# info

name: description
value:
A Bíblia Sagrada na língua guarani mbyá do Brasil
A Bíblia Sagrada na língua guarani mbyá do Brasil
A Bíblia Sagrada na língua guarani mbyá do Brasil


# verses

text:
<n>Gênesis jypyꞌi kuaxia Moisés ombopara vaꞌekue</n> <n> Yva, yvy haꞌe opa mbaꞌe ikuai vaꞌe omoingoague</n> Jypyꞌi ma Nhanderuete ojapo rakaꞌe yva haꞌe yvy.


text:
Yvy ma ndaꞌitui porãi teri, neĩ mbaꞌeve jipoi. Ijaxuru vaikue vaꞌe áry ma pytũ anho rei oiny. Haꞌe gui Nhanderuete Nheꞌẽ oiko avi yy áry. 


text:
Hexakãa ma Nhanderuete oenoĩ “Ára”. Haꞌe rã pytũ reia pe ma “Pytũ” heꞌi. Oiko kaꞌaru haꞌe ajeꞌive. Haꞌe vaꞌe ára ma ijypya. <n>Haꞌe kuery pe rã ára nhavõ kaꞌaru ranhe oiko, haꞌe gui ajeꞌive. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi ju: — Yy oĩ vaꞌe mbyte rupi toĩ yva, yy ombojaꞌo aguã mokoĩ henda rupi — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete yva ojapo vy yy yvate oĩ vaꞌe ombojaꞌo iguy rupi oĩ vaꞌe gui. Haꞌe rã haꞌe rami ojeapo.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi avi: — Yy yva guýry oĩ vaꞌe tonoꞌõ peteĩ henda py, haꞌe tojekuaa ipiru reia — heꞌi. Haꞌe rã haꞌe rami ojeapo.


text:
Ipiru reia ma Nhanderuete oenoĩ “Yvy”, haꞌe rã yy onoꞌõ vaꞌe pe ma “Yeꞌẽ” heꞌi. Nhanderuete haꞌe nunga oexa rã haꞌeve vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui aipoeꞌi: — Toiko nhuũ yvy gui. Toiko jai rogue haꞌyĩ vaꞌe haꞌe yvyra hiꞌa vaꞌe. Taiꞌa haꞌyĩ vaꞌe joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ yvy áry — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe rami oiko.


text:
Yvy gui oiko nhuũ, jai rogue haꞌyĩ vaꞌe joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ haꞌe yvyra hiꞌa vaꞌe. Haꞌe vaꞌe re oĩ joo rami eꞌỹ-eꞌỹ haꞌyĩ vaꞌe. Haꞌe nunga Nhanderuete oexa rã haꞌeve vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi avi: — Toĩ hendy vaꞌe yva re, oikuaa uka aguã ára haꞌe pytũ, haꞌe vaꞌe re oikuaa aguã mbaꞌemo oaꞌangaa, ára haꞌe maꞌetỹa.


text:
Nhanderuete ojapo mokoĩ hendy guaxu vaꞌe: tuvixave vaꞌe ma ara py ojekuaa vaꞌerã, haꞌe rã kyrĩve vaꞌe ma pyávy ojekuaa vaꞌerã. Jaxy-tata avi ojapo.


text:
ara py haꞌe pyávy ojekuaa haꞌe ombojaꞌo aguã hexakã aguã haꞌe pytũ. Haꞌe nunga Nhanderuete oexa rã haꞌeve vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi avi: — Toiko ke opa marãgua temimoingo yy rupi omyĩ vaꞌe, haꞌe rã yvy áry rupi ma toveve guyra yva rupi — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete omoingo yy rupigua tuvixakueve haꞌe opa marãgua otyryry vaꞌe. Haꞌe nunga heta ikuai yy rupi, peteĩ-teĩ regua. Omoingo avi guyra peteĩ-teĩ regua. Haꞌe nunga Nhanderuete oexa rã haꞌeve vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy ogueroayvu porã vy aipoeꞌi: — Penderaꞌy reta ke, pendereta ke. Haꞌe rami vy pemonyẽ yeꞌẽ, haꞌe rã yvy re ma taeta guyra — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi avi: — Toiko ke yvy re opa marãgua temimoingo joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ. Toiko mymba oka re ikuai vaꞌerã, otyryry vaꞌe haꞌe kaꞌaguy regua joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe rami oiko.


text:
Nhanderuete omoingo vixo kaꞌaguy regua joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ, mymba oka regua joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ, haꞌe yvy rupi otyryry vaꞌe haꞌe javi joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ. Haꞌe nunga Nhanderuete oexa rã haꞌeve vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi avi: — Nhamoingo ava vaꞌe nhande ete ramigua, nhande rami ete oiko vaꞌerã. Topena pira yeꞌẽ rupigua re, guyra oveve vaꞌe re, mymba oka regua re, yvy haꞌe javi re haꞌe yvy rupi otyryry vaꞌe haꞌe javi re — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete omoingo ava ojee ramigua. Nhanderuete rami oiko vaꞌerã ae omoingo. Ava haꞌe kunha vaꞌe omoingo. 


text:
Haꞌe vy Nhanderuete ogueroayvu porã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Penderaꞌy reta ke, pendereta ke, pemonyẽ yvy, haꞌe pendepoꞌaka yvy re. Pepena ke pira yeꞌẽ rupi ikuai vaꞌe re, guyra oveve vaꞌe haꞌe yvy áry otyryry vaꞌe haꞌe javi re — heꞌi. 


text:
Aipoeꞌive ju: — Maꞌẽ, pẽvy ameꞌẽ jai rogue haꞌyĩ vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe haꞌe yvyraꞌa haꞌyĩ vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe nunga ma peꞌu vaꞌerã oiko.


text:
Haꞌe rã yvy re vixo ikuai vaꞌe pe, guyra oveve vaꞌe, yvy rupi otyryry vaꞌe haꞌe ipytuẽ vaꞌe haꞌe javi pe ma jai rogue pyau ꞌrã ikuai hoꞌu vaꞌerã — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe rami ae oiko.


text:
Nhanderuete opa mbaꞌe omoingo vaꞌekue oexa rã haꞌeve ete vaꞌe. Oiko kaꞌaru haꞌe ajeꞌive. Haꞌe vaꞌe ma mboapy meme araa. 


text:
Sete-a ára Nhanderuete ogueroayvu porã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe opyta aguã rami, haꞌe vaꞌe ára opa mbaꞌe ojapoa gui opytuꞌu vy. 


text:
<n> Ava ojapo ypyꞌiague</n> Po rami ma yva haꞌe yvy oiko ypyꞌi jave guare, Senhor Nhanderuete omoingo rã.


text:
Haꞌe vaꞌe jave ma mbaꞌeve onhotỹ mbyre jipoi teri yvy re, haꞌe peteĩve hogue vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe naenhoĩ teri, mbaꞌeta yvy áry Senhor Nhanderuete nomboꞌokyi teri, haꞌe ndoikoi teri avakue yvy re omaꞌetỹ vaꞌerã.


text:
Haꞌe ramo Senhor Nhanderuete ojapo ava yvy kuꞌi gui, haꞌe inhapyĩgua py oipeju ipytuẽ reve oiko aguã. Haꞌe ramo ava hekove vaꞌe oiko. 


text:
Haꞌe gui Éden yvy re Senhor Nhanderuete onhotỹ peteĩ yvyra ty, kuaray oua katy. Haꞌe py ae omoĩ ava omoingo vaꞌekue.


text:
Yvy gui Senhor Nhanderuete omoenhoĩ opa marãgua yvyra jaexa rã iporã vaꞌe haꞌe hiꞌa jaꞌu aguã haꞌeve vaꞌe. Yvyra ty mbyte py omoĩ avi yvyra tekove meꞌẽa, haꞌe yvyra mbaꞌemo porã haꞌe mbaꞌemo vai kuaa ukaarã avi omoĩ. 


text:
Haꞌe vaꞌe yvy re ouro oĩ vaꞌe ma iporã. Ita bdélio haꞌe ônix voi oiko haꞌe py. <n>Bdélio ma mbaꞌemo iju porã vaꞌe, haꞌe rã ônix ma ita pytãꞌi vaꞌe. Ovare vaꞌe meme. 


text:
Yakã mboapya ma Tigre hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Assíria yvy rovai rupi oxyry ovy kuaray oua katy rupi. Haꞌe gui irundya ma Eufrates hery vaꞌe. 


text:
Haꞌe rami vy ixupe Senhor Nhanderuete aipoeꞌi: — Yvyra ty py yvyra hiꞌaĩ vaꞌe haꞌe javiꞌa haꞌeve ꞌrã reꞌu aguã.


text:
Haꞌe rã yvyra mbaꞌemo porã haꞌe mbaꞌemo vai kuaa ukaa ꞌa ma reꞌu vaꞌerã eꞌỹ, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe reꞌua ára anhetẽ remano ꞌrã. 


text:
<n> Kunha omoingoague</n> Haꞌe gui Senhor Nhanderuete aipoeꞌive ju: — Ndaꞌevei ava vaꞌe haꞌe aeꞌi oiko aguã. Amoingo ꞌrã ipytyvõarã, hexeve guarã ae — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Senhor Nhanderuete ma mymba yvy regua haꞌe guyra yvate rupi oveve vaꞌe omoingo vaꞌekue haꞌe javi oguerupa ava vaꞌe oĩa py, marã rami pa omboerya oikuaa aguã. Temimoingo ikuai vaꞌe peteĩ-teĩ ava vaꞌe omboeryague rami ae hery.


text:
Haꞌe rami py ava omboery mymba kuery haꞌe javi, guyra oveve vaꞌe haꞌe vixo kaꞌaguy regua voi. Haꞌe rami teĩ ava pe jipoi hexevegua ae ipytyvõarã. 


text:
Haꞌe ramo Senhor Nhanderuete ojapo ava vaꞌe hopeyi vaipa aguã rami. Haꞌe ramo oke ete. Haꞌe ramo ixugui peteĩ inharukã Senhor omboi vy hoꞌo py ju omboty omboiague.


text:
Haꞌe ramo ava vaꞌe oexa vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ma xekãgue gui ae ikãgue vaꞌe, haꞌe xeroꞌo gui hoꞌo vaꞌe. Kovaꞌe pe “Kunha” ꞌea ꞌrã, ava vaꞌe gui omboia rire — heꞌi. <n>Haꞌe kuery ayvu py tery “Kunha” ma “Ava guigua” nhaendu rã joo ramigua raiꞌi. 


text:
Haꞌe rami rire avakue oeja ꞌrã nguu haꞌe oxy, guaꞌyxy reve joguereko aguã, mokoĩ gui peteĩꞌi toꞌo oiko aguã. 


text:
<n> Ava haꞌe kunha ojejavyague</n> Haꞌe gui mboi avi oiko rakaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma vixo kaꞌaguy rupigua Senhor Nhanderuete omoingo vaꞌekue haꞌe javi gui nhombotavy kuaave vaꞌe. Haꞌe rami vy aipoeꞌi kunha vaꞌe pe: — Po rami teve Nhanderuete aipoeꞌi raꞌe: “Peꞌu eme haꞌe javive yvyra ty py ikuai vaꞌeꞌa” heꞌi vaꞌekue? 


text:
Haꞌe rã yvyra ty mbyte py peteĩ yvyra hiꞌaĩ vaꞌeꞌa pe ma Nhanderuete “Peꞌu eme, neĩ pepoko eme, pemano eꞌỹ aguã”, heꞌi vaꞌekue orevy. 


text:
mbaꞌeta Nhanderuete oikuaa haꞌe vaꞌeꞌa peꞌua ára penderexa ojepeꞌa ꞌrãa, haꞌe Nhanderuete rami ete ꞌrã peikuaa mbaꞌemo porã haꞌe mbaꞌemo vai — heꞌi. 


text:
Kunha vaꞌe oikuaa rã yvyraꞌa hoꞌu aguã haꞌeve. Yvyraꞌa oexa rã iporã, haꞌe oikuaa avi imoꞌaranduarã oikoa. Haꞌe rami vy hiꞌa omondo vy hoꞌu. Ome pe avi omeꞌẽ rã haꞌe voi hoꞌu.


text:
Haꞌe ramo mokoĩve rexa ojepeꞌa rã oikuaa ipire reia. Haꞌe rami vy figoꞌy rogue ojou vy ombovyvy guambeorã. 


text:
Haꞌe gui kaꞌaru jave yvyra ty rupi Senhor Nhanderuete oiko rã ava vaꞌe haꞌe taꞌyxy oendu. Haꞌe rami vy Senhor renonde gui onhemi yvyra ty mbyte.


text:
Ombovai: — Aendu ndeayvu yvyra ty py reiko rã. Haꞌe rami vy ndevy akyje vy anhemi, mbaꞌeta xepire rei — heꞌi. 


text:
Nhanderuete oporandu: — Mavaꞌe tu oikuaa uka ndepire reia? Reꞌu teve yvyraꞌa “Heꞌu eme ke” haꞌeague? 


text:
Ava vaꞌe ombovai: — Kunha xeraꞌyxyrã remeꞌẽ vaꞌekue rima yvyraꞌa omeꞌẽ xevy. Haꞌe ramo mae ma xee haꞌu — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui kunha vaꞌe pe ju Senhor aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu haꞌe rami rejapo? Kunha vaꞌe ombovai: — Mboi xembotavy ramo rima xee haꞌu — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Senhor Nhanderuete aipoeꞌi mboi pe: — Guĩ rami rejapo rire mymba oka regua ikuai vaꞌe haꞌe vixo kaꞌaguy regua haꞌe javive gui ayvu vai pyve ꞌrã reiko. Haꞌe rami vy retyryry ꞌrã reikovy nderye re, haꞌe reikovea pukukue re yvy kuꞌi rive ꞌrã rere.


text:
Ajapo ꞌrã ndee haꞌe kunha vaꞌe reve joe napendeaꞌei aguã rami, haꞌe gui neramymino kuery haꞌe hemiarirõ kuery reve ju. Haꞌe vaꞌe omouꞌũ ꞌrã neakã, haꞌe rã ndee ma reixuꞌu ꞌrã ipyta py — heꞌi. 


text:
Kunha vaꞌe pe ju aipoeꞌi: — Xee ajapo ꞌrã nememby ryruꞌi vy rejexavai ete aguã rami. Haꞌe ramo haxy ꞌrã rendu nememby reikuavãꞌi vy. Renhomoirũxe ꞌrã neme reve. Haꞌe rã haꞌe ma ipoꞌaka ꞌrã ndere — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Adão pe aipoeꞌi: — Ndee ma nderaꞌyxy renheꞌẽ rendu vy yvyraꞌa “Heꞌu eme” haꞌeague vaꞌe reꞌu rire ndekáuxa ae ꞌrã yvy ayvu vaipy itui. Rembaꞌeapo poyi vy ꞌrãe rejou yvy gui reꞌu vaꞌerã, reikovea pukukue re.


text:
Nderyꞌaiague re ꞌrã reꞌu reikovy mbojape, yvy ju rejeapo peve, yvy gui ae rojapo rire. Mbaꞌeta yvy kuꞌi regua reiko vy yvy kuꞌi ju ꞌrã rejeapo — heꞌi. 


text:
Ava vaꞌe guaꞌyxy omboery Eva, oikove vaꞌe haꞌe javive xy oiko ramo. <n>Tery Eva ma “Hekove vaꞌe” ꞌea. Haꞌe rã tery Adão ma “Ava” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Senhor Nhanderuete aipoeꞌi: — Aỹ gui ma nhande rami avakue ikuai, mbaꞌeta oikuaa mbaꞌemo porã haꞌe mbaꞌemo vai. Haꞌe gui ndaꞌevei yvyra tekove meꞌẽa ꞌa voi haꞌe kuery omondo aguã, mbaꞌeta hoꞌu vy oiko riae ꞌrã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Senhor omoxẽ Éden regua yvyra ty gui, yvy gui omoingo rire yvy re ae ju omaꞌetỹ oikovy aguã.


text:
Ava omoxẽ ma vy anjo kuery ipepo vaꞌe omoĩ imbokuapy yvyra ty regua kuaray oua katy. Oeja avi peteĩ kyxe guaxu hendy vaꞌe ojere-jere vaꞌerã, yvyra tekove meꞌẽa hiꞌaĩa katy tape oo vaꞌe jokoarã. 


text:
<n> Abel haꞌe Caim rekokue oĩa</n> Haꞌe gui ava vaꞌe jogueroke guaꞌyxy Eva reve. Haꞌe ramo oguereko kyrĩ vaꞌe, oikuavã Caim. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor xepytyvõ ramo avaꞌi aikuavã — heꞌi.


text:
Haꞌe rire teĩgue ju oikuavã tyvy Abel. Abel ma vexaꞌi re openaa rupi oiko. Haꞌe rã Caim ma omaꞌetỹ vaꞌe. 


text:
Haꞌe rã Abel ma guymba kuery regua jypyꞌi oiko vaꞌekue ogueru, ikyrave vaꞌe anho. Haꞌe ramo Senhor ojou porã Abel haꞌe mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe.


text:
Haꞌevea rami reiko ramo anhetẽ eꞌỹ ꞌrã ri tyꞌy roguerovyꞌa? Haꞌe rami teĩ haꞌeveꞌỹa rami reiko ramo rejejavy aguã nerarõ okẽ py. Opa marã ndererekoxe ramo hexe ndepoꞌaka ꞌrãgue. 


text:
<n> Jojuka ypyꞌiague</n> Haꞌe gui Caim aipoeꞌi guyvy Abel pe: — Jaa na mbaꞌety py — heꞌi. Haꞌe gui mbaꞌety rupi ikuai jave guyvy Abel re Caim opuꞌã vy ojuka. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Caim pe: — Mamo tu nderyvy Abel oĩ? Caim ombovai: — Xee ndaikuaai. Xee ri tyꞌy xeryvy re opena vaꞌe aiko? — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rire aỹ ayvu vaipy ꞌrã reiko yvy re, mbaꞌeta nderyvy ruguy ndepo py remoẽ vaꞌekue yvy ojuru oipeꞌa vy omokõ rire.


text:
Haꞌe nunga rupi yvy re remaꞌetỹ teĩ ixugui iporã vaꞌe ndoikoi ꞌrã ndevy. Rejava-java haꞌe reguata rei ꞌrã yvy re — heꞌi. 


text:
Mbaꞌeta aỹ xemoxẽ ta xeyvy gui. Haꞌe ramo ajepeꞌa ꞌrã nerenonde gui anhemi aguã. Ajava, aguata rei tema ꞌrã aikovy yvy re. Haꞌe xererovaexĩ vaꞌe rei tema ꞌrã xejuka. 


text:
Senhor ombovai: — Haꞌe rami avi Caim, ndejukaare ma sete-kue ꞌrã opaga — heꞌi. Haꞌe rami vy Caim re Senhor omoĩ ikuaa ukaarã, ojou vaꞌe kuery ojuka eꞌỹ aguã.


text:
<n> Caim ramymino kuery rery oĩa</n> Haꞌe gui Caim guaꞌyxy reve jogueroke ramo oguereko kyrĩ vaꞌe, haꞌe vy oikuavãꞌi Enoque. Haꞌe gui Caim peteĩ tetã ojapo vy guaꞌy Enoque rery rupi omboery.


text:
Enoque raꞌy ma Irade oiko. Irade raꞌy ma Meujael, Meujael raꞌy ma Metusael, Metusael raꞌy ma Lameque.


text:
Tyvy rery ma Jubal. Haꞌe vaꞌe ramymino kuery ma mbaꞌepu ixã reta vaꞌe mbopua haꞌe mimby monheꞌẽa kuery ae.


text:
Haꞌe gui Zilá ju oikuavãꞌi Tubalcaim. Haꞌe vaꞌe ma opa marãgua tembiporu haĩmbe vaꞌe apoa oiko, overa vaꞌe haꞌe ferro guigua. Tubalcaim reindy ma Naamá. 


text:
Haꞌe gui Lameque aipoeꞌi guaꞌyxy kuery pe: — Ada haꞌe Zilá, pendu ke xeayvu rã. Peẽ Lameque raꞌyxy kuery, pejapyxaka ke xeayvua re. Xee ma ajuka peteĩ ava xere ojeai rire, haꞌe peteĩ kunumi vaꞌe ajuka avi xere opyrõ ramo rive.


text:
Caim ojukaa vy sete-kue ꞌrã opaga. Haꞌe rã xee Lameque ma amongue xejukaa vy setenta vezes sete-kue ꞌrã opaga — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui peteĩgue ju Adão guaꞌyxy reve jogueroke ramo peteĩ avaꞌi ju oikuavã. Haꞌe vaꞌe ma omboery Sete, mbaꞌeta aipoeꞌi: — Nhanderuete amboae avaꞌi ju omeꞌẽ xevy, xepiꞌa Abel tykeꞌy Caim ojuka vaꞌekue rekovia — heꞌi. <n>Tery Sete ma “Omeꞌẽ mbyre” ꞌea reve nhaendu rã joo ramigua. 


text:
Haꞌe gui peteĩ oiko avi Sete raꞌy. Haꞌe vaꞌe ma omboery Enos. Haꞌe vaꞌe guive ma Senhor rery rupi haꞌe kuery ojapukai ypy rakaꞌe. 


text:
<n><i> </i></n> Kovaꞌe kuaxia ma Adão ramymino kuery rekokue oĩa. Nhanderuete avakue omoingo vy ojee rami ae ojapo.


text:
Haꞌe rami vy omoingo ava vaꞌe, haꞌe gui kunha ju. Ogueroayvu porã, haꞌe mokoĩve pe “Avakue” heꞌi, omoingoa ára guive. 


text:
Adão ma cento e trinta maꞌetỹ re oiko. Haꞌe gui taꞌy oiko nguu ramigua ete, nguu rami ete ojekuaa. Haꞌe vaꞌe ma omboery Sete.


text:
Maalalel oiko rire ma tuu Cainã ma oitocentos e quarenta maꞌetỹ re ju oiko. Oikove ju taꞌy haꞌe tajy kuery.


text:
Jerede oiko rire tuu Maalalel ma oitocentos e trinta maꞌetỹ re ju oiko. Oikove taꞌy haꞌe tajy kuery.


text:
Enoque ma Nhanderuete reve oiko. Taꞌy Metusalém oiko rire tuu trezentos maꞌetỹ re oiko. Oikove ju taꞌy haꞌe tajy kuery.


text:
Lameque oiko rire tuu Metusalém ma setecentos e oitenta e dois maꞌetỹ re ju oiko. Oikove ju taꞌy haꞌe tajy kuery.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Noé omboery vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ma nhanemombytuꞌu ꞌrã ko yvy Nhanderuete ijayvu vaiague re nhandekuai vy nhandepo py nhambaꞌeapo poyia gui — heꞌi.


text:
Noé oiko rire tuu Lameque ma quinhentos e noventa e cinco maꞌetỹ re ju oiko. Oikove ju taꞌy haꞌe tajy kuery.


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: — Xenheꞌẽ noĩ riaei ꞌrã avakue re, toꞌo rive ikuai rã. Haꞌe rami vy haꞌe kuery ma cento e vinte maꞌetỹ peveꞌi ꞌrã ikuai — heꞌi.


text:
Haꞌe jave ma ikuai gigante yvy re. Haꞌe Nhanderuete raꞌy kuery avakue rajy kuery re omenda rire taꞌy kuery ojerovia rei vaꞌe ikuai. Haꞌe vaꞌe avakue ma ipyꞌa guaxukue haꞌe omboetepy meme rakaꞌe. 


text:
Senhor oexa rã avakue yvy re ikuai vaꞌe heko vaive tema ojeꞌoivy. Haꞌe kuery pyꞌa re oĩ opa marã ikuai aguã anho.


text:
Haꞌe rami vy aipoeꞌi: — Avakue amoingo vaꞌekue amokanhymba ꞌrã yvy gui. Avakue, vixo, yvy rupi otyryry vaꞌe haꞌe guyra oveve vaꞌe haꞌe javi ꞌrã amomba. Ndarovyꞌavei amoingoague — heꞌi.


text:
Po rami ma Noé rekokue: Noé ma ava heko porã vaꞌe, haꞌe javegua kuery mbyte anhetẽ rupi anho oiko Nhanderuete reve.


text:
<n> Yy ovu aguã Nhanderuete omombeꞌu ma voiague</n> Nhanderuete renonde yvy regua kuery opa marã rei ikuai joupe ojapo vaia rupi anho.


text:
Haꞌe ramo Nhanderuete aipoeꞌi Noé pe: — Xee anhembopyꞌa yvy regua kuery haꞌe javi amomba aguã, avakue heko vai vaꞌe anho ikuai ramo yvy re. Amokanhymba ꞌrã, yvy reve.


text:
Haꞌe ramo ejapo peteĩ kanoã guaxu yvyrape cipreste guigua vaꞌe gui. Haꞌe vaꞌe py rejapo ꞌrã opy jaꞌo-jaꞌoꞌi. Ipaꞌũ-paꞌũ rembotypa ꞌrã opy katy haꞌe oka katy, oja vaꞌe reikyty vy.


text:
Po rami ꞌrã rejapo: cento e cinqüenta metros remoĩ ꞌrã ipuku-a, haꞌe rã ipya ma vinte e cinco metros, haꞌe yvatea ma quinze.


text:
Jovaive rupi rembokua ꞌrã meio metro yvatea rami. Kanoã rokẽrã ma ijyke re ꞌrã rejapo. Pyrõarã ma renhono ꞌrã mboapy: peteĩ iguy rupi, peteĩ hiꞌáry, haꞌe rã amboae ma yvateve rupi.


text:
Mbaꞌeta ambou ꞌrã yy yvy haꞌe javi aoꞌiarã, amomba aguã opa mbaꞌe ipytuẽ vaꞌe yva guýry ikuai vaꞌe. Yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi ꞌrã okanhymba.


text:
Haꞌe rã ndereve ma ajapo ꞌrã xereve guarã. Haꞌe rami rã peikepa ꞌrã kanoã py, ndee, nderaꞌy kuery, nderaꞌyxy haꞌe nderaꞌy raꞌyxy kuery reve.


text:
Kanoã py remoinge avi ꞌrã mymba temimoingo kuery ikuai vaꞌe. Peteĩ-teĩ regua gui mokoĩ ꞌrã remoinge, ava haꞌe kunha okuave reve rereko aguã ndereve.


text:
Guyra kuery, vaka, yvy rupi otyryry vaꞌe, haꞌe nunga haꞌe javi peteĩ-teĩ regua gui mokoĩ ꞌrã reru ndea py, okuave reve rereko aguã.


text:
Ndea py emoĩ porã avi ke opa marãgua tembiꞌu. Emboaty ndea py ndee reꞌu vaꞌerã, haꞌe kuery pe voi — heꞌi.


text:
<n> Ngoo pygua kuery reve Noé kanoã py oikeague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Noé pe: — Eike ke kanoã py, ndee haꞌe ndero pygua kuery haꞌe javive, mbaꞌeta aikuaa xerenonde heko porã vaꞌe reikoa aỹgua kuery mbyte.


text:
Haꞌe javi regua mymba peꞌu aguã haꞌeve vaꞌe ma sete irũ vaꞌe ꞌrã reraa ava haꞌe kunha. Haꞌe rã mymba haꞌeveꞌỹ vaꞌe ma peteĩꞌi irũ vaꞌe eraa ava haꞌe kunha. <n>Haꞌe kuery ma amongue mymba pe “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã, haꞌe rã amboae pe ma “Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Haꞌe nunga Levítico 11 py omombeꞌu porãve. 


text:
Mbaꞌeta sete araa py amboꞌoky ꞌrã yvy re, quarenta ára haꞌe quarenta pytũ peve. Yvy gui amokanhymba ꞌrã amoingo vaꞌekue haꞌe javi — heꞌi.


text:
Oky ramo yy ovu vaꞌe gui Noé oike rakaꞌe kanoã py. Hexeve oike avi taꞌy kuery, taꞌyxy haꞌe taꞌy raꞌyxy kuery.


text:
Haꞌe kuery ma Noé-a py oikepa kanoã py. Mokõ-mokoĩ oike ava haꞌe kunha, Noé pe Nhanderuete ojapo ukaague rami.


text:
Seiscentos maꞌetỹ Noé oguereko jave, mokoĩ jaxya haꞌe dezessete araa py ma yy yvy guy gui ovu vy omondoropa ygua haꞌe javi, ombokua jaꞌea, haꞌe yva voi ojepeꞌapa.


text:
Haꞌe vaꞌe árave Noé oike rakaꞌe kanoã py. Oike avi taꞌy kuery Sem, Cam haꞌe Jafé, taꞌyxy haꞌe taꞌy raꞌyxy kuery reve.


text:
Haꞌe kuery haꞌe mymba peteĩ-teĩ regua, vaka, yvy rupi otyryry vaꞌe, guyra, guyraꞌi haꞌe ipepo vaꞌe haꞌe javi,


text:
Temimoingo haꞌe javi regua gui oike ava haꞌe kunha, Nhanderuete Noé pe ojapo ukaague rami. Haꞌe rã haꞌe oike rire ma Senhor omboty okẽ. 


text:
<n> Yy ovu jave guare</n> Yvy áry ma quarenta ára re yy ou. Ovuve ovy vy oguerovu heravy kanoã yvy áry gui.


text:
Temimoingo yvy re ikuai vaꞌe omanomba: guyra, mymba oka regua haꞌe kaꞌaguy regua, yvy re omyĩ vaꞌe haꞌe avakue haꞌe javi.


text:
Haꞌe rami py temimoingo kuery yvy re ikuai vaꞌekue opa, avakue, mymba, otyryry vaꞌe, guyra oveve vaꞌe, haꞌe javive okanhymba yvy gui. Noé anho oikove, haꞌe hexeve kanoã py ikuai vaꞌe guive.


text:
<n> Yy ovu vaꞌekue typave ovyague</n> Haꞌe gui ma Nhanderuete imaꞌenduꞌa Noé re, haꞌe kanoã py mymba kaꞌaguy regua haꞌe oka regua hexeve ikuai vaꞌe haꞌe javi re. Haꞌe rami vy Nhanderuete ojapo yvy áry rupi yvytu oipeju aguã rami. Haꞌe ramo yy typa ovy.


text:
Onhembotypa ju ygua yvy guy gui yy omondoro vaꞌekue, haꞌe yva voi ndojepeꞌavei ramo oky vaipa vaꞌekue opytuꞌu.


text:
Haꞌe vaꞌe rire dez jaxya peve ju yy typave ovy. Haꞌe vaꞌe jaxy jypyꞌia ára ojekuaa ypy yvyty apyte. 


text:
<n> Noé xapirẽ haꞌe apykaxu opoiague</n> Haꞌe gui quarenta araa py ma Noé oipeꞌa okẽꞌi kanoã re ojapo vaꞌekue.


text:
Vaꞌeri apykaxu oguapy aguã ndojoui vy ojevy ju haꞌe oĩa py kanoã py, yvy yy ojaoꞌi teri ramo. Haꞌe ramo Noé okuaveꞌẽ rã oguapy ramo omoinge ju kanoã py.


text:
Haꞌe rire kaꞌaru jave ojevy ju haꞌe oĩa py. Ojuru py ogueru oliveira rogue ipyau vaꞌe. Haꞌe ramo Noé oikuaa yvy áry gui yy typa maa.


text:
<n> Kanoã gui Noé kuery oẽmba jevyague</n> Haꞌe gui seiscentos e um maꞌetỹa, ijypya jaxy haꞌe ijypya ára ma yy typa yvy áry gui. Haꞌe ramo Noé oipeꞌa kanoã aoꞌia. Omaꞌẽ vy oexa yvy ipiru maa.


text:
Emoẽmba avi mymba kuery ndereve ikuai vaꞌe, temimoingo haꞌe javi, guyra, vaka haꞌe opa marãgua yvy rupi otyryry vaꞌe, haꞌe kuery yvy re ikuai jevy vy taꞌy haꞌe heta aguã — heꞌi. 


text:
Omoẽmba avi mymba kuery kanoã gui, yvy rupi otyryry vaꞌe haꞌe javi, guyra haꞌe yvy áry omyĩ vaꞌe peteĩ-teĩ regua. 


text:
<n> Noé altar ojapoague</n> Haꞌe gui Noé ojapo peteĩ altar Senhor pegua. <n>Altar ma Senhor pe omeꞌẽmby oapya aguã. Haꞌe rami vy mymba haꞌe guyraꞌi haꞌeve vaꞌe regua ojopy vy ojuka. Oapy vy omeꞌẽ altar áry.


text:
Haꞌe rã ipixe porã Senhor oetũ vy aipoeꞌi ojeupe: — Aỹ gui ma avakue káuxa xee ndaxeayvu vaivei ꞌrã yvy re, kyrĩ guive heko vai aguã anho ipyꞌa vaꞌeri. Neĩ namombavei ma ꞌrã temimoingo kuery amombaague rami.


text:
Yvy ituia ja ndoiko eꞌỹi ꞌrã mbaꞌemo onhotỹa aguã neĩ omonoꞌõa aguã, yroꞌya neĩ haku-a, ára neĩ pytũ ndoiko eꞌỹi ꞌrã guive. 


text:
<n> Noé kuery reve Nhanderuete guexeve guarã ojapoague</n> Haꞌe gui Nhanderuete ogueroayvu porã Noé haꞌe taꞌy kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Penderaꞌy ke, pendereta haꞌe pemonyẽ yvy.


text:
Mymba yvy re ikuai vaꞌe haꞌe guyra oveve vaꞌe haꞌe javi ꞌrã okyje pendegui. Pendepo py amboaxa ꞌrã yvy áry omyĩ vaꞌe haꞌe pira yeꞌẽ rupigua haꞌe javi.


text:
Opa marãgua oikove vaꞌe yvy re oo vaꞌe haꞌe javi ꞌrã haꞌeve peꞌu vaꞌerã. Pẽvy jai rogue pyau ameꞌẽague rami avi aỹ ma ameꞌẽmba.


text:
Anhetẽ pende kuery ruguy omoẽague re voi anhombopaga ꞌrã. Mymba ikuai vaꞌe gui voi amboekovia ꞌrã, avakue po gui amboekoviaa rami avi. Mbaꞌeta amongue oirũ rekove oipeꞌa rire ipo gui amboekovia kuerei ꞌrã.


text:
Amongue oirũ ruguy omoẽ rire avakue ju omoẽ ꞌrã huguy, Nhanderuete ojee rami ae avakue omoingo rire.


text:
haꞌe temimoingo kuery pendereve ikuai vaꞌe haꞌe javi reve: guyraꞌi, mymba oka regua haꞌe kaꞌaguy regua kanoã gui oẽ vaꞌekue, opa marãgua mymba yvy re ikuai vaꞌe reve guive.


text:
Po rami pendereve ajapo xereve guarã: Temimoingo kuery namombavei ma ꞌrã yy gui, yy ndouvei ꞌrã yvy mombaarã. 


text:
Nhanderuete aipoeꞌive ju: — Povaꞌe ma aeja xereve guarã ajapo vaꞌe kuaa ukaarã, peẽ kuery haꞌe temimoingo kuery pendereve ikuai vaꞌe haꞌe javi reve, haꞌe arakaꞌe rã peve ikuai vaꞌerã vaꞌe peguarã voi:


text:
Arai re aexa uka ꞌrã xerapa, yvy re ikuai vaꞌe reve xereve guarã ajapo vaꞌekue kuaa ukaarã. <n>“Xerapa” heꞌia ma arai re Nhanderuete karugua oexa uka vaꞌe. 


text:
xemaꞌenduꞌa ꞌrã xereve guarã ajapo vaꞌekue re, peẽ haꞌe temimoingo ikuai vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe rami vy yy nambouvei ꞌrã okuave vaꞌe mombaarã.


text:
Karugua ojekuaa ꞌrã arai re. Haꞌe ramo xee aexa vy xemaꞌenduꞌa ꞌrã xereve guarã xee Penderuete rakaꞌe rã peve guarã ajapo vaꞌekue re, temimoingo yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi reve. 


text:
Nhanderuete aipoeꞌi Noé pe: — Haꞌe vaꞌe ma xereve guarã ajapo vaꞌekue kuaa ukaarã temimoingo kuery yvy re ikuai vaꞌe reve — heꞌi. 


text:
<n> Noé jogueroayvu porã haꞌe ijayvu vaiague</n> Noé ma omaꞌetỹa rupi oiko. Haꞌe rami vy onhotỹ uva.


text:
Haꞌe ramo guykeꞌy Sem haꞌe Jafé ma peteĩ capa ojopy vy omoĩ oaxiꞌy re. Haꞌe rami vy okupe re oguata ovy vy ojaoꞌi nguu pire reia oexa eꞌỹ re, amboae katy rive omaꞌẽ reve. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tove Canaã toiko ayvu vaipy. Guykeꞌy kuery rembiguai yvyĩve vaꞌe rami toiko — heꞌi. 


text:
Haꞌe Jafé ma tove Nhanderuete tomboyvate. Guykeꞌy Sem irũ toiko hoo py. Haꞌe rã Canaã ma hembiguai toiko — heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Po rami ma Noé raꞌy kuery ramymino kuery rery. Taꞌy kuery ma Sem, Cam haꞌe Jafé. Haꞌe kuery ma yy ovu rire taꞌy okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ojaꞌo vy oo yeꞌẽ rembe re ikuai amboae reguarã. Peteĩ-teĩ regua oayvu ae py ijayvu, joegua-egua joa py ikuai. 


text:
Cuxe raꞌy kuery ma Sebá, Havilá, Sabtá, Raamá haꞌe Sabtecá. Haꞌe Raamá raꞌy kuery ma Sabá haꞌe Dedã.


text:
Imbaꞌejukaa ipyꞌa guaxu vaꞌe oiko Senhor renonde. Haꞌe ixupe “Ninrode Senhor renonde imbaꞌejukaa rami avi oiko vaꞌe”, ꞌea.


text:
Haꞌe vaꞌe yvy gui haꞌe ojepeꞌa Assíria re ju oiko aguã. Haꞌe vy ojapo Nínive, Reobote-Ir haꞌe Calá tetã.


text:
Canaã ramymino kuery yvy ombojaꞌoague ma Sidom guive oo Gerar katy, Gaza peve, haꞌe gui oo Sodoma, Gomorra, Admá haꞌe Zeboim katy, Lasa peve.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Cam ramymino kuery. Peteĩ-teĩ regua oayvu ae py ijayvu, joegua-egua joa py ikuai. 


text:
Héber raꞌy ma mokoĩ oiko. Peteĩ ma Pelegue hery vaꞌe, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe oiko jave yvy ombojaꞌoa. <n>Tery Pelegue ma “Ojaꞌoa” ꞌea reve joo ramigua. Haꞌe rã tyvy ma Joctã.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ae Noé ramymino kuery. Peteĩ-teĩ regua oayvu ae py ijayvu, joegua-egua joa py ikuai. Haꞌe kuery ma yy ovu rire ojaꞌopa yvy jave re. 


text:
<n> Babel py torre ojapoa okuapyague</n> Haꞌe jave py ma yvy jave re peteĩꞌi ayvu oiko ramo peteĩꞌi rami anho ijayvu okuapy.


text:
Haꞌe kuery kuaray oua katy gui ojeꞌoi vy ojou peteĩ yvy joja porã reia Sinar yvy re. Haꞌe py ju ikuai.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi joupe-upe: — Peju ke, jajapo yvy jykuerã, japy porã — heꞌi. Haꞌe jave py yvy jykue oiporu ita ꞌrãgue py. Oja vaꞌe voi oiporu omboja aguã.


text:
Aipoeꞌi okuapy: — Peju ke, jajapo peteĩ tetã nhandevy, haꞌe torre yva re peve yvate vaꞌerã. Haꞌe rami vy nhandere imaꞌenduꞌa porãa ꞌrã, haꞌe yvy jave re nhaneaĩ eꞌỹ aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe vy Senhor aipoeꞌi: — Aỹ peve peteĩ regua anho ikuai, haꞌe peteĩ rami meme ijayvu vaꞌe. Haꞌe nunga ma jypyꞌi rei teri. Aỹ gui ma haꞌe kuery ndojapo kuaa eꞌỹi ꞌrã ojapoxe vaꞌe rei.


text:
Peju ke, jaguejy, jajapo joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu aguã rami, peteĩ-teĩ joayvu oendu kuaa veꞌỹ aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe henda omboerya Babel, haꞌe py joayvu oendu kuaa eꞌỹ aguã rami Senhor ojapo rire, yvy jave re omoaĩmba vy. <n>Tery Babel ma “Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa okuapya” ꞌea. 


text:
<n><i> </i></n> Po rami ma Sem ramymino kuery rery. Haꞌe ma cem maꞌetỹ oguerekoa py taꞌy ypyꞌi Arfaxade oiko, yy ovu rire mokoĩ maꞌetỹa py.


text:
Abrão haꞌe Naor ojou guaꞌyxyrã. Abrão raꞌyxy ma Sarai hery vaꞌe, haꞌe rã Naor raꞌyxy ma Milca, Harã rajy ae. Harã raꞌy kuery ma Milca haꞌe Iscá.


text:
Haꞌe gui Terá ogueraa guaꞌy Abrão, guaꞌy Harã raꞌy Ló, haꞌe guaꞌy Abrão raꞌyxy Sarai. Haꞌe vy caldeu kuery rekoa Ur gui jogueraa, Canaã yvy re ovaẽ aguã. Haꞌe rami teĩ Harã tekoa peveꞌi ojeꞌoi. Haꞌe vy opyta okuapy haꞌe py. 


text:
<n> Nhanderuete Abrão oenoĩ vy ogueroayvu porãague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Abrão pe: — Exẽ ke ndeyvy gui, nderu ro haꞌe neretarã kuery ikuaia gui, haꞌe tereo yvy aexa uka vaꞌerã katy. 


text:
Mbaꞌeta ndegui amoingo ꞌrã peteĩ regua heta vaꞌe. Romoingo porã ꞌrã, haꞌe amboete uka ꞌrã nderery. Ndere vy amboae regua kuery amoingo porã avi ꞌrã.


text:
Amoingo porã avi ꞌrã nemoingo porã vaꞌe kuery, haꞌe rã ndere ijayvu vai vaꞌe kuery re ma xeayvu vai ꞌrã. Ndere vy yvy regua haꞌe javi ikuai porã ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami Senhor ijayvuague rami vy Abrão oo. Ló voi oo hupive. Setenta e cinco maꞌetỹ Abrão oguereko reve ojepeꞌa Harã tekoa gui.


text:
Abrão ngupive ogueraa vaꞌe ma guaꞌyxy Sarai, guyvy raꞌy Ló haꞌe mbaꞌemo oguereko vaꞌe haꞌe javi. Ogueraa avi guembiguai kuery Harã tekoa py oiko jave ojou vaꞌekue. Haꞌe rami vy Canaã yvy katy ju jogueraa. Haꞌe vy ovaẽmba haꞌe py.


text:
Haꞌe vaꞌe yvy Abrão oaxa ovy Siquém tetã peve, Moré py yvyra carvalho hiꞌaĩ vaꞌe peve. Haꞌe jave ma cananeu kuery ikuai yvy re. 


text:
Haꞌe ramo Abrão pe Senhor ojexa uka. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe yvy ameꞌẽ ꞌrã neramymino kuery pe — heꞌi. Haꞌe ramo Abrão ojapo peteĩ altar Senhor pe, ixupe ojexa uka rire. 


text:
Haꞌe vaꞌe gui oaxa ovy yvyty Betel regua kuaray oua katy oĩ vaꞌe peve. Haꞌe py ma oupi ooꞌi, Betel tetã regua kuaray oikea katy opyta, haꞌe Ai regua kuaray oua katy. Haꞌe py voi ojapo peteĩ altar Senhor pe, haꞌe ojapukai Senhor rery rupi.


text:
Abrão oo ju haꞌe gui, Neguebe katy tema oo oiny. <n>Neguebe ma Judéia regua yvy piru reia kuaray puku-a katy oĩ vaꞌe. 


text:
<n> Egito yvy re Abrão oiko jave guare</n> Haꞌe gui haꞌe vaꞌe yvy re oiko karuai. Haꞌe ramo Abrão oo vy Egito yvy re ju oiko, ijyvy re ae karuai ete ramo.


text:
Haꞌe gui Egito yvy re ovaẽ raiꞌi maa py Abrão aipoeꞌi guaꞌyxy Sarai pe: — Xee aikuaa porã ndee kunha porã ereikoa.


text:
Haꞌe ramo Egito pygua kuery nderexa vy aipoeꞌi ꞌrã: “Pevaꞌe kunha ma taꞌyxy oiko”, heꞌi vy xejuka ꞌrã. Ndee anhoꞌi nemoingove ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi aipoꞌre xereindy reikoa rami, ndere vy haꞌe kuery xemboete vy xee voi xemoingove aguã — heꞌi. 


text:
Faraó rembiguai kuery yvatekueve vaꞌe oexa vy omombeꞌu Faraó pe. Haꞌe ramo Faraó ogueru ruka kunha vaꞌe ngoo py.


text:
Faraó ma kunha vaꞌe re vy opena porã Abrão re. Haꞌe ramo ojou-jouve guymbarã: vexaꞌi, vaka, mburikaꞌi, haꞌe gui guembiguai avakue haꞌe kunhague, kavaju haꞌe camelo. 


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor omoingo axy Faraó haꞌe hoo pygua kuery haꞌe javi. Mbaꞌemo vai ete omoingo Abrão raꞌyxy Sarai káuxa.


text:
Haꞌe ramo Faraó oenoĩ uka Abrão. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe tu rejapo xere? Mbaꞌe re tu nderaꞌyxy oikoa neremombeꞌu porãi ri,


text:
haꞌe “Xereindy” ꞌre rive? Haꞌe rami rã ajopy karamboae xeraꞌyxyrã. Aỹ ma nderaꞌyxy ae ri rã eraa ju, haꞌe tapeo — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Faraó guembiguai kuery pe opena uka Abrão re. Haꞌe ramo oarõ heravy, taꞌyxy haꞌe opa mbaꞌe oguereko vaꞌe guive. 


text:
<n> Abrão haꞌe Ló joegui ojaꞌoague</n> Haꞌe gui Egito gui Abrão oẽ vy Neguebe katy ju oo. Guaꞌyxy ogueraa opa mbaꞌe oguereko vaꞌe reve. Ló avi oo hupive.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe yvy re ndaꞌevevei joa py mokoĩve ikuai aguã, oguerekopa vaꞌe meme ramo. Ndaꞌevei ae joa py ikuai aguã.


text:
Haꞌe gui Abrão rymba re opena vaꞌe kuery jogueroꞌa rei Ló rymba re opena vaꞌe kuery reve. Haꞌe vaꞌe jave py cananeu haꞌe ferezeu kuery avi ikuai haꞌe vaꞌe yvy re. 


text:
Haꞌe ramo Abrão aipoeꞌi Ló pe: — Ndaꞌevei nhande jajogueroꞌa rei aguã, neĩ xerembiguai kuery nerembiguai kuery reve jogueroꞌa aguã ndaꞌevei, joegua meme nhandekuai vy.


text:
Maꞌẽ, nerenonde itui yvy haꞌe javi. Ajerure xea gui rejepeꞌa aguã. Xapyꞌa rei jaiporu kuaa eꞌỹa katy ri reo ramo xee ma jaiporu kuaa katy ꞌrã aa. Haꞌe rã jaiporu kuaa katy ri reo ramo xee ma jaiporu kuaa eꞌỹa katy ꞌrã aa — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Ló omaꞌẽ vy oexa yvy joja porã reia Jordão yakã yvýry itui vaꞌe, Zoar tekoa katyꞌi. Haꞌe vaꞌe yvy ma Sodoma haꞌe Gomorra Senhor omomba eꞌỹ mbove yy porã oĩa, yvotyty Senhor omoingo vaꞌekue rami ae iporã, Egito yvy rami avi.


text:
Haꞌe ramo Ló ma ojeupe guarã oiporavo Jordão yvýry yvy joja porã reia itui vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe rami vy haꞌe katy oo, kuaray oua katy. Haꞌe rami py mokoĩve ojaꞌo joe gui.


text:
Abrão ma Canaã yvy re ae opyta. Haꞌe rã Ló ma oo vy yvy joja porã reia re tetã ikuai vaꞌe rupi oiko. Haꞌe rami vy ooꞌi oguerova heravy Sodoma tetã peve.


text:
Haꞌe gui Ló ojepeꞌa ma rire Senhor aipoeꞌi Abrão pe: — Emaꞌẽ reĩa guive kuaray ijapuꞌaꞌia katy, kuaray ipuku-a katy, oua katy haꞌe oikea katy.


text:
Mbaꞌeta yvy rexa vaꞌe haꞌe javi ꞌrã ameꞌẽmba ndevy, haꞌe neramymino kuery pe voi, arakaꞌe rã peve guarã. 


text:
Amboeta ꞌrã neramymino kuery yvy kuꞌi hetaa rami. Amongue yvy kuꞌi oipapa kuaa vaꞌe rire mae oipapa kuaa avi ꞌrãgue neramymino kuery.


text:
Epuꞌã ke, tereo haꞌe eikuaa pota kovaꞌe yvy ipuku-a haꞌe ipya rami, mbaꞌeta ameꞌẽmba ꞌrã ndevy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Abrão ngooꞌi oguerova heravy vy oiko carvalho yvyra ty Manre py oĩ vaꞌe rexeiꞌi ju oiko, Hebrom tetã katyꞌi. Haꞌe py ma teĩgue ju ojapo altar Senhor pe. 


text:
<n> Irundy huvixa kuery peteĩ nhiruĩ re opuꞌã okuapyague</n> Haꞌe jave py ma Sinar tetã pygua huvixa Anrafel, Elasar pygua huvixa Arioque, Elão pygua huvixa Quedorlaomer haꞌe Goim pygua huvixa Tidal reve,


text:
haꞌe kuery ma opuꞌã okuapy Sodoma pygua huvixa Bera rovai, Gomorra pygua huvixa Birsa, Admá pygua huvixa Sinabe, Zeboim pygua huvixa Semeber haꞌe Belá Zoar hery avi vaꞌe pygua huvixa rovai.


text:
Haꞌe kuery ma doze maꞌetỹ re ma huvixa Quedorlaomer escravo ikuai rire treze maꞌetỹ maa py nonheꞌẽ renduxevei.


text:
Haꞌe gui catorze maꞌetỹa py Quedorlaomer ou, guexevegua huvixa kuery reve. Haꞌe rami vy oitypa refaim kuery Asterote-Carnaim tetã py, haꞌe gui zuzim kuery Hã py, emim kuery Savé-Quiriataim py,


text:
Haꞌe gui ma En-Mispate py ju ovaẽ (haꞌe vaꞌe ma Cades), haꞌe rami vy oitypa amalequita haꞌe amorreu kuery Hazazom-Tamar py ikuai vaꞌekue. 


text:
Haꞌe ramo hovai opuꞌã jogueravy Sodoma pygua huvixa, Gomorra pygua huvixa, Admá pygua huvixa, Zeboim pygua huvixa haꞌe Belá Zoar vaꞌe pygua huvixa. Haꞌe kuery jogueraa Sidim regua yvyugua py huvixa kuery mboae rovai opuꞌã aguã,


text:
Elão pygua huvixa Quedorlaomer, Goim pygua huvixa Tidal, Sinar pygua huvixa Anrafel haꞌe Elasar pygua huvixa Arioque rovai. Haꞌe rami py irundy huvixa kuery opuꞌã okuapy peteĩ nhiruĩ huvixa kuery rovai. 


text:
Haꞌe gui Sidim regua yvyugua py ma heta oĩ yvykua oja vaꞌe oĩa. Haꞌe vaꞌe rupi Sodoma haꞌe Gomorra pygua huvixa kuery ojava vy amongue hoꞌa yvykua py, haꞌe rã amboae kuery ma yvyty katy ojava.


text:
Haꞌe rã hovaigua kuery ma oipeꞌapa Sodoma haꞌe Gomorra pygua kuery mbaꞌe rei-rei. Tembiꞌu voi ogueraapa vy ojeꞌoipa ju. 


text:
<n> Ló kuery ojopypaa heravyague</n> Haꞌe kuery ogueraa avi Abrão ryvy raꞌy Ló, Sodoma tetã py oikoague gui. Hymba kuery voi ogueraapa.


text:
Haꞌe ramo peteĩ oo jepe vaꞌekue ou vy omombeꞌu Abrão hebreu vaꞌe pe, Manre regua carvalho ty katyꞌi oikoa py. Manre ma amorreu oiko rakaꞌe, Escol haꞌe Aner ruvy. Haꞌe vaꞌe kuery ma Abrão reve nhomoirũ vaꞌe ikuai.


text:
Haꞌe ramo Abrão ma tyvy raꞌy ogueraa ague oendu vy omonoꞌõmba guembiguai kuery hoo py ituiꞌi vaꞌekue, opuꞌã kuaa vaꞌe trezentos e dezoito ikuai vaꞌe. Haꞌe rami vy amboae kuery rakykue ojeꞌoi Dã peve.


text:
Haꞌe rami vy hembiguai kuery ojaꞌo vy pyávy opuꞌã okuapy amboae kuery rovai. Oitypa vy omonha Damasco yke ijaxua katy Hobá tetã oĩ vaꞌe peve.


text:
Haꞌe rami vy oguerupa ju imbaꞌe rei-rei. Ogueru avi guetarã Ló, imbaꞌe rei-rei, kunhague haꞌe hetarã kuery haꞌe javive. 


text:
Haꞌe gui Abrão ma huvixa Quedorlaomer haꞌe hexevegua huvixa kuery oitypaague gui ojevy ramo oĩa py Sodoma pygua huvixa ou ovaexĩ aguã Savé regua yvyugua, “Huvixa yvyugua” ꞌepy vaꞌe py. 


text:
<n> Melquisedeque Abrão ogueroayvu porãague</n> Haꞌe gui oĩa py Salém pygua huvixa Melquisedeque ogueru mbojape haꞌe vinho. Haꞌe vaꞌe ma sacerdote oiko Nhanderuete yvate ete vaꞌe pegua.


text:
Haꞌe gui ogueroayvu porã Abrão. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Abrão, tove Nhanderuete yvate ete vaꞌe, yva haꞌe yvy rerekoa tanemoingo porã.


text:
Haꞌe taꞌimaꞌenduꞌa porãa Nhanderuete yvate ete vaꞌe re, ndepo py nderovaigua kuery omboaxapa rire — heꞌi. Haꞌe rami rã ixupe Abrão omeꞌẽ dízimo ogueru vaꞌekue haꞌe javi gui. 


text:
Haꞌe gui Sodoma pygua huvixa ju aipoeꞌi Abrão pe: — Xevy pe eraa uka ju xeretã pygua kuery, haꞌe rã nhombaꞌe rei-rei reru vaꞌekue ma ndevy guarã toĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy aura mbaꞌeve ajopy eꞌỹ aguã nembaꞌe rei-rei gui, neĩ peteĩ nhimbo, neĩ xapatu xã, “Xee ameꞌẽ ramo Abrão oguerekopa”, ꞌre eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeve xee ndaipotai xejeupe guarã, mbaꞌemo kunumigue hoꞌu vaꞌekue eꞌỹ vy, haꞌe xerupive ojeꞌoi vaꞌekue Aner, Escol haꞌe Manre pe remeꞌẽ vaꞌerã vaꞌe anho. Tove haꞌe kuery tojopy ojeupe guarã — heꞌi. 


text:
<n> Nhanderuete Abrão taꞌy aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe rire Senhor Abrão pe ojexa uka vy aipoeꞌi ixupe: — Abrão, ekyje eme. Xee ma mbaꞌemo vai jokoa aiko ndevy, haꞌe ndevy guarã vaꞌekue heta ꞌrã ameꞌẽ. 


text:
Abrão ombovai: — Senhor Xeruete, mbaꞌe tu haꞌvy remeꞌẽ ꞌrã, xeraꞌy eꞌỹ re ae aiko rã? Haꞌe xero py mbaꞌemo areko vaꞌe aeja rã ojopy vaꞌerã ma Damasco guigua Eliézer anho.


text:
Aipoeꞌive ju: — Xeraꞌyrã neremeꞌẽi rire mbaꞌemo areko vaꞌe xero py tembiguai ituiꞌi vaꞌekue pe guarã rive opytapa. 


text:
Haꞌe ramo Senhor ombovai vy aipoeꞌi: — Haꞌe vaꞌe ma nembaꞌe jopyarã eꞌỹ oiko. Haꞌe rã ndegui oiko vaꞌerã vaꞌe ae ma ꞌrã ojopy — heꞌi.


text:
Haꞌe vy ogueraa oka py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Emaꞌẽ yva re, haꞌe eipapa jaxy-tata ikuai vaꞌe, reipapa aguã haꞌeve ramo. Aipoeꞌi avi: — Guĩ rami ꞌrã heta neramymino kuery — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌive ju: — Xee ma Senhor Ur caldeu kuery retã gui roipeꞌa vaꞌekue, kovaꞌe yvy nderekoarã ameꞌẽ aguã — heꞌi. 


text:
Ombovai: — Eru xevy haꞌvy peteĩ vaka kunhaꞌi, peteĩ kavara haꞌe peteĩ vexaꞌi raꞌy, mboapy maꞌetỹ oguereko vaꞌe meme. Eru avi peteĩ pykuꞌiꞌi haꞌe peteĩ apykaxuꞌi — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Abrão mymba haꞌe javi ogueru vy oipeꞌãmba mbyte rupi. Onhono porãꞌi ipẽgue, peteĩ-teĩ joexe-exeiꞌi. Haꞌe rã guyraꞌi ma noipeꞌãi.


text:
<n> Abrão reve Nhanderuete ngupive guarã ojapoague</n> Kaꞌaru raiꞌi ma jave Abrão hopeyi vaipa, haꞌe oendu avi okyje vaipaa, pytũ vai ete ramo.


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi ixupe: — Reikuaa pota povaꞌe re, mbaꞌeta neramymino kuery joyvy rupi oguata rei ꞌrã. Escravo ikuai aguã rami ojopya ꞌrã. Haꞌe gui ombojexavaia ꞌrã quatrocentos maꞌetỹ re.


text:
Haꞌe rami teĩ herekoa kuery ma xee ju amoingo axy ꞌrã. Haꞌe vaꞌe rire ojepeꞌapa ꞌrã haꞌe gui, imbaꞌe rei-reipa reve. 


text:
Haꞌe gui neramymino kuery irundykuea mae ma ikuai vaꞌe ojevy ꞌrã apy, mbaꞌeta ndopai teri apygua amorreu kuery heko vai aguã — heꞌi. 


text:
Kuaray oike ma ramo pytũ vaipa ete. Haꞌe gui ojekuaa peteĩ tapyĩ ryru hataxĩ opuꞌã oinya vaꞌe, haꞌe peteĩ takua ryxa rendy mymba pẽgue ikuai vaꞌe mbyte rupi oaxa oiny vaꞌe. 


text:
Haꞌe vaꞌe árave Abrão reve Senhor ojapo ngupive guarã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Haꞌe gui neramymino kuery pe ae ꞌrã ameꞌẽ kovaꞌe yvy, Egito yakã guive Eufrates yakã guaxu peve,


text:
<n> Sarai haꞌe Agar rekokue oĩa</n> Abrão raꞌyxy Sarai ma imemby vaꞌeꞌỹ. Haꞌe rami avi oguereko peteĩ guembiguai Egito guigua Agar hery vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Sarai aipoeꞌi Abrão pe: — Xee ma Nhanderuete xeapo kyrĩ vaꞌe areko eꞌỹ aguã rami. Emenda ke xerembiguai re, haꞌe vaꞌe rupi xepiꞌarã rami nderaꞌy aguã — heꞌi. Haꞌe ramo Abrão onheꞌẽ rendu Sarai. 


text:
Haꞌe rami vy ome Abrão-a py Sarai ogueraa guembiguai Egito guigua Agar, omeꞌẽ taꞌyxy jevyrã. Haꞌe vaꞌe jave ma dez maꞌetỹ re ma ikuai Canaã yvy re.


text:
Haꞌe gui Agar reve Abrão jogueroke ramo oguereko kyrĩ vaꞌe. Kyrĩ vaꞌe oguereko maa oexa vy ndaꞌijaꞌevei ma opatõ raꞌyxy re. 


text:
Haꞌe ramo Sarai aipoeꞌi Abrão pe: — Ndere ae toopa xemoxĩmba reiague. Xee ma xerembiguai rereko aguã ameꞌẽ rire kyrĩ vaꞌe oguereko maa oexa vy ndaꞌijaꞌevei xere. Tove Senhor toikuaa pota xere rejapo vaꞌekue re. 


text:
Guaꞌyxy pe Abrão ombovai: — Nerembiguai ma ndepo py oiko. Ereko ndee ae rerekoxea rami — heꞌi. Haꞌe ramo Sarai guembiguai oguereko axy ramo ojava ixugui. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Ndee Sarai rembiguai Agar, magui tu reju? Marã katy tu reo? Ombovai: — Xererekoa Sarai gui rima ajava — heꞌi. 


text:
Anjo aipoeꞌive ju: — Rereko ꞌrã kyrĩ vaꞌe, avaꞌi ꞌrã reikuavã. Remboery ꞌrã Ismael, rejexavaia gui Senhor ndereraa jepe rire. <n>Tery Ismael ma “Nhanderuete oendu vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe vaꞌe ma avakue oikuaa rã mburika kaꞌaguy regua rami ꞌrã oiko, mbaꞌeta opuꞌã ꞌrã pavẽ re, haꞌe rã hexe ma pavẽ ꞌrã opuꞌã avi. Oiko ꞌrã guyvy kuery rovaigua — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Agar ma Senhor hexeve ijayvu rire ojapukai hery rupi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndee ma Xeruete rexa vaꞌe — heꞌi. Mbaꞌeta aipoeꞌi: “Xee ri tyꞌy apy haꞌeve xerexaa aexa aguã?” heꞌi vy.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe ygua hery Beer-Laai-Roi. Cades haꞌe Berede mbyte re opyta. <n>Tery Beer-Laai-Roi ma “Hekove vaꞌe xerexaaty ygua” ꞌea. 


text:
<n> Ismael ituiꞌiague</n> Haꞌe gui Agar oguerekoꞌi Abrão raꞌy. Haꞌe rã Abrão Agar re taꞌyague omboery Ismael.


text:
<n> Nhanderuete Abrão rery oguerovaague</n> Abrão noventa e nove maꞌetỹ oguerekoa py Senhor ojexa uka ixupe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xee ma Nderuete xepoꞌakapa vaꞌe. Eiko ke xerenonde opa mbaꞌe py ndereko porãa rupi.


text:
Haꞌe nunga rupi Abrão veꞌỹ ma ꞌrã nderery, haꞌe rã Abraão, mbovy eꞌỹ regua rurã romoingo rire. <n>Tery Abraão ma “Heta regua ru” ꞌea . 


text:
Xerupive guarã ndereve jypyꞌi ajapo vaꞌekue ma aikuaa uka ꞌrã neramymino kuery pe haꞌe kuery ikuai jevy-jevy rã guarã, rakaꞌeve rã. Haꞌe rami vy Nderuete aiko aguã, haꞌe gui neramymino kuery Ruete guive.


text:
Ndevy haꞌe neramymino kuery pe ameꞌẽ ꞌrã yvy reguata reikovyague. Haꞌe kuery pegua itui Canaã yvy haꞌe javi, rakaꞌe rã guarã. Haꞌe xee aiko ꞌrã haꞌe kuery Ruete. 


text:
<n> Opire omboi uka aguã oejaa ague</n> Nhanderuete aipoeꞌive ju Abraão pe: — Ndee haꞌe neramymino kuery pendekuai ꞌrã xereve guarã ajapo vaꞌe rupi, haꞌe kuery ikuaia nhavõ haꞌe rami ae taꞌikuai.


text:
Po rami ma xereve guarã ajapo, haꞌe vaꞌe rupi peẽ haꞌe neramymino kuery pendekuai aguã: Pemboi ꞌrã avakueꞌi penembyte oiko vaꞌe haꞌe javi pire.


text:
Penembyte oiko vaꞌe oito ára oguerekoa py pemboi ꞌrã ipire: avakue pende kuery regua haꞌe penerembiguai raꞌy kuery pendo py oiko vaꞌekue, yvy mboae guigua pejogua vaꞌekue guive, penderegua ae eꞌỹ teĩ.


text:
Pemboi ꞌrã pendero py ituiꞌi vaꞌekue haꞌe pendeperáta re pejogua vaꞌekue pire. Haꞌe rami py xereve guarã ajapo vaꞌekue kuaa ukaarã oĩ ꞌrã penderoꞌo re, rakaꞌe rã peve guarã.


text:
Haꞌe rã ngoꞌo pire omboi uka eꞌỹ vaꞌe ma oipeꞌaa ꞌrã pende kuery mbyte gui, xereve guarã ajapo vaꞌekue rupi eꞌỹ oiko ramo. 


text:
<n> Sarai rery ju Nhanderuete oguerovaague</n> Nhanderuete aipoeꞌi Abraão pe: — Nderaꞌyxy Sarai pe ma “Sarai” ꞌereve eme, haꞌe rã “Sara” ju ꞌrã renoĩ. <n>Tery Sara ma “Huvixave rajy” ꞌea. 


text:
Mbaꞌeta amoingo porã vy ajapo ꞌrã nderaꞌyrã oguereko aguã rami. Anhetẽ amoingo porã ramo ixugui joegua eꞌỹ-eꞌỹ ꞌrã ikuai, huvixa kuery guive — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Abraão guenapyꞌã re oĩ vy yvy re ngova omovaẽ. Haꞌe vy hory vy aipoeꞌi ojeupe: — Ava cem maꞌetỹ ma oguereko vaꞌe ndaꞌu taꞌy ꞌrã ri? Haꞌvy Sara ndaꞌu imemby nho ꞌrã, noventa maꞌetỹ ma oguereko vaꞌeri? — heꞌi ojeupe. 


text:
Nhanderuete ombovai: — Nderaꞌyxy Sara ae ꞌrã oguereko nderaꞌy. Haꞌe vaꞌe remboery ꞌrã Isaque. Ixupe ae ꞌrã amoĩ atã xereve guarã ajapo vaꞌekue, hamymino kuery rakaꞌeve rã ikuai vaꞌerã vaꞌe peguarã.


text:
Haꞌe rami avi aendu avi Ismael re ndeayvu rã. Amoingo porã avi ꞌrã, haꞌe ajapo ꞌrã taꞌy reta aguã rami. Taꞌy kuery ma doze huvixa ꞌrã ikuai. Ixugui amoingo ꞌrã peteĩ regua heta ete ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe rã xereve guarã ajapo vaꞌekue ma Isaque pe ae ju ꞌrã amoĩ atã. Haꞌe vaꞌe ma peteĩ maꞌetỹa py kovaꞌe ára ojeupity ju jave Sara oguereko ꞌrã nderaꞌyrã — heꞌi.


text:
<n> Opire omboi ukapaa okuapyague</n> Haꞌe vaꞌe árave Abraão ogueru ruka guaꞌy Ismael, guembiguai kuery haꞌe pygua ae haꞌe peráta re ojogua vaꞌekue haꞌe javi. Avakue hoo py ikuai vaꞌe haꞌe javive omboatypa vy omboi peteĩ-teĩ pire, Nhanderuete aipoeꞌiague rami vy.


text:
Avakue hoo py ikuai vaꞌe ma guive rã opire omboi ukapa, tembiguai kuery haꞌe pygua ae, haꞌe yvy mboae gui peráta re ojogua pyre guive. 


text:
Haꞌe gui Manre py Abraão pe Senhor ojexa uka ju yvyra carvalho ty oĩ vaꞌe rexeiꞌi, hakuve ma jave ngooꞌi rokẽ py oguapy oiny jave.


text:
Abraão omaꞌẽ vy oexa mboapy avakue henonde hiꞌaĩ raꞌe ramo. Oexa vy ngooꞌi rokẽ gui onha ovy ovaexĩ aguã. <n>Mboapy avakue ovaẽ vaꞌe regua mokoĩ ma anjo ikuai , haꞌe rã amboae ma Senhor ae, haꞌeꞌỹ vy anjo ikuaa ukaa. Guenapyꞌã re oĩ, ngova yvy re omovaẽ rei reve.


text:
Taru ruka yy pendepy pejoi aguã. <n>Haꞌe kuery reko rami vy oo py ipoua kuery ovaẽ ramo hoo vaꞌe omovaẽ vy ogueru ruka ꞌrã yy opy ojoi aguã, tape rupi yvy kuꞌi rupi ou rire. Pepytuꞌu ranhe kovaꞌe yvyra guy py.


text:
Aru ruka ꞌrã mbojapeꞌi. Peꞌu ke, penembaraeteve, ore kuery penembiguaia py pevaẽ ma vy. Haꞌe gui mae ma haꞌeve peove aguã — heꞌi. Haꞌe kuery ombovai vy — Ejapo haꞌvy ndeayvuague — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Abraão ojapyra ovy ooꞌi Sara oĩa py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Emoakỹ pojava na mboapy ryru trigo iporãve vaꞌe mbojaperã, haꞌe exy ju tanhimbu py — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Abraão ma mymba kora katy ju onha ovy. Peteĩ vaka raꞌy ikyra porã vaꞌe ojopy vy omeꞌẽ omongakua vaꞌekue pe oguereko katu pojava aguã.


text:
Ogueru avi kamby kekue haꞌe oke eꞌỹ vaꞌe, haꞌe gui vaka roꞌo oexy uka vaꞌekue. Haꞌe rami vy ipoua kuery renonde omoĩmba. Oarõ hoꞌamy haꞌe kuerya py yvyra guy py okaru okuapy ramo. 


text:
Haꞌe kuery regua peteĩ vaꞌe aipoeꞌi: — Aỹ ma peteĩ maꞌetỹa py ma aju ete ju ꞌrã ndea py. Haꞌe ramo nderaꞌyxy Sara oguereko ꞌrã avaꞌi — heꞌi. Haꞌe rami jave Sara oendu ooꞌi rokẽ py haꞌe kuery rakykue katy.


text:
Haꞌe gui Sara haꞌe nunga oendu vy hory oiny opyꞌa py. Haꞌe vy aipoeꞌi ojeupe ae: — Xeguaiguĩꞌi ete ma, haꞌe xeme voi tujaꞌi ma vaꞌeri, haꞌe rami teĩ nhiꞌã avyꞌa nho ꞌrã ri? — heꞌi. 


text:
Senhor aipoeꞌi Abraão pe: — Mbaꞌe re tu Sara hory rei reve ri aipoeꞌi: “Anhetẽ ete ri ndaꞌu arekoꞌi teri ꞌrã kyrĩ vaꞌe, xeguaiguĩꞌi ma rire?” heꞌi?


text:
Nhanderuete pe ndaꞌu oiko ꞌrã ri mbaꞌemo haxy ete vaꞌe ojapo aguã? Peteĩ maꞌetỹa py kovaꞌe ára ojeupity jevy jave ꞌrãe aju ndea py, haꞌe Sara oguereko ꞌrã kyrĩ vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Sara okyje vy onhenhomi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndaxeroryi rima ainy. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe ma ombovai: — Any, anhetẽ nderory kuri — heꞌi. 


text:
<n> Sodoma haꞌe Gomorra omomba aguã re Nhanderuete ijayvuague</n> Haꞌe gui avakue opuꞌãmba vy oo haꞌe gui, Sodoma tetã katy omaꞌẽ aguã. Abraão voi oo ranhe haꞌe kuery rupive tape oexa uka aguã. 


text:
Mbaꞌeta Abraão gui ma oiko ꞌrã peteĩ regua heta haꞌe imbaraete vaꞌe. Haꞌe hexe vy yvy jave regua haꞌe javi ꞌrã amoingo porã. 


text:
Mbaꞌeta xee aiporavo haꞌe omboꞌe aguã guaꞌy kuery haꞌe guamymino kuery arakaꞌeve rã guarã xee aipotaa rami ikuai aguã re, teko porã haꞌe haꞌeve ramigua anho ojapo aguã. Haꞌe nunga rupi Abraão pe xee Senhor ajapo ꞌrã hekorã re xeayvuague — heꞌi. 


text:
Senhor aipoeꞌive ju: — Sodoma haꞌe Gomorra pygua kuery reko re opa marã ayvua rã aendu. Haꞌe kuery ojejavypave tema ojeꞌoivy.


text:
Haꞌe nunga rupi avaẽ ꞌrã aexa aguã anhetẽ pa aendua rami haꞌe kuery ikuaia. Haꞌe rami eꞌỹ rã aikuaa avi ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete pe Abraão ojerureague</n> Haꞌe gui haꞌe vaꞌe avakue ojeꞌoi Sodoma tetã katy. Haꞌe rã Abraão ma Senhor renonde teri oĩ.


text:
Haꞌe rami vy hexe onhemboja vy aipoeꞌi: — Heko vai vaꞌe remombaa py remomba avi ꞌrã teve heko porã vaꞌe?


text:
Xapyꞌa rei tetã py cinqüenta heko porã vaꞌe ikuai teĩ ndaꞌu remomba nho ꞌrã tetã? Cinqüenta heko porã vaꞌe remboaxya ndaꞌu nerendui ꞌrã tetã remomba eꞌỹ aguã?


text:
Ejapo eme haꞌe rami, heko vai vaꞌe rejukaa py ejukapa avi eme heko porã vaꞌe, heko vai vaꞌe opaa rami ae avi heko porã vaꞌe opa eꞌỹ aguã. Tove haꞌe ramigua toiko eme. Ndee yvy jave re ikuai vaꞌe rerekoa reiko vaꞌe haꞌeve eꞌỹa rami teve ꞌrã rejoguereko? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Senhor ombovai: — Haꞌe gui Sodoma py cinqüenta heko porã vaꞌe ajou ri vy haꞌe kuery re vy amboaxy ꞌrã tetã haꞌe javi — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Abraão aipoeꞌive ju: — Taxepyꞌa guaxu xeayvuve aguã Xeruete reve, yvy kuꞌi, tanhimbu guigua aiko vaꞌeri.


text:
Xapyꞌa rei heko porã vaꞌe cinqüenta aguã peteĩ nhirũiꞌi ri oata ramo remomba nho ꞌrã teve tetã? Ombovai: — Quarenta e cinco ri haꞌe py ajou vy namombai ꞌrã tetã — heꞌi. 


text:
Abraão aipoeꞌive ju: — Haꞌe gui xapyꞌa rei quarenta ri ikuai ramo haꞌvy? Ombovai: — Quarenta ikuai vaꞌe re vy namombai ꞌrã — heꞌi. 


text:
Oporanduve ju: — Ejou vai eme ke Senhor, xeayvuve ju taa. Haꞌvy trinta ikuai ramo haꞌe py? Senhor ombovai: — Trinta heko porã vaꞌe haꞌe py ajou vy namombai ꞌrã — heꞌi. 


text:
Abraão ijayvuve tema: — Senhor reve xeayvuve ta. Haꞌvy vinte eteꞌi ri ikuai ramo haꞌe py? Senhor ombovai: — Namombai ꞌrã vinte ikuai vaꞌe re vy — heꞌi. 


text:
Abraão aipoeꞌive ju: — Ejou vai eme ke Senhor, teĩgue ju xeayvu taa. Haꞌvy dez heko porã vaꞌe ikuai ramo? Senhor ombovai: — Dez-ꞌi ikuai vaꞌe re vy namombai ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Ló mokoĩ anjo omovaẽague</n> Pytũꞌi ovy jave mokoĩ anjo ovaẽ Sodoma py. Haꞌe jave py Ló oguapy oiny tetã py oikea py. Anjo kuery ou rã oexa vy opuꞌã ovy ovaexĩ aguã. Ovaexĩ vy guenapyꞌã re oĩ, yvy re ngova omovaẽ oiny.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ ma xeruvixa kuery, pevaẽ ke xee penerembiguai ro py pendepy pejoi haꞌe peke aguã. Koꞌẽ rã ajeꞌiveꞌi mae ma peguatave ju ꞌrã. Haꞌe kuery ombovai: — Haꞌe rami avi tetã mbyte py rive roke teĩ haꞌeve — heꞌi.


text:
Ló onheaꞌã ete ramo mae ma jogueraa hoo py oke aguã. Haꞌe ramo omongaru, mbojape ombovu eꞌỹ re oexy uka vy. Haꞌe ramo haꞌe kuery okaru. 


text:
Onhenomba eꞌỹ re Sodoma tetã pygua avakue jogueru vy ombojere okuapy oo. Kunumigue haꞌe tujakue ou okuapy opa rupi gui.


text:
Haꞌe rami vy Ló pe ojapukai vy aipoeꞌi okuapy: — Mamo tu ikuai avakue pytũꞌi jave ndero py ovaẽ vaꞌekue? Eru oka katy rojavyky rei aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Maꞌẽ, mokoĩ xerajy kunhataĩgue areko xero py. Haꞌe vaꞌe kuery ma aru ta perekoxea rami pereko aguã. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe avakue pe ma pejapo vai eme, xero py amovaẽ rire. 


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery aipoeꞌi: — Ejepeꞌa ke upe gui! Haꞌe gui joupe-upe ju ijayvu: — Amboae yvy guigua nhanderekoa py ou vaꞌekue ri oikuaa potaxe nhandere. Haꞌe nunga rupi hexe tema ngoo py omovaẽ vaꞌekue gui jajapo vaive ꞌrã — heꞌi okuapy. Haꞌe vy Ló omboty rei jogueruvy, haꞌe omboixe okẽ.


text:
Haꞌe gui oexa mboguepa oka py ikuai vaꞌe, kyrĩgueve haꞌe tujakueve. Haꞌe ramo okẽ rekaa rupi rive ikuai ikaneꞌõmba peve. 


text:
Haꞌe gui mokoĩ ava aipoeꞌi Ló pe: — Apy rerekove pa ndero pygua kuery? Nderajy me kuery, nderaꞌy kuery, nderajy kuery pa ikuai? Mbaꞌeta rereko vaꞌe ma guive rã eraapa ke tetã gui.


text:
Mbaꞌeta ore romomba ta kovaꞌe tetã. Apygua kuery reko vaia omombeꞌua rã Senhor renonde peve onhendu. Haꞌe ramo Senhor orembou romomba aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Ló oo vy guajy me kuery pe omombeꞌu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pepuꞌã ke, pejepeꞌa apy gui. Senhor omomba ta kovaꞌe tetã — heꞌi teĩ tajy me kuery “Horyai vy po” heꞌi okuapy. 


text:
Koꞌẽmba ramove anjo kuery peteĩgue ju ijayvu Ló pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Epuꞌã ke, erojava heravy nderaꞌyxy haꞌe nderajy mokoĩve rereko vaꞌe, tetã okanhy rã pekanhy eꞌỹ aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami teĩ heko mbegue ramo avakue ojopy ipo re ogueraa, taꞌyxy haꞌe tajy kuery mokoĩve reve. Senhor omboaxy ramo ogueraa tetã roka peve. 


text:
Mombyryꞌi ma ogueraa maa py anjo kuery vaꞌe regua aipoeꞌi ixupe: — Penhave tema, tapeo jepe. Pemaꞌẽ eme penderakykue re, haꞌe yvy joja porã reia rupi peaxapa eꞌỹ teria ja pepyta eme. Yvyꞌã re tapeo pekanhy eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Ndee ma xemboaxy vy xepytyvõ ete kuri xereraa jepe vy. Haꞌe rami avi ndaꞌevei yvyꞌã re aa aguã. Akyje aa reve mbaꞌemo vai xerupity ramo aiko vai gui.


text:
Peꞌi py oĩ tekoa mboae. Haꞌe vaꞌe katy taa, mbaꞌeta ndatuvixai. Tove haꞌe katy taa, kyrĩꞌi ete ramo. Haꞌe py ma xerekove reve ꞌrã aiko — heꞌi. 


text:
Tereo pojava haꞌe py reiko aguã. Mbaꞌeve rei ndajapoi ꞌrã haꞌe py revaẽ eꞌỹa ja — heꞌi. Haꞌe rami rire haꞌe vaꞌe tetã omboerya Zoar. <n>Tery Zoar ma “Kyrĩꞌi vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe rami vy omomba ete tetã, haꞌe haꞌe katyꞌi yvy joja porã reia haꞌe javi. Tetã py ikuai vaꞌekue omomba, mbaꞌemo yvy re henhoĩ vaꞌe haꞌe javi reve.


text:
Sodoma haꞌe Gomorra tetã katy omaꞌẽ hoꞌamy. Haꞌe vy oexa rã yvy joja porã reia haꞌe javi gui hataxĩ opuꞌã ovy, tata rupa gui hataxĩ opuꞌãa rami. 


text:
Yvy joja porã reia re tetã ikuai vaꞌekue Nhanderuete omomba teĩ Abraão re imaꞌenduꞌa vy ogueraa jepe taꞌy kyrĩ Ló hetã omomba ta vaꞌe mbyte gui. 


text:
<n> Moabita haꞌe amonita kuery ypy rekokue oĩa</n> Haꞌe gui Zoar tekoa py Ló oikoxe teĩ okyje vy ojepeꞌa ju haꞌe gui, guajy mokoĩve reve. Yvyꞌã re ju oo, haꞌe peteĩ itakua oĩ vaꞌe py ikuai guajy kuery reve. 


text:
Haꞌe gui tajy guaiguĩve vaꞌe aipoeꞌi kyrĩve vaꞌe pe: — Nhanderu ma tujaꞌi ma, haꞌe jipoi avakue kovaꞌe yvy re nhanemerã ikuai vaꞌe, nhanderekorã vaꞌekue rami vy nhamenda aguã.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe vaꞌe pyávy nguu pe omeꞌẽ vinho oyꞌu aguã. Haꞌe gui guaiguĩve vaꞌe ovaẽ vy nguu reve onheno oikuaa eꞌỹ re. Tajy onheno rã noendui, neĩ opuꞌã jevy ramo voi noendui. 


text:
Haꞌe gui koꞌẽgue guaiguĩve vaꞌe aipoeꞌi kyrĩve vaꞌe pe: — Kuee pyávy xee anheno vaꞌekue xeru reve. Haꞌe gui kovaꞌe pyávy haꞌekue rami ju jajapo vinho oyꞌu aguã. Haꞌe gui ndee ju evaẽ enheno hexeve, ixugui nhanememby aguã taꞌyrã — heꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe pyávy haꞌekue rami ae ju nguu pe vinho omeꞌẽ oyꞌu aguã. Haꞌe gui tajy kyrĩve vaꞌe ju ovaẽ vy onheno nguu reve oikuaa eꞌỹ re. Onheno rã tuu noendui, neĩ opuꞌã ramo voi ndoikuaai. 


text:
Guaiguĩve vaꞌe ma peteĩ avaꞌi oikuavã vy omboery Moabe. Haꞌe vaꞌe ramymino kuery ma Moabe pygua kuery aỹ peve ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe gui kyrĩve vaꞌe voi peteĩ avaꞌi oikuavã avi vy omboery Ben-Ami. Haꞌe vaꞌe ramymino kuery ma Amom pygua kuery aỹ peve ikuai vaꞌe. 


text:
<n> Gerar py Abraão haꞌe Sara ikuai jave guare</n> Abraão guekoa gui oẽ vy Neguebe yvy katy ju oo. Haꞌe py ju oiko Cades haꞌe Sur mbyte re, Gerar py ae.


text:
Pyávy Abimeleque oexa raꞌu rã Nhanderuete ojexa uka. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Kunha vaꞌe reipeꞌa ramo rombopaga ꞌrã remano peve, omenda vaꞌe ramo — heꞌi. 


text:
Haꞌe jave kunha vaꞌe reve Abimeleque ndajoguerekoi teri. Haꞌe rami vy aipoeꞌi: — Senhor, rejuka ta vaꞌe tyꞌy heko porã vaꞌe?


text:
Mbaꞌeta ime ae “Xereindy” heꞌi, haꞌe kunha vaꞌe voi ixupe “Xekyvy” heꞌi. Haꞌe nunga rupi rima xee potae vy eꞌỹ ajapo, ajapo vaixe vy eꞌỹ — heꞌi. 


text:
Nhanderuete ombovai oexa raꞌu rã: — Aikuaa porã potae vy eꞌỹ rejapoague. Haꞌe nunga rupi ae xee rojoko xerovai rejejavy eꞌỹ aguã, haꞌe kunha vaꞌe reve rejoguereko eꞌỹ aguã.


text:
Aỹ ma eraa ju imea py, mbaꞌeta profeta oiko. Haꞌe ma ndere ojerure ramo reikove ꞌrã. Haꞌe rami avi ime pe kunha vaꞌe ndereraai ju ri vy reikuaa anhetẽ ete remano ꞌrãa, nerembiguai kuery haꞌe javi reve — heꞌi. 


text:
Koꞌẽ raiꞌi jave Abimeleque opuꞌã vy oenoĩmba guembiguai kuery, haꞌe vy omombeꞌupa. Haꞌe ramo avakue oendu vy onhemondyipa okuapy.


text:
Haꞌe gui Abimeleque oenoĩ uka Abraão. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Mbaꞌe tu rejapo orere? Mbaꞌe nunga py tu ajejavy ndevy? Mbaꞌeta haꞌe rami ete ndee xererojejavy haꞌe xerembiguai kuery guive. Ndaꞌevei vaꞌe rejapo vaꞌekue xere.


text:
Abraão ombovai: — Mbaꞌeta xee ma xejeupe ae aipoaꞌe: “Kovaꞌe tekoa pygua kuery ma Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi eꞌỹ ikuai vy xejuka ꞌrã xeraꞌyxy káuxa”, haꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami avi anhetẽ ae xereindy oiko, xeru rajy oiko vy, vaꞌeri haꞌi memby eꞌỹ taꞌvy oiko. Haꞌe rami vy rima hexe amenda karamboae.


text:
Haꞌe nunga rupi aguata-guata aguã xeru ro gui Nhanderuete xemondouka jave aipoaꞌe vaꞌekue xeraꞌyxy pe: “Po rami ꞌrã ndee xepytyvõ nhavaẽa nhavõ rupi, Xevy ‘Xekyvy’ ꞌre ꞌrã”, haꞌe vaꞌekue ixupe. 


text:
Haꞌe rami rã ixupe Abimeleque ogueru ruka vexaꞌi, vaka, haꞌe tembiguai kuery avakue haꞌe kunhague, omboaxapa Abraão pe. Taꞌyxy Sara avi omboaxa ju ime pe.


text:
Haꞌe gui Sara pe ju aipoeꞌi: — Maꞌẽ, ndekyvy pe ameꞌẽ ta mil hatãꞌi vaꞌe prata guigua, ndere oiko vaꞌekue haꞌe javi rekovia. Haꞌe ramo pavẽ oikuaa ꞌrã ndereko porã vaꞌea — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Abraão ojerure ramo Nhanderuete omonguera Abimeleque, taꞌyxy haꞌe hembiguai kuery, taꞌy jevy aguã rami.


text:
Mbaꞌeta Abraão raꞌyxy Sara káuxa Senhor ojapo rire kunhague Abimeleque ro py ikuai vaꞌe haꞌe javi imemby veꞌỹ aguã rami. 


text:
Haꞌe ramo Sara oguerekoꞌi, haꞌe vy oikuavã peteĩ avaꞌi. Nhanderuete oaꞌangaague ára py ae Abraão tujaꞌi ma vaꞌeri taꞌy, Senhor ijayvuague rami vy.


text:
Haꞌe gui Sara aipoeꞌi: — Aỹ ma Nhanderuete xeapo xerory ju aguã rami. Haꞌe ramo pavẽ haꞌe nunga oendu vy hory avi ꞌrã xererovyꞌa vy.


text:
Avave rei noexaꞌãi vaꞌekue xee Sara amokambuꞌi aguã re xepiꞌaꞌi Abraão raꞌy, tujaꞌi vaipa ma vaꞌeri taꞌvy — heꞌi. 


text:
<n> Tekoa eꞌỹa rupi Agar oguata jave guare</n> Avaꞌi Isaque tuvixa ovy vy nokambuvei. Haꞌe ramo nokambuveia ára Abraão ojapo peteĩ ngaru tuvixa vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe javegua py oĩ avi Egito guigua Agar piꞌa, Abraão raꞌy mboae vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma ojojai rei Isaque. Haꞌe nunga Sara oexa vy


text:
aipoeꞌi Abraão pe: — Emondouka na pevaꞌe tembiguai ipiꞌa reve. Ndaꞌevei ipiꞌa mbaꞌemo reja vaꞌe ojopy avi aguã xepiꞌa Isaque reve — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami teĩ Nhanderuete aipoeꞌi Abraão pe: — Ndeporiau eme nderaꞌy haꞌe ixy nerembiguai re oiko vaꞌe re. Endu ke nderaꞌyxy Sara ijayvua haꞌe javi, mbaꞌeta Isaque ramymino kuery pe ae ꞌrã “Abraão ramymino kuery” ꞌea. 


text:
Haꞌe ramo koꞌẽ eꞌỹ mbove Abraão opuꞌã vy Agar pe omeꞌẽ mbojape haꞌe peteĩ hyru yy. Ikupe re omoĩ. Ixupe omboaxa avi ipiꞌaꞌi. Haꞌe rami vy omondouka. Haꞌe ramo kunha vaꞌe oo vy oguata rei oikovy Berseba katy tekoa eꞌỹa oĩ vaꞌe rupi. 


text:
Haꞌe vy ojepeꞌa vy oo avaꞌi ituia gui mombyryꞌi, huꞌy nhamombo ramo oguerovya rami peve, “Avaꞌi omano rã aexa aguã ndaꞌevei” heꞌi vy. Haꞌe rami vy haꞌe py oguapy vy haxẽ reve ojaeꞌo. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete ma avaꞌi vaꞌe haxẽ rã oendu. Haꞌe rami vy yva gui Nhanderuetea guigua anjo oenoĩ Agar. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Agar, mbaꞌe tu rereko? Ekyje eme, mbaꞌeta Nhanderuete oendu avaꞌi ituia py haxẽa.


text:
Epuꞌã ke, emopuꞌã imoꞌamy avaꞌi ndepo py rejopy reve, mbaꞌeta amboeta ete ꞌrã hamymino kuery — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete kunha vaꞌe rexa oipeꞌa ramo oexa peteĩ ygua. Haꞌe py oo vy omonyẽ ju yryru, haꞌe opiꞌaꞌi pe omeꞌẽ oyꞌu aguã. 


text:
<n> Abimeleque reve Abraão peteĩ rami ikuai aguã ojapoague</n> Haꞌe jave ma Abimeleque haꞌe ojeupegua xondaro ruvixa Ficol reve aipoeꞌi Abraão pe: — Opa mbaꞌe rejapoa py Nhanderuete oiko ndereve.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹve eura xevy Nhanderuete rery rupi, xevy ndeapu eꞌỹ aguã, xeraꞌy pe, neĩ xeramymino pe. Ndevy ajapo porãague rami xevy ju rejapo porã aguã, haꞌe xeyvy re reikoague re voi — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami teĩ Abimeleque pe Abraão ijayvu ete, hembiguai kuery peteĩ ygua oipeꞌa nheaꞌã okuapyague re.


text:
Haꞌe ramo Abimeleque ombovai: — Xee ndaikuaai mavaꞌe pa haꞌe ramigua ojapo. Avave rei ndoikuaa ukaai teri xevy, neĩ ruxãꞌi ma voi naendui kovaꞌe ára eꞌỹ vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Abimeleque reve Abraão ojapo peteĩ rami ikuai aguã. Haꞌe rami vy vexaꞌi haꞌe vaka ogueru vy omeꞌẽ Abimeleque pe.


text:
Abraão ombovai: — Xepo gui rejopy ꞌrã pee py sete vexaꞌi ikuai vaꞌe, xee ae kovaꞌe ygua ajoꞌo ukaague kuaa ukaarã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami rire haꞌe vaꞌe henda hery Berseba, haꞌe py oura okuapy rire. <n>Tery Berseba ma “Ygua ouraague” ꞌea. 


text:
Haꞌe rami vy peteĩ rami ikuai aguã re jogueroayvu Berseba py. Haꞌe rire Abimeleque haꞌe xondaro ruvixa Ficol opuꞌã vy ojevypa ju filisteu kuery yvy katy.


text:
Berseba py Abraão onhotỹ tamargueira. Haꞌe py ojapukai guive Senhor Nhanderuete imarã eꞌỹ vaꞌe rery rupi.


text:
<n> Nhanderuete Abraão oeko aꞌãague</n> Haꞌe vaꞌe rire Nhanderuete oeko aꞌã Abraão. Haꞌe vy — Abraão — heꞌi ixupe. Ombovai: — Apy ma aĩ. 


text:
Nhanderuete aipoeꞌi: — Ejopy nderaꞌy peteĩꞌi Isaque reayvu ete vaꞌe, haꞌe eraa Moriá yvy re. Haꞌe py remeꞌẽ ꞌrã xevy reapy vy, peteĩ yvyty xee aexa uka vaꞌerã áry — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui koꞌẽ eꞌỹ mbove Abraão opuꞌã. Guymba mburika oguereko katupa ma vy ogueraa mokoĩ guembiguai, guaꞌy Isaque guive. Yxakã omboaꞌy uka omoendy aguã. Haꞌe gui oo Nhanderuete aipoeꞌiague katy. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi guembiguai kuery pe: — Peẽ kuery orerarõ ꞌrã apy mburikaꞌi reve. Haꞌe rã xee ma kunumi vaꞌe reve ꞌrã roo kii rami. Nhanderuete romboetepa ma vy rojevy ju ꞌrã peẽa py — heꞌi.


text:
Haꞌe vy yxakã omoendy vaꞌerã Abraão ojopy vy ombovoyi guaꞌy Isaque. Haꞌe rã taꞌy ma opo py ogueraa tata haꞌe kyxe. Haꞌe rami vy jogueraa. 


text:
Ooa rupi Isaque aipoeꞌi nguu Abraão pe: — Xeru. Ombovai: — Apy ma aĩ xeraꞌy. Isaque oporandu: — Apy ma tata, yxakã guive oĩ. Mamo tu oĩ vexaꞌi jajuka haꞌe japy vaꞌerã? 


text:
Ombovai: — Xeraꞌy, Nhanderuete ae ꞌrã ojou uka vexaꞌi japy vaꞌerã — heꞌi. Haꞌe gui oove tema joupive. 


text:
Haꞌe gui ovaẽ ma Nhanderuete ijayvuague py. Haꞌe py ma Abraão ojapo peteĩ altar Senhor pe. Haꞌe vaꞌe áry omoĩ yxakã. Haꞌe gui ojokua guaꞌy Isaque, haꞌe altar áry omonheno yxakã oĩ vaꞌe áry.


text:
Haꞌe ramo anjo Senhor-a guigua ijayvu nhendu yva gui. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Abraão! Abraão! ombovai vy — Apy ma aĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Eupi eme ndepo kunumi vaꞌe rejuka aguã, mbaꞌeve ejapo eme hexe. Mbaꞌeta aỹ ma aikuaa Nhanderuete renonde rejererokyjea rupi reiko vaꞌea, nderaꞌy peteĩꞌi vaꞌe xevy neremeꞌẽxe eꞌỹi rire — heꞌi. 


text:
Abraão guakykue katy omaꞌẽ vy oexa peteĩ vexaꞌi guakua re ojejura oiny vaꞌe jai rogue hiꞌaĩ vaꞌe re. Haꞌe rami vy vexaꞌi ojopy vy oapy guaꞌy rekovia.


text:
Haꞌe vaꞌe henda Abraão omboery “ Senhor ojou uka ꞌrã”. Haꞌe rami rire aỹ peve “ Senhor pegua yvyty re ojou uka ꞌrã”, ꞌea. 


text:
Haꞌe vy Senhor aipoeꞌi: — Xerery rupi ae aura: Nami rejapo, nderaꞌy peteĩ vaꞌe xevy neremeꞌẽxe eꞌỹi rire ma


text:
xee romoingo porã ꞌrã. Anhetẽ amboeta ꞌrã neramymino kuery jaxy-tata yva re ikuai vaꞌe rami, haꞌe ita kuꞌi yeꞌẽ yvýry ikuai vaꞌe hetaa rami. Neramymino kuery ipoꞌaka ꞌrã ngovaigua kuery retã re. 


text:
<n> Naor ramymino kuery rery oĩa</n> Haꞌe vaꞌe rire Abraão oendu “Milca voi oikuavã ma kyrĩgue, nderyvy Naor raꞌy” ꞌea rã


text:
Betuel rajy ma Rebeca. Haꞌe vaꞌe kuery irundy meme ma Milca memby kuery ikuai, Abraão ryvy Naor ramymino kuery.


text:
omano Quiriate-Arba tetã Hebrom ꞌepy vaꞌe py, Canaã yvy re ae. Haꞌe ramo Abraão ou vy ojaeꞌo ipyꞌa vai vy. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire Abraão opuꞌã ju omano vaꞌekue ituia gui. Haꞌe vy ijayvu Hete raꞌy kuery ikuai vaꞌe pe: 


text:
— Xee ma yvy mboae guigua aiko pendeyvy re. Pemeꞌẽ xevy haꞌvy omano vaꞌekue ruparã pendeyvy re, xeraꞌyxy retekue anhono porã aguã — heꞌi. 


text:
— Xeruvixa, endu ke oreayvu. Ndee ma orembyte reiko Nhanderuete huvixarã omoĩ vaꞌekue rami. Yvyra rupa iporãve vaꞌe py tema enhono porã nderaꞌyxy retekue. Ore kuery regua mavaꞌeve noromeꞌẽ eꞌỹi ꞌrã yvyra ruparã vaꞌe, omano vaꞌekue renhono porã aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Xapyꞌa rei omano vaꞌekue anhono porã aguã pejou porã ri vy pejapyxaka. Xerekovia pejerure Zoar raꞌy Efrom pe,


text:
xevy omeꞌẽ aguã Macpela re itakua oĩ vaꞌe, mbaꞌeta ijyvy apy re oĩ. Hepya rami porã tovende xevy, pendeyvy mbyte re anhono porã aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui heteu regua Efrom ou vy oguapy oiny Hete raꞌy kuery mbyte. Tetã kora rokẽ rupi oike vaꞌe haꞌe javi oendua py ijayvu, haꞌe vy aipoeꞌi Abraão pe: 


text:
— Any teve xeruvixa, endu ke. Xeyvy ameꞌẽmba rive ꞌrã ndevy, itakua oĩ vaꞌe guive. Xeretarã raꞌy kuery pavẽ renonde ameꞌẽ ndevy. Enhono porã tema omano vaꞌekue — heꞌi. 


text:
Tekoa pygua kuery oendua py ijayvu ju Efrom pe: — Haꞌe rami teĩ rejou porã ri ramo ajerure rejapyxaka aguã re. Ndeyvy repy ꞌrã xee ameꞌẽ. Ejopy ke xepo gui. Haꞌe ramo ꞌrãe xeraꞌyxy retekue anhono porã haꞌe py — heꞌi. 


text:
— Xeruvixa, endu haꞌvy. Peteĩ yvy quatrocentos hatãꞌi vaꞌe prata guigua ovare vaꞌe, mbaꞌe tu haꞌe nunga xevy haꞌe ndevy? Enhono porã katu haꞌe py nderaꞌyxy retekue — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami Efrom ijayvu rã Abraão oendu vy oaꞌã prata haꞌe omeꞌẽ ixupe. Hete raꞌy kuery oexaa py omeꞌẽ, ijayvuague rami vy quatrocentos hatãꞌi vaꞌe prata guigua, mbaꞌemo vendea oiporuve vaꞌe regua. 


text:
Haꞌe rire Abraão onhono porã guaꞌyxy Sara retekue itakua py, Macpela yvy re Manre katyꞌi. Haꞌe vaꞌe tekoa ma Hebrom, Canaã yvy re oĩ.


text:
Haꞌe rami py Hete raꞌy kuery Abraão pe ovende rakaꞌe yvy haꞌe itakua oĩ vaꞌe, taꞌyxy omano vaꞌekue ruparã. 


text:
<n> Guembiguai pe Abraão Isaque raꞌyxyrã ojou ukaague</n> Haꞌe rire Abraão tujaꞌi ete ma, heta maꞌetỹ ma oguereko, haꞌe opa mbaꞌe py Senhor omoingo porã.


text:
Haꞌe ramo Abraão ijayvu guembiguai hoo py ikuai vaꞌe gui inhymave vaꞌe, opa mbaꞌe oguereko vaꞌe re opena vaꞌety pe. Haꞌe vy ixupe aipoeꞌi: — Emoĩ ndepo xeꞌu guy rupi,


text:
haꞌe eura Senhor Nhanderuete yva haꞌe yvy haꞌe javi re ipoꞌaka vaꞌe rery rupi, xeraꞌy raꞌyxyrã rejou aguã teĩ Canaã yvy apy aikoa py ikuai vaꞌe rajy kuery regua eꞌỹ guive. <n>Haꞌe vaꞌe jave ma haꞌe kuery ouraa ovareve aguã opo omoĩ ꞌrã joꞌu guy rupi oura vy. 


text:
Haꞌe ramo hembiguai aipoeꞌi: — Xapyꞌa rei ma kunha vaꞌe ndouxei ꞌrã xerupive kovaꞌe yvy re. Haꞌe rami rã nderaꞌy teve ꞌrã araa yvy rejuague katy? 


text:
Mbaꞌeta Senhor Nhanderuete yva pygua xepeꞌa karamboae xeru ro haꞌe yvy xetuiague gui, haꞌe xevy oura reve “Kovaꞌe yvy ameꞌẽ ꞌrã neramymino kuery peguarã”, heꞌi vaꞌekue. Haꞌe rami vy nerenonde omondouka ꞌrã guembiguai anjo. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe yvy gui ꞌrã reru xeraꞌy raꞌyxyrã. 


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei kunha vaꞌe nderupive ndouxei ramo toaxa rive reuraague. Haꞌe rami teĩ eraa eme xeraꞌy haꞌe katy — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy dez camelo hembiguai ogueraa opatõ rymba, haꞌe mbaꞌemo porã ipatõ ogueraa uka vaꞌekue haꞌe javi. Mesopotâmia katy ojepeꞌa ovy, Naor kuery retã katy ae. 


text:
Hetã py ovaẽ raiꞌia py peteĩ ygua oĩ vaꞌe yvýry ovaẽ. Haꞌe py omombytuꞌu ranhe mymba camelo henapyꞌã re. Kaꞌaru jave kunhataĩgue yy re ouaty hora omombytuꞌu imbokuapy.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi opyꞌa py: — Senhor, xepatõ Abraão Ruete reiko vaꞌe, ajerure ndevy xepytyvõ aguã, haꞌe xepatõ Abraão voi remboaxy aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi tove kunhataĩ xevy aipoaꞌea vaꞌe: “Emboguejy yryru ayꞌu aguã”, haꞌe ramo “Eyꞌu, haꞌe nerymba camelo kuery avi ꞌrã amboyꞌu”, heꞌi vaꞌe ae toiko nerembiguai Isaque raꞌyxyrã reiporavo vaꞌekue. Haꞌe ramo ꞌrãe aikuaa xepatõ remboaxy maa — heꞌi. 


text:
<n> Rebeca reve Isaque nhovaexĩague</n> Haꞌe rami teri ijayvu hoꞌamy jave tetã gui oẽ ouvy Rebeca, Betuel rajy vaꞌe. Tuu ma Abraão rykeꞌy Naor raꞌy, haꞌe Milca piꞌa. Peteĩ yryru ogueru oiny oaxiꞌy áry.


text:
Haꞌe vaꞌe kunhataĩ ma iporã vaipa, ava reve joguereko vaꞌeꞌỹ teri. Haꞌe gui ygua py oo vy oꞌyryru omonyẽ ma vy ou ju. 


text:
Kunha vaꞌe ombovai: — Eyꞌu katu xeruvixa — heꞌi. Haꞌe rami vy yryru omboguejy pojava vy ojopy reve ombojeroꞌa omboyꞌu aguã. 


text:
Haꞌe rami vy ojapura reve onhoẽ mymba oyꞌuaty py, haꞌe onha ju ovy ygua katy ojarave aguã. Ogueruve ju vy camelo kuery haꞌe javive omboyꞌu.


text:
Ava vaꞌe ijayvu eꞌỹ re omaꞌẽ oiny oikuaa porãxe vy Senhor anhetẽ pa haꞌe oguataa py oipytyvõa, tyrã anya. 


text:
Camelo kuery haꞌe javive oyꞌu ma ramo ava vaꞌe oguenoẽ peteĩ ojereꞌi vaꞌe ouro guigua hatãꞌi vaꞌe rami rai ipoyi vaꞌe, haꞌe mokoĩ poapy regua ouro guigua dez hatãꞌi vaꞌe rami ipoyi vaꞌe.


text:
Haꞌe vy oporandu kunha vaꞌe pe: — Xee ajerure remombeꞌu aguã: Mavaꞌe rajy tu ndee? Haꞌeve ꞌrã ndaꞌu nderu ropy ake aguã, haꞌe xerupive ou vaꞌekue guive? 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Taꞌimaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor, xepatõ Abraão “Xeruete” heꞌia, mbaꞌeta nomboaxy eꞌỹi xepatõ, neĩ anhetẽ rupi ndoguereko eꞌỹi. Xeraperã re Senhor xemboꞌe raꞌe xepatõ retarã kuery ro py ae avaẽ aguã — heꞌi.


text:
Rebeca oguereko peteĩ okyvy Labão hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe onha ovy tembiguai ygua rexei hiꞌaĩ vaꞌe ovaexĩ aguã. 


text:
Ojereꞌi vaꞌe haꞌe poapy regua gueindy poapy re oexa vy, haꞌe heindy “Po rami ava vaꞌe ijayvu xevy” heꞌi. Haꞌe ramo Labão oendu vy oo ovaexĩ camelo reve, ygua yvyꞌiry hiꞌaĩa py.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Senhor nemoingo porã vaꞌe, evaẽ ke. Mbaꞌe re tu reꞌã apy oka py? Xeropy rupi areko katupa ma, nerymba camelo ikuai aguã guive — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy omovaẽ. Camelo kuery áry gui mbaꞌemo omboguejypa vy omeꞌẽ mbaꞌemo pire haꞌe nhuũ. Yy guive ogueru ruka ava vaꞌe py ojoi aguã, avakue hupive ou vaꞌekue pe voi.


text:
Tembiꞌu guive ogueru. Haꞌe ramo ava vaꞌe aipoeꞌi: — Xee ndakaru reguai amombeꞌupa eꞌỹ re mbaꞌerã pa ajua. Labão ombovai: — Emombeꞌu maꞌvy — heꞌi. 


text:
Senhor omoingo porã ete xepatõ. Haꞌe ramo oguerekopa: vexaꞌi, vaka, prata, ouro, guembiguai avakue haꞌe kunhague, guymba camelo haꞌe mburikaꞌi.


text:
Sara xepatõ raꞌyxy kakuaa vaipa oikoa py oikuavã opiꞌa. Haꞌe vaꞌe pe ma tuu omeꞌẽmba oguereko vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui xepatõ xeapo karamboae aura aguã rami. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Xeraꞌy raꞌyxyrã rejou vy ndaꞌevei kunhague Canaã yvy xee aikoa vaꞌe regua rejou aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py xeru ro py ꞌrã reo, xeretarã kuerya py ae. Haꞌe gui ꞌrã reru xeraꞌy raꞌyxyrã”, heꞌi vaꞌekue xevy.


text:
ramo ombovai: “ Senhor hexeve aikoa vaꞌe ombou ꞌrã guembiguai anjo nepytyvõarã, xeretarã kuery haꞌe xeru ro py ae rejou aguã xeraꞌy raꞌyxyrã.


text:
Haꞌe rami avi xeretarã kuerya py reo ramo kunha vaꞌe haꞌe kuery nombou ukaxei ramo ma toaxa rive reuraague”, heꞌi vaꞌekue xevy.


text:
Haꞌe gui ange ygua py avaẽ vy aipoaꞌe xejeupe: “Xepatõ Abraão Senhor ‘Xeruete’ heꞌia vaꞌe, xapyꞌa rei aguataa rupi xepytyvõ ramo ma,


text:
apy ma aĩ aỹ ygua yvyꞌiry. Tove kunhataĩ yy re ou vaꞌe pe aipoaꞌe ramo ‘Emeꞌẽ na yy ruxãꞌi tayꞌu ndeꞌyryru gui’, haꞌe rã


text:
xevy ‘Eyꞌu, haꞌe nerymba camelo kuery pe voi ajara ꞌrã’, heꞌi vaꞌe, haꞌe vaꞌe ae toiko xepatõ raꞌy raꞌyxyrã Senhor oiporavo vaꞌekue”, haꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga re teri xepyꞌa ainy jave oẽ ouvy Rebeca. Yryru oaxiꞌy áry ogueru vaꞌe reve ygua py oo vy ojara yy. Haꞌe gui xee aipoaꞌe: “Ajerure ndevy emeꞌẽ na ayꞌu aguã”, haꞌe


text:
ramo omeꞌẽ pojava. Haꞌe vy oaxiꞌy áry gui yryru omboguejy vy aipoeꞌi: “Eyꞌu, haꞌe nerymba camelo kuery pe voi ameꞌẽ ꞌrã oyꞌu aguã”, heꞌi. Haꞌe ramo ayꞌu, xerymba camelo kuery voi omboyꞌu.


text:
Haꞌe gui ixupe aporandu: “Mavaꞌe rajy tu ndee?” Haꞌe ombovai: “Betuel rajy aiko. Xeru ma Naor raꞌy, Milca piꞌa vaꞌe”, heꞌi. Haꞌe ramo ixĩ re amoĩ ojereꞌi vaꞌe, haꞌe rã ipoapy re ma poapy regua amoĩ. <n>Haꞌe vaꞌe jave py kunhague omombu uka ꞌrã oxĩ, aỹgua onambi omombu ukaa rami avi, ijegua vaꞌe omoĩ aguã. 


text:
Haꞌe vy xerenapyꞌã re aĩ vy ambojerovia Senhor. Xemaꞌenduꞌa porã Senhor xepatõ Abraão “Xeruete” heꞌia vaꞌe re, mbaꞌeta tape haꞌevea rupi xerereko rire, xepatõ retarã rajy ae ajou aguã rami taꞌy raꞌyxyrã.


text:
Haꞌe gui aỹ ma xapyꞌa rei xepatõ pe iporã vaꞌe haꞌe anhetẽ rupigua ri pejapoxe vy pemombeꞌu xevy. Haꞌe rami eꞌỹ ramo pemombeꞌu porã avi xevy, xee aikuaa aguã jaiporu kuaa regua katy aa aguã, eꞌỹ vy jaiporu kuaa eꞌỹa katy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Labão haꞌe Betuel ombovai: — Haꞌe nunga ma Senhor gui ae oiko raꞌe. Ore ma mbaꞌeve rei oreayvurã ndoroikuaai, anhetẽ vaꞌe remombeꞌu ramo.


text:
Upe hiny Rebeca nerenonde. Eraa, tapeo. Toiko nepatõ raꞌy raꞌyxyrã, Senhor ijayvuague rami vy — heꞌi. 


text:
<n> Rebeca re Isaque omendaague</n> Haꞌe rami ombovai rã Abraão rembiguai oendu vy guenapyꞌã re oĩ Senhor renonde.


text:
Haꞌe oguenoẽ mbaꞌemo porã: ouro, prata guigua haꞌe tupyja. Rebeca pe omeꞌẽmba. Ikyvy pe, ixy pe avi omeꞌẽ mbaꞌemo porã.


text:
Haꞌe rire mae okaru haꞌe oyꞌu okuapy, avakue hupive ou vaꞌekue reve. Pytũ oaxa okuapy. Koꞌẽ rai ramove tembiguai opuꞌã vy aipoeꞌi: — Xemondouka ju xepatõa katy. 


text:
Haꞌe rã ikyvy haꞌe ixy aipoeꞌi: — Tove, kunha vaꞌe topytaveꞌi ranhe dez ára ri jepe. Haꞌe gui mae ma ꞌrã oo — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Ndaꞌevei haꞌe rami aguã, aguataa rupi Senhor xepytyvõ rire. Xemondouka ju xepatõa katy. 


text:
Haꞌe rami vy gueindy Rebeca oenoĩ okuapy vy oporandu ixupe: — Reoxe pa kovaꞌe ava reve? Haꞌe ramo — Aa ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo omondouka gueindy Rebeca hembiguai reve, Abraão rembiguai haꞌe avakue hupive ou vaꞌekue reve oo aguã.


text:
Ogueroayvu porã imondovy Rebeca. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndee ma orereindy. Tanememby reta ete. Tove neremiarirõ kuery taꞌipoꞌaka ngovaigua kuery retã re — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Rebeca opuꞌã guembiguai kunhataĩgue reve. Camelo áry oĩmba vy ojeꞌoi ava vaꞌe rakykue. Haꞌe rami py Abraão rembiguai ogueraa Rebeca. 


text:
oporandu Abraão rembiguai pe: — Mavaꞌe ava tu ou oiny yvy rupi nhandea katy? — Xepatõ rima ou — heꞌi ombovai vy. Haꞌe ramo tova moꞌãa oguenoẽ vy omoꞌã ngova. <n>Rebeca ma ngova ojaoꞌi omerã Isaque omboete vy, haꞌe kuery reko rami vy. 


text:
Haꞌe ramo Isaque ma oxy Sara rogue py ogueraa Rebeca. Hexe omenda ramo taꞌyxy oiko. Isaque oayvu ete. Haꞌe rami vy mae ipyꞌa porã ju ixy omanoague gui. 


text:
Midiã raꞌy kuery ma Efá, Efer, Enoque, Abida haꞌe Elda. Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javi Quetura piꞌa kuery. 


text:
Guaꞌyxy jevy piꞌa kuery pe ma mbaꞌemo omeꞌẽ avi vaꞌeri oikove teri reve omondoukapa guaꞌy Isaque-a gui mombyry. Amboae yvy katy omondouka kuaray oua katy. 


text:
Haꞌe ramo taꞌy Isaque haꞌe Ismael onhono porã Macpela py itakua oĩ vaꞌe py. Haꞌe vaꞌe yvy ma Manre katyꞌi oĩ, heteu regua Zoar raꞌy Efrom mbaꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe yvy ma Hete raꞌy kuery gui Abraão ojogua vaꞌekue. Haꞌe py ae onhono porã Abraão, taꞌyxy Sara yvýry. 


text:
<n><i> </i></n> Po rami Ismael ramymino kuery rery. Haꞌe ma Abraão raꞌy, Sara rembiguai Agar Egito guigua piꞌa. 


text:
Po rami ma Ismael raꞌy kuery rery, jypyꞌi ituiꞌi vaꞌekue guive. Ismael raꞌy ypy ma Nebaiote, haꞌe gui Quedar, Adbeel, Mibsão,


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Ismael raꞌy kuery. Haꞌe kuery rery ma hetã haꞌe hekoa rery joo ramigua. Doze huvixa ikuai guetarã kuery re opena vaꞌe.


text:
Taꞌy kuery ma Havilá yvy guive Sur peve ikuai, Egito katyꞌi, Assíria katy jaa vy jaaxa vaꞌe. Guetarã kuery gui mombyry ikuai. 


text:
<n> Isaque raꞌy kuery ituiꞌiague</n> Po rami ma Abraão raꞌy Isaque raꞌy kuery. Abraão raꞌy ma Isaque.


text:
Isaque quarenta maꞌetỹ oguerekoa py omenda Rebeca re. Haꞌe vaꞌe ma arameu regua Betuel Padã-Arã pygua rajy, arameu regua Labão reindy. 


text:
Haꞌe gui Isaque raꞌyxy imemby vaꞌerã eꞌỹ oiko ramo ojerure Senhor pe. Haꞌe rã ojerurea Senhor oendu ramo taꞌyxy Rebeca oguerekoꞌi kyrĩ vaꞌe.


text:
Hyruꞌi py kyrĩgue joe opuꞌã okuapy. Haꞌe ramo Rebeca aipoeꞌi: — Haꞌe rami ri ramo mbaꞌerã tu xee aiko? — heꞌi. Haꞌe rami vy oporandu Senhor pe. 


text:
Senhor ombovai: — Mokoĩ regua rima nderye py oĩ, ituiꞌi guive mokoĩ regua ꞌrã oiko joo rami eꞌỹ ikuai vaꞌe. Peteĩ regua ma amboae gui ipoꞌakave ꞌrã, haꞌe tujave vaꞌe oiko ꞌrã kyrĩve vaꞌe rembiguai — heꞌi. 


text:
Jypygua ma pytã rei, haguepa rei vaꞌe oiko. Haꞌe nunga rupi omboery Esaú. <n>Tery Esaú ma “Haguepa vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe rireꞌi ma tyvy ju oiko guykeꞌy Esaú pyta re ojopy reve. Haꞌe nunga rupi omboery Jacó. <n>Tery Jacó ma “Jopyta jopya” ꞌea, nhombotavya jaikuaa aguã. Isaque sessenta maꞌetỹ oguerekoa py taꞌyxy Rebeca oikuavãꞌi. 


text:
<n> Esaú jypygua peguarã vaꞌe ovendeague</n> Haꞌe gui avakueꞌi tujapave ma ojeꞌoivy. Esaú ma imbaꞌejuka rupi oiko kaꞌaguy re. Haꞌe rã Jacó ma oiko rive, ooꞌi py oĩ vaꞌe.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Emeꞌẽ xevy upe pytã rei vaꞌe rembojy vaꞌekue kyrĩꞌi haꞌu aguã, xenhembyayi vaipa ma — heꞌi. Haꞌe nunga rupi omboerya Edom. <n>Tery Edom ma “Pytã vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe ramo Jacó aipoeꞌi: — Evende ranhe xevy jypygua peguarã rejopy vaꞌerã vaꞌe. <n>Haꞌe kuery reko rami vy tuu omano vy guaꞌy tujave vaꞌe pe oeja retave ꞌrã iporãve vaꞌe anho, haꞌe rã kyrĩve vaꞌe pe ma mboapyꞌive ꞌrã oeja. 


text:
Haꞌe gui Esaú pe Jacó omeꞌẽ mbojape haꞌe lentilha mimoĩ. Haꞌe rã hoꞌupa ma vy opuꞌã ovy. Haꞌe rami py Esaú nombovarei jypygua pegua ojopy aguã vaꞌekue. 


text:
<n> Filisteu kuery yvy re Isaque oiko jave guare</n> Haꞌe gui oiko ju karuai yvy re, jypyꞌi Abraão oiko teri jave karuai oiko vaꞌekue ramigua. Haꞌe nunga rupi Isaque oo Gerar katy, filisteu kuery ruvixa Abimeleque-a py.


text:
Haꞌe gui ixupe Senhor ojexa uka vy aipoeꞌi: — Eguejy eme Egito katy. Epyta yvy xee aexa uka vaꞌe py.


text:
Haꞌe py ae eiko. Haꞌe rã xee aiko ꞌrã ndereve, romoingo porã ꞌrã guive. Mbaꞌeta ndevy haꞌe nderaꞌy kuery pe ju ꞌrã ameꞌẽ kovaꞌe yvy haꞌe javi. Ajapopa ꞌrã nderu Abraão pe auraague.


text:
Haꞌe rami vy neramymino kuery amboeta ꞌrã jaxy-tata yva re ikuai vaꞌe hetaa rami. Haꞌe kuery pe ju teĩ ameꞌẽ kovaꞌe yvy haꞌe javi. Neramymino kuery re vy amoingo porã ꞌrã haꞌe javi regua yvy re ikuai vaꞌe,


text:
Abraão xenheꞌẽ rendu rire. Haꞌe ma ojapopa ajapo uka vaꞌe, aipota vaꞌe, lei hekorã aeja vaꞌekue haꞌe javi — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe tekoa pygua kuery taꞌyxy re oporandu rã “Xereindy” heꞌi ꞌrã, “Xeraꞌyxy” heꞌi aguã okyje vy. Ojeupe ae “Avakue tekoa pygua xejuka eꞌỹ aguã Rebeca oayvu vy” heꞌi, taꞌyxy iporã vaipa ramo. 


text:
Are ma haꞌe py Isaque oikoa py filisteu kuery ruvixa Abimeleque omaꞌẽ peteĩ okẽꞌi rupi. Haꞌe vy oexa Isaque guaꞌyxy Rebeca reve joayvu ramo.


text:
Haꞌe gui Abimeleque oenoĩ uka Isaque. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Anhetẽ ae kunha vaꞌe nderaꞌyxy raꞌe! Mbaꞌe re tu ixupe “Xereindy” ꞌre? Isaque ombovai: — Mbaꞌeta “Ikáuxa xejukaa eꞌỹ aguã”, haꞌe vy — heꞌi. 


text:
Abimeleque aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu haꞌe rami rejapo orere? Ndaxyi ꞌrãgue amongue apygua nderaꞌyxy reve ojejavy aguã. Haꞌe rami vaꞌe rire ndee orembojejavy vaipa ete ꞌrãgue — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui guetarã kuery haꞌe javive pe ju Abimeleque ijayvu: — Amongue kovaꞌe ava re ojapo vai vaꞌe, haꞌe eꞌỹ vy taꞌyxy re opena vaꞌe ma anhetẽ omano ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rire haꞌe vaꞌe yvy re Isaque omaꞌetỹ. Haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re ae peteĩ-teĩ gui omonoꞌõ cem, Senhor omoingo porã ramo.


text:
Haꞌe rami vy ombotypa ygua tuu Abraão oikove teri rã hembiguai kuery ojoꞌo vaꞌekue, yvy omonyẽmba rive. 


text:
Abimeleque voi aipoeꞌi Isaque pe: — Ejepeꞌa orerekoa gui, ore kuery gui ndepoꞌakapave ma guive ramo — heꞌi. 


text:
Haꞌe py peteĩgue ju Isaque ojoꞌo uka yguarã Abraão oikove teri rã ojoꞌo pyre, Abraão omano rire filisteu kuery ombotypa vaꞌekue. Ygua peteĩ-teĩ omboery tuu omboeryague rupi ae. 


text:
Haꞌe rã Gerar pygua vexaꞌi re opena vaꞌe kuery jogueroꞌa okuapy Isaque rymba kuery re opena vaꞌe reve, “Kovaꞌe yy ma orembaꞌe” heꞌi vy. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe ygua Isaque omboery Eseque, hexeve jogueroꞌa ramo. <n>Tery Eseque ma “Jogueroꞌaa” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui amboae ygua ju ojoꞌo. Haꞌe vaꞌekue re voi jogueroꞌa okuapy. Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe omboery Sitna. <n>Tery Sitna ma “Ijaꞌe eꞌỹa” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui oove vy amboae ju ojoꞌo yguarã. Haꞌe vaꞌe re ma ndajogueroꞌavei vy omboery Reobote, <n>Tery Reobote ma “Heta ikuai aguã” ꞌea. “Aỹ Senhor nhanderekoarã omeꞌẽ ma ramo nhandekuai porã ꞌrã kovaꞌe yvy re” heꞌi vy.


text:
Haꞌe vaꞌe pyávy Senhor ojexa uka ixupe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xee ma nderu Abraão Ruete. Ekyje eme, mbaꞌeta ndereve voi xee aiko. Romoingo porã ꞌrã, haꞌe neramymino kuery amboeta ꞌrã xerembiguai Abraão re vy — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe py ojapo peteĩ altar Senhor pe, haꞌe ojapukai hery rupi. Haꞌe gui oupi oĩ aguã haꞌe py ae hekoa vy. Hembiguai kuery ojoꞌo ju yguarã haꞌe py. 


text:
<n> Abimeleque reve Isaque peteĩ rami ikuai aguã ojapoague</n> Haꞌe rire Gerar gui ou Abimeleque, irũ Ausate haꞌe xondaro ruvixa Ficol reve.


text:
Ovaẽmba ramo Isaque aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Mbaꞌerã tu peju xea py? Xere napendeaꞌei rei vy penembyte gui xepeꞌa vaꞌekue ri. 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Roexa porã Senhor anhetẽ ndereve oikoa. Haꞌe rami vy aiporoꞌe: “Aỹ ke jaura ore kuery ndereve, jajapo peteĩ rami nhandekuai aguã.”


text:
Eura ke orevy rejapo vai eꞌỹ aguã, ore peteĩve henda py ndere ndorojapo vaia rami avi. Haꞌevea rami anho rojapo ndere, romondouka porã guive karamboae. Ndee ma Senhor omoingo porã vaꞌe reiko — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe árave Isaque rembiguai kuery ou vy ixupe omombeꞌu ygua ojoꞌo vaꞌekue. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Rojou ma yy — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe gui Esaú quarenta maꞌetỹ oguerekoa py guaꞌyxyrã ojou mokoĩ: heteu regua Beeri rajy Judite haꞌe heteu regua Elom rajy Basemate.


text:
<n> Isaque guaꞌy kuery Jacó haꞌe Esaú ogueroayvu porãague</n> Isaque tujaꞌi vy ndoexa kuaavei, nomaꞌẽ atãvei ma vy. Guaꞌy tujave vaꞌe Esaú oenoĩ vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy. Ombovai: — Apy ma aĩ — heꞌi. 


text:
Ejapo tembiꞌu hee vaꞌe xee haꞌuxea ramigua, eru haꞌu aguã. Mbaꞌeta amano eꞌỹ mbove xee rogueroayvu porã ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Rebeca oendu guaꞌy Esaú reve Isaque ijayvu rã. Haꞌe ramo Esaú kaꞌaguy re xoꞌo ojuka aguã oo ma ramo


text:
“Eru xoꞌo, haꞌe ejapo tembiꞌu hee vaꞌe haꞌu aguã, amano eꞌỹ mbove Senhor renonde rogueroayvu porã aguã”, heꞌi rã.


text:
Tereo mymba kora py, eru mokoĩ kavaraꞌi iporã vaꞌe. Haꞌe vaꞌe gui ma xee ajapo ꞌrã tembiꞌu hee vaꞌe nderu pe, haꞌe hoꞌuxea ramigua ae.


text:
Jacó aipoeꞌi oxy Rebeca pe: — Haꞌe rami avi keꞌy Esaú ma haguepa rei vaꞌe, haꞌe rã xee ma haꞌe ramigua eꞌỹ.


text:
Xapyꞌa rei xeru opokopa ꞌrã xere, oikuaa pota vy. Haꞌe rami vy oikuaa ꞌrã ambotavyxea, haꞌe ijayvu vai ꞌrã xere, xereroayvu porã ꞌrãgue py — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã ixy ombovai: — Xepiꞌa, tove xere ae toĩ ijayvu vaia. Ndee ma ejapo xeayvua. Tereo, haꞌe eru — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Rebeca ogueru opiꞌa tujave vaꞌe Esaú mbaꞌe ao iporãve vaꞌe, ngoo py oguereko vaꞌe. Haꞌe vaꞌe py ma opiꞌa kyrĩve vaꞌe Jacó ju omonhemonde.


text:
Jacó ombovai: — Xee ma Esaú, nderaꞌy tujave vaꞌe. Ajapo ma rejapo uka vaꞌekue. Evy ke, eguapy, heꞌu ajuka vaꞌekue, xereroayvu porã aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Isaque aipoeꞌi guaꞌy pe: — Xeraꞌy, mbaꞌexa vy tu rejou voiꞌi ete ri rejuka vaꞌerã? Ombovai: — Mbaꞌeta Senhor nderuete ombou xerenonderã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Isaque aipoeꞌi Jacó pe: — Enhemboja haꞌvy xea py. Tapoko ndere xeraꞌy, Esaú ete pa reikoa tyrã anya aikuaa aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo nguu Isaque-a katyꞌi Jacó onhembojave. Haꞌe ramo hexe opokopa vy aipoeꞌi: — Ndeayvua ma Jacó rami ndeayvu, haꞌe rã ndepo ma Esaú rami ae ndepo — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Xeraꞌy, eru haꞌvy xea py rejuka vaꞌekue haꞌu aguã, rogueroayvu porã aguã — heꞌi. Haꞌe gui xoꞌo ogueru ramo hoꞌu. Vinho avi ogueru ramo oyꞌu. 


text:
Haꞌe rã onhemboja vy oayvu. Haꞌe ramo tuu oetũ ijao reakuã. Haꞌe vy ogueroayvu porã vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy, reakuã ma mbaꞌety Senhor omoingo porã vaꞌe reakuã.


text:
Nhanderuete tomeꞌẽ ndevy yxapy yva gui, tomoingo porã ndeyvy re henhoĩ vaꞌe. Tomeꞌẽ vaipa trigo haꞌe uva pyau.


text:
Tove amboae regua nerembiguai taꞌikuai, tanemboete. Tove nderyvy kuery re tandepoꞌaka, ndexy piꞌa kuery guenapyꞌã re toĩ nerenonde. Tove ndere ijayvu vai vaꞌe toiko ayvu vaipy, haꞌe rã ndereroayvu porã vaꞌe ma ayvu porãmby toiko — heꞌi. 


text:
Guaꞌy Jacó Isaque ogueroayvu porãmba ma ramo nguua gui oẽ ovy ramove tykeꞌy Esaú ovaẽ okaxa vy ooague gui.


text:
Haꞌe avi tembiꞌu hee vaꞌe ojapo vaꞌekue ogueru nguua py. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Evy ke xeru, heꞌu nderaꞌy ojuka vaꞌekue, xereroayvu porã aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Isaque oryryipa reve aipoeꞌi: — Mavaꞌe tu haꞌvy xoꞌo ojuka vaꞌekue ogueru raꞌe? Ndee reju eꞌỹ mbove xee haꞌupa ma, haꞌe aroayvu porã guive. Haꞌe rami rire ayvu porãmby ae ꞌrã oiko — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami tuu ijayvu rã Esaú oendu vy ndaꞌevei vaipa. Haꞌe vy aipoeꞌi nguu pe: — Xeru, xee voi taꞌvy xereroayvu porã ꞌrãgue. 


text:
Haꞌe ramo Esaú aipoeꞌi: — Haꞌevea rami eꞌỹ ri tyꞌy haꞌe hery Jacó? <n>Tery Jacó ma “Nhombotavya” ꞌea . Mbaꞌeta mokoĩgue ma xembotavy. Xegui jypygua peguarã ajopy ꞌrã vaꞌekue oipeꞌa rire aỹ ma xerekovia ju ojereroayvu porã uka. Ndererekovei teve neĩ peteĩ henda py ri jepe xereroayvu porã aguã? 


text:
Haꞌe ramo tuu Isaque ombovai Esaú pe: — Xee amoĩ ae ma ndere ipoꞌaka vaꞌerã. Tyvy kuery hembiguai ikuai aguã rami ajapo. Trigo haꞌe uva pyau ojoupa aguã rami xeayvu. Haꞌe gui ndee xeraꞌy, mbaꞌe tu aỹ ajapo ta ndevy? — heꞌi. 


text:
Esaú aipoeꞌi nguu pe: — Xeru, neĩ peteĩ henda py xereroayvu porã aguã voi teve ndererekoi? Xereroayvu porã avi nho ke — heꞌi. Haꞌe gui Esaú ijayvu atã vy ojaeꞌo. 


text:
Kyxe re rejeroviaa rupi ꞌrã reiko nderyvy rembiguai. Haꞌe rami teĩ repuꞌã vy reo jepe ꞌrã ndere ipoꞌakaa gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe rire guaꞌy Jacó tuu ogueroayvu porã rire Esaú ivai guyvy pe. Haꞌe vy aipoeꞌi ojeupe: “Xeru omano aguã ovaẽ raiꞌi ma. Haꞌe vaꞌe rire ma ajuka ꞌrã xeryvy Jacó”, heꞌi. 


text:
Rebeca oendu haꞌe rami ipiꞌa tujave vaꞌe Esaú ijayvuague omombeꞌua rã. Haꞌe rami vy oenoĩ uka opiꞌa kyrĩve vaꞌe Jacó. Aipoeꞌi ixupe: — Maꞌẽ, nderykeꞌy Esaú ndejukaxe ipyꞌa porã aguã.


text:
nderykeꞌy re rejapoague re hexarai vy ndaꞌivaivei peve. Haꞌe gui ma amondouka ꞌrã ndereruarã. Mbaꞌe re tu peteĩ árave amokanhy ta xepiꞌa kuery mokoĩve? — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ome Isaque pe ju Rebeca aipoeꞌi: — Xee ma ndavyꞌai Hete rajy kuery kovaꞌe yvy re ikuai vaꞌe re. Xapyꞌa rei Jacó ju haꞌe kuery vaꞌe regua guaꞌyxyrã ojou ramo mbaꞌerã tu aikove ta? — heꞌi. 


text:
<n> Jacó ojavaague</n> Haꞌe ramo Isaque oenoĩ Jacó. Ogueroayvu porã reve omondouka. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndaꞌevei nderaꞌyxyrã rejou aguã apy Canaã yvy re ikuai vaꞌe rajy kuery regua.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py epuꞌã, tereo Padã-Arã katy, ndexy ru Betuel ro katy. Haꞌe py ae ꞌrã nderaꞌyxyrã rejou ndexy kyvy Labão rajy kuery regua.


text:
Tove Nhanderuete ipoꞌakapa vaꞌe tanemoingo porã, tomboeta neramymino kuery, heta regua pendekuai aguã.


text:
Tove ndere ju toiko Abraão ogueroayvu porãague, haꞌe gui neramymino kuery re ju, yvy reikoa Nhanderuete Abraão pe omeꞌẽ vaꞌekue re ndee ju nderekoa aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Isaque omondouka Jacó Padã-Arã katy Betuel raꞌy Labão ro katy. Haꞌe vaꞌe ma Arã pygua oiko, Jacó haꞌe Esaú xy Rebeca kyvy. 


text:
Haꞌe gui Esaú oexa guaꞌy Jacó Isaque ogueroayvu porã reve Padã-Arã katy omondouka rã guaꞌyxyrã haꞌe gui ojou aguã. Mbaꞌeta ixupe “Ndaꞌevei Canaã yvy re ikuai vaꞌe rajy kuery regua rejou aguã nderaꞌyxyrã” heꞌi imondovy vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy Abraão raꞌy Ismael rekoa py Esaú oo vy guaꞌyxyrã kuery ojou vaꞌekue gui ojouve ju Ismael rajy Maalate, Nebaiote reindy. 


text:
<n> Jacó pe tape pyrõ-pyrõaꞌi oexa ukaa ague</n> Haꞌe gui Jacó ma Berseba gui ojepeꞌa vy oo oiny Harã katy.


text:
Peteĩ henda py ovaẽa py oaxa pytũ, kuaray oike ma ramo. Peteĩ ita haꞌe py itui vaꞌe ojou vy omoĩ oakã ngytarã. Haꞌe vy onheno oupy vy oke.


text:
Oexa raꞌu vy oexa peteĩ tape pyrõ-pyrõaꞌi yvy gui yva peve oo vaꞌe. Haꞌe vaꞌe rupi anjo kuery Nhanderuetea guigua ojeupi haꞌe oguejy okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe gui mombyry eꞌỹ hiꞌaĩ Senhor. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Xee ma Senhor neramoĩ Abraão haꞌe Isaque Ruete. Yvy aỹ renheno rejupya ma ameꞌẽ ꞌrã ndevy haꞌe neramymino kuery pe.


text:
Neramymino kuery ma yvy kuꞌi rami ꞌrã heta. Kuaray oikea katy guive ꞌrã hekoa kuaray oua katy peve, haꞌe ijapuꞌaꞌia katy guive ipuku-a katy peve. Ndere haꞌe neramymino kuery re vy amoingo porã ꞌrã haꞌe javi regua yvy re ikuai vaꞌe.


text:
Xee ma aiko ndereve, ndere apena ꞌrã mamo rã reikoa rupi. Rojapo ꞌrã kovaꞌe yvy re rejevy ju aguã rami. Noroipytyvõ eꞌỹi ꞌrã, xeayvuague ajapopa peve — heꞌi. 


text:
<n> Betel py Jacó ita omopuꞌãague</n> Koꞌẽ rai ramove Jacó opuꞌã vy ojopy ita oakã ngytarã omoĩ vaꞌekue, haꞌe omopuꞌã ijytarã rami. Hiꞌáry onhoẽ azeite.


text:
Haꞌe vaꞌe katyꞌi tetã oĩ vaꞌe yma Luz hery vaꞌekue ma Betel ju omboery. <n>Tery Luz ma português pygua ayvu “Luz” eꞌỹ rakaꞌe, haꞌe kuery ayvu py “Amêndoaꞌy” ꞌea. Haꞌe rã tery Betel ma “Nhanderuete ro” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Jacó onhemboayvu vy aipoeꞌi: — Xapyꞌa rei xereve Nhanderuete oiko vy xere opena ramo, xapyꞌa rei mbojape haꞌe ao anhemonde aguã xevy omeꞌẽ ramo


text:
Haꞌe gui kovaꞌe ita ijytarã rami amopuꞌã vaꞌekue ma oĩ ꞌrã Nhanderuete rorã. Haꞌe gui mbaꞌemo rejou uka vaꞌe nhavõ gui xee ameꞌẽ kuerei ꞌrã dízimo ndevy — heꞌi. 


text:
<n> Raquel reve Jacó nhovaexĩague</n> Jacó oguatave vy ovaẽ kuaray oua katy ikuai vaꞌe kuery yvy re.


text:
Omaꞌẽ vy oexa peteĩ ygua ojoꞌo pyre oĩ vaꞌe. Oexa avi ijyvýry mboapy henda py vexaꞌi ijaty vaꞌe. Onhenomba rei okuapy, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ygua gui ae ꞌrã opena vaꞌe kuery omeꞌẽ guymba kuery oyꞌu aguã. Ygua juru áry oĩ ita tuvixa vaꞌe imbotyarã.


text:
Haꞌe py mymba kuery ijatypa jave opena vaꞌe kuery oipeꞌa ꞌrã ita ygua juru gui. Haꞌe vy vexaꞌi kuery omboyꞌupa ma vy omoĩ ju ꞌrã oĩaty py. 


text:
Jacó oporandu haꞌe kuery pe: — Xeryvy kuery, mamogua tu peẽ kuery? Ombovai: — Ore ma Harã pygua — heꞌi okuapy. 


text:
Jacó oporanduve ju: — Haꞌe oiko porã pa? — Tá, oiko porã. Pee hymba kuery vexaꞌi reve ou oiny vaꞌe ma tajy Raquel ae — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Ndakaꞌarui teri, novaẽi teri mymba kuery vexaꞌi pemboty aguã. Pemboyꞌu vexaꞌi kuery, haꞌe peraa pemongaruve — heꞌi. 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Ore kuery pe ndaꞌevei, mymba kuery ijatypa eꞌỹa ja. Haꞌe ramo ꞌrãe roipeꞌa ita ygua juru gui romboyꞌu aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe kuery reve ijayvu teri reve ovaẽ ouvy Raquel nguu rymba kuery reve, mbaꞌeta vexaꞌi re openaa rupi oiko.


text:
Haꞌe gui oxy kyvy Labão rajy Raquel hymba vexaꞌi kuery reve ou oiny rã Jacó oexa vy oo oipeꞌa ita ygua juru gui. Haꞌe rami vy omboyꞌu oxy kyvy Labão rymba vexaꞌi kuery.


text:
Haꞌe vy Raquel pe Jacó omombeꞌu tuu retarã raꞌy haꞌe Rebeca piꞌa oikoa. Haꞌe ramo kunha vaꞌe onha ovy nguu pe omombeꞌu aguã. 


text:
Heindy piꞌa Jacó ovaẽague Labão oendu vy onha reve oo ovaexĩ. Oikuavã, oayvu, haꞌe ngoo py ogueraa. Haꞌe ramo Labão pe Jacó omombeꞌupa oguataa rupi oiko vaꞌekue.


text:
Labão aipoeꞌi ixupe: — Anhetẽ ndee xekãgue haꞌe xeroꞌo regua reiko — heꞌi. Haꞌe ramo Jacó peteĩ jaxy re oiko hexeve. 


text:
Haꞌe rire Labão aipoeꞌi Jacó pe: — Ndee xeretarã reiko vaꞌeri haꞌevea rami teve rembaꞌeapo rive xevy? Emombeꞌu ke mbaꞌe re ꞌrã tu rembaꞌeapo — heꞌi. 


text:
Jacó oayvu Raquel. Haꞌe vy aipoeꞌi Labão pe: — Sete maꞌetỹ re ambaꞌeapo ꞌrã ndevy, nderajy kyrĩve vaꞌe Raquel re. 


text:
Labão ombovai: — Amboae raꞌyxyrã ameꞌẽ ꞌrãgue py haꞌeveve ndevy ae ameꞌẽ aguã. Eiko haꞌvy xea py — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy sete maꞌetỹ re Jacó ombaꞌeapo Raquel re. Ixupe rã sete maꞌetỹ oaxapa voi, mboapy ára eteꞌi merami, oayvu ete ramo. 


text:
<n> Lia haꞌe Raquel re omendaague</n> Haꞌe gui Jacó aipoeꞌi Labão pe: — Emeꞌẽ maꞌvy xeraꞌyxyrã. Ovaẽ ma nhaꞌangaague, hexe amenda aguã — heꞌi.


text:
Koꞌẽgue Lia ri ty raꞌe oikuaa vy Jacó aipoeꞌi Labão pe: — Mbaꞌe re tu haꞌe rami xeapo raꞌe? Nderajy Raquel re eꞌỹ ri tyꞌy ambaꞌeapo rakaꞌe? Mbaꞌe re tu xembotavy ri? 


text:
Labão ombovai: — Ndaꞌevei haꞌe rami rojapo aguã orerekoa py. Ndaꞌevei guaiguĩve vaꞌe gui kyrĩve vaꞌe ranhe omenda aguã.


text:
Jacó ojou porã vy peteĩ semana oiko Lia reve. Haꞌe ramo mae ma guajy Raquel avi Labão omeꞌẽ taꞌyxyrã.


text:
Haꞌe gui Jacó joguereko Raquel reve. Lia gui oayvuve Raquel. Haꞌe gui sete maꞌetỹ re ju ombaꞌeapo Labão pe. 


text:
<n> Jacó raꞌy kuery ituiꞌiague</n> Lia ndoayvuivea Senhor oexa vy ojapo imemby aguã rami. Haꞌe rã Raquel ma imemby vaꞌerã eꞌỹ oiko.


text:
Haꞌe ramo Lia kyrĩ vaꞌe oguereko vy oikuavã avaꞌi. Haꞌe vaꞌe omboery Rúben. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeporiau rã Senhor oexa vy xepytyvõ. Haꞌe ramo aỹ xeme xerayvu ꞌrã — heꞌi. <n>Tery Rúben ma “Maꞌẽ, ipiꞌa oiko” ꞌea. 


text:
Teĩgue ju kyrĩ vaꞌe oguereko vy oikuavã avaꞌi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ajexavai aikovya Senhor oikuaa vy kovaꞌe ju omeꞌẽ xevy — heꞌi vy omboery Simeão. <n>Tery Simeão ma “Oikuaa porãmby” ꞌea. 


text:
Peteĩgue ju Lia kyrĩ vaꞌe oguereko vy oikuavã avaꞌi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ kovaꞌe gui ma xeme xereve onhemoirũve ꞌrã, mboapy taꞌy areko ramo — heꞌi. Haꞌe vy omboery Levi. <n>Tery Levi ma “Irũ” ꞌea. 


text:
Peteĩgue ju oguereko kyrĩ vaꞌe, avaꞌi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ ma arovyꞌa Senhor — heꞌi. Haꞌe vy omboery Judá. <n>Tery Judá ma “Herovyꞌaa” ꞌea. Haꞌe gui ndoguerekovei ranhe kyrĩ vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui Raquel Jacó raꞌy ndoguerekoia oikuaa vy hakateꞌỹ guyke re. Haꞌe vy aipoeꞌi Jacó pe: — Xemomemby ma taꞌvy. Haꞌe rami eꞌỹ ramo amano ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jacó ivai Raquel pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xee ri tyꞌy Nhanderuete? Haꞌe ae nememby eꞌỹ aguã rami ojapo — heꞌi. 


text:
Kunha vaꞌe ombovai: — Apy ma oĩ xerembiguai Bila. Xerekovia hexeve ju pejogueroke kyrĩ vaꞌe oguereko aguã, imemby ramo xememby rami oiko aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Raquel aipoeꞌi: — Nhanderuete xere oikuaa pota vy oendu xeayvua. Haꞌe rami vy omeꞌẽ xepiꞌarã — heꞌi. Haꞌe nunga rupi omboery Dã. <n>Tery Dã ma “Joguerekoa” ꞌea. 


text:
Haꞌe rã Raquel aipoeꞌi: — Xeryke reve ropuꞌã vaipaa gui xepoꞌaka ma hexe — heꞌi vy omboery Naftali. <n>Tery Naftali ma “Joe apuꞌãa” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Lia ma kyrĩ vaꞌe ndoguerekoveia oikuaa vy ogueru guembiguai Zilpa, haꞌe Jacó pe omeꞌẽ taꞌyxy jevy mboaerã.


text:
Haꞌe ramo Lia aipoeꞌi: — Iporã ete vaꞌe oiko xevy — heꞌi vy omboery Gade. <n>Tery Gade ma “Iporã vaꞌe oikoa” ꞌea. 


text:
Haꞌe ramo Lia aipoeꞌi: — Aỹ ma avyꞌa, xepiꞌa kuery voi xererovyꞌa ete ꞌrã — heꞌi vy omboery Aser. <n>Tery Aser ma “Ovyꞌa vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Rúben ma trigo omonoꞌõa py ojou mandrágora rembypy mbaꞌety py. <n>Mandrágora ma jai rogue. Haꞌe kuery pe rã moã imemby aguã regua. Oxy Lia pe ogueru. Haꞌe ramo Raquel aipoeꞌi Lia pe: — Emeꞌẽ xevy mandrágora rembypy ndepiꞌa ojou vaꞌekue gui. 


text:
Lia oporandu: — Reraa ma xeme xegui. Aỹ mandrágora rembypy xepiꞌa ojou vaꞌekue ju ta reraa? Haꞌe ramo Raquel ombovai: — Haꞌe rami rã ma aỹ pyávy tove Jacó ndereve toke mandrágora rembypy ndepiꞌa ojou vaꞌekue rekovia — heꞌi. 


text:
Kaꞌaruꞌi Jacó mbaꞌety gui ou ramo Lia oo ovaexĩ. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ xereve ju ꞌrã reke, romboekovia kuri mandrágora rembypy xepiꞌa ojou vaꞌekue re — heꞌi ramo haꞌe vaꞌe pytũ oke hexeve. 


text:
Haꞌe ramo Lia aipoeꞌi: — Nhanderuete omeꞌẽ xevy mbaꞌemo porã, xeme pe xerembiguai ameꞌẽ rire — heꞌi vy omboery Issacar. <n>Tery Issacar ma “Mbaꞌeapoa repy” ꞌea. 


text:
Haꞌe rami vy Lia aipoeꞌi: — Nhanderuete mbaꞌemo iporã ete vaꞌe omeꞌẽ xevy. Aỹ xereve anho ꞌrã xeme opyta, mboapy meme taꞌy areko ramo — heꞌi vy omboery Zebulom. <n>Tery Zebulom ma “Tekoa” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Raquel re ju Nhanderuete oikuaa pota vy ojerurea oendu avi. Haꞌe vy ojapo imemby aguã rami.


text:
Oguereko kyrĩꞌi vaꞌe, avaꞌi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ ma Nhanderuete axĩmba rei aguã rami veꞌỹ xeapo — heꞌi.


text:
Haꞌe vy omboery José. Aipoeꞌi: — Tove Nhanderuete amboae ju tomeꞌẽ xepiꞌarã — heꞌi vy. <n>Tery José ma “Tomeꞌẽve ju” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Raquel José oguerekoꞌi rire Jacó aipoeꞌi Labão pe: — Aỹ ma xemondouka ju xeyvy re ae xerekoa oĩ vaꞌe katy.


text:
Emeꞌẽ taꞌvy xeraꞌyxy kuery haꞌe xeraꞌy kuery, haꞌe kuery re ambaꞌeapo vaipa ete rire. Haꞌe ramo aa ꞌrã. Ndee voi reikuaa mbovy maꞌetỹ re haꞌe marã rami pa ndevy ambaꞌeapoague. 


text:
<n> Jacó ombaꞌeapove ju aguã re Labão ijayvuague</n> Haꞌe ramo Labão aipoeꞌi: — Aỹ xemboaxya rendu vy ke epytave xereve. Aikuaa ma ndere vy Nhanderuete xemoingo porãa.


text:
Xee aju eꞌỹ mbove mboapyꞌi rereko vaꞌekue. Aỹ ma heta ete ma rereko. Ndevy ambaꞌeapo ramo Nhanderuete nemoingo porã. Haꞌe gui aỹ arakaꞌe tu haꞌvy ambaꞌeapo ta xee ae mbaꞌerã re? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Labão oporandu: — Mbaꞌe tu haꞌvy reipota ameꞌẽ? Jacó aipoeꞌi: — Mbaꞌeve emeꞌẽ eme. Nerymba kuery re apena, arõve jevy ꞌrã aikovy, po rami ri xere rejapo ramo.


text:
Kovaꞌe árave aaxa ꞌrã nerymba kuery haꞌe javi ikuaia rupi. Vexaꞌi kuery mbyte gui aipeꞌapa ꞌrã iparaꞌi vaꞌe, ipara vaꞌe haꞌe huũ vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe gui kavara kuery mbyte gui aipeꞌa ꞌrã ipara vaꞌe haꞌe iparaꞌi vaꞌe. Haꞌe vaꞌe nunga rive topyta ambaꞌeapoague repy.


text:
Po rami ꞌrã reikuaa haꞌevea rami pa aiko tyrã pa anya. Reju xapyꞌa vy rexaxe ramo angana vaꞌekue haꞌe javi ꞌrã ojekuaa nerenonde. Xapyꞌa rei kavara kuery iparaꞌi vaꞌeꞌỹ, ipara eꞌỹ vaꞌe, eꞌỹ vy vexaꞌi kuery huũ eꞌỹ vaꞌe xereve rejou ri vy reikuaa ꞌrã xemondaague — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe árave guymba kavara ava Labão oguereko vaꞌe gui ombojaꞌopa ipara puku vaꞌe haꞌe ipara vaꞌe haꞌe javi. Kavara kunha ikuai vaꞌe mbyte gui oipeꞌa iparaꞌi vaꞌe haꞌe ipara vaꞌe, haꞌe javive ipara xiĩ vaꞌe. Vexaꞌi ikuai vaꞌe mbyte gui oipeꞌa huũ vaꞌe. Omboaxapa guaꞌy kuery pe.


text:
Mboapy araa py nhavaẽ aguã vaꞌe py ogueraa Jacó-a gui. Haꞌe rã Jacó ma Labão rymba mboae re opena oikovy. 


text:
<n> Jacó oguerekopave ovyague</n> Haꞌe gui Jacó ojou yvyra rakã ipyau vaꞌe álamo, aveleira haꞌe plátano guigua. Haꞌe vy oipiro vy ombopara puku-puku, yvyra xiĩ vaꞌe ojekuaa aguã rami.


text:
Haꞌe vy yvyra rakã oipiro vaꞌekue omoĩ mymba renonde yy rape py, mymba oyꞌuaty py ae. Haꞌe rami vy yy oyꞌu aguã ou vy ipuruꞌapa.


text:
Mymba kuery guenonde re yvyra oĩ jave ipuruꞌapa. Haꞌe rami vy vexaꞌi kuery oguereko ipara puku vaꞌe, iparaꞌi vaꞌe haꞌe ipara vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Jacó ombojaꞌo vexaꞌi. Labão rymba kuery ipara puku haꞌe huũ vaꞌe ikuaia katy ombojere mymba mboae. Guymba kuery ae omombyta mombyryꞌi, nombojeꞌai Labão rymba kuery re.


text:
Haꞌe gui vexaꞌi tuvixakueve taꞌyxe nhavõ mymba kuery renonde Jacó omoĩ kuerei yvyra, yy rape yvýry mymba kuery oexa aguã py, yvyra oexa reve taꞌy aguã.


text:
Haꞌe rã vexaꞌi kuery ikangykue taꞌyxe ramo ma nomoĩ yvyra. Haꞌe rami vy ikangykue Labão pe opytapa, haꞌe rã imbaraetekue ma Jacó pe opytapa.


text:
Haꞌe rami vy Jacó oguerekopave tema: mymba vexaꞌi, guembiguai kuery avakue haꞌe kunhague, camelo, mburika guive. 


text:
<n> Nguu kuery yvy katy Jacó ojevyague</n> Haꞌe gui Jacó oendu Labão raꞌy kuery ijayvu vy “Jacó tu oipeꞌapa rima nhanderu mbaꞌe. Nhanderu mbaꞌe gui ombaꞌerã haꞌe javi ojou” heꞌi okuapy rã.


text:
Senhor aipoeꞌi Jacó pe: — Tereo ju nderu kuery yvy katy, neretarã kuerya katy ae. Xee aiko ꞌrã ndereve — heꞌi. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Xee aikuaa penderu haꞌekue rami eꞌỹ ndaxererovyꞌaveia. Haꞌe rami teĩ xeru Ruete xereve oiko.


text:
Haꞌe rami teĩ penderu xembotavypa herekovy. Dez-kue ma opaga ꞌrã vaꞌekue oguerova. Haꞌe rã Nhanderuete ma mbaꞌeve py ndojapo vai ukai xere.


text:
Xapyꞌa rei xevy “Vexaꞌi iparaꞌi vaꞌe rembaꞌeapoague repy topyta” heꞌi ramo hymba kuery iparaꞌi vaꞌe anho ꞌrã taꞌyꞌi. Haꞌe rã xapyꞌa rei “Ipara puku vaꞌe rembaꞌeapoague repy topyta” heꞌi ramo hymba kuery ipara puku vaꞌe anho taꞌyꞌi.


text:
Haꞌe gui mymba kuery ipuruꞌaꞌipa jave amaꞌẽ vy aexa raꞌu kavara ava ojeupi vaꞌe ipara puku, iparaꞌi haꞌe ipara vaꞌe meme ikuaia.


text:
Aipoeꞌi xevy: “Emaꞌẽ, haꞌe exa kavara ava ojeupi vaꞌe ipara puku, iparaꞌi haꞌe ipara vaꞌe meme ikuaia, mbaꞌeta aexapa Labão ndere ojapo vaia.


text:
Xee ma Nderuete Betel py ajexa uka vaꞌekue. Haꞌe py ma ita remopuꞌã vaꞌekue áry azeite renhoẽ reve renhemboayvu xevy. Epuꞌã ke aỹ, kovaꞌe yvy gui tereo ju neretarã kuerya katy” heꞌi vaꞌekue xevy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Raquel haꞌe Lia ombovai vy aipoeꞌi ixupe: — Anhetẽ ete ri oreru ro py noĩvei orevy omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Ndorererekoi ri tyꞌy amboae yvy guigua oguerekoa rami? Mbaꞌeta orevende, omomba orevy guarã vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta oreru gui Nhanderuete opa mbaꞌe oipeꞌapa vaꞌekue ma nhanembaꞌe meme, haꞌe nhanderaꞌy kuery mbaꞌe. Aỹ ejapo tema Nhanderuete ndevy aipoeꞌiague — heꞌi. 


text:
ogueraapa guymba kuery haꞌe oguereko vaꞌe haꞌe javi. Hymba kuery Padã-Arã py oiko jave ojou vaꞌekue omboatypa, nguu Isaque-a py Canaã yvy re oo aguã.


text:
Haꞌe ramo guyvy kuery ngupive ogueraa vy ojeꞌoi hakykue. Sete ára re oguata. Haꞌe vy Gileade yvyty re ovaẽa py oupity.


text:
Pyávy oexa raꞌu rã Nhanderuete ou Arã pygua Labão-a py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Eiko kuaa ke, Jacó pe ndeayvu eme iporã vaꞌe rupi, neĩ iporã eꞌỹ vaꞌe rupi voi — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Labão oupity ma Jacó haꞌe vaꞌe yvyty re Jacó ooꞌi oupiague py. Labão voi oupi ooꞌi Gileade yvyty re guyvy kuery reve.


text:
Haꞌe vy Labão aipoeꞌi Jacó pe: — Mbaꞌe tu xere rejapo xembotavy vy? Xerajy kuery reraa raꞌe, escravo-rã kyxe py ogueraa vaꞌe rami rive.


text:
Mbaꞌe re tu rejava nhemi ri xembotavy aguã? Mbaꞌeve neremombeꞌui xevy romondouka porãꞌi aguã, mboraei rupi, pandeiro haꞌe mbaꞌepu ixã reta vaꞌe rupi.


text:
Mbaꞌe re tu nderejapoi xeramymino kuery haꞌe xerajy kuery ayvupaꞌi aguã rami? Haꞌeve eꞌỹa rami reiko.


text:
Haꞌe rami avi xee xepoꞌaka ndere ajapo vai aguã, vaꞌeri kuee pyávy nderu Ruete ijayvu xevy. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Eiko kuaa ke Jacó pe ndeayvu vai eꞌỹ aguã, neĩ ndeayvu porã eꞌỹ aguã”, heꞌi vaꞌekue xevy.


text:
Aỹ ma nderu ro re nderevyꞌavei vy reo xea gui. Haꞌe rami vy mbaꞌe re tu haꞌvy nemonda ri xeruete raꞌangaa areko vaꞌekue re? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jacó ombovai: — Akyje vy ndaikuaa ukai ndevy. Aipoaꞌe xejeupe: “Xapyꞌa rei rã guajy kuery oipeꞌa nheaꞌã ꞌrã xegui”, haꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui nderuete raꞌangaa reruare rejou ramo toikove eme. Nhaneretarã kuery oexaa py eikuaa porã pota xembaꞌe oĩ vaꞌe rupi nembaꞌe rejouxe vy. Eraapa ju nembaꞌe — heꞌi. Mbaꞌeta Jacó ma ndoikuaai raꞌe Raquel imondaague. 


text:
Haꞌe gui Labão oike Jacó ro Lia haꞌe hembiguai kuery kunhague ikuaia py. Opovyvypa teĩ ndojoui. Lia oĩa gui oẽ vy Raquel oĩa py ju oike.


text:
Tuuete raꞌangaa ma Raquel onhomi raꞌe camelo kupe árygua guýry. Haꞌe vaꞌe áry ju oguapy oiny. Labão opy haꞌe javi rupi opovyvypa teĩ ndojoui. 


text:
Haꞌe ramo Raquel aipoeꞌi nguu pe: — Xeruvixa, ndevai eme ke. Ndaꞌevei apuꞌã aguã nerenonde, kunhague reko gui xembaꞌeaxy vy — heꞌi. Haꞌe ramo oeka teĩ ndojoui nguuete raꞌangaa ngoo py oguereko vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami rã Jacó ivai vy ijayvu Labão pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe nunga py tu haꞌvy noronheꞌẽ rendui rakaꞌe? Mbaꞌe py haꞌvy ajejavy vaipa rakaꞌe ndevy, xerakykue reju aguã?


text:
Xembaꞌe rei-rei rupi repovyvypa reia rupi mbaꞌe tu haꞌvy rejou ndero gui guare? Eru apy xeretarã kuery nderyvy kuery renonde, haꞌe kuery oikuaa pota aguã nhanderekokue re.


text:
Vinte maꞌetỹ re ndea py aiko jave ma nerymba vexaꞌi, kavara naꞌimemby porã eꞌỹi, neĩ ndakarui guive nerymba vexaꞌi re.


text:
Neĩ peteĩgue ndarui ndevy vixo omondoro vaꞌekue. Haꞌe nunga oiko rã xee ae amboekovia. Haꞌe rã ara py eꞌỹ vy pyávy mbaꞌemo nerymba kuery ogueraa ramo ndee remboekovia kuerei xepo gui.


text:
Ara py aiko axy kuaray aku gui, haꞌe pyávy yroꞌy gui ju ajexavai aikovy vaꞌekue, ndake kuaavei guive.


text:
Vinte maꞌetỹ re aiko vaꞌekue ndero py. Catorze maꞌetỹ re ndevy ambaꞌeapo nderajy kuery mokoĩve re, haꞌe gui seis maꞌetỹ re ju nerymba kuery re apena aikovy vaꞌekue. Haꞌe jave dez-kue haꞌekue-ꞌekue eꞌỹ rami rerova xevy repaga ꞌrã vaꞌekue.


text:
Anhetẽ Xeru Ruete, Abraão Ruete, Isaque Ojererokyjea vaꞌe ae xereve ndoikoi vaꞌe rire ma ndee xemondouka rive ꞌrãgue. Haꞌe rami teĩ Nhanderuete xere opena ambaꞌeapoa py ajexavai rã. Haꞌe nunga rupi ae kuee pyávy ijayvu rakaꞌe ndevy — heꞌi. 


text:
<n> Jacó reve Labão peteĩ rami ikuai aguã ojapoague</n> Haꞌe ramo Labão aipoeꞌi Jacó pe: — Kovaꞌe kunhague ma xerajy kuery ikuai, kovaꞌe avakueꞌi ma xeramymino kuery, kovaꞌe mymba kuery ma xerymba meme ikuai. Opa mbaꞌe jaexa vaꞌe xembaꞌe meme. Mbaꞌe tu haꞌvy ajapo ta aỹ xerajy kuery pe haꞌe ipiꞌa kuery oikuavã vaꞌekue pe?


text:
Aỹ ma eju, xereve jajapo peteĩ rami ju nhandekuai aguã, nhande mokoĩve nhanemaꞌenduꞌa riae aguã rami — heꞌi. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi guyvy kuery pe: — Pemonoꞌõ ke ita — heꞌi. Haꞌe ramo ita ogueru vy omboaty. Ita omboaty vaꞌekue yvýry okaru okuapy.


text:
Haꞌe ramo Labão aipoeꞌi: — Kovaꞌe itaaty ma aỹ guive topyta nhande mokoĩve momaꞌenduꞌaarã — heꞌi. Haꞌe nunga rupi ae omboerya Galeede. <n>Tery Galeede ma “Itaaty nhanemaꞌenduꞌa aguã” ꞌea. 


text:
Omboery avi Mispa, mbaꞌeta aipoeꞌi: — Tove Nhanderuete topena xere haꞌe ndere joe gui mombyry jaikoa ja. Toikuaa pota nhandeayvuague jajapo aguã re. <n>Tery Mispa ma “Torre oikuaa pota vaꞌety oĩa” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei xerajy kuery reayvu veꞌỹ vy amboae kunha re ju remenda ramo avave rei oikuaa eꞌỹ teĩ tove Nhanderuete toikuaa pota haꞌe nunga re, mokoĩve nhanderexa vy. 


text:
Tove kovaꞌe itaaty haꞌe ita topyta nhanemomaꞌenduꞌaarã, kyvõ katy gui itaaty rovai katy aaxa eꞌỹ aguã, neĩ ndee ma voi ndaꞌevei itaaty neĩ ita reaxa aguã kyvõ katy.


text:
Tove nhaneramoĩ kuery Abraão haꞌe Naor Ruete toikuaa pota nhandere — heꞌi. Haꞌe ramo Jacó oura nguu Isaque Ojererokyjea vaꞌe rery rupi.


text:
Haꞌe vaꞌe yvyty re Jacó ojuka peteĩ mymba Nhanderuete pe, haꞌe guetarã kuery oenoĩmba mbojape hoꞌu aguã. Hoꞌupa vy haꞌe vaꞌe pyávy ju yvyty re oke. 


text:
Koꞌẽ eꞌỹ mboveꞌi Labão opuꞌã vy oayvupa guamymino kuery haꞌe guajy kuery. Peteĩ-teĩ ogueroayvu porã. Haꞌe vy mae ma ojepeꞌa vy oo ju ngoo katy. 


text:
Haꞌe kuery ou rã Jacó oexa vy aipoeꞌi: — Apy rima Nhanderuetea guigua ikuaia — heꞌi vy omboery Maanaim. <n>Tery Maanaim ma “Mokoĩ regua ikuaia” ꞌea. 


text:
<n> Esaú reve Jacó peteĩ rami ju ikuai aguã ojapoague</n> Haꞌe gui Jacó guenonde re omondouka guykeꞌy Esaú pe oayvu mombeꞌuarã kuery, Edom regua Seir yvy katy oĩ ramo.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi imondovy haꞌe kuery pe: — Po rami pendeayvu ꞌrã xeruvixa Esaú pe: “Nerembiguai Jacó aipoeꞌi uka: ‘Aguataa rupi Labão ro py ranhe aiko vaꞌekue aỹ peve.


text:
Areko vaka, mburika, vexaꞌi, haꞌe gui xerembiguai avakue haꞌe kunhague. Xeruvixa, ndea py amondouka xeayvu mombeꞌuarã nerenonde xemboaxy uka aguã’ heꞌi uka”, peje ꞌrã ixupe. 


text:
Haꞌe gui tenonde re omondouka vaꞌekue ou jevy vy aipoeꞌi Jacó pe: — Roo nderykeꞌy Esaú-a py peve. Haꞌe voi ou nerovaexĩ aguã quatrocentos avakue reve — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã Jacó oendu vy okyje vaipa, onhemondyi guive. Haꞌe vy ombojaꞌo ngupive ikuai vaꞌe haꞌe javi: vexaꞌi, vaka haꞌe camelo kuery. Mokoĩ henda-enda py omboaty.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete pe Jacó ojerure vy aipoeꞌi: — Senhor xeramoĩ Abraão haꞌe xeru Isaque Ruete, xevy aipoꞌre vaꞌekue: “Tereo ju ndeyvy re neretarã kuerya katy. Haꞌe py ma ndere apena porã ꞌrã”, ꞌre vaꞌekue.


text:
Xee nerembiguai ma xeꞌyvyĩꞌi ete ndee xemboaxy vy ndeayvuague rami xerereko porã aguã. Mbaꞌeta xepopoka reve anho aaxa karamboae kovaꞌe Jordão yakã. Aỹ ma mokoĩ henda py ju oreaty.


text:
Xereraa jepe ke keꞌy Esaú po py aiko vai eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta akyje apy ou vy xejuka gui, haꞌe xeraꞌyxy haꞌe xeraꞌy kuery ojukapa gui.


text:
Xevy aipoꞌre vaꞌekue: “Xee apena ꞌrã ndere. Amboeta ꞌrã neramymino kuery ita kuꞌi heta aguã, heta ete ramo avave rei ndoipapa kuaai aguã rami”, ꞌre vaꞌekue — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe pyávy Jacó opyta haꞌe py. Mbaꞌemo ogueraa vaꞌe gui oguereko katu guykeꞌy Esaú pe omeꞌẽ vaꞌerã:


text:
Haꞌe vaꞌe nunga ogueraa ukapa guembiguai kuery pe, peteĩ-teĩ henda py omoĩ. Guembiguai kuery pe aipoeꞌi imondovy: — Tapeo xerenonderã, pemondyi pokã mymba kuery peteĩ-teĩ regua amboae regua gui mombyryꞌi oo aguã — heꞌi. 


text:
Jypy oo vaꞌe pe aipoeꞌi: — Keꞌy Esaú rerovaexĩ rã oporandu ꞌrã ndevy: “Mavaꞌe tu nembou? Marã katy tu reo? Mavaꞌe rymba tu nerenonde ikuai?” heꞌi ramo


text:
rembovai ꞌrã: “Nerembiguai Jacó rymba rima aru. Nguvixa Esaú peguarã ombou uka. Haꞌe gui haꞌe voi ou oiny orerakykue”, peje ꞌrã — heꞌi. 


text:
Mokoĩa oo vaꞌe pe haꞌekue rami ju aipoeꞌi uka, mboapya oo vaꞌe pe voi. Mymba kuery mondyiarã haꞌe javi pe aipoeꞌi: — Po rami meme ꞌrã pendeayvu Esaú peovaexĩ vy.


text:
Aipopeje ꞌrã: “Nerembiguai Jacó ou oiny orerakykue”, peje — heꞌi uka imondovy. Mbaꞌeta ojeupe aipoeꞌi: “Mbaꞌemo ameꞌẽ uka vy ambopyꞌa porã ꞌrã avaexĩ eꞌỹ mbove. Haꞌe gui ma xee aexa ꞌrã. Haꞌe rami rã xapyꞌa rei xejou porã ꞌrã”, heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy guenonde ranhe omondouka omeꞌẽ uka vaꞌerã. Haꞌe rã haꞌe ma haꞌe vaꞌe pytũ re opyta ranhe okeague py. 


text:
<n> Nhanderuetea guigua ava reve Jacó jogueroꞌaague</n> Haꞌe vaꞌe pyavyve Jacó opuꞌã vy omboaty mokoĩve guaꞌyxy, mokoĩve guembiguai kunha haꞌe guaꞌy kuery onze-ve ikuai vaꞌe. Haꞌe vy ogueraapa Jaboque yakã oaxaaty peve.


text:
Ava vaꞌe ma Jacó re ndaꞌipoꞌakaia oexa vy opoko hiꞌu guýry. Haꞌe rami vy omboi Jacó ꞌu ojepotaa, jogueroꞌa vy.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xepoi katu, taa, mbaꞌeta koꞌẽ ta ma. Jacó ombovai: — Noromondoukai ꞌrã xereroayvu porã eꞌỹa ja — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã aipoeꞌi: — Aỹ ma Jacó veꞌỹ ꞌrã nderery, haꞌe rã Israel. Mbaꞌeta huvixa rami Nhanderuete haꞌe avakue reve renheaꞌã ndepoꞌaka peve — heꞌi. <n>Tery Israel ma “Nhanderuete reve jogueroꞌa vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Jacó aipoeꞌi: — Ajerure nderery remombeꞌu aguã. Ombovai: — Mbaꞌe re tu xerery re reporandu? — heꞌi. Haꞌe vy ogueroayvu porã haꞌe py. 


text:
Haꞌe vaꞌe henda Jacó omboery Peniel, “Apy ma xerexa py ae Nhanderuete aexa teĩ xerekove ndoipeꞌai”, heꞌi vy. <n>Tery Sucote ma “Mymba ro” ꞌea. 


text:
Haꞌe rami rire aỹ reve Israel kuery ndoꞌui ꞌrã xoꞌo rajykue hiꞌu áry rupi ijapuꞌa oiny vaꞌe, ava vaꞌe Jacó retyma rajy omboapuꞌapa rire. 


text:
<n> Esaú reve Jacó nhovaexĩague</n> Jacó omaꞌẽ vy oexa Esaú ou oiny rã quatrocentos avakue reve. Haꞌe rami vy guaꞌy kuery ombojaꞌo vy opena uka Lia, Raquel haꞌe mokoĩve guembiguai kunha pe.


text:
Tenonde omondouka mokoĩve guembiguai kunha, ipiꞌa kuery reve. Haꞌe kuery rakykue omondouka Lia imemby kuery reve. Takykue ete omondouka Raquel ipiꞌa José reve.


text:
Haꞌe gui Esaú omaꞌẽ vy oexa kunhague haꞌe kyrĩgue ou oiny rã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mavaꞌe kuery tu ndereve ikuai? Jacó ombovai: — Pevaꞌe kuery ma kyrĩgue xee nerembiguai pe Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌekue — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Lia omemby kuery reve ju ovaẽ vy haꞌe kuery voi guenapyꞌã re oĩ. Haꞌe gui ma Raquel opiꞌa José reve ovaẽ ouvy vy oĩ guenapyꞌã re. 


text:
Haꞌe ramo Esaú oporandu: — Mbaꞌerã tu guĩ rami ete nerymba kuery xererovaexĩ raꞌe? Jacó ombovai: — Xeruvixa, anhemboaxy uka vy rima aru ruka kuri ndevy — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã Jacó ombovai: — Ejopy katu. Xapyꞌa rei xejou porã ri rã ajerure ameꞌẽ riveꞌi vaꞌe rejopy aguã re. Mbaꞌeta xevy rã nderova Nhanderuete rova rami ete, xererovyꞌaa rupi xemovaẽ ramo.


text:
Haꞌe nunga rupi ajerure mbaꞌemoꞌi aru ruka vaꞌekue rejopy aguã re, xevy Nhanderuete omeꞌẽ porãmba rire. Arekopa opa mbaꞌe — heꞌi. Haꞌe rami vy onheaꞌã ojopy aguã. 


text:
Haꞌe ramo Jacó aipoeꞌi: — Xeruvixa, ndee reikuaa xeraꞌy kuery kyrĩgue teri ikuaia. Xereve areko avi vexaꞌi haꞌe vaka ikamby vaꞌe. Xapyꞌa rei peteĩ ára re xerymba kuery romondyi atã heravy ramo omanomba ꞌrã haꞌe javi.


text:
Haꞌe nunga rupi xeruvixa, tereo tema ndee ranhe xee nerembiguai renonde. Haꞌe rã xee ma mbegueiꞌi ꞌrã aa nderakykue, vaka romondyi vaꞌe haꞌe kyrĩgue ooaꞌi rami, Seir py ndee xeruvixaa py avaẽ peve — heꞌi. 


text:
Esaú ombovai: — Haꞌe rami rã ndereve taeja xereve ikuai vaꞌe regua. Haꞌe rã Jacó aipoeꞌi: — Mbaꞌerã tu haꞌe kuery opyta ta? Xeruvixa, haꞌeve ae ma aexa xemboaxya — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã Jacó ma Sucote katy oo. Haꞌe py ma ngoorã ojapo, vaka korarã ojaoꞌi guive. Haꞌe nunga rupi ae haꞌe vaꞌe henda omboery Sucote. 


text:
<n> Siquém py Jacó ovaẽague</n> Padã-Arã gui Jacó ojevy vy hexaĩ reve ovaẽ Siquém tetã py, Canaã yvy re oĩ vaꞌe py. Tetã yvýry oupi ooꞌi.


text:
<n> Siquém pygua kuerya py Diná oo jave guare</n> Haꞌe gui Lia memby Diná, Jacó rajy vaꞌe ojepeꞌa ovy yvy re ikuai vaꞌe rajy kuery rexa vy.


text:
Haꞌe jave haꞌe vaꞌe pygua huvixa ma Hamor raꞌy Siquém. Haꞌe vaꞌe ma Jacó rajy Diná oexa vy ojopy vy ojavyky, oguereko rive.


text:
Haꞌe ramo Jacó oendu tajy Diná oguereko riveague. Haꞌe rami teĩ okyrirĩ ranhe, taꞌy kuery vaka re openaa rupi ikuaia gui ojevypa eꞌỹa ja. 


text:
Haꞌe gui Jacó raꞌy kuery oupa nhuũndy gui. Oendu okuapy gueindy re oikoague. Haꞌe rami vy ndaꞌeveipa, ipoxypa okuapy, Israel kuery re Siquém haꞌeve eꞌỹa ramigua ojapo rire. Jacó rajy oguereko rive, haꞌeveꞌỹ vaꞌe ete ojapo. 


text:
Haꞌe gui ma haꞌe kuery reve Hamor ijayvu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy Siquém ndovyꞌai ete oikovy nderajy re. Ajerure pemeꞌẽ aguã taꞌyxyrã.


text:
Haꞌe rami vy peiko ꞌrã oreretarã kueryrã. Orevy pe pemeꞌẽ ꞌrã pendajy kuery, haꞌe orerajy kuery ju peraa ꞌrã penderaꞌy kuery raꞌyxyrã.


text:
Haꞌe rami vy pendekuai ore kuery reve. Oreyvy ma pendeyvyrã itui. Apy ae pendekuai, mbaꞌemo pejogua peikovy penembaꞌerã pejou vy — heꞌi. 


text:
Siquém voi aipoeꞌi Diná ru haꞌe ikyvy kuery pe: — Ejapo ke ajerurea. Haꞌe rã xee ameꞌẽ ꞌrã peipota vaꞌe rei.


text:
Haꞌe ramo Siquém haꞌe tuu Hamor pe Jacó raꞌy kuery ombovai vy ombotavya rupi ijayvu, heindy Diná Siquém oguereko rive rire. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: 


text:
— Haꞌe rami aguã ndaꞌevei, orereindy romeꞌẽ aguã ava opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe raꞌyxyrã. Orereko rami vy haꞌe nunga ndaꞌevei.


text:
Peteĩ mbaꞌe pejapo ramo haꞌeve ꞌrã orevy, peẽ kuery avakue haꞌe javive ore rami avi pendepire pemboi uka ramo.


text:
Haꞌe ramo ꞌrãe romomenda orereindy kuery, haꞌe pendajy kuery re ore romenda, peẽ kuery reve orekuai, haꞌe peẽ kuery reve peteĩ regua nhandekuai.


text:
Haꞌe rami vy kunumi vaꞌe ndarei haꞌe rami ojapo aguã, Jacó rajy oayvu vy. Haꞌe vaꞌe ma nguu ro pygua kuery haꞌe javi gui omboeteave vaꞌe oiko.


text:
Haꞌe gui guaꞌy Siquém reve Hamor tetã kora rokẽ py oo vy ijayvu avakue haꞌe py ikuai vaꞌe pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Haꞌe vaꞌe avakue ma ndojapo vai ꞌrã nhandere. Haꞌe ramo tove taꞌikuai, tojogua mbaꞌemo. Nhandeyvy ma tuvixa, haꞌeve nhande haꞌe javi nhandekuai aguã. Haꞌe kuery rajy kuery jajopy ꞌrã nhanderaꞌyxyrã, haꞌe nhanderajy kuery nhamomenda ꞌrã haꞌe kuery re.


text:
Haꞌe rami avi peteĩ mbaꞌe jajapo ramo haꞌe vaꞌe avakue pe haꞌeve ꞌrã nhandereve peteĩꞌi regua ikuai aguã, avakue apy nhandekuai vaꞌe haꞌe javive nhandepire nhamboi uka ramo, haꞌe kuery ojapoa rami avi.


text:
Haꞌe rire haꞌe kuery rymba vaka, mbaꞌemo oguereko vaꞌe-vaꞌe haꞌe javi haꞌe hymba kuery haꞌe javi ꞌrã teve nhanembaꞌerã opyta. Haꞌe kuery peteĩꞌi re ojerurea jajapo, nhande kuery reve ikuai aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo tetã kora rokẽ py ikuai vaꞌe haꞌe javi onheꞌẽ rendu okuapy Hamor haꞌe taꞌy Siquém. Haꞌe rami vy avakue opire omboi ukapa hokẽ py ikuai vaꞌekue haꞌe javive. 


text:
<n> Simeão haꞌe Levi Siquém ro pygua avakue ojukapaague</n> Mboapy araa py avakue haxya oendu vaipa jave Jacó raꞌy mokoĩ Simeão haꞌe Levi Diná kyvy kuery ikuai vaꞌe ogueraa okyxe. Tetã py oike haꞌe pygua kuery oexaꞌã eꞌỹa py. Ipoxy reve ojukapa avakue haꞌe py ikuai vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui Jacó raꞌy kuery mboae ou vy ojukapaague oexa vy ogueraapa mbaꞌemo tetã py ojou vaꞌe haꞌe javi, heindy haꞌe pygua oguereko rive rire.


text:
Haꞌe ramo Jacó aipoeꞌi Simeão haꞌe Levi pe: — Haꞌe rami peiko vy xemoĩ vai. Pejapo koꞌi rupi ikuai vaꞌe xejou vai aguã rami, cananeu haꞌe ferezeu kuery. Nhandereta eꞌỹꞌi ramo xere opuꞌã vy xejuka ꞌrã, xero pygua kuery haꞌe javi reve. 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Haꞌe rami avi haꞌeve ꞌrã ri ndaꞌu haꞌe kuery orereindy itavy rei vaꞌe rami oguereko rã? — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Betel py Jacó altar ojapoague</n> Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi Jacó pe: — Epuꞌã ke, tereo ju Betel katy. Haꞌe py eiko, ejapo peteĩ altar Nderuete nderykeꞌy Esaú gui rejava jave ojexa uka vaꞌekue pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jacó ijayvu ngoo pygua kuery haꞌe hexevegua kuery haꞌe javi pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pemombo ke mbaꞌemo raꞌangaa amboae kuery guigua penembyte pereko vaꞌe. Pejekyꞌaꞌo ukapa. Pendeao voi pemboekoviapa.


text:
Nhapuꞌã ke, jajeꞌoi Betel katy. Haꞌe py ma ajapo ꞌrã peteĩ altar Nhanderuete ajexavai rei rã xerepy vaꞌekue pe, aguata aikovya rupi xereve oiko rire — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Jacó po py omboaxapa mbaꞌemo raꞌangaa amboae kuery guigua oguereko vaꞌekue haꞌe javi. Namixã oguereko vaꞌekue voi omboaxapa. Haꞌe ramo Jacó ojatypa yvyra carvalho Siquém katyꞌi hiꞌaĩ vaꞌe guy py. 


text:
Haꞌe gui ma ojeꞌoi. Nhanderuete ojapo haꞌe katy rai-raiꞌi tetã oĩ vaꞌe pygua kuery okyjea oendu aguã rami. Haꞌe ramo avave rei ndojeꞌoiai Jacó raꞌy kuery rakykue.


text:
Haꞌe rami vy Jacó hexeve ikuai vaꞌe haꞌe javive reve ovaẽmba Luz tetã Betel ꞌepy vaꞌe py, Canaã yvy re oĩ vaꞌe py.


text:
Haꞌe py ma Jacó ojapo altar. Haꞌe vaꞌe henda omboery El-Betel, haꞌe py guykeꞌy gui ojava ovy jave Nhanderuete ojexa uka rire. <n>Tery El-Betel ma “Betel py Nhanderuete ojekuaa ague” ꞌea. 


text:
Haꞌe py omano Rebeca mongakuaare Débora. Haꞌe ramo onhono porã Betel guy katy carvalho hiꞌaĩ vaꞌe guy py. Haꞌe vaꞌe yvyra omboery Alom-Bacute. <n>Tery Alom-Bacute ma “Carvalho ojaeꞌopaague” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui Padã-Arã gui Jacó ou ma ramo Nhanderuete teĩgue ju ojexa uka ixupe. Haꞌe rami vy ogueroayvu porã.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Nderery ma Jacó. Aỹ guive ma Jacó veꞌỹ ma, haꞌe rã Israel ꞌrã nderery — heꞌi. Haꞌe rami vy omboery Israel. 


text:
Aipoeꞌive ju: — Xee ma Penderuete ipoꞌakapa vaꞌe aiko. Nderaꞌy reta ke. Ndegui oiko ꞌrã peteĩ regua, haꞌe gui heta regua ju ꞌrã, huvixa kuery voi.


text:
Ndevy ju ameꞌẽ ꞌrã yvy Abraão haꞌe Isaque pe ameꞌẽ vaꞌekue. Haꞌe gui ndee ndereikovei ma rire neramymino kuery pe ju ꞌrã ameꞌẽ — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Jacó reve Nhanderuete ijayvu oinyague py ixupe omopuꞌã peteĩ ita ijytarã rami. Hiꞌáry onhoẽ guive mbaꞌemo, azeite avi.


text:
<n> Benjamim ituiꞌi ramo Raquel omanoague</n> Betel gui ojeꞌoive ju. Efrata py ovaẽ raiꞌia py Raquel oikuavã opiꞌa. Haxy vaipa ete reve oikuavã.


text:
Haꞌe gui omano rã inheꞌẽ ojepeꞌa ovy jave omboery Benoni. Haꞌe rã tuu ma omboery Benjamim. <n>Tery Benoni ma “Xepiꞌa xeraxya guigua” ꞌea. Haꞌe rã Benjamim ma “Xeraꞌy xepo aiporu kuaa regua oĩ vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe vaꞌe yvy re Israel oiko jave py taꞌy Rúben oo vy onheno nguu raꞌyxy jevy Bila reve. Haꞌe ramo Israel oikuaa. Haꞌe javi vy doze ikuai rakaꞌe Jacó raꞌy kuery. 


text:
<n><i> , </i></n> Lia piꞌa kuery ma Jacó raꞌy jypy guare Rúben, haꞌe gui Simeão, Levi, Judá, Issacar haꞌe Zebulom.


text:
Haꞌe gui nguu Isaque-a py ju Jacó ou Manre Quiriate-Arba re oĩ jave py. Haꞌe vaꞌe ma Hebrom, Abraão haꞌe Isaque ikuaiague.


text:
Haꞌe gui Isaque ipytuẽ atã vy omano tujaꞌi vaipa ma vy. Haꞌe ramo heraa guamoĩ kuerya py. Haꞌe ramo taꞌy kuery Esaú haꞌe Jacó ae onhono porã. 


text:
Esaú guaꞌyxyrã ojou Canaã py ikuai vaꞌe rajy kuery regua: heteu regua Elom rajy Ada, heveu regua Zibeão raꞌy Aná rajy Oolibama,


text:
Oolibama oguereko Jeús, Jalão haꞌe Coré. Haꞌe vaꞌe kuery ma Esaú raꞌy kuery Canaã yvy re ituiꞌi vaꞌekue. 


text:
Esaú ogueraapa guaꞌyxy kuery, guaꞌy kuery, guajy kuery, ngoo py oguereko vaꞌe kuery haꞌe javi, guymba kuery, vaka haꞌe mbaꞌemo Canaã yvy re oĩ jave ojou vaꞌekue haꞌe javi. Amboae yvy re ju ogueraapa guyvy Jacó gui ojaꞌo vy,


text:
mbaꞌeta haꞌe kuery oguerekopa vy ndaꞌevei joa py ikuaive aguã. Yvy ikuaia re ma noĩvei hymba kuery omongaru aguã, heta ete ramo.


text:
Esaú raꞌy Elifaz ma guaꞌyxy jevy oguereko, Timna hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Elifaz gui oguereko Amaleque. Haꞌe vaꞌe kuery ma Esaú raꞌyxy Ada remiarirõ.


text:
Haꞌe gui Reuel raꞌy kuery ma Naate, Zerá, Samá haꞌe Mizá. Haꞌe vaꞌe kuery ma Esaú raꞌyxy Basemate remiarirõ.


text:
Haꞌe rã Esaú raꞌyxy jevy Oolibama ma Aná rajy, Zibeão ramymino oiko. Esaú gui oguereko Jeús, Jalão haꞌe Coré. 


text:
Povaꞌe kuery ma Esaú raꞌy kuery huvixa ikuai vaꞌe: Esaú raꞌy jypyꞌigua Elifaz raꞌy kuery ma huvixa Temã, Omar, Zefô, Quenaz,


text:
Coré, Gaetã haꞌe huvixa Amaleque. Haꞌe vaꞌe Elifaz raꞌy kuery huvixa meme ikuai, Edom yvy re oiko vaꞌekue. Ada remiarirõ ikuai.


text:
Haꞌe rã Esaú raꞌy Reuel raꞌy kuery ma huvixa Naate, Zerá, Samá haꞌe Mizá. Haꞌe vaꞌe Reuel raꞌy kuery ma huvixa meme ikuai Edom yvy re. Esaú raꞌyxy Basemate remiarirõ ikuai.


text:
Haꞌe rã Esaú raꞌyxy Oolibama piꞌa kuery ma huvixa Jeús, Jalão haꞌe Coré. Haꞌe vaꞌe huvixa kuery ma Esaú raꞌyxy Oolibama Aná rajy memby ikuai.


text:
<n><i> </i></n> Povaꞌe kuery ma horeu regua Seir raꞌy kuery haꞌe vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe: Lotã, Sobal, Zibeão, Aná,


text:
Disom, Eser haꞌe Disã. Haꞌe vaꞌe kuery ma horeu kuery ruvixa, horeu regua Seir raꞌy meme ikuai Edom yvy re.


text:
Zibeão raꞌy kuery ma Aiá haꞌe Aná. Aná ma tekoa eꞌỹa py yvu haku vaꞌe ojou rakaꞌe, nguu Zibeão rymba kuery mburika re opena oikovya py.


text:
Husão ju omano ramo hekovia oĩ Bedade raꞌy Hadade. Haꞌe vaꞌe ma Moabe yvy re Midiã pygua kuery ojuka vaꞌekue. Tetã opena oikovya ma Avite.


text:
Acbor raꞌy Baal-Hanã omano ramo hekovia oĩ Hadar. Tetã opena oikovya ma Pau. Taꞌyxy ma Meetabel oiko, Matrede rajy, Me-Zaabe ramymino. 


text:
Po rami ma Esaú ramymino huvixa ikuai vaꞌe. Haꞌe kuery rery, hetarã kuery rery haꞌe hekoa rery ma joo ramigua: huvixa Timna, Alva, Jetete,


text:
Magdiel haꞌe Irã. Haꞌe vaꞌe kuery ma Edom pygua ruvixa ikuai. Haꞌe kuery rery ma ijyvy hekoa rery joo ramigua ae. Haꞌe vaꞌe kuery ma Edom kuery ru Esaú ramymino ikuai. 


text:
<n> Tykeꞌy kuery guyvy José ovendeague</n> Jacó ma yvy tuu oguata oikovyague rupi ae ju oiko, Canaã yvy re. 


text:
Po rami ma Jacó kuery rekokue. Taꞌy José dezessete maꞌetỹ oguereko jave vexaꞌi re opena oikovy guykeꞌy kuery reve. Kunumi teri jave tuu rembiguai piꞌa kuery reve oiko, Bila haꞌe Zilpa piꞌa kuery reve. Haꞌe kuery reko omombeꞌu riae nguu pe.


text:
Tuu Israel ma guaꞌy kuery haꞌe javi gui oayvuve José, tujaꞌi ma vy taꞌy rire. Haꞌe rami vy ikamixa pukurã ojapo, ijyva puku vaꞌe.


text:
Haꞌe gui tykeꞌy kuery ma haꞌe kuery gui tuu José oayvuvea oexa vy ndaꞌijaꞌevei hexe. Hexeve ijayvu porã aguã voi ndaꞌevevei. 


text:
Mbaꞌety py merami nhandekuai mbaꞌemo aju jokuaa rupi. Haꞌe vaꞌe mbyte py xee ajokua vaꞌekue opuꞌã hoꞌamy. Haꞌe rã peẽ pejokua vaꞌekue ma ombojere vy xembaꞌe renonde re ojeroꞌa okuapy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo tykeꞌy kuery aipoeꞌi: — Haꞌe rami vy ndee ri tyꞌy oreruvixarã reiko? Ndee ri tyꞌy orere ndepoꞌaka ta? — heꞌi okuapy. Haꞌe rami ipoxypave okuapy oexa raꞌu vaꞌekue omombeꞌu ramo, ijayvua ojou vai vy. 


text:
Haꞌe gui amboae ju José oexa raꞌu. Guykeꞌy kuery pe omombeꞌu vy aipoeꞌi: — Aexa raꞌu avi peteĩ mbaꞌe. Haꞌe vy aexa kuaray, jaxy haꞌe jaxy-tata onze ikuai vaꞌe. Haꞌe kuery xerenonde re merami ikuai vy ngova yvy re omovaẽmba okuapy — heꞌi. 


text:
Nguu haꞌe guykeꞌy kuery pe omombeꞌu ramo tuu ixupe ijayvu ete. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌerã tu haꞌe nunga rexa raꞌu? Haꞌe rami vy ore kuery — xee, ndexy, nderykeꞌy kuery — yvy re orerova romovaẽmba ꞌrã ri tyꞌy nerenonde re roĩ vy? — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Israel aipoeꞌi José pe: — Xerymba kuery re nderykeꞌy kuery opena okuapy Siquém py. Romondouka ꞌrã haꞌe kuerya py. José ombovai: — Apy ma aĩ. 


text:
Israel aipoeꞌi: — Tereo aỹ. Exa marã rami pa nderykeꞌy kuery ikuaia, haꞌe xerymba kuery mbaꞌexa pa ikuaia guive exa pota. Haꞌe gui eju xevy remombeꞌu aguã — heꞌi. Haꞌe rami vy Hebrom yvyꞌã guy gui omondouka Siquém katy. 


text:
Haꞌe rã ava vaꞌe aipoeꞌi: — Apy gui ojeꞌoipa ju ma. Mbaꞌeta aendu aipoeꞌi rã: “Jajeꞌoi apy gui Dotã katy ju” heꞌi okuapy ramo. — Haꞌe ramo José oo guykeꞌy kuery rakykue. Haꞌe vy Dotã py ojou. 


text:
Peju ke aỹ, jajuka. Nhamombo yvykua py, haꞌe nhamombeꞌu ꞌrã vixo kaꞌaguy regua hoꞌuague rami. Haꞌe rami vy jaexa ꞌrã mbaꞌe pa oexa raꞌuague gui oiko raꞌea — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã tykeꞌy Rúben oendu vy ogueraa jepe haꞌe kuery po gui. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndaꞌevei jajuka aguã.


text:
Ndaꞌevei nhamoẽ aguã huguy. Yvykua tekoa eꞌỹa py oĩ vaꞌe py pemombo teĩ hexe pemoĩ eme pendepo — heꞌi. Haꞌe rami ijayvu haꞌe kuery po gui ogueraa jepexe vy tuua py ju omondouka aguã. 


text:
Haꞌe gui José guykeꞌy kuerya py ovaẽ ramove ojopy, omboi ikamixa puku ijyva puku vaꞌe onhemonde oikovya.


text:
Haꞌe gui oguapy okuapy okaru aguã. Omaꞌẽ vy oexa Ismael regua kuery Gileade gui ou okuapy vaꞌe. Guymba camelo áry ogueru heakuã porã vaꞌe, bálsamo haꞌe mirra. Egito yvy katy ogueraa henoiny. 


text:
Haꞌe gui Judá aipoeꞌi guyvy kuery pe: — Mbaꞌe tu jajou ꞌrã nhanderyvy jajukaague re, haꞌe huguy nhamoẽague nhanhomia re?


text:
Peju, nhavende Ismael regua kuery pe, hexe nhandepo nhamoĩ eꞌỹ aguã, mbaꞌeta nhanderyvy nhanderoꞌo ae oiko — heꞌi. Haꞌe ramo tyvy kuery ojou porã. 


text:
Mbaꞌemo vendea Midiã pygua kuery oaxa ojeꞌoivy ramo José rykeꞌy kuery ojopy vy oguenoẽ yvykua gui. Ismael regua kuery pe ovende vinte hatãꞌi vaꞌe prata guigua re. Haꞌe rã haꞌe kuery ma Egito yvy katy ogueraa José. 


text:
Haꞌe gui Rúben yvykua py omaꞌẽ aguã ou ju ramo José noĩvei ma haꞌe py. Haꞌe ramo oao omondoro. <n>Haꞌe kuery omondoro ꞌrã oao ndovyꞌaia oexa uka vy. 


text:
Oo ju guykeꞌy kuerya py. Aipoeꞌi: — Kunumi vaꞌe noĩvei pe py. Haꞌe rami rire xee marã katy ꞌrã tu aa? — heꞌi. 


text:
Haꞌe vy kamixa puku ijyva puku vaꞌe omondouka, nguua py ogueraa uka. Haꞌe vy aipoeꞌi uka okuapy: — Kovaꞌe rojou. Exa pota nderaꞌy mbaꞌe pa tyrã pa haꞌeꞌỹa — heꞌi uka. 


text:
Haꞌe gui tuu kamixa puku oexa kuaa vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy mbaꞌe rima. Vixo kaꞌaguy regua rima hoꞌu raꞌe. Anhetẽ José omondoropa ꞌrã raꞌe — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Jacó oao omondoropa vy ajukue voxa guigua py ju onhemonde. Mbovy ára re rei eꞌỹ ipyꞌa vai oikovy guaꞌy re.


text:
Haꞌe ramo taꞌy haꞌe tajy kuery haꞌe javive joguerupa ombopyꞌa porã aguã. Haꞌe rã haꞌe ma nonhembopyꞌa porã ukai. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ajaeꞌo reve ꞌrã xenheꞌẽ oo xeraꞌy oĩa py — heꞌi. Haꞌe rami vy tuu ojaeꞌo vaipa. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave Midiã regua kuery ma Egito yvy py ju ovende José, Faraó rembiguai xondaro ruvixa Potifar hery vaꞌe pe. 


text:
<n> Judá haꞌe taꞌy raꞌyxykue Tamar rekokue oĩa</n> Haꞌe vaꞌe jave py Judá guyvy kuerya gui ojepeꞌa vy oiko peteĩ Adulão pygua, Hira hery vaꞌe ro py.


text:
Peteĩgue ju oguereko ramo amboae avaꞌi ituiꞌi. Haꞌe vaꞌe rery ma Selá. Quezibe tekoa py oikoa py oikuavãꞌi. 


text:
Haꞌe rã Judá raꞌy tujave vaꞌe ma teko vai rupi anho oiko Nhanderuete renonde. Haꞌe ramo Senhor oipeꞌa hekove. 


text:
Haꞌe ramo guaꞌy Onã pe ju Judá aipoeꞌi: — Ereko nderykeꞌy raꞌyxykue. Nhanderekorã vaꞌekue rami vy ereko, nderykeꞌy raꞌyrã rami pereko aguã — heꞌi. <n>Haꞌe kuery reko rami vy amongue taꞌy eꞌỹ re omano ramo tyvy ju oiko ꞌrã imeveꞌỹ vaꞌe re omenda aguã rami, tyvy raꞌy oiko aguã omano vaꞌekue raꞌy rami . Haꞌe nunga re saduceu kuery oporandu okuapy Jesus pe 


text:
Haꞌe rami teĩ Onã oikuaa taꞌy oiko vaꞌerã vaꞌe taꞌy ae eꞌỹ oiko ꞌrãa. Haꞌe rami vy guykeꞌy raꞌyxykue reve onheno nhavõ ojapo yvy py hoꞌapa aguã rami, tykeꞌy raꞌyrã rami oiko eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe ramo Judá aipoeꞌi guaꞌy raꞌyxykue Tamar pe: — Eiko imeveꞌỹ vaꞌe ranhe nderu ro py, xeraꞌy Selá tuja peve — heꞌi. Mbaꞌeta ojeupe aipoeꞌi: “Kovaꞌe xeraꞌy voi guykeꞌy kuery rami omano eꞌỹ aguã”, heꞌi vy. Haꞌe ramo Tamar oo vy nguu ro py ju oiko. 


text:
Yma ma rire Judá raꞌyxy Sua rajy vaꞌe omano. Haꞌe vaꞌe gui Judá ipyꞌa porã ju vy oo guymba kuery vexaꞌi rague ojaya aguã Timna py, oirũ Hira Adulão pygua reve. 


text:
Haꞌe ramo oao imeveꞌỹ vaꞌe regua onhemondea omboekovia, ngova guive omoꞌã ojexa kuaa uka eꞌỹ aguã. Oguapy oiny Enaim rokẽ rexei Timna katy tape oo vaꞌe py, mbaꞌeta oikuaa Selá tuja ma vaꞌeri taꞌyxyrã nomeꞌẽi teria. 


text:
Haꞌe rami vy hexe onhemboja ovy vy aipoeꞌi: — Eju, jaa nhanheno — heꞌi, guaꞌy raꞌyxykue oexa kuaa eꞌỹ vy. Kunha vaꞌe oporandu: — Mbaꞌe tu haꞌvy remeꞌẽ ta nhanheno aguã re? 


text:
Haꞌe ombovai: — Ndea py aru ruka ꞌrã peteĩ kavara xerymba kuery ikuaia gui — heꞌi. Haꞌe rã kunha vaꞌe aipoeꞌi: — Kavara reru ruka eꞌỹa ja eja ranhe xevy mbaꞌemo areko vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Judá oporandu: — Mbaꞌe nunga haꞌvy reipota aeja? Kunha vaꞌe ombovai: — Nembaꞌe carimbo ixã reve, haꞌe ndepopoka ndepo py rereko vaꞌe — heꞌi. Omeꞌẽmba vy onheno kunha vaꞌe reve. Haꞌe gui kunha vaꞌe oguerekoꞌi taꞌy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire oĩague py Judá ogueraa uka kavara oirũ Adulão pygua pe, kunha vaꞌe gui ogueru ju aguã ipo py oeja vaꞌekue. Oo teĩ ndojoui kunha vaꞌe.


text:
Haꞌe vy oporandu haꞌe pygua avakue pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mamo tu oĩ kunha itavy rei vaꞌe Enaim rexeiꞌi tape oo vaꞌe py oĩ vaꞌekue? Haꞌe kuery ombovai: — Apy tu ndoikoi ri jepi itavy rei vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Judá oĩa py ju irũ ojevy vy aipoeꞌi: — Xee ndajoui kunha vaꞌe. Haꞌe rami avi avakue haꞌe pygua “Apy tu ndoikoi ri jepi itavy rei vaꞌe”, heꞌi okuapy xevy. 


text:
Judá ombovai: — Tove ipo py ae topyta aeja vaꞌekue, nhandejojaia rei eꞌỹ aguã. Ixupe guarã kavara araa uka teĩ nderejoui — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapy jaxy raiꞌi jave Judá pe aipoꞌea: — Nderaꞌy raꞌyxykue Tamar tu itavy rei raꞌe, oguereko ma kyrĩ vaꞌe — ꞌea. Haꞌe ramo Judá aipoeꞌi: — Penoẽ na oka py peapypa aguã. 


text:
Oguenoẽ heruvy ramo aipoeꞌi uka ome rukue pe: — Kovaꞌe ja gui ae areko kyrĩ vaꞌe. Peikuaa pota ke mavaꞌe mbaꞌe pa kovaꞌe carimbo ixã revegua haꞌe kovaꞌe popoka — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Judá oexa kuaa vy aipoeꞌi: — Haꞌe ma xegui heko porãve vaꞌe oiko, imerã xeraꞌy Selá nameꞌẽi rire — heꞌi. Haꞌe vaꞌe rire nonhenovei hexeve. 


text:
Ituiꞌi jave peteĩ omoĩ opo oka katy. Ixy re opena vaꞌe ojopy vy ipo rupi ojokua nhimbo pytã vaꞌe py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ma haꞌe ranhe omoẽ opo.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe opo omoinge ju ramo amboae ju itui. Haꞌe rã aipoeꞌi: — Mbaꞌexa tu remopaꞌũ rejuvy? — heꞌi vy omboery Perez. <n>Tery Perez ma “Omopaꞌũ vaꞌe” ꞌea. 


text:
<n> Potifar ro py José oikoague</n> Haꞌe gui Ismael regua kuery Egito katy José ogueraa okuapy rire haꞌe kuery gui Faraó rembiguai xondaro ruvixa Potifar hery vaꞌe ju ojogua.


text:
Haꞌe rami vy ojou porã José. Omoĩ ngoo py ikuai vaꞌe haꞌe javi re opena aguã. Opa mbaꞌe oguereko vaꞌe omboaxapa ipo py.


text:
Ngoo haꞌe opa mbaꞌe oguereko vaꞌe re opena ukaa ára guive José re vy Senhor omoingo porã Egito pygua ro. Opa mbaꞌe oguereko vaꞌe, hoo pygua, mbaꞌety rupi voi Senhor omoingo porã.


text:
Haꞌe ramo Potifar opa mbaꞌe José po py omboaxapa, mbaꞌemo re opena vaꞌerã omoĩ vy mbaꞌeve re ndoikuaa potavei mbojape hoꞌu vaꞌerã eꞌỹ vy. José ma imbaraete, iporã guive. 


text:
Haꞌe ramo ndoipotai vy aipoeꞌi opatõ raꞌyxy pe: — Xepatõ ma ndoikuaa potai mbaꞌemo hoo py oĩ vaꞌe re, xepo py omboaxapa oguereko vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe voi xegui ndayvatevei kovaꞌe oo py. Mbaꞌeve nomboaxa eꞌỹi apena aguã, ndere eꞌỹ vy, taꞌyxy ae reiko ramo. Mbaꞌe re tu haꞌe rami ete teko vai ajapo ta, Nhanderuete pe ajejavy vy? — heꞌi.


text:
Koꞌẽ nhavõ kunha vaꞌe ijayvu oikovy José pe. Haꞌe rã ndojapyxakai hexeve onheno aguã, neĩ hexeve oĩ aguã ndojou porãi guive. 


text:
Haꞌe gui peteĩ ára oo py José ou mbaꞌemo re oikuaa pota aguã. Tembiguai oo pygua kuery neĩ peteĩve noĩ.


text:
Haꞌe ramo kunha vaꞌe ijao re ojopy vy aipoeꞌi: — Enheno xereve — heꞌi ju. Haꞌe ramo kunha vaꞌe po py oao oeja ovy, onha ovy oka katy. 


text:
oenoĩ tembiguai avakue oo pygua kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Pexa ma, kovaꞌe hebreu xeme ogueru vaꞌekue nhanembojaru rei aguã ou. Xea py ou kuri xereve onhenoxe vy. Haꞌe rã xee ajapukai ratã.


text:
Haꞌe gui ome pe ju omombeꞌu jypy omombeꞌuague rami ae. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xea py ou kuri hebreu nerembiguairã reru vaꞌekue, xembojaruxe vy.


text:
Haꞌe vy ojopy José. Omboꞌa uka nhuã huvixa omboꞌa uka vaꞌekue ikuaia py. Haꞌe rami rã José nhuã py oĩ. 


text:
Haꞌe rami teĩ José reve Senhor oiko vy opena porã hexe. Ojapo nhuã re opena vaꞌe ojou porã aguã rami.


text:
Haꞌe ramo José pe ju opena uka nhuã py ikuai vaꞌe haꞌe javive re. Mbaꞌemo ojapoa vaꞌe haꞌe javi re opena haꞌe py.


text:
Nhuã re opena vaꞌe mbaꞌeve ndojapoi, José pe anho mbaꞌemo ojapo uka vy. Hexeve Senhor oiko, haꞌe mbaꞌemo ojapoa haꞌe javi py Senhor omoingo porã. 


text:
<n> José nhuã py oĩ jave mokoĩ oexa raꞌu vaꞌekue omombeꞌuague</n> Haꞌe vaꞌe rire Egito pygua huvixa rembiguai kuery, ixupegua karo re opena vaꞌety haꞌe mbojape apoa, mokoĩve ojejavy opatõ pe.


text:
Haꞌe ramo guembiguai mokoĩve pe Faraó ivai, karo re opena vaꞌe ruvixa pe, mbojape apoa ruvixa pe guive.


text:
Peteĩ pyavyve haꞌe kuery mokoĩve oexa raꞌu, karo re opena vaꞌekue haꞌe mbojape apoare Egito pygua huvixa rembiguai nhuã py ikuai vaꞌe. Haꞌe rami vy peteĩ-teĩ oikuaaxe oexa raꞌuague mbaꞌerã paa. 


text:
Haꞌe ramo oporandu Faraó rembiguai hexeve nhuã py ikuai vaꞌe pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu aỹ pendeporiau rei pekuapy? 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Roexa raꞌu kuri peteĩ mbaꞌe, haꞌe avave rei jipoi mbaꞌerã paa kuaa ukaarã — heꞌi. Haꞌe ramo José aipoeꞌi: — Nhanderuete eꞌỹ ri tyꞌy haꞌe nunga kuaa ukaarã oiko? Pemombeꞌu haꞌvy xevy pexa raꞌu vaꞌekue. 


text:
<n> Karo re opena vaꞌe oexa raꞌu vaꞌekue omombeꞌuague</n> Haꞌe ramo karo re opena vaꞌekue José pe omombeꞌu oexa raꞌu vaꞌekue. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xee aexa raꞌu rã peteĩ uva rembypy hiꞌaĩ xerenonde.


text:
Faraó pegua karo xepo py merami areko. Uvaꞌa ajopy vy aumbiri merami karo py. Haꞌe vy Faraó po py merami amoĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapy araa py ma Faraó nemoĩ ju ꞌrã reikoaty rami reiko aguã, nerembiaporã vaꞌekue rejapo ju ꞌrã ipo py karo remoĩ aguã, yma ixupegua karo re repenaaty rami ae ju.


text:
Haꞌe rami avi reiko porã ma vy nemaꞌenduꞌa ke xere. Ajerure xepytyvõ aguã, Faraó oendua py ke nemaꞌenduꞌa xere, kovaꞌe oo gui aẽ aguã,


text:
mbaꞌeta xee ma anhetẽ xererua rive vaꞌekue hebreu kuery yvy gui. Haꞌe gui apy voi mbaꞌeve ndajapoi nhuã py xembotya aguã — heꞌi. 


text:
<n> Mbojape apoa oexa raꞌu vaꞌekue omombeꞌuague</n> Haꞌe gui mbojape apoa ruvixa ju José mbaꞌemo omombeꞌu porãa oexa vy aipoeꞌi ixupe: — Xee voi aexa raꞌu kuri. Haꞌe gui mboapy ajakaꞌi mbojape oĩa xeakã áry merami araa henoiny.


text:
Ajakaꞌi hiꞌáryve oĩ vaꞌe py ma opa marãgua Faraó hoꞌuxe vai vaꞌe oĩ mbojape apoa rembiapo. Haꞌe rã guyra ma hoꞌu okuapy xeakã áry ajakaꞌi araa vaꞌe gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapy araa py ma Faraó oipeꞌa uka ꞌrã neakã, haꞌe ndereupi ꞌrã yvyra re. Haꞌe rã guyra hoꞌu ꞌrã nderoꞌokue — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapy araa py ma ovaẽ Faraó ituiague ára. Haꞌe vaꞌe ára py ngaru ojapo guembiguai kuery haꞌe javi pe. Haꞌe kuery oexaa py omoĩ ju karo re opena vaꞌe ruvixa, haꞌe rã mbojape apoa ruvixa re ma ijayvu omano aguã re.


text:
<n> Faraó oexa raꞌu vaꞌekue ju José omombeꞌuague</n> Mokoĩ maꞌetỹa py Faraó ju oexa raꞌu. Nilo yakã yvýry merami opuꞌã hoꞌamy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire sete vaka ivaikue, inhangaikue vaꞌe ju yy gui oẽ ouvy ikyrakue rakykue. Oẽ ypy vaꞌekue reve opyta okuapy yy rembe re.


text:
Haꞌe gui vaka ivaikue rei, inhangaikue vaꞌe omokõmba merami vaka ikyrave vaꞌe. Haꞌe ramove Faraó omyĩ. 


text:
Haꞌe gui sete hary ivaikueꞌi vaꞌe omokõmba hary porãgue oĩ vaꞌekue. Haꞌe gui Faraó omyĩ. Haꞌe nunga oexa raꞌu. 


text:
Koꞌẽ ajeꞌive haꞌe nunga re anho Faraó ipyꞌa oiny vy oenoĩ ukapa imbaꞌekuaa vaꞌe haꞌe guembiguai hiꞌarandu vaꞌe Egito py ikuai vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe kuery pe omombeꞌupa oexa raꞌu vaꞌekue. Haꞌe rami teĩ peteĩve jipoi ixupe mbaꞌerã paa omombeꞌu kuaa vaꞌerã. 


text:
Nerembiguai kuery pe ndevai vaipa vy xemboty uka karamboae nhuã py xondaro ruvixa ro py, mbojape apoa ruvixa reve.


text:
Ore roĩa py oiko avi peteĩ kunumi hebreu vaꞌe xondaro ruvixa rembiguai oiko vaꞌekue. Ore roexa raꞌu vaꞌekue romombeꞌu ramo oikuaa uka mbaꞌerã pa roexa raꞌuague. Peteĩ-teĩ pe roexa raꞌu vaꞌekue haꞌevea rami omombeꞌu orevy.


text:
Haꞌe gui roexa raꞌu vaꞌekue omombeꞌuague rami meme oiko. Xee ma aikoaty rami ju xemoĩ. Haꞌe rã amboae ma rejyryvipy uka — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Faraó ma José oenoĩ uka ramo nhuã gui oguenoẽa pojava. Haꞌe ramo guendyva ojapo, haꞌe oao omboekovia ma vy oo Faraó pe ojexa uka aguã. 


text:
Ixupe Faraó aipoeꞌi: — Xee aexa raꞌu vaꞌekue avave rei ndoikuaai mbaꞌerã pa aexa raꞌua. Haꞌe rã ndevy ma aipoꞌea reikuaa vaꞌea oexa raꞌu pyre mbaꞌerã paa. 


text:
José ombovai vy aipoeꞌi: — Xee eꞌỹ rima aikuaa, Nhanderuete ae ꞌrã oikuaa uka ndee Faraó pe opena porã vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe rire vaka kuery mboae ju oẽ ouvy ikangykue, ivaikue haꞌe inhangaikue. Haꞌe ramigua xee aexa vaꞌeꞌỹ teri Egito yvy haꞌe javi re.


text:
Omokõmba rire teĩ aexa rã nhomokõ vaꞌekue rami eꞌỹ, ivaikue rei ae okuapy jypy guare rami ae. Haꞌe gui amyĩ.


text:
Haꞌe gui sete hary vaikueꞌi vaꞌe omokõmba sete hary porãgue ikuai vaꞌekue. Haꞌe nunga imbaꞌekuaa vaꞌe kuery pe amombeꞌu rã neĩ peteĩve nomombeꞌu kuaai mbaꞌerã paa — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo José ombovai: — Ndee Faraó, peteĩ rami guarã ae rexa raꞌu raꞌe. Nhanderuete mbaꞌemo omoingo vaꞌerã rima oikuaa uka ndevy.


text:
Sete vaka iporã vaꞌe rexa vaꞌe ma sete maꞌetỹ. Haꞌe sete hary iporã vaꞌe voi sete maꞌetỹ. Rexa raꞌu vaꞌekue ma peteĩꞌi rami guarã.


text:
Sete vaka ivaikue rei, inhangaikue vaꞌe takykue oẽ vaꞌe ma sete maꞌetỹ avi, haꞌe sete hary ivaikue rei vaꞌe yvytu haku vaꞌe omombirupa vaꞌekue ma sete maꞌetỹ re karuai oiko vaꞌerã.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma sete maꞌetỹ re ju ꞌrã oiko karuai. Haꞌe vaꞌe gui opa mbaꞌe oiko porãague re naꞌimaꞌenduꞌaavei ꞌrã Egito yvy re, mbaꞌeta karuai omomba ꞌrã yvy haꞌe javi.


text:
Yvy re oiko porãague re ma naꞌimaꞌenduꞌaavei ꞌrã karuai haꞌe vaꞌe rire oiko ramo. Haꞌe nunga ndaꞌevei ete ꞌrã.


text:
Aỹ ma Faraó, rejou ꞌrãgue peteĩ ava oiko kuaa vaꞌe, hiꞌarandu vaꞌe Egito yvy re opena aguã remoĩ vaꞌerã.


text:
Faraó, ejapo ke po rami. Emoĩ yvy re opena vaꞌerã kuery, Egito yvy rupi sete maꞌetỹ re peteĩ nhiruĩ henda py ijaju vaꞌe oiko nhavõ gui peteĩ-teĩ ojopy vaꞌerã.


text:
Opena vaꞌe kuery tomonoꞌõ mbaꞌemoꞌa, maꞌetỹa oiko porã vaꞌe ára. Tomboaty reta mbaꞌemo raꞌyĩ Faraó po py tetã pygua kuery peguarã. Tomoĩ porãmba.


text:
Haꞌe rami vy ꞌrãe pereko tembiꞌu karuai sete maꞌetỹ re Egito yvy re oiko jave guarã, karuai gui yvy re ikuai vaꞌe opa eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
<n> Egito yvy re José opena oikovyague</n> Haꞌe vaꞌe ayvu Faraó ojou porã. Hembiguai kuery voi ojou porã.


text:
Haꞌe rami vy Faraó aipoeꞌi guembiguai kuery pe: — Jajou ꞌrã ri ndaꞌu ava kovaꞌe rami hexe Nhanderuete Nheꞌẽ oĩ vaꞌe? — heꞌi. 


text:
Haꞌe rire José pe ju Faraó aipoeꞌi: — Haꞌe gui haꞌe nunga haꞌe javi Nhanderuete oikuaa ukapa ndevy. Avave rei ndoikoi ndee ramigua oiko kuaa haꞌe hiꞌarandu vaꞌe.


text:
Haꞌe rami rã ndee ae ꞌrã reĩ xero re opena vaꞌe. Ndee meme ꞌrã ndepoꞌaka xevygua kuery re. Xee anho ꞌrã ndegui yvateve vaꞌe aiko — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy Faraó okuã regua hery oĩa vaꞌe omboi vy José kuã re ju omoĩ. Ao ajukue iporãve vaꞌe guigua py omonhemonde vy mboꞌy ouro guigua omoĩ ijajuꞌy re.


text:
Karóxa mokoĩa vaꞌe py oĩ aguã rami ojapo, haꞌe henonde “Penenapyꞌã re ke peĩ” heꞌi uka heravy. Haꞌe rami py ombopoꞌaka Egito yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi re. 


text:
Faraó aipoeꞌive ju José pe: — Xee ma Faraó. Haꞌe rami avi ndeayvu eꞌỹ re avave rei ndoupi ꞌrã opo neĩ opy Egito yvy haꞌe javi re — heꞌi.


text:
Faraó omboery José Zafenate-Panéia. Taꞌyxyrã omeꞌẽ Asenate, Om pegua sacerdote Potífera hery vaꞌe rajy. Haꞌe vaꞌe rire José oguata oikovy Egito yvy haꞌe javi rupi. 


text:
José trinta maꞌetỹ oguereko Egito pygua huvixa Faraó renonde ojexa uka jave. Haꞌe vaꞌe gui Egito yvy jave re oguataa rupi oiko.


text:
Haꞌe vaꞌe sete maꞌetỹ re José omonoꞌõ ukapa tembiꞌurã Egito yvy re oiko vaꞌe. Omoĩ porã tetã ikuai vaꞌe py. Peteĩ-teĩ tetã pyve omoĩ porã haꞌe vaꞌe katyꞌi rupi tembiꞌurã oiko vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy José omonoꞌõ reta mbaꞌemo raꞌyĩ, ita kuꞌi yeꞌẽ rembe rupi ikuai vaꞌe hetaa rami. Ndoipapa kuaavei ma, heta vaipa ete rã. 


text:
Haꞌe gui karuai oiko eꞌỹ mbove oiko mokoĩ kyrĩ vaꞌe José raꞌy, Om pegua sacerdote Potífera rajy Asenate piꞌa.


text:
Tujave vaꞌe ma José omboery Manassés, mbaꞌeta “Nhanderuete xemboexarai ambaꞌeapo atãague, haꞌe xeru ro py aiko jave guare haꞌe javi re”, heꞌi vy. <n>Tery Manassés ma “Nhomboexaraia” ꞌea. 


text:
Haꞌe rã guaꞌy mboae ma omboery Efraim, “Yvy ajexavai aikovyague py teĩ Nhanderuete xeapo xeraꞌy reta aguã rami”, heꞌi vy. <n>Tery Efraim ma “Taꞌy reta vaꞌe” ꞌea. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire oiko sete maꞌetỹ re karuai, José aipoeꞌiague rami vy. Yvy jave re ete oiko karuai. Haꞌe rã Egito yvy haꞌe javi re ma oĩ tembiꞌu.


text:
Egito yvy jave re karuai oiko ramo Egito pygua kuery Faraó pe ojapukai tembiꞌu re. Haꞌe ramo ojeupegua kuery pe Faraó — Tapeo José-a py. Haꞌe ojapo uka vaꞌe tema pejapo — heꞌi. 


text:
Yvy jave re karuai oiko ramo José oipeꞌa uka tembiꞌu omoĩ porãaty haꞌe javi Egito pygua kuery pe ovende aguã, Egito re voi karuai oiko ramo.


text:
<n> Egito py José rykeꞌy kuery ju ou okuapyague</n> Egito yvy re tembiꞌu oĩa Jacó oikuaa vy aipoeꞌi guaꞌy kuery pe: — Mbaꞌe re tu joe-joe rive ri pemaꞌẽ pekuapy?


text:
Xee aendu “Egito yvy re mbaꞌemo raꞌyĩ oĩ” ꞌea rã. Tapeo haꞌvy haꞌe gui pejogua jaikove aguã, nhamanomba eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã José ryvy Benjamim ma Jacó nomondoukai tykeꞌy kuery reve, ojeupe “Xapyꞌa rei mbaꞌemo oiko gui”, heꞌi vy.


text:
Haꞌe rami vy amboae regua kuery reve Israel raꞌy kuery ojeꞌoi mbaꞌemo ojogua vy, Canaã yvy re voi karuai oiko ramo. 


text:
José ma Egito yvy re opena vaꞌe oĩ. Haꞌe ae yvy jave gui ou vaꞌe pe mbaꞌemo ovende oiny. Haꞌe rami rã tykeꞌy kuery ou vy guenapyꞌã re oĩ henonde, yvy re ngova omovaẽmba reve.


text:
José ma guykeꞌy kuery oexa kuaa. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery pe ndojekuaa ukai. Haꞌe kuery pe ijayvu atã guive. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Magui tu peju? Haꞌe kuery ombovai: — Canaã yvy gui roju tembiꞌu rojogua aguã — heꞌi okuapy.


text:
José imaꞌenduꞌa haꞌe kuery rekorã oexa raꞌu vaꞌekue re. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Peẽ kuery ma nhemi rupi oikuaa pota vaꞌe pendekuai. Oreyvy re peju mamo pa roarõ eꞌỹa peikuaaxe vy rive. 


text:
Ore kuery haꞌe javive peteĩꞌi ava raꞌy orekuai. Heko porã vaꞌe guive orekuai, mbaꞌemo re oikuaa pota vaꞌe eꞌỹ — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Ore kuery nerembiguai orekuai vaꞌe ma doze joegua orekuai, peteĩ ava Canaã yvy re oiko vaꞌe raꞌy kuery. Kyrĩve vaꞌe ma oreru ro py opyta. Haꞌe rã amboae ma ndoikovei ma — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe gui José aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Xee pẽvy aipoaꞌeague rami ae oreyvy re peikuaa pota vaꞌe ete pendekuai.


text:
Haꞌe rami vy ꞌrãe aikuaa. Anhetẽ ete Faraó rekove rupi aura vy aipoaꞌe: Apy gui ndapeoi ꞌrã penderyvy kyrĩve vaꞌe ou eꞌỹa ja.


text:
Peẽ kuery regua peteĩ xee amondouka ꞌrã penderyvy reruarã. Haꞌe rã peẽ kuery ma romboty ꞌrã aikuaa aguã anhetẽ pa pendeayvua. Haꞌe rami eꞌỹ rã Faraó rekove rupi aura vy aipoaꞌe: Oreyvy re peikuaa pota vy ae peju — heꞌi.


text:
Mboapy araa py José aipoeꞌi: — Po rami pejapo vy ꞌrãe peikove, mbaꞌeta xee voi Nhanderuete renonde ajererokyjea rupi aiko vaꞌe.


text:
Peẽ kuery heko porãꞌi vaꞌe ri pendekuai vy peẽ kuery vaꞌe regua peteĩꞌi pepyta ꞌrã apy nhuã py. Haꞌe rã amboae kuery ma tapeo mbaꞌemo raꞌyĩ peraa pendo pygua kuery hoꞌu vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui penderyvy kyrĩve vaꞌe taꞌvy peru xea py. Haꞌe ramo ꞌrãe aikuaa porã pendeayvu anhetẽa. Haꞌe rami eꞌỹ vy pemanomba ꞌrã — heꞌi. Haꞌe rami rã haꞌe kuery oiko katu haꞌe rami ojapo aguã.


text:
Joupe-upe aipoeꞌi: — Aỹ ma japaga ꞌrã nhanderyvy re jajapo vaiague re. Anhetẽ ojexavai reve nhandevy ojapukai ramo nanhamboaxyi karamboae. Haꞌe nungakue re ae jaiko axy aỹ — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Rúben ombovai: — Xee aipo ndaꞌei ri tyꞌy rakaꞌe: “Ndaꞌevei kunumi vaꞌe re jajapo vai aguã” ndaꞌei? Teĩ peẽ kuery naxenheꞌẽ rendui. Aỹ haꞌe nungakue re japagapa jakuapy huguy nhamoẽ uka rire — heꞌi.


text:
Haꞌe kuery haꞌe rami ijayvu vy ndoikuaai José oendu kuaa, mbaꞌeta haꞌe kuery reve ijayvu mbaꞌe heꞌia paa omombeꞌu vaꞌe rupi. 


text:
Haꞌe kuerya gui José ojepeꞌa ranhe. Haꞌe vy ojaeꞌo. Haꞌe gui ou ju vy haꞌe kuery reve ijayvu. Guykeꞌy Simeão haꞌe kuery mbyte gui oipeꞌa vy ojokua uka haꞌe kuery oexaa py. 


text:
<n> Egito gui José rykeꞌy kuery ojevyague</n> Haꞌe kuery voxa mbaꞌemo raꞌyĩ José omonyẽ uka vy peteĩ-teĩ voxa py omoĩ uka ju iperáta, tembiꞌu tape rupi hoꞌu vaꞌerã guive. Haꞌe ramo ijayvuague rami ojapoa.


text:
Oke aguã py opytaa py peteĩ ovoxa oipeꞌa mburikaꞌi hoꞌu vaꞌerã oguenoẽ aguã. Haꞌe vy operáta ojou ju voxa py oĩ ramo.


text:
Haꞌe vy guyvy kuery pe aipoeꞌi: — Kore omeꞌẽa ju rima xeperáta. Haꞌekue eteꞌi nda oĩ xevoxa py — heꞌi. Haꞌe rami vy onhemondyi okuapy okyje vy. Joe-joe omaꞌẽ reve joupe-upe aipoeꞌi: — Mbaꞌe re ndaꞌu haꞌe rami ete ri Nhanderuete ojapo nhandere? — heꞌi okuapy. 


text:
— Ava haꞌe vaꞌe yvy pygua ruvixa oĩ vaꞌe orevy ijayvu atã, ijyvy re oikuaa pota vaꞌe rami orerereko.


text:
Doze joegua orekuai, peteĩꞌi oiko oreru. Peteĩ oreryvy ma jipovei, haꞌe rã kyrĩve vaꞌe ma oreru ro py oĩ Canaã yvy re”, ore.


text:
Haꞌe gui ava yvy regua ruvixa aipoeꞌi orevy: “Po rami ꞌrã aikuaa peẽ kuery heko porã vaꞌe pa peikoa. Apy peja ꞌrã peteĩ penderegua vaꞌe. Haꞌe rã amboae kuery ma pendo pygua kuery rembiꞌurã peraa vy tapeo.


text:
Haꞌe gui xea py ju peru penderyvy kyrĩve vaꞌe. Haꞌe ramo ꞌrã aikuaa avakue heko porã vaꞌea, oikuaa pota vaꞌeꞌỹ peikoa. Haꞌe gui ma pendepo py ju amboaxa ꞌrã penderyvy, haꞌe kovaꞌe yvy re pejogua aguã mbaꞌemo”, heꞌi vaꞌekue orevy. 


text:
Haꞌe kuery ogueru vaꞌekue voxa gui onhoẽ vy peteĩ-teĩ oexa operáta voxa py ogueru jevyague. Vokoꞌi peráta ryru oexa peteĩ-teĩ. Haꞌe rami vy onhemondyipa okuapy, tuu voi.


text:
Haꞌe gui tuu Jacó aipoeꞌi: — Aỹ ndaꞌevei teve xevy. José ma ndoikovei ma, Simeão voi noĩ apy. Aỹ ma Benjamim ju peraaxe. Haꞌe nunga haꞌe javi oiko xevy. 


text:
Haꞌe gui Rúben aipoeꞌi nguu pe: — Xapyꞌa rei xeryvy ndaru jevyi ri ramo ejuka xeraꞌy mokoĩveꞌi hekovia. Xevy repena uka ramo ma xee aru ju ꞌrã. 


text:
Haꞌe rã tuu ombovai: — Ndaꞌevei xeraꞌy penderupive oo aguã. Tykeꞌy omano ma. Haꞌe anhoꞌi oikove. Xapyꞌa rei ooa rupi mbaꞌemo ixupe oiko ramo ma xeporiaua gui rive amano aguã rami ꞌrã pejapo — heꞌi. 


text:
<n> Egito yvy katy ju José rykeꞌy kuery oo aguã re onhembopyꞌa okuapyague</n> Haꞌe ramia jave re karuai ndaꞌevei ete yvy re.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery tembiꞌu Egito gui ojogua vaꞌekue opa ramo tuu aipoeꞌi: — Tapeo, pejoguave ju tembiꞌu nhandevy. 


text:
Haꞌe ramo Judá ombovai: — Haꞌe rami avi ava vaꞌe orevy ijayvu atã reve aipoeꞌi vaꞌekue: “Xerova ndapexa jevyi ꞌrã penderyvy penderupive ou eꞌỹ rã”, heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe rã neremondoukai ramo ndorooi ꞌrã, ava vaꞌe “Xerova ndapexai ꞌrã penderyvy penderupive ou eꞌỹ rã”, heꞌi rire. 


text:
Haꞌe ramo tuu Israel aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu xemoĩ vai rei pekuapy penderyvy mboae arekovea peikuaa uka vy? 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Haꞌe vaꞌe ava oporandu karamboae orere, haꞌe oreretarã kuery re guive. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Oikove teri pa penderu? Perekove pa penderyvy?” heꞌi orevy. Haꞌe rã oporandua haꞌe javiꞌi rombovai. Ndoroikuaai mbaꞌerã pa oikuaaxea vy “Peru ke penderyvy”, heꞌi orevy. 


text:
Haꞌe gui Judá aipoeꞌi nguu Israel pe: — Xerupive haꞌvy emondouka kunumi vaꞌe. Haꞌe ramo ropuꞌã vy roo ꞌrã jaikovepa aguã. Haꞌe rami eꞌỹ ramo ndajaikovei ꞌrã, ore kuery, ndee, neĩ oreraꞌy kuery.


text:
Xee ae ꞌrã apena hexe, haꞌe rire xepo gui ae ju rejou aguã. Haꞌe gui xee ndea py ndaru jevyi ri ramo xee ae ajejavy vaꞌe aiko ꞌrã ndevy, aikovea pukukue re.


text:
Tuu Israel ombovai: — Haꞌe rami rã ma po rami pejapo: Pejopy mbaꞌemo iporãve vaꞌe kovaꞌe yvy gui, pendevoxa py peraa ava vaꞌe pe pemeꞌẽ vaꞌerã: bálsamo, ei kyrĩꞌi, heakuã porã vaꞌe, mirra, terebinto haꞌe amêndoas.


text:
Peráta guive peraave pendepo py. Pendevoxa py peráta peru vaꞌekue voi peraa ju pendepo py, mokoĩguea repy. Xapyꞌa rei ojavy ri nhiꞌã raꞌe.


text:
Tove Nhanderuete ipoꞌakapa vaꞌe tapenemboaxy uka huvixa renonde peĩ ramo, penderykeꞌy mboae pendupive ou ju aguã, Benjamim guive. Haꞌe gui xee, xeraꞌy kuery okanhy ramo ma taꞌy eꞌỹ vaꞌe ꞌrã apyta — heꞌi. 


text:
<n> José guykeꞌy kuery omovaẽmbaague</n> Haꞌe gui avakue ogueraa mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌerã, peráta guive ogueraa mokoĩguea repy. Guyvy Benjamim voi ogueraa. Opuꞌã vy ojeꞌoi Egito katy. Haꞌe rami vy ojexa uka ju José pe.


text:
Benjamim haꞌe kuery reve oĩ rã José oexa vy aipoeꞌi hoo re opena vaꞌe pe: — Eraa kovaꞌe avakue haꞌe javi xero py. Ejuka vaka raꞌy, ereko katupa. Kovaꞌe kuery ma kuaray mbyte jave okaru ꞌrã xereve — heꞌi.


text:
José ro py ogueraa rã okyjepa okuapy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Peráta káuxa rima aỹ nhandereru, kueve nhandevoxa py peráta oĩ rire. Aỹ ma nhanemondaague rami ꞌrã omombeꞌu, nhandere opuꞌã vy escravo nhanemoingo aguã, nhanerymba kuery mburikaꞌi ojopy aguã guive — heꞌi. 


text:
Rojevya rupi roke aguã py rovaẽ vy orevoxa roipeꞌa ramo haꞌe py oreperáta oĩ raꞌe. Haꞌe vaꞌekue aỹ rogueru ju.


text:
Haꞌe gui rogueruve ju peráta tembiꞌu rojogua aguã. Ndoroikuaai guive mavaꞌe pa oreperáta orevoxa py omoĩ jevyague — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo ava vaꞌe ombovai: — Pendepyꞌa guaxu ke, pekyje eme. Penderuete, peẽ kuery ru Ruete ae omoĩ uka ju peráta pendevoxa py. Pendeperáta xee ae ajopypa karamboae — heꞌi. Haꞌe gui haꞌe kuerya py ogueru ju Simeão. 


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery ma José pe omeꞌẽ vaꞌerã oguereko katu kuaray mbyte jave ou rã guarã, mbaꞌeta oendu haꞌe py okaru vy ou ꞌrãa. 


text:
José ou ramo haꞌe kuery ogueroike heruvy ixupe omeꞌẽ vaꞌerã. Henonde re guenapyꞌã re oĩ okuapy, yvy re ngova omovaẽ reve.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe oporandu mbaꞌexa pa ikuaia re. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Haꞌvy penderu tujaꞌi pemombeꞌu vaꞌekue oiko porã pa? Oikove teri pa? 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Oiko porã ri oreru nerembiguai, oikove teri — heꞌi okuapy. Oakã omboguejypa reve guenapyꞌã re oĩ. 


text:
Haꞌe ramo José omaꞌẽ vy oexa guyvy Benjamim ixy piꞌa. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Upe vaꞌe ma nhiꞌã penderyvy kyrĩve vaꞌe pemombeꞌu vaꞌekue? Nhanderuete topena porã ndere, xeraꞌy — heꞌi ixupe.


text:
José oeka pojava ojaeꞌo aguã, opyꞌa re guyvy oayvua anho oendu vy. Haꞌe vy opy mboae oike vy ojaeꞌo. 


text:
Haꞌe ramo ixupe omoĩ aeꞌi, haꞌe kuery pe omoĩ aeꞌi avi, haꞌe Egito pygua kuery haꞌe kuery reve okaru vaꞌe pe omoĩ aeꞌi avi, mbaꞌeta Egito pygua kuery pe ndaꞌevei hebreu kuery reve okaru aguã, Egito kuery rekorã vaꞌekue rami vy.


text:
Haꞌe rami vy guenonde omboguapy uka guykeꞌy kuery haꞌe javi. Tujave vaꞌe omboguapy tujave vaꞌe oĩ aguã py porã, peteĩ-teĩ haꞌe rami aguã rami omboguapy, kyrĩve vaꞌe voi kyrĩve vaꞌe oĩ aguã py. Haꞌe rami rã joe-joe omaꞌẽ reve onhemondyipa okuapy.


text:
Haꞌe gui peteĩ-teĩ hoꞌu vaꞌerã ojara uka tembiꞌu guenonde re oĩ vaꞌe gui. Haꞌe rã Benjamim pe ma hetave ojara uka, amboae kuery pe ojara uka vaꞌe gui peteĩ nhiruĩkue hetave. Haꞌe ramo haꞌe kuery okaru haꞌe oyꞌu porã okuapy hexeve. 


text:
<n> José guykeꞌy kuery ou jevy aguã rami ojapoague</n> Haꞌe gui José aipoeꞌi ngoo re opena vaꞌe pe: — Emonyẽmba ke avakue voxa ipoꞌakaa rami peve, haꞌe emoĩ ju peteĩ-teĩ peráta ivoxa py.


text:
Haꞌe gui kyrĩve vaꞌe voxa py ma pemoĩ xekaro prata guigua voi, iperáta mbaꞌemo raꞌyĩ repykue reve — heꞌi. Haꞌe rã José aipoeꞌiague rami ojapo. 


text:
Tetã gui mombyry eꞌỹꞌi teri oo jave José aipoeꞌi ngoo re opena vaꞌe pe: — Epuꞌã, tereo avakue oo vaꞌekue rakykue. Reupity vy ke aipoꞌre: “Mbaꞌe re tu penderayvu ete vaꞌe pe pejapo vai?


text:
Upe vaꞌe karo eꞌỹ ri tyꞌy xeruvixa oyꞌuaty haꞌe imbaꞌekuaa rupi oiporu vaꞌety? Haꞌe ramia py pejapo vai rima”, ꞌre. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ombovai: — Oreruvixa, mbaꞌe re tu haꞌe rami ete ri ndeayvu? Haꞌe ramigua ete ore nerembiguai kuery ndorojapoi.


text:
Peráta orevoxa py rojou vaꞌekue ma Canaã yvy gui rogueru ju ndevy. Mbaꞌerã tu haꞌvy nderuvixa ro gui prata, ouro re oremonda ta?


text:
Karo rejou ri ramo heruare tomano, haꞌe rã ore kuery ma torekuai ndevygua escravo, oreruvixa — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo ombovai: — Pendeayvuague rami ae teĩ karo reruare anho ꞌrã oiko xevygua escravo. Haꞌe rã peẽ kuery re ma pendereko vaia noĩ — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo huvixa rembiguai oikuaa pota peteĩ-teĩ voxa py oĩ vaꞌe re. Tujave vaꞌea gui ranhe omboypy vy kyrĩve vaꞌea py omomba. Haꞌe vy karo ojou Benjamim voxa py.


text:
<n> Judá onhemombeꞌu porãague</n> Haꞌe gui Judá guyvy kuery reve ovaẽmba ju José ro py, haꞌe py teri oĩ ramo. Guenapyꞌã re ju oĩmba henonde.


text:
Haꞌe ramo José aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu haꞌe ramigua pejapo xere? Ndapeikuaai vaꞌe tyꞌy ava xee rami ipoꞌaka vaꞌe imbaꞌekuaa vaꞌe memea? 


text:
Haꞌe ramo Judá ombovai: — Xeruvixa, mbaꞌexa tu haꞌvy rombovai ta ndevy? Mbaꞌexa tu haꞌvy oreayvu ta? Mbaꞌexa tu ronhemombeꞌu ta? Nhanderuete oikuaa ore nerembiguai kuery rojejavyague. Aỹ ma xeruvixa, ore kuery haꞌe javive ꞌrã ndevygua escravo orekuai, karo reraare anho eꞌỹ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo José aipoeꞌi: — Ndaꞌevei haꞌe rami ajapo aguã. Ava xekaro reraare anho ꞌrã oiko escravo. Haꞌe rã peẽ kuery ma tapeo porã penderua katy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Judá onhembojave hexe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeruvixa, ejapyxaka ranhe xeayvua re. Ejapyxaka peteĩꞌi re xee nerembiguai xeayvu aguã. Xeruvixa, ndevai eme xee nerembiguai pe, mbaꞌeta ndee ma Faraó rami avi ndepoꞌakapa vaꞌe.


text:
Xeruvixa, ore nerembiguai kuery pe reporandu karamboae vy aipoꞌre: “Pereko pa penderu, eꞌỹ vy penderyvy?” ꞌre vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui ndee oreruvixa pe rombovai: “Roguereko oreru tujaꞌi, haꞌe taꞌy avi oiko oreru tujaꞌi ma vy taꞌyague. Haꞌe vaꞌe ma kyrĩve vaꞌe oiko. Tykeꞌy aeꞌi vaꞌekue omano rire haꞌe anhoꞌi ma oiko ixy piꞌa. Tuu oayvuve vaꞌe oiko”, roꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo ndee oreruvixa pe rombovai: “Kunumi vaꞌe ndaꞌevei nguu tujaꞌi oeja aguã. Oeja ramo omano ꞌrã”, roꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui ndee aipoꞌre ju orevy: “Penderyvy kyrĩve vaꞌe penderupive ndoui ramo ndapexavei ꞌrã xerova”, ꞌre vaꞌekue.


text:
Haꞌe rã ore rombovai: “Ndaꞌevei roo aguã. Oreryvy kyrĩve vaꞌe orerupive oo ramo ꞌrãe haꞌeve. Ndaꞌevei ꞌrã ava vaꞌe rova roexa ju aguã oreryvy reveꞌỹ”, roꞌe ixupe.


text:
Peteĩ ma xea gui okanhy ramo aipoaꞌe: ‘Xee aikuaa rã taꞌvy omboaꞌypaa rã ndaꞌu’, haꞌe vaꞌekue. Aỹ peve xee ndaexavei.


text:
Aỹ kovaꞌe ju xea gui peipeꞌaxe, haꞌe ixupe mbaꞌemo oiko ramo pejapo ꞌrã xeporiau gui amano aguã rami”, heꞌi vaꞌekue oreru.


text:
Haꞌe rami rire aỹ ma xapyꞌa rei xee nerembiguai xerua py ajevy teĩ kunumi vaꞌe orerupive ndooi ramo ma oreru omano rive ꞌrã, mbaꞌeta kunumi vaꞌe reve vy ae oikoveꞌi teri.


text:
Orereve kunumi vaꞌe noĩ rã oreru oexa vy omano ꞌrã. Haꞌe rami vy rojapo ꞌrã nerembiguai oreru iporiau gui rive omano aguã rami.


text:
Mbaꞌeta xee nerembiguai aiko kunumi vaꞌe re apena aguã rami. Haꞌe rami vy xeru pe aipoaꞌe: “Xeru, xapyꞌa rei xee ndaru jevyi ramo ndevy pe aiko ꞌrã ajejavy vaꞌe aikovea pukukue re”, haꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ xeruvixa, xee ae tapyta nerembiguairã kunumi vaꞌe rekovia, haꞌe rã kunumi vaꞌe ma too ju keꞌy kuery reve.


text:
Mbaꞌexa tu xerua py aa ju ta kunumi vaꞌe reveꞌỹ? Mbaꞌeta xee ma ndaexaxei xeru tujaꞌi pe mbaꞌemo vai oiko rã — heꞌi. 


text:
<n> Guykeꞌy kuery pe José ojekuaa ukaague</n> Haꞌe gui José ma haꞌe javi oexaa py nonhemombeꞌu eꞌỹ reguavei. Haꞌe vy ojapukai: — Toẽmba xea gui — heꞌi. Haꞌe ramo avave rei hexeve ndopytai, guykeꞌy kuery pe José ojekuaa uka aguã.


text:
Haꞌe rami vy José aipoeꞌi guykeꞌy kuery pe: — Xee ma José aiko. Haꞌvy oikove teri pa xeru? — heꞌi. Haꞌe ramo tykeꞌy kuery nombovai kuaavei, henonde py okyjepa vy. 


text:
José peteĩgue ju aipoeꞌi guykeꞌy kuery pe: — Aỹ ma penhembojapa xere — heꞌi ramo hexe ovaẽmba ouvy. Haꞌe vy aipoeꞌive ju: — Xee ma José Egito yvy katy xevende imbouvy vaꞌekue.


text:
Aỹ ma ndaꞌevei pendeporiaupa rei aguã kyvõ katy xevendeague re, neĩ pendejeupe pendevai aguã voi ndaꞌevei. Mbaꞌeta ajogueraa jepe aguã ae Nhanderuete xembou rakaꞌe penerenonde.


text:
Mbaꞌeta mokoĩ maꞌetỹ re ma karuai oiko kovaꞌe yvy re. Aỹ oata peteĩ nhiruĩ maꞌetỹ teri mbaꞌeve rei nonhotỹai neĩ nomonoꞌõai aguã.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery eꞌỹ xembou karamboae apy. Nhanderuete ae xembou vy Faraó ru rami xemoĩ, hoo py ikuai vaꞌe haꞌe javive ruvixarã, Egito yvy haꞌe javi re apena aguã.


text:
Tapeo povaja haꞌvy xerua py, aipopeje: “Nderaꞌy José aipoeꞌi uka: ‘Nhanderuete xemoĩ Egito yvy haꞌe javi regua ruvixarã. Eju voi xea py are eꞌỹ re.


text:
Gósen yvy re haꞌeve ꞌrã xea katyꞌi reiko aguã, nderaꞌy kuery, neramymino kuery, nerymba vexaꞌi, vaka kuery, haꞌe mbaꞌemo rereko vaꞌe haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe py ma apena ꞌrã ndere, mbaꞌeta peteĩ nhiruĩ maꞌetỹ teri oata karuai opa aguã. Haꞌe rami iporiaukue vaꞌe reiko eꞌỹ aguã, ndero py ikuai vaꞌe, neĩ rereko vaꞌe haꞌe javi opa eꞌỹ aguã’, heꞌi uka José”, peje.


text:
Xeru pe pemombeꞌu Egito yvy re mbaꞌemo porã arekopa vaꞌe haꞌe pexa vaꞌe haꞌe javi. Tapeo pojava, apy ju peru xeru — heꞌi.


text:
Haꞌe gui guyvy Benjamim oĩa py José oo vy ijajuꞌy rupi oikuavã reve ojaeꞌo. Benjamim voi ojaeꞌo guykeꞌy ajuꞌy rupi oikuavã vy.


text:
<n> José rykeꞌy kuery ou okuapy rã Faraó oenduague</n> Haꞌe gui Faraó ro py voi onhendu aipoꞌea rã: — José rykeꞌy kuery ri ty ou raꞌe — ꞌea rã. Faraó oendu vy ojou porã, hembiguai kuery guive.


text:
Haꞌe rami vy Faraó aipoeꞌi José pe: — Aipoꞌre nderykeꞌy kuery pe: “Povaꞌe nunga pejapo: Penerymba kuery pembovoyi ju heravy Canaã yvy katy.


text:
Haꞌe gui peru penderu haꞌe penderaꞌy kuery xea py. Xee ameꞌẽ ꞌrã yvy iporãvea Egito re oĩ vaꞌe pendekuai aguã. Haꞌe py pekaru ꞌrã pekuapy iporãve vaꞌe re anho”, ꞌre.


text:
Emombeꞌu avi haꞌe kuery pe: “Povaꞌe nunga pejapo: Egito yvy gui peraa karóxa penderaꞌy kuery haꞌe penderaꞌyxy kuery peru aguã. Peru avi penderu, pejupa.


text:
Haꞌe pepexã rei eme mbaꞌemo pereko vaꞌe perupa aguã re, mbaꞌeta Egito yvy haꞌe javi re iporãguevea ikuai vaꞌe opytapa rã pendevy”, ꞌre — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Israel raꞌy kuery haꞌe rami ojapo. Faraó aipoeꞌiague rami vy haꞌe kuery pe José omeꞌẽ karóxa, tembiꞌu guive tape rupi hoꞌu vaꞌerã.


text:
Peteĩ-teĩ pe omeꞌẽ ao iporãve vaꞌe. Haꞌe rã Benjamim pe ma omeꞌẽve, trezentos hatãꞌi vaꞌe prata guigua haꞌe peteĩ nhiruĩ ao iporãve vaꞌe.


text:
Nguu pe ma haꞌe rami avi ogueraa uka dez mburikaꞌi opa mbaꞌe porã Egito guigua re ovoyi vaꞌe, haꞌe dez mburikaꞌi mbaꞌemo raꞌyĩ haꞌe mbojape re ovoyi vaꞌe. Tembiꞌu tuu oua rupi hoꞌu vaꞌerã voi omeꞌẽ.


text:
Haꞌe rami vy omondoukapa guykeꞌy kuery. Aipoeꞌi: — Joe-joe pepuꞌã eme tape peoa rupi — heꞌi imondovy. 


text:
Nguu pe aipoeꞌi okuapy: — José oikove teri. Haꞌe ma Egito yvy jave re opena vaꞌe oiko — heꞌi okuapy. Haꞌe ramigua oendu vy ndaꞌipyꞌa tytyveia ramigua oendu, ndogueroviai vy.


text:
José ijayvuague omombeꞌupa rã tuu Jacó oendu vy, haꞌe karóxa heruarã José omondouka vaꞌekue oexa vy mae ma oendu ju ipyꞌa guaxua.


text:
Haꞌe rami vy Israel aipoeꞌi: — Haꞌeve ma. Xeraꞌy José anhetẽ oikove teri raꞌe. Xee aa ta amano eꞌỹ mbove aexa ju aguã — heꞌi. 


text:
<n> Egito yvy katy Jacó ro pygua kuery ojeꞌoiague</n> Haꞌe gui Israel opa mbaꞌe oguereko vaꞌe reve oo vy Berseba py ranhe ovaẽ. Haꞌe py ma mbaꞌemo omeꞌẽ nguu Isaque Ruete pe ombojerovia vy. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Xee ma Nderuete, nderu Ruete aiko. Ekyje eme Egito yvy re reo aguã, mbaꞌeta haꞌe py ndegui amoingo ꞌrã peteĩ regua heta vaꞌe.


text:
Xee aa ꞌrã ndereve Egito katy. Arakaꞌeve rã ajapo ꞌrã haꞌe gui pejevy ju aguã rami. Remano ramo José ae ꞌrã omboty nderexa — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Berseba gui Jacó oguatave ovy. Israel raꞌy kuery ogueraa nguu Jacó, guaꞌy kuery haꞌe guaꞌyxy kuery Faraó karóxa heraarã ombou vaꞌekue py.


text:
Ogueraapa guymba kuery vaka haꞌe Canaã yvy re oiko jave ojou vaꞌekue haꞌe javi. Oopa Egito katy, Jacó, hamymino kuery guive.


text:
Guaꞌy kuery, guaꞌy raꞌy kuery, guajy kuery, guaꞌy rajy kuery, haꞌe kuery haꞌe javi ogueraapa Egito katy. 


text:
Po rami ma Israel raꞌy kuery nguu Jacó reve Egito katy oo vaꞌekue rery: Rúben ma Jacó raꞌy tujave vaꞌe.


text:
Judá raꞌy kuery ma Er, Onã, Selá, Perez haꞌe Zera. Haꞌe rã Er haꞌe Onã ma Canaã yvy re ae omano. Perez raꞌy kuery ma Hezrom haꞌe Hamul.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Jacó ramymino ikuai, Lia piꞌa meme, Padã-Arã py oiko vaꞌekue. Tajy Diná voi haꞌe pygua. Haꞌe vaꞌe taꞌy kuery, tajy kuery haꞌe javi vy ma trinta e três ikuai.


text:
Aser raꞌy kuery ma Imna, Isvá, Isvi, Berias haꞌe heindy Sera. Berias raꞌy kuery ma Héber haꞌe Malquiel.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Zilpa piꞌa meme, Jacó raꞌy haꞌe rajy kuery. Zilpa ma Labão guajy Lia rembiguairã omeꞌẽ vaꞌekue. Haꞌe kuery haꞌe javi vy ma dezesseis ikuai. 


text:
José raꞌy kuery Egito py oiko vaꞌekue ma Manassés haꞌe Efraim. Haꞌe kuery ma Asenate piꞌa ikuai. Ixy ma Om pegua sacerdote Potífera rajy.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Jacó raꞌy kuery, Bila piꞌa meme. Haꞌe vaꞌe ma Labão guajy Raquel rembiguairã omeꞌẽ vaꞌekue. Haꞌe javi vy sete ikuai. 


text:
Haꞌe rami py Jacó reve Egito katy oo vaꞌekue ma sessenta e seis ikuai, taꞌy raꞌyxy kuery jaipapa eꞌỹ re.


text:
José raꞌy kuery Egito py oiko vaꞌekue ma mokoĩ ikuai. Jacó ro pygua kuery Egito py oo vaꞌekue haꞌe javi vy setenta ikuai rakaꞌe. 


text:
<n> Nguu reve José nhovaexĩague</n> Jacó guenonde re omondouka Judá José-a py, Gósen katy tape oo vaꞌe oikuaa aguã. Haꞌe rami vy Gósen yvy re ovaẽmba.


text:
Haꞌe gui José ma karóxa oguereko katu vy oo ovaexĩ nguu Israel Gósen re. Ixupe ojexa uka vy ijajuꞌy rupi oikuavã areꞌi ojaeꞌo reve. 


text:
Haꞌe ramo Israel aipoeꞌi guaꞌy José pe: — Aỹ ma amano teĩ haꞌeve ma, reikove reve roexa rire — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui José aipoeꞌi guykeꞌy kuery haꞌe nguu ro pygua kuery haꞌe javi pe: — Xee aa ju ta ranhe. Faraó pe aipoaꞌe ꞌrã: “Keꞌy kuery haꞌe xeru ro pygua kuery haꞌe javi Canaã yvy re ikuaia gui oupa ma xea py.


text:
Haꞌe vaꞌe avakue ma vexaꞌi haꞌe vaka re openaa rupi ikuai. Oguerupa guymba kuery vexaꞌi haꞌe vaka, mbaꞌemo oguereko vaꞌe haꞌe javi reve”, haꞌe ꞌrã.


text:
aipopeje ꞌrã: “Ore nerembiguai kuery ma mymba kuery re ropenaa rupi orekuai, orekunumi guive aỹ peve, oreramoĩ kuery ikuaiague rami ae”, peje. Haꞌe rami rã ijayvu ꞌrã Gósen yvy re pendekuai aguã. Mbaꞌeta Egito pygua kuery pe rã guymba re opena vaꞌe omboetepy eꞌỹ meme ikuai — heꞌi. 


text:
<n> Faraó-a py José nguu Israel ogueruague</n> Haꞌe gui José ou vy aipoeꞌi Faraó pe: — Xeru haꞌe keꞌy kuery oupa ma Canaã yvy gui. Guymba kuery vexaꞌi haꞌe vaka, haꞌe mbaꞌemo oguereko vaꞌe haꞌe javi reve ovaẽ okuapy Gósen yvy re — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo José rykeꞌy kuery pe Faraó oporandu: — Mbaꞌexa tu peẽ kuery pembaꞌeapo vaꞌe? Haꞌe kuery ombovai: — Nerembiguai kuery vexaꞌi re ropenaa rupi orekuai, oreramoĩ kuery ikuaiague rami ae.


text:
Kovaꞌe yvy re orekuai aguã ri roju, mbaꞌeta Canaã yvy re ma nhuũ porã jipoi ore nerembiguai kuery rymba kuery pe, karuai ndaꞌevei ete ramo. Haꞌe nunga rupi aỹ rojerure Gósen yvy re orekuai aguã re — heꞌi okuapy Faraó pe. 


text:
Egito yvy ndevy guarã ae itui. Iporãvea py ejapo nderu haꞌe nderykeꞌy kuery taꞌikuai. Gósen yvy re ae ri taꞌikuai. Haꞌe gui xapyꞌa rei rã nderykeꞌy kuery regua opena kuaa ete vaꞌe ikuai ramo emoĩ xerymba kuery re ae opena vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Jacó ombovai: — Xee aikoa haꞌe javi vy ma cento e trinta maꞌetỹ. Mboapyꞌi ete aiko axya. Xee ma ndaupityi teri xeramoĩ kuery oikoague maꞌetỹ peve — heꞌi.


text:
Haꞌe gui José omboekoa nguu haꞌe guykeꞌy kuery. Ramessés yvy re Egito yvy iporãvea py omeꞌẽ ikuai aguã, Faraó aipoeꞌiague rami vy.


text:
Nguu, guykeꞌy kuery haꞌe nguu ro pygua kuery haꞌe javi pe José ombou jepi tembiꞌu, peteĩ-teĩ guaꞌy kuery mbovy pa oguerekoa rami. 


text:
<n> José Egito yvy haꞌe javi ojoguaague</n> Karuai ndaꞌevei ete ramo yvy jave re jipoi tembiꞌu. Haꞌe nunga rupi Egito haꞌe Canaã yvy re ikuai vaꞌe iporiauve ojeꞌoivy karuai gui.


text:
Haꞌe vy Egito haꞌe Canaã pygua kuery José gui mbaꞌemo raꞌyĩ ojogua vy ipo py anho omboaxa peráta. Haꞌe ramo Faraó ro py ju oguerupa.


text:
Haꞌe gui Egito haꞌe Canaã yvy re peráta jipovei ramo Egito pygua kuery haꞌe javi jogueru vy ojexa uka José renonde. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Emeꞌẽ orerembiꞌurã. Mbaꞌerã tu romanomba ta rexaa py? Oreperáta opa ma — heꞌi okuapy. 


text:
José ombovai: — Pendeperáta opa ma ramo penerymba kuery ju peru. Penerymba kuery rekovia ꞌrã ameꞌẽ tembiꞌu — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo José-a py ogueru guymba kuery. Haꞌe rã hembiꞌurã José omeꞌẽ kavaju, vexaꞌi, vaka haꞌe mburikaꞌi rekovia. Haꞌe rami vy haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re ma mymba kuery rekovia re omongaru. 


text:
Haꞌe vaꞌe maꞌetỹ opa rire maꞌetỹa mboae ovaẽ ramo José-a py oupa ju. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Oreruvixa, ndaꞌevei rombotavya rupi oreayvu aguã ndevy. Oreperáta opa ma, orerymba kuery voi rerekopa ma. Mbaꞌeveꞌi ndoroguerekovei ma ndevy peguarã, orerete ae haꞌe oreyvy eꞌỹ vy.


text:
Mbaꞌerã tu ore kuery romano ta rexaa py, oreyvy opyta rive aguã? Orejogua ke, oreyvy avi ejogua tembiꞌu rekovia. Haꞌe rami rã ore kuery roiko ꞌrã escravo Faraó pegua, oreyvy voi imbaꞌerã topyta. Emeꞌẽ orevy mbaꞌemo raꞌyĩgue roikove aguã, romano eꞌỹ aguã, yvy voi opyta rive eꞌỹ aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami rã Egito yvy haꞌe javi José ojogua Faraó pe. Egito pygua kuery peteĩ-teĩ oyvy ovende, haꞌe py karuai ndaꞌevei ete ramo. Haꞌe rami vy yvy haꞌe javi Faraó mbaꞌe opyta.


text:
Sacerdote kuery hyvy anho ndojoguai, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kuery pe Faraó mbaꞌemo omeꞌẽ jepi ramo. Faraó po gui ojopy vaꞌekue re ae okaru okuapy. Haꞌe rami vy haꞌe kuery novendei oyvy. 


text:
Haꞌe gui José aipoeꞌi heta vaꞌe kuery pe: — Aỹ ma peẽ kuery rojogua ma, pendeyvy voi ajogua Faraó mbaꞌerã. Apy ma mbaꞌemo raꞌyĩgue oĩ. Peraa, penhotỹ yvy re.


text:
Mbaꞌemoꞌa pemonoꞌõ vy ma peteĩ nhiruĩ ikuai vaꞌe nhavõ gui peteĩ-teĩ pemeꞌẽ ꞌrã Faraó pe. Haꞌe rã hembyrekue ma pendevy peguarã topyta. Pendevygua ma yvy re penhotỹ ju aguã, pekaru aguã penderaꞌy kuery haꞌe pendero py ikuai vaꞌe haꞌe javi reve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ombovai: — Ndee ma roikove aguã rami oreapo. Oreruvixa, ndee oremboaxya rupi orerereko. Haꞌe ramo Faraó pegua escravo orekuai teĩ haꞌeve — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami aguã Egito yvy re José ojapoague ma lei aỹ peve guarã oĩ: Mbaꞌemo aju peteĩ nhiruĩ ikuai nhavõ gui ma peteĩ-teĩ omeꞌẽa ꞌrã Faraó pe. Sacerdote kuery yvy anho Faraó mbaꞌeꞌỹ itui. 


text:
Haꞌe rami vy Israel Egito yvy re oiko, Gósen re ae. Haꞌe py haꞌe kuery ikuai aguã ojou vy heta-etave ojeꞌoivy, heta ete ikuai.


text:
Jacó ma dezessete maꞌetỹ re oiko Egito yvy re. Jacó oikoa maꞌetỹ haꞌe javi vy cento e quarenta e sete maꞌetỹ. 


text:
Haꞌe gui Israel omano raiꞌi ma vy oenoĩ guaꞌy José. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ ma ndee xemboaxy ramo ajerure xeꞌu guýry ndepo remoĩ reve reura aguã, xevy rejapo porã aguã anhetẽ rupi. Ajerure Egito yvy re eꞌỹ xenhono porã aguã,


text:
haꞌe rã xeru kuery ikuaiague py anho. Haꞌe rami vy Egito yvy gui xeretekue reraa ꞌrã xeru kuery onhono porãague py, haꞌe py ae xenhono porã aguã — heꞌi. José ombovai: — Xee ajapo ꞌrã ndeayvuague rami — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Jacó — Eura haꞌvy xevy — heꞌi. Haꞌe ramo oura. Haꞌe rami rã Israel ojeroꞌa, ngupa akã re ojeko. <n>Haꞌe rami Jacó ojapo ombojerovia vy . 


text:
<n> Jacó imbaꞌeaxy oupya py José guaꞌy kuery ogueruague</n> Haꞌe vaꞌe rire José pe aipoꞌea: — Nderu tu imbaꞌeaxy vaipa rima oupy — ꞌea. Haꞌe ramo ogueraa haꞌe py mokoĩve guaꞌy Manassés haꞌe Efraim. 


text:
Jacó pe omombeꞌua: — Nderaꞌy José rako ou oiny ndea py — ꞌea. Haꞌe ramo Israel onhemomburu ngupa py oguapy ranhe aguã. 


text:
Haꞌe gui Jacó aipoeꞌi José pe: — Nhanderuete Ipoꞌakapa vaꞌe xevy ojexa uka karamboae Canaã yvy re Luz tetã py aiko jave, haꞌe rami vy xereroayvu porã.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: “Xee rojapo ꞌrã nderaꞌy reta aguã rami. Neramymino kuery ajapo ꞌrã heta regua ikuai aguã rami. Haꞌe kuery pe ameꞌẽ ꞌrã kovaꞌe yvy arakaꞌe rã peve guarã”, heꞌi vaꞌekue xevy.


text:
Haꞌe rã nderaꞌy mokoĩ Egito yvy re aju eꞌỹ mbove oiko vaꞌekue ma, haꞌe kuery ma aỹ guive xeraꞌy aeꞌi rami ikuai. Efraim haꞌe Manassés ma xeraꞌy aeꞌi rami ma ikuai, Rúben haꞌe Simeão rami avi. <n>José raꞌy kuery mokoĩ ikuai vaꞌe ma Jacó omano ta vy ogueroayvu porã, guaꞌy kuery aeꞌi pe rami avi. 


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery rire ju nderaꞌy ikuai vaꞌerã vaꞌe ma nderaꞌy ae ꞌrã ikuai, haꞌe guykeꞌy kuery yvy re ꞌrã haꞌe kuery hekoa.


text:
Mbaꞌeta xee Padã gui aju jave Raquel omano karamboae Canaã yvy re, tape Efrata katy oo vaꞌe katyꞌi. Xeporiau reve anhono porã karamboae tape Efrata Belém ꞌepy vaꞌe katy oo vaꞌe yvýry — heꞌi. 


text:
José aipoeꞌi nguu pe: — Xeraꞌy kuery rima ikuai, apy ae Nhanderuete xevy omeꞌẽ vaꞌekue — heꞌi. Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Eronhembojaveꞌi haꞌvy xea py, aroayvu porã aguã — heꞌi.


text:
Israel tujaꞌi ete vy hexa voi pytũmba ma, ndoexa porãvei ma. Haꞌe nunga rupi José ogueronhemboja heruvy haꞌe oĩa py. Haꞌe ramo oayvupa, oikuavãmba. 


text:
<n> Guaꞌy José haꞌe taꞌy kuery Jacó ogueroayvu porãague</n> Haꞌe ramo Israel aipoeꞌi José pe: — Xee ma naexaꞌãi peteĩgue ju roexa aguã. Haꞌe rami teĩ Nhanderuete ojapo nderaꞌy kuery avi aexa aguã rami — heꞌi.


text:
Haꞌe gui José guaꞌy kuery oipeꞌa nguu renapyꞌã re ikuaia gui. Nguu renonde oĩ guenapyꞌã re, ngova omovaẽ yvy re. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire José ogueru ju guaꞌy kuery. Efraim ma oiporu kuaa re omopuꞌã imoꞌamy, tuu Israel oiporu kuaa eꞌỹa re oĩ aguã, haꞌe rã Manassés ma oiporu kuaa eꞌỹa re omopuꞌã, Israel oiporu kuaa re. Haꞌe rami vy mokoĩve ogueronhemboja heruvy hexe.


text:
Haꞌe rami teĩ Israel opo ombojoaxa imondovy vy oiporu kuaa regua omoĩ Efraim kyrĩve vaꞌe apyte re, haꞌe rã oiporu kuaa eꞌỹa ma Manassés apyte re omoĩ, tujave vaꞌeri.


text:
Haꞌe rami vy José raꞌy kuery ogueroayvu porã vy aipoeꞌi: — Xeramoĩ Abraão oiko vaꞌekue Nhanderuete renonde, xeru Isaque guive. Haꞌe gui xere ju opena oikovy xekyrĩ guive aỹ peve.


text:
Ixuguigua anjo opa mbaꞌe vai gui xereraa jepe vaꞌe tomoingo porã kovaꞌe avakueꞌi. Tove xerery rupi meme taꞌikuai, xeru kuery Abraão haꞌe Isaque rery rupi guive. Taꞌy kuery taetave ojeꞌoivy yvy re — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui tuu opo oiporu kuaa regua Efraim apyte re omoĩ rã José oexa vy ndojou porãi. Haꞌe rami vy nguu po re ojopy, Efraim apyte gui oguerova aguã Manassés apyte re.


text:
Haꞌe vy José aipoeꞌi nguu pe: — Evoko rami eꞌỹ xeru, mbaꞌeta kovaꞌe ae ma tujave vaꞌe oiko. Inhakã re ae ꞌrãgue remoĩ reiporu kuaa regua — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami teĩ tuu opo ndoguerova ukai. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy, xee aikuaa ae ma, aikuaa. Haꞌe rami avi ixugui avi ꞌrã oiko peteĩ regua, yvate vaꞌe ꞌrã oiko. Haꞌe rã tyvy ma ixugui yvateve ꞌrã. Hamymino kuery ma heta regua ꞌrã ikuai — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami py haꞌe vaꞌe ára ogueroayvu porã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Peẽ kuery rery rupi Israel kuery jogueroayvu porã ꞌrã. Haꞌe vy “Tove Nhanderuete tanemoingo porã Efraim haꞌe Manassés rami”, heꞌi ꞌrã okuapy. — Haꞌe rami ijayvu vy Manassés rery gui Efraim rery re ranhe ijayvu. 


text:
Haꞌe rire Israel aipoeꞌi José pe: — Aỹ xee amano ꞌrã. Haꞌe rami teĩ Nhanderuete oiko ꞌrã ndereve, ojapo ꞌrã yvy neramoĩ kuery ikuaiague py peo ju aguã rami.


text:
Ndevy pe aeja peteĩ mbaꞌe, haꞌe ramigua nderykeꞌy kuery pe aeja vaꞌerã eꞌỹ. Ndevy aeja yvyꞌã amorreu kuery gui xekyxe haꞌe xerapa py aipeꞌa vaꞌekue. 


text:
<n> Jacó guaꞌy kuery rekorã omombeꞌu ma voiague</n> Haꞌe rire Jacó oenoĩ guaꞌy kuery haꞌe javi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Penoꞌõmba ke. Xee amombeꞌu ꞌrã penderekorã, rakaꞌe rã guarã.


text:
— Rúben, ndee ma xeraꞌy tujave vaꞌe, xembaraetea kuaa ukaa. Jypyꞌi xegui reiko vaꞌekue, pavẽ gui yvateve haꞌe ipoꞌakave vaꞌe reiko.


text:
Haꞌe rami avi yai opuꞌã-puꞌãa rami avi rejejoko kuaa eꞌỹ vy pavẽ gui eꞌỹ ꞌrã ndeyvateve. Mbaꞌeta nderu rupa py rejeupi vy retekoavy rire. Xerupa py rejeupi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami avi peẽ kuery penhembopyꞌaa py xee ma nanhembopyꞌai, peẽ penhemboatya re xenheꞌẽ nonhembojai. Mbaꞌeta pendepoxy vy pejojuka rakaꞌe, pejerovia vy vaka oguata vaikue aguã rami pejapo.


text:
Pendevaia ma ayvu vaipy topyta, pendevai vaipa rã. Pendepoxy vy pejapo vai ete. Haꞌe ramo xee rombojaꞌo ꞌrã Jacó kuery raꞌy ikuaia rupi, Israel raꞌy ikuaia rupi romoaĩmba ꞌrã. 


text:
— Judá, nderyvy kuery tandererovyꞌa. Ndepo py rejopy ꞌrã nderovaigua kuery ajuꞌy re. Nderu raꞌy kuery voi guenapyꞌã re oĩ ꞌrã nerenonde.


text:
Judá, ndee ma xivi raꞌy rami ndepyꞌa guaxu vaꞌe. Xeraꞌy, guembia omondoroa gui opuꞌã ju vaꞌe rami reiko. Xivi haꞌe xivi kunha minha onheno oupya gui mavaꞌe ndaꞌu omomyĩ ta?


text:
Judá regua po gui ndoipeꞌaai ꞌrã huvixa po pygua opy mbyte ojopy henoꞌamy vaꞌe, ija Siló ꞌepy vaꞌe ou eꞌỹa ja. Haꞌe vaꞌe ma pavẽ regua ꞌrã onheꞌẽ rendu okuapy.


text:
Guymba mburika omoxã ꞌrã uva rembypy re, hymba raꞌy uva rembypy iporãve vaꞌe re ꞌrã omoxã. Oao ojoi ꞌrã uva rykue py, o-capa ma tuguy rami uvaꞌa guigua py ojoi ꞌrã.


text:
Haꞌe oikuaa rã opytuꞌu aguã haꞌeve, ijyvy iporã rã. Haꞌe rami vy ojeroꞌa ꞌrã onhembovoyi uka vy. Ogueropoꞌakaa rã oiko ꞌrã nhoembiguai. 


text:
Dã ma mboi tape yvýry itui vaꞌe rami avi ꞌrã oiko. Mboi minha itui ꞌrã tape yvýry kavaju pyta py oixuꞌu aguã, kavaju árygua hakykue katy hoꞌa aguã rami ojapo. 


text:
— José ma yvyra rakã hiꞌa porã riae vaꞌe rami ꞌrã oiko, yakã yvýry oĩ vaꞌe rami, kora áry rupi hakã ojeupi ovy vaꞌe rami.


text:
Haꞌe rami teĩ nderapa rejopy atã riae ꞌrã, ndejyva voi imbaraete ꞌrã, Jacó repyare Ipoꞌakapa vaꞌe nepytyvõ ramo. Haꞌe vaꞌe ma Israel kuery re opena vaꞌe, Israel kuery pegua ita imbaraete vaꞌe.


text:
Nderu Ruete nepytyvõ ꞌrã. Ipoꞌakapa vaꞌe nemoingo porã ꞌrã. Yva guigua haꞌe yvy guyrygua py nemoingo porã ꞌrã. Omoingo porã avi ꞌrã xy kuery kã haꞌe kyrĩꞌi vaꞌe ryru nderaꞌy reta aguã rami.


text:
Xeru kuery xereroayvu porãague gui xee nderu rogueroayvu porãve, yvyty arakaꞌe rã guarã apyte áryve. Haꞌe nunga haꞌe javi toĩ José akã re, guykeꞌy kuery gui yvateve vaꞌe rã. 


text:
— Haꞌe gui Benjamim ma guary nhomondoropa vaꞌe rami ipoꞌaka riae vaꞌe. Haꞌe nunga ma ajeꞌive reve hoꞌu ꞌrã oiny guembia, haꞌe kaꞌarukue voi ombojaꞌo ꞌrã ojopy vaꞌekue — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Israel regua doze ikuai vaꞌe ru. Haꞌe rami ae tuu ogueroayvu porã. Peteĩ-teĩ ogueroayvu porã peteĩ-teĩ renonderã oĩa rami vy. 


text:
Haꞌe rire haꞌe kuery pe aipoeꞌi: — Xenheꞌẽ heraa ꞌrã xeramoĩ kuerya py. Haꞌe ramo xenhono porã xeru kuery yvýry itakua heteu regua Efrom yvy re oĩ vaꞌe py.


text:
Haꞌe py ma Abraão onhono porã rakaꞌe guaꞌyxy Sara. Haꞌe py ju Isaque onhono porã Rebeca. Haꞌe py avi xee anhono porã karamboae Lia.


text:
Opa ma Jacó guaꞌy kuery omongetapa vy opy omboapuꞌa heravy ngupa py, haꞌe omano. Haꞌe rami vy inheꞌẽ heraa tamoĩ kuerya py. 


text:
<n> Jacó re ipyꞌa vai reve onhono porãague</n> Haꞌe ramo José nguu rova oikuavã vy ojaeꞌo reve oayvupa.


text:
Guembiguai poropoanoa ikuai vaꞌe pe José ijayvu tuu retekue omoeakuãmba aguã re. Haꞌe ramo poropoanoa kuery omoeakuãmba Israel retekue. <n>Egito pygua kuery gueko rami vy omoeakuã ꞌrã teꞌõgue, are teĩ huꞌũmba eꞌỹ aguã. 


text:
Gueko rami vy quarenta ára re ombaꞌeapo omoeakuãmba peve. Haꞌe Egito pygua kuery ma setenta ára re ojaeꞌo okuapy. 


text:
Ojaeꞌoa opa ma rire José aipoeꞌi Faraó ro pygua kuery pe: — Peẽ kuery xemboaxy ramo ajerure Faraó apyxa py pendeayvu aguã re. Aipoaꞌe uka:


text:
“Xeru rãgueꞌi xeapo karamboae aura aguã rami. Haꞌe vy aipoeꞌi: ‘Xee amano ta ma. Haꞌe gui xenhono porã Canaã yvy re xeruparã xee ae areko katu vaꞌekue py’, heꞌi vaꞌekue. Aỹ ma aaxe xeru retekue anhono porã aguã. Haꞌe gui aju ju ꞌrã”, peje Faraó pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo José ojepeꞌa ovy nguu onhono porã aguã. Hupive ojeꞌoi avi Faraó rembiguai kuery, hoo pygua yvatekueve vaꞌe haꞌe Egito yvy re yvatekueve haꞌe javi.


text:
Ojeꞌoi avi José ro pygua kuery, tykeꞌy kuery haꞌe nguu ro pygua kuery haꞌe javi. Gósen yvy re opyta vaꞌe ma kyrĩgueꞌi anho, hymba kuery vexaꞌi, vaka guive.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo moaꞌyĩaty Atade py oĩ vaꞌe py ovaẽmba vy opyta ranhe Jordão rovai re. Haꞌe py ma peteĩgue ju ojaeꞌo vaipa okuapy. Sete ára re José ojaeꞌo nguu re.


text:
Canaã yvy regua haꞌe py ikuai vaꞌe oexa okuapy haꞌe rami ete ojaeꞌo okuapy rã, Atade py mbaꞌemo moaꞌyĩaty oĩ vaꞌe py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Egito pygua kuery ojaeꞌo vaipa ete — heꞌi okuapy. Haꞌe rami vy omboery Abel-Mizraim. Jordão rovai re oĩ. <n>Tery Abel-Mizraim ma “Egito pygua kuery ojaeꞌoa” ꞌea. 


text:
Haꞌe rami vy Canaã yvy katy ogueraa vy onhono porã Macpela yvy re itakua oĩ vaꞌe py. Haꞌe vaꞌe yvy ma heteu regua Efrom gui Abraão jouparã ojogua vaꞌekue, Manre katyꞌi.


text:
Haꞌe rire José ojevy ju Egito katy guykeꞌy kuery reve, haꞌe tuu onhono porã aguã hupive ojeꞌoi vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
<n> Guykeꞌy kuery reve José ijayvu porãꞌiague</n> José rykeꞌy kuery ma tuu omano ma rire aipoeꞌi okuapy: — Aỹ ma xapyꞌa rei José ojepyxe vy nhanembopaga ma ꞌrã ixupe jajapo vaiague re — heꞌi okuapy. 


text:
“Aipopeje ꞌrã José pe: ‘Eperdoa ke nderykeꞌy kuery ojejavyague ndevy otekoavy vaipa rire teĩ’, heꞌi. Haꞌe rami rire ma aỹ rojerure reperdoa aguã re ore kuery nderu Ruete rembiguai vaꞌe rojejavyague”, peje. — Haꞌe rami haꞌe kuery ijayvua José oendu vy ojaeꞌo. 


text:
Haꞌe gui tykeꞌy kuery ou vy henonde re guenapyꞌã re oĩmba reve aipoeꞌi okuapy: — Apy ma roĩ nerembiguai kueryrã. 


text:
Peẽ kuery ma anhetẽ xevy pejapo vaixe pekuapy karamboae. Haꞌe rã Nhanderuete ma haꞌe nunga oguerova nhomoingo porã aguã rami. Mbaꞌeta heta ete rekove reraa jepearã xemoingo, aỹ pexa pekuapya rami.


text:
Haꞌe nunga rupi pekyje eme. Xee apena ꞌrã pendere haꞌe penderaꞌy kuery re — heꞌi. Haꞌe rami vy ombopyꞌa guaxua rupi ijayvu porãꞌi haꞌe kuery reve. 


text:
<n> José omanoague</n> Egito yvy re José oiko, nguu ro pygua kuery guive. Cento e dez maꞌetỹ re oiko.


text:
José oexa Efraim raꞌy kuery, taꞌy raꞌy kuery guive. Oexa avi Manassés raꞌy Maquir raꞌy kuery, guenapyꞌã áry omboguapy imbokuapy. 


text:
Haꞌe gui José aipoeꞌi guykeꞌy kuery pe: — Xee ma amano ta ma. Haꞌe rire Nhanderuete pendevy ojekuaa uka vy penemondouka ju ꞌrã kovaꞌe yvy gui, yvy mboae Abraão haꞌe Jacó pe omeꞌẽ aguã re ouraague katy — heꞌi. 


text:
José ojapo Israel raꞌy kuery oura aguã rami. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Anhetẽ Nhanderuete ojekuaa uka ꞌrã pendevy, haꞌe ramo xekãgue peraa ꞌrã apy gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui José omano cento e dez maꞌetỹ oguerekoa py. Haꞌe ramo hetekue omoeakuãmbaa vy Egito yvy re ae onhono porãa peteĩ hyru py. 


text:
<n>Êxodo mokoĩa kuaxia Moisés ombopara vaꞌekue</n> <n> Jacó ramymino kuery Egito re ikuai vaꞌekue rery oĩa</n> Po rami ma Israel raꞌy kuery rery, Jacó reve Egito re oo vaꞌekue. Peteĩ-teĩ ogueraa ngoo pygua kuery.


text:
Israel kuery ikuai porã vy heta-etave haꞌe imbaraeteve tema ovy. Haꞌe rami vy haꞌe kuery yvy omonyẽ. 


text:
Haꞌe vaꞌe ma aipoeꞌi guembiguai kuery pe: — Aỹ ma Israel kuery heta vaipa ma, nhandegui ipoꞌakave guive.


text:
Maꞌẽ, jaikuaa rami jajapo haꞌe kuery re heta-etave eꞌỹ aguã, xapyꞌa rei nhandere opuꞌãa ramo nhanderovaigua kuery re haꞌe kuery onhemoirũ eꞌỹ aguã, haꞌe nhandere opuꞌã vy nhandeyvy gui ojeꞌoipa rive eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami vy omoĩ Israel kuery mombaꞌeapoarã oguereko axy rei aguã ombovoyia rupi. Haꞌe ramo Faraó pe Israel kuery ojapo tetã mbaꞌemo raꞌyĩgue omoĩ porã atyrã, Pitom haꞌe Ramessés hery vaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ oguereko axy reia ramive ma heta-etave tema ovy. Haꞌe ramo ndaꞌevei rei ikuai Israel kuery gui.


text:
Ojavyky rei okuapy omombaꞌeapo poyi vy, yapo omouꞌũa py, tijolo ojapoa py haꞌe mbaꞌety rupi ombaꞌeapoa py. Ombaꞌeapoa haꞌe javi rupi omoingo axy. 


text:
<n> Faraó ijayvuague rami eꞌỹ kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery ikuaiague</n> Haꞌe gui Egito pygua huvixa ijayvu hebreu regua kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery pe. Haꞌe vaꞌe kuery regua peteĩ ma Sifrá, haꞌe rã amboae ma Puá hery vaꞌe.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Hebreu regua memby pexa vy ke peikuaa pota. Xapyꞌa rei avaꞌi ri ramo ma pejuka ꞌrã. Haꞌe rã kunhagueꞌi ri ramo ma tove taꞌikuai.


text:
Haꞌe rã kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery ma Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi ikuai vy Egito pygua huvixa ijayvuague rami eꞌỹ ojapo. Haꞌe rami vy ndojukai avakueꞌi ituiꞌi rã. 


text:
Haꞌe ramo Egito pygua huvixa oenoĩ uka kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Mbaꞌe re tu haꞌe rami pejapo? Ndapejukai ri avakueꞌi. 


text:
Haꞌe ramo kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery aipoeꞌi Faraó pe: — Mbaꞌeta hebreu regua kunhague ma Egito regua rami eꞌỹ ikyreꞌỹ vaꞌe vy kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery ovaẽ eꞌỹ mbove ma voi ꞌrã oikuavã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami rã Nhanderuete opena porã kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery re, haꞌe Israel kuery heta-etave ete tema ovy, imbaraete guive.


text:
Haꞌe kyrĩꞌi vaꞌe rexaa kuery Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi vy ojapo haꞌe kuery voi imemby aguã rami. 


text:
Haꞌe ramo Faraó ijayvu guembiguai kuery pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Hebreu regua avakueꞌi itui nhavõ pemombo ꞌrã Nilo yakã py. Haꞌe rã kunhagueꞌi ma ndapejukai ꞌrã. 


text:
<n> Moisés ituiꞌi haꞌe okakuaague</n> Haꞌe gui peteĩ ava Levi regua oo vy omenda peteĩ Levi regua rajy re.


text:
Haꞌe ramo kunha vaꞌe ma kyrĩ vaꞌe oguereko vy oikuavã peteĩ avaꞌi. Haꞌe vy oexa rã iporãꞌi ramo onhomi mboapy jaxy re.


text:
Onhomi aguã ndaꞌevevei ramo ma ojou peteĩ ajaka jai rogue guigua, haꞌe ombotypa betume haꞌe oja vaꞌe py. Haꞌe gui opiꞌaꞌi omboyru vy yakã py omoĩ hembe katyꞌi jai rogue ikuaia rupi.


text:
Haꞌe gui Faraó rajy ou yakã py ojau aguã. Hembiguai kunhataĩgue yakã yvýry ikuai. Haꞌe gui ajaka jai rogue mbyte ovu rã oexa vy omondouka guembiguai ojopy aguã.


text:
Oipeꞌa vy oexa kyrĩ vaꞌe itui rã. Haꞌe vaꞌe ojaeꞌo ramo omboaxy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ma hebreu regua raꞌy raꞌe. 


text:
Haꞌe ramo heindy ou vy aipoeꞌi Faraó rajy pe: — Reipota pa aa peteĩ hebreu regua aenoĩ omokambu haꞌe omongakuaa aguã ndevy? 


text:
Ixupe Faraó rajy aipoeꞌi: — Tereo, eraa kovaꞌe avaꞌi, emongakuaa xevy. Haꞌe rã xee apaga ꞌrã repenaa re — heꞌi. Haꞌe ramo ixy ogueraa vy omongakuaa. 


text:
Haꞌe gui avaꞌi tujave ma ramo ogueraa Faraó rajya py. Haꞌe vaꞌe ju oguereko opiꞌa eteꞌi rami. Haꞌe rami vy omboery Moisés, “Yy gui anoẽ vaꞌekue” heꞌi vy. <n>Tery Moisés ma “Oguenoẽ mbyre” ꞌea reve nhaendu rã joo ramigua. 


text:
<n> Egito pygua Moisés ojuka vy Midiã katy onhaague</n> Haꞌe gui Moisés tuja ma vy oo guetarã kuery ikuaia py. Haꞌe vy oexa rã omombaꞌeapoa poyi vai ete. Oexa avi peteĩ Egito pygua oinupã rã hebreu regua.


text:
Haꞌe gui jovaive-ive re omaꞌẽ vy avave rei ndoexai vy ojuka Egito pygua, haꞌe vy hetekue ojaty ita kuꞌi reia py. 


text:
Koꞌẽgue ju oo vy oexa mokoĩ hebreu regua jogueroꞌa rã. Haꞌe rami vy joapo vai vaꞌe pe aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu reinupã neretarã? 


text:
Haꞌe vaꞌe ombovai: — Mavaꞌe tu nemoĩ oreruvixarã orere reikuaa pota aguã? Egito pygua rejukaague rami jevy teve xejukaxe ri? Haꞌe nunga Moisés oendu vy okyje, “Anhetẽ teve haꞌe vaꞌe oikuaa” heꞌi vy. 


text:
Haꞌe nunga Faraó voi omombeꞌua rã oendu vy ojukaxe Moisés. Haꞌe rami teĩ Faraó gui Moisés ojava vy oo Midiã yvy re oiko. Haꞌe py ma oguapy oiny peteĩ ygua yvýry.


text:
Sacerdote Midiã pygua ma sete guajy oguereko. Haꞌe vaꞌe kuery ma ygua py ou yy ojara aguã. Haꞌe rami vy mbaꞌemo oyꞌuaty oĩ vaꞌe py omonyẽ imoiny nguu rymba kuery vexaꞌi omboyꞌu aguã.


text:
Haꞌe jave jogueru avi vexaꞌi re opena vaꞌe kuery mboae, haꞌe omonhamba kunhague haꞌe gui. Haꞌe rã Moisés ma opuꞌã vy oepy kunhague, haꞌe omboyꞌupa hymba kuery guive. 


text:
Haꞌe gui kunhague ma nguu Reuel-a py ojevypa. Haꞌe ramo tuu oporandu: — Mbaꞌe re tu kovaꞌe ára peju voive ri? <n>Reuel ma Midiã pygua sacerdote (versículo 16). Hery mboae ma Jetro . 


text:
Kunhague ombovai: — Peteĩ Egito pygua orereraa jepe vexaꞌi re opena vaꞌe kuery po gui. Haꞌe gui yy ju ojara orevy, haꞌe mymba kuery pe voi omeꞌẽ oyꞌu aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Mamo haꞌvy hiny ava vaꞌe? Mbaꞌe re tu peja raꞌe haꞌe py? Penoĩ na, tou toꞌu mbojape — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui taꞌyxy oikuavã peteĩ avaꞌi. Haꞌe ramo omboery Gérson, “Yvy mboae re aiko vaꞌe” heꞌi vy. <n>Tery Gérson ma “Yvy mboae regua” ꞌea reve nhaendu rã joo ramigua. 


text:
<n> Egito pygua huvixa omano rã guare</n> Yma ete ma rire omano Egito pygua huvixa. Haꞌe jave Israel kuery ipoaẽ riae okuapy escravo ikuai vy. Haꞌe vy ojapukai okuapy. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojapukaia ma Nhanderuetea peve onhendu.


text:
Ipoaẽa Nhanderuete oendu vy imaꞌenduꞌa Abraão, Isaque haꞌe Jacó reve ngupive guarã ojapo vaꞌekue re.


text:
<n> Moisés reve Nhanderuete yvyra rogue hendy vaꞌe mbyte gui ijayvuague</n> Haꞌe gui Moisés opena oikovy guatyu Jetro Midiã pygua sacerdote vaꞌe rymba kuery vexaꞌi re. Haꞌe rami vy vexaꞌi kuery ogueraa kuaray oikea katy tekoa eꞌỹa vaꞌe py, haꞌe Nhanderuete pegua yvyty re ovaẽ, Horebe ꞌepy vaꞌe py. <n>Horebe yvyty rery mboae ma Sinai. 


text:
Haꞌe gui ixupe ojexa uka peteĩ anjo Senhor-a guigua peteĩ yvyra rogue hendy vaꞌe mbyte. Moisés omaꞌẽ rã yvyra rogue re tata hendy oiny vaꞌeri ndokai.


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi ojeupe ae: — Aa ta pevaꞌe katy, aexa aguã haꞌe rami ete iporã vaꞌe. Mbaꞌe re tu yvyra rogue ndokai? 


text:
Haꞌe katy oexa aguã oo rã Senhor oexa vy oenoĩ tata yvyra rogue hendy vaꞌe mbyte gui. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Moisés, Moisés! Ombovai: — Apy ma aĩ. 


text:
Haꞌe ramo aipoeꞌi ju: — Ejuve eme kyvõ katy. Emboi ndepy regua, mbaꞌeta yvy repyrõ reꞌamya ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. 


text:
Xee ma nderu Ruete, Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete — heꞌi. Haꞌe ramo Moisés ma Nhanderuete re omaꞌẽ aguã okyje vy omoꞌã ngova. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌive ju: — Xee aexa ete xevygua kuery Egito re ikuai vy ojexavaia. Aendu ma haꞌe kuery ojapukaia imombaꞌeapoa kuery gui. Xee aikuaa ojexavaia.


text:
Haꞌe nunga rupi aguejy araa jepe aguã Egito pygua kuery po gui, haꞌe ajapo aguã haꞌe vaꞌe yvy gui yvy iporã mbaꞌemo oata eꞌỹa py ojeꞌoi aguã rami. Haꞌe vaꞌe yvy ma kamby haꞌe ei oata eꞌỹa, haꞌe cananeu kuery rekoa, heteu, amorreu, ferezeu, heveu haꞌe jebuseu kuery rekoa. 


text:
Mbaꞌeta Israel kuery ojapukaia ma xea peve onhendu, aexa avi Egito pygua kuery opa marã rei ombojexavaia.


text:
Eju haꞌvy, aỹ xee romondouka ꞌrã Faraó-a py, Egito yvy gui xevygua Israel kuery reipeꞌa aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Moisés aipoeꞌi Nhanderuete pe: — Mavaꞌe tu xee aiko Faraó-a py aa aguã, haꞌe Egito yvy gui Israel kuery anoẽ aguã? 


text:
Nhanderuete ombovai: — Xee aiko ꞌrã ndereve. Po rami ꞌrã reikuaa xee romondoukaague: Egito gui xevygua kuery renoẽmba ma rire kovaꞌe yvyty re ae ju xee Penderuete xemboete ꞌrã pekuapy. 


text:
Moisés aipoeꞌi Nhanderuete pe: — Haꞌe gui Israel kuery ikuaia py avaẽ vy haꞌe kuery pe “Penderu kuery Ruete xembou peẽ kuerya py” haꞌe ramo ma haꞌe kuery oporandu ꞌrã xevy: “Mbaꞌexa tu hery?” heꞌi ꞌrã okuapy. Haꞌe rami rã marã rami tu aipoaꞌe ꞌrã haꞌe kuery pe? 


text:
Nhanderuete ombovai Moisés pe: — Xee ma xee ae. Po rami ndeayvu ꞌrã Israel kuery pe: “Xee ae” heꞌi vaꞌe xembou peẽ kuerya py.


text:
Po rami ꞌrã ndeayvu Israel kuery pe: “ Senhor peneramoĩ kuery Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete vaꞌe rima xembou karamboae pendea py. <n>Tery Senhor ma “Aikove vaꞌe” ꞌea. Po rami ae ma xerery opa vaꞌerã eꞌỹ. Haꞌe vaꞌe rupi ae ꞌrã xere penemaꞌenduꞌa aỹ haꞌe arakaꞌe rã peve”, ꞌre.


text:
Tereo haꞌvy, emonoꞌõmba Israel mongetaaty kuery. Aipoꞌre haꞌe kuery pe: “ Senhor peneramoĩ kuery Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete ojexa uka karamboae xevy. Haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: ‘Anhetẽ xee aikuaa pota ma pendere, aexa guive Egito yvy re penemoingo axya.


text:
Haꞌe nunga rupi xee aipoaꞌe: “Ajapo ꞌrã Egito yvy re pendekuai axy reia gui peo jepe aguã cananeu kuery yvy re, heteu, amorreu, ferezeu, heveu haꞌe jebuseu kuery yvy re, yvy kamby haꞌe ei oata eꞌỹa py” ’, heꞌi”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe. 


text:
— Haꞌe ramo haꞌe kuery oendu ꞌrã ndeayvua, haꞌe gui Israel mongetaaty kuery reve peo ꞌrã Egito pygua huvixaa py. Haꞌe vy aipopeje ꞌrã ixupe: “ Senhor hebreu kuery Ruete ojekuaa uka orevy. Aỹ ma tove mboapy ára re toroo tekoa eꞌỹa oĩ vaꞌe katy, Senhor Oreruete pe mbaꞌemo romeꞌẽ aguã”, peje ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi xepo aupi vy ajapo vai ꞌrã Egito yvy re. Haꞌe kuery mbyte ambou ꞌrã opa marãgua nhomondyipaarã. Haꞌe vaꞌe rire mae ma penemondouka ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta xee ajapo ꞌrã Egito pygua kuery penepytyvõxe aguã rami. Haꞌe ramo penembouka rã ndapeo rivei ꞌrã, pendepo py mbaꞌeve peraa eꞌỹ re.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py peẽ kuery regua peteĩ-teĩ kunha ojerure ꞌrã haꞌe katyꞌi ikuai vaꞌe, haꞌe hoo py ovaẽ vaꞌe-vaꞌe pe prata haꞌe ouro guigua iporã vaꞌe re, ao re guive. Haꞌe nunga pejopy vy penderaꞌy haꞌe penderajy kuery re voi pemoĩ ꞌrã. Haꞌe rami vy peraapa ꞌrã Egito pygua kuery mbaꞌemo oguereko vaꞌekue. 


text:
<n> Moisés mbaꞌemo ojapo aguã re Nhanderuete omboꞌeague</n> Haꞌe gui Moisés ombovai: — Haꞌe rami avi xeretarã kuery ndogueroviai ꞌrã xeayvua, neĩ noendui ꞌrã guive. Haꞌe rami vy “ Senhor ma ndojexa ukai ndevy”, heꞌi ꞌrã xevy. 


text:
Haꞌe rã aipoeꞌi ixupe: — Emombo haꞌvy yvy py. Haꞌe ramo yvy py omombo rã ojeapo mboi. Haꞌe vaꞌe gui Moisés onha. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi ju Moisés pe: — Eju, ekuaveꞌẽ haꞌe ejopy huguai re. Haꞌe ramo okuaveꞌẽ vy huguai re ojopy rã popoka rive ju ojeapo. 


text:
Senhor aipoeꞌi: — Haꞌe nunga ma haꞌe kuery oexa vy oguerovia aguã ndevy Senhor ojexa ukaague, peneramoĩ kuery Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete.


text:
Haꞌe gui emoĩ ndepo ndepexo re — heꞌi. Haꞌe rami opexo re opo omoĩ vy oipeꞌa jevy rã ipo re oĩ lepra, yroꞌy rami xiĩ vaꞌe. 


text:
Senhor aipoeꞌive ju: — Emoĩ ju ndepo ndepexo re — heꞌi ramo teĩgue ju opexo re opo omoĩ vy oipeꞌa jevy rã hoꞌo iporãa rami ae ju ojekuaa. 


text:
Senhor aipoeꞌi: — Jypygua hexa pyrã rejapo rã haꞌe kuery nandereroviaai neĩ ndoikuaa potai teĩ xapyꞌa rei mokoĩa rejapo ramo ojerovia ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe vaꞌe mokoĩ hexa pyrã rejapo rã haꞌe kuery ndogueroviai, neĩ ndeayvua noendu potai ramo ma yy rejara ꞌrã yakã gui, haꞌe renhoẽ ꞌrã yvy piru reia py. Haꞌe rã yy yakã gui rejara vaꞌekue ojeapo ꞌrã tuguy yvy áry. 


text:
Moisés ombovai Senhor pe: — Ai Senhor! Xee ma xeayvu kuaa vaꞌeꞌỹ, nerembiguai reve ndeayvu rire neĩ ndeayvu eꞌỹ mbove. Mbaꞌeta xejuru haꞌe xeapekũ ipoyi vaipa xeayvu porã aguã. 


text:
Senhor aipoeꞌi ixupe: — Mavaꞌe tu ojapo avakue juru? Mavaꞌe tu ojapo ijayvu eꞌỹ vaꞌe haꞌe oendu eꞌỹ vaꞌe, haꞌe oexa vaꞌe haꞌe oexa eꞌỹ vaꞌe? Xee Senhor eꞌỹ teve ajapo?


text:
Haꞌe ramo Senhor ivai Moisés pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Levita regua Arão nderykeꞌy eꞌỹ ri tyꞌy? Xee aikuaa haꞌe vaꞌe ijayvu kuaa ete vaꞌea. Haꞌe gui haꞌe ou ma oiny nerovaexĩ vy. Nderexa vy ovyꞌa ꞌrã opyꞌa py.


text:
Haꞌe gui ndee hexeve ndeayvu vy remombeꞌu ꞌrã ijayvu aguã. Haꞌe gui xee aiko ꞌrã ndejuru haꞌe ijuru reve, haꞌe romboꞌe ꞌrã mbaꞌemo pejapo aguã re.


text:
Nderekovia nderykeꞌy ꞌrã ijayvu penetarã kuery pe. Haꞌe ma ndejuru rekovia ꞌrã ijayvu, haꞌe rã ndee ma ixupe aipoꞌere uka ꞌrã xee Penderuete rami.


text:
<n> Egito yvy katy Moisés ojevyague</n> Haꞌe gui Moisés ojevy vy guatyu Jetro-a py ranhe ovaẽ. Aipoeꞌi guatyu pe: — Tove taa xeretarã kuery Egito yvy re ikuaia py ju ajevy aguã, okuave teri paa aexa aguã. Haꞌe rã Jetro ma — Tereo porã ke — heꞌi Moisés pe. 


text:
Haꞌe gui Midiã yvy re teri Moisés oiko reve Senhor aipoeꞌi ixupe: — Tereo, ejevy ju Egito katy, mbaꞌeta ndejukaxe vaꞌekue omanomba ma — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Moisés ma guaꞌyxy haꞌe guaꞌy kuery ogueraa vy omoĩ mburika áry. Haꞌe rami vy Egito yvy katy ojevy. Opo py ma Moisés ogueraa Nhanderuete pegua popoka. 


text:
Senhor aipoeꞌi ju Moisés pe: — Egito yvy re revaẽ vy ke Faraó renonde ejapopa hexa pyrã ndepo py amboaxa vaꞌekue haꞌe javi. Haꞌe rami avi xee ajapo ꞌrã inhakã ratã aguã rami, neretarã kuery omondouka eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi aipoaꞌe ndevy xeraꞌy remondouka aguã xevy oiko aguã. Haꞌe rã neremondoukaxei ramo xee ajuka ꞌrã nderaꞌy jypyguare rereko vaꞌe’, heꞌi uka ndevy”, ꞌre ꞌrã ixupe. 


text:
Haꞌe gui tape rupi Moisés oguataa rupi opytuꞌua py Senhor ovaexĩ. Haꞌe vy ojukaxe. <n>Nhanderuete ojukaxe mbaꞌeta Moisés nomboi teri guaꞌy pire, ijayvuague rami eꞌỹ . 


text:
Haꞌe ramo taꞌyxy Zípora ma peteĩ ita haimbe vaꞌe oguenoẽ vy omboi opiꞌa pire, haꞌe Moisés py yvyꞌiry omombo. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Ndee xeme ma xevy rã jouguy moẽa — heꞌi.


text:
Haꞌe rami rã Senhor oeja Moisés oikove aguã rami. Opiꞌa pire omboia káuxa ae ixupe taꞌyxy “Xeme jouguy moẽa”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui tykeꞌy Arão pe voi Senhor aipoeꞌi: — Tereo tekoa eꞌỹa py eovaexĩ nderyvy Moisés — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe ojepeꞌa ovy. Nhanderuete pegua yvyty oĩ vaꞌe py guyvy ovaexĩ vy oayvupa.


text:
Haꞌe ramo guykeꞌy Arão pe Moisés omombeꞌu Senhor hexeve ijayvu vy omondoukaague, haꞌe hexa pyrã ojapo ukaague haꞌe javi. 


text:
Heta vaꞌe kuery pe Arão omombeꞌu Moisés pe Senhor aipoeꞌi ukaague haꞌe javi, haꞌe kuery oexaa py ojapo avi hexa pyrã.


text:
Haꞌe rami rã haꞌe kuery oguerovia. Mbaꞌeta Senhor oikuaa pota vy Israel kuery ikuai axya oexa ma. Haꞌe nunga haꞌe kuery pe omombeꞌu rã oendu vy oĩmba guenapyꞌã re, haꞌe ombojerovia. 


text:
<n> Faraó pe Moisés haꞌe Arão ijayvuague</n> Haꞌe gui Faraó-a py Moisés Arão reve jogueraa vy aipoeꞌi ixupe: — Po rami Senhor Israel kuery ruete ijayvu: “Emondouka na xevygua kuery, xemboete vy ngaru ojapo aguã tekoa eꞌỹa py”, heꞌi. 


text:
Haꞌe rã Faraó aipoeꞌi: — Mavaꞌe tu Senhor oiko, ijayvua xee aendu vy Israel kuery amondouka aguã? Xee ndaikuaai teve “ Senhor” pejea, neĩ namondoukai ꞌrã Israel kuery — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌive ju: — Hebreu kuery ruete ma ou orepou. Haꞌe nunga rupi oremondouka na mboapy ára re tekoa eꞌỹa py roo aguã, Senhor oreruete pe mbaꞌemo romeꞌẽ aguã, orere haꞌe ombou eꞌỹ aguã mbaꞌeaxy, eꞌỹ vy kyxe revegua. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe Egito pygua huvixa aipoeꞌi: — Moisés haꞌe Arão, mbaꞌe nunga rupi? Mbaꞌe re tu pemombytuꞌuxe ri penetarã kuery ombaꞌeapoa gui? Tapeo na peẽ kuery pembaꞌeapo aguã katy. 


text:
Faraó aipoeꞌi avi: — Penetarã kuery heta ma ikuai oreyvy re. Haꞌe rã peẽ ma pemombytuꞌuxe ombaꞌeapoa gui. 


text:
<n> Faraó Israel kuery ombojexavai reiague</n> Haꞌe vaꞌe árave Faraó ijayvu guembiguai huvixa kuery haꞌe ombaꞌeapoa re opena vaꞌe kuery pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Aỹ gui ma Israel kuery pe napemeꞌẽvei ma ꞌrã mbaꞌemo ꞌygue jypy guare rami, yvy jykuerã ojapo aguã. Haꞌe kuery ae too haꞌe kuery ae tojou mbaꞌemo ꞌygue.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe kuery pe pejapo uka ꞌrã yvy jykuerã jypyꞌi guive ojapoaty rami ae. Mbovyveꞌi tojapo eme. Mbaꞌeta haꞌe kuery ma inhateꞌỹ okuapy. Haꞌe rami vy ae “Jajeꞌoi, mbaꞌemo nhameꞌẽ Nhanderuete pe”, heꞌi.


text:
Haꞌe nunga rupi pembopoyive tema haꞌe vaꞌe avakue rembiaporã, haꞌe vaꞌe rupi anho ikuai aguã, ijapu vaꞌe ayvu ojapyxaka eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo hembiguai huvixa kuery haꞌe ombaꞌeapoa re opena vaꞌe kuery ojeꞌoi vy ijayvu Israel kuery pe: — Faraó aipoeꞌi: “Pendevy nameꞌẽvei ma ꞌrã mbaꞌemo ꞌygue.


text:
Tapeo, peẽ ae pejou mbaꞌemo ꞌygue pejoua py rei. Mbaꞌeta mbaꞌeve py ndapejapoi ꞌrã penerembiapo mbovyveꞌi”, heꞌi uka pẽvy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Egito yvy haꞌe javi rupi Israel kuery oaĩmba ojeꞌoivy mbaꞌemo ꞌygue ꞌrãgue py hembyrekue ri jepe omonoꞌõ aguã.


text:
Huvixa kuery ombojexavai rei herekovy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pejapopa ke penembiapo peteĩ-teĩ ára pyguarã pejopy vaꞌekue mbaꞌemo ꞌygue ikuai jave guare rami — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy oinupã Israel kuery ombaꞌeapoa re opena vaꞌe kuery Faraó rembiguai huvixa kuery omoĩ vaꞌekue. Haꞌe vy haꞌe kuery pe aipoeꞌi okuapy: — Mbaꞌe re tu napemombai kuee, neĩ ange penembiaporã pejopy vaꞌekue, kueve guare rami yvy jykuerã pejapopa aguã? 


text:
<n> Moisés haꞌe Arão pe Israel kuery ivai okuapyague</n> Haꞌe ramo Israel kuery ombaꞌeapoa re opena vaꞌe kuery ojeꞌoi Faraó-a py. Ixupe ijayvu vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu haꞌe rami orerereko nerembiguai orekuai vaꞌeri?


text:
Mbaꞌemo ꞌygue ma nomeꞌẽavei ore kuery nerembiguai orekuai vaꞌe pe, haꞌe rami teĩ “Pejapo ke yvy jykuerã”, ꞌre uka orevy. Ore ma orenupãmbaa rami teĩ pende kuery ae pejejavy. 


text:
Haꞌe rami teĩ Faraó ombovai: — Peneateꞌỹ, peneateꞌỹ. Haꞌe rami vy ae “Jajeꞌoi, mbaꞌemo nhameꞌẽ Senhor pe”, peje jepi.


text:
Haꞌe gui aỹ tapeo pembaꞌeapo. Haꞌe rã mbaꞌemo ꞌygue ma nomeꞌẽai ꞌrã pendevy. Haꞌe rami teĩ pejapo retaaty rami ae ꞌrã pejapo yvy jykuerã. 


text:
Haꞌe ramo Israel kuery ombaꞌeapoa re opena vaꞌe kuery ojexavai rei okuapy, haꞌe kuery pe aipoꞌea rã: “Mbaꞌeve py mbovyveꞌi pejapo eme yvy jykuerã, peteĩ-teĩ ára py pejapo aguã vaꞌekue.” 


text:
Haꞌe vy haꞌe kuery pe aipoeꞌi: — Tove pendere Senhor toexa pota, toikuaa pota pendere, mbaꞌeta peẽ pejapo Faraó orere ndaꞌijaꞌei aguã rami, haꞌe hembiguai kuery renonde. Haꞌe kuery po py remeꞌẽ kyxe orejuka aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Moisés Senhor pe ojapukai. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor, mbaꞌe re tu rembojexavai uka kovaꞌe kuery? Mbaꞌe re tu xee xembou?


text:
Mbaꞌeta Faraó-a py nderery rupi xeayvu aguã ajexa ukaa ára guive ma ojavyky rei kovaꞌe kuery. Haꞌe rã ndee ma peteĩve py ndereraa jepei teri ndevygua kuery. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Aỹ ma rexa ꞌrã mbaꞌemo Faraó re ajapo vaꞌe, mbaꞌeta xepoꞌakaa aexa uka ramo ꞌrãe penemondouka, xepoꞌakaa aexa uka ramo ꞌrãe penerenoẽ ukapa oyvy gui. 


text:
<n> Israel kuery ogueraa jepe aguã re Nhanderuete ijayvuague</n> Haꞌe gui Nhanderuete ijayvuve ju Moisés pe. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Xee ma Senhor.


text:
Abraão, Isaque haꞌe Jacó pe ajexa uka vy Penderuete ipoꞌakapa vaꞌea rami ajekuaa uka rakaꞌe. Haꞌe rã xerery Senhor rupi ma haꞌe kuery pe ndajekuaa ukai.


text:
Haꞌe kuery reve ajapo avi xereve guarã, haꞌe vaꞌe rupi Canaã yvy ameꞌẽ aguã hekoarã, haꞌe vaꞌe yvy re oguata rei vaꞌe rami ikuaiague ae.


text:
Aendu avi Egito pygua kuery Israel kuery escravo omoingo rã ipoaẽ okuapya. Haꞌe rami vy xemaꞌenduꞌa xereve guarã ajapo vaꞌekue re.


text:
Haꞌe nunga rupi aipoꞌre Israel kuery pe: “Xee ma |yhwh{Senhor.} Haꞌe rami vy roguenoẽ ꞌrã Egito pygua penembovoyia guy gui. Roipeꞌa ꞌrã pembaꞌeapo vaipaa gui, haꞌe rogueraa jepe ꞌrã xepo aupi vy nhombopagaarã tuvixa vaꞌe ambou reve.


text:
Xee rogueraa ꞌrã xevy guarã, haꞌe aiko ꞌrã Penderuete. Haꞌe ramo peikuaa ꞌrã xee Senhor ae Penderuete aikoa, Egito pygua penembovoyia guy gui roguenoẽ vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy rogueraa ꞌrã yvy Abraão pe ameꞌẽ aguã auraague, Isaque haꞌe Jacó pe guive. Pendevy ju ameꞌẽ ꞌrã penderekoarã. Xee ma Senhor”, ꞌre ꞌrã xerery rupi. 


text:
Haꞌekue rami ae Moisés ijayvu Israel kuery pe. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ndoikuaa potai Moisés re, escravo poyi ikuaia gui onheꞌẽ py ikuerai vy. 


text:
Haꞌe rã Moisés ombovai vy aipoeꞌi Senhor pe: — Neĩ endu ke, Israel kuery ma noendui. Mbaꞌexaꞌvy tu Faraó oendu ta xeayvu? Ndaxeayvu porã kuaai — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami teĩ Moisés haꞌe Arão pe Senhor ojapo uka ae Israel kuery peguarã, haꞌe Egito pygua huvixa Faraó peguarã guive, Egito yvy gui Israel kuery oguenoẽ aguã. 


text:
<n> Moisés haꞌe Arão ramymino kuery rery oĩa</n> Po rami ma heta vaꞌe kuery re opena vaꞌe kuery rery. Israel raꞌy jypygua Rúben raꞌy kuery ma Enoque, Palu, Hezrom haꞌe Carmi. Haꞌe vaꞌe kuery ma Rúben raꞌy kuery.


text:
Haꞌe Simeão raꞌy kuery ma Jemuel, Jamim, Oade, Jaquim, Zoar haꞌe Canaã pygua piꞌa Saul. Haꞌe vaꞌe kuery ma Simeão raꞌy kuery.


text:
Po rami ma Levi raꞌy kuery rery hamymino kuery reve: Gérson, Coate haꞌe Merari. Levi ma cento e trinta e sete maꞌetỹ re oiko.


text:
Coate raꞌy kuery ma Anrão, Isar, Hebrom haꞌe Uziel. Haꞌe gui Coate ma cento e trinta e três maꞌetỹ re oiko.


text:
Haꞌe gui Anrão ma guaꞌyxyrã ojou ojaixe Joquebede. Haꞌe ramo oikuavã Arão haꞌe Moisés. Anrão ma cento e trinta e sete maꞌetỹ re oiko.


text:
Arão ma guaꞌyxyrã ojou Aminadabe rajy Eliseba, Naassom reindy vaꞌe. Haꞌe ramo oikuavãꞌi Nadabe, Abiú, Eleazar haꞌe Itamar.


text:
Haꞌe gui Arão raꞌy Eleazar ma guaꞌyxyrã ojou Putiel rajy kuery vaꞌe regua. Haꞌe ramo oikuavãꞌi Finéias. Haꞌe vaꞌe kuery ma hoo vaꞌe yvatekueve vaꞌe ikuai guaꞌy kuery reve. 


text:
Haꞌe gui Arão haꞌe Moisés pe ae Senhor aipoeꞌi: “Penoẽ ke Israel kuery Egito yvy gui xondaro ikuai vaꞌe rami” heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Egito pygua huvixa Faraó pe ijayvu vaꞌekue Egito gui Israel kuery oguenoẽ aguã. Moisés haꞌe Arão hery vaꞌe. 


text:
<n> Faraó pe Moisés ijayvu jevyague</n> Haꞌe vaꞌe jave ae Senhor ijayvu Moisés pe Egito yvy re oiko rã.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Xee ma Senhor. Aipoꞌre Egito pygua huvixa Faraó pe ndevy xeayvuague haꞌe javi rupi — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ombovai Senhor renonde: — Xee ma ndaxeayvu porã kuaai. Mbaꞌexa tu Faraó xenheꞌẽ rendu ta? 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Maꞌẽ, ndee romoĩ tuuete rami Faraó áry. Haꞌe rã nderykeꞌy Arão oiko ꞌrã ndeayvu mombeꞌuarã.


text:
Mbaꞌeta nderykeꞌy Arão pe remboaxa ꞌrã ndevy aipoaꞌe uka vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe gui haꞌe vaꞌe ju ꞌrã ijayvu Faraó pe, oyvy gui Israel kuery omondouka aguã.


text:
Haꞌe rami avi xee ma ajapo ꞌrã Faraó inhakã ratã aguã rami. Haꞌe Egito yvy re ajapo ꞌrã heta hexa pyrã haꞌe xeguigua iporã vaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ Faraó ndojapyxakai ꞌrã pendeayvu re. Haꞌe nunga rupi xee amoĩ ꞌrã xepo Egito áry. Haꞌe rami vy ajapo ꞌrã Egito yvy gui oẽmba aguã rami xexondaro kuery xevygua kuery ikuai vaꞌe, Israel kuery, nhombopagaarã tuvixa vaꞌe aikuaa uka reve.


text:
Haꞌe ramo Egito pygua kuery oikuaa ꞌrã xee Senhor aikoa, Egito áry xepo amoĩ jave haꞌe kuery mbyte gui Israel kuery anoẽmba vy. 


text:
Moisés ma oitenta maꞌetỹ oguereko, haꞌe rã Arão ma oitenta e três maꞌetỹ oguereko Faraó pe ijayvu jave py. 


text:
— Haꞌe gui pẽvy Faraó “Pejapo haꞌvy hexa pyrã, haꞌe ramo ajerovia ꞌrã pendere”, heꞌi rã ke aipoꞌre Arão pe: “Ejopy ndepopoka, haꞌe emombo Faraó renonde.” Haꞌe ramo ojeapo ꞌrã mboi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ovaẽ Faraó-a py Arão reve. Haꞌe vy ojapo Senhor haꞌe kuery pe ojapo uka vaꞌekue. Arão omombo opopoka Faraó haꞌe hembiguai kuery renonde. Haꞌe ojeapo mboi.


text:
Haꞌe ramo Faraó ogueruruka hiꞌarandu vaꞌe haꞌe imbaꞌevyky vaꞌe kuery. Haꞌe ramo Egito pygua hiꞌarandu vaꞌe kuery ma haꞌekue rami ae ojapo nhemi rupi hiꞌarandua py.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery voi opopoka peteĩ-teĩ omombo ramo ojeapo mboi. Teĩ Arão popoka hoꞌupa haꞌe kuery popoka.


text:
<n> Jypygua nhombopagaarã yy tuguy omoingoague</n> Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Faraó ma inhakã ratã vy nomondoukaxei neretarã kuery.


text:
Tereo ju Faraó-a py koꞌẽmbaꞌi ramove. Haꞌe ma oo ꞌrã yy katy. Rearõ ꞌrã yakã yvýry. Ndepo py rereko ꞌrã ndepopoka mboi ojeapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe aipoꞌre ixupe: “ Senhor hebreu kuery ruete xembou ndea py aipoaꞌe aguã: ‘Emondouka xevygua kuery tekoa eꞌỹa py ikuai aguã xevy. Haꞌe rami teĩ aỹ peve nerendu potai’, haꞌe aguã.


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi ukave ju: ‘Povaꞌe nunga rupi ꞌrã reikuaa xee Senhor aikoa. Kovaꞌe popoka xepo py areko vaꞌe py ainupã ꞌrã yy yakã rupi oĩ vaꞌe. Haꞌe ramo oiko ꞌrã tuguy.


text:
Pira yakã rupi ikuai vaꞌe omanomba ꞌrã. Yakã heakuã vaikue ꞌrã, haꞌe Egito pygua kuery ojeguaru ꞌrã yakã gui oyꞌu aguã’, heꞌi uka.” 


text:
Senhor aipoeꞌive ju Moisés pe: — Aipoꞌre Arão pe: “Ejopy ndepopoka, haꞌe eupi ndepo yy Egito rupi ikuai vaꞌe áry, yakã, yy rape, yupa ikuai vaꞌe haꞌe yy omboty pyre haꞌe javi áry, tuguy oiko aguã. Toiko tuguy Egito yvy jave re, yryru yvyra guigua haꞌe ita guigua py”, ꞌre ꞌrã ixupe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés haꞌe Arão ojapo Senhor ijayvuague. Haꞌe rami vy Arão opopoka oupi vy oinupã yy yakã rupi oĩ vaꞌe, Faraó haꞌe hembiguai kuery oexaa py. Haꞌe ramo yy yakã rupi oĩ vaꞌe haꞌe javi tuguy oiko.


text:
Pira yakã rupi ikuai vaꞌe omanomba. Yakã heakuã vaikue. Haꞌe Egito yvy re ikuai vaꞌe ndaꞌevevei yakã gui oyꞌu aguã. Egito yvy jave re tuguy oiko. 


text:
Haꞌe gui Egito pygua imbaꞌekuaa vaꞌe kuery voi haꞌekue ramigua ju ojapo okuapy nhemi rupi hiꞌarandua py. Haꞌe nunga rupi Faraó inhakã ratã vy noendu potai, Senhor ijayvuague rami vy.


text:
Haꞌe gui Egito pygua kuery haꞌe javi ojoꞌo okuapy yakã yvýry, ojou aguã yy oyꞌu aguã. Mbaꞌeta yy yakã guigua ndaꞌevei oyꞌu aguã. 


text:
<n> Mokoĩa nhombopagaarã juꞌi ombouague</n> Haꞌe vaꞌe rire Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Tereo ju Faraó-a py, haꞌe aipoꞌre ixupe: “Po rami Senhor ijayvu: ‘Tove too xevygua kuery, xevy ikuai aguã.


text:
Yakã gui oiko ꞌrã juꞌi. Mbovy eꞌỹ ꞌrã oẽ, oiko ꞌrã ndero py, opy jaꞌoꞌi rekeaty py, nderupa áry, nerembiguai kuery ro rupi, ndevygua kuery re, haꞌe mbojape pembojyaty rupi, mbojaperã pemoapomoaty rupi.


text:
Senhor aipoeꞌive ju Moisés pe: — Aipoꞌre ke Arão pe: “Eupi ndepo ndepopoka reve yakã áry, yy rape haꞌe yupa ikuai vaꞌe áry, juꞌi rejapo Egito yvy re oẽ aguã rami”, ꞌre.


text:
Haꞌe ramo Arão opo oupi yy Egito yvy re ikuai vaꞌe áry. Haꞌe rã juꞌi oẽ vy Egito yvy haꞌe javi rupi ojaoꞌi.


text:
Haꞌe ramo imbaꞌekuaa vaꞌe kuery haꞌekue ramigua ju ojapo nhemi rupi hiꞌarandua py. Haꞌe vy ojapo Egito yvy re juꞌi oẽ aguã rami. 


text:
Haꞌe gui Faraó oenoĩ Moisés haꞌe Arão. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Pejerure Senhor pe oipeꞌa aguã juꞌi xea gui haꞌe xevygua kuerya gui. Haꞌe ramo ma pende kuery romondouka ꞌrã Senhor pe mbaꞌemo pemeꞌẽ aguã. 


text:
Haꞌe ramo Moisés aipoeꞌi Faraó pe: — Aipoꞌre ke xevy arakaꞌe pa reipota ajerure ndere, nerembiguai kuery haꞌe ndevygua kuery re, juꞌi oipeꞌaa aguã ndea gui haꞌe ndero pygua kuerya gui, yakã py anho ju opyta aguã. 


text:
— Koꞌẽ rã — heꞌi. Moisés aipoeꞌi: — Toiko ndeayvua rami, reikuaa aguã peteĩve jipoia Senhor Oreruete ramigua.


text:
Ndea gui ojepeꞌapa ꞌrã juꞌi, ndero pygua kuery, nerembiguai kuery haꞌe ndevygua kuerya gui. Yakã py anho ju ꞌrã ikuai — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Moisés haꞌe Arão jogueraa Faraó-a gui. Senhor pe Moisés ojapukai juꞌi káuxa, Faraó reve jogueroayvuague rami vy.


text:
Haꞌe ramo Senhor ojapo Moisés ijayvuague rami. Juꞌi omanomba oo rupi, oka rupi haꞌe mbaꞌety rupi ikuaiague py.


text:
Haꞌe gui Faraó ma oo jepea oexa vy inhakã ratãve ju. Haꞌe vy noenduxevei, Senhor ijayvuague rami vy. 


text:
<n> Mboapya nhombopagaarã ky ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Aipoꞌre Arão pe: “Eupi ndepopoka, haꞌe einupã yvy kuꞌi re, ky oiko aguã Egito yvy jave re”, ꞌre.


text:
Haꞌe rami ojapo. Arão opo opopoka reve oupi vy oinupã yvy kuꞌi. Haꞌe ramo oiko reta ky avakue re haꞌe mymba kuery re. Yvy kuꞌi haꞌe javi gui ky oiko Egito yvy jave re.


text:
Haꞌe ramo imbaꞌekuaa vaꞌe kuery ma haꞌekue ramigua ae avi oꞌarandua rupi ojapo nhemixe ky omoingo aguã, vaꞌeri ndojapo kuaai. Ky anho ikuai avakue re haꞌe mymba kuery re. 


text:
Haꞌe ramo imbaꞌekuaa vaꞌe kuery aipoeꞌi Faraó pe: — Kovaꞌe ma Nhanderuete kuã ojapo vaꞌe — heꞌi teĩ Faraó inhakã ratã. Senhor ijayvuague rami vy noendui ae. 


text:
<n> Irundya nhombopagaarã mberu ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Epuꞌã ke koꞌẽ rã ajeꞌiveꞌi reve, haꞌe ejexa uka ju Faraó pe. Haꞌe vaꞌe oo ꞌrã oiny yy katy. Haꞌe rã ixupe aipoꞌre: “Po rami ijayvu Senhor: ‘Tove too xevygua kuery, xevy ikuai aguã.


text:
Haꞌe gui xevygua kuery neremondoukai ri ramo maꞌẽ, xee ambou ꞌrã mberu ndeꞌáry, nerembiguai kuery, ndevygua kuery haꞌe ndero pygua kuery áry. Haꞌe Egito pygua kuery ro rupi omonyẽmba ꞌrã mberu, yvy haꞌe kuery ikuaia voi.


text:
Haꞌe rã Gósen yvy re xevygua kuery ikuaia rupi ma amboae rami ꞌrã ajapo. Xevygua kuery ikuaia re mberu ndoikoi ꞌrã, reikuaa aguã pendeyvy mbyte re voi xee Senhor aikoa.


text:
Haꞌe rã ndevygua kuery ma xevygua kuery arekoa rami eꞌỹ ꞌrã areko. Koꞌẽ rã oiko ꞌrã haꞌe nunga hexa pyrã’, heꞌi uka ndevy”, ꞌre. 


text:
Haꞌe rami ae Senhor ojapo. Haꞌe ramo Faraó ro re ou mbovy eꞌỹ mberu, hembiguai kuery ro re haꞌe Egito yvy haꞌe javi áry. Haꞌe ramo yvy naꞌiporãvei mberu gui. 


text:
Haꞌe ramo Faraó oenoĩ Moisés haꞌe Arão. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tapeo, Penderuete pe mbaꞌemo pemeꞌẽ teĩ kovaꞌe yvy re anho taꞌvy. 


text:
Moisés ombovai: — Haꞌe rami rojapo aguã ndaꞌevei, mbaꞌeta Senhor Oreruete pe romeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo Egito pygua kuery ojou porã vaꞌeꞌỹ. Maꞌẽ, xapyꞌa rei haꞌe kuery oexaa rupi haꞌe nunga romeꞌẽ ramo haꞌe kuery oreapipa ꞌrã ita py.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py mboapy ára re ꞌrã roo tekoa eꞌỹa py, haꞌe py mae Senhor Oreruete pe mbaꞌemo romeꞌẽ aguã, orevy aipoeꞌia rami vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Faraó aipoeꞌi: — Haꞌeve ꞌrã tekoa eꞌỹa py teĩ peo aguã mbaꞌemo pemeꞌẽ aguã. Haꞌe rami avi mombyry ete eꞌỹ ꞌrã peo. Haꞌe xere voi ke penhemboꞌe. 


text:
Moisés ombovai: — Maꞌẽ, aỹ ma xee nerenonde gui aa vy anhemboꞌe ꞌrã Senhor pe. Haꞌe gui koꞌẽ rã kovaꞌe mberu ojepeꞌapa ꞌrã ndee Faraó-a gui, nerembiguai kuery haꞌe ndevygua kuery haꞌe javia gui. Haꞌe rami avi Faraó, xembotavyve eme, xeretarã kuery Senhor pe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã neremondoukaia py — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Senhor ojapo Moisés ijayvuague rami. Haꞌe ramo mberu ojepeꞌapa Faraó-a gui, hembiguai kuery haꞌe ixupegua kuery haꞌe javia gui. Peteĩꞌi voi ndopytai mberu.


text:
<n> Peteĩ nhiruĩa nhombopagaarã mymba re mbaꞌeaxy ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Ejexa uka ju Faraó pe, haꞌe aipoꞌre ixupe: “Po rami Senhor hebreu kuery ruete vaꞌe ijayvu: ‘Tove too xevygua kuery, xevy ikuai aguã.


text:
Senhor opo omoĩ ꞌrã nerymba kuery nhuũndy rupi ikuai vaꞌe áry, kavaju kuery, mburika, camelo kuery, vaka haꞌe vexaꞌi kuery áry, mbaꞌeaxy vaikue ombou vy.


text:
Haꞌe rã Israel kuery rymba kuery re ma Senhor amboae rami ꞌrã ojapo Egito pygua kuery rymba re ojapo ꞌrãgue py, Israel kuery rymba neĩ peteĩve omano eꞌỹ aguã’, heꞌi uka ndevy.


text:
Mbaꞌeta Senhor oaꞌanga ma haꞌe nunga oiko aguã ára. Koꞌẽ rã haꞌe nunga Senhor omoingo ꞌrã yvy re”, ꞌre ꞌrã ixupe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui koꞌẽ jevy Senhor haꞌe nunga ombou ramo Egito pygua kuery rymba haꞌe javi omano. Haꞌe rã Israel kuery rymba ma nomanoi neĩ peteĩ.


text:
Haꞌe gui Faraó omondouka omaꞌẽ aguã, haꞌe rã Israel kuery rymba nomanoi neĩ peteĩ. Haꞌe rami teĩ Faraó inhakã ratã vy nomondoukai haꞌe kuery. 


text:
<n> Seis-a nhombopagaarã ai vaikue ombouague</n> Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés haꞌe Arão pe: — Tata rupa gui pejopy pendepo renyẽ tanhimbu. Haꞌe ramo Faraó renonde Moisés omombo ꞌrã yvate katy.


text:
Haꞌe vaꞌe gui oiko ꞌrã ikuꞌi vaꞌe Egito yvy haꞌe javi áry. Haꞌe ramo Egito yvy jave rupi oiko ꞌrã irurupa, opu ꞌrã ai vaikue avakue re haꞌe mymba kuery re — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery oo vy tata rupa gui ojopy tanhimbu, haꞌe vy oo Faraó-a py. Moisés omombo yvate katy. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe gui oiko irurupa vaꞌe haꞌe ai vaikue avakue re haꞌe mymba kuery re.


text:
Haꞌe nunga rupi Moisés renonde gui imbaꞌekuaa vaꞌe kuery ojepeꞌapa ai vaikue gui. Mbaꞌeta imbaꞌekuaa vaꞌe kuery re voi ai vaikue oiko, haꞌe Egito pygua kuery haꞌe javi re.


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor ojapo Faraó inhakã ratã aguã rami. Haꞌe ramo noendui, Moisés pe Senhor ijayvuague rami vy. 


text:
<n> Sete-a nhombopagaarã amandau ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Epuꞌã ke koꞌẽ rã ajeꞌive. Ejexa uka Faraó pe, haꞌe aipoꞌre ixupe: “Po rami Senhor hebreu kuery ruete ijayvu: ‘Tove too xevygua kuery, xevy ikuai aguã.


text:
Mbaꞌeta aỹ ma ndere ete amoĩ ꞌrã nhombopagaarã haꞌe javi, nerembiguai kuery haꞌe ndevygua kuery áry, peikuaa aguã avave rei xee ramigua jipoia yvy jave re.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami ajapoxe vaꞌe rire rojuka aguã xepo amoĩ ma ꞌrãgue, ndee haꞌe ndevygua kuery áry mbaꞌeaxy ambou vy. Roipeꞌapa ma ꞌrãgue yvy gui.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe rami ndajapoi, ndevy aexa uka aguã xepoꞌakaa, haꞌe xerery rupi xereko omombeꞌua aguã yvy jave re. 


text:
Maꞌẽ, koꞌẽ rã kovaꞌe hora ojeupity ju jave ajapo ꞌrã amandau hoꞌa vaipa aguã rami, Egito yvy re oiko eꞌỹ teri vaꞌe ramigua ijypya ára gui aỹ peve.


text:
Haꞌe gui aỹ ma emoinge ukapa nerymba vaka, avakue haꞌe mymba nhuũndy rupi ikuai vaꞌe. Mbaꞌeta opy ndoikei vy haꞌe kuery re amandau hoꞌa rã omanomba ꞌrã’, heꞌi uka ndevy”, ꞌre. 


text:
Haꞌe ramo Faraó rembiguai kuery vaꞌe regua amongue ma Senhor ayvu oendu vy ojeayvu. Haꞌe rami vy ojapo guembiguai kuery haꞌe guymba vaka kuery oupa aguã rami ngoo rupi.


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Eupi ndepo yvate katy. Haꞌe rã hoꞌa ꞌrã amandau Egito yvy jave re, avakue áry, mymba haꞌe Egito yvy jave re mbaꞌety rupi onhotỹ mbyre ikuai vaꞌe áry.


text:
Haꞌe ramo Moisés yvate katy opopoka oupi ramo Senhor ombou yapu hatã vaꞌe haꞌe amandau, tata voi hoꞌa yvy re. Haꞌe rami vy Senhor ojapo amandau Egito yvy re hoꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami ete amandau haꞌe tata amandau re irũ vaꞌe hoꞌa ndaꞌevei ete vaꞌe. Haꞌe ramigua oiko vaꞌeꞌỹ teri Egito yvy re, Egito pygua ikuai ypya ára guive.


text:
Haꞌe gui Egito yvy jave re amandau ojuka opa mbaꞌe oka rupi ikuai vaꞌe, avakue haꞌe mymba kuery. Amandau ojavyky avi mbaꞌety rupi onhotỹ mbyre haꞌe javi, omopẽmba avi yvyra nhuũndy rupi ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo Faraó oenoĩ uka Moisés haꞌe Arão. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Aỹ ma ajejavy. Senhor ma heko porã vaꞌe, haꞌe rã xee haꞌe xevygua kuery ma rojejavy vaꞌe.


text:
Ejapukai ke haꞌvy Senhor pe, mbaꞌeta haꞌeve ma kovaꞌe yapu atã vaꞌe haꞌe amandau. Xee romondouka ꞌrã, ndapepytavei ma ꞌrã apy. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ombovai: — Xee ma tetã gui aẽ vy xepo aupi ꞌrã Senhor pe. Haꞌe ramo yapu vaꞌe oaxa ꞌrã, ndoꞌavei ꞌrã amandau, peikuaa aguã ko yvy Senhor mbaꞌea.


text:
Haꞌe rami avi xee aikuaa ndee haꞌe nerembiguai kuery Senhor Oreruete renonde pejererokyje aguã noĩ teria.


text:
(Haꞌe jave py linho haꞌe cevada ikuai vaꞌe ojavykypa, mbaꞌeta cevada ma hary ma, haꞌe rã linho ma ipoty.


text:
Haꞌe gui Faraó renonde gui Moisés oo ju vy oẽ tetã gui. Senhor pe opo oupi ramo yapu atã vaꞌe haꞌe amandau oaxapa, neĩ ndaꞌokyvei yvy re. 


text:
Haꞌe rami teĩ amandau haꞌe yapu atã vaꞌe oaxapa rã Faraó oexa vy ojejavyve ju, mbaꞌeta guembiguai kuery reve inhakã ratã vaꞌe meme.


text:
<n> Oito-a nhombopagaarã tuku ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Tereo Faraó-a py, mbaꞌeta amoakã ratã, hembiguai kuery guive, haꞌe kuery mbyte ajapo aguã kovaꞌe nunga hexa pyrã,


text:
haꞌe nderaꞌy kuery pe, nderaꞌy raꞌy kuery pe remombeꞌu aguã Egito pygua kuery ajavyky reiague, haꞌe haꞌe kuery mbyte mbovykue rei eꞌỹ nhomondyipaarã ambouague, haꞌe kuery oikuaa aguã xee ae Senhor aikoa — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés haꞌe Arão oo vy ojexa uka Faraó renonde. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Po rami Senhor hebreu kuery ruete ijayvu: “Rakaꞌe peve tu nerenhemoꞌyvyĩꞌi ꞌrã xerenonde? Tove too xevygua kuery, xevy ikuai aguã.


text:
Haꞌe ramo ojaoꞌipa ꞌrã yvy. Haꞌe vaꞌe gui neĩ peteĩ henda py ma ndojekuaavei ꞌrã. Haꞌe kuery hoꞌupa ꞌrã amandau ndojavykypai vaꞌekue, hoꞌupa avi ꞌrã yvyra pendeyvy re henhoĩ vaꞌekue.


text:
Ndero rupi voi omonyẽmba ꞌrã, nerembiguai kuery haꞌe Egito pygua kuery haꞌe javi ro. Nderu kuery oexa eꞌỹ teri vaꞌe nunga, neĩ neramoĩ kuery voi, yvy re ikuaia ára guive kovaꞌe ára peve”, heꞌi uka ndevy — heꞌi. Haꞌe gui Moisés ojere vy ojepeꞌa ju ovy Faraó renonde gui. 


text:
Haꞌe ramo Faraó rembiguai kuery aipoeꞌi ixupe: — Rakaꞌe peve tu kovaꞌe ava nhandejopy ꞌrã herekovy? Emondouka na haꞌe kuery, Senhor nguuete pe ikuai aguã. Ndereikuaai teri ri tyꞌy Egito ivaipa maa? — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe gui Faraó renonde ogueru ju Moisés haꞌe Arão. Haꞌe ramo haꞌe aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Tapeo, peiko Senhor penderuete pe. Haꞌe gui mavaꞌe kuery tu oo vaꞌerã pendereve? 


text:
Moisés ombovai: — Ore revegua oo ꞌrã kunumigue, tujakueꞌi, oreraꞌy kuery, orerajy kuery, orerymba kuery haꞌe vaka kuery haꞌe javi. Mbaꞌeta rojapo ꞌrãe ngaru Senhor pegua — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Faraó aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Toiko Senhor pendereve, peẽ haꞌe kyrĩgue reve, xapyꞌa rei romondouka ri ramo. Haꞌe rami avi peikuaa pota, mbaꞌeta haꞌeveꞌỹa rami pejapoxe.


text:
Haꞌe rami ndaꞌevei ꞌrã. Tapeo peẽ avakue anho Senhor pe pendekuai aguã rejerurea rami — heꞌi. Haꞌe rami vy Faraó guenonde gui oipeꞌa uka. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Eupi ndepo Egito yvy áry, tuku ou vy hoꞌupa aguã jai rogue yvy re ikuai vaꞌe, amandau ndojavykypai vaꞌekue haꞌe javi — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Egito yvy áry Moisés opopoka oupi ramo Senhor kuaray oua katy gui ombou yvytu. Haꞌe vaꞌe ára pukukue re haꞌe pytũ mbukukue re oipeju. Haꞌe gui koꞌẽ jave ma yvytu rupi ou tuku.


text:
Haꞌe rami vy tuku ou Egito yvy jave áry, yvy jave re oguejy. Heta ete vy haꞌe vaꞌe eꞌỹ mbove ndoikoi teri haꞌe vaꞌe nunga tuku, neĩ haꞌe vaꞌe rire ndouvei ma ꞌrã haꞌe vaꞌe ramigua.


text:
Mbaꞌeta ojaoꞌipa yvy haꞌe javi, yvy huũ rei aguã rami opyta. Hoꞌupa jai rogue yvy re ikuai vaꞌe haꞌe yvyraꞌa haꞌe javi, amandau ndojavykypai vaꞌekue. Egito yvy haꞌe javi rupi mbaꞌeve jipovei ipyau vaꞌe yvyra re, neĩ jai rogue mbaꞌety rupi ikuai vaꞌe. 


text:
Haꞌe rami rã Faraó oenoĩ pojava Moisés haꞌe Arão. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Ajejavy Senhor penderuete rovai haꞌe peẽ kuery rovai.


text:
Haꞌe gui aỹ ma ajerure pẽvy xeperdoa ju aguã ajejavya aỹgua voi. Haꞌe pejerure Senhor penderuete pe xegui oipeꞌa aguã kovaꞌe manoa — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Senhor ojapo yvytu kuaray oikea katy gui ju oipeju atã aguã rami. Haꞌe vaꞌe ma tuku oguerovevepa vy oitypa Yeꞌẽ Pytã vaꞌe py. Neĩ peteĩ tuku ndopytai Egito yvy jave re.


text:
<n> Nove-a nhombopagaarã pytũ ombouague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Eupi ndepo yvate katy, Egito yvy re pytũ ou aguã, pytũ vaikue japokoa vaꞌe regua — heꞌi.


text:
Haꞌe nunga rupi peteĩve ndajoexai, peteĩve oĩa gui nopuꞌãi mboapy ára re. Haꞌe rã Israel kuery ro rupi ma hexakã. 


text:
Haꞌe ramo Faraó oenoĩ Moisés. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Tapeo, peiko Senhor pe. Topyta penerymba vexaꞌi haꞌe penerymba vaka anho. Penderaꞌy kuery kyrĩgue ma too avi pendupive. 


text:
Moisés ombovai: — Haꞌe rami ri ramo ndee ae ꞌrã remeꞌẽ orepo py mbaꞌemo rojuka haꞌe roapy vy Senhor Oreruete pe romeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Any, orerymba vexaꞌi kuery avi ꞌrã oo orerupive. Neĩ peteĩve pyapẽ ndopytai ꞌrã, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe regua gui roiporavo ꞌrã Senhor Oreruete pe romeꞌẽ aguã. Ndoroikuaai mbaꞌe nunga pa Senhor pe romeꞌẽ vaꞌerãa, haꞌe py rovaẽ eꞌỹa ja — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy Faraó aipoeꞌi Moisés pe: — Ejepeꞌa ke xea gui, haꞌe eiko kuaa xerova rexa veꞌỹ aguã. Mbaꞌeta xerova rexa jevya ára ma remano ꞌrã. 


text:
<n> Dez-a nhombopagaarã Nhanderuete ombou aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Peteĩgue ju ꞌrã ambou nhomoingo axyarã Faraó haꞌe Egito yvy haꞌe javi áry. Haꞌe ramo mae penemondouka ꞌrã apy gui. Penemondoukaa ára ma anhetẽ penemoxẽmba ete ꞌrã.


text:
Aỹ ma ndeayvu neretarã kuery oendua py, avakue haꞌe javi ngoo katyꞌi rupi ikuai vaꞌe pe mbaꞌemo re ojerure aguã re, kunhague voi tojerure kunhague ngoo katyꞌi rupi ikuai vaꞌe pe. Prata haꞌe ouro guigua re tojerure — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Senhor ojapo Egito pygua kuery ixupegua kuery omboaxy aguã rami. Moisés voi oikuaapy oiko Egito yvy re, Faraó rembiguai kuery haꞌe ixupegua kuery omboetepa. 


text:
Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Faraó pe: — Po rami Senhor ijayvu: “Pytũ mbyte jave xee aaxa ꞌrã Egito yvy mbyte rupi.


text:
Haꞌe ramo omano ꞌrã jypygua Egito yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javive, Faraó guenda openaaty py oguapy vaꞌe raꞌy jypygua, hembiguai kunha mbaꞌemo monguꞌia pygua piꞌa jypygua voi, haꞌe mymba ikuai vaꞌe raꞌyꞌi ypya haꞌe javi.


text:
Haꞌe ramo Egito yvy jave re onhendu ꞌrã haxẽ vaꞌe. Haꞌe nunga oiko vaꞌeꞌỹ teri, haꞌe ndoikovei ma ꞌrã guive.


text:
Haꞌe rã Israel kuery re ma ndoikoi ꞌrã, avakue, neĩ mymba kuery re. Haꞌe kuery re ma neĩ peteĩ jagua voi nonheꞌẽi ꞌrã, peikuaa aguã Senhor amboae rami oguerekoa Israel kuery, Egito pygua kuery rami eꞌỹ”, heꞌi uka ndevy.


text:
Haꞌe ramo nerembiguai kuery apy ikuai vaꞌe xea py jogueruvy vy xerenonde ojeroꞌa reve aipoeꞌi ꞌrã: “Tereo ndee haꞌe neretarã kuery ndereve ikuai vaꞌe haꞌe javive”, heꞌi ꞌrã xevy. Haꞌe vaꞌe rire mae ma ꞌrã aa — heꞌi Faraó pe. Haꞌe rami vy Moisés ipoxy vaipa reve ojepeꞌa Faraó renonde gui. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Faraó ma noendui ꞌrã pendeayvua, xeguigua nhomondyipaarã ojekuaave aguã Egito yvy re — heꞌi. 


text:
Haꞌe nunga nhomondyipaarã haꞌe javi Moisés haꞌe Arão ojapo Faraó renonde teĩ Senhor omoakã ratã ramo Israel kuery nomondoukai oyvy gui. 


text:
<n> Páscoa judeu kuery rekorã oejaa ague</n> Senhor aipoeꞌi Moisés haꞌe Arão pe Egito yvy re teri ikuai jave: 


text:
Pendeayvu Israel kuery ijaty vaꞌe pe. Haꞌe vy aipopeje: “Kovaꞌe jaxy dez araa py ma peteĩ-teĩ peru ꞌrã peteĩ vexaꞌi raꞌy, peteĩ-teĩ hoo vaꞌe ogueru ꞌrã peteĩ vexaꞌi raꞌy ngoo peguarã.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei hoo pygua kuery mbovyꞌi vy vexaꞌi raꞌy ndoꞌupai ꞌrã ri ramo ma toenoĩ ojea katyꞌive rupi ikuai vaꞌe, mbovy pa ikuaia rami. Oikuaa pota ꞌrã mbovy pe pa haꞌeve vexaꞌi raꞌy hoꞌupa aguã.


text:
Vexaꞌi ava ma ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe peteĩ maꞌetỹ oguereko vaꞌe haꞌeve. Vexaꞌi raꞌy eꞌỹ vy kavaraꞌi haꞌeve avi peru aguã.


text:
Huguykue ma peraa vy peikyty ꞌrã okẽ yta jovaive haꞌe hiꞌárygua rupi, pendero peꞌua vaꞌe rokẽ re ae.


text:
Haꞌe vaꞌe pytũve ꞌrã peꞌu hoꞌokue tata py oexy pyre. Mbojape imbovua revegua eꞌỹ haꞌe jai rogue iro vaꞌe reve ꞌrã peꞌu.


text:
Hoꞌokue ipyrygua ma ndapeꞌui ꞌrã, neĩ yy py ombojy pyre, haꞌe rã tata py oexy pyre anho: inhakãgue, hetymague haꞌe haꞌykue-ꞌykue.


text:
Haꞌe vaꞌe gui mbaꞌeve rei ndapejai ꞌrã koꞌẽ peve guarã. Koꞌẽ peve opyta vaꞌe ma peapypa ꞌrã tata py.


text:
Po rami ꞌrã peꞌu. Pendekuꞌa kuaa reve ꞌrã peꞌu, pendepy regua reve, haꞌe pendepo py pendepopoka pereko reve. Peꞌu pojava ke. Haꞌe vaꞌe ma Senhor pegua Páscoa. <n>Tery Páscoa ma “Oaxa ovy rivea” ꞌea (versículo 23). 


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe pytũ xee Egito yvy rupi aaxa vy ajuka ꞌrã taꞌy jypygua ikuai vaꞌe haꞌe javi, avakue haꞌe mymba guigua voi. Ambopaga ꞌrã Egito pygua ruete ikuai vaꞌe haꞌe javi. Xee ma Senhor.


text:
Huguykue ma oikuaa uka ꞌrã oo pendekuaia. Mbaꞌeta huguy aexa vy ma aaxa rive ꞌrã peĩa rupi. Haꞌe rami rã peẽ kuery mbyte ma ndoikoi ꞌrã mbaꞌeaxy nhomombaarã. Haꞌe vaꞌe py ma Egito yvy re anho ꞌrã ajojuka. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára ma penemaꞌenduꞌa aguã. Ngaru ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pejapo ꞌrã Senhor pe. Peneramymino kuery avi ꞌrã ojapo arakaꞌe rã peve guarã, pendekorã aeja rire.


text:
Sete ára re peꞌu ꞌrã mbojape imbovua revegua eꞌỹ. Ijypya ára guive peipeꞌapa ꞌrã mbojape mbovua penderopy oĩ vaꞌekue, mbaꞌeta ijypya ára guive sete-a ára peve imbovua revegua hoꞌu vaꞌe rei oipeꞌaa ꞌrã Israel kuerya gui.


text:
Ijypya ára py ma pẽvy oiko ꞌrã nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. Sete araa py teĩgue ju pejapo ꞌrã nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe jave py ma neĩ peteĩve tembiapo ndojapoai ꞌrã, peꞌu vaꞌerã pejapoa eꞌỹ vy. Haꞌe vaꞌe anho haꞌeve pejapo aguã.


text:
Haꞌe rami vy pejapo ꞌrã ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ peꞌu vaꞌerã, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára ae xee roguenoẽ Egito yvy gui. Haꞌe nunga rupi peneramymino kuery ikuaia peve ꞌrã penemaꞌenduꞌa haꞌe vaꞌe ára re, arakaꞌe rã peve guarã aeja rire.


text:
Jypygua jaxy catorze araa kaꞌaru guive ꞌrã peꞌu mbojape imbovua revegua eꞌỹ, haꞌe vaꞌe jaxy vinte e um araa kaꞌaru peve.


text:
Haꞌe vaꞌe sete ára ma toĩ eme mbojape mbovua pendero rupi. Mbaꞌeta mbojape imbovua revegua hoꞌu vaꞌe oipeꞌaa ꞌrã Israel kuery mbyte gui, mombyry guigua eꞌỹ vy pendeyvy pygua ae teĩ.


text:
Mbaꞌeve imbovua revegua peꞌu eme. Pendero haꞌe javi rupi ꞌrã peꞌu mbojape imbovua revegua eꞌỹ anho”, peje haꞌe kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Moisés oenoĩmba Israel kuery mongetaaty kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Peẽ kuery peteĩ-teĩ peiporavo ꞌrã vexaꞌi raꞌy pendero peguarã, haꞌe pejuka ꞌrã Páscoa ára pyguarã.


text:
Hissopo rakãgue peru vy pemoakỹ huguykue hyꞌa jere py oĩ vaꞌe py, haꞌe hyꞌa jere py huguykue oĩ vaꞌe peikyty ꞌrã penerokẽ yta re, haꞌe hiꞌárygua rupi. Koꞌẽmba peve peteĩve napeẽi ꞌrã penerokẽ gui.


text:
Mbaꞌeta Senhor oaxa ꞌrã ovy Egito pygua kuery ojuka aguã. Haꞌe rã okẽ árygua haꞌe ijyta jovaive re huguy oĩa Senhor oexa vy ma oaxa rive ꞌrã haꞌe vaꞌe oo rupi, pendero py nomoingei ꞌrã nhomombaarã pendejuka aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi peẽ haꞌe penderaꞌy kuery penderexarai eme pendekorã arakaꞌe rã peve aeja vaꞌekue re.


text:
aipopeje ꞌrã: “ Senhor pegua Páscoa pyguarã jajuka vaꞌe, mbaꞌeta Egito yvy re Israel kuery ro áry rupi oaxa vy Egito pygua kuery ojuka, haꞌe rã nhandero py ikuai vaꞌe ma ogueraa jepe”, peje ꞌrã penderaꞌy kuery pe — heꞌi. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery ojeroꞌapa vy ombojerovia okuapy.


text:
Haꞌe gui Israel kuery ojeꞌoi vy ojapo haꞌe rami. Moisés haꞌe Arão pe Senhor aipoeꞌiague rami ae ikuai. 


text:
<n> Dez-a nhombopagaarã taꞌy kuery jypygua ojukapaa ague</n> Haꞌe gui pytũ mbyte jave Senhor ojuka Egito yvy re taꞌy jypygua ikuai vaꞌe haꞌe javi. Ojuka Faraó guenda openaaty py oguapy vaꞌety raꞌy jypygua, nhuã py omboꞌa pyre raꞌy kuery haꞌe mymba raꞌy jypygua ikuai vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe ramo Faraó opuꞌã pyavyve, hembiguai kuery haꞌe Egito pygua kuery haꞌe javive guive. Mbaꞌeta haxẽ vaꞌe onhendu Egito yvy re, mbaꞌeta oo omanoa eꞌỹa jipoi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe pytũve Faraó oenoĩ Moisés haꞌe Arão. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Pepuꞌã ke, tapeo xevygua kuery mbyte gui, peẽ haꞌe Israel kuery haꞌe javive guive. Tapeo, Senhor pe pendekuai, aipo pejeague rami vy.


text:
Penderupive peraa avi penerymba kuery vexaꞌi haꞌe vaka, aipo pejeague rami. Tapeopa, haꞌe xee voi ke xereroayvu porã — heꞌi.


text:
Mbaꞌeta Egito pygua kuery omondouka pojava, oyvy gui omoẽmba aguã ojapura vy, “Haꞌe javive nhamanomba ꞌrã” heꞌi vy. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ojopy mbojaperã omoakỹ vaꞌekue, imbovua revegua eꞌỹ. Omoapomoaty ma oao py onhovã vy ojaxei heravy.


text:
Haꞌe rami vy Israel kuery ojapo okuapy Moisés ijayvuague rami. Haꞌe vy Egito pygua kuery pe ojerure okuapy prata haꞌe ouro guigua haꞌe ao re.


text:
Senhor ojapo Egito pygua kuery omboaxy aguã rami ixupegua kuery. Haꞌe vaꞌe kuery pe ojerurea omeꞌẽmba. Haꞌe ramo oipeꞌapa Egito pygua kuery oguereko vaꞌekue. 


text:
<n> Egito yvy gui Israel kuery oẽmbaague</n> Haꞌe rami vy Israel kuery ma Ramessés tetã gui ojeꞌoi Sucote katy. Seiscentos mil yvy rupigua avakue ikuai, kunhague haꞌe kyrĩgue oipapa eꞌỹ rã.


text:
Haꞌe kuery reve ojeꞌoi avi amboae kuery joegua eꞌỹ-eꞌỹ, haꞌe gui mbovy eꞌỹ mymba kuery vexaꞌi haꞌe vaka.


text:
Ombojy okuapy mbojape imbovua revegua eꞌỹ Egito gui omoapomo heravy vaꞌekue. Imbovua revegua eꞌỹ teri ombojy, mbaꞌeta Egito gui omoẽmbaa ramo ojapura vy ndaꞌevei hoꞌu vaꞌerã ojapopa aguã. 


text:
Haꞌe gui quatrocentos e trinta maꞌetỹa opa jave, haꞌe vaꞌe ára ae Senhor pegua xondaro rami ikuai vaꞌe haꞌe javi ojeꞌoi Egito gui.


text:
Haꞌe vaꞌe pytũ ma Senhor re imaꞌenduꞌaa aguã, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe jave oguenoẽmba Egito yvy gui. Haꞌe vaꞌe pytũ ma Senhor pegua ramo Israel kuery haꞌe javive ꞌrã imaꞌenduꞌa, arakaꞌe rã ikuai vaꞌe voi. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌive ju Moisés haꞌe Arão pe: — Po rami ma Páscoa ára py pejapo vaꞌerã. Amboae regua neĩ peteĩve ndoꞌui ꞌrã haꞌe vaꞌe regua.


text:
Peteĩ-teĩ vexaꞌi raꞌy ma peteĩꞌi oo py ꞌrã peꞌu. Hoꞌokue peraa eme oka katy, neĩ pemopẽ eme ikãgue. 


text:
Haꞌe rã xapyꞌa rei pendero py amboae yvy regua ovaẽ vy Senhor pegua Páscoa hoꞌuxe avi ramo ma avakue haꞌe javi pire tomboi ranhe. Haꞌe gui mae ma ꞌrã haꞌeve onhemboja haꞌe hoꞌu aguã. Haꞌe rami rire haꞌe pyguae rami ꞌrã oiko. Haꞌe rã opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe ma neĩ peteĩve ndoꞌui ꞌrã.


text:
— Xevy guarã remboaxa ꞌrã Israel kuery oxy gui jypygua ituiꞌi vaꞌe haꞌe javi. Avakue eꞌỹ vy mymba guigua teĩ xembaꞌe meme — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés aipoeꞌi guetarã kuery pe: — Penemaꞌenduꞌa ke kovaꞌe ára Egito yvy gui peopaague re, escravo rami pembaꞌeapo poyiague gui. Mbaꞌeta Senhor opoꞌakaa rupi penerenoẽ haꞌe gui. Haꞌe nunga rupi peꞌu eme mbojape imbovua revegua.


text:
Haꞌe gui Senhor pendereraa ꞌrã yvy mboae re, cananeu kuery, heteu, amorreu, heveu haꞌe jebuseu kuery yvy penderekoarã omeꞌẽ aguã re peneramoĩ kuery pe oura reve ijayvuague, yvy kamby haꞌe ei oata eꞌỹa. Haꞌe vaꞌe yvy re Senhor pendereraa ma ramo kovaꞌe jaxy ojeupity nhavõ penemaꞌenduꞌa haꞌe rami penderekorã oeja vaꞌekue rami pendekuai aguã.


text:
Haꞌe rami vy sete ára re peꞌu ꞌrã mbojape imbovua revegua eꞌỹ. Haꞌe gui sete araa py ma oiko ꞌrã nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor pegua.


text:
Sete ára re peꞌu ꞌrã mbojape imbovua revegua eꞌỹ. Mbojape mbovua toĩ eme pendereve, neĩ pendeyvy haꞌe javi rupi.


text:
Haꞌe vaꞌe árave nderaꞌy kuery pe remombeꞌu vy “Haꞌe rami nhandekuai mbaꞌeta Senhor mbaꞌemo porã ojapo xevy Egito gui orenoẽ vy”, peje ꞌrã.


text:
Haꞌe rami nhandekuaia opyta ꞌrã ikuaa ukaarã ndepo re haꞌe nderova re oĩ vaꞌe rami, nemaꞌenduꞌa aguã Senhor guigua lei rupi ndeayvu aguã, mbaꞌeta Egito yvy gui Senhor opoꞌakaa rupi nerenoẽ rire.


text:
— Haꞌe gui Senhor ndevy haꞌe neramoĩ kuery pe ouraague rami vy penemoinge ꞌrã cananeu kuery yvy re. Pendekoarã omeꞌẽ ma ramo


text:
Senhor peguarã remboaxa ꞌrã oxy gui jypygua ituiꞌi vaꞌekue haꞌe javi, mymba kuery guive. Jypygua ava oiko vaꞌe ma guive rã Senhor peguarã meme.


text:
Haꞌe rã mburikaꞌi raꞌy jypygua rekovia remeꞌẽ ꞌrã vexaꞌi raꞌy py. Remboekovia eꞌỹ ri ramo remopẽ ꞌrã ijatua rupi. Haꞌe rã avakue regua nderaꞌy kuery jypygua ikuai vaꞌe ma remboekovia vaꞌerã meme.


text:
Haꞌe gui koꞌẽ rã nderaꞌy kuery oporandu rã “Mbaꞌe re tu haꞌe rami nhandekuai?” heꞌi ramo ixupe aipoꞌre ꞌrã: “ Senhor opoꞌakaa rupi orerenoẽ rakaꞌe escravo orekuaia gui.


text:
Mbaꞌeta Faraó inhakã ratã vy noremondoukavei ramo Senhor ojuka Egito yvy re jypyꞌi guare haꞌe javi, avakue haꞌe mymba guigua voi. Haꞌe rami rire Senhor pe xee amboaxa oxy gui jypygua ituiꞌi vaꞌe ava ma guive rã, haꞌe rã xeraꞌy kuery jypygua haꞌe javi ma amboekovia ꞌrã.


text:
Haꞌe rami nhandekuaia opyta ꞌrã ndepo re haꞌe nderova re ikuaa ukaarã oĩ vaꞌe rami, mbaꞌeta Senhor opoꞌakaa rupi orerenoẽ rakaꞌe Egito yvy gui”, ꞌre ꞌrã nderaꞌy kuery pe. 


text:
<n> Tape rupi Nhanderuete ojeupegua kuery oguerekoague</n> Israel kuery Faraó omondouka ma jave filisteu kuery yvy rupi tape oo vaꞌe rupi eꞌỹ Nhanderuete ogueraa namombyryive teĩ, mbaꞌeta aipoeꞌi vy: “Xevygua kuery joe opuꞌã vaꞌe oexa vy oendu ꞌrã okyjea, haꞌe Egito yvy katy ju ojevyxe ꞌrã”, heꞌi vy.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py ojeupegua kuery Nhanderuete ojapo ojere jogueravy aguã rami yeꞌẽ pytã katyꞌi rupi tape tekoa eꞌỹa rupi oo vaꞌe rupi. Haꞌe ramo Israel kuery xondaro rami guembiporupa reve ojeꞌoi Egito gui.


text:
Moisés ogueraa avi José kãgue, mbaꞌeta haꞌe rami Israel raꞌy kuery ojapo aguã re oura rire. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Anhetẽ Nhanderuete ojekuaa ꞌrã pendevy. Haꞌe ramo apy gui ke peraa xekãgue”, heꞌiague rami ae ogueraa. 


text:
Senhor oo oiny haꞌe kuery renonde. Ára pukukue re peteĩ arai opuꞌã vaꞌe rupi oo, tape rupi ogueraa aguã. Haꞌe rã pyávy ma tata opuꞌã vaꞌe rupi oo oexape aguã, ara py haꞌe pyávy haꞌe kuery oguata aguã.


text:
Ara py arai opuꞌã vaꞌe ndojepeꞌai haꞌe kuery áry gui, haꞌe pyávy ma tata opuꞌã vaꞌe voi ndojepeꞌai. 


text:
— Ndeayvu na Israel kuery pe guakykue katy ju oo vy Pi-Hairote rexei opyta aguã, Migdol haꞌe yeꞌẽ mbyte, Baal-Zefom renonde katy. Haꞌe vaꞌe renonde py pepyta ꞌrã yeꞌẽ yvýry.


text:
Haꞌe ramo Faraó ojeupe ae “Israel kuery ndaꞌikuai kuaavei vy po okanhymba ma nhiꞌã tekoa eꞌỹa re” heꞌi ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy amoakã ratã ꞌrã Faraó penderakykue oo aguã. Haꞌe ramo pexa ꞌrã Faraó haꞌe ixondaro kuery haꞌe javi re xepoꞌaka rã. Egito pygua kuery voi oikuaa ꞌrã xee Senhor aikoa — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojapo haꞌe rami. 


text:
Haꞌe gui Egito pygua huvixa pe omombeꞌua Israel kuery ojavapa maa. Haꞌe ramo Faraó haꞌe hembiguai kuery amboae rami ju onhembopyꞌa haꞌe kuery rovai. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Mbaꞌexa tu jajapo raꞌe Israel kuery nhanerembiguai kuery ikuai veꞌỹ aguã rami? — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami vy ogueraa seiscentos mbaꞌeyru oiporavo vaꞌekue haꞌe karóxa Egito re ikuai vaꞌe haꞌe javi, huvixa oĩ reve meme.


text:
Mbaꞌeta Senhor omoakã ratã Egito pygua huvixa Faraó Israel kuery rakykue oo aguã. Haꞌe rã Israel kuery ma ipyꞌa guaxu reve ojeꞌoi.


text:
Haꞌe kuery rakykue Egito pygua kuery ojeꞌoi. Kavaju haꞌe javi, Faraó mbaꞌe karóxa, kavaju árygua kuery haꞌe ixondaro kuery reve oo vy oupity yeꞌẽ yvýry hekoa okuapya py, Pi-Hairote katyꞌi, Baal-Zefom renonde katy. 


text:
Haꞌe gui Faraó kuery ovaẽ raiꞌi rã Israel kuery omaꞌẽ. Haꞌe vy oexa Egito pygua kuery haꞌe kuery rakykue ou oiny rã. Haꞌe rami vy Israel kuery okyje ete okuapy, haꞌe vy ojapukai okuapy Senhor pe.


text:
Aipoeꞌi okuapy Moisés pe: — Egito yvy re orenhono porã aguã jipoi ramo teve haꞌe gui orenoẽ kovaꞌe tekoa eꞌỹa py romanomba aguã? Mbaꞌe re tu nami oreapo, Egito gui roẽmba aguã rami orerereko?


text:
Po rami eꞌỹ ri tyꞌy ndevy oreayvu rakaꞌe Egito yvy re teri nhandekuai reve: “Orereja ke Egito pygua kuery pe orekuai aguã” roꞌe vaꞌekue. Mbaꞌeta orevy pe haꞌeveve vaꞌe rire Egito pygua kuery pe orekuai aguã tekoa eꞌỹa py romanomba ꞌrãgue py — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ombovai heta vaꞌe kuery pe: — Pekyje eme, pekyrirĩ haꞌe pexa ꞌrã pendereraa jepearã Senhor kovaꞌe ára omoingo ta vaꞌe, mbaꞌeta Egito pygua kuery aỹ pexa vaꞌe ma ndapexa jevyvei ma ꞌrã.


text:
<n> Yeꞌẽ mbyte rupi oopaague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Mbaꞌe re tu rejapukai xevy? Aipoꞌre Israel kuery toguata ojeꞌoivy.


text:
Haꞌe rã ndee ma eupi ndepopoka, ekuaveꞌẽ yeꞌẽ áry, haꞌe embojaꞌo, yeꞌẽ mbyte rupi Israel kuery oaxa aguã ipiru reia rupi.


text:
Maꞌẽ, Egito pygua kuery xee amoakã ratã vy ajapo ꞌrã penderakykue oo vy haꞌe vaꞌe rupi oike avi aguã rami. Xemboete pavẽ ꞌrã Faraó re xepoꞌaka ramo, haꞌe ixondaro kuery haꞌe javi re, ikaróxa haꞌe kavaju árygua kuery re guive.


text:
Haꞌe ramo Egito pygua kuery oikuaa pavẽ ꞌrã xee Senhor aikoa. Faraó re vy xemboetea ꞌrã, karóxa haꞌe kavaju árygua kuery re vy guive — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuetea guigua anjo ma Israel kuery xondaro kuery renonde oo oiny vaꞌekue ojepeꞌa vy haꞌe kuery rakykue katy ju oaxa. Arai opuꞌã vaꞌe voi ojepeꞌa haꞌe kuery renonde katy gui, haꞌe vy hakykue katy ju opyta.


text:
Haꞌe rami vy opyta Egito pygua kuery ikuaia haꞌe Israel kuery ikuaia mbyte. Arai ma Egito pygua kuery pe pytũ, haꞌe rã Israel kuery pe ma hexakã. Haꞌe rami py pytũ mbukukue re ndaꞌevei Egito pygua kuery onhemboja aguã Israel kuery re. 


text:
Haꞌe gui Moisés okuaveꞌẽ yeꞌẽ áry. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe pytũ mbukukue re Senhor ojapo yvytu kuaray oua katy gui oipeju aguã rami, yeꞌẽ ojepeꞌa aguã. Yy ojaꞌoague rupi yvy piru rei opyta.


text:
Haꞌe ramo Israel kuery oike yeꞌẽ mbyte yvy ipiru reia rupi. Yy ma kora rami oĩ haꞌe kuery yvýry, oiporu kuaa re haꞌe oiporu kuaa eꞌỹa re.


text:
Haꞌe gui Egito pygua kuery ma haꞌe kuery rakykue ojeꞌoi vy oike avi jogueravy, Faraó rymba kuery kavaju haꞌe javive, karóxa haꞌe kavaju árygua kuery guive. Haꞌe rami vy yeꞌẽ mbyte peve oo. 


text:
Haꞌe gui koꞌẽ rai jave Senhor tata haꞌe arai opuꞌã vaꞌe mbyte oĩa gui oexa Egito pygua kuery ojeꞌoi rã. Haꞌe rami vy omondyipa.


text:
Haꞌe vy haꞌe kuery karóxa ruéra ombopija vy ojapo ndoo porãvei aguã rami. Haꞌe ramo Egito pygua kuery aipoeꞌi: — Jajavapa ke Israel kuery renonde gui, mbaꞌeta Senhor opuꞌã ore kuery rovai haꞌe kuery repy vy. 


text:
<n> Egito pygua kuery yy py omanombaague</n> Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Ekuavaꞌẽ ju yeꞌẽ áry, Egito pygua kuery áry yy ojevy aguã, ikaróxa haꞌe kavaju árygua kuery áry — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo yeꞌẽ áry Moisés okuaveꞌẽ. Koꞌẽmba ma jave yeꞌẽ oxyry atã ju ouvy. Egito pygua kuery ojavapa ta ovy ramo yy ovaexĩ. Haꞌe rami yeꞌẽ mbyte py Senhor oitypa Egito pygua kuery.


text:
Yy ojevypa vy ojaoꞌipa karóxa, kavaju kuery haꞌe Faraó xondaro kuery haꞌe javi yeꞌẽ mbyte rupi hakykue ojeꞌoi ta vaꞌekue. Haꞌe kuery regua neĩ peteĩve ndopytai.


text:
Haꞌe rã Israel kuery ma yeꞌẽ mbyte ipiru reia rupi oguata. Haꞌe kuery pe ma yy kora rami oĩ, oiporu kuaa re haꞌe oiporu kuaa eꞌỹa re. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára Senhor ogueraa jepe Israel kuery Egito pygua kuery gui. Haꞌe gui Israel kuery oexa okuapy Egito pygua kuery yeꞌẽ rembe re omanomba vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy Israel kuery oexa Senhor ipoꞌaka etea Egito pygua kuery re opuꞌã rã. Haꞌe ramo haꞌe kuery oendu Senhor renonde ojererokyjea. Hexe ojerovia ete okuapy, hembiguai Moisés re guive. 


text:
<n> Moisés oporaeiague</n> Haꞌe ramo Moisés haꞌe Israel kuery omonhendu okuapy povaꞌe mboraei Senhor pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aporaei ꞌrã Senhor pe, mbaꞌeta yvate ete vy ipoꞌaka. <PI2>Yeꞌẽ mbyte py oitypa kavaju haꞌe hiꞌárygua kuery. 


text:
 Senhor ma xembaraetea haꞌe aporaeia. <PI2>Haꞌe ma xereraa jepea oiko. Haꞌe vaꞌe ma xeruete, haꞌe nunga rupi amboete ꞌrã. Xeru Ruete voi oiko ramo amboyvate ꞌrã. 


text:
 Yeꞌẽ mbyte py oitypa Faraó mbaꞌe karóxa haꞌe xondaro kuery. <PI2>Huvixa kuery voi oyꞌupa Yeꞌẽ Pytã vaꞌe py. 


text:
 Senhor, ndepo reiporu kuaa regua ipoꞌaka vy iporã ete. Senhor, ndepo reiporu kuaa regua omboaꞌypa nderovaigua kuery. 


text:
 Ndeyvate ete vaꞌe vy reitypa nderovai opuꞌã vaꞌe kuery. <PI2>Ndepoxya rembou rã omokanhymba mbaꞌemo raꞌykue rami. 


text:
 Neapyĩgua gui nepytuẽ vaꞌe py rive remboaty yy. <PI2>Oxyrya gui opytapa, ijaty oupy. Yai ikuai vaꞌe hatãmba yeꞌẽ guýry. 


text:
 Orerovaigua aipoeꞌi: “Aa ꞌrã haꞌe kuery rakykue aupity peve. <PI2>Ambojaꞌo ꞌrã haꞌe kuery mbaꞌe rei-rei vaꞌekue, xenheꞌẽ py arovyꞌa ꞌrã haꞌe nunga ajopypa vy. Aekyi ꞌrã xekyxe, xepo py amokanhymba ꞌrã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rã ndeguigua yvytu py reipeju ramo yeꞌẽ ojaoꞌipa. <PI2>Haꞌe kuery oikepa yy omyĩ atãa py chumbo oikea rami. 


text:
 — Senhor, tuuete ikuai vaꞌe regua mavaꞌe ꞌrã tu ndee ramigua oiko? <PI2>Mavaꞌe tu oiko ndee ramigua? Ndekyꞌa eꞌỹ vaꞌe rã ndererovyꞌaa. Nhomondyipaarã iporã vaꞌe rejapo vy okyjepy reiko. 


text:
 Rejoayvua rupi rereko ndevygua kuery reraa jepe vaꞌekue. <PI2>Ndepoꞌakaa rupi reraa nderekoa ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. 


text:
 Maꞌẽ, Edom py yvatekueve ikuai vaꞌe ma oxĩmba. <PI2>Moabe pygua ipoꞌaka vaꞌe kuery voi oendu okuapy okyjea. Canaã pygua kuery ikangypa. 


text:
 Haꞌe kuery áry hoꞌa imondyiarã haꞌe imongyjearã. <PI2>Ndejyva ipoꞌaka ete vaꞌe gui vy okyrirĩmba ꞌrã ita rami, ndevygua kuery oaxa peve, Senhor, <PI2>rejogua vaꞌekue oaxapa peve. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery ma ndevygua yvyty re reraa vy renhotỹ ꞌrã haꞌe py nembaꞌetyrã, Senhor, tekoa reĩ atyrã rereko katu vaꞌekue py, <PI2>henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, ndepo py renhono vaꞌekue py. 


text:
Mbaꞌeta Faraó rymba kuery kavaju, ikaróxa haꞌe kavaju árygua kuery yeꞌẽ mbyte py oikepa ramo haꞌe kuery áry Senhor ombou ju yy. Haꞌe rã Israel kuery ma yvy rupi oaxa ojeꞌoivy yeꞌẽ mbyte ipiru reia rupi. 


text:
<n> Miriã kunhague mboae reve oporaei okuapyague</n> Arão reindy Miriã ma profeta kunha oiko. Haꞌe rami vy pandeiro ojopy rã hakykue kunhague haꞌe javive ojeꞌoi pandeiro reve haꞌe ojerokya rupi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe Miriã ombovai: — Peporaei Senhor pe, mbaꞌeta iporã ete ipoꞌakaa py. <PI2>Mbaꞌeta yeꞌẽ py oitypa kavaju haꞌe hiꞌárygua kuery. 


text:
<n> Yy iro vaꞌe iro eꞌỹ vaꞌe ju opytaague</n> Yeꞌẽ Pytã vaꞌe gui ma Moisés ogueraa Israel kuery tekoa eꞌỹa Sur katy. Tekoa eꞌỹa rupi mboapy ára re oguata ojeꞌoivy yy ojou eꞌỹ re.


text:
Haꞌe gui mae ma Mara py ovaẽ. Haꞌe rami teĩ Mara py yy oĩ vaꞌe ma ndaꞌevei oyꞌu aguã, iro ramo. Haꞌe ramo ae omboery Mara. <n>Tery Mara ma “Iro” ꞌea. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ojapukai Senhor pe. Haꞌe rã ixupe Senhor oexa uka peteĩ yvyra. Haꞌe vaꞌe ma Moisés yy py omombo ramo yy ndaꞌirovei. Haꞌe py Senhor oeja peteĩ ayvu haꞌe kuery rekorã. Haꞌe rami vy haꞌe kuery oeko aꞌã haꞌe py.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xapyꞌa rei Senhor Penderuete ayvu pendu riae, henonde haꞌevea ramigua anho pejapo, ojapo uka vaꞌe pendu, haꞌe ijayvuague haꞌe javi rupi pendekuai ramo ma neĩ peteĩve mbaꞌeaxy ndoui ꞌrã pendere, Egito pygua kuery re ambou vaꞌekue regua. Mbaꞌeta xee ma Senhor romonguera vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery ma Elim py ju ovaẽ, doze yvu haꞌe setenta pindo ikuaia py. Haꞌe py opyta okuapy yy ikuai vaꞌe yvýry. 


text:
<n> Nhanderuete maná ombouague</n> Elim tekoa gui Israel kuery haꞌe javi ojeꞌoi Sim tekoa eꞌỹa katy, Elim haꞌe Sinai mbyte oĩ vaꞌe. Egito yvy gui oẽmba rire mokoĩ jaxya quinze araa py ovaẽ.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Senhor po py romanomba vaꞌe rire Egito yvy re, oja xoꞌo mimoĩ oĩa yvýry roguapy rokuapy jave, haꞌe orerevyatãmba peve mbojape roꞌu rokuapy jave. Mbaꞌeta ndee ma kovaꞌe tekoa eꞌỹa py orereru orejuka aguã karuai py, ore kuery haꞌe javive — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Maꞌẽ, ajapo ꞌrã yva gui penembiꞌurã hoꞌa aguã rami. Haꞌe ramo koꞌẽ nhavõ heta vaꞌe kuery oẽ vy omonoꞌõ ꞌrã peteĩ-teĩ ára guarã eteꞌi, xee aexa aguã xeguigua lei rupi pa ikuai tyrã pa anya. 


text:
Haꞌe gui mboapy meme araa py ma mokoĩ ára peguarã ꞌrã pemonoꞌõ. Haꞌe vaꞌe pemonoꞌõ vy pemoĩ ꞌrã penerembiꞌurã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés haꞌe Arão aipoeꞌi Israel kuery haꞌe javi pe: — Kuri kaꞌarukue peikuaa ꞌrã Senhor ae Egito yvy gui penerenoẽmbaague.


text:
Haꞌe rã koꞌẽ ajeꞌiveꞌi ma pexa ꞌrã Senhor rexakã oexa uka rã, mbaꞌeta oendu pendeayvu rei rã. Haꞌe gui marã ramigua tu ore roiko orere peẽ kuery pendeayvu rei aguã?


text:
Mbaꞌeta kaꞌarukue Senhor ombou ꞌrã xoꞌo peꞌu vaꞌerã, haꞌe ajeꞌivekue ma mbojape ju ombou penerevyatã aguã. Haꞌe rami avi Senhor oendu pejou reia, mbaꞌeta hexe ae pendeayvu rei. Haꞌe rã ore ma mavaꞌe tu roiko? Ore rovai eꞌỹ pendeayvu, haꞌe rã Senhor rovai — heꞌi Moisés. 


text:
Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Arão pe: — Aipoꞌre Israel kuery haꞌe javi pe: “Penoꞌõmba ke Senhor renonde, mbaꞌeta haꞌe oendu pendeayvu rei rã”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Israel kuery haꞌe javi pe Arão ijayvu jave tekoa eꞌỹa katy omaꞌẽ vy oexa okuapy Senhor rexakã arai re. 


text:
— Aendu Israel kuery ijayvu reia. Haꞌe ramo aipoꞌre haꞌe kuery pe: “Kuri kaꞌaru pytũ eꞌỹ mbove peꞌu ꞌrã xoꞌo. Haꞌe rã ajeꞌiveꞌi ju ma peꞌu ꞌrã mbojape. Haꞌe rami vy peikuaa ꞌrã xee Senhor Penderuete aikoa”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui kaꞌarukue oveve ouvy guyra codornizes, haꞌe vy ojaoꞌipa tekoa haꞌe javi rupi. Haꞌe gui ajeꞌiveꞌi ma yxapy oĩ tekoa yvýry.


text:
Yxapy hoꞌa vaꞌekue ipirupa jave yvy re opyta mbaꞌemo xiĩ rei vaꞌe pira pekue ramigua, yroꞌy rami ipererĩ vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga Israel kuery oexa vy joupe-upe aipoeꞌi okuapy: — Mbaꞌe nunga tu pevaꞌe? Mbaꞌeta ndoikuaai mbaꞌe paa. Haꞌe ramo Moisés ombovai: — Pevaꞌe ma mbojape peꞌu vaꞌerã Senhor ombou vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta Senhor aipoeꞌi uka pẽvy: “Pevaꞌe nunga peteĩ-teĩ pemonoꞌõ ꞌrã peꞌu vaꞌerã, peteĩ-teĩ peguarã peteĩ ryru tynyẽ oĩ, mbovy pa pendekuaia rami. Peteĩ-teĩ omonoꞌõ ꞌrã ngoo py ikuai vaꞌe peguarã”, heꞌi uka vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami teĩ hyru py oaꞌã rã naembyrei omonoꞌõ reta vaꞌekue pe, neĩ ndoatai mbovyꞌi omonoꞌõ vaꞌekue pe. Mbaꞌeta peteĩ-teĩ hoꞌu aguã haꞌevea rami omonoꞌõ. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery noendu potai Moisés ayvu re. Haꞌe vy amongue maná omonoꞌõ vy omoĩ porã koꞌẽ rã guarã. Haꞌe rã haxopa, heakuã vaikue guive. Haꞌe ramo Moisés ivai haꞌe kuery pe.


text:
<n> Israel kuery maná omonoꞌõ okuapyague</n> Haꞌe gui seis araa py ma tembiꞌu omonoꞌõ okuapy mokoĩ ára guarã, peteĩ-teĩ pe mokoĩ ryru omonoꞌõ. Haꞌe rã yvatekueve ou vy omombeꞌu okuapy Moisés pe.


text:
Haꞌe ramo Moisés ombovai: — Haꞌe rami aguã ae ma Senhor aipoeꞌi: “Koꞌẽ ramo ma pepytuꞌu ꞌrã, Senhor pegua ára sábado ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ramo. Haꞌe gui aỹ ma mbaꞌemo oexyaty py pexyxe vaꞌe ma pexy ꞌrã, haꞌe yy py pembojyxe vaꞌe ma pembojy ꞌrã. Haꞌe rami avi ndapeꞌupai vaꞌekue haꞌe javi ꞌrã peipeꞌa koꞌẽ rã guarã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe ramo Moisés aipoeꞌiague rami haꞌe kuery omoĩ porã koꞌẽ jevy peve. Haꞌe vaꞌe ma naeakuã vaikuei, ndaxoi guive.


text:
Haꞌe ramo Moisés aipoeꞌi: — Peꞌu ke kovaꞌe ára, mbaꞌeta kovaꞌe ára ma sábado Senhor pegua. Kovaꞌe ára ma ndapejoui ꞌrã nhuũndy rupi.


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Rakaꞌe peve tu ndapejapoi ꞌrã ajapo uka vaꞌe haꞌe xeguigua lei?


text:
Peikuaa pota Senhor pepytuꞌu aguã sábado ára oejaague re. Haꞌe nunga rupi seis araa py omeꞌẽ penembiꞌu mokoĩ ára peguarã. Sete araa py ma peteĩ-teĩ topyta oĩa py ae, avave rei too eme oĩa gui — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi: — Po rami Senhor ojapo uka vaꞌe: “Haꞌe vaꞌe regua pemonyẽ ꞌrã peteĩ hyru, haꞌe pemoĩ porã ꞌrã peneramymino kuery peguarã, haꞌe kuery avi oexa aguã tembiꞌu tekoa eꞌỹa rupi penemongaruague, Egito gui roguenoẽ jave”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Arão pe ju Moisés aipoeꞌi: — Ejopy peteĩ hyru, haꞌe emonyẽ maná. Haꞌe vaꞌe ma emoĩ porã Senhor renonde, peneramymino kuery peguarã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés pe Senhor ijayvuague rami vy Arão ma Nhanderuete ayvu oĩaty renonde omoĩ porã hyru.


text:
Haꞌe rã Israel kuery ma quarenta maꞌetỹ re okaru okuapy maná re, yvy hekoa aguã py oike peve. Canaã yvy re ovaẽ peve okaru okuapy maná re.


text:
<n> Refidim py ita gui yy oẽague</n> Haꞌe gui Sim tekoa eꞌỹa gui Israel kuery ojeꞌoipa vy opyta-pyta ojeꞌoivy Senhor aipoeꞌiague rami vy. Haꞌe rami vy Refidim py ju opyta okuapy. Haꞌe py ma yy jipoi haꞌe kuery oyꞌu aguã.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery ijayvu ete okuapy Moisés re. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Emeꞌẽ yy royꞌu aguã. Moisés ombovai: — Mbaꞌe re tu pendeayvu ete xere? Mbaꞌe re tu peko aꞌã Senhor? — heꞌi. 


text:
Heta vaꞌe kuery haꞌe py ijeyꞌuveipa vy Moisés re ijayvu rei vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu oreapo Egito yvy gui roju aguã rami, yuvei py orejukapa aguã, oreraꞌy kuery haꞌe orerymba kuery reve? — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ojapukai Senhor pe: — Mbaꞌe tu ajapo ꞌrã kovaꞌe kuery re? Ita py xeapipa ta ma okuapy. 


text:
Senhor ombovai: — Eaxa heta vaꞌe kuery renonde, haꞌe nderupive eraa Israel kuery mongetaaty kuery regua. Ndepo py eraa ndepopoka yakã reinupãague vaꞌe. Tereo.


text:
Haꞌe gui nerenonde xee aĩ ꞌrã peteĩ itaova Horebe py oĩ vaꞌe áry. Einupã haꞌe vaꞌe itaova, haꞌe rã ixugui oẽ ꞌrã yy. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery oyꞌu ꞌrã — heꞌi. Haꞌe rami Moisés ojapo Israel kuery mongetaa kuery renonde. 


text:
Haꞌe vaꞌe tekoa ma omboery Massá haꞌe Meribá, <n>Tery Massá ma “Moangekoa” ꞌea, haꞌe gui Meribá ma “Ayvua ete-ete” ꞌea. Senhor oeko aꞌãa rupi Israel kuery ijayvu ete rire, “Nhanembyte Senhor oĩ teve tyrã pa any?” heꞌi okuapy vy. 


text:
<n> Israel kuery re Amaleque kuery opuꞌãague</n> Haꞌe gui Refidim py Israel kuery ikuai jave Amaleque kuery ou vy opuꞌã okuapy haꞌe kuery rovai.


text:
Haꞌe ramo Moisés ijayvu Josué pe: — Eiporavo avakue haꞌe tereo, pepuꞌã Amaleque kuery rovai. Haꞌe rã xee ma koꞌẽ rã aẽ ꞌrã yvyty apyte áry, Nhanderuete pegua popoka xepo py areko reve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Josué ojapo Moisés ijayvuague rami. Haꞌe rami vy opuꞌã okuapy Amaleque kuery re. Haꞌe rã Moisés, Arão haꞌe Hur ma yvyty apyte áry oẽ.


text:
Moisés opo oupi jave Israel kuery ipoꞌaka ꞌrã. Haꞌe rã opo omboguejy jave ma Amaleque kuery ju ꞌrã ipoꞌaka.


text:
Haꞌe gui Moisés po ma ipoyi. Haꞌe ramo peteĩ ita haꞌe kuery ogueru vy omoĩ okuapy haꞌe py. Haꞌe ramo Moisés oguapy hiꞌáry. Arão haꞌe Hur ma ipo omoĩ atã herekovy jovaive-ive re. Haꞌe rami py ipo oĩ atã kuaray oike peve.


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Embopara peteĩ kuaxia re haꞌe nungakue re penemaꞌenduꞌa aguã, haꞌe eroayvu ju Josué pe. Mbaꞌeta xee amomba ete ꞌrã Amaleque kuery, yva guýry rupi haꞌe kuery re imaꞌenduꞌaa veꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Moisés ojapo peteĩ altar. Haꞌe vaꞌe ma omboery “ Senhor ma xe-bandeira”. <n>Bandeira ma joe opuꞌãa py huvixa omopuꞌã ꞌrã hupivegua kuery haꞌe py oupa aguã. 


text:
<n> Moisés ratyu taꞌyxy haꞌe taꞌy kuery ogueruague</n> Haꞌe gui Moisés ratyu Jetro sacerdote Midiã pygua vaꞌe oendu Moisés pe haꞌe Israel kuery pe Senhor ojapo vaꞌekue haꞌe javi, haꞌe marã rami vy pa Egito yvy gui haꞌe kuery ogueru rakaꞌeague.


text:
Mokoĩ taꞌy kuery reve ogueru. Haꞌe vaꞌe kuery regua peteĩ ma omboery Gérson, Moisés “Amboae yvy rupi aguata rei aikovy vaꞌekue” heꞌi vy.


text:
Haꞌe rã amboae ma omboery Eliézer, “Xeru ruete xepytyvõ vy xereraa jepe Faraó kyxe guaxu gui” heꞌi vy. <n>Tery Eliézer ma “Nhanderuete xepytyvõa” ꞌea nhaendu rã joo ramigua. 


text:
Haꞌe rami py Moisés tekoa eꞌỹa py hekoa oikovya py hatyu Jetro ogueru taꞌy kuery haꞌe taꞌyxy, Nhanderuete pegua yvyty katyꞌi.


text:
Haꞌe vy hatyu aipoeꞌi uka Moisés pe: — Xee nderatyu Jetro aju ndea py, nderaꞌyxy haꞌe nderaꞌy kuery mokoĩ reve — heꞌi uka 


text:
ramo Moisés oo ovaexĩ vy. Ojeroꞌa vy oayvupa. Haꞌe gui peteĩ-teĩ amboae oiko porãa re oporandu vy jogueroike opy.


text:
Guatyu pe Moisés omombeꞌu Senhor Israel kuery oayvu vy ojapo vaꞌekue haꞌe javi Faraó haꞌe Egito pygua kuery haꞌe javi re, haꞌe Egito yvy re opa marãgua tembiapo ojapo vaꞌekue, haꞌe marã rami vy pa Senhor ogueraa jepepaague. 


text:
Haꞌe ramo Jetro oguerovyꞌa opa mbaꞌe py Israel kuery pe Senhor ojapo porãague, Egito pygua kuery po gui ogueraa jepe vy.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Taꞌimaꞌenduꞌa porã Senhor Faraó haꞌe Egito pygua kuery haꞌe javi po gui pendereraa jepe vaꞌekue re.


text:
Aỹ ma aikuaa ma tuuete ramigua ikuai vaꞌe haꞌe javi gui Senhor ipoꞌakapave vaꞌea, mbaꞌeta Egito pygua kuery po gui neretarã kuery ogueraa jepe, haꞌe kuery oguereko axy ramo — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Moisés ratyu Jetro ogueru Nhanderuete pe oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe ramo ou Arão haꞌe Israel mongetaaty kuery haꞌe javi, Moisés ratyu reve okaru aguã Nhanderuete renonde. 


text:
<n><i> </i></n> Koꞌẽ jevy Moisés oguapy oiny heta vaꞌe kuery re oikuaa pota aguã. Koꞌẽmba ramove kuaray oikea peve heta vaꞌe kuery opuꞌã okuapy henonde.


text:
Haꞌe gui Moisés heta vaꞌe kuery oguereko rã hatyu oexa vy aipoeꞌi: — Mbaꞌexa tu guĩ rami rereko heta vaꞌe kuery? Mbaꞌe re tu ndee anho repenaa py reguapy reiny koꞌẽmbaꞌi ramove kuaray oikea peve, haꞌe rã heta vaꞌe kuery ma opuꞌã okuapy nerenonde? 


text:
Moisés ombovai guatyu pe: — Haꞌe rami mbaꞌeta xea py heta vaꞌe kuery ou ꞌrã oporandu uka vy Nhanderuete pe.


text:
Haꞌe gui amongue vaꞌe ijayvu aguã oguereko vy ma ou ꞌrã xea py, xee aikuaa pota aguã peteĩ-teĩ reko re, haꞌe heta vaꞌe kuery amboꞌe porã aguã Nhanderuete ojapo uka vaꞌekue haꞌe lei re — heꞌi. 


text:
Mbaꞌeta nekangy ꞌrã, heta vaꞌe kuery ndereve ikuai vaꞌe voi. Guĩ ramigua ma ipoyi vaipa ndevy. Ndee aeꞌi ndereropoꞌaka kuaai ꞌrã.


text:
Haꞌe gui endu ke xeayvu. Xee romongeta ꞌrã, haꞌe Nhanderuete toiko ndereve. Eĩ tema heta vaꞌe kuery rekovia Nhanderuete renonde. Nhanderuete pe emombeꞌu haꞌe kuery mbaꞌemo oguereko vaꞌe.


text:
Emboꞌe hekorã vaꞌekue haꞌe lei re. Haꞌe emboꞌe haꞌe kuery mavaꞌe tape rupi pa oo aguã, haꞌe mbaꞌemo ojapo aguã re.


text:
Haꞌe gui ejou avi heta vaꞌe kuery regua avakue hiꞌaranduve vaꞌe, avakue Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe, oipotapa reia re ndaꞌeveve eꞌỹi vaꞌe. Haꞌe vaꞌe nunga emoĩ mil ikuai nhavõ vaꞌe ruvixarã, cem, cinqüenta haꞌe dez ikuai nhavõ vaꞌe ruvixarã.


text:
Haꞌe kuery toikuaa pota jepi heta vaꞌe kuery re. Haꞌe rã haxy ete vaꞌe haꞌe javi ma ndevy pe ae ꞌrã ogueru. Mbaꞌemo ndaxyi vaꞌe re ma haꞌe kuery ae toikuaa pota. Haꞌe rami rã haꞌeveve ꞌrã ndevy. Ndereve amboae kuery togueraa avi voyi.


text:
Xapyꞌa rei haꞌe rami rejapo, haꞌe Nhanderuete haꞌe rami aguã ojapo uka ramo ma reropoꞌaka ꞌrã, haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi ꞌrã ngoo katy ojevy avi ovyꞌa reve — heꞌi hatyu. 


text:
Haꞌe rami vy Moisés oiporavo avakue hiꞌarandu vaꞌe Israel kuery regua haꞌe javi gui. Haꞌe vaꞌe kuery ma omoĩ imbokuapy heta vaꞌe kuery re opena vaꞌerã: mil ikuai nhavõ vaꞌe ruvixarã, cem, cinqüenta haꞌe dez ruvixarã.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ju oikuaa pota okuapy heta vaꞌe kuery re. Haxy ete vaꞌe ma Moisés-a py ꞌrã ogueru. Haꞌe rã ndaxyi vaꞌe re ma haꞌe kuery ae ꞌrã oikuaa pota.


text:
Egito yvy gui Israel kuery oẽmba rire mboapy jaxya haꞌe ijypyꞌia ára py ovaẽ okuapy Sinai yvyty yvýry tekoa eꞌỹa oĩ vaꞌe py. <n>Sinai yvyty ma yvateve vaꞌe. Haꞌe rã ijyvyrygua ma ijoja rei tekoa eꞌỹa. 


text:
Refidim gui ojeꞌoi vy Sinai regua tekoa eꞌỹa py ju ou. Haꞌe vaꞌe py ae Israel kuery opyta okuapy yvyty rexei. 


text:
Haꞌe gui Moisés oẽ yvyty re Nhanderuete reve ijayvu aguã katy. Haꞌe ramo yvyty áry gui Senhor oenoĩ vy aipoeꞌi ixupe: — Po rami ꞌrã ndeayvu Jacó ramymino kuery pe, remombeꞌu ꞌrã Israel kuery haꞌe javi pe:


text:
“Pexa ma karamboae Egito pygua kuery re ajapo vaꞌe, taguato pepo áry rami rogueraa ague haꞌe gui, haꞌe apy xea py ju rogueruague.


text:
Haꞌe gui aỹ ma pendu kuaa pota ꞌrã xeayvu, pendekuai ꞌrã xereve guarã ajapo vaꞌekue rami. Haꞌe rami vy xevygua ae ꞌrã pendekuai, haꞌe javi regua mbyte teĩ, mbaꞌeta yvy haꞌe javi ma xembaꞌe.


text:
Peẽ kuery pendekuai ꞌrã apenaa haꞌe xevygua sacerdote kuery, peteĩ regua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe”, ꞌre ꞌrã Israel kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ou vy oenoĩ nhomongeta vaꞌety kuery. Haꞌe kuery oendua py omombeꞌupa ayvu Senhor omombeꞌu uka vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery peteĩ rami ombovai: — Senhor ijayvua haꞌe javi ꞌrã rojapo — heꞌi okuapy. Haꞌe rami heta vaꞌe kuery ijayvuague Moisés omombeꞌu ju Senhor pe. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Maꞌẽ, ndea py aju ꞌrã peteĩ arai pytũ vaꞌe rupi, ndereve xeayvu rã heta vaꞌe kuery oendu avi aguã, ndere ojerovia riae okuapy aguã — heꞌi. Mbaꞌeta Senhor pe Moisés omombeꞌu ma vaꞌekue heta vaꞌe kuery ijayvuague. 


text:
Senhor aipoeꞌi avi Moisés pe: — Tereo ju heta vaꞌe kuerya py. Eikyꞌaꞌo ukapa kovaꞌe ára haꞌe koꞌẽ rã. Haꞌe kuery tojoi oao,


text:
haꞌe toiko katupa mboapy araa pyguarã. Mbaꞌeta mboapy araa py heta vaꞌe kuery haꞌe javi oexaa py xee Senhor aguejy ꞌrã Sinai yvyty áry peve.


text:
Haꞌe gui yvyty yvýry rupi reaꞌanga ꞌrã imoiny heta vaꞌe kuery rejoko vy. Haꞌe vy aipoꞌre ꞌrã: “Peiko kuaa pota yvyty re peẽ eꞌỹ aguã, neĩ pepoko eme ijyvýry rupi aaꞌangaague re. Mbaꞌeta yvyty re opoko vaꞌe rei omano ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga re avave ndopokoai ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py ojapipaa ꞌrã ita py, eꞌỹ vy onhyvõa ꞌrã. Avakue, eꞌỹ vy mymba teĩ ae ma ndoikovevei ꞌrã. Mimby guaxu onheꞌẽ mbuku nhendu jave mae ma haꞌeve yvyty re peẽ aguã”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe. 


text:
Haꞌe gui Moisés yvyty áry gui heta vaꞌe kuerya py ju oguejy ma vy oikyꞌaꞌo ukapa. Haꞌe ramo ojoi okuapy oao.


text:
Moisés aipoeꞌi heta vaꞌe kuery pe: — Peiko katu ke mboapy araa pyguarã, haꞌe rami vy penhemboja eme kunhague re — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapy araa koꞌẽmba ramove ma oiko onhemboxi haꞌe overa vaꞌe, haꞌe peteĩ arai pytũ ete vaꞌe yvyty áry ojekuaa. Peteĩ mimby guaxu onheꞌẽ ratã ete, tekoa py ikuai vaꞌe oryryipa aguã rami.


text:
Haꞌe ramo Moisés ogueraa heta vaꞌe kuery ikuaia gui mombyryꞌi Nhanderuete ovaexĩ aguã. Haꞌe ramo yvyty yvýry ju ikuai.


text:
Sinai yvyty haꞌe javi rupi hataxĩ oiny, hiꞌáry peve Senhor oguejy ramo tata rupi. Hataxĩ opuꞌã ovy tatakua gui hataxĩ opuꞌã vaꞌe rami, haꞌe yvyty haꞌe javi oryryi atã.


text:
Haꞌe gui Sinai yvyty apyte áry Senhor oguejy vy oenoĩ Moisés yvyty apyte áry ou aguã. Haꞌe ramo Moisés oẽ ovy.


text:
Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Eguejy ju, heta vaꞌe kuery pe ndeayvu touve eme yvyty yvýry rupi reaꞌangaague kyvõ rami xee Senhor-a katy xerexa aguã, haꞌe kuery regua heta omano eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe ramo Moisés ombovai: — Heta vaꞌe kuery ndaꞌevei ae Sinai yvyty re oẽ aguã, mbaꞌeta orevy ndeayvu vy aipoꞌre: “Eaꞌanga yvyty yvýry rupi, xevy guarã ae remboaxa vy”, ꞌre vaꞌekue orevy. 


text:
Senhor aipoeꞌi ixupe: — Tereo, eguejy ju. Haꞌe rire ma peẽ ju pejogueruvy Arão reve. Haꞌe rã sacerdote kuery haꞌe heta vaꞌe kuery ma touve eme reaꞌangaague kyvõ rami xee Senhor aĩa py oẽ aguã, ajuka eꞌỹ aguã.


text:
— Xee ma Senhor Nderuete Egito yvy re escravo pendekuai vy pembaꞌeapo poyiague gui pendepeꞌa vaꞌekue. 


text:
— Nderejapoi ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa nderueterã, yva re ikuai vaꞌe raꞌangaa, yva guýry yvy re ikuai vaꞌe ramigua, neĩ yvy guy rupi yy oĩ vaꞌe rupi ikuai vaꞌe raꞌangaa voi.


text:
Haꞌe nunga neremboetei ꞌrã, neĩ nerembojeroviai ꞌrã, mbaꞌeta xee ae ma Senhor Nderuete aiko, aipota xere anho pejerovia, mbaꞌeta aju vy ambopaga ꞌrã xere ndaꞌijaꞌei vaꞌe reko vaiague re, tuu kuery, taꞌy kuery, hamymino haꞌe hamymino jevy kuery ikuaia peve.


text:
Haꞌe rã amongue xerayvu vy ajapo ukaague rami ikuai vaꞌe ma amboaxy ꞌrã mil-kue hamymino kuery ikuai peve. 


text:
— Ndeayvu rive eme Senhor Nderuete rery rupi, mbaꞌeta Senhor nomboeko porãi ꞌrã hery rupi ijayvu rive vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rã sete-a ára ma sábado Senhor Nderuete pegua ára. Nerembaꞌeapoi ꞌrã mbaꞌeve py, nderaꞌy, nderajy, nerembiguai avakue haꞌe kunhague, nerymba kuery, neĩ mombyrygua kuery ndero py removaẽ vaꞌekue voi.


text:
Mbaꞌeta mboapy meme ára re Senhor ojapo rakaꞌe yva haꞌe yvy, yeꞌẽ haꞌe opa mbaꞌe hexe ikuai vaꞌe. Haꞌe gui sete araa py ma opytuꞌu. Haꞌe nunga rupi sábado ára Senhor ogueroayvu porã vy oeja ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã. ,  


text:
— Emoaruã eme neirũ ro. Emoaruã eme neirũ raꞌyxy, hembiguai ava neĩ kunha, hymba vaka neĩ mburikaꞌi, neĩ neirũ mbaꞌe rei-rei oguereko vaꞌe. ,  


text:
<n><i> </i></n> Israel kuery haꞌe javi oendu okuapy yapu haꞌe mimby guaxu pu, haꞌe oexa overa vaꞌe haꞌe yvyty gui hataxĩ vaꞌe. Haꞌe nunga haꞌe kuery oexa vy oryryipa haꞌe mombyryꞌi opyta.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy Moisés pe: — Ndee ae ke ndeayvu orevy, haꞌe ramo ore kuery roendu ꞌrã. Haꞌe rã Nhanderuete ma taꞌijayvu eme orevy, romanomba eꞌỹ aguã. 


text:
Moisés ombovai heta vaꞌe kuery pe: — Pekyje eme ke. Nhanderuete ma pendeko aꞌã aguã ou kuri, henonde pendu riae aguã pejererokyje aguã, pejejavy eꞌỹ aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery opuꞌãmba okuapy mombyryꞌi. Haꞌe rã Moisés ma Nhanderuete oĩa katy onhemboja ovy arai pytũ reia py. 


text:
<n> Altar re ijayvuague</n> Haꞌe ramo Nhanderuete aipoeꞌi Moisés pe: — Po rami ꞌrã ndeayvu Israel kuery pe: “Peẽ kuery pexa ma yva gui pendereve xeayvu rã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py peteĩ altar yvy guigua rive ꞌrã pejapo xemboete aguã. Haꞌe vaꞌe áry ma mbaꞌemo peapy vy pemeꞌẽ ꞌrã, haꞌe peteĩ rami nhandekuaia regua, penerymba vexaꞌi haꞌe vaka ava. Mamo rã xerery re penemaꞌenduꞌa aguã ajapoague rupi aju ꞌrã haꞌe py pendea py romoingo porã aguã.


text:
Ita gui ri xevy guarã altar pejapo vy ita omoatyrõmba pyre gui eꞌỹ ꞌrã pejapo, mbaꞌeta tembiporu py pemoatyrõ vy pemongyꞌa ꞌrã.


text:
Xevygua altar re pejeupi eme tape pyrõ-pyrõaꞌi rupi, pendepire reia ojekuaa eꞌỹ aguã”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe. 


text:
Xapyꞌa rei peteĩ hebreu regua escravo-rã pejogua ramo mboapy meme maꞌetỹ peve eteꞌi ꞌrã ombaꞌeapo pẽvy. Haꞌe rã sete maꞌetỹa py ma pepoi rive ꞌrã, hepy reꞌỹ.


text:
Xapyꞌa rei ipatõ taꞌyxyrã omeꞌẽ ramo imemby eꞌỹ vy ipiꞌa, haꞌe ramo ma kunha haꞌe imemby kuery ipatõ pe meme ꞌrã opyta, haꞌe ime ma haꞌe aeꞌi ꞌrã oo.


text:
Haꞌe rami avi escravo onhemombeꞌu porã vy “Xee ma ayvu rima xepatõ, xeraꞌyxy haꞌe xeraꞌy kuery. Haꞌe rami vy ndajepeꞌaxei apy gui”, heꞌi ramo


text:
ipatõ ogueraa ꞌrã huvixa kuerya py, ojapo ꞌrã okẽ py ovaẽ aguã rami, eꞌỹ vy okẽ yta peve, haꞌe ramo inambi ipatõ omombu ꞌrã mbaꞌemo mombua py. Haꞌe rami rire ixupegua escravo riae ꞌrã oiko. 


text:
— Xapyꞌa rei peteĩ ava escravo-rã guajy ovende ramo kunha vaꞌe ndojepeꞌai ꞌrã escravo kuery ojepeꞌaa rami.


text:
Xapyꞌa rei ipatõ guaꞌyxyrã ojogua teĩ kunha vaꞌe nombovyꞌai ramo ovende ju ꞌrã. Haꞌe rami avi ndaꞌevei amboae yvy pygua pe ovende aguã, mbaꞌeta haꞌe rami aguã ixupe anhetẽ rupi eꞌỹ ꞌrã oikoa.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei guaꞌy raꞌyxyrã kunha mboae ju ojou vy taꞌyxy jypygua pe omeꞌẽ tema ꞌrã tembiꞌu, ijaorã haꞌe taꞌyxy rami joguereko aguã.


text:
Haꞌe rã potae vy eꞌỹ ojuka, haꞌe rã ipo py Nhanderuete ombou rire ma pemondouka ꞌrã onhemi aguã henda pẽvy aikuaa uka vaꞌerã vaꞌe py.


text:
Haꞌe rami avi guetarã ojukaxe vy ete hexe omaꞌẽ mbegue reve opuꞌã, hiꞌã gui ojuka ramo ma xevygua altar yvýry oĩa gui teĩ penoẽ ꞌrã pejuka aguã.


text:
— Xapyꞌa rei mokoĩ jogueroꞌaa py guetarã ombouguypa ꞌrã ita py, haꞌe eꞌỹ opo py. Haꞌe gui hetarã omano eꞌỹ vy jepe ngupa py itui ꞌrã.


text:
Haꞌe gui opuꞌã vy oka rupi ju oiko ꞌrã opopoka reve teĩ. Haꞌe rami rã napembopagai ꞌrã nhoungaare. Haꞌe rami avi nhoungaare omboekovia ꞌrã ára omboaxa riveague re, haꞌe omopena uka ꞌrã okuera porã peve. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue guembiguai ava eꞌỹ vy kunha yvyra py oinupã ramo omano ꞌrã ipo py. Haꞌe rami rã pembopaga ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei peteĩ ára, mokoĩ ára ri hembiguai nomanoi ramo napembopagai ꞌrã ipatõ, mbaꞌeta ipatõ peráta rami ombovare vaꞌe. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei avakue jogueroꞌaa py peteĩ ounga ꞌrã kunha ipuruꞌa vaꞌe. Haꞌe gui omembyꞌi oity teĩ ixy re mbaꞌeve rei ndoikoi ramo ma oungaare omboekovia ꞌrã kunha vaꞌe me oipotaa rami, huvixa kuery ijayvua rami ete.


text:
joexa omombuague re pemombu avi ꞌrã hexa, nhoaĩ omopẽague re pemopẽ avi ꞌrã haĩ, jopo ojayaague re pejaya avi ꞌrã ipo, jopy ojayaague re pejaya avi ꞌrã ipy, 


text:
— Xapyꞌa rei amongue guembiguai ava eꞌỹ vy kunha oexa mbogue ramo ndoexavei ꞌrã. Haꞌe rami rã opoi rive ꞌrã hexa ombogueague rekovia.


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei amongue rymba vaka ma ava eꞌỹ vy kunha oikutu rire omano ꞌrã. Haꞌe rami rã vaka pejapipa ꞌrã ita py, haꞌe neĩ hoꞌokue ma voi ndapeꞌui ꞌrã. Haꞌe rã vaka ja ma napembopagai ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei vaka yma ma voi jokutu vaꞌety, haꞌe ija oikuaa vaꞌeri nombotyi ramo peteĩ ava eꞌỹ vy kunha mbaꞌe ojuka ꞌrã. Haꞌe rami rã vaka pejapipa ꞌrã ita py, haꞌe ija voi pejuka avi ꞌrã.


text:
Haꞌe rã escravo ava eꞌỹ vy kunha mbaꞌe vaka oikutu ramo ija opaga ꞌrã ipatõ pe trinta hatãꞌi vaꞌe prata guigua, haꞌe rã vaka ma pejapipa ꞌrã ita py. 


text:
— Amongue yvykua omboty eꞌỹ re oeja, xapyꞌa rei yvy ojoꞌo vaꞌekue ri ikua nombotyi ramo haꞌe py hoꞌa ꞌrã vaka, eꞌỹ vy mburika.


text:
Haꞌe rami rã yvy joꞌoare omboekovia ꞌrã ija pe peráta omeꞌẽ vy. Haꞌe gui mymba omano vaꞌekue ma imbaꞌe ae ꞌrã opyta. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue rymba vaka ma amboae rymba vaka oikutu ramo omano ꞌrã. Haꞌe rami rã ija kuery ovende ꞌrã vaka oikove vaꞌe, haꞌe hepykue ombojaꞌo ꞌrã jooꞌi rami. Haꞌe mymba omano vaꞌekue avi ꞌrã ombojaꞌo.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe vaꞌe vaka jokutu vaꞌetya oikuaa pavẽ vaꞌeri ija nombotyi ramo guymba vaka omeꞌẽ ꞌrã amboae vaka rekovia, haꞌe rã omano vaꞌekue ma imbaꞌe ae ꞌrã opyta. 


text:
<n> Nhombaꞌe rei-rei re ijayvuague</n> — Xapyꞌa rei amongue vaka eꞌỹ vy vexaꞌi re imonda vy ovende ꞌrã ojuka eꞌỹ vy. Haꞌe ramo peteĩ-teĩ vaka imondaague rekovia omeꞌẽ ꞌrã peteĩ nhiruĩ vaka, haꞌe peteĩ-teĩ vexaꞌi imondaague rekovia omeꞌẽ ꞌrã irundy vexaꞌi.


text:
Haꞌe xapyꞌa rei imonda vaꞌe peteĩ oo py oipeꞌa rã ojoua vy oikutu rã omano ꞌrã. Haꞌe ramo huguy moẽare ojejavy vaꞌeꞌỹ ꞌrã opyta.


text:
Haꞌe rã xapyꞌa rei kuaray ouve teri reve ri haꞌe nunga oiko ramo huguy moẽare ojejavy vaꞌe ꞌrã opyta. — Imonda vaꞌe oiko vaꞌe rei omboekovia ꞌrã imondaague. Xapyꞌa rei omeꞌẽ aguã ndojoui ramo pevende ꞌrã escravo-rã imondaague rekovia.


text:
Xapyꞌa rei mymba vaka, mburika eꞌỹ vy vexaꞌi mbaꞌe re imonda rire ipo py imondaague oikove reve teri ojoua ꞌrã. Haꞌe rami rã imondaague rekovia mokoĩ kuerei ꞌrã omeꞌẽ. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue guymba nhombaꞌety py, eꞌỹ vy joꞌuvaty py omongaru ꞌrã, haꞌe rami eꞌỹ vy opoi rive ꞌrã nhombaꞌety rupi okaru oikovy. Haꞌe rami rã ija ombaꞌety gui ae ꞌrã omboekovia iporãgueve vaꞌe omeꞌẽ vy, haꞌe eꞌỹ vy oꞌuvaty gui.


text:
Xapyꞌa rei tata ojopy xapyꞌa vy juuty okai vy oapy avi ꞌrã mbaꞌemo aju oĩ vaꞌe, eꞌỹ vy oipoꞌo pyre, haꞌe rami eꞌỹ vy mbaꞌety haꞌe javi okai ꞌrã. Haꞌe rami rã tata moendyare omboekovia ꞌrã okaiague re. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue guetarã pe peráta eꞌỹ vy mbaꞌemo omeꞌẽ ꞌrã omoĩ porã aguã, haꞌe gui haꞌe nunga re imondaa ꞌrã ijopyare gui, haꞌe imonda vaꞌekue ojoua ꞌrã. Haꞌe rami rã imondaague re ma mokoĩguea repy ꞌrã omboekovia.


text:
Haꞌe xapyꞌa rei imonda vaꞌekue ndojouai ramo hoo vaꞌe ae ꞌrã peraa huvixa kuerya py, haꞌe kuery oikuaa pota aguã guetarã mbaꞌe rei-rei re naꞌimondai pa raꞌea re.


text:
Xapyꞌa rei amongue jokore ꞌrã mymba vaka re, mburika, vexaꞌi mbaꞌe, ao, eꞌỹ vy mbaꞌemo omokanhy mbyre re. Haꞌe rami vy amboae “Xembaꞌe rima” heꞌi ramo mokoĩve ꞌrã peraa huvixa kuerya py. Haꞌe ramo huvixa peteĩ ombopaga ramo guetarã pe mokoĩguea repy ꞌrã omboekovia.


text:
Xapyꞌa rei amongue guetarã pe opena uka ꞌrã guymba mburika, vaka, eꞌỹ vy vexaꞌi re, haꞌe eꞌỹ vy amboae nunga mymba re, haꞌe gui hymba omano ꞌrã, haꞌe eꞌỹ vy ojejuka ꞌrã, eꞌỹ vy oẽ ramo avave rei ndoexaavei ꞌrã.


text:
Haꞌe rami rã guetarã pe oura ꞌrã Nhanderuete rery rupi. Haꞌe vy “Xee tu ndajopyi nerymba”, heꞌi ꞌrã. Haꞌe ramo ija ojou porã ꞌrã, haꞌe amboae ma nomboekoviai ꞌrã.


text:
Haꞌe amongue guetarã pe hymba re ojerure vy ogueraa, haꞌe ija noĩa py mymba okarau, eꞌỹ vy omano ꞌrã. Haꞌe rami rã heraare omboekovia ꞌrã.


text:
Haꞌe rã ija haꞌe py ri oĩ rire heraare nomboekoviai ꞌrã. Xapyꞌa rei hepy re oiporu rire oiporukaague repy ae ꞌrã omeꞌẽ hekovia. 


text:
<n> Jomeme haꞌe Nhanderuete pe marã rami pa ikuai aguã oejaague</n> — Kunhataĩꞌi omenda aguã ndaꞌevei teri vaꞌe amongue ombotavy vy onheno ꞌrã hexeve. Haꞌe rami vy hexe omboekovia ꞌrã, haꞌe omenda ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi tuu nomomendaxei ramo ixupe peráta py omboekovia ꞌrã kunhataĩgue re opagaa rami. <n>Haꞌe jave py ava omendaxe vy kunhataĩ ru kuery pe omeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo iporã vaꞌe . 


text:
Pemoingo axy eme amboae regua, pereko axy eme, mbaꞌeta peẽ voi Egito yvy re amboae regua peiko rire.


text:
Haꞌe rami vy xepoxy vy rojuka uka ꞌrã kyxe guaxu py. Haꞌe ramo penderaꞌyxykue ju ꞌrã oiko imeveꞌỹ vaꞌe, haꞌe penderaꞌy kuery voi tyreꞌỹ ꞌrã ikuai.


text:
Xapyꞌa rei xevygua iporiaukueꞌi ndea katyꞌi oiko vaꞌe pe peráta reiporuka ma vy emboekovia retave eme, peráta oiporuka vaꞌety kuery rami eꞌỹ.


text:
Xapyꞌa rei neretarã gui ao puku reipeꞌa vy nembaꞌemo ogueraa vaꞌe rekovia, haꞌe rami vy ixupe remeꞌẽ ju ꞌrã kuaray oike eꞌỹ mbove.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe py ae ꞌrã onhemonde, onheovãꞌi ꞌrã ipire aoꞌia. Ajukue py onheovã eꞌỹ re mbaꞌexa tu oke ꞌrã? Haꞌe vaꞌe xevy ojapukai ramo aendu ꞌrã, mbaꞌeta xee anhomboaxy kuaa vaꞌe.


text:
Xevy remeꞌẽ vaꞌerã eru voi nembaꞌety gui haꞌe ndeꞌuvaty gui iporãgueve. Nderaꞌy kuery jypygua voi remboaxa ꞌrã xevy.


text:
Haꞌe rami ae avi ꞌrã rejapo ꞌrã nerymba vaka haꞌe vexaꞌi re. Sete ára re ranhe oxy rupi toiko. Haꞌe gui oito araa py ma remeꞌẽ ꞌrã xevy.


text:
Xevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ꞌrã pendekuai. Haꞌe rami vy peꞌu eme jai rupi ivaipa rei vaꞌe roꞌokue. Jagua kuery pe rive ꞌrã pemombo. 


text:
<n> Ijapu haꞌe joe ijayvu rei vaꞌe re ijayvuague</n> — Ndaꞌevei nembaꞌemombeꞌu rive aguã, ndaꞌevei joekokue ramigua remombeꞌu vy heko vai vaꞌe reve renhomoirũ aguã.


text:
Ndaꞌevei heta vaꞌe kuery rupive peo aguã mbaꞌemo vai pejapo aguã katy. Haꞌe pavẽ ijayvu rei okuapya py voi ndaꞌevei renhomoirũ aguã anhetẽ rupi eꞌỹ ndeayvu vy.


text:
Ndere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe rymba mburika ovoyi reve onheno oupy rã rexa vy emaꞌẽ rive eme, eipytyvõ ivoyi oupi aguã. 


text:
<n><i> </i></n> — Neretarã iporiaukueꞌi huvixa kuery pe ojexa uka rã ndaꞌevei haꞌeveꞌỹa rami rereko aguã.


text:
Ndaꞌevei reiporu aguã ayvu rive rei. Ndaꞌevei rejuka uka aguã ojejavy eꞌỹ vaꞌe haꞌe heko porã vaꞌe, mbaꞌeta xee namboeko porãi ꞌrã joapo vai rei vaꞌe.


text:
Ndaꞌevei omeꞌẽmby rejopy aguã haꞌeveꞌỹa rami rejoguereko aguã, mbaꞌeta omeꞌẽ mbyre oexa mbogue ꞌrã hiꞌarandu vaꞌe, ojapo ꞌrã heko porã vaꞌekue voi anhetẽ rupi eꞌỹ ijayvu aguã rami.


text:
Haꞌe ndaꞌevei amboae regua rejavyky aguã, mbaꞌeta peikuaa ae ma amboae regua pyꞌa re oĩ vaꞌe, Egito yvy re amboae regua peiko rire. 


text:
<n><i> </i></n> — Mboapy meme maꞌetỹ peve ꞌrã remaꞌetỹ ndeyvy re, haꞌe ndejeupe guarã remonoꞌõ ꞌrã mbaꞌemo aju.


text:
Haꞌe rã sete maꞌetỹa re ma yvy reja ꞌrã opytuꞌu aguã, topyta remaꞌetỹ eꞌỹ re. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery regua iporiaukueꞌi ojou aguã hoꞌu vaꞌerã, haꞌe kaꞌaguy rupigua voi hoꞌu aguã hembyrekue. Haꞌe rami ae ꞌrã rejapo ndeꞌuvaty haꞌe nde-oliveira-ty re. 


text:
<n><i> </i></n> — Mboapy meme ára peve ꞌrã rembaꞌeapo. Haꞌe rã sete araa py ma repytuꞌu ꞌrã, nerymba vaka haꞌe mburika voi opytuꞌu aguã, haꞌe gui nerembiguai piꞌa kuery haꞌe amboae regua voi opytuꞌu avi aguã.


text:
Penekyreꞌỹ xeayvua haꞌe javi rupi pendekuai aguã. Haꞌe rami vy penemaꞌenduꞌa eme tuuete ramigua rive rery re, haꞌe nunga rery rupi pendeayvu eme. 


text:
Haꞌe rami vy pejapo ꞌrã ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ. Sete ára re peꞌu ꞌrã mbojape imbovua revegua eꞌỹ aipoaꞌeague rami vy, jaxy abibe re oaꞌangaague py ae, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe jave py Egito yvy gui peẽmba rakaꞌe. Xerenonde avave rei tou rive eme mbaꞌemo ogueru eꞌỹ re.


text:
Haꞌe gui pejapo avi ꞌrã ngaru mbaꞌemo raꞌyĩgue pemonoꞌõa regua, penembaꞌety rupi mbaꞌemo raꞌyĩgue pemoaĩague gui jypyꞌigua pemonoꞌõ jave. Haꞌe gui maꞌetỹa opaa py pejapo avi ꞌrã ngaru mbaꞌemoꞌa peipoꞌoa regua, penembaꞌety rupi renhotỹ vaꞌekue gui pemonoꞌõmba ma rire.


text:
Ndaꞌevei mbojape imbovua regua xevy pemeꞌẽ avi aguã mymba pejuka vaꞌekue ruguykue reve. Xevygua ngarua py ndaꞌevei avi inhandykue pereko aguã pytũ mbukukue re koꞌẽmba peve.


text:
Penembaꞌety rupi jypyꞌi oiko vaꞌekue regua iporãgueve peru ꞌrã Senhor Penderuete pegua oo py. Haꞌe ndaꞌevei kavaraꞌi pembojy aguã ixy ae kamby reve. 


text:
<n> Ijyvyrã Nhanderuete omeꞌẽ aguã re ijayvuague</n> — Penerenonde re amondouka ꞌrã peteĩ anjo pendere opena aguã tape rupi, haꞌe pendereraa aguã pendeyvyrã areko vaꞌe py.


text:
Haꞌe vaꞌe renonde re ma peiko kuaa, haꞌe pendu ijayvua. Pepuꞌã eme hexe, mbaꞌeta haꞌe nomboguei ꞌrã pendeko vaiague, hexe xerery oĩ ramo.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py opa mbaꞌe py penheꞌẽ rendu, haꞌe xeayvuague haꞌe javi rejapopa ramo xee aiko ꞌrã penderovaigua kuery rovaigua, haꞌe penemoingo axy reixe vaꞌe moingo axya.


text:
Mbaꞌeta xeguigua anjo penerenonde oo vy pendereraa ꞌrã amorreu, heteu, ferezeu, cananeu, heveu haꞌe jebuseu kuery yvy peve. Haꞌe gui haꞌe vaꞌe kuery xee amomba ꞌrã.


text:
Haꞌe gui ndaꞌevei haꞌe kuery ruete pembojerovia neĩ pemboete aguã, ndaꞌevei haꞌe kuery ikuaia rami peẽ kuery pendekuai aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py pemomba ete ꞌrã, haꞌe pemboaꞌypa ꞌrã ita omopuꞌã vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Senhor Penderuete pe ete ꞌrã pendekuai. Haꞌe ramo haꞌe omoingo porã ꞌrã mbojape peꞌu vaꞌe haꞌe yy peyꞌu vaꞌe. Penembyte gui oipeꞌapa ꞌrã mbaꞌeaxy.


text:
Haꞌe ramo pendeyvy re ndoikoi ꞌrã kunha omembyꞌi oity vaꞌe, neĩ imemby vaꞌerã eꞌỹ. Xee romoingo pukuve ꞌrã.


text:
Haꞌe penerenonde rupi amondouka ꞌrã xegui okyjepa aguã, mamo rã peoa haꞌe javi rupi onhemondyipa aguã. Ajapo ꞌrã penderovaigua kuery haꞌe javi guakykue katy onha aguã rami.


text:
Penerenonde amondouka avi ꞌrã kavy nerenonde gui oipeꞌa heravy vaꞌerã: heveu kuery, cananeu haꞌe heteu kuery.


text:
Haꞌe rami avi peteĩꞌi maꞌetỹ reꞌỹ ꞌrã aipeꞌa, ijyvy vaꞌekue opyta rei eꞌỹ aguã, haꞌe penderovai kaꞌaguy rupigua heta-etave eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py mbegueiꞌi py aipeꞌa ꞌrã heravy penerenonde gui, pendereta haꞌe pendeyvyrã vaꞌekue haꞌe javi rupi pendekoa peve.


text:
Haꞌe gui pendeyvyrã aaꞌanga ꞌrã Yeꞌẽ Pytã guive filisteu kuery ikuaia rupi yeꞌẽ oĩ vaꞌe peve, haꞌe tekoa eꞌỹa guive Eufrates yakã peve. Mbaꞌeta pendepo py amboaxa ꞌrã haꞌe vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi, penerenonde gui peipeꞌapa aguã.


text:
Haꞌe kuery reve pejapo eme peteĩ rami pendekuai aguã, neĩ haꞌe kuery ruete ramigua kuery pe pendekuai eme guive.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma ndaꞌevei ikuai aguã pendeyvy re, xerovai rupi penderojejavy eꞌỹ aguã. Tuuete kuery pe pendekuai ramo nhuã py rami ꞌrã penemboꞌa. 


text:
<n> Israel kuery reve Nhanderuete guexeve guarã ojapoague</n> Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌi Moisés pe: — Eẽ eovy xee Senhor aĩa py, Arão reve, haꞌe gui Nadabe, Abiú haꞌe setenta Israel regua nhomongeta vaꞌety kuery reve. Mombyry gui teri pejua py pembojerovia ꞌrã.


text:
Ndee Moisés anho ꞌrã renhemboja xee Senhor re. Haꞌe rã amboae kuery ma nonhembojai ꞌrã, heta vaꞌe kuery ma voi ndaꞌevei oẽ aguã haꞌe kuery reve — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Moisés oo ju vy heta vaꞌe kuery pe omombeꞌu Nhanderuete ijayvuague, haꞌe ayvu oeja vaꞌekue haꞌe javi. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery peteĩ rami meme ombovai okuapy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor ijayvuague vaꞌe ma guive rã rojapopa ꞌrã — heꞌi.


text:
Moisés omboparapa Senhor ayvu haꞌe javiꞌi. Haꞌe gui koꞌẽ ajeꞌiveꞌi reve opuꞌã vy peteĩ altar ojapo yvyty yvyꞌiry. Doze ita omopuꞌã avi, Israel kuery regua doze ikuaia rami.


text:
Haꞌe omondouka amongue Israel kuery regua kunumigue. Haꞌe vaꞌe kuery ma mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽ Senhor pe, haꞌe vaka raꞌy ojuka hexeve peteĩ rami ikuaia regua.


text:
Huguy mbyte rupigua Moisés ojopy vy omoĩ peteĩ hyꞌa py, haꞌe rã hembyrekue ma omboayvipa altar áry rupi. 


text:
Haꞌe gui kuaxia guexeve guarã ojapo pyre oĩa ogueru vy ogueroayvu heta vaꞌe kuery oendua py. Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi: — Senhor ijayvuague haꞌe javi ꞌrã rojapo, ronheꞌẽ rendu vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui huguy omboyru vaꞌekue Moisés ogueraa vy heta vaꞌe kuery áry rupi ju omboayvi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe tuguy ma Senhor guexeve guarã pendereve ojapo aguã, ijayvuague haꞌe javi rami vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui oẽ jogueravy Moisés haꞌe Arão, Nadabe, Abiú haꞌe setenta-ve Israel regua nhomongeta vaꞌety kuery.


text:
Haꞌe kuery oexa Israel kuery Ruete. Ipy guýry ma peteĩ pyrõa oĩ ita safira ramigua, yva rami hexakã vaꞌe.


text:
Israel regua Nhanderuete oiporavo vaꞌekue oexa teĩ haꞌe kuery re opo nomoĩ. Haꞌe rami ꞌrãgue py okaru haꞌe oyꞌu okuapy henonde. 


text:
<n> Peteĩgue ju nhomongeta vaꞌety kuery reve Moisés yvyty re oẽague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Eẽ ke yvyty re xea py, haꞌe epyta ranhe haꞌe py. Ndevy ameꞌẽ ꞌrã itape ambopara vaꞌekue pendekorã haꞌe ajapo uka vaꞌe oĩa, haꞌe kuery ju remboꞌe aguã — heꞌi. 


text:
Nhomongeta vaꞌety kuery pe aipoeꞌi: — Orerarõ ke apy pendea py rojevy peve. Arão haꞌe Hur ma opyta ꞌrã pendereve. Xapyꞌa rei amongue mbaꞌemo oguereko ri vy haꞌe kuerya py too — heꞌi. 


text:
Sinai yvyty áry ojekuaa oiny Nhanderuete rexakã. Seis ára re arai ojaoꞌi. Haꞌe gui sete araa py ma Senhor oenoĩ Moisés arai mbyte gui.


text:
Arai mbyte rupi Moisés oike vy oẽ ovy yvyty re. Haꞌe py ma opyta quarenta ára haꞌe quarenta pytũ re. 


text:
— Ndeayvu ke Israel kuery pe ogueru aguã xevy omeꞌẽ vaꞌerã. Avakue ipyꞌa re haꞌe rami aguã oĩa vaꞌe, haꞌe kuery po gui pejopy ꞌrã xevy omeꞌẽ vaꞌe.


text:
azeite tataendy rykuerã, azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua irũrã haꞌe heakuã porã vaꞌe oapy pyrã,


text:
Ombojerovia atyrã rejapo ꞌrã haꞌangaa ndevy aexa uka vaꞌe haꞌe javi rami, haꞌe opy oĩ ꞌrã haꞌe vaꞌe rami rejapo vaꞌerã haꞌe javi. 


text:
<n><i> </i></n> — Yvyra acácia gui rejapo ꞌrã xeayvu ryrurã. Ipuku-a ma peteĩ metro raxaꞌi, ipya ma meio metro raxaꞌi, yvatea ma meio metro raxaꞌi avi.


text:
Renhovã ꞌrã ouro eteꞌi py. Hyepy rupi haꞌe hiꞌáry rupi voi renhovã ꞌrã. Haꞌe ijyvýry rupi ma rembojegua ꞌrã ouro guigua py.


text:
Rejapo avi ꞌrã irundy inhapyĩ vaꞌe ouro gui. Haꞌe vaꞌe ma remoĩ ꞌrã hyru apy irundyve re. Mokoĩ inhapyĩ vaꞌe remoĩ ꞌrã kyvõ katygua re, haꞌe mokoĩ avi ꞌrã remoĩ hovai re.


text:
Yvyra poꞌiꞌi ma remboaxa ꞌrã hyru jovaive re inhapyĩ vaꞌe oĩ vaꞌe rupi, haꞌe vaꞌe re hyru peraa aguã.


text:
<n><i> </i></n> — Imbotya teko vai ombogue atyrã rejapo avi ꞌrã ouro eteꞌi gui. Ipuku-a ma peteĩ metro raxaꞌi ꞌrã, haꞌe ipya ma meio metro raxaꞌi.


text:
Ouro gui avi ꞌrã rejapo mokoĩ anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa. Ouro omoatyrõ mbyre gui ꞌrã rejapo, hyru mbotya apy jovaive re hiꞌaĩ vaꞌerã.


text:
Peteĩ anjo raꞌangaa remopuꞌã ꞌrã peteĩ apy re, haꞌe amboae ma hovai re. Peteĩ regua gui meme ꞌrã rejapo imbotya haꞌe anjo raꞌangaa ijapy jovaive re hiꞌaĩ vaꞌerã.


text:
Anjo raꞌangaa opepo oupi ꞌrã yvate katy, ipepo omoꞌã ꞌrã hyru mbotya. Joa katy ꞌrã omaꞌẽ, imbotya teko vai ombogueaty katy ae.


text:
Haꞌe py aju ꞌrã ndea py, imbotya teko vai ombogueaty áry, mokoĩve anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa xeayvu ryru mbotya áry hiꞌaĩ vaꞌe mbyte. Ndereve xeayvu ꞌrã ajapo uka vaꞌe, haꞌe Israel kuery rekorã amombeꞌu vaꞌe haꞌe javi re. 


text:
<n><i> </i></n> — Rejapo avi ꞌrã peteĩ mesa yvyra acácia gui. Ipuku-a ma peteĩ metro vaꞌerã, ipua ma meio metro, haꞌe yvatea ma meio metro raxaꞌi.


text:
Ijyvýry rupi ma rejapo ꞌrã hembe ꞌyrã. Ipo guaxua ma irundy kuã vaꞌerã, haꞌe hembe ꞌy rupi rembojegua ꞌrã ouro guigua py.


text:
Irundy inhapyĩ vaꞌe rejapo ꞌrã ouro gui. Haꞌe vaꞌe ma remoĩ ꞌrã ijapy irundyve re, hetyma irundyve oĩa py.


text:
Haꞌe vaꞌe yvyra poꞌiꞌi ma rejapo ꞌrã yvyra acácia gui, haꞌe ouro py renhovã ꞌrã, haꞌe vaꞌe re peraa aguã mesa.


text:
Hiꞌáry guarã rejapo avi ꞌrã hyꞌarã, heakuã porã vaꞌe oapy atyrã, hyꞌa kuarã haꞌe hyꞌa ruguaꞌi mbaꞌemo omeꞌẽmby peraa aguã. Haꞌe vaꞌe ma ouro eteꞌi gui meme ꞌrã rejapo.


text:
<n><i> </i></n> — Rejapo avi ꞌrã peteĩ tataendy ꞌyrã ouro guigua. Ouro omoatyrõ mbyre gui ꞌrã rejapo. Hapytarã, hakãrã, tykue ryrurã, ijapuꞌa vaꞌerã, haꞌe ipotyrã voi peteĩꞌi gui meme ꞌrã rejapo.


text:
Ijyke gui ma oẽ ꞌrã mboapy meme hakã. Mboapy rakã oẽ oiny ꞌrã peteĩ yke gui, haꞌe hovai gui ju mboapy rakã avi ꞌrã oẽ.


text:
Peteĩ-teĩ hakã re oĩ ꞌrã mboapy amêndoa raꞌangaa tykue ryrurã, peteĩ ijapuꞌa vaꞌe haꞌe peteĩ ipoty. Haꞌe gui hakã mboae re haꞌekue rami ae avi ꞌrã oĩ mboapy amêndoa raꞌangaa tykue ryrurã, peteĩ ijapuꞌa vaꞌe haꞌe peteĩ ipoty. Haꞌe rami ꞌrã mboapy meme hakã tataendy ꞌy gui oẽ oiny vaꞌe.


text:
Peteĩ ijapuꞌa vaꞌe oĩ ꞌrã mokoĩ rakã ixugui oẽ oiny vaꞌe rendarã, haꞌe amboae ijapuꞌa vaꞌe haꞌekue rami ae oĩ ꞌrã mokoĩ rakã ixugui oẽ oiny vaꞌe rendarã. Oĩve ju ꞌrã peteĩ ijapuꞌa vaꞌe mokoĩ rakã ixugui oẽ oiny vaꞌe rendarã. Haꞌe rami rejapo ꞌrã mboapy meme hakã mokõ-mokoĩ tataendy ꞌy gui oẽ oiny vaꞌe.


text:
Ijapuꞌa vaꞌe haꞌe hakã ma peteĩꞌi guigua meme. Haꞌe javive peteĩꞌi guigua meme ꞌrã rejapo ouro eteꞌi omoatyrõ mbyre gui.


text:
<n><i> </i></n> — Haꞌe gui rejapo ꞌrã ombojerovia atyrã. Imbotyarã ma oĩ ꞌrã dez cortina ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, haꞌe hovy vaꞌe, púrpura haꞌe pytã vaꞌe gui. Rembojegua ꞌrã anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py. Ojapo kuaa vaꞌe ojapo ꞌrã.


text:
Peteĩ-teĩ cortina puku-a ma catorze metros vaꞌerã, haꞌe ipya ma mokoĩ. Cortina ikuai vaꞌe joo rami meme ꞌrã.


text:
Hovy vaꞌe gui rejapo ꞌrã jokuaa cortina jypygua apy re oĩ vaꞌe rembe re. Haꞌe rami ae avi rejapo ꞌrã mokoĩa aty apy re cortina oĩ vaꞌe rembe re.


text:
Peteĩ-teĩ cortina re cinqüenta jokuaa ꞌrã rejapo, haꞌe amboae cinqüenta jokuaa rejapo ꞌrã mokoĩ aty apy re cortina oĩ vaꞌe re. Peteĩ-teĩ ojokuaa ma oĩ ꞌrã hovaigua renonde katy.


text:
Haꞌe rejapo avi ꞌrã cinqüenta ijopyarã ouro guigua. Haꞌe vaꞌe py peteĩ-teĩ cortina rejopy ꞌrã amboae re. Haꞌe rami py ombojeroviaaty peteĩꞌi ae ꞌrã opyta. 


text:
— Haꞌe kavara rague gui rejapo avi ꞌrã cortina mboae ombojeroviaaty aoꞌi jevya mbotyarã. Onze cortina rejapo ꞌrã haꞌe ramigua.


text:
Haꞌe vaꞌe cortina peteĩ-teĩ puku-a ma quinze metros ꞌrã, haꞌe ipya ma mokoĩ. Onze-ve cortina ikuai vaꞌe joo rami meme ꞌrã ipuku-a haꞌe ipya.


text:
Haꞌe vaꞌe cortina ma peteĩ nhiruĩ rejokua ꞌrã joe, haꞌe gui mboapy meme mboae voi rejokua ꞌrã haꞌe rami. Cortina mboapy memea vaꞌe ogueroja ꞌrã ijaoꞌia oĩ vaꞌe renonde.


text:
Haꞌe jypygua aty apy re cortina oĩ vaꞌe rembe re ma cinqüenta jokuaa rejapo ꞌrã, haꞌe mokoĩa aty apy re cortina oĩ vaꞌe rembe re ma cinqüenta jokuaa ju ꞌrã rejapo.


text:
Rejapo avi ꞌrã cinqüenta ijopyarã overa vaꞌe guigua. Haꞌe gui ijopya ikuai vaꞌe remoĩ ꞌrã cortina jokuaa re. Haꞌe vaꞌe py rejokua ꞌrã reovy ijaoꞌi arã, peteĩꞌi ae opyta aguã.


text:
Haꞌe gui ijaoꞌia re cortina hembyrekue ma remoĩ ꞌrã ombojeroviaaty kupe katy, cortina mbyte rupi hembyre vaꞌe ae.


text:
Haꞌe rami py ombojeroviaaty re cortina oĩ vaꞌe pukukue rami hembyre vy ma kyvõ rupi meio metro, hovai rupi meio metro avi. Haꞌe vaꞌe ma jovaive re remoĩ ꞌrã ijaoꞌi arã. 


text:
<n> Mymba pirekue haꞌe yvyrape ogueru rukaague</n> — Haꞌe gui vexaꞌi pirekue omopytã mbyre gui rejapo ꞌrã ijaoꞌia áry guarã. Haꞌe vaꞌe áry guarã ju remoĩ ꞌrã ipirekue iporãve vaꞌe. 


text:
Peteĩ-teĩ yvyrape re oĩ ꞌrã mokoĩ omoĩ aguã joa katy oo vaꞌe, jooꞌi rami nhovaexĩ aguã rami. Haꞌe rami rejapo ꞌrã yvyrape ombojeroviaaty ytarã haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui vinte-ve yvyrape guýry guarã ma rejapo ꞌrã quarenta omopyrõ aguã prata guigua. Mokoĩ omopyrõ aguã ma peteĩ yvyrape guýry guarã rejapo mokoĩve rendarã, haꞌe mokoĩ omopyrõ aguã amboae yvyrape guýry guarã, mokoĩve rendarã.


text:
Haꞌe gui ombojeroviaaty rovai re ma rejapo avi ꞌrã vinte yvyrape, kuaray ijapuꞌaꞌia katygua reguarã.


text:
Rejapo avi ꞌrã quarenta omopyrõ aguã prata guigua. Peteĩ yvyrape guýry mokoĩ omopyrõ aguã, haꞌe amboae yvyrape guýry mokoĩ avi.


text:
Haꞌe vaꞌe ma iguýry rupi ojaꞌo, haꞌe rã yvate rupi ma peteĩ inhapyĩ vaꞌe rupi joyvy ꞌrã oĩ. Haꞌe rami rejapo ꞌrã mokoĩ yvyrape re. Mokoĩve apy peteĩ-teĩ re ꞌrã mokoĩ oĩ.


text:
Haꞌe rami oĩ ꞌrã oito yvyrape omopyrõ aguã prata guigua reve, dezesseis omopyrõ aguã. Peteĩ yvyrape guýry oĩ vaꞌe mokoĩ omopyrõ aguã, haꞌe amboae yvyrape guýry mokoĩ ju. 


text:
— Yvyra mbyte rupi oaxa ovy vaꞌerã ma rejapo avi ꞌrã acácia gui, ombojeroviaaty yke re oĩ ꞌrã peteĩ nhiruĩ yvyrape.


text:
Haꞌe gui ombojeroviaaty rovai re yvyrape oĩ vaꞌe rupi guarã ma peteĩ nhiruĩ, haꞌe oo kupe kuaray oikea katy yvyrape oĩ vaꞌe rupi guarã peteĩ nhiruĩ avi ꞌrã oĩ.


text:
Yvyrape renhovã ꞌrã ouro py, haꞌe ouro gui ae ju ꞌrã rejapo inhapyĩ vaꞌe, haꞌe vaꞌe rupi mbyte yvyra oaxa ovy vaꞌe oaxa aguã. Yvyra oaxa oiny vaꞌe voi ouro py ae avi ꞌrã renhovã.


text:
<n><i> </i></n> — Haꞌe gui rejapo ꞌrã peteĩ ajukue okẽ regua hovy vaꞌe gui, púrpura, pytã vaꞌe, haꞌe iporãve vaꞌe oipoka pyre gui. Rembojegua ꞌrã anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py. Ojapo kuaa vaꞌe ojapo ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe reipyo ꞌrã irundy yta yvyra acácia guigua ouro py onhovã mbyre. Haꞌe vaꞌe jopyarã rejapo ꞌrã ouro gui, haꞌe irundy prata guigua omopyrõ aguã.


text:
Ajukue okẽrã reupi ꞌrã ijopya guýry. Haꞌe gui xeayvu ryru ju reraa ꞌrã haꞌe katy, ajukue okẽ regua rovai opyta aguã. Haꞌe rami py ajukue oĩ ꞌrã ombojaꞌo aguã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe. 


text:
Haꞌe rã mesa ma cortina okẽ regua kyvõ rami ꞌrã remoĩ. Tataendy ꞌy ma remoĩ ꞌrã mesa renonde ombojeroviaaty yke kuaray puku-a katy. Haꞌe rã mesa ma remoĩ ꞌrã kuaray ijapuꞌaꞌia katy. 


text:
— Oo rokẽrã ma rejapo ꞌrã peteĩ ajukue hovy vaꞌe gui, púrpura, pytã vaꞌe, haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, ombojegua kuaa vaꞌe rembiapo.


text:
Haꞌe vaꞌe ajukue ytarã ma rejapo ꞌrã peteĩ nhiruĩ yvyra acácia guigua. Renhovãmba ꞌrã ouro py. Ijopyarã voi ouro guigua ꞌrã oĩ. Haꞌe vaꞌe rendarã ma overa vaꞌe remboyku ꞌrã peteĩ nhiruĩ. 


text:
<n><i> </i></n> — Haꞌe gui altar-rã ma yvyra acácia gui ꞌrã rejapo. Ipuku-a ma mokoĩ metros raxaꞌi, ipya ma haꞌe rami ae ju, altar ijapy irundy vaꞌe opyta aguã. Haꞌe rã yvatea ma peteĩ metro raxaꞌi ꞌrã.


text:
Ijapy irundyve re ma rejapo ꞌrã irundy rakua. Haꞌe vaꞌe ma altar reve peteĩꞌi gui ae ꞌrã rejapo. Haꞌe renhovãmba ꞌrã overa vaꞌe py.


text:
Haꞌe rejapo avi ꞌrã tanhimbu ryrurã, haꞌe pá ikyꞌaꞌo arã, hyꞌarã, ikuxa rakua haꞌe tapyĩ ryrurã. Hyrurã haꞌe javive overa vaꞌe gui meme ꞌrã rejapo. 


text:
— Hiꞌárygua ipokã rei vaꞌerã ma rejapo ꞌrã overa vaꞌe gui, kya xã ramigua. Irundyve apy reguarã ma rejapo ꞌrã irundy inhapyĩ vaꞌe overaꞌi vaꞌe gui.


text:
Altar peguarã rejapo avi ꞌrã yvyra poꞌiꞌi. Haꞌe vaꞌe yvyra poꞌiꞌi ma acácia gui ꞌrã rejapo, haꞌe overa vaꞌe py ju ꞌrã renhovã.


text:
<n><i> </i></n> — Rejapo avi ꞌrã ombojeroviaaty rokarã. Kuaray puku-a katy oka rupi oĩ ꞌrã cortina ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui. Jova-jovai re ipuku-a ma quarenta e cinco metros ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe rupi oĩ ꞌrã vinte ijyta haꞌe vinte omopyrõ aguã overa vaꞌe guigua meme. Haꞌe vaꞌe ijyta re ityꞌaĩ, haꞌe hiꞌáry ikarẽ vaꞌe oĩ vaꞌe ma prata guigua meme ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi kuaray ijapuꞌaꞌia katygua voi cortina puku-a quarenta e cinco metros avi ꞌrã. Haꞌe vinte ijyta, haꞌe vinte omopyrõ aguã oĩ vaꞌe voi overa vaꞌe guigua meme ꞌrã. Haꞌe rã ijyta re ityꞌaĩ, haꞌe hiꞌáry ikarẽ vaꞌe oĩ vaꞌe ma prata guigua meme ꞌrã.


text:
Haꞌe kuaray oikea katy ma oka pukukue rupi oĩ ꞌrã cortina vinte e dois metros oĩ vaꞌe. Ijyta oĩ ꞌrã dez, haꞌe omopyrõ aguã dez avi.


text:
Haꞌe okẽ yke re cortina oĩ vaꞌe ma sete metros ꞌrã. Ijyta ma mboapy ꞌrã oĩ, haꞌe omopyrõ aguã voi mboapy ꞌrã.


text:
Okẽ rovaigua re voi oĩ ꞌrã cortina sete metros vaꞌe. Ijyta ma mboapy ꞌrã oĩ, haꞌe omopyrõ aguã voi mboapy avi ꞌrã.


text:
Haꞌe oka rokẽrã ajukue oĩ vaꞌe ma nove metros ipya ꞌrã. Haꞌe vaꞌe ma hovy vaꞌe guigua, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre guigua, ajukue ombojegua kuaa vaꞌe rembiapo. Ijyta irundy ꞌrã, haꞌe omopyrõ aguã voi irundy.


text:
Haꞌe javive ijyta oka rupi hiꞌaĩ vaꞌe ma guive rã oguereko ꞌrã hiꞌáry rupi prata guigua. Ityꞌaĩ voi prata guigua, haꞌe rã omopyrõ aguã ma overa vaꞌe guigua ꞌrã.


text:
Oka puku-a ma quarenta e cinco metros, haꞌe ipya ma jova-jovai re cinqüenta metros. Yvatea ma dois metros raxaꞌi ꞌrã. Cortina oĩ vaꞌe ma ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, haꞌe omopyrõ aguã ma overa vaꞌe guigua meme ꞌrã.


text:
Haꞌe javi tembiporu ombojeroviaaty py oiporu pyrã, ombota pyrã, haꞌe oka rupi ombota pyrã voi overa vaꞌe guigua meme ꞌrã. 


text:
<n><i> </i></n> — Aipoꞌre ꞌrã Israel kuery pe togueru tataendyrã azeite oliveira gui anho ombota pyre, tata hendy riae oiny aguã.


text:
Haꞌe gui oguy nhemboaty oĩaty py, xeayvu ryru renonde ajukue okẽ regua oĩ vaꞌe kyvõ rami, haꞌe py ma Arão haꞌe taꞌy kuery opena riae ꞌrã, kaꞌaruꞌi guive koꞌẽ ajeꞌive peve, Senhor renonde. Haꞌe rami ma Israel kuery rekorã opa eꞌỹ vaꞌerã, arakaꞌe rã peve guarã. 


text:
<n><i> </i></n> — Tou ndea py nderykeꞌy Arão haꞌe taꞌy kuery, Israel kuery gui aiporavo haꞌe kuery ae sacerdote ikuai aguã, Arão, haꞌe gui taꞌy kuery Nadabe, Abiú, Eleazar haꞌe Itamar.


text:
<n> Sacerdote kuery aorã ojapo ukaague</n> — Ndeayvu avi ꞌrã avakue mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe hexe nheꞌẽ imoꞌaranduarã amoĩa vaꞌe haꞌe javive pe, haꞌe kuery ojapo aguã Arão aorã. Haꞌe rami rã xevy guarã remboaxa ꞌrã, xevygua sacerdote oiko aguã.


text:
Po rami ꞌrã rejapo ijaorã: pexo regua, manto sacerdote pegua, kamixa puku árygua, kamixa puku ombojegua pyre, ngora oimama mbyre haꞌe kuꞌakuaa. Ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã rejapo ꞌrã nderykeꞌy Arão haꞌe taꞌy kuery pe, xevygua sacerdote ikuai aguã. 


text:
pejapo aguã manto sacerdote peguarã ouro gui, hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, ojapo porã mbyre meme.


text:
— Ikuꞌakuaa voi iporã aguã rami ꞌrã rejapo, sacerdote pegua manto áry oĩ vaꞌerã, joo rami guarã. Mbaꞌeta joo rami ae ꞌrã rejapo ouro gui, hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui.


text:
Peteĩ ita re rembopara ꞌrã mboapy meme tery, haꞌe amboae ita re amboae mboapy meme ju ꞌrã rembopara haꞌe kuery ituiꞌiague rami.


text:
Ita re ombaꞌeapo vaꞌe ombopara ꞌrã, kuã reguarã omboparaa rami avi. Haꞌe vaꞌe mokoĩ ita re rembopara ꞌrã Israel raꞌy kuery rery haꞌe javi. Ijyvýry rupi remboja ꞌrã ouro py.


text:
Mokoĩve ita remoĩ ꞌrã manto sacerdote pegua axiꞌy áry, ita Israel kuery re imomaꞌenduꞌa arã. Haꞌe kuery rery ma Arão oaxiꞌy áry ogueraa ꞌrã Senhor renonde imaꞌenduꞌa aguã.


text:
haꞌe remoxã ꞌrã mokoĩ correnteꞌi ouro eteꞌi gui. Ixã oipokaa rami ꞌrã reipoka. Haꞌe vaꞌe correnteꞌi oipoka pyre ma remboja ꞌrã ita renda re. 


text:
— Rejapo avi ꞌrã pexo regua oikuaa pota aguã vaꞌerã iporã aguã rami, manto sacerdote peguarã rejapoague rami. Ouro gui, haꞌe hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ꞌrã rejapo.


text:
Irundya jovaive re, haꞌe mokoĩ rejapo ꞌrã. Ipuku-a ma peteĩ po pukukue, haꞌe ipya voi peteĩ po pukukue avi ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe re ma remoĩ ꞌrã ita hendarã reve, ita irundy ryxy oĩ reve: jypyꞌigua ma sárdio, topázio haꞌe carbúnculo. Haꞌe vaꞌe ma jypyꞌigua ryxy.


text:
Haꞌe vaꞌe ita oĩ ꞌrã Israel raꞌy kuery rery oĩ aguã, hery doze vaꞌe rami avi. Kuã reguarã rami ꞌrã rembopara, peteĩ-teĩ ita re hery oĩ aguã, doze regua ikuaia rami.


text:
Haꞌe pexo regua peguarã rejapo ꞌrã mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro guigua. Haꞌe mokoĩ inhapyĩ vaꞌe remboja ꞌrã pexo regua apy re.


text:
Haꞌe gui mokoĩve correnteꞌi ouro guigua remboaxa ꞌrã mokoĩ inhapyĩ vaꞌe pexo regua apy re remoĩ vaꞌekue rupi.


text:
Mokoĩve correnteꞌi apy remboja ꞌrã mokoĩve ita renda re, haꞌe remoĩ ꞌrã manto sacerdote pegua axiꞌy árygua renonde katy.


text:
Rejapo avi ꞌrã mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro gui, haꞌe remboja ꞌrã pexo regua apy mokoĩve re, iguýry oĩ vaꞌe rembe re, manto sacerdote pegua reve.


text:
Haꞌe mokoĩ ju ꞌrã rejapo inhapyĩ vaꞌe ouro gui. Haꞌe vaꞌe ma remoĩ ꞌrã mokoĩve manto sacerdote pegua axiꞌy árygua re, henonde yvyĩveꞌi, ijoapya oĩ vaꞌe katyꞌi, ikuꞌakuaa manto sacerdote pegua reve joo rami ojapo porã mbyre áry.


text:
Haꞌe gui pexo regua re inhapyĩ vaꞌe oĩ vaꞌe ma rejokua ꞌrã inhapyĩ vaꞌe manto sacerdote pegua re oĩ vaꞌe hiꞌáry, peteĩ xã hovy vaꞌe py oĩ aguã manto sacerdote pegua kuꞌakuaa reve joo rami oĩ aguã. Pexo regua ndojaꞌoi ꞌrã manto sacerdote pegua gui.


text:
Haꞌe rami vy Israel kuery rery Arão ogueraa ꞌrã pexo regua oikuaa pota aguã vaꞌe, okuraxõ áry, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oike ma vy, Senhor renonde imaꞌenduꞌa riae aguã. 


text:
— Haꞌe gui pexo regua oikuaa pota aguã vaꞌe re remoĩ avi ꞌrã Urim haꞌe Tumim, <n>Urim haꞌe Tumim ma sacerdote kuery mbaꞌekuaa-a oguereko vaꞌekue . Arão kuraxõ áry oĩ aguã Senhor renonde oike ramo. Haꞌe rami vy Arão okuraxõ áry ogueraa ꞌrã Israel kuery re oikuaa pota aguã, Senhor renonde oike nhavõ. 


text:
Mbyte py ma oĩ ꞌrã ijajuꞌy kuarã. Haꞌe vaꞌe hembe ꞌy rupi remoana ꞌrã tupyja ipererĩꞌi vaꞌe rami, oxoro eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe gui kamixa puku árygua rembe haꞌe javi rupi rembojegua ꞌrã yvyraꞌa raꞌangaa hovy vaꞌe, púrpura haꞌe pytã vaꞌe gui ojapo pyre py. Mbyte rupi remoĩ avi ꞌrã oparãꞌi vaꞌerã ouro guigua.


text:
Kamixa puku árygua rembe haꞌe javi rupi oĩ ꞌrã peteĩ oparãꞌi vaꞌe ouro guigua, haꞌe peteĩ yvyraꞌa raꞌangaa, haꞌe gui amboae oparãꞌi vaꞌe ouro guigua, haꞌe amboae ju yvyraꞌa.


text:
Haꞌe vaꞌe kamixa puku árygua py Arão onhemonde ꞌrã ombaꞌeapo jave guarã, oparãꞌi vaꞌe onhendu aguã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oike nhavõ Senhor renonde, haꞌe oẽ ouvy rã guive, omano eꞌỹ aguã. 


text:
— Rejapo avi ꞌrã ipe vaꞌe ouro eteꞌi guigua. Haꞌe vaꞌe ma rembopara ꞌrã “Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor peguarã” heꞌia py, kuã reguarã omboparaa rami avi.


text:
Haꞌe vaꞌe re rejokua ꞌrã peteĩ ixã hovy vaꞌe reve akã regua oĩa rami avi, akã regua renonde ete py oĩ aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe oĩ ꞌrã Arão rova áry, Israel kuery mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe omeꞌẽ vaꞌekue ogueraa vy ojekyꞌaꞌo uka aguã, hexe oĩ eꞌỹ aguã jejavya. Haꞌe nunga rupi oĩ riae ꞌrã Arão rova áry, omeꞌẽ mbyre ombovyꞌa aguã Senhor. 


text:
— Rejapo ꞌrã kamixa puku ajukue iporãve vaꞌe gui. Akã regua voi rejapo ꞌrã ajukue iporãve vaꞌe gui, haꞌe rã kuꞌakuaa ma ajukue ombopara vaꞌe ojapoa rami ꞌrã rejapo. 


text:
Haꞌe vaꞌe py ae ꞌrã remonhemonde nderykeꞌy Arão haꞌe taꞌy kuery. Hexe azeite remoĩ reve remboaxa ꞌrã xevygua sacerdote ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã.


text:
Rejapo avi ꞌrã haꞌe kuery kaxõrã ijapuꞌaꞌi vaꞌe ajukue iporãve vaꞌe guigua ojaoꞌi aguã ipire reia. Ikuꞌa guive hiꞌu peve ꞌrã oĩ.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Arão haꞌe taꞌy kuery omoĩ ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty py oike nhavõ guarã, altar oĩa py ovaẽ vy henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ombaꞌeapo aguã, haꞌe kuery re jejavya oĩ eꞌỹ aguã omano eꞌỹ aguã. Haꞌe rami aguã aeja hekorã opa eꞌỹ vaꞌe, haꞌe hamymino kuery ikuaive jevy vaꞌe rekorã. 


text:
<n><i> </i></n> — Po rami ꞌrã rejapo xevygua sacerdote-rã remboaxa aguã. Reru ꞌrã peteĩ vaka raꞌy haꞌe mokoĩ vexaꞌi ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe,


text:
haꞌe gui mbojape haꞌe mbojapeꞌi imbovua revegua eꞌỹ azeite reve omoapomo mbyre, haꞌe gui mbojapeꞌi imbovua revegua eꞌỹ azeite reve omoakỹ mbyre. Trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe gui ꞌrã rejapo.


text:
Haꞌe gui rejapo ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py ovaẽ aguã rami. Jypy rejoi ꞌrã yy py.


text:
Haꞌe rire ijaorã reru vy remonhemonde ꞌrã Arão kamixa puku py, hiꞌárygua, sacerdote pegua manto haꞌe pexo regua py. Haꞌe gui rekuꞌa jokua ꞌrã kuꞌaxã manto reguarã ojapo porã mbyre py.


text:
Haꞌe gui azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua reru vy renhoẽ ꞌrã inhakã áry. Haꞌe rami vy ꞌrã remoĩ.


text:
Arão haꞌe taꞌy kuery re kuꞌakuaa haꞌe akã reguarã reimama ꞌrã imoiny, sacerdote ikuai aguã guekorã opa eꞌỹ vaꞌe rupi. Haꞌe rami py remboaxa ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery xevy pegua sacerdote-rã. 


text:
— Haꞌe oguy nhemboaty oĩaty renonde peru ꞌrã vaka raꞌy. Mymba akã re Arão haꞌe taꞌy kuery omoĩ ꞌrã opo.


text:
Haꞌe gui vaka raꞌy ruguy rejopy vy nekuã py reikyty ꞌrã altar rakua ikuai vaꞌe re. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma renhoẽ ꞌrã altar yvypy rupi.


text:
Haꞌe gui reipeꞌapa ꞌrã ikyra hyepy rupi ojaoꞌi imoiny vaꞌekue, ipyꞌakue, mokoĩve ipyky raxĩ haꞌe ikyra hexe oĩ vaꞌekue. Haꞌe nunga reapypa ꞌrã altar áry.


text:
Haꞌe rã vaka raꞌy roꞌokue, ipire haꞌe hye poꞌikue ma pendekoa gui mombyryꞌi ꞌrã reapy. Haꞌe vaꞌe ma jejavya regua omeꞌẽmby. 


text:
Vexaꞌi reipeꞌã vy remboaꞌy-aꞌy ꞌrã. Hyepy haꞌe hetymague rejoipa vy remoĩ ꞌrã ipẽgue haꞌe inhakãgue áry.


text:
Haꞌe rami meme ꞌrã vexaꞌi reapy altar áry. Senhor pe reapy reve remeꞌẽ ꞌrã, heakuã porã rã ojou porã aguã, Senhor pe oapy vy omeꞌẽ mbyrã. 


text:
Rejyryvi kyxĩ ꞌrã vexaꞌi. Haꞌe gui huguykue rejopy vy reikyty ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery nambi oiporu kuaa regua apy re, haꞌekue rami ae avi ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re. Huguy rembyrekue ma renhoẽmba ꞌrã altar yvýry jovaive rupi.


text:
Rejopy ꞌrã huguy altar áry oĩ vaꞌe haꞌe azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, haꞌe remboayvipa ꞌrã Arão haꞌe ijao re, taꞌy kuery re haꞌe taꞌy kuery hexeve ikuai vaꞌe ao re. Haꞌe reikyꞌaꞌo uka aguã ijao reve, haꞌe taꞌy kuery hexeve ikuai vaꞌe voi haꞌe kuery ao reve. 


text:
— Haꞌe gui reipeꞌa ꞌrã vexaꞌi kyrakue haꞌe huguai kyrakue, ikyra hyepy rupi ojaoꞌi imoiny vaꞌekue avi, ipyꞌakue, mokoĩve ipyky raxĩgue, ikyra hexe oĩ vaꞌe haꞌe hiꞌugue oiporu kuaa regua, mbaꞌeta vexaꞌi py reikyꞌaꞌo uka aguã,


text:
peteĩ mbojape imbovua revegua eꞌỹ, haꞌe mbojapeꞌi azeite revegua haꞌe mbojapeꞌi kyrĩveꞌi vaꞌe Senhor renonde oĩ vaꞌe gui.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi remeꞌẽ ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery po py. Oupi reve ombovava ꞌrã Senhor renonde omeꞌẽ mbyrã.


text:
Haꞌe gui ipo gui rejopy ju vy reapy ꞌrã altar áry. Senhor pe ꞌrã remeꞌẽ. Heakuã porã rã ojou porã aguã, Senhor pe oapy vy omeꞌẽ mbyrã. 


text:
— Haꞌe gui rejopy ꞌrã vexaꞌi reikyꞌaꞌo uka vaꞌerã poxiꞌakue. Haꞌe vaꞌe ma Arão ojekyꞌaꞌo uka aguã. Oupi reve ombovava ꞌrã Senhor renonde omeꞌẽ mbyrã. Haꞌe nunga ma ndevy guarã.


text:
Reikyꞌaꞌo vaꞌekue reupi vy rembovava reve remeꞌẽ ꞌrã, ipoxiꞌakue haꞌe hetyma rovaikueꞌi rembovava reve remeꞌẽ vaꞌekue ꞌu roꞌokue. Haꞌe vaꞌe ma vexaꞌi reikyꞌaꞌo uka rã guarã gui reipeꞌa ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery peguarã.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Israel kuery omeꞌẽ riae ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery pe, sacerdote peguarã ramo. Haꞌe nunga Israel kuery omeꞌẽ ꞌrã Senhor pe peteĩ rami ikuaia reguarã. 


text:
— Haꞌe ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Arão oiporu vaꞌekue ma taꞌy kuery pe ju ꞌrã pemeꞌẽ ꞌrã ndoikovei rire, haꞌe kuery ju oiporu aguã haꞌe kuery re azeite omoĩa reve Senhor pegua sacerdote-rã omboaxaa rã.


text:
Taꞌy hekovia sacerdote-rã oiko aguã ma sete ára re ꞌrã onhemonde haꞌe vaꞌe py, oguy nhemboaty oĩaty py oike vy henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ombaꞌeapo aguã. 


text:
— Rejopy ꞌrã vexaꞌi Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, haꞌe vy hoꞌokue rembojy ꞌrã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py.


text:
Haꞌe vaꞌe roꞌokue ma Arão haꞌe taꞌy kuery hoꞌu ꞌrã okuapy, haꞌe oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py ajaka py mbojape remboyru vaꞌekue oĩ vaꞌe gui.


text:
Haꞌe kuery hoꞌu ꞌrã tembiꞌu teko vai ojaoꞌi ukaa aguã regua, sacerdote-rã oikyꞌaꞌo uka haꞌe omboaxaa aguã. Haꞌe vaꞌe tembiꞌu ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ramo amboae regua ndoꞌui ꞌrã.


text:
Xapyꞌa rei koꞌẽgue peve ri hembyre xoꞌo eꞌỹ vy mbojape nhomboaxaa aguã regua, reapypa ꞌrã tata py. Ndaꞌevei peꞌu aguã, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ramo. 


text:
— Haꞌe rami rejapo ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery pe. Ajapo ukaague rami meme ꞌrã rejapo. Sete ára re ꞌrã remboaxa sacerdote-rã.


text:
Koꞌẽ nhavõ rereko katu ꞌrã peteĩ vaka raꞌy jejavya regua omeꞌẽ mbyrã, imbogue arã. Haꞌe vaꞌe py reikyꞌaꞌo uka ꞌrã altar, haꞌe vaꞌe rire jejavya regua omeꞌẽmby py teko vai rejaoꞌi uka aguã. Hexe azeite remoĩ ꞌrã Senhor peguarã remboaxa aguã.


text:
Sete ára re ꞌrã reikyꞌaꞌo uka altar, remboaxa vy. Haꞌe rami rire altar ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌerã, haꞌe hexe ovy vaꞌe ma guive rã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe avi ꞌrã opyta. 


text:
<n><i> </i></n> — Povaꞌe ma remeꞌẽ riae ꞌrã altar áry: koꞌẽ nhavõ mokoĩ vexaꞌi raꞌy peteĩ maꞌetỹ oguereko vaꞌe.


text:
Peteĩ vexaꞌi raꞌy reve remeꞌẽ avi ꞌrã peteĩ ryru trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe peteĩ litro azeite ombota pyre reve omoapomo mbyre, haꞌe renhoẽ ꞌrã peteĩ litro vinho. <n>Apy “peteĩ ryru” ꞌea py ma mokoĩ litro vaꞌe jaikuaa aguã, trigo ri rã peteĩ quilo vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui amboae vexaꞌi raꞌy ma kuaray oike jave rejuka ꞌrã ajeꞌive guare rami tembiꞌu remeꞌẽ aguã mbaꞌemo renhoẽ reve. Haꞌe nunga ma heakuã iporã rã Senhor ojou porã aguã, ixupe oapy vy omeꞌẽmby.


text:
Haꞌe rami ae arakaꞌe rã peve peneramymino kuery mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽ ꞌrã, oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py xee Senhor renonde. Haꞌe py ae xee arovaexĩ ꞌrã, ndereve xeayvu aguã haꞌe py.


text:
Haꞌe rami vy aikyꞌaꞌo ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty haꞌe altar, haꞌe gui Arão haꞌe taꞌy kuery guive, xevygua sacerdote ikuai aguã.


text:
Haꞌe rami rire haꞌe kuery oikuaapa ꞌrã xee ae Senhor Tuuete aikoa, Egito yvy gui araa jepe vaꞌekue, haꞌe kuery mbyte rupi aiko aguã. Xee ma Senhor haꞌe kuery Ruete. 


text:
<n><i> </i></n> — Haꞌe gui rejapo avi ꞌrã peteĩ altar heakuã porã vaꞌe peapy atyrã. Yvyra acácia gui ꞌrã rejapo.


text:
Ipuku-a ma meio metro vaꞌerã, haꞌe ipya ma haꞌe rami ae avi ꞌrã, ijapy irundy vaꞌe. Haꞌe rã yvatea ma mokoĩ metro ꞌrã. Hexe hakua ikuai vaꞌe ma hexeve peteĩꞌi rami ꞌrã rejapo.


text:
Ouro eteꞌi py renhovã ꞌrã yvatevea rupi, imbotyarã jovaive re haꞌe hakua ikuai vaꞌe. Ijyvýry rupi rembojegua ꞌrã ouro guigua py.


text:
Haꞌe gui rembojeguaague yvyĩveꞌi rejapo avi ꞌrã mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro guigua. Jovaive re ꞌrã remoĩ. Haꞌe vaꞌe rupi remboaxa ꞌrã yvyra poꞌiꞌi altar peraa aguã.


text:
Altar ma remoĩ ꞌrã xeayvu ryru renonde ajukue okẽ regua oĩ vaꞌe kyvõ rami, teko vai ombogueaty xeayvu ryru oĩ vaꞌe rexei. Haꞌe py ndereve aĩ jepi ꞌrã.


text:
Haꞌe gui pytũꞌi jave tataendy omoendy vy haꞌekue rami ae ju ꞌrã oapy. Haꞌe rami py heakuã porã vaꞌe oĩ riae ꞌrã Senhor renonde, peneramymino jevy-jevy jave guarã.


text:
Haꞌe vaꞌe áry ma ndaꞌevei reapy aguã amboae ramigua heakuã porã vaꞌe, neĩ amboae regua omeꞌẽmby ndaꞌevei hiꞌáry reapy reve remeꞌẽ aguã, neĩ mbaꞌemo raꞌyĩgue voi. Ndaꞌevei avi mbaꞌemo hiꞌáry renhoẽ reve remeꞌẽ aguã.


text:
Maꞌetỹa nhavõ peteĩgueꞌi altar áry hakua ikuai vaꞌe re Arão ojaoꞌi uka ꞌrã pejejavyague mymba ojuka vaꞌekue ruguy py. Maꞌetỹa nhavõ peteĩgueꞌi ojaoꞌi uka ꞌrã hiꞌáry. Haꞌe vaꞌe ma Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe, peneramymino jevy-jevy peguarã. 


text:
— Haꞌe gui Israel kuery reipapa ramo ma peteĩ-teĩ Senhor pe omeꞌẽ ꞌrã guekovea repyrã oipapaa jave. Haꞌe kuery mbyte imoingo axyarã oiko eꞌỹ aguã, reipapa ma rire.


text:
Reipapa vaꞌe ma guive rã omeꞌẽ ꞌrã po rami: hatãꞌi vaꞌe seis grama vaꞌe, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiporupy ipoyi vaꞌe rami (haꞌe vaꞌe regua ma doze gramas ipoyia). Seis grama vaꞌe ae ꞌrã omeꞌẽ Senhor pe.


text:
Oguerekopa vaꞌe ma omeꞌẽ aguã vaꞌekue gui nomeꞌẽvei ꞌrã, neĩ iporiaukueꞌi voi mbovyveꞌi nomeꞌẽi ꞌrã Senhor pe, pendereko vaiague pejaoꞌi uka aguã.


text:
Pejopy ꞌrã peráta pejaoꞌi uka aguã repy Israel kuery gui, haꞌe pemeꞌẽ ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty rupi ombaꞌeapo vaꞌe pe. Haꞌe vaꞌe ma pejapo ꞌrã Senhor renonde Israel kuery re imaꞌenduꞌaa aguã, pendereko vaiague pejaoꞌi uka vy. 


text:
— Overa vaꞌe gui rejapo ꞌrã peteĩ yy mbotyarã, mbaꞌemo pejoi aguã. Hendarã voi ejapo overa vaꞌe gui avi. Haꞌe vaꞌe ma remoĩ ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty haꞌe altar oĩ vaꞌe mbyte py. Haꞌe vaꞌe py remoĩ ꞌrã yy.


text:
Oguy nhemboaty oĩaty py haꞌe kuery oike vy yy py ojepoei, haꞌe opy ojoi ꞌrã omano eꞌỹ aguã, haꞌe altar oĩa py ovaẽ vy mbaꞌemo omoĩ aguã, haꞌe Senhor pe omoendy aguã mbaꞌemo oapy vy omboaxa vaꞌerã.


text:
Opo haꞌe opy haꞌe kuery ojoi ꞌrã omano eꞌỹ aguã. Haꞌe rami aguã oĩ ꞌrã hekorã opa eꞌỹ vaꞌe, haꞌe kuery haꞌe hamymino kuery ikuai jevy vaꞌe peguarã. 


text:
— Haꞌe gui heakuã porãve vaꞌe regua reru ꞌrã mirra rykue mboapy meme quilos poyikue, cinamomo heakuã porã vaꞌe ma mbyte rupi ꞌrã mboapy quilos vaꞌe, haꞌe gui cálamo heakuã porã vaꞌe ma mboapy quilos vaꞌe avi ꞌrã,


text:
haꞌe cássia ma mboapy meme quilos vaꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py poyi oiporu vaꞌety rami ipoyi vaꞌe, haꞌe gui azeite oliveira guigua ma peteĩ galão vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga gui ma rejapo ꞌrã azeite ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, heakuã porã vaꞌe apoa rembiapo. Haꞌe vaꞌe nunga ma azeite ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor pe nhomboaxaa aguã regua.


text:
mesa hembiporu haꞌe javi reve, tataendy ꞌy hembiporu haꞌe javi reve, altar heakuã porã vaꞌe oapyaty,


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi ma Senhor peguarã remboaxa ꞌrã haꞌe rami, ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe opyta aguã. Opa mbaꞌe hexe ovy vaꞌe avi ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe opyta.


text:
Haꞌe aipoꞌre ꞌrã Israel kuery pe: “Kovaꞌe ma azeite ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe xee Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, pende kuery haꞌe arakaꞌe rã peve ikuai vaꞌe peguarã.


text:
Ndaꞌevei ava sacerdote eꞌỹ vaꞌe re pemoĩ aguã, neĩ haꞌe ramigua ndaꞌevei pejapo aguã haꞌe vaꞌe guigua gui ju. Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe vy ikyꞌa eꞌỹ ae ꞌrã pendevy kuery pavẽ pe.


text:
Haꞌe vaꞌe azeite ramigua rive amongue ojapo, haꞌe eꞌỹ vy amboae regua re omoĩ vaꞌekue ma oipeꞌaa ꞌrã heta vaꞌe kuerya gui”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe. 


text:
<n> Heakuã porã vaꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã ojapo ukaague</n> Senhor aipoeꞌive ju Moisés pe: — Ejopy joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ heakuã porã vaꞌe irũrã estoraque, ônica haꞌe gálbano. Haꞌe vaꞌe ma rembojeꞌa ꞌrã heakuã porã vaꞌe re, peteĩ-teĩ guigua peteĩ rami meme ꞌrã ipoyi vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe gui rejapo ꞌrã heakuã porã vaꞌe, haꞌe nunga apoa rembiapo rami. Remoirũ ꞌrã juky reve, haꞌe gui irũ eꞌỹ vaꞌe haꞌe ikyꞌa eꞌỹ opyta aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe regua amongue ma remonguꞌi vy remoĩ ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty py xeayvu ryru oĩ vaꞌe rexei. Haꞌe vaꞌe ma peẽ kuery pavẽ pe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã ete.


text:
Haꞌe vaꞌe heakuã porã vaꞌe pejapo vaꞌe rami ju ndaꞌevei pendejeupe guarã pejapo aguã. Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ma Senhor pegua ae ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe re ma xenheꞌẽ amoĩ amoꞌarandu haꞌe mbaꞌemo aikuaa uka vy, tembiapo haꞌe javi ojapo kuaa aguã rami,


text:
haꞌe ita jeguarã ombope porã aguã, yvyra gui guive mbaꞌemo ojapo aguã, haꞌe tembiapo porã haꞌe javi rupi ombaꞌeapo aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe irũrã ma amoĩ Dã regua Aisamaque raꞌy Aoliabe. Haꞌe avakue mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe javi pe amoꞌarandu ajapo uka vaꞌe haꞌe javi ojapo kuaa aguã:


text:
oguy nhemboaty atyrã, haꞌe xeayvu ryrurã, haꞌe imbotya teko vai ombogue atyrã, haꞌe oguy rupi tembiporu oĩ vaꞌerã haꞌe javi:


text:
mesa hembiporu haꞌe javi reve, tataendy ꞌy ouro eteꞌi guigua hembiporu haꞌe javi reve, altar heakuã porã vaꞌe oapy atyrã,


text:
ao ipererĩꞌi vaꞌe oipoka pyre, ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe sacerdote Arão haꞌe taꞌy kuery peguarã sacerdote ikuai aguã,


text:
azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, haꞌe heakuã porã vaꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã. Haꞌe kuery ma xee ajapo ukaague rami meme ꞌrã ojapo. 


text:
— Israel kuery pe ndeayvu vy aipoꞌere ꞌrã: “Pendekuai ꞌrã xevygua sábado ára pyguarã aeja vaꞌekue rupi. Mbaꞌeta xee haꞌe peẽ kuery reve guarã aeja peikuaa aguã, peneramymino kuery arakaꞌe rã ikuai vaꞌerã pe guive, xee ae Senhor pendekyꞌaꞌoa aikoa peikuaa aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi ae pendekuai ꞌrã sábado ára pyguarã aeja vaꞌekue rupi, mbaꞌeta ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pẽvy. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe ára py onhemongyꞌa vaꞌe ma omano ꞌrã. Haꞌe vaꞌe ára mbaꞌemo ojapo nho vaꞌe oipeꞌaa ꞌrã heta vaꞌe kuery mbyte gui.


text:
Seis ára re ꞌrã pembaꞌeapo. Haꞌe rã sete araa ma sábado Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pepytuꞌu aguã. Sábado ára py mbaꞌemo ojapo vaꞌe omano ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi Israel kuery sábado ára py ikuai ꞌrã haꞌe rami, xereve guarã ajapo vaꞌekue opa eꞌỹ vaꞌe re imaꞌenduꞌa reve arakaꞌe rã peve.


text:
Haꞌe nunga xee haꞌe Israel kuery reve guarã aeja arakaꞌe rã peve guarã haꞌe kuery oikuaa aguã. Mbaꞌeta seis ára re xee Senhor ajapo rakaꞌe yva haꞌe yvy. Haꞌe gui sete araa py ma apytuꞌu mbaꞌeve ndajapovei vy”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Moisés reve Senhor Sinai yvyty áry ijayvupa ma rire ixupe omeꞌẽ mokoĩ itape ijayvu oĩa. Haꞌe vaꞌe itape ma Nhanderuete haꞌe ae okuã py ombopara vaꞌekue. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui yvyty gui Moisés ndoui ete maa heta vaꞌe kuery oexa vy oupa okuapy Arão-a py. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Epuꞌã ke, ejapo tuuete ramigua nhanerenonde oo vaꞌerã. Haꞌe gui Moisés Egito yvy gui nhanerenoẽ vaꞌekue ri ndajaikuaai mbaꞌe pa hexe oiko rakaꞌeague. 


text:
Arão ombovai: — Pemboipa haꞌvy namixã ouro guigua penderaꞌyxy nambi gui, penderaꞌy kuery haꞌe penderajy kuery gui. Haꞌe vy peru ju — heꞌi.


text:
Haꞌe kuery po gui ouro ojopy vy omoatyrõ tembiporu py. Tata py omboy rire ojapo peteĩ vaka raꞌy. Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi okuapy: — Israel kuery, kovaꞌe ae ma penderuete Egito yvy gui penerenoẽ vaꞌekue — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe nunga Arão oexa vy taꞌangaa renonde ojapo peteĩ altar. Haꞌe vy ijayvu atã reve aipoeꞌi: — Koꞌẽ ramo ma oiko ꞌrã ngaru Senhor pegua — heꞌi. 


text:
Koꞌẽ jevy ikoꞌẽmba okuapy vy haꞌe nunga pe mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽ okuapy, peteĩ rami ikuaia regua avi. Haꞌe vy oguapy okuapy okaru haꞌe oyꞌu aguã, haꞌe gui opuꞌã ma okuapy ovyꞌa aguã. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Tereo, eguejy ju, mbaꞌeta neretarã kuery Egito gui renoẽ vaꞌekue ojejavypa ju ma.


text:
Haꞌe kuery ojepeꞌa pojava tape xee aeja vaꞌekue gui. Ojeupe guarã ojapo uka okuapy vaka raꞌy tata py. Haꞌe vaꞌe anho omboete vy ixupe mbaꞌemo omeꞌẽ okuapy. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Israel kuery, kovaꞌe ae ma penderuete Egito yvy gui penerenoẽ vaꞌekue”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Aỹ ma xereja, xepoxya rupi tareko amokanhymba peve, haꞌe gui ndegui ju ajapo ꞌrã peteĩ regua heta ikuai aguã rami. 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe ramo Moisés ojerure Senhor nguuete pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu ndepoxy ri ndevygua kuery opa mbaꞌe re ndepoꞌakaa rupi Egito yvy gui rerupa vaꞌekue rovai?


text:
Mbaꞌexa tu haꞌeve ꞌrã Egito pygua kuery ijayvu vy “Apy gui ma tuuete ogueraapa yvyty re ojukapa aguã, haꞌe yvy áry gui omokanhymba aguã”, heꞌi okuapy aguã? Ndepoxya rupi eꞌỹ ke eiko, ejapo vai eme ndevygua kuery rovai.


text:
Nemaꞌenduꞌa ke Abraão, Isaque haꞌe Israel re. Haꞌe kuery nerembiguai ikuai vaꞌe pe ndee ae rery rupi reura vy “Amboeta ꞌrã neramymino kuery jaxy-tata hetaa rami. Haꞌe gui kovaꞌe yvy haꞌe javi xeayvuague ameꞌẽ ꞌrã neramymino kuery rekoarã arakaꞌe rã peve”, ꞌre vaꞌekue — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Moisés yvyty gui ojevy vy opo py ogueroguejy mokoĩ itape Nhanderuete ayvu oĩa. Haꞌe vaꞌe itape ma jovaive re ipara oiny vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Josué ma heta vaꞌe kuery ojapukaia oendu vy aipoeꞌi Moisés pe: — Joe opuꞌãmbaa py hevovo rei nhendu okuapy haꞌe kuery ikuaia py. 


text:
Moisés ombovai: — Joe ipoꞌaka vaꞌekue onhendua eꞌỹ, neĩ oity pyre onhendu eꞌỹ guive. Oporaei vaꞌe rima aendu — heꞌi. 


text:
Heta vaꞌe kuery ikuaia py ovaẽ raiꞌi vy oexa vaka raꞌy raꞌangaa hiꞌaĩ rã, haꞌe ojeroky vaꞌe. Haꞌe rami vy ipoxya oendu vy itape omombo vy omboaꞌypa yvyty yvyꞌiry.


text:
Haꞌe gui vaka raꞌy ojapo pyre ojopy vy oapypa tata py. Omonguꞌi porãꞌi vy omoaĩ yy áry rupi. Haꞌe rami vy Israel kuery pe omeꞌẽ oyꞌu aguã. 


text:
Moisés oporandu Arão pe: — Mbaꞌe tu haꞌe kuery ojapo ndere haꞌe rami ete ojejavypa aguã rami rejapo aguã? 


text:
Mbaꞌeta xevy aipoeꞌi okuapy: “Ejapo tuuete orevy orerenonde oo vaꞌerã. Haꞌe rami avi ava Moisés Egito yvy gui nhanerenoẽ vaꞌekue ri nhande ndajaikuaai mbaꞌe pa hexe oiko rakaꞌea”, heꞌi okuapy vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo aipoaꞌe haꞌe kuery pe: “Ouro pereko vaꞌe ke peipeꞌa haꞌe pemeꞌẽ xevy”, ꞌre. Haꞌe gui ma tata py xee amombo ramo rive kovaꞌe vaka raꞌy raꞌangaa oiko — heꞌi. 


text:
<n> Tuuete ramigua mboetea kuery Moisés ojuka ukapaague</n> Haꞌe ramo Moisés oexa rã heta vaꞌe kuery ndojejokoi okuapy, haꞌe kuery ae oakã gui ikuai aguã rami Arão oeja rire oxĩmba aguã rami, ngovaigua kuery mbyte ae teĩ.


text:
Haꞌe rami vy Moisés opuꞌã hoꞌamy haꞌe kuery ikuaia py oikea py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor-a katygua peiko vaꞌe ke peju xea py — heꞌi. Haꞌe gui oĩa py onoꞌõmba jogueruvy Levi ramymino kuery haꞌe javi.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery pe aipoeꞌi: — Po rami ma Senhor Israel kuery ruete aipoeꞌi: “Peteĩ-teĩ pemoĩ ke pendekyxe pendekuꞌa re. Peaxa-axa ꞌrã heta vaꞌe kuery ikuaia haꞌe hokẽ haꞌe javi rupi. Peteĩ-teĩ pejuka ꞌrã penderyvy, peneirũ haꞌe pendea katyꞌigua”, heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Moisés ojapo ukaague rami Levi ramymino kuery ikuai. Haꞌe vaꞌe ára rãndaꞌu três mil avakue hoꞌa heta vaꞌe kuery regua,


text:
Moisés aipoeꞌi rire: “Kovaꞌe ára ma Senhor pe anho ꞌrã pendekuai, peteĩ-teĩ penderaꞌy kuery eꞌỹ vy penderegua kuery rovai peiko teĩ, kovaꞌe ára guive penemoingo porã ju aguã”, heꞌi rire. 


text:
<n><i> ; </i></n> Koꞌẽ jevy Moisés aipoeꞌi heta vaꞌe kuery pe: — Peẽ kuery ma pejejavy vaipa. Haꞌe rami teĩ aỹ ma aa ju ta Senhor-a py, pejejavyague ambogue ukapa aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Moisés Senhor-a py ju oo. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Maꞌẽ, kovaꞌe kuery ojejavy vaipa okuapy nguueterã ouro guigua ojapoa py.


text:
Aỹ ma ajerure ojejavyague rembogue aguã re. Haꞌe rami eꞌỹ vy embogue xerery kuaxia rembopara vaꞌekue gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã tereo aỹ, eraapa haꞌe kuery xeayvuague katy. Xevygua anjo oo ꞌrã nerenonde. Haꞌe rami avi xee ajekuaa ára ambopagapa ꞌrãe xevy ojejavy vaꞌekue — heꞌi.


text:
<n> Haꞌe kuery renonde Nhanderuete guigua anjo omondouka aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi ju Moisés pe: — Tapeo apy gui ndee haꞌe Egito yvy gui reipeꞌapa vaꞌekue haꞌe javi reve. Peguata ꞌrã yvy Abraão pe, Isaque haꞌe Jacó pe ameꞌẽ aguã re aura reveague katy, “Neramymino kuery pe ꞌrã ameꞌẽ”, haꞌeague rami vy.


text:
Haꞌe rami vy peteĩ anjo nerenonde amondouka vy aipeꞌapa ꞌrã cananeu kuery, amorreu, heteu, ferezeu, heveu haꞌe jebuseu kuery.


text:
Tapeo yvy kamby haꞌe ei oata eꞌỹa katy. Haꞌe rami avi peneakã ratã ete ramo xee ma ndaai ꞌrã peẽ kuery reve, tape rupi apomomba eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã heta vaꞌe kuery oendu vy ojaeꞌopa okuapy, ojee jegua omoĩ vaꞌekue omboipa guive,


text:
mbaꞌeta Moisés pe Senhor aipoeꞌi rire: — Aipoꞌere ke Israel kuery pe: “Peẽ kuery peneakã ratã ete vaꞌe. Xapyꞌaꞌi penembyte aa teĩ ma apomokanhymba ꞌrã. Haꞌe nunga rupi pendejegui pemboipa jegua pemoĩ vaꞌekue. Haꞌe ramo ꞌrãe aikuaa mbaꞌe pa ajapo aguã”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami rã Israel kuery omboipa jegua oiporu vaꞌekue haꞌe javi, Horebe yvyty re ovaẽa ára guive nomoĩvei. 


text:
Moisés ma haꞌe aeꞌi oĩ aguã ooꞌi ogueraa ꞌrã heta vaꞌe kuery ikuaia gui mombyryꞌi. Haꞌe py ju ꞌrã omopuꞌã. Haꞌe vaꞌe pe “Oguy nhemboaty oĩaty” ꞌea ꞌrã. Senhor re ojerovia vaꞌe haꞌe javi ꞌrã ojeꞌoi oguy nhemboaty oĩaty katy. Heta vaꞌe kuery ikuaia gui mombyryꞌi oĩ.


text:
Ooꞌi oĩa katy Moisés oẽ ovy ramo heta vaꞌe kuery peteĩ-teĩ opuꞌãmba ꞌrã okuapy ngoo rokẽ py, hakykue katy gui omaꞌẽ ꞌrã okuapy oo py oike peve.


text:
Moisés opy oĩ ramove arai opuꞌã vaꞌe oguejy ꞌrã hiꞌáry, oo rokẽ py ju ꞌrã opyta oiny. Haꞌe rami vy Senhor ijayvu ꞌrã Moisés reve.


text:
Pavẽ rei oexa okuapy arai opuꞌã vaꞌe okẽ py opyta rã. Haꞌe rami vy ae peteĩ-teĩ ngoo rokẽ py opuꞌãmba ꞌrã okuapy Senhor omboete vy.


text:
Moisés reve Senhor ijayvu ꞌrã oiny jova re omaꞌẽ reve oirũ reve ijayvu vaꞌe rami. Haꞌe gui ma Moisés ojevy ju ꞌrã heta vaꞌe kuery ikuaia py. Haꞌe rã hembiguai kunumi Num raꞌy Josué vaꞌe ma ooꞌi gui ndojepeꞌai oikovy. 


text:
<n> Haꞌe kuery reve Nhanderuete oiko aguã re Moisés ojerureague</n> Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Senhor pe: — Ndee ma “Eraa kovaꞌe kuery”, ꞌre teĩ xevy neremombeꞌui guive mavaꞌe eteꞌi pa xerupive remondouka ꞌrãa. Xevy aipoꞌre: “Nderery rupi xee roikuaa, haꞌe xerembiexa rupi avi romboaxy”, ꞌre vaꞌekue xevy.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ xemboaxya rendu ramo ajerure ndereko reikuaa uka aguã xevy, haꞌe rami xee voi roikuaa porã aguã, haꞌe ndee xemboaxya rupi ete aiko aguã. Haꞌe nemaꞌenduꞌa avi kovaꞌe kuery ndevygua ae ikuaia re — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami eꞌỹ ramo mbaꞌexa vy tu oikuaa ta nerembiexa rupi xee haꞌe ndevygua kuery oremboaxya? Mbaꞌeta orereve reiko ramo ꞌrãe yvy regua kuery reko rami eꞌỹ orekuai. 


text:
<n> Nhanderuete guexakãa oexa uka aguã re Moisés ojerureague</n> Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Xee ajapo avi ꞌrã ndeayvuague rami, mbaꞌeta xee romboaxy, nderery rupi roikuaa guive. 


text:
Ombovai ju: — Ajapo ꞌrã nerenonde xeporayvua haꞌe javi oaxa aguã rami, haꞌe ndevy amombeꞌu porãve ꞌrã xerery Senhor. Mbaꞌeta amboaxy ꞌrã xee amboaxyxe vaꞌe, xemboaxya rami areko ꞌrã haꞌe rami arekoxe vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui xepoꞌakaa oaxa ramo ma xee romoĩ ꞌrã ita paꞌũ oĩ vaꞌe py, haꞌe xepo py rojaoꞌi ꞌrã xee aaxa peve.


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi Moisés pe: — Mokoĩ ju ke embope itaperã jypyꞌi guare rami. Haꞌe vaꞌe re ma xee ambopara uka ꞌrã ayvu haꞌekue ae itape rembovopa vaꞌe re oĩ vaꞌekue.


text:
Eiko katu haꞌvy koꞌẽ rã guarã, ajeꞌivekue Sinai yvyty re reẽ ju aguã. Haꞌe py ma rejexa uka jevy ꞌrã xevy, yvyty apyte áry ae.


text:
Haꞌe rami avi avave rei toẽ eme ndereve, neĩ toiko eme yvyty haꞌe javi re. Ijyvýry rupi vexaꞌi, neĩ vaka ma voi ndaꞌevei omongaru aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami rã Moisés ombope mokoĩ ita, jypyꞌi guare rami. Haꞌe gui koꞌẽ rai ma jave opuꞌã vy oẽ ju ovy Sinai yvyty re, Senhor ijayvuague rami vy. Opo py ogueraa mokoĩ itaperã omoatyrõ vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui Senhor arai rupi oguejy vy hexeve hiꞌaĩ haꞌe py. Haꞌe rami vy guery Senhor omombeꞌu porãve reve


text:
oaxa ovy henonde re. Haꞌe vy ijayvu: — Senhor, Senhor Penderuete aiko vaꞌe ma nhomboaxy vaꞌe, poroayvu vaꞌe, ipoxy voi eꞌỹ vaꞌe, opa mbaꞌe py iporayvupa vaꞌe haꞌe ojeroviapy aiko.


text:
Mil-kue peneramymino ikuaia peve areko ꞌrã xeporayvua rupi. Ambogue ꞌrã guive haꞌe kuery reko vaia, haꞌeveꞌỹa rami ikuaia haꞌe ojejavya haꞌe javi. Haꞌe rami avi heko vai vaꞌe ma nambopaga eꞌỹi ꞌrã. Haꞌe rami vy tuu kuery reko vaiague regua ma taꞌy kuery haꞌe hamymino kuery re ju ꞌrã ambou, mboapya haꞌe irundya ikuaia peve — heꞌi. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor, xapyꞌa rei aỹ nerembiexa rupi xemboaxy ri vy eiko haꞌvy ore kuery mbyte rupi. Ore kuery oreakã ratã ete vaꞌeri emboguepa ke orereko vaiaty haꞌe rojejavyague. Haꞌe orereraa ndejeupe guarã. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Xee ma heta vaꞌe kuery reve xereve guarã ajapo vy haꞌe kuery haꞌe javi renonde ꞌrã ajapo mbaꞌemo iporã ete vaꞌe. Haꞌe nunga iporã ete vaꞌe ma neĩ peteĩ henda py, neĩ peteĩ regua renonde ma voi ndojapoai teri. Pevaꞌe kuery mbyte reikoa vaꞌe, haꞌe kuery haꞌe javi toexa xee Senhor ajapo vaꞌe, mbaꞌeta mbaꞌemo vaipa ete ꞌrã ajapo rombovai vy.


text:
Penderexarai eme ange xeayvuague re. Mbaꞌeta penerenonde gui amoxẽmba ꞌrã amorreu, cananeu, heteu, ferezeu, heveu haꞌe jebuseu kuery.


text:
Haꞌe peoa yvy re hekoa vaꞌe kuery reve ndaꞌevei pejapo aguã peteĩ rami pendekuai aguã, haꞌe nungakue pendere oiko eꞌỹ aguã nhuã rami.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py peitypa ꞌrã haꞌe kuery altar ojapo vaꞌekue, pemopẽmba ꞌrã ita omopuꞌã vaꞌekue, peakeꞌo ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa haꞌe kuery omopuꞌã vaꞌekue.


text:
Napemboetei ꞌrã amboae tuuete ramigua, mbaꞌeta xee Senhor pe “Oikuaa pota porã kuaa vaꞌe” ꞌea. Xee aipota xere anho pejerovia.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe yvy regua kuery reve pejapo eme peteĩ rami pendekuai aguã. Mbaꞌeta haꞌe kuery nguuete kuery mboetea rupi mbaꞌemo omeꞌẽ, haꞌe guymba ojukaa py penerenoĩ ꞌrã haꞌe kuery reve peꞌu aguã ojuka vaꞌekue roꞌokue gui.


text:
Haꞌe py peo ri vy haꞌe kuery rajy kuery pejopy ꞌrã penderaꞌy kuery raꞌyxyrã. Haꞌe gui tajy kuery nguuete pe ju omboete vy ojapo ꞌrã penderaꞌy kuery voi haꞌe kuery ruete omboete aguã rami.


text:
Haꞌe gui pejapo ꞌrã ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ regua. Sete ára re ꞌrã peꞌu mbojape imbovua revegua eꞌỹ xeayvuague rami vy, jaxy abibe ꞌepy vaꞌe reguarã aaꞌangaague rami, mbaꞌeta abibe jaxy py ae Egito yvy gui peẽmba rire.


text:
Jypygua ituiꞌi vaꞌekue ma xembaꞌe meme. Penerymba kuery vaka ava, jypygua oiko vaꞌekue ma guive rã, haꞌe vexaꞌi guigua voi.


text:
Haꞌe gui mburika jypygua oiko vaꞌekue ma pendejeupe guarã pemboekovia ꞌrã vexaꞌi raꞌyꞌi pejuka vy. Haꞌe rã pendejeupe guarã napemboekoviaxei ri vy pemopẽ ꞌrã ijajuꞌy. Haꞌe rami ae pendejeupe pemboekovia avi ꞌrã penderaꞌy kuery jypyꞌi itui vaꞌekue. — Avave rei xerenonde ndoui ꞌrã mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌerã reveꞌỹ. 


text:
— Seis ára re pembaꞌeapo ꞌrã. Haꞌe rã sete araa py ma pepytuꞌu ꞌrã penembaꞌeaty rupi pembaꞌeapoa gui, haꞌe mbaꞌemo pemonoꞌõa gui. 


text:
— Trigo pemonoꞌõ ypyꞌia ára py pejapo ꞌrã ngaru sete semana-a pygua, haꞌe gui maꞌetỹa opa nhavõ ju mbaꞌemo pemonoꞌõa ngaru pejapo.


text:
Haꞌe rami py maꞌetỹa nhavõ mboapykue kuerei ꞌrã peẽ kuery vaꞌe regua avakue haꞌe javi pejexa uka Senhor Israel kuery ruete renonde.


text:
Mbaꞌeta penerenonde gui aipeꞌa ꞌrã amboae regua kuery, pendekuai aguã ambopyve vy. Haꞌe rami rire maꞌetỹa nhavõ mboapykue Senhor renonde pejexa uka aguã peo teĩ jipoi ꞌrã pendeyvy peꞌaarã. 


text:
— Haꞌe gui xevy mymba ruguy pemeꞌẽ reve ndaꞌevei mbojape imbovua revegua avi pemeꞌẽ aguã. Haꞌe Páscoa ára ngaru py xevy mymba pemeꞌẽ rire ndaꞌevei pyávy ndapeꞌupai vaꞌekue opyta aguã koꞌẽ rã peve guarã.


text:
Nembaꞌety gui jypyꞌi pemonoꞌõ vaꞌekue regua iporãgueve ma peru ꞌrã Senhor Penderuete pegua oo py. — Ndaꞌevei kavaraꞌi remomimoĩ aguã ixy kamby py ae — heꞌi. 


text:
Senhor aipoeꞌive ju Moisés pe: — Embopara haꞌe vaꞌe ayvu, mbaꞌeta haꞌe rami ae ndereve haꞌe Israel kuery haꞌe javi reve ajapo xereve guarã — heꞌi.


text:
Haꞌe py ma Senhor reve Moisés oĩ quarenta ára haꞌe quarenta pytũ re. Haꞌe jave ma ndoꞌui mbojape, neĩ yy ma voi ndoyꞌui Haꞌe py itape re ombopara ayvu guexeve guarã ojapo vaꞌekue regua, dez ayvu ombopara. 


text:
<n> Moisés rova hexakãmbaa oexapa okuapyague</n> Haꞌe gui Sinai yvyty gui Moisés oguejy vy opo py ogueraa mokoĩ itape Nhanderuete ayvu oĩa. Hexeve Nhanderuete ijayvu rire hova hexakãmbaa teĩ ndoikuaai ranhe yvyty gui oguejy ouvya ja.


text:
Haꞌe gui Moisés re Arão haꞌe Israel kuery haꞌe javive omaꞌẽ rã hova hexakãmba. Haꞌe ramo haꞌe kuery okyje hexe onhemboja aguã.


text:
Haꞌe rami rã Moisés oenoĩmba. Haꞌe ramo mae Arão haꞌe yvatekueve onhemboja hexe, haꞌe haꞌe kuery reve Moisés ijayvu.


text:
Haꞌe gui ma oupa avi okuapy Israel kuery haꞌe javi. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe kuery pe Moisés omboaxapa Sinai yvyty re Senhor ojapo ukaague.


text:
Haꞌe gui Senhor renonde ju Moisés ijayvu aguã oo vy ngova moꞌãa oipeꞌa kuerei ꞌrã, oẽ ouvy eꞌỹa ja. Haꞌe gui oẽ vy Israel kuery pe ju ꞌrã omombeꞌu ojapo uka pyre haꞌe javi.


text:
Haꞌe ramo ma Israel kuery Moisés rova oexa rã hexakã. Haꞌe vaꞌe rire Moisés omoꞌã ju ꞌrã ngova, peteĩgue ju Senhor reve ijayvu aguã py oike eꞌỹa ja. 


text:
<n> Sábado ára re ijayvuague</n> Haꞌe gui Moisés Israel kuery haꞌe javive omboaty vy aipoeꞌi: — Povaꞌe ayvu ma Senhor ojapo uka jajapopa ete aguã.


text:
Nhambaꞌeapo ꞌrã seis ára re, haꞌe rã sete araa py ma ára ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, Senhor pegua sábado ixupe anho japytuꞌu aguã. Haꞌe vaꞌe ára ombaꞌeapo vaꞌe ma omano ꞌrã.


text:
<n><i> </i></n> Moisés aipoeꞌive ju Israel kuery haꞌe javive pe: — Po rami Senhor ijayvu vy aipoeꞌi:


text:
“Mbaꞌemo pereko vaꞌe-vaꞌe gui peipeꞌa ꞌrã Senhor pe pemeꞌẽ vaꞌerã. Peteĩ-teĩ pendepyꞌa re oĩa rami, pemeꞌẽxea rami peru ꞌrã Senhor pe pemeꞌẽ vaꞌerã: ouro, eꞌỹ vy prata, overa vaꞌe,


text:
<n><i> </i></n> “Peẽ kuery vaꞌe regua toupa avakue mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe javi, tojapopa Senhor ojapo uka vaꞌekue.


text:
Tojapo ombojerovia atyrã, ijaoꞌiarã haꞌe hiꞌáry guarã reve, tyꞌaĩ ikuai vaꞌerã, yvyrape avi, yvyra hiꞌáry rupi guarã, ijytarã hendarã reve,


text:
haꞌe ayvu ryrurã ijyke rupi yvyra poꞌiꞌi oĩ vaꞌe reve, teko vai ombogue atyrã haꞌe cortina okẽ pyguarã avi,


text:
mesa ijyke rupi yvyra poꞌiꞌi haꞌe hembiporurã haꞌe javi oĩ vaꞌe reve, haꞌe mbojape Senhor renonde omoĩ mbyrã,


text:
altar heakuã porã vaꞌe oapy atyrã, ijyke regua yvyra poꞌiꞌi reve, azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, heakuã porã vaꞌe oapy pyrã, haꞌe ajukue ombojeroviaaty rokẽ reguarã,


text:
altar mbaꞌemo oapy atyrã, hiꞌáry guarã ipokã rei vaꞌe overa vaꞌe guigua, ijyke regua yvyra poꞌiꞌi, hembiporu haꞌe javiꞌi, mbaꞌemo ojoi atyrã hendarã reve,


text:
henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery aorã, haꞌe sacerdote Arão haꞌe taꞌy kuery ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã, haꞌe kuery sacerdote ikuaia rupi ombaꞌeapo vy oiporu aguã”, heꞌi. 


text:
<n> Ogueruxea rupi mbaꞌemo ogueru okuapyague</n> Haꞌe gui Israel kuery haꞌe javive Moisés renonde gui oo ju ramo


text:
oĩa py ou avakue opyꞌa haꞌe onheꞌẽ py mbaꞌemo omeꞌẽxea oendu vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe vaꞌe kuery ma Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã ogueru oguy nhemboaty atyrã ojapoa aguã, opy rupi mbaꞌemo ojapo vaꞌe kuery oiporu vaꞌerã, haꞌe ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã avi.


text:
Avakue haꞌe kunhague avi ou, ikyreꞌỹ vaꞌe meme. Ogueru jegua, mbaꞌemo ojee omoĩ vaꞌekue, kuã regua, poapy regua, haꞌe opa mbaꞌe porã ouro guigua. Avakue haꞌe javive ogueru Senhor pe ouro guigua omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Hovy vaꞌe oguereko vaꞌe haꞌe javi ogueru, haꞌe gui púrpura, pytã vaꞌe, ajukue iporãve vaꞌe, kavara rague, vexaꞌi pirekue omopytã mbyre, haꞌe yy rupi ikuai vaꞌe pirekue guive ogueru.


text:
Amongue ma ojapo mbaꞌemo Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã, prata guigua eꞌỹ vy overa vaꞌe guigua. Haꞌe vaꞌe ma oguerupa. Haꞌe yvyra acácia ojou vaꞌekue ogueru okuapy opa marãgua ojapo pyrã.


text:
Haꞌe kunhague mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe voi mbaꞌemo ogueru okuapy haꞌe kuery ae opo py ojapo vaꞌekue, hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe.


text:
haꞌe mbaꞌemo heakuã porã vaꞌe, azeite tataendy rykuerã, azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, haꞌe heakuã porã vaꞌe oapy pyrã.


text:
Haꞌe rami py Israel kuery ogueruxea rupi ogueru Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã. Avakue haꞌe kunhague opyꞌa re omeꞌẽxea oendu vaꞌe ogueru okuapy omeꞌẽ vaꞌerã, Moisés pe Senhor ojapo uka vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Israel kuery pe: — Pendu ke, Senhor oenoĩ hery rupi Judá regua Uri raꞌy Bezalel, Hur ramymino.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete Onheꞌẽ omonyẽ imbaraeterã, hiꞌarandurã haꞌe oikuaapa aguã, opa mbaꞌe ojapo kuaa aguã rami,


text:
Haꞌe kuery re omoĩ hiꞌarandurã mbaꞌemo ojapo kuaa ete aguã rami, haxyve vaꞌe guive, haꞌe hovy vaꞌe py ajukue ombopara kuaa aguã, púrpura py, pytã vaꞌe py haꞌe ajukue iporãve vaꞌe py, haꞌe oipokaa rupi ombaꞌeapo aguã. Haꞌe rami py opa marã ojapo kuaa, mbaꞌemo raꞌangaa ojapo vaꞌekue rami ae. 


text:
Haꞌe rami py Bezalel haꞌe Aoliabe ombaꞌeapo, avakue mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe kuery pe Senhor oikuaa uka haꞌe omoꞌarandu henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã haꞌe javi ojapo kuaa aguã, Senhor ojapo ukaague rami meme. 


text:
<n> Mbaꞌemo apoarã kuery po py heta vaꞌe kuery omeꞌẽ vaꞌekue Moisés omboaxapaague</n> Haꞌe gui Moisés oenoĩ Bezalel haꞌe Aoliabe, haꞌe avakue mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe vaꞌe kuery Senhor omoꞌarandu vy ipyꞌa re omoĩ ovaẽ haꞌe mbaꞌemo ojapoxea.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery pe ae Moisés omboaxa Israel kuery ogueru haꞌe omeꞌẽ vaꞌekue, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã ojapo aguã. Koꞌẽ nhavõ Moisés-a py haꞌe kuery ogueruve ꞌrã omeꞌẽxea rupi omeꞌẽ vaꞌe. 


text:
Haꞌe ramo avakue hiꞌarandu vaꞌe ma henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã mbaꞌemo ojapo ꞌrã vaꞌekue oeja ranhe vy oupa.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy Moisés pe: — Heta vaꞌe kuery tu ogueruve rima Senhor ojapo ukaague rami rojapo ꞌrã vaꞌekue áryve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ijayvu heta vaꞌe kuery ikuaia haꞌe javi rupi omombeꞌua aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi uka: — Avakue haꞌe kunhague ma voi henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã omeꞌẽ vaꞌerã ojapo veꞌỹ teĩ haꞌeve — heꞌi uka. Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery pe ijayvu mbaꞌemo ndogueruvei aguã,


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami rã ombaꞌeapo vaꞌe regua avakue mbaꞌemo ojapo kuaa ete vaꞌe ojapo okuapy ombojerovia atyrã. Haꞌe rami vy dez cortina ojapo ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre guigua, haꞌe hovy vaꞌe, púrpura haꞌe pytã vaꞌe gui. Anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py ombojegua. Opa mbaꞌe ojapo porã ete.


text:
Peteĩ-teĩ cortina ma doze metros raxaꞌi ꞌrã ipuku-a, haꞌe rã ipya ma mokoĩ. Cortina ikuai vaꞌe ma joo rami meme ipuku-a haꞌe ipya. 


text:
Peteĩ nhiruĩ cortina ma amboae ae re ojeꞌa, haꞌe hovai re peteĩ nhiruĩ ikuai vaꞌe voi haꞌe rami avi amboae ae re ojeꞌa.


text:
Cortina ojokua ypy vaꞌekue apy re ma jokuaarã ojapo hovy vaꞌe gui. Haꞌekue rami ae ju ojapo cortina ojokua vaꞌekue mboae apy re.


text:
Cinqüenta jokuaa ojapo peteĩ-teĩ cortina re, haꞌe cinqüenta ju cortina mboae ikuai vaꞌe japy re. Jokuaa ikuai vaꞌe ma peteĩ-teĩ joexe-exeiꞌi aguã oĩ.


text:
Ojapo avi cinqüenta ojopy aguã ouro guigua. Haꞌe vaꞌe py ma cortina ikuai vaꞌe amboae ae re ombojepoꞌoi aguã, ombojeroviaaty peteĩꞌi opyta aguã. 


text:
Haꞌe vaꞌe regua peteĩ-teĩ cortina puku-a ma treze metros raxaꞌi, haꞌe rã ipya ma mokoĩ. Onze-ve cortina ma joo rami meme ipuku-a haꞌe ipya.


text:
Overa vaꞌe guigua ojapo avi cinqüenta ojopy aguã oo aoꞌia ojokua aguã, haꞌe javive peteĩꞌi opyta aguã.


text:
Peteĩ-teĩ yvyrape re oĩ mokoĩ omoĩ aguã joa katy oo vaꞌe. Haꞌe rami ojapo yvyrape ombojeroviaaty mbotyarã haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui vinte-ve yvyrape rendarã prata guigua ojapo avi quarenta iguýry rupi omoĩa aguã. Peteĩ ipe vaꞌe guýry hendarã mokoĩ oĩ, haꞌe amboae ipe vaꞌe guýry voi oĩ ꞌrã mokoĩ hendarã.


text:
Hendarã ma quarenta oĩ prata guigua meme: peteĩ-teĩ yvyrape guýry ma mokoĩ oĩ hendarã, amboae guýry mokoĩ avi oĩ, haꞌe ramive tema.


text:
Haꞌe vaꞌe ma iguy rupi ndojeꞌai. Haꞌe rã hiꞌáry ma joe ojeꞌa ꞌrã inhapyĩ vaꞌe oĩ ypy vaꞌe re. Haꞌe rami omoĩ mokoĩ yvyrape ijapy katy guarã oĩ vaꞌe.


text:
Haꞌe rami oĩ oito-ve yvyrape henda prata guigua reve. Haꞌe javi ma dezesseis oĩ hendarã: peteĩ-teĩ yvyrape guýry ma mokoĩ ꞌrã oĩ hendarã, haꞌe amboae guýry ma mokoĩ ju ꞌrã oĩ. 


text:
Imbotya mbyte rupi guarã ma yvyra poꞌiꞌi ojapo acácia gui: peteĩ nhiruĩ ma yvyrape ombojeroviaaty yke rupi guarã ojapo,


text:
haꞌe gui peteĩ nhiruĩ ju ma yvyrape hovai re oĩ vaꞌe peguarã, haꞌe gui peteĩ nhiruĩ ju ombojeroviaaty kupe katy rupi yvyrape oĩ vaꞌe peguarã, kuaray oua katy.


text:
Yvyrape ikuai vaꞌe ma ouro py onhovã, haꞌe omoĩ avi inhapyĩ vaꞌe ouro guigua. Haꞌe vaꞌe rupi ae omboaxa imoiny yvyra poꞌiꞌi. Yvyra poꞌiꞌi voi ouro py avi onhovã. 


text:
<n><i> </i></n> Okẽrã ma ojapo avi ajukue hovy vaꞌe gui, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui. Ombojegua avi anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py, hembiapo kuaa vaꞌe ojapo vaꞌekue.


text:
Yvyra acácia gui ojapo avi irundy ijytarã, haꞌe ouro py ju onhovã. ijopyarã ma ouro guigua avi, haꞌe hendarã irundy ikuai, prata guigua meme.


text:
Ojapo avi ooꞌi rokẽ mbotyarã hovy vaꞌe gui, púrpura, pytã vaꞌe, haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, ombopara kuaa vaꞌe ojapo.


text:
Cortina ytarã ma peteĩ nhiruĩ ojapo, ojopy aguã reve. Ijapy yvate katygua, haꞌe hembe ꞌy ma ouro py meme onhovã. Haꞌe rã hendarã peteĩ nhiruĩ ikuai vaꞌe ma overa vaꞌe guigua. 


text:
<n><i> </i></n> Ayvu ryrurã ma Bezalel ojapo yvyra acácia gui. Ipuku-a ma peteĩ metro raxaꞌi, haꞌe rã ipya haꞌe yvatea ma meio metro raxaꞌi meme.


text:
Irundy inhapyĩ vaꞌe ma ouro gui ojapo. Haꞌe vaꞌe ma hyru apy omoĩ irundyve re: mokoĩ inhapyĩ vaꞌe omoĩ kyvõ katy, haꞌe mokoĩ ju ma hovai re.


text:
<n><i> </i></n> Imbotyarã ma ouro eteꞌi gui ojapo avi teko vai ombogue atyrã. Ipuku-a ma peteĩ metro raxaꞌi, haꞌe rã ipya ma meio metro raxaꞌi.


text:
Ouro gui ojapo avi mokoĩ anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa. Ouro ombope pyre gui ojapo, haꞌe teko vai ombogueaty apy jovaive re omoĩ.


text:
Peteĩ anjo raꞌangaa ma peteĩ apy re omoĩ, haꞌe rã amboae ma hovai re. Haꞌe peteĩꞌi regua gui ae ojapo teko vai ombogue atyrã haꞌe anjo ipepo vaꞌe jovaive re oĩ vaꞌerã.


text:
Anjo raꞌangaa ma opepo py ojaoꞌi teko vai ombogueaty. Peteĩ-teĩ joa katy hova, haꞌe teko vai ombogueaty re omaꞌẽ. 


text:
<n><i> </i></n> Mesa ma yvyra acácia gui avi ojapo. Ipuku-a ma peteĩ metro, ipya ma meio metro, haꞌe rã yvatea ma meio metro raxaꞌi.


text:
Ijapy irundyve re omoĩ irundy inhapyĩ vaꞌe. Ouro omboyku vy ojapo, haꞌe omoĩ irundyve hetyma oĩa re.


text:
Mesa áry tembiporu oĩ vaꞌerã ma ouro eteꞌi gui ojapo: hyꞌa, heakuã porã vaꞌe ryrurã, hyꞌa kua, haꞌe tigela mbaꞌemo rykue omeꞌẽmby ryrurã. 


text:
<n><i> </i></n> Tataendy ꞌyrã ma ouro eteꞌi omoatyrõ mbyre gui ojapo. Hapytarã, hakãrã, tykue ryrurã, ijapuꞌa vaꞌe haꞌe ipoty ikuai vaꞌerã haꞌe javi ma peteĩꞌi gui meme ojapo.


text:
Ijyke gui ma mboapy meme hakã oẽ oiny. Peteĩ yke gui oẽ ꞌrã mboapy, haꞌe hovai gui ma mboapy avi oẽ.


text:
Peteĩ-teĩ rakã re ma mboapy tykue ryru oĩ amêndoa ramigua, haꞌe gui peteĩ ijapuꞌa vaꞌe haꞌe peteĩ yvoty. Amboae hakã gui ma haꞌekue rami ae ju mboapy tykue ryru amêndoa ramigua oẽ, peteĩ ijapuꞌa vaꞌe haꞌe peteĩ yvoty. Haꞌe rami ae ikuai mboapy meme hakã tataendy ꞌy gui oẽ oiny vaꞌe.


text:
Mokoĩ rakã ixugui oẽ oiny vaꞌe nhavõ re oĩ ꞌrã peteĩ ijapuꞌa vaꞌe hendarã. Amboae mokoĩ rakã ixugui oẽ oiny vaꞌe re ma ijapuꞌa vaꞌe mboae ju oĩ hendarã. Haꞌe rami ae tema ojapo mboapy meme hakã tataendy ꞌy gui oẽ oiny vaꞌe.


text:
Ijapuꞌa vaꞌe haꞌe hakã hexe oĩ vaꞌe ma peteĩꞌi gui ae ojapo. Haꞌe javi ma peteĩꞌi guigua meme, ouro eteꞌi omoatyrõ mbyre gui ojapo.


text:
<n><i> </i></n> Altar heakuã porã vaꞌe oapy atyrã ma yvyra acácia gui ojapo. Ipuku-a haꞌe haꞌe ipya ma meio metro meme, ipuku-a oĩ vaꞌeꞌỹ ramo. Haꞌe rã yvatea ma peteĩ metro raiꞌi. Hexeve hakua ikuai vaꞌe voi peteĩꞌi gui ae avi.


text:
Ouro eteꞌi gui onhovã hiꞌáry haꞌe ijyvýry rupi, hakua ikuai vaꞌe guive. Ijyvýry rupi ma ouro guigua py ombojegua.


text:
Ombojeguaague guýry rupi ojapo avi mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro guigua. Jovaive re ojapo. Haꞌe vaꞌe rupi ma omboaxa yvyra poꞌiꞌi altar ogueraa aguã.


text:
<n><i> </i></n> Ojapo avi azeite ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor pe nhomboaxaa aguã regua. Heakuã porã vaꞌe oapy atyrã avi ojapo, heakuã porã vaꞌe apoa ojapo vaꞌekue. 


text:
<n><i> </i></n> Altar mbaꞌemo oapy atyrã ojapo avi yvyra acácia gui. Ipuku-a ma mokoĩ metros raxaꞌi, haꞌe ipya haꞌe rami ae ju, ipuku-a oĩ vaꞌeꞌỹ ramo. Haꞌe rã yvatea ma peteĩ metro raxaꞌi.


text:
Ijapy irundyve vaꞌe re ma omoĩ irundy hakuarã. Haꞌe vaꞌe ma altar reve peteĩꞌi gui meme ojapo. Overa vaꞌe py ju onhovãmba.


text:
Tembiporu altar rupi oiporua vaꞌerã ma ojapo avi opa marãgua: tanhimbu ryrurã, pá ikyꞌaꞌoarã, hyꞌarã, ikuxa rakua haꞌe tapyĩ ryrurã. Haꞌe vaꞌe haꞌe javi ma overa vaꞌe gui meme ojapo.


text:
Altar reguarã ma ojapo peteĩ ipokã rei vaꞌe overa vaꞌe gui kya xã ramigua. Haꞌe vaꞌe ma altar rye py rupi oĩ altar mbyte rupi peve ovaẽ.


text:
Ipokã rei vaꞌe overa vaꞌe guigua apy irundyve reguarã ma ojapo irundy inhapyĩ vaꞌe. Haꞌe vaꞌe rupi ma omboaxa ꞌrã yvyra poꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe ma inhapyĩ vaꞌe rupi omboaxa altar jovaive re, ogueraa aguã. Inhyvyĩ vaꞌerã ma yvyrape gui ojapo. 


text:
<n><i> </i></n> Overa vaꞌe gui ojapo yy mbotyarã, mbaꞌemo ojoia aguã. Hendarã voi ojapo overa vaꞌe gui avi. Oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py kunhague ombaꞌeapo okuapy vaꞌe epéko omeꞌẽ vaꞌekue gui ojapo. 


text:
<n><i> </i></n> Okarã ma ojapo avi oo regua kuaray ipuku-a katy. Cortina oka korarã oĩ vaꞌe ma ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ojapo. Ipuku-a ma quarenta e cinco metros.


text:
Ijytarã ma vinte ojapo, haꞌe hendarã ma overa vaꞌe guigua meme. Haꞌe rã ijyta re tyꞌaĩ oĩ vaꞌe, haꞌe hiꞌáry rupigua ma prata guigua.


text:
Haꞌe rami ae avi kuaray ijapuꞌaꞌia katy voi oĩ cortina quarenta e cinco metros ipuku-a vaꞌe. Ijytarã ma vinte ojapo, haꞌe vinte avi ojapo hendarã, overa vaꞌe guigua meme. Ijyta re tyꞌaĩ haꞌe hiꞌáry rupigua oĩ vaꞌe voi prata guigua.


text:
Haꞌe rã kuaray oikea katy cortina oĩ vaꞌe ma vinte e dois metros ipuku-a vaꞌe. Ijytarã ma dez ojapo, haꞌe ijyta rendarã ma dez avi. Ijyta re tyꞌaĩ haꞌe hiꞌáry rupigua oĩ vaꞌe ma prata guigua meme.


text:
Oka py oikea rovai katy ma cortina puku-a sete metros, oikea rovaive katy joo rami ipuku-a. Ijyta ma mboapy, haꞌe henda voi mboapy avi.


text:
Ijyta rendarã oĩ vaꞌe ma overa vaꞌe guigua meme. Haꞌe rã ijyta re tyꞌaĩ haꞌe hiꞌáry rupigua oĩ vaꞌe ma prata guigua.


text:
Ajukue oka rokẽ regua ma ajukue ombopara vaꞌe rembiapo. Hovy vaꞌe gui, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ojapo. Ipuku-a ma nove metros. Yvatea haꞌe ipya ma dois metros raxaꞌi meme, oka rupi cortina ikuai vaꞌe re oaꞌãague rami vy.


text:
Ijyta irundy vaꞌe haꞌe ijyta renda irundy vaꞌe ma overa vaꞌe gui meme ojapo. Haꞌe rã hexegua tyꞌaĩ ma prata guigua. Ijapy yvategua, haꞌe hiꞌáry haꞌe javi prata guigua.


text:
Haꞌe rã ombota pyrã ombojeroviaaty omoĩ atã aguã, haꞌe oka yvýry rupi oĩ vaꞌe regua ma guive rã overa vaꞌe guigua meme. 


text:
<n> Mbaꞌemo ombojeroviaaty regua oipapa haꞌe oaꞌãague</n> Povaꞌe nunga oĩ ombojeroviaaty Nhanderuete ayvu oĩa ropy. Moisés aipoeꞌiague rami vy sacerdote Arão raꞌy Itamar oipapa, levita kuery haꞌe py ombaꞌeapo aguã.


text:
Judá regua Uri raꞌy Bezalel, Hur ramymino vaꞌe ojapopa Moisés pe Senhor ojapo uka vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Hexeve ma Dã regua Aisamaque raꞌy Aoliabe ombaꞌeapo. Haꞌe vaꞌe ma mbaꞌemo re opena vaꞌe, mbaꞌemo raꞌangaa ombopara kuaa, haꞌe ajukue ombopara vaꞌe hovy vaꞌe py, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe py. 


text:
Henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã ouro mbaꞌemo ojapoa rupi oiporu vaꞌekue, ouro omeꞌẽ mbyre oaꞌãa rã mil quilos rãndaꞌu, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiporua vaꞌe rami ae. 


text:
Haꞌe rã prata guery ombopara uka vaꞌe kuery omeꞌẽ vaꞌekue haꞌe javi ma três mil quilos, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiporua vaꞌe rami.


text:
Guery ombopara uka vaꞌe vinte maꞌetỹ vaꞌe guive tujakue peve peteĩ-teĩ omeꞌẽ peteĩ hatãꞌi vaꞌe seis grama vaꞌe, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiporua vaꞌe rami. Omeꞌẽ vaꞌekue haꞌe javi ma seiscentos e três mil, quinhentos e cinqüenta.


text:
Prata ma três mil e quinhentos quilos oiporu mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oĩ vaꞌe rendarã ojapo aguã, haꞌe imbotya rendarã guive. Cem ojapo hendarã, peteĩ-teĩ re ma trinta e cinco quilos prata oiporu.


text:
Ijyta re mbaꞌemo ojopy aguã ojapo vy oiporu vinte quilos raxaꞌi, haꞌe gui ijapy yvategua onhovã, haꞌe hiꞌáry rupigua ojapo aguã. 


text:
Haꞌe vaꞌe gui ma ojapo oguy nhemboaty oĩaty rokẽ yta rendarã, altar overa vaꞌe guigua, ipokã rei vaꞌe overa vaꞌe guigua, haꞌe altar py oiporu vaꞌerã haꞌe javi.


text:
Overa vaꞌe gui ojapo avi oka yvýry rupi kora oĩ vaꞌe rendarã, oka rokẽ yta rendarã, ombota pyrã ombojeroviaaty moĩ atãarã haꞌe javi, haꞌe oka yvýry rupi guarã ombota pyrã vaꞌe haꞌe javi. 


text:
<n><i> </i></n> Hovy vaꞌe, púrpura haꞌe pytã vaꞌe gui ojapo avi ao iporãve vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi ombaꞌeapo vaꞌe onhemonde vaꞌerã. Ojapo ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Arão peguarã, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy. 


text:
Manto sacerdote peguarã ma ojapo ouro gui, hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui.


text:
Ouro ombope porãꞌi vy ojapo ipererĩꞌi vaꞌe, haꞌe ojaya poꞌiꞌi, oikutu aguã hovy vaꞌe reve, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe reve, ajukue ombopara vaꞌe rembiapo.


text:
Ikuꞌakuaarã voi ojapo porã, haꞌe omoĩ manto sacerdote pegua áry rupi. Haꞌe vaꞌe ma manto reve joo rami ae ojapo ouro gui, hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Ita ônix omoatyrõ vy omoĩ hendarã ouro guigua re. Haꞌe vaꞌe re ma ombopara Israel kuery rery, kuã reguarã omboparaa rami avi.


text:
Haꞌe vaꞌe ita mokoĩve ma manto sacerdote pegua axiꞌy árygua re omoĩ, Israel kuery re imaꞌenduꞌaa aguã, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Pexo regua ma manto sacerdote pegua rami avi ojapo porã ete. Ouro gui ojapo, haꞌe hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui.


text:
Haꞌe vaꞌe re ma omoĩ ita peteĩ-teĩ rendarã ojapo pyre reve. Ita ma irundy ryxy omoĩ. Jypyꞌigua ma sárdio, topázio haꞌe carbúnculo.


text:
Haꞌe javi vy doze ita oĩ, Israel raꞌy kuery rery doze ikuai vaꞌe rami avi. Kuã regua rami ombopara pyre. Peteĩ-teĩ re oĩ peteĩ rery, doze regua rery ikuai vaꞌe rami vy.


text:
Ixã rendarã ma mokoĩ ojapo pexo regua re, mokoĩ inhapyĩ vaꞌe voi, ouro guigua meme. Mokoĩve inhapyĩ vaꞌe ma pexo regua apy re omoĩ.


text:
Mokoĩve corrente oipopẽ mbyre apy mboae ma omovaẽ mokoĩve hendarã ojapo pyre re. Haꞌe vaꞌe ju omoĩ manto sacerdote pegua axiꞌy árygua re, henonde katy.


text:
Ojapove ju mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro guigua. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ mokoĩve pexo regua apy re, hembe oĩ ypyve vaꞌe re omoĩ manto sacerdote pegua rexei.


text:
Ojapove ju mokoĩ inhapyĩ vaꞌe ouro guigua, haꞌe omoĩ mokoĩve manto sacerdote pegua axiꞌy árygua re, iguýry, manto sacerdote pegua renonde re, ombojaague oĩ vaꞌe yvyꞌiry, kuꞌakuaa ojapo porã mbyre áry rupi.


text:
Haꞌe gui pexo regua re inhapyĩ vaꞌe oĩ vaꞌe ma ojokua inhapyĩ vaꞌe manto sacerdote pegua re oĩ vaꞌe re, hiꞌáry rupi. Peteĩ xã hovy vaꞌe py ojokua, manto sacerdote pegua kuꞌakuaa ojapo porã mbyre áry rupi opyta aguã. Haꞌe rami vy pexo regua ojaꞌo eꞌỹ aguã manto gui, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Kamixa puku árygua rembe haꞌe javi ombojegua yvyraꞌa raꞌangaa py. Hovy vaꞌe, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ojapo.


text:
Oparãꞌi vaꞌe voi ojapo ouro eteꞌi gui. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ yvyraꞌa raꞌangaa ikuai vaꞌe mbyte rupi, hembe haꞌe javi rupi.


text:
Peteĩ oparãꞌi vaꞌe, haꞌe gui peteĩ yvyraꞌa raꞌangaa, haꞌe gui amboae oparãꞌi vaꞌe, haꞌe amboae yvyraꞌa, haꞌe rami ae tema kamixa puku árygua rembe haꞌe javi rupi oĩ aguã. Haꞌe vaꞌe py onhemonde ꞌrã mbaꞌemo ojapo oikovya rupi, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Akã reguarã ma ajukue iporãve vaꞌe gui avi ojapo, haꞌe akã jokuaa ajukue iporãve vaꞌe gui, haꞌe gui kaxõ ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ojapo.


text:
Haꞌe rã kuꞌakuaa ma ajukue iporãve vaꞌe oipoka pyre gui ojapo, hovy vaꞌe, púrpura haꞌe pytã vaꞌe gui. Ajukue ombopara vaꞌe rembiapo, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Akã jokua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe reguarã ma ojapo avi ipererĩꞌi vaꞌe. Ouro eteꞌi gui ojapo. Haꞌe vaꞌe re ma ombopara “ Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” heꞌia vaꞌe, kuã reguarã omboparaa rami avi.


text:
Haꞌe gui akã regua áry ipererĩꞌi vaꞌe ojokua aguã ma peteĩ ixã hovy vaꞌe py oiporu, Moisés pe Senhor aipoeꞌiague rami vy. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami vy ojapopa ombojeroviaaty py mbaꞌemo oĩ vaꞌerã, oguy nhemboaty oĩaty reguarã. Israel kuery ojapopa, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy.


text:
Haꞌe gui Moisés-a py ogueru avi ombojeroviaaty, ijaoꞌiarã, opy guarã haꞌe javive, ojopy aguã, yvyrape, hiꞌáry rupi guarã, ijytarã, hendarã,


text:
ijaoꞌiarã vexaꞌi rague omopytã mbyre guigua, hiꞌáry guarã pirekue inhana eꞌỹ vaꞌe guigua, ajukue okẽ reguarã,


text:
tataendy ꞌyrã ouro eteꞌi gui ojapo vaꞌekue hataendy reve, haꞌe tataendy hendarã py porã oĩ hembiporu haꞌe javi reve, azeite tataendy rykuerã,


text:
altar ouro guigua avi, azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, heakuã porã vaꞌe oapy pyrã, ajukue oo rokẽrã,


text:
altar overa vaꞌe guigua, ipokã rei vaꞌe overa vaꞌe guigua hembiporu haꞌe javi reve, haꞌe hyꞌa guaxu henda reve,


text:
cortina oka korarã, ijyta hendarã ojapo pyre reve, ajukue oka rokẽrã, ixãrã, ombota pyrã vaꞌe, ombojeroviaaty re oiporu vaꞌerã vaꞌe haꞌe javi, oguy nhemboaty oĩaty rupi guarã,


text:
ao iporãve vaꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ombaꞌeapo vaꞌe kuery oiporu vaꞌerã, ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe sacerdote Arão peguarã, haꞌe taꞌy kuery aorã sacerdote ikuai aguã.


text:
Haꞌe ramo Moisés mbaꞌemo ojapo pyre oexa rã Senhor ojapo ukaague rami meme ojapopa raꞌe. Haꞌe rami ojapopa ma ramo Moisés ogueroayvu porã. 


text:
Remoinge ꞌrã mesa, haꞌe hiꞌáry mbaꞌemo remoĩ ꞌrã oĩ aguã py porã. Opy remopuꞌã avi ꞌrã imoꞌamy tataendy ꞌy, haꞌe remoendy ꞌrã hataendy.


text:
Haꞌe gui altar ouro guigua heakuã porã vaꞌe oapy atyrã ma xeayvu ryru renonde ꞌrã remoĩ. Haꞌe gui mae ma remoĩ ꞌrã ajukue ombojeroviaaty rokẽrã.


text:
Haꞌe gui hyꞌa guaxu ju ꞌrã remoĩ oguy nhemboaty oĩaty haꞌe altar mbyte py. Haꞌe rami vy remonyẽ ꞌrã imoiny yy.


text:
— Haꞌe gui azeite xee Senhor pe nhomboaxaa aguã regua reru vy remoĩ ꞌrã ombojeroviaaty haꞌe hexegua ikuai vaꞌe haꞌe javi re. Haꞌe rami py remboaxapa ꞌrã xevy guarã, hexegua haꞌe javi reve. Haꞌe ramo opyta ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe.


text:
Altar mbaꞌemo oapyaty re avi ꞌrã azeite remoĩ, hembiporu haꞌe javi reve, altar xee Senhor peguarã remboaxa vy. Haꞌe ramo altar opyta ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe.


text:
Haꞌe gui rejapo ꞌrã Arão haꞌe taꞌy kuery oguy nhemboaty oĩaty rokẽ re onhembojapa aguã rami. Haꞌe py ma rejoi ꞌrã yy py.


text:
Arão remonhemonde ꞌrã ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, haꞌe hexe remoĩ ꞌrã azeite, xevygua sacerdote-rã remboaxa vy.


text:
Haꞌe kuery re ju remoĩ ꞌrã azeite tuu re remoĩague rami, haꞌe kuery voi xevygua sacerdote ikuai aguã. Haꞌe kuery re azeite remoĩ rire hamymino kuery voi arakaꞌe rã peve haꞌeve ꞌrã sacerdote ikuai aguã — heꞌi. 


text:
<n> Ombojerovia atyrã omopuꞌã imoꞌamyague</n> Haꞌe ramo Moisés ojapopa Senhor ojapo ukaague rami meme. Haꞌekue rami ae ojapo.


text:
Ombojerovia atyrã Moisés omoꞌã aguã omoĩ hendarã, omopuꞌã imoꞌamy yvyrape, peteĩ-teĩ re omoĩ hiꞌáry rupigua, haꞌe gui omopuꞌã imoꞌamy ijytarã.


text:
Haꞌe gui ombojeroviaaty áry rupi oipyo ijaoꞌiarã, haꞌe hiꞌáry rupi guarã avi omoĩ, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami.


text:
Haꞌe vy itape Nhanderuete ayvu oĩa ogueru vy omoĩ hyrurã ojapo pyre py. Hyru yke re omoĩ avi yvyra poꞌiꞌi. Hyru áry ma teko vai mbogue atyrã omoĩ.


text:
Haꞌe gui ayvu ryru ma ombojeroviaaty py ogueroike vy okẽrã oipyo ajukue. Haꞌe rami vy omboty ayvu ryru, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy.


text:
Haꞌe gui mesa ju omoĩ oguy nhemboaty oĩaty py, ombojeroviaaty regua kuaray puku-a katy, ajukue okẽ regua kyvõ rupi, oka katy.


text:
Haꞌe vaꞌe áry hendarã py porã omoĩ mbojape ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Senhor renonde oĩ aguã, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami.


text:
Haꞌe gui altar mbaꞌemo oapyaty ma oguy ombojeroviaaty py omoĩ, haꞌe nhemboaty oĩaty rokẽ py ae. Haꞌe rami vy hiꞌáry mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽ, mbaꞌemo raꞌyĩgue guive, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy.


text:
Haꞌe gui hyꞌa guaxu ju omoĩ oguy nhemboaty oĩaty haꞌe altar mbyte. Haꞌe vaꞌe omonyẽ yy ojejoia aguã.


text:
oguy nhemboaty oĩaty py oike ta vy, haꞌe altar re onhemboja vy, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy.


text:
Ombojeroviaaty haꞌe altar yvýry rupi omopuꞌã avi imoꞌamy oka korarã. Kora rokẽrã ma ajukue oipyo. Haꞌe rami py Moisés ojapo ꞌrã vaꞌe ojapopa. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui oguy nhemboaty oĩaty rupi arai ojaoꞌipa. Haꞌe ramo ombojeroviaaty ropy rupi tynyẽmba Senhor rexakãa.


text:
Moisés eteve voi ndoike reguai ranhe oguy nhemboaty oĩaty py, hiꞌáry rupi arai opyta, haꞌe ombojeroviaaty Senhor rexakãa tynyẽ teria ja. 


text:
Ombojeroviaaty áry gui arai opuꞌã ma rire mae ma Israel kuery oguatave ju ikuaiague gui. Haꞌe rami oiko kuerei ꞌrã haꞌe kuery oguataa haꞌe javi rupi.


text:
Ara py ma Senhor guigua arai ojekuaa ꞌrã ombojeroviaaty áry. Haꞌe rã pyávy ma hiꞌáry ojekuaa ꞌrã tata, Israel kuery haꞌe javi oexaa py, haꞌe kuery oguataa haꞌe javi rupi.


text:
<n>Levítico mboapya kuaxia Moisés ombopara vaꞌekue</n> <n> Oapy vy omeꞌẽmby regua</n> Senhor oguy nhemboaty oĩaty gui oenoĩ Moisés. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: 


text:
— Aipoꞌre Israel kuery pe: Senhor pe mbaꞌemo pemeꞌẽ vaꞌerã peruxe vy penerymba vaka eꞌỹ vy vexaꞌi ꞌrã peru. 


text:
— Xapyꞌa rei peapy vy pemeꞌẽxe vy mymba ava ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe ꞌrã peru. <n>Judeu kuery mbaꞌemo oapy reve omeꞌẽ ꞌrã Nhanderuete omboete aguã, haꞌeꞌỹ vy ojejavyague ombogue uka aguã, eꞌỹ vy Nhanderuete pe ete oikoa oikuaa uka aguã. Oguy nhemboaty oĩaty rokẽ peve ꞌrã peru, Senhor renonde pendejou porã aguã.


text:
Haꞌe rire ma vaka raꞌy ojuka ꞌrã Senhor renonde. Haꞌe gui huguykue ma Arão raꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe oexa uka vy omboayvipa ꞌrã altar oguy nhemboaty oĩaty rokẽ rexeiꞌi oĩ vaꞌe yvýry rupi.


text:
Haꞌe gui xakã altar áry tata reve oĩ vaꞌe py ma Arão raꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe omoĩ avi ꞌrã mymba omboaꞌy vaꞌekue, inhakãgue, ikyrakue voi.


text:
Haꞌe rã hyekue haꞌe hetymague ma sacerdote kuery ojoi ꞌrã yy py. Haꞌe gui mae ꞌrã oapy altar áry. Haꞌe nunga ma oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. 


text:
— Xapyꞌa rei mymba reapy vy remeꞌẽ vaꞌerã ma kyrĩve vaꞌe, vexaꞌi eꞌỹ vy kavara ri reru vy ma ava meme ꞌrã reru ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Senhor renonde ojukaa ꞌrã altar yvýry kuaray ijapuꞌaꞌia katy. Huguykue ma Arão raꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe omboayvipa ꞌrã altar yvýry haꞌe javi rupi.


text:
Haꞌe gui omboaꞌypa ꞌrã, inhakãgue, ikyrakue voi. Haꞌe vy sacerdote omoĩ porãꞌi ꞌrã xakã altar áry tata oĩ vaꞌe py.


text:
Haꞌe rã hyekue haꞌe hetymague ma ojoi ꞌrã yy py. Haꞌe nungakue haꞌe javi sacerdote ogueru vy oapypa ꞌrã altar áry. Haꞌe nunga voi ma oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei Senhor pe reapy vy remeꞌẽ vaꞌerã guyra ri vy ma reru ꞌrã pykuꞌiꞌi eꞌỹ vy apykaxu xiĩ.


text:
Haꞌe gui altar oĩa py sacerdote ogueru vy opoapẽ py omopẽ ꞌrã ijajuꞌy kãgue, ipire omondo eꞌỹ re. Haꞌe vy oapy ꞌrã altar áry. Haꞌe rã huguykue ma omboxyry ꞌrã altar yvýry rupi.


text:
Haꞌe vy ipepo guive omondoro ꞌrã omboaꞌy eꞌỹ re. Haꞌe vy sacerdote oapypa ꞌrã altar áry, xakã tata py itui vaꞌe áry. Haꞌe nunga voi oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. 


text:
<n> Mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽmby regua</n> — Haꞌe gui xapyꞌa rei amongue vaꞌe rei Senhor pe mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ vy ma ogueru ꞌrã trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe. <n>Mbaꞌemo aju guigua ma haꞌe kuery omeꞌẽ ꞌrã Nhanderuete omboete haꞌe oguerovyꞌa aguã. Hiꞌáry ma omoĩ ꞌrã azeite, haꞌe gui hexeve heakuã porã vaꞌe ju ꞌrã ogueru.


text:
Haꞌe nunga ogueraa ꞌrã Arão raꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe pe. Haꞌe kuery ojopy ꞌrã teĩ po trigo kuꞌikue, azeite haꞌe heakuã porã vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe vaꞌe ma oapy ꞌrã altar áry omeꞌẽmby haꞌe javi rekovia. Haꞌe vaꞌe ma oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã.


text:
Haꞌe rã mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyre ndoapyi vaꞌekue ma Arão haꞌe taꞌy kuery peguarã opyta. Haꞌe nunga ma Senhor pe oapy pyre regua ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei reru ꞌrã mbaꞌemo aju guigua tatakua py ombojy pyre remeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌeve mbojape imbovua revegua eꞌỹ, trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe azeite reve omoapomo mbyre, haꞌe mbojape ipererĩꞌi vaꞌe imbovua revegua eꞌỹ azeite py oikytypa pyre.


text:
Xapyꞌa rei mbaꞌemo aju oexyaty py oexy pyre ri reru vy ma trigo kuꞌikue gui imbovua revegua eꞌỹ azeite reve omoapomo mbyre ꞌrã haꞌeve.


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei mbaꞌemo aju guigua remeꞌẽ vaꞌerã pairá py ri rembojy vy ma trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe gui ꞌrã rejapo azeite reve.


text:
Haꞌe nunga mbaꞌemo aju guigua remeꞌẽ vaꞌerã rejapo ri vy reru ꞌrã Senhor pe. Sacerdote-a py ꞌrã reraa, haꞌe vaꞌe ju altar py ogueraa aguã.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo aju guigua remeꞌẽ vaꞌe gui ma sacerdote oipeꞌa ꞌrã altar áry oapy vaꞌerã haꞌe javi rekovia. Haꞌe nunga ma oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyre ndoapyi vaꞌekue ma Arão haꞌe taꞌy kuery pegua. Haꞌe nunga ma Senhor pe oapy pyre regua ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe. 


text:
— Haꞌe rami avi mbaꞌemo aju guigua Senhor pe pemeꞌẽ vaꞌerã ma ndapejapoi ꞌrã imbovua revegua. Mbaꞌeta teĩve regua imbovua revegua ndaꞌevei Senhor pe peapy vy pemeꞌẽ vaꞌerã, neĩ ei revegua voi ndaꞌevei.


text:
Haꞌe vaꞌe regua gui ma peru ꞌrã Senhor pe jypyꞌigua pemeꞌẽ vaꞌerã, teĩ altar áry ma nomoĩai ꞌrã heakuã porã aguã rami.


text:
Mbaꞌemo aju guigua remeꞌẽ vaꞌe haꞌe javi ꞌrã remoeꞌẽ juky py. Haꞌe nunga remeꞌẽ nhavõ neremoeꞌẽ eꞌỹi ꞌrã juky, mbaꞌeta Nderuete guexeve guarã ojapo vaꞌekue kuaa ukaarã. Remeꞌẽ vaꞌe haꞌe javi re ꞌrã remoĩ juky. 


text:
— Senhor pe reru avi ꞌrã mbaꞌemo aju jypyꞌi oiko vaꞌekue regua iporãgueve remeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌeve ꞌrã mbaꞌemo rary pyau guigua remeꞌẽ aguã, tata py rexy vaꞌekue, haꞌyĩngy hary pyau vaꞌe gui reumbiri vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe áry renhoẽ ꞌrã azeite, haꞌe hexeve reru ꞌrã heakuã porã vaꞌe. Haꞌe nunga ma mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽmby.


text:
Mbaꞌemo raꞌyĩngy oumbiri pyre gui sacerdote oipeꞌa ꞌrã omeꞌẽmby haꞌe javi rekovia oapy vaꞌerã, azeite haꞌe heakuã porã vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe nunga ma Senhor pe oapy vy omeꞌẽmby. 


text:
<n> Peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby regua</n> — Haꞌe gui amongue Senhor renonde ogueru ꞌrã peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ vaꞌerã. <n>Peteĩ rami ikuaia regua haꞌe kuery omeꞌẽ ꞌrã Nhanderuete omboete haꞌe hexeve peteĩ rami ikuaia oikuaa uka aguã. Haꞌe rami vy haꞌeve ꞌrã guymba ava eꞌỹ vy kunha ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe.


text:
Mymba omeꞌẽ vaꞌe akã áry opo omoĩ vy ojuka ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty rokẽ katyꞌi. Huguykue ma Arão raꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe omboayvi ꞌrã altar yvýry haꞌe javi rupi.


text:
Peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ vaꞌe gui ma oipeꞌa ꞌrã mbaꞌemo Senhor pe oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã: ikyra hyekue áry haꞌe hyekue re oĩ vaꞌekue haꞌe javi,


text:
haꞌe gui ipykyraxĩ mokoĩve, hiꞌáry ikyra ojaoꞌi vaꞌekue, ikupe áry guare, haꞌe ipyꞌakue re ikyra oĩ vaꞌekue voi ipykyraxĩ reve omboipa ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi Arão raꞌy kuery oapy ꞌrã altar áry, mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽmby, xakã áry ae ꞌrã oapy. Haꞌe vaꞌe ma oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. 


text:
— Haꞌe gui peteĩ rami ikuaia reguarã Senhor pe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã ma haꞌeve mymba kyrĩꞌive vaꞌe ava eꞌỹ vy kunha, ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe anho.


text:
Haꞌe vy omeꞌẽ vaꞌe akã áry opo omoĩ vy ojuka ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty roka py. Huguykue ma Arão raꞌy kuery omboayvi ꞌrã altar yvýry rupi.


text:
Peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ vaꞌe gui ma oipeꞌa ꞌrã ikyrakue Senhor pe oapy aguã: huguaikue ipyxo kãgue katyꞌi omboi pyre haꞌe javi, haꞌe ikyra hyekue áry haꞌe hyekue re oĩ vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Ipykyraxĩ mokoĩve omboi avi ꞌrã, mokoĩve áry ikyra oĩ vaꞌe, ikupe regua, haꞌe gui ipyꞌakue re haꞌe ipykyraxĩ re oĩ vaꞌekue haꞌe javi ꞌrã omboi.


text:
Haꞌe vy inhakã áry opo omoĩ vy ojuka ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty roka py. Huguykue ma Arão raꞌy kuery omboayvi ꞌrã altar yvýry haꞌe javi rupi.


text:
Haꞌe vaꞌe regua omeꞌẽ vaꞌe gui oipeꞌa ꞌrã Senhor pe oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã: ikyra hyekue áry haꞌe hyekue re oĩ vaꞌekue haꞌe javi,


text:
ipykyraxĩ mokoĩve, mokoĩve áry ikyra oĩ vaꞌekue, ikupe regua, haꞌe ipyꞌakue regua oĩ vaꞌekue ipykyraxĩ reve omboipa ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi sacerdote oapypa ꞌrã altar áry, tembiꞌu oapy vy omeꞌẽmby, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. Ikyrakue haꞌe javi ma Senhor pegua ae.


text:
Po rami ma pendekorã oeja pyre rakaꞌe rã peve guarã, pendekuaia jave re, haꞌe mamo rã pendekuaia py: ndapeꞌui ꞌrã ikyrakue neĩ huguykue — heꞌi. 


text:
<n> Sacerdote kuery potae vy eꞌỹ ojejavy vy mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌive ju Moisés pe: 


text:
— Ndeayvu ke Israel kuery pe. Haꞌe vy aipoꞌre ꞌrã: Xapyꞌa rei amongue potae vy eꞌỹ ojejavy ꞌrã Senhor ojapo uka vaꞌekue rovai, xapyꞌa rei haꞌe nunga rovai py ojapo ꞌrã ojapo eꞌỹ vaꞌerã vaꞌekue.


text:
Xapyꞌa rei sacerdote-rã omoĩ mbyre eteve voi ojejavy ꞌrã heta vaꞌe kuery opaga aguã rami avi omoingo vy. Haꞌe rami vy ojejavyague re Senhor pe omeꞌẽ ꞌrã peteĩ vaka raꞌy ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe. <n>Jejavya regua omeꞌẽmby ma haꞌe kuery omeꞌẽ ojejavyague ombogue uka aguã. Haꞌe nunga omeꞌẽ reve ojejavyague omombeꞌupa Nhanderuete oikyꞌaꞌo ju aguã. 


text:
Senhor renonde py vaka raꞌy ogueru ꞌrã oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py. Vaka raꞌy akã áry opo omoĩ vy ojuka ꞌrã Senhor renonde.


text:
Huguykue py okuã omoakỹ vy sete-kue ꞌrã omboayvi Senhor renonde py, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ajukue okẽ regua oĩ vaꞌe rexei.


text:
Sacerdote huguy omoĩ avi ꞌrã altar heakuã porã vaꞌe oapyaty vaꞌe rakua ikuai vaꞌe apy re, Senhor renonde py. Haꞌe vaꞌe altar ma oguy nhemboaty oĩaty py oĩ. Haꞌe gui huguy rembyrekue ma altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe guýry onhoẽ ꞌrã, nhemboaty oĩaty rokẽ py oĩ vaꞌe py.


text:
Jejavya ojaoꞌi ukaa aguã regua vaka raꞌy omeꞌẽmby gui omboipa ꞌrã ikyrakue oĩ vaꞌe haꞌe javi: ikyra hyekue áry, hyekue re oĩ vaꞌekue haꞌe javi,


text:
ipykyraxĩ mokoĩve, mokoĩve re ikyra oĩ vaꞌekue, ikupe regua, haꞌe ipyꞌakue regua oĩ vaꞌekue ipykyraxĩ reve omboipa avi ꞌrã,


text:
peteĩ rami ikuaia regua vaka raꞌy omeꞌẽmby gui omboia rami avi. Haꞌe vy sacerdote oapypa ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe áry.


text:
vaka raꞌy retekue haꞌe javi ma ogueraa ꞌrã teta ikuaia gui mombyryꞌi peteĩ henda ikyꞌa eꞌỹa py. Tanhimbukue omomboaty py ꞌrã oapypa tata py, xakã áry. 


text:
<n><i> </i></n> — Xapyꞌa rei Israel kuery haꞌe javi potae vy eꞌỹ ojejavy teĩ haꞌe nungakue avave rei ndoikuaai ranhe, xapyꞌa rei ojapo eꞌỹ vaꞌerã vaꞌekue py ojejavy okuapy ꞌrã Senhor ojapo uka vaꞌekue rovai.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery ojejavyague oikuaa ri ramo pavẽ ogueru ꞌrã vaka raꞌy ojejavyague re omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vy oexa uka ꞌrã okuapy oguy nhemboaty oĩaty roka py.


text:
Vaka raꞌy akã áry haꞌe kuery mongetaaty kuery omoĩ ꞌrã opo Senhor renonde. Haꞌe rire vaka raꞌy ojukaa ꞌrã Senhor renonde.


text:
Haꞌe vy huguykue py okuã omoakỹ vy sete-kue ꞌrã omboayvi Senhor renonde py, cortina okẽ regua rexei.


text:
Huguykue omoĩ avi ꞌrã altar oĩ vaꞌe rakua apy re, Senhor renonde oguy nhemboaty oĩaty py. Haꞌe rã huguy rembyrekue haꞌe javi ma onhoẽ ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe nhemboaty oĩaty rokẽ py oĩ vaꞌe guýry.


text:
Haꞌe vaꞌe vaka raꞌy re ojapo ꞌrã jejavya regua vaka raꞌy omeꞌẽmby re ojapoa rami avi. Haꞌe rami ae ꞌrã ojapo, haꞌe kuery ojejavyague sacerdote ojaoꞌi uka vy. Haꞌe rami rã haꞌe kuery operdoaa ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe rire vaka raꞌy retekue oipeꞌaa ꞌrã heravy teta ikuaia gui mombyryꞌi. Haꞌe vy oapypa ꞌrã jypy vaka raꞌy oapyague rami avi. Haꞌe vaꞌe ma heta vaꞌe kuery ojejavyague regua omeꞌẽmby. 


text:
<n> Yvatekueve potae vy eꞌỹ ojejavy vy mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> — Haꞌe gui huvixa kuery vaꞌe regua potae vy eꞌỹ ojejavy ꞌrã Senhor ojapo uka vaꞌekue regua eꞌỹ ojapoa py. Haꞌe vy haꞌe nunga py opaga aguã rami ꞌrã oiko,


text:
Kavara akã áry opo omoĩ vy Senhor renonde ojuka ꞌrã oapy pyrã ojukaaty py. Haꞌe nunga ma jejavya regua omeꞌẽmby.


text:
Haꞌe gui jejavya regua omeꞌẽ mbyre ruguy py sacerdote okuã re omoakỹ vy ombovy ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe rakua ikuai vaꞌe apy re. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma onhoẽmba ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe yvýry rupi.


text:
Omeꞌẽ mbyre kyrakue ma oapypa ꞌrã altar áry, peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby kyrakue oapya rami avi. Haꞌe rami py sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã huvixa ojejavyague. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã. 


text:
<n> Mavaꞌe rã rei potae vy eꞌỹ ojejavy vy mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> — Haꞌe gui xapyꞌa rei mavaꞌe rã rei pendeyvy re oiko vaꞌe regua ojejavy ꞌrã potae vy eꞌỹ, Senhor ojapo uka eꞌỹ vaꞌekue ojapoa py. Haꞌe rami vy opaga aguã rami vaꞌe ꞌrã oiko.


text:
Haꞌe gui ojejavyague ixupe oikuaa ukaa ramo ogueru ꞌrã kavara ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe omeꞌẽ vaꞌerã, ojejavyague regua.


text:
Omeꞌẽmby ruguy py sacerdote okuã omoakỹ vy ombovy ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe rakua apy re. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma onhoẽmba ꞌrã altar yvýry rupi.


text:
Ikyrakue ma omboipa ꞌrã peteĩ rami ikuaia regua re omeꞌẽmby rami avi. Sacerdote oapy ꞌrã altar áry, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. <n>Mboapy regua omeꞌẽmby pe anho “Heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã” ꞌea vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma oapy vy omeꞌẽmby (capítulo 1), mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽmby (capítulo 2), haꞌe peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby (capítulo 3). Haꞌe vaꞌe mboapy regua omeꞌẽmby ma omeꞌẽxeaꞌi py ꞌrã omeꞌẽ, Nhanderuete omboetea rupi. Haꞌe rã amboae regua omeꞌẽmby pe ma “Heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã” ndeꞌi, mbaꞌeta ojejavyague re omeꞌẽ, Nhanderuete ombogue aguã. Haꞌe vaꞌe ma jejavya regua omeꞌẽmby (4.1–5.7). Haꞌe rami avi jejavya regua omeꞌẽmby gui voi ikyrakue oapy rã haꞌe nunga pe “Heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã” heꞌi avi ꞌrã, mbaꞌeta peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby rami oapy . Haꞌe rami sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavyague, haꞌe ramo operdoaa ꞌrã. 


text:
— Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei vexaꞌi ri ojejavyague regua omeꞌẽ vy ma kunha ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe ꞌrã ogueru.


text:
Haꞌe rami vy ojejavyague regua omeꞌẽmby akã áry opo omoĩ vy ojuka ꞌrã ojejavyague re, mbaꞌemo omeꞌẽmby oapyaty py ae.


text:
Ojejavyague regua omeꞌẽmby ruguykue py sacerdote okuã omoakỹ vy ombovy ꞌrã altar mbaꞌemo oapyaty vaꞌe rakua apy re. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma onhoẽmba ꞌrã altar yvýry rupi.


text:
Haꞌe rã ikyrakue ma omboipa ꞌrã, peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby re ojapoa rami avi. Haꞌe vy sacerdote oapy ꞌrã altar áry, Senhor pe mbaꞌemo oapy vaꞌe áry. Haꞌe rami sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavyague. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã. 


text:
<n> Amongue vaꞌe rei oikuaa eꞌỹ re ojejavy vy mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> — Xapyꞌa rei amongue ojejavy ꞌrã po rami: Mbaꞌemo oiko rã oexa eꞌỹ vy oendu teĩ huvixa omboayvua py voi nomombeꞌuxei ꞌrã. Mbaꞌemo oikuaa vaꞌeri nomombeꞌui vy hexe ae ꞌrã oĩ ojejavyague re opaga aguã.


text:
Xapyꞌa rei amongue ojopy ꞌrã mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe re, vixo haꞌeveꞌỹ vaꞌe reꞌõgue re mbaꞌe, mymba haꞌeveꞌỹ vaꞌe reꞌõgue, eꞌỹ vy yvy rupi onhembotyryry vaꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe reꞌõgue re. Haꞌe nunga avave rei ndoexaai teĩ haꞌe ae ju haꞌeveꞌỹ vaꞌe ojeapo vy haꞌe ae oiko ꞌrã opaga aguã rami.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy xapyꞌa rei ojopy ꞌrã ava guigua haꞌeveꞌỹ vaꞌe re, haꞌe nunga oĩ vaꞌe re rei onhemongyꞌa ꞌrã. Potae vy eꞌỹ opoko teĩ oikuaa nho vy opaga aguã rami ꞌrã oiko.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy amongue ijayvu vy oura rive ꞌrã ojapo vai aguã re, eꞌỹ vy ojapo porã aguã re teĩ, haꞌe rami rei oura rivea rupi ijayvu ꞌrã oikuaa pota vy eꞌỹ, teĩ oikuaa nho vy haꞌe nunga káuxa oiko ꞌrã opaga aguã rami.


text:
haꞌe omeꞌẽ ꞌrã ojejavyague regua. Haꞌe rami vy Senhor pe ogueru ꞌrã mymba kyrĩve vaꞌe, vexaꞌi kunha, eꞌỹ vy kavara kunha, ojejavyague regua omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe ramo sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavyague.


text:
Haꞌe gui vexaꞌi kunha ndojoui ri vy Senhor pe ogueru ꞌrã mokoĩ apykaxu eꞌỹ vy mokoĩ jeruxi, opaga aguã rami oikoague re omeꞌẽ vaꞌerã. Peteĩ ma ojejavyague regua ꞌrã omeꞌẽ, haꞌe rã amboae ma oapy vy omeꞌẽmby.


text:
Sacerdote pe mokoĩve omeꞌẽ rã jejavya regua ranhe ꞌrã ojuka. Haꞌe rami vy opoapẽ py omopẽ ꞌrã ijajuꞌy kãgue, ipire omondo eꞌỹ re.


text:
Haꞌe gui jejavya regua omeꞌẽmby ruguykue gui ma ogueraa vy omboayvipa ꞌrã altar yke rupi. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma altar guýry rupi onhoẽmba ꞌrã. Haꞌe vaꞌe ma jejavya regua omeꞌẽmby.


text:
Haꞌe gui amboae guyra ma oapy ꞌrã ipara oĩa rami vy. Haꞌe rami sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavyague. Haꞌe rã operdoaa ꞌrã.


text:
Xapyꞌa rei mokoĩ apykaxu eꞌỹ vy mokoĩ jeruxi ogueru aguã ndojoui ri vy, ojejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã togueru peteĩ ryru trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe. <n>Apy “peteĩ ryru” heꞌia ma mokoĩ litro vaꞌe re ijayvu vy, haꞌe rã trigo ri rã peteĩ quilo vaꞌe . Haꞌe vaꞌe áry tomoĩ eme guive azeite, neĩ heakuã porã vaꞌe, jejavya regua omeꞌẽmby ramo.


text:
Sacerdote pe haꞌe vaꞌe omeꞌẽ ramo ojara ꞌrã peteĩ po renyẽ haꞌe javi rekovia. Haꞌe vaꞌekue ma Senhor pe oapy ꞌrã altar áry, oapy vy omeꞌẽmby oĩ vaꞌe áry ju. Haꞌe vaꞌe ma jejavya regua.


text:
Haꞌe rami sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã mbaꞌemo py rei tema ojejavyague. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã. Haꞌe rã ndoapyi vaꞌekue ma sacerdote kuery pegua, mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyre re ojapoa rami. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei amongue ojapo ꞌrã ojapo eꞌỹ vaꞌerã vaꞌekue, haꞌe potae vy eꞌỹ ojejavy ꞌrã mbaꞌemo Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩ vaꞌe py. Haꞌe rami vy guymba kuery ikuai vaꞌe gui ogueraa ꞌrã Senhor pe peteĩ vexaꞌi ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe repy re reikuaa ꞌrã hatãꞌi vaꞌe prata guigua mbovy paa, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiporua vaꞌe rami, mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby.


text:
Haꞌe rami py oguerupa ju ꞌrã Senhor pe ndoguerupai vaꞌekue. Hiꞌáry omoĩ retave ju ꞌrã, peteĩ nhiruĩ ikuai nhavõ áry peteĩ-teĩ ju ꞌrã omeꞌẽve. Sacerdote pe ae ꞌrã omeꞌẽ. Haꞌe ramo sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavyague, mbaꞌemo omboekovia aguã regua vexaꞌi omeꞌẽ vaꞌekue py ae. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã. 


text:
<n> Potae vy eꞌỹ ojejavyague re mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> — Xapyꞌa rei amongue ojejavy ꞌrã Senhor ojapo uka vaꞌekue rupi eꞌỹ. Potae vy eꞌỹ ojapo teĩ oiko ꞌrã opaga aguã rami, haꞌe vy hexe ae ꞌrã oĩ ojejavyague re opaga aguã.


text:
Haꞌe rami vy guymba kuery gui ogueraa ꞌrã sacerdote pe peteĩ vexaꞌi ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe. Hepy reikuaa rami omeꞌẽ ꞌrã ojejavyague omboekovia aguã. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe py sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã potae vy eꞌỹ ojejavyague. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã.


text:
<n> Amongue oikuaa teĩ ojejavy nho vy mbaꞌemo omeꞌẽ aguã regua</n> Senhor ijayvuve Moisés pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Xapyꞌa rei amongue ojejavy ꞌrã, ojapo vai ꞌrã Senhor rovai. Xapyꞌa rei oirũ pe nomeꞌẽ jevyxei ꞌrã mbaꞌemo oĩa py omoĩ porã uka vaꞌekue, eꞌỹ vy mbaꞌemo repyrã omeꞌẽ vaꞌekue, mbaꞌemo re imondaague mbaꞌe, oirũ okoreague,


text:
omokanhy mbyre ojou teĩ haꞌe nunga pe “Ndajoui” heꞌi ꞌrã oura rive vy, eꞌỹ vy amboae ramigua py avakue ojejavy jepiaty rami.


text:
Haꞌe rami ojejavyague oikuaa pavẽ ramo omeꞌẽ jevy nho ꞌrã imondaague rekovia, eꞌỹ vy okoreague rekovia, hexeve omoĩ porã vaꞌekue, mbaꞌemo omokanhy mbyre ojou vaꞌekue,


text:
eꞌỹ vy haꞌe nunga haꞌe javi re oura riveague. Omboekoviapa ju ꞌrã haꞌekueꞌi rami. Haꞌe vaꞌe áry omoĩveꞌi ju ꞌrã, peteĩ nhiruĩ ikuai nhavõ áry peteĩ-teĩ ju ꞌrã omeꞌẽve. Ija kuery pe ae ꞌrã omeꞌẽ, ojejavyague re omboekovia aguã regua omeꞌẽa árave.


text:
Omboekovia aguã regua omeꞌẽ vaꞌerã ma Senhor pe ogueru ꞌrã guymba kuery gui vexaꞌi ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe, mbovy repy reikuaa rami omboekovia aguã regua omeꞌẽ vaꞌerã. Sacerdote pe ae ꞌrã ogueru.


text:
Haꞌe ramo ojejavyague sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã Senhor renonde. Haꞌe ramo operdoaa ꞌrã ojejavya py opaga aguã rami oikoague. 


text:
— Ejapo uka na Arão haꞌe taꞌy kuery pe. Haꞌe vy aipoꞌre: Po rami ꞌrã mbaꞌemo pemeꞌẽ peapy vy. Oapy vy omeꞌẽ mbyre ma altar áry ꞌrã opyta pytũ mbukukue koꞌẽ peve, tata altar áry hendy riae reve.


text:
Haꞌe gui ma sacerdote onhemonde ꞌrã ao puku ajukue iporãve vaꞌe guigua py, haꞌe kaxõ ajukue iporãve vaꞌe guigua py opire reia áry. Haꞌe rami vy altar áry tata omeꞌẽ mbyre oapypa ma rire tanhimbu oguerova ꞌrã haꞌe gui, altar yvýry ju ranhe ꞌrã omoĩ.


text:
Haꞌe gui oao omboekoviapa vy amboae ju ꞌrã omoĩ. Haꞌe vy tanhimbu ogueraa ꞌrã teta ikuaia gui mombyryꞌi, peteĩ henda ikyꞌa eꞌỹa py.


text:
Altar áry tata hendy riae ꞌrã oiny. Pembogue eme. Koꞌẽ nhavõ hiꞌáry sacerdote omoĩve ꞌrã xakã, haꞌe gui haꞌe vaꞌe áry ju ꞌrã omoĩ oapy vy omeꞌẽmby, haꞌe gui haꞌe vaꞌe áry ju ꞌrã oapy mbaꞌemo kyrakue peteĩ rami ikuaia regua, omeꞌẽ mbyre guigua.


text:
<n> Mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽmby regua lei oĩa</n> — Po rami ꞌrã pemeꞌẽ mbaꞌemo aju guigua. Senhor renonde altar oĩ vaꞌe py ꞌrã Arão raꞌy kuery omeꞌẽ.


text:
Haꞌe kuery regua peteĩ ma mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽmby gui ojopy ꞌrã peteĩ po renyẽ trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe azeite reve. Ojopy avi ꞌrã heakuã porã vaꞌe omeꞌẽmby revegua haꞌe javi. Haꞌe vaꞌe ma altar áry omoendy ꞌrã omeꞌẽmby haꞌe javi rekovia, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã.


text:
Haꞌe rã hembyrekue ma Arão haꞌe taꞌy kuery hoꞌu ꞌrã. Imbovua reveꞌỹ ꞌrã hoꞌu henda ikyꞌa eꞌỹa py. Oguy nhemboaty oĩaty roka rupi ꞌrã hoꞌu okuapy.


text:
Haꞌe rami avi ndoexyi ꞌrã imbovua reve. Haꞌe kuery peguarã ae xee aeja xevygua oapy vy omeꞌẽmby regua. Haꞌe nunga ma ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe, jejavya regua haꞌe mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby rami avi.


text:
Arão raꞌy kuery vaꞌe regua haꞌe javi ꞌrã hoꞌu haꞌe vaꞌe gui. Haꞌe rami aguã pendekorã aeja vaꞌekue rakaꞌe rã peve, pendekuaia pukukue reguarã, Senhor pe oapy vy omeꞌẽmby regua. Haꞌe vaꞌe re ovy vaꞌe rei tema ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe avi ꞌrã opyta. 


text:
— Povaꞌe nunga ma Arão haꞌe taꞌy kuery omeꞌẽ ꞌrã Senhor pe sacerdote-rã omoĩa ára py. Peteĩ ryru trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe omeꞌẽ riae jepi ꞌrã mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyrã. Mbyte peve ma ajeꞌivekue ꞌrã omeꞌẽ, haꞌe rã hembyrekue ma kaꞌarukue ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe ma ombojy ꞌrã oexyaty py azeite reve, omona porã ꞌrã guive ogueru aguã. Pẽgue-pẽgueꞌi mbixy ma ogueru ꞌrã mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ aguã, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã.


text:
Haꞌe gui Arão raꞌy kuery vaꞌe regua hekovia sacerdote-rã omoĩ mbyre ma haꞌekue rami ae ꞌrã ojapo. Rakaꞌe rã peve guarã ojapo uka pyre rami vy oapy ꞌrã Senhor peguarã ae.


text:
— Aipoꞌre Arão haꞌe taꞌy kuery pe: Po rami ꞌrã pemeꞌẽ jejavya regua. Mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽmby ojukaaty py ae ꞌrã pejuka jejavya regua, Senhor renonde. Haꞌe vaꞌe ma ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe.


text:
Jejavya regua mboaxaare sacerdote ae ꞌrã hoꞌu. Henda ikyꞌa eꞌỹa py ꞌrã hoꞌu, oguy nhemboaty oĩaty roka py.


text:
Omeꞌẽ mbyre roꞌokue re ovy vaꞌe haꞌe javi tema ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe avi ꞌrã opyta. Haꞌe gui oao re ri huguy omboayvi xapyꞌa vy ma omboayviague ojoi ꞌrã henda ikyꞌa eꞌỹa py.


text:
Yapo guigua py ri ombojy rire ma ombovo ꞌrã hyrukue. Haꞌe rã overa vaꞌe guigua py ri ombojy rire ma oipyeipa porã, haꞌe ojoi ꞌrã yy py.


text:
Haꞌe rã jejavya regua omeꞌẽ mbyre roꞌokue ma ndapeꞌui ꞌrã teĩve, oguy nhemboaty oĩaty py huguykue peru rire, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py jejavya ojaoꞌi ukaa aguã. Haꞌe nunga ma tata py ꞌrã peapypa. 


text:
<n> Mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby regua lei oĩa</n> — Po rami ꞌrã pemeꞌẽ mbaꞌemo omboekovia aguã regua. Haꞌe vaꞌe ma ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe.


text:
Mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby ma oapy vy omeꞌẽmby ojukaaty py ae avi ꞌrã pejuka. Haꞌe gui huguykue ma omboayvia ꞌrã altar áry haꞌe javi rupi.


text:
haꞌe gui ipykyraxĩgue mokoĩve, hexe ikyra oĩ vaꞌekue ikupe reguare, haꞌe ipyꞌakue regua ipykyraxĩgue reve omboipa ꞌrã.


text:
Altar áry ꞌrã sacerdote oapy, Senhor pe oapy vy omeꞌẽ mbyrã. Haꞌe vaꞌe ma mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby.


text:
Jejavya regua pemeꞌẽa rami ae avi ꞌrã pemeꞌẽ mbaꞌemo omboekovia aguã regua. Mokoĩve regua lei ma peteĩꞌi. Haꞌe vaꞌe py sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã jejavya, rire ixupegua ae ꞌrã opyta ndoapyi vaꞌekue.


text:
Omboxyryryaty py, eꞌỹ vy oexyaty áry ombojy pyre ma sacerdote peguarã meme ꞌrã opyta, tatakua py mbaꞌemo aju guigua oexy pyre rami avi.


text:
Mbaꞌeta mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyre, azeite reve omoapomo mybre eꞌỹ vy ipiru vaꞌe teĩ ma Arão raꞌy kuery pegua meme. 


text:
<n> Peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby regua lei oĩa</n> — Po rami ꞌrã pemeꞌẽ peteĩ rami ikuaia regua. Amongue vaꞌe rei haꞌeve Senhor pe omeꞌẽ aguã.


text:
Senhor oguerovyꞌaa rupi ri omeꞌẽ vy oguerovyꞌaa rupi omeꞌẽ vaꞌe reve ogueru avi ꞌrã mbojape imbovua revegua eꞌỹ azeite py omoapomo mbyre, haꞌe mbojape ipererĩꞌi vaꞌe imbovua revegua eꞌỹ azeite py oikyty pyre, haꞌe mbojape trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe guigua azeite reve omoapomo porã mbyre.


text:
Haꞌe vaꞌe mbojape reve ogueru avi ꞌrã mbojape imbovua revegua omeꞌẽ vaꞌerã, peteĩ rami ikuaia regua reve oguerovyꞌaa rupi omeꞌẽ mbyrã.


text:
Mbaꞌemo omeꞌẽmby haꞌe javi regua gui ogueru avi ꞌrã peteĩ mbojape Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe ma peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby ruguykue sacerdote omboayvi rire ixupe guarã ae ꞌrã opyta.


text:
Peteĩ rami ikuaia reguare omeꞌẽa árave ꞌrã hoꞌupa oguerovyꞌaa rupi omeꞌẽmby roꞌokue. Mbaꞌeve ndoejai ꞌrã koꞌẽ rã guarã. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei amongue onhemboayvua rupi ri mbaꞌemo omeꞌẽ, eꞌỹ vy haꞌe aeꞌi onhenhandua rami omeꞌẽ teĩ omeꞌẽa árave ae ꞌrã hoꞌua. Xapyꞌa rei mbaꞌemo hembyre ramo koꞌẽgue haꞌeve teri hoꞌua aguã.


text:
Mbaꞌeta xoꞌo peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ mbyre ma mboapy ára peve ri hoꞌua ramo heruare ndojou porãai ꞌrã, omeꞌẽ vaꞌekue voi ndovarei ꞌrã. Haꞌe nunga ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe. Hiꞌuare re ae ꞌrã oĩmba ojejavyague re opaga aguã. 


text:
— Haꞌe gui mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe re xoꞌo ovy ramo ma ndoꞌuai ꞌrã. Tata py ꞌrã oapypaa. Haꞌe rã xoꞌo omeꞌẽ mbyre regua ma amongue ojekyꞌaꞌo ukapa vaꞌekue rei ꞌrã haꞌeve hoꞌu aguã.


text:
Haꞌe rami avi amongue ojekyꞌaꞌo uka vaꞌekueꞌỹ ri, peteĩ rami ikuaia regua Senhor pe omeꞌẽ mbyre xoꞌo hoꞌu ramo, oipeꞌaa ꞌrã heta vaꞌe kuery mbyte gui.


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei amongue opoko ꞌrã mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe re, avakue guigua haꞌeveꞌỹ vaꞌe, eꞌỹ vy mymba haꞌeveꞌỹ vaꞌe, eꞌỹ vy onhembotyryry vaꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe guigua re. Haꞌe gui haꞌe vaꞌe peteĩ rami ikuaia regua Senhor pe omeꞌẽ mbyre xoꞌo gui hoꞌu ramo oipeꞌaa ꞌrã heta vaꞌe kuery mbyte gui. 


text:
— Ndeayvu ꞌrã Israel kuery pe. Haꞌe vy aipoꞌre: Peꞌu eme vaka kyra, neĩ vexaꞌi haꞌe kavara kyra voi.


text:
Haꞌe gui mymba omano rive vaꞌekue, haꞌe inharõ vaꞌe rembia kyrakue haꞌeve ꞌrã amboae rami peiporu aguã, haꞌe rã peꞌu aguã ma ndaꞌevei.


text:
Mbaꞌeta Senhor pe oapy vy ogueru pyre kyrakue hoꞌu vaꞌe rei ma oipeꞌaa ꞌrã heta vaꞌe kuery mbyte gui.


text:
— Ndeayvu ke Israel kuery pe. Haꞌe vy aipoꞌre: Peteĩ rami ikuaia regua amongue omeꞌẽ vy ogueru ꞌrã Senhor pe. Haꞌe gui peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby gui


text:
opo py ae ꞌrã oipeꞌa heruvy Senhor pe oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã. Ipexo kyrakue ma ogueru ꞌrã ipexokue reve. Haꞌe vaꞌe Senhor renonde oupi vy ombovava reve ꞌrã omeꞌẽ.


text:
Hiꞌugue oiporu kuaa regua voi omeꞌẽ ꞌrã sacerdote pe, peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ vaꞌe gui oipeꞌa vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta Arão raꞌy kuery vaꞌe regua peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽmby ruguykue mboayviare haꞌe ikyrakue rapyare, haꞌe vaꞌe ae ꞌrã ogueraa hiꞌugue oiporu kuaa regua ojeupe guarã.


text:
Mbaꞌeta xejeupe guarã ae aipeꞌa uka peteĩ rami ikuaia regua mymba pexokue haꞌe hiꞌugue Israel kuery omeꞌẽ vaꞌekue gui, haꞌe sacerdote Arão haꞌe taꞌy kuery pe ju amboaxa. Rakaꞌe rã peve guarã haꞌeve ꞌrã Israel kuery gui ojopy aguã.


text:
Haꞌe nunga ae ma opyta Arão haꞌe taꞌy kuery peguarã, mbaꞌemo Senhor pe oapy vy omeꞌẽ mbyre regua, Senhor pegua sacerdote-rã omoĩa ára guive haꞌe kuery peguarã aeja.


text:
Haꞌe kuery omoĩa ára py haꞌe nunga ae xee Senhor xeayvu Israel kuery omeꞌẽ aguã haꞌe kuery pe, hamymino kuery rekorã avi aeja rakaꞌe rã peve guarã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ae ꞌrã pemeꞌẽ mbaꞌemo oapy vy omeꞌẽmby, mbaꞌemo aju guigua, jejavya regua, mbaꞌemo omboekovia aguã regua, ojekyꞌaꞌo aguã regua haꞌe peteĩ rami ikuaia regua.


text:
Moisés pe Senhor ae ojapo uka vaꞌekue Sinai yvyty re. Ojapo ukaa ára guive Israel kuery mbaꞌemo ogueru aguã Senhor pe Sinai regua tekoa eꞌỹa py. 


text:
— Eraa Arão haꞌe taꞌy kuery ijao puku reve, haꞌe azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua avi, haꞌe gui peteĩ vaka raꞌy jejavya re remeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe mokoĩ vexaꞌi, haꞌe gui ajaka mbojape imbovua revegua eꞌỹ vaꞌe oĩa.


text:
Haꞌe ramo Moisés ojapo Senhor ojapo ukaague rami. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery ma oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py onhemboatypa okuapy.


text:
Omonhemonde Arão kamixa puku py, haꞌe kuꞌakuaa ju omoĩ. Omoĩ ao puku sacerdote pegua. Hexe omoĩ avi hiꞌárygua, haꞌe manto sacerdote pegua ae omoĩ vy okuꞌakua avi manto regua py ae, ita oĩmbaa vaꞌe py. Haꞌe vy omoatyrõmba porãꞌi hexe.


text:
Haꞌe gui ma omoĩ avi pexo regua, haꞌe pexo regua re ma Urim haꞌe Tumim ju omoĩ. <n>Urim haꞌe Tumim ma sacerdote kuery mbaꞌekuaa-a oguereko vaꞌekue . 


text:
Inhakã re oimama imoiny ingorarã, haꞌe ingora re henonde katy omoĩ avi ouro guigua ipererĩꞌi vaꞌe hakã regua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy. 


text:
Haꞌe rami rã azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua Moisés ogueru vy omoĩ ombojeroviaaty re, haꞌe mbaꞌemo ikuai vaꞌe haꞌe javi re, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa vy.


text:
Altar áry rupi ma sete-kue azeite omboayvi. Omboayvi altar re hembiporu ikuai vaꞌe rupi, hyꞌa guaxu haꞌe henda rupi guive, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa vy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire Arão akã áry ju azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua onhoẽ, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa vy.


text:
Haꞌe gui Moisés omonhemboja avi Arão raꞌy kuery. Haꞌe vy kamixa puku py omonhemonde vy haꞌe kuery oikuꞌakua avi kuꞌakuaa py. Akã reguarã oimama avi imoiny, Senhor ijayvuague rami vy. 


text:
Vaka raꞌy ogueru ruka avi jejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã. Vaka raꞌy akã áry Arão haꞌe taꞌy kuery opo omoĩ jejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Haꞌe rã Moisés ojuka vy ojopy huguykue, haꞌe vy okuã py oikyty altar rakua ikuai vaꞌe re. Haꞌe rami vy oikyꞌaꞌo altar. Huguy rembyrekue ma altar yvýry onhoẽmba. Haꞌe rami vy omboaxa ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã, hiꞌáry ojejavyague ojaoꞌi uka aguã.


text:
Haꞌe gui ma hyekue áry haꞌe ipyꞌakue re ikyra oĩ vaꞌekue ogueru ipykyraxĩgue mokoĩve ikyrakue reve. Haꞌe vy Moisés oapypa altar áry.


text:
Haꞌe rã vaka raꞌy regua altar áry ndoapyi vaꞌekue ma haꞌe kuery rekoa gui mombyryꞌi oapy, ipirekue, xoꞌo haꞌe hepoxi haꞌe javi reve, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire vexaꞌi oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã ju ogueru ruka. Vexaꞌi akã áry ma Arão haꞌe taꞌy kuery opo omoĩ.


text:
Hyekue, hetymague ma ojoipa ranhe yy py. Haꞌe gui vexaꞌi haꞌe javi Moisés oapy altar áry, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã. Ixupegua oapy vy omeꞌẽmby opyta, Moisés pe Senhor ojapo ukaague rami vy. 


text:
Haꞌe gui amboae vexaꞌi ju ogueru ruka sacerdote-rã mboaxaarã. Vexaꞌi akã áry Arão haꞌe taꞌy kuery omoĩ opo.


text:
Moisés ojuka vy huguykue gui ojara vy ombovy Arão nambi, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re meme.


text:
Haꞌe gui Arão raꞌy kuery avi omovaẽ. Huguy gui ae ombovy haꞌe kuery nambi, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re. Haꞌe rã huguy rembyrekue ma altar áry haꞌe javi rupi Moisés omboayvi.


text:
Ogueru ikyrakue, huguaikue, ikyra hyekue áry haꞌe ipyꞌakue re oĩ vaꞌekue, ipykyraxĩgue mokoĩve ikyrakue reve, haꞌe gui hiꞌugue oiporu kuaa regua.


text:
Haꞌe gui ajaka mbojape imbovua revegua eꞌỹ vaꞌe oĩa Senhor renonde oĩ vaꞌe gui ma ojopy peteĩ mbojape imbovua revegua eꞌỹ, peteĩ mbojape azeite revegua, haꞌe gui peteĩ mbojape ipererĩꞌi vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ ikyrakue haꞌe hiꞌugue oiporu kuaa regua áry.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi omoĩ Arão haꞌe taꞌy kuery po py. Haꞌe vy oupi reve ombovava Senhor renonde, omeꞌẽ mbyrã.


text:
Haꞌe vaꞌe rire haꞌe kuery po gui Moisés oipeꞌa ju vy oapy altar áry, mbaꞌemo oapy inony vaꞌe áry. Haꞌe nunga ma haꞌe kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa vy omeꞌẽ, heakuã porã rã Senhor ojou porã aguã, Senhor pe ae oapy vy omeꞌẽ.


text:
Ipexokue ma Moisés ojopy vy oupi reve ombovava Senhor renonde, omeꞌẽ mbyrã. Haꞌe vaꞌe vexaꞌi nhomboaxaa aguã regua omeꞌẽmby pexokue ma Moisés pegua ae, Senhor ijayvuague rami vy. 


text:
Haꞌe gui Moisés ojopy avi azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua, haꞌe altar áry huguykue oĩ vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe omboayvi Arão haꞌe ijao re, haꞌe gui taꞌy kuery haꞌe ijao re guive. Haꞌe rami vy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa Arão haꞌe taꞌy kuery, ijao reve.


text:
Haꞌe gui ma Arão haꞌe taꞌy kuery pe Moisés aipoeꞌi: — Pembojy ke xoꞌo oguy nhemboaty oĩaty rokẽ rexei. Haꞌe pyve ꞌrã peꞌu ajaka nhomboaxaa aguã regua py mbojape oĩ vaꞌe reve, xee ajapo ukaague rami vy, “Arão haꞌe taꞌy kuery hoꞌu ꞌrã”, haꞌe rire.


text:
Sete ára peve pejepeꞌa eme oguy nhemboaty oĩaty rokẽ gui, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã penemboaxa aguã ára ojeupitypa eꞌỹa ja. Mbaꞌeta sete ára peve ꞌrã Senhor ojeupe guarã penemboaxa.


text:
Haꞌe nunga rupi sete ára peve ꞌrã pepyta oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py ara py haꞌe pyávy. Pejapopa ꞌrã Senhor ojapo uka vaꞌekue, pemano eꞌỹ aguã, haꞌe rami xevy ojapo uka rire — heꞌi. 


text:
<n> Arão ojeupegua haꞌe heta vaꞌe kuery regua omeꞌẽague</n> Oito araa py ma Moisés oenoĩ Arão taꞌy kuery reve, haꞌe Israel mongetaaty kuery guive.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi Arão pe: — Eraa peteĩ vaka raꞌy rejejavya regua remeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe peteĩ vexaꞌi reapy vy remeꞌẽ vaꞌerã. Mokoĩve ma ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe ꞌrã. Haꞌe vy eru Senhor renonde.


text:
Haꞌe gui aipoꞌre ꞌrã Israel kuery pe: “Peru peteĩ kavara pejejavyague re pemeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe gui peteĩ vaka raꞌy haꞌe peteĩ vexaꞌi raꞌy, mokoĩve peteĩ maꞌetỹ vaꞌe haꞌe ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe meme, peapy vy pemeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Peru avi peteĩ vaka haꞌe peteĩ vexaꞌi peteĩ rami ikuaia regua pemeꞌẽ vaꞌerã, Senhor renonde pejuka aguã, haꞌe gui mbaꞌemo aju guigua azeite reve omona mbyre pemeꞌẽ vaꞌerã, mbaꞌeta kovaꞌe ára Senhor ojexa uka ꞌrã pẽvy”, ꞌre ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Moisés ijayvuague rami vy haꞌe kuery oguerupa okuapy oguy nhemboaty oĩaty rexei. Haꞌe vy heta vaꞌe kuery haꞌe javi oupa vy ojexa uka okuapy Senhor renonde. 


text:
Moisés aipoeꞌi: — Kovaꞌe Senhor ojapo uka vaꞌekue ma pejapo ꞌrã. Haꞌe ramo Senhor rexakãa ojexa uka ꞌrã pẽvy. 


text:
Arão pe ju Moisés aipoeꞌi: — Enhemboja ke altar oĩa py, haꞌe emeꞌẽ rejejavyague re reapy vy remeꞌẽ aguã vaꞌe. Haꞌe vy ejaoꞌi uka ndee ae rejejavyague, haꞌe gui heta vaꞌe kuery pe avi. Haꞌe vaꞌe rire emeꞌẽ heta vaꞌe omeꞌẽ uka vaꞌekue haꞌe kuery ojejavyague rejaoꞌi uka aguã, Senhor ijayvuague rami vy — heꞌi. 


text:
Arão pe taꞌy kuery huguykue ogueru ramo huguykue re okuã ombovy vy oikyty altar rakua ikuai vaꞌe re. Huguy rembyrekue ma onhoẽmba altar yvýry.


text:
Haꞌe gui ojejavyague regua omeꞌẽmby kyrakue, ipykyraxĩgue haꞌe ipyꞌakue regua oĩ vaꞌekue haꞌe javi ma oapypa altar áry, Senhor Moisés pe ojapo ukaague rami vy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire mymba oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã ju ojuka. Arão pe taꞌy kuery huguykue ogueru rã haꞌe omboayvi altar yvýry haꞌe javi rupi.


text:
Ixupe ogueru avi mymba oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã omboaꞌypa vaꞌekue, inhakãgue reve. Haꞌe rã oapypa altar áry.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ogueru ruka heta vaꞌe kuery omeꞌẽ uka vaꞌekue. Kavara heta vaꞌe ojejavyague regua omeꞌẽmby ranhe ojopy vy ojuka, haꞌe oguereko katu ojejavyague regua omeꞌẽ aguã, jypy ojapoague rami vy.


text:
Haꞌe gui ogueru ruka avi mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe regua peteĩ po renyẽ ojopy vy oapy altar áry, ajeꞌive reve mbaꞌemo oapy vaꞌekue áryve. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ojuka vaka haꞌe vexaꞌi peteĩ rami ikuaia reguarã heta vaꞌe kuery rekovia. Huguykue Arão raꞌy kuery ixupe omboaxa rã omboayvipa altar yvýry haꞌe javi rupi.


text:
Ojopy avi vaka haꞌe vexaꞌi kyrakue, huguaikue, hyekue regua oĩ vaꞌekue, ipykyraxĩgue haꞌe ipyꞌakue regua oĩ vaꞌekue.


text:
Haꞌe rã ipexo haꞌe hiꞌugue oiporu kuaa regua ma Arão omboaxa Senhor renonde oupi vy ombovava reve, Moisés ojapo ukaague rami vy. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire heta vaꞌe kuery ikuaia katy Arão opo oupi vy ogueroayvu porãmba. Haꞌe gui mae oguejy, ojejavyague regua omeꞌẽmba ma rire, oapy vy omeꞌẽmby haꞌe peteĩ rami ikuai aguã regua guive.


text:
Moisés haꞌe Arão oike jogueravy oguy nhemboaty oĩaty py. Haꞌe gui oẽ ju vy teĩgue ju ogueroayvu porãmba heta vaꞌe kuery. Haꞌe ramo Senhor rexakãmbaa ojekuaa haꞌe kuery pavẽ pe.


text:
Omaꞌẽ rã Senhor-a guigua tata oguejy vy oapypa mymba omeꞌẽmby altar áry oĩ vaꞌe haꞌe javi, ikyrakue guive. Haꞌe nunga haꞌe kuery oexa vy oguerovyꞌa reve omboete okuapy. Guenapyꞌã re oĩmba, ngova yvy re omovaẽ reve. 


text:
Haꞌe gui Arão raꞌy kuery Nadabe haꞌe Abiú ma haꞌe kuery voi ogueraa ombaꞌe hyꞌaꞌi heakuã porã vaꞌe oapyaty, haꞌe vaꞌe re omoĩ tata haꞌe heakuã porã vaꞌe. Haꞌe rami vy haꞌeve eꞌỹa ramigua tata ogueroike Senhor renonde, haꞌe kuery pe ojapo uka vaꞌekueꞌỹ teĩ.


text:
Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Arão pe: — Po rami Senhor ijayvuague ae: “Xere onhemboja vaꞌe pe aexa uka ꞌrã xekyꞌa eꞌỹ vaꞌea, haꞌe heta vaꞌe kuery renonde ojekuaa ꞌrã xepoꞌakaa”, heꞌi. Haꞌe ramo Arão okyrirĩ. 


text:
Haꞌe gui Moisés oenoĩ Arão tuty Uziel raꞌy kuery Misael haꞌe Elzafã. Haꞌe kuery pe aipoeꞌi: — Peju, peipeꞌa penderyvy retekue henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe renonde gui, peraa tekoa gui mombyryꞌia py — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ou vy ikamixa puku py ae onhovã heravy tekoa gui mombyryꞌia py, Moisés aipoeꞌiague rami vy. 


text:
Moisés aipoeꞌi Arão pe, haꞌe taꞌy kuery Eleazar haꞌe Itamar pe voi: — Pejeai eme pendeꞌa re, neĩ pemondoro eme pendeao, pemano eꞌỹ aguã, haꞌe nhande kuery pavẽ áry ou eꞌỹ aguã imbopagaarã ndaꞌevei ete vaꞌe. Haꞌe rã nderegua kuery Israel ro pygua kuery ikuai vaꞌe ma tojaeꞌo pavẽ Senhor-a gui tata hoꞌaague re.


text:
Peẽ eme guive oguy nhemboaty oĩaty rokẽ gui, pemano eꞌỹ aguã, pendere omoĩa rire azeite Senhor pe nhomboaxaa aguã regua — heꞌi. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojapo okuapy Moisés aipoeꞌiague rami. 


text:
<n> Sacerdote kuery mbaꞌemo ojapo aguã, haꞌe kuery pegua re ijayvua</n> Senhor voi ijayvu Arão pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Ndee haꞌe nderaꞌy kuery oguy nhemboaty oĩaty py peike ta jave ndapeyꞌui ꞌrã vinho neĩ iro vaꞌe, peiko vai eꞌỹ aguã. Haꞌe rami aguã ma peẽ kuery rekorã aeja vaꞌe rakaꞌe peve guarã, haꞌe peneramymino kuery ikuai vaꞌerã-ꞌerã pe guive guarã,


text:
peẽ kuery peikuaa aguã mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã omboaxa pyre haꞌe omboaxa pyreꞌỹ reve joo rami eꞌỹa, haꞌeve vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe reve joo rami eꞌỹ guive,


text:
Haꞌe gui Moisés aipoeꞌi Arão haꞌe taꞌy okuaveꞌi vaꞌekue Eleazar haꞌe Itamar pe: — Pejopy mbaꞌemo aju guigua Senhor pe omeꞌẽa teĩ ndoapyi vaꞌekue, haꞌe peꞌu imbovua eꞌỹ re altar yvyꞌiry ae, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ramo.


text:
Peꞌu ꞌrã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, mbaꞌeta pẽvygua haꞌe penderaꞌy kuery pegua ae, mbaꞌemo Senhor pe oapy vy omeꞌẽ mbyre guigua. Haꞌe rami ae xevy ojapo uka vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui ipexokue haꞌe hiꞌugue peupi vy pembovava reve pemboaxa vaꞌekue voi peꞌu ꞌrã peteĩ henda ikyꞌa eꞌỹa py, nderaꞌy kuery haꞌe nderajy kuery reve. Mbaꞌeta haꞌe nunga ma ndevy guarã ae omeꞌẽ mbyre, haꞌe nderaꞌy kuery peguarã, Israel kuery peteĩ rami ikuaia regua omeꞌẽ vaꞌekue guigua.


text:
Hiꞌugue haꞌe ipexokue peupi vy pembovava reve pemboaxa vaꞌekue ma peru ꞌrã mymba peapy vaꞌekue kyrakue reve. Haꞌe nunga haꞌe javi peupi vy pembovava ꞌrã Senhor renonde. Haꞌe rami aguã ma penderekorã aeja vaꞌe rakaꞌe peve guarã, haꞌe peneramymino kuery peguarã, Senhor heꞌiague rami vy — heꞌi. 


text:
Moisés oikuaa pota ete kavara jejavya regua omeꞌẽ mbyre guigua teĩ oapypaa ma raꞌe. Haꞌe vy ijayvu atã Arão raꞌy kuery okuaveꞌi vaꞌe Eleazar haꞌe Itamar pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Mbaꞌe re tu ndapeꞌui ri jejavya regua omeꞌẽ mbyre guigua henda ikyꞌa eꞌỹa py? Mbaꞌeta haꞌe nunga ma ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe. Pendevy Senhor omeꞌẽ heta vaꞌe kuery ojejavyague peraa aguã Senhor renonde pejaoꞌi uka vy.


text:
Neꞌexa, haꞌe vaꞌe mymba omeꞌẽ mbyre ruguykue henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ndogueruai ramo ma xoꞌo peꞌupa ꞌrãgue raꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, xee ajapo ukaague rami vy — heꞌi. 


text:
Arão ombovai Moisés pe: — Maꞌẽ, ange jejavya regua xee haꞌu vaꞌe rire Senhor ojou porã ꞌrãgue ri ndaꞌu? Mbaꞌeta ange xeraꞌy kuery omboaxa heta vaꞌe kuery ojejavyague regua Senhor renonde, oapy vy omeꞌẽ mbyre voi, vaꞌeri haꞌe rami ete xere oiko — heꞌi.


text:
Ipyapẽ mbyte rupi jaꞌo vaꞌe haꞌe oixuꞌu jevy vaꞌe haꞌe javi ma haꞌeve ꞌrã mymba ikuai vaꞌe gui peꞌu aguã.


text:
Haꞌe rã povaꞌe nunga ma ndapeꞌui ꞌrã: oixuꞌu jevy vaꞌe rive, haꞌe eꞌỹ vy ipyapẽ jaꞌo vaꞌeꞌỹ rive. Camelo ma oixuꞌu jevy vaꞌeri ipyapẽ jaꞌo vaꞌeꞌỹ. Haꞌe nunga ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe pendevy.


text:
Haꞌe nunga roꞌokue ma ndapeꞌui ꞌrã, neĩ heꞌõgue re ma voi ndapepokoi ꞌrã, pendevy haꞌeveꞌỹ vaꞌe ramo. 


text:
— Haꞌe gui yy rupi ikuai vaꞌe regua ma povaꞌe peꞌu ꞌrã: yeꞌẽ haꞌe yakã rupi ipepo haꞌe ipekue vaꞌe ma peꞌu ꞌrã.


text:
Haꞌe rã ipepo eꞌỹ vaꞌe, eꞌỹ vy ipekue eꞌỹ vaꞌe ma ndaꞌevei: yeꞌẽ rupi, yakã, yy rupi onhemboaty okuapy, yy rupi temimoingo ikuai vaꞌe tema ndaꞌevei, haꞌeveꞌỹ vaꞌe pendevy.


text:
— Guyra oveve vaꞌe regua haꞌeveꞌỹ vaꞌe ma povaꞌe regua roꞌo ndapeꞌui ꞌrã, ojeguarupy ramo: taguato xiĩ, xapirẽ haꞌe taguato yeꞌẽ rupigua gui;


text:
Haꞌe rã omyĩꞌi haꞌe oveveꞌi vaꞌe, opy irundy re oguata vaꞌe regua yvy áry rupi opo aguã hetyma mbukuve vaꞌe ma peꞌu ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe regua peꞌu vaꞌerã ma povaꞌe: locusta haꞌe hexegua vaꞌe ma guive rã, tuku-karu haꞌe hexegua vaꞌe ma guive rã, kyju haꞌe hexegua vaꞌe ma guive rã, haꞌe tuku hexegua vaꞌe ma guive rã.


text:
Haꞌe gui amboae oveveꞌi vaꞌe haꞌe omyĩꞌi vaꞌe opy irundy re oguata vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌerã meme pendevy. 


text:
— Povaꞌe nunga reꞌõgue ma penemongyꞌaarã ramo amongue vaꞌe rei hexe opoko vaꞌekue ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko kaꞌaru peve.


text:
Mymba ipyapẽ jaꞌo vaꞌeri mbyte rupi eꞌỹ ojaꞌo vaꞌe, haꞌe oixuꞌu jevy vaꞌeꞌỹ ma pendevy haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme. Haꞌe nunga re opoko vaꞌe rei ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe avi ꞌrã oiko.


text:
Mymba ipy irundy vaꞌeri opy mbyte re oguata vaꞌe ma pendevy haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme. Heꞌõgue re opoko vaꞌe ma guive rã haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko kaꞌaru peve.


text:
Heꞌõgue reraare voi ojoi ꞌrã oao, haꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe oiko ꞌrã kaꞌaru peve. Haꞌe nunga haꞌe javi ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe pendevy. 


text:
— Haꞌe gui yvy jave re temimoingo ikuai vaꞌe-vaꞌe regua ma povaꞌe nunga haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã: doninha, anguja, teju haꞌe hexegua vaꞌe ma guive rã,


text:
Haꞌe gui temimoingo ikuai vaꞌe haꞌe javi gui ma haꞌe nunga pendevy haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme ꞌrã. Heꞌõgue re opoko vaꞌekue ma oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Haꞌe mbaꞌemo áry haꞌe nunga reꞌõgue hoꞌa ramo voi haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã, mbaꞌemo ryru yvyra guigua mbaꞌe, ao, ipire, voxa, eꞌỹ vy tembiporu mbaꞌemo jajapoa vaꞌe rei, haꞌe nunga nhamoĩ ꞌrã yy py, kaꞌaru peve ꞌrã opyta haꞌeveꞌỹ vaꞌe. Haꞌe ramo ma haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã opyta.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo ryru nhaeꞌũ guigua py ri haꞌe nunga hoꞌa ramo ma haꞌe py omboyru pyre haꞌe javi haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã opyta. Hyru voi pembovo ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe py tembiꞌu yy reve ojy vaꞌekue ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme ꞌrã opyta. Hykue vaꞌe jayꞌu vaꞌerã omboyru pyre ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme avi ꞌrã.


text:
Haꞌe mbaꞌemo áry rei heꞌõgue hoꞌa ramo opyta ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe: tatakua, eꞌỹ vy tata rupa yapo guigua áry hoꞌa ramo pembovopa ꞌrã, haꞌeveꞌỹ vaꞌe ma opyta ramo, haꞌe nunga rupi haꞌeveꞌỹ vaꞌea peikuaa aguã.


text:
Haꞌe rã yvu, eꞌỹ vy yy omboty pyre py ri hoꞌa ramo ma haꞌeve vaꞌe ꞌrã opyta. Haꞌe rã yy py omano vaꞌekue re opoko vaꞌekue ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã opyta.


text:
Haꞌe rã xapyꞌa rei amongue haꞌyĩgue yy py omoakỹ vaꞌekue áry mbaꞌemo reꞌõgue hoꞌa ramo ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã opyta pendevy. 


text:
— Xapyꞌa rei mymba peꞌu aguã haꞌeve vaꞌe omano ramo heꞌõgue re amongue opoko ri vy opyta ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Heꞌõgue regua hoꞌu vaꞌekue ma ojoi ꞌrã oao, haꞌe kaꞌaru peve ꞌrã oiko haꞌeveꞌỹ vaꞌe. Heꞌõgue reraare voi ojoi ꞌrã oao, haꞌe oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve. 


text:
— Opa marãgua temimoingo yvy rupi omyĩ okuapy vaꞌe ma peꞌu aguã haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme. Haꞌe nunga ma peꞌu vaꞌerã eꞌỹ.


text:
Opa marãgua temimoingo yvy rupi omyĩ okuapy vaꞌe guye re oguata vaꞌe, opy irundy re oguata vaꞌe, eꞌỹ vy ipy reta vaꞌe ma ndaꞌevei ꞌrã peꞌu aguã, haꞌeveꞌỹ vaꞌe ramo.


text:
Haꞌeveꞌỹ vaꞌe penhemoingo eme haꞌe vaꞌe regua temimoingo yvy rupi omyĩ okuapy vaꞌe peꞌua py, penhemongyꞌa eme haꞌe vaꞌe regua gui, haꞌeveꞌỹ vaꞌe peiko eꞌỹ aguã.


text:
Xee ma Senhor Penderuete. Haꞌe nunga rupi peẽ voi pejekyꞌaꞌo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe peiko aguã, mbaꞌeta xee ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. Penhemongyꞌa eme temimoingo kuery yvy rupi onhembotyryry vaꞌe gui.


text:
Xee Senhor ae Egito yvy gui penenoẽmba vaꞌekue, Penderuete aiko aguã. Haꞌe nunga rupi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ꞌrã peiko, mbaꞌeta xee ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. 


text:
— Haꞌe vaꞌe lei ma mymba kuery, guyra oveve vaꞌe, yy rupi omyĩ vaꞌe, haꞌe temimoingo yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi regua,


text:
peikuaa aguã haꞌeve vaꞌe haꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe reve joo rami eꞌỹa, haꞌe mymba peꞌu aguã haꞌeve vaꞌe haꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe voi. 


text:
— Ndeayvu ꞌrã Israel kuery pe: Xapyꞌa rei peteĩ kunha kyrĩ vaꞌe oguereko vy avaꞌi ri oikuavãꞌi ma vy sete ára re ꞌrã oĩ haꞌeveꞌỹ vaꞌe, gueko re oiko vaꞌe rami ae avi.


text:
Haꞌe gui kunha vaꞌe ma trinta e três ára peve ꞌrã oĩve nguguy gui ojekyꞌaꞌo aguã. Ojekyꞌaꞌopaa ára ojeupity eꞌỹa ja teĩve ma voi ndopokoi ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re, neĩ ndoikei ꞌrã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py.


text:
Haꞌe rã kunhaꞌi ri oikuavãꞌi vy ma mokoĩ semana ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe oĩ, gueko re oiko vaꞌe rami avi. Haꞌe vaꞌe rire sessenta e seis ára re oĩ ꞌrã nguguy gui ojekyꞌaꞌopa peve. 


text:
— Haꞌe gui imembyꞌi eꞌỹ vy ipiꞌaꞌi oikoague gui ojekyꞌaꞌopa aguã ára ojeupity ma ramo sacerdote pe ogueraa ꞌrã peteĩ vexaꞌi raꞌy peteĩ maꞌetỹꞌi vaꞌe oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe gui peteĩ apykaxu eꞌỹ vy peteĩ jeruxiꞌi jejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã, oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py.


text:
Haꞌe ramo sacerdote ojuka ꞌrã Senhor renonde kunha vaꞌe haꞌeve eꞌỹague ojaoꞌi uka vy. Haꞌe ramo ojekyꞌaꞌopa ju ꞌrã nguguy gui. Haꞌe rami aguã ma omembyꞌi eꞌỹ vy opiꞌaꞌi oikuavãꞌi vaꞌe rekorã oeja pyre.


text:
Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei vexaꞌi raꞌy omeꞌẽ vaꞌerã ndojoui ri vy ogueraa ꞌrã mokoĩ jeruxi eꞌỹ vy mokoĩ apykaxuꞌi. Haꞌe vaꞌe regua peteĩ ma oapy vy omeꞌẽ ꞌrã, haꞌe rã amboae ma jejavya regua. Haꞌe vaꞌe py sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã kunha vaꞌe haꞌeve eꞌỹague, haꞌe ramo haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue pire re oĩ ꞌrã irurupaa eꞌỹ vy ipeupa rei, eꞌỹ vy iovea overa rei vaꞌe. Haꞌe nunga lepra rivyvyi ramo peraa ꞌrã sacerdote Arão-a py, eꞌỹ vy taꞌy sacerdote oiko vaꞌea py.


text:
Haꞌe ramo sacerdote oexa pota ꞌrã ijaia ipire re oĩ vaꞌe. Xapyꞌa rei ijaia rupi ipire rague xiĩ rei, haꞌe ijaia hoꞌo peve oike ma ramo ma oikuaa ꞌrã lepra guigua ete ai vaikue. Sacerdote oexa potapa ma vy ixupe “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã.


text:
Xapyꞌa rei iovea overa rei vaꞌe haꞌe xiĩ rei vaꞌeri hoꞌo peve ijai ndoikei, haꞌe ipire rague voi naxiĩ ramo sacerdote omboty ꞌrã ijai vaꞌe haꞌe aeꞌi sete ára peve.


text:
Sete araa py ma sacerdote oexa pota ju ꞌrã. Oexa rã ijai vaikue opyta, haꞌe ipire áry rupi ndaꞌipy-ipyve ovyi ri ramo sete ára peve ae ju ꞌrã sacerdote omboty.


text:
Haꞌe gui sete araa py sacerdote oexa pota jevy ꞌrã. Xapyꞌa rei lepra ndovera reivei, haꞌe ndaꞌipyve ovyi ramo ma ixupe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Haꞌe vaꞌe regua ai ma tykue rei vaꞌekue ae. Ava oao ojoi vy haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko.


text:
Haꞌe rami teĩ ojekyꞌaꞌo uka aguã sacerdote pe ojexa uka ma rire ipire rupi ijai tykue reia ipyve ju ovy ri ramo teĩgue ju ꞌrã ojexa uka sacerdote pe.


text:
Haꞌe vaꞌe oikuaa pota rã ipire rupi ijai tykue reia ipyve raꞌe ri ramo ixupe “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã, lepra ete oĩ ramo. 


text:
Sacerdote oikuaa pota rã ipire rurua rupi xiĩ rei vaꞌe ojekuaa, ipire rague xiĩmba haꞌe hoꞌokue ojekuaa rei ri ramo


text:
ipire re lepra ae oĩ. Haꞌe nunga rupi sacerdote ixupe “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Nombotyi ꞌrã, haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae oiko ramo.


text:
Xapyꞌa rei lepra ipy-ipyve ri hete pire haꞌe javi rupi, haꞌe sacerdote oexa rã inhakã guive ipy peve ojaoꞌipa ri ijai ramo


text:
oikuaa pota porã ꞌrã. Xapyꞌa rei lepra hoꞌo haꞌe javi rupi ojaoꞌipa ramo iove vaꞌe pe “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Lepra oĩague xiĩmba ramo haꞌeve vaꞌe ju oiko.


text:
Hoꞌokue ojekuaa reia py sacerdote oexa vy “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Hoꞌokue ojekuaa vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe. Haꞌe nunga ma lepra ae.


text:
Haꞌe ramo oexa pota ꞌrã. Xapyꞌa rei lepra ojekuaa vaꞌekue xiĩmba jevy ramo ijai vaikueague pe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Haꞌe ramo haꞌeve vaꞌe ꞌrã oiko. 


text:
haꞌe ipeupa reia ꞌrãgue py irurupa rei vy iovea xiĩmba rei, eꞌỹ vy overa reia rupi pytãmba rei avi ramo ojexa uka ꞌrã sacerdote pe.


text:
Haꞌe ramo sacerdote oikuaa pota ꞌrã. Xapyꞌa rei ipire guýry ete oike, haꞌe ipire ragueꞌi xiĩmba ri ramo sacerdote “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Haꞌe vaꞌe ma lepra ae, ipeupa reiague gui ju ojekuaa.


text:
Haꞌe rami teĩ sacerdote oexa pota rã ipire ragueꞌi naxiĩvei, ipire guýry eꞌỹ, haꞌe ndoveravei ramo sacerdote sete ára peve ꞌrã omboty haꞌe aeꞌi.


text:
Haꞌe rami avi iovea overa reia ndaꞌipyve ovyi ri ramo ma ipeupa reia rendakue ae ꞌrã ipere. Haꞌe ramo ixupe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. 


text:
— Xapyꞌa rei ipire re tata okaia py hoꞌokue perea overa rei ri, xapyꞌa rei xiĩmba haꞌe pytã rei reve, eꞌỹ vy xiĩmba rive ramo


text:
sacerdote oexa pota ꞌrã. Xapyꞌa rei ipere overa reia rague xiĩmba, haꞌe ipire guýryve ri oĩ ramo lepra ae okaiague mbyte gui ojekuaa. Ixupe sacerdote “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã, lepra ae ramo.


text:
Haꞌe rami teĩ sacerdote oexa pota rã ipere overa reia rague naxiĩ ri, neĩ ipire guýry voi ndoikei, haꞌe ndoveravei ri ramo sacerdote omboty ꞌrã sete ára peve haꞌe aeꞌi.


text:
Haꞌe gui sete araa py ma sacerdote oexa pota jevy ꞌrã. Xapyꞌa rei ijai ipire rupi ipyve ri ovy ramo sacerdote “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã, lepra ae ramo.


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei ipere overa reia oĩague py opyta, ndaꞌipyve ovyi, haꞌe ndovera reivei ramo okaiague pere ae ꞌrã ojekuaa. Haꞌe ramo sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã, okaiague pere rive ramo. 


text:
sacerdote oexa pota ꞌrã ai. Xapyꞌa rei ipire guýry ri ijai oike, haꞌe hagueꞌi ijupa rei vaꞌe ojekuaa ramo ma sacerdote “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Haꞌe nunga lepra ma tinha ꞌepy vaꞌe, inhakã re eꞌỹ vy hembeta re ojekuaa.


text:
Haꞌe rami teĩ ai tinha sacerdote oikuaa pota vy oexa rã ijai ipire guýry vaipa eꞌỹ, haꞌe hague huũ vaꞌe noĩ ri ramo sacerdote sete ára peve ꞌrã omboty tinha revegua haꞌe aeꞌi.


text:
Sete araa py ma sacerdote oexa pota ju ꞌrã ai. Xapyꞌa rei tinha ndaꞌipyve ovyi, hagueꞌi iju vaꞌe noĩ, haꞌe tinha ai oexa rã ipire guýry eꞌỹ ri ijai ramo ma


text:
ava onhopĩa ꞌrã. Haꞌe rã ai tinha oĩa rupi ma nonhopĩai. Haꞌe gui sacerdote omboty ju ꞌrã sete ára peve ai tinha revegua.


text:
Sete araa py ma sacerdote oexa pota jevy ꞌrã ai tinha revegua. Xapyꞌa rei ipire rupi ndaꞌipyve ovyi, haꞌe ipire guýry eꞌỹ ri ijai ramo ixupe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. Oao ojoi ma vy haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko.


text:
sacerdote oexa pota ju ꞌrã. Ipire rupi tinha ipyve pyve ri ramo sacerdote hagueꞌi ijupa vaꞌe oeka eꞌỹ teĩ haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae oiko.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe oexa rã ai tinha vaꞌe opyta, haꞌe hagueꞌi huũ vaꞌe ipukuve ri ramo ai tinha okuera ma. Haꞌeve vaꞌe ramo ixupe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã. 


text:
sacerdote oexa pota ꞌrã. Xapyꞌa rei ipire rupi ipereague xiĩmba rei vaꞌeri ndovera reivei vaꞌe ramo ma iove xiĩ ojekuaa ipire rupi. Haꞌe vaꞌe ma haꞌeve vaꞌe. 


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei ijapyte rupi eꞌỹ vy hova katy hiꞌa kuipaague py ojekuaa ri ai xiĩ rei vaꞌe pytã reve vy ma lepra ojekuaa, ijapyte rupi eꞌỹ vy hova katy hiꞌa kuipaague py.


text:
Haꞌe gui sacerdote oikuaa pota vy oexa rã irurua ijapyte re eꞌỹ vy hova katy hiꞌa kuipaague py xiĩ rei pytã reve ri ramo lepra ipire re ojekuaa rami,


text:
haꞌe ramo ma lepra revegua ae, haꞌeveꞌỹ vaꞌe oiko. Ixupe sacerdote “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi ꞌrã, inhakã re ijai oĩ ramo. 


text:
— Haꞌe gui lepra revegua ma oao xorokue py onhemonde ꞌrã, oꞌa voi nomoatyrõi ꞌrã. Ojejuru moꞌã reve ojapukai vy “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe, haꞌeveꞌỹ vaꞌe aiko!” heꞌi ꞌrã.


text:
Hexe ai oĩa ja haꞌeveꞌỹ vaꞌe oiko ꞌrã. Haꞌeveꞌỹ vaꞌe vy haꞌe aeꞌi ꞌrã oiko. Heta vaꞌe kuery gui mombyry ꞌrã onhemboekoa. 


text:
— Xapyꞌa rei amongue ao re ojekuaa ꞌrã hove rei vaꞌe, ao vexaꞌi rague guigua, eꞌỹ vy ajukue iporãve vaꞌe guigua re.


text:
Ipuku-a rupigua mbaꞌe, eꞌỹ vy ipya rupigua re ojekuaa ꞌrã ajukue iporãve vaꞌe guigua eꞌỹ vy vexaꞌi rague guigua re, mbaꞌemo pire re, eꞌỹ vy pire guigua ojapo pyre re mbaꞌe.


text:
Haꞌe nunga re hove vaꞌe hovy, eꞌỹ vy pytã vaꞌe ri oĩ ramo, ao re mbaꞌe, eꞌỹ vy mbaꞌemo pire re, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupigua re, haꞌe pire gui mbaꞌemo ojapo pyre re teĩ hove rei vaꞌe ojekuaa rã oexa uka ꞌrã sacerdote pe.


text:
Haꞌe gui sete araa py ma oexa pota jevy ꞌrã. Xapyꞌa rei ijao re ipyve ovy ri ramo, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupi teĩ, ipire re eꞌỹ vy mbaꞌemo hembiapo re mbaꞌe, haꞌe ramo lepra ovy vaꞌe ae ꞌrã oĩ. Haꞌe vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae.


text:
Haꞌe ramo oapypaa ꞌrã ajukue, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupigua re lepra ojekuaa teĩ, vexaꞌi rague guigua eꞌỹ vy ajukue iporãve vaꞌe guigua teĩ, mbaꞌemo pire gui ojapo pyre re teĩ lepra ojoua rã lepra ae ovy vaꞌe ae. Haꞌe nunga haꞌe javi oapypaa ꞌrã. 


text:
— Haꞌe rami avi xapyꞌa rei sacerdote oexa pota rã hove rei vaꞌe ndaꞌipyve ovyi ri ijao re, neĩ ipuku-a rupi neĩ ipya rupi, neĩ mbaꞌemo pire gui ojapo pyre re voi ramo


text:
Haꞌe gui ajukue hove rei vaꞌe ojekuaa ague ojoia rire sacerdote oexa pota rã haꞌekueꞌi ae opyta ramo, ndaꞌipyve ovyi teĩ haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae ꞌrã oiko. Oapypaa ꞌrã tata py. Haꞌe nunga ma lepra okaru vaꞌe, hiꞌáry rupi eꞌỹ vy iguy rupi ojekuaa teĩ. 


text:
— Haꞌe rami avi sacerdote oikuaa pota vy xapyꞌa rei oexa ꞌrã ojoia rire ojeꞌo ramo omondoro ꞌrã ajukue gui, eꞌỹ vy ipirekue guigua gui, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupi ojekuaa teĩ.


text:
Ajukue re hove rei ovy vaꞌe ojekuaa teri ramo, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupi teĩ, mbaꞌemo pire gui ojapo pyre re teĩ lepra ipy-ipyve vaꞌerã ae. Oapypaa ꞌrã tata py lepra ovyague.


text:
Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei ao re hove rei vaꞌe oĩa vaꞌe, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupi teĩ, eꞌỹ vy mbaꞌemo pire guigua teĩ ojoia rã hove rei vaꞌe ndojekuaavei ri ramo teĩgue ju ꞌrã ojoia. Haꞌe vy ma haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko.


text:
Haꞌe vaꞌe lei ma vexaꞌi rague guigua re hove rei vaꞌe ojekuaa vaꞌe regua, eꞌỹ vy ajukue iporãve vaꞌe guigua re, ipuku-a rupi eꞌỹ vy ipya rupi ojekuaa, eꞌỹ vy ipire gui ojapo pyre re ojekuaa rire, haꞌe nunga pe “Haꞌeve vaꞌe” eꞌỹ vy “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” heꞌi kuaa aguã. 


text:
— Povaꞌe ojapo ukapy ma lepra gui okuera vaꞌekue ojekyꞌaꞌoa ára guarã. Haꞌe rami rã peraa ꞌrã sacerdote-a py.


text:
Haꞌe ramo tekoa gui mombyryꞌi oipeꞌa vy oexa pota ꞌrã. Xapyꞌa rei lepra oguereko vaꞌekue gui okuera ma ramo


text:
sacerdote oikyꞌaꞌo aguã ogueru ruka ꞌrã mokoĩ guyra oikove reve haꞌe haꞌeve vaꞌe, haꞌe gui peteĩ yvyra yary, havijukue pytã vaꞌe haꞌe hissopo rogue.


text:
— Haꞌe gui mokoĩa guyra ju ogueru ꞌrã oikove reve, haꞌe gui yvyra yary, havijukue pytã vaꞌe, haꞌe hissopo rogue. Haꞌe vy omoakỹmba ꞌrã guyra yy xyry áry ojuka vaꞌekue ruguykue py.


text:
Lepra gui ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe áry rupi ma omboayvi ꞌrã sete-kue. Haꞌe vy ixupe “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã, haꞌe gui guyra oikove vaꞌe opoi ju ꞌrã tekoa eꞌỹa áry rupi oveve ovy aguã.


text:
Haꞌe gui ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe ojoi ꞌrã oao, onhopĩmba ꞌrã opire rague haꞌe javi, haꞌe ojau ꞌrã yy py. Haꞌe vy ma haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko. Haꞌe vaꞌe rire oo ju ꞌrã tekoa py, teĩ ngoo py tema ndoikei ranhe ꞌrã sete ára peve.


text:
Sete araa py ma oꞌa onhopĩmba ꞌrã oakã gui, guendyva, haꞌe guexa pykã rague guive. Opire rague haꞌe javi ꞌrã onhopĩmba. Haꞌe vy oao ojoi ꞌrã, ojau ꞌrã guive. Haꞌe vy ma haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko. 


text:
— Oito araa py ma ogueru ꞌrã mokoĩ vexaꞌi ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe, peteĩ vexaꞌi kunha ivaikue rei eꞌỹ vaꞌe peteĩ maꞌetỹꞌi vaꞌe, haꞌe mboapy ryru trigo kuꞌikue iporãve vaꞌe mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ mbyrã, azeite reve omonamba pyre, haꞌe gui peteĩ ryru azeite ju.


text:
Haꞌe gui sacerdote jokyꞌaꞌo ukaa rupi oiko vaꞌe ma Senhor renonde oexa uka ꞌrã ava ojekyꞌaꞌo uka aguã ou vaꞌe mbaꞌemo ogueru vaꞌekue haꞌe javi reve, oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py.


text:
Peteĩ vexaꞌi vaꞌe regua ogueru vy ojuka ꞌrã mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽ vaꞌerã, azeite ryru reve. Haꞌe nunga oupi reve ombovava ꞌrã Senhor renonde omeꞌẽ vy.


text:
Haꞌe gui vexaꞌi mboae ju ꞌrã ojuka. Jejavya regua haꞌe oapy vy omeꞌẽmby ojukaaty py ae ojuka, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. Mbaꞌeta mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby haꞌe jejavya regua ma sacerdote pe meme opyta, ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe.


text:
Omboekovia aguã omeꞌẽmby ruguykue regua sacerdote ojopy vy ombovy ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe nambi, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re meme.


text:
Opo ijaxua re azeite oĩ vaꞌe py omoakỹ ꞌrã okuã oiporu kuaa regua. Haꞌe vy okuã py ju omboayvipa ꞌrã sete-kue Senhor renonde.


text:
Azeite rembyrekue opo py oĩ teri vaꞌe regua ma sacerdote ombovy ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe nambi, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re meme, mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽ mbyrã ojuka uka vaꞌekue ruguy áry.


text:
Haꞌe rã azeite rembyrekue opo py oĩ vaꞌe ma sacerdote onhoẽ ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe apyte re. Haꞌe rami vy Senhor renonde sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã haꞌeve eꞌỹague. 


text:
— Haꞌe gui ma jejavya regua sacerdote omeꞌẽ vy ojaoꞌi uka ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe haꞌeve eꞌỹague. Haꞌe vaꞌe rire ma ojuka ꞌrã oapy vy omeꞌẽmby.


text:
Haꞌe nunga omeꞌẽ ꞌrã altar áry mbaꞌemo aju guigua reve. Haꞌe rami py sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ava haꞌeve eꞌỹague. Haꞌe ramo haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko.


text:
Xapyꞌa rei iporiaukueꞌi vy haꞌe nunga haꞌe javi ndojoui ri vy ogueru ꞌrã peteĩ vexaꞌi mbaꞌemo omboekovia vy omeꞌẽ aguã oupi vy ombovava reve, haꞌeve eꞌỹague ojaoꞌi uka aguã. Ogueru avi ꞌrã peteĩ ryru trigo iporãve vaꞌe azeite reve omona mbyre mbaꞌemo aju guigua omeꞌẽ aguã, haꞌe peteĩ ryru azeite,


text:
haꞌe gui mokoĩ jeruxi eꞌỹ vy mokoĩ apykaxu ojouaꞌi rami. Haꞌe vaꞌe regua peteĩ ma jejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe rã amboae ma oapy vy omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui irundy meme ára ma ojekyꞌaꞌo ukaa py sacerdote pe ogueru ꞌrã haꞌe nunga haꞌe javi, oguy nhemboaty oĩaty vaꞌe rokẽ py, Senhor renonde.


text:
Sacerdote ma vexaꞌi mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby haꞌe azeite ryru ojopy vy oupi ꞌrã Senhor renonde ombovava reve omeꞌẽ mbyrã.


text:
Haꞌe gui ma sacerdote ojuka ꞌrã vexaꞌi mbaꞌemo omboekovia aguã regua omeꞌẽmby. Haꞌe vy mbaꞌemo omboekovia aguã vexaꞌi ojuka vaꞌekue ruguy ojopy vy ombovy ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe nambi, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re meme.


text:
Haꞌe vy opo ijaxua regua re azeite oĩ vaꞌe py okuã oiporu kuaa regua omoakỹ vy omboayvi ꞌrã sete-kue Senhor renonde.


text:
Haꞌe vy azeite opo py oĩ vaꞌe regua ombovy ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe nambi apy, ikuã guaxu haꞌe ipyxã guaxu oiporu kuaa regua re meme, mbaꞌemo omboekovia aguã regua ojuka pyre ruguy oikyty vaꞌekue áry.


text:
Haꞌe gui sacerdote po py azeite rembyre oĩ vaꞌe ma onhoẽ ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe apyte re, Senhor renonde haꞌeve eꞌỹague ojaoꞌi uka aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe regua peteĩ ma jejavya regua omeꞌẽ ꞌrã, haꞌe rã amboae ma mbaꞌemo aju guigua oapy vy omeꞌẽmby reve guarã. Haꞌe rami py Senhor renonde sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe haꞌeve eꞌỹague.


text:
Haꞌe vaꞌe lei ma lepra oguereko vaꞌe gui ojekyꞌaꞌo uka vaꞌe rekorã, iporiaukueꞌi vy omeꞌẽ aguã ndojoui ramo. 


text:
— Canaã yvy pendekoarã pendevy ameꞌẽ vaꞌekue py pevaẽ ma rire amongue oo re xee amoĩ ꞌrã huꞌũmba rei vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo sacerdote oguenoẽ ukapa ꞌrã opy gui, huꞌũ rei vaꞌe oexa pota eꞌỹ mbove, oo py ikuai vaꞌe haꞌe javi omongyꞌapa eꞌỹ aguã. Haꞌe rire mae ma sacerdote oo ꞌrã oo re oikuaa pota aguã.


text:
Oexa pota ꞌrã huꞌũ rei vaꞌe. Xapyꞌa rei oo mbotya re iovea hovy rei vaꞌe eꞌỹ vy pytã reia ri ojekuaa oo mbotya guýryve oike ramo ma


text:
Sete araa py sacerdote ou ju ꞌrã oexa pota vy. Xapyꞌa rei oo mbotya re ipyve ri huꞌũ rei vaꞌe ojekuaa ramo ma


text:
oo mbotya gui omboi uka ꞌrã ita huꞌũ rei vaꞌe oĩa, haꞌe vy omombo uka ꞌrã tetã gui mombyryꞌi peteĩ henda mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe omomboaty py.


text:
Haꞌe gui onhopĩ ukapa ꞌrã opy rupi mbotya ikuai vaꞌe haꞌe javi rupi. Onhopĩ vaꞌekue kuꞌikue ma omombo ꞌrã tetã gui mombyryꞌi peteĩ henda mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe omomboaty py.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma ita mboae ojopy vy omoĩa ꞌrã omboi ypyague py. Omoapomo pyau vaꞌekue ojopy vy omboja ꞌrã oo re. 


text:
— Xapyꞌa rei ita omboia vy oo mbotya onhopĩmba rire omboja jevy teĩ oo re huꞌũ rei vaꞌe ojekuaa jevy ri ramo


text:
sacerdote oike ju ꞌrã oexa pota. Xapyꞌa rei oo re huꞌũ rei vaꞌe tuvixa-vixave ri vy ma huꞌũ rei ovy vaꞌe ae ꞌrã oĩ. Haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae ꞌrã opyta.


text:
Haꞌe rami rã oitypa ꞌrã oo, ita haꞌe yvyra omboipa ꞌrã, oo mbotya omboja vaꞌekue voi. Haꞌe nunga ogueraapaa ꞌrã tetã gui mombyry, peteĩ henda mbaꞌemo haꞌeveꞌỹ vaꞌe omomboaty py.


text:
— Haꞌe rami avi oo omboja pyaupa rire haꞌe py sacerdote oike jevy vy oexa pota rã oo re huꞌũ rei vaꞌe ndatuvixave ovyi ri ramo ixupe sacerdote “Haꞌeve vaꞌe” heꞌi ꞌrã, huꞌũ rei vaꞌe okanhy ma rire.


text:
Haꞌe gui oo oikyꞌaꞌo aguã ma ojopy ꞌrã mokoĩ guyra, yvyra yary, havijukue pytã vaꞌe haꞌe hissopo rogue.


text:
Ojopy ꞌrã yvyra yary, hissopo rogue, havijukue pytã vaꞌe haꞌe guyra oikove vaꞌe. Haꞌe vy guyra ojuka vaꞌekue ruguy py omoakỹ ꞌrã yy oxyry vaꞌe reve. Sete-kue ꞌrã omboayvi oo re.


text:
Haꞌe rami py oo oikyꞌaꞌo ꞌrã guyra ruguykue, yy oxyry vaꞌe, guyra oikove vaꞌe, yvyra yary, hissopo rogue haꞌe havijukue pytã vaꞌe py guive.


text:
Guyra oikove vaꞌe ma tetã gui opoi ꞌrã mombyry tekoa eꞌỹa áry rupi oveve ovy aguã. Haꞌe rami vy oo haꞌeve eꞌỹague oikyꞌaꞌo uka ma ramo haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã opyta. 


text:
— Pendeayvu Israel kuery pe, haꞌe vy aipopeje: Ava ma guive rã hete guigua ndopytai ramo haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko ndopytaia káuxa.


text:
Po rami ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe oikoa oikuaa aguã regua, hete guigua ndopytaia káuxa. Xapyꞌa rei hete gui ndopytai, eꞌỹ vy opytuꞌu-tuꞌu teĩ haꞌeveꞌỹ vaꞌe ae ꞌrã oiko.


text:
Tupa haꞌe onhenoa py rei tema haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã opyta, ndopytaia káuxa. Haꞌe mbaꞌemo áry haꞌe oĩague py rei haꞌeveꞌỹ vaꞌe avi ꞌrã opyta.


text:
Hupa re ovy vaꞌe rei tema ojoi ꞌrã oao, haꞌe ojau ꞌrã yy py. Haꞌe vy kaꞌaru peve haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko.


text:
Haꞌe gui hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe oguapyague py ri oguapy vaꞌe tema ojoi ꞌrã oao, haꞌe ojau ꞌrã yy py. Haꞌe vy haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko kaꞌaru peve.


text:
hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe re ovy vaꞌe tema ojoi ꞌrã oao, ojau ꞌrã guive yy py, haꞌe oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Xapyꞌa rei amongue haꞌeve vaꞌe re ava hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe onyvõ ramo haꞌe vaꞌe voi ojoi ꞌrã oao, haꞌe ojau ꞌrã yy py, haꞌe vy kaꞌaru peve oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe.


text:
Mbaꞌemo iguýry oĩ vaꞌe re opoko vaꞌe rei tema oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve. Haꞌe rã haꞌe nunga reraare voi ojoi ꞌrã oao, haꞌe ojau ꞌrã yy py, haꞌe vy oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Amongue re hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe ojepoei eꞌỹ re opokoa vaꞌekue ma ojoi ꞌrã oao, haꞌe ojau ꞌrã yy py, haꞌe vy oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Hyru yapo guigua re hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe opokoague ma ombovoa ꞌrã. Haꞌe rã hyru yvyra guigua ri ramo ma ojoipa ꞌrã yy py. 


text:
— Haꞌe gui hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe okuera ju ma vy oipapa ꞌrã sete ára peve ojekyꞌaꞌo uka aguã. Haꞌe gui ojoi ꞌrã oao haꞌe ojaupa ꞌrã guete haꞌe javi rupi yy xyry py. Haꞌe vy ma haꞌeve vaꞌe ju ꞌrã oiko.


text:
Irundy meme araa py ma ogueraa ꞌrã mokoĩ jeruxi eꞌỹ vy mokoĩ apykaxu. Haꞌe vy ojexa uka ꞌrã Senhor renonde py, oguy nhemboaty oĩaty rokẽ py. Haꞌe vy sacerdote pe omeꞌẽ ꞌrã mokoĩ guyra,


text:
haꞌe vaꞌe omboaxa aguã. Jypygua ma omeꞌẽ ꞌrã jejavya regua, haꞌe rã amboae ma oapy vy omeꞌẽmby. Haꞌe rami Senhor renonde sacerdote ojaoꞌi uka ꞌrã hete guigua opyta eꞌỹ vaꞌe haꞌeve eꞌỹague. 


text:
— Haꞌe gui ava xapyꞌa rei ijay ndopytai rei rive vy ma ojau ꞌrã yy py guete haꞌe javi rupi, haꞌe vy oiko ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Ijao eꞌỹ vy ipire re ijay ovyague oĩ ramo ojoipa ꞌrã yy py, haꞌe vy opyta ꞌrã haꞌeveꞌỹ vaꞌe kaꞌaru peve.


text:
Xapyꞌa rei peteĩ ava kunha reve joguerekoa py ojapo ri vy mokoĩve ꞌrã ojau yy py, haꞌe vy haꞌeveꞌỹ vaꞌe ꞌrã ikuai kaꞌaru peve. 


