba jun i talab nin ókʼ na Juan xu pujax. 


text:
<pb/>Tam ti an pulek takʼix Erodes in achʼaꞌ jechéꞌ, tʼeꞌpin; por kom in lej tsubax ulúmal ani axnék kʼal an ajíblomtsik, in ulu abal ka pidhan xowaꞌ in konyal. 


text:
<pb/>Ulich tám nin exóbaliltsik na Juan ani in júnaꞌtsik kin joliy nin putálíl nin tʼuꞌúl na Juan ani tayíl kʼaletsik kin óltsi na Jesús. Na Jesús in kʼapundhaꞌ boꞌ mil i iniktsik (Mr. 6:30‑44; Lk. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in choꞌóbnaꞌ jechéꞌ, balin kwetém ba jun i tan ani kʼale ba jun i chabál xon ti yab xitaꞌ waꞌach. Por an atiklábtsik in choꞌóbnaꞌ abal kʼale na Jesús ani kʼaletsik jeye belal abal kin wéwnaꞌ. 


text:
Tam ti na Jesús kale ban tan, in chuꞌu abal yán an atiklábtsik taꞌ ti kʼwajat, in kóꞌontsitsik ti yajnantsixtaláb ani in jeldhaꞌ xu yaꞌultsik. 


text:
Tam ti exomich ti jikʼwchinal, utey an exóbaltsik ba na Jesús ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Dhamúlich ani techéꞌ yab xitaꞌ u kʼwajíl. Ka utsaꞌ an atiklábtsik ka kʼaléch abal ka kʼale ban kwentsaltsik kin chʼaꞌay i kʼapnél. 


text:
<pb/>In utsaꞌ tám an atiklábtsik ka buxkan ban tóm. In téynaꞌ xi bóꞌ an pan ani xi cháb an toꞌol, in telaꞌ walkʼiꞌ, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios. In pejaꞌ tám an pan ani in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani jajáꞌtsik in pidhaꞌich tám an atiklábtsik. 


text:
Ejtal kʼapúchtsik asta ajwé ani tayíl in tsʼutsiytsik lajucháb i tʼoknal kʼal an pejmatstaláb xi jilkʼon. 


text:
Boꞌ mil iniktsik xónaꞌ xi kʼapúch, yab ajidh i mímlábtsik nibal i chakamtsik. Na Jesús beley bin ebtsik an jaꞌ (Mr. 6:45‑52; Jn. 6:16‑21) 


text:
<pb/>Tayíl, na Jesús in utsaꞌ nin exóbaliltsik ka balin ban tan abal ka okxinichtsik ka watʼey ban pujal ani ka kʼale jun pakʼeꞌ, lejat Jajáꞌ kʼwajat in chapnédhál an atiklábtsik. 


text:
Tam ti okʼon kin chapnédhaꞌ an atiklábtsik, na Jesús kʼadhiy ba jun i chʼén abal ti ól kwetém. Tam ti jikʼwchinich, na Jesús tajaꞌ ti kʼwajat kwetém, 


text:
lejat an tan junax chʼejel pujalich ti neꞌech. U lanyáb an tan kʼal an múlákʼ jaꞌ abal tin tamét tu wawꞌyáb kʼal an ikʼ. 


text:
Tam ti chuꞌtat kʼal an exóbaltsik ti belal ebtsik an jaꞌ, jikʼeytsik ani kʼal an jíkʼib, dhájantsik kawidh enchéꞌ: ―¡I labax! 


text:
<pb/>Por tawnátsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―¡Ka likedhaꞌtsik tabáꞌ; Nanáꞌ, yab ki jikʼeytsik! 


text:
<pb/>Tókʼoyat tám kʼal na Pedro ani utsan enchéꞌ: ―Ajátik, max Tatáꞌ lejtal, ti kin utsaꞌ neye kin beley ebtsik an jaꞌ ani kin ulich asta xon ta kʼwajat. 


text:
<pb/>Ani utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jalaꞌich. Paꞌay tám ban tan na Pedro ani in tuju ti belal ebtsik an jaꞌ abal ka kʼale xon ti kʼwajat na Jesús. 


text:
Por tam tin achʼaꞌ abal chapik u wawꞌnal an ikʼ, jikʼey; ani kom tujey ti luyꞌchinal, dhájan kawidh enchéꞌ: ―¡Ajátik, ti kin loꞌo! 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ, téyná bin kʼubak kʼal na Jesús ani utsan enchéꞌ: ―¡Wéꞌ tʼajat ta belom! ¿Jantʼókʼi ta jilaꞌ tin belaꞌ? 


text:
Tam tin chuꞌutsik jechéꞌ xi táꞌtsik ti kʼwajat ban tan, uteytsik tin tamét na Jesús ani in kʼakʼnaꞌtsik enchéꞌ: ―Tsubax lejtal i Chakámláb kʼal a Dios. Na Jesús in jeldhaꞌ i yaꞌultsik ban chabál xi Jenesaret (Mr. 6:53‑56) 


text:
Tam ti exlá na Jesús kʼal an atiklábtsik xu kʼwajíltsik tajaꞌ, tʼilan ba putálkʼi jachanꞌ an chabál ani tsiꞌdhantsat ejtal an ti yaꞌultsik xon ti Jajáꞌ kʼwajat. 


text:
U pakabédháb abal kin walkaꞌ ka taktsin tin waltsik nin kʼudhkʼúmil ani ejtal xitaꞌ kʼál tu taknal, u jeléltsik.<pb/>


text:
Utukná tám na Jesús kʼal taltsik i fariseotsik ani i okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. Jechéꞌtsik tál ban bitsow Jerusalén ani konoxintsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―¿Jantʼókʼi na exóbaliltsik ti yabich in tʼajál xowaꞌ u jiltsidh ki tʼajaꞌ kʼal ni wejeꞌ pakélil? Pos yabtsik in tʼakál okʼox nin kʼubak tam neꞌech ti kʼapultsik. 


text:
<pb/>Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Ani jantʼókʼi teye ta chʼikat tʼajtsaltsik tin takʼixtal na Dios, abal a óntsal ka tʼajaꞌ xowaꞌ i jiltsidh ka tʼajaꞌ kʼal na wejeꞌ pakéliltsik? 


text:
Pos na Dios in ulúmal enchéꞌ: “Ka kʼakʼnaꞌ na tátaꞌ ani na nánaꞌ” ani “Xitaꞌ kin odhbijiy nin tátaꞌ ani nin nánaꞌ, yejat ka chemdhá.” 


text:
Por tatáꞌtsik a ulal ke jun xitaꞌ awil kin utsaꞌ enchéꞌ nin tátaꞌ o nin nánaꞌ: “Yabich neꞌech ku ejto tu tolmiy, pos ejtal xowaꞌ u koꞌol u pikbantsámalich a Dios”; 


text:
ani ke xitaꞌ kin ulu anchanꞌ, yabich yejat kin tolmiy nin tátaꞌ o nin nánaꞌ. Anchanꞌ, a tʼajálichtsik jelti max yab xataꞌ in jalbíl nin takʼixtal na Dios abal a óntsal ka tʼajaꞌ xowaꞌ i jiltsidh ka tʼajaꞌ kʼal na wejeꞌ pakéliltsik. 


text:
¡Kʼambixtsik! Tsubax tʼajat tin ulu an tʼiltsix Isaías kʼal tatáꞌtsik ta kwenta, tam tin dhutsaꞌ enchéꞌ:<pb/> 


text:
Jechéꞌ an atiklábtsik kʼal in wiꞌkʼi tin kʼakʼnáltsik,<br/>por nin ejattal ów tʼajat ti kʼwajat kʼal Nanáꞌ.<pb/> 


text:
<pb/>In kaniy tám an atiklábtsik ka utey xon ti Jajáꞌ kʼwajat ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka achʼaꞌtsik ani ka exbaytsik: 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ani utsan enchéꞌ: ―¿A choꞌóbxeꞌ ke an fariseotsik chakuy tam tin achʼaꞌtsik xowaꞌ a ulu? 


text:
<pb/>Por Jajáꞌ in tókʼoytsik enchéꞌ: ―Xowaꞌkich an tʼayabláb xi yab Jajáꞌ in tʼayámal nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, neꞌech ka puꞌwat asta bin ibíl. 


text:
Jilaꞌ kʼwajat, pos in junwal i jokʼoltsik xi kʼwajat in lotʼokʼnál in at jokʼol. Ani max jun i jokʼol kin lotʼokʼnaꞌ in at jokʼol, chablam ti éb neꞌech ka kwajlan ban jól. 


text:
¿Yabxeꞌ a choꞌóbtsik ke ejtal xowaꞌ i kʼapal u kʼalel ba ni tsukul ani tayíl neꞌech ki wakʼlaꞌ alteꞌ? 


text:
Por xowaꞌ i ulal, ba ni itsích tu tsiꞌil ani max ki ulu xowaꞌ yab alwaꞌ, kʼál tu chʼoꞌtsinal an ti ejattal. 


text:
Pos ba ni itsích tu kalel an atʼax chalab, an chémdháxtaláb, an kwéꞌtaláb, an kʼámbíxtaláb ani an odhbíjíxtaláb. Táykʼi jeye tu tsiꞌil an chalab xu junkunal kʼal xi yab in tomtal ani xu xeꞌchinaltsik yab exbadh. 


text:
Ejtal jechéꞌ kʼál tu chʼoꞌtsinal tin ejattal an inik; por max ka kʼapúch yab tʼakadh nin kʼubak, yab u chʼoꞌtsinal kʼál tin ejattal. Belan na Jesús kʼal jun i mímláb xi yab u israelita (Mr. 7:24‑30) 


text:
Ani jun i mímláb xi Kanán xu kʼwajíl ba jachanꞌ an chabál, utey ba na Jesús ani in ulu kawidh enchéꞌ: ―¡Ajátik, xi kuxlab kʼal na Dabid, ti kin yajnantsi neye! Nu tsidhánil ochadh kʼal jun i atʼax ejattaláb ani exom tʼajat ti yajlombédháb. 


text:
<pb/>Por yab tókʼoyat níwéꞌ kʼal na Jesús. Utukná tám na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ani pakabédhá enchéꞌ: ―Ka utsaꞌ ka kʼaléch, pos núꞌ tál tu wewkóm ani kawidh u tawnax. 


text:
<pb/>In ulu tám enchéꞌ na Jesús: ―Na Dios tin abámal abal tokot ku aliy an atiklábtsik xi Israel xi xeꞌechtsik kʼibchonék. 


text:
<pb/>Por an mímláb utey, tudhlan tin tamét na Jesús ani in ulu enchéꞌ: ―¡Ajátik, ti kin tolmiy neye! 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab alwaꞌ ki kʼántsi ti kʼapnél an chakamtsik ani ki pidhaꞌ an pikʼoꞌtsik. 


text:
<pb/>Por an mímláb in ulu enchéꞌ: ―Tsubax kʼejle xowaꞌ a ulal Ajátik, por asta an pikʼoꞌtsik in kʼapal in muꞌmats an kʼapnél xu kwajlanal tin ál nin mesajil nin ajátiktsik. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Mímláb, tin belál tʼajat! Ka tʼájan jelt xan ta léꞌ. Ani támkʼi jachanꞌ ti jilkʼon jelnek nin tsidhánil. Na Jesús in jeldhaꞌ yán i yaꞌultsik 


text:
<pb/>Watʼey na Jesús tajaꞌ ani kʼale tin waltsik an pujal xi Galilea; kʼadhiy ba jun i chʼén ani buxkan tajaꞌ. 


text:
Yán i atiklábtsik ulich xon ti Jajáꞌ kʼwajat ani in tsiꞌdháltsik i kʼwechʼeꞌtsik, i jokʼoltsik, i móꞌtsik, i mochoꞌtsik ani yán más kʼeꞌet i yaꞌultsik. Kʼwajbátsik tin tamét na Jesús ani Jajáꞌ in jeldhaꞌtsik. 


text:
An atiklábtsik u labnal tam tin chuꞌu ke an móꞌ káwin, xi mochoꞌtsik u jelél, xu kʼwechʼeꞌtsik u belal ani xu jokʼoltsik u chuꞌxinal. Ani in kʼakʼnaꞌtsik nin Diosil an israelitatsik. Na Jesús in kʼapundhaꞌ cheꞌ mil i iniktsik (Mr. 8:1‑10) 


text:
<pb/>Na Jesús in kaniy tám nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―U yajnantsal tʼajat jechéꞌ an atiklábtsik, abal in koꞌolich óx a kʼítsá ti kʼwajíl techéꞌ kʼal Nanáꞌ ani yab in koꞌoltsik xantʼéy kin kʼapu. Yab u léꞌ ku abaꞌtsik tin kʼimáꞌ u kʼaꞌíl abal yab táꞌ ka palmétsik ti bél. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―Por, ¿jónꞌ neꞌech ki elaꞌ i kʼapnél abal ejtal jechéꞌ an atiklábtsik, techéꞌ xon ti yab xitaꞌ u kʼwajíl? 


text:
<pb/>Konyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jáy i pan a koꞌoltsik? Ani jajáꞌtsik in ulu enchéꞌ: ―I koꞌol búk i pan ani cháb óx i tsʼitsik toꞌol. 


text:
in téynaꞌ xi búk an pan ani an toꞌoltsik ani in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios. Tayíl in pejaꞌ, in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani an exóbaltsik in pidhaꞌ an atiklábtsik. 


text:
Ejtal kʼapúchtsik asta ajwé. Ani tayíl in tsʼutsiytsik búk i tʼoknal kʼal an pejmatstaláb xi jilkʼon. 


text:
Tayíl, na Jesús in abaꞌich tám ka kʼale an atiklábtsik. Na Jesús balin ban tan ani kʼale ban chabál xi Magdala.<pb/>


text:
Kʼale ti chuꞌtáb na Jesús kʼal i fariseotsik ani kʼal i saduseotsik, ani abal ka walbindhá, kontsin kin tʼajaꞌ jun i labidh labandhaxtaláb abal kin xalkʼaꞌ ke tsubax lejtal kʼal a Dios ti abadh. 


text:
Por na Jesús tókʼon enchéꞌ: ―Tam dhamúlich, a ulaltsik: “Alwaꞌ i kʼij neꞌech ka kʼwajay, abal chakniꞌ tʼajat an walkʼiꞌ”; 


text:
ani tam dhajaw a ulaltsik: “Xoꞌ yab alwaꞌ i kʼij neꞌech ka kʼwajay, abal chakniꞌ tʼajat an walkʼiꞌ ani tokwidh.” ¡Kʼambixtsik! A witʼáltsik ka exbantsi an exól xin kʼwajbál an walkʼiꞌ, por yab a witʼáltsik ka exbay ke xowaꞌ u tʼajál, u tʼajál kʼal tin cháp na Dios. 


text:
Jechéꞌ an atiklábtsik xi atʼax ani u walablom, in konyal jun i labidh labandhaxtaláb abal ti exól; por yab neꞌech ka pidhan ti exól, tokot xowaꞌ támun kʼal an tʼiltsix Jonás. Jilónátsik tám ani kʼale na Jesús. Nin okʼtsixtal an fariseotsik xin junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye (Mr. 8:14‑21) 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka achʼaꞌtsik; ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal nin okʼtsixtal an fariseotsik ani kʼal nin okʼtsixtal an saduseotsik, xin junwal jelti i jilbédhaxtaláb kʼoye. 


text:
<pb/>Tujey tám an exóbaltsik ti útsáx jajáꞌkʼitsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ tin ulal abal yab i tsiꞌdhaꞌ an pan. 


text:
<pb/>Achʼantsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ti wéꞌ tʼajat tin belál? ¿Jantʼókʼi ta ulaltsik ke yab a koꞌol i pan? 


text:
¿Yabxeꞌ bél a exbayámtsik, nibal a chalpayaltsik tam tu kʼapundhaꞌ boꞌ mil i iniktsik kʼal xi bóꞌ an pan? ¿Ani jáy i tʼoknaltsik a tsʼutsiy kʼal an pejmatstaláb xi jilkʼon? 


text:
¿Nibal a chalpayal xi búk an pan xu kʼapundhaꞌ kʼál cheꞌ mil i iniktsik? ¿Ani jáy i tʼoknaltsik a tsʼutsiy kʼal an pejmatstaláb xi jilkʼon? 


text:
¿Jantʼókʼi ti yabtsik a exbayal ke yab in kʼwajat u tʼilál i pan, tam tu utsaꞌtsik abal ka kóꞌoy i kwenta kʼal nin jilbédhaxtaláb kʼoyéjil an fariseotsik ani an saduseotsik? 


text:
<pb/>In exbáchtsik tám ke yab usnéktsik kʼal na Jesús kin kóꞌoy i kwenta kʼal an jilbédhaxtaláb xu éynáb abal ka tʼajan an pan, usnéktsik kin kóꞌoy i kwenta kʼal nin okʼtsixtal an fariseotsik ani an saduseotsik. Na Pedro in ulu ke na Jesús jaꞌich an Kristo (Mr. 8:27‑30; Lk. 9:18‑21) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ulich Sesarea, an bitsow xu takʼnal Filipo, in konoy enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―¿Jitaꞌ tin ulal an atiklábtsik ke Nanáꞌ neye xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik? 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Juntsik in ulal ke Tatáꞌ i Juan xu pujax, kʼeꞌettsik in ulal ke i Elías xi xeꞌchinék ti tʼiltsix ti wejeꞌ ani taltsik in ulal ke i Jeremías o jun i kʼeꞌet tʼiltsix. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Kʼijidh tʼajat abal tatáꞌ, Simón, xi chakámláb kʼal na Jonás, pos jechéꞌ yab i óltsinék kʼal jun i inik, i óltsidh kʼal nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ. 


text:
Ani Nanáꞌ tu utsál ke tatáꞌ i Pedro, xin léꞌ kin ulu tʼujub, ani ba jechéꞌ an tʼujub ti neꞌech ku kʼwajbaꞌ xi neꞌech ti kin belaꞌtsik ani yab neꞌech ka ejtowat ka átá kʼal an chemlá. 


text:
Nanáꞌ neꞌech tu pidhaꞌ ti awiltaláb abal ka choꞌóbnaꞌ xan ti neꞌech kin ejto ka kʼwajay jun xitaꞌ takʼnél kʼal na Dios. Xitaꞌ ka pakwlantsi techéꞌ ti kʼayꞌlá, neꞌech jeye ka pakwlantsat túꞌ walkʼiꞌ ani xitaꞌ yab ka pakwlantsi techéꞌ ti kʼayꞌlá, yab jeye neꞌech ka pakwlantsat túꞌ walkʼiꞌ. 


text:
<pb/>Utsantsik tám an exóbaltsik kʼal na Jesús abal yab xitaꞌ kin óltsi max Jajáꞌich nu Kristo. Na Jesús in ulu abal neꞌech ka chemdhá (Mr. 8:31‑9:1 Lk. 9:22‑27) 


text:
<pb/>Asta tam ti tám, na Jesús in tuju kin wiltsi nin exóbaliltsik ke Jajáꞌ koꞌol ka kʼale Jerusalén ani ke neꞌech tʼajat ka atʼax tʼajtsin kʼal nin okʼlékil an judíotsik, an okʼlek páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. In utsaꞌtsik jeye ke Jajáꞌ neꞌech ka chemdhá, por tin óxláb a kʼítsá neꞌech ka ejech ti ít. 


text:
Júná tám pílkʼi kʼal na Pedro ani tujey ti kʼwiynal enchéꞌ: ―¡Ajátik, ke na Dios yab kin walkaꞌ ka tamu anchanꞌ! ¡Ke yab jaykʼi ka támun jechéꞌ! 


text:
<pb/>Por chawꞌkʼin na Jesús ani utsan enchéꞌ na Pedro: ―¡Ki wixkʼin techéꞌ lej atʼax! Tatáꞌ tin tʼojliyalkʼi, pos yab a chalpayal xan ti na Dios tin chalpayal, tokot a chalpayal xan tin chalpayal an iniktsik. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an exóbaliltsik kʼal na Jesús: ―Max jun xitaꞌ in léꞌ ti kin wéwnaꞌ, yejat kin ukʼtsi tinbáꞌ ani tin wéwnaꞌ por yab kin ajay tinbáꞌ maske ka chemdhá. 


text:
Pos ejtal xitaꞌ in léꞌ kin loꞌo nin xeꞌchintal, neꞌech kin kʼibdhaꞌ; por xitaꞌ kin kʼibdhaꞌ nin xeꞌchintal kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta, neꞌech kin kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. 


text:
Pos, ¿jantʼó ti alwaꞌ max jun xitaꞌ kin bajaw kin kóꞌoy ejtal xowaꞌ waꞌach ban kʼayꞌlá ani kin kʼibdhaꞌ nin ejattal ba kʼibeltaláb? O ¿jantʼéy neꞌech kin ejto kin pidhnaꞌ an inik abal kin loꞌo nin ejattal? 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin tsích kʼal ejtal nin labidh tʼokát nu Tátaꞌ ani kʼal nin tʼokat abatwálejiltsik ani tám neꞌech ku pidhaꞌ an atiklábtsik xowaꞌ in lujyal kin bachʼu kʼal tin kwentakʼi xowaꞌ in tʼajámal. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke waꞌach taltsik xi xoꞌ techéꞌ jeye kʼwajat, ke yab neꞌech ka chemech asta kin chuꞌutsik okʼox kin tsích tin takʼix Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik.<pb/>


text:
Akak a kʼítsá más tayíl, na Jesús in kaniy na Pedro, na Jakobo ani na Juan nin kidháb na Jakobo ani kʼale jajáꞌkʼitsik ba jun i tʼekʼat chʼén. 


text:
Tajaꞌ, na Jesús in jalkʼuy tinbáꞌ tin tamét nin exóbaliltsik xi kʼalnek kʼal Jajáꞌ. Nin wal chʼaxkʼin jelti na kʼítsá ani nin kʼudhkʼúmil dhakniꞌbé jelti an tajaxtaláb. 


text:
Utsan tám enchéꞌ na Jesús kʼal na Pedro: ―Ajátik, ¡alwaꞌ tʼajat abal techéꞌ u kʼwajat! Max Tatáꞌ a léꞌ, neꞌech ki tʼajaꞌ óx i padhel, jún abal Tatáꞌ, jún abal na Moisés ani jún abal na Elías. 


text:
<pb/>Lejat na Pedro kʼwajat ti káw, dhabyattsik kʼal jun i chʼaxixíl tokow ani ban tokow achʼatmé jun i káwintaláb, xu káw in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich nu Chakámil xu kʼanidhál tʼajat ani in kulbél tʼajat kʼal Jajáꞌ. Ka axtsitsik xowaꞌ Jajáꞌ in ulal. 


text:
Utey tám na Jesús xon ti kʼwajattsik, takan ani utsantsik enchéꞌ: ―Ki chʼakaytsik ani yab ki jikʼey. 


text:
<pb/>Tam ti exomich ti paꞌíltsik ban chʼén, utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab xitaꞌ ka tʼiltsi xowaꞌ a chuꞌutsik, asta tam kin chemdhá Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik ani in ejnekich ti ít. 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―¿Jantʼókʼi pé tám an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés tin ulaltsik ke koꞌol ka tsích okʼox na Elías? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax kʼejle ke na Elías neꞌech ka tsích okʼox ani neꞌech kin lejkiy ejtal. 


text:
Por Nanáꞌ tu utsáltsik ke na Elías tsiꞌnekich, por yab exlá, tokot tʼajtsin xowaꞌ ka leꞌná. Anchanꞌ neye ti neꞌech kin tʼajtsin Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
<pb/>In exbách tám an exóbaltsik ke na Jesús kʼwajat in tʼilál na Juan xu pujax. Na Jesús in jeldhaꞌ jun i kwitól xu wipipíl (Mr. 9:14‑29; Lk. 9:37‑43) 


text:
<pb/>Tam ti ulichtsik xon ti kʼwajat an atiklábtsik, utukná na Jesús kʼal jun i inik, tudhlan tin tamét ani utsan enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Ajátik, ka kóꞌontsi ti yajnantsixtaláb nu chakámil; pos ochadh kʼal i atʼax ejattaláb ani in achʼál tʼajat i yajtsiktaláb; yánílich kwajlanék ba kʼamal ani ba jaꞌ. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij, yab lejtal tʼajat i belom ani i walablomtsik tʼajat! ¿Asta jowkʼi koꞌol kin kʼwajay kʼal tatáꞌtsik? ¿Asta jowkʼi koꞌol tu kuxuytsik? Ka tsiꞌdhaꞌ techéꞌ an kwitól. 


text:
<pb/>Tayíl an exóbaltsik in kaniy tám pílkʼi na Jesús ani in konoytsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi wawáꞌ ti yab i ejto ki káldhaꞌ an atʼax ejattaláb? 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos tatáꞌtsik wéꞌ tʼajat ta belom. Tsubax tu utsáltsik max i belomak elaꞌ wéꞌ, jelt in pubíl jun in itsích i mostasa, neꞌech ka ejto ka utsaꞌtsik jechéꞌ an chʼén: “Ki wixkʼin techéꞌ ani ki kʼale píl” ani an chʼén neꞌech ka kʼale. Ejtal neꞌech ka ejto ka tʼajaꞌtsik max i belomak. 


text:
Por jelti jechéꞌ an atʼax ejattaláb tokot neꞌech ka ejtotsik ka káldhaꞌ max ki ólan ani ki kʼílin. Na Jesús in ulu juní ke neꞌech ka chemdhá (Mr. 9:30‑32; Lk. 9:43‑45) 


text:
<pb/>Tam ti kʼwajattsik Galilea, na Jesús in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Nanáꞌich xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná ban walablom iniktsik 


text:
ani neꞌech kin chemdhá, por tin óxláb a kʼítsá neꞌech kin ejech ti ít. Tam tin achʼaꞌtsik jechéꞌ xowaꞌ utsan, tʼeꞌpintsik tʼajat. An jalbixtaláb abal an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ani nin exóbaliltsik ulich ban bitsow xi Kapernaúm, utukná na Pedro kʼal xin bachʼwaltsik an jalbixtaláb kʼal tin kwenta an atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani konyat enchéꞌ: ―¿Yabxeꞌ Jaꞌ in pidhnál na Okʼtsíxal an jalbixtaláb abal an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios? 


text:
<pb/>Tókʼon enchéꞌ na Pedro: ―In pidhnál. Tam ti na Pedro ochich altá, tsusbél ti utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Janta chuꞌtal, Simón? An okʼlektsik xi techéꞌ ti kʼayꞌlá jitaꞌ nin kontsaltsik an ti jalbixtaláb ¿nin at kidhtaltsik o xi píltsik? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Xi píltsik. Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tám, yab yejat ka jalbixin xi techéꞌtsik. 


text:
Por abal yab ki itʼixbédhaꞌtsik, ki kʼale ban pujal, ka petʼnaꞌ nin jixáb an toꞌol ani ka yakʼwaꞌ an jidhtal toꞌol xi ka palkʼan. Ka chʼaꞌtsi tin wiꞌ ani tajaꞌ neꞌech ka elaꞌ jun i patʼál tumín, ka jixtsi ani ka júnaꞌ abal ka jalbiy xi tatáꞌ a lujyal ani xi Nanáꞌ neye.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, utey an exóbaltsik ba na Jesús ani in konoytsik enchéꞌ: ―¿Jitaꞌ jáꞌ na más ultaláb xon tu takʼix na Dios? 


text:
ani in ulu enchéꞌ: ―Tsubax tu utsáltsik, ke max yabtsik ka jalkʼuy tabáꞌ ani yabtsik ka junu jelti an chakamtsik, yab neꞌech ka ejto ki kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios. 


text:
Jaxtám, xitaꞌ na más ultaláb xon tu takʼix na Dios, jaꞌich xin chaꞌkál tinbáꞌ ani in junwal jelti jechéꞌ an chakam. 


text:
Ani xitaꞌ in bachʼwal jun i chakam jelti jechéꞌ kʼal Nanáꞌ tu bij, Nanáꞌ tin bachʼwal. Ka kóꞌoy i kwenta abal yab ka walaꞌ (Mr. 9:42‑48; Lk. 17:1‑2) 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ kin walbindhaꞌ jún ti éb jechéꞌ an chakamtsik xi tin belálichtsik, más alwaꞌ abal an walbindhom ka wikʼtsin bin núkʼ jun i yejcheꞌ chaꞌ tʼujub ani ka petʼná ban pujal abal ka luyꞌchin. 


text:
¡Chʼojontál in chuꞌbíl an atiklábtsik xi techéꞌ ti kʼayꞌlá abal waꞌach tʼajat xantʼokʼál ti ka walbindhá! Echʼekʼi neꞌech ka waꞌchin xantʼokʼál ti ka walbindhá, por ¡chʼojontál in chuꞌbíl xitaꞌ ka walbindhaxin! 


text:
<pb/>ʼJaxtám, max na kʼubak o na akan ti walbindhál, ka kotoy ani ka petʼnaꞌ ów; pos más alwaꞌ ki ochich mochoꞌ o kʼwechʼeꞌ ban xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal ani yab kʼal chablam na kʼubak o chablam na akan ki petʼná ban kʼibeltaláb. 


text:
Ani max na wal ti walbindhál, ka jixaꞌ ani ka petʼnaꞌ ów; pos más alwaꞌ ki ochich ban xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal kʼal jún tokot na wal ani yab kʼal chablam na wal ki petʼná ban kʼibeltaláb. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an borrego xi kʼibchonék (Lk. 15:3‑7) 


text:
<pb/>ʼKa kóꞌoytsik i kwenta abal yab ka pojkaꞌtsik ni jun xitaꞌ xi tin belálichtsik. Pos tu utsáltsik ke nin tʼokat abatwálejiltsik túꞌ walkʼiꞌ echʼekʼi kʼwajat tin tamét nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ. 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, in tsiꞌnek ku loꞌo xi kʼibchonékichtsikwiꞌik ti kʼwajat. 


text:
<pb/>ʼ¿Jan ta chuꞌtaltsik? Max jun i inik in koꞌol boꞌ inik i borregotsik ani kin kʼibdhaꞌ jún, ¿yabxeꞌ neꞌech kin jilaꞌ xi cheꞌ inik lajubeléju abal ka kʼale ban chʼénlom kin aliy xi kʼibchonék? 


text:
Ani max kin elaꞌ, tu utsáltsik tsubax ke más neꞌech ka kulbé kʼal tin kwenta jachanꞌ xi kʼibchonék ké kʼal tin kwenta xi cheꞌ inik lajubeléju xi yab kʼibchonék. 


text:
Anchanꞌ jeye, na Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, yab in léꞌ kin chuꞌu ka kʼibchon ni jun xitaꞌ. Xan ti yejat ku pákwlántsíxin (Lk. 17:3) 


text:
<pb/>ʼMax na at kidháb ti tʼajtsi jun xataꞌ yab alwaꞌ, ki kʼale abal ki tʼilololách tatáꞌkʼitsik. Max ti ki axtsi xowaꞌ ka utsaꞌ, neꞌech tám kin exbay ke yab alwaꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ. 


text:
Por max yab ti ki axtsi, ka kaniy tám jún o cháb i belomtsik abal ka tawná jeye kʼal cháb o óx i belomtsik. 


text:
Max yab jeye kin axtsi xi jechéꞌtsik, ka ulu tám tin tamét an kidháblábtsik; ani max yab jeye kin axtsi an kidháblábtsik, ka kóꞌóchtsik tám jelti jun i píl inik o jelti jun i bachʼkʼul jalbixtaláb xi yab in exlál a Dios. 


text:
<pb/>ʼTsubax tu utsáltsik, ke xitaꞌ ka pakwlantsitsik techéꞌ ti kʼayꞌlá, neꞌech jeye ka pakwlantsat túꞌ walkʼiꞌ ani xitaꞌ yab ka pakwlantsitsik techéꞌ ti kʼayꞌlá, yab jeye neꞌech ka pakwlantsat túꞌ walkʼiꞌ. 


text:
<pb/>ʼTu utsáltsik jeye, ke max cháb xi tatáꞌtsik a kidhtal xi kʼwajat techéꞌ ti kʼayꞌlá kin tʼajaꞌtsik i káw abal kin kontsi jun xataꞌ nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, neꞌech ka pidhantsik. 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal na Pedro ani konyat enchéꞌ: ―Ajátik, ¿jáyíl koꞌol ku pakwlantsi nu at kidháb max tin waltsi? ¿Asta búkíl? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab neꞌech tu utsaꞌ ke tokot búkíl, yejat ka pakwlantsi echʼekʼi. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an tʼójontsix xi yab pakwlantsixin 


text:
<pb/>ʼJaxtám, xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i pulek takʼix xin leꞌnaꞌ kin tʼajaꞌ i kwenta kʼal nin tʼojnáliltsik. 


text:
Kom jachanꞌ an tʼójontsix yab in koꞌol xan ti kin jalbiy, an pulek takʼix in ulu abal ka nujwat jachanꞌ an tʼójontsix kʼál nin tomtal, nin chakámiltsik ani ejtal xowaꞌ in koꞌol abal ka jalbin nin júntsixtal. 


text:
Tudhlan jachanꞌ an tʼójontsix tin tamét an pulek takʼix ani in pakabédhaꞌ enchéꞌ: “Ajátik, ti kin aytsintsi neye ani neꞌech tu jalbintsi ejtal xowaꞌ tu júntsal.” 


text:
Por tam ti kale jachanꞌ an tʼójontsix, in elaꞌ jun in at tʼójontsix, xu júntsinal kʼál wéꞌ i tumín. In yakʼwaꞌ bin núkʼ ani in tuju kin kʼuchʼédhaꞌ, in utsaꞌ enchéꞌ: “¡Tin witsbantsi xi tin júntsal!” 


text:
Tudhlan tám nin at tʼojnal tin tamét ani pakabédhá enchéꞌ: “Tin aytsintsi neye ani neꞌech tu jalbintsi ejtal xowaꞌ tu júntsal.” 


text:
Por jajáꞌ yab in leꞌnaꞌ kin aytsintsi, kʼale kin ulu ka balyat ban wikʼaxteꞌ asta kin jalbiy ejtal xu júntsinal. 


text:
Tam tin chuꞌu nin at tʼojnaltsik xowaꞌ támun, tʼeꞌpintsik tʼajat ani kʼaletsik kin tʼiltsi an ajátikláb ejtal xowaꞌ támun. 


text:
In abnaꞌ tám an ajátikláb ka kanyat an tʼojnal xi yab pakwlantsixin ani in utsaꞌ enchéꞌ: “¡Atʼax tʼójontsix! Nanáꞌ tu pakwlantsi ejtal ta júntsixtal, abal tin pakabédhaꞌ. 


text:
An ajátikláb chakuy tʼajat ani in ulu ka atʼax tʼajtsin an tʼojnal xi yab pakwlantsixin asta kin jalbiy ejtal xowaꞌ in júnál. 


text:
<pb/>’Anchanꞌ jeye neꞌech kin tʼajaꞌ kʼal tatáꞌtsik nu Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, max yab ka pakwlantsitsik na at kidhábtsik kʼal ejtal na ejattal.<pb/>


text:
Tam ti na Jesús okʼon kin ulu ejtal jechéꞌ, kale Galilea ani kʼale ban chabál xi Judea xi kʼwajat tin ejtsím kalel kʼítsá kʼal an waljaꞌ Jordán. 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal cháb óx i fariseotsik ani abal ka taktamiyat, konyat enchéꞌ: ―¿Alwaꞌxeꞌ kin jilaꞌ jun xitaꞌ nin tomtal kʼal xowaꞌkichkʼi tin kwenta? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Yabxeꞌ a ajyámaltsik ban Tʼokat Dhuslab, ke tam ti tujeykʼi, na Dios in tʼajaꞌ jun i inik ani jun i mímláb? 


text:
In ulu jeye enchéꞌ: “Jaxtám, an inik neꞌech kin jilaꞌ nin tátaꞌ ani nin nánaꞌ abal ka kʼwajay junax kʼal nin tomtal ani xi jechéꞌ cháb, jún tokot ti neꞌech ka ájin.” 


text:
Yabich cháb ti neꞌech ka ájin, jún tokot. Jaxtám, an inik yab yejat kin kʼéꞌáxliy xowaꞌ in júnkúxliyámal na Dios. 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼókʼi pé tám na Moisés tin ulu ka pidhan an tomikláb mímláb jun i úw xon tin ulal xantʼókʼi tin kwenta ti neꞌech ka jilan? 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―In ulu ka tʼajan anchanꞌ, kom tatáꞌtsik watʼats ta tanchuꞌ; jaxtám tin ulu ke awil ka jilaꞌtsik na tomtal, por tam ti tujeykʼi yab anchanꞌ ti tujenek. 


text:
Nanáꞌ tu utsáltsik ke xin jiláltsik nin tomtal ani yab abal u junkunal kʼal kʼeꞌet ani ka tomkin kʼal kʼeꞌet i mímláb, u walbinalich kʼal i uxúmbeꞌtaláb; ani xitaꞌ ka tomkin kʼal jun i jiladh mímláb, u walbinalich jeye kʼal i uxúmbeꞌtaláb. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―Max anchanꞌ u támnal, más alwaꞌ abal an inik yab ka tomkin. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab ejtalkʼi neꞌech kin ejto ka kʼwajay kwetém, tokotkʼi xi bijtsidh kʼal na Dios ke anchanꞌ neꞌech ka kʼwajay. 


text:
Yán waꞌach xantʼókʼi tin kwenta ti yab neꞌech kin ejto ka tomkin an iniktsik: taltsik u waꞌchinal abal yab ka tomkin, taltsik yab in ejtowal ka tomkin abal tʼajtsidh jun xataꞌ kʼal an iniktsik ani taltsik yab u tomkinal abal in léꞌ kin tʼójontsi na Dios ani ka kʼwajay takʼnél kʼal Jajáꞌ. Xitaꞌ in ejtowal ka kʼwajay kwetém, ka kʼwajay kwetém. Na Jesús in lábtʼajál an chakamtsik (Mr. 10:13‑16; Lk. 18:15‑17) 


text:
<pb/>Utuntsat tám na Jesús cháb óx ti chakamtsik abal kin kʼwajbaꞌ nin kʼubak ban chakamtsik ani ka ólan kʼal jajáꞌtsik tin kwenta; por an exóbaltsik tujey kin kʼwiyaꞌ xitaꞌ nin utwal an chakamtsik. 


text:
In ulu tám enchéꞌ na Jesús: ―Ka walkaꞌtsik ti kin utuknaꞌ an chakamtsik ani yab ka tamkʼuytsik; pos xitaꞌ kin walkaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios, jelt xan tin walkál tinbáꞌ ka takʼyat jun i chakam, jachanꞌ jaꞌich xi neꞌech kin ejtotsik ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios. 


text:
<pb/>In kʼwajbaꞌ tám nin kʼubak ban chakamtsik ani tayíl kʼale píl. Jun i tumínladh kwitól inik káwin kʼal na Jesús (Mr. 10:17‑31; Lk. 18:18‑30) 


text:
<pb/>Kʼale ti chuꞌtáb na Jesús kʼal jun i kwitól ani konyat enchéꞌ: ―Alwaꞌ Okʼtsix, ¿jantʼom alwaꞌtaláb yejat ku tʼajaꞌ abal ku ejto ku kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal? 


text:
<pb/>Utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tin bijyal tin alwaꞌ? Jún tokot waꞌach xitaꞌ alwaꞌ, na Dios. Por max a léꞌ ka kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal, ka tʼajaꞌ xowaꞌ in ulal an takʼixtaláb. 


text:
<pb/>Konyat enchéꞌ kʼal an kwitól: ―¿Jowaꞌ takʼixtaláb? Ani tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab ki chemdhaxin, yab ki junkun kʼal xi yab a tomtal, yab ki kwéꞌlách, yab ka jantsi ti káw ni jun xitaꞌ, 


text:
<pb/>Utsan enchéꞌ kʼal an kwitól: ―Ejtal jechéꞌ u tʼajál asta tin chipíl, ¿jantʼéy más yejat ku tʼajaꞌ? 


text:
<pb/>Utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Max a léꞌ lejtal ki xeꞌchin lujat, ki kʼale ka nuju ejtal xowaꞌ a koꞌol ani ka pidhaꞌ an ti tumín an chʼojontáltsik, anchanꞌ neꞌech ka kóꞌoy túꞌ walkʼiꞌ xowaꞌ xin jalbíl; ki tsích tám ani ti kin wéwnaꞌ. 


text:
<pb/>Tam ti an kwitól in achʼaꞌ jechéꞌ, u tʼeꞌpinal tʼajat ti kʼale, abal jajáꞌ yán xataꞌ in koꞌol. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an exóbaltsik kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke tʼojláb tʼajat kin jilaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal a Dios jun i tumínladh inik. 


text:
Tu utsáltsik jeye, ke más yab tʼojláb ka watʼey jun i koꞌnél xin bij kameyo bin chultál jun i tʼidhab ké kin walkaꞌ tinbáꞌ jun i tumínladh inik ka takʼyat kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Tam ti an exóbaltsik in achʼaꞌ jechéꞌ, labantsik tʼajat ani kónóxin jajáꞌkʼitsik enchéꞌ: ―¿Pos jitaꞌ pé tám neꞌech kin ejto ka loꞌey? 


text:
<pb/>Teloloyattsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Na Dios ejtal in ejtowal kin tʼajaꞌ, por an iniktsik, yabaꞌ. Tokot na Dios in ejtowal kin loꞌo xitaꞌkichkʼi. 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Ajátik, wawáꞌ i jilámal ejtal xowaꞌ i koꞌol abal ku xeꞌchin kʼal Tatáꞌ, ¿jantʼéy pé weye neꞌech ki kóꞌoy? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke tam kin bajaw an kʼij tam ejtal ka ítmédhájich, tam Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, kin buxkan bu tʼokat kʼwajtal, tatáꞌtsik xi tin wéwnámal, neꞌech ki buxkantsik teye ba lajucháb i tʼokat kʼwajtaláb. Neꞌech ki buxkantsik abal ka lújundhaꞌ nin kidhtaltsik xi lajucháb nin chakámiltsik na Israel. 


text:
Ani ejtal xin jilámaltsik in kʼimáꞌ, o in kidhábtsik, in ixámtsik, in tátaꞌ o in nánaꞌ, in tomtal, in chakámiltsik o in chabáliltsik, kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta, neꞌech ka pidhantsik más yán kʼal na Dios ani neꞌech jeye kin kóꞌoytsik an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. 


text:
Por yán xi xoꞌ kʼwajattsik ultaláb, neꞌech ka jilkʼon tayíl ani yán xi xoꞌ kʼwajat tayíl, neꞌech ka kʼwajaytsik ultaláb.<pb/>


text:
ʼXan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i dhabal tʼójomtaláb xi kale dhajawe ti álim tʼojnaltsik abal ka kʼale ti tʼojnal xon tin koꞌol tʼayadh i uba. 


text:
In elaꞌ an tʼojnaltsik ani utsan neꞌech ka tolmiyat. In utsaꞌ neꞌech kin jalbiytsik jun i denario ta kʼítsá ani in abaꞌ ti tʼojnaltsik xon tin koꞌol tʼayadh an uba. 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ki kʼaletsik teye ta tʼojnal xon tu koꞌol tʼayadh an uba ani neꞌech tu pidhaꞌtsik xowaꞌ in tomnál ka átaꞌ.” Ani kʼaletsik. 


text:
An dhabal tʼojláb kale juní tam ti chʼejelich a kʼítsá ani tam ti óxich i wákal ani anílkʼi tin tʼajaꞌ. 


text:
Tam ti bóꞌich i wákal, kale juní ani in elaꞌ kʼeꞌet xi taꞌ ti kʼwajattsik yab xataꞌ in tʼajál ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: “¿Jantʼókʼi ta kʼwajattsik techéꞌ putál a kʼítsá yab xataꞌ a tʼojnál?” 


text:
Tókʼoyat enchéꞌ: “Techéꞌkʼi u kʼwajat kom yab xitaꞌ tu kanyámal tu tʼojnal.” Utsantsik tám enchéꞌ: “Ki kʼaletsik teye ta tʼojnal xon tu koꞌol tʼayadh an uba ani neꞌech tu pidhaꞌtsik xowaꞌ in tomnál ka átaꞌ.” 


text:
Tam ti jikʼwchinich, an dhabal aleláb in utsaꞌ enchéꞌ an okʼlek tʼojnal: “Ka kaniy an tʼojnaltsik ani ka jalbiy, okʼox ka jalbiy xi tayílichtsik ti ochenek ti tʼojnal ani tayílich ka jalbiy xi okʼoxtsik ti ochenek.” 


text:
Ulichtsik tám xi ochenektsik ti tʼojnal bóꞌich i wákal ani kidhat jeye pidhantsik juntsik i denario. 


text:
Tayíl, tam tin bajúchtsik jeye kin bachʼutsik nin jalbíl xi okʼoxtsik ti ochenek ti tʼojnal, in chalpay ke más yandhaꞌ neꞌech ka pidhantsik; por tokot jeye juntsik i denario pidhan. 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ an dhabal tʼojláb: “Jechéꞌtsik xi ulich tayílich, tokot tʼójontsik jun i ora ani anílkʼi jeye ta jalbiytsik jelti wawáꞌ, xu tʼójnék ani i kuxyámal nin yájtsík an kʼakʼal putál a kʼítsá.” 


text:
Por an dhabal tʼojláb tókʼon ani in utsaꞌ enchéꞌ jún ti éb xi kʼwajat an ti káw: “Jaꞌúb, yab exom tu tʼajtsal ni jun xataꞌ yab alwaꞌ. ¿Yabxeꞌ tu utsaꞌ abal jún tokot i denario neꞌech tu jalbiy ta kʼítsá? 


text:
Ka bachʼu na jalbíl ani ki kʼaléch. Por nanáꞌ u léꞌ ku pidhaꞌ anílkʼi jeye xan tu pidhaꞌ tatáꞌ jechéꞌ xi ochich tayílich an ti tʼojnal. 


text:
¿Awxeꞌ yab alwaꞌ ku tʼajaꞌ xowaꞌ nanáꞌ u léꞌ kʼal xowaꞌ u koꞌol? O ¿i chakúl abal a chuꞌtal ke nanáꞌ in alwaꞌ inik?” 


text:
Pos anchanꞌ pé, xi xoꞌ kʼwajat ultalábtsik, neꞌech ka jilkʼon tayíl ani xi xoꞌ kʼwajat tayíl, neꞌech ka kʼwajaytsik ultaláb. Pos yán tʼajat xi kanidhtsik, por wéꞌ tʼajat xi takudhtsik. Na Jesús in ulu tin oxtal ke neꞌech ka chemdhá (Mr. 10:32‑34; Lk. 18:31‑34) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús neꞌchich abal Jerusalén, in kaniy pílkʼi xi lajucháb nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―A chuꞌtaltsik ke u neꞌchich Jerusalén ani tajaꞌ, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná ban okʼlek páleꞌtsik ani ban okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. Neꞌech kin ulutsik abal kin chemdhá 


text:
ani neꞌech kin pidhná ban píl iniktsik abal kin labídhná kʼal jajáꞌtsik, neꞌech kin lekbayat ani neꞌech kin chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ; por tin óxláb a kʼítsá neꞌech kin ejech ti ít. Xantʼéy in konoy nin nánaꞌ na Jakobo ani na Juan (Mr. 10:35‑45) 


text:
<pb/>Utey tám ba Jesús nin nánaꞌ na Jakobo ani na Juan, xu chakámlábtsik kʼal na Sebedeo junax kʼal jajáꞌtsik ani tudhlan tin tamét na Jesús abal kin kontsi jun i alwaꞌtaláb. 


text:
Konyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy a léꞌ? In ulu enchéꞌ an nánaꞌláb: ―Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech ta takʼixich, tu kontsal ke jún ti éb nu chakámil ka buxkan ta eját ani xi jún ta kʼwatab. 


text:
<pb/>Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌtsik yab a choꞌób xantʼéy a konyal. ¿Neꞌechxeꞌ ka ejto ka watʼnaꞌtsik an yajtsiktaláb xi neꞌech ku watʼnaꞌ ani an chemlá jeye? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Neꞌech ki ejto. 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Aniꞌ kʼejle. Tatáꞌtsik neꞌech ka watʼnaꞌtsik jechéꞌ an yajtsiktaláb ani an chemlá jeye; por kʼal tin kwenta xitaꞌ neꞌech ka buxkan tu eját ani tu kʼwatab, yab Nanáꞌ neꞌech ku ulu, tokot neꞌech ka buxkantsik xitam jáꞌ na takudhtsik kʼal nu Tátaꞌ. 


text:
<pb/>Tam tin achʼaꞌtsik jechéꞌ xi láju an exóbaltsik, in chakuntsitsik xi jechéꞌ cháb an kidháblábtsik. 


text:
Kanyattsik tám kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Anchanꞌ xan ta choꞌóbichtsik, an pakdhaꞌ takʼix u takʼix jelti ajátiklábtsik ani xi más ultalábtsik, u chapik takʼixtsik tʼajat. 


text:
Por tatáꞌtsik yab yejat ka tʼajaꞌ anchanꞌ. Xitaꞌ in léꞌ ka kʼwajay más púlek kʼal tatáꞌtsik, yejat kin tʼójontsi ejtalkʼi 


text:
Pos Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, yab in tsiꞌnek abal kin tʼójontsat, in tsiꞌnek tin tʼójontsix ani ku pidhnaꞌ tubáꞌ kin chemdhá abal ku jalbiy an loꞌeltaláb xi yán neꞌech kin bachʼutsik. Na Jesús in jeldhaꞌ cháb i jokʼoltsik (Mr. 10:46‑52; Lk. 18:35‑43) 


text:
Táꞌ ti buxutsik wal bél cháb i jokʼoltsik ani tam tin achʼaꞌtsik ke na Jesús exom ti watʼel tajaꞌ, in ulutsik kawidh enchéꞌ: ―¡Ajátik, xi kuxlab kʼal an pulek takʼix Dabid, ti ku yajnantsi weye! 


text:
<pb/>Kʼwiyantsik kʼal an atiklábtsik abal ka chamkʼan, por jajáꞌtsik más kawidh ti dhájaxintsik: ―¡Ajátik, xi kuxlab kʼal an pulek takʼix Dabid, ti ku yajnantsi weye! 


text:
<pb/>Kubey tám na Jesús, in kaniy an jokʼoltsik ani in konoytsik enchéꞌ: ―¿Jantʼéy a léꞌ tu tʼajtsitsik? 


text:
<pb/>Kóꞌontsattsik tám ti yajnantsixtaláb kʼal na Jesús ani taktsintsik an tin wal. Támkʼi ti chuꞌxin an jokʼoltsik ani in wéwnaꞌtsik na Jesús.<pb/>


text:
Tam ti kʼunatichtsik ti kʼwajat Jerusalén ani ulichtsik ban kwentsal xin bij Betfajé, xi kʼwajat kʼunat ban chʼén xin bij Olibos, na Jesús in abaꞌ cháb nin exóbaliltsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik ban kwentsal xi núꞌ kʼwajat tametláb. Tajaꞌ neꞌech ka elaꞌ wikʼats jun i uxum burru ani tajaꞌ jeye kʼwajat in tʼám. Ka wilaꞌ ani ti kin tsiꞌdhantsi. 


text:
Ani max ki tawná kʼal jun xitaꞌ, ka utsaꞌtsik abal an Ajátikláb in yéntsal, por jikʼat neꞌech kin witsbaꞌ. 


text:
Ka utsaꞌ an atiklábtsik xu kʼwajíl Sión:<pb/>“Ka telaꞌ, núꞌich tál na Pulek Takʼíxal,<br/>xin chaꞌkál tʼajat tinbáꞌ, punat ba jun i burru,<br/>ba jun i burru, in tʼám jun i koꞌnél xu kitandháb.” 


text:
In tsiꞌdhaꞌtsik an uxum burru kʼál nin tʼám, in tatlabiy kʼal nin kʼudhkʼúmiltsik ani puney na Jesús. 


text:
Ani yán an atiklábtsik xi tajaꞌ ti neꞌech, in nukʼáltsik nin kʼudhkʼúmil ban bél xon ti neꞌech ka watʼey na Jesús ani kʼeꞌettsik in pejál in kʼweꞌél an teꞌ ani in umáltsik ban bél. 


text:
An atiklábtsik xi neꞌech okʼox ani xi táltsik jeye kuxlek, in ulaltsik kawidh enchéꞌ: ―¡Ajátik, xi kidhtaláb kʼal an pulek takʼix Dabid, ti ku loꞌóch xoꞌ! ¡Lábtʼajadh xi tál tin bij an Okʼóxláb! ¡Okʼóxláb túꞌ walkʼiꞌ, ti ku loꞌóch xoꞌ! 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ochich Jerusalén, ejtal an atiklábtsik xu kʼwajíl tajaꞌ, xakwan ani yán konoxintsik enchéꞌ: ―¿Jitam jáꞌ jeye jechéꞌ an inik? 


text:
<pb/>Ani an atiklábtsik in ulaltsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich an tʼiltsix Jesús, xu kʼwajíl Nasaret, an bitsow xu takʼnal Galilea. Na Jesús in tʼoko an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios (Mr. 11:15‑19; Lk. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Tayíl ochich na Jesús ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani in káldhaꞌ eléb ejtaltsik xi taꞌ ti kʼwajat tajaꞌ ti nújultsik ani ti chʼaꞌumtsik. In kʼetʼpantsi tin mesajil xi taꞌ ti kʼwajattsik tajaꞌ in jaltsal ti tumín an atiklábtsik. In kʼetʼpantsi jeye tin laktémil an nújul kukuꞌtsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ban Tʼokat Dhuslab in ulal enchéꞌ: “Nu kʼimáꞌ abal i ólábkʼi ti bijidh neꞌech ka éyná”; por a wenkʼómalichtsik tin chinkʼontal i kwéꞌ. 


text:
<pb/>Tajaꞌ ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, utukná na Jesús kʼal cháb óx i jokʼoltsik ani i kʼwechʼeꞌtsik ani Jajáꞌ in jeldhaꞌtsik. 


text:
Por tam ti an okʼlek páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb in chuꞌu an labidh labandhaxtaláb xin tʼajál na Jesús ani in achʼaꞌtsik jeye ke an chakamtsik kawidh in ulaltsik enchéꞌ ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios: “¡Kin bachʼu an labidh tʼokattaláb xu kuxlab kʼal an pulek takʼix Dabid!”, chakuytsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ na Jesús: ―¿A achʼálxeꞌ xantʼéy in ulal xi jechéꞌ kʼwajattsik? Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―U achʼál. ¿Yabxeꞌ a ajyámaltsik ban Tʼokat Dhuslab xan tin ulal kʼal jechéꞌ tin kwenta? In ulal enchéꞌ:<pb/>A tʼajámal ke xi tsʼitsik ani an chakamtsik xi bél u tsutsul<br/>kin ajatnaꞌ alwaꞌ i ajatláb. 


text:
<pb/>Jilanichtsik tám kʼal na Jesús. Kale tám na Jesús ba jachanꞌ an bitsow, kʼale ban kwentsal xi Betania ani tajaꞌ tin watʼnaꞌ an akal. Na Jesús in kʼwiyaꞌ in akan an igo abal yab walidh (Mr. 11:12‑14, 20‑26) 


text:
In chuꞌu jun akanlek i igo bin wál an bél, utey tajaꞌ, por yab in eltsi ni jun in walíl, tokot in xekél. Utsan tám kʼal na Jesús jachanꞌ nin akan an igo: ―¡Yab jaykʼi neꞌech ki witsiy ta walim! Ani támkʼi ti wayey jachanꞌ nin akan an igo. 


text:
Tam ti an exóbaltsik in chuꞌu jechéꞌ, labantsik tʼajat ani in konoytsik enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ti jikʼat tʼajat ti wayey nin akan an igo? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, max i belomtsik ani yab ka jálkʼúkʼliytsik na chalab, yab tokotkʼi neꞌech ka ejto ka tʼajaꞌtsik xowaꞌ a chuꞌu u tʼajtsi nin akan an igo, neꞌech jeye ka ejtotsik ka utsaꞌ jechéꞌ an chʼén: “Ki wixkʼin techéꞌ ani ka petʼnaꞌ tabáꞌ ban pujal” ani anchanꞌ neꞌech ka tʼájan. 


text:
Ejtal xowaꞌ ka kontsitsik na Dios, max ka belaꞌtsik ke neꞌech ti pidhaꞌ, neꞌech ka bachʼutsik. An awiltaláb xin koꞌol na Jesús (Mr. 11:27‑33; Lk. 20:1‑8) 


text:
<pb/>Tam ti ulich na Jesús ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, ochich ani okʼtsixin tajaꞌ. Lejat kʼwajat ti okʼtsix, utukná kʼal an okʼlek páleꞌtsik, kʼal nin okʼlékil an judíotsik ani konyat enchéꞌ: ―¿Kʼal jantʼom awiltaláb ta tʼajál jechéꞌ? ¿Jitaꞌ ti pidhámal jechéꞌ an ti awiltaláb? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Neꞌech tu konoytsik jun xataꞌ; max tin tókʼoytsik, neꞌech tám tu utsaꞌtsik neye kʼal jantʼom awiltaláb tu tʼajál jechéꞌ. 


text:
¿Jitaꞌ kʼál ti abnék na Juan ti pújal? ¿Kʼal a Dios o kʼal i iniktsik? Tujeytsik tám ti káwlíx jajáꞌkʼitsik ani u útsáxtsik enchéꞌ: ―Max ki ulu ke kʼal a Dios ti abnék, neꞌech tu tókʼoy enchéꞌ: ¿Jantʼókʼi pé tám ti yab a beltsitsik? 


text:
Ani max ki ulu ke kʼal i iniktsik, neꞌech ku tʼajtsin xataꞌ yab alwaꞌ kʼal an iniktsik; pos ejtal in beláltsik ke na Juan kʼal a Dios ti abnék ti tʼiltsix. 


text:
<pb/>Jaxtám tin utsaꞌtsik enchéꞌ na Jesús: ―Yab i choꞌób. Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos yab neye neꞌech tu utsaꞌtsik kʼal jantʼom awiltaláb tu tʼajál jechéꞌ. An junbaxtaláb kʼal xi cháb an chakámlábtsik 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy a chalpayaltsik kʼal jechéꞌ xowaꞌ neꞌech tu tʼiltsitsik? Jun i inik in koꞌol cháb in chakámiltsik ani in utsaꞌ enchéꞌ jún ti éb: “Chakam, ki kʼale xoꞌ ta tʼojnal xon tu koꞌol tʼayadh an uba.” 


text:
Tayíl, kʼale an tátaꞌláb kin chuꞌu xi jún ani in utsaꞌ jeye anílkʼi ani jechéꞌ an chakámláb tókʼon enchéꞌ: “Neꞌech.” Por yab kʼale. 


text:
¿Jowaꞌ jáꞌ xi jechéꞌ cháb in tʼajaꞌ xowaꞌ in léꞌ an tátaꞌláb? In ulutsik enchéꞌ: ―Xi jidhtal. Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke xin bachʼwaltsik an jalbixtaláb ani an junkux inik uxumtsik, okʼox neꞌech kin walkaꞌtsik tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios ké tatáꞌtsik. 


text:
Pos na Juan xu pujax tsích ti okʼtsitsik xan ti yejat ki kʼwajaytsik ani yabtsik a beltsi; por xin bachʼwaltsik an jalbixtaláb ani an junkux inik uxumtsik in beltsitsik jaꞌ. Por tatáꞌtsik, maske a chuꞌúmal jechéꞌ, yab a jilaꞌtsik ta walablom abal ka beltsitsik xowaꞌ in ulu. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an atʼax tʼojnaltsik (Mr. 12:1‑12; Lk. 20:9‑19) 


text:
<pb/>ʼKa achʼaꞌtsik jeye jechéꞌ kʼeꞌet an junbaxtaláb: Jun i dhabal chabál in tʼayaꞌ yán i akanlek i uba ani in mapuy; in tʼajaꞌ jun i balixtaláb abal kin watʼiy tajaꞌ an uba ani jun i púnchéy abal kin beletnaꞌ tajaꞌ an ubalom. ʼTayíl in matintsi jachanꞌ an ti aleláb kʼeꞌet i tʼojnaltsik ani jajáꞌ kʼale ów ti belal. 


text:
Tam tin bajaw xowkʼi neꞌech ti pitnal an uba, in abaꞌ cháb óx in tʼojnáliltsik abal kin kontsi jachanꞌ an tʼojnaltsik xowaꞌ in lujyal kin bachʼu an dhabal aleláb. 


text:
Por an mat chabáltsik in yakʼwaꞌ nin tʼojnáliltsik an dhabal aleláb, jún in chaꞌaw, jún in chemdhaꞌ ani jún in tʼujbay. 


text:
An dhabal aleláb in abaꞌ juní más yán i tʼojnaltsik ké tam tin jidhtal; por ejtaltsik yab bachʼwat alwaꞌ kʼal an mat aleláb. 


text:
<pb/>ʼTin okʼontal in abaꞌ nin chakámil, kom in chalpay enchéꞌ: “Neꞌech xónaꞌ kin kʼakʼnantsat tu chakámil.” 


text:
Por tam tin chuꞌutsik an chakámláb, an mat aleláb útsáxintsik enchéꞌ: “Jechéꞌ jaꞌich xi neꞌech ti dhabal tayíl, wana ki chemdhaꞌ abal wawáꞌ ki dhabalnaꞌ an aleláb.” 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos tam ka tsích an dhabal aleláb, ¿jantʼéy neꞌech ka tʼajtsintsik jachanꞌ an mat aleláb? 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ: ―Neꞌech kin chemdhaꞌ jachanꞌ an atʼax mat aleláb ani neꞌech kin matintsi kʼeꞌet i tʼojnaltsik jachanꞌ an ti aleláb, xi ka pidhan kʼál xowaꞌ jajáꞌ in lujyal kin bachʼu tam kin bajaw xowkʼi neꞌech ti pitnal an uba. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Yabxeꞌ jaykʼi a ajyámaltsik ban Tʼokat Dhuslab xin ulal enchéꞌ?:<pb/>An tʼujub xi pojká kʼal an kúbal atátsik,<br/>jaꞌich nin bajaw ka kʼwajay más ultaláb.<pb/>Jechéꞌ in tʼajámal an Okʼóxláb<br/>ani wawáꞌ i chuꞌtal jelti jun i pulek labandhaxtaláb. 


text:
Jaxtám tu utsáltsik, ke yab neꞌech ki kóꞌyattsik takʼnél kʼal na Dios; tokot neꞌech ka kʼwajaytsik takʼnél kʼal na Dios, xitaꞌ kin tʼajaꞌ xowaꞌ in léꞌ na Dios. 


text:
Xitaꞌ ka kwajlan ba jechéꞌ an tʼujub neꞌech ka muꞌkan ani xitaꞌ ka tʼuꞌchiyat kʼál, neꞌech ka jilan jelti pojodh. 


text:
<pb/>Tam ti an okʼlek páleꞌtsik ani an fariseotsik in achʼaꞌ an junbaxtaláb xin ulu na Jesús, in exbaytsik ke jajáꞌtsik kʼwajat ti tʼilnal. 


text:
In leꞌnaꞌtsik tám kin yakʼwaꞌ, por in jikʼnáltsik an atikláb, kom an atiklábtsik in belál ke na Jesús kʼal a Dios ti abnék ti tʼiltsix.<pb/>


text:
<pb/>―Xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i tomkixtaláb xi jun i pulek takʼix in tʼajaꞌ abal nin chakámil. 


text:
In abaꞌ nin tʼojnáliltsik abal kin kaniy xi kʼwajatichtsik kanidh, por jechéꞌtsik yab in leꞌnaꞌ ka kʼale. 


text:
In abaꞌ juní kʼeꞌet nin tʼojnáliltsik ani in utsaꞌ enchéꞌ: “Ka utsaꞌ xi kʼwajatichtsik kanidh abal tʼojojodhich u koꞌol an kʼapnél. Ka utsaꞌ abal chemdhatsich an bákatsik, an koꞌnéltsik xi kʼosdhaꞌ ani ejtalich kʼwajat tʼojojodh; ka utsaꞌ abal ka tsíchichtsik.” 


text:
ani xi kʼeꞌettsik, in yakʼwaꞌ nin tʼojnáliltsik an pulek takʼix, in atʼax tʼajtsitsik ani in chemdhaꞌ. 


text:
Tam ti an pulek takʼix in achʼaꞌ jechéꞌ, chakuy tʼajat ani in abaꞌ nin soldadojiltsik kin chemdhaꞌ jachanꞌ an chemdhax iniktsik ani abal kin tsiktsi tin bitsówil. 


text:
Tayíl in utsaꞌ enchéꞌ nin tʼojnáliltsik: “Ejtalich kʼwajat tʼojojodh abal an tomkixtaláb, por jachanꞌ xi kanidhtsik yab xónaꞌ in tomnál ka tsích. 


text:
Pos ki kʼaletsik pé xon tu xayꞌmanal an bél ani ka kaniy ban tomkixtaláb ejtalkʼi xitaꞌ ka elaꞌtsik.” 


text:
Kale tám an tʼójontsixtsik ban bél ani in junku ejtal xin elaꞌtsik, xi alwaꞌ iniktsik ani xi atʼax iniktsik. Anchanꞌ ti tsʼutsich an altá kʼal an atiklábtsik. 


text:
<pb/>ʼOchich tám an pulek takʼix kin chuꞌu xi kanidhtsik ani in chuꞌu jun i inik xi taꞌ jeye ti kʼwajat, por yab xeketlidh jelt xan tu xeketlinal jun xitaꞌ xu kʼalel ba jun i tomkixtaláb. 


text:
Ani in utsaꞌ enchéꞌ: “Jaꞌúb, ¿jan ta ochenek techéꞌ ani yab i xeketlidh jelt xan tu xeketlinal jun xitaꞌ xu kʼalel ba jun i tomkixtaláb?” Por yab tʼajat xataꞌ in ulu. 


text:
An pulek takʼix in utsaꞌ tám enchéꞌ xi kʼwajattsik ti tʼojojól: “Ka wikʼaꞌ bin akan ani bin kʼubak ani ka káldhaꞌ eléb ban jikʼwaxtaláb, xon ti neꞌech ti ukʼnal ani ti rechʼechʼél nin kamab.” 


text:
Pos yán tʼajat xi kanidhtsik, por wéꞌ tʼajat xi takudhtsik. An jalbixtaláb kʼal tin kwenta xu pidhnal an lej pulek takʼix romano (Mr. 12:13‑17; Lk. 20:20‑26) 


text:
<pb/>Kʼale tám an fariseotsik ani in tʼajaꞌ i káw abal kin aliy xan ti kin uwaꞌtsik kin tʼajaꞌ kin ulu jun xataꞌ yab alwaꞌ na Jesús ani anchanꞌ kin ejto kin ólnaꞌ. 


text:
Jaxtám tin abaꞌ cháb óx nin kidhtaltsik junax kʼal nin kidhtaltsik jeye na Erodes ani utsan enchéꞌ na Jesús: ―Okʼtsix, i choꞌób abal tsubax xowaꞌ a ulal ani a okʼtsixnál in lujtalkʼi xan tu takʼix na Dios ani yab a ódhál ti kwenta xantʼéy in ulal an iniktsik, pos yab a telál an iniktsik eblidhkʼi. 


text:
<pb/>Por na Jesús in chuꞌu abal kʼwajatkʼi ti taktamiyáb ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Kʼambixtsik, ¿jantʼókʼi tin taktamiyaltsik? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ: ―An lej pulek takʼix romano. Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos ka pidhaꞌ an lej pulek takʼix romano xowaꞌ in lujyal kin bachʼu ani ka pidhaꞌ na Dios xowaꞌ Jajáꞌ in lujyal kin bachʼu. 


text:
<pb/>Tam tin achʼaꞌtsik jechéꞌ, labantsik tʼajat. Jilan tám na Jesús ani kʼaletsik. An konoxtaláb kʼal tin kwenta max u ejel ti ít an chemélomtsik (Mr. 12:18‑27; Lk. 20:27‑40) 


text:
<pb/>Jayéchkʼi jachanꞌ a kʼítsá, kʼale ti álnáb na Jesús kʼal cháb óx i saduseotsik. Jechéꞌ an saduseotsik, in ulal ke an chemélomtsik yabich u ejel ti ít; jaxtám ti konyat enchéꞌ na Jesús: 


text:
<pb/>―Okʼtsix, na Moisés in ulu ke max jun i tomkidh inik ka chemech ani yab kin jilaꞌ i chakamtsik, nin kidháb yejat ka tomkin kʼal jachanꞌ an chemtsidh mímláb abal kin kóꞌoy i chakamtsik jelti max in chakámil nin kidháb xi chemech. 


text:
Pos alwaꞌich, kʼal wawáꞌ táꞌwiꞌik ti kʼwajat búk i kwitóltsik in kidhábkʼitsik. Xi jidhtal tomkin ani chemech. Kom yab in jilaꞌ in chakámiltsik, in jiltsi an tin tomtal nin chabtal kidháb. 


text:
Anchanꞌ jeye ti támun kʼal xin chabtal, kʼal xin oxtal ani anchanꞌ ti támun kʼal xi búk an kwitóltsik. 


text:
Tam ka ejech ti ít an chemélomtsik, ¿Kʼal jowaꞌ jáꞌ xi búk an kwitóltsik ti neꞌech ti tomikláb jachanꞌ an mímláb, abal ejtal an kwitóltsik in tomiknámal? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌtsik i ukʼpinék tʼajat ta kʼwajat, abal yab a exláltsik an Tʼokat Dhuslab nibal nin cháp na Dios. 


text:
Pos tam ka ejech ti ít an chemélomtsik, yabich neꞌech ti tomkinaltsik nibal neꞌech ti pidhnáb xitaꞌ abal ka tomkin, pos neꞌech ka kʼwajaytsik jelti nin tʼokat abatwálejiltsik na Dios xi kʼwajattsik walkʼiꞌ. 


text:
Por kʼal tin kwenta max u ejel ti ít an chemélomtsik, ¿yabxeꞌ a ajyámaltsik xan ti na Dios tin ulu, tam tin ulu enchéꞌ?: 


text:
“Nanáꞌ tin Diosil na Abraham, na Isák ani na Jakob.” Na Dios yab in Diosil i chemélomtsik, in Diosil xi kʼwajattsik ejat. 


text:
<pb/>Tam ti an atiklábtsik in achʼaꞌ jechéꞌ, labantsik tʼajat xan tin achʼaꞌ u okʼtsix na Jesús. An takʼixtaláb xi más uluts (Mr. 12:28‑34) 


text:
<pb/>Tam ti an fariseotsik in choꞌóbnaꞌ abal na Jesús tókʼnék in lujtalkʼi ani an saduseotsik yab in elaꞌ xan ti ka tókʼon, junkun an fariseotsik 


text:
<pb/>―Okʼtsix, ¿jowaꞌ jáꞌ an takʼixtaláb xi más uluts xi kʼwajat dhutsadh bin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―“Ka kʼakʼnaꞌ an Okʼóxláb na Diosil kʼal ejtal na itsích, kʼal ejtal na ejattal ani kʼal ejtal na chalab.” 


text:
Nin chabtal, in junwal jeye jelti xin jidhtal: “Ka kʼanidhaꞌ xi kʼeꞌettsik jelt xan ta kʼanidhál tabáꞌ.” 


text:
Jechéꞌ cháb an takʼixtaláb jaꞌich nin tujtal ejtal nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani xin jilám dhutsadh an tʼiltsixtsik. ¿Kʼal jitaꞌ kʼál tu chakámláb an Kristo? (Mr. 12:35‑37; Lk. 20:41‑44) 


text:
konyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy a chalpayaltsik kʼal tin kwenta an Kristo? ¿Kʼal jitaꞌ kʼál tu chakámláb? Tókʼoyat enchéꞌ: ―Kʼal an pulek takʼix Dabid. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi pé tám na Dabid, ti ijtsiyat kʼal an Tʼokat Ejattaláb kin bijiy tin Ajátik? Abal na Dabid in ulu enchéꞌ:<pb/> 


text:
An Okʼóxláb in utsaꞌ enchéꞌ nu Ajátik:<pb/>“Ki buxkan tu eját,<br/>asta ke Nanáꞌ tu átantsi ejtal xi ti atʼál.” 


text:
Pos max an pulek takʼix Dabid in bijiy tin Ajátik an Kristo, ¿jantʼókʼi pé tám ta ulaltsik ke an Kristo u chakámláb kʼal na Dabid? 


text:
<pb/>Ani kʼal ni jun xitaꞌ ti ejtowat ka tókʼoyat ani asta tam ti tám, jikʼeytsik ani ni jun xitaꞌ más konoxin xataꞌ.<pb/>


text:
<pb/>―An fariseotsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, in koꞌoltsik i awiltaláb abal kin wilaꞌ nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. 


text:
Jaxtám, ka exbantsitsik ani ka tʼajaꞌ ejtal xowaꞌ kin ulutsik; por yab ka wéwnaꞌ xowaꞌ in tʼajáltsik, pos jajáꞌtsik in okʼtsixnál jun xataꞌ ani kʼeꞌet xowaꞌ in tʼajál. 


text:
Pos in okʼtsixnáltsik xataꞌ xi tʼojláb tʼajat ani in utsál an atiklábtsik kin tʼajaꞌ; por jajáꞌtsik yab in tʼajál nibal elaꞌ wéꞌ, jelt tam jun xitaꞌ in tʼajál jun i kitáláb altsik ani in kitáyal xi kʼeꞌettsik, por jajáꞌtsik nibal elaꞌ in léꞌ kin takaꞌ. 


text:
Ejtal xowaꞌ in tʼajáltsik, in tʼajál abal ka chuꞌtat kʼal an atiklábtsik. Pos in kulbetnáltsik kin chʼatʼaꞌ bin píkʼib ani bin okób wetsik an Tʼokat Dhuslab, dhutsadh ba juntsik pejeꞌ i kʼudhkʼum. In kʼwajbáltsik in kʼudhkʼúmil kʼal más nakdhaꞌ in dhutseꞌlíl ké xi kʼeꞌet an atiklábtsik. 


text:
Xon tu tʼajnal i kʼapúxnich, in kulbetnáltsik ka buxkan xon ti más ultaláb ani ban atátsik xon tu tʼajnal an junkuntaláb, in kulbetnáltsik ka buxkan ban kʼwajtaláb xi ultaláb. 


text:
In kulbetnáltsik ka chapnédhá ti bél kʼal an atiklábtsik kʼal yantam i kʼakʼnaxtaláb ani ka bijyat ti okʼtsixtsik. 


text:
<pb/>ʼPor tatáꞌtsik yab yejat ka leꞌnaꞌ ke an atiklábtsik ti bijiy ta okʼtsix, pos jún tokot i Okʼtsix a koꞌoltsik, jaꞌich an Kristo. Ani ejtal tatáꞌtsik a kidhábkʼitsik. 


text:
Yab ka bijiy ta tátaꞌ ni jun xitaꞌ xi techéꞌ ti chabál, pos jún tokot a Tátaꞌ a koꞌoltsik, xi kʼwajat walkʼiꞌ. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Abal yab a walkál xi kʼeꞌettsik ka kʼwajách takʼnél kʼal na Dios. Pos nibal tatáꞌtsik yab a léꞌ ki kʼwajay takʼnél kʼal na Dios ani nibal a walkál xi kʼeꞌettsik ka kʼwajay takʼnél kʼal na Dios. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Abal a kʼántsal tin kʼimáꞌ an chemtsidh mímlábtsik ani tayíl, abal ki utsan ke i alwaꞌ iniktsik, a tʼajáltsik i nakdhaꞌ óláb. Jaxtám ti más púlek an yajtsiktaláb neꞌech ka bachʼutsik. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Tatáꞌtsik a lonyal i chabál ani i pujal abal ka okʼtsi jun xitaꞌ na belomtal ani tam ki beltsinich kʼal jun xitaꞌ, a tʼajálich ke jachanꞌ an inik ka kʼale más ban kʼibeltaláb ké tatáꞌtsik. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl, jokʼol junkiltsik! xa ulaltsik enchéꞌ: “Max jun xitaꞌ kin lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ kʼal tin bij an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, yab xataꞌ; por max kin lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ kʼal tin bij an oro xi kʼwajat tajaꞌ, yejat tám kin tʼajaꞌ xowaꞌ in ulu.” 


text:
¡I kʼwajattsik jelti max i jokʼol ani yab i chalpadh! Pos ¿jowaꞌ más uluts: an oro, o an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios xin tʼokwal an oro? 


text:
Ani a ulaltsik jeye enchéꞌ: “Max jun xitaꞌ kin lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ kʼal tin bij xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb, yab xataꞌ; por max kin lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ kʼal tin bij an pikbaxtaláb xi tajaꞌ kʼwajat, yejat tám kin tʼajaꞌ xowaꞌ in ulu.” 


text:
¡I kʼwajattsik jelti max i jokʼol ani yab i chalpadh! Pos ¿jowaꞌ más uluts: an pikbaxtaláb, o xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb xin tʼokwal an pikbaxtaláb? 


text:
Pos xitaꞌ in lej tsubkʼál jun xataꞌ kʼal tin bij xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb, yab tokotkʼi kʼwajat in lej tsubkʼál jun xataꞌ kʼal tin bij xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb, kʼálich jeye xowaꞌ kʼwajat tajaꞌ. 


text:
Xitaꞌ kin lej tsubkʼaꞌ jun xataꞌ kʼal tin bij an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, yab tokotkʼi kʼwajat in lej tsubkʼál jun xataꞌ kʼal tin bij an atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, in lej tsubkʼálich jeye kʼal na Dios xi kʼwajat tajaꞌ. 


text:
Aníl jeye, xin lej tsubkʼál jun xataꞌ kʼal tin bij an walkʼiꞌ, in lej tsubkʼálich jeye kʼal tin bij nin tʼokat kʼwajtal na Dios ani kʼal na Dios jeye, kom tajaꞌ u buxkanal. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Tatáꞌtsik a pidhál na Dios xowaꞌ in lujyal kin bachʼu kʼal an menta, an anís ani an komino, por yabtsik a tʼajál ti kʼij an takʼixtaláb xi más uluts, ke jaꞌich an lujattaláb, an yajnantsixtaláb ani ka belaꞌtsik na Dios. Jechéꞌ jaꞌich yejat ka tʼajaꞌtsik, por yab ka jilaꞌ ka pidhaꞌ xowaꞌ in lujyal na Dios. 


text:
¡Tatáꞌtsik, jokʼol junkiltsik, a tʼajáltsik xowaꞌ xi yab lej uluts, por yab a tʼajáltsik xowaꞌ xi más uluts. In junwal jelti max a dhikáltsik an chiꞌchim abal yab ka kʼutʼu, por jelti max a kʼutʼwaltsik an koꞌnél xin bij kameyo! 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Tatáꞌtsik a junwal jelti an baso ani an talab xi eblidhkʼi ti tʼakadh, abal alkʼidh ta itsích tokot a chalpómtsik an kwéꞌlách ani ka tʼajaꞌ xowaꞌ yab lujat. 


text:
Fariseotsik, tatáꞌtsik a junwal jelti max i jokʼol, okʼox ka tʼaktsi alkʼidh na basojil, na talábil ani tʼokatich jeye tám neꞌech ka jilkʼon xi eblidh. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Pos a junwaltsik jelti an jólimtaláb xi mukudh ani labidh u xalkʼanal eblidhkʼi, por alkʼidh tsʼutsat kʼal in beklék i chemélomtsik ani kʼal xowaꞌkichkʼi i atʼaxtaláb. 


text:
Anchanꞌtsik teye, eblidh, jelti max i lujat iniktsik, por alkʼidh ta itsích tokot a chalpómtsik i kʼambixtaláb ani i walastaláb. 


text:
<pb/>ʼ¡Chʼojontál a chuꞌbíl okʼtsixtsik ani fariseotsik xi kʼambix! Tatáꞌtsik a lejkintsal xon ti jolidh an tʼiltsixtsik ani a dhibyal nin chʼilábil an lujat iniktsik, 


text:
ani a ulaltsik enchéꞌ: “Max techéꞌak tu kʼwajat tam ti xeꞌchinék ni wejeꞌ pakéliltsik, yabak i tolmiyámal kin chemdhaꞌ an tʼiltsixtsik.” 


text:
<pb/>ʼ¡Tatáꞌtsik a kidhtal jelti an chan! Yab neꞌech ka ejto ka jekʼaꞌtsik abal yab ki kʼale ban kʼibeltaláb. 


text:
Jaxtám, Nanáꞌ neꞌech tu abtsi ti tʼiltsixtsik, ti chalpadhtsik ani ti okʼtsixtsik. Por tatáꞌtsik neꞌech ka chemdhaꞌ, taltsik neꞌech ka pajkʼiytsik ba peltsidh teꞌ, taltsik neꞌech ka chaꞌawtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani neꞌech ka kajnaꞌtsik bitsow ti bitsow. 


text:
Jaxtám, tatáꞌtsik i walbidh kʼal nin chemtal ejtal an lujat iniktsik xi chemdhats, asta tam ti chemdhá na Abel an lujat inik asta na Sakarías nin chakámil na Berekías, xi tatáꞌtsik a chemdhaꞌ tamchʼejélidh ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios kʼal xon tu kʼwajbáb an pikbaxtaláb. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke ejtal jechéꞌ an walastaláb neꞌech kin kitnaꞌ an atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij. Na Jesús in ukʼintsi an atiklábtsik xi Jerusalén (Lk. 13:34‑35) 


text:
<pb/>ʼ¡Atiklábtsik xi kʼwajíl Jerusalén, xa chemdhál an tʼiltsixtsik ani a tʼujbayal nin abatwálejiltsik na Dios xi abtsinal! ¡Yánílich tʼajat u leꞌnámal tu junkutsik, jelt xan ti jun i pákʼwlam kwitaꞌ in junkuwal nin tsʼitsik tʼám tin ál in sutsʼútsʼ, por yab a leꞌnaꞌ! 


text:
pos tu utsáltsik ke yabich neꞌech ki witsiy ti kin chuꞌutsik asta kin bajaw an kʼij tam tatáꞌtsik neꞌech ka ulu enchéꞌ: “Lábtʼajadh ti kʼwajat xi tál tin bij an Okʼóxláb.”<pb/>


text:
Kale na Jesús ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani tam ti neꞌchich, utukná kʼal nin exóbaliltsik ani tujey ti óltsinal xan ti kubadh an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. 


text:
Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Xoꞌ a chuꞌtaltsik ejtal jechéꞌ, por tsubax tu utsáltsik ke yab neꞌech ka jilkʼon ni jun i tʼujub tʼíꞌbáx. Ejtal neꞌech ka julpá. An exóltsik xi neꞌech ka waꞌchin tam neꞌchich ka ulich an pakwenib (Mr. 13:3‑23; Lk. 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Kʼaletsik tám ban chʼén Olibos ani tam ti na Jesús tajaꞌ ti buxúl, kʼale ti usnal chinatkʼi enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―Ti ku utsaꞌ, ¿jowkʼi neꞌech ka támun jechéꞌ? ¿Jantʼom exól neꞌech ki chuꞌu tam i tálich ani tam u kʼunelich an pakwenib? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka kóꞌoytsik i kwenta abal yab ti ki kʼambiytsik ni jun xitaꞌ. 


text:
Pos yán neꞌech ka tsích ti kʼambixtsik ani neꞌech kin ulu ke jajáꞌich nu Kristo ani yán neꞌech kin kʼambiy. 


text:
Neꞌech ka achʼaꞌtsik ke exom i péjéxtaláb ani ke ítich juní neꞌech ka tujey, por yab ki jikʼeytsik. Pos anchanꞌ koꞌol ka támun, por yabél jaꞌich an pakwenib. 


text:
Pos jun i kidhtaláb neꞌech ti péjéx kʼal kʼeꞌet i kidhtaláb ani jun i bitsow neꞌech ti péjéx kʼal kʼeꞌet i bitsow; neꞌech ka waꞌchin i kʼaꞌínab, i yawꞌláchtsik ani neꞌech ka léwékʼin an chabál putálkʼi. 


text:
Por ejtal jechéꞌ jaꞌich nin tujtal an yajtsiktaláb xi neꞌech ka támun. Jelti an chʼukʼuxtaláb xin achʼál jun i mímláb tam neꞌchich kin waꞌchiy i chakam. 


text:
<pb/>ʼNeꞌech tám ki pidhnátsik abal ki atʼax tʼajtsin, neꞌech ki chemdhátsik ani neꞌech ki atʼantsik kʼal ejtal an atiklábtsik kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta. 


text:
Tam jachanꞌ i kʼij, yán neꞌech kin jilaꞌtsik ti belom, neꞌech ka chákúxintsik ani neꞌech ka pídhnáxintsik jún ani jún ban awiltaláb. 


text:
Neꞌech ka waꞌchin yán i kʼambix tʼiltsixtsik, xi neꞌech kin ulu ke kʼal a Dios ti abadh ti tʼiltsix ani yán i atiklábtsik neꞌech kin kʼambiy. 


text:
Ani kʼal tin kwenta abal neꞌech tʼajat ka waꞌchin xowaꞌ yab alwaꞌ, yán neꞌech kin jilaꞌtsik ti kʼánídháx. 


text:
Ani jechéꞌ an alwaꞌ tʼilab kʼal tin kwenta xan tu takʼix na Dios, neꞌech ka tʼilan putálkʼi an kʼayꞌlá abal ka exlá kʼal ejtalkʼi an kidhtalábtsik; ani tám neꞌech ka ulchich an pakwenib. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ kin ajay jechéꞌ, kin exbay: Tam ka chuꞌutsik an kʼakʼadh atʼaxtaláb xin tʼilámal an tʼiltsix Daniel kʼwajatich xon tu kʼakʼnáb na Dios, 


text:
pos jachanꞌ i kʼij, neꞌech ka waꞌchin jun i kʼakʼadh yajtsiktaláb xi yab jaykʼi waꞌchinék asta ti tujenek an kʼayꞌlá, nibal más neꞌech ka waꞌchin jaykʼi anchanꞌ. 


text:
Max na Dios yab kin wéꞌmédhaꞌ jachanꞌ an pulek yajtsiktaláb, yab xitaꞌ neꞌech ka loꞌey; por kʼal tin kwenta in kʼánél xi Jajáꞌ in takwyámal, neꞌech kin wéꞌmédhaꞌ jachanꞌ an kʼij. 


text:
<pb/>ʼTam jachanꞌ i kʼij, max jun xitaꞌ ti ki utsaꞌtsik enchéꞌ: “Ka telaꞌ, jéꞌ kʼwajat an Kristo”, o “ka telaꞌ, núꞌ kʼwajat”, yab ka beltsi. 


text:
Pos neꞌech ka waꞌchin i kʼambixtsik xi neꞌech kin ulu ke jajáꞌich nu Kristo, o ke jajáꞌich xi abadh ti tʼiltsix kʼal a Dios. Neꞌech kin tʼajaꞌ i pakdhaꞌ exól ani i pakdhaꞌ labandhaxtaláb abal kin kʼambiy an atiklábtsik ani neꞌech kin leꞌnaꞌ kin kʼambiytsik max kin ejto asta xi takudhichtsik kʼal na Dios. 


text:
Jaxtám, max ki utsantsik enchéꞌ: “Ka telaꞌtsik, núꞌ kʼwajat ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh”, yab ki kʼaletsik ka chuꞌu; o max ki utsantsik: “Ka telaꞌtsik, jéꞌ kʼwajat altá”, yab ka belaꞌtsik. 


text:
Pos anchanꞌ jelt xan tu lamkʼil an léy asta xon tu kalel na kʼítsá ani asta xon tu ochel, anchanꞌ neye ti neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Xon ti kʼwajat an chemélom, tajaꞌ neꞌech ka junkun an tʼottsik. Xan ti neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik (Mr. 13:24‑37; Lk. 21:25‑33; 17:26‑30, 34‑36) 


text:
<pb/>ʼTámkʼi tam ka watʼéch jechéꞌ an yajtsiktaláb, na kʼítsá neꞌech ka jikʼwchin, na íchʼ yab neꞌech ka tajkʼan, na óttsik neꞌech ka kwajlan ani asta an pakdhaꞌ chápláb xi kʼwajat walkʼiꞌ neꞌech ka yoywat. 


text:
Neꞌech tám ka xalkʼan walkʼiꞌ nu exólil Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. Ejtal an kidhtalábtsik xi yab u belom xi kʼwajattsik ban kʼayꞌlá, neꞌech ka ukʼintsik tam tin chuꞌutsik Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, in tál ban tokow xi walkʼiꞌ kʼal ejtal nu cháp ani nu labidh tʼokát. 


text:
Neꞌech ku abaꞌ nu tʼokat abatwálejiltsik abal kʼal jun i chapik jutsuxtaláb i korneta kin junku xu takwyámaltsik putálkʼi, asta jun pakʼeꞌ jun pakʼeꞌ an kʼayꞌlá. 


text:
<pb/>ʼKa exbaytsik xowaꞌ okʼtsixtaláb in pidhnál an junbaxtaláb kʼal tin kwenta in akan an igo: Tam dhálamich nin kʼweꞌéltsik ani exom ti kalel nin xekél, a choꞌóbichtsik abal exomich ti kʼunel an kʼakʼal kʼij. 


text:
Anchanꞌ jeye, tam ka chuꞌutsik ejtal jechéꞌ, ka choꞌóbnaꞌtsik abal Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, kʼunatich i kʼij neꞌech kin tsích. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke ejtal jechéꞌ neꞌech ka támun tam yabél chemnek na kidhtaltsik xi jechéꞌ i kʼij. 


text:
<pb/>ʼPor kʼal tin kwenta xowkʼi jun bél ti neꞌech kin tsích, yab xitaꞌ in choꞌób, nibal an tʼokat abatwáletsik xi kʼwajat walkʼiꞌ, nibal nin Chakámil na Dios. Tokot in choꞌób na Dios an Tátaꞌláb. 


text:
<pb/>ʼAnchanꞌ xan ti támun tam ti xeꞌchin na Noé, anchanꞌ jeye ti neꞌech ka támun tam kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Jachanꞌ i kʼij, tam ti yabél tujenek an chapik ábal kʼij, an atiklábtsik in óntsal ti kʼapul ani ti uchʼal, ti tomkinaltsik ani ti pidhnax tin chakámiltsik abal ka tomkin, asta tam tin bajaw xowkʼi na Noé ti ochichich ban tan atá; 


text:
ani yab in exbaytsik asta tam ti ulchich an chapik áb ani chemechtsik ejtal. Anchanꞌ jeye ti neꞌech ka támun tam kin tsích juní Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. 


text:
Tam jachanꞌ i kʼij, cháb i iniktsik xi kʼwajat ti tʼojnal junax bin ale, jún neꞌech ka júná ani jún neꞌech ka jilan. 


text:
Por ka choꞌóbnaꞌtsik jechéꞌ, ke max jun i dhabal atá in choꞌób xowkʼi jun bél ti neꞌech ka ulich an kwéꞌ, yab neꞌech ka wayich ani yab neꞌech kin walkaꞌ ka ochich an kwéꞌ tin kʼimáꞌ abal ka kwéꞌyat. 


text:
Jaxtám, yab ki kʼwajaytsik teye ukʼpipidh, pos tam yabtsik a tʼílóm, neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. An tʼójontsix xi alwaꞌ ani an tʼójontsix xi yab alwaꞌ (Lk. 12:41‑48) 


text:
<pb/>ʼ¿Jitam jáꞌ an alwaꞌ tʼójontsix xin tʼajál xowaꞌ ka utsan, xu jilnal kʼal nin ajátik punkʼudh abal kin kʼapundhaꞌ xan ti yejat ejtal xi kʼwajat bin kʼimáꞌ an ajátikláb? 


text:
Kʼijidh abal an tʼójontsix xi ka elan kʼal nin ajátik tam ka witsiy, in tʼajál xowaꞌ jilnék kin tʼajaꞌ. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke neꞌech ka kʼwajbá kʼal nin ajátik abal kin beletnaꞌ ejtal xowaꞌ in koꞌol an ajátikláb. 


text:
Por max jachanꞌ an tʼójontsix jaꞌich jun i atʼax inik ani kin chalpay ke nin ajátik yab neꞌech ka witsiy jikʼat, 


text:
ka tujey kin atʼax tʼajtsitsik xi kʼeꞌet nin at tʼojnaltsik, ka kʼwajách ti kʼapul ani ti uchʼal kʼal an uchʼáltsik, 


text:
neꞌech ka pidhan jun i yajtsiktaláb púlek kʼal nin ajátik ani neꞌech ka kʼwajbá abal kin tamu jelt xan ti neꞌech kin tamu an kʼambixtsik. Tajaꞌ neꞌech ti ukʼnal ani ti rechʼechʼél nin kamab.<pb/>


text:
ʼXan tu takʼix na Dios, in junwal jelti láju i tsidhantsik xin téynaꞌ i tajbaxtalábtsik xu joltsinal ti gás ani kʼaletsik kin bachʼu an tomkinél inik. 


text:
Xi yabtsik chalpadh, tam tin júnaꞌ nin tajbaxtalábiltsik, yab in júnaꞌtsik i gás abal kin baltsi ti ít tam kin talaꞌ; 


text:
por xi chalpadhtsik, in júnámaltsik i boteya tsʼutsat kʼal i gás, yab tokotkʼi xi baltsidh nin tajbaxtalábiltsik. 


text:
Kom an tomkinél inik owéch ani yab u ulel, tujey ti onkʼal wayal ejtal an tsidhantsik ani tayíl wayichtsik. 


text:
Tam ti chʼejel akalich xónaꞌ, achʼatmé in kawidh káwintal jun xitaꞌ xin ulu kawidh enchéꞌ: “¡Náꞌich tál an tomkinél inik, ki kaletsik ka bachʼu!” 


text:
Utsan tám enchéꞌ an tsidhantsik xi chalpadh kʼal xi yabtsik chalpadh: “ti ku pidhaꞌ weye wéꞌ an ti gás abal exomich ti tepel ni tajbaxtalábil.” 


text:
Por tókʼon enchéꞌ an tsidhantsik xi chalpadh: “Yabaꞌ, xib yab tám neꞌech ka kidhey abal wawáꞌ nibal abal tatáꞌtsik. Más alwaꞌ ki kʼale ka chʼaꞌaytsik xon tu nujnal ani ka chʼaꞌay abal tatáꞌtsik.” 


text:
Por lejat xi bóꞌ an tsidhantsik kʼalnek ti chʼaꞌum an ti gás, ulich an tomkinél inik. An tsidhantsik xi taꞌ ti kʼwajat tʼojojodhtsik, ochichtsik jaꞌ junax kʼal an tomkinél inik ban tomkixtaláb ani tayíl mapyat an wiꞌleb. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yabtsik pé ki kʼwajay i ukʼpipidh, pos yabtsik a choꞌób xowkʼi jun bél ti neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik. An junbaxtaláb kʼal xi óx an tʼójontsixtsik 


text:
<pb/>ʼXan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i inik, xi tam ti neꞌchich ka kʼaléch píl bitsow, in kaniy nin tʼojnáliltsik ani in pidhaꞌtsik ti tumín kin tʼójondhaꞌ. 


text:
<pb/>ʼJún ti éb in pidhaꞌ boꞌ mil i patʼál tumín, jún chab mil ani xi jún in pidhaꞌ mil i patʼál tumín; pidhan juntsik ti éb xantikʼi ti chuꞌtat neꞌech kin ejto kin tʼójondhaꞌ ani tayíl, kʼale tám ów ti belal. 


text:
An tʼójontsix xin bachʼu boꞌ mil i patʼál tumín, in tʼajaꞌ i álimtaláb kʼal an tumín ani in átaꞌ anílkʼi in yaníl. 


text:
<pb/>ʼMás tayíl, witsiy nin ajátik jachanꞌ an tʼójontsixtsik ani tujey kin tʼajaꞌ i kwenta kʼal jajáꞌtsik. 


text:
Ulich okʼox xin bachʼúmal boꞌ mil i patʼál tumín, in pidhaꞌ nin ajátik bél boꞌ mil ani in utsaꞌ enchéꞌ: “Ajátik, boꞌ mil i patʼál tumín tin pidhaꞌ ani jéꞌ kʼwajat boꞌ mil más xu átaꞌ kʼál.” 


text:
Utsan enchéꞌ kʼal nin ajátik: “Alwaꞌ tʼajat, tatáꞌ i alwaꞌ tʼójontsix ani i lujat; kom a tʼójondhaꞌ alwaꞌ xowaꞌ wéꞌ tu pidhaꞌ, neꞌech tu pidhaꞌ más. Ki ochich ani ki kulbé kʼal nanáꞌ.” 


text:
Tayíl ulich jeye an tʼójontsix xin bachʼúm chab mil i patʼál tumín ani in ulu enchéꞌ: “Ajátik, tin pidhaꞌ chab mil i patʼál tumín ani jéꞌ kʼwajat chab mil más xu átaꞌ kʼál.” 


text:
Por tam ti ulich an tʼójontsix xin bachʼúmal mil i patʼál tumín, in utsaꞌ enchéꞌ nin ajátik: “Ajátik, nanáꞌ u choꞌób abal tatáꞌ kidhat tʼajat a konyal, ke i kʼójol xon ti yab i ómámadh ani a junkuwal nin walíl an tʼayabláb xon ti yab a bukʼúmal i iyaláb. 


text:
Tókʼoyat enchéꞌ kʼal nin ajátik: “Atʼax tʼojnal ani óbe, max a choꞌóbich abal in kʼójol xon ti yab in ómámadh ani u junkuwal nin walíl an tʼayabláb xon ti yab u bukʼúmal i iyaláb, 


text:
¿jantʼókʼi ti yab a kʼwajbaꞌ nu tumínal xon tu tʼójondháb abal tam kin witsiy, ku bachʼu nu tumínal kʼálich xowaꞌ in átámal?” 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal an ajátikláb xi taꞌ ti kʼwajattsik: “Ka kʼántsi xin koꞌol mil an patʼál tumín ani ka pidhaꞌ xin koꞌol láju i mil. 


text:
Pos xitaꞌ xin koꞌol, neꞌech ka pidhan ani neꞌech kin kóꞌoy más yán; por xi yab in koꞌol, neꞌech ka kʼántsin asta xowaꞌ in chalpayal in koꞌol. 


text:
Ani jechéꞌ an tʼójontsix xi yab xataꞌ ti alwaꞌ, ka káldhaꞌ eléb ban jikʼwaxtaláb, xon ti neꞌech ti ukʼnal ani ti rechʼechʼél nin kamab.” Xan ti neꞌech ti lújundháb an atiklábtsik 


text:
<pb/>ʼTam Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik kin tsích kʼal ejtal nu labidh tʼokát ani kʼal ejtal nu tʼokat abatwálejiltsik, tám neꞌech kin buxkan bu labidh tʼokat kʼwajtalábil abal tin takʼix. 


text:
Ejtal an atiklábtsik neꞌech ka junkun tu tamét ani tám neꞌech ku takuytsik, jelt xan ti an belkol borrego in kʼwajbál píl an borregotsik ani píl jeye an chibotsik. 


text:
An Pulek Takʼix neꞌech tám kin utsaꞌ enchéꞌ xi kʼwajattsik tin eját: “Jalaꞌichtsik, xi lábtʼajadhichtsik kʼal nu Tátaꞌ ani ka bachʼúchtsik xon ti neꞌech ta takʼix, xi bijtsidhich neꞌech ka takʼiy asta tam ti tujeykʼi an kʼayꞌlá. 


text:
Pos in kʼaꞌay ani tin kʼapundhaꞌtsik; in tsikey ani tin pidhaꞌtsik ti jaꞌ; in xeꞌchin jelti píl inik ani tin koydhaꞌtsik. 


text:
U yéntsi u kʼudhkʼúmil ani tin pidhaꞌtsik; in yawꞌlách ani tin álnaꞌtsik; in wikʼan ani i kʼaletsik ti kin álnaꞌ.” 


text:
Xi lujattsik neꞌech tám kin ulutsik enchéꞌ: “Ajátik, ¿jowkʼi ta kʼaꞌinek ani tu kʼapundhámal? O ¿jowkʼi ta tsikenek ani tu pidhámal ti jaꞌ? 


text:
¿Jowkʼi ta xeꞌchinék jelti píl inik ani tu koydhámal? O ¿a yéntsámal a kʼudhkʼúmil ani tu pidhámal? 


text:
Ani neꞌech ka tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal an Pulek Takʼix: “Tsubax tu utsáltsik, ke ejtal xowaꞌ a tʼajtsi jún nu at kidhábtsik, maske yab lej ultaláb, Nanáꞌ tin tʼajtsámaltsik.” 


text:
<pb/>ʼAn Pulek Takʼix neꞌech jeye tám kin utsaꞌ enchéꞌ xi kʼwajattsik tin kʼwatab: “Ki wixkʼintsik techéꞌ kʼal Nanáꞌ, atiklábtsik xi atʼax; ki kʼaléchtsik ban kʼamal xi yab jaykʼi u tepel xi kʼwajat tʼojojodh abal an lej atʼax ani abal nin tʼójontsixiltsik. 


text:
in xeꞌchin jelti píl inik ani yabtsik tin koydhaꞌ. U yéntsi u kʼudhkʼúmil ani yabtsik tin pidhaꞌ; in yawꞌlách ani in wikʼan ani yabtsik i kʼale tin álnaꞌ.” 


text:
Neꞌech tám kin ulutsik jeye enchéꞌ: “Ajátik, ¿jowkʼi ta xeꞌchinék ta kʼaꞌíl, ta tsikél, jelti píl inik, a yéntsal a kʼudhkʼúmil, ta yaꞌul, o ta wikʼnél ani yab tu tolmiyámal?” 


text:
Ani neꞌech ka tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal an Pulek Takʼix: “Tsubax tu utsáltsik, ke ejtal xowaꞌ yab a tʼajtsi ni jun xitaꞌ, maske jaꞌich xi yab lej ultaláb, yab jeye tin tʼajtsámaltsik Nanáꞌ.” 


text:
Jechéꞌtsik neꞌech ban yajtsiktaláb ani xi lujattsik neꞌech kin bachʼu an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal.<pb/>


text:
<pb/>―Jelt xan ta choꞌóbichtsik, téꞌ cháb a kʼítsá neꞌech kin bajúch in ajíb an paskwa; ani Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná abal kin chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
<pb/>Jachanꞌ i kʼij, an okʼlek páleꞌtsik, an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani nin okʼlékil an judíotsik, junkuntsik bin elébil nin kʼimáꞌ na Kayfás, nin okʼlékil an páleꞌtsik. 


text:
Tajaꞌ, in tʼajaꞌtsik i káw abal kin chalpay xan ti kin uwaꞌ kin yakʼwaꞌ na Jesús kʼal i kʼambixtaláb ani kin chemdhaꞌ. 


text:
Por in ulaltsik enchéꞌ: ―Yab ki yakʼwaꞌ tam exom an ajib abal yab ka kʼwajaytsik ti péjéx an atikláb. Jun i mímláb in joltsi ti niwiytaláb bin ókʼ na Jesús (Mr. 14:3‑9; Jn. 12:1‑8) 


text:
ani utukná kʼal jun i mímláb xin tsiꞌdhál jun i frasko xi tʼajadh kʼal i alabastro tsʼutsat kʼal i niwiytaláb xi kajbidh. Tam ti na Jesús kʼwajat ban mesa, joltsin an ti niwiytaláb bin ókʼ kʼal an mímláb. 


text:
Tam ti an exóbaltsik in chuꞌu jechéꞌ, chakuytsik ani in ulu enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ti odhná jechéꞌ an niwiytaláb? 


text:
<pb/>Achʼantsik kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ta itʼixbédháltsik jechéꞌ an mímláb? Jechéꞌ xowaꞌ tin tʼajtsi, alwaꞌ tʼajat. 


text:
Pos an chʼojontáltsik echʼekʼi neꞌech ka kʼwajay kʼal tatáꞌtsik, por Nanáꞌ yab echʼekʼi neꞌech kin kʼwajay kʼal tatáꞌtsik. 


text:
Xowaꞌ in tʼajaꞌ jechéꞌ an mímláb, tam tin joltsi an ti niwiytaláb bu tʼuꞌúl, jaꞌich abal ti kin tʼojojontsi an tu tʼuꞌúl abal ka kʼwajách tʼojojodh tam ka jolyat. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke xónꞌtikichkʼi ka tʼilan jechéꞌ an alwaꞌ tʼilab ba putálkʼi an kʼayꞌlá, neꞌech jeye ka tʼilan xowaꞌ in tʼajaꞌ jechéꞌ an mímláb abal ka chalpayat. Na Judas in ulu abal neꞌech kin chinat pidhnaꞌ na Jesús (Mr. 14:10‑11; Lk. 22:3‑6) 


text:
<pb/>Jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik, xu bijyáb ta Judas Iskariote, kʼale ti káw kʼal an okʼlek páleꞌtsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jáy i patʼál tumín neꞌech ti kin pidhaꞌtsik max tu pidhaꞌtsik an ta Jesús? Utsan tám kʼal an okʼlek páleꞌtsik abal neꞌech ka pidhan jun inik láju i patʼál tumín xi tʼajadh kʼal i plata. 


text:
Ani asta tam ti tám, na Judas in tuju kin aliy xan ti kin pidhnaꞌ na Jesús. An tʼokat kʼapúxnich xin jilaꞌ ka tʼajnal an Ajátikláb (Mr. 14:12‑25; Lk. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; 1 Ko. 11:23‑26) 


text:
<pb/>Tin jidhtal kʼítsájil an ajib tam u kʼapnal an pan xi yab jilbédhats kʼal an jilbédhaxtaláb kʼoye, an exóbaltsik utey ba na Jesús ani in konoytsik enchéꞌ: ―¿Jónꞌ ta léꞌ ki tʼojojoy an kʼapnél abal ka kʼapu an wiyadh borrego tin kwenta an paskwa? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ki kʼaletsik ban bitsow bin kʼimáꞌ jun i inik ani ka utsaꞌtsik enchéꞌ: “An Okʼtsix in ulu enchéꞌ: Exomich in bajwal an ora xowkʼi neꞌech kin chemdhá ani ba na kʼimáꞌ neꞌech ku kʼapu an kʼapnél kʼal tin kwenta an paskwa junax kʼal nu exóbaliltsik.” 


text:
<pb/>An exóbaltsik in tʼajaꞌ xan ti utsantsik kʼal na Jesús ani in tʼojojoytsik an kʼapnél abal tin kwenta an paskwa. 


text:
ani lejat kʼwajat ti kʼapultsik, in ulu enchéꞌ: ―Tsubax tu utsáltsik, ke jún ti éb xi tatáꞌtsik neꞌech ti kin pidhnaꞌ ban atiklábtsik xi tin atʼál. 


text:
<pb/>Tʼeꞌpintsik tám tʼajat ani tujey ti konoxtsik juntsik ti juntsik enchéꞌ: ―Ajátik, ¿awxeꞌ nanáꞌ? 


text:
<pb/>Tókʼon na Jesús ani in ulu enchéꞌ: ―Xitaꞌ xi kʼwajat ti kʼapul junax kʼal Nanáꞌ ban talab, jaꞌich xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ. 


text:
Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ku watʼnaꞌ ejtal xowaꞌ in ulal an Tʼokat Dhuslab kʼal Nanáꞌ tu kwenta; por ¡chʼojontál in chuꞌbíl an inik xi ti kin pidhnaꞌ! Másakwiꞌik alwaꞌ abal jajáꞌ max yabak waꞌchinék ti chakam. 


text:
<pb/>Káwin tám na Judas, xi kʼál ti neꞌech ka pidhná ani in ulu enchéꞌ: ―Okʼtsix, ¿nanáꞌxeꞌ? Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌ. 


text:
<pb/>Lejat kʼwajattsik ti kʼapul, na Jesús in téynaꞌ an pan ani in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios. In pejaꞌ tám an pan, in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani in ulu enchéꞌ: ―Ka bachʼutsik ani ka kʼapu, jechéꞌ jaꞌich nu tʼuꞌúl. 


text:
<pb/>Tayíl in téynaꞌ jun i lejab baltsidh kʼal i yajtsik uxnél, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios, in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka uchʼaꞌtsik ejtal ta éb jechéꞌ an yajtsik uxnél, 


text:
pos jechéꞌ, jaꞌich nu xichʼál xi neꞌech kin jalbílnaꞌ an ít lejkintaláb. Jaꞌich xi neꞌech ku wakʼlaꞌ tam kin chemdhá abal yán xitaꞌ tin alwaꞌbíl ani abal ka pakwlantsatich tin walastalábiltsik. 


text:
Pos tu utsáltsik ke yabich neꞌech kin witsiy ku uxtsi tin jaꞌlíl an uba asta kin bajaw xowkʼi neꞌech ku uchʼaꞌ kʼal tatáꞌtsik an ít yajtsik uxnél xon tu takʼix nu Tátaꞌ. Utsan na Pedro abal neꞌech kin ulu ke yab in exlál na Jesús (Mr. 14:26‑31; Lk. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38) 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ejtal tatáꞌtsik neꞌech ti kin jilaꞌtsik jechéꞌ i akal; pos an Tʼokat Dhuslab in ulal enchéꞌ: “Neꞌech ku chemdhaꞌ an belkol borregotsik ani neꞌech ka bukʼey an borregotsik.” 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsál ke jechéꞌ i akal, tam yabél dhájnék an pekʼel, óxíl neꞌech ka ulu ke yab tin exlál. 


text:
<pb/>Por utsan enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Maske kin utsan ke neꞌech kin chemdhá junax kʼal Tatáꞌ, yab neꞌech ku ulu ke yab tu exlál. Ani ejtal an exóbaltsik anílkʼi tin ulu. Na Jesús kʼale ti ól ban chakam aleláb xin bij Jetsemaní (Mr. 14:32‑42; Lk. 22:39‑46) 


text:
<pb/>Ulich tám na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ba jun i kubtaláb xin bij Jetsemaní ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ki buxkantsik techéꞌ, lejat Nanáꞌ in neꞌech núꞌ tin ól. 


text:
<pb/>In júnaꞌ na Pedro ani chablam nin chakámiltsik na Sebedeo ani tujey kin achʼaꞌ jun i pulek tʼeꞌpintaláb tin itsích. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―U achʼál tu ejattal jun i pulek tʼeꞌpintaláb xi neꞌech ku chémay. Ki jilkʼontsik techéꞌ ani yab ki wayichtsik. 


text:
<pb/>Kʼale tám na Jesús lej wéꞌ túꞌ aniꞌ, tudhlan kutúl asta chabál, ólan ani in utsaꞌ enchéꞌ na Dios: ―Tátaꞌ, max Tatáꞌ a léꞌ ka chuꞌu yab ku watʼnaꞌ jechéꞌ an yajtsiktaláb, neꞌech ka ejto ti kin wixkʼintsi; por yab ka tʼájan xan ti Nanáꞌ u léꞌ, ka tʼájan xan ti Tatáꞌ a léꞌ. 


text:
Witsiy tám xon ti kʼwajat nin exóbaliltsik ani u wayaltsik tin elaꞌ. In utsaꞌ tám enchéꞌ na Pedro: ―¿Yabtsik a ejto ka kuxuy ki kʼwajay ejat kʼal Nanáꞌ elaꞌ jun i ora? 


text:
Yabtsik ki wayich ani ki ólan abal yab ki átátsik kʼal an lej atʼax. Tsubax kʼejle ke na ejattal in léꞌ ka ólan, por na tʼuꞌúl yab likat. 


text:
<pb/>Kʼale juní tin chabtal, ólan ani in ulu enchéꞌ: ―Tátaꞌ, max koꞌol ku watʼnaꞌ jechéꞌ an yajtsiktaláb, ka tʼájan xan ti Tatáꞌ a léꞌ. 


text:
<pb/>Witsiy tám tin chabtal xon ti kʼwajat nin exóbaliltsik ani u wayaltsik juní tin elaꞌ, kom u mútʼnalichtsik tʼajat nin wal kʼal an akal. 


text:
Witsiy tám tin oxtal xon ti kʼwajat nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Xoꞌ awilich ka óntsitsik ta wayal ani ta koyol. In bajúch an ora xowkʼi Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná ban walablomtsik. 


text:
Ki chʼakáchtsik ani wanách; núꞌich tál xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá. Yakʼwan na Jesús (Mr. 14:43‑50; Lk. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Bél kʼwajat ti káw na Jesús tam ti ulich na Judas, xi jaꞌich jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik. Kʼal jajáꞌ, taꞌ ti tál yán i atiklábtsik teykodh kʼal i machéttsik ani i teꞌ. Abnéktsik kʼal nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani kʼal in okʼlékil an judíotsik. 


text:
Na Judas, xi neꞌech an ti pidhnax, in utsámalichtsik xowaꞌ exól neꞌech kin tʼajaꞌ, enchéꞌ tin utsámaltsik: ―Xi ku chʼuchʼbay, jaꞌich ka yakʼwaꞌtsik. 


text:
Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jaꞌúb, ¿jantʼókʼi ta tsiꞌnek? Uteytsik tám, in yakʼwaꞌ na Jesús ani in júnaꞌ ti wikʼnél. 


text:
<pb/>Por jún ti éb xi taꞌ ti kʼwajat kʼal na Jesús, in jixónaꞌ nin machétil ani in patíntsi tin xuchun jun in tʼojnálil an okʼlek páleꞌtsik. 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka taꞌpaꞌ an machét. Pos ejtal xu péjéxtsik kʼal i machét, kʼal i machét jeye ti neꞌech ka chemdhá. 


text:
¿Yab a choꞌób ke Nanáꞌ neꞌech ku ejto ku kontsi nu Tátaꞌ ani Jajáꞌ neꞌech ti kin abtsi xoꞌkʼi lajucháb i pakdhaꞌ kweneꞌ i tʼokat abatwáletsik abal ti kin loꞌo? 


text:
Por max ku tʼajaꞌ anchanꞌ, ¿jan ti neꞌech ka támun xowaꞌ kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab, ke anchanꞌ yejat ka támun? 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ, utsan enchéꞌ an atiklábtsik kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ta tsiꞌnektsik kʼal i machét ani kʼal i teꞌ abal ti kin yakʼwaꞌ, jelti max neꞌech ka yakʼwaꞌtsik jun in kwéꞌ? Tsudhey ka tsudhey in buxkanék kʼal tatáꞌtsik tin okʼtsix ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani yab jaykʼi tin yakʼwámaltsik. 


text:
Por ejtal jechéꞌ exom ti támnal abal ka tʼájan xan tin dhutsámal an tʼiltsixtsik ban Tʼokat Dhuslab. Támkʼi jachanꞌ, ejtal an exóbaltsik in jiloloy kwetém na Jesús ani kʼaletsik ti chinkʼonal. Na Jesús tin tamét an Junkulom Awiltaláb (Mr. 14:53‑65; Lk. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Xin tʼajaꞌtsik ti yákʼwal, in júnaꞌ na Jesús ba na Kaifás, nin okʼlékil an páleꞌtsik. Tajaꞌ, junkunék an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb ani nin okʼlékil an judíotsik. 


text:
Por na Pedro ów wéwnaxin asta bin elébil nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik. Ochich tajaꞌ ani buxkan kʼal an belkoltsik abal in léꞌ kin chuꞌu xan ti neꞌech ka kʼale ti okʼnal jechéꞌ. 


text:
<pb/>Nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, nin okʼlékil an judíotsik ani ejtal an Junkulom Awiltaláb, in ayaltsik xan ti kin uwaꞌ kin aniꞌ walbiy na Jesús abal kin ejtotsik kin ulu ka chemdhá. 


text:
Por yab in elaꞌtsik xan ti kin aniꞌ walbiy, maske yán i kʼambix ólnaxtsik ulich. Por tayíl ulich cháb i kʼambix ólnaxtsik, 


text:
xin ulutsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik in ulúm enchéꞌ: “Neꞌech ku ejto ku paku jechéꞌ an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani ku kubaꞌ ti ít ti óx a kʼítsá.” 


text:
<pb/>Chʼakay tám an okʼlek páleꞌ ani in konoy enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼéy a ulal kʼal jechéꞌ tin kwenta? ¿Jantʼéy in éy xi jechéꞌ i kʼwajat ta usnal? 


text:
<pb/>Por na Jesús yab tókʼon. Utsan tám enchéꞌ kʼal an okʼlek páleꞌtsik: ―Kʼal tin bij na Dios xi ejat, tu kontsal abal ti ku utsaꞌ max tatáꞌich lejtal ni Kristo xi Chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Nanáꞌ. Ani tu utsáltsik jeye, ke asta xoꞌ neꞌech tin chuꞌutsik Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, buxúl tin eját na Dios xi ejtal in ejtowal kin tʼajaꞌ. Ani neꞌech jeye ti kin chuꞌutsik tam in tál ban tokow xi walkʼiꞌ. 


text:
<pb/>Kom chakuy tʼajat an okʼlek páleꞌtsik, in michʼónaꞌ nin xekét xin kʼwajbím ani in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik in odhbijyalich na Dios kʼal xowaꞌ in ulal; yabich más i yéntsal ni jun i ólnax. Tatáꞌtsik a achʼaꞌ xan tin odhbijiy na Dios kʼal xowaꞌ in ulu, 


text:
ani in utsáltsik enchéꞌ: ―Kom Tatáꞌ i Kristo, ¡ti ku utsaꞌ xitaꞌ ti chaꞌaw! Na Pedro in ulu ke yab in exlál na Jesús (Mr. 14:66‑72; Lk. 22:56‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Tam ti jachanꞌ, lejat na Pedro buxúl bin elébil an atá, utukná kʼal jun i mímláb xu tʼójontsix tajaꞌ ani utsan kʼál enchéꞌ: ―Tatáꞌ junax teye ta xeꞌech kʼal na Jesús, xi Galilea u kʼwajíl. 


text:
<pb/>Por na Pedro in ulu ke yab aniꞌ tin tamét ejtal xi taꞌ ti kʼwajattsik, enchéꞌ tin ulu: ―Yab u choꞌób xantʼéy a tʼilál. 


text:
<pb/>Tam ti na Pedro neꞌchich ban wiꞌleb, chuꞌtat juní kʼal kʼeꞌet i mímláb ani an mímláb, in utsaꞌ enchéꞌ xi táꞌtsik ti kʼwajat: ―Jechéꞌ an inik junax jeye ti xeꞌech kʼal na Jesús, xi Nasaret u kʼwajíl. 


text:
<pb/>Más tayíl, utukná na Pedro kʼal xi táꞌtsik ti kʼwajat ani utsan enchéꞌ: ―Tsubax lejtal, tatáꞌ a kidhtal teye nin exóbaliltsik na Jesús, pos anílkʼi teye i káw jelti jajáꞌtsik. 


text:
<pb/>Tujey tám na Pedro kin lej tsubax ulu enchéꞌ: ―Yab u exlál jachanꞌ an inik. Ani támkʼi jachanꞌ, dhájan jun i pekʼel. 


text:
In chalpánaꞌ tám na Pedro xantʼéy ti usnék kʼal na Jesús: “Tam yabél dhájnék an pekʼel, óxílich a ulúmal ke yab tin exlál.” Na Pedro kale eléb ani ukʼin tʼajat kʼal i tʼeꞌpintaláb.<pb/>


text:
Tam ti tsudhey, ejtal nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani nin okʼlékil an judíotsik, in tʼajaꞌ i káw xan ti kin uwaꞌtsik abal kin chemdhaꞌ na Jesús. 


text:
In júnaꞌtsik wikʼadh na Jesús ani in pidhnaꞌ ba na Ponsio Pilato, xi jaꞌich an pulek awiltaláb. Xan ti chemech na Judas 


text:
<pb/>Tam ti na Judas xin tʼajaꞌ ti pidhnax an ta Jesús abal ka chemdhá, in chuꞌu abal walbiyatich na Jesús, in achʼaꞌ abal yab alwaꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ, in jalkʼuy nin chalab ani kʼale kin witsbantsi xi jun inik láju an tumín an okʼlek páleꞌtsik ani nin okʼlékil an judíotsik. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Nanáꞌ u walaꞌ abal u pidhnaꞌ ka chemdhá jun i inik xi yab walbidh. Por tókʼoyat enchéꞌ kʼal jajáꞌtsik: ―Wawáꞌ yab i kwenta xantʼéy a tʼajaꞌ. Tatáꞌich teye. 


text:
<pb/>In petʼnaꞌ tám na Judas an tumín ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, kʼale ani in palaꞌ tinbáꞌ. 


text:
<pb/>Nin okʼlékil an páleꞌtsik in penaꞌ an tumín ani in ulutsik enchéꞌ: ―Yab alwaꞌ ki baliy jechéꞌ an tumín xon tu taꞌpáb an pikbantsixtaláb, kom in jalbíl in chemtal jun i inik. 


text:
<pb/>In tʼajaꞌtsik tám i káw abal kin chʼaꞌay kʼal jachanꞌ an tumín jun i chabál xu bijyáb tin Chabálil i tʼojom pats, xon ti ka jolyat an píl iniktsik. 


text:
Ani anchanꞌ, támunich xan tin ulúmal enchéꞌ an tʼiltsix Jeremías: In bachʼutsik xi jun inik láju an patʼál tumín xi tʼajadh kʼal i plata, nin jalbíl an inik xi an israelitatsik in kʼwajbantsi, 


text:
ani kʼál tin chʼaꞌaytsik an chabál xu bijyáb tin Chabálil i tʼojom pats, jelt xan tin utsan kʼal an Okʼóxláb. Tam ti na Jesús kʼwajat tin tamét na Pilato (Mr. 15:2‑5; Lk. 23:3‑5; Jn. 18:33‑38) 


text:
<pb/>Na Jesús júná tin tamét an pulek awiltaláb ani konyat enchéꞌ kʼal an pulek awiltaláb: ―¿Tatáꞌxeꞌ nin Pulek Takʼíxal an judíotsik? Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Nanáꞌ. 


text:
<pb/>Ani tam ti nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani nin okʼlékil an judíotsik kʼwajat in walbiyal na Jesús, Jajáꞌ yab u tókʼnal. 


text:
<pb/>Por na Jesús yab kʼuchun, jaxtám ti labandhájich tokot an pulek awiltaláb ani yabich in choꞌób xantʼéy kin chalpay. Bijtsin na Jesús abal neꞌech ka chemdhá (Mr. 15:6‑20; Lk. 23:13‑25; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Pos alwaꞌich, tam exomich an ajib, an pulek awiltaláb in walkál jun i wikʼnél, xi ka kontsin kʼal an atiklábtsik. 


text:
ani tam ti an atiklábtsik taꞌ ti kʼwajat junkunék, konyattsik enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿Jitaꞌ a léꞌ ka chuꞌutsik ku walkaꞌ: na Barrabás o na Jesús xu bijyáb ti Kristo? 


text:
<pb/>Lejat na Pilato buxúl xon tu lújundhom, abná ti usnal enchéꞌ kʼal nin tomtal: “Yab ka tʼajtsi xataꞌ jachanꞌ an lujat inik, pos ti akal u kóꞌoy jun i kʼakʼadh watsib kʼal Jajáꞌ tin kwenta.” 


text:
<pb/>Por nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani nin okʼlékil an judíotsik, in pidhkáwliy an atiklábtsik abal kin konoy ka walkantsat ta Barrabás ani ka chemdhá na Jesús. 


text:
Tawnátsik juní kʼal an pulek awiltaláb ani konyattsik enchéꞌ: ―¿Jitaꞌ a léꞌ ka chuꞌutsik ku walkaꞌ xi jechéꞌ cháb? Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Na Barrabás. 


text:
<pb/>Konyattsik enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿Ani jantʼéy ku tʼajtsi na Jesús, xu bijyáb ti Kristo? Ejtal tókʼontsik enchéꞌ: ―¡Ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ! 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal an pulek awiltaláb: ―Pos, ¿jantʼom walastaláb in tʼajám? Por jajáꞌtsik in ulu juní kawidh enchéꞌ: ―¡Ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ! 


text:
<pb/>Tam tin chuꞌu na Pilato abal yab xataꞌ neꞌech kin exbay, tokot exomich in péjéxlindhál más an atiklábtsik, in abnaꞌ ka ikʼtsin ti jaꞌ, in tʼakaꞌ nin kʼubak tin tamét an atiklábtsik ani in ulu enchéꞌ: ―Nanáꞌ yab u léꞌ kin walbin kʼal nin chemtal jechéꞌ an lujat inik, tatáꞌtsik a choꞌób xantʼéy a tʼajál. 


text:
<pb/>Ani ejtal an atiklábtsik tókʼon enchéꞌ: ―¡Wawáꞌ ani ni chakámiltsik ku jilkʼon u walbidh kʼal nin chemtal! 


text:
<pb/>Na Pilato in walkaꞌ tám na Barrabás, in abnaꞌ ka lekbayat na Jesús ani in pidhnaꞌich tám abal ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
<pb/>Tayíl, nin soldadojiltsik an pulek awiltaláb in júnaꞌtsik na Jesús ban atá xon tu tʼajnal an lújundhaxtaláb, in junku ejtal an soldadotsik ani wiliyat na Jesús kʼal jechéꞌ an soldadotsik. 


text:
Kʼoꞌtsin tám tin kʼudhkʼúmil ani xeketliyat kʼal jun i kʼudhkʼum xi tʼunuyich tʼajat kʼal in chákníꞌ. 


text:
Kʼwajbantsat jeye bin ókʼ jun i kwetsotsól dhipadh kʼídh ani teykoyat ti teꞌ bin eját kʼubak. U tudhéltsik tám tin tamét na Jesús ani in labídhnáltsik enchéꞌ: ―¡Ki kʼwajay kʼijidh, Pulek Takʼíxal an judíotsik! 


text:
Tam ti okʼon ti labídhnáb, wékʼontsatich tám an ti chak kʼudhkʼum, kʼwajbantsat xi Jajáꞌ in kʼudhkʼúmil ani júnájich tám abal ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. Pajkʼiyat na Jesús ban peltsidh teꞌ (Mr. 15:21‑32; Lk. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Tam tu kalelichtsik, elan jun i inik xu kʼwajíl Sirene, xu bijyáb ta Simón ani tʼajtsin ti chápláb abal kin kitnantsi an ti peltsidh teꞌ xin neꞌdhál na Jesús. 


text:
<pb/>Ulichtsik tám ba jun i chabál xu bijyáb Gólgota. Ti tének káw, Gólgota, in léꞌ kin ulu: “In chabálil in beklék in ókʼ i chemélom inik.” 


text:
Tajaꞌ, pidhan na Jesús kin uchʼaꞌ i yajtsik uxnél xukʼudh kʼal i tsʼaꞌiktaláb; por tam tin lekaꞌ, na Jesús yab in leꞌnaꞌ kin uchʼaꞌ. 


text:
<pb/>Tam ti pajkʼidhich na Jesús ban peltsidh teꞌ, an soldadotsik ubátʼin abal kin wélchíxnantsi tin kʼudhkʼúmil na Jesús. Anchanꞌ ti támun jelt xan tin ulúmal an tʼiltsix enchéꞌ: “Ubátʼintsik abal ti kin wélchíxnantsitsik an tu kʼudhkʼúmil.” 


text:
Ani éb in ókʼ an peltsidh teꞌ, kʼwajbá jun i dhuslab xin ulal xantʼókʼi tin kwenta ti pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. An dhuslab in ulal enchéꞌ: “Jechéꞌ jaꞌich na Jesús, nin Pulek Takʼíxal an judíotsik.” 


text:
ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Tatáꞌ, xa ulal ke neꞌech ka paku an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani ti óx a kʼítsá neꞌech ka kubaꞌ ti ít, ka loꞌo xoꞌ tabáꞌ. Max Tatáꞌich lejtal ni Chakámláb kʼal na Dios, ki paꞌay xoꞌ ban peltsidh teꞌ. 


text:
<pb/>Anchanꞌ jeye tu labídhnáb kʼal nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, kʼal an fariseotsik, kʼal nin okʼlékil an judíotsik ani u útsáxtsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―In loꞌóm kʼeꞌet, por xoꞌ yab in ejto kin loꞌo tinbáꞌ. Max Jajáꞌich lejtal nin Pulek Takʼíxal an Israelitatsik, ka paꞌay xoꞌ ban peltsidh teꞌ abal ki belaꞌich. 


text:
Jajáꞌ in belál tʼajat na Dios, pos ka loꞌwat xoꞌ kʼal na Dios, max tsubax lejtal tu leꞌnáb; kom in ulal ke Jajáꞌ u Chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>An kwéꞌtsik xi taꞌ ti kʼwajattsik pajkʼidh junax kʼal Jajáꞌ, u odhbijixtsik jeye. Nin chemtal na Jesús (Mr. 15:33‑41; Lk. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30) 


text:
Tam ti wéꞌich óx i wákal, na Jesús in ulu kawidh enchéꞌ: ―Elí, Elí, ¿lama sabaktani? ―Ti tének káw, jechéꞌ in léꞌ kin ulu: Dios tu Ajátik, Dios tu Ajátik, ¿jantʼókʼi tin walbaꞌ? 


text:
<pb/>Taltsik xi tajaꞌ ti kʼwajat, in achʼaꞌ jechéꞌ ani in ulutsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik kʼwajat in tawnál an tʼiltsix Elías. 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ, jún ti éb xi taꞌ ti kʼwajattsik, kʼale adhik kin ikʼiꞌ jun i kwinim ani in axdhaꞌ ba jiliy jaytsik uxnél. In kʼwajbaꞌ bin tsúm jun i teꞌ ani in utuntsi na Jesús abal kin juchʼu. 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal xi kʼeꞌettsik: ―Jilaꞌ kʼwajat, wana ki chuꞌu max ka tsích ti loꞌwáb kʼal an tʼiltsix Elías. 


text:
Támkʼi jachanꞌ, an tolow kʼudhkʼum xi taꞌ ti palat ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, xílan asta tʼekʼat ani asta chaꞌat. An chabál léwékʼin, an pakdhaꞌ tʼujub pokʼchon, 


text:
jakʼpin xon ti jolidh an chemélomtsik ani ejdhá yán i chemélomtsik xin belámal na Dios tam ti xeꞌchinéktsik ejat. 


text:
Jechéꞌtsik, kale xon ti kʼwajattsik jolidh tam ti ejnekich ti ít na Jesús ani ochichtsik ban tʼokat bitsow Jerusalén, xon ti chuꞌtat kʼal yán i atiklábtsik. 


text:
<pb/>Tam ti an okʼlek soldadotsik ani xi táꞌ ti kʼwajattsik junax kʼal jajáꞌ ti belkol an ta Jesús, in chuꞌutsik léwékʼin an chabál ani ejtal xowaꞌ támun, jikʼeytsik tʼajat ani in ulutsik enchéꞌ: ―Tsubax lejtal, jechéꞌ an inik u Chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Táꞌ jeye ti kʼwajat i mímlábtsik ti ów telom, xin juniknámaltsik na Jesús asta Galilea ani in tʼójontsámaltsik. 


text:
Jéꞌ kʼwajat taltsik nin bij xi táꞌtsik ti kʼwajat, na María Magdalena; na María nin nánaꞌ na Jakobo ani na José; ani nin nánaꞌ nin chakámiltsik na Sebedeo. Jolyat na Jesús (Mr. 15:42‑47; Lk. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Tam ti exomich ti jikʼwchinal, ulich jun i tumínladh inik xu bijyáb ta José, xu kʼwajíl ban bitsow xin bij Arimatea, xin wéwnámal jeye na Jesús. 


text:
Jechéꞌ na José kʼale kin chuꞌu na Pilato ani in kontsi tin tʼuꞌúl na Jesús. Na Pilato in ulu ka pidhan. 


text:
ani in kʼwajbaꞌ ba jun i ít jólimtaláb, xi jajáꞌ in ulúmal ka cholkʼantsat ba jun i tʼujub chʼén. Tam tin paxkʼiyámich an jólimtaláb kʼal jun i yejcheꞌ tʼujub, kʼaléch tám. 


text:
Ani táꞌtsik jeye ti kʼwajat na María Magdalena ani na jún na María, buxutsik tin tamét an jólimtaláb. An soldadotsik in beletnál xon ti jolyat na Jesús 


text:
<pb/>Tam ti jun tsudhelom, xi jaꞌich tam watʼenekich xowkʼi tu tʼojojoyáb xowaꞌ u yéntsinal tam in kʼítsájil an koyóxnich, nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani an fariseotsik kʼaletsik kin chuꞌu na Pilato 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Payꞌlomláb, i chalpayámal ke jachanꞌ an kʼambix inik in ulúmal tam ti bél ejat, ke neꞌech ka ejech tin óxláb a kʼítsá. 


text:
Jaxtám, i konyal abal ka abnaꞌ ka beletná jachanꞌ an jólimtaláb asta ka watʼey xi óx a kʼítsá. Yab telab ka kʼale nin exóbaliltsik akal, kin kwéꞌeytsik nin tʼuꞌúl na Jesús ani tayíl kin utsaꞌ an atiklábtsik enchéꞌ: “Ejech ti ít.” Max ka támun anchanꞌ, jachanꞌ an kʼambixtaláb más tám púlek ké xi okʼox. 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Pilato: ―Táꞌ a koꞌol i soldadotsik. Ki kʼaletsik junax ani ka paxkʼiytsik alwaꞌ an jólimtaláb jelt xan ta choꞌóbtsik. 


text:
<pb/>Kʼaletsik tám ani in paxkʼiytsik alwaꞌ an jólimtaláb. In tsʼutsʼkʼiytsik alwaꞌ nin paxkʼíl jachanꞌ an jólimtaláb ani in jilaꞌ tajaꞌ ti belkol an soldadotsik.<pb/>


text:
Tam ti watʼéch in kʼítsájil an koyóxnich ani exomich ti tsudhél tin jidhtal kʼítsájil an semana, na María Magdalena ani na jún na María, kʼaletsik kin álnaꞌ xon ti jolidh na Jesús. 


text:
Jun jikʼtowál ti tujey ti léwékʼ an chabál. Jaꞌich abal jun in tʼokat abatwálejil an Ajátikláb paꞌinek walkʼiꞌ ani in wékʼoy an tʼujub xi kʼál ti paxkʼidh an jólimtaláb. Tayíl, buxkan ban tʼujub. 


text:
An tʼokat abatwále chʼaxixíl tʼajat jelt in tajáx i léy tam u lamkʼil ani nin kʼudhkʼúmil dhakniꞌ tʼajat jelti an chám. 


text:
<pb/>Tam ti chuꞌtat an tʼokat abatwáletsik kʼal an soldadotsik, an soldadotsik wipipilách kʼal i jíkʼib ani jilkʼontsik jelti max chemnek. 


text:
Utsan tám enchéꞌ an mímlábtsik kʼal an tʼokat abatwále: ―Yab ki jikʼeytsik. Nanáꞌ u choꞌób abal a ayaltsik na Jesús xi chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
Yab waꞌach techéꞌ, pos ejnek ti ít, jelt xan tin ulúmal. Jalaꞌ ka chuꞌutsik xon ti kʼwajbantsidh an tin tʼuꞌúl. 


text:
Ki kʼaletsik jikʼat ani ka utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: “Jajáꞌ chemech por ejech ti ít, okxinékich Galilea ani tajaꞌ neꞌech ka chuꞌutsik.” Jechéꞌ jaꞌich xowaꞌ koꞌol tu utsaꞌtsik. 


text:
<pb/>Kale tám an mímlábtsik jikʼatkʼi ban jólimtaláb, u jikʼéltsik por u kulbél; ani kʼaletsik jikʼat kin óltsi an exóbaltsik. 


text:
Lejat neꞌechtsik ti bél abal kin óltsi jechéꞌ an exóbaltsik, na Jesús in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal an mímlábtsik ani chapnédhátsik. Uteytsik tám an mímlábtsik ba na Jesús, in mulukʼnantsi tin akan ani tudhlantsik kutúl asta chabál abal kin kʼakʼnaꞌ. 


text:
Ani utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab ki jikʼeytsik. Ki kʼale ka óltsi an kidháblábtsik ke yejat ka kʼaletsik Galilea ani tajaꞌ neꞌech ti kin chuꞌutsik. Xowaꞌ in ulu an soldadotsik 


text:
<pb/>Lejat an mímlábtsik kʼale kin óltsi an exóbaltsik ejtal jechéꞌ, taltsik an soldadotsik xi taꞌ ti kʼwajat ti belkol, kʼale ban bitsow ani in óltsi nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ejtal xowaꞌ támnék. 


text:
Jechéꞌ an okʼlektsik, kʼale ti káw kʼal nin okʼlékil an judíotsik ani tam tin chalpayámichtsik xantʼéy neꞌech kin tʼajaꞌ, in pidhaꞌtsik tám yán ti tumín an soldadotsik 


text:
ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka ulutsik ke tam ti akal, lejat i kʼwajat ta wayaltsik, nin exóbaliltsik na Jesús ulich ani in kwéꞌeytsik nin tʼuꞌúl na Jesús. 


text:
Ani max an pulek awiltaláb kin choꞌóbnaꞌ abal i wayámadhtsik, wawáꞌ neꞌech ku káwin kʼal jajáꞌ abal yab xataꞌ ki utsantsik. 


text:
<pb/>In bachʼu tám an tumín an soldadotsik ani in tʼajaꞌ xan ti utsantsik. Ani anchanꞌ tin tʼilál an judíotsik asta xoꞌ. An punkʼuntsixtaláb xi jiltsin an abatwáletsik kʼal na Jesús (Mr. 16:14‑18; Lk. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23) 


text:
Utuknátsik tám kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―In pidhan ejtal ti awiltaláb ban walkʼiꞌ ani ban chabál. 


text:
Jaxtám, ki kʼaletsik putálkʼi an kʼayꞌlá ani ka okʼtsi an atiklábtsik xowaꞌ tu okʼtsámaltsik; ka pujaytsik tin bij an Tátaꞌláb, an Chakámláb ani an Tʼokat Ejattaláb. 


text:
Ka okʼtsitsik kin tʼajaꞌ ejtal xowaꞌ tu okʼtsámaltsik ka tʼajaꞌ ani ka choꞌóbnaꞌtsik ke Nanáꞌ in kʼwajat kʼal tatáꞌtsik malilíl i kʼij, asta kin bajaw an pakwenib. Anchanꞌ ka tʼájan.<pb/>


text:
Enchéꞌ ti kʼwajat dhutsadh xan ti tujey an alwaꞌ tʼilab kʼal tin kwenta xowaꞌ in tʼajaꞌ na Jesukristo, nin Chakámil na Dios. 


text:
<pb/>An tʼiltsix Isaías in jilám dhutsadh xowaꞌ na Dios in utsaꞌ nin Chakámil. Enchéꞌ tin jilaꞌ dhutsadh:<pb/>Neꞌech ku abaꞌ nu abatwálejil abal ka okxin xon ti neꞌech ki ulich.<pb/>Jajáꞌ neꞌech ti ki tʼojojontsi an ti bél.<pb/> 


text:
Achʼat in káwintal jun xitaꞌ ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh ani xu káw, in ulal kawidh enchéꞌ:<pb/>Ka tʼojojontsíchtsik tin bélil an Ajátikláb.<pb/>“Ka júnaꞌichtsik jun i xeꞌchintaláb alwaꞌ; abal anchanꞌ, ki kʼwajáchtsik tʼojojodh tam ka tsích an Ajátikláb.” 


text:
<pb/>Anchanꞌ ti támun tam ti ulich na Juan ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh. In pujyal tajaꞌ an atiklábtsik ani in utsál abal kin jilaꞌichtsik ti walablom. In utsál ka pujanichtsik abal ka pakwlantsatich tin walastalábiltsik kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Ejtal xu kʼwajíltsik ban bitsow Jerusalén ani xu kʼwajíltsik jeye ban kwentsaltsik xu takʼnal ban chabál xi Judea, u kʼaleltsik kin axtsi xowaꞌ in ulal na Juan. Tam kin lujutsik nin walastalábil, u pujyábichtsik tám kʼal na Juan ban waljaꞌ Jordán. 


text:
<pb/>Na Juan u xeketlinal kʼal i xeketláb xi tʼajadh kʼal in xiꞌíl an koꞌnél xu bijyáb kameyo ani in wikʼál nin tsukul kʼal i ótʼ. Nin kʼapwál, jaꞌich an pichʼichʼ ani an alteꞌ chiꞌik. 


text:
Jajáꞌ u tʼiltsix enchéꞌ: ―Wéꞌich u kʼibel ka ulich jun i inik xin koꞌol más i awiltaláb ké nanáꞌ. Nanáꞌ yab xataꞌ u éy nibal abal kin kutpan ku wiltsi tin wikʼáb nin pajab. 


text:
Nanáꞌ tu pujyámaltsik kʼal i jaꞌ, por Jajáꞌ neꞌech ti ki pujaytsik kʼal an Tʼokat Ejattaláb. Tam ti pujyat na Jesús (Mt. 3:13‑17; Lk. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Tam ti jachanꞌ i kʼij, kale na Jesús ban bitsow Nasaret, xu takʼnal ban chabál xi Galilea ani ulich ban waljaꞌ Jordán. Tajaꞌ ti pujyat kʼal na Juan. 


text:
Tam tu kalelich ban jaꞌ, na Jesús in chuꞌu ti jakʼpin an walkʼiꞌ ani in chuꞌu an Tʼokat Ejattaláb ti paꞌíl jelti jun i kukuꞌ ani buxkan tin éb Jajáꞌ. 


text:
Achʼatmé tám jun i káwintaláb túꞌ walkʼiꞌ. Xu káw in ulu enchéꞌ: ―Tatáꞌ tu Chakámil ani tu kʼanidhál tʼajat. In kulbél tʼajat kʼal Tatáꞌ. Taktamiyat na Jesús kʼal an lej atʼax (Mt. 4:1‑11; Lk. 4:1‑13) 


text:
<pb/>Tayíl, ijtsiyat na Jesús kʼal an Tʼokat Ejattaláb abal ka kʼale ban chabál xon ti yab kʼwajtsidh. 


text:
Kʼwajay tajaꞌ chab inik a kʼítsá akal i kʼij xon tu kʼwajíl an padhumtsik. Tajaꞌ, táꞌ jeye ti kʼwajat an lej atʼax abal ka taktamiyat kʼál na Jesús ani taꞌ jeye ti kʼwajat i tʼokat abatwáletsik xu tʼójontsáb kʼál na Jesús. Na Jesús in tujúch Galilea nin tʼojlábil (Mt. 4:12‑17; Lk. 4:14‑15) 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti balidhich na Juan ban wikʼaxteꞌ, na Jesús kʼale Galilea. In tʼilaꞌ tajaꞌ an alwaꞌ tʼilab xin ulal xan tu takʼix na Dios. 


text:
In ulu enchéꞌ: ―Xoꞌ in bajúch xowkʼi neꞌech ka tujéch ti takʼyáb an iniktsik kʼal na Dios. Ka jilaꞌichtsik ta walablom ani ka belaꞌichtsik an alwaꞌ tʼilab. Na Jesús in kaniy abal ti exóbal chéꞌ i jixom toꞌoltsik (Mt. 4:18‑22; Lk. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Jun i kʼij neꞌech ti belal na Jesús tin waltsik an pujal xi Galilea ani in chuꞌu na Simón junax kʼal nin kidháb Andrés, xi kʼwajat in petʼnáltsik nin jixáb an toꞌol ban jaꞌ, kom jajáꞌtsik u jixom toꞌol. 


text:
Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Wana ta exóbal kʼal Nanáꞌ. Tatáꞌtsik i jixom toꞌol, por xoꞌ neꞌech tu okʼtsi xan ti ka aliy an atiklábtsik xi neꞌech ti kin belaꞌ. 


text:
<pb/>In óntsi tám ti belal ani in chuꞌu na Jakobo junax kʼal nin kidháb Juan. Jajáꞌtsik u chakámláb kʼal na Sebedeo ani kʼwajattsik jeye balidh bin tanil ti patsʼkʼux tin jixáb an toꞌol. 


text:
In kaniytsik jeye abal ka junikná kʼál. In jilaꞌtsik tám nin tátaꞌ Sebedeo ban tan kʼal an tʼojnaltsik ani kʼaletsik kʼal na Jesús. Jun i inik xi ochadh kʼal i atʼax ejattaláb (Lk. 4:31‑37) 


text:
<pb/>Kʼaletsik tám ban bitsow Kapernaúm ani tam tin bajúch nin kʼítsájil an koyóxnich, na Jesús ochich ti okʼtsix ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. 


text:
Labantsik tʼajat xin achʼaꞌ xan tu okʼtsix na Jesús abal u okʼtsix kʼal yantam i awiltaláb ani yab jelti an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajat altá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, jun i inik xi ochadh kʼal jun i atʼax ejattaláb ani dhájaxin kawidh enchéꞌ: 


text:
<pb/>―¿Jantʼéy a léꞌ kʼal wawáꞌ, Jesús xi Nasaret? ¿I tsiꞌnekxeꞌ abal ti ku kʼibdhaꞌ? Nanáꞌ tu exlál ani u choꞌób ke Tatáꞌ i Tʼokat Chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Kʼwiyan tám enchéꞌ an atʼax ejattaláb kʼal na Jesús: ―¡Ki chamkʼan ani ki kale ba jechéꞌ an inik! 


text:
<pb/>An atʼax ejattaláb in wipipindhaꞌ chapik an inik, dhájan kawidh ani támkʼi ti kale ba jachanꞌ an inik. 


text:
Ejtal an atiklábtsik laban tʼajat ani u útsáxtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼéy in léꞌ kin ulu jechéꞌ xowaꞌ támun? ¿Jantʼom ít okʼtsixtaláb xin okʼtsixnál? ¡Abal Jajáꞌ in koꞌol i awiltaláb kin utsaꞌ ka kale an atʼax ejattaláb ani u axtsinal! 


text:
<pb/>Ejtal xowaꞌ in tʼajaꞌ na Jesús, jikʼatkʼi ti choꞌóbná kʼal ejtal xu kʼwajíltsik ban pulek chabál xi Galilea. Na Jesús in jeldhantsi tin mím na Pedro (Mt. 8:14‑15; Lk. 4:38‑39) 


text:
<pb/>Tam ti kaléchtsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, na Jesús kʼale bin kʼimáꞌ na Simón ani na Andrés, junikná kʼal na Jakobo ani na Juan. 


text:
Ochich tám xon ti kʼwajat an yaꞌul, in téynaꞌ bin kʼubak ani in dhayaꞌ. Tsusbél ti wékʼon an kʼakʼlách. Tayíl, kʼapundhá na Jesús kʼal an mímláb ani an junkiltsik jeye. Na Jesús in jeldhaꞌ yán i yaꞌultsik (Mt. 8:16‑17; Lk. 4:40‑41) 


text:
<pb/>Tam ti ochenekich na kʼítsá ani jikʼwchinékich, júntsin xon ti kʼwajat na Jesús ejtal an ti yaꞌultsik ani ejtal jeye xi ochadh kʼal i atʼax ejattalábtsik. 


text:
Jeldhá kʼal na Jesús yán i yaꞌultsik kʼal xowaꞌkich i yawꞌláchtsik xin koꞌol ani káldhantsat jeye yán ti atʼax ejattaláb xi kʼál ti ochadhtsik. Na Jesús u exláb kʼal an atʼax ejattalábtsik, jaxtám na Jesús yab in walkaꞌ kin ulutsik xitam jáꞌ jeye Jajáꞌ. Na Jesús xeꞌchin kin tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab ban chabál xi Galilea (Lk. 4:42‑44) 


text:
<pb/>Tam ti jun tsudhelom, bél tʼajat jikʼwax ti chʼakay na Jesús. Kale ban bitsow ani kʼale ti ól walteꞌ xon ti yab kʼwajtsidh. 


text:
<pb/>Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Wana ki álnaꞌ an píl kwentsaltsik xi utat abal ku tʼiltsitsik jeye an ti alwaꞌ tʼilab, pos jaꞌich tin tsiꞌnek techéꞌ ti kʼayꞌlá. 


text:
<pb/>Anchanꞌ ti xeꞌchin na Jesús ti tʼiltsix ban atátsik xon tu tʼajnal an junkuntaláb putálkʼi Galilea ani ti káldhantsix an ti atʼax ejattalábtsik. Na Jesús in jeldhaꞌ jun i inik xu yaꞌul kʼal an kʼwajat atʼax tʼítʼ (Mt. 8:1‑4; Lk. 5:12‑16) 


text:
<pb/>Utukná tám na Jesús kʼal jun i inik xu yaꞌul kʼal an kʼwajat atʼax tʼítʼ, tudhlan tin tamét na Jesús ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Max a léꞌ, neꞌech ka ejto ti kin jeldhaꞌ kʼal jecheꞌ an yawꞌlách xu koꞌol. 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Yab xitaꞌ ka óltsi xowaꞌ tu tʼajtsi. Tokot ki kʼale xon ti kʼwajat nin páleꞌil an israelitatsik abal ki chuꞌtat ani ka kʼwajbantsi na Dios an ti pikbantsixtaláb jelt xan tin ulúmal na Moisés abal kin choꞌóbnaꞌ ejtaltsik ke i jeléch. 


text:
<pb/>Por tam ti kʼaléch an inik, in tuju kin tʼiltsi xitaꞌkich xowaꞌ tʼajtsin kʼal na Jesús. Putálkʼi tin tʼilaꞌ. Jaxtám na Jesús yabich in ejto ka xeꞌchin tametláb ba ni jun i bitsow. U jilkʼonal xon ti yab kʼwajtsidh, por bélkʼi u utuknáb kʼal an atiklábtsik xi tál putálkʼi.<pb/>


text:
Tayíl, tam ti watʼenekich cháb óx a kʼítsá, witsiy juní na Jesús ban bitsow xi Kapernaúm. Tam ti choꞌóbná abal taꞌ ti kʼwajat ban atá xon tu kubél, 


text:
jikʼatkʼi ti junkun yán i atiklábtsik ke nibalich ejtidh tin tamét in wiꞌlébil an atá ani Jajáꞌ in tʼiltsaltsik tin káwintal na Dios. 


text:
Ulich tám i iniktsik xin tsiꞌdhál jun i yaꞌul inik xi yab in ejtowal ti belal. Kitámte tu tsiꞌdháb bin chaytéꞌil kʼal chéꞌ ti éb. 


text:
In léꞌwiꞌik kin ódhaꞌtsik altá xon ti kʼwajat na Jesús, por yab in ejtotsik abal taꞌ ti kʼwajat yán i atiklábtsik. Xowaꞌ in tʼajaꞌtsik tám, kʼadhiytsik tin éb an atá ani in wixkʼintsi wéꞌ tin jujúl. Tajaꞌ tin ódhaꞌ ani tin paꞌbaꞌ an yaꞌul kʼal nin chaytéꞌil asta xon ti kʼwajat na Jesús. 


text:
Tam ti na Jesús in chuꞌu xantʼéy in tʼajaꞌtsik, in choꞌóbnaꞌ abal u belnal kʼal jajáꞌtsik; jaxtám tin utsaꞌ enchéꞌ an inik: ―Jaꞌúb, na walastalábil pakwlantsidh ti kʼwajat. 


text:
<pb/>Táꞌ jeye ti buxutsik cháb óx i okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés xin chalpayaltsik enchéꞌ: 


text:
“¿Jantʼókʼi tu káw yab alwaꞌ jechéꞌ an inik? Abal u káw jelti max u Dios. Tokot a Dios in ejtowal ti pakwlantsix an ti walastaláb.” 


text:
Por na Jesús in choꞌóbnaꞌ xantʼéy u chalpantsáb kʼal an okʼtsixtsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi tin chalpantsal anchanꞌ? 


text:
¿Jowaꞌ más yab tʼojláb ku utsaꞌ an yaꞌul: “Na walastalábil pakwlantsidhich ti kʼwajat”, o ku utsaꞌ: “Ki chʼakay, ka dhayaꞌ na chaytéꞌil ani ki beley”? 


text:
Pos neꞌech tu xalkʼantsitsik ke Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, u koꞌol i awiltaláb techéꞌ ti chabál abal ku pakwlantsi i walastalábtsik. Utsan tám enchéꞌ an yaꞌul kʼal na Jesús: 


text:
<pb/>Chʼakay tám an inik, in dhayaꞌ nin chaytéꞌil ani kaléch tám tin tamét ejtal an atiklábtsik. Ejtal xi tajaꞌtsik ti kʼwajat, laban tʼajat, in pubédhantsaltsik tin bij na Dios ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Yab jaykʼi i chuꞌúmal jun xataꞌ jelti jechéꞌ. Na Jesús in kaniy na Lebí xu bijyáb jeye ta Mateo abal ka kʼale ti exóbal kʼal Jajáꞌ (Mt. 9:9‑13; Lk. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Tayíl, witsiy juní na Jesús bin waltsik an pujal ani tam ti an atiklábtsik utey xon ti Jajáꞌ kʼwajat, in okʼtsitsik. 


text:
Tam ti exomich ti watʼel ban bél, in chuꞌu jun i inik buxúl xon tu bachʼwáb an jalbixtaláb abal an chabál xi Roma. An bachʼkʼul tumín in bij ta Lebí, nin kwitólil na Alfeo. Utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Wana ta exóbal kʼal Nanáꞌ. Chʼakay tám na Lebí ani in wéwnaꞌ. 


text:
<pb/>Tayíl, na Jesús kʼwajat ti kʼapul bin kʼimáꞌ na Lebí junax kʼal nin exóbaliltsik, kʼal yán i bachʼkʼul jalbixtaláb ani kʼal an walablomtsik kom yán xitaꞌ kʼál ti wéwnadh. 


text:
Por an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios ani an fariseotsik, tam tin chuꞌu ti kʼapul na Jesús junax kʼal an walablomtsik ani kʼal an bachʼkʼul jalbixtaláb, in konoy enchéꞌ an exóbaltsik: ―¿Jantʼókʼi tu kʼapul na Okʼtsíxal kʼal an bachʼkʼul jalbixtaláb ani kʼal an walablomtsik? 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in achʼaꞌ xowaꞌ in ulutsik, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Xu yaꞌul, jaꞌich nin yéntsal an ilálix; xi yab u yaꞌul, yab in yéntsal. Anchanꞌ jeye, an walablomtsik jaꞌich xitaꞌ tin yéntsal. Jaxtám, Nanáꞌ yab in tsiꞌnek ku aliy xi xeꞌechtsik lujat, in tsiꞌnek ku aliy xi walbidhtsik abal ki jilaꞌichtsik ti walablom. Konyat na Jesús kʼal tin kwenta an kʼílixnich (Mt. 9:14‑17; Lk. 5:33‑39) 


text:
<pb/>Jun i kʼij, tam ti nin exóbaliltsik na Juan kʼílin ani nin exóbaliltsik jeye an fariseotsik, ulich cháb óx i atiklábtsik xon ti kʼwajat na Jesús abal ka konyat enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi tu kʼíl an fariseotsik, nin exóbaliltsik jeye na Juan ani na exóbaliltsik yabaꞌ? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Awxeꞌ neꞌech kin ejto ka kʼílintsik xi kanidh ba jun i tomkixtaláb tam bél kʼwajat an tomkinél inik kʼal jajáꞌtsik? ¡Yabaꞌ! 


text:
Por neꞌech kin bajaw an kʼij tam an tomkinél inik neꞌech ka wixkʼintsat ani neꞌchich jeye tám ka kʼílintsik. 


text:
<pb/>ʼYab xitaꞌ in patsʼkʼuyal i kʼej xeketláb kʼal jun pejeꞌ i ít kʼudhkʼum; pos an ít kʼudhkʼum, u muchel ani in michʼál más an kʼej kʼudhkʼum. 


text:
Nibal u balyáb an ít yajtsik uxnél ban kʼej ótʼ balixtaláb; pos max ka tʼajan anchanꞌ, an ít yajtsik uxnél in michʼál an kʼej ótʼ balixtaláb, neꞌech tám ka wakʼlan an yajtsik uxnél ani an ótʼ balixtaláb u kʼibchonal. Jaxtám ti yejat ka balyat an ít yajtsik uxnél ban ít ótʼ balixtaláb abal chablam yab ka kʼibchon. An exóbaltsik in puꞌwal i trigo tin kʼítsájil an koyóxnich (Mt. 12:1‑8; Lk. 6:1‑5) 


text:
<pb/>Jun i sábado, xi jaꞌich nin kʼítsájil an koyóxnich, na Jesús xeꞌech ba jun i aleláb xon ti tʼayadh i trigo ani nin exóbaliltsik in tuju kin puꞌu an trigo abal kin kʼapu. 


text:
Utsan tám enchéꞌ na Jesús kʼal an fariseotsik: ―Ka telaꞌ, ¿jantʼókʼi tin tʼajál i tʼojláb na exóbaliltsik xi yab alwaꞌ ka tʼajan tam in kʼítsájil i koyóxnich? 


text:
<pb/>Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Yabxeꞌ jaykʼi a ajyámaltsik xowaꞌ in tʼajaꞌ na Dabid junax kʼal nin juniktsik tam ti bél ejat na Abiatar, nin okʼlékil an páleꞌtsik? Kʼaꞌaytsik tʼajat ani yab in koꞌol xataꞌ kin kʼapu. 


text:
Jaxtám ti ochich na Dabid ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani in kʼapu an pan xi pikbantsidh na Dios maske yab jajáꞌ in bijtsíl kin kʼapu. Tokot in bijtsíl kin kʼapu an páleꞌtsik. Na Dabid yab u páleꞌ, por in kʼapu jachanꞌ an pan ani in pidhaꞌ jeye nin juniktsik. 


text:
<pb/>Utsantsik jeye enchéꞌ: ―Na Dios in jilaꞌ nin kʼítsájil an koyóxnich abal tin alwaꞌbíl an iniktsik ani yab abal kin kóꞌoy jelti jun i tʼojlixtaláb. 


text:
Jaxtám, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, u koꞌol i awiltaláb abal ku ulu xowaꞌ alwaꞌ ka tʼajan tam in kʼítsájil an koyóxnich.<pb/>


text:
Tayíl, ochich juní na Jesús ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani tajaꞌ, taꞌ jeye ti kʼwajat jun i inik xi mulkanék in kʼubak. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajat i atiklábtsik ti kwáchix abal u leꞌnáb ka chuꞌtat max na Jesús kin jeldhaꞌ an yaꞌul tin kʼítsájil an koyóxnich, pos max kin jeldhaꞌ, in chalpayaltsik tám kin ólnaꞌ. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ an atiklábtsik kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy alwaꞌ ki tʼajaꞌ tam in kʼítsájil an koyóxnich? ¿Ki tʼajaꞌ xowaꞌ alwaꞌ o xowaꞌ yab alwaꞌ? ¿Alwaꞌxeꞌ ki jeldhaꞌ an yaꞌultsik o ki walbaꞌ ka chemech? Por yabtsik in elaꞌ xan ti ka tókʼon. 


text:
Na Jesús chakuy ani tʼeꞌpin tam tin teloloy xi taꞌ ti bukúl abal yabtsik tʼajat in léꞌ kin exbay. In utsaꞌ tám enchéꞌ an inik xi mulkanék nin kʼubak: ―Ka lujku na kʼubak. In lujku tám ani jeley. 


text:
Kaletsik tám an fariseotsik ani kʼale ti junkunal kʼal in kidhtal na Erodes abal kin chalpaytsik junax xan ti kin uwaꞌ abal kin ejto kin chemdhaꞌ na Jesús. Junkun yán i atiklábtsik bin wál an pujal 


text:
<pb/>Por na Jesús kʼale bin wál an pujal junax kʼal nin exóbaliltsik ani wéwná kʼal yán i atiklábtsik xi tál Galilea. 


text:
Tam ti choꞌóbná ke na Jesús in tʼajál an pakdhaꞌ labidh labandhaxtaláb, ulich tám xon ti Jajáꞌ kʼwajat yán i atiklábtsik xi tál Judea ani xi tál Jerusalén, xi tál Idumea, xi tál tin ejtsím kalel kʼítsá kʼal an waljaꞌ Jordán ani xi tál jeye ban chabál xi Tiro ani Sidón. 


text:
Jaxtám na Jesús tin utsaꞌ nin exóbaliltsik abal kin kóꞌoy tʼojojodhich jun i tan xon ti ka balin max ka nichʼokʼná kʼal tin kwenta nin yaníl an atiklábtsik. 


text:
Kom yánich xitaꞌ in jeldhámal, ejtal an yaꞌultsik tokot u níxkʼáxtsik abal in léꞌ ka utey kin takaꞌ na Jesús. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajat xi ochadhtsik kʼal i atʼax ejattalábtsik. Tam ka chuꞌtat na Jesús kʼal jajáꞌtsik, u tudhlanal tin tamét na Jesús ani u dhajnal tʼilomtsik chapik enchéꞌ: ―¡Tatáꞌ i Chakámláb kʼal a Dios! 


text:
<pb/>Por utsantsik abal yab kin ulu xitam jáꞌ jeye na Jesús. Na Jesús in takuy xi lajucháb an abatwáletsik (Mt. 10:1‑4; Lk. 6:12‑16) 


text:
<pb/>Tayíl, kʼadhiy na Jesús ba jun i chʼén ani in kaniytsik xitaꞌ Jajáꞌ in leꞌnaꞌ abal ka junikná kʼál. Tam ti ulichtsik xon ti Jajáꞌ kʼwajat, 


text:
in takuy tám lajucháb i iniktsik abal ka xeꞌchin kʼal Jajáꞌ ani abal kin abaꞌtsik kin tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab. 


text:
na Jakobo kʼál nin kidháb Juan, xu chakámlábtsik kʼal na Sebedeo. Jechéꞌ cháb in bijiy jeye ta Boanerjes. Jechéꞌ an bijláb in léꞌ kin ulu, in chakámiltsik i junkil áb. 


text:
Na Andrés, na Felipe, na Bartolomé, na Mateo, na Tomás ani na Jakobo, xu chakámláb kʼal na Alfeo. Na Tadeo ani na Simón; jechéꞌ na Simón jaꞌich xu takʼnal kʼal an junkunél xu bijyáb kananista. 


text:
Takwyat jeye na Judas Iskariote, xi tayíl pidhnaxin an ta Jesús abal ka chemdhá. U usnal na Jesús ke in koꞌol in cháp an atʼax ejattaláb (Mt. 12:22‑32; Lk. 11:14‑23; 12:10) Tayíl, ochich na Jesús ba jun i atá junax kʼal nin exóbaliltsik. 


text:
Junkun juní yán i atiklábtsik ke asta nibalich u jolkʼanal ti kʼapul na Jesús ani nin exóbaliltsik. 


text:
Tam tin choꞌóbnaꞌtsik jechéꞌ nin at kidhtal na Jesús, kʼale ti ikʼtáb abal in chalpayaltsik max olmanék na Jesús. 


text:
<pb/>Ulich jeye an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios, xi táltsik Jerusalén ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an inik kʼwajat teykómte kʼal an lej atʼax, nin okʼlékil an atʼax ejattalábtsik ani kʼal tin cháp an lej atʼax tin káldhál an atʼax ejattalábtsik. 


text:
<pb/>Jaxtám tin kaniy na Jesús ka utey xon ti Jajáꞌ kʼwajat xin ulutsik anchanꞌ. In wiltsitsik tám cháb óx ti káw abal kin exbay an tsubaxtaláb, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Janti neꞌech kin ejto an lej atʼax kin káldhaꞌ tinbáꞌ xi kʼwajat bin itsích an iniktsik? 


text:
Max an atiklábtsik xu takʼnal ba jun i bitsow ka kʼéꞌáxin kweneꞌ ti kweneꞌ ani ka péjéxin kʼal in at kidhtal, jachanꞌ an bitsow neꞌech ka taley. 


text:
Max an lej atʼax ka kʼwajay ti péjéx kʼal in at atʼax, yabich neꞌech kin ejto ti okʼlek. Neꞌech ka okʼon nin awiltal. 


text:
<pb/>ʼNi jun xitaꞌ neꞌech kin ejto ka ochich bin kʼimáꞌ jun i likat inik ani kin kʼántsi xowaꞌ in koꞌol max yab kin wikʼaꞌ okʼox. Tokot neꞌech kin ejto kin kʼántsi xowaꞌ in koꞌol max kin wikʼaꞌ okʼox. 


text:
<pb/>ʼTsubax tu utsáltsik, ke na Dios neꞌech kin pakwlantsi ejtal tin walab an iniktsik ani an atʼax odhbijixtaláb jeye xu usnal. 


text:
Por xitaꞌ kin odhbijiy an Tʼokat Ejattaláb, yab jaykʼi neꞌech ka pakwlantsat kʼal na Dios; neꞌech ka jilkʼon walbidh malilíl i kʼij. 


text:
<pb/>Anchanꞌ tin ulu na Jesús kom u usnal ke Jajáꞌ in koꞌol jun i atʼax ejattaláb. Nin nánaꞌ ani nin kidhábtsik na Jesús (Mt. 12:46‑50; Lk. 8:19‑21) 


text:
<pb/>Ulich tám nin nánaꞌ ani nin kidhábtsik na Jesús, in abnaꞌ ka kantsin an ta Jesús ani jajáꞌtsik jilkʼon eléb. 


text:
Utsan tám enchéꞌ na Jesús kʼal xi taꞌ ti buxutsik wililíl xon ti Jajáꞌ kʼwajat: ―Na nánaꞌ ani na kidhábtsik taꞌ kʼwajat núꞌ eléb ani ti ayal. 


text:
<pb/>In telaꞌ tám xi taꞌ ti buxutsik wililíl ani in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌtsik jaꞌich xi kʼwajattsik jelti nu nánaꞌ ani jelti nu kidhábtsik. 


text:
Jun i kʼij, na Jesús tujey juní ti okʼtsix bin wál an pujal, junkun yán i atiklábtsik xon ti Jajáꞌ kʼwajat ani wiliyat. Jaxtám ti balin na Jesús ba jun i tan xi kʼwajat ban pujal ani buxkan, an atiklábtsik jilkʼon tin wál an pujal. 


text:
In okʼtsitsik tám yán xataꞌ, por kʼal i junbaxtalábkʼi. Tam ti exomich in okʼtsal, in utsaꞌtsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Ka achʼaꞌtsik jechéꞌ an junbaxtaláb xi neꞌech tu tʼiltsi: Jun i kʼij, kale jun i inik ti búkʼul iyaláb bin ale. 


text:
Taltsik an iyaláb kwajlan ban kʼídhlom, pakey an kʼídhtsik ani in paxkʼiy an tʼayabláb ani yab xataꞌ in kóꞌoy. 


text:
Por taltsik an iyaláb kwajlan xon ti alwaꞌ an chabál, ixkʼan, pakey ani labey tʼajat. Taltsik, kʼal jún tokot an iyaláb xi tʼayan, in kóꞌoy jun inik láju itsixlek; taltsik, ox inik ani taltsik, boꞌ inik. 


text:
<pb/>In utsaꞌtsik tám enchéꞌ xi taꞌ ti kʼwajattsik: ―Xitaꞌ in koꞌol nin ochʼoxtal alwaꞌ, kin exbay xowaꞌ u ulal. Xantʼókʼi tu okʼtsix na Jesús kʼal i junbaxtalábkʼi (Mt. 13:10‑17; Lk. 8:9‑10) 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti jilkʼonich kwetém na Jesús, konyat kʼal xi taꞌ ti kʼwajattsik jeye kʼunat junax kʼal xi lajucháb an exóbaltsik xantʼéy in léꞌ kin ulu jachanꞌ an junbaxtaláb xin ulu. 


text:
Utsantsik enchéꞌ: ―Tatáꞌtsik, ti pidhál na Dios ka choꞌóbnaꞌ xowaꞌ in koꞌol yab tejwaꞌ kʼal tin kwenta xan ti Jajáꞌ tu takʼix. Por xi yabtsik tin belál, tokot u okʼtsaltsik kʼal i junbaxtaláb. 


text:
Abal anchanꞌ, maske in chuꞌtaltsik, por jáykʼi max yab in chuꞌtal; in achʼáltsik, por yab in exbayal. Anchanꞌ yab neꞌech ka uteytsik kʼal Nanáꞌ abal ku pakwlantsi tin walastalábiltsik. Na Jesús in wilaꞌ xantʼéy in léꞌ kin ulu an junbaxtaláb kʼal tin kwenta an óm inik (Mt. 13:18‑23; Lk. 8:11‑15) 


text:
<pb/>Utsantsik jeye enchéꞌ: ―¿Yab a exbayaltsik jechéꞌ an junbaxtaláb? Pos max yab a exbayaltsik, ¿jan ti neꞌech ka ejto ka exbaytsik xi más an junbaxtaláb? 


text:
Xowaꞌ u támnal kʼal taltsik an atiklábtsik xin achʼál nin káwintal na Dios, in junwal jelt xan ti támun kʼal an iyaláb xi kwajlan ban bél. Tam in achʼámalich, u utuknáb kʼal an lej atʼax ani u tʼajnal kin ukʼtsi xowaꞌ in achʼámal. 


text:
Xowaꞌ u támnal kʼal xi kʼeꞌet an atiklábtsik, in junwal jelt xan ti támun kʼal an iyaláb xi kwajlan xon ti yab lej waꞌach an lukuk. In achʼál nin káwintal na Dios ani in bachʼwal kʼal i kulbétaláb. 


text:
Por eb itsíchkʼi, jaxtám ti yab u owel an kulbétaláb; pos tam kin tamu jun xataꞌ yajtsik o ka atʼantsik abal in bachʼúmal nin káwintal na Dios, in jiláltsik kin belaꞌ. 


text:
Xowaꞌ u támnal kʼal xi kʼeꞌettsik, in junwal jelt xan ti támun kʼal an iyaláb xi kwajlan ban kʼídhlom. In achʼáltsik nin káwintal na Dios, 


text:
por u chalpaxtsik tʼajat kʼal xowaꞌ in léꞌtsik kin tʼajaꞌ ani u kʼambiyábtsik kʼal an tumín abal in chalpayaltsik ke an tumín u kʼijidhmédhom. In léꞌtsik jeye tʼajat kin kóꞌoy ejtal xowaꞌ waꞌach. Jaxtám, max jaꞌich tokot in chalpómtsik echʼekʼi, in ukʼtsal nin káwintal na Dios ani yab u tʼájnal ni jun xataꞌ alwaꞌ ba jajáꞌtsik. 


text:
Por xowaꞌ u támnal kʼal xi kʼeꞌettsik, in junwal jelt xan ti támun kʼal an iyaláb xi kwajlan ban chabál xi alwaꞌ. Tam in achʼáltsik nin káwintal na Dios, in bachʼwal ani in beláltsik kʼal yantam in ejattal. Jechéꞌtsik in junwal jelti an tʼayabláb xi labey tʼajat. Taltsik, kʼal jún tokot an iyaláb xi tʼayan, in pidhnaꞌ jun inik láju itsixlek, taltsik in pidhnaꞌ ox inik itsixlek ani xi taltsik, in pidhnaꞌ boꞌ inik. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an tajbaxtaláb (Lk. 8:16‑18) 


text:
<pb/>Utsantsik jeye enchéꞌ: ―¿Awxeꞌ u letʼkʼoyáb jun i tajbaxtaláb abal ka paxkʼiyat kʼal jun i kajón o abal ka kʼwajbá bin ál i waytaláb? ¡Yabaꞌ! An tajbaxtaláb u letʼkʼoyáb ani u kʼwajbáb tʼekʼat abal ka tajbaxin alwaꞌ. 


text:
Pos yab waꞌach ni jun xataꞌ chinat xi yab neꞌech ka xalkʼá tayíl, nibal waꞌach ni jun xataꞌ yab tejwaꞌ xi yab neꞌech ka choꞌóbná. 


text:
<pb/>Utsantsik jeye: ―Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal xowaꞌ exom a achʼál. Max wéꞌ i chápláb ka tʼajaꞌtsik abal ka exbay, wéꞌ jeye neꞌech ki pidhantsik ka exbay kʼal na Dios. Por max yán i chápláb ka tʼajaꞌtsik, yán jeye neꞌech ki pidhantsik ani más tʼajat neꞌech ki pidhan ka exbaytsik kʼal na Dios. 


text:
Xin exbayaltsik, neꞌech ka tolmiyat más kʼal na Dios abal kin exbay; ani xi yab in lej exbayal, neꞌech ka tʼajan kin ukʼtsitsik kʼal na Dios xowaꞌ wéꞌ in exbayámal. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta an iyaláb xu pakel 


text:
<pb/>In ulu jeye enchéꞌ na Jesús: ―Xan tu takʼix na Dios in junwal jelti jun i inik xi kʼale ti óm bin ale. 


text:
Tam ómámadhich, neꞌech tám ka kʼaléch ti wayal ani tam ka tsudhey neꞌech ka chʼakay. Ani anchankʼi, tsudhél u tajkʼanal u watʼel an kʼij. Lejat an iyaláb u ixkʼanal ani u pubel, por jajáꞌ yab in choꞌób xan ti. 


text:
An chabál jaꞌich nin ixkʼandhál an tʼayabláb ani in pubedhál. Okʼox u xeknal, u wixnal ani tayíl u walim. 


text:
Tam kin bajúch nin yéjnék an tʼayabláb, an dhabal neꞌech tám kin junkuntsích an tin walíl abal in bajúmalich an kʼij ka junkuwat. An junbaxtaláb kʼal tin kwenta in itsích an mostasa (Mt. 13:31‑32; Lk. 13:18‑19) 


text:
<pb/>In óntsi ti káw ani in ulu jeye enchéꞌ: ―Neꞌech jeye tu tʼiltsitsik kʼeꞌet ti junbaxtaláb abal tu óltsi xan tu takʼix na Dios. 


text:
In junwal jelt in itsích an mostasa. Jechéꞌ, jaꞌich an iyaláb xi más tsʼitsik xu tʼaynal techéꞌ ti kʼayꞌlá, 


text:
por tam tʼayadhich, u ixkʼanal ani u pubel más ké xi kʼeꞌet an tʼayablábtsik. In kóꞌyal tʼajat pakdhaꞌ in kʼweꞌél, in kóꞌyal tʼajat i chalam ani an chʼichintsik in tʼajál tajaꞌ nin pákʼw. Xantʼókʼi tu okʼtsix na Jesús kʼal i junbaxtaláb (Mt. 13:34‑35) 


text:
<pb/>Anchanꞌ ti okʼtsintsik an ti tsubaxtaláb kʼal na Jesús. Yán i junbaxtaláb tʼiltsintsik jelti jechéꞌ abal ka okʼtsintsik xantikʼi kin ejtotsik kin exbay. 


text:
Tokot kʼal i junbaxtalábkʼi tin okʼtsaltsik, por nin exóbaliltsik, in wiltsal ejtal xowaꞌ in léꞌ kin ulu an junbaxtaláb tam kʼwajatichtsik kwetém. Na Jesús in kubdhaꞌ ti wawꞌnal an ikʼ ani ti múlákʼ an jaꞌ (Mt. 8:23‑27; Lk. 8:22‑25) 


text:
<pb/>Tam ti dhamúch jachanꞌ a kʼítsá, in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Wana ku watʼey jun pakʼeꞌ pujal. 


text:
<pb/>In jilaꞌ tám an atiklábtsik xi taꞌ ti kʼwajat bin wál an pujal ani kʼaletsik kʼal an tan xon ti kʼwajat balidh. Táꞌ jeye ti kʼwajat i atiklábtsik ba kʼeꞌet i tantsik ani kʼale jeye kin juniknaꞌ na Jesús. 


text:
Jun jikʼtowále ti tujey ti wawꞌnal jun i chapik ikʼ ani in múlákʼindhaꞌ an jaꞌ. Ochich an jaꞌ ban tan ke asta wéꞌich tʼajat ka tsʼutsich an tan kʼal an jaꞌ. 


text:
Na Jesús kʼwajat ti wayal ba jun i latsikʼláb tin kúx an tan. Bakyat tám kʼal nin exóbaliltsik ani utsan enchéꞌ: ―¡Okʼtsix! ¿Yabxeꞌ a ódhál ti kwenta max ku lupun? 


text:
<pb/>Chʼakay tám na Jesús in kʼwiyaꞌ an ikʼ ani in utsaꞌ enchéꞌ an pujal: ―¡Ki chamkʼan! ¡Yabich ki kʼuchun! Támkʼi ti kublan ti wawꞌnal an ikʼ ani jilkʼon chamamadh tʼajat. 


text:
Utsan tám enchéꞌ an exóbaltsik kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ta jikʼéltsik ani jantʼókʼi ti yabtsik tin belál? 


text:
<pb/>Jikʼeytsik tʼajat ani u útsáxtsik jún ani jún enchéꞌ: ―¿Jantʼom awiltaláb in koꞌol jechéꞌ an inik abal u axtsinal tam kin tawnaꞌ an ikʼ ani an pujal?<pb/>


text:
Tam ti na Jesús exomich ti kalel ban tan, ulich jun i inik xi kʼwajat ochadh kʼal i atʼax ejattaláb. Jajáꞌ tál xon tu jolyáb an chemélomtsik 


text:
abal tajaꞌich u kʼwajíl; kom watʼats ti olmanékich, yabich u ejtowáb ka yakʼwan, nibal ka wikʼan kʼal i patʼál. 


text:
Yantalich wikʼtsidh tin akan ani tin kʼubak kʼal i patʼál, por táyidh in tʼapyal ani in muꞌwal an patʼál. Kʼal ni jun xitaꞌ tu ejtowáb ka átá. 


text:
Akal i kʼij u xeꞌchinal ti dhajnal ban chʼénlom, ban jólimtaláb ani in chʼojbédhál tinbáꞌ kʼal i tʼujub. 


text:
Ani kawidh ti utsan enchéꞌ na Jesús: ―Jesús, xi Chakámláb kʼal na Dios xi púlek tʼajat, ¿jantʼéy a léꞌ kʼal nanáꞌ? Tu kontsal kʼal tin bij na Dios abal yab ti kin lej watʼpintsi an ti yajtsiktaláb. 


text:
<pb/>Anchanꞌ tin ulu abal kʼwajatich ti usnal enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Atʼax ejattaláb, ki kale ba jechéꞌ an inik! 


text:
<pb/>Konyat tám enchéꞌ an atʼax ejattaláb kʼal na Jesús: ―¿Jan ta bij? Jajáꞌ tókʼon enchéꞌ: ―Nanáꞌ u bij Lejión, kom yán tʼajat tu éb. 


text:
<pb/>Pakabédhá tʼajat na Jesús kʼal jún ti éb an atʼax ejattaláb abal yab ka abantsik píl chabál ti kʼwajíl. 


text:
pakabédhá na Jesús kʼal ejtal an atʼax ejattalábtsik enchéꞌ: ―Ti ku walkaꞌ ku ochich ban olomtsik xi núꞌ xeꞌech. 


text:
<pb/>Tokʼontsat tám kʼal na Jesús xowaꞌ in konoytsik, kale tám an atʼax ejattalábtsik ban inik ani ochich ban olomtsik. Chab mil xónaꞌ in yaníl an olomtsik, bololól ti kʼale adhik ban chʼén, in petʼnaꞌ tinbáꞌ ban pujal ani tajaꞌ ti lupuntsik. 


text:
<pb/>Ájláchtsik tám an belkol olomtsik, kʼale ban bitsow ani bin waltsik an bitsow abal kin tʼiltsi an atiklábtsik xantʼéy támun. An atiklábtsik xu kʼwajíl ba jachanꞌ an bitsow kʼaletsik tám kin chuꞌu xantʼéy támnék. 


text:
Tam ti ulichtsik xon ti kʼwajat na Jesús, chuꞌtat an inik xi teykómtewiꞌik kʼal an atʼax ejattalábtsik, buxúlichkʼi, xeketlidhich ani juntam anikʼijich. Jikʼey an atiklábtsik xi ulich ti telom. 


text:
Xin chuꞌutsik xantʼéy támun kʼal an inik xi kʼwajatwiꞌik teykómte kʼal an atʼax ejattalábtsik ani xantʼéy jeye támun kʼal an olomtsik, jaꞌich kʼál ti tʼiltsin an atiklábtsik xi ulich. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús exomich ti ochel ban tan, an inik xi teykómtewiꞌik kʼal an atʼax ejattaláb in pakabédhaꞌ na Jesús abal ka júná jeye kʼal Jajáꞌ. 


text:
Por na Jesús yab in leꞌnaꞌ, tokot in utsaꞌ enchéꞌ: ―Ki kʼaléch ta kʼimáꞌ xon ti kʼwajat na jaꞌúbtsik, ka tʼiltsi ejtal xantʼéy ti tʼajtsámal an Okʼóxláb ani xan ti kóꞌontsámal ti yajnantsixtaláb. 


text:
<pb/>Kʼale an inik ani tujey tám kin tʼiltsi an atiklábtsik xu kʼwajíl ba xi láju an bitsowtsik xu takʼnal Dekápolis an ti pakdhaꞌ labidh labandhaxtaláb xowaꞌ tʼajtsin kʼal na Jesús. Tam tin achʼaꞌtsik xowaꞌ tʼiltsin, labantsik tʼajat. Nin tsidhánil na Jairo ani an mímláb xin taktsi tin kʼudhkʼúmil na Jesús (Mt. 9:18‑26; Lk. 8:40‑56) 


text:
<pb/>Ochich tám na Jesús ban tan ani tam ti ulich juní jun pakʼeꞌ pujal, yán i atiklábtsik junkun wililíl xon ti kʼwajat na Jesús. 


text:
Ulich jun i inik xin bij ta Jairo xu okʼlek jeye ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. Tam ti chuꞌtat na Jesús, tudhlan na Jairo tin tamét 


text:
ani pakabédhá enchéꞌ: ―Nu tsidhánil exomich ti chemel, jalaꞌ ka puntsi an ta kʼubak bin tʼuꞌúl abal ka jeley ani yab ka chemech. 


text:
<pb/>Kʼale tám na Jesús kʼal na Jairo ani yán kʼale ti juniknax. Kʼal nin yaníl an atiklábtsik, u nichʼokʼnábich tʼajat na Jesús. 


text:
Táꞌ jeye ti kʼwajat jun i mímláb xin kidhbayámalich lajucháb i tamub ti yaꞌul kʼal i lakúmtaláb ani yab u jelél. 


text:
In watʼnámalich tʼajat yajtsik kʼal yán i ilálixtsik, in pakúmalich ejtal nin tumínal ti ilálnal, por yab u elábmél; más tokot yawꞌláchich. 


text:
An mímláb in achʼámal an pakdhaꞌ labidh labandhaxtaláb xin tʼajál na Jesús ani in chalpayal enchéꞌ: “Max ku ejto ku taktsi tin kʼudhkʼúmil, neꞌech kin jeley.” Jaxtám ti utey tin yaníl an atiklábtsik xi taꞌ ti tál, in utuknaꞌ na Jesús tin kúx ani in taktsi tin kʼudhkʼúmil. 


text:
Na Jesús in achʼaꞌ abal jeley jun xitaꞌ kʼal an chápláb xin koꞌol, chawꞌkʼin ani konoxin enchéꞌ: ―¿Jitaꞌ tin taktsi tu kʼudhkʼúmil? 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―A telálich pé jéꞌ kʼwajat yán i atiklábtsik ti kʼichʼkʼóm, ani ¿bél a konyal xitaꞌ ti takaꞌ? 


text:
Utey tám an mímláb ani tudhlan tin tamét na Jesús u wipipíl kʼal i jíkʼib abal in choꞌób xantʼéy támnék kʼal jajáꞌ. An mímláb in utsaꞌ ejtal na Jesús kʼal tin kwenta xowaꞌ in tʼajám. 


text:
Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Mímláb, i jeley abal i belmách. Awil ki kʼaléch tsububudh a itsích, i jeléch kʼal an yawꞌlách xa koꞌolwiꞌik. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús bél kʼwajat ti tʼilom, ulich cháb óx i iniktsik xi tál tin kʼimáꞌ na Jairo ani utsan enchéꞌ: ―Na tsidhánil chemech, yabich ka tʼojliy an Okʼtsix. 


text:
<pb/>Na Jesús in achʼaꞌ xowaꞌ ulwat ani in utsaꞌ enchéꞌ na Jairo: ―Yab ki kʼwajay ta chalpax, ka belaꞌ tokot abal Nanáꞌ neꞌech ku ejto tu tolmiy. 


text:
<pb/>Kʼale tám na Jesús kʼal na Jairo ani tokot in walkaꞌ ka junikná kʼal na Pedro, na Jakobo ani na Juan, nin kidháb na Jakobo. 


text:
Tam ti ulich bin kʼimáꞌ jachanꞌ an inik xu okʼlek ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb, in achʼaꞌ abal kʼíbalich tʼajat an ukʼil ani an dhajal abal chemech an tsidhan. 


text:
Ochich tám na Jesús ban altá ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ta ukʼnaltsik ani ta dhajnaltsik? An tsidhan yab chemnek, u wayalkʼi ti kʼwajat. 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik in labídhnaꞌkʼi tokot na Jesús. Utsantsik tám kʼal na Jesús abal ka kale ejtal eléb, ochich ban altá xon ti kʼwajat an tsidhan junkímte kʼal an tátaꞌláb, an nánaꞌláb ani xi kʼalnek an ti junkiltsik. 


text:
In téynantsi tám tin kʼubak an tsidhan ani káwin arameo enchéꞌ: ―Talita, kumi. Ti tének káw, in léꞌ kin ulu: Tsidhan, ki chʼakay. 


text:
<pb/>Támkʼi ti chʼakay ani beley jachanꞌ an tsidhan xin koꞌol lajucháb i tamub ani ejtaltsik xin chuꞌu jechéꞌ, labantsik tʼajat. 


text:
Por utsantsik tʼajat kʼal na Jesús abal yab xitaꞌ kin tʼiltsi xowaꞌ in tʼajaꞌ ani utsan kin pidhaꞌ ti kʼapul an tsidhan.<pb/>


text:
Tam tin bajúch nin kʼítsájil an koyóxnich, kʼale ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb ani kʼwajay ti okʼtsix. Kʼal yán i atiklábtsik ti axtsin xowaꞌ in ulu ani labantsik tʼajat. U útsáxtsik jún ani jún enchéꞌ: ―¿Jónꞌ ti kʼalnek kin exóbnaꞌ jechéꞌ xowaꞌ in okʼtsixnál? In ulutsik jeye: ¿Jantʼom witʼomtaláb xi jechéꞌ pidhnék ani jan tin tʼajál an labidh labandhaxtalábtsik? 


text:
<pb/>In ulutsik jeye enchéꞌ: ¿Yabxeꞌ jaꞌich an dhakúm, nin chakámil na María, nin kidháb na Jakobo, na José, na Judas ani na Simón? ¿Yabxeꞌ techéꞌ jeye u kʼwajíl nin ixámtsik? Jaxtám tu pojkáb ani yab u beltsinal xowaꞌ in okʼtsixnál. 


text:
Por utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Putálkʼi tu kʼakʼnáb jun i tʼiltsix, tokotkʼi bin chabálil, kʼal nin kidhtaltsik ani kʼal xu kʼwajíltsik bin kʼimáꞌ ti yab u kʼakʼnáb. 


text:
<pb/>Jaꞌich kʼal jechéꞌ tin kwenta ti yab in ejto na Jesús kin tʼajaꞌ ni jun i labidh labandhaxtaláb tajaꞌ bin bitsówil. Tokot in kʼwajbaꞌ nin kʼubak bin éb in ókʼ cháb óx i yaꞌultsik ani in jeldhaꞌ. 


text:
Laban tʼajat na Jesús abal yab beltsin kʼal jajáꞌtsik. Kale tám tajaꞌ, kʼale kin loniy an kwentsaltsik xi tajaꞌ utat ani in okʼtsitsik. Na Jesús in abaꞌ ti tʼiltsix nin exóbaliltsik (Mt. 10:5‑15; Lk. 9:1‑6) 


text:
<pb/>In junku tám xi lajucháb an exóbaltsik ani in pidhaꞌ ti awiltaláb kin káldhantsi ti atʼax ejattaláb xitaꞌ kʼwajat teykómte kʼál. In abaꞌ chabtsik ti chabtsik abal kin tʼajaꞌ xowaꞌ utsan, por tam ti yabél kʼalnektsik, utsantsik abal yab kin júnaꞌ xataꞌ abal an bél; yab kin júnaꞌ i morrál, nibal i kʼapnél, nibal i tumín, tokot kin júnaꞌ jun in kwayab. 


text:
Utsantsik ke tokot kin júnaꞌ nin pajab xin pajbím ani nin kʼudhkʼúmil xin kʼwajbím, yab kin júnaꞌtsik cháb. 


text:
Utsantsik jeye enchéꞌ: ―Xowaꞌkich an kʼimádh xon ti ki bachʼwat, ki kʼwajay tajaꞌ asta kin bajaw xowkʼi neꞌech ki kale ba jachanꞌ an bitsow. 


text:
Max ki ulich ba jun i bitsow xon ti yab ki bachʼwat ani yab ti ki axtsitsik, ki kale, ka tiniy an pojodh xi palenek ba na akan jelti jun i exól abal kin choꞌóbnaꞌtsik ke yab alwaꞌ xan ti tʼajtsitsik ani ki kʼaletsik tám píl bitsow. Tsubax tu utsáltsik, ke tam kin bajaw xowkʼi neꞌech an lújundhaxtaláb, an atiklábtsik xi yab ti bachʼu xu kʼwajíltsik ba jachanꞌ an bitsow, más jaꞌ púlek an yajtsiktaláb neꞌech kin bachʼu ké an yajtsiktaláb xi neꞌech kin bachʼu an atiklábtsik xi kʼwajinek Sodoma ani xi Gomorra. 


text:
<pb/>Kale tám nin exóbaliltsik an ti tʼiltsix ani in utsál an atiklábtsik abal kin jilaꞌichtsik ti walablom ani ka utéchtsik ba na Dios. 


text:
Yán tʼajat xin káldhantsitsik ti atʼax ejattaláb xi kʼwajattsik teykómte kʼál. Yán jeye i yaꞌultsik in majuy kʼal i aséyte ani jeley. Tam ti chemdhá na Juan xu Pujax (Mt. 14:1‑12; Lk. 9:7‑9) 


text:
<pb/>An pulek takʼix Erodes in achʼaꞌ xowaꞌ in tʼajál na Jesús kom putálkʼi tu tʼilnal ejtal xowaꞌ in tʼajál. Jaxtám tin ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich xónaꞌ na Juan xu Pujax, xi chemdhá ani xoꞌ ejnekich ti ít; jaxtám tin koꞌol an awiltaláb abal kin tʼajaꞌ an labidh labandhaxtalábtsik. 


text:
<pb/>Xi kʼeꞌettsik in ulal enchéꞌ: ―Jaꞌich an tʼiltsix xin bij Elías. Taltsik in ulal: ―Jaꞌich jun i tʼiltsix jelti an wejeꞌ tʼiltsixtsik. 


text:
<pb/>Tam ti na Erodes in achʼaꞌ xowaꞌ in ulal an atiklábtsik, in ulu tám enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich na Juan xu Pujax, xi nanáꞌ u abnaꞌ ka kotsin tin ókʼ ani xoꞌ ejnekich ti ít. 


text:
<pb/>Xowaꞌ támnék jaꞌich jechéꞌ: na Erodes in abnámal ka balyat ban wikʼaxteꞌ na Juan xu Pujax wikʼadh kʼal i patʼál kʼal tin kwentakʼi na Erodías. Jechéꞌ na Erodías, kʼwajat tomkidh kʼal na Felipe, nin kidháb na Erodes, por na Erodes junkun kʼal jechéꞌ an mímláb ani in tʼajaꞌ tin tomtal. 


text:
Jaxtám ti utsan enchéꞌ na Erodes kʼal na Juan: ―Yab tʼajat alwaꞌ abal a tʼajámal ta tomtal na atmúl. 


text:
abal na Erodes in choꞌób alwaꞌ ke na Juan, jaꞌich jun i lujat inik ani tʼokat, jaxtám tin jikʼnál. Jaxtám ti yab in walkál ka chemdhá na Juan kʼal na Erodías. Maske na Erodes yab in lej exbantsal alwaꞌ xowaꞌ in ulal na Juan, u jilkʼonal tʼajat ti chalpax tam in axtsal an tin takʼixtal kʼal yantam i kulbétaláb. 


text:
Por na Erodías in elaꞌ an kʼij abal ka chemdhá na Juan, tam ti na Erodes in ajíbnaꞌ nin tamúbil ani tʼajtsin jun i pulek kʼapúxnich an pakdhaꞌ awiltaláb, an pakdhaꞌ okʼlek soldadotsik ani ejtal an ultaláb tʼójodhtsik xi Galilea. 


text:
Tam ti exomich an kʼapúch, ochich nin tsidhánil na Erodías ani bixmách. Na Erodes ani ejtal xi kanidhtsik, watʼats tin kulbetnaꞌ xan ti bixmách an tsidhan, jaxtám na Erodes tin utsaꞌ enchéꞌ an tsidhan: ―Ti kin kontsi xowaꞌ ka leꞌnaꞌ ani neꞌech tu pidhaꞌ. 


text:
<pb/>Ani in utsaꞌ lej tsubax enchéꞌ: ―Neꞌech tu pidhaꞌ xowaꞌ ti kin kontsi, maske ti kin kontsi asta junax chʼejel an chabál xu takʼyal. 


text:
<pb/>Kʼale tám an tsidhan kin konoy nin nánaꞌ ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―¿Jantʼéy ku kontsi? Utsan enchéꞌ kʼal nin nánaꞌ: ―Ka kontsi tin ókʼ na Juan xu Pujax. 


text:
<pb/>Witsiy tám dhubatkʼi an tsidhan xon ti kʼwajat an pulek takʼix ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―U léꞌ ti kin pidhaꞌ xoꞌich balidh ba jun i talab nin ókʼ na Juan xu Pujax. 


text:
<pb/>An pulek takʼix watʼats ti tʼeꞌpin tam tin achʼaꞌ xowaꞌ kontsin, por kom yab in leꞌnaꞌ ka jilkʼon tidhetál tin tamét an ajíblomtsik, koꞌol in tʼajaꞌ xowaꞌ kontsin. 


text:
An pulek takʼix in abaꞌ jun i soldado abal ka tsiꞌdhantsat támkʼi tin ókʼ na Juan. Kʼale tám jachanꞌ an soldado ban wikʼaxteꞌ ani in kotsi tin ókʼ na Juan. 


text:
<pb/>Tam ti nin exóbaliltsik na Juan in choꞌóbnaꞌ xantʼéy in tamúmal na Juan, kʼale kin dhaytsi tin putálíl nin tʼuꞌúl ani in júnaꞌichtsik tám abal kin joliy. Na Jesús in kʼapundhaꞌ boꞌ mil i iniktsik (Mt. 14:13‑21; Lk. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Más tayíl, witsiy an abatwáletsik xon ti kʼwajat na Jesús ani in tʼiltsitsik xowaꞌ in tʼajámaltsik ani xowaꞌ in okʼtsixnámal. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Wana xon ti yab xitaꞌ u kʼwajíl abal ki ejto jun wéꞌ tu koyol. Anchanꞌ ti utsantsik abal yán an atiklábtsik xu ulel ani xu kʼalel ani nibalich u jolkʼanaltsik ti kʼapul. 


text:
Balintsik tám ba jun i tan ani kʼale xon ti yab xitaꞌ u kʼwajíl abal kin ejtotsik ka kʼwajay kwetém. 


text:
Por kʼal yán ti chuꞌtat tam ti kʼaléchtsik ani exlá na Jesús abal taꞌ jeye ti neꞌech. Jaxtám an atiklábtsik xi tál ba putálkʼi an bitsowtsik, adhik ti kʼale xon ti neꞌech ka ulich na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ani okʼoxtsik ti ulich. 


text:
Tam ti na Jesús kale ban tan, yánich tʼajat an atiklábtsik taꞌ ti kʼwajat tajaꞌ. In kóꞌontsi tʼajat ti yajnantsixtaláb abal kʼwajattsik jelti borrego xi yab in koꞌol xitaꞌ kʼál ti ka beletná. Ani yán xataꞌ okʼtsintsik kʼal na Jesús. 


text:
Tam ti wákléch, utey nin exóbaliltsik ani utsan enchéꞌ na Jesús: ―Exomich ti dhamul ani techéꞌ yab xitaꞌ u kʼwajíl. 


text:
Ka abaꞌ an atiklábtsik ban atátsik ani ban kwentsaltsik xi techéꞌ utat abal kin chʼaꞌay xantʼéy kin kʼapu, pos techéꞌ yab xataꞌ waꞌach xantʼéy kin kʼapu. 


text:
<pb/>Por tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka pidhaꞌ tatáꞌtsik ti kʼapul. An exóbaltsik tókʼon enchéꞌ: ―Yab neꞌech ki ejto, pos neꞌech ki yéntsi cháb i boꞌ inik i denariotsik abal ki chʼayꞌtsi ti kʼapnél ejtal jechéꞌ an atiklábtsik. 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jáy i pan a koꞌoltsik? Ki kʼale ka chuꞌu. Kʼaletsik tám kin chuꞌu ani tam ti witsiy in utsaꞌ enchéꞌ na Jesús: ―I koꞌol bóꞌ i pan ani cháb i toꞌol. 


text:
<pb/>Na Jesús in abaꞌ nin exóbaliltsik abal kin utsaꞌ an atiklábtsik ka buxkan kweneꞌ ti kweneꞌ ban yax tóm, 


text:
ani buxkantsik tám ti kweneꞌtsik. Taltsik an kweneꞌ ti boꞌ inik, an xi kʼeꞌet an kweneꞌ ti chab inik láju. 


text:
In bachʼu tám na Jesús xi bóꞌ an pan ani xi cháb an toꞌol, in telaꞌ walkʼiꞌ ani in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios. Tam tin tʼajámich jechéꞌ, in pejaꞌ an pan ani in pidhaꞌich tám nin exóbaliltsik abal kin pidhaꞌ an atiklábtsik. Anchanꞌ jeye tin tʼajaꞌ kʼal xi cháb an toꞌol. 


text:
Nin yaníl xi kʼapúchtsik, boꞌ mil i iniktsik. Na Jesús beley bin ebtsik an jaꞌ (Mt. 14:22‑27; Jn. 6:16‑21) 


text:
<pb/>Tayíl, na Jesús in abaꞌ nin exóbaliltsik ka balin ban tan ani ka okxin ka kʼale jun pakʼeꞌ pujal ban bitsow Betsayda, lejat Jajáꞌ in abál an atiklábtsik ka kʼaléch tin kʼimáꞌ. 


text:
Na Jesús in chuꞌu nin exóbaliltsik ti xaltsix kʼal yán i chápláb abal u nixkʼábtsik kʼal an chapik ikʼ ani jaxtám ti yab in ejtowaltsik kin beldhaꞌ an tan. Tam ti dhajaw akalich, na Jesús beley bin éb an jaꞌ asta xon talat ti kʼwajattsik ani walaꞌ ka jekʼwattsik. 


text:
Kʼal ejtal ti chuꞌtat ani jikʼeytsik tʼajat. Por Jajáꞌ in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¡Ka likedhaꞌtsik tabáꞌ! Nanáꞌ, yab ki jikʼeytsik. 


text:
<pb/>Ochichich tám na Jesús ban tan xon ti kʼwajattsik ani tsusbél ti kublan ti wawꞌnal an ikʼ. Nin exóbaliltsik laban tʼajat ani u jikʼéltsik 


text:
abal yabél in exbayámaltsik xantʼéy in léꞌ kin ulu tam tin yanedhaꞌ an pan, pos yabtsik tʼajat in ejtowal kin exbay. Na Jesús in jeldhaꞌ i yaꞌultsik ban chabál xi Jenesaret (Mt. 14:34‑36) 


text:
<pb/>Tam tin watʼnaꞌichtsik an pujal, ulich ban chabál xin bij Jenesaret ani tajaꞌ tin wikʼaꞌ an tan tin wál an pujal. 


text:
An atiklábtsik xu kʼwajíl ba jachanꞌ an chabál, adhiktsik ti kʼale túkʼi túkʼi abal kin ikʼiꞌ an yaꞌultsik kwachat ban chayteꞌ ani kin júnaꞌ asta xon ti kin achʼaꞌ xeꞌech na Jesús. 


text:
Xontikʼi ka ochich ban tsʼitsik bitsow, ban pakdhaꞌ bitsow o ban kwentsaltsik, u pakabédháb abal kin walkaꞌ ka taktsin tin waltsik nin kʼudhkʼúmil kʼal an yaꞌultsik. Ejtaltsik xitaꞌ kʼál tu taknal, u jelél.<pb/>


text:
Utukná tám na Jesús kʼal an fariseotsik ani kʼal cháb óx i okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés xi táltsik Jerusalén. 


text:
Jajáꞌtsik in chuꞌu ke taltsik nin exóbalil na Jesús u kʼapul yab tʼakadh nin kʼubak, jaxtám ti kawyattsik abal yab in tʼakaꞌtsik nin kʼubak xan ti yejat kin tʼajaꞌ. 


text:
(Pos an fariseotsik ani ejtal xi más an judíotsik, in wewkómtsal tin takʼixtal nin wejeꞌ pakéliltsik, yabtsik u kʼapul max yab kin tʼakaꞌ okʼox nin kʼubak yáníl. 


text:
Tam ka witsiytsik ti chʼaꞌum, max yabtsik in tʼakám nin kʼubak xan ti yejat kin tʼajaꞌ, yabtsik u kʼapul ani yán más xataꞌ xowaꞌ in ujnámaltsik in tʼajál. Aníl jeye, in tʼakáltsik an balixtaláb, an patʼál balixtaláb ani an koytaláb xon tu jedhkanal tam u kʼapul.) 


text:
Konyat tám enchéꞌ na Jesús kʼal an fariseotsik ani kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios: ―¿Jantʼókʼi na exóbaliltsik ti yab in óntsal kin wéwnantsi tin takʼixtal ni wejeꞌ pakéliltsik abal u kʼapultsik yab tʼakadh nin kʼubak? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Kʼambixtsik! Tsubax tʼajat tin ulu an tʼiltsix Isaías kʼal tatáꞌtsik ta kwenta, tam tin dhutsaꞌ enchéꞌ:<pb/>Jechéꞌ an atiklábtsik kʼal in wiꞌkʼi tin kʼakʼnál,<br/>por nin ejattal ów tʼajat ti kʼwajat kʼal Nanáꞌ.<pb/> 


text:
Tatáꞌtsik yab a tʼajál ti kʼij nin takʼixtal na Dios abal tokot a wéwnál xowaꞌ in tʼajál an iniktsik. A tʼakáltsik an balixtaláb xa éynáltsik ka uxnaꞌ ani yán más xataꞌ a tʼajáltsik jelti jechéꞌ. 


text:
<pb/>In óntsi ti káw na Jesús ani in utsaꞌtsik jeye enchéꞌ: ―Yab a tʼajáltsik ti kʼij nin takʼixtal na Dios abal a óntsaltsik tokot ka wéwnaꞌtsik xowaꞌ in tʼajál an iniktsik. 


text:
Pos na Moisés in ulu enchéꞌ: “Ka kʼakʼnaꞌ na tátaꞌ ani na nánaꞌ”, ani “Xitaꞌ kin odhbijiy nin tátaꞌ o nin nánaꞌ, yejat ka chemdhá.” 


text:
Por tatáꞌtsik a ulal ke jun xitaꞌ awil kin utsaꞌ enchéꞌ nin tátaꞌ o nin nánaꞌ: “Yabich neꞌech ku ejto tu tolmiy, pos ejtal xowaꞌ u koꞌol u pikbantsámalich a Dios.” 


text:
Anchanꞌ, a tʼajálichtsik jelti max yab xataꞌ in jalbíl nin takʼixtal na Dios abal tokot a tʼajáltsik xowaꞌ i jiltsinék kʼal na wejeꞌ pakéliltsik. Jaꞌich tokot a okʼtsixnál ka tʼajan ani jechéꞌ yab in takʼixtal a Dios. Ani yán más xataꞌ a tʼajál jelti jechéꞌ. 


text:
<pb/>In kaniy tám juní na Jesús ka utey an atiklábtsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka achʼaꞌtsik alwaꞌ xowaꞌ neꞌech tu utsaꞌ ani ka exbaytsik. 


text:
An inik yab u chʼóꞌnal nin itsích kʼal xowaꞌ in kʼapal, u chʼóꞌnal kʼal xowaꞌ yab alwaꞌ in chalpayal tin itsích ani kin tʼajaꞌ. 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti na Jesús in jilaꞌich an atiklábtsik ani ochich ban atá, utsan tám kʼal nin exóbaliltsik kin wilaꞌ an junbaxtaláb xin ulu. 


text:
Utsantsik enchéꞌ: ―¿Yabxeꞌ teye a exbayámaltsik? ¿Yabxeꞌ a choꞌóbtsik ke ni jun xitaꞌ yab u chʼóꞌnal nin itsích kʼal xowaꞌ in kʼapal? 


text:
An kʼapnél yab u ochel bin itsích an inik, u kʼalel bin tsukul ani tayíl neꞌech kin wakʼlaꞌ alteꞌ. Anchanꞌ tin ulu na Jesús abal kin xalkʼaꞌ ke xowaꞌkich an kʼapnél yab tu chʼoꞌtsal an ti itsích. 


text:
In ulu jeye enchéꞌ: ―U chʼóꞌnal nin itsích an inik kʼal xowaꞌ in chalpayal yab alwaꞌ ani kin tʼajaꞌ. 


text:
Pos xowaꞌ kʼwajat alkʼidh bin itsích an iniktsik, jaꞌich kʼál tu tʼajnal kin kóꞌoy an atʼax chalab. Kʼal jachanꞌ an atʼax chalab, kʼál tu tʼajnal ka junkun kʼal xi yab in tomtal. Waꞌach jeye xi yab u tomkinal, u aniꞌ junkunalkʼi. Waꞌach xu chemdhax, 


text:
xu kwéꞌ, xi chʼeꞌneꞌ, xin tʼajtsal ti atʼaxtaláb xi kʼeꞌet, xu kʼambix, xin jilál tinbáꞌ ka óxná kʼal xowaꞌkich i atʼaxtaláb, xin telál kʼal i chákub xowaꞌ in koꞌol kʼeꞌet, xu tʼilom yab exbadh, xin tʼekʼál tinbáꞌ ani xi yab lujat in chalab. 


text:
Ejtal jechéꞌ xowaꞌ yab alwaꞌ, u tujél bin itsích an iniktsik ani tam kin tʼajaꞌ, u jilkʼonalich tám chʼoꞌodh nin itsích kʼal an walastaláb. Belan na Jesús kʼal jun i mímláb xi yab u israelita (Mt. 15:21‑28) 


text:
<pb/>Kale tám tajaꞌ na Jesús ani kʼale ban chabál xi Tiro ani Sidón. Tam ti ulich tajaꞌ, ochich ba jun i atá abal yab in léꞌ ka choꞌóbná max tajaꞌ ti kʼwajat, por yab in ejto ka chinkʼon. 


text:
Abal jun i mímláb xin koꞌol jun in tsidhánil ochadh kʼal i atʼax ejattaláb in choꞌóbnaꞌ ke taꞌ ti kʼwajat tajaꞌ, tsích ani tudhlan tin tamét na Jesús. 


text:
Jechéꞌ an mímláb yab u israelita, jajáꞌ Sirofenisia in chabálil. Pakabédhá na Jesús kʼal an mímláb abal ka káldhantsat an ti atʼax ejattaláb xi kʼál ti ochadh nin tsidhánil. 


text:
Por utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka walkaꞌ okʼox ka kʼapúch an chakamtsik, pos yab alwaꞌ ki kʼántsi ti kʼapnél an chakamtsik ani ki pidhaꞌ an pikʼoꞌtsik. 


text:
<pb/>Tókʼon enchéꞌ an mímláb: ―Ajátik, tsubax xowaꞌ a ulal. Xi tál píl bitsow jelti nanáꞌ u usnal kʼal tatáꞌtsik abal i junwal jelti an pikʼoꞌ, por asta an pikʼoꞌtsik xi kʼwajat tin ál an mesa, in kʼapal xowaꞌ u kwajlanal muꞌax tam exom ti kʼapul an chakamtsik. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Alwaꞌ tʼajat xan ta tókʼon; jaxtám, awil ki kʼaléch, pos an atʼax ejattaláb kalnekich ba na tsidhánil. 


text:
<pb/>Tam ti an mímláb witsiy tin kʼimáꞌ, in elaꞌ nin tsidhánil kwachálkʼijich bin waytal abal an atʼax ejattaláb, kalnekich. Na Jesús in jeldhaꞌ jun i inik xi yab u ochʼox ani yab tʼokat u káw 


text:
<pb/>Kale na Jesús ban bitsow xi Tiro, watʼey Sidón, bin chabáliltsik jeye xi láju an bitsowtsik xin bij Dekápolis ani ulich ban pujal xi Galilea. 


text:
Uldhantsat tajaꞌ jun i inik xi yab u ochʼox ani yab in ejtowal ti káw alwaꞌ ani pakabédhá kin kʼwajbaꞌ nin kʼubak ban inik. 


text:
Na Jesús in júnaꞌ pílkʼi xon ti yab waꞌach an atiklábtsik ani in xaptsi tin tsʼútsbixtal bin xuchuntsik, in tubkay nin kʼubak ani in taktsi kʼál tin lekʼáb. 


text:
In telaꞌ tám walkʼiꞌ, dhutsutsun asta tin itsích ani in utsaꞌ enchéꞌ an inik: ―¡Efata! ―Jechéꞌ an káw in léꞌ kin ulu: ¡Ki jakʼpin! 


text:
Utsantsik kʼal na Jesús abal yab kin tʼiltsi ni jun xitaꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ, por yabtsik in tʼajaꞌ ti kʼij, más tokot in tʼiláltsik. 


text:
Xin achʼáltsik, u labnaltsik tʼajat ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Ejtal xowaꞌ in tʼajál, alwaꞌ tʼajat; asta xi yab u ochʼox in ochʼxindhál ani an móꞌtsik in káwindhál.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, junkunék yán i atiklábtsik ani tam ti yabich in koꞌoltsik xataꞌ kin kʼapu, na Jesús in kaniy ka utey nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―U yajnantsal tʼajat jechéꞌ an atiklábtsik abal kʼwajinekich óx a kʼítsá kʼal Nanáꞌ ani xoꞌ yabich in koꞌol xataꞌ kin kʼaputsik. 


text:
Max ku abaꞌich ka kʼaletsik tin kʼimáꞌ anchanꞌ yab kʼapúmadh, neꞌech ka palmétsik ti bél kʼal an kʼaꞌínab abal taltsik owdhaꞌ tʼajat ti tál. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal nin exóbaliltsik: ―¿Por jónꞌ ti neꞌech ki elaꞌ an kʼapnél abal ki kʼapundhaꞌ techéꞌ xon ti yab xitaꞌ u kʼwajíl? 


text:
<pb/>Utsan tám an atiklábtsik kʼal na Jesús ka buxkan chabál. Na Jesús in bachʼu tám xi búk an pan, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios, in pejaꞌ ani in pidhaꞌ nin exóbaliltsik abal kin pidhaꞌ an atiklábtsik. 


text:
Táꞌ jeye tin koꞌol cháb óx i tsʼitsik toꞌol ani anílkʼi jeye tin tʼajaꞌ jelt xan tin tʼajaꞌ kʼal an pan, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios ani in pidhaꞌ nin exóbaliltsik abal kin pidhaꞌ an atiklábtsik. 


text:
Ejtal kʼapúchtsik asta ajwé. Tayíl, nin exóbaliltsik in tsʼutsiy búk i tʼoknal kʼal in pejmats an kʼapnél xi jilkʼon. 


text:
Wéꞌich xónaꞌ cheꞌ mil i atiklábtsik xi kʼapúch. Tayíl abanichtsik tám kʼal na Jesús abal ka kʼaléch. 


text:
Balin tám na Jesús ban tan kʼal nin exóbaliltsik ani kʼale ban chabál xin bij Dalmanuta. An fariseotsik in konyal jun i labidh labandhaxtaláb abal ti exól (Mt. 16:1‑4; Lk. 12:54‑56) 


text:
<pb/>Ulich tám an fariseotsik ani in tuju ti káwlíx kʼal na Jesús. Ani abal ka taktamiyat na Jesús, u kontsinal kin tʼajaꞌ jun i labidh labandhaxtaláb abal kin xalkʼaꞌ ke tsubax lejtal kʼal a Dios ti abadh. 


text:
Dhutsutsun tám na Jesús tin ejattal kʼal yantam i tʼeꞌpintaláb ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi tin kontsaltsik ku tʼajaꞌ i labidh labandhaxtaláb? Tsubax tu utsáltsik, ke ni jun i labidh labandhaxtaláb yab neꞌech ku tʼajaꞌ ta taméttsik. 


text:
<pb/>In jilonaꞌtsik tám tajaꞌ, balin ban tan ani watʼey kʼal nin exóbaliltsik jun pakʼeꞌ pujal. Nin okʼtsixtal an fariseotsik xin junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye (Mt. 16:5‑12) 


text:
<pb/>Nin exóbaliltsik na Jesús yab in chalpay kin júnaꞌtsik i pan, jún tokot i pan taꞌ tin koꞌoltsik ban tan. 


text:
Takʼyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal nin okʼtsixtal an fariseotsik ani kʼal nin okʼtsixtal na Erodes xin junwal jelti an jilbédhaxtaláb kʼoye. 


text:
<pb/>Tujey tám an exóbaltsik ti útsáx jún ani jún enchéꞌ: ―¿Awxeꞌ tu utsál jechéꞌ abal yab i tsiꞌdhaꞌ an pan? 


text:
<pb/>Na Jesús in choꞌóbnaꞌ xantʼéy in ulaltsik, jaxtám tin utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ta kʼwajat ta útsáxtsik ke yab a tsiꞌdhám i pan? ¿Yabxeꞌ tʼajat a exbayaltsik? ¿Bélxeꞌ tʼajat tʼojláb ka exbaytsik? 


text:
A koꞌoltsik a wal ani a ochʼoxtal, ¡por jáykʼi max yabtsik i chuꞌux nibal i ochʼox! ¿Yabxeꞌ a tʼílómtsik? 


text:
Tam tu pejaꞌ xi bóꞌ an pan abal xi boꞌ mil an atiklábtsik, ¿jáy i éx a tsʼutsiytsik kʼal xi jilkʼon? Tókʼontsik enchéꞌ: ―Lajucháb. 


text:
<pb/>Utsantsik jeye enchéꞌ: ―Ani tam tu muꞌu jeye xi búk an pan abal xi cheꞌ mil an atiklábtsik, ¿jáy i tʼoknaltsik a tsʼutsiy kʼal xi jilkʼon? Tókʼontsik enchéꞌ: ―Búk. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Yabxeꞌ bél a exbayaltsik? Na Jesús in jeldhaꞌ jun i jokʼol ban bitsow xi Betsayda 


text:
<pb/>Tayíl, ulichtsik ban bitsow xi Betsayda, tsiꞌdhantsat na Jesús jun i jokʼol kʼal cháb óx i atiklábtsik ani pakabédhá kin takaꞌ jachanꞌ an jokʼol abal ka chuꞌxin. 


text:
In lotʼokʼnaꞌ tám an jokʼol ani in káldhaꞌ ban kwentsal. In ijlintsi tin wal an jokʼol, in kʼwajbantsi tin kʼubak bin éb nin wal an jokʼol ani in konoy max in chuꞌtalich xataꞌ. 


text:
An jokʼol chuꞌxinich tám ani in ulu enchéꞌ: ―U chuꞌtal an iniktsik, por jáykʼi i teꞌ, por u belaltsik. 


text:
<pb/>In kʼwajbaꞌ tám juní na Jesús nin kʼubak bin éb in wal an jokʼol, chuꞌxinich tám alwaꞌ an inik ani jelnek alwaꞌ ti jilkʼon. Ejtalich tám in chuꞌtal alwaꞌ. 


text:
Abanich tám tin kʼimáꞌ kʼal na Jesús ani utsan enchéꞌ: ―Yab ki ochich ban kwentsal, nibal xitaꞌ ka óltsi xi tajaꞌtsik xantʼéy tu tʼajtsi. Na Pedro in ulu ke na Jesús jaꞌich an Kristo (Mt. 16:13‑20; Lk. 9:18‑21) 


text:
<pb/>Tayíl, kʼale na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ban kwentsaltsik xi kʼwajat wililíl Sesarea, an bitsow xu takʼnal Filipo. Tam ti neꞌechtsik ti bél, in konoy enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―Kʼal an atiklábtsik, ¿jitaꞌ pé tin usnal ke Nanáꞌ neye? 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Taltsik in ulal ke Tatáꞌ i Juan xu Pujax, taltsik in ulal ke i Elías xi xeꞌchinék ti tʼiltsix ti wejeꞌ ani xi kʼeꞌettsik in ulal ke Tatáꞌ jaꞌich jun ti éb xi kʼeꞌet an tʼiltsixtsik. 


text:
<pb/>Konyattsik tám juní enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ani tatáꞌtsik, ¿jitaꞌ ta ulaltsik ke Nanáꞌ neye? Tókʼoyat kʼal na Pedro ani utsan enchéꞌ: ―Tatáꞌ i Kristo, xi takudh kʼal na Dios abal ta takʼix. 


text:
<pb/>Por utsantsik kʼal na Jesús abal yab kin tʼiltsitsik jechéꞌ ni jun xitaꞌ. Na Jesús in ulu abal neꞌech ka chemdhá (Mt. 16:21‑28; Lk. 9:22‑27) 


text:
<pb/>Tujey tám ti óltsinaltsik kʼal na Jesús xantʼéy neꞌech kin tamu Jajáꞌ. Utsantsik enchéꞌ: ―Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ku watʼnaꞌ yán xataꞌ yajtsik. Neꞌech kin pojká kʼal an pakdhaꞌ tʼójodh, kʼal an okʼlek páleꞌtsik ani kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. Neꞌech kin chemdhá, por tin óxláb a kʼítsá neꞌech kin ejech ti ít. 


text:
<pb/>Ejtal jechéꞌ tajax tʼajat ti utsantsik, jaxtám na Pedro tin júnaꞌ pílkʼi na Jesús ani in kʼwiyaꞌ abal kʼwajat in chalpayal ke anchanꞌ neꞌech ka tʼajtsin. 


text:
Por na Jesús chawꞌkʼin kin telaꞌ xi más an exóbaltsik ani in kʼwiyaꞌ na Pedro enchéꞌ: ―¡Ki wixkʼin techéꞌ lej atʼax! Tatáꞌ yab a chalpayal xan ti na Dios tin chalpayal, tokot a chalpayal xan tin chalpayal an iniktsik. 


text:
<pb/>In kaniytsik tám na Jesús ka utey an atiklábtsik ani nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Max jun xitaꞌ in léꞌ ti kin wéwnaꞌ, yab kin ajay tinbáꞌ ani yab kin ódhaꞌ ti kwenta maske ka chemdhá. 


text:
Pos max jun xitaꞌ in léꞌ kin loꞌo nin xeꞌchintal, neꞌech kin kʼibdhaꞌ, por xitaꞌ kin jilaꞌ tinbáꞌ ka chemdhá kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta ani kʼal tin kwenta an alwaꞌ tʼilab, neꞌech kin loꞌo. 


text:
¿Jantʼó ti alwaꞌ abal jun xitaꞌ, max kin bajaw kin kóꞌoy ejtal xowaꞌ waꞌach ban kʼayꞌlá ani kin kʼibdhaꞌ nin ejattal ban kʼibeltaláb? 


text:
Max jun xitaꞌ kin tidhenaꞌ tin tʼilaꞌ ani kin tidhenaꞌ jeye kin tʼilaꞌ nu okʼtsixtal tin tamét an atiklábtsik xi atʼax ani u walablom xi xoꞌ waꞌach, tám, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech neye kin tidhebé kʼal jajáꞌ tam kin witsiy kʼal ejtal in pulek labidh tʼokát nu Tátaꞌ ani in junkímte kʼal an tʼokat abatwáletsik.<pb/>


text:
Utsantsik jeye enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik ke taltsik xi xoꞌ techéꞌ i kʼwajat, yab neꞌech ki chemech asta ka chuꞌutsik ti takʼix na Dios kʼal ejtal nin cháp. Tam ti na Jesús in jalkʼuy tinbáꞌ (Mt. 17:1‑13; Lk. 9:28‑36) 


text:
<pb/>Akak a kʼítsá más tayíl, na Jesús junax kʼal na Pedro, na Jakobo ani na Juan, kʼadhiytsik ba jun i tʼekʼat chʼén. Tam ti tajaꞌich ti kʼwajattsik, na Jesús in jalkʼuy tinbáꞌ. 


text:
Nin kʼudhkʼúmil chʼaxkʼin ani dhakniꞌbé tʼajat jelti an chám; dhakniꞌbé tʼajat, ke ni jun i pakʼwtsix xi techéꞌ ti kʼayꞌlá yab neꞌech kin ejto kin dhakniꞌbédhaꞌ jelt xan ti dhakniꞌbé nin kʼudhkʼúmil na Jesús. 


text:
Utsan tám enchéꞌ na Jesús kʼal na Pedro: ―Okʼtsix, ¡alwaꞌ tʼajat abal techéꞌ u kʼwajat! Neꞌech ki tʼajaꞌ óx i padhel, jún abal Tatáꞌ, jún abal na Moisés ani jún abal na Elías. 


text:
<pb/>Anchanꞌ ti kʼwajat ti káw abal jajáꞌ ani nin kidhtaltsik jikʼenektsik tʼajat ani na Pedro yab in choꞌób xantʼéy kʼwajat in ulal. 


text:
Chaꞌkan tám jun i tokow xon ti jajáꞌtsik kʼwajat ani dhabyattsik, achʼatmé jun i káwintaláb ban tokow ani xu káw, in ulu enchéꞌ: ―Jechéꞌ jaꞌich nu Chakámil xu kʼanidhál tʼajat, ka exbantsitsik xowaꞌ Jajáꞌ in ulal. 


text:
<pb/>Tam ti exomichtsik ti paꞌíl ban chʼén, utsantsik kʼal na Jesús abal yab xitaꞌ kin tʼiltsi xowaꞌ in chuꞌúmaltsik asta tam Jajáꞌ, xi abadh abal ka wenkʼon jeye ti inik ka ejech ti ít. 


text:
Anchanꞌ tin tʼajaꞌtsik xan ti utsan ani ni jun xitaꞌ yab in tʼiltsitsik; por jajáꞌtsik echʼekʼi u kónóx xantʼéy in léꞌ kin ulu tam ti kʼwajat in ulal ke neꞌech ka ejech ti ít. 


text:
In konoytsik tám enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tin ulal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ke yejat ka tsích okʼox na Elías? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax kʼejle ke na Elías neꞌech ka tsích okʼox ani neꞌech kin lejkiy ti ít ejtal xowaꞌ waꞌach. In ulal jeye an Tʼokat Dhuslab ke Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech ku watʼnaꞌ tʼajat yajtsik ani neꞌech kin pojká. 


text:
Por tsubax tu utsáltsik ke na Elías tsiꞌnekich ani tʼajtsin kʼal an iniktsik xan ti ka leꞌná, jelt xan tin ulal an Tʼokat Dhuslab ke neꞌech kin tamu. Na Jesús in káldhantsi ti atʼax ejattaláb jun i kwitól (Mt. 17:14‑21; Lk. 9:37‑43) 


text:
<pb/>Tam ti witsiytsik xon ti kʼwajat xi más an exóbaltsik, in chuꞌu yán i atiklábtsik wililíl xon ti kʼwajattsik ani taꞌ jeye ti kʼwajat ti káwlíx kʼal jajáꞌtsik i okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. 


text:
<pb/>Tókʼon tám jún xi tajaꞌ jeye ti kʼwajat: ―Okʼtsix, jéꞌ tu tsiꞌdhantsámal tu kwitólil abal kʼwajat teykómte kʼal jun i atʼax ejattaláb ani móꞌbédhats. 


text:
Tam ka bajujuyat xontikʼi ti xeꞌech, u wipipindháb, u dhopopól in ijil, u rechʼechʼél in kamab ani u jilkʼonal teytemadh. U utsámalich na exóbaliltsik abal kin káldhantsi an ti atʼax ejattaláb por yabtsik in ejtóm. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¡Atiklábtsik xi jechéꞌ i kʼij, yab lejtal tʼajat i belomtsik! ¿Asta jowkʼi koꞌol kin kʼwajay kʼal tatáꞌtsik? ¿Asta jowkʼi koꞌol tu kuxuytsik? Ka tsiꞌdhaꞌ techéꞌ an kwitól. 


text:
<pb/>Utuntsat tám ani tam ti chuꞌtat na Jesús kʼal an atʼax ejattaláb, wipipindhá tám an kwitól. Kwajlá chabál, tʼúlíkʼin ani u dhopopól in ijil bin wiꞌ. 


text:
Konyat tám an tátaꞌláb kʼal na Jesús: ―¿Jáyich i kʼij in koꞌol ti kʼwajat anchanꞌ? Tókʼon enchéꞌ an tátaꞌláb: ―Asta ti chipíl. 


text:
Yantalich an atʼax ejattaláb in tʼajám ka kwajlan ba kʼamal o ba jaꞌ abal kin chemdhaꞌ. Ti ku yajnantsi weye ani ti ku tolmiy max ka ejto. 


text:
<pb/>Utsan tám kʼal na Jesús: ―¿Jantʼókʼi tin utsál max ka ejto? Ejtal u tʼájnal max jún u belom lejtal. 


text:
<pb/>In ulu tám kawidh enchéꞌ an tátaꞌláb: ―In belomich, por ti kin tolmiy neye abal kin belmách más. 


text:
<pb/>Tam tin chuꞌu na Jesús ke exom tʼajat ti junkunal an atiklábtsik, in kʼwiyaꞌ an atʼax ejattaláb enchéꞌ: ―Atʼax ejattaláb, xa koꞌol jechéꞌ an kwitól u móꞌ ani yab u ochʼox, tu utsál ki kale ba jajáꞌ ani yab ki witsiy ka ochaꞌ. 


text:
<pb/>An atʼax ejattaláb in tʼajaꞌ ka dhájan an kwitól, in wipipindhaꞌ chapik ti ít ani kaléch tám ba jachanꞌ an kwitól. An kwitól jilkʼon kwachál jelti max chemnek. Jaxtám ti yán in ulutsik ke chemchich. 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti kʼwajatichtsik kwetém ba jun i atá, konyat enchéꞌ na Jesús kʼal nin exóbaliltsik: ―¿Jantʼókʼi wawáꞌ ti yab i ejto ki káldhaꞌ an atʼax ejattaláb? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ an atʼax ejattaláb ani xi más nin kidhtaltsik tokot u kalel tam jún ka ólan ani ka kʼílin. Na Jesús in ulu juní ke neꞌech ka chemdhá (Mt. 17:22‑23; Lk. 9:43‑45) 


text:
<pb/>Tam ti kaletsik tajaꞌ, watʼeytsik Galilea. Na Jesús yab in leꞌnaꞌ ka choꞌóbná kʼal ni jun xitaꞌ xon ti kʼwajat, 


text:
abal Jajáꞌ kʼwajat in okʼtsal nin exóbaliltsik ani in utsáltsik enchéꞌ: ―Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná ban walbidh iniktsik abal kin chemdhá, por tin óxláb a kʼítsá neꞌech kin ejech ti ít. 


text:
<pb/>An exóbaltsik yab in exbay xantʼéy kʼwajattsik ti usnal ani in jikʼnáltsik kin konoy ka wiltsin. Na Jesús in okʼtsixnál xitaꞌ jáꞌ na más ultaláb (Mt. 18:1‑5; Lk. 9:46‑48) 


text:
<pb/>Ulichtsik tám ban bitsow xin bij Kapernaúm ani tam ti kʼwajatich ban atá, na Jesús in konoy enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―¿Jantʼéy i kʼwajaytsik ta útsáxtsik ti bél? 


text:
<pb/>Por yab tókʼontsik, kom kʼwajinektsik ti káwlíx abal in léꞌ kin choꞌóbnaꞌ xitaꞌ jáꞌ na más ultaláb xi jajáꞌtsik. 


text:
Buxkan tám na Jesús, in kaniy ka utey xi lajucháb an exóbaltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Max jun xitaꞌ in léꞌ ka kʼwajay más ultaláb, yejat tʼajat kin chaꞌkaꞌ tinbáꞌ ani kin tʼójontsi ejtalkʼitsik. 


text:
<pb/>In yakʼwanaꞌ tám jun i chakam kwitól, in kʼwajbaꞌ junax chʼejel xon ti kʼwajattsik, in mulukʼnaꞌ ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Max jun xitaꞌ kin bachʼu ani kin beletnaꞌ jun i chakam kwitól jelti jechéꞌ kʼal Nanáꞌ tu bij, Nanáꞌ tin bachʼwal ani xitaꞌ ti kin bachʼu Nanáꞌ, yab Nanáꞌkʼi tin bachʼwal, in bachʼwalich jeye na Dios xi tin abámal. Xitaꞌ yab tu atʼál, junax kʼal wawáꞌ (Lk. 9:49‑50; Mt. 10:42) 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Juan: ―Okʼtsix, i chuꞌu jun i inik xin káldhál i atʼax ejattaláb kʼal tin awiltal na bij, por i taxkʼantsi abal jajáꞌ yab xeꞌech kʼal wawáꞌ. 


text:
<pb/>Por na Jesús in ulu enchéꞌ: ―Yab ka taxkʼantsitsik, pos xitaꞌ in tʼajál i labidh labandhaxtaláb kʼal tin awiltal nu bij, yab neꞌech kin ejto kin ulu tayíl ke Nanáꞌ yab in alwaꞌ inik. 


text:
Xitaꞌkich ti ki pidhaꞌ jun tuꞌ ti jaꞌ ka uchʼaꞌ kʼal Nanáꞌ tu kwenta abal i junax kʼal Nanáꞌ, tu utsáltsik tsubax ke neꞌech ka pidhan ti jalbintsixtaláb kʼal na Dios. Ka kóꞌoytsik i kwenta abal yab ka walaꞌ (Mt. 18:6‑9; Lk. 17:1‑2) 


text:
<pb/>ʼTu utsáltsik jeye, xitaꞌ kin walbindhaꞌ jún ti éb jechéꞌ an chakamtsik xi tin belálichtsik, yán an yajtsiktaláb neꞌech ka pidhan. Más alwaꞌ abal an walbindhom ka wikʼtsin bin núkʼ jun i yejcheꞌ chaꞌ tʼujub ani ka petʼná ban pujal abal ka luyꞌchin. 


text:
Max na kʼubak ti walbindhál, ka muchʼiy; pos más alwaꞌ ki ochich ban xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal kʼal jún tokot a kʼubak ani yab kʼal chablam na kʼubak ki petʼná ban kʼibeltaláb xon ti an kʼamal yab jaykʼi u tepel. 


text:
Xi neꞌechtsik tajaꞌ, neꞌech ka kʼapattsik kʼal an dhúm xi yab jaykʼi u chemel ani neꞌech jeye ka tʼaꞌaytsik kʼal an kʼamal xi yab jaykʼi u tepel. 


text:
Max na akan ti walbindhál, ka muchʼiy; pos más alwaꞌ ki ochich ban xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal kʼal jún tokot a akan ani yab kʼal chablam na akan ki petʼná ban kʼibeltaláb xon ti an kʼamal yab jaykʼi u tepel. 


text:
Xi neꞌechtsik tajaꞌ, neꞌech ka kʼapattsik kʼal an dhúm xi yab jaykʼi u chemel ani neꞌech ka tʼaꞌaytsik kʼal an kʼamal xi yab jaykʼi u tepel. 


text:
Max na wal ti walbindhál, ka jixaꞌ; pos más alwaꞌ ki ochich xon tu takʼix na Dios kʼal jún tokot a wal ani yab kʼal chablam na wal ki petʼná ban kʼibeltaláb. 


text:
<pb/>ʼEjtal xitaꞌ kin belaꞌ na Dios neꞌech ka tʼokwattsik kʼal an yajtsiktaláb, jelt in yájtsík an kʼamal. Pos anchanꞌ jeye, nin tʼuꞌúl an koꞌnél xu pikbantsáb na Dios, okʼox u chʼapniyáb abal ka tʼokwat. 


text:
An atʼem alwaꞌ, por max ka xawꞌmé, ni jun xitaꞌ yab neꞌech kin ejto kin chʼapmédhaꞌ. Ki kʼwajaytsik echʼekʼi jelti an atʼem ani ki kʼwajaytsik kʼijidh jún ani jún.<pb/>


text:
Kale tám na Jesús ban bitsow xi Kapernaúm ani kʼale ban chabál xi Judea ani ban chabál xi kʼwajat jun jekʼat waljaꞌ Jordán. Junkun juní tajaꞌ xon ti kʼwajat na Jesús yán i atiklábtsik ani Jajáꞌ in okʼtsitsik jelt xan tin ujnámal in tʼajál. 


text:
Utukná tám na Jesús kʼal taltsik i fariseotsik abal ka konyat max in tomnál ka jíláxin xi tomkidhtsik. Anchanꞌ ti konyat na Jesús abal ka ejtowat ka walbindhá max yab ka tókʼon alwaꞌ. 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Na Moisés in takʼixnámal ba nin dhuslábil ke an inik awil kin jilaꞌ nin tomtal max kin pidhaꞌ jun i úw xin ulal xantʼókʼi tin kwenta ti neꞌech kin jilaꞌ ani awilich tám kin jilaꞌ. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Na Moisés in jilaꞌ dhutsadh jachanꞌ an takʼixtaláb abal i tanchuꞌtsik tʼajat ani yab a léꞌ ka exbaytsik. 


text:
Por tam ti tujeykʼi, tam ti na Dios in tʼajaꞌ ejtal xowaꞌ waꞌach, “in tʼajaꞌ an inik ani an mímláb”. 


text:
“Jaxtám, tam jun i inik ka tomkin, koꞌol kin jilaꞌ nin tátaꞌ ani nin nánaꞌ abal ka kʼwajay kʼal nin tomtal. 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti kʼwajatichtsik ban atá, an exóbaltsik in konoy juní na Jesús kʼal jechéꞌ tin kwenta. 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Max jun i inik kin jilaꞌ nin tomtal ani ka tomkin kʼal kʼeꞌet i mímláb, u jilkʼonal walbidh kʼal i uxúmbeꞌtaláb ani kʼal jechéꞌ, in waltsalich nin jidhtal tomtal. 


text:
Ani max jun i mímláb kin jilaꞌ nin tomkíl ani ka tomkin kʼal i kʼeꞌet inik, an mímláb u wenkʼonalich jeye tám ti junkux inik. Na Jesús in lábtʼajál an chakamtsik (Mt. 19:13‑15; Lk. 18:15‑17) 


text:
<pb/>Utuntsat tám na Jesús cháb óx ti chakamtsik abal kin lábtʼajaꞌ, por an exóbaltsik tujey kin kʼwiyaꞌ xin utwal an chakamtsik. 


text:
Tam ti na Jesús in chuꞌu ti kʼwiyax nin exóbaliltsik, chakuy ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka walkaꞌ ka utey an chakamtsik xon tin kʼwajat, yab ka tamkʼuytsik, pos xitaꞌ in jiláltsik tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios, in junwal jelti jechéꞌ an chakamtsik. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke xitaꞌ yab kin jilaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios jelti jun i chakam, yab neꞌech kin ejto ka kʼwajay takʼnél kʼal a Dios. 


text:
<pb/>In mulukʼnaꞌ tám an chakamtsik, in punu nin kʼubak bin éb in ókʼ an chakamtsik ani in lábtʼajaꞌ. Jun i tumínladh kwitól inik káwin kʼal na Jesús (Mt. 19:16‑30; Lk. 18:18‑30) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in óntsích an bél, utey adhik jun i inik, tudhlan tin tamét ani utsan enchéꞌ: ―Alwaꞌ Okʼtsix, ¿jantʼéy yejat ku tʼajaꞌ abal ku ejto neye ku kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal? 


text:
A exlálich xan tin ulal nin takʼixtal na Dios: “Yab ki junkun kʼal xi yab a tomtal, yab ki chemdhaxin, yab ki kwéꞌlách, yab ka jantsi ti káw ni jun xitaꞌ, yab ki kʼambixin ani ka kʼakʼnaꞌ na tátaꞌ ani na nánaꞌ.” 


text:
<pb/>In teloloy tám na Jesús jachanꞌ an inik, in kóꞌontsi ti kʼanidhaxtaláb ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Tokot u kʼibel jun xataꞌ ka tʼajaꞌ: ki kʼale ka nuju ejtal xowaꞌ a koꞌol ani ka chʼejwaliy an chʼojontáltsik an ti tumín. Anchanꞌ, neꞌech tám ka kóꞌoy túꞌ walkʼiꞌ jun xataꞌ xi yán tʼajat in jalbíl ani wana tám ta exóbal kʼal Nanáꞌ. 


text:
<pb/>In telaꞌ tám wililíl na Jesús ani in utsaꞌ enchéꞌ nin exóbaliltsik: ―¡Tʼojláb tʼajat kin jilaꞌ tinbáꞌ ka takʼyat kʼal na Dios jun i tumínladh inik! 


text:
<pb/>Labantsik tʼajat an exóbaltsik kʼal xowaꞌ in achʼaꞌ in ulu na Jesús, por utsantsik juní enchéꞌ: ―Chakamtsik, ¡tʼojláb tʼajat kin jilaꞌ tinbáꞌ ka takʼyattsik kʼal na Dios xin kóꞌyaltsik tin belomtal an tumín! 


text:
Más yab tʼojláb ka watʼey jun i koꞌnél xu bijyáb kameyo bin chultál jun i tʼidhab ké kin walkaꞌ tinbáꞌ jun i tumínladh inik ka takʼyat kʼal na Dios. 


text:
<pb/>An exóbaltsik más laban tʼajat ani u kónóxtsik enchéꞌ: ―Pos max anchanꞌ ¿jitaꞌ neꞌech kin ejto ka loꞌey? 


text:
<pb/>Telantsik tám kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Na Dios ejtal in ejtowal kin tʼajaꞌ, por an iniktsik, yabaꞌ. Tokot na Dios in ejtowal kin loꞌo xitaꞌkichkʼi. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Pedro: ―Ajátik, wawáꞌ i jilámal ejtal xowaꞌ i koꞌol abal ku xeꞌchin kʼal Tatáꞌ. 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik, ke xitaꞌ kin jilaꞌ in kʼimáꞌ, in kidhábtsik, in ixámtsik, in tátaꞌ, in nánaꞌ, in tomtal, in chakámiltsik o in chabálil kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta ani kʼal tin kwenta an alwaꞌ tʼilab, 


text:
neꞌech kin bachʼu ba jechéꞌ an kʼayꞌlá boꞌ inik más in yaníl xowaꞌ in jilámal: in kʼimáꞌtsik, in kidhábtsik, in ixámtsik, in nánaꞌtsik, in chakámiltsik ani in chabáliltsik, maske neꞌech ka atʼan, por tayíl neꞌech kin bachʼu an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. 


text:
Por tam na Dios kin tʼajaꞌ an lújundhaxtaláb, yán xitaꞌ xoꞌ kʼwajat más ultaláb, neꞌech ka jilkʼon más tayíl ani yán xitaꞌ xoꞌ kʼwajat más tayíl, neꞌech ka kʼwajay más ultaláb. Na Jesús in ulu ti oxtal ke neꞌech ka chemdhá (Mt. 20:17‑19; Lk. 18:31‑34) 


text:
<pb/>Tam ti neꞌchichtsik ti bél abal ka kʼale Jerusalén, na Jesús okʼox ti neꞌech ani an exóbaltsik kuxlek. An exóbaltsik labnék tʼajat ani u jikʼéltsik. Pílmé tám juní na Jesús kʼal xi lajucháb an exóbaltsik ani tujey juní kin utsaꞌtsik xowaꞌ Jajáꞌ neꞌech kin tamu. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―A chuꞌtaltsik ke u neꞌchich abal Jerusalén, xon ti Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhná ban okʼlek páleꞌtsik ani ban okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés. Jajáꞌtsik neꞌech kin ulu abal kin chemdhá ani neꞌech tám kin pidhná ban píl iniktsik. 


text:
Neꞌech ti kin labídhnaꞌtsik, neꞌech ti kin kwadhaꞌ, neꞌech ti kin tubkay ani neꞌech ti kin chemdhaꞌ; por tin óxláb a kʼítsá, neꞌech kin ejech ti ít. Na Jakobo ani na Juan in konoytsik jun i alwaꞌtaláb (Mt. 20:20‑28) 


text:
<pb/>Uteytsik tám ba na Jesús, na Jakobo ani na Juan, xu chakámlábtsik kʼal na Sebedeo ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Okʼtsix, i léꞌ ti ku tʼajtsi jun i alwaꞌtaláb. 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik in ulu enchéꞌ: ―Tam kin bajaw xowkʼi neꞌech ta takʼix kʼal na pulek labidh tʼokát, i léꞌ weye ku buxkan kʼal Tatáꞌ, jún ta eját ani jún ta kʼwatab. 


text:
<pb/>Utsantsik tám kʼal na Jesús: ―Yab a choꞌóbtsik xantʼéy a konyal. ¿Neꞌechxeꞌ ka ejto ka kuxuytsik an yajtsiktaláb xi Nanáꞌ neꞌech ku kuxuy? ¿Ani neꞌechxeꞌ ka ejto ka watʼnaꞌtsik an chemlá xi jelti Nanáꞌ neꞌech ku watʼnaꞌ? 


text:
<pb/>Jajáꞌtsik tókʼon enchéꞌ: ―Neꞌech ki ejto. Utsantsik tám kʼal na Jesús: ―Neꞌech kʼejle ka kuxuytsik an yajtsiktaláb xi Nanáꞌ neꞌech ku kuxuy ani neꞌech jeye ka ejto ka watʼnaꞌtsik an chemlá jelti xi neꞌech ku watʼnaꞌ. 


text:
Por yab u koꞌol an awiltaláb abal tu utsaꞌtsik xitam jáꞌ neꞌech ka buxkan tu eját ani tu kʼwatab; tokot neꞌech ka buxkantsik kʼal Nanáꞌ xi takudh kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Tam tin achʼaꞌtsik xi láju an exóbaltsik xowaꞌ kontsidh na Jesús, in chakuntsitsik tʼajat xi cháb an exóbaltsik. 


text:
Por kanyattsik ka utey kʼal na Jesús ani utsantsik enchéꞌ: ―Jelt xan ta choꞌóbichtsik, xin takʼyal i bitsowtsik xi yab u israelitatsik u chapik takʼixtsik ani an pulek okʼlek, in tʼajál tinbáꞌ ti pulek inik kʼal an atiklábtsik. 


text:
Por tatáꞌtsik yab ka tʼajaꞌ anchanꞌ xan ti jajáꞌtsik in tʼajál. Max jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik a kidhtal in léꞌ ka kʼwajay ultaláb, yejat kin tʼójontsitsik xi más. 


text:
Max jun xitaꞌ xi tatáꞌtsik a kidhtal in léꞌ ti tʼójodh, yejat ka kʼwajay ti jolib kʼal ejtalkʼitsik. 


text:
Pos nibal Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, yab in tsiꞌnek abal kin tʼójontsat, in tsiꞌnek abal tin tʼójontsix ani abal ku pidhnaꞌ tubáꞌ kin chemdhá ani anchanꞌ yán kin ejto ka loꞌeytsik. Na Jesús in jeldhaꞌ jun i jokʼol xin bij ta Bartimeo (Mt. 20:29‑34; Lk. 18:35‑43) 


text:
<pb/>Ulchichtsik tám Jerikó. Tam ti na Jesús exomich ti kalel ba jachanꞌ an bitsow junax kʼal nin exóbaliltsik ani kʼal yán i atiklábtsik, in elaꞌ buxúl wal bél jun i chʼojontál jokʼol xin konyal i tolmixtaláb. Jechéꞌ an jokʼol in bij ta Bartimeo ani u chakámláb kʼal na Timeo. 


text:
Tam tin achʼaꞌ abal exom ti watʼel na Jesús xi Nasaret, tujey ti dhájax ani in ulu enchéꞌ: ―¡Jesús, xi kuxlab kʼal an pulek takʼix Dabid, ti kin yajnantsi neye! 


text:
<pb/>Yán kʼwiyxin abal ka chamkʼan, por jajáꞌ más kawidh ti dhájaxin: ―¡Jesús xi kidhtaláb kʼal an pulek takʼix Dabid, ti kin yajnantsi neye! 


text:
<pb/>Kubey tám na Jesús ani in abnaꞌ ka kanyat an jokʼol. Kʼale tám ti usnal enchéꞌ an jokʼol: ―Yab ki kʼwajay ta chalpax, ki kubey, ti kanál. 


text:
Konyat tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy a léꞌ tu tʼajtsi? An jokʼol tókʼon enchéꞌ: ―Okʼtsix, u léꞌ neye ti kin chuꞌxindhaꞌ. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Awil ki kʼaléch, i jeley abal i belmách. Támkʼi jachanꞌ ti chuꞌxin an jokʼol ani in wéwnaꞌ na Jesús xon ti neꞌech.<pb/>


text:
Tam ti ulichtsik juntal xi cháb an kwentsal xin bij Betfajé ani Betania kʼunatich Jerusalén xi kʼwajattsik tin tamét an chʼén Olibos, in okxiy na Jesús cháb nin exóbaliltsik. 


text:
Utsantsik enchéꞌ: ―Ki kʼaletsik ban kwentsal xi núꞌ kʼwajat tametláb ani tam ki ulichtsik tajaꞌ neꞌech ka elaꞌtsik wikʼadh jun i burru xi yabél púnadh jaykʼi kʼal ni jun xitaꞌ. Ka wilaꞌtsik ani ka tsiꞌdhaꞌ techéꞌ. 


text:
Max ti ki konoy xantókʼi ti exom a wilál an burru, ka utsaꞌ enchéꞌ: “An Ajátikláb in yéntsal ani támeye kwaꞌ neꞌech kin witsbaꞌ.” 


text:
<pb/>Utsantsik enchéꞌ kʼal xi tajaꞌtsik ti kʼwajat: ―¿Jantʼéy a tʼajáltsik? ¿Jantʼókʼi ta wiláltsik an burru? 


text:
Tin nakél an bél neꞌech in nukʼáltsik nin kʼudhkʼúmil xon ti neꞌech ka watʼey na Jesús ani kʼeꞌettsik in pejál in kʼweꞌél i teꞌtsik ani in kwachbál tin nakél an bél. 


text:
Xi neꞌechtsik okʼox ani xi palattsik kuxlek in ulaltsik kawidh enchéꞌ: ―¡Ti ku loꞌóch xoꞌ! ¡Lábtʼajadh xi tál tin bij an Okʼóxláb! 


text:
¡Lábtʼajadh xi tál ti takʼix jelt xan ti takʼxinék ni wejeꞌ pakélil Dabid! ¡Okʼóxláb túꞌ walkʼiꞌ, ti ku loꞌóch xoꞌ! 


text:
<pb/>Ochich na Jesús ban bitsow Jerusalén ani kʼale ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. Tam tin telámalich putál wililíl ejtal xowaꞌ waꞌach tajaꞌ, kʼaléch tám Betania kʼal xi lajucháb an exóbaltsik, abal wákléch. Na Jesús in kʼwiyaꞌ in akan an igo abal yab walidh (Mt. 21:18‑19) 


text:
In ów chuꞌu jun akanlek in xekedh akan i igo ani kʼale kin chuꞌu max walidh; por yab in eltsi ni jun in walíl, tokot in xekél, kom yabél in kʼijil ti walim. 


text:
In utsaꞌ tám enchéꞌ na Jesús jachanꞌ in akan an igo: ―Yab jaykʼi neꞌech ki witsiy ta walim abal ki kʼaptsin an ta walíl. Nin exóbaliltsik in achʼaꞌ xan ti utsan in akan an igo. Na Jesús in tʼoko an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios (Mt. 21:12‑17; Lk. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Tam ti ulichtsik Jerusalén, na Jesús kʼale ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani in ajaꞌ ka kale eléb ejtal an nújultsik ani an chʼaꞌumtsik xi tajaꞌ ti kʼwajattsik. In kʼetʼpantsi tin mesajil xin jaltsal ti tumín an atiklábtsik ani nin nújumtal jeye an nújul kukuꞌ. 


text:
Ni jun xitaꞌ yab in walkaꞌ ka watʼey ti kititíl kʼal in kitáltsik ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. 


text:
In okʼtsi an atiklábtsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Na Dios in ulal ban Tʼokat Dhuslab: “Nu kʼimáꞌ abal i ólábkʼi ti bijidh, neꞌech ka éyná kʼal ejtalkʼi an atiklábtsik”; por a wenkʼómalichtsik tin chinkʼontal i kwéꞌ. 


text:
<pb/>Tam tin achʼaꞌtsik anchanꞌ an okʼlek páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, tujeytsik kin aliy xan ti kin uwaꞌ abal kin ejto kin chemdhaꞌ na Jesús. Pos in chʼejnáltsik kom ejtal an atiklábtsik labnék tʼajat kʼal xowaꞌ in okʼtsixnál na Jesús. 


text:
<pb/>Tam ti jun tsudhelom, watʼeytsik dhajawe xon ti kʼwajat in akan an igo ani in chuꞌu abal waynek asta bin ibíl. 


text:
In chalpánaꞌ tám na Pedro xantʼéy usnék kʼal na Jesús jachanꞌ in akan an igo ani in utsaꞌ enchéꞌ na Jesús: ―Okʼtsix, ka telaꞌ, in akan an igo xa odhbijiy, waynek xoꞌ. 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke xitaꞌ kin utsaꞌ jechéꞌ an chʼén: “Ki wixkʼin tachanꞌ ani ka petʼnaꞌ tabáꞌ ban pujal”, max tsubax lejtal tin belál na Dios ani yab kin jálkʼúkʼliy nin chalab, neꞌech ka tʼájan xan tin ulu. 


text:
Jaxtám tu utsáltsik, ke xowaꞌkich ka kontsi na Dios kʼal i óláb, ka belaꞌ ke Jajáꞌ ti pidhámalich xowaꞌ a kontsámal ani neꞌech ka bachʼutsik. 


text:
Tam ki ólantsik, max jun xitaꞌ ti tʼajtsámal jun xataꞌ yab alwaꞌ, ka pakwlantsi; abal na Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ, ti ki pakwlantsi jeye an ta walastalábil. 


text:
Pos max yab ka pakwlantsi xi kʼeꞌettsik, na Tátaꞌ xi kʼwajat walkʼiꞌ yab jeye neꞌech ti ki pakwlantsitsik. An awiltaláb xin koꞌol na Jesús (Mt. 21:23‑27; Lk. 20:1‑8) 


text:
<pb/>Witsiy tám juní na Jesús kʼal nin exóbaliltsik ban bitsow Jerusalén. Tam ti xeꞌchich na Jesús ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, utukná kʼal nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios ani kʼal nin okʼlékil an judíotsik, 


text:
ani konyat enchéꞌ: ―¿Kʼal jantʼom awiltaláb ta tʼajál jechéꞌ? ¿Jitaꞌ ti pidhámal ti awiltaláb ka tʼajaꞌ? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Neꞌech neye tu konoytsik jun xataꞌ, max ti kin tókʼoytsik, neꞌech tám tu utsaꞌtsik neye kʼal jantʼom awiltaláb tu tʼajál xowaꞌ u tʼajál. 


text:
<pb/>Tujeytsik tám ti kónóx jajáꞌkʼitsik enchéꞌ: ―¿Jantʼéy ki utsaꞌ? Max ki utsaꞌ ke kʼal a Dios ti abnék, neꞌech ti ku tókʼoy enchéꞌ: “¿Jantʼókʼi pé tám ti yab a beltsitsik xowaꞌ in ulu?” 


text:
O ¿awxeꞌ ki utsaꞌ ke kʼal i iniktsik ti abnék? Por tákʼíxintsik jún ani jún abal yab xataꞌ kin utsaꞌ, pos in chʼejnál an atiklábtsik kom ejtal in belál ke na Juan kʼal a Dios ti abnék ti tʼiltsix. 


text:
In utsaꞌtsik tám enchéꞌ na Jesús: ―Yab i choꞌób xitaꞌ kʼál ti abnék. Utsantsik tám kʼal na Jesús: ―Pos kom yabtsik tin utsaꞌ xitaꞌ kʼál ti abnék, yab neye neꞌech tu utsaꞌtsik kʼal jantʼom awiltaláb tu tʼajál jechéꞌ.<pb/>


text:
In tuju tám ti káw na Jesús kʼal i junbaxtalábkʼi ani in ulu enchéꞌ: ―Jun i inik in tʼayaꞌ yán i akanlek i uba ani in mapuy. In tʼajaꞌ jeye jun i pulek balixtaláb abal kin baliy tajaꞌ nin jaꞌlíl an uba ani in tʼajaꞌ jeye jun i púnchéy abal kin ejto kin beletnaꞌ an tʼayablábtsik. ʼIn matintsixnaꞌ tám an aleláb abal ka tʼójomná kʼal kʼeꞌet ani jajáꞌ kʼale owél. 


text:
Tam tin bajúch an kʼij xowkʼi ti neꞌech ti pitnal an uba, in abaꞌ tám jun in tʼojnálil abal kin konoy xowaꞌ in lujyal jeye kin bachʼu an dhabal aleláb. 


text:
In abaꞌ juní ít in tʼojnálil ani jechéꞌ tʼujbayat kʼal an mat aleláb, chʼojbédhá bin ókʼ ani odhbijyat jeye. 


text:
An dhabal aleláb in abaꞌ juní bél jún ani xi jechéꞌ chemdhá. Tayíl in abaꞌ yán más kʼeꞌet, taltsik chaꞌwat ani xi taltsik chemdhá. 


text:
<pb/>ʼJilkʼonék bél nin junkax chakámil xin kʼanidhál tʼajat. Tin okʼontal in abaꞌ jeye abal in chalpay enchéꞌ: “Neꞌech xónaꞌ kin kʼakʼnantsat tu chakámil.” 


text:
Por tam ti ulich an chakámláb, útsáxintsik enchéꞌ an mat aleláb: “Jechéꞌ jaꞌich xi neꞌech ti dhabal tayíl; wana ki chemdhaꞌ ani wawáꞌich tám neꞌech ki dhabalnaꞌ an aleláb.” 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―¿Jantʼéy a chalpayaltsik neꞌech kin tʼajaꞌ an dhabal aleláb? ¿Yabxeꞌ neꞌech ka tsích kin chemdhaꞌ jachanꞌ an mat aleláb ani kin matintsi kʼeꞌet an ti aleláb? 


text:
<pb/>Konyattsik jeye enchéꞌ: ―¿Awxeꞌ yab jaykʼi a ajyámaltsik an Tʼokat Dhuslab xin ulal enchéꞌ?:<pb/>An tʼujub xi pojká kʼal an kúbal atátsik,<br/>jaꞌich nin bajaw ka kʼwajay más ultaláb.<pb/> 


text:
<pb/>U leꞌnábwiꞌik ka yakʼwan na Jesús kʼal taltsik xi taꞌ ti kʼwajattsik abal in choꞌób ke kʼal jajáꞌtsik tin kwenta ti tʼiltsin jachanꞌ an ti junbaxtaláb kʼal na Jesús. Por yab xataꞌ ti tʼajtsin na Jesús ani kʼaléchtsik tokot kom in chʼejnál an atiklábtsik. An jalbixtaláb kʼal tin kwenta xu pidhnal an lej pulek takʼix romano (Mt. 22:15‑22; Lk. 20:20‑26) 


text:
<pb/>Tayíl, abtsin na Jesús cháb óx ti fariseotsik junax kʼal in atiklábil na Erodes abal ka taktamiyat ani anchanꞌ ka tʼajan kin ulu jun xataꞌ yab alwaꞌ abal ka walbindhá. 


text:
Tam ti ulichtsik, utsan enchéꞌ na Jesús: ―Okʼtsix, wawáꞌ i choꞌób ke ejtal tsubax xowaꞌ a ulal. Tatáꞌ yab a ódhál ti kwenta xowaꞌ in chalpayal an atiklábtsik, pos yab i kʼwajat a eblidh telál an iniktsik xantʼéy in wáynáltsik in éy. A okʼtsixnál kʼal i tsubaxtaláb nin takʼixtal na Dios. ¿In tomnálxeꞌ ki pidhaꞌ ti jalbixtaláb an pulek takʼix romano, o yabaꞌ? ¿Ki pidhaꞌxeꞌ o yabaꞌ? 


text:
<pb/>Por kom na Jesús in choꞌóbich abal u kʼambixkʼitsik, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi tin taktamiyaltsik? Ti kin tsiꞌdhantsi jun i patʼál tumín abal ku telaꞌ. 


text:
<pb/>Tsiꞌdhantsat tám an ti tumín, tam tin telámich na Jesús, in utsaꞌ enchéꞌ an atiklábtsik: ―¿Jitaꞌ in wal xi jechéꞌ kʼwajat chʼilbadh ban tumín ani jitaꞌ in bij xi jechéꞌ dhutsadh? Tókʼontsik enchéꞌ: ―An lej pulek takʼix romano. 


text:
<pb/>Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Pos ka pidhaꞌ an lej pulek takʼix romano xowaꞌ in lujyal kin bachʼu ani ka pidhaꞌ na Dios xowaꞌ Jajáꞌ in lujyal kin bachʼu. Labantsik tʼajat abal anchanꞌ ti tókʼoyattsik. An konoxtaláb kʼal tin kwenta max u ejel ti ít an chemélomtsik (Mt. 22:23‑33; Lk. 20:27‑40) 


text:
<pb/>Tsích jeye ti chuꞌtáb na Jesús kʼal cháb óx i Saduseotsik, xin ulal ke an chemélomtsik yabich u ejel ti ít ani utsan enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Okʼtsix, na Moisés tu jiltsi dhutsadh ke max jun i tomkidh inik ka chemech ani kin jilaꞌ nin tomtal ani yab in kóꞌyámaltsik ni jun i chakam, nin kidháb koꞌol ka tomkin kʼal an chemtsidh mímláb abal kin kóꞌoy i chakamtsik jelti max in chakámil nin kidháb xi chemech. 


text:
Pos táꞌwiꞌik ti kʼwajat búk i kwitóltsik in kidhábkʼitsik. An jidhtal kwitól tomkin, por chemech ani yab in jilaꞌ ni jun i chakam. 


text:
In chabtal an kwitól tomkin kʼal an chemtsidh mímláb, por chemech jeye ani yab in jilaꞌ ni jun i chakam. Anchanꞌ jeye ti támun kʼal nin oxtal kidháb. 


text:
Ani anchanꞌ ti támun kʼal ejtal xi búk an kwitóltsik. Tomkin kʼal an chemtsidh mímláb ani ni jún yab in jilaꞌ in chakámil. Okʼontaláb chemech jeye an mímláb. 


text:
Tam ka ejechtsik ti ít, ¿kʼal jowaꞌ an inik ti neꞌech ti tomikláb jachanꞌ an mímláb abal ejtal xi búk an kwitóltsik in tomiknámal? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tatáꞌtsik i ukʼpinék tʼajat ta kʼwajat, por jaꞌich abal yab a exláltsik an Tʼokat Dhuslab nibal nin cháp na Dios. 


text:
Pos tam ka ejdhá an chemélomtsik, neꞌech ka kʼwajay jelti an tʼokat abatwáletsik xi kʼwajat walkʼiꞌ; yabich neꞌech ti tomkinaltsik nibal neꞌech ti pidhnáb xitaꞌ abal ka tomkin. 


text:
Por kʼal tin kwenta an chemélomtsik xi neꞌech ka ejech ti ít, ¿ké yab jaykʼi a ajyámaltsik bin dhuslábil na Moisés xan ti tawná kʼal na Dios ban kʼidhadh teꞌ, xi kʼwajat ti tʼaꞌíl? Enchéꞌ ti utsan: “Nanáꞌ tin Diosil na Abraham, na Isák ani na Jakob.” 


text:
Na Dios, in Diosil xi ejattsik, pos nin ejattal an chemélomtsik kʼwajat ejat. Tatáꞌtsik i ukʼpinék tʼajat ta kʼwajat kʼal tin kwenta an chemélomtsik. An takʼixtaláb xi más uluts (Mt. 22:34‑40) 


text:
<pb/>Jun i okʼtsix xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés utey xon ti kʼwajattsik ani in achʼaꞌ xantʼéy u káwlíxnáb. Kom in choꞌóbnaꞌ ke na Jesús tókʼnék alwaꞌ, in konoy enchéꞌ: ―¿Jowaꞌ jáꞌ an takʼixtaláb xi más uluts? 


text:
<pb/>Tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―An takʼixtaláb xi más uluts jaꞌich jechéꞌ: “Ka achʼaꞌ, atiklábtsik xi Israel: an Okʼóxláb jaꞌich ni Diosil ani Jajáꞌ, jaꞌich nu junkax Okʼóxláb. 


text:
Ka kʼakʼnaꞌ an Okʼóxláb na Diosil kʼal ejtal na itsích, kʼal ejtal na ejattal, kʼal ejtal na chalab ani kʼal ejtal na cháp.” Jechéꞌ jaꞌich an takʼixtaláb xi más uluts. 


text:
Nin chabtal, in junwal jeye jelti xin jidhtal: “Ka kʼanidhaꞌ xi kʼeꞌettsik jelt xan ta kʼanidhál tabáꞌ.” Yab waꞌach ni jun i takʼixtaláb xi más uluts ké xi jechéꞌtsik. 


text:
<pb/>Utsan tám enchéꞌ kʼal an okʼtsix xin wilál nin takʼixtal na Dios: ―Okʼtsix, alwaꞌ tʼajat ani tsubax xowaꞌ a ulu. Jún tokot a Dios waꞌach ani yab waꞌach más kʼeꞌet. 


text:
Max i kʼakʼnál na Dios kʼal ejtal ni itsích, kʼal ejtal ni chalab, kʼal ejtal ni ejattal ani kʼal ejtal ni cháp ani max i kʼanidhál jeye ejtal xi kʼeꞌettsik jelt xan ti kʼanidhál tibáꞌ, jaꞌich más in jalbíl tin tamét na Dios ké tam ki chemdhál i koꞌnél abal ki pikbantsi na Dios tsikadh o tam ki pikbantsi xowaꞌkich. 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús in achʼaꞌ abal tókʼon kʼal i tʼekʼat chalab, in utsaꞌ tám enchéꞌ: ―Wéꞌich tʼajat u kʼibel abal ki kʼwajay takʼnél kʼal na Dios. Yabich tám xataꞌ konyat más kʼal ni jun xitaꞌ. ¿Kʼal jitaꞌ kʼál tu chakámláb an Kristo? (Mt. 22:41‑46; Lk. 20:41‑44) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús kʼwajat ti okʼtsix bin elébil an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, in ulu enchéꞌ: ―An okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, in ulaltsik ke an Kristo u chakámláb kʼal an pulek takʼix Dabid. 


text:
Pos max anchanꞌ, ¿jantʼókʼi pé tám ti jajáꞌ jeye tʼajat na Dabid ijtsiyat kin ulu enchéꞌ kʼal an Tʼokat Ejattaláb?:<pb/>An Okʼóxláb in utsaꞌ enchéꞌ nu Ajátik:<pb/>“Ki buxkan tu eját,<br/>asta ke Nanáꞌ tu átantsi ejtal xi ti atʼál.” 


text:
Pos max jajáꞌ jeye tʼajat an pulek takʼix Dabid in ulu ke an Kristo jaꞌich nin Ajátik, ¿jantʼókʼi pé tám tu ulwáb ke na Dabid, jaꞌich in wejeꞌ pakélil an Kristo? Yán i atiklábtsik taꞌ ti kʼwajat tajaꞌ ani u ochʼówixtsik kʼal yantam i kulbéxnich. Na Jesús in kawyal an okʼtsixtsik xin wilál an takʼixtaláb (Mt. 23:1‑36; Lk. 11:37‑54; 20:45‑47) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús bél kʼwajat in okʼtsal an atiklábtsik in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka kóꞌoytsik i kwenta kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios. Jajáꞌtsik in kulbetnál ka xeꞌchin kʼal in jochʼdhaꞌ xekét ani ka chapnédhátsik kʼal yantam i kʼakʼnaxtaláb tin tamét an atiklábtsik. 


text:
Ban atátsik xon tu tʼajnal an junkuntaláb, in kulbetnáltsik ka buxkan ban koytaláb xon tu buxkanaltsik xi más uluts ani tam waꞌach i kʼapúxnich, in kulbetnáltsik ka buxká ban koytaláb xi más alwaꞌ. 


text:
Jajáꞌtsik in kʼántsal tin kʼimáꞌ an chemtsidh mímlábtsik ani tayíl, in tʼajáltsik i nakdhaꞌ óláb abal kin makʼuxnaꞌ ani abal ka utsantsik ke i lujdhaꞌ iniktsik. Xin tʼajáltsik anchanꞌ, neꞌech kin bachʼu jun i yajtsiktaláb más púlek. An pikbantsixtaláb xin kʼwajbaꞌ jun i chʼojontál chemtsidh mímláb (Lk. 21:1‑4) 


text:
<pb/>Jun i kʼij, na Jesús buxúl tin tamét xon ti kʼwajat nin bál an tumín xu pikbantsáb na Dios, in telál xan ti an atiklábtsik tin balyal an pikbantsixtaláb ani yán i tumínladh iniktsik in balyal yandhaꞌ i tumín. 


text:
Ulich jeye jun i chʼojontál chemtsidh mímláb ani in baliy cháb i tsʼitsik tʼipax tumín xi yab yandhaꞌ in jalbíl. 


text:
Na Jesús in kaniy tám nin exóbaliltsik ka utey ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Tsubax tu utsáltsik, an tumín xin pidhnaꞌ jechéꞌ an chʼojontál chemtsidh mímláb wéꞌ tʼajat, por más jaꞌ yán in jalbíl tin tamét na Dios ké xi ejtal an tumín xi kʼeꞌettsik in balyámal bin bál an pikbantsixtaláb. 


text:
Pos kʼeꞌettsik, tokot in pidhnál xowaꞌ yabich in yéntsal; por an mímláb, kʼal in chʼojontáltal, in pidhnaꞌ ejtal xowaꞌ taꞌ tin koꞌol abal kin watʼnaꞌ kʼál na kʼítsá.<pb/>


text:
Tam ti na Jesús exomich ti kalel bin elébil an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, utsan enchéꞌ kʼal jún ti éb nin exóbaliltsik: ―¡Okʼtsix, ka telaꞌ an labidh tʼujubtsik xi kʼál ti tʼajadh an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani an atátsik xi jayéch jeye in adhík! 


text:
<pb/>Por tókʼoyat enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Xoꞌ a chuꞌtal jechéꞌ an pakdhaꞌ atá, por yab neꞌech ka jilkʼon ni jun i tʼujub tʼíꞌbáx. Ejtal neꞌech ka julpá. An exóltsik xi neꞌech ka waꞌchin tam neꞌchich ka ulich an pakwenib (Mt. 24:3‑28; Lk. 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Kʼaletsik tám ban chʼén Olibos xi kʼwajat tin tamét an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. Tam ti tajaꞌich ti buxúl na Jesús, utey tám na Pedro, na Jakobo, na Juan ani na Andrés abal kin konoytsik chinatkʼi enchéꞌ: 


text:
<pb/>―Ti ku utsaꞌ xowkʼi neꞌech ka támun ejtal xowaꞌ a ulu ani ti ku utsaꞌ jeye xantʼom exól neꞌech ki chuꞌu abal ki choꞌóbnaꞌ ke exomich ti kʼunel xowkʼi neꞌech ka támun. 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ka beletnaꞌtsik tabáꞌ abal yab ki kʼambiyat kʼal ni jun xitaꞌ, 


text:
pos neꞌech ka tsích yán kin kʼambixnaꞌ nu bij ani neꞌech kin ulutsik enchéꞌ: “Nanáꞌich nin Kristo”. Ani yán neꞌech ka kʼambiyat kʼal jechéꞌ an kʼambixtsik. 


text:
<pb/>ʼTam ka achʼaꞌtsik ke exom i péjéxtaláb túkʼi túkʼi ani u tʼilnal ke ítich juní neꞌech ka tujey, yab ki kʼwajay ta chalpax, pos anchanꞌ koꞌol ka támun, por yabél jaꞌich an pakwenib. 


text:
Pos an pakdhaꞌ bitsow neꞌech ti péjéx kʼal in at pakdhaꞌ bitsow ani an pakdhaꞌ okʼlek neꞌech ti péjéx kʼal in at pakdhaꞌ okʼlek. Neꞌech ka léwékʼin an chabál túkʼi túkʼi, neꞌech ka waꞌchin i kʼaꞌínab ani neꞌech ti péjéx an atiklábtsik. Por ejtal jechéꞌ, jaꞌich in tujtal an yajtsiktaláb, jelti an yajal xin achʼál jun i mímláb tam neꞌchich kin waꞌchiy i chakam. 


text:
<pb/>ʼKa beletnaꞌtsik tabáꞌ, pos neꞌech ki pidhná ban pakdhaꞌ tʼójodh ani neꞌech ki chaꞌwattsik ban atá xon tu tʼajnal an junkuntaláb. Neꞌech ki kinandhátsik ban pakdhaꞌ awiltaláb ani ban pakdhaꞌ takʼix kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta. Anchanꞌ, neꞌech ka ejto ti kin tʼilaꞌtsik tin tamét jajáꞌtsik. 


text:
Ani neꞌech ka tʼiltsin jechéꞌ an ti alwaꞌ tʼilab ejtal an atiklábtsik xi techéꞌ ti kʼayꞌlá ani tám neꞌech ka ulchich an pakwenib. 


text:
Tam ki yakʼwantsik ani ki júnájich abal ki pidhná ban awiltalábtsik, yab ki kʼwajaytsik ta chalpax kʼal tin kwenta xowaꞌ neꞌech ka ulu. Tam kin bajúch an ora xowkʼi neꞌech ki káwin, neꞌech ki pidhantsik xowaꞌ ka ulu. Pos yab tatáꞌtsik neꞌech ta káw, neꞌech ti káw an Tʼokat Ejattaláb xi kʼwajat ba na itsích. 


text:
Taltsik neꞌech kin pidhnaꞌ nin kidhábtsik abal ka chemdhá ani an tátaꞌlábtsik neꞌech jeye kin pidhnaꞌ nin chakámiltsik abal ka chemdhá. An chakámlábtsik neꞌech kin tomnaꞌ nin tátaꞌ ani nin nánaꞌ ani neꞌech kin pidhnaꞌ abal ka chemdhátsik. 


text:
Neꞌech ki atʼantsik kʼal ejtal an atiklábtsik xi yab u belom kʼal Nanáꞌkʼi tu kwenta, por xitaꞌ kin kuxuy ejtal jechéꞌ, neꞌech ka loꞌwat. 


text:
<pb/>ʼXitaꞌ kin ajay jechéꞌ, kin exbay: Tam ka chuꞌutsik an kʼakʼadh atʼaxtaláb xin tʼilámal an tʼiltsix Daniel kʼwajatich xon tu kʼakʼnáb na Dios, tám, xi kʼwajattsik ban chabál xi Judea, ki kʼaletsik ta chinkʼonal ban chʼénlom. 


text:
pos watʼats ti kʼakʼadh an yajtsiktaláb xi neꞌech ka waꞌchin jachanꞌ i kʼij. Asta tin tʼajám na Dios an chabál ani an walkʼiꞌ ani asta xoꞌ, yab jaykʼi waꞌchinék ni jun i yajtsiktaláb jelti xi neꞌech ka waꞌchin. Ani yab más jaykʼi neꞌech ka waꞌchin jun i yajtsiktaláb anchanꞌ. 


text:
Max an Okʼóxláb yab kin wéꞌmédhaꞌ jachanꞌ an kʼij, yab xitaꞌ neꞌech ka loꞌey; por kʼal tin kwentakʼi in kʼánél xi Jajáꞌ in takwyámal, neꞌech kin wéꞌmédhaꞌ jachanꞌ an kʼij. 


text:
Pos neꞌech ka waꞌchin i kʼambixtsik xi neꞌech kin ulu ke jajáꞌich nu Kristo, o ke jajáꞌich xi abadh ti tʼiltsix kʼal na Dios. Neꞌech kin tʼajaꞌ i pakdhaꞌ exól ani i pakdhaꞌ labandhaxtaláb abal kin kʼambiy an atiklábtsik ani neꞌech kin leꞌnaꞌ kin kʼambiytsik asta xi takudhich kʼal na Dios. 


text:
Por yab ka ukʼtsitsik ke ejtal jechéꞌ tu okʼox utsámalich abal ki kʼwajaytsik tʼojojodh. Xan ti neꞌech kin tsích Nanáꞌ, xin abadh abal ka wenkʼon neye tin inik (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Lk. 21:25‑36) 


text:
<pb/>ʼTayíl, tam ka watʼéch jachanꞌ an yajtsiktaláb, na kʼítsá neꞌech ka jikʼwchin ani na íchʼ yab neꞌech ka tajkʼan; 


text:
Támkʼi jachanꞌ, Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin chuꞌtat kʼal ejtalkʼi, pos neꞌech kin tsích ban tokow kʼal ejtal nu cháp ani nu pulek labidh tʼokát. 


text:
Neꞌech tám ku abaꞌ nu tʼokat abatwálejiltsik putálkʼi an kʼayꞌlá ani putálkʼi túꞌ walkʼiꞌ abal kin junku xu takwyámal. 


text:
<pb/>ʼKa exbaytsik jechéꞌ an junbaxtaláb kʼal tin kwenta in akan an igo: Tam ka tujéch ti kalel nin dhálam kʼweꞌéltsik ani ka tujéch ti eblinal nin xekéltsik, a choꞌóbichtsik abal exomich ti kʼunel an kʼakʼal kʼij. 


text:
Anchanꞌ jeye, tam ka chuꞌutsik exomich ti támnal ejtal xowaꞌ tu utsámal, ka choꞌóbnaꞌ abal wéꞌich u kʼibel kin tsích juní. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke ejtal jechéꞌ neꞌech ka támun tam yabél chemnektsik xi kʼwajat ejat jechéꞌ i kʼij. 


text:
Ejtal xi túꞌ kʼwajat walkʼiꞌ ani xi kʼwajat jeye techéꞌ ban kʼayꞌlá, neꞌech ka pakchun; por xowaꞌ Nanáꞌ u ulal, yab jaꞌ neꞌech ka watʼey yab ka támun anchanꞌ. 


text:
<pb/>ʼPor kʼal tin kwenta na kʼítsá ani an ora xowkʼi ti neꞌech kin tsích juní, ni jun xitaꞌ yab in choꞌób, nibal an tʼokat abatwáletsik xi túꞌ kʼwajat walkʼiꞌ, nibal Nanáꞌ xin Chakámláb kʼal na Dios, tokot in choꞌób nu Tátaꞌ. 


text:
<pb/>ʼJaxtám tu utsáltsik: Ka koꞌkóm i kwenta ani ki ólantsik juniniꞌ abal yab ki elan ukʼpidh, pos yab a choꞌóbtsik xowkʼi neꞌech kin witsiy juní. 


text:
In junwal jelti jun i inik xi neꞌech owél bitsow. Tam ti yabél kʼalnek, in punkʼuntsi nin tʼojnáliltsik abal ka beletnantsat tin kʼimáꞌ; juntsik juntsik in pidhaꞌ ti tʼojláb ani in takʼiy an belkol wiꞌleb kin chuꞌchúm alwaꞌ abal ka japtsin an ti wiꞌleb tam ka witsiy. 


text:
Nanáꞌ u junwal jelti an dhabal atá xi kʼale owél bitsow. Jaxtám tu utsáltsik ka koꞌkóm i kwenta kom yab a choꞌóbtsik xowkʼi neꞌech kin witsiy, max dhamkʼulom, chʼejel akal, tam ka dhájan an pekʼel o tam tsudhenekich, 


text:
Xowaꞌ tu utsáltsik yab tatáꞌkʼitsik tu utsál, ejtalkʼi u utsáltsik enchéꞌ: Ka koꞌkómtsik i kwenta.<pb/>


text:
Tam ti jachanꞌ, u kʼibel cháb a kʼítsá abal ka ajíbná an paskwa junax kʼal nin ajíb an pan xi yab jilbédhats kʼal an jilbédhaxtaláb kʼoye, an ajib xin ajíbnál an israelitatsik. An okʼlek páleꞌtsik junax kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, in ayaltsik xan ti kin uwaꞌ abal kin yakʼwaꞌ na Jesús kʼal i kʼambixtaláb ani kin chemdhaꞌ. 


text:
Por in ulaltsik enchéꞌ: ―Yab ki tʼajaꞌ tam exom an ajib abal yab ka kʼwajay ti péjéx an atiklábtsik. Jun i mímláb in joltsi ti niwiytaláb bin ókʼ na Jesús (Mt. 26:6‑13; Jn. 12:1‑8) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús kʼwajat ban bitsow xi Betania bin kʼimáꞌ na Simón xin koꞌolwiꞌik an kʼwajat atʼax tʼítʼ, lejat buxúl ti kʼapul, ulich jun i mímláb xin tsiꞌdhál jun i frasko tʼajadh kʼal i alabastro. An frasko tsʼutsat kʼal i niwiytaláb xi mapal jáꞌ in niwíy i wich xu bijyáb ti nardo ani kajbidh tʼajat in jalbíl. In pejkántsi tin núkʼ an frasko ani in joltsi an ti niwiytaláb bin ókʼ na Jesús. 


text:
Taltsik xi taꞌ ti kʼwajattsik, chakuytsik ani u útsáxtsik enchéꞌ: ―¿Jantʼókʼi ti odhná jechéꞌ an niwiytaláb? 


text:
Ka nujwatwiꞌik kʼal óx i boꞌ inik i denariotsik o más abal ka pidhan an ti tumín an chʼojontáltsik. Ani ulwat abal yab tʼajat alwaꞌ xowaꞌ in tʼajaꞌ jachanꞌ an mímláb. 


text:
<pb/>Por na Jesús in ulu enchéꞌ: ―Jilaꞌ kʼwajat, yab xataꞌ ka utsaꞌ. Jechéꞌ xowaꞌ tin tʼajtsi, alwaꞌ tʼajat. 


text:
Pos an chʼojontáltsik echʼekʼi neꞌech ka kʼwajay kʼal tatáꞌtsik ani neꞌech ka ejto ka tolmiytsik tam ka leꞌnaꞌ, por Nanáꞌ yab echʼekʼi neꞌech kin kʼwajay kʼal tatáꞌtsik. 


text:
Jajáꞌ tin tʼajtsi xowaꞌ in ejto, tin niwbédhantsámalich an tu tʼuꞌúl abal ka kʼwajay tʼojojodhich tam kin jolyat. 


text:
Tsubax tu utsáltsik, ke putálkʼi tin pubíl an kʼayꞌlá xónꞌtikichkʼi ka tʼilan an alwaꞌ tʼilab, neꞌech jeye ka tʼilan xowaꞌ in tʼajámal jechéꞌ an mímláb abal ka chalpayat. Na Judas in ulu abal neꞌech kin chinat pidhnaꞌ na Jesús (Mt. 26:14‑16; Lk. 22:3‑6) 


text:
<pb/>Na Judas Iskariote, jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik, kʼale tám kin chuꞌu an okʼlek páleꞌtsik ani in utsaꞌ abal jajáꞌ neꞌech kin pidhnaꞌ na Jesús. 


text:
Tam tin achʼaꞌtsik, kulbétsik tʼajat ani utsan na Judas abal neꞌech ka pidhan ti tumín. Na Judas in tuju tám kin aliy xan ti kin uwaꞌ abal kin pidhnaꞌ na Jesús. An tʼokat kʼapúxnich xin jilaꞌ ka tʼajnal an Ajátikláb (Mt. 26:17‑29; Lk. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; 1 Ko. 11:23‑26) 


text:
<pb/>Tin jidhtal kʼítsájil an ajib tam u kʼapnal an pan xi yab jilbédhats kʼal an jilbédhaxtaláb kʼoye ani tam u chemdháb jeye an borrego abal ka ajíbná an paskwa, konyat enchéꞌ na Jesús kʼal an exóbaltsik: ―¿Jónꞌ ta léꞌ ku kʼale ki tʼojojoy abal ka kʼapu an wiyadh borrego kʼal tin kwenta an paskwa? 


text:
<pb/>In abaꞌ tám cháb xi taꞌ ti xeꞌech kʼal Jajáꞌ ani in utsaꞌ enchéꞌ: ―Ki kʼale ban bitsow, tajaꞌ, neꞌech ka elaꞌtsik jun i inik xin neꞌdhál jun mul i jaꞌ ani ka wéwnaꞌ. 


text:
Ki ochichtsik xon ti jajáꞌ ka ochich ani ka utsaꞌ enchéꞌ an dhabal atá: “An okʼtsix in léꞌ kin choꞌóbnaꞌ xon ti kʼwajat an altá xon ti neꞌech kin kʼapu an wiyadh borrego junax kʼal nin exóbaliltsik kʼal tin kwenta an paskwa.” 


text:
Neꞌech tám ti ki óltsitsik jun i pulek altá tʼojojodhich alwaꞌ ba jun i púntsíx atá. Ka lejkiytsik tám tajaꞌ an kʼapnél abal wawáꞌ. 


text:
<pb/>Kale tám an exóbaltsik ani ulich ban bitsow Jerusalén. Anchanꞌ xan ti utsantsik, anchanꞌ tin elaꞌ ani in lejkíchtsik tám an kʼapnél abal tin kwenta an paskwa. 


text:
ani tam ti kʼwajatichtsik ti kʼapul ban mesa, utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsáltsik ke jún ti éb xi tatáꞌtsik, xi xoꞌ kʼwajat ti kʼapul kʼal Nanáꞌ, neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá. 


text:
<pb/>Tʼeꞌpintsik tám tʼajat ani tujey ti konyáb enchéꞌ na Jesús kʼal xi lajucháb juntsik ti juntsik: ―¿Awxeꞌ nanáꞌ? Ani jún in ulu jeye enchéꞌ: ―¿Awxeꞌ nanáꞌ? 


text:
<pb/>Tókʼoyattsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jún ti éb xi tatáꞌtsik lajucháb, xi exom in juꞌwal an pan ba jayéch an talab xon ti Nanáꞌ u juꞌwal, jaꞌich xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá. 


text:
Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin chemdhá jelt xan tin ulal an Tʼokat Dhuslab, por ¡chʼojontál in chuꞌbíl an inik xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ! Pos yajtsik tʼajat ti neꞌech kin jalbiy, másakwiꞌik alwaꞌ max yabak waꞌchinék. 


text:
<pb/>Lejat kʼwajattsik ti kʼapul, na Jesús in téynaꞌ an pan, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios ani tam tin pejámalich, in pidhaꞌ nin exóbaliltsik ani in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Ka kʼaputsik, jechéꞌ jaꞌich nu tʼuꞌúl. 


text:
<pb/>In téynaꞌ tám jun i lejab baltsidh ti yajtsik uxnél, in pidhaꞌ ti jalbintsixtaláb na Dios, in watʼbantsi nin exóbaliltsik ani ejtal in uchʼaꞌ wetsik wetsik. 


text:
In utsaꞌtsik enchéꞌ: ―Jechéꞌ, jaꞌich nu xichʼál xi neꞌech kin jalbílnaꞌ an ít lejkintaláb xin lejkiyámal na Dios. Jechéꞌ nu xichʼál, jaꞌich xi neꞌech ku wakʼlaꞌ ban peltsidh teꞌ abal tin alwaꞌbíl yán i atiklábtsik. 


text:
Tsubax tu utsáltsik ke yabich neꞌech kin witsiy ku uxtsi tin jaꞌlíl an uba asta tam ku uchʼaꞌ xi ít an uxnél xon tu takʼix na Dios. Utsan na Pedro abal neꞌech kin ulu ke yab in exlál na Jesús (Mt. 26:30‑35; Lk. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38) 


text:
Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Jechéꞌ i akal ejtal tatáꞌtsik neꞌech ka jilaꞌ ti kin belaꞌ kʼal tin kwenta xowaꞌ neꞌech ku tamu, pos enchéꞌ tin ulu na Dios ban Tʼokat Dhuslab: “Neꞌech ku walkaꞌ ka chemdhá an belkol borregotsik ani an borregotsik neꞌech ka bukʼey.” 


text:
<pb/>Por utsan enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Tsubax tu utsál ke jechéꞌ i akal, tam yabél dhájnék an pekʼel chábíl, tatáꞌ óxílich a ulúmal ke yab tin exlál. 


text:
<pb/>Por na Pedro in witsʼkʼo juní ani in ulu enchéꞌ: ―Maske kin utsan ke neꞌech kin chemdhá junax kʼal Tatáꞌ, yab neꞌech ku ulu ke yab tu exlál. Ani ejtaltsik anchanꞌ tin ulu. Na Jesús kʼale ti ól ban chakam aleláb xin bij Jetsemaní (Mt. 26:36‑46; Lk. 22:39‑46) 


text:
<pb/>Ulichtsik tám ba jun i chakam aleláb xin bij Jetsemaní ani utsan enchéꞌ an exóbaltsik kʼal na Jesús: ―Ki buxkankʼitsik techéꞌ, lejat Nanáꞌ neꞌech núꞌ aniꞌ tin ól. 


text:
<pb/>In júnaꞌ na Pedro, na Jakobo ani na Juan abal ka junikná kʼál ani tujey kin achʼaꞌ na Jesús jun i tʼeꞌpintaláb ani yajtsiktaláb. 


text:
Utsantsik enchéꞌ kʼal na Jesús: ―U achʼál tu ejattal ke neꞌech ku chémay jechéꞌ an tʼeꞌpintaláb. Ki jilkʼontsik techéꞌ ani yab ki wayichtsik. 


text:
<pb/>Kʼale tám na Jesús lej wéꞌ túꞌ aniꞌ, tudhlan kutúl asta chabál ani in kontsi na Dios max in ejtowalak kin tʼajaꞌ abal yab kin watʼnaꞌ an yajtsiktaláb xi neꞌech kin tametnaꞌ jachanꞌ i ora. 


text:
Ba nin ólábil in ulu enchéꞌ: ―Tátaꞌ, ejtal xowaꞌ a léꞌ u tʼájnal kʼal na awiltal ani kʼal na cháp. Nanáꞌ tu kontsal ti kin tolmintsi abal yab ku watʼnaꞌ jechéꞌ an yajtsiktaláb xi tin aytsím; por yab ka tʼájan xowaꞌ Nanáꞌ u léꞌ, ka tʼájan xowaꞌ Tatáꞌ a léꞌ. 


text:
<pb/>Witsiy tám xon ti kʼwajat xi óx an exóbaltsik ani u wayaltsik tin elaꞌ. Utsan enchéꞌ na Pedro: ―Simón, ¿a belál ta wayal? ¿Yab a ejto ka kuxuy ni jun i ora yab ki wayich? 


text:
Yabtsik ki wayich ani ki ólan abal yab ki átátsik kʼal an lej atʼax. Tsubax kʼejle, na ejattaltsik in léꞌ ki ólan, por yab i tolmiyábtsik kʼal na tʼuꞌúl abal yab tʼajat likat. 


text:
Tam ti witsiy na Jesús, u wayaltsik juní tin elaꞌ abal u mútʼnalichtsik tʼajat nin wal kʼal an akal ani yabtsik in elaꞌ xan ti ka tókʼon. 


text:
Kʼale juní ti ól tin oxtsíl ani tam ti witsiy xon ti kʼwajat an exóbaltsik, in utsaꞌtsik enchéꞌ: ―¿A óntsaltsik ta wayal ani ta koyol? ¡Lejatich! In bajúmalich an ora xowkʼi Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, neꞌech kin pidhnájich abal kin chemdhá kʼal an walablomtsik. 


text:
Ki chʼakáchtsik ani wanách; núꞌich tál xi neꞌech ti kin pidhnaꞌ abal kin chemdhá. Yakʼwan na Jesús (Mt. 26:47‑56; Lk. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Bél kʼwajat ti káw na Jesús tam ti ulich na Judas, jún ti éb xi lajucháb an exóbaltsik. Ulich junax kʼal yán i yákʼwaltsik, in teykómtsik i machét ani i teꞌ. Abnéktsik kʼal an okʼlek páleꞌtsik ani kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés ani kʼal nin okʼlékil an judíotsik. 


text:
Na Judas, xi neꞌech ti pidhnax, jaykʼi tin utsámalich an yákʼwaltsik xantʼéy neꞌech kin tʼajaꞌ abal kin exlaꞌtsik xitam jáꞌ na Jesús. Enchéꞌ tin utsaꞌtsik: ―An inik xi neꞌech ku chʼuchʼbay, jaꞌich xi tatáꞌtsik a ayal. Ka yakʼwaꞌ ani ka júnaꞌtsik belkómte alwaꞌ. 


text:
<pb/>Jún ti éb xi taꞌ ti kʼwajat kʼal na Jesús in jixónaꞌ nin machétil ani in patíntsi tin xuchun nin tʼojnálil an okʼlek páleꞌtsik. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús xi ulich an ti yakʼwaxtsik: ―¿Jantʼókʼi ta tsiꞌnektsik kʼal i machét ani kʼal i teꞌ abal ti kin yakʼwaꞌ jelti max neꞌech ka yakʼwaꞌtsik jun i kwéꞌ? 


text:
Tsudhey ka tsudhey in kʼwajinek kʼal tatáꞌtsik ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios tin okʼtsix ani yab tin yakʼwámal. Por jechéꞌ xowaꞌ exom tin tʼajtsaltsik, jaꞌich abal ka tʼájan xan ti kʼwajat dhutsadh ban Tʼokat Dhuslab. 


text:
<pb/>Táꞌ jeye ti neꞌech wewkómte na Jesús kʼal jun i kwitól inik ani tokot bolilidh kʼal jun i dhak kʼudhkʼum. Jeché an kwitól inik, yakʼwan jeye kʼal an yákʼwaltsik xi kʼál ti yakʼwan na Jesús, 


text:
por in jilchʼónaꞌ an dhak kʼudhkʼum xi kʼál ti bolidh ani chilim ti ájlách. Na Jesús tin tamét an Junkulom Awiltaláb (Mt. 26:57‑68; Lk. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Júná tám na Jesús bin kʼimáꞌ an lej okʼlek páleꞌtsik ani junkun tajaꞌ nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik, nin okʼlékiltsik an judíotsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios. 


text:
Na Pedro wéwnaxin ówkʼi ani ulich asta bin elébil in kʼimáꞌ an lej okʼlek páleꞌtsik. Buxkan tajaꞌ ti dhilal bin wál an kʼamal junax kʼal xin beletnáltsik an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. 


text:
<pb/>Nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani an Junkulom Awiltaláb in ayal jun xataꞌ abal kin ejto kin walbiy na Jesús ani anchanꞌ ka pidhná abal ka chemdhá, por yab eltsin ni jun in walab. 


text:
<pb/>―Wawáꞌ i achʼám tin ulúmal enchéꞌ: “Nanáꞌ neꞌech ku paku jechéꞌ an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios xin kubám an iniktsik ani ti óx a kʼítsá neꞌech ku kubaꞌ juní ít xi yab kubadh kʼal i iniktsik.” 


text:
<pb/>Kubey tám an lej okʼlek páleꞌtsik junax chʼejel xon ti kʼwajat xi táꞌtsik ti junkunék ani konyat enchéꞌ na Jesús: ―¿Jantʼókʼi ti yab i tókʼnal? ¿Tsubaxxeꞌ xowaꞌ i kʼwajat ta usnal o yabaꞌ? 


text:
<pb/>Por na Jesús ní wéꞌ yab kʼuchun ani nibal xataꞌ in tókʼoy. Konyat tám juní enchéꞌ kʼal nin lej okʼlékil an páleꞌtsik: ―¿Tatáꞌxeꞌ ni Kristo, xi Chakámláb kʼal na Dios xu kʼakʼnáb? 


text:
<pb/>Tókʼon enchéꞌ na Jesús: ―Nanáꞌ. Ani neꞌech ti kin chuꞌutsik Nanáꞌ, xin abadh abal kin wenkʼon neye tin inik, buxúl tin eját na Dios xi ejtal in ejtowal kin tʼajaꞌ ani tam kin tsích juní ban tokow. 


text:
<pb/>An lej okʼlek páleꞌtsik in michʼónaꞌ kʼal in chákub nin kʼudhkʼúmil xin kʼwajbím abal anchanꞌ ti tókʼoyat kʼal na Jesús ani in ulu enchéꞌ: ―Yabich más i yéntsal i ólnax. 


text:
A achʼaꞌichtsik xan tin chʼikat tʼajaꞌ na Dios. ¿Jantʼéy xoꞌ a ulaltsik ki tʼajtsi? Ejtal xi taꞌ ti junkunék, jununúl tin ulutsik abal walbidh tʼajat na Jesús ani in tomnál ka chemdhá. 


text:
<pb/>Tujey tám ti tubkayáb na Jesús kʼal taltsik, ti putsuntsáb tin wal, ti chaꞌwáb kʼal i kʼubaklek ani u usnal enchéꞌ: ―¡Ka ulu xoꞌ xitaꞌ ti chaꞌaw! Ani pikʼyat jeye bin wal kʼal an belkol pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios. Na Pedro in ulu ke yab in exlál na Jesús (Mt. 26:69‑75; Lk. 22:56‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑29) 


text:
<pb/>Na Pedro kʼwajat chaꞌat bin elébil an pulek atá ani támkʼi jachanꞌ, ulich jun in tsidhan xu tʼojnal bin kʼimáꞌ an lej okʼlek páleꞌtsik. 


text:
Tam ti chuꞌtat na Pedro ti dhilal, teloloyat alwaꞌ ani utsan enchéꞌ: ―Tatáꞌ junax teye ta xeꞌech kʼal na Jesús xi Nasaret. 


text:
<pb/>Por na Pedro in ulu enchéꞌ: ―Yab u exlál, nibal u choꞌób xantʼéy a tʼilál. Kale eléb xon tu oxnáb ani dhájan tám jun i pekʼel. 


text:
Chab chuꞌtat juní kʼal an tsidhan ani tujey kin utsaꞌ enchéꞌ xi táꞌtsik ti kʼwajat: ―Jechéꞌ an inik jaꞌich jeye in kidhtal na Jesús. 


text:
<pb/>Por jajáꞌ in witsʼkʼo kin ulu ke yab aniꞌ. Tam ti más lej jun wéꞌ, utsan enchéꞌ kʼal xi táꞌtsik ti kʼwajat: ―Tsubax lejtal, tatáꞌ jaꞌich teye jún ti éb xi jajáꞌtsik, pos tatáꞌ i Galileo ani anchanꞌ teye i káw jelti jajáꞌtsik. 


text:
<pb/>Tujey tám kin ulu na Pedro abal kin tamu xataꞌ yab alwaꞌ max yab tsubax xowaꞌ in ulal ani in lej tsubax ulu enchéꞌ: ―Tsubax tu utsáltsik ke yab u exlál xitam inik xi kʼwajattsik a tʼilál. 


text:
<pb/>Támkʼi jachanꞌ, dhájan an pekʼel tin chabtsíl. In chalpánaꞌ tám na Pedro xan ti usnék kʼal na Jesús: “Tam yabél dhájnék an pekʼel tin chabtsíl, tatáꞌ óxílich a ulúmal ke yab tin exlál.” Ani ukʼikʼíl ti kʼwajay kin chalpay xowaꞌ usnék kʼal na Jesús.<pb/>


text:
Tam ti tsudhey, dhajawe tʼajat ti junkun nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik kʼal nin okʼlékil an judíotsik, kʼal an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios ani kʼal an Junkulom Awiltaláb. Tam tin chalpáchtsik alwaꞌ xantʼéy neꞌech kin tʼajaꞌ, in júnaꞌtsik tám wikʼadh na Jesús ani in pidhnaꞌ ba na Pilato. 


text:
Konyat enchéꞌ na Jesús kʼal na Pilato: ―¿Tatáꞌxeꞌ nin Pulek Takʼíxal an judíotsik? Tókʼon enchéꞌ na Jesús: ―Tatáꞌ a ulal abal anchanꞌ. 


text:
Konyat tám juní kʼal na Pilato: ―¿Yabxeꞌ neꞌech ki tókʼon? Ka achʼaꞌ xan ti exom ti walbiyaltsik, in ulaltsik ke yán xataꞌ a tʼajámal. 


text:
<pb/>Por nibal anchanꞌ yab tókʼon na Jesús ani labandhájich tokot na Pilato. Bijtsin na Jesús abal neꞌech ka chemdhá (Mt. 27:15‑31; Lk. 23:13‑25; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Echʼekʼi tam u ajíbnáb an paskwa, na Pilato in walkál jun i wikʼnél xi ka kontsin kʼal an atiklábtsik. 


text:
Tam ti jachanꞌ i kʼij, taꞌ ti balidh ban wikʼaxteꞌ jun i inik xin bij ta Barrabás xi wikʼnék junax kʼal nin kidhtaltsik abal chemdhaxnéktsik tam tin péjeyám i awiltalábtsik. 


text:
Junkun tám an atiklábtsik abal kin kontsi na Pilato kin walkaꞌ jun i wikʼnél jelt xan ti echʼekʼi in ujnámal in tʼajál. 


text:
Tókʼoyattsik enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿A léꞌtsikxeꞌ tu walkantsi an tin Pulek Takʼíxal an judíotsik? 


text:
<pb/>Konyattsik anchanꞌ kʼal na Pilato kom in choꞌób alwaꞌ ke yab u leꞌnáb ka chuꞌtat na Jesús kʼal nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani jaxtám ti pidhnats na Jesús abal ka chemdhá. 


text:
Konyattsik tám juní enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿Ani jantʼéy a léꞌ ku tʼajtsi xa bijyaltsik tin Pulek Takʼíxal an judíotsik? 


text:
<pb/>Konyattsik tám enchéꞌ kʼal na Pilato: ―¿Jantʼom walastaláb in tʼajám? Por jajáꞌtsik in óntsi kin ulu más kawidh enchéꞌ: ―¡Ka chemdhaꞌ pajkʼidh ban peltsidh teꞌ! 


text:
<pb/>Kom na Pilato in léꞌ ka jilkʼon alwaꞌ kʼal an atiklábtsik, in walkaꞌ na Barrabás. In abnaꞌ tám ka lekbayat yáníl na Jesús ani tayíl in pidhnaꞌich tám abal ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
<pb/>Júná tám na Jesús kʼal an soldadotsik bin kuxtálil an atá xon tu tʼajnal an lújundhaxtaláb ani kanyat ka junkun tajaꞌ ejtal xi kʼeꞌet an soldadotsik. 


text:
Xeketliyat tám na Jesús kʼal jun i kʼudhkʼum xi tʼunuyich tʼajat kʼal in chákníꞌ ani kʼwajbantsat bin ókʼ ti kwetsotsól dhipadh kʼídh. 


text:
Tam ti okʼontsik kin ubátʼnaꞌ ani kin labídhnaꞌ, in wékʼontsíchtsik tám an ti chak kʼudhkʼum, kʼwajbantsat xi Jajáꞌ nin kʼudhkʼúmil ani kaldhájich tám abal ka júná ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. Pajkʼiyat na Jesús ban peltsidh teꞌ (Mt. 27:32‑44; Lk. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Taman ti bél jun i inik xin bij Simón, xu takʼnal ban chabál Sirene, nin tátaꞌ na Alejandro ani na Rufo. Jajáꞌ u witsélich bin ale ani tam tu watʼelich tajaꞌ, tʼajtsin ti chápláb kʼal an soldadotsik abal kin kitnantsi an ti peltsidh teꞌ xin neꞌdhál na Jesús. 


text:
<pb/>Júná tám na Jesús ban chabál xu bijyáb Gólgota. Ti tének káw, Gólgota, in léꞌ kin ulu: “In chabálil in beklék in ókʼ i chemélom inik.” 


text:
Pidhan na Jesús ti yajtsik uxnél xukʼudh kʼal i tsʼaꞌiktaláb xu bijyáb mirra, por yab in leꞌnaꞌ kin uchʼaꞌ. 


text:
Tam ti pajkʼiyatich ban peltsidh teꞌ, wélchíxnantsat an tin kʼudhkʼúmil na Jesús kʼal an soldadotsik, por yab anikʼi, okʼox ubátʼintsik abal kin chuꞌu xantʼéy kin lujuy kin átaꞌ juntsik ti éb. 


text:
Kʼwajbá bin ókʼ an peltsidh teꞌ jun i dhuslab xin ulal xantʼókʼi tin kwenta ti chemdhá. Enchéꞌ ti kʼwajat dhutsadh: “Jechéꞌ jaꞌich nin Pulek Takʼíxal an judíotsik.” 


text:
Pajkʼiyattsik jeye ba peltsidh teꞌ junax kʼal na Jesús cháb i kwéꞌtsik, jún tin eját ani jún tin kʼwatab. 


text:
Anchanꞌ ti támun abal ka tʼájan xan ti kʼwajat dhutsadh enchéꞌ ban Tʼokat Dhuslab: “Ájin jeye jelti max i walablom, jelti xi chemechtsik junax kʼal Jajáꞌ.” 


text:
<pb/>Odhbijyat kʼal xu watʼeltsik tajaꞌ tin tamét, in wíwókʼliyaltsik nin ókʼ ani in ulaltsik enchéꞌ: ―Tatáꞌ, xa ejtowal ka paku an pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios ani neꞌech ka kubaꞌ juní ti óx a kʼítsá, 


text:
<pb/>Táꞌ jeye ti kʼwajat nin okʼlékiltsik an páleꞌtsik ani an okʼtsixtsik xin wilál nin takʼixtal na Dios ti labídhnax ani u útsáxtsik enchéꞌ: ―In loꞌómal kʼeꞌettsik ani xoꞌ Jajáꞌ yab in ejtowal kin loꞌo tinbáꞌ. 


text:
Max aniꞌ lejtal Jajáꞌich nu Kristo, nin Pulek Takʼíxal an israelitatsik, ka paꞌay xoꞌ ban peltsidh teꞌ ani neꞌech tám ki belaꞌich. Xi taꞌ ti kʼwajattsik tin wálím kʼejtsik pajkʼidh ban peltsidh teꞌ, u odhbijixtsik jeye. Nin chemtal na Jesús (Mt. 27:45‑56; Lk. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30) 


text:
Tam ti óxich i wákal, na Jesús in ulu kawidh enchéꞌ: ―Eloi, Eloi, ¿lama sabaktani? ―jechéꞌ an káw in léꞌ kin ulu: Dios tu Ajátik, Dios tu Ajátik, ¿jantʼókʼi tin walbaꞌ? 


text:
<pb/>Taltsik xi tajaꞌ ti kʼwajat, in achʼaꞌtsik ani in ulu enchéꞌ: ―Ka achʼaꞌ, exom in kanál na Elías, an tʼiltsix xi xeꞌchinék ti wejeꞌ. 


text:
<pb/>Jún ti éb kʼale adhik kin axdhaꞌ ban jiliy uxnél jun xataꞌ jelti kwinim, in wikʼaꞌ bin tsúm jun i teꞌ, in utuntsi bin wiꞌ na Jesús abal kin juchʼu ani in ulu enchéꞌ: ―Yabich más xataꞌ ki tʼajtsi, wana ki chuꞌu max ka tsích na Elías kin paꞌbaꞌ ban peltsidh teꞌ. 


text:
Támkʼi jachanꞌ, an tolow kʼudhkʼum xi taꞌ ti palat altá ban pulek atá xon tu kʼakʼnáb na Dios, xílan asta tʼekʼat ani asta chaꞌat. 


text:
An okʼlek soldado romano xi taꞌ ti kubúl tin tamét na Jesús, tam tin chuꞌu xan ti dhájan ani chemech, in ulu enchéꞌ: ―Tsubax lejtal, jechéꞌ an inik u Chakámláb kʼal na Dios. 


text:
<pb/>Táꞌ jeye ti kʼwajat i mímlábtsik ti ów telom. Jéꞌ kʼwajat taltsik nin bij: na Salomé, na María Magdalena ani na María xin koꞌol cháb in chakámil, jún in bij ta José ani xi tayíl in bij ta Jakobo. 


text:
Jechéꞌ an mímlábtsik, juniknadh ani tolmidh kʼál na Jesús tam ti kʼwajay Galilea. Taꞌ jeye ti kʼwajat más kʼeꞌet i mímlábtsik xi juniknadh kʼál na Jesús tam ti kʼale Jerusalén. Jolyat na Jesús (Mt. 27:57‑61; Lk. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Tam ti exomich ti dhamul, tam an israelitatsik in tʼojojoyal xowaꞌ in yéntsal abal in kʼítsájil an koyóxnich, 


text:
ulich na José xu kʼwajíl ban bitsow Arimatea. Jajáꞌ jaꞌich jeye jun i ultaláb kidhtaláb kʼal an Junkulom Awiltaláb. Jajáꞌ kʼwajat jeye in aytsím xowkʼi na Dios neꞌech ka tujéch ti takʼix ani in kubaꞌ tinbáꞌ ka ochich xon ti kʼwajat na Pilato abal kin kontsi tin tʼuꞌúl na Jesús kin joliy. 


text:
Na Pilato labandhá abal in achʼaꞌ ke jaykʼi ti chemnek na Jesús. Jaxtám tin kaniy an okʼlek soldadotsik abal kin konoy max aniꞌ lejtal ti chemnekich. 


text:
Tam ti utsan kʼal an okʼlek soldadotsik abal aniꞌ, utsanich tám na José kʼal na Pilato abal awilich kin júnaꞌ kin joliy. 


text:
In chʼaꞌay tám na José jun i kʼudhkʼum, in paꞌbaꞌ nin tʼuꞌúl na Jesús ban peltsidh teꞌ ani in boliy kʼal an kʼudhkʼum. Kʼale tám kin kʼwajbaꞌ ba jun i jólimtaláb xi taꞌ ti kʼwajat cholkʼadh bin akan jun i tʼujub chʼén ani tolilíl tin utu jun i yejcheꞌ tʼujub abal kin paxkʼintsi kʼál tin wiꞌlébil an jólimtaláb. 


text:
Na María Magdalena ani xi jún na María, nin nánaꞌ na José, in chuꞌutsik xon ti kʼwajbantsat tin tʼuꞌúl na Jesús.<pb/>


text:
Tam ti watʼéch nin kʼítsájil an koyóxnich, na Salomé, na María Magdalena ani xi jún na María nin nánaꞌ na Jakobo, in chʼaꞌaytsik i niwiytaláb abal ka kʼaletsik kin mawtsi kʼál tin tʼuꞌúl na Jesús. 


text:
Dhajawe tin jidhtal kʼítsájil an semana, kʼaletsik ban jólimtaláb ani tam ti ulich tajaꞌ jaykʼi ti eblinékich na kʼítsá. 


text:
Kónóxintsik enchéꞌ: ―¿Jitaꞌ neꞌech ti ku wixkʼintsi an ti tʼujub xi kʼál ti paxkʼidh an jólimtaláb? 


text:
<pb/>Por tam ti ulchichtsik, in chuꞌu abal an yejcheꞌ tʼujub xi kʼál ti paxkʼidh an jólimtaláb jaykʼi ti wixkʼintsidh. 


text:
Ochichtsik tám altá ani in chuꞌu tajaꞌ buxúl tin ejáttsik jun xitaꞌ jelti kwitól inik. An kwitól inik xeketlidh kʼal jun i dhak jochʼat xeketláb ani jikʼey tʼajat an mímlábtsik. 


text:
Por utsan enchéꞌ an mímlábtsik: ―Yab ki jikʼeytsik, u choꞌóbich abal a ayaltsik na Jesús xi Nasaret, xi chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. Jajáꞌ ejnekich ti ít, yabich waꞌach techéꞌ. Ka telaꞌti núꞌ xon ti kʼwajbadh. 


text:
Ki kʼaléchtsik ani ka utsaꞌ nin exóbaliltsik ani na Pedro: “Na Jesús neꞌech ka okxin ka kʼale Galilea ani tatáꞌtsik tayíl; tajaꞌ neꞌech ka chuꞌutsik jelt xan ti utsámal.” 


text:
<pb/>Kale tám adhik an mímlábtsik ban jólimtaláb abal tokot u wipipíltsik ani u jikʼél. Nibal xataꞌ in utsaꞌtsik ni jun xitaꞌ abal u jikʼéltsik tʼajat. Na Jesús in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal na María Magdalena (Jn. 20:11‑18) 


text:
<pb/>Tam ti na Jesús ejech dhajawe tin jidhtal kʼítsájil an semana, okʼox in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal na María Magdalena, xi káldhantsidh búk i atʼax ejattaláb. 


text:
Na María kʼale tám ani in utsaꞌ xi xeꞌchinéktsik junax kʼal na Jesús ke jajáꞌ in chuꞌúmal na Jesús. Xi xeꞌchinéktsik kʼal na Jesús, elantsik ti ukʼnal ani ti tʼeꞌpinal kʼal na María. 


text:
Tam tin achʼaꞌ ke na Jesús ejnek ti ít ani ke na María in chuꞌúm, yab in belaꞌtsik. Na Jesús in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal cháb nin exóbaliltsik (Lk. 24:13‑35) 


text:
<pb/>Tayíl, chuꞌtat na Jesús kʼal cháb nin exóbaliltsik tam ti neꞌech ti bél, por Jajáꞌ in jalkʼuyámal tinbáꞌ. 


text:
Tam tin exlaꞌichtsik abal jaꞌich na Jesús, witsiytsik xon ti kʼwajat xi más an exóbaltsik ani in tʼiltsi ke in chuꞌúmaltsik na Jesús, por nibal jajáꞌtsik yab beltsin. An punkʼuntsixtaláb xi jiltsin an abatwáletsik kʼal na Jesús (Mt. 28:16‑20; Lk. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Más tayíl, na Jesús in xalkʼaꞌ tinbáꞌ abal ka chuꞌtat kʼal xi lajujún an exóbaltsik tam ti buxutsik ti kʼapul. Kʼwiyantsik tám kʼal na Jesús abal yabtsik tʼajat u belom ani yabtsik tʼajat in exbayal, kom yab in belaꞌtsik xowaꞌ tʼiltsin kʼal xin chuꞌúmaltsik ke na Jesús ejnek ti ít. 


text:
Utsantsik tám enchéꞌ kʼal na Jesús: ―Ki kʼaletsik putálkʼi tin pubíl an kʼayꞌlá ani ka tʼiltsitsik an ti alwaꞌ tʼilab ejtal an atiklábtsik. 


text:
Xitaꞌ kin belaꞌ ani ka pujan, neꞌech ka loꞌey; por xitaꞌ yab kin belaꞌ, neꞌech ka kʼale ban kʼibeltaláb. 


text:
Ejtal xitaꞌ kin beltsi an tin káwintal na Dios, neꞌech kin ejto kin tʼajaꞌ jechéꞌ an exóltsik: Kʼal tin awiltal nu bij neꞌech kin ejto kin káldhantsi ti atʼax ejattalábtsik xitaꞌ kʼwajat teykómte kʼál, neꞌech ti káwtsik kʼal i ít káwintaláb 


text:
ani max yab kin chuꞌu ani kin téynaꞌ i chan o max kin uchʼaꞌ jun i itʼlab, yab xataꞌ neꞌech kin tamu. Neꞌech jeye kin kʼwajbaꞌtsik nin kʼubak ban yaꞌultsik ani neꞌech ka jeley jachanꞌ an yaꞌultsik. Na Jesús kʼadhích walkʼiꞌ (Lk. 24:50‑53) 


text:
<pb/>Tayíl, tam ti okʼonich ti tawnábtsik, júnájich tám walkʼiꞌ an Ajátikláb ani buxkan tin eját na Dios. 


text:
Tam ti kaléch an abatwáletsik, xeꞌchin putálkʼi kin tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab ani tolmiyattsik kʼal an Ajátikláb kin tʼajaꞌ i labidh labandhaxtaláb abal ka choꞌóbná ke tsubax xowaꞌ in tʼiláltsik. Anchanꞌ ka tʼájan.<pb/>


text:
Nanáꞌ, xu bij Pablo, xin kʼwajat tin wikʼnél kʼal tin kwentakʼi na Kristo Jesús, u dhutsál jechéꞌ an úw junax kʼal an kidhábláb Timoteo. I dhutsál jechéꞌ an úw abal tatáꞌ Filemón, xi tu tolmiyámal teye kʼal jechéꞌ an tʼojláb. 


text:
Abal an belomtsik jeye xu junkunal ta kʼimáꞌ, abal an kidhábláb Apia xi kʼanidhál tʼajat ani abal an kidhábláb Arkipo xi tu tolmiyal jeye kʼal jechéꞌ an tʼojláb. 


text:
Ka bachʼwaltsik an alwaꞌtaláb ani an kʼijidhtaláb xi tál ba ni Tátaꞌ Dios ani ba ni Ajátik Jesukristo. Nin kʼanidhaxtal ani nin belomtal na Filemón 


text:
Pos u achʼámalich xan ta kʼanidhál ani xan ta belál ni Ajátik Jesús ani xan ti jeye ta kʼanidháltsik xu dhabalábich kʼal na Dios. 


text:
U kontsal na Dios ke tatáꞌ xi belom teye jelti wawáꞌ, ka bajaw ka exlaꞌ alwaꞌ an lábtʼajaxtaláb xi koꞌol abal i belálich na Kristo Jesús. 


text:
Pos in kʼwajat kʼijidh tʼajat ani in kulbél kʼal tin kwenta an kʼanidhaxtaláb xa koꞌol. Kidhábláb, kʼal tatáꞌkʼi ta kwenta, an belomtsik kʼijidhmenekichtsik más. Na Pablo in konyal jun i alwaꞌtaláb abal an jolib Onésimo 


text:
<pb/>Jaxtám, maske u koꞌol i awiltaláb tu utsaꞌ xowaꞌ ka tʼajaꞌ abal tin abatwálejil na Kristo, yab neꞌech ku tʼajaꞌ anchanꞌ. 


text:
Tokot tu pakabédhál kʼal jun i alwaꞌtaláb enchéꞌ: Nanáꞌ, xu bij Pablo, xin yejchelich ani in kʼwajat tin wikʼnél kʼal tin kwentakʼi na Kristo Jesús, 


text:
tu kontsal jun i alwaꞌtaláb abal na Onésimo, xi techéꞌ jeye balidh ban wikʼaxteꞌ junax kʼal Nanáꞌ. U tolmintsi abal kin belaꞌ jeye na Kristo ani xoꞌ in bajúmalich ka kʼwajay jelti jun u chakámil kʼal tin kwenta an belomtaláb. 


text:
<pb/>Ti weꞌél chabkʼiꞌ, yab xataꞌ ta ejtómal ka éynaꞌ; por xoꞌ, yejat tʼajat abal tatáꞌ ani abal nanáꞌ. 


text:
U léꞌak max ka jilkʼon techéꞌ kʼal nanáꞌ ban wikʼaxteꞌ abal ti kin tolmiy ku ólnaꞌ an alwaꞌ tʼilab jelt xan ti tatáꞌ tin tolmiyámal. 


text:
Por yab u leꞌnaꞌ ku tʼajaꞌ xataꞌ max tatáꞌ yab ka choꞌóbnaꞌ okʼox abal an alwaꞌtaláb xowaꞌ ti kin tʼajtsi, yab u léꞌ ti kin tʼajtsi kʼal i chápláb, u léꞌ ka tʼajaꞌ kʼal tatáꞌkʼi tʼajat a kulbétal. 


text:
Pos nanáꞌ u chalpayal abal jaꞌich ti pílmenek wéꞌ i kʼij na Onésimo abal tayíl ka witsiy ti kʼwajíl echʼekʼijich kʼal tatáꞌ. 


text:
Yabich jelti jun i jolib, ka kóꞌoy jelti jun i kidhábláb xa kʼanidhál tʼajat. Nanáꞌ u kʼanidhál tʼajat, por tatáꞌ yejat más ka kʼanidhaꞌ, yab jelti jun i aniꞌ inikkʼi, ka kʼanidhaꞌ jelti jun i kidhábláb. 


text:
Nanáꞌ, xu bij Pablo, u dhutsál jechéꞌ kʼal nanáꞌ tʼajat u kʼubak, nanáꞌ neꞌech kin lejkin kʼal tatáꞌ; maske neꞌech ku ejto tu chalpantsi ke tatáꞌ tin júntsal teye, pos nanáꞌ tu óltsi an tin káwintal na Dios abal ki loꞌey teye. 


text:
Kidhábláb, ti kin tʼajtsi jechéꞌ an ti alwaꞌtaláb kom wawáꞌ i belálich an Ajátikláb; ti kin kʼijidhmédhaꞌ, kom i belálich an Ajátikláb. 


text:
<pb/>Tu dhutsuntsal abal u choꞌób alwaꞌ ke anchanꞌ neꞌech ka tʼajaꞌ ani u choꞌób abal más neꞌech ka tʼajaꞌ ké xowaꞌ tu kontsal. 


text:
Aníl jeye tu kontsal abal ti kin tʼojojontsi jun i altá xon ti neꞌech kin koyóch; pos u choꞌób alwaꞌ ke na Dios neꞌech kin tókʼoy an kontsintsixtaláb xa tʼajáltsik ani neꞌech ti kin walkaꞌ kin kʼale juní tu álnaꞌtsik. An chapnédhomtaláb ani an lábtʼajaxtaláb xi tin okʼontal 


text:
<pb/>I abtsinal ti chapnédhomtaláb kʼal na Epafras, xi junax tu kʼwajat tu wikʼnél kʼal tin kwentakʼi na Kristo Jesús. 


text:
Ti abtsal jeye ti chapnédhomtaláb na Markos, na Aristarko, na Demas ani na Lukas, xi tin tolmiyaltsik kʼal nin tʼojlábil an Ajátikláb. 


text:
Nanáꞌ, xu bij Pablo, junax kʼal na Timoteo, u kʼwajat i tʼójontsal na Jesukristo. I dhutsuntsal jechéꞌ an ti úw ejtal xu dhabalábichtsik kʼal na Dios abal in belálichtsik na Kristo Jesús. I dhutsál jeye jechéꞌ an úw abal an okʼlek belomtsik ani an tolmix belomtsik xu kʼwajíl ban bitsow Filipos. 


text:
Ka bachʼwaltsik an alwaꞌtaláb ani an kʼijidhtaláb xi tál ba ni Tátaꞌ Dios ani ba ni Ajátik Jesukristo. Nin kontsintsixtal na Pablo abal an belomtsik 


text:
pos i tolmixnéktsik teye abal ka tʼilan an alwaꞌ tʼilab. Jechéꞌ a tujutsik ka tʼajaꞌ asta tam ta tʼiltsintsik an ti alwaꞌ tʼilab ani asta xoꞌ. 


text:
U choꞌób alwaꞌ abal na Dios, xin tujúm kin tʼajaꞌ an alwaꞌ tʼojláb ba tatáꞌtsik, neꞌech kin okʼoy tam kin bajaw xowkʼi ti neꞌech ka tsích juní na Jesukristo. 


text:
In tomnál tʼajat ku chalpay anchanꞌ kʼal tatáꞌtsik ta kwenta, kom tu kʼanidháltsik tʼajat. Aníl jeye kom a bachʼwaltsik jayéchkʼi an alwaꞌtaláb xi nanáꞌ u bachʼwal kʼal tin kwenta tam in balidh ban wikʼaxteꞌ ani tam in kʼwajat tin tamét i awiltalábtsik abal ku ulu ke an alwaꞌ tʼilab, tsubax. 


text:
Na Dios in choꞌób alwaꞌ abal tu kʼanidháltsik tʼajat kʼal jun i kʼanidhaxtaláb jelti an kʼanidhaxtaláb xin koꞌol na Jesukristo. 


text:
U kontsal na Dios abal ki kʼánídháxintsik más, kʼal yantam i chalpadhtaláb ani ka ejto ka exbaytsik xowaꞌkichkʼi, 


text:
abal ka witʼaꞌtsik ka exlaꞌ xowaꞌ na más alwaꞌ. Anchanꞌ, neꞌech ki xeꞌchintsik alwaꞌ ani yab neꞌech ka waꞌchin ni jun xataꞌ xantʼokʼál ti ki walbiyat tam ka tsích juní na Kristo. 


text:
Max a belálichtsik na Jesukristo, neꞌech ka ejtotsik ka tʼajaꞌ yán xowaꞌ alwaꞌ abal tin kʼakʼnabíl na Dios ani abal kin bachʼu an labidh tʼokattaláb. Max in kʼwajat ejat, in ejat abal na Kristo 


text:
<pb/>Kidháblábtsik, u léꞌ ka choꞌóbnaꞌtsik ke ejtal xowaꞌ u tamúmal, tin tolmiyámal abal ku tʼilaꞌ más an alwaꞌ tʼilab. 


text:
Jaxtám, ejtal an soldadotsik xi kʼwajat ban atá xon tu tʼajnal an lújundhaxtaláb ani ejtal xi más, in choꞌóbtsik abal nanáꞌ in kʼwajat tin wikʼnél abalkʼi u belál a Kristo. 


text:
Ani abal in chuꞌtáb ke in kʼwajat tin wikʼnél, yán an kidháblábtsik in kubámal tinbáꞌ abal ka xeꞌchin kin tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab kʼal ni jun i jíkʼib. 


text:
<pb/>Tsubax kʼejle ke taltsik in tʼilál na Kristo abal in chakuntsal o abal in ulaltsik ke yab tsubax xowaꞌ u ulwáb kʼal tin kwenta na Kristo, por taltsik, xeꞌech in tʼiláltsik in tsubtalkʼi. 


text:
Taltsik in tʼiláltsik na Kristo, abal in atʼál ani yab kʼal i tsubaxtaláb. Jechéꞌ tin tʼajáltsik anchanꞌ abal in léꞌ kin chuꞌutsik ku watʼnaꞌ más i yajtsiktaláb techéꞌ ban wikʼaxteꞌ. 


text:
Por xi kʼeꞌettsik, in tʼilál na Kristo kom u kʼanidhaxtsik, pos in choꞌóbtsik ke nanáꞌ in kʼwajat tin wikʼnél abal ku ulu ke an alwaꞌ tʼilab, tsubax. 


text:
Por, ¿jantʼó ki éynaꞌ? Maske alwaꞌ o yab alwaꞌ, in tʼiláltsik a Kristo ani jechéꞌ, tin kʼijidhmédhál. Ani más neꞌech kin kʼijidhmé, 


text:
kom u choꞌób ke kʼal ejtal jechéꞌ xowaꞌ exom u tamwal neꞌech kin kale alwaꞌ, kʼal tin kwenta an kontsintsixtaláb xa tʼajáltsik ani kʼal an tolmixtaláb xi tin pidhál nin Tʼokat Ejattal na Jesukristo. 


text:
Pos xowaꞌ u aytsal ani xowaꞌ u léꞌ, jaꞌich ke yab kin tidhebé. U léꞌ ku ejto kin káwin kʼal ni jun i jíkʼib, abal anchanꞌ jelti xoꞌ ani echʼekʼi, ka xalkʼan más ba nanáꞌ nin pubíl na Kristo. U léꞌ ka xalkʼan ba nanáꞌ nin pubíl na Kristo, maske in kʼwajat ejat o in chemnek. 


text:
Pos abal nanáꞌ, max in kʼwajat ejat, in ejat abal ku tʼójontsi a Kristo ani max kin chemech, más alwaꞌ, kom neꞌech kin kʼaléch tin kʼwajíl kʼal Jajáꞌ. 


text:
Pos max techéꞌkʼi neye bél in xeꞌech juntam anikʼi ani alwaꞌ ku tʼójontsi an Ajátikláb, tám, yab u choꞌób xowaꞌ ku takuy. 


text:
Tʼojláb tʼajat ku takuy xowaꞌ más alwaꞌ kʼal jechéꞌ chablam: pos u léꞌak max kin chemchich abal kin kʼaléch tin kʼwajíl junax kʼal na Kristo, pos jechéꞌ alwaꞌ tʼajat abal nanáꞌ; 


text:
Ani kom u choꞌób abal anchanꞌ neꞌech ka támun, bél neꞌech kin kʼwajay kʼal tatáꞌtsik abal ta alwaꞌbíl ani abal ki kʼijidhmétsik kʼal tin kwenta an belomtaláb xa koꞌoltsik. 


text:
<pb/>Tokot tu pakabédháltsik abal ki kʼwajay jelt xan tin ulal nin alwaꞌ tʼilábil na Kristo. Anchanꞌ, maske kin kʼale tu álnaꞌ o in kʼwajat ów, ku achʼaꞌ ke i kʼwajajadhtsik alwaꞌ, juniniꞌ a chalab, a tʼiláltsik an alwaꞌ tʼilab abal ka belan 


text:
ani yab ka walkaꞌ ti ki jikʼédhaꞌtsik xin atʼál an alwaꞌ tʼilab. Jechéꞌ xowaꞌ tu kontsal ka tʼajaꞌtsik, jaꞌich jun i exól abal kin chuꞌu ke jajáꞌtsik neꞌech ban kʼibeltaláb, por jaꞌich jeye jun i exól abal tatáꞌtsik i loꞌodhich ani jechéꞌ, ba Dios ti tál. 


text:
Pos kʼal tin kwenta na Kristo, i takudhtsik abal ki belmách ani yab tokot jechéꞌkʼi, aníl jeye abal ka watʼnaꞌtsik i yajtsiktaláb kʼal tin kwenta na Kristo. 


text:
Tatáꞌtsik ani nanáꞌ u kʼwajat i watʼnál jayéchkʼi jechéꞌ an yajtsiktaláb. A chuꞌúmichtsik xan tu watʼnámal i yajtsiktaláb más okʼox ani asta xoꞌ, a achʼáltsik abal u óntsal ku watʼnaꞌ.<pb/>


text:
Jaxtám, max na Kristo ti kʼijidhmédhál ani ti kʼanidhál, max nin Tʼokat Ejattal kʼwajat kʼal tatáꞌtsik, max i kʼákʼnáxtsik ani i kóꞌóntsíxtsik ti yajnantsixtaláb, 


text:
ka kóꞌoytsik juniniꞌ na chalab, ki kʼánídháxintsik jún ani jún, ki kʼwajajantsik juniniꞌ abal ti kin kʼijidhmédhaꞌtsik más. 


text:
Yab ka tʼajaꞌtsik xataꞌ abal ki kʼwajaytsik ta tómnáx, nibal abal ka tʼekʼaꞌtsik tabáꞌ. Yab ka tʼajaꞌtsik anchanꞌ, ka chaꞌkaꞌtsik tabáꞌ ani ka kʼakʼnaꞌ xi kʼeꞌet jelti max jajáꞌ más ultaláb ké tatáꞌtsik. 


text:
In jilaꞌ ejtal xan ti Jajáꞌ jeye ani wenkʼon ti tʼójontsix, tam ti waꞌchin techéꞌ ti chabál jelt xan tu waꞌchinal ti chakam jun i inik. 


text:
Ani tam ti kʼwajay jelti inik, in chaꞌkaꞌ tʼajat tinbáꞌ ani in tʼajaꞌ xowaꞌ utsan kʼal na Dios tam ti utsan abal yejat ka chemech, maske jaꞌich jun i chemlá xi tidhetál tʼajat, kom neꞌech ka chemdhá pajkʼidh ban peltsidh teꞌ. 


text:
Jaxtám na Dios tin kʼwajbaꞌ na Jesús más ultaláb ké ejtal xowaꞌ waꞌach ani in kʼwajbantsi tin bij xi más uluts ké ejtal an bijlábtsik, 


text:
abal tam ka ulwat nin bij na Jesús, ejtal xi kʼwajattsik walkʼiꞌ, ban chabál ani alkʼidh ban chabál, ka tudhlantsik. 


text:
Ani ejtaltsik kin ulu ke na Jesukristo jaꞌich an Ajátikláb abal tin kʼakʼnabíl na Dios an Tátaꞌláb. An belomtsik in junwal jelti tajbaxtaláb ban kʼayꞌlá 


text:
<pb/>Jaxtám, kidháblábtsik xi tu kʼanidháltsik tʼajat, anchanꞌ xan ta tʼajámaltsik tʼajat xowaꞌ tu utsámal tam tin kʼwajat kʼal tatáꞌtsik, anílkʼi ti ka tʼajaꞌtsik xoꞌ maske in kʼwajat ów kʼal tatáꞌtsik. Kom i loꞌodhichtsik, ka tʼajáltsik xowaꞌ in léꞌ na Dios abal yab ka kʼibdhaꞌtsik an loꞌeltaláb. 


text:
Pos na Dios jaꞌich ti pidháltsik ka chalpay xowaꞌ alwaꞌ ka tʼajaꞌ ani ti tolmiyal abal ka tʼajaꞌtsik, xantikʼi Jajáꞌ tin léꞌ. 


text:
abal ni jun xitaꞌ yab ti ki eltsi ta walab ani anchanꞌ, ka xalkʼan ke i chakámlábichtsik kʼal a Dios, maske i kʼwajattsik ban walablom atiklábtsik, yab neꞌech ki kʼwajay i chʼoꞌodhtsik. Tatáꞌtsik i kʼwajat kʼal jajáꞌtsik jelti a ót xin tajbayal an kʼayꞌlá, 


text:
abal a tʼiltsaltsik an ti alwaꞌ tʼilab xi kʼál ti neꞌech kin exlaꞌ xan ti neꞌech kin kóꞌoy an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. Ani anchanꞌ, tam ka tsích na Kristo, nanáꞌ neꞌech ku achʼaꞌ i kʼijidhtaláb kʼal tatáꞌtsik ta kwenta, kom neꞌech ka xalkʼan ke yab in xeꞌchinék tin aniꞌ tʼojnalkʼi. 


text:
Neꞌech kin kulbé maske kin chemdhá kom neꞌech ku pidhnaꞌ tubáꞌ jelti max in pikbaxtaláb. Neꞌech ku pidhnaꞌ tubáꞌ abal ku kidhbay an pikbantsixtaláb xa kʼwajbantsaltsik na Dios abal i belomichtsik. Jaxtám ti awil ku kulbé. 


text:
<pb/>Max an Ajátikláb Jesús anchanꞌ tin léꞌ, u chalpayal tu abtsitsik jikʼat an ta Timoteo abal ti ki álnaꞌ ani kin kulbé tam ku achʼaꞌ xan ta kʼwajattsik. 


text:
Pos yab waꞌach xitaꞌ jelti na Timoteo xin chalpayal jelt xan ti nanáꞌ u chalpayal ani ka kʼwajay lejtal ti chalpax in tsubtalkʼi kʼal tatáꞌtsik ta alwaꞌbíl. 


text:
Por tatáꞌtsik a choꞌóbichtsik xan ti na Timoteo tin xalkʼámal xowaꞌ in ejtowal kin tʼajaꞌ ani xan tin tolmiyámal abal kin xeꞌchin ku tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab, jelt xan ti jun i chakámláb tin tolmiyal nin tátaꞌ. 


text:
Ani jaxtám tu chalpayal ku abaꞌ ti ki álnaꞌtsik, tam ku choꞌóbnaꞌich xan ti neꞌech an yejetaláb xu koꞌol techéꞌ ban wikʼaxteꞌ; 


text:
maske u choꞌób alwaꞌ abal an Ajátikláb neꞌech ti kin tolmiy abal kin kʼale tu álnaꞌtsik kʼunat i kʼij. 


text:
<pb/>Por u chuꞌtal yejat tu abtsitsik an kidhábláb Epafrodito, xi tin tolmiyal ani tin juniknál an tin tʼojnal. Jechéꞌ an kidhábláb, jaꞌich xi tatáꞌtsik tin abtsámal abal ti kin tolmiy kʼal an yejetalábtsik. 


text:
Pos jajáꞌ in léꞌ tʼajat ti ki chuꞌu ejtal tatáꞌtsik ani tʼeꞌpin tʼajat abal a achʼámaltsik ke jajáꞌ u yaꞌul. 


text:
Yawꞌlámadh kʼejle ani walámich tʼajat ka chemech; por kóꞌontsat ti yajnantsixtaláb kʼal na Dios. Yab tokot jajáꞌkʼi, nanáꞌ neye. Támun anchanꞌ abal yab más ku kóꞌoy i tʼeꞌpintaláb ké xu koꞌolich. 


text:
Jaxtám tu léꞌ ku abaꞌ jikʼat ti ki álnaꞌtsik abal ki kulbé tam ka chuꞌu juní ani abal yabich neye más kin lej tʼeꞌpin. 


text:
Ka bachʼutsik kʼal yantam i kulbétaláb, kom i at kidhábich abal i belál an Ajátikláb ani ka kʼakʼnaꞌ tʼajat an kidháblábtsik xi jelti Jajáꞌ. 


text:
Pos jajáꞌ walaꞌich tʼajat ka chemech kʼal tin kwentakʼi ti tʼójontsix an ta Kristo. Jajáꞌ yab in ajay tinbáꞌ tam ti tsích ti kin tolmiy kʼal an tʼojláb xu koꞌol kom tatáꞌtsik yab a ejto ti kin tolmiy.<pb/>


text:
Ani xoꞌ kidháblábtsik, ki kulbétsik abal a belálich an Ajátikláb. Pos abal nanáꞌ yab i itʼixtaláb max tu witsʼkʼontsitsik tu dhutsuntsi, pos alwaꞌ tʼajat abal tatáꞌtsik. 


text:
Ka kóꞌoytsik tʼajat i kwenta kʼal an atiklábtsik xu usnal ke in junwal jelti an pikʼoꞌ, kʼal an atiklábtsik xin okʼtsixnál xowaꞌ yab alwaꞌ ani kʼal an atiklábtsik xin léꞌ kin chuꞌu ka tʼajaꞌtsik an exól ba na tʼuꞌúl. 


text:
Pos xi tsubaxich lejtal exólidh, jaꞌich wawáꞌ, xi kʼakʼnálich na Dios kʼal i ejattal ani u kulbél abal u dhabalábich kʼal na Kristo Jesús. Yabich i ódhál ti kwenta max i koꞌol an exól ba ni tʼuꞌúl o yabaꞌ. 


text:
Maske nanáꞌ neye u koꞌol kʼejle xantʼókʼi ti ku belaꞌ jechéꞌ. Max jun xitaꞌ in chalpayal ke yejat kin belaꞌ jechéꞌ, nanáꞌ más; 


text:
pos tin waxikláb a kʼítsá tin waꞌchinék tin chakam in exóliyat bu tʼuꞌúl kom in israelita neye ani in kidhtaláb kʼal nin kidhtaltsik na Benjamín. Nanáꞌ in ebreo asta tin chakam ani nu tátaꞌtsik, u ebreotsik jeye. U tʼajámal tʼajat jelt xan tin ulal nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés jelt xan tin wéwnál an fariseotsik. 


text:
Kom anchanꞌ tu wéwnámal jechéꞌ an takʼixtaláb, u atʼámal tʼajat xin beláltsik na Kristo. U tʼajámal in lujtalkʼi xan tin ulal nin takʼixtal na Dios xin jilám dhutsadh na Moisés, ke ni jun xitaꞌ yab in ejtómal ti kin utsaꞌ xataꞌ. 


text:
Por ejtal jechéꞌ xin jalbíl tʼajatwiꞌik abal nanáꞌ, xoꞌ u ulal abal yab xataꞌ in jalbíl, kʼal tin kwentakʼi abal u exlaꞌ na Kristo. 


text:
Ani yab tokot jáꞌkʼi jechéꞌ, aníl jeye ejtal xowaꞌ ku ejto ku kóꞌoy, yab u ajyal max in jalbíl, más yán in jalbíl abal u bajúmalich ku exlaꞌ nu Ajátik Jesukristo. Kʼal tin kwentakʼi na Kristo u tokʼoy ku jilaꞌ ejtal ani u ajyal jelti amúl abal u léꞌ kin dhabalnájich kʼal na Kristo. 


text:
Anchanꞌ, neꞌech kin kʼwajách juniniꞌ kʼal Jajáꞌ, yab abalkʼi yab u chʼikat tʼajámal an takʼixtaláb, jaꞌich abal u koꞌolich an lujattaláb xin pidhál na Dios xitaꞌ kin belaꞌich na Kristo. Jechéꞌ jaꞌich jun i lujattaláb xi neꞌech ki kóꞌoy tam ku belmáchich. 


text:
Nanáꞌ u léꞌ ku exlaꞌ na Kristo ani ku achʼaꞌ nin cháp na Dios xi kʼál ti ejdhá ti ít tam ti chemdhá. Ku achʼaꞌ jeye an yajtsiktaláb xi Jajáꞌ in achʼámal ani ku watʼnaꞌ neye an chemlá xi jelti Jajáꞌ in watʼnámal, 


text:
abal ku kóꞌoy neye an aytsixtaláb kin ejdhá tam ka ejdhá ti ít an chemélomtsik. Xantʼéy yejat ki tʼajaꞌ abal ki bajaw xon ti léꞌ ku ulich 


text:
<pb/>Yab exom u ulal ke u bajúmalich ejtal jechéꞌ, nibal u léꞌ ku ulu ke in lujatich tʼajat; por u óntsal abal ku ejto ku bajaw xantʼókʼi tin takwyámal na Kristo Jesús. 


text:
Kidháblábtsik, nanáꞌ yab exom u ulal ke u bajúmich jechéꞌ; por xowaꞌ u tʼajál, jaꞌich ku ukʼtsích xu jilámich tu kúx ani u tʼajál i chápláb abal ku bajaw xowaꞌ kʼwajat tu tamét. 


text:
Anchanꞌ, neꞌech tám ku ejto ku bajaw xon ti yejat kin ulich ani ku átaꞌ an chʼejwalixtaláb xi tu kanál ki bachʼu na Dios túꞌ walkʼiꞌ abal u kʼwajatich kʼal na Kristo Jesús. 


text:
<pb/>Jaxtám, ejtal xu kʼwajatich lujat, yejat ki chalpay jechéꞌ; ani max kʼeꞌet xantʼéy a chalpayaltsik, na Dios neꞌech jeye ti ki pidhaꞌtsik ka choꞌóbnaꞌ. 


text:
Por asta xon ti bajúmalich ki lujku tibáꞌ, yab ku jilkʼon tajaꞌkʼi, ki óntsi ki lujku tibáꞌ ani ki kóꞌoy juniniꞌ ni chalab. 


text:
<pb/>Kidháblábtsik, ka wéwnaꞌ nu okʼtsixtal ani ka chuꞌutsik jeye xu kʼwajílichtsik anílkʼi jelt xan tu okʼtsámaltsik. 


text:
Yánílich tʼajat tu utsámaltsik ani bél tu witsʼkʼontsaltsik asta kʼal jaꞌmaꞌtsik u wal, ke bél tʼajat waꞌach yán xitaꞌ xi yab in léꞌ ka tʼilan ke na Kristo chemdhats pajkʼidh ban peltsidh teꞌ kʼal tin kwenta ni walastalábil. 


text:
Por tam kin bajaw an pakwenib, jechéꞌtsik, neꞌech ka kʼibdhá. Pos jajáꞌtsik tokot in belál xowaꞌ in kulbetnál ani in tʼekʼáltsik tinbáꞌ kʼal xowaꞌ xi yejat ka tidhebétsik kʼál. Tokot in chalpayaltsik xowaꞌ waꞌach techéꞌ ti chabál. 


text:
Por wawáꞌ, ni chabálil jaꞌich an walkʼiꞌ ani u kʼwajat i aytsím ke tajaꞌ ban walkʼiꞌ ka tsích juní ni Loꞌóxil, xi jaꞌich an Ajátikláb Jesukristo. 


text:
Jajáꞌ neꞌech ti ku jalkʼuntsi jechéꞌ an ti tʼuꞌúl xu chemel abal ki kóꞌoy jun i labidh tʼuꞌúl xi jelti Jajáꞌ in koꞌol. Jechéꞌ neꞌech kin tʼajaꞌ kʼal jayéch an chápláb xin koꞌol, xi kʼál ti neꞌech kin takʼiy ejtal xowaꞌkich.<pb/>


text:
Jaxtám, kidháblábtsik xi tu kʼanidháltsik tʼajat ani xu léꞌ tʼajat kin kʼale tu álnaꞌtsik, kʼal tatáꞌtsik ta kwenta tin kʼwajat in kʼijidh ani tatáꞌichtsik ni kʼwajat jelti nu chʼejwalíb. Ka óntsi ka belaꞌtsik an Ajátikláb. 


text:
<pb/>U pakabédhál na Ebodia ani na Síntike abal kin kóꞌoytsik juniniꞌ nin chalab kom in belálichtsik an Ajátikláb. 


text:
Ani tatáꞌ, Sísigo, xi tin juniknámal tʼajat kʼal jechéꞌ an tʼojláb, tu kontsal abal ka tolmiy jechéꞌ an kidháblábtsik. Pos jajáꞌtsik, na Klemente ani xi kʼeꞌettsik jeye, tʼójnéktsik junax kʼal nanáꞌ abal ki tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab. Nin bij xi jechéꞌtsik kʼwajat dhutsadh ban dhutsadh úw xon ti kʼwajat dhutsadh xin koꞌolichtsik an xeꞌchintaláb xi yab in koꞌol in okʼontal. 


text:
<pb/>Ki kʼwajaytsik echʼekʼi i kulbél abal a belálichtsik an Ajátikláb. Tu witsʼkʼontsaltsik juní: ¡Ki kulbétsik tʼajat! 


text:
<pb/>Yab ki kʼwajay ta tʼeꞌpinaltsik kʼal ni jun xataꞌ, ka óltsal na Dios ejtal xowaꞌ a yéntsal. Ka óltsal kʼal i óláb, kʼal i pakabédhaxtaláb ani ka pidhál jeye ti jalbintsixtaláb. 


text:
Neꞌech tám ki pidhantsik kʼal na Dios an ti kʼijidhtaláb, xi jaꞌich jun i kʼijidhtaláb xi púlek tʼajat, ke yab xitaꞌ in ejtowal kin exbay. Jechéꞌ an kʼijidhtaláb neꞌech ti ki beletnantsitsik an ta itsích ani neꞌech ka kóꞌoytsik juniniꞌ na chalab kom a belálichtsik na Kristo Jesús. Ka chalpaytsik xowaꞌ jáꞌ na alwaꞌ 


text:
<pb/>Kidháblábtsik, tin okʼontal, tu kontsal abal ka chalpaytsik tokotkʼi xowaꞌ tsubax, xowaꞌ xu kʼakʼnáb, xowaꞌ lujat, xowaꞌ tʼokat ani xowaꞌ alwaꞌ. Ka chalpaytsik tokotkʼi xowaꞌ alwaꞌ ani xin tomnál ka kʼakʼná. 


text:
<pb/>Ka tʼajaꞌtsik xowaꞌ tu okʼtsámaltsik, xowaꞌ a achʼámaltsik u ulúmal ani xowaꞌ a chuꞌúmaltsik u tʼajámal. Ki kʼwajaytsik xan tu takʼyámaltsik ani na Dios xin pidhnál an kʼijidhtaláb, neꞌech ka kʼwajay kʼal tatáꞌtsik. An tolmixtaláb xin kʼwajbaꞌ an kidháblábtsik xi Filipos abal na Pablo 


text:
<pb/>In kulbél tʼajat tin bij an Ajátikláb abal tin chalpayámalichtsik juní. Yab exom u ulal ke tin ukʼtsámalichtsik, xowaꞌ u ulal, jaꞌich ke yab a kóꞌyámaltsik xan tin tolmiytsik. 


text:
Yab u ulal jechéꞌ abal u yéntsal tʼajat xataꞌ, pos u witʼámalich kin kʼwajay kʼal xowaꞌkʼi u koꞌol. 


text:
U witʼál kin kʼwajay jelti jun i chʼojontál ani u witʼál jeye kin kʼwajay jelti jun xitaꞌ xin koꞌol kidhat. U witʼámal ku tametnaꞌ xowaꞌkich i yejetalábtsik, ku watʼnaꞌ i kʼaꞌínab o kin kʼwajay in ajꞌuts, ku kóꞌoy yán xataꞌ o kin kʼwajay mapats. 


text:
Por tu utsáltsik ke alwaꞌ tʼajat xan ta tʼajál abal tin tolmiyaltsik kʼal ejtal xowaꞌ exom u watʼnál. 


text:
<pb/>Jelt xan ta choꞌóbich tatáꞌtsik xi kʼwajíl Filipos, ke tam tin kale Masedonia abal ku tʼilaꞌ an alwaꞌ tʼilab, ejtal an belomtsik yab tin tolmiy, tokot tatáꞌkʼitsik. Jechéꞌ ta tʼajáltsik anchanꞌ, jaꞌich abal tu tolmiyámaltsik ki belmách. 


