# verses

text:
 Haꞌe ramo iporiaukueꞌi okaru ꞌrã okuapy hevyatãmba peve. Senhor oeka vaꞌe oguerovyꞌa ꞌrã okuapy. <PI2>Haꞌe kuery kuraxõ toikove riae! 


text:
 Haꞌe nunga rupi yvy apy peve imaꞌenduꞌaa ꞌrã Senhor re, <PI2>ixupe guarã ojeko rerova ꞌrã okuapy. Henonde guenapyꞌã re yvy regua kuery haꞌe javi oĩmba ꞌrã okuapy. 


text:
 Yvy regua oguerekopa rei vaꞌe kuery voi okaru vy ombojerovia ꞌrã okuapy. <PI2>Yvy re onhono porã mbyre haꞌe javi ꞌrã oĩ guenapyꞌã re henonde, guekove aeꞌi re nopena kuaai vaꞌekue. 


text:
 Tamymino kuery voi haꞌe oipotaa rami ꞌrã ikuai. <PI2>Mbaꞌeta rakaꞌeve rã ikuai vaꞌe pe ijayvua ꞌrã Senhor reko re. 


text:
 Haꞌe kuery ou vy omombeꞌu ꞌrã ixuguigua teko porã. <PI2>Rakaꞌeve rã ikuai vaꞌerã pe omombeꞌua ꞌrã haꞌe ojapo vaꞌekue. 


text:
<n> “Xere Senhor opena” heꞌia</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor ma vexaꞌi mongarua rami xere opena vaꞌe oiko. <n>Apy ma vexaꞌi mongarua re ombojoja, Nhanderuete nhandere openaa re ijayvu vy . <PI2>Haꞌe ramo xevy pe ndoatai ꞌrã mbaꞌeve rei. 


text:
 Omombaraete kuerei ꞌrã xenheꞌẽ. <PI2>Tape teko porã rupi ꞌrã xerereko, guery omboete ukaa rupi vy. 


text:
 Yvyugua manoa guy pytũ reia rupi aiko teĩ <PI2>ndakyjei ꞌrã mbaꞌeve rei gui, xereve ndee reiko ramo. Ndepo pygua haꞌe ndepopoka ma xembopyꞌa guaxu. 


text:
 Rereko katu akaru aguã <n>Apy ma hoo vaꞌe nhomovaẽ porã vaꞌe re ombojoja. Haꞌe vaꞌe jave py hoo vaꞌe ipoua kuery omovaẽ porã vy azeite onhoẽꞌi vy oikyty ꞌrã inhakã re . <PI2>xerovaigua kuery oexaa py. Xeakã re renhoẽ ꞌrã azeite. Xekaro remonyẽ ꞌrã onheẽmba rei peve. 


text:
 Anhetẽ xereve oĩ ꞌrã ndeporayvua haꞌe xemboaxya ára nhavõ, aikovea pukukue re. <PI2>Haꞌe gui Senhor ro py aiko ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
<n> Huvixave hexakãmba vaꞌe ou aguã re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor mbaꞌe ae itui yvy haꞌe opa mbaꞌe hexe ikuai vaꞌe, <PI2>yvy regua kuery haꞌe javi guive. 


text:
 Marã ramigua tu haꞌeve Senhor pegua yvyty re oẽ aguã? <PI2>Marã ramigua ndaꞌu haꞌeve henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oiko aguã? 


text:
 Opo py ojejavy eꞌỹ vaꞌe, ipyꞌa kyꞌa eꞌỹ vaꞌe, <PI2>tuuete ramigua ovare eꞌỹ vaꞌe re onheꞌẽ nogueromaꞌenduꞌai vaꞌe, neĩ ndoura rivei vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery re ma ou ꞌrã Senhor omoingo porãa, <PI2>haꞌe ramo Nhanderuete heraa jepea po gui ojopy ꞌrã teko porã. 


text:
 Peipeꞌa ke okẽ ikuai vaꞌe, <PI2>peipeꞌapave okẽ guaxu marã eꞌỹ, Huvixave hexakãmba vaꞌe oike aguã. 


text:
 Mavaꞌe tu Huvixave hexakãmba vaꞌe? Senhor imbaraete haꞌe ipoꞌakapa vaꞌe, Senhor joe opuꞌãa rupi ipoꞌaka vaꞌe. 


text:
 Mavaꞌe tu Huvixave hexakãmba vaꞌe? Senhor ixondaro reta vaꞌe, <PI2>haꞌe ae Huvixave hexakãmba vaꞌe. 


text:
<n> Nhanderuete pe onhepytyvõ ukaa ague</n> <n><i>Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Ndere Senhor, aromaꞌenduꞌa xenheꞌẽ. 


text:
 Xeruete, ndere xee ajerovia vaꞌe. <PI2>Axĩmba rei aguã rami eꞌỹ ke xerereko, xerovaigua kuery xere ovyꞌa rei eꞌỹ aguã. 


text:
 Haꞌe rã nerarõ vaꞌe kuery ma peteĩve noxĩmbai ꞌrã. <PI2>Oxĩmba vaꞌerã ma nhemi rupi joapo vai vaꞌe kuery. 


text:
 Xerereko ndeguigua anhetẽ vaꞌe rupi, xerekomboꞌe guive, <PI2>mbaꞌeta ndee ma Xeruete xereraa jepea, ndee ae roarõ aikovy koꞌẽ nhavõ. 


text:
 Nemaꞌenduꞌa eme ke xekunumi jave ajejavyague re, <PI2>neĩ nderovai xereko vaiague re. |yhwh{Senhor,} xemboaxya rupi anho ke nemaꞌenduꞌa xere, ndeporayvu vaꞌe vy. 


text:
 Senhor guigua tape haꞌe javi rupi oĩ nhomboaxya haꞌe anhetẽ vaꞌe, <PI2>guexeve guarã ojapo vaꞌekue haꞌe ijayvuague rupi ikuai vaꞌe pe. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe kuery nheꞌẽ opytuꞌu ꞌrã ovyꞌa reve, <PI2>haꞌe gui hamymino kuery jevy ikuai porã ꞌrã yvy re. 


text:
 Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe ma haꞌe omonhemboja ꞌrã. <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery pe oikuaa uka ꞌrã guexeve guarã ojapo vaꞌekue. 


text:
 Eikuaa pota ke xerovaigua kuery re, <PI2>heta vaipa ramo. Xere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery xembojeguaru rei okuapy. 


text:
 Anhetẽ rupi haꞌe teko porã rupi aikoa tojapo akanhy eꞌỹ aguã rami, <PI2>mbaꞌeta ndee ae xee roarõ. 


text:
<n> Heko porã vaꞌe ojapukaia</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, xemboeko porã ke, <PI2>anhetẽ rupi anho aiko haꞌe Senhor re ajeroviaa gui ndajepeꞌai rire. 


text:
 Ndaguapyi guive avakue nhombotavypa rei vaꞌe reve, <PI2>joayvu merami rive vaꞌe kuery reve nanhemoirũi. 


text:
 Xepy oĩ atã yvy joja reia py. <PI2>Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery oendua py xemaꞌenduꞌa porã ꞌrã Senhor re. 


text:
<n> Nhanderuete reve oikoxea rupi ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor ma xemoexakãa haꞌe xereraa jepea oiko. <PI2>Mavaꞌe gui ꞌrã tu akyje? Senhor ma xerekovea onhemi aguã. <PI2>Mavaꞌe gui tu akyje ta? 


text:
 Haꞌe gui joapo vai vaꞌety kuery xere ou vy xemomba aguã, <PI2>xeavyky rei vaꞌe haꞌe xerovaigua kuery, haꞌe kuery onhepyxanga vy hoꞌapa ꞌrã okuapy. 


text:
 Xondaro kuery heta xembojere teĩ <PI2>xepyꞌa py nanhemondyi ꞌrã. Xere anho opuꞌãmba teĩ ajerovia riae ꞌrã. 


text:
 Peteĩ regua re tema ajerure Senhor pe, <PI2>haꞌe vaꞌe anho ajouxe: haꞌe vaꞌe ma Senhor pegua oo py aiko aguã aikovea pukukue re, Senhor rexakãa aexa aguã, <PI2>haꞌe ixupegua templo py anhemboꞌe aguã. 


text:
 Haꞌe rami vy aĩ vaia ára xenhomi ꞌrã ojeupegua opy, <PI2>xemoinge ꞌrã ojeupegua oo py anhemi aguã. Xereraa ꞌrã itaova áry. 


text:
 Haꞌe jave py xeakã omboꞌyvate ju ꞌrã <PI2>xerovaigua kuery xembojere rei vaꞌe áry. Ixupegua oo py arovyꞌa vy mbaꞌemo ameꞌẽ ꞌrã. Aporaei haꞌe ambopu ꞌrã Senhor pe. 


text:
 Xepyꞌa re amoĩ “Xereka ke xereve reiko aguã” ꞌrea. <PI2>Haꞌe ramo roeka ꞌrã Senhor, ndereve aiko aguã. 


text:
 |yhwh{Senhor,} ejexa uka eꞌỹ eme xevy. <PI2>Ndepoxy reve xemoxẽ eme xee nerembiguai. Mbaꞌeta ndee ma xepytyvõa reiko. Xeruete xereraa jepea, epena eꞌỹ eme xere, xereja eme xeaeꞌi. 


text:
 |yhwh{Senhor,} xemboꞌe ke ndeguigua tape rupi aiko aguã, <PI2>tape jojaa rupi xerereko xere omaꞌẽ mbegue vaꞌe kuery gui. 


text:
 Xemboaxa eme xerovaigua kuery oipotaa rami xerereko aguã. <PI2>Mbaꞌeta xerovai opuꞌã rei okuapy ayvu rive py, joapo vai aguã re anho nhomongeta vaꞌe. 


text:
<n> Oguerovyꞌa reve ojerurea</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} ndevy pe ajapukai. <PI2>Xeꞌitaova, endu eꞌỹ eme ke xeayvua, mbaꞌeta naxembovai ramo yvykua py oguejy vaꞌe kuery rami akanhy ꞌrã. 


text:
 Xembotyryry eme ke heko vai vaꞌe kuery <PI2>opa marã rei ikuai vaꞌe reve. Haꞌe kuery ma ikuai porã aguã re merami rive ijayvu oirũ pe, teĩ ipyꞌa re ma opa marãgua anho oĩ. 


text:
 Embopaga ke haꞌe kuery ojapoague rami, <PI2>mbaꞌemo vai ojapoague re. Emeꞌẽ haꞌe kuery opo py ojapoague rekovia, embojoja haꞌe kuery ojapoague repy. ; 


text:
 Haꞌe kuery ndoikuaa potai Senhor ojapo vaꞌe re, <PI2>neĩ opo py ojapo vaꞌekue re. Haꞌe ramo Senhor oitypa ꞌrã, nomopuꞌã jevyvei ꞌrã guive. 


text:
 Senhor ae xemombaraetea haꞌe mbaꞌemo vai jokoa. <PI2>Hexe xekuraxõ ojerovia. Haꞌe xereraa jepe ramo xekuraxõ ovyꞌa, haꞌe ixupe aporaei reve amboete ꞌrã. 


text:
 Eraa jepe ke ndevygua kuery, <PI2>emoingo porã ndevygua kuery. Haꞌe kuery re epena haꞌe emboyvate rakaꞌe rã peve. 


text:
<n> Yapu haꞌe overa rupi Nhanderuete ayvu onhendua re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete raꞌy kuery pendekuai vaꞌe, pemboete Senhor, <n>“Nhanderuete raꞌy kuery” heꞌia ma amongue henda py yva pygua anjo kuery pe ijayvu vy , haꞌe rami eꞌỹ vy ojerovia vaꞌe kuery pe (Salmo 82.6, 96.7-9). <PI2>perovyꞌa Senhor rexakãa haꞌe imbaraetea. 


text:
 Yy áry rupi onhendu Senhor ijayvua. <n>Apy ma omombeꞌu Nhanderuete opoꞌakaa oexa uka vy oky ryapu haꞌe overa yvytu reve ombou. Hyapu pe “Nhanderuete ijayvua” heꞌi. <PI2>Nhanderuete yapu guexakãa gui. Yy tuvixa vaꞌe áry rupi Senhor oiko. 


text:
 Líbano haꞌe Siriom yvyty áry ikuai vaꞌe <PI2>ojapo ꞌrã vaka raꞌy rami opo-opo aguã rami, vaka kaꞌaguy regua rami. 


text:
 Senhor ayvu omboryryi ꞌrã tekoa eꞌỹa. Senhor ojapo ꞌrã Cades tekoa eꞌỹa rupi yvy oryryi aguã rami. 


text:
 Senhor ayvu ma ojapo ꞌrã guaxu kuery taꞌyꞌi aguã rami, <PI2>oitypa ꞌrã kaꞌaguy. Haꞌe ramo ixupegua templo py haꞌe javi “Iporã ete!” heꞌi okuapy. 


text:
<n> Omano ta ramo ogueraa jepe rire oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue oo guaxu Nhanderuete pe omboaxa jave.</i></n> |yhwh{Senhor,} xee ma romboete ꞌrã, <PI2>xereraa jepe rire. Nderejapoi xerovaigua kuery xere ovyꞌa rei aguã rami. 


text:
 Mbaꞌeta ipoxya ma xapyꞌaꞌi guarã anho. <PI2>Haꞌe rã nhanderayvua ma jaikovea pukukue re ꞌrã oĩ. Pytũ ouvy rã onhendu ꞌrã ojaeꞌo vaꞌe. Vaꞌeri koꞌẽ ma rã ou ꞌrã vyꞌa. 


text:
 Ndee Senhor xemboaxya rupi ae <PI2>rejapo xee aĩa yvyty oĩ atã aguã rami. <n>“Xevygua yvyty” heꞌia ma opoꞌakaa re ijayvu vy. Mbaꞌeta nderejexa ukai ramo xee ajexavai. 


text:
 Mbaꞌerã tu xeruguy ovare ꞌrã yvykua py aguejy rã? <PI2>Ndevy pe ikuꞌikue oporaei ꞌrã ri tyꞌy? Haꞌe nunga oikuaa uka ꞌrã teve ndeguigua anhetẽ vaꞌe? 


text:
 Xerexaya gui xemombytuꞌu avyꞌa ju aguã. <PI2>Xegui reipeꞌa ma ajukue vaikue, <n>Ajukue vaikue py haꞌe kuery onhemonde ꞌrã ipyꞌa vai vy . hekovia avyꞌa ete aguã ju remoĩ, 


text:
<n> Iporiauague gui oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} ndere ae anhemi vaꞌe. <PI2>Taiko eme oxĩmba rei vaꞌe. Xereraa jepe ke ndereko porãa rupi vy. 


text:
 Endu ke ndeapyxa py, xereraa jepe pojava aguã. <PI2>Enhemoĩ xevy oo ikorapa vaꞌe, oo imbaraete vaipa vaꞌe aa jepe aguã. 


text:
 Mbaꞌeta ndee ae xeꞌitaova haꞌe oo ikorapa vaꞌe reiko. <PI2>Nderery remboete ukaa rupi vy xerereko haꞌe xemboꞌe ꞌrã. 


text:
 Ndepo py ae amboaxa xenheꞌẽ. <n>Kovaꞌe ayvu rupi Jesus Cristo ijayvu kuruxu re omano jave . Senhor Xeruete anhetẽ vaꞌe, ndee ae xerepy. 


text:
 Xee roguerovyꞌa, ajou porã ꞌrã ndeporayvua, <PI2>mbaꞌeta reikuaa pota ajexavaia re, reikuaa xenheꞌẽ oiko axya. 


text:
 Senhor, ajexavaia aendu rã xemboaxy ke. <PI2>Xeporiau reia gui xerexa voi opa ovy. Xerekove, xerete guive opa. 


text:
 Xerekovea ma iporiaua re anho oaxa ovy, <PI2>xepoaẽa rupi tema aiko maꞌetỹa nhavõ. Ajejavypa rire naxembaraeteive-ive avy, xekãgue voi opa ovy. 


text:
 Xerovaigua kuery haꞌe javi ojeguaru aguã rami aiko, <PI2>xero katyꞌi ikuai vaꞌe kuery voi onhemondyipa xegui. Xerexa vaꞌety kuery ndaxerexa xeveipa okuapy, tape rupi xerexa vaꞌe onha xegui. 


text:
 Xegui haꞌe kuery hexaraipa ma opyꞌa py, omanogue gui rami, <PI2>karo nhaeꞌũ guigua vokue rami aiko. 


text:
 Mbaꞌeta xee aendu heta ijayvu mbegue okuapy ramo, <PI2>xeyke jovaive rupi ikuai xemongyjexe vy. Xere ijayvu mbegue vy onhembopyꞌa okuapy xerekove oipeꞌa aguã. 


text:
 Senhor, ndevy pe ajapukai rire <PI2>ejapo eme axĩmba aguã rami. Toxĩmba heko vai vaꞌe kuery ae, tokyrirĩmba omanoa py. 


text:
 Emokyrirĩ ijapu vaꞌe kuery, <PI2>heko porã vaꞌe re opa marã rei ijayvu vaꞌe, onhemboarai rei, ojee ae ojerovia okuapy vaꞌe. 


text:
 Ndeporayvua ma yvate ete vaꞌe, <PI2>nerenonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe pe rexa uka aguã rereko vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma rexa uka ꞌrã avakue raꞌy kuery gui ndere onhemi vaꞌe kuery pe anho. 


text:
 Haꞌe kuery renhomi ꞌrã ndejee ae avakue ojapo vaixea gui. <PI2>Haꞌe py renhomi ꞌrã opa marãgua ayvu gui. 


text:
 Xee ajapura reve <PI2>“Navaẽvei ma ꞌrã nerenonde py” haꞌe vaꞌekue. Haꞌe rami teĩ ndee rendu ajapukaia, xereraa jepe aguã re ajapukai ramo. 


text:
 Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe javi, peayvu ke. Senhor ndoity ukai ꞌrã hexe ojerovia vaꞌe. <PI2>Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma ombopaga vaipa ꞌrã. 


text:
<n> Ojejavyague omboguepa rire oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue nhanemboꞌe aguã.</i></n> Ovyꞌa ete ꞌrã heko vaiague omboguepaa vaꞌe, <PI2>ojejavyague ojaoꞌipaa ma ramo. 


text:
 Xee ma ajejavyague namombeꞌui teri jave <PI2>xekãgue voi inhymave ovy koꞌẽ nhavõ xepoaẽ ramo. <n>Davi ojejavyague haꞌe onhemombeꞌuague re ijayvua ma 2 Samuel 11.1–12.14 py oĩ. 


text:
 Mbaꞌeta ara py haꞌe pyávy xere aendu vaꞌekue ndepo poyia. <PI2>Haꞌe ramo xembaraetea opa ovy kuaray puku py yy typaa rami. 


text:
 Haꞌe gui ma ajejavyague amombeꞌupa ndevy, <PI2>xereko vaia nanhomivei. Xejeupe aipoaꞌe: “Amombeꞌu ꞌrã Senhor pe xereko vaia.” <PI2>Haꞌe ramo remboguepa ajejavyague. 


text:
 Haꞌe ramo ndevygua kuery haꞌe javi tojapukai ndevy <PI2>ndejou aguã haꞌeve teria ja. Haꞌe rami vy haꞌe kuery re yy tyguaxu ouvy teĩ ndoguerovyi ꞌrã. 


text:
 Ndee ma anhemiaty. <PI2>Xereraa jepe ꞌrã ajexavaia gui, haꞌe xereraa jepeague re remoĩ avyꞌa reve rogueroporaei aguã. 


text:
 Kavaju, mburika rami eꞌỹ eme eiko. <PI2>Haꞌe kuery ijuru xã, eꞌỹ vy hova regua reve vy ꞌrãe rereko. Haꞌe rami eꞌỹ ramo ndoikoi ꞌrã reipotaa rami” ꞌre. <n>Apy ma Nhanderuete ijayvu nhandevy. 


text:
 Heko vai vaꞌe ma ojexavai ete ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã Senhor re ojerovia vaꞌe ma omboaxya rupi ꞌrã oguereko. 


text:
 Pendereko porã vaꞌe, perovyꞌa ke Senhor, pevyꞌa ete. <PI2>Pevyꞌaa rupi peporaei atã, pendepyꞌa re teko porã oĩa vaꞌe haꞌe javi. 


text:
<n> Opa mbaꞌe moingoare haꞌe opena vaꞌe pe oporaeia</n> Pendereko porã vaꞌe, perovyꞌa Senhor! <PI2>Anhetẽ rupi ikuai vaꞌe ogueroporaeia ma haꞌeve vaꞌe. 


text:
 Penemaꞌenduꞌa Senhor re ixã reta vaꞌe reve pembojoguy vy. <PI2>Ixupe peporaei mbaraka dez ixã vaꞌe reve. 


text:
 Yvy jave re pendekuai vaꞌe, pemboete Senhor. <PI2>Yvy re pendekuai vaꞌe haꞌe javi, henonde pejererokyjea rupi pendekuai. 


text:
 Senhor omboaxa rivepa ꞌrã yvy regua kuery onhembopyꞌa okuapya, <PI2>ombovaipa ꞌrã haꞌe kuery ojapoxe vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã Senhor onhembopyꞌaa ma ndoaxa rivei ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã, <PI2>opyꞌa re omoĩ vaꞌe oĩ ꞌrã taꞌy jevy-jevy ikuaia peve. 


text:
 Ndaꞌipoi huvixave oxondaro kuery poꞌakaa rupi oo jepe vaꞌerã, <PI2>ojerovia rei vaꞌe teĩ ombaraetea py rive ndoo jepei ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã Senhor ma omaꞌẽ ꞌrã oiny henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe re, <PI2>omboaxy aguã oarõ okuapy vaꞌe re. 


text:
<n> “Peikuaa pota Senhor porayvua re”, heꞌia</n> <n><i>Abimeleque renonde Davi inhakã porã eꞌỹa rami onhemoingo ramo omoxẽ jave oo vy mboraeirã ombopara vaꞌekue (1 Samuel 21.10-15).</i></n> Ára nhavõ xemaꞌenduꞌa porã ꞌrã Senhor re. <PI2>Ixupe aporaei riae ꞌrã. 


text:
 Senhor rembiporavo pendekuai vaꞌe, pendekuai henonde pejererokyjea rupi, <PI2>mbaꞌeta haꞌe rami ikuai vaꞌe pe ndoatai ꞌrã mbaꞌeve rei. 


text:
 Guary raꞌy kueꞌiry ojexavai haꞌe oendu ꞌrã karuai. <PI2>Haꞌe rã Senhor oeka vaꞌe pe ma mbaꞌemo porã ndoatai. 


text:
 Xeraꞌy kuery, peju ke, pejapyxaka xeayvu re. <PI2>Xee romboꞌe ꞌrã Senhor renonde pejererokyjea rupi peiko aguã re. 


text:
 Haꞌe rami ri vy pejoko peneapekũ mbaꞌemo vaia rupi pendeayvua gui, <PI2>pendejuru guive pejoko apu gui. 


text:
 Pejepeꞌa mbaꞌemo vai gui, iporã vaꞌe rupi anho peiko. <PI2>Peka peteĩ rami pendekuai aguã, penheaꞌã haꞌe rami aguã re ae. 


text:
 Haꞌe rã mbaꞌemo vai apoa ma Senhor ndoexaxei, <PI2>yvy gui omboguepa ꞌrã haꞌe kuery re imaꞌenduꞌaa. 


text:
 Haꞌe rã heko porã vaꞌe ojapukai ramo ma Senhor oendu ꞌrã, <PI2>ogueraa jepe ꞌrã oiko axya haꞌe javi gui. 


text:
 Senhor nonhemombyryi ꞌrã opyꞌa py ndaꞌevei vaꞌea gui, <PI2>ogueraa jepe ꞌrã onheꞌẽ py ojexavai vaꞌe. 


text:
 Mbovykue rei eꞌỹ ꞌrã oiko heko porã vaꞌe ojexavai aguã. <PI2>Haꞌe rami teĩ Senhor ogueraa jepe ꞌrã haꞌe nunga haꞌe javi gui. 


text:
 Opena ꞌrã ikãgue haꞌe javi re, <PI2>neĩ peteĩ ma nomopẽ ukai ꞌrã. <n>Kovaꞌe ayvu rami vy Jesus omano jave ikãgue nomopẽai . 


text:
 Haꞌe rã guembiguai kuery rekove ma Senhor oepy ꞌrã. <PI2>Hexe ojerovia vaꞌe regua peteĩve nombopagaai ꞌrã. 


text:
<n> Hovaigua kuery ombopaga aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, emoingo axy ke xemoingo axy vaꞌe kuery, <PI2>epuꞌã xere opuꞌã vaꞌe re. 


text:
 Eru huꞌy guaxu, <PI2>haꞌe ejoko xerakykue monhaa kuery. Xenheꞌẽ pe aipoꞌre: “Xee ma ndereraa jepea.” 


text:
 Tove xejukaxe okuapy vaꞌe ndaꞌevei nho taꞌikuai haꞌe toxĩmba. <PI2>Xere ijayvu mbegue rei vaꞌe toguevipa oxĩmba reve. 


text:
 Mbaꞌeta mbaꞌe py eꞌỹ haꞌe kuery xemboꞌaxe okuapy nhuã py, <PI2>mbaꞌe py eꞌỹ yvy ojoꞌo xerekovea oipeꞌa aguã. 


text:
 Haꞌe ramo xerovaigua kuery tokanhymba xapyꞌa <PI2>noexaꞌãvei ma jave. Haꞌe kuery ae toꞌa nhuã nhemi rupi ojapo vaꞌekue py. Haꞌe vaꞌe py ae hoꞌa vy tokanhy. 


text:
 Xerete haꞌe javi py aipoaꞌe ꞌrã: <PI2>“ Senhor, mavaꞌe ndaꞌu ndee rami guarã oiko? <PI2>Mbaꞌeta ndee ma ojexavai vaꞌe reraa jepe ꞌrã imbaraeteve vaꞌe gui. Ndovyꞌai vaꞌe haꞌe iporiaukueꞌi reraa jepe ꞌrã imbojexavaia kuery gui.” 


text:
 Haꞌe gui xee ma haꞌe kuery imbaꞌeaxy ramo <PI2>ajukue vaikue py anhemonde vaꞌekue. <n>Ajukue vaikue py onhemonde ꞌrã ipyꞌa vai vy (Salmo 30.11; Mateus 11.21). Xepyꞌa vai aikovy vaꞌekue akaru eꞌỹ re, xeakã amboguejy reve anhemboꞌe ainy. 


text:
 Haꞌe kuery re xepyꞌa vai aikovy xeirũ aeꞌi re rami, xeryvy re rami ae. <PI2>Jexavai gui ajeroꞌa reiꞌi aikovy oxy re ojaeꞌo vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe rã xee anhepyxanga ramo <PI2>haꞌe kuery ovyꞌa vy onhemboaty okuapy xerovai. Omboetepy eꞌỹ neĩ xee aexa vaꞌety eꞌỹ ijayvu rei okuapy xere. 


text:
 |yhwh{Senhor,} rakaꞌe peve ꞌrã tu remaꞌẽ rive? <PI2>Eraa jepe xerekove haꞌe kuery ipoxya gui, guary kuery gui epy xerekove. 


text:
 Haꞌe rã ndaxerayvui rive vaꞌe ma tovyꞌa reive eme. <PI2>Mbaꞌe py eꞌỹ xere ndaꞌijaꞌei vaꞌe toxapymi reive eme. 


text:
 Peteĩ rami ikuai aguã re eꞌỹ ae haꞌe kuery ijayvu. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py yvy re ikuai riveꞌi vaꞌe ombotavy aguã re anho jogueroayvu okuapy. 


text:
 Ijuruja-rujai ꞌrã okuapy xere. <PI2>Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Jajopy ma, jajopy ma teve! Mbaꞌemo ojapo rã nhanderexa py ae jaexa.” 


text:
 Haꞌe rami teĩ ndee Senhor rexa reiny haꞌe kuery ikuaia. <PI2>Haꞌe rami vy ekyrirĩ eme. |yhwh{Senhor,} ejepeꞌa eme xea gui. 


text:
 Senhor Xeruete, xereko re eikuaa pota ndereko porãa rupi. <PI2>Ejapo eme xere haꞌe kuery ovyꞌa rei okuapy aguã rami. 


text:
 Haꞌe kuery aipo teꞌi eme opyꞌa py: <PI2>“Aỹ ma oiko ma jaipotaa rami! Aỹ ma nhamomba ꞌrã!” teꞌi eme. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py toxĩmba, tojekuaa heko vaia <PI2>ajexavai rã ovyꞌa rei okuapyague re. Taꞌikuai oxĩmba ete vaꞌe xerovai onhemboyvate rei rire. 


text:
 Haꞌe rã xereko porãa oguerovyꞌa vaꞌe ma <PI2>toporaei okuapy ovyꞌaa rupi. Haꞌe kuery ma aipo teꞌi riae: “Omboetepy toiko Senhor, <PI2>hembiguai kuery ikuai porã rã ovyꞌa vaꞌe.” 


text:
 Xee avi xeayvu reve xemaꞌenduꞌa ꞌrã haꞌevea rami rejapoa re. <PI2>Ára pukukue re aporaei ꞌrã ndevy. 


text:
<n> Avakue reko vaia haꞌe Nhanderuete reko porãa re ijayvua</n> Heko vai vaꞌe pyꞌa re ma oĩ heko vaixea anho. <PI2>Haꞌe kuery re noĩ Senhor renonde ojererokyje aguã. 


text:
 Mbaꞌeta teko vai ojapo ꞌrã ojejou porã rei aguã rami rive. <PI2>Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã ojeupe: “Opa marã aiko teĩ avave rei ndoikuaai ꞌrã, neĩ ndaxejou vai ꞌrã guive”, heꞌi teĩ. 


text:
 Ijuru gui ayvu oẽ vaꞌe ma ayvu vai anho, haꞌe nhombotavyarã. <PI2>Hiꞌarandua rupi veꞌỹ oiko, joupe ndojapo porãvei ma guive. 


text:
 Ngupa py voi opa mbaꞌe vai re rive onhembopyꞌa. <PI2>Tape iporã eꞌỹ vaꞌe rupi anho ooxe, ndojejokoi guive mbaꞌemo vai py. 


text:
 Ndereko porãa ma ndevygua yvyty rami tuvixa, <PI2>haꞌe gui neꞌarandua ma yvykua puku rami. Ndee Senhor rejapo ꞌrã avakue haꞌe mymba okuave aguã rami. 


text:
 Xeruete, ndeporayvua ma haꞌeve ete! <PI2>Haꞌe nunga rupi ae avakue raꞌy kuery onhemi ꞌrã ndepepo ꞌã py. 


text:
 Ndero py orerevyatã ꞌrã mbaꞌemo porã re anho, <PI2>haꞌe rã royꞌu aguã ma orembovyꞌa vaꞌe anho remeꞌẽ. 


text:
 Ndekuaa vaꞌe kuery pe exa uka riae reayvua, <PI2>haꞌe ndereko porãa eikuaa uka anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe pe. 


text:
 Ojee rive ojerovia vaꞌe kuery topyrõ eme xere, <PI2>neĩ heko vai vaꞌe tojapo eme ajepeꞌa aguã rami. 


text:
<n> “Heko vai vaꞌe ovyꞌaa opa voi ꞌrã” heꞌia</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Heko vai vaꞌe kuery rexa teĩ eroangeko eme, <PI2>ejou vai eme guive joapo vai rei vaꞌe oguerekopa ramo. 


text:
 Ejerovia Senhor re, ndereko porã tema. <PI2>Eiko tema yvy re, anhetẽ vaꞌe re anho eĩ atã. <n>Apy “Yvy” heꞌia ma ojeupegua kuery pe Nhanderuete oeja vaꞌekue re ijayvu vy. 


text:
 Haꞌe vy ojapo ꞌrã ndereko porãa tataendy rami ojekuaa aguã, <PI2>anhetẽ rupi reikoa oikuaa uka ꞌrã kuaray mbyte rami. 


text:
 Epytuꞌu ke Senhor re, haꞌe earõ. <PI2>Eroangeko eme avakue mamo rã ooa rupi ojoupa ramo, neĩ joapo vaixea rupi ikuai ramo voi. 


text:
 Ejepeꞌa ndevaia gui, ndepoxyve eme. <PI2>Ndaꞌevei opa marã ndepyꞌa aguã. Haꞌe rami eꞌỹ vy ndee ju ꞌrã ndereko vai. 


text:
 Haꞌe rã oiko riveꞌi vaꞌe ma ikuai porã ꞌrã yvy re, <PI2>haꞌe kuery ovyꞌa ꞌrã okuapy ikuai porã aguã ojou vy. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery oekyi okyxe, guapa guive oipira ꞌrã <PI2>ojuka aguã iporiaukueꞌi haꞌe ojexavai rei vaꞌe, ojuka aguã tape porã rupi oiko vaꞌe. 


text:
 Peteĩ heko porã vaꞌe mbovyꞌi oguereko teĩ <PI2>mbovy eꞌỹ heko vai vaꞌe oguerekopa vaꞌe gui ovareve. 


text:
 Mbaꞌeta heko vai vaꞌe poꞌakaa ma omombaa ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã heko porã vaꞌe re ma Senhor onhangareko. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma okanhymba ꞌrã. <PI2>Nhuũndy rami ꞌrã Senhor rovaigua kuery okanhymba, <PI2>hataxĩrã rive nhuũ okai vy ojeapoa rami. 


text:
 Heko vai vaꞌe ma oiporu aguã re ojerure teĩ nomboekoviai ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã heko porã vaꞌe ma nhomboaxy vy omeꞌẽ rive ꞌrã mbaꞌemo. 


text:
 Xekunumi vaꞌekue ri aỹ ma xetujaꞌi ma <PI2>vaꞌeri xee ndaexai teri heko porã vaꞌe re nopenaai rã, neĩ hamymino kuery voi mbojape re ojerurea rupi ikuai rã ndaexai. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor oguerovyꞌa heko porã vaꞌe. <PI2>Ndoeja rivei ꞌrã ojeupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery. Haꞌe kuery re opena ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã. Haꞌe rã heko vai vaꞌe ramymino kuery ma omombaa ꞌrã. 


text:
 Earõ ke Senhor, haꞌe ixuguigua tape rupi eiko. <PI2>Haꞌe ramo nemboyvate ꞌrã yvy re reiko porã aguã, haꞌe rexa ꞌrã heko vai vaꞌe omombaa rã. 


text:
 Eikuaa pota ke anhetẽ rupi ikuai vaꞌe re, <PI2>exa pota heko porã vaꞌe oikoa re. Mbaꞌeta mbyꞌa porã re ikuai vaꞌe oguereko ꞌrã guamymino kuery. 


text:
 Senhor gui ae ou heko porã vaꞌe oo jepe aguã. <PI2>Haꞌe kuery ojexavaia ára py hexe onhemi aguã onhemoĩ. 


text:
 Senhor oipytyvõ haꞌe ogueraa jepe ꞌrã, <PI2>heko vai vaꞌe po gui oipeꞌa ꞌrã ogueraa jepe vy, hexe onhemi ramo. 


text:
<n> Ojejavyague gui ojeko rerovaa rupi ijayvua ague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue nhomomaꞌenduꞌa aguã.</i></n> |yhwh{Senhor,} ndepoxya rupi eꞌỹ ke xemongeta, <PI2>ndevaia rupi eꞌỹ ke xembopaga. 


text:
 Xereve xeirũ kuery ikuai vaꞌekue ojepeꞌapa ma xembaꞌeaxya gui, <PI2>xeretarã kuery voi onheguaẽmba. 


text:
 Xerekove oipeꞌaxe vaꞌe onhembopyꞌa okuapy xejopy aguã, <PI2>xevy ojapo vaixe vaꞌe opa marã ijayvu okuapy, ára pukukue re oikuaa pota xembotavy aguã re. 


text:
 Mbaꞌeta aipoaꞌe jepi: “Haꞌe kuery tovyꞌa rei eme xere, <PI2>xepyxyry rã xerovai opuꞌã rei eꞌỹ aguã”, haꞌe. 


text:
 Haꞌe rã xerovaigua kuery ma hexaĩ haꞌe imbaraete. <PI2>Heta ikuai mbaꞌe py eꞌỹ xere ndaꞌijaꞌei vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami ae ikuai ojapo porã vaꞌekue pe ojapo vai vaꞌe. <PI2>Xerovaigua ikuai, teko porã rupi aiko rã. 


text:
<n> Imarãa re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe Jedutum pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xejeupe ae aipoaꞌe vaꞌekue: “Aỹ aiko kuaa pota ꞌrã <PI2>xeayvu py ajejavy eꞌỹ aguã. Amboty ꞌrã xejuru, heko vai vaꞌe xerenonde ikuai jave” haꞌe vaꞌekue. 


text:
 Xepyꞌa re aendu tata rami hendy vaꞌe. <PI2>Haꞌe aikuaa pota rã hendyve ovy. Haꞌe ramo xee anhemombeꞌu vy aipoaꞌe: 


text:
 “ Senhor, eikuaa uka ndaikovei aguã ára, <PI2>haꞌe mbovy ára eteꞌi ma ꞌrã pa aiko, xemarãa aikuaa aguã. 


text:
 Ndee aikoa ára remeꞌẽ vaꞌekue mokoĩ, mboapy po puku-aꞌi rami ipuku aguã. <PI2>Nerenonde aikoa opa rive vaꞌerã. Anhetẽ ae avakue haꞌe javi oĩ atãve vaꞌekue teĩ mbaꞌe eꞌỹ meme ikuai. 


text:
 Haꞌe rami ae avakue oaxa ꞌrã ovy kuarayꞌã rami. <PI2>Heko eta reia mbaꞌeverã ndovarei. Ojeupe guarã opa marãgua omoĩ porã teĩ ndoikuaai guive mavaꞌe ꞌrã pa ogueraa. 


text:
 Avakue ojejavypaague re ndeayvu ete haꞌe rembopaga vy <PI2>rembovaipa ꞌrã haꞌe kuery oguerovyꞌa vaꞌekue, vixoꞌi mbaꞌemo hoꞌupaa rami. Avakue ikuai vaꞌe ma opa rive vaꞌerã meme. 


text:
 |yhwh{Senhor,} endu ke ajerurea. <PI2>Xerepy aguã re ajapukai ramo ejapyxaka. Ekyrirĩ eme xerexay rã rexa vy, mbaꞌeta nerenonde ma mombyry guigua rami rive aiko, oguata rei vaꞌe aiko xeru kuery ikuaiague rami avi. ; 


text:
<n> <font size=-1>Psalmo 40.3-17</n> <n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Arõ Senhor ajerovia ete reve. <PI2>Haꞌe ramo xere oikuaa pota vy oendu xereraa jepe aguã re ajapukaia. 


text:
 Haꞌe rami vy xerenoẽ yvykua py akanhyague gui, <PI2>yapo huꞌũ rei vaꞌe mbyte haꞌaague gui. Haꞌe gui xepy omoĩ atã ju itaova áry. 


text:
 Haꞌe xejuru py omoĩ mboraei pyau <PI2>Nhanderuete arovyꞌa aguã. Haꞌe nunga heta oendu vy ojererokyje ꞌrã Senhor renonde, hexe ojerovia ꞌrã guive. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã Senhor re ojerovia oikovy vaꞌe. <PI2>Haꞌe kuery ndaꞌikuai ꞌrã ojee anho rei ojerovia vaꞌe rami, neĩ apu rupi oiko vaꞌe rami guive. 


text:
 Senhor Xeruete, heta ete ikuai iporã vaꞌe remoingo vaꞌekue, <PI2>orevy rejapo porã aguã re ndepyꞌaa guive. Ndereve joo ramigua ndoikoi. Ndereko haꞌe javi amombeꞌu ta vaꞌe rire namombeꞌupai ꞌrãgue. 


text:
 Ndee ndereipotai mymba ajuka vy ameꞌẽ ndevy. <PI2>Neĩ mbaꞌemo apy reve jejavya regua neremeꞌẽ ukai. Haꞌe rami ꞌrãgue py reipeꞌa xeapyxa. 


text:
 Heta vaꞌe kuery ijatya py <PI2>amombeꞌu ayvu porã teko porã regua. Neĩ peteĩ henda py ma voi namombeꞌu eꞌỹi. |yhwh{Senhor,} ndee ma reikuaa. 


text:
 Xepyꞌa py ndaikuaa uka eꞌỹi ndeguigua teko porã. <PI2>Arojapukai anhetẽ rupigua haꞌe orereraa jepea reikoa. Ijaty vaꞌe kuery gui namombeꞌu eꞌỹi ndee oremboaxya haꞌe ndeguigua anhetẽ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Senhor, exa uka eꞌỹ eme xemboaxya. <PI2>Xemboaxya rupi riae ke xerereko, ndeguigua anhetẽ vaꞌe rupi guive. 


text:
 Mbaꞌeta mbovy eꞌỹ ikuai mbaꞌemo vai xejoko rei vaꞌe. <PI2>Xereko vaia xerupity ma. Heta ete ramo ndaexapai. Xeꞌa xeakã re ikuai vaꞌe gui voi hetave. Xekuraxõ voi okanhy ma. 


text:
 Xerekove oipeꞌaxe vaꞌe toxĩmba, <PI2>oxĩmbaa anho toendu. Ajexavai ramo ovyꞌa rei vaꞌe kuery oxĩmba reve tojevypa ju guakykue katy. 


text:
 Haꞌe rã ndereka vaꞌe kuery haꞌe javi ma tandererovyꞌa oporaei reve. <PI2>Rejogueraa jepea oguerovyꞌa vaꞌe “ Senhor imaꞌenduꞌa porãmby toiko!” teꞌi riae okuapy. 


text:
 Haꞌe gui xee ma iporiaukueꞌi, ojexavai reiꞌi vaꞌe <PI2>teĩ xere Senhor opena porã. <PI2>Ndee ma xepytyvõarã haꞌe xerepyarã. Xeruete, ndeare eme ke! 


text:
<n> Hovaigua kuery ijayvu reia gui Nhanderuete oepyague re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Ovyꞌa ete ꞌrã iporiaukueꞌi mboaxya kuery. <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery Senhor ogueraa jepe ꞌrã ndaꞌeveia ára. 


text:
 Senhor oepy haꞌe opena porã ꞌrã hekovea re. <PI2>Ojapo ꞌrã yvy re ovyꞌa aguã rami. Nomboaxai ꞌrã hovaigua kuery po py ojavyky rei aguã. 


text:
 Senhor omombaraete ju ꞌrã imbaꞌeaxya gui. <PI2>Imbaꞌeaxy teĩ hupa ituia rejapo haꞌeve reiꞌi aguã rami. 


text:
 Haꞌe gui xee aipoaꞌe: “ |yhwh{Senhor,} xemboaxy ke! <PI2>Emonguera xerekovea, ndevy ajejavy rire teĩ” haꞌe. 


text:
 Xerovaigua kuery xere ijayvu vai vy <PI2>“Rakaꞌe tu omano ꞌrã, haꞌe hery naꞌimaꞌenduꞌaavei ꞌrã?” heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe kuery regua xerexa aguã ou vy ovareꞌỹ vaꞌe rupi ꞌrã ijayvu. <PI2>Opyꞌa re mbaꞌemo vai anho omoĩ. Oẽ vy haꞌe nunga re teri rive ꞌrã ijayvu. 


text:
 Xeirũ ayvuve vy ajeroviave vaꞌety voi <PI2>opuꞌã avi xerovai, xereve okaru vaꞌety ae. <n>Judas rekorã re ijayvu ma voi Jesus omboꞌa uka nhemi aguã re . 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py anhetẽ rupi aikoa py xemombaraete, <PI2>haꞌe xemoĩ nerenonde rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
<n> Nhanderuete ombojeroviaaty py ooxea rami ijayvua ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery nhomboꞌe aguã ombopara vaꞌekue.</i></n> Yy oxyry vaꞌe gui guaxu oyꞌuxe vaꞌe rami <PI2>xenheꞌẽ py xee avi roeka, Xeruete. 


text:
 Xepyꞌa py aendu Nhanderuete re ndaꞌevei etea, Nhanderuete oikove vaꞌe re. <PI2>Rakaꞌe ndaꞌu aa ꞌrã Nhanderuete renonde aĩ aguã? 


text:
 Ara py haꞌe pyávy xerexay re anho aiko akaru eꞌỹ re. <PI2>Haꞌe ramia ja xevy aipoꞌea riae: “Mamo tu oĩ Nderuete?” <n>Ipyꞌa vai oikovy mbaꞌeta yvy mboae re heraa escravo-rã, Nhanderuete pegua templo gui mombyry. Haꞌe py ma ooxea oendu, Nhanderuete ombojeroviaxe vy. 


text:
 Ymave rupi aikoague re xemaꞌenduꞌa vy <PI2>xepyꞌa vai aikovy xenheꞌẽ py guive, mbaꞌeta xemaꞌenduꞌa heta vaꞌe kuery reve aa ague re. Ajogueraa vaꞌekue Nhanderuete pegua oo katy. Rovyꞌaa rupi rojapukai rovy vaꞌekue roporaei reve, heta orekuai ngarua py. 


text:
 Xenheꞌẽ, mbaꞌe re tu ndeporiau ri? <n>Apy “Xenheꞌẽ” heꞌia ojeupe ae ijayvu vy. <PI2>Mbaꞌe re tu ndaꞌevei rei reĩ xepyꞌapy py? Earõ tema Nhanderuete, mbaꞌeta aroporaei nho ꞌrã. Haꞌe ma Xeruete xepytyvõa oiko. 


text:
 Xepyꞌa py aendu ndaꞌevei etea. <PI2>Haꞌe nunga rupi ndere xemaꞌenduꞌa aikovy Jordão yvýry aikoa py, Hermom yvyty re haꞌe Mizar yvyꞌãꞌi re. 


text:
 Peteĩ yvykua gui onhendu amboae yvykua peve ytu revovo. <PI2>Haꞌe rami aendu ndeguigua yai xeꞌáry oaxa-axa vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami teĩ ara nhavõ Senhor oexa uka ꞌrã xemboaxya, <PI2>haꞌe pytũ nhavõ ou ꞌrã ixupe aporaei aguã, xenheꞌẽ Ruete pe anhemboꞌe aguã. 


text:
 Nhanderuete xeꞌitaova pe aipoaꞌe: <PI2>“Mbaꞌe re tu nderexarai xegui? Mbaꞌe re tu ajexavai aikovy xerovaigua kuery xeavyky rei rã?” haꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta aendu xekãgue haꞌypa vaꞌe rami, <PI2>xerovaigua kuery xere ijayvu rei ramo. Haꞌe kuery ijayvu vy “Mamo tu Nderuete oĩ?” heꞌi okuapy. 


text:
 Xenheꞌẽ, mbaꞌe re tu ndeporiau ri? <PI2>Mbaꞌe re tu ndaꞌevei rei reĩ xepyꞌapy py? Earõ Nhanderuete, mbaꞌeta aroporaei nho ꞌrã. Haꞌe ma Xeruete xepytyvõa oiko. 


text:
<n> Henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ooxea rami ijayvua ague</n> Xeruete, xemboeko porã ke <PI2>xere opuꞌã vaꞌe kuery gui. Xereraa jepe avakue nhombotavy haꞌe ijapu vaꞌe gui. 


text:
 Mbaꞌeta Xeruete, ndere ae anhemi. <PI2>Mbaꞌe re tu naxepytyvõi? Mbaꞌe re tu ajexavai aikovy xerovaigua kuery xeavyky rei rã? 


text:
 Emboguejy nerexakã haꞌe anhetẽ vaꞌe, <PI2>xereraa aguã ndevygua yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe áry nembojeroviaaty oĩ vaꞌe py. 


text:
 Haꞌe ramo aa aguã Xeruete pegua altar oĩa py, <PI2>Xeruete arovyꞌa vaꞌe renonde. Xeruete, rogueroporaei ꞌrã mbaꞌepu ixã reta vaꞌe amonhendu reve. 


text:
<n> Nhanderuete pe ojepy ukaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery nhomboꞌe aguã ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, oreramoĩ kuery orevy omombeꞌu rã <PI2>roendu ma oreapyxa py yma rupi rejapo vaꞌekue, haꞌe kuery ikuai teri jave. 


text:
 Haꞌe jave py ma ndepo py reipeꞌapa rakaꞌe yvy regua kuery, <PI2>ikuaiague py oreramoĩ kuery ju remoĩ atã aguã. Yvy regua kuery remoingo axy, haꞌe rã oreru kuery pe ma remeꞌẽ opa rupi ikuai aguã. 


text:
 Okyxe py eꞌỹ haꞌe kuery oipeꞌa yvy, <PI2>imbaraete vy eꞌỹ guive ipoꞌaka. Haꞌe rami ꞌrãgue py ndepo, ndejyva haꞌe nderova rexakãa py rembopoꞌaka rakaꞌe haꞌe kuery reayvu vy. 


text:
 Xeruete, ndee ma xeruvixave. <PI2>Rejapo Jacó kuery ipoꞌaka aguã. <n>“Jacó kuery” heꞌia ma Israel kuery re ijayvu vy. 


text:
 Ndee orepytyvõ ramo orepoꞌaka ꞌrã orerovaigua kuery re. <PI2>Nderery rupi ropyrõ ꞌrã orere opuꞌã vaꞌe re. 


text:
 Haꞌe rã aỹ ma ndee oremombo ma mombyry, <n>Apy ma ijayvu Nhanderuete haꞌe kuery re hovaigua kuery ipoꞌaka aguã rami oejaague re. <PI2>ore kuery ju roxĩmba aguã py oremoĩ. Ndereovei guive orexondaro kuery reve, 


text:
 oreapo guive orerovaigua kuery gui ronhamba aguã rami. <PI2>Haꞌe orere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery orereraa guembiguairã. 


text:
 Ndee oreapo orea katyꞌi ikuai vaꞌe gui roxĩmba aguã rami. <PI2>Orembojere okuapy vaꞌe orere ijayvu rei haꞌe orejojai rei. 


text:
 Omombeꞌu pyrã rami oremoĩ yvy regua kuery mbyte. <PI2>Amboae regua oremboetea rupi eꞌỹ ombovava-vava oakã. 


text:
 aendu xembojaru rei vaꞌe, ijayvu vaikue-ikue vaꞌe ojapukai ramo, <PI2>xerovaigua kuery xejukaxea aikuaa vy. 


text:
 Haꞌe nunga haꞌe javi orere oiko. <PI2>Haꞌe rami teĩ ndorerexarai ndegui, ndorojepeꞌai guive ndereve guarã rejapo vaꞌekue gui, 


text:
 Oreruete rery gui orerexarai vaꞌe rire, <PI2>haꞌe rami eꞌỹ vy tuuete ramigua rive pe orepo roupi vaꞌe rire 


text:
 Haꞌe rami avi ndevygua orekuai ramo ae <PI2>koꞌẽ nhavõ oremboaxaa orejukaarã pe. Vexaꞌi ojukaa aguã katy heraa vaꞌe rami orekuai. 


text:
<n> Huvixarã Nhanderuete omoĩ vaꞌe haꞌe hembirekorã re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery nhomboꞌe aguã ombopara vaꞌekue. Mboraei mborayvu regua, “Yvoty lírio” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Ayvu porã anho oĩ xekuraxõ re. <PI2>Huvixave peguarã ae kovaꞌe mboraei ajapo. Ombopara porã kuaa vaꞌe rami ꞌrã xeayvu. 


text:
 Ndee ma avakue raꞌy kuery ikuai vaꞌe gui neporãve vaꞌe. <PI2>Ndejuru gui ayvu porã anho oẽ. Haꞌe nunga rupi ae Nhanderuete nemoingo porã rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
 Ndepoꞌakaa rupi tereo kavaju áry, <PI2>anhetẽ vaꞌe haꞌe teko porã re vy. Haꞌe gui ndepo reiporu kuaa regua ojapo ꞌrã nhomondyipaarã ojekuaa aguã rami. 


text:
 Oreruvixave, nderuꞌy ma hakua porã, <PI2>nderovaigua kuery kuraxõ re oike ꞌrã. Haꞌe ramo yvy regua kuery nenheꞌẽ rendua rupi ꞌrã ikuai. 


text:
 Rerovyꞌa teko porã, haꞌe rã teko vai ma rejou vai. <PI2>Haꞌe nunga rupi ae Nhanderuete Nderuete huvixaverã nemoĩ vy neakã áry azeite omoĩ neirũ kuery gui ndererovyꞌave vy. 


text:
 Ndeao ma mirra, aloés haꞌe cássia gui heakuã porãmba. <PI2>Ndero ma marfim gui ojapo pyre. Opy ma onhendu ꞌrã ixã vaꞌe pu nembovyꞌaarã. 


text:
 Kunhague ikuai ꞌrã nerembiguai, huvixave rajy kuery guive. <PI2>Reiporu kuaa regua re oĩ nderaꞌyxy, ouro iporãve vaꞌe Ofir guigua py ombojegua pyre. 


text:
 Xerajy, endu ke. Eikuaa pota xeayvua re. <n>Apy ma huvixave raꞌyxy pe ju ijayvu. <PI2>Nderexarai ke neretarã kuery haꞌe nderu ro pygua kuery gui. 


text:
 Haꞌe ramo ma huvixave oguerovyꞌa ꞌrã neporãa. <PI2>Haꞌe ma nde-Senhor ramo henonde eĩ nerenapyꞌã re. 


text:
 Ndea py ou ꞌrã Tiro pygua rajy mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌerã reve. <PI2>Heta vaꞌe kuery regua oguerekopave vaꞌe ojerure ꞌrã reipytyvõ aguã. 


text:
 Ijao potypa vaꞌe reve ogueroikea ꞌrã heruvy huvixave renonde. <PI2>Irũ kunhataĩgue hakykue ou vaꞌe ogueru ꞌrã oĩa py. 


text:
 Xee ajapo ꞌrã nderery re imaꞌenduꞌaa riae aguã rami. <PI2>Yvy regua kuery ndereroporaei ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
<n> Nhanderuete nhanhemiaty imbaraete vaꞌe re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery kunhague oporaei aguã ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete ma nhanhemiaty imbaraete vaꞌe oiko, <PI2>nhandereraa jepearã jajexavai jave nhandeaꞌi pyve oĩ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe nunga rupi ndajakyjei ꞌrã amboae rami yvy ojeapo teĩ, <PI2>haꞌe yvyty ikuai vaꞌe yeꞌẽ mbyte py onhemombo, 


text:
 Oĩ peteĩ yakã Nhanderuete pegua tetã mbyte rupi oxyry vy <PI2>ombovyꞌa ꞌrã haꞌe pygua kuery, Yvate ete vaꞌe pegua oo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi voi. 


text:
 Tetã mbyte ma Nhanderuete ae oĩ. <PI2>Haꞌe ramo neĩ peteĩ henda py ma voi ndoityai ꞌrã. Nhanderuete oipytyvõ ꞌrã koꞌẽmba guive. <n>Tetã Nhanderuete pegua omombeꞌu porãve Apocalipse 21.23–22.5 py. 


text:
 Yvy regua kuery haxẽmba, <PI2>tetã ikuai vaꞌe omyĩ ꞌrã. Haꞌe rã Nhanderuete oayvu omonhendu ramo yvy tykupa ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta yvy apy peve omomba joe opuꞌãa. <PI2>Omopẽmba guyrapa haꞌe yvyra rakua, karóxa joe opuꞌãa pygua guive oapypa tata py. 


text:
 Aipoeꞌi: “Pepytuꞌu peikuaa aguã xee ae Penderuete aikoa. <PI2>Xee ma xeyvate ꞌrã yvy regua kuery áryve, yvy jave re ete ꞌrã xeyvate”, heꞌi. 


text:
<n> Nhanderuete yvy regua kuery ruvixave pe oporaeia</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue.</i></n> Haꞌe javi regua kuery, pejepopete ke. <PI2>Penemaꞌenduꞌa Nhanderuete re, pevyꞌaa rupi penhendu. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor yvateve ete vaꞌe ma omboetevepy, <PI2>huvixave yvateve vaꞌe yvy jave re ipoꞌaka vaꞌe. 


text:
 Peporaei Nhanderuete pe, <PI2>peporaei porã ixupe. Peporaei nhanderuvixave pe, peporaei porã ixupe. 


text:
 Yvy regua ruvixa kuery onhemboatypa vy <PI2>Abraão Ruete pegua ju ikuai. Mbaꞌeta Nhanderuete peguarã ae ikuai yvy regua kuery huꞌy jokoa oguereko vaꞌekue haꞌe javi. <n>Haꞌe vaꞌe jave py xondaro kuery omoĩ ꞌrã imoiny huꞌy jokoa nguvixa retã kora re, ixupegua ikuaia oikuaa uka aguã . Haꞌe anho yvate ete vaꞌe oiko. 


text:
<n> Nhanderuete pegua tetã re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue.</i></n> Yvate ete vaꞌe ma Senhor oiko, <PI2>haꞌevea rami jaroporaei Nhanderuete pegua tetã py. 


text:
 Ixupegua yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ma yvate ete, <PI2>yvy jave re oguerovyꞌaa vaꞌe. Sião yvyty oĩ kuaray puku-a yke katy, huvixave retã oĩa. 


text:
 Omombeꞌua rã nhaenduague rami <PI2>jaexa Senhor ixondaro reta vaꞌe pegua tetã py oiko vaꞌe, <PI2>Nhanderuete pegua tetã py ae. Nhanderuete omoĩ atã ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
 Oreruete, nderery oikuaa pavẽ ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami vy ndevy oporaei rã yvy apy peve ꞌrã onhendu. Ndepo py haꞌevea rami rejoguereko. 


text:
 Peikuaa pota porã ikora yvatea re, <PI2>haꞌe pexa pota oo ikorapa vaꞌe ikuai vaꞌe re, rakaꞌe rã ikuai vaꞌerã pe pemombeꞌu kuaa aguã: 


text:
<n> Avakue okanhymba aguã re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue.</i></n> Haꞌe javi regua, pendu pota ke povaꞌe. <PI2>Yvy re pendekoa vaꞌe haꞌe javi, pejapyxaka ke. 


text:
 Ajapyxaka porã ꞌrã mbaꞌemo re ombojoja vy ijayvua rã, <PI2>ndoikuaai pyre amombeꞌu porãve ꞌrã ixã reta vaꞌe pu rupi. 


text:
 Mbaꞌe re tu jexavaia ára py akyje ꞌrã? <PI2>Xerakykue monha okuapy vaꞌe ma teko vai rupi xejoko rei teĩ. 


text:
 Anhetẽ avave rei ndojogua kuaai ꞌrã guyvy rekove. <PI2>Nhanderuete pe nomeꞌẽ kuaai ꞌrã jogueraa jepe aguã regua. 


text:
 Haꞌe gui jaexa rã hiꞌarandu vaꞌe voi omano ꞌrã. <PI2>Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe haꞌe ndoikuaai vaꞌe joo rami meme ꞌrã opa, haꞌe amboae pe ju oeja ꞌrã ombaꞌe rei-reikue. 


text:
 Opyꞌa py aipoeꞌi: “Xero opa eꞌỹ vaꞌe hiꞌaĩ, <PI2>xerekoague ma rakaꞌeve rã ikuai vaꞌe peguarã” heꞌi teĩ. Haꞌe rami vy guery rupi ae ꞌrã omboery oyvy. 


text:
 Haꞌe rami teĩ avakue ojejou porã vaꞌeri ndaꞌikuai riaei ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py mymba rami avi okanhy ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami teĩ vexaꞌi rami avi omboguejya ꞌrã yvykua py. <PI2>Haꞌe kuery re opena vaꞌerã ma manoa. Yvykua katy meme ꞌrã oguejy. Haꞌe py ma iporãague huꞌũmba ꞌrã. Haꞌe kuery rekoarã oĩ vaꞌe ma yvykua ae. 


text:
 Penhemondyi eme amongue imbaꞌe rei-reipave ovy rã, <PI2>haꞌe ngoo pyguarã mbaꞌemo porã ojouve ovy teĩ. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery omano vy mbaꞌeve ndogueraai ꞌrã ngupive, <PI2>mbaꞌemo porã oguereko vaꞌekue nomoirũvei ꞌrã. 


text:
<n> Anhetẽ rupi Nhanderuete nhamboete aguã regua</n> <n><i>Mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor Nhanderuete Ipoꞌakapa vaꞌe ijayvu vy <PI2>oenoĩmba ꞌrã yvy regua kuery kuaray oua katy gui oikea katy peve ikuai vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami vy Nhanderuete ou ꞌrã, nokyrirĩ ꞌrã guive. <PI2>Henonde ma ou tata nhomombaarã, ijyvýry rupi yvytu vaikue hevovo. 


text:
 Ojeupegua kuery omboayvu aguã ou. <PI2>Haꞌe rami vy yvate yva katy ojapukai ꞌrã, yvy katy guive. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
 “Pemboatypa ke xevygua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery ma mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe py xereve guarã onhemoingo vaꞌekue”, heꞌi. 


text:
 “Xevygua kuery, pejapyxaka ke, haꞌe rã xee xeayvu ꞌrã. <PI2>Israel kuery, amombeꞌu ta penderekokue. Xee ma Penderuete, ‘Oreruete’ pejea vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌemo pemeꞌẽague re eꞌỹ xeayvu pẽvy, <PI2>mbaꞌemo peapy reve xerenonde pemoĩ riaea re eꞌỹ guive. 


text:
 Xee akaruxe vaꞌe rire aipo ndaꞌei ꞌrãgue pẽvy, <PI2>mbaꞌeta yvy ma xembaꞌe itui, hexe ikuai vaꞌe haꞌe javi avi. 


text:
 Any, Penderuete pe pemeꞌẽ perovyꞌaa, <n>“Pemeꞌẽ ꞌrã perovyꞌaa”, heꞌia ma mboraei, eꞌỹ vy nhandepyꞌa haꞌe javi py nhamboetea re ijayvu vy . <PI2>haꞌe Yvate ete vaꞌe pe pejapo kuerei penhemboayvuague. 


text:
 Pejapukai ke xevy pejexavaia ára. <PI2>Haꞌe ramo xee rogueraa jepe ꞌrã, haꞌe rã peẽ ma xemboete ꞌrã”, heꞌi. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe pe ma Nhanderuete aipoeꞌi: <PI2>“Ndaꞌevei peẽ kuery xeayvua aeja vaꞌekue re pendeayvu aguã haꞌekue-ꞌekue rami, neĩ xereve guarã ajapo vaꞌekue rupi pendeayvu aguã. 


text:
 Haꞌe rami pendekuai teĩ xee akyrirĩ ranhe vaꞌekue. <PI2>Haꞌe ramo pexaꞌã ndee ramigua ae xee aikoa re. Haꞌe rami teĩ xee romboayvu ꞌrãe. Haꞌe nunga haꞌe javi amoĩmba ꞌrã pexaa py. 


text:
 Peẽ kuery Penderuete gui penderexarai vaꞌe, <PI2>peikuaa pota povaꞌe re. Haꞌe rami eꞌỹ ri ramo xee romondoropa ꞌrã, haꞌe ndoikoi ꞌrã penderepyarã. 


text:
 Xererovyꞌaa omeꞌẽ vaꞌe ma xemboetea rupi ikuai. <PI2>Haꞌe rami guape omoatyrõ vaꞌe pe ma aikuaa uka ꞌrã Penderuete pendereraa jepea.” 


text:
<n> Davi onhemombeꞌu haꞌe ojeko rerovaa rupi ijayvuague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue, Bate-Seba reve joguerekoague re profeta Natã ou vy ijayvu jave guare (2 Samuel 11.1–12.20).</i></n> Xeruete, xemboaxy ke ndereko porãa rupi. <PI2>Opa mbaꞌe py renhomboaxya rupi vy emboguepa ke ajejavyague. 


text:
 Nderovai ae ajejavy vaꞌekue, ndevy anho, <PI2>ndee rexaa py ajapo mbaꞌemo vai. Haꞌe nunga rupi xee aikuaa anhetẽ meme xere ndeayvua, haꞌevea rami xembopagaa guive. 


text:
 Haꞌe rã ndee ma orepyꞌa re anhetẽ vaꞌe oĩ vaꞌe rerovyꞌa vaꞌe, <PI2>haꞌe rami vy xepyꞌapy py reikuaa uka ꞌarandua. 


text:
 Xekyꞌaꞌo ke hissopo rogue py ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ju aiko aguã, <n>Haꞌe kuery reko rami vy sacerdote kuery jokyꞌaꞌo vy hissopo rogue ojopy ꞌrã mymba ruguy oĩa. Haꞌe vaꞌe py ojejavy vaꞌekue áry omboayvi ꞌrã oikyꞌaꞌo aguã (Levítico 14.1-7; Hebreus 9.19). Haꞌe rã apy ma Nhanderuete pe ojapukai ipyꞌa oikyꞌaꞌo aguã. <PI2>xejoi ke, yroꞌy xiĩ vaꞌe gui xiĩ porãve vaꞌe aiko aguã. 


text:
 Ejapo ke oporaeia haꞌe ovyꞌaa rã aendu ju aguã rami, <PI2>xekãgue remouꞌũmba rire teĩ avyꞌa nho aguã. 


text:
 Haꞌe ramo ꞌrãe amboꞌe heko vai vaꞌe kuery ndereko re, <PI2>haꞌe ramo ojejavypa vaꞌekue ojeko rerova ꞌrã ndevy. 


text:
 Xeruete, xereraa jepe ke tuguy amoẽague gui, <PI2>Xeruete xereraa jepea. Haꞌe ramo aporaei reve arovyꞌa ꞌrã ndereko porãa. 


text:
 Mbaꞌeta ndererovyꞌai mymba rojuka vy romeꞌẽ vaꞌe. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire xee ameꞌẽ ma ꞌrãgue. Mbaꞌemo roapy reve romeꞌẽ vaꞌe guive ndererovyꞌai. 


text:
 Ndee Oreruete pe romeꞌẽ rã rerovyꞌa vaꞌerã vaꞌe ma orenheꞌẽ py ndaꞌeveia roendua. <PI2>Orepyꞌa re rojejou vai haꞌe ronhemboaxy ramo ma ndee Oreruete, noremboaxy eꞌỹi ꞌrã. ; ; 


text:
 Haꞌe rami vy rerovyꞌa ꞌrã teko porã rupi ikuai vaꞌe mbaꞌemo omeꞌẽ ramo, <PI2>mbaꞌemo oapy reve omeꞌẽ vaꞌe. Ndevygua altar áry omeꞌẽ ꞌrã okuapy vaka raꞌy. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe ombopagaa aguã re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe nhomboꞌe aguã Davi ombopara vaꞌekue, Doegue Edom pygua Saul pe oikuaa uka ramo Abimeleque ro py Davi ovaẽague (1 Samuel 22.6-23).</i></n> Ava ndepoꞌakapa vaꞌe, mbaꞌe re tu teko vai ri rejou porã? <PI2>Mbaꞌeta Nhanderuete porayvua ma opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe rã ndee ma ndeayvu ꞌrã renhomomba aguã re anho. <PI2>Kyxe haimbe vaꞌe jojuka vaꞌe rami ꞌrã ndeayvu, renhombotavy vaꞌe vy. 


text:
 Iporã vaꞌe ꞌrãgue py mbaꞌemo vai anho rejou porãve. <PI2>Anhetẽ rupi ndeayvu ꞌrãgue py ndeapuxe vai rive. 


text:
 Haꞌe rami avi Nhanderuete nemomba ꞌrã rakaꞌe rã peve. <PI2>Ndejopy vy ndepeꞌa ꞌrã heravy nderopy reĩa gui, okuave vaꞌe yvy gui ndepeꞌa xapyꞌa ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga oiko rã <PI2>heko porã vaꞌe kuery oexa vy ojererokyje ꞌrã. Haꞌe rami vy ojojai rei vy aipoeꞌi ꞌrã: 


text:
 “Haꞌe rami ꞌrã okanhy avakue Nhanderuete re eꞌỹ imbaraete vaꞌe. <PI2>Mbaꞌeta ombaꞌe rei-rei retaa re rive ojerovia, haꞌe opa marã rei ikuaia re rive onhemombaraete vaꞌe.” 


text:
 Haꞌe rã xee ma oliveira rembypy ipyau vaꞌe <PI2>Nhanderuete pegua roka py hiꞌaĩ vaꞌe rami aiko. Nhanderuete xemboaxya re ajerovia rakaꞌe rã peve. 


text:
 Haꞌe rami repena rire <PI2>xee roguerovyꞌa ꞌrã rakaꞌe rã peve. Ndere ojerovia vaꞌe kuery oendua py roarõ reve xemaꞌenduꞌa ꞌrã nderery re, iporã ramo. 


text:
<n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe nhomboꞌe aguã Davi ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy aguã.</i></n> Opa marã rei heko vaꞌe ma opyꞌa py ijayvu vy <PI2>“Ndoikoi rima Nhanderuete” heꞌi ꞌrã. Haꞌe kuery opa marã ꞌrã ikuai teko vai ojapo vy. Neĩ peteĩve ma ndoikoi ꞌrã heko porãa rupi. 


text:
 Haꞌe rã Nhanderuete ma yva gui omaꞌẽ ꞌrã avakue raꞌy kuery re, <PI2>oexa aguã amongue pa oꞌarandua rupi, Nhanderuete oekaa rupi ikuaia oexa aguã. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe javive ojepeꞌa vy opa marã rei ikuai. <PI2>Ndoikovei ma teko porã rupi oiko vaꞌe, neĩ peteĩve. <n>Romanos 3.9-20 py. 


text:
 “Teko vai rupi ikuai vaꞌe ꞌarandurã noĩ teve? <PI2>Haꞌe kuery ma xevygua kuery omomba rivepa ꞌrã mbojape hoꞌua rami. Nhanderuete pe ndojapukai ꞌrã guive.” <n>Apy ma Nhanderuete ijayvu heko vai vaꞌe reko re. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery onhemondyipa ꞌrã, <PI2>okyje aguã jipoi teĩ. Peẽ kuery re opuꞌã rei vaꞌekue kãgue Nhanderuete omoaĩmba ꞌrã. Haꞌe kuery oxĩmba ꞌrã pendegui, Nhanderuete nopenavei ramo. 


text:
 Sião tetã gui Israel kuery reraa jepearã ou vy ojekuaa ma ꞌrãgue! <PI2>Nhanderuete ojeupegua kuery omoingo porã jevy ramo Jacó ramymino kuery, Israel kuery ovyꞌa ete ꞌrã okuapy. 


text:
<n> Nhanderuete oepy aguã re ojapukaia ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe nhomboꞌe aguã Davi ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy aguã, Zife pygua kuery Saul pe aipoeꞌi ramo: “Orerekoa py eꞌỹ teve Davi onhemi?” (1 Samuel 23.19, 26.1).</i></n> Xeruete, xereraa jepe ke nderery rupi, <PI2>xemboeko porã guive ndepoꞌakaa rupi. 


text:
 Mbaꞌeta xere opuꞌã okuapy porojojai vaꞌe kuery, <PI2>jojuka vaꞌety kuery xejukaxe okuapy. Haꞌe kuery ma Nhanderuete re imaꞌenduꞌaa rupi ndaꞌikuai. 


text:
<n> Joapo vai vaꞌe kuery omombaa aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe nhomboꞌe aguã Davi ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy aguã.</i></n> Xeruete, ejapyxaka ke ajerurea re. <PI2>Endu eꞌỹ eme ajapukaia. 


text:
 xerovaigua kuery ijayvu rei haꞌe <PI2>heko vai vaꞌe xemoingo axy rei ramo. Mbaꞌeta xere haꞌe kuery ombou xembojexavaiarã. Xevy ipoxy vaipa vy xemomba ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami vy xee aipoaꞌe: <PI2>“Apykaxu rami xepepo vaꞌe rire aveve avy vy ajou ꞌrãgue apytuꞌu aguã. 


text:
 Senhor, emomba ke xerovaigua kuery, <PI2>ejapo nhomongetaa py ndoikuaavei aguã rami, mbaꞌeta tetã py xee aexa jogueroꞌa haꞌe joe ndaꞌijaꞌei vaꞌe anho. 


text:
 Ara py haꞌe pyávy ojere okuapy tetã kora yvýry rupi. <PI2>Kora mbyte py ikuai opa marã rei haꞌe mbaꞌemo vai apoa kuery. 


text:
 Haꞌe rami avi xerovaigua eꞌỹ vaꞌekue ae xembojaru rei oikovy. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire aropoꞌaka kuaa ꞌrãgue. Ndaxerexaxei vaꞌekue eꞌỹ xere ovyꞌa rei, haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire ixugui anhemi ꞌrãgue. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py ndee ava xee ramigua reiko vaꞌe, <PI2>xereve renhemoirũ vaꞌekue ae, xeirũ xepyꞌa py roayvuve vaꞌe. 


text:
 Joupive jaiko vaꞌekue, joupive javyꞌa vaꞌekue, <PI2>teta rupi jaa vaꞌekue Nhanderuete pegua oo katy. 


text:
 Manoa tojopy voi haꞌe kuery, <PI2>haꞌe oikove reve toguejy yvykua py. Mbaꞌeta ngoo rupi mbaꞌemo vai re anho oikuaa pota opyꞌa py. 


text:
 Ajeꞌive, kuaray mbyte haꞌe kaꞌaruꞌi ju <PI2>amombeꞌu ꞌrã aikotevẽ vaꞌe ajapukai reve. Haꞌe ramo Senhor oendu ꞌrã xeayvua. 


text:
 Eraa jepe ke xerekovea xerakykue monha vaꞌe kuery gui aiko porã ju aguã, <PI2>mbaꞌeta heta ete ikuai xerovaigua. 


text:
 Nhanderuete oendu vy ombovai ꞌrã, <PI2>jypyꞌi guive opena vaꞌe vy. Mbaꞌeta haꞌe kuery re noĩ ojeko rerova aguã, Nhanderuete renonde teĩ ojererokyjea rupi eꞌỹ ikuai. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ava ma opuꞌã hexeve peteĩ rami ikuai vaꞌekue re, <PI2>omboaxa rive peteĩ rami ikuai aguã ijayvuague. 


text:
 Ijuru ma manteiga gui yxyĩve, <PI2>haꞌe rã ipyꞌa re ma joe opuꞌã aguã anho oĩ. Ijayvua ma azeite gui iporãve merami teĩ kyxe oekyi pyre rami nhomomba. 


text:
 Senhor po py pemboaxa pendepyꞌa eta reia. <PI2>Haꞌe ramo penemombaraete ꞌrã. Peteĩve henda py ndoity ukai ꞌrã heko porã vaꞌe. <n>1 Pedro 5.7 py. 


text:
 Xeruete, yvykua vaikue py remombo ꞌrã <PI2>avakue tuguy moẽa haꞌe nhombotavypa rei vaꞌe. Haꞌe kuery ndoupityi ꞌrã oikove aguã vaꞌekue mbyte peve. Haꞌe rã xee ma ajerovia tema ꞌrã ndere. 


text:
<n> Ojexavaia gui ombopyꞌa guaxu aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe “Apykaxu yvyra mombyrygua rupi ikuai” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue Gate tetã py filisteu kuery ojopy ramo (1 Samuel 21.10-15).</i></n> Xeruete, xemboaxy ke, <PI2>mbaꞌeta avakue xejukaxe okuapy. Ára pukukue re xemoingo axy xereroꞌa vy. 


text:
 Nhanderuete re ajerovia, ijayvua arovyꞌa guive. <PI2>Nhanderuete re ajerovia vy ndakyjei ꞌrã mbaꞌeve gui. Mbaꞌe ꞌrã tu imarã vaꞌe ojapo kuaa xere? 


text:
 Ára pukukue re haꞌe kuery omombeꞌu ꞌrã xeayvukue ramigua. <PI2>Onhembopyꞌaa ma xere ojapo vai aguã anho. 


text:
 Nhomboatypa okuapy nhemi rupi, <PI2>omaꞌẽ mbegue ꞌrã aikoa re oikuaa pota vy, xemomba aguã oarõ vy. 


text:
 Reipapa ma ajexavaia rupi aikoague. <PI2>Xerexay voi remboyrupa ndeꞌyryru py. Xerekokue haꞌe javi eꞌỹ teve ipara ndekuaxia re? 


text:
 Ndevy ajapukaia ára guive <PI2>xerovaigua kuery ojepeꞌapa ꞌrã. Aikuaa porã Nhanderuete xereve oikoa. 


text:
 Nhanderuete re ajerovia aguã amoĩ vy <PI2>ndakyjei ꞌrã mbaꞌeve gui. Mbaꞌe ꞌrã tu avakue ojapo kuaa xere? 


text:
 Mbaꞌeta manoa gui xerekovea reraa jepe, <PI2>xepy guive reraa jepe haꞌa aguã gui, Xeruete renonde aiko aguã hexakã nhomoingovea rupi. 


text:
<n> <font size=-1>Salmo 57.7-11</n> <n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe “Xemomba eme ke” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue, Saul gui ojava vy itakua py onhemi jave (1 Samuel 24.1-7).</i></n> Xeruete, xemboaxy ke. <PI2>Xemboaxy mbaꞌeta ndere ae xerekovea anhomi. Ndepepo ꞌã py anhemi, mbaꞌemo vai oiko vaꞌe oaxapa peve. 


text:
 Haꞌe ramo yva gui xepytyvõarã ombou vy xereraa jepe. <PI2>Omoxĩmba xeavyky rei vaꞌe kuery. Exa uka renhomboaxya haꞌe ojeroviapy reikoa. 


text:
 Mbaꞌeta xerekovea ma guary ikuai vaꞌe mbyte oiko. <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery omondoropa ꞌrã avakue raꞌy kuery. Huꞌy guaxu haꞌe huꞌy rami haĩ, haꞌe inhapekũ ma kyxe haimbe porã vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe kuery ma xerenonde rupi omoĩ xemboꞌa aguã. <PI2>Haꞌe ramo xerekovea oiko axy. Xerenonde ojoꞌo okuapy yvy, teĩ haꞌe kuery ae ju hoꞌa haꞌe vaꞌekue py. 


text:
 Xenheꞌẽ, evy ke! <PI2>Mbaraka haꞌe mbaꞌepu ixã reta vaꞌe, pevy avi ke. Xee ambovy ꞌrã koꞌẽ ju. <n>“Xee ambovy ꞌrã koꞌẽ ju” heꞌi ajeꞌiveꞌi reve Nhanderuete pe oporaei vy. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery renonderã re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue “Xemomba eme ke” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Peẽ joe pepena vaꞌe, haꞌevea rami teve pendeayvu? <PI2>Anhetẽ rupi ri ndaꞌu peikuaa pota avakue raꞌy kuery re? 


text:
 Any teve. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py pendepyꞌa re pemoĩ teko vairã, haꞌe yvy jave re pejapo jogueroꞌa aguã rami. 


text:
 Heko vai vaꞌe ma oguerekoꞌi ramove ojepeꞌa ꞌrã haꞌeve eꞌỹa katy. <PI2>Ituiꞌi vyve ojavy ꞌrã onhemboapu vy. 


text:
 Hevoꞌipe yvy re ijayxy ovy vaꞌe rami taꞌikuai, <PI2>haꞌe kyrĩꞌi vaꞌe ixy oityꞌi vaꞌekue rami kuaray oexa eꞌỹ re taꞌikuai. 


text:
 Juuꞌy okai vyvoi vaꞌe eꞌỹ vy ipyau vaꞌe teĩ <PI2>oja omboaku eꞌỹ mbove yvytu jere ombovevepa vaꞌe rami avi taꞌikuai. 


text:
 Haꞌe ramo aipoꞌea ꞌrã: <PI2>“Anhetẽ ae raꞌe heko porã vaꞌe ojopy ꞌrã ojeupegua. Mbaꞌeta Nhanderuete oiko yvy re nhombopaga vaꞌe.” 


text:
<n> Ojepy ukaa rupi ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe “Xemomba eme ke” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue Saul ojukaxe vy oo py oĩa oarõ uka ramo (1 Samuel 19.11-12).</i></n> Xeruete, xereraa jepe xerovaigua kuery gui. <PI2>Xereupi xerovaigua kuery xererovy eꞌỹ aguã py. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery ma nhuã ojayvy xerekove oipeꞌa aguã. <PI2>|yhwh{Senhor,} imbaraetekueve onhemboaty okuapy xerovai, xereko vai ramo eꞌỹ, ajejavy ramo eꞌỹ guive. 


text:
 Mbaꞌeve py atekoavy ramo eꞌỹ haꞌe kuery ojapura xemoingo axy aguã. <PI2>Emyĩ ke, eju xerepy aguã, exa pota guive. 


text:
 Ndee ma Senhor Xeruete ixondaro reta vaꞌe, <PI2>Israel kuery Ruete reiko. Haꞌe nunga rupi emyĩ, eju voi guive yvy regua kuery re reikuaa pota aguã. Neĩ peteĩve emboaxy eme hiꞌã rupi teko vai ojapo vaꞌekue. 


text:
 Opa marã onhendu okuapy. <PI2>Ijuru py ayvu oĩ vaꞌe ma kyxe, “Mavaꞌe tu oiko nhanerenduarã?” heꞌi guive. 


text:
 Xeruete xemboaxy vy ou ꞌrã xembojoyvyarã. <PI2>Xerovaigua kuery re aipota vaꞌe oiko ramo Nhanderuete oexa uka ꞌrã xevy. 


text:
 Haꞌe rami avi ejukapa eme guive, xejavegua kuery hexaraipa eꞌỹ aguã. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py emoaĩmba opa rupi ndepoꞌakaa py hoꞌapa peve, mbaꞌeta Senhor, orevy pe mbaꞌemo vai jokoa reiko. 


text:
 Tove haꞌe kuery onhemboyvatea rupi ae toꞌapa <PI2>ojuru py ojejavyague re, guembe rupi ayvu oẽague re, opa marã ikuaiague re haꞌe apu omombeꞌuague re. 


text:
 Emokanhy ndepoxya rupi, emokanhymba, <PI2>haꞌe kuery opa peve, yvy apy peve oikuaa pavẽ aguã Jacó raꞌy kuery re Nhanderuete openaa. 


text:
 Haꞌe rã xee ma aporaei ꞌrã ndepoꞌakaa re. <PI2>Haꞌe ajeꞌive reve aporaeive ju ꞌrã xemboaxya re avyꞌaa rupi. Mbaꞌeta ndee ae anhemiaty yvate vaꞌe reiko, ajexavaia ára ndee ae xerepy ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Xemombaraetea, ndevy pe aporaei ꞌrã aikovy. <PI2>Xeruete anhemiaty yvate vaꞌe reiko, Xeruete xemboaxy vaꞌe. 


text:
<n> <font size=-1>Salmo 5-12</n> <n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe “Yvoty lírio omombeꞌua vaꞌe” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue nhomboꞌe aguã, Síria regua kuery Mesopotâmia haꞌe Zobá guigua re opuꞌã jave, haꞌe Joabe ou vy doze mil avakue Edom regua re Juky Ugua py ipoꞌaka jave .</i></n> Xeruete, ndee nerepenavei vaꞌekue orere, <PI2>oremoaĩmba guive ndepoxy vy. Oremonoꞌõmba ju ke aỹ. 


text:
 Rejapo vaꞌekue ndevygua kuery mbaꞌemo vai py ikuai axy aguã rami, <PI2>oremboyꞌu vinho oremoakanhyarã. 


text:
 Nerenonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe peguarã reupi uka bandeira, <n>Bandeira hiꞌy reve ma joe opuꞌãa rupi ꞌrã ogueraa, oupia rã xondaro kuery oexa vy oĩa py oupa aguã . <PI2>guyrapa revegua gui onhemi kuaa aguã. 


text:
 Ore kuery nerembiayvu orekuai vaꞌe roo jepe aguã <PI2>orereraa jepe ke reiporu kuaa regua py, haꞌe orembovai. 


text:
 Nhanderuete ijayvu okyꞌa eꞌỹa rupi: <PI2>“Xepoꞌakaa rupi vy ambojaꞌo ꞌrã Siquém yvy, aaꞌã ꞌrã Sucote regua yvyugua guive. <n>Apy ma ijayvu joyvy oipeꞌa vaꞌekue ojeupegua kuery pe ombojaꞌo aguã re. 


text:
 Gileade haꞌe Manassés yvy ma xembaꞌe meme itui. <PI2>Efraim yvy ma xengora ratã. Judá ma xepo pygua. 


text:
 Haꞌe rã Moabe yvy ma hyꞌa ajejoiaty itui, <PI2>Edom yvy áry amombo ꞌrã xepy regua, haꞌe Filístia pygua kuery re xepoꞌaka vy avyꞌa nhendu ꞌrã.” <n>Haꞌe jave py ma joyvy ojogua vy hiꞌáry omombo ꞌrã opy regua, oikuaa uka aguã ija oikoa. 


text:
<n> Huvixave re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy aguã.</i></n> Xeruete, endu ke ajapukaia. <PI2>Eikuaa pota anhemboꞌe ramo. 


text:
 Yvy apy gui ajapukai ndevy, <PI2>xepyꞌapy py ajexavai vy. Xereraa ke itaova xegui yvateve vaꞌe áry. 


text:
 Mbaꞌeta Xeruete, ndee rendu anhemboayvu rã. <PI2>Haꞌe rami vy xevy pe remeꞌẽ iporã vaꞌe, nderery oendu vy ojererokyje vaꞌe kuery reve. 


text:
<n> Jajerovia aguã regua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe Jedutum oporaeia rami oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete anho arõ aikovy xenheꞌẽ py, xeayvu eꞌỹ re. <PI2>Mbaꞌeta ixugui ae ou xereraa jepearã. 


text:
 Haꞌe anho oiko itaova, <PI2>xereraa jepea haꞌe anhemiaty yvate vaꞌe. Haꞌe nunga rupi ndaxereityai ꞌrã. 


text:
 Peẽ kuery haꞌe javive, rakaꞌe peve tu xee peteĩ ava re pepuꞌã rei ꞌrã xereity aguã <PI2>oo mbotya ojeroꞌa vaꞌe, eꞌỹ vy kora hoꞌa raiꞌi vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery xereityxe okuapy naxemboeteavei aguã. <PI2>Apu rive haꞌe kuery ojou porãve. Ojuru py ijayvu porã teĩ opyꞌa py ma ijayvu vaikue-ikue ꞌrã. 


text:
 Haꞌe anho oiko itaova aĩ aguã, <PI2>xereraa jepea, anhemiaty yvate vaꞌe. Haꞌe ramo ndaxereityavei ꞌrã. 


text:
 Nhanderuete gui ae ou aa jepe aguã haꞌe xemboetea aguã. <PI2>Nhanderuete re oĩ xembaraete aguã haꞌe itaova anhemiaty. 


text:
 Xerevegua kuery, pejerovia hexe ára nhavõ. <PI2>Ixupe pemombeꞌu guive pendepyꞌa re oĩ vaꞌe haꞌe javi. Nhanderuete ma nhanhemiaty oiko. 


text:
 Avakue yvyĩgueꞌi ma mbaꞌeꞌỹ ikuai, <PI2>ijyvatekueve voi anhetẽ rupigua eꞌỹ meme ikuai. Mbaꞌemo opejaa py ipoyia oexaa rã haꞌe kuery haꞌe javi teĩ mbaꞌeꞌỹ vaꞌe gui ndaꞌipoyive ꞌrã. 


text:
 Pejerovia eme pejokorea re, <PI2>neĩ penemondaa re pevyꞌa eme guive. Penembaꞌe rei-rei hetave ovy teĩ haꞌe nunga re rive pejerovia eme pendepyꞌa py. ; 


text:
<n> Nhanderuete jaeka aguã regua</n> <n><i>Mboraeirã Judá regua teko eꞌỹa rupi Davi oiko vy ombopara vaꞌekue (2 Samuel 15.1-30, 16.5-14).</i></n> Xeruete, ndee ma Xeruete imbaraete vaꞌe. <PI2>Xee ma roekaa rupi anheaꞌã aikovy. Ndere ma xerekovea ndaꞌeveive. Xerete re voi aendu ndere anhembojaxea, yvy ipiru reia rupi yy re ndaꞌevei vaꞌe rami. 


text:
 Mbaꞌeta ndevygua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py aĩ vy <PI2>aikuaa pota vaꞌekue nembaraetea haꞌe nerexakãa re. 


text:
 Xenheꞌẽ py avyꞌa nhandy haꞌe xoꞌo hee vaꞌe haꞌu vy avyꞌaa rami avi. <PI2>Roguerovyꞌaa rupi xejuru py rogueroporaei. 


text:
 xepytyvõa reiko ramo. <PI2>Ndepepoꞌã py anhemi vy aporaei ꞌrã vyꞌa rupi. <n>“Ndepepoꞌã py” heꞌia ma Nhanderuete opena porãa re ijayvu vy . 


text:
 Haꞌe rã huvixave ma ovyꞌa ꞌrã Nhanderuete re. <PI2>Hery rupi oura vaꞌe kuery avi ovyꞌa ꞌrã okuapy. Haꞌe rã apu rupi ikuai vaꞌe ma okyrirĩmba ꞌrã. 


text:
<n> Hovaigua kuery gui oepy aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeruete, endu ke ajexavai vy ajapukaia. <PI2>Eraa jepe xerekovea xerovaigua kuery poxya gui. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery ma kyxe oaĩmbeꞌea rami oguereko katu ꞌrã oapekũ, <PI2>huꞌy oaꞌangaa rami oguereko katu ꞌrã ayvu vai, 


text:
 nhemi rupi ojapo vai aguã anhetẽ rupi ikuai vaꞌe re, <PI2>haꞌe kuery re opoi xapyꞌa ꞌrã okyje eꞌỹ re. 


text:
 Mbaꞌemo vai rupi ikuaia gui ndojepeꞌai ꞌrãe, <PI2>nhemi rupi ijayvu ꞌrã joapo vai aguã re. Haꞌe vy joupe-upe “Mavaꞌe tu nhanderexa ꞌrã?” heꞌi. 


text:
 Teko vai re rive oikuaa pota ꞌrã, <PI2>haꞌe gui ojou ꞌrã haꞌekue rami ete ojapo aguã. Yvykua vaikue rami onhembopyꞌaa haꞌe peteĩ-teĩ pyꞌa. 


text:
 Haꞌe gui ma haꞌe kuery re Nhanderuete ju ꞌrã opoi nguꞌy. <PI2>Haꞌe kuery oendu xapyꞌa ꞌrã onhyvõague. 


text:
 Po ramigua py haꞌe kuery hoꞌa ꞌrã: <PI2>ijayvuague rami ae oiko ꞌrã haꞌe kuery re. Haꞌe ramo hexaa kuery haꞌe javi oakã ombovava ꞌrã, 


text:
 haꞌe avakue ikuai vaꞌe haꞌe javi ma ojererokyje reve <PI2>oikuaa uka ꞌrã Nhanderuete rembiapo, haꞌe ojapo vaꞌe oikuaa vy. 


text:
 Haꞌe gui heko porã vaꞌe ma oguerovyꞌa ꞌrã Senhor, <PI2>hexe ojerovia ꞌrã guive. Anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe haꞌe javi ovyꞌa ꞌrã. 


text:
<n> Mbaꞌemo aju omonoꞌõmbaa ogueromaꞌenduꞌaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, ndere rojeroviaa rupi rogueroporaei ꞌrã Sião tetã py! <PI2>Ndevy pe rojapo ꞌrã ronhemboayvuague. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã ndejeupe guarã reiporavo vaꞌekue. <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery onhemboja ꞌrã ndere, nderoka py ikuai aguã. Haꞌe ramo rovyꞌa vaipa ꞌrã ndero py oremboaxya rexa uka vaꞌe re, ndevygua templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. 


text:
 Oreruete orereraa jepea, ndeguigua teko porã re rojapukai ramo <PI2>ndee orembovai ꞌrã nhomondyipaarã rejapo vy. Yvy apy re ikuai vaꞌe haꞌe yeꞌẽ mombyryve oĩ vaꞌe rupigua ndee anho nerarõ okuapy. 


text:
 Yeꞌẽ revovo onhendu ramo remombytuꞌu ju, <PI2>yai opuꞌã-puꞌã vaꞌe revovo, yvy regua kuery revovo guive. ; <a href="b42.21.25-26">21.25-26</a> 


text:
 Haꞌe ramo hexa pyrã rejapo vaꞌe <PI2>yvy apy re ikuai vaꞌe oexa vy onhemondyipa ꞌrã okuapy. Kuaray oua katy gui haꞌe oikea katy gui ou vaꞌe rejapo ꞌrã ovyꞌa reve oporaei okuapy aguã rami. 


text:
 Yvy re reikuaa pota vy remoakỹ ꞌrã, <PI2>remoingo porã ete ꞌrã. Yakãꞌi Nhanderuete pegua typy porã meme ꞌrã. Mbaꞌemo raꞌyĩ oiko porã ꞌrã, haꞌe rami aguã rami remoingo rire. 


text:
 Haꞌe rami vy remoakỹ ꞌrã yvy roikaraĩague rupi, <PI2>rembojojapa ꞌrã yvyꞌã ikuai vaꞌe. Oky rayvi py remoakỹ ronhotỹ vaꞌekue remoingo porã vy. 


text:
 Maꞌetỹa opaa py rexa uka ꞌrã ndeporayvua coroa rami iporã vaꞌe. <PI2>Repyrõague rupi reja ꞌrã yvy moingo porãarã, 


text:
 Mymba heta ꞌrã ikuai nhuũndy rupi, <PI2>haꞌe yvyꞌã guy rupi ma hary anho ꞌrã ikuai. Haꞌe nunga haꞌe javi ovyꞌa vy oporaei ꞌrã okuapy. 


text:
<n> Nhanderuete oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã ombopara pyre.</i></n> Yvy jave re pendekuai vaꞌe, peroporaei Nhanderuete! 


text:
 Nhanderuete pe aipo peje: “Rejapo vaꞌekue ma iporã ete! <PI2>Ndepoꞌaka etea rupi nderovaigua ikuai vaꞌekue ojexa uka ꞌrã nenheꞌẽ rendu vy. 


text:
 Yvy jave regua nerenonde ꞌrã oĩ guenapyꞌã re, <PI2>mboraei rupi oporaei ꞌrã ndevy, nderery rupi oporaei ꞌrã okuapy.” 


text:
 Peju ke, pexa Nhanderuete rembiapokue, <PI2>avakue raꞌy kuery pe mbaꞌemo porã ojapo vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
 Yeꞌẽ omboypa rakaꞌe yvy piru reia rive opyta aguã rami, <PI2>haꞌe yakã mbyte rupi guive oaxaa yvy rupi. , Haꞌe py ma javyꞌa hexe. 


text:
 Opoꞌakaa rupi opena riae ꞌrã, <PI2>oexa pota ꞌrã yvy regua kuery re. Nonheꞌẽ rendui vaꞌe tonhemboyvate eme. 


text:
 Rejapo avakue kavaju árygua kuery oreakã áry rupi oo aguã rami. <PI2>Oremboaxa vaꞌekue tata haꞌe yy rupi. Haꞌe rami rire teĩ peteĩ henda tuvixaa py ju orereru. 


text:
 Ndevy ameꞌẽ ꞌrã ikyra vaꞌe ojuka pyre, <PI2>kavara roꞌokue reakuã reve. Ajuka ꞌrã vaka haꞌe kavara raꞌy. 


text:
 Nhanderuete renonde pejererokyjea rupi pendekuai vaꞌe haꞌe javi, peju ke, pendu, <PI2>pẽvy amombeꞌu ꞌrã xevy ojapo porã vaꞌekue. 


text:
 Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Nhanderuete. <PI2>Anhemboꞌea noendu rivei, neĩ ndoexa uka eꞌỹi guive xemboaxya. 


text:
<n> Yvy regua kuery oguerovyꞌa aguã regua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã ombopara pyre mbaraka py ombojoguy aguã.</i></n> Nhanderuete topena porã nhandere, <PI2>tanhanemoingo porã, haꞌe jaikoa rupi tomboguejy ngova rexakã, 


text:
 yvy re ikuai vaꞌe oikuaa aguã ndereko, <PI2>yvy regua haꞌe javi ikuaia rupi oikuaa aguã rejogueraa jepea. 


text:
 Amboae regua kuery voi tandererovyꞌa, tandereroporaei. <PI2>Mbaꞌeta yvy regua re reikuaa pota ꞌrã anhetẽ rupi, yvy re ikuai vaꞌe rerekopa. 


text:
<n> Nhanderuete ngovaigua kuery re ipoꞌakaa re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete opuꞌã vy omoaĩmba ngovaigua kuery. <PI2>Henonde gui onhamba oayvu eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Hataxĩ oaĩmba ovya rami ndee remoaĩ ꞌrã. <PI2>Tata gui ei raity hykupaa rami avi heko vai vaꞌe kuery okanhymba ꞌrã Nhanderuete renonde gui. 


text:
 Haꞌe rã heko porã vaꞌe ma ovyꞌa ꞌrã okuapy, <PI2>Nhanderuete renonde oporaei ꞌrã. Oguerovyꞌa pavẽ ꞌrã. 


text:
 Peporaei ke Nhanderuete pe, hery rupi peporaei. <PI2>Pemboete arai áry rupi oiko vaꞌe. Senhor ae hery. Pevyꞌa henonde. 


text:
 Haꞌe ma tyreꞌỹ ikuai vaꞌe ru, haꞌe imeveꞌỹ vaꞌe re oikuaa pota vaꞌe oiko. <PI2>Nhanderuete oiko oꞌamba ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. 


text:
 Nhanderuete ojapo ꞌrã amongue haꞌe aeꞌi oiko vaꞌekue ngoo pygua heta reve ju oiko aguã rami. <PI2>Nhuã py omboty pyre voi ogueraa jepe ꞌrã ikuai porã aguã py. Onheꞌẽ rendu eꞌỹ vaꞌe kuery anho ꞌrã ikuai yvy porã eꞌỹa re. 


text:
 yvy oryryipa rakaꞌe, <PI2>yva voi otykypa ndee Oreruete renonde. Sinai yvyty voi omyĩmba ndee ore Israel kuery Ruete renonde. <n>Egito yvy gui Nhanderuete judeu kuery ogueraa jepe vy henonderã omondouka arai haꞌe tata . Haꞌe gui Sinai yvyty yvýry haꞌe kuery ovaẽ ramo ojapo yvy oryryi aguã rami . 


text:
 Haꞌe py ma ikuai nerymba kuery. <n>“Nerymba kuery” heꞌia ma Nhanderuete pegua kuery re ijayvu vy . <PI2>Oreruete, oikotevẽ vaꞌe pe rejou uka mbaꞌemo ndeporayvua rupi. 


text:
 Huvixave kuery onhamba, oxondaro kuery reve ojavapa, <PI2>haꞌe gui imbaꞌe rei-rei vaꞌekue ma kunha hoo vaꞌe ju ombojaꞌo. 


text:
 Mbaꞌe re tu pepytuꞌu peiny mymba kora yvýry? <n>Kovaꞌe ayvu rupi Débora ijayvu rakaꞌe Rúben kuery pe joe opuꞌã aguã katy ndooi ramo . <PI2>Apykaxu pepo ma prata py onhovãmbaa mbyre, hague ipukuve vaꞌe re ma ouro rexakã oĩ. 


text:
 Haꞌe gui ndee yvyty yvateve vaꞌe, <PI2>mbaꞌe re tu remoaruã reia rupi remaꞌẽ yvyty Nhanderuete oiporavo vaꞌekue re? Haꞌe py ma Senhor oiko ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
 Nhanderuete pegua karóxa joe opuꞌãa pygua ma vinte mil ikuai, <PI2>tá, mbovy rei eꞌỹ oguereko. Haꞌe vaꞌe kuery mbyte rupi Senhor oiko. <PI2>Sinai yvyty ojeapo henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rami. 


text:
 Yvate katy reo ju vy reraa nerembiguairã rejopy vaꞌekue. <PI2>Rejopy avakue ndejeupe guarã, heko vai vaꞌekue guive, Senhor Oreruete, haꞌe kuery mbyte reiko aguã. 


text:
 Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor koꞌẽ nhavõ nhandevoyi ogueraa vaꞌe. <PI2>Nhanderuete ma nhanderepya oiko. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ombovo ngovaigua kuery akã, <PI2>hiꞌa vuku vaꞌe haꞌe kuery ae oipotaa rupi ikuai vaꞌekue akã ombovopa. 


text:
 Senhor aipoeꞌi: “Basã yvy gui arojevy uka ju ꞌrã haꞌe kuery, <PI2>yeꞌẽ typyvea peve ojava teĩ haꞌe gui aru rukapa ju ꞌrã”, heꞌi. 


text:
 Xeruete, ojekuaa ndevygua kuery hyxy ovy vaꞌe. <PI2>Xeruete, Xeruvixave pegua hyxy jogueravy vy oike henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. 


text:
 Henonde ma ojeꞌoi oporaei vaꞌe, <PI2>hakykue ma ixã vaꞌe mbopua kuery ojeꞌoi. Mbyte rupi ma kunhataĩgue oparãꞌi vaꞌe revegua ou. 


text:
 Teta mbyte penemaꞌenduꞌa porã ke Nhanderuete re. <PI2>Peẽ Israel ramymino kuery, penemaꞌenduꞌa porã Senhor re. 


text:
 Pe py ma oĩ kyrĩve vaꞌe Benjamim regua, amboae kuery renonde re oo, <PI2>haꞌe Judá regua huvixa kuery ngupivegua kuery reve. Ou avi huvixa kuery Zebulom haꞌe Naftali regua. 


text:
 Emondyipa vixo takuaty rupigua, <n>“Vixo takua ty rupigua” heꞌia ma Egito pygua ruvixa re ijayvu vy (Ezequiel 29.3, 32.2). <PI2>heta regua kuery guive vaka rami imbaraete teĩ, haꞌe gui amboae regua vaka raꞌy rami ikuai vaꞌe. Epyrõ prata oipota rei vaꞌe kuery re. Emoaĩmba joe opuꞌãxe vai vaꞌe. 


text:
 Huvixa kuery ou Egito yvy gui, <PI2>Etiópia pygua avi onha ꞌrã jogueruvy, opo tynyẽ vaꞌe omokuaveꞌẽ reve Nhanderuete pe. 


text:
 Haꞌe ma yva áryve rupi oĩ, yva ymave guare áry rupi. <PI2>Haꞌe ojapo ꞌrã ijayvua oendua aguã rami, ijayvua ipoꞌakapa ramo. 


text:
 Peroporaei Nhanderuete Israel áry rupi ipoꞌakaa oexa uka vaꞌe, <PI2>ombaraetea oexa uka arai yvatevegua re. 


text:
 Oreruete, omboetevepy reiko ndevygua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. <PI2>Israel kuery Ruete omombaraete haꞌe ombopoꞌaka ꞌrã ojeupegua kuery. Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Nhanderuete! 


text:
<n> Messias ndaꞌeveia re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue “Yvoty lírio” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Xeruete, xereraa jepe ke, <PI2>mbaꞌeta yy ou ma xerekovea peve. 


text:
 Ajapukai riae ete vy xekaneꞌõ ma, <PI2>xejyryvi pirupa ma guive. Xerexa voi ndoexavei ma, Xeruete arõ riae ete rã. 


text:
 Mbaꞌe py eꞌỹ ndaxerayvui vaꞌe kuery ma <PI2>xeꞌa xeakã regua gui hetave ikuai. Xemombaxe vaꞌe kuery ma ipoꞌaka vaꞌe meme, mbaꞌe py eꞌỹ xerovaigua kuery xere opuꞌã vaꞌe. Haꞌe rami vy xeapo okuapy xemonda agueꞌỹ voi ameꞌẽ ju aguã rami. 


text:
 Senhor, Xeruete nexondaro reta vaꞌe, <PI2>xekáuxa toxĩmba eme ndere ojerovia vaꞌe. Israel kuery Ruete, xekáuxa toĩ vai eme ndereka vaꞌe kuery. 


text:
 Mbaꞌeta ndevygua oo ayvu etea xemomba, <PI2>ndere ijayvu rei vaꞌe kuery ijayvu reia ma xere ae ou. ; 


text:
 Ajukue voxa guigua py anhemonde ramo <n>Haꞌe kuery ipyꞌa vai vy onhemonde ꞌrã ajukue vaikue voxa guigua py gueko rami vy (Lucas 10.13; Apocalipse 11.3). <PI2>haꞌe kuery xembojaru rei rive ꞌrã okuapy. 


text:
 Okẽ py oguapy vaꞌe opuka rei okuapy xere. <PI2>Okaꞌu rei vaꞌe kuery voi xerery rupi oporaei ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe rã Senhor, xee ma ndevy anhemboꞌe haꞌeve jave. <PI2>Xembovai ke Xeruete, opa mbaꞌe py renhomboaxya rupi, mbaꞌeta ojeroviapy reiko vy renhopytyvõ ꞌrã. 


text:
 Xereraa jepe ke ijaxuru vaꞌe py aike eꞌỹ aguã. <PI2>Xereraa jepe xere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery gui, yy typyvea py aikeague gui. 


text:
 Xereroxyry uka eme yy oxyry atã vaꞌe pe, <PI2>yy jere py guive xemoinge uka eme, yvykua voi xeꞌáry tonhemboty eme. 


text:
 Senhor, xembovai ke renhomboaxya rupi rejoayvu vaꞌe vy. <PI2>Opa mbaꞌe py renhomboaxy vaꞌe vy ejevy ju xea py. 


text:
 Ndee ma reikuaa ae xembojaru rei okuapya, <PI2>xemoxĩmbaa haꞌe xemoĩ vai reia guive. Xerovaigua kuery haꞌe javi rexaa rupi meme ikuai. 


text:
 Axĩmbaa gui xepyꞌa ovopa, xekangy vy. <PI2>Xemboaxyarã ma arõ rive, xembovyꞌaarã aeka teĩ ndajoui. 


text:
 Haꞌu vaꞌerã iro vaꞌe rive omeꞌẽa xevy, <PI2>haꞌe xeyꞌuvei ramo vinagre omeꞌẽa. <n>Haꞌe ramigua oiko Jesus kuruxu re oĩ jave (Mateus 27.33-34, 48; João 19.28-30). 


text:
 Hekoa topyta tekoa eꞌỹa rami, <PI2>avave rei toiko eme hoogue py. <n>Kovaꞌe ayvu rupi Judas rekokue re ijayvu Atos 1.15-26 py. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery omoingo axy raxave rire ndee remoingo axy vaꞌe, <PI2>ndee remboguai vaꞌekue haꞌe kuery ojapo haxy oendu vaipave aguã rami. 


text:
 Hery emboguepa kuaxia tekove oguereko vaꞌe kuery rery oĩa gui, ; , , , <a href="b66.20.11-15">20.11-15</a>,  <PI2>toĩve eme heko porã vaꞌe kuery rery reve. 


text:
 Haꞌe rã xee ma ndavyꞌai ete aikovy ajexavai vy. <PI2>Xeruete anhemiaty yvate vaꞌe, exa uka ju xereraa jepea. 


text:
 Namigua ma Senhor ojou porãve ꞌrã <PI2>vaka raꞌy, eꞌỹ vy vaka hakua haꞌe ipyapẽ vaꞌe omeꞌẽmby gui. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ojexavai vaꞌe kuery oexa vy ovyꞌa ꞌrã okuapy. <PI2>Peẽ Nhanderuete re penemaꞌenduꞌa vaꞌe, tapendekyꞌa guaxuve ju. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ombovai ꞌrã iporiaukueꞌi ojapukaia, <PI2>ndaexarai ꞌrã nhuã py ixupegua omboty pyre gui. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ogueraa jepe ꞌrã Sião pygua kuery, <PI2>ojapo ukapa ju ꞌrã guive Judá yvy regua tetã. Haꞌe py ma haꞌe kuery hekoa ju ꞌrã, ixupegua ae ꞌrã ikuai. 


text:
 Haꞌe gui hembiguai ramymino kuery ju ꞌrã ikuai porã haꞌe py, <PI2>hery oayvu vaꞌe kuery ikuai avi ꞌrã haꞌe py. 


text:
<n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue imaꞌenduꞌa aguã.</i></n> Xeruete, xereraa jepe ke. <PI2>Ejapura ke |yhwh{Senhor,} xerepy aguã. 


text:
 Tove xerekove oipeꞌaxe vaꞌe toxĩmba, <PI2>oxĩmbaa anho toendu. Ajexavaia re ovyꞌa rei vaꞌe kuery oxĩmba reve tojevypa guakykue katy. 


text:
 Haꞌe rã ndereka vaꞌe kuery haꞌe javi ma tandererovyꞌa oporaei reve. <PI2>Rejogueraa jepea oguerovyꞌa vaꞌe “Nhanderuete imaꞌenduꞌa porãmby toiko!” teꞌi riae okuapy. 


text:
 Haꞌe gui xee ma iporiaukueꞌi, ojexavai rei vaꞌe aiko. <PI2>Xeruete, ejapura xerepy aguã. Ndee ma xepytyvõa haꞌe xerepyarã. |yhwh{Senhor,} ndeare eme ke! 


text:
<n> Tujaꞌi ojerureague</n> |yhwh{Senhor,} ndere ae xee anhemi vaꞌe. <PI2>Taiko eme oxĩmba rei vaꞌe. 


text:
 Ndee ma xeꞌitaova anhemiaty. <PI2>Ndeayvu aa jepe aguã re, mbaꞌeta ndee ma xeꞌitaova haꞌe oo imbaraete vaꞌe. 


text:
 Xeruete, xereraa jepe ke heko vai vaꞌe po gui, <PI2>avakue heko vai vaꞌe, porayvu eꞌỹ vaꞌe xejopy vaꞌe gui. 


text:
 Ndere ae ajeko vaꞌe xetuiꞌi guive. <PI2>Xeryruꞌi gui xepeꞌa vaꞌekue. Haꞌe gui ndere vy ꞌrãe aporaei ára nhavõ. 


text:
 Mbaꞌeta xerovaigua kuery ma ijayvu okuapy xere. <PI2>Xerekovea oipeꞌaxe vaꞌe nhomboaty tema okuapy. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi: “Nhanderuete ndoepyvei ma ꞌrã. <PI2>Nhamonha ke, jajopy, heraa jepearã ndoikoi ramo”, heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe rã xerekovea rovaigua kuery ma toxĩmba haꞌe tokanhymba. <PI2>Ejapo ke xemoĩ vaixe vaꞌe kuery ae oxĩmba aguã rami, omboeteve eꞌỹpy taꞌikuai. 


text:
 Xejuru py amombeꞌu ꞌrã rejoguereko porãa, <PI2>ára nhavõ amombeꞌu ꞌrã rejogueraa jepea, ndaikuaapai teĩ. 


text:
 Anhenhandu Senhor Xeruete mbaraetea rupi. <PI2>Haꞌe rami vy xemaꞌenduꞌa jepi ꞌrã rejoguereko porãa re, ndeguigua re anho. 


text:
 Xeruete, ndee ma xekunumi guive xerekomboꞌe reikovy. <PI2>Haꞌe gui aỹ peve amombeꞌu aikovy iporã ete vaꞌe rejapo vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Xeruete, xereja eme, <PI2>xetujaꞌi ete ma, xeꞌa xiĩmba ma teĩ, aỹgua kuery pe nembaraetea aikuaa ukapa peve, ndepoꞌakaa guive rakaꞌe rã ikuai vaꞌerã pe. 


text:
 Xeruete, ndereko porãa ma yva peve ꞌrã oo. <PI2>Mbaꞌemo vaipa ete rejapo vaꞌe, Xeruete. Mavaꞌe ndaꞌu ndee ramigua ete ꞌrã oiko? 


text:
 Opa marãgua teko vai haꞌe jexavaia rupi xemboaxa rire teĩ <PI2>xerekovea remoĩ porã jevy ꞌrã, yvykua vaikue gui xerenoẽ kuerei. 


text:
 Xee voi mbaraka py rogueroporaei ꞌrã. <PI2>Xeruete, xemaꞌenduꞌa ꞌrã ndeguigua anhetẽ vaꞌe re. Ndevy aporaei ꞌrã mboraei ixã reta vaꞌe pu rupi, Israel kuery ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pe ae. 


text:
 Roguerovyꞌaa rupi xejuru py aroporaei ꞌrã, <PI2>xerekovea rupi voi roguerovyꞌa ꞌrã, xereraa jepe rire. 


text:
 Xeapekũ py ára nhavõ aromaꞌenduꞌa ꞌrã rejoguereko porãa, <PI2>mbaꞌeta xemoĩ vaixe vaꞌe oxĩmba haꞌe ndaꞌevei nho okuapy. 


text:
<n> Huvixave rakaꞌe rã peve ipoꞌaka aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Salomão ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, huvixave re emoĩ ke neꞌarandua, <PI2>huvixave raꞌy guive emoꞌarandu joguereko porã aguã rami. 


text:
 Haꞌevea rami meme toikuaa pota ndevygua kuery re, <PI2>teko porã rupi topena ojexavai reiꞌi vaꞌe re. 


text:
 Haꞌe gui huvixa toikuaa pota heta vaꞌe kuery iporiaukueꞌi re, <PI2>toepy ojexavai vaꞌe raꞌy kuery, haꞌe rã nhomoingo axyare ma tomouꞌũmba. 


text:
 Haꞌe ma oiko riae ꞌrã kuaray hexakã teria ja, <PI2>jaxy hexakãa ja guive, yvy regua haꞌe javi okuavea ja. 


text:
 Henonde toĩ tekoa eꞌỹa regua kuery haꞌe javi guenapyꞌã re. <PI2>Hovaigua kuery tojeroꞌapa yvy kuꞌi oere peve. 


text:
 Ixupe Társis tetã haꞌe yy paꞌũ pygua huvixa kuery tomeꞌẽ imposto repy, <PI2>Sabá haꞌe Sebá pygua huvixa voi tomeꞌẽ mbaꞌemo ixupe. 


text:
 Ojogua ꞌrã omoingo axy rei pyre haꞌe ojuka pyrã rekove. <PI2>Ixupe rã haꞌe kuery ruguy hepyve ete. 


text:
 Toikove puku, <PI2>haꞌe gui ixupe omeꞌẽa ꞌrã ouro Sabá guigua. Hexe ojerurea riae ꞌrã, imaꞌenduꞌa porãa ꞌrã guive koꞌẽ nhavõ. 


text:
 Ijyvy re toiko porã mbaꞌemo aju, <PI2>tomyĩmba jekuaa yvyty apyte peve. Taiꞌa porã Líbano yvy pygua rami. Tetã pygua kuery voi taetave ovy jai ipotya rami. 


text:
 Hery re taꞌimaꞌenduꞌaa riae rakaꞌe rã peve, <PI2>taꞌimaꞌenduꞌa porãa kuaray hexakã teria ja. Hexe vy toiko porã haꞌe javi regua avakue, ixupe yvy regua kuery “Imaꞌenduꞌa porãmby” teꞌi. 


text:
 Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor Nhanderuete, Israel kuery Ruete, <PI2>haꞌe anho nhomondyipaarã ojapo kuaa vaꞌe ramo. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery reko re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete anhetẽ Israel kuery oayvua rupi ete oiko, <PI2>ipyꞌa kyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pe. 


text:
 Mbaꞌeta xee ma amoaruã vaꞌekue ojee rive ojerovia vaꞌe kuery, <PI2>opa marã rei ikuai vaꞌe imbaꞌe rei-reipa rã aexa vy. 


text:
 Haꞌe kuery ma avakue imarã vaꞌe rami eꞌỹ naꞌikaneꞌõi, <PI2>neĩ ndojexavai ꞌrã avakue mboae rami eꞌỹ. 


text:
 Nhombojaru rei haꞌe ijayvu vai rei ꞌrã okuapy joe, <PI2>nhomoingo axy rei aguã re anho ꞌrã ijayvu onhemboyvate vy. 


text:
 Yva pygua gui onhemboyvateve aguã re tema ijayvu ꞌrã okuapy, <PI2>yvy jave re ikuai vaꞌe re ijayvu. 


text:
 Aipoeꞌi ꞌrã: “Mbaꞌexa ndaꞌu Nhanderuete oikuaa ꞌrã? <PI2>Xapyꞌa rei ndaꞌu Yvate ete vaꞌe re oĩ ri oikuaa aguã?” heꞌi. 


text:
 Nhanderuete pegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py aike peve. <PI2>Haꞌe gui mae ma aikuaa haꞌe kuery opa aguã. 


text:
 Oexa raꞌua gui omaꞌẽ xapyꞌa vaꞌe rami ꞌrã <PI2>ndee voi Senhor repuꞌã vy haꞌe kuery re neremaꞌẽvei. 


text:
 Xeroꞌo, xekuraxõ ikangypa teĩ <PI2>Nhanderuete oiko xepyꞌa mombaraetearã, xevygua oĩ rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
 Haꞌe rã xevy ma haꞌeve vaipa Nhanderuete reve aikoa. Senhor Nhanderuete re anhemi, <PI2>hembiapokue haꞌe javi amombeꞌupa aguã. 


text:
<n> Oo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe omongyꞌapaa re ndaꞌeveia ague</n> <n><i>Mboraeirã nhomboꞌe aguã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, mbaꞌe re tu orereja rakaꞌe rã peve? <PI2>Mbaꞌe re tu ndepoxy nerymba vexaꞌi kuery ndeyvy regua ae orekuai vaꞌe pe? 


text:
 Nemaꞌenduꞌa ke ndevygua orekuai vaꞌe re, <PI2>yvy itui ypyꞌi guive ndejeupe guarã orejogua rire. Orejogua rakaꞌe ndevy guarã orekuai aguã. Nemaꞌenduꞌa ke Sião yvyty py reikoague re. 


text:
 Eju ke ndevygua oo ivaipa are ma vaꞌe py, <PI2>henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nderovaigua kuery opa marã omongyꞌapaague py. 


text:
 Mbaꞌeta ronhemboatyague py nderovaigua kuery hevovo rei okuapy, <PI2>haꞌe ojeupegua raꞌangaa rive ju omopuꞌã imoꞌamy. 


text:
 Haꞌe gui aỹ yvyrape ombojegua pyre haꞌe javi <PI2>haꞌe kuery omopẽmba vaꞌekue haxa haꞌe karavo mbotaa py. 


text:
 Haꞌe kuery opyꞌa py “Aỹ ma nhamomba vyvoi”, heꞌi okuapy. <PI2>Haꞌe rami vy oreyvy jave re oapypa Nhanderuete pegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
 Haꞌe rami rire ndoroexavei ma orevy guarã oikuaa uka pyre. <PI2>Jipovei ma profeta, orembyte ndoikoi guive rakaꞌe peve ꞌrã paa oikuaa vaꞌerã. 


text:
 Oreruete, rakaꞌe peve ꞌrã tu nderovaigua kuery orere opuꞌã rei? <PI2>Rakaꞌe peve ndaꞌu nderovaigua kuery ijayvu vaikue rei ꞌrã nderery re? 


text:
 Haꞌe gui Xeruete Xeruvixave ma yvy itui ypyꞌi guive oiko. <PI2>Haꞌe ae ojapo rakaꞌe oo jepe aguã rami yvy mbyte. 


text:
 Ndee ma ndepoꞌakaa rupi rembojaꞌo rakaꞌe yeꞌẽ. <PI2>Haꞌe gui yy re ae ju remouꞌũ vaꞌekue ypo akã, <n>“Ypo” heꞌia ma Egito pygua huvixa re ijayvu vy (Isaías 27.1, 51.9; Êxodo 14-15). 


text:
 Eikuaa pota ke povaꞌe nunga re: <PI2>ndee Senhor re nderovaigua kuery ijayvu rei okuapy, <PI2>hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe regua ijayvu vaikue-ikue nderery re. 


text:
 Emboaxa eme nerymba pykuꞌi kuery hoꞌu vaꞌerã pe, <PI2>nderexarai eme ndevygua kuery rojexavai rokuapy vaꞌe re. 


text:
 Nemaꞌenduꞌa ke ndereve guarã rejapo vaꞌekue re, <PI2>mbaꞌeta yvy re ndaꞌevei etea py heko vai vaꞌe anho ikuai. 


text:
 Xeruete, epuꞌã ke, eikuaa uka porã ndereko. <PI2>Nemaꞌenduꞌa heko vai vaꞌe koꞌẽ nhavõ nembojaru reia re. 


text:
 Nderexarai eme nderovaigua kuery ojapukai rei okuapya re, <PI2>mbaꞌeta nderovaigua kuery opa marã ijayvuve tema okuapy. 


text:
<n> Nhanderuete nhomboayvua re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue “Xemomba eme” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Oreruete, roguerovyꞌa. <PI2>Roguerovyꞌa, rojapukai ꞌrã nderery rupi, haꞌe roikuaa ukapa ꞌrã nerembiapo porãa. 


text:
 Yvy omyĩmba, hexe ikuai vaꞌe haꞌe javi guive. <PI2>Haꞌe rami teĩ xee amoĩ atãve ꞌrã ijytarã. <n>“Yvy yta” heꞌia ma haꞌevea rami joguerekoa re ijayvu vy (Salmo 11.3, 82.5). 


text:
 Aipoaꞌe ojee ae ojerovia vaꞌe pe: ‘Penhemboyvate eme.’ <PI2>Haꞌe opa marã rei ikuai vaꞌe pe voi: ‘Peropuꞌã eme penembaraetea. 


text:
 Peropuꞌã rive eme penembaraetea pendeyvatea py, <PI2>pendeayvu vaikue eme guive itaova aiko vaꞌe re.’ ” 


text:
 Mbaꞌeta kuaray oua katy gui eꞌỹ ou nhanepytyvõarã, <PI2>kuaray oikea katy eꞌỹ, neĩ tekoa eꞌỹa gui eꞌỹ guive. 


text:
 Nhanderuete ae joe oikuaa pota vaꞌerã oiko. <PI2>Amongue ma haꞌe omomba ꞌrã, haꞌe rã amboae kuery ma omboyvate ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor po py ma oĩ peteĩ karo. <PI2>Haꞌe vaꞌe py ma oĩ vinho yjui vaꞌe opa marãgua re omoirũ mbyre. Haꞌe vaꞌe gui omeꞌẽ ꞌrã oyꞌua aguã. Haꞌe ramo heko vai vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi oyꞌupa ꞌrã ikyꞌakue reve. <n>Haꞌe vaꞌe karo re ijayvu ju Apocalipse 14.9-10 haꞌe 16.19 py. 


text:
<n> Nhanderuete yvatea haꞌe ipoꞌakaa re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy reve oporaei aguã.</i></n> Nhanderuete reko ma Judá yvy re oikuaapy, <PI2>hery ma omboetepy Israel kuerya py. 


text:
 Salém tetã py oĩ ombojeroviaaty, <PI2>Sião ma oĩaty ete. <n>Salém ma Jerusalém tetã rery mboae, Sião voi. 


text:
 Ipyꞌa guaxukueve gui reipeꞌapa imbaꞌe rei-rei. <PI2>Haꞌe kuery okepa ma oupy, peteĩve ojerovia vai vaꞌekue ndoiporuvei ꞌrã opo. 


text:
 Mbaꞌeta avakue poxya voi rejapo ꞌrã ndereroporaeia aguã rami, <PI2>haꞌe gui poxya mboae ma ndejee ae ꞌrã remoĩ. 


text:
 Senhor Penderuete pe penhemboayvu vy pejapo ete. <PI2>Ijyvýry pendekuai vaꞌe peru pemeꞌẽ vaꞌerã, mbaꞌeta nhomongyjea oiko. 


text:
<n> Nhanderuete rembiapokue haꞌe nhanemboaxya re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe Jedutum pe mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete pe amonhendu xeayvua, ixupe ajapukai guive. <PI2>Amonhendu ꞌrã xeayvua Nhanderuete pe xere oikuaa pota aguã. 


text:
 Xee ajexavai ára nhavõ aeka Senhor. <PI2>Pytũ mbukukue re aupi xepo xekaneꞌõ eꞌỹ re, xenheꞌẽ py nanhembovyꞌa ukaxei vy. 


text:
 Nhanderuete re xemaꞌenduꞌa vy xepoaẽ ainy. <PI2>Mbaꞌemo re aikuaa pota ramo xenheꞌẽ naꞌimbaraetevei. 


text:
 Ndee rejapo ake aguã xerexa nambotyvei aguã rami, <PI2>ajexavai ete rã xeayvu aguã voi ndaꞌevevei. 


text:
 Aipoaꞌeve ju: <PI2>“Povaꞌe aroangeko aikovy, mbaꞌeta Yvate ete vaꞌe oiporu kuaa regua oiporuaty rami veꞌỹ oiporu”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
 Xemaꞌenduꞌa Senhor rembiapokue re, <PI2>mbaꞌemo porã ymave rupi rejapo vaꞌekue re xemaꞌenduꞌa aikovy. 


text:
 Xeruete, ndee reikoa ma peteĩ tape ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. <PI2>Marã ramigua tuuete ndaꞌu ndee Oreruete rami ipoꞌaka ꞌrã? 


text:
 Haꞌe gui Oreruete, yy nderexa. Yy nderexa vy okyjea oendu rakaꞌe. <n>Apy ijayvu Yeꞌẽ Pytã Nhanderuete ombojaꞌoague re (Êxodo 14). Haꞌe gui yapu, overa vaꞌe Nhanderuete ombou vaꞌekue re ijayvu. <PI2>Typya voi omyĩmba. 


text:
 Arai inhana vaꞌe ojeapo yy. <PI2>Yva re yapu atã onhendu. Haꞌe gui huꞌy voi oaxa jekuaa joa katy eꞌỹ-eꞌỹ. 


text:
 Ndeguigua yapua hiꞌãgue-ꞌãgue nhendu opa rupi, <PI2>overa vaꞌe voi omoexakã ovy yvy re. Yvy omyĩ vy oryryi. 


text:
 Yeꞌẽ rupi nderape ojekuaa, <PI2>repyrõa ma yy tuvixa vaꞌe rupi oo. Haꞌe rami teĩ ndepypo ete ndojekuaai. 


text:
<n> Nhanderuete opena porãa re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã nhomboꞌe aguã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeretarã kuery, pejapyxaka ke xee romboꞌe ramo. <PI2>Pejapyxaka porã ayvu xejuru gui oẽ vaꞌe re. 


text:
 haꞌe nungakue nanhamombeꞌu eꞌỹi ꞌrã nhanderaꞌy kuery pe. <PI2>Rakaꞌeve rã ikuai vaꞌerã pe voi nhamombeꞌu ꞌrã Senhor opoꞌakaa rupi opa mbaꞌe porã ojapo vaꞌekue jarovyꞌa aguã. 


text:
 Haꞌe ae oeja rakaꞌe oayvu Jacó kuery pe, <PI2>Israel kuery pe oeja lei. Haꞌe nhaneramoĩ kuery pe ijayvu guaꞌy kuery pe ju omombeꞌu aguã re, 


text:
 ikuai jevy vaꞌe kuery voi oikuaa aguã, <PI2>kyrĩgue oikoꞌi vaꞌerã teri vaꞌe kuery voi. Haꞌe gui haꞌe kuery ju opuꞌã vy haꞌe nungakue re ijayvu aguã guamymino kuery pe, 


text:
 Nhanderuete re ojerovia aguã, <PI2>haꞌe hexarai eꞌỹ aguã Nhanderuete rembiapokue re, haꞌe rami ꞌrãgue py ojapo uka vaꞌekue rupi ete ikuai aguã, 


text:
 tamoĩ kuery ikuaiague rami eꞌỹ ikuai aguã, <PI2>nonheꞌẽ rendui vaꞌeꞌỹ ikuai aguã. Haꞌe kuery ma haꞌekueꞌỹ-kueꞌỹ rami ipyꞌa vaꞌe, onheꞌẽ py Nhanderuete pe eꞌỹ ikuai rakaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ojejavy tema okuapy henonde. <PI2>Tekoa eꞌỹa py ikuai rakaꞌe Yvate ete vaꞌe rovai. <a href="b2.16.1">Êxodo 16</a>; <a href="b4.11.1">Números 11</a> 


text:
 Nhanderuete re ijayvu vy aipoeꞌi okuapy: <PI2>“Nhanderuete ndaꞌu tekoa eꞌỹa py ojou ꞌrã jaꞌu vaꞌerã? 


text:
 Ita re ombota uka vy haꞌe vaꞌe gui yy omboxyry vaꞌekue <PI2>mbojape voi ndaꞌu omeꞌẽ kuaa ꞌrã jaꞌu vaꞌerã? Xoꞌo voi ndaꞌu ojou uka ꞌrã ojeupegua kuery pe?” heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe nunga Senhor oendu vy ojou vai. <PI2>Haꞌe rami vy Jacó raꞌy kuery re omoendy tata, Israel kuery pe oexa uka opoxya. 


text:
 haꞌe ramo peteĩ-teĩ hoꞌu okuapy mbojape anjo kuery rembiꞌu regua. <PI2>Hevyatãmba aguã rami ombou tembiꞌu. 


text:
 Haꞌe gui ojapo yva gui yvytu kuaray oẽa katy gui oipeju aguã rami, <PI2>opoꞌakaa rupi ombou yvytu kuaray puku-a katy gui. 


text:
 Haꞌe rami vy xoꞌo ju ombou haꞌe kuerya py yvy kuꞌi rami, <PI2>guyra ombou ita kuꞌi yeꞌẽ rembe re oĩ vaꞌe rami heta vaꞌe. 


text:
 Nhanderuete oexa uka opoxya haꞌe kuery rovai. <PI2>Haꞌe kuery regua imbaraetekueve voi ojuka, oity inony Israel regua kunumigue. 


text:
 Haꞌe nunga rupi haꞌe ojapo haꞌe kuery oikovea yvytu rami rive oaxapa vyvoi aguã rami, <PI2>oikovea pukukue re okyje reia rupi anho ikuai aguã. 


text:
 Ojukapa ta ma ramo mae ma ojapukai okuapy ixupe, <PI2>onhemboaxya oendu vy oeka okuapy Nhanderuete. 


text:
 Imaꞌenduꞌa ju Nhanderuete haꞌe kuery pegua itaova oikoa re, <PI2>Nhanderuete Yvate ete vaꞌe heraa jepea re. 


text:
 Haꞌe rami teĩ Nhanderuete nhomboaxy vaꞌe vy <PI2>omboguepa ꞌrã teko vai, nanhomombai ꞌrã guive. Haꞌe rami ꞌrãgue py mbovykue rei eꞌỹ nomoĩ ꞌrã ipoxy aguã, opoxya oendu vaꞌeri ndajoguerekoi ꞌrã haꞌe rami. 


text:
 Haꞌe rami teĩ mbovykue rei eꞌỹ hexe opuꞌã rei okuapy tekoa eꞌỹa py, <PI2>haꞌe kuery aeꞌi ikuaia py ombopoxya rupi ikuai. 


text:
 Haꞌe kuery mbaꞌemo omonoꞌõ ꞌrã vaꞌekue omboaxapa yxo rembiꞌurã, <PI2>tuku karu py omomba onhotỹ vaꞌekueꞌa. 


text:
 Amandau ombou vy omomba vaꞌekue haꞌe kuery uva ty, <PI2>haꞌe yvyra sicômoro ikuai vaꞌe voi ojukapa yroꞌy py. 


text:
 Haꞌe kuery pe oexa uka opoxya, <PI2>opa mbaꞌe vai py omoingo axy opoxya rupi, anjo kuery mbaꞌemo vai rerua pe omboaxa. 


text:
 Opoxya rupi ete oiko vaꞌekue, <PI2>haꞌe kuery rekovea ndogueraa jepei manoa gui, haꞌe rami ꞌrãgue py mbaꞌeaxy vaikue pe omboaxa hekovea. 


text:
 Ogueraa yvy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe katy, <PI2>yvyty opoꞌakaa rupi oipeꞌa vaꞌekue peve. <a href="b6.3.1">Josué 3</a>, 


text:
 Haꞌe kuery renonde gui omoxẽmba haꞌe vaꞌe yvy pygua kuery, <PI2>haꞌe gui ijyvy vaꞌekue ma Israel kuery peguarã ju ombojaꞌo ukapa, hoogue py omoingo Israel kuery. 


text:
 Haꞌe rami teĩ Nhanderuete Yvate ete vaꞌe pe “Taexa” heꞌi ju okuapy, <PI2>hexe opuꞌãa rupi. Ijayvuague rami eꞌỹ ikuai. 


text:
 Tamoĩ kuery ikuaiague rami ete ojepeꞌapa, <PI2>ojeroviaa rupi veꞌỹ ikuai. Opa marã rei ikuai guyrapa hembia eꞌỹ vaꞌe rami. 


text:
 Mbaꞌeta yvyꞌã rupi ombojerovia atyrã ojapo vy <PI2>ombopoxy, mbaꞌemo raꞌangaa rive omboetea rupi ojapo okuapy ndaꞌevei etea oendu aguã rami. 


text:
 Noĩvei ombojeroviaaty Siló tetã py oĩ vaꞌe py, <PI2>avakue mbyte ooꞌi oĩ atyrã ojapo rire teĩ. <a href="b9.4.1">1 Samuel 4</a>; 


text:
 Lei ryru ipoꞌakaa kuaa ukaa voi ogueraa uka amboae yvy katy, <PI2>hexakãa rexa ukaa oĩ vaꞌekue guive ngovaigua kuery po py omboaxa. 


text:
 Haꞌe gui mae Senhor oikuaa pota okeague gui omyĩ vaꞌe rami, <PI2>ipyꞌa guaxu vaꞌe vinho oyꞌu vy ojapukai atã vaꞌe rami avi. 


text:
 Haꞌe áry ojapo ojeupegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe yva rami ete oĩ atã vaꞌerã, <PI2>omoĩ atã rakaꞌe rã peve guarã yvy onhono vaꞌekue rami. 


text:
 Vexaꞌi re opena oikovya gui ogueru vy <PI2>omoĩ Jacó kuery re opena vaꞌerã, ojeupegua kuery Israel re ae. 


text:
<n> Ngovaigua kuery ombopaga aguã re ojerurea okuapyague</n> <n><i>Mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, yvy regua xondaro kuery ndevygua yvy re ou. <PI2>Ndevygua templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe omongyꞌapa, haꞌe Jerusalém tetã haꞌe javi rupi ombovaipa. ; ; 


text:
 Nerembiguai kuery retekue oeja guyra rembiꞌurã, <PI2>ndevy ikuai vaꞌekue roꞌokue ma kaꞌaguy rupigua rembiꞌurã oeja. 


text:
 Haꞌe ramo orea katy raiꞌi rupi ikuai vaꞌe ijayvu vaikue-ikue orere. <PI2>Opuka, ovyꞌa rei guive orere. 


text:
 Senhor, rakaꞌe peve ꞌrã tu haꞌe rami oiko? <PI2>Orevy rexa uka riae ꞌrã teve ndaꞌevei etea? Orejou vaia ndaꞌu tata rami riae ꞌrã ri hendy? 


text:
 Yvy regua kuery pe jevy ke ndepoxy, <PI2>ndekuaa eꞌỹ vaꞌe kuery pe, nderery rupi eꞌỹ ojapukai vaꞌe pe. 


text:
 Orere emoĩ eme oreramoĩ kuery ojejavyague. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py orea py eju pojava oremboaxy aguã, noronhanimavei ma ramo. 


text:
 Oreruete orereraa jepea, orepytyvõ ke <PI2>nderery remboete ukaa rupi vy. Orereraa jepe, haꞌe emboguepa rojejavyague nderery re ae vy. 


text:
 Mbaꞌerã tu yvy regua kuery “Mamo tu Penderuete oĩ?” heꞌi okuapy? <PI2>Nerembiguai kuery ruguy onhoẽague re yvy regua rembopaga vy exa uka orevy. 


text:
 Haꞌe rã ore ma ndevygua orekuai, <PI2>nerymba vexaꞌi kuery remongaru vaꞌe ae. Roguerovyꞌa riae ꞌrã. Aỹ guive rakaꞌe rã peve roporaei ꞌrã ndevy. 


text:
<n> Omoingo porã ju aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Asafe ombopara vaꞌekue “Yvoty lírio” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Israel kuery re repena vaꞌety, ejapyxaka ke. <PI2>Ndee rereko José ramymino kuery mymba rami. Anjo ipepo vaꞌe ikuaia áry reĩa gui exa uka nerexakãa. 


text:
 Efraim, Benjamim haꞌe Manassés regua kuery pe <PI2>exa uka ndepoꞌakaa, eju guive orereraa jepe aguã. 


text:
 Senhor Oreruete nexondaro reta vaꞌe, <PI2>rakaꞌe peve ꞌrã tu rendu rive ndevygua kuery onhemboꞌea? 


text:
 Rejapo orea katyꞌi ikuai vaꞌe orere opuꞌã aguã rami, <PI2>haꞌe orerovaigua kuery orere opuka rei aguã. 


text:
 Oreruete nexondaro reta vaꞌe, oremoingo porã ju ke. <PI2>Orevy pe exa uka nderova rexakãa, roo jepe aguã. 


text:
 Egito yvy gui reru rakaꞌe peteĩ uva rakãgueꞌi. <n>“Uva rakãgueꞌi” heꞌia ma Israel kuery re ijayvu vy (Isaías 5.1-7, 27.2-6; Lucas 20.9-19). <PI2>Yvy regua kuery remoxẽague py renhotỹ. 


text:
 Haꞌe rire teĩ mbaꞌe re tu haꞌvy reity uka ikora? <PI2>Haꞌe ramo tape rupi oaxa vaꞌe tema omondo ꞌrã hiꞌa. 


text:
 Oreruete nexondaro reta vaꞌe, rojerure ndevy: <PI2>Ejevy ju orea py. Pe yva gui emaꞌẽ orere, eju eikuaa pota aguã ndevygua uva rembypy re. 


text:
 Ojayapaa ma rire oapypaa ma tata py. <PI2>Tokanhymba orerovaigua kuery ndepoxya nderova py rexa uka ramo. 


text:
 Tove ndepo toĩ ndeyke re ikuai vaꞌe kuery re, <PI2>ava raꞌy ndejeupe guarã ae remombaraete vaꞌekue re. 


text:
 Haꞌe rire ore kuery ndorojepeꞌavei ma ꞌrã ndea gui. <PI2>Oremoingove ju ke. Haꞌe ramo ꞌrãe nderery rupi rojapukai. 


text:
 Senhor Oreruete nexondaro reta vaꞌe, oremoingo porã ju. <PI2>Orevy exa uka nderova rexakãa, roo jepe aguã. 


text:
<n> Jaroporai haꞌe nhanheꞌẽ rendu aguã regua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue “Uvaꞌa onhamiaty” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Peporaei ke pevyꞌaa rupi Nhanderuete nhanemombaraetea pe. <PI2>Perovyꞌa Jacó Ruete. 


text:
 José kuery rekorã oeja rakaꞌe <PI2>Egito pygua kuery re opuꞌã vy oo jave. Peteĩ ayvu xee naendu kuaai vaꞌekue aendu ju aipoeꞌi rã: 


text:
 “Pendevoyi amboguejy vaꞌekue pendeaxiꞌy áry gui, <PI2>pendepo voi aipeꞌa ajaka peupi heravyague gui. 


text:
 Pejexavai vy xevy pejapukai ramo xee rogueraa jepe vaꞌekue. <PI2>Yapu mbyte gui xee rombovai, roeko aꞌã vaꞌekue guive Meribá py yy oĩ vaꞌe yvýry”, heꞌi. <n>Meribá py oeko aꞌãague re ijayvua ma Êxodo 17.1-7 py oĩ. 


text:
 “Xevygua kuery, pejapyxaka ke pendevy xeayvu rã. <PI2>Israel kuery, peẽ kuery xenheꞌẽ rendu vaꞌe rire. 


text:
 Xee ae ma Senhor Penderuete, <PI2>Egito yvy gui penerenoẽare. Peipeꞌapa ke pendejuru, haꞌe rã xee romongaru ꞌrã”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rire xee ajapo haꞌe kuery ae akã ratãa rupi ikuai aguã rami, <PI2>haꞌe kuery oipotaa rami rive ikuai aguã. 


text:
 Haꞌe rã peẽ kuery ma trigo iporãve vaꞌe re romongaru ꞌrãgue, <PI2>ei ita paꞌũ gui guare ameꞌẽ ꞌrãgue penevyatãmba peve. 


text:
<n> Haꞌeve eꞌỹa rami joe opena vaꞌe kuery pe ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Nhanderuete renonde ijapy okuapy ojeupegua kuery. <PI2>Haꞌe ramo tuuete kuery mbyte omboayvu oiny. <n>“Tuuete kuery” heꞌia ma joguerekoarã omoĩ mbyre re ijayvu vy . 


text:
 Haꞌevea rami ete ꞌrãgue peikuaa pota yvyĩgueꞌi haꞌe tyreꞌỹ re. <PI2>Pepena porã ke ojexavai vaꞌe haꞌe oipytyvõ pyrã eꞌỹ kuery re. 


text:
 Haꞌe kuery ma mbaꞌeve ndoikuaai, <PI2>neĩ ndoikuaa potai vaꞌe, pytũ reia rupi ikuai. Haꞌe ramo yvy yta omyĩmba. <n>“Yvy yta” heꞌia ma haꞌevea rami joguerekoa re ijayvu vy (Salmo 11.3, 75.3). 


text:
 Xee aipoaꞌe vaꞌekue: “Peẽ kuery ma tuuete, <PI2>Yvate ete vaꞌe raꞌy kuery pendekuai”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
<n> Nhanderuete nhombopaga aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Mboraeirã Asafe ombopara vaꞌekue.</i></n> Oreruete, ekyrirĩ eme! <PI2>Oreruete, ndeayvu eꞌỹ eme, eĩ rive eme guive. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi: “Peju ke, jaa jaipeꞌa yvy re ikuai vaꞌe mbyte gui, <PI2>Israel kuery re imaꞌenduꞌaave eꞌỹ aguã”, heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe kuery re ejapo Midiã regua kuery re rejapoague rami, <PI2>Sísera haꞌe Jabim kuery re Quisom yakã yvýry rejapoague rami. <n>Midiã regua re Nhanderuete mbaꞌemo ojapoague omombeꞌu Juízes 7 py, haꞌe rã Sísera haꞌe Jabim re ojapoague ma Juízes 4 py. 


text:
 Haꞌe kuery regua yvatekueve re ejapo Orebe haꞌe Zeebe re rejapoague rami, <PI2>huvixa kuery re ejapo Zeba haꞌe Zalmuna re rejapoague rami. <n>Haꞌe vaꞌe kuery Gideão ojukapa (Juízes 7.25–8.21). 


text:
 Xeruete, emoaĩmba ke yvyra rogue yvytu jere omboipa heravya rami, <PI2>mbaꞌemo pire yvytu opa rupi ombovevea rami, 


text:
 Tove haꞌe kuery toxĩmba haꞌe ndaꞌevei nho taꞌikuai rakaꞌe rã peve. <PI2>Ndaꞌevei reia toendu haꞌe tokanhymba. 


text:
 Haꞌe ramo ꞌrãe oikuaa ndee anho Senhor nderery vaꞌe reikoa, <PI2>haꞌe yvy jave áryve Yvate ete vaꞌea. 


text:
<n> Templo re imaꞌenduꞌa etea</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue “Uvaꞌa onhamiaty” heꞌia py oporaeiaty rami oporaei aguã.</i></n> Xeruete nexondaro reta vaꞌe, <PI2>xevy pe nembojeroviaaty ma iporã ete! 


text:
 Xenheꞌẽ py xepoaẽ Senhor pegua oka re ndaꞌevei vy. <PI2>Mbaꞌeta xepyꞌa, xerete haꞌe javi py arovyꞌa Nhanderuete oikove vaꞌe. 


text:
 Kykyꞌi ma oo ꞌrã ojou oke atyrã, <PI2>mbyjuꞌi voi ojou ꞌrã guaityrãꞌi guaꞌy kueꞌiry oguereko aguã, ndevygua altar yvýry, Senhor nexondaro reta vaꞌe, Xeruvixa haꞌe Xeruete. 


text:
 Senhor, ovyꞌa ete ꞌrã ndevygua oo py ikuai vaꞌe. <PI2>Haꞌe kuery oporaei riae ꞌrã ndevy. <n>“Ndevygua oo py ikuai vaꞌe” heꞌia ma levita haꞌe sacerdote kuery templo py ikuai vaꞌe re ijayvu vy. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã avakue ndere vy imbaraete vaꞌe, <PI2>haꞌe ipyꞌa re oĩ taperã omoatyrõ mbyre rupi oguata aguã. 


text:
 Yvyugua ipiru rei vaꞌe rupi oaxa teĩ <PI2>haꞌe kuery pe ojeapo ꞌrã yy oxyry porã reia. Oky ypy vaꞌe omoakỹ porãmba ꞌrã guive. 


text:
 Haꞌe kuery ma imbaraeteve teve ꞌrã ojeꞌoivy. <PI2>Peteĩ-teĩ ojexa uka ꞌrã Nhanderuete renonde Sião py. <n>Apy ma ijayvu Jerusalém py Nhanderuete omboete aguã katy oguata vaꞌe kuery re. 


text:
 Oreruete mbaꞌemo vai gui jokoa reiko vaꞌe, eikuaa pota ke, <PI2>emaꞌẽ huvixave reiporavo vaꞌekue re. 


text:
 Amboae henda py mil ára aĩ ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve peteĩꞌi ára ndevygua roka py aĩ aguã. Heko vai vaꞌe rekoa py xerekoa ꞌrãgue py haꞌeveve Xeruete pegua rokẽ arõ aikovy aguã. 


text:
 Senhor Nhanderuete ma kuaray haꞌe mbaꞌemo vai jokoa. Senhor nhanemboaxy haꞌe nhanemoexakãarã. <PI2>Teko porã rupi ikuai vaꞌe pe nomeꞌẽ eꞌỹi ꞌrã iporã vaꞌe. 


text:
<n> Ojejavyague Nhanderuete ombogue aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, remoingo porã vaꞌekue ndeyvy, <PI2>Jacó kuery guive remoingo porã ju. 


text:
 Ajapyxaka ꞌrã Senhor ijayvua re, <PI2>mbaꞌeta ijayvu ojeupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery omoingo porã aguã re, oꞌarandu eꞌỹa py hoꞌa veꞌỹ aguã. 


text:
 Ou ma oiny henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌea py, ogueraa jepe aguã, <PI2>nhandeyvy re hexakãa ojekuaa aguã. 


text:
<n> Ojerure haꞌe ojerovia etea</n> <n><i>Davi onhemboꞌeague.</i></n> Senhor, ejapyxaka ke ajapukai rã, xembovai guive, <PI2>mbaꞌeta ajexavai vy xeporiau aikovy. 


text:
 Ndere ajerovia ramo eraa jepe xerekove. <PI2>Xeruete, reraa jepe ꞌrã nerembiguai ndere ojerovia rã. 


text:
 Haꞌe javi regua remoingo vaꞌekue ou vy <PI2>guenapyꞌã re oĩmba ꞌrã okuapy nerenonde, haꞌe gui omboete ꞌrã nderery, Senhor. 


text:
 Senhor, xemboꞌe ke nderape rupi aa aguã. <PI2>Haꞌe ramo aiko ꞌrã ndeguigua anhetẽ etea rupi. Xepyꞌa re emoĩ nderery aendu vy ajererokyjea rupi anho aiko aguã. 


text:
 Senhor Xeruete, xee roguerovyꞌa xepyꞌa haꞌe javi py, <PI2>nderery rupi aporaei ꞌrã rakaꞌe rã peve, 


text:
 Xeruete, ojejou porã rei vaꞌe kuery opuꞌã ma xere, <PI2>ojerovia rei vaꞌe xejukaxe okuapy. Haꞌe kuery nemboetea rupi eꞌỹ ikuai. 


text:
 Haꞌe rã ndee Senhor Xeruete ma renhomboaxy haꞌe ndeporayvu vaipa, <PI2>nandekuerai, opa mbaꞌe py renhomboaxy haꞌe anhetẽ rupi reiko vaꞌe. 


text:
 Emaꞌẽ ke xere, xemboaxy guive. <PI2>Xemombaraete, mbaꞌeta nerembiguai aiko, eraa jepe nerembiguai piꞌa. 


text:
 Eikuaa uka xerayvua, <PI2>xere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery oexa vy oxĩmba aguã. Mbaꞌeta Senhor, ndee ae xepytyvõ haꞌe xembopyꞌa guaxua. 


text:
<n> Nhanderuete Jerusalém tetã oayvua re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Coré raꞌy kuery ombopara vaꞌekue.</i></n> Yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe áry Senhor Sião <n>Sião ma Jerusalém tetã rery mboae. tetã omoĩ atã rire 


text:
 “Xekuaa vaꞌe kuery rekoa regua ma <PI2>Egito haꞌe Babilônia. Oĩ avi ꞌrã Filístia, Tiro haꞌe Etiópia, haꞌe py ae ituiꞌi rire.” 


text:
 Mbaꞌeta Sião tetã pe aipoꞌea ꞌrã: <PI2>“Kovaꞌe haꞌe pevaꞌe voi haꞌe pygua ae. Yvate ete vaꞌe omoĩ atã ꞌrã.” 


text:
 Senhor yvy regua rery ombopara vy aipoeꞌi ꞌrã: <PI2>“Kovaꞌe ma haꞌe pygua ae.” <n>“Haꞌe py ituiꞌi” heꞌia ma ojeupegua kuery re ijayvu vy, Jerusalém pygua ae pe rami, mombyry ituiꞌi vaꞌekue teĩ. 


text:
 Oporaei vaꞌe kuery haꞌe javi opo-opo reve aipoeꞌi ꞌrã: <PI2>“Ndere anho oĩ xemoingo porãa haꞌe javi.” 


text:
<n> Ojexavai vaꞌe ndovyꞌaia rupi ijayvuague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Coré raꞌy kuery nhomboꞌe aguã ombopara vaꞌekue mbaraka py ombojoguy aguã, Ezra ramymino Hemã oporaei vaꞌekue.</i></n> Senhor ma Xeruete xereraa jepea. <PI2>Ára pukukue re, pyávy voi ajapukai ndevy. 


text:
 Omanogue mbyte omombo pyre rami aiko, <PI2>yvykua py ojuka pyre itui vaꞌe rami. Haꞌe kuery re ma nanemaꞌenduꞌavei ma ꞌrã, haꞌe ndepo py nereipytyvõvei ꞌrã. 


text:
 Rejapo xerexa vaꞌety kuery xerejapa aguã rami, <PI2>haꞌe kuery ojeguaru rei ma okuapy xegui. Nhuã py xemboꞌaa rire aa jepe aguã ndaikuaavei. 


text:
 Ajexavai ete vy ndaxerexa pyxovei ma. <PI2>|yhwh{Senhor,} ndevy pe anho ajapukai koꞌẽ nhavõ, ndevy ae xepo aupi. 


text:
 Haꞌe kuery ndaꞌu ituia py ijayvu ꞌrã ri ndeporayvua re? <PI2>Yvykua vaikue py ndaꞌu ijayvu ꞌrã ri ojeroviapy reikoa re? 


text:
 Pytũ reia py ndaꞌu ojekuaa ꞌrã ri hexa pyrã rejapo vaꞌe? <PI2>Yvy hexarai pyre ikuaia re teĩ ndaꞌu ojekuaa ꞌrã ri ndereko porãa? 


text:
 Xekunumi guive ajexavaia re aiko, amano raiꞌi ma aikovy. <PI2>Ndee xemongyje ramo xee ndaikuaai rei aikovy. 


text:
 Xerayvu vaꞌe haꞌe xeirũ kuery ma xea gui mombyry reipeꞌapa. <PI2>Haꞌe ramo pytũa rive opyta aexa vaꞌety rami. 


text:
<n> Messias ipoꞌaka aguã re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Ezra ramymino Etã nhomboꞌe aguã ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, aporaei riae ꞌrã renhomboaxya re, <PI2>rakaꞌe rã peve xejuru py aikuaa uka ꞌrã ojeroviapy reikoa. 


text:
 Aipoꞌre: “Xerembiguai Davi aiporavo vaꞌekue pe <PI2>aura reve ajapo xereve guarã. Haꞌe vy aipoaꞌe: 


text:
 ‘Neramymino kuery amoĩ atã ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã, <PI2>rakaꞌe rã peve amoĩ ꞌrã ndepoꞌakaa’, haꞌe”, ꞌre. <n>Davi reve Nhanderuete ijayvuague ma 2 Samuel 7 py oĩ. (Salmo 132.11-12; Atos 2.30). 


text:
 Senhor, yva re oporaeia okuapy mbaꞌemo porã rejapo vaꞌekue rupi, <PI2>ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery ijatya py ogueromaꞌenduꞌa okuapy ojeroviapy reikoa. 


text:
 Mbaꞌeta mavaꞌe ndaꞌu Senhor rami ete oiko ꞌrã yva re? <PI2>Yva regua kuery mavaꞌe ꞌrã tu Senhor ramigua ete oiko? 


text:
 Mbaꞌeta ixupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery ijatya py Nhanderuete yvateve ete vaꞌe avi oĩ, <PI2>ijyvýry ikuai vaꞌe haꞌe javi gui okyjevepy oiko. 


text:
 Senhor Oreruete nexondaro reta vaꞌe, <PI2>mavaꞌe ꞌrã tu ndee rami ipoꞌakapa vaꞌe oiko? Senhor, ndejee remoĩ ojeroviapy reikoa aguã. 


text:
 Remokyrirĩ Raabe jogueroꞌaa py ojuka pyre rami. <n>Apy “Raabe” heꞌia ma ypo yeꞌẽ rupigua re ijayvu vy. <PI2>Ndejyva ipoꞌaka vaꞌe py remoaĩmba nderovaigua kuery. 


text:
 Ndee rejapo vaꞌekue kuaray puku-a haꞌe ijapuꞌaꞌia. <PI2>Tabor haꞌe Hermom yvyty oporaei ꞌrã okuapy nderery rupi. 


text:
 Haꞌevea rami rejoguereko, ndereko porãa rupi reiko huvixa reĩa py. <PI2>Renhomboaxya haꞌe anhetẽ vaꞌe ma nerenonde ꞌrã ojekuaa. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã ndereroporaeia rupi ikuai vaꞌe. <PI2>Mbaꞌeta Senhor, haꞌe kuery ndereve vy ikuai ꞌrã nerexakãa rupi. 


text:
 Mbaꞌeta ndee ma haꞌe kuery mombaraetea haꞌe imoexakãa. <PI2>Ndee oremboaxy ramo ꞌrãe ojekuaa orepoꞌakaa. 


text:
 Mbaꞌeta orevygua mbaꞌemo vai jokoarã ma Senhor pegua ae oĩ, <PI2>oreruvixaverã ma Israel kuery ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pegua. 


text:
 Ymave rupi ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pe ndeayvu vaꞌekue mbaꞌemo rexa ukaa rupi. <PI2>Haꞌe vy aipoꞌre: “Xee ambopoꞌaka peteĩ ipyꞌa guaxu vaꞌe penepytyvõ aguã. Peẽ kuery mbyte gui amboyvateve peteĩ aiporavo vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rami vy xerembiguairã Davi ajou vy <PI2>amoĩ rakaꞌe, azeite ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe amoĩ uka vy hexe. , <a href="b9.16.1-13">16.1-13</a> 


text:
 Xevy pe ojapukai vy aipoeꞌi ꞌrã: <PI2>‘Ndee ma Xeru, Xeruete, haꞌe itaova xereraa jepea guive’, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã ixupe aipoaꞌe: ‘Xeraꞌy jypy guare. <PI2>Yvy regua ruvixave ikuai vaꞌe gui ndeyvateve’, haꞌe ꞌrã. <n>Apocalipse 1.4-5 py. 


text:
 Haꞌe rã xapyꞌa rei taꞌy kuery ndaꞌikuaixei ꞌrã lei aeja vaꞌekue rupi, <PI2>amboꞌeague rami eꞌỹ ikuai vy, 


text:
 Rakaꞌe rã peve guarã amoĩ ꞌrã jaxy rami, <PI2>oaxa rive vaꞌeꞌỹ ꞌrã oiko yva re ojekuaa vaꞌe rami’, haꞌe vaꞌekue.” 


text:
 Nerembiguai pe ndereve guarã rejapo vaꞌekue rembovaipa, <PI2>ixupegua coroa nerembovarei vy remombo yvy re. 


text:
 Mbaꞌemo oguereko vaꞌekue-ꞌekue ma tape rupi oaxa vaꞌe-vaꞌe ogueraapa ꞌrã, <PI2>hoo katy raiꞌi ikuai vaꞌe voi ovyꞌa rei okuapy hexe. 


text:
 Senhor, rakaꞌe peve ꞌrã haꞌe ramigua oiko, <PI2>rakaꞌe peve ndaꞌu nderejexa ukai ꞌrã? Ndepoxya ndaꞌu hendy riae ꞌrã ri tata rami? 


text:
 Mavaꞌe ava ndaꞌu oikove ꞌrã manoa oexa eꞌỹ re? <PI2>Mavaꞌe ndaꞌu onheꞌẽ ae ogueraa jepe kuaa ꞌrã yvyra rupa poꞌakaa gui? 


text:
 Senhor, mbaꞌe tu oiko ymave rupi ndeporayvu aguã re ndeayvuague, <PI2>haꞌe rami aguã re ojeroviapy reikoa rupi Davi pe reuraague rire? 


text:
 Senhor, nemaꞌenduꞌa ke nerembiguai kuery re ovyꞌaa rei okuapya re, <PI2>haꞌe heta regua ombojaru reia aropoꞌaka vaꞌe re. 


text:
<n> Nhanderuete imarã eꞌỹa haꞌe avakue imarãa re ijayvua</n> <n><i>Nhanderuete remimboꞌe Moisés onhemboꞌeague.</i></n> Senhor, ndee ma ronhemiaty reiko, <PI2>ymave rupi oreramoĩ kuery ikuaia guive. 


text:
 Yvyty oiko eꞌỹ mbove, <PI2>yvy renhono eꞌỹ mbove ma voi, jypyꞌi guive opa peve ndee ae Senhor reiko. 


text:
 Ndee ma avakue remombytapa ju ꞌrã yvy kuꞌi rive, <PI2>“Haꞌekue rami ju pepyta, avakue raꞌy kuery”, ꞌre vy. 


text:
 Ndevy pe mil maꞌetỹ oaxa vaꞌe ma kuegua ára guare rami, <PI2>peteĩ horaꞌi pyávy oaxa vaꞌe rami guive. 


text:
 Ndee ma orembotyryry ꞌrã yy mbaꞌemo ogueroxyry heravy vaꞌe rami. <PI2>Haꞌe ramo oke vaꞌe rami meme ꞌrã ropyta, jai rogue ajeꞌiveꞌi reve henhoĩ vaꞌe rami. 


text:
 Roikoa ára ma ndepoxya rupi meme ꞌrã oaxa ovy, <PI2>maꞌetỹa roguereko vaꞌe ma xapyꞌaꞌi ropẽxaa rami ꞌrã oaxa. 


text:
 Setenta maꞌetỹ eteꞌi ꞌrã roiko. <PI2>Amongueꞌi imbaraeteve vaꞌe tema oikove ꞌrã oitenta maꞌetỹ peveꞌi. Haꞌe rami teĩ roiko porãvea py voi nganeꞌõ haꞌe jexavai tema ꞌrã roendu. Mbaꞌeta roikovea oaxapa voi ꞌrã, haꞌe gui ma roopa ꞌrã. 


text:
 Mavaꞌeve ndoikuaai ndepoꞌaka etea rupi ndepoxya. <PI2>Mbaꞌeta ndepoxya rupi orererekoa gui ma rokyje ete. 


text:
 Orembovyꞌa ju orembojexavaia ára oĩague rami, <PI2>mbovy maꞌetỹ rei eꞌỹ rojexavaia anho roendu rire. 


text:
 Ore nerembiguai kuery pe ju tojekuaa mbaꞌemo rejapo vaꞌe, <PI2>haꞌe oreramymino kuery pe exa uka ju nerexakãa. 


text:
 Orere toĩ Senhor Oreruete oremboaxya. <PI2>Emoingo porã orepo py mbaꞌemo rojapo vaꞌe. Tá, emoingo porã mbaꞌemo rojapo vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe ma ndereraa jepe ꞌrã nhuã py rami nemboꞌaxe vaꞌe gui, <PI2>mbaꞌeaxy jojuka vaꞌe gui guive. 


text:
 Nemoꞌã ꞌrã guague guy py. <PI2>Ipepo guy py reĩ rã mbaꞌeve rei ndoikoi ꞌrã. Ixuguigua anhetẽ vaꞌe ma huꞌy jokoa haꞌe nhomoꞌãa tuvixa vaꞌe rami oĩ. 


text:
 mbaꞌeaxy pytũ rupi jojuka vaꞌe gui, <PI2>neĩ mbaꞌemo vai kuaray mbyte jave jojuka vaꞌe gui ma voi. 


text:
 Mbaꞌeta ndere omopena uka ꞌrã ojeupegua anjo kuery pe, <PI2>reikoa haꞌe javi rupi onhangareko aguã ndere. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe kuery opo py ndejopy ꞌrã <PI2>peteĩve ita re renhepyxanga eꞌỹ aguã. <n>Kovaꞌe ayvu rupi Satanás ijayvu Jesus omoangeko vy (Mateus 4.5-7; Lucas 4.9-12). 


text:
 Haꞌe ramo repyrõ ꞌrã guary haꞌe mboi vaikue re, <PI2>guary raꞌy haꞌe mboi re voi repyrõ ꞌrã inony. 


text:
 Xevy pe ojapukai ramo xee ambovai ꞌrã. <PI2>Ojexavaia py xee aĩ ꞌrã hexeve. Araa jepe ꞌrã, haꞌe amboete uka ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete oguerovyꞌaa rupi oporaeia</n> <n><i>Mboraei sábado pyguarã ombopara pyre.</i></n> Senhor, haꞌeve roguerovyꞌa <PI2>haꞌe nderery rupi aporaei, Yvate ete vaꞌe. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery ma jai rogue opa rupi henhoĩ vaꞌe rami ikuai, <PI2>teko vai rupi ikuai vaꞌe hetave ojeꞌoivy teĩ omombaa ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
 Senhor, eexa pota nderovaigua kuery re. <PI2>Mbaꞌeta nderovaigua kuery okanhymba ꞌrã, teko vai rupi ikuai vaꞌe oaĩmba ꞌrã. 


text:
 Avyꞌa reve aexa ꞌrã xerovaigua kuery xemoĩ vai vaꞌe re mbaꞌemo oiko ramo, <PI2>aendu ꞌrã guive heko vai vaꞌe xere opuꞌã rei vaꞌe kuery hoꞌapa rã. 


text:
 Haꞌe rã heko porã vaꞌe ma pindo rami ꞌrã oiko porã, <PI2>yvateve ꞌrã Líbano yvy re yary ikuai vaꞌe rami. 


text:
 Senhor roka py onhotỹ mbyre rami ꞌrã haꞌe kuery ikuai, <PI2>oiko porã ꞌrã okuapy Nhanderuete pegua roka rupi. 


text:
<n> Nhanderuete ipoꞌakaa haꞌe yvatea re ijayvua</n> Senhor ma huvixave oĩ. <PI2>Hexe oĩ yvatea, Kuꞌaxã rami Senhor ojee omoĩ opoꞌakaa. <PI2>Omoĩ atã yvy omyĩ eꞌỹ aguã rami. 


text:
 Haꞌe rã Senhor yvate oĩ vaꞌe ma <PI2>yy tuvixa vaꞌe revovo gui ipoꞌakapave, yeꞌẽ py yai vaikue opuꞌã-puꞌã vaꞌe poꞌakaa gui voi. 


text:
 Ndeayvuague ma oaxa rive vaꞌerã eꞌỹ. Senhor, nderopy ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe anho ꞌrã oĩ <PI2>rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
<n> Nhanderuete haꞌevea rami oikuaa pota aguã re ojerurea ague</n> Ndee Senhor Oreruete ma nhombopaga vaꞌe reiko. <PI2>Oreruete nhombopaga vaꞌe, exa uka nerexakãa! 


text:
 Rakaꞌe peve ꞌrã ndaꞌu heko vai vaꞌe kuery ovyꞌa rei? <PI2>|yhwh{Senhor,} rakaꞌe peve ꞌrã ndaꞌu haꞌe ramigua oiko? 


text:
 Haꞌe kuery ma nhombojaru haꞌe nhomotareꞌỹ reia rupi ijayvu. <PI2>Teko vai rupi ikuai vaꞌe ojejou porã reia rupi rive ꞌrã ijayvu. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “ Senhor ndoexai oiny. <PI2>Haꞌe nunga re Jacó Ruete ndoikuaa potai ꞌrã”, heꞌi okuapy. 


text:
 Xeretarã kuery peikuaa axy vaꞌe, peikuaa pota! <PI2>Peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, rakaꞌe ndaꞌu pemoĩ ꞌrã peneꞌarandurã? 


text:
 Yvy regua kuery pe ijayvu vaꞌe ndaꞌu nanhombopagai ꞌrã? <PI2>Avakue moꞌarandua re ndaꞌu noĩ ꞌrã ꞌarandua? 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery re ojexavaia ára ou teĩ remombytuꞌu ꞌrã, <PI2>yvykua heko vai vaꞌe kuery mboꞌaarã rejapo peve. 


text:
 Haꞌe rami rã teko porã ojekuaa nho ꞌrã nhomboayvuaty py. <PI2>Haꞌe vaꞌe rupi anho ꞌrã ikuai anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe. 


text:
 Mavaꞌe ndaꞌu heko vai vaꞌe re opuꞌã ꞌrã xerepyarã? <PI2>Mavaꞌe ndaꞌu onhemoĩ ꞌrã xea katy mbaꞌemo vai apoa jokoarã? 


text:
 Ndereve ndaꞌu onhemoirũ ꞌrã ri teko vai rupi joe opena vaꞌe, <PI2>lei oĩa rami merami joguereko teĩ joapo vai vaꞌe? 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery ma nhomoirũ ꞌrã heko porã vaꞌe rekove rovai, <PI2>ijayvu ꞌrã okuapy heko porã vaꞌe ojuka aguã re. 


text:
 Haꞌe kuery ma ombopaga ꞌrã heko vaiague re, <PI2>teko vai rupi ikuaiague re omokanhymba ꞌrã. Senhor Nhanderuete ae ꞌrã omomba. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor ma Nhanderuete Yvate ete vaꞌe, <PI2>Huvixave ipoꞌakapa vaꞌe oiko tuuete ikuai vaꞌe áryve. 


text:
 Peju ke, nhanderova yvy re nhamovaẽ nhamboete vy, <PI2>nhanerenapyꞌã re nhaĩ Senhor nhanemoingoare renonde. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe ma Nhanderuete. <PI2>Haꞌe rã nhande ma hymba kuery vexaꞌi nhandekuai, ikora rupi opo py openaa vaꞌe. Aỹ voi ijayvua pendu vy 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe py ma peneramoĩ kuery xereko aꞌã vy <PI2>xembopoxya rupi ikuai vaꞌekue, opa mbaꞌe porã ajapo rã oexa rire teĩ. 


text:
 Quarenta maꞌetỹ re ajou vai haꞌe kuery ikuaia. <PI2>Haꞌe rami vy “Haꞌe kuery ma opyꞌa py ojerovia eꞌỹ vaꞌe! Ndoikuaai ae xeguigua tape!” haꞌe vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe nunga rupi xepoxya rupi aura: <PI2>“Haꞌe kuery ndoikei ꞌrãe opytuꞌu aguã ameꞌẽ vaꞌe py.” ; ;  


text:
<n><i> </i></n> Pemonhendu ke Senhor pe mboraei pyau! <PI2>Yvy jave regua kuery, peporaei Senhor pe! 


text:
 Mbaꞌeta Senhor ma yvate ete vaꞌe. <PI2>Haꞌevea rami ixupe japoraeia, mbaꞌeta tuuete ramigua ikuai vaꞌe gui okyjevepy. 


text:
 Guenonde oexa uka ꞌrã guexakãa haꞌe ijyvatea. <PI2>Ipoꞌakaa haꞌe iporãa ojekuaa henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. 


text:
 Yvy regua kuery ikuaia rupi aipopeje: “ Senhor ma huvixave oĩ. <PI2>Yvy omoĩ atã rakaꞌe omyĩ eꞌỹ aguã rami. Anhetẽ rupi oikuaa pota ꞌrã yvy regua kuery re”, peje.<CL> 


text:
 Senhor renonde, mbaꞌeta ou ꞌrã. <PI2>Ou vy oikuaa pota ꞌrã yvy regua kuery re. Teko porã rupi ꞌrã oikuaa pota yvy haꞌe yvy regua kuery re, ojeroviapy oikoa rupi ae. 


text:
<n> Nhanderuete yvatea haꞌe ipoꞌakaa re ijayvua</n> Senhor ma huvixave oĩ. <PI2>Tovyꞌa yvy re ikuai vaꞌe! Tovyꞌa ypaꞌũ heta ikuai vaꞌe regua! 


text:
 Ijyvýry rupi oĩ arai haꞌe pytũ reia. <PI2>Tenda openaaty ytarã ma teko porã haꞌe haꞌevea rami joguerekoa oĩ. 


text:
 Tove mbaꞌemo raꞌangaa pe ikuai vaꞌe haꞌe javi ndaꞌevei nho taꞌikuai, <PI2>mbaꞌemo raꞌangaa rive oguerovyꞌa vaꞌe. Senhor renonde toĩmba tuuete ramigua ikuai vaꞌe Senhor guenapyꞌã re. 


text:
 Sião tetã rupi haꞌe nunga oendu vy ovyꞌaa ꞌrã okuapy, <PI2>Judá regua tekoa ikuai vaꞌe rupi voi ovyꞌapaa ꞌrã, |yhwh{Senhor,} ndereko porãa rexa uka ramo. <n>“Judá rajy kuery” heꞌia ma Judá yvy re tekoa ikuai vaꞌe re ijayvu vy. 


text:
 Mbaꞌeta ndee anho Senhor Yvate ete vaꞌe reiko, <PI2>yvy jave re ndepoꞌaka vaꞌe. Ndee ma tuuete ikuai vaꞌe áryve reĩ vaꞌe. 


text:
 Peẽ kuery Senhor peayvu vaꞌe, pembojeguaru ke teko vai. <PI2>Mbaꞌeta onhangareko ꞌrã ojeupegua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nheꞌẽ re, ogueraa jepe ꞌrã guive heko vai vaꞌe po gui. 


text:
 Heko porã vaꞌe pe ma omeꞌẽ ꞌrã hexakã vaꞌe, <PI2>haꞌe anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe pe omeꞌẽ ꞌrã ovyꞌa aguã. 


text:
<n> Senhor haꞌevea rami joguerekoa re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã ombopara pyre.</i></n> Pemonhendu ke Senhor pe mboraei pyau, <PI2>mbaꞌemo iporã ete vaꞌe haꞌe ojapo ramo. Ojyva oiporu kuaa regua imbaraete haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ipoꞌaka. 


text:
 Senhor oikuaa uka jogueraa jepeague. <PI2>Yvy regua kuery oexaa rupi oexa uka haꞌevea rami joguerekoa. 


text:
 Ndaexarai guive Israel kuery omboaxy rupi ojeroviapy oiko aguã re. <PI2>Haꞌe ramo yvy jave re haꞌe javi regua ikuai vaꞌe oexa okuapy Nhanderuete nhandereraa jepeague. 


text:
 Yvy jave re haꞌe javi regua pendekuai vaꞌe, peroporaei ke Senhor pevyꞌaa rupi! <PI2>Peporaei, pevyꞌa haꞌe perovyꞌa mboraei py! 


text:
 Senhor renonde, <PI2>mbaꞌeta ou yvy re ikuai vaꞌe re oikuaa pota aguã. Teko porã rupi oikuaa pota ꞌrã yvy haꞌe yvy regua kuery re, peteĩ rami joguerekoa rupi. 


text:
<n> Nhanderuete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌea re ijayvua</n> Senhor ma huvixave oĩ. <PI2>Yvy regua kuery toryryipa. Haꞌe oguapy oiny anjo ipepo vaꞌe kuery áryve. Yvy tomyĩmba. 


text:
 Ndee ma huvixave ipoꞌakapa vaꞌe reiko, <PI2>teko porã reayvu vaꞌe. Peteĩ rami joguerekoa remoĩ. Jacó kuery mbyte rejoguereko anhetẽ ete rupi, haꞌevea rami meme. 


text:
 Moisés haꞌe Arão ma ixupegua sacerdote ikuai rakaꞌe, <PI2>Samuel voi hery rupi ojapukai vaꞌekue regua. Senhor pe haꞌe kuery ojapukai ramo ombovai. 


text:
 Arai oĩ vaꞌe gui ijayvu rakaꞌe haꞌe kuery pe. <PI2>Haꞌe ramo haꞌe kuery onheꞌẽ rendu, lei hekorã oeja vaꞌekue rupi ikuai rakaꞌe. 


text:
 Senhor Oreruete, ndee ma rembovai vaꞌekue haꞌe kuery ojapukai rã. <PI2>Haꞌe kuery pe rexa uka Oreruete joperdoa vaꞌe reikoa, ojejavyague remboekovia vaꞌe guive. 


text:
 Peroporaei Senhor Nhanderuete. <PI2>Ixupegua yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe renonde peĩ penerenapyꞌã re, Senhor Nhanderuete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ramo. 


text:
<n> Templo py oporaeia aguã regua</n> <n><i>Mboraei oguerovyꞌaa aguã regua.</i></n> Yvy jave re pendekuai vaꞌe, <PI2>peroporaei Senhor pevyꞌaa rupi! 


text:
 Peikuaa pota povaꞌe re: Senhor ma Nhanderuete oiko. <PI2>Haꞌe ae nhanemoingo rire ixupegua meme jaiko. Nhande kuery ma ixupegua ae, hymba kuery vexaꞌi openaa vaꞌe. 


text:
 Ixupegua rokẽ rupi peike perovyꞌaa rupi, <PI2>hoka py peike mboraei reve. Perovyꞌa, peroporaei hery rupi. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor ma porayvu vaꞌe. <PI2>Nhanemboaxya rupi oiko ꞌrã rakaꞌe rã peve, ojeroviapy ꞌrã oiko ikuai jevy-jevy vaꞌe peve. 


text:
<n> Huvixave opena porã vaꞌe reko re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xee aporaei ꞌrã ndeporayvu haꞌe haꞌevea rami rejoguerekoa re. <PI2>|yhwh{Senhor,} ndevy pe ae aporaei. 


text:
 Anheaꞌã ꞌrã xeꞌarandua rupi tape porã rupi anho aiko aguã. <PI2>Rakaꞌe ndaꞌu reju ꞌrã xea py? Xero py aikoa py voi xepyꞌa kyꞌa eꞌỹa rupi pota ꞌrã aiko. 


text:
 Xee aexaa py ma namoĩ ꞌrã teko vai. <PI2>Ndajou porãi ojepeꞌa vaꞌe kuery ikuaia. Haꞌe kuery reko neĩ peteĩ henda py voi noĩ ꞌrã xere. 


text:
 Haꞌe gui nhemi rupi joe ijayvu vai vaꞌe ma amokanhy ꞌrã. <PI2>Opyꞌa py ojejou porã haꞌe onhemboyvate rei vaꞌe ma xee ndaropoꞌakai. 


text:
 Xee aexaxe vaꞌe ma ojeroviapy yvy re ikuai vaꞌe anho, <PI2>aru ꞌrã xero py xereve ikuai aguã. Tape porã rupi ikuai vaꞌe ma amoĩ ꞌrã xerembiguairã. 


text:
 Xero py ma neĩ peteĩve jokore vaꞌe ndoikoi ꞌrã, <PI2>neĩ peteĩve ijapu vaꞌe voi ndoikoi ꞌrã xerenonde. 


text:
 Koꞌẽ nhavõ amokanhy ꞌrã heko vai vaꞌe yvy gui, Senhor pegua tetã gui aipeꞌa aguã teko vai rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi. 


text:
<n> Jajeko rerova vy Nhanderuete nharõ aguã regua</n> Senhor, endu ke ajerurea. <PI2>Ndea py tonhendu ajapukaia. 


text:
 Xerovaigua kuery ma ára pukukue re xere ovyꞌa reia rupi ikuai. <PI2>Xevy ipoxy vy xerery rupi ijayvu vaikue-ikue. 


text:
 Haꞌe ramigua ae aendu ndee xejou vai vy ndevai ramo, <PI2>mbaꞌeta xemboyvate vaꞌekue ri aỹ ma xereity. 


text:
 Haꞌe rã ndee Senhor, rakaꞌe rã peve ꞌrã reiko. <PI2>Nderery re imaꞌenduꞌaa ꞌrã avakue okuave teria ja. 


text:
 Ndee repuꞌã vy remboaxy ꞌrã Sião tetã pygua kuery. <PI2>Ovaẽ ma haꞌe kuery remboaxya rexa uka aguã, hiꞌora ovaẽ ma. 


text:
 Nerembiguai kuery oayvu Sião py ita ikuai vaꞌe voi, <PI2>haꞌe pygua kuꞌikue re eteve voi oexaxe vai okuapy. 


text:
 Yvy regua kuery haꞌe javi Senhor rery oendu vy ikuai ꞌrã ojererokyjea rupi, <PI2>yvy regua ruvixave kuery voi ogueroporaei ꞌrã hexakãa. 


text:
 Haꞌe nunga taꞌipara toiny rakaꞌeve rã guarã. <PI2>Haꞌe rire ikuai jevy vaꞌe voi ogueroporaei ꞌrã Senhor: 


text:
 Haꞌe nunga oiko ꞌrã yvy regua kuery onoꞌõmba, <PI2>huvixa kuery ipoꞌaka vaꞌe voi Senhor pe ikuai aguã oupa jave.” 


text:
 Xee aipoaꞌe vaꞌekue: <PI2>“Xeruete, xereraa eme ke, aikovea mbyte teria ja. Haꞌe rã ndee ma reikove ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
 Haꞌe nunga haꞌe javi okanhymba ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ndee ma reiko riae ꞌrã. Haꞌe nunga inhymave ꞌrã ovy ajukue rami, ao rami remboekovia ꞌrã. Amboae rami ꞌrã opyta. 


text:
<n> Nhanderuete nhanemboaxya re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xenheꞌẽ, eroporaei ke Senhor. <PI2>Xere oĩ vaꞌe haꞌe javi togueroporaei hery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi! 


text:
 Xetujaꞌi teĩ xembovyꞌa ꞌrã opa mbaꞌe porã py, <PI2>taguato rami xembopyau vy. <n>Taguato rague hekoviaa rami omeꞌẽ ꞌrã nhanembaraete pyaurã . 


text:
 Senhor ma nhomboaxya haꞌe iporayvua rupi oiko vaꞌe. <PI2>Ivai ma rei-rei ꞌrã eꞌỹ, iporayvu vaipa guive. 


text:
 Mbaꞌeta yvy gui yva yvatevea rami avi Senhor nhomboaxya voi yvate ete, <PI2>oexa uka ꞌrã henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe pe. 


text:
 Tuu kuery guaꞌy kueꞌiry omboaxya rami Senhor voi omboaxy ꞌrã henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta yvytu oipeju ramo ipoty okanhymba ꞌrã. <PI2>Haꞌe rire ikuaiague py teĩ haꞌe kuery re naꞌimaꞌenduꞌaavei ma ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã Senhor ma jypyꞌi guive rakaꞌe rã peve <PI2>omboaxy ꞌrã henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe. Gueko porãa oexa uka ꞌrã hamymino kuery rakaꞌeve rãgua pe voi, 


text:
 guexeve guarã ojapo vaꞌekue rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi pe, <PI2>ojapo uka vaꞌekue ojapo ete aguã re imaꞌenduꞌa vaꞌe kuery pe. 


text:
 Ixupegua anjo kuery, peroporaei ke Senhor, <PI2>penembaraete haꞌe pendepoꞌakapa vaꞌe, ojapo uka vaꞌe pejapo, haꞌe penheꞌẽ rendu vaꞌe! 


text:
 Ixondaro kuery pendekuai vaꞌe haꞌe javi, peẽ kuery voi peroporaei Senhor, <PI2>peẽ hembiguai kuery oipota vaꞌe pejapo vaꞌe! 


text:
 Hemimoingo pendekuai vaꞌe haꞌe javi, peroporaei |yhwh{Senhor,} <PI2>mamo rã ipoꞌakaa py ma guive rã! Xenheꞌẽ, ndee voi eroporaei avi Senhor! 


text:
<n> Nhanderuete opa mbaꞌe apoare pe japoraei aguã regua</n> Xenheꞌẽ, eroporaei ke Senhor! Senhor Xeruete, yvate ete vaꞌe reiko! <PI2>Renhemonde ꞌrã nerexakãa py, nemarã eꞌỹa py guive. 


text:
 Yy yvate rupi oĩ vaꞌe áry nderorã rejapo. <PI2>Arai ma remboguata ꞌrã heravy ndekaróxarã. Yvytu ndereroveve ꞌrã heravy opepo áry. 


text:
 Yva re reĩa gui remoakỹ ꞌrã yvyty ikuaia rupi. <PI2>Haꞌe ramo ndepo py mbaꞌemo rejapo ramo yvy oĩmba porã ꞌrã. 


text:
 Nhuũ ma rejapo ꞌrã mymba kuery rembiꞌurã henhoĩ aguã rami, <PI2>haꞌe rã mbaꞌemo rogue ma avakue pe reja. Haꞌe ramo yvy re oiko vaꞌe gui ojou ꞌrã guembiꞌurã: 


text:
 Yvyra ikuai vaꞌe voi Senhor gui vy oiko porã avi ꞌrã, <PI2>yary Líbano yvy re onhotỹ vaꞌekue guive. 


text:
 Yvyty áry ikuai ꞌrã kavara kaꞌaguy regua, <PI2>haꞌe itape guy rupi ma tapixi kuery ꞌrã onhemi okuapy. 


text:
 Guary raꞌy kuery ma okororõ ꞌrã guembiarã re, <PI2>oeka ꞌrã ojeꞌoivy Nhanderuete ojou uka vaꞌekue hoꞌu vaꞌerã. 


text:
 Senhor, joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ rejapo vaꞌekue ikuai! <PI2>Neꞌarandua rupi rejapo. Yvy ma tynyẽ oiny mbaꞌemo porã rejapo vaꞌekue. 


text:
 Oĩ avi yeꞌẽ hembeꞌỹ haꞌe tuvixa vaꞌe. <PI2>Haꞌe vaꞌe py mbovy eꞌỹ ikuai neremimoingo kuery kyrĩꞌi haꞌe tuvixa vaꞌe. 


text:
 Hiꞌáry rupi oaxa ꞌrã kanoã guaxu. <PI2>Oiko avi ꞌrã ypo guaxu remoingo vaꞌekue haꞌe py ovyꞌa vaꞌerã. 


text:
 Haꞌe gui ma nenheꞌẽ rembou vy remoingoꞌi ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami vy rembopyau ꞌrã yvy re. <n>Yvy re ikuai vaꞌe re Nhanderuete openaa re ijayvu avi Atos 17.24-28 haꞌe Colossenses 1.15-17 py. 


text:
 Haꞌe rã ojejavypa rei vaꞌe kuery ma tokanhymba yvy gui, <PI2>tokuave eme opa marã rei ikuai vaꞌe. Xenheꞌẽ, eroporaei ke Senhor! <PI2>Aleluia! 


text:
<n><i> </i></n> Perovyꞌa Senhor, hery rupi pejapukai. <PI2>Yvy regua kuery pe peikuaa uka hembiapokue. 


text:
 Imaꞌenduꞌa riae ꞌrã guexeve guarã ojapo vaꞌekue re, <PI2>mbovy rei eꞌỹ ikuai vaꞌerã pe ojapo ukaa rupi ijayvuague re, 


text:
 Abraão reve ngupive guarã ojapo vaꞌekue re, <PI2>Isaque pe ouraa rupi ijayvuague re guive. , <a href="b1.26.2-5">26.2-5</a> 


text:
 Haꞌe rami teĩ avave rei pe Senhor ndoguereko axy ukai. <PI2>Haꞌe kuery re omaꞌẽ vy ijayvu ete huvixave ikuai vaꞌe pe. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi: “Xerembiporavo kuery re pemoĩ eme pendepo, <PI2>pereko axy eme xevygua profeta kuery”, heꞌi. 


text:
 Haꞌe gui ma yvy re ombou karuai, <PI2>haꞌe vy ndojou ukavei tembiꞌu. <n>José rekokue ma Gênesis 37-50 py oĩ. 


text:
 Omoĩ haꞌe pygua ruvixa kuery re avi ipoꞌaka vaꞌerã, <PI2>ꞌarandu re omboꞌe aguã nhomongeta vaꞌe kuery. 


text:
 Nhanderuete ojapo ojeupegua kuery taꞌy reta aguã rami, <PI2>ojapo imoingo axya kuery gui imbaraeteve aguã rami.  


text:
 Haꞌe kuery pyꞌa oguerovapa guive ixupegua kuery re ndaꞌijaꞌevei aguã, <PI2>hembiguai kuery ombotavypaa rupi oguereko aguã rami. 


text:
 Haꞌe gui ojeupegua kuery oguenoẽ <PI2>ouro haꞌe prata reve. Haꞌe kuery regua peteĩve jipoi hexaĩ eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Senhor ombou peteĩ arai ojeupegua kuery áry rupi ijaoꞌiarã, <PI2>haꞌe pyávy tataendy ju ombou omoexakã aguã. 


text:
 Haꞌe kuery ojerure ramo ombou reta guyra, <PI2>yva gui mbojape ombou vaꞌekue re guive hevyatãmba. ; 


text:
 Haꞌe rami py ojeupegua kuery oguenoẽ haꞌe gui, <PI2>hembiporavo kuery oporaei ojeꞌoivy ovyꞌaa rupi. 


text:
<n> <font size=-1>Salmo 106.47,48</n> <n><i> , </i></n> Aleluia! <PI2>Perovyꞌa ke Senhor, porayvu vaꞌe ramo, <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Mavaꞌe ndaꞌu omombeꞌu kuaa ꞌrã Senhor opoꞌakaa rupi ojapo vaꞌekue, <PI2>tyrã pa ogueroporaei kuaa ꞌrã? 


text:
 Senhor, nemaꞌenduꞌa ke xere, <PI2>ndevygua kuery reayvua rexa uka vy. Eikuaa pota xere xereraa jepe aguã, 


text:
 nerembiporavo kuery ovyꞌa rã xee aexa aguã, <PI2>haꞌe avyꞌa avi aguã ndevygua kuery ovyꞌaa py, ndevygua kuery reve xee roguerovyꞌa aguã. 


text:
 Ore kuery ma oreramoĩ kuery rami avi rojejavy rokuapy. <PI2>Opa marã orekuai, orereko vai guive rokuapy. 


text:
 Egito yvy re oreramoĩ kuery ikuai jave <PI2>ndoikuaa potai rakaꞌe iporã ete vaꞌe rejapoa re. <n>Egito gui Nhanderuete ogueraa jepeague omombeꞌu Êxodo 14-15 py. Naꞌimaꞌenduꞌai okuapy mbovykue rei eꞌỹ omboaxyague re. Haꞌe rami vy yeꞌẽ yvýry nonheꞌẽ rendui okuapy, Yeꞌẽ Pytã vaꞌe py. 


text:
 Haꞌe rami teĩ Senhor ogueraa jepe rakaꞌe guery omboete ukaa rupi vy, <PI2>haꞌe kuery pe opoꞌakaa oexa uka vy. 


text:
 Yeꞌẽ Pytã pe ijayvu ramo ipiru. <PI2>Haꞌe vy ojapo yy rupakue rupi oaxapa aguã rami, yvy piru reia rupi. 


text:
 Haꞌe gui are eꞌỹ re hexaraipa ju ojapo vaꞌekue re, <PI2>haꞌe oipotaa rupi veꞌỹ ju ikuai. <a href="b4.11.1">Números 11</a> 


text:
 Tekoa eꞌỹa py haꞌe kuery ae oipotapa reia rupi rive ikuai vy <PI2>Nhanderuete pe “Taexa” heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe rã haꞌe omeꞌẽmba haꞌe kuery ojerurea, <PI2>vaꞌeri ojapo avi haꞌe kuery nheꞌẽ ikangy ovy aguã rami. 


text:
 Haꞌe kuery rekoa py ijayvu rei okuapy <PI2>Moisés haꞌe Arão Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re. <a href="b4.16.1">Números 16</a> 


text:
 Horebe yvyty py ojapo okuapy peteĩ vaka raꞌy raꞌangaa, <PI2>haꞌangaa ouro ryku gui ojapo pyre ombojerovia okuapy. <n>Vaka raꞌy raꞌangaa ojapo okuapyague omombeꞌu Êxodo 32 py. 


text:
 Hembiporavo Moisés henonde nonhemoĩ vaꞌe rire <PI2>ijayvuague rami vy omomba ete ꞌrãgue. Haꞌe rami py Moisés ojapo rakaꞌe opoxya rupi omomba eꞌỹ aguã rami. 


text:
 Haꞌe rami avi haꞌe kuery ndooxei yvy iporã vaꞌe py, <PI2>ijayvua ndogueroviai vy. <n>Yvy porã py ndooxei okuapyague omombeꞌu Números 13-14 py. 


text:
 haꞌe gui hamymino kuery ju yvy regua kuery ikuaia rupi oitypa vy <PI2>yvy mboae rupi omoaĩmba aguã re. 


text:
 Haꞌe gui ovapa ojeꞌoivy Peor pygua kuery ruete ramigua Baal re. <PI2>Haꞌe vy hoꞌu okuapy taꞌangaa hekove eꞌỹ vaꞌe pe omeꞌẽ mbyre. <n>Peor py ojejavyague omombeꞌu Números 25 py. 


text:
 Haꞌe gui ma Meribá py yy oĩa py ju ombopoxy. <PI2>Haꞌe vaꞌe kuery káuxa mbaꞌemo vai oiko rakaꞌe Moisés pe. <n>Meribá py ojejavyague omombeꞌu Números 20 py. 


text:
 Haꞌe kuery ndojukapa etei amboae regua kuery Senhor ojapo ukaague rami eꞌỹ. <n>Haꞌe kuery ojejavy ramo Nhanderuete omboaxy kuereiague omombeꞌu Juízes 2 py. 


text:
 Haꞌe vy omoẽ mbaꞌeve py ojejavy eꞌỹ vaꞌe ruguy teĩ, <PI2>guaꞌy, guajy kuery ruguy ae, mbaꞌemo raꞌangaa Canaã pygua pe ojuka uka vy. Haꞌe vy ijyvy ikyꞌapa vaꞌe opyta huguykue py. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Senhor poxya hendy ixupegua kuery rovai, <PI2>haꞌe ojeguaru ojeupe guarã vaꞌekue gui ae. 


text:
 Mbovykue rei eꞌỹ ogueraa jepe, <PI2>haꞌe rami teĩ haꞌe kuery nhomongetaa rupi ikuai vy ombopoxy reive tema. Gueko vaia py ojexavaive ojeꞌoivy. 


text:
 Haꞌe kuery re vy imaꞌenduꞌa guexeve guarã ojapo vaꞌekue re. <PI2>Haꞌe vy porayvu ete vaꞌe vy omboaxy ju. 


text:
 Senhor Oreruete, orereraa jepe ke! <PI2>Orenoꞌõmba ju yvy regua kuery mbyte gui, nderery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi roguerovyꞌa aguã, haꞌe rovyꞌaa rupi rogueroporaei aguã. 


text:
 Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor Israel kuery Ruete <PI2>aỹ, haꞌe rakaꞌe rã peve! Heta vaꞌe kuery haꞌe javive aipo teꞌi: “Amém!” Aleluia! 


text:
<n> Jajexavaia gui Nhanderuete nhandereraa jepea re ijayvua</n> “Perovyꞌa ke Senhor porayvu vaꞌe ramo, <PI2>haꞌe nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ”, 


text:
 Mbaꞌeta onoꞌõmba ju amboae yvy re ikuaiague gui, <PI2>kuaray oua katy gui, oikea katy gui, ipuku-a katy gui, haꞌe yeꞌẽ katy gui ma voi. 


text:
 Tekoa eꞌỹa rupi haꞌe kuery oguata rei rakaꞌe, <PI2>tape oikuaa eꞌỹa rupi, tetã ikuai aguã ndojoui guive. 


text:
 Amongue ma pytũ reia rupi oiko, manoa guy py ae, <PI2>ojexavai oiny nhuã py ferro guigua py ojokua pyre reve. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe kuery ikaneꞌõmba omombaꞌeapoa vaipa ramo. <PI2>Hoꞌa teĩ avave rei ndoikoi ipytyvõarã. 


text:
 Haꞌe gui amongue ma kanoã guaxu ojou vy yeꞌẽ rupi oguata ꞌrã, <PI2>mbaꞌemo vendea kuery yy tuvixa vaꞌe rupi oo vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery oguataa rupi oexa Senhor rembiapo, <PI2>mbaꞌemo porã ete yy typyvea rupi ojapo ramo. 


text:
 Haꞌe ramo yvate peve ojeꞌoi, <PI2>haꞌe gui yai oguejy ju iguy katy peve. Haꞌe rami ete ojexavai ramo inheꞌẽ ikangy ma ovy. 


text:
 Yvy porã vaꞌekue ma ojapo juky reꞌẽ rive opyta aguã rami, <PI2>haꞌe pygua kuery heko vai rei ramo. 


text:
 Ojapo tekoa eꞌỹa vaꞌekue yupa ju opyta aguã rami, <PI2>haꞌe yvy piru rei vaꞌekue ma yvu oĩ aguã rami. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ojavyky reia ramo iporiaupa haꞌe ndaetavei, <PI2>ojexavai haꞌe ikuai axy vy. 


text:
 Senhor ojapo huvixa kuery nomboeteavei aguã rami, <PI2>ojapo avi oguata rei aguã rami tape oĩa rupi eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe rã iporiaukueꞌi ma ogueraa jepe ꞌrã <PI2>ojexavai reia gui yvatea py oĩ porã aguã, hoo pygua kuery voi omboetave vexaꞌi rami. 


text:
 Haꞌe nunga heko porã vaꞌe oexa vy ovyꞌa ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã heko vai vaꞌe haꞌe javi ma omboty ꞌrã ojuru. 


text:
<n> <font size=-1>Salmo 108.1-5</n> <n><i> </i></n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeruete, xekuraxõ oĩ atã ma. <PI2>Aporaei vy roguerovyꞌa ꞌrã xenheꞌẽ haꞌe javi py. 


text:
<n> <font size=-1>Salmo108.6-13</n> <n><i> </i></n> Nhanderuete ijayvu okyꞌa eꞌỹa rupi: <PI2>“Xepoꞌakaa rupi vy ambojaꞌo ꞌrã Siquém yvy, aaꞌã ꞌrã Sucote regua yvyugua guive. <n>Apy ma ijayvu joyvy oipeꞌa vaꞌekue ojeupegua kuery pe ombojaꞌo aguã re. 


text:
 Haꞌe rã Moabe yvy ma hyꞌa ajejoiaty itui, <PI2>Edom yvy áry ma amombo ꞌrã xepy regua, <n>Haꞌe jave py ma joyvy ojogua vy hiꞌáry omombo ꞌrã opy regua, oikuaa uka aguã ija oikoa. haꞌe Filístia pygua kuery re xepoꞌaka vy avyꞌa nhendu ꞌrã.” 


text:
<n> Ngovaigua kuery ombopagaa aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeruete rogueroporaei vaꞌe, ekyrirĩ eme ke! 


text:
 Mbaꞌeta xerovai ijapu vaꞌe kuery ma nhombotavya rupi ijayvu, <PI2>oapekũ ijapu vaꞌe py ijayvu okuapy xere. 


text:
 Hekove topa voi, <PI2>haꞌe gui ojapo aguã vaꞌekue amboae ju tojapo. <n>Kovaꞌe ayvu rupi ma Judas rekokue re ijayvu . 


text:
 Taꞌy kuery ma hoo eꞌỹ vaꞌe taꞌikuai <PI2>mbaꞌemo re ojerurea rupi. Tomoẽmbaa hoo ombovaipaa vaꞌekue gui. 


text:
 Mbaꞌemo oguereko vaꞌekue toipeꞌapaa oreveague re, <PI2>amboae yvy guigua tojopy ombaꞌeapoague repy. 


text:
 Mbaꞌeta ojee nomoĩ rire nhomboaxya. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py oakykue monha ojexavai vaꞌe haꞌe iporiaukueꞌi, ipyꞌa vaia rupi ikuai vaꞌe guive, manoa pe omboaxa aguã. 


text:
 Joe ijayvu vaia rupi anho oiko rire hexe ae ju haꞌe nungakue tojeapa. <PI2>Ndajogueroayvu porãxei rire togueroayvu porãa eme. 


text:
 Ojee ayvu vai ao puku rami omoĩ rire <PI2>toike ipyꞌapy katy yy rami, ikãgue peve too azeite rami. 


text:
 Haꞌe rã ndee Senhor Xeruete, enhemoĩ xerepyarã nderery remboete ukaa rupi vy. <PI2>Xereraa jepe ke, ndeporayvua tuvixa ramo. 


text:
 Haꞌe kuery pe rã ojou vaipy aiko. <PI2>Xerexa vy oakã ombovava-vava ꞌrã. <n>Kovaꞌe ayvu rupi ijayvu Jesus kuruxu re oĩ javegua re . 


text:
 Haꞌe kuery joe ijayvu vai vaꞌe. <PI2>Haꞌe rã ndee ma rejogueroayvu porã vaꞌe. Tove xere opuꞌã vaꞌe kuery ndaꞌevei nho taꞌikuai. Haꞌe rã nerembiguai ma tovyꞌa. 


text:
<n> Messias ipoꞌakaa haꞌe sacerdote oikoa re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor aipoeꞌi xeruvixa pe: <PI2>“Eguapy ke aiporu kuaa regua re, nderovaigua kuery ndepy guýry amoĩ peve”, heꞌi. <n>Apy “Xeruvixa” heꞌia ma Cristo re ae ijayvu vy. Haꞌe gui “Eguapy ke aiporu kuaa regua re” heꞌia ma Nhanderuete ojee rami avi ombopoꞌaka aguã re ijayvu vy (Mateus 22.41-26; Marcos 12.36, Lucas 20.42-42, Atos 2.32-36; 1 Coríntios 15.24-28; Efésios 1.20; Colossenses 3.1; Hebreus 1.13, 8.1, 10.11-13). 


text:
 Sião tetã gui Senhor omboaxa ꞌrã po pygua ndepoꞌaka aguã. <PI2>Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Ndepoꞌaka ke nderovaigua kuery re”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe gui ma ndepoꞌakaa ára <PI2>ndevygua kuery ojexa ukapa ꞌrã ndere ouxeaꞌi rami. Ndevygua kunumigue ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py onhemonde reve ꞌrã ikuai, ajeꞌiveꞌi yxapy ojekuaa vaꞌe rami. 


text:
 Senhor ouraague ndoguerovai ꞌrã: <PI2>“Ndee ma sacerdote reĩ rakaꞌe rã peve guarã, Melquisedeque reko rami ndereko vaꞌe vy”, heꞌi rire. , <a href="b58.7.1-28">7.1-28</a> 


text:
<n> Nhanderuete opena porãague re ijayvua</n> Aleluia! <PI2>Xepyꞌa haꞌe javi py aroporaei ꞌrã Senhor <PI2>heko porã vaꞌe kuery ijatya py. 


text:
 Senhor rembiapokue ma tuvixa meme. <PI2>Oguerovyꞌa vaꞌe kuery haꞌe javi oikuaa pota ꞌrã haꞌe nunga re. 


text:
 Guembiapo haꞌe javi py oexa uka guexakãa haꞌe opoꞌakaa, <PI2>heko porãa avi oĩ ꞌrã rakaꞌe rã peve. 


text:
 Omongaru ꞌrã henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe, <PI2>imaꞌenduꞌa riae ꞌrã guexeve guarã ojapo vaꞌekue re. 


text:
 Ojeupegua kuery pe oexa uka ꞌrã opoꞌakaa mbaꞌemo ojapoa py, <PI2>ijyvyrã amboae regua kuery ikuaiague omeꞌẽa py. 


text:
 Ojeupegua kuery pe ombou heraa jepearã, <PI2>guexeve guarã ojapo vy rakaꞌe rã peve guarã. Hery ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe nhomongyjea. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi jaiko vy ꞌrãe jaupity ꞌarandua. <PI2>Haꞌe rami ikuai vaꞌe haꞌe javi oexa uka ꞌrã ꞌarandu. Jaroporaeia oĩ riae ꞌrã rakaꞌe rã peve! 


text:
<n> Heko porã vaꞌe oikove aguã re ijayvua</n> Aleluia! <PI2>Ovyꞌa ete ꞌrã avakue Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe, <PI2>haꞌe ojapo uka vaꞌekue oguerovyꞌa vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery ramymino kuery voi ipoꞌakapa ꞌrã yvy re, <PI2>heko porã vaꞌe ramymino kuery re imaꞌenduꞌa porãa ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe pe ma pytũ ꞌrãgue py ojekuaa ꞌrã imoexakãarã. <PI2>Porayvu, nhomboaxya haꞌe teko porã rupi ikuai. 


text:
 Nhomboaxy vy mbaꞌemo oiporuka vaꞌe ma ovyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe imboayvua py teĩ oikuaa uka ꞌrã heko porã vaꞌe oikoa. 


text:
 Mbaꞌemo oguereko vaꞌe ombojaꞌo vy omeꞌẽ ꞌrã iporiaukueꞌi pe. <PI2>Heko porãa oĩ ꞌrã rakaꞌe rã peve. Ipoꞌaka ramo omboetea haꞌe imaꞌenduꞌaa porã ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga heko vai vaꞌe oexa vy ivai ꞌrã teĩ, <PI2>haĩ jekyty rei ꞌrã okanhy peve. Mbaꞌeta heko vai vaꞌe oipotaa ma opa ꞌrã. 


text:
 Ojapo ꞌrã kunha imemby eꞌỹ vaꞌekue omemby kuery reve oiko aguã rami. <PI2>Haꞌe ramo ovyꞌa ꞌrã, kyrĩgue xy oiko vy. Aleluia! 


text:
<n> Egito yvy gui oẽmba jave guare re imaꞌenduꞌaague</n> Israel kuery Egito yvy gui oẽ jave, <PI2>Jacó ramymino kuery ayvu mboae py ijayvu vaꞌe ikuaia gui oẽmba jave ma 


text:
 Judá kuery gui Nhanderuete ojapo guenda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã, <PI2>ojapo Israel kuery ojeupe guarã ete. 


text:
 Haꞌe nunga yeꞌẽ oexa vy ojava ovy, <PI2>Jordão yakã voi guakykue katy oxyry rakaꞌe. <n>Yeꞌẽ Pytã ojavaague ma Êxodo 14 py omombeꞌu, haꞌe rã Jordão yakã guakykue katy ojevyague ma Josué 3 py. 


text:
 Yeꞌẽ, mbaꞌe tu oĩ haꞌe rami rejava aguã? <PI2>Haꞌvy ndee Jordão, mbaꞌe re tu nderakykue katy rejevy? 


text:
 Peẽ yvyty, mbaꞌe re tu pepopa ri vexa ava rami? <PI2>Haꞌvy peẽ yvyꞌã, mbaꞌe re tu vexaꞌi raꞌy rami pepo? 


text:
 Mbaꞌeta itaty gui ojapo yy ruparã, <PI2>itaova ratã gui ojapo rakaꞌe yvu. <a href="b2.17.1">Êxodo 17</a>; <a href="b4.20.1">Números 20</a> 


text:
<n> Nhanderuete anho nhamboete aguã regua</n> Senhor, ore kuery eꞌỹ toremboetea, ore eꞌỹ, <PI2>haꞌe rami ꞌrãgue py nderery anho tomboetea, renhomboaxya haꞌe ojeroviapy reikoa re. 


text:
 Mbaꞌe re tu amboae regua kuery joupe-upe oporandu vy <PI2>“Mamo tu oĩ haꞌe kuery Ruete?” heꞌi ꞌrã okuapy? 


text:
 Haꞌe rã haꞌe kuery pegua tuuete ma prata eꞌỹ vy ouro guigua rive, <PI2>avakue opo py ojapo vaꞌekue meme. 


text:
 ipo vaꞌeri mbaꞌeve re ndopokoi, <PI2>ipy vaꞌeri ndoguatai, ijyryvi vaꞌeri haꞌe kuery gui neĩ peteĩ ayvu nonhendui. 


text:
 Haꞌe gui Israel kuery ma Senhor re ae tojerovia. <PI2>Haꞌe anho ma ipytyvõa haꞌe mbaꞌemo vai jokoa oiko. 


text:
 Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi tojerovia Senhor re. <PI2>Haꞌe anho ma ipytyvõa haꞌe mbaꞌemo vai jokoa oiko. 


text:
 Mbaꞌeta nhandere Senhor imaꞌenduꞌa vy nhanemoingo porã ꞌrã. <PI2>Omoingo porã ꞌrã Israel kuery, omoingo porã ꞌrã Arão ramymino kuery, 


text:
<n> Oporai vy Nhanderuete oguerovyꞌaague</n> Xee ma ayvu Senhor, <PI2>mbaꞌeta ajerure ramo oendu xeayvua. 


text:
 Manoa regua nhuã xemboty vaꞌekue, <PI2>jexavaia yvykua vaikue guigua xere ipoꞌaka vaꞌekue. Haꞌe ramo aiko axya haꞌe ndavyꞌaia py haꞌa karamboae. 


text:
 Senhor ma hiꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe kuery re opena porã vaꞌe. <PI2>Haꞌe rami vy haꞌa ajupya py xerexa vy xereraa jepe karamboae. 


text:
 Xenheꞌẽ, ejevy ju ke repytuꞌu aguã py, <PI2>mbaꞌeta xevy Senhor mbaꞌemo porã omeꞌẽ oata aguã rami eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe rami vy xenheꞌẽ oepy amano taa gui. <PI2>Oepy xerexa xerexaya gui, xepy guive oepy onhepyxangaa gui. 


text:
 Xereraa jepeague arovyꞌa vy aupi ꞌrã karo, <n>Apy ijayvu judeu kuery gueko rami vy Nhanderuete pe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã re. Tembiꞌu haꞌe vinho oupi ꞌrã ixupe, haꞌe gui oguerovyꞌaa rupi hoꞌu ꞌrã (Salmo 22.23-26; Levítico 7.11-16). <PI2>haꞌe Senhor rery rupi aroporai ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor ma opa mbaꞌe py nhanemboaxy, <PI2>haꞌe ojeroviapy ꞌrã oiko rakaꞌe rã peve. Aleluia! 


text:
<n> Nhandereraa jepea jarovyꞌa aguã regua</n> Perovyꞌa ke |yhwh{Senhor,} porayvu vaꞌe ramo. <PI2>Mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi aipo teꞌi: <PI2>“Tá, nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ.” 


text:
 Senhor xereve oiko xepytyvõarã. <PI2>Haꞌe nunga rupi aexa ꞌrã xere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery re aipotaa ojeupity ramo. 


text:
 Heko porã vaꞌe rekoa rupi onhendu <PI2>heraa jepeare oguerovyꞌa vaꞌe: “ Senhor opoꞌakaa rupi ojapo mbaꞌemo porã! 


text:
 Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor rery rupi ou vaꞌe! , <a href="b40.23.37-39">23.37-39</a>; ; , ; Senhor pegua opy peẽ kuery haꞌe javi peike vaꞌe rogueroayvu porã. 


text:
 Senhor ma Nhanderuete haꞌe nhanemoexakãa. <PI2>Ngaru oiko aguã py pembojegua mbaꞌemo rogue py, altar apy peve. 


text:
<n> Nhanderuete guigua lei iporãa re ijayvua</n> Ovyꞌa ete ꞌrã ikyꞌa eꞌỹa rupi oiko vaꞌe, Senhor guigua lei rupi ae. 


text:
 Ndee ma ojejou porã rei vaꞌe haꞌe ayvu vaipy kuery pe ndeayvu ete vaꞌe. <PI2>Haꞌe kuery ojepeꞌa okuapy rejapo uka vaꞌekue gui. 


text:
 Eipeꞌa ke xere ijayvu reia haꞌe ovyꞌa reia, <PI2>mbaꞌeta xee ma reikuaa uka vaꞌekue rupi aiko ramo. 


text:
 Xere huvixa kuery ijayvu aguã nhomboatypa teĩ <PI2>xee nerembiguai aikuaa pota aikovy ndeayvu reja vaꞌekue re. 


text:
 Eikuaa uka ke renhomboꞌeague rami aiko aguã, <PI2>haꞌe xee aikuaa pota ꞌrã iporã ete vaꞌe reikuaa uka vaꞌe re. 


text:
 Nerembiguai pe emoĩ atãve ndeayvuague, <PI2>nerenonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe pe remeꞌẽ rire. 


text:
 Pytũ mbyte jave teĩ apuꞌã ꞌrã roporaei aguã, <PI2>neꞌarandua rupi ndeayvuague anhetẽ vaꞌe meme ramo. 


text:
 Mbovy eꞌỹ ouro haꞌe prata guigua oĩ vaꞌe rire <PI2>xevy pe ovareve ꞌrãgue ndejuru gui lei oẽ vaꞌe. 


text:
 Senhor, xee aikuaa porã haꞌevea rami ndeayvua, <PI2>ojeroviapy reikoa rupi ae xemoingo axy vaꞌekue. 


text:
 Ojejou porã rei vaꞌe kuery toxĩmba, mbaꞌe py eꞌỹ xembojexavai rire. <PI2>Haꞌe rã xee ma aikuaa pota ꞌrã ndee xemboꞌea re. 


text:
 Tata áry hyru ipirekue guigua omoĩ mbyre ipirupaa ramigua aiko, <n>Haꞌe vaꞌe jave py vinho ryrurã ojapo ꞌrã vexaꞌi eꞌỹ vy kavara pirekue gui. Hataxĩa py omoĩa ramo ipiru haꞌe ivaikueve ꞌrã ovy. <PI2>teĩ ndaxerexarai ndeayvu reja vaꞌekue gui. 


text:
 Mbovy ára teri ꞌrã ndaꞌu xee nerembiguai aikove? <PI2>Rakaꞌe ndaꞌu xerepy ꞌrã xerakykue monhaa kuery gui? 


text:
 Ojejou porã rei vaꞌe kuery ndeguigua lei rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma <PI2>yvykua ojoꞌo okuapy xemboꞌa aguã. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery xerarõ okuapy xemokanhy aguã, <PI2>haꞌe rã xee ma aikuaa pota ꞌrã reikuaa uka vaꞌekue re. 


text:
 Xee aexa rã iporãgue ikuai vaꞌe haꞌe javi opa vaꞌerã. <PI2>Haꞌe rã rejapo uka vaꞌekue ma opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Rejapo uka vaꞌekue ojapo xerovaigua kuery gui xeꞌaranduve aguã rami, <PI2>xepyꞌa re amoĩ riae ramo. 


text:
 Yty rami rive remombo ꞌrã heko vai vaꞌe yvy jave re ikuai vaꞌe. <PI2>Haꞌe nunga rupi xee arovyꞌa reikuaa uka vaꞌekue. 


text:
 Xee nerembiguai xerepy ke aiko porãve ju aguã. <PI2>Xembojexavai uka eme ojejou porã rei vaꞌe kuery pe. 


text:
 Xerexa ikaneꞌõmba ma xereraa jepearã arõ riae vy, <PI2>ndereko porãa rupi ndeayvuague ojeupity aguã guive. 


text:
 Haꞌe nunga rupi renhomboꞌeague pe “Anhetẽ vaꞌe meme” haꞌe. <PI2>Haꞌe rã ijapu vaꞌe kuery reko ma ajou vai. 


text:
 Reikuaa uka vaꞌekue ma haꞌevea ramigua meme rakaꞌe rã peve guarã. <PI2>Xemoꞌarandu ke haꞌe vaꞌe rupi, haꞌe ramo aikove ꞌrã. 


text:
 Xepyꞌa haꞌe javi py xee ajapukai ndevy. Senhor, xembovai ke, haꞌe ramo ajapo ꞌrã ndeayvu reja vaꞌekue. 


text:
 Eikuaa pota ke aiko axya re, xereraa jepe guive, <PI2>mbaꞌeta xee ma ndeguigua lei gui ndaxerexarai ꞌrã. 


text:
 Heta ete ikuai xerovaigua kuery xerakykue monha vaꞌe, <PI2>teĩ xee ndajepeꞌai ꞌrã reikuaa uka vaꞌekue gui. 


text:
 Renhomboꞌeague haꞌe reikuaa uka vaꞌekue rupi aiko, <PI2>mbaꞌeta nerenonde ojekuaa aikoa haꞌe javi. 


text:
 Vexaꞌi kanhygue rami aiko. Xereka ke, <PI2>mbaꞌeta xee nerembiguai ndaxerexarai ꞌrã rejapo uka vaꞌekue gui. 


text:
<n> Ijayvu rei vaꞌe kuery rovai ojerureague</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Ajexavaia py ajapukai Senhor pe. <PI2>Haꞌe ramo oendu xeayvu. 


text:
 Nhombotavypaa rupi ndeayvu vaꞌe, <PI2>mbaꞌe ꞌrã tu ndereko rekovia omeꞌẽa, mbaꞌe ꞌrã tu ndevy guarã omboua? 


text:
 Nembopagaa ꞌrã ipyꞌa guaxuve vaꞌe ruꞌy hakua vaꞌe py, <PI2>tapyĩ hexakã vaꞌe zimbro guigua py guive. 


text:
 Xee ma peteĩ rami orekuai aguã re xeayvu teĩ <PI2>haꞌe kuery ma joe opuꞌã aguã re anho onheaꞌã okuapy. 


text:
<n> Nhandere Nhanderuete onhangarekoa re ijayvua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Yvyty katy amaꞌẽ. <PI2>Magui ndaꞌu ou ꞌrã xerepyarã? 


text:
<n> Jerusalém tetã oĩ porã aguã re ojerurea</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xevy pe “Jajeꞌoi ke Senhor pegua oo py” <PI2>ꞌea rã aendu vy avyꞌa ete. 


text:
 Haꞌe katy ojeꞌoi ꞌrã Senhor pegua kuery haꞌe javi regua, Senhor rery oguerovyꞌa aguã <PI2>Israel kuery ojeꞌoi aguã vaꞌe. 


text:
 Xeryvy kuery, xeirũ kuery re amaꞌẽ vy <PI2>Jerusalém tetã re ajerure: “Toĩ haꞌe py ikuai porã aguã”, haꞌe. 


text:
<n> Nhanderuete oipytyvõ aguã ojerureague</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Xee amaꞌẽ neꞌamba re reiko vaꞌea katy. 


text:
 Tembiguai herekoa po gui mbaꞌemo oarõ vaꞌe, <PI2>tembiguai kunha mbaꞌe herekoa po re omaꞌẽ vaꞌe rami ore kuery voi romaꞌẽ ndea katy oremboaxy peve, Senhor Oreruete. 


text:
 Orenheꞌẽ py roendu haꞌe kuery ae oipotaa rami orembojaru reia anho, <PI2>ojejou porã rei vaꞌe kuery orere ndaꞌijaꞌeia roendu. 


text:
<n> Nhanderuete nhanderepya haꞌe nhandereraa jepea re ijayvua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor eꞌỹ nhandea katy oiko vaꞌe rire — <PI2>Israel kuery aipo teꞌi — 


text:
 Haꞌe rami rã nhanenheꞌẽ oo jepe <PI2>guyra mboꞌaa nhuã gui oo jepea rami. Nhuã omondo ramo jaa jepe. 


text:
<n> Jajeroviaa re nhaĩ atã aguã regua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Senhor re ojerovia vaꞌe ma Sião yvyty rami ikuai. <PI2>Haꞌe vaꞌe ma nomyĩ ꞌrã, oĩ atã ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
 Jerusalém tetã yvýry rupi yvyty ikuai vaꞌe rami Senhor opena ꞌrã ojeupegua kuery yvýry, <PI2>aỹ guive rakaꞌe rã peve. 


text:
 Heko porã vaꞌe kuery re <PI2>heko vai vaꞌe ndaꞌipoꞌaka riaei ꞌrã, heko porã vaꞌe opo py ojapo vai eꞌỹ aguã. 


text:
 Haꞌe rã tape karẽ rupi opia vaꞌe ma Senhor ombopaga ꞌrã heko vai vaꞌe kuery reve. Israel kuery re toĩ ikuai porã aguã. 


text:
<n> Ojaeꞌo vaꞌe ombopyꞌa porãa jevy aguã regua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Senhor Sião tetã py nhanemoingo porã ju ramo <PI2>oexa raꞌu vaꞌe rami nhandekuai vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe jave py nhanderory, <PI2>javyꞌaa rupi nhandeayvu guive. Haꞌe ramo amboae regua kuery joupe-upe aipoeꞌi: “Haꞌe kuery pe Senhor ojapo porã ete”, heꞌi okuapy. 


text:
 Ojaeꞌo reve onhotỹ ovy vaꞌekue ma <PI2>ovyꞌa vaipa reve ꞌrã ojevy ouvy, mbaꞌemo aju jokuaa ogueru vy. 


text:
<n> Nhanderuete gui iporã vaꞌe haꞌe javi oua re ijayvua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe Salomão ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor ae oorã ojapo eꞌỹ ramo <PI2>ijapoa kuery ombaꞌeapoa mbaꞌeverã ndovarei ꞌrã. Tetã re Senhor nonhangarekoi ri ramo <PI2>harõa kuery onhangarekoa mbaꞌeverã ndovarei ꞌrã. 


text:
 Ndaꞌeve ranhei koꞌẽ eꞌỹ mbove nhapuꞌãa, <PI2>ndajake voia, neĩ jajexavaia rupi mbojape jajoua. Mbaꞌeta hembiayvu kuery okepa okuapy reve voi haꞌe kuery pe omeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo. 


text:
 Nhanderaꞌy kuery ma Senhor omeꞌẽ vaꞌekue meme, <PI2>guyruꞌi gui oikoꞌi vaꞌe ma nhandevy guarã omeꞌẽ. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã avakue hyru py oguereko reta vaꞌe. <PI2>Tetã rokẽ py ngovaigua kuery reve jogueroayvu teĩ ndaꞌipoꞌaka eꞌỹi ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete renonde jajererokyjea rupi vy javyꞌa aguã regua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Ovyꞌa ete ꞌrã Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe, <PI2>ixuguigua tape rupi ikuai vy. 


text:
 Ndero py ma nderaꞌyxy uva hiꞌa reta vaꞌe rami ꞌrã oiko, <PI2>haꞌe nderaꞌy kuery ma oliveira rembypy pyauꞌi rami meme ꞌrã ikuai mesa yvýry oguapya py. 


text:
 Senhor tanemoingo porã Sião tetã gui, <PI2>reikove reve rexa aguã Jerusalém tetã py omoingo porã rã. 


text:
<n> Ogueraa jepeague re imaꞌenduꞌaa</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Xekunumi guive mbovykue rei eꞌỹ xembojexavaia — <PI2>Israel kuery aipo teꞌi — 


text:
 Haꞌe nunga mbaꞌeverã ndovarei ramo <PI2>avave rei opo py nomonoꞌõai, neĩ ojyva áry ndojokuaai heruvy guive. 


text:
 Haꞌe kuerya rupi oaxa vaꞌe kuery aipo teꞌi eme: <PI2>“ Senhor topena porã pendere! Senhor rery rupi ore rogueroayvu porã!” teꞌi eme. 


text:
<n> Yy typyvea gui ojapukaia ague</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> |yhwh{Senhor,} yy typyve etea gui ajapukai ndevy. 


text:
 Tetã rarõa kuery koꞌẽ aguã re ojapuraa gui <PI2>xenheꞌẽ py Senhor arõve. <n>Haꞌe vaꞌe jave py pytũ mbukukue re tetã rarõa kuery opyta ꞌrã ikora áry, ngovaigua kuery ovaẽ rã oexa aguã. Harõa kuery koꞌẽ aguã re ojapuraa gui 


text:
 Israel kuery toarõve Senhor. <PI2>Mbaꞌeta Senhor re oĩ nhomboaxy aguã, <PI2>opa mbaꞌe gui joepy aguã guive. 


text:
<n> Nhanderuete re vy japytuꞌu aguã regua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, xepyꞌa py xee ajejou porã rei vaꞌeꞌỹ. <PI2>Amaꞌẽa py nanhemboyvatei guive, mbaꞌemo tuvixa vaꞌe re ndaꞌeveia rupi eꞌỹ aiko. Mbaꞌeta mbaꞌemo iporãve ete vaꞌe ma xevy guarã eꞌỹ ae. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py akyrirĩ vy apytuꞌu ꞌrã xepyꞌa py. <PI2>Kyrĩꞌi vaꞌe nokambuvei vaꞌe oxy jyva áry oĩ riveꞌi vaꞌe rami ae avi xekuraxõ voi oĩ xepyꞌa py. 


text:
<n> Ymave ijayvua ague</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Senhor, nemaꞌenduꞌa ke Davi re, <PI2>opa mbaꞌe py oiko axy ramo. 


text:
 Senhor oĩ aguã ajou eꞌỹa ja, <PI2>Jacó Ruete Ipoꞌakapa vaꞌe oĩ atyrã”, heꞌi. <n>Apy ma oĩ Davi ouraague Nhanderuete ayvu ryru ogueru vy hendarã py porã omoĩ aguã re (1 Crônicas 13.1-4). 


text:
 Nhaendu omombeꞌua rã Efrata yvy re lei ryru oĩa, <PI2>haꞌe ramo Jaar yvy re ae jajou. <n>Jaar yvy Efrata regua yvy re Quiriate-Jearim tetã py ranhe Nhanderuete ayvu ryru opyta rakaꞌe, Jerusalém py Davi ogueru ruka eꞌỹ mbove (1 Crônicas 13.5-6). 


text:
 Davi pe Senhor oura ete rakaꞌe, <PI2>oayvuague gui ndaexarai ꞌrã guive. Aipoeꞌi: “Nderekovia peteĩ nderoꞌo guigua ae amoĩ ꞌrã tenda repenaaty py opena oiny aguã rami. 


text:
 Xapyꞌa rei xereve guarã ajapo vaꞌekue nderaꞌy kuery ikuai ramo, <PI2>xeayvua re amboꞌeague rupi guive, haꞌe ramo haꞌe kuery raꞌy kuery ju ꞌrã oguapy tenda repenaaty py rakaꞌe rã peve.” ; 


text:
 Haꞌe py anhomoingo porã ꞌrã tembiꞌu oata aguã rami eꞌỹ ajou uka vy, <PI2>iporiaukueꞌi pe voi ameꞌẽ reta ꞌrã tembiꞌu. 


text:
 Haꞌe pygua sacerdote kuery ma amonhemonde ꞌrã ajogueraa jepea kuaa ukaa py. <PI2>Haꞌe pygua ojerovia vaꞌe kuery ovyꞌa vy oporaei ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe py ajapo ꞌrã Davi poꞌakakue ojekuaa jevy aguã rami. <PI2>Xerembiporavo rekovia ambou ꞌrã nhomoexakãarã. <n>Kovaꞌe ayvu rupi ijayvu 1 Reis 11.34-36, 15.4, 2 Reis 8.19 haꞌe 2 Crônicas 21.7 py. Haꞌe gui “Hendy vaꞌerã” heꞌia ma huvixa rakaꞌeve rã oiko aguã re ijayvu vy, haꞌe Jesus Cristo rekorã re guive (Lucas 2.30-32; João 8.12). 


text:
<n> Joegua-egua peteĩ rami ikuaia re ijayvua</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Joegua kuery peteĩ rami ikuaia ma <PI2>haꞌeve ꞌrã, iporã ete guive. 


text:
 Haꞌe rami ikuaia ma azeite hepyve vaꞌe <PI2>sacerdote Arão akã re onhoẽ ramo hendyva re oxyry ovy vy ijao ajuꞌy peve ovaẽ vaꞌe rami. <n>Sacerdote-rã Arão omoĩa vy inhakã re omoĩ rakaꞌe azeite , Nhanderuete ojeupegua kuery omoingo porã aguã kuaa ukaarã . 


text:
 Haꞌe rami ikuaia ma Hermom yvyty gui yxapy ou vaꞌe <PI2>Sião yvyty omboꞌyxapypa vaꞌe rami. <n>Yxapy py Nhanderuete omoingo porã ꞌrã haꞌe kuery onhotỹ vaꞌekue . Mbaꞌeta haꞌe py Senhor ombou nhomoingo porãarã, <PI2>haꞌe tekove rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
<n> Kaꞌaruꞌi jave oporaeia aguã oenoĩa ague</n> <n><i>Oguataa rupi ikuai vaꞌe oporaei aguã.</i></n> Peroporaei ke Senhor, hembiguai pendekuai vaꞌe haꞌe javi, <PI2>Pyávy Senhor pegua opy rupi pembaꞌeapo vaꞌe. 


text:
<n> Nhanderuete pe japoraei aguã regua</n> Aleluia! <PI2>Peporaei Senhor rery rupi, <PI2>peroporaei |yhwh{Senhor,} hembiguai pendekuai vaꞌe, 


text:
 Arai omopuꞌã ꞌrã heruvy yvy apy katy gui, <PI2>overa vaꞌe voi oguereko katu ꞌrã oky aguã. Yvytu ma ojapo ꞌrã oĩa gui oipeju aguã rami. 


text:
 Ojuka amorreu kuery ruvixa Seom <PI2>haꞌe Basã pygua huvixa Ogue, haꞌe gui Canaã yvy regua huvixa kuery haꞌe javi. 


text:
 Haꞌe rã yvy regua kuery ruete kuery ma <PI2>prata haꞌe ouro guigua rive, avakue ae opo py ojapo vaꞌekue meme. 


text:
 Israel ramymino kuery, penemaꞌenduꞌa porã Senhor re! <PI2>Arão ramymino kuery, penemaꞌenduꞌa porã Senhor re! 


text:
 Levi ramymino kuery, penemaꞌenduꞌa porã Senhor re! Senhor renonde pejererokyjea rupi pendekuai vaꞌe, penemaꞌenduꞌa porã Senhor re! 


text:
<n> Nhanderuete nhomboaxya re ijayvua</n> Perovyꞌa ke Senhor porayvu vaꞌe ramo, <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Oꞌarandua rupi ojapo rakaꞌe yva, <a href="b1.1.1">Gênesis 1</a> <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Egito pygua kuery raꞌy jypy guare ojukapa rakaꞌe, <n>Egito gui ogueraa jepeague omombeꞌu Êxodo 12-14 py. <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe gui yeꞌẽ py omoinge Faraó, oxondaro kuery haꞌe javi reve, <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
 Ojuka huvixave kuery ipoꞌakapa vaꞌekue, <n>Huvixave ojukaague omombeꞌu Números 21 py. <PI2>mbaꞌeta nhomboaxya opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
<n> Guetã oexa ngaꞌua rupi ijayvuague</n> Babilônia tetã py yakã oĩ vaꞌe yvýry roguapy roinya py <PI2>rojaeꞌo vaꞌekue Jerusalém tetã re oremaꞌenduꞌa vy. <n>Babilônia pygua kuery ma oipeꞌa rakaꞌe Jerusalém tetã, haꞌe guembiguairã ogueraa haꞌe pygua judeu kuery regua. 


text:
 Mbaꞌeta escravo-rã orereraa are kuery ojerure roporaei aguã. <PI2>“Peporaei na orevy Sião regua mboraei”, heꞌi okuapy. 


text:
 Xeapekũ tojapa xejuru py re <PI2>xapyꞌa rei ndere naxemaꞌenduꞌavei rã, eꞌỹ vy Jerusalém gui mbaꞌemo arovyꞌave ramo. 


text:
 Senhor, nemaꞌenduꞌa ke Edom pygua kuery rembopaga aguã <PI2>Jerusalém tetã oitya jave ikuaiague re. <n>Jerusalém tetã re Babilônia pygua kuery ipoꞌaka rã Edom pygua kuery oexa vy ovyꞌa rei okuapy, judeu kuery regua rai teĩ . Mbaꞌeta haꞌe kuery ma “Peitypa ke, peitypa yvy katy peve!” heꞌi okuapy vaꞌekue. 


text:
 Babilônia tetã pygua kuery, peneretã voi ombovaipa pyrã oĩ. <PI2>Ovyꞌa ete ꞌrã orere pejapoague re penembopaga vaꞌe. <n>Babilônia pygua kuery ombopaga aguã re Apocalipse 18 py ijayvu. 


text:
<n> Nhanderuete ojeroviapy oikoa jarovyꞌa aguã regua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, xee roguerovyꞌa ꞌrã xepyꞌa haꞌe javi py. <PI2>Ipoꞌakakueve oendua py rogueroporai ꞌrã. 


text:
 Ndevygua templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩa katy amaꞌẽ reve <PI2>aĩ ꞌrã xerenapyꞌã re nderery aroporaei aguã, ndeporayvu haꞌe ndereko porã vaꞌe ramo. Mbaꞌeta opa mbaꞌe gui remboyvateve nderery haꞌe ndeayvu. 


text:
 Senhor, yvy regua huvixave kuery haꞌe javi oporaei ꞌrã okuapy ndevy, <PI2>ndejuru gui ndeayvua oendu vy. 


text:
 Senhor ma yvate ete vaꞌeri <PI2>yvyĩgueꞌi re omaꞌẽ avi ꞌrã. Ojejou porã rei vaꞌe kuery haꞌe oikuaa mombyry gui teĩ.<CL> 


text:
 Xee ajexavai aikovy ramo <PI2>rembopyau ꞌrã xerekovea. Ndepo reupi ꞌrã xerovaigua kuery poxya káuxa. Reiporu kuaa regua py xereraa jepe ꞌrã. 


text:
 Xevy pe Senhor ojapo ꞌrã ojapo ꞌrã vaꞌekue haꞌe javi. <PI2>|yhwh{Senhor,} renhomboaxya ma opa vaꞌerã eꞌỹ. Eja eme ndepo py ae remoingo vaꞌekue. 


text:
<n> Nhanderuete oikuaapa haꞌe ipoꞌakapa vaꞌea re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, ndee ma xere reikuaa pota vy xekuaa porã vaꞌe. 


text:
 Yva re aa teĩ haꞌe py ndee reĩ ꞌrãgue. <PI2>Yvykua vaikuevea py anhemboupa teĩ haꞌe py voi reĩ ꞌrãgue. 


text:
 ndevy pe pytũvea ete voi napytũi ꞌrãgue, <PI2>mbaꞌeta ndevy pe pytũ haꞌe hexakãa ma joo rami meme. 


text:
 Xee roguerovyꞌa, anhemondyi aguã rami xeapo rire. <PI2>Nerembiapokue ma iporã ete vaꞌe meme. Haꞌe rami aikuaa porã xepyꞌa py. 


text:
 Naxeratãi teri jave ndee ma xerexa. <PI2>Ndekuaxia re ipara ma voi xee aiko aguã ára haꞌe javi, peteĩ-teĩ ipara oiny peteĩve oiko eꞌỹ mbove ma voi. 


text:
 Xeruete, xerexa pota, <PI2>haꞌe eikuaapa xepyꞌa re oĩ vaꞌe. Xeraꞌanga, haꞌe eikuaa anhembopyꞌaa haꞌe javi. 


text:
<n> Ngovaigua kuery apu gui oo jepe aguã ojerureague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, xereraa jepe ke heko vai vaꞌe gui. <PI2>Xerepy avakue ojerovia rei vaꞌe gui. 


text:
 Senhor, xerepy ke heko vai vaꞌe po gui, <PI2>xereraa jepe avakue ojerovia rei vaꞌe gui, xembojepekuavo aguã re onheaꞌã okuapy vaꞌe kuery gui. 


text:
 Ojejou porã rei vaꞌe kuery ma nhemi rupi omoĩ ꞌrã nhuã xã xemboꞌa aguã, <PI2>tape yvýry oipyo ꞌrã xemboꞌaarã. Omoĩ ꞌrã nhuã xemboꞌa aguã. 


text:
 Xejokopa rei vaꞌe kuery onhemboyvate ri ramo <PI2>ejapo haꞌe kuery re ae ju ijayvu vaiague ojeapa aguã rami. 


text:
 Joe ijayvu rei vaꞌe toĩ atã eme yvy re. <PI2>Teko vai toakykue monha avakue ojerovia rei vaꞌe, omomba peve. 


text:
 Haꞌe ramo heko porã vaꞌe kuery oguerovyꞌa ꞌrã nderery, <PI2>anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe ikuai ꞌrã nerenonde. 


text:
<n> Kaꞌaruꞌi jave oikyꞌaꞌo haꞌe oipytyvõ aguã re ojerureague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, ndevy ae ajapukai. <PI2>Eju pojava ke xepytyvõ! Ndevy pe ajapukai ramo endu. 


text:
 Ajapo vaixea toĩ eme xepyꞌa re, <PI2>teko vai rupi aiko eꞌỹ aguã avakue joapo vai vaꞌe ikuaia rupi eꞌỹ, haꞌe kuery okaru okuapya py xee voi akaru eꞌỹ aguã. 


text:
 Xevy pe heko porã vaꞌe ijayvu ete teĩ ajou porã ꞌrã. <PI2>Xevy rã ijayvu okuapya ma azeite xeakã re omoĩa rami. Xee ma naendu eꞌỹi ꞌrã. Heko vai vaꞌe jajapo vai okuapy teĩ xee anhemboꞌe ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery rerekoa kuery omombopaa ꞌrã itaova guy katy. <PI2>Haꞌe kuery oendu ꞌrã haꞌevea rami xeayvua anho, 


text:
<n> Ijava etea py ojerureague</n> <n><i>Itakua py Davi oĩ jave py onhemboꞌeague ombopara vaꞌekue nhomboꞌe aguã (1 Samuel 24).</i></n> Senhor pe ajapukai, xeayvu ainy. <PI2>Ajapukai vy xepytyvõ aguã re ajerure. 


text:
 Xee nanhanimavei ma aikovy ramo <PI2>ndee reikuaa ꞌrã aikoa haꞌe javi. Tape aguata aguã rupi xerovaigua kuery omoĩ ꞌrã nhuã. 


text:
 Emaꞌẽ na aiporu kuaa regua re, haꞌe exa pota, <PI2>mbaꞌeta avave rei ndoikoi xerexa kuaa vaꞌe. Jipoi anhemi aguã, xere avave rei nomaꞌẽ potai guive. 


text:
 Senhor, ndevy pe ae ajapukai. <PI2>Haꞌe vy aipoaꞌe: “Ndee ae anhemiaty. Xevy guarã ndee anho reiko ko yvy re aikoa py.” 


text:
 Endu ke ajapukaia, <PI2>xekangy vaipa ete ramo. Xereraa jepe xerakykue monha vaꞌe kuery gui, xegui haꞌe kuery imbaraeteve ramo. 


text:
 Enoẽ xerekovea nhuã gui, <PI2>nderery rupi arovyꞌa aguã. Heko porã vaꞌe kuery oupa ꞌrã xeyvýry, xevy pe haꞌe rami rejapo porã rire. 


text:
<n> Ogueraa jepe aguã ojerureague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, endu ke anhemboꞌea. <PI2>Ejapyxaka ajerurea re. Xembovai ke, ojeroviapy haꞌe heko porã vaꞌe reiko vy. 


text:
 Haꞌe gui xerovaigua kuery ma xerakykue monha, <PI2>yvy rupi xereity vy xere opyrõmba. Xemoĩ pytũa py, yma ete ma omano vaꞌekue rami. 


text:
 Xemaꞌenduꞌa teĩ yma guare re. <PI2>Aikuaa pota aikovy nerembiapokue haꞌe javi re, xemaꞌenduꞌa ndepo py rejapo vaꞌekue re. 


text:
 Senhor, xembovai voi ke, <PI2>mbaꞌeta xenheꞌẽ py nanhanimavei ma. Ejexa uka eꞌỹ eme xevy, omanogue rupa py oguejy vaꞌe rami apyta eꞌỹ aguã. 


text:
 Ndere ajerovia ramo <PI2>ajeꞌive reve taendu ndegui xemboaxya. Ndere xenheꞌẽ aromaꞌenduꞌa ramo exa uka tape aguata aguã vaꞌe. 


text:
 Xemboꞌe ke ndee reipotaa rupi aiko aguã, <PI2>mbaꞌeta ndee ae Xeruete. Nenheꞌẽ Porã taxerereko yvy joja porãa rupi. 


text:
 Senhor, nderery re vy xemoingove. <PI2>Haꞌevea rami rejoguerekoa rupi eipeꞌa xenheꞌẽ ojexavaia gui. 


text:
 Xemboaxya rupi emokanhymba xerovaigua kuery. <PI2>Emomba ke xenheꞌẽ mbojexavaia kuery haꞌe javi, nerembiguai aiko ramo. 


text:
<n> Nhanderuete oepy rire oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor xeꞌitaova. <PI2>Haꞌe ma omombaraete ꞌrã xepo joe apuꞌã aguã, xekuã voi omboꞌe ꞌrã joe apuꞌã aguã. 


text:
 Haꞌe ma xemboaxya haꞌe oo ikorapa vaꞌe aĩ aguã, <PI2>anhemiaty yvate vaꞌe haꞌe xereraa jepea, mbaꞌemo vai jokoa oiko ramo ajerovia hexe. Haꞌe ojapo xeretarã kuery apenaa rupi ikuai aguã rami. 


text:
 Senhor, marã ramigua tu avakue, haꞌe kuery re reikuaa pota aguã? <PI2>Marã ramigua tu avakue raꞌy kuery, reayvu aguã? 


text:
 Ekuaveꞌẽ yvate gui, <PI2>xereraa jepe haꞌe xerenoẽ yy typya gui, amboae regua kuery poꞌakaa gui ae. 


text:
 Haꞌe kuery ojuru gui apu rupi anho ꞌrã ijayvu, <PI2>haꞌe oiporu kuaa regua py anhetẽ vaꞌeꞌỹ ꞌrã ojapo. 


text:
 Xeruete, ndevy pe amonhendu ꞌrã mboraei pyau. <PI2>Mbaraka dez ixã vaꞌe ambopu vy rogueroporaei ꞌrã. 


text:
 Senhor ojapo ꞌrã huvixa kuery ipoꞌaka aguã rami. <PI2>Guembiguai Davi ogueraa jepe ꞌrã kyxe jojukaa gui. 


text:
 Xereraa jepe ke, xepeꞌa amboae regua poꞌakaa gui. <PI2>Haꞌe kuery ojuru gui apu rupi anho ꞌrã ijayvu, haꞌe oiporu kuaa regua py anhetẽ vaꞌeꞌỹ ꞌrã ojapo. 


text:
 Oreraꞌy kuery ipyau vaꞌe taꞌikuai mbaꞌemo rogue iporã vaꞌe rami, <PI2>haꞌe orerajy kuery taꞌikuai ita oo ytarã rami, huvixave ro reguarã ombojegua pyre rami. 


text:
 Oreroguy tatynyẽ romonoꞌõ vaꞌekue, <PI2>opa marãgua tembiꞌu toĩ. Orerymba kuery vexaꞌi taetave tovy, oreyvy rupi mbovy rei eꞌỹ tataꞌy. 


text:
 Orerymba vaka voi taꞌimbaraete, <PI2>toity eme guaꞌyꞌi, taꞌikuai porã eꞌỹ eme guive. Oreretã mbyte rupi tonhendu eme ipyꞌa vaia rupi ojaeꞌo vaꞌe. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã haꞌe rami ikuai vaꞌe kuery. <PI2>Tá, ovyꞌa ete ꞌrã Senhor pe “Nhanderuete” heꞌi okuapy vaꞌe. 


text:
<n> Nhanderuete porayvu, yvate ete haꞌe opena porãa re ijayvua</n> <n><i>Ogueroporaeia rupi Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeruete xeruvixave, xee romboete ꞌrã. <PI2>Rakaꞌe rã peve rogueroporaei ꞌrã nderery rupi. 


text:
 Tuu kuery voi guaꞌy kuery oendua py ogueroporaei ꞌrã nerembiapo, <PI2>omombeꞌupa ꞌrã ndepoꞌakaa rupi rejapo vaꞌekue. 


text:
 Pavẽ pe Senhor oexa uka ꞌrã mborayvu, <PI2>nhomboaxya rupi opena porã ꞌrã guemimoingo kuery haꞌe javi re. 


text:
 |yhwh{Senhor,} remoingo vaꞌekue haꞌe javi ndereroporaei ꞌrã. <PI2>Ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery voi ndererovyꞌa ete ꞌrã okuapy. 


text:
 avakue raꞌy kuery oikuaa aguã ndepoꞌakaa rupi rejapo vaꞌekue, <PI2>haꞌe repenaa rupi ndeyvatea haꞌe nerexakãa ojekuaa vaꞌe. 


text:
 Ndepoꞌakaa ma rakaꞌe rã peve guarã, <PI2>ndee ma huvixave riae ꞌrã reĩ, ikuai jevy vaꞌe peve. Senhor ijayvua haꞌe javi py ojeroviapy oiko, <PI2>ojapo vaꞌe haꞌe javi py oexa uka ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌea. 


text:
 Senhor haꞌevea rami nhanderereko oikoa haꞌe javi py, <PI2>opa mbaꞌe ojapoa py oexa uka ꞌrã oporayvua. 


text:
 Henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe pe ojapo ꞌrã oipota vaꞌe. <PI2>Ojapukaia oendu vy ogueraa jepe ꞌrã. 


text:
 Xejuru py taroporaei Senhor. <PI2>Temimoingo kuery haꞌe javi togueroporaei hery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi, rakaꞌe rã peve. 


text:
 Pejerovia eme huvixa ikuai vaꞌe re rive. <PI2>Pejerovia eme avakue raꞌy kuery ikuai vaꞌe re, mbaꞌeta haꞌe kuery re noĩ jogueraa jepe aguã. 


text:
 Haꞌe kuery nheꞌẽ oẽ ramo yvy kuꞌi ju ꞌrã opyta. <PI2>Haꞌe vaꞌe árave opa ꞌrã ojapo ꞌrã vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
 Haꞌe ae yva haꞌe yvy apoare, <PI2>yeꞌẽ haꞌe opa mbaꞌe hexe ikuai vaꞌe guive. Rakaꞌe rã peve oiko ꞌrã ojeroviapy. ,  


text:
 Haꞌevea rami oikuaa pota ꞌrã ombojexavaia vaꞌe kuery re, <PI2>haꞌe okaruxe vaꞌe pe ma omeꞌẽ ꞌrã tembiꞌu. Senhor oguenoẽmba ꞌrã nhuã py ikuai vaꞌekue. 


text:
 Senhor oipeꞌa ꞌrã ára revegua eꞌỹ vaꞌekue rexa. Senhor omopuꞌã ꞌrã omoꞌyvyĩꞌi mbyre. Senhor oayvu ꞌrã heko porã vaꞌe. 


text:
 Senhor opena porã ꞌrã oyvy rupi eꞌỹ oguata vaꞌe re. <PI2>Oipytyvõ ꞌrã imeveꞌỹ vaꞌe haꞌe tyreꞌỹ kuery. Haꞌe rã heko vai vaꞌe ikuaia ma ombovaipa ꞌrã. 


text:
 Senhor oĩ ꞌrã huvixave rakaꞌe rã peve. <PI2>Sião pygua kuery, Penderuete ipoꞌaka ꞌrã aỹ guive rakaꞌe rã peve. Aleluia! 


text:
<n> Nhanderuete ipoꞌakapa vaꞌe ogueroporaeia</n> Peporaei Senhor pe! <PI2>Haꞌeve haꞌe iporã ete Nhanderuete pe japoraeia. Jaroporaeia ma iporã ixupe voi. 


text:
 Peporaei Senhor pe perovyꞌaa rupi. <PI2>Mbaꞌepu ixã reta vaꞌe py pembojoguy vy peporaei Nhanderuete pe. 


text:
 Haꞌe ma yva onhovã ꞌrã arai py. <PI2>Oky oguereko katu yvy re guarã. Yvyty ikuai vaꞌe re ojapo mbaꞌemo henhoĩ aguã rami. 


text:
 Senhor oguerovyꞌa ꞌrã henonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe, <PI2>haꞌe nhomboaxya oarõ okuapy vaꞌe anho. 


text:
 Mbaꞌeta peneretã mbyte rupi omoĩ atãve ikora rokẽ jokoa, <PI2>haꞌe pendaꞌy kuery omoingo porã ꞌrã. 


text:
 Pendeyvy katy raiꞌi rupi ikuai vaꞌe reve omoĩ pendekuai porã aguã, <PI2>haꞌe trigo iporãve vaꞌe re penemongaru. 


text:
 Haꞌe ramigua ma amboae regua pe ma ndoejai. <PI2>Amboae kuery ma nhomboꞌea ndoikuaai okuapy. Aleluia! 


text:
<n> Pavẽ ogueroporaei aguã regua</n> Aleluia! <PI2>Peroporaei Senhor yva áryve rupi, <PI2>peroporaei yvate etea rupi! 


text:
 Ixupegua anjo kuery haꞌe javi, peroporaei pekuapy. <PI2>Ixondaro kuery yva regua haꞌe javi, peroporaei pekuapy! 


text:
 yvy regua huvixave kuery, haꞌe javi regua guive, <PI2>yvatekueve haꞌe yvy regua joe oikuaa pota vaꞌe kuery haꞌe javi, 


text:
 Togueroporaei okuapy Senhor rery, <PI2>mbaꞌeta hery anho yvateve vaꞌe. Hexakãa ma yvy haꞌe yva áryve rupi oĩ. 


text:
 Ombopoꞌakave ojeupegua kuery, <PI2>ixupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi ogueroporaei aguã, hembiayvu Israel kuery regua guive. Aleluia! 


text:
<n> Nhanderuete re ojerovia vaꞌe kuery ogueroporaei aguã regua</n> Aleluia! <PI2>Pemonhendu Senhor pe mboraei pyau! <PI2>Peroporaei ixupegua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ijatya py. 


text:
 Peroporaei hery mimby pemonheꞌẽ reve. <PI2>Ixupe peporaei salmos, pandeiro haꞌe mbaꞌepu ixã reta vaꞌe pembojoguy vy. 


text:
 Haꞌe kuery juru py toĩ Nhanderuete pe oporaei atã aguã, <PI2>haꞌe ipo py ma toĩ kyxe haimbe jovai vaꞌe, 


text:
 haꞌe kuery ombopaga aguã ayvu ombopara pyre rami vy, <PI2>ixupegua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe javi omboetea aguã. Aleluia! 


text:
<n> Oguerovyꞌaa opa vygua</n> Aleluia! <PI2>Peroporaei Nhanderuete, ixupegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py! Peroporaei yvate ipoꞌakaa oĩa rupi! 


text:
<n>ꞌArandu regua ayvu Provérbios Salomão omombeꞌu vaꞌekue</n> <n> Mbaꞌerã pa ꞌarandu regua ayvu omombeꞌuague</n> ꞌArandu regua ayvu Davi raꞌy Salomão Israel pygua huvixave vaꞌe omombeꞌu vaꞌekue, 


text:
 jaikuaa porã aguã ꞌarandua haꞌe nhanemboꞌeague, <PI2>jaikuaa avi aguã hiꞌarandu vaꞌe kuery ijayvua, 


text:
 haꞌe nhanemboꞌea nhaendu vy ꞌarandua rupi jaiko aguã, <PI2>teko porã rupi jaiko vy jaikuaa pota, haꞌe joo-jooꞌi rami jajoguereko aguã, 


text:
 hiꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe kuery nhamoꞌarandu kuaa aguã, <PI2>kunumigue pe voi jaikuaa uka ꞌarandua rupi ikuai aguã. 


text:
 oikuaa aguã ꞌarandu regua ayvu haꞌe mbaꞌemo re ombojoja reve ijayvua, <PI2>hiꞌarandu vaꞌe kuery haxy-axyve vaꞌe re ijayvu teĩ. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi jaiko vy ꞌrãe mbaꞌemo jaikuaa. <PI2>Haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery ma noenduxei ꞌrã hiꞌarandurã re omboꞌea teĩ. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery ayvu rupi jaiko eꞌỹ aguã</n> Xeraꞌy, endu ke nderu nemboꞌe ramo, <PI2>ejepeꞌa eme ndexy ijayvuague rupi reikoa gui. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe nunga ndeapo porã ꞌrã akã regua iporã vaꞌe rami, <PI2>haꞌe mboꞌy ndeajuꞌy re oĩ vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe kuery aipoeꞌi ꞌrã: “Eju ke orerupive, <PI2>jaa nhanhemi vy, nhamaꞌẽ mbegue ikuai riveꞌi vaꞌe ruguy nhamoẽ aguã. 


text:
 Haꞌe kuery ma oikove reve teĩ nhamomba ꞌrã yvykua py rami, <PI2>oikove teĩ yvyra rupa py onhono porã mbyre rami opyta aguã”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Xeraꞌy, haꞌe rami ijayvu ramo eiko eme haꞌe kuery reve, <PI2>neĩ epyrõ eme haꞌe kuery ikuaia rupi. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery onha-onha ꞌrã mbaꞌemo vai ojapo aguã, <PI2>ojapura ꞌrã jogueravy tuguy omoẽ aguã katy. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ma nguguy ae ꞌrã omoẽ uka omaꞌẽ mbeguea py, <PI2>guekove ae oipeꞌa uka ꞌrã nhemi rupi joapo vaia py. 


text:
 Haꞌe rami ojoupa reixe vaꞌe kuery haꞌe javi opyta vai ꞌrã, <PI2>ipyꞌa re oguerekopa reixea oĩ vaꞌe ma hekove ae oipeꞌa ꞌrã heravy. 


text:
<n> Arandua ijayvua</n> Haꞌe gui ꞌArandua ojapukai ꞌrã tape rupi, <PI2>tetã mbyte rupi onhendu atã ꞌrã oikovy. 


text:
 Tetã kora áry gui voi ijayvu ꞌrã, <PI2>okẽ jaikea py haꞌe tetã ikuai vaꞌe rupi ijayvu ꞌrã po rami: <n>Apy gui ma ijayvu vaꞌe ma Arandua. Haꞌe rami avi jaikuaa pota porã vy Nhanderuete ae ijayvua. 


text:
 “Peneꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe! Rakaꞌe peve ꞌrã tu perovyꞌa peneꞌarandu eꞌỹa? <PI2>Pendeporojojai rei vaꞌe, rakaꞌe peve ꞌrã tu pendeporojojai reia rive pejou porã? Peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, rakaꞌe peve ꞌrã tu pejou vai ꞌarandua? 


text:
 Pendu pota ke xeayvu re, <PI2>mbaꞌeta pẽvy amombeꞌupa ꞌrã xepyꞌa re oĩ vaꞌe, ajapo ꞌrã xeayvua peikuaapa aguã rami. 


text:
 Haꞌe nunga rupi pejexavai rã xee ju ꞌrã rojojai. <PI2>Penemongyjearã ou rã aexa vy apuka rei ꞌrã peẽ kuery re, 


text:
 mbaꞌeta penemongyjea ou ꞌrã yvytu atã rami, <PI2>penemombaarã ou ꞌrã yvytu jere rami, haꞌe penembojexavaiarã haꞌe penemoingo axyarã ovaẽ avi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe jave py peẽ pejapukai ꞌrã xevy teĩ xee nambovai ꞌrã. <PI2>Opa rupi peẽ kuery xereka teĩ ndaxejoui ꞌrã, 


text:
 Mbaꞌeta hiꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe kuery omanomba ꞌrã ojepeꞌaague py, <PI2>hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ojeupe ‘Aiko porã’ heꞌi riveague py ae ꞌrã okanhymba. 


text:
<n> Arandua iporã vaꞌe re ijayvua</n> Xeraꞌy, xeayvu rejopy vy, <PI2>haꞌe ndejee ajapo uka vaꞌe remoĩ ri vy, 


text:
 neꞌarandurã reka reikovy vy prata oeka vaꞌe rami, <PI2>mbaꞌemo porã onhomi mbyre rekaa rami reka vy, 


text:
 haꞌe rami vy ꞌrã reikuaa Senhor renonde rejererokyjea rupi reiko aguã, <PI2>haꞌe rejou ꞌrã Nhanderuete reikuaa aguã. 


text:
 Heko porã vaꞌe kuery peguarã omoĩ porã ꞌrã ꞌarandua anhetẽ ete vaꞌe, <PI2>haꞌe ramo anhetẽ rupi ikuai vaꞌe pe oĩ ꞌrã mbaꞌemo vai jokoarã. 


text:
 Opena porã ꞌrã teko porã rupi ikuai vaꞌe re, <PI2>opena ꞌrã Nhanderuete pegua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oikoa rupi. 


text:
 Haꞌe rami vy reikuaa ꞌrã teko porã rupi reikoa, mbaꞌemo re reikuaa potaa, haꞌe joo-jooꞌi rami rejoguereko aguã. <PI2>Haꞌe rami jaikoa ma tape porã meme. 


text:
 Mbaꞌeta ndepyꞌa re oĩ ꞌrã neꞌarandurã, <PI2>reikuaave reikovya voi nenheꞌẽ py nembovyꞌave ꞌrã heravy. 


text:
 Haꞌe rami vy ndereraa jepe aguã tape vai rupi ikuai vaꞌe gui, <PI2>haꞌe avakue ndaꞌeveia rupi ijayvu vaꞌe gui, 


text:
 Haꞌe kuery ma teko vai ojapo vy ovyꞌa rei ꞌrã, <PI2>heko vai vaꞌe kuery oexa vy anho ꞌrã ovyꞌa okuapy, 


text:
 ꞌArandua ndereraa jepe ꞌrã kunha itavy rei vaꞌe gui voi, <PI2>kunha mboae tavy reia rupi ijayvu vaꞌe gui. 


text:
 Haꞌe nunga ma oeja ꞌrã kunhataĩ guive ome reve joguerekoa gui, <PI2>haꞌe Nhanderuete pe oiko aguã re ijayvuague gui voi hexaraipa ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ro katy reo vy manoa katy ae ꞌrã reo. <PI2>Haꞌe oikoa haꞌe javi ndereraa ꞌrã pytũ guy py manoa poꞌakaa katy. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe kunha pou vy oo vaꞌe ma ndojevyvei ꞌrã, <PI2>ndojouvei ꞌrã tape tekove katy oo vaꞌe. 


text:
 ꞌArandua rupi vy reiko ꞌrã avakue heko porã vaꞌe ikuaia rupi, <PI2>nderejavyi ꞌrã teko porã rupi ikuaia. 


text:
 Mbaꞌeta yvy pyau ma heko porã vaꞌe peguarã itui, <PI2>haꞌe vaꞌe yvy re ikuai vaꞌerã ma anhetẽ rupi oiko vaꞌe kuery anho. 


text:
 Haꞌe rã opa marã heko vaꞌe kuery ma oipeꞌapaa ꞌrã yvy gui, <PI2>jokorepa vaꞌe kuery omoẽmbaa ꞌrã haꞌe gui. 


text:
 Nderexarai eme mborayvu haꞌe anhetẽ vaꞌe rupi reikoa aguã gui. <PI2>Haꞌe rami reiko aguã emoĩ ndeajuꞌy re mboꞌy remoĩa rami. Ndepyꞌa re embopara yvyrape re rami. 


text:
 Ndepyꞌa haꞌe javi py ejerovia tema Senhor re ae, <PI2>haꞌe rã ndee ae ꞌarandua re ma ejerovia eme. 


text:
 Enhemoꞌarandu eme ndee ae reikuaa rupi rive. <PI2>Eiko tema Senhor renonde rejererokyjea rupi, haꞌe ejepeꞌa teko vai gui. 


text:
 mbaꞌeta Senhor ma guembiayvu kuery pe ae ꞌrã ijayvu, <PI2>tuu guaꞌy oayvu vaꞌe pe ijayvua rami avi. 


text:
 Opo oiporu kuaa regua re ꞌarandu oguereko nderekove ombopukuve aguã, <PI2>haꞌe rã oiporu kuaa eꞌỹa re ma oĩ mbaꞌemo porã haꞌe nemboetea aguã regua. 


text:
 Opa mbaꞌe oikuaapa vaꞌe vy yy ombovu rakaꞌe yvy guýry oĩague gui, <PI2>haꞌe rã arai gui ma ombou yxapy. 


text:
 Xeraꞌy, emboyke eme rexaa py remoĩ vaꞌekue, <PI2>ereko riae ke ꞌarandu anhetẽ vaꞌe reiko kuaa aguã. 


text:
 Xapyꞌa rei aỹ ma voi mbaꞌemo rereko ri vy <PI2>aipoꞌre eme neirũ pe: “Tereo ju, haꞌe gui koꞌẽ rã ma eju ju. Haꞌe ramo ma ameꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo”, ꞌre eme. 


text:
 mbaꞌeta Senhor ojeguaru heko vai vaꞌe gui, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma oirũ ae rami ꞌrã oguereko. 


text:
 Senhor ijayvu vaiague opyta ꞌrã heko vai vaꞌe ro re, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe rekoa re ma imoingo porãarã anho oĩ ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete nhanemongetaa</n> Xeraꞌy kuery, pendu ke penderu penemboꞌea. <PI2>Pejapyxaka porã ke peikuaa porã aguã. 


text:
 Haꞌe gui xee voi taꞌy aiko vaꞌekue xeru ro py. <PI2>Naxembaraetei teri vaꞌekue, haꞌi reve ipiꞌa peteĩꞌi vaꞌe aiko vy. 


text:
 Haꞌe jave py xeru xemboꞌe vy aipoeꞌi: <PI2>“Emoĩ ke xeayvua ndepyꞌa re. Ejapo tema ajapo uka vaꞌe, haꞌe vy ꞌrã reikove. 


text:
 Ejepeꞌa eme ꞌarandua rupi reikoa gui. Haꞌe ramo ꞌrãe ndere opena porã. <PI2>Embovare ke, haꞌe ramo ꞌrã nderepy. 


text:
 ꞌArandua ma iporãve vaꞌe ramo emoĩ neꞌarandurã. <PI2>Tá, mbaꞌemo rejoua rupi rejou avi ꞌrã mbaꞌemo reikuaa aguã. 


text:
 Neakã re omoĩ ꞌrã akã regua iporãve vaꞌe, <PI2>coroa hexakãmba vaꞌe omeꞌẽ ꞌrã ndevy”, heꞌi vaꞌekue xevy. 


text:
 Mbaꞌeta xee romboꞌea ma tape ꞌarandua katy oo vaꞌe rupi reo aguã, <PI2>heko porã vaꞌe ikuaia rupi avi reiko aguã. 


text:
 Haꞌe vaꞌe rupi reguata ramo <PI2>mbaꞌeve rei nandejokoi ꞌrã reikoa rupi. Renha teĩ nerenhepyxangai ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi emoĩ porã ete romboꞌeague, nderexarai eme. <PI2>Emoĩ atã ndejee, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe rupi vy ꞌrãe reupity nderekoverã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery mbojape hoꞌu vaꞌe ma teko vai anho, <PI2>haꞌe vinho oyꞌu vaꞌe ma ojerovia reia. 


text:
 Haꞌe rã heko porã vaꞌe ikuaia ma koꞌẽ ouvy vaꞌe rami hexakã, <PI2>hexakã porã-porãve ꞌrã ovy koꞌẽmba porã peve. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe reko ma pytũ rupi oo vaꞌe rami. <PI2>Haꞌe kuery ndoikuaai mbaꞌe nunga re ꞌrã pa onhepyxanga aguã voi. 


text:
<n> Tavy reia rupi jaiko eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Xeraꞌy, eikuaa pota ke ꞌarandu rupi xeayvua re. <PI2>Ejapyxaka, aikuaa vaꞌe re xeayvu rã endu, 


text:
 Ndoikuaa potai ovy tape tekove katy oo vaꞌe re, <PI2>ooa katy rei-rei oo vaꞌe rupi ꞌrã oo oiny oikuaa eꞌỹ vy. 


text:
 joupe remboaxa eꞌỹ aguã nemboetea aguã vaꞌekue, <PI2>haꞌe joayvu eꞌỹ vaꞌe pe reperde eꞌỹ aguã nderekovea, 


text:
 reikuaa eꞌỹ vaꞌe pe rive remboaxa eꞌỹ aguã nembaꞌe rei-rei, <PI2>haꞌe rembaꞌeapoague repy opyta eꞌỹ aguã amboae kuery peguarã. 


text:
 Haꞌe vy aipoꞌre ꞌrã: <PI2>“Mbaꞌe re tu xee naenduxei karamboae xemboꞌea rã! Xepyꞌa re namoĩxei xemongetaa ramo. 


text:
 Haꞌe nunga rupi eyꞌu ndeꞌygua gui ae, <PI2>ndevy guarã yxyry oiny vaꞌe gui ae. <n>Apy ma ijayvu nhanderaꞌyxy aeꞌi reve anho jajoguereko aguã re . 


text:
 Tyrã pa oka katy rive ri tyꞌy renhoẽ ta ndeꞌygua gui, <PI2>tetã mbyte rupi rive oxyry ovy aguã rami? 


text:
 Haꞌe ae ndevygua toiko guaxu iporã vaꞌe rami. <PI2>Ikã anho erovyꞌa riae. Reikoa pukukue re erovyꞌa pejoayvua rupi. 


text:
 Xeraꞌy, mbaꞌe re ꞌrã tu renhembotavy uka kunha mboae pe? <PI2>Mbaꞌe re ꞌrã tu kunha mboae kã rupi reikuavã? 


text:
 Heko vai vaꞌe ma mbaꞌemo vai ojapoague py ae ꞌrã hoꞌa. <PI2>Haꞌe ae ojejavyague py ojejokua uka ꞌrã. 


text:
<n> Jarevea re jaiko eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Xeraꞌy, xapyꞌa rei neirũ orevea repaga aguã rami reiko ꞌrã, <PI2>eꞌỹ vy rexa vaꞌety eꞌỹ reve haꞌe rami aguã re pejogueroayvu ꞌrã. 


text:
 Xeraꞌy, haꞌe rami ri ramo aỹ ma po rami ꞌrã reiko <PI2>reo jepe aguã, neirũ po py reꞌa ma rire teĩ tereo pojava, ejerure tema einy neirũ pe. 


text:
<n> Nhaneateꞌỹ eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Ndee inhateꞌỹ vaꞌe, tereo eikuaa pota tay kuery reko re, <PI2>haꞌe kuery reko re reikuaa pota vy neꞌarandu nho aguã. 


text:
 Haꞌe rami teĩ kuaray puku py voi haꞌe kuery omoĩ porã ꞌrã hoꞌu vaꞌerã, <PI2>nhamonoꞌõa ára haꞌe kuery voi omonoꞌõ ꞌrã guembiꞌurã. 


text:
 Haꞌe rami ae ꞌrã ovaẽ xapyꞌa nemomboriauarã imonda vaꞌe rami, <PI2>nemoĩ axyarã ou xapyꞌa ꞌrã ava guembiporu revegua rami avi. 


text:
<n> Teko vai rupi jaiko eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Avakue mbaꞌeverã ovare eꞌỹ vaꞌe, heko vai vaꞌe ma <PI2>opa marã rei ꞌrã ijayvu. 


text:
 Oxapymi-pymi haꞌe opy omomy-momyĩ rei ꞌrã okuapy, <PI2>opo ombovava-vava ꞌrã guive nhombotavya rupi. 


text:
 Haꞌe gui ipyꞌa re ma haꞌeve eꞌỹ vaꞌe anho ꞌrã oĩ, <PI2>teko vai re ae ꞌrã onhembopyꞌa okuapy, haꞌe joo rami eꞌỹ-eꞌỹ nhomoingoa re ꞌrã ikuai. 


text:
 Haꞌe nunga rupi imokanhyarã ou xapyꞌa ꞌrã. <PI2>Ou xapyꞌa ꞌrã imopẽmbaarã, haꞌe jipoi ꞌrã imongueraarã. 


text:
 Mbaꞌeta mboapy meme regua oiko Senhor ndojou porãi vaꞌe, <PI2>sete-a voi oiko onheꞌẽ py ojou vai vaꞌerã: 


text:
 haꞌe vaꞌe ma guexa py onhemboyvate rei vaꞌe, <PI2>oapekũ py ijapu vaꞌe, opo py heko porãꞌi vaꞌe ruguy omoẽ vaꞌe, 


text:
 opyꞌa py mbaꞌemo vairã re rive oikuaa pota vaꞌe, <PI2>opy py mbaꞌemo vai ojapo aguã katy ojapurave vaꞌe, 


text:
 joekokue ramigua rive ijapu vy omombeꞌu vaꞌe, <PI2>haꞌe joegua kuery joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ikuai aguã rami ojapo vaꞌe. 


text:
<n> Kunha mboae reve nhandetavy rei eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Xeraꞌy, nderexarai eme nderu ijayvuague re, <PI2>ejepeꞌa eme ndexy nemboꞌeague rupi reikoa gui. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ayvu ma reguataa rupi nderereko ꞌrã, <PI2>reke jave voi opena porã ꞌrã ndere, haꞌe rekeague gui revy jave nemoꞌarandu teri ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta ojapo uka pyre ma tataendy rami ꞌrã oĩ, <PI2>nhanemboꞌea nhanemoexakã ꞌrã, arandu rupi nhanemongetaa ma tape tekove katy oo vaꞌe oĩ, 


text:
 Mbaꞌeta kunha itavy rei vaꞌe pe ma mbovyꞌi ꞌrã opagaa peteĩ mbojape repyrã rive, <PI2>haꞌe rã omenda vaꞌe reve itavy reia rekovia ma guekove ae ꞌrã omeꞌẽ. 


text:
 Haꞌe rami ae ꞌrã oirũ raꞌyxy reve itavy vaꞌe re oiko. <PI2>Hexeve itavy rei vaꞌekue ma ndopaga eꞌỹi ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe nunga ojoua ri vy sete-kue áryve ꞌrã ombopagaa. <PI2>Ngoo py oguereko vaꞌekue haꞌe javi omeꞌẽmba ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã kunha mboae reve itavy rei vaꞌe ma naꞌinhakã porãvei ae. <PI2>Haꞌe rami ikuai vaꞌe ma haꞌe kuery ae onhemomba ukaxe vy. 


text:
 Haꞌe rire oendu ꞌrã oinupãmba rã oxĩmba aguã. <PI2>Rakaꞌe rã peve imaꞌenduꞌaa riae ꞌrã haꞌekue re. 


text:
 Neĩ mbaꞌeve ndojopyxei ꞌrã onhemboaxy ukaa rupi omeꞌẽ vaꞌe voi, <PI2>ixupe mbaꞌemo porã omeꞌẽ reta ta teĩ. 


text:
<n> Kunha itavy rei vaꞌe re ijayvu jevyague</n> Xeraꞌy, nderexarai eme xeayvua re, <PI2>emoĩ ndepyꞌa re ajapo uka vaꞌe. 


text:
 Ejapo ke ajapo uka vaꞌe, haꞌe vy ꞌrã reikove. <PI2>Ndejee emoĩ atã xeguigua lei, nderexa raꞌyĩ huũaꞌi re repenaa rami. 


text:
 ꞌArandua pe ma aipoꞌere: “Xereindy aeꞌi”, <PI2>haꞌe mbaꞌemo reikuaa aguã pe ma “Xeretarã aeꞌi” ꞌere. 


text:
 aexa reta karamboae hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe. <PI2>Haꞌe vaꞌe kunumigue aexa vaꞌe mbyte py peteĩ aexa avi hiꞌarandu eꞌỹ ete vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ma peteĩ tapeꞌi rupi oo oiny, <PI2>kunha tavy rei vaꞌe ro rexeiꞌi rupi. Haꞌe vy hoo via rupi ae oo 


text:
 Haꞌe gui ma haꞌe vaꞌe kunha oẽ ovaexĩ aguã. <PI2>itavy rei vaꞌe ao py onhemonde ouvy, ombotavy aguã re onhembopyꞌaa rupi. 


text:
 Amongue py tape pia rupi ꞌrã hekony, <PI2>amongue py ma tetã mbyte rupi ꞌrã oo, opa rupi omaꞌẽ ꞌrã oikovy nhoarõa rupi. 


text:
 Haꞌe ramo kunumi vaꞌe ma areꞌỹꞌi re oo oiny hexeve, <PI2>vaka ojukaa aguã katy oo vaꞌe rami, haꞌe rami eꞌỹ vy guaxu nhuã oĩa katy onha ovy vaꞌe rami, 


text:
 ipyꞌa rupi huꞌy onhyvõ peve, <PI2>haꞌe rami eꞌỹ vy guyraꞌi mondepi katy oveve ovy vaꞌe rami, haꞌe py omano aguã oikuaa eꞌỹ vy. 


text:
 Neĩ ndepyꞌa eme haꞌe vaꞌe nunga kunha reve rejereraa uka aguã, <PI2>enhemokanhy uka eme oikoa rupi reoa py. 


text:
<n> Arandua opa mbaꞌe gui iporãve vaꞌea re ijayvua</n> ꞌArandua voi ndaꞌu ndojapukai avi ꞌrã ri? <PI2>Haꞌe rami vy nanhanerenoĩ ꞌrã ri tyꞌy mbaꞌemo kuaa ukaa rupi? 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Xee voi aĩ peẽ avakue roenoĩ ainya py, <PI2>xeayvu ainy avakue haꞌe javi pe. 


text:
 Haꞌe gui peneꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe, <PI2>peikuaa pota ke peiko kuaa aguã re. Peẽ hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, peikuaa ke ꞌarandua. 


text:
 Xee aipoaꞌea ma anhetẽ ete vaꞌe meme. <PI2>Xeayvua re ma peteĩve henda py noĩ nhombotavyarã, neĩ opa marã nhomoingoarã. 


text:
 Prata ꞌrãgue py pejopy ke romboꞌea, <PI2>ouro oiporavo pyre ꞌrãgue py pejopy mbaꞌemo aikuaa uka vaꞌe. 


text:
 Senhor renonde ojererokyjea rupi oiko vaꞌe ma ojou vai ꞌrã teko vai. <PI2>Haꞌe gui xee ajou vai vaꞌe ma nhemboyvate reia, jejou porã reia, teko vai rupi ikuaia haꞌe opa marã ayvua. 


text:
 Xegui ae ꞌrã pendu penemongetaa haꞌe ꞌarandua anhetẽ ete vaꞌe. <PI2>Xee ma peikuaa porã aguã ae aĩ, haꞌe penembopoꞌakaarã. 


text:
 Xereve vy ꞌrã pejou mbaꞌemo porã, haꞌe omboetepy peiko, <PI2>mbaꞌemo porã ivaipa vaꞌerã eꞌỹ haꞌe teko porã ꞌrã pejou. 


text:
 Mbaꞌemo xee areko vaꞌe ma ouro gui ovareve ete, ouro oikyꞌaꞌo pyre <PI2>haꞌe prata oiporavo pyre gui haꞌeveve vaꞌe. 


text:
 Xee ma tape teko porã rupi anho aiko vaꞌe, <PI2>tape joguereko kuaa aguã oĩa vaꞌe mbyte rupi aguata vaꞌe, 


text:
 haꞌe rami vy xerayvu vaꞌe kuery pe ameꞌẽ aguã iporã vaꞌe, <PI2>haꞌe kuery ro amonyẽ aguã iporã vaꞌe anho. 


text:
<n> Jypyꞌi guive ꞌArandu oikoague re ijayvua</n> Senhor mbaꞌemo omoingo ypyꞌi guive xee ma voi xerereko, <PI2>guembiapo ymavegua ojapo eꞌỹ mbove ma voi. 


text:
 yeꞌẽ remberã oaꞌanga jave voi <PI2>haꞌe vaꞌe rupi yy oxyry ovy eꞌỹ aguã, haꞌe yvy ytarã omoĩ jave py, 


text:
 haꞌe vaꞌe jave py ma xee aĩ ae ma hexeve, haꞌe oipota vaꞌe apoarã. <PI2>Koꞌẽ nhavõ aĩ vaꞌekue ambovyꞌaa rupi, henonde avyꞌaa rupi tema aiko. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã xenheꞌẽ rendu vaꞌe, <PI2>koꞌẽ nhavõ xerokẽ py oĩ vaꞌe, xero katy aikeaꞌi py xerarõ oiny vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã xerovai ojejavy vaꞌe ma onheꞌẽ pe ae ojapo vai. <PI2>Haꞌe javi xejou vai vaꞌe omano aguã rive oguerovyꞌave vy.” 


text:
<n> Arandua ngaru ojapo vaꞌe re ijayvua</n> ꞌArandua ojapo ngoorã, <PI2>haꞌe vy omoatyrõ sete ijytarã. <n>Apy ma Arandua re ijayvu, hoo vaꞌe ngaru pavẽ pe ojapo vaꞌe re rami. 


text:
 Haꞌe rami vy guembiguai kuery omondouka <PI2>tetã yvateve vaꞌe áry rupi nhoenoĩ aguã. Aipoeꞌi uka: 


text:
 Pendekuaive eme ꞌarandu eꞌỹa rupi, haꞌe vy ꞌrã peiko areve. <PI2>Tape ꞌarandu oĩa rupi anho peiko”, heꞌi uka. 


text:
 Haꞌe gui porojojai rei vaꞌe kuery pe pendeayvu vy <PI2>peẽ ae pejejojai uka rei, heko vai vaꞌe kuery pe pendeayvu vy pejeavyky uka rei ꞌrã. 


text:
 Ndaꞌevei ae porojojaia pe nhandeayvu aguã, nhandevy ipoxy eꞌỹ aguã. <PI2>Haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe pe nhandeayvu ramo ma nhanderayvu ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe nhamboꞌe ramo ma hiꞌaranduve ꞌrã, <PI2>heko porã vaꞌe nhamboꞌe ramo oiko kuaave ꞌrã ovy. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi jaiko vy ꞌrãe jaupity ꞌarandua, <PI2>Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe jaikuaa vy ꞌrãe jaiko kuaa. 


text:
 Peneꞌarandu ri vy pendejeupe guarã ae ꞌrã pejou, <PI2>haꞌe rã pejojojai reia py ma peẽ ae ꞌrã penhemoĩ vai. 


text:
<n> Kunha hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe nhoenoĩ oinya</n> ꞌArandu eꞌỹa ma kunha ojejoko kuaa eꞌỹ haꞌe opa marã rei onhendu vaꞌe. <PI2>Haꞌe nunga ma mbaꞌeve ndoikuaai ꞌrã. 


text:
 “Yy mondakue ma yroꞌyxã porãve, <PI2>haꞌe mbojape nhemi rupi jaꞌu vaꞌe ma heeve”, heꞌi. <n>Apy ma ijayvu nhemi rupi jajejavya re. 


text:
 Haꞌe rã haꞌe pyguarã oenoĩ vaꞌekue ma ndoikuaai oĩa py manogue anho ikuaia, <PI2>haꞌe py oike vaꞌekue ma yvykua manoa py meme ikuai. 


text:
 Taꞌy kuery hiꞌarandu vaꞌe ombovyꞌa ꞌrã nguu, <PI2>haꞌe rã taꞌy kuery hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma omomboriau ꞌrã oxy. 


text:
 Mbaꞌemo jajejavya rupi jajou vaꞌe ma mbaꞌeverã ndovarei, <PI2>haꞌe rã teko porã ma nhandereraa jepe ꞌrã manoa gui. 


text:
 Senhor ndoejai ꞌrã heko porã vaꞌe karuai oendu oikovy aguã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma Senhor ojoko ꞌrã oipotapa rei vaꞌe ojou eꞌỹ aguã. 


text:
 Inhateꞌỹa rupi ombaꞌeapo vaꞌe ndojoui ꞌrã mbaꞌeve, <PI2>haꞌe rã ikyreꞌỹa rupi ombaꞌeapo vaꞌe ma ojou-jouve ꞌrã oipota vaꞌe. 


text:
 Kuaray aku porã jave taꞌy hiꞌarandu vaꞌe omonoꞌõ ꞌrã mbaꞌemo, <PI2>haꞌe rã mbaꞌemo omonoꞌõa ára py oke rive vaꞌe ma omoxĩmba rei ꞌrã nguu kuery. 


text:
 Heko porã vaꞌe akã re oĩ ꞌrã imoingo porãarã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma nhomoingo vai aguã rupi anho ijayvu. 


text:
 Heko porã vaꞌe re nhanemaꞌenduꞌaa ma nhanemoingo porã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe rery re nhanemaꞌenduꞌaa ma mbaꞌemo ruꞌũgue rami rive. 


text:
 Opyꞌa py hiꞌarandu vaꞌe omoĩ porã ꞌrã ojapo uka pyre, <PI2>haꞌe rã oꞌarandua rupi eꞌỹ ijayvu vaꞌe ma oĩ vai ꞌrã. 


text:
 Anhetẽ rupi ikuai vaꞌe oĩ atã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã tape karẽ rupi ikuai vaꞌe re ma oikuaa potaa ꞌrãe. 


text:
 Nhombotavya rupi oxapymi-pymi vaꞌe ma nhomomboriau vaꞌe vy, <PI2>oꞌarandua rupi eꞌỹ ijayvu vaꞌe oĩ vai ꞌrãe. 


text:
 Heko porã vaꞌe ayvu ma tekove meꞌẽa ae, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma jojuka aguã rupi anho ijayvu. 


text:
 Mborayvu rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe nhomopuꞌãmba rei ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã porayvu vaꞌe ma ojaoꞌi uka ꞌrã ojejavya ague. 


text:
 Oiko kuaa vaꞌe ijayvu rã nhaendu vy jajou ꞌrã nhaneꞌarandurã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oinupãa aguã rami ikuai. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe omoĩ porã ꞌrã ꞌarandua, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma onhemokanhy uka aguã rupi rive ijayvu. 


text:
 Oguerekopa vaꞌe ma ombaꞌe rei-rei re oĩ atã, tetã ikorapa vaꞌe py rami, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi ma ikuai axy ꞌrã mbaꞌeve ndoguerekoia py. 


text:
 Heko porã vaꞌe oikoague repy ma tekove, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma ojejavyague repy ae ꞌrã ojou. 


text:
 Omboꞌea ague rami ikuai vaꞌe ma tape tekove katy oo vaꞌe rupi ojeꞌoi, <PI2>haꞌe rã omongeta ague rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma haꞌeve eꞌỹa katy ꞌrã ojeꞌoi. 


text:
 Ijapu vaꞌe ma opyꞌa re omoĩ ꞌrã joe ndaꞌijaꞌeia, <PI2>joekokue omombeꞌu merami rive vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ae. 


text:
 Ijayvu reta rei vaꞌe ojejavy ꞌrãe, <PI2>haꞌe rã ayvu py ojejoko kuaa vaꞌe ma oiko kuaa vaꞌe vy ae. 


text:
 Heko porã vaꞌe ayvu ma prata oiporavo pyre rami, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe kuraxõ ma mbaꞌerã ndovarei. 


text:
 Heko porã vaꞌe ayvu ma teta omongaru vaꞌe rami, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery ma omanomba rive ꞌrã, ndoikuaa potaxei rire. 


text:
 Senhor nhandereroayvu porã vy ojapo jajou-jouve aguã rami, <PI2>neĩ peteĩve henda py nanhanemomboriaui ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oikuaa ramo opa marã rei nhandekuaia rupi merami ꞌrã javyꞌa, <PI2>haꞌe rã avakue oikuaa ete vaꞌe pe ma nhaneꞌarandua rupi vy ꞌrãe javyꞌa.<CL> 


text:
 Heko vai vaꞌe mbaꞌemo gui okyjea vaꞌe ae ꞌrã oiko hexe, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe oarõ oikovya ma Nhanderuete ojapo ꞌrã ojeupity aguã rami. 


text:
 Yvytu vaikue opytuꞌu xapyꞌaa rami avi heko vai vaꞌe kuery reko voi okanhy xapyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma oĩ atã riae ꞌrã. 


text:
 Nhaneraĩ pe vinagre ndaꞌevei, haꞌe nhanderexa pe ma hataxĩ ndaꞌevei, <PI2>haꞌe rami ae inhateꞌỹ vaꞌe ndaꞌevei avi ijokuaia pe. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi vy jaikove puku ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ikuaia ma ijapy voi ꞌrã. 


text:
 Senhor guigua tape ma anhetẽ rupi ikuai vaꞌe onhemi aguã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe pe ma imombaarã rive oĩ. 


text:
 Heko porã vaꞌe ma rakaꞌeve rã peve ndoityai ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma nomombytaai ꞌrã yvy re. 


text:
 Heko porã vaꞌe ayvu nhombovyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma haꞌeveꞌỹa rupigua re anho ꞌrã ijayvu. 


text:
 Jokorea rupi mbaꞌemo opeja vaꞌe gui Senhor ojeguaru, <PI2>haꞌe rã haꞌeveaꞌi rami opeja vaꞌe ma oguerovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Jajejou porã rei rive ramo avave rei nanhanemboeteai ꞌrã, <PI2>teĩ nhanhemoꞌyvyĩꞌi vy ma jajou ꞌrã nhaneꞌarandurã. 


text:
 Heko porã vaꞌe anhetẽ rupi ikuaia ma oguereko ꞌrã haꞌevea rupi, <PI2>haꞌe rã anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma anhetẽ eꞌỹa ae ꞌrã omomba. 


text:
 Nhombopagaa ára py opa mbaꞌe jarekopa vaꞌekue ndovarei ꞌrã mbaꞌeverã, <PI2>haꞌe rã nhandereko porãa ma nhandereraa jepe ꞌrã manoa gui. 


text:
 Anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe pe ma heko porãa ae omoatyrõ ꞌrã haperã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma hoꞌapa ꞌrã haꞌe kuery ae reko vaia py. 


text:
 Heko porã vaꞌe oo jepe ꞌrã haꞌe kuery ae reko porãa py, <PI2>haꞌe rã jokorea rupi ikuai vaꞌe ma haꞌe kuery ae reko vaia py ꞌrã omboꞌaa. 


text:
 Heko porã vaꞌe ogueraa jepea ꞌrã ojexavaia gui, <PI2>haꞌe gui heko vai vaꞌe re jevy ꞌrã haꞌe nunga ou. 


text:
 Anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma ayvu py rive oity ꞌrã oirũ kuery, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma mbaꞌemo oikuaa rupi oo jepe ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe ikuai porã ramo tetã pygua kuery haꞌe javi ꞌrã ovyꞌa okuapy, <PI2>ovyꞌa avi ꞌrã okuapy heko vai vaꞌe okanhy ramo. 


text:
 Heko porã vaꞌe ogueroayvu porãa rupi tetã haꞌe javi rupi ꞌrã ikuai porã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe kuery ijayvua rupi ma oitya ꞌrã. 


text:
 Oirũ pe “Mbaꞌe vareꞌỹ” heꞌi vaꞌe re ma noĩ ꞌarandua, <PI2>haꞌe rã ava hiꞌarandu vaꞌe ma okyrirĩ ꞌrã oikovy. 


text:
 Joekokue ramigua rive omombeꞌu vaꞌe onheaꞌã ꞌrã onhomi mbyre oikuaa aguã, <PI2>haꞌe rã ojeroviapy ma onhomi mbyre nomboaxai ꞌrã. 


text:
 Joguerekoa hiꞌarandu vaꞌe ndoikoi ramo avakue pavẽ ꞌrã hoꞌapa, <PI2>teĩ nhomongetaa heta ikuai ramo ma ikuai porã ꞌrã. 


text:
 Oirũ orevea opaga aguã rami oiko vaꞌe ojexavai ꞌrã, <PI2>haꞌe rã haꞌe rami ndoikoi vaꞌe ma oĩ atã ꞌrã. 


text:
 Mborayvu rupi ikuai vaꞌe ma haꞌe kuery pe ae ojapo porã, <PI2>haꞌe rã joapo vai rei vaꞌe ma haꞌe kuery ae onhemoĩ vai uka. 


text:
 Heko vai vaꞌe ojeupe guarã ojou vaꞌe ma imarã vaꞌerã, <PI2>haꞌe rã teko porã rupi oiko vaꞌe ma anhetẽ ete vaꞌe guigua ojou ꞌrã oikoague repy. 


text:
 Opyꞌa py opa marã ikuai vaꞌe gui Senhor ojeguaru ete ꞌrã, <PI2>haꞌe rã anhetẽ rupi ikuai vaꞌe ma oguerovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe nombopagaa eꞌỹi ꞌrã, jaikuaa, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe kuery regua ma oo jepe ꞌrã. 


text:
 Ouro guigua ma poryko xĩ jeguarã oĩ ramo ndaꞌevei. <PI2>Haꞌe rami ae kunha porã re hiꞌarandu eꞌỹa oĩ ramo ndaꞌevei. 


text:
 Heko porã vaꞌe oipotaa rami vy oiko ꞌrã nhomoingo porãarã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma mbaꞌemo oarõ vaꞌekue ꞌrãgue py oiko ꞌrã imbopagaarã. 


text:
 Joupe mbaꞌemo omeꞌẽ rive-riveꞌi vaꞌe ojou retave ꞌrã heravy, <PI2>haꞌe rã nomeꞌẽ rivexei vaꞌe ma oipotapa rei ꞌrã. 


text:
 Imbaꞌemeꞌẽ porã kuaa vaꞌe ma oiko porã ꞌrã, <PI2>joupe oyꞌu vaꞌerã omeꞌẽ vaꞌekue ju omboyꞌua ꞌrãe. 


text:
 Mbaꞌemo aju nombojaꞌoxei vaꞌe re ma heta vaꞌe kuery ijayvu vai ꞌrã okuapy, <PI2>haꞌe rã ivendeare ma ogueroayvu porãa ꞌrã. 


text:
 Joupe ojapo porãa rupi ikuai vaꞌe omboetea ꞌrã, <PI2>haꞌe rã teko vai rupi rive ikuai vaꞌe ma haꞌe kuery re ae ju ꞌrã ojeapa heko vaiague. 


text:
 Ombaꞌe rei-rei re rive ojerovia vaꞌe hoꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma ijaguyje ꞌrã mbaꞌemo rogue ipyaupaa rami. 


text:
 Ngopygua kuery ndoguereko kuaai vaꞌe ojou ꞌrã yvytu rive, <PI2>haꞌe hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ikuai ꞌrã hiꞌarandu vaꞌe rembiguairã. 


text:
 Heko porã vaꞌe ma yvyraꞌa tekove meꞌẽa rami ikuai, <PI2>tekoverã joua ma hiꞌarandu vaꞌe ae vy ma ꞌrã. 


text:
 Yvy re heko porã vaꞌe ikuai teria ja ombopagaa ꞌrã. <PI2>Heko vai haꞌe ojejavypa rei vaꞌe kuery katuve ma ombopagaa ꞌrã. 


text:
 Onhemoꞌarandu uka vaꞌe oguerovyꞌa ꞌarandua, <PI2>haꞌe rã nonhemongeta ukai vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ae. 


text:
 Heko porã vaꞌe oupity ꞌrã Senhor omboaxya, <PI2>haꞌe rã opa marã rei onhembopyꞌa vaꞌe ma ombopaga ꞌrã. 


text:
 Avakue ojejavy reia rupi ikuai vaꞌe noĩ atã kuaai ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma ndoipeꞌaai ꞌrã. 


text:
 Kunhague hiꞌarandu vaꞌe ma ime oguerovyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã oxĩmba rei aguã rami ikuai vaꞌe ma ikãgue omouꞌũmba heravy vaꞌe rami. 


text:
 Heko porã vaꞌe ipyꞌa ꞌrã haꞌevea rupi anho, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma nhombotavya rupi rive ꞌrã nhomongeta. 


text:
 Heko vai vaꞌe ayvu ma jouguy omoẽxe vy omaꞌẽ mbegue vaꞌe rami, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ayvu ma jogueraa jepearã. 


text:
 Heko vai vaꞌe oitya rã noĩvei ma ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ramymino kuery ma ikuai riae ꞌrã. 


text:
 Avakue hiꞌarandu vaꞌe re imaꞌenduꞌa porãa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã opa marã onhembopyꞌa vaꞌe ma ojou vaia ꞌrã. 


text:
 Nhanhemboyvate rei teĩ karuai nhaendu jepi ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve nhanhemoꞌyvyĩꞌi reve nhambaꞌeapo jaikovy aguã. 


text:
 Heko porã vaꞌe opena porã ꞌrã guymba kuery re, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe pyꞌa re ma nhomoingo axyxea rive oĩ. 


text:
 Oyvy re ombaꞌeapo vaꞌe oguereko reta ꞌrã tembiꞌu, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery ma mbaꞌemo rive ojou aguã rupi ikuai. 


text:
 Heko vai vaꞌe ikuai ꞌrã teko vairã joua rupi rive, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma yvyra hapo porã haꞌe hiꞌa porã vaꞌe rami. 


text:
 Heko vai vaꞌe onhemboꞌa uka ꞌrã haꞌe ae ijayvua py, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma oo jepe ꞌrã ojexavai aguã gui. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ojeupe ae haꞌevea rami merami oiko, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma omongetaa rã ojapyxaka pota ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma opoxya oexa uka vyvoi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma hexe ijayvua teĩ ojejoko kuaa ꞌrã. 


text:
 Anhetẽ rupi ijayvu vaꞌe ojapo haꞌevea rami oikuaa potaa aguã rami, <PI2>haꞌe rã ijapu vaꞌe ma ojapo nhombotavypaa aguã rami. 


text:
 Heko vai vaꞌe pyꞌa re oĩ nhombotavy aguã rive, <PI2>haꞌe rã peteĩ rami ikuai aguã re nhomongeta vaꞌe ma oendu ꞌrã ovyꞌaa. 


text:
 Heko porã vaꞌe re mbaꞌemo vai ndoikoi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe re ma imoingo axyarã rive ꞌrã ou. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe ndoikuaa ukapa rei ꞌrã mbaꞌemo oikuaa vaꞌe, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oexa ukapa vyvoi ꞌrã oꞌarandu eꞌỹa. 


text:
 Avakue pyꞌa re heko eta reia oĩ vaꞌe ombojeroꞌa rei ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ayvu porãꞌi ma ombovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe oguereko ꞌrã heravy oirũ kuery, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe kuery ma ojavy uka ꞌrã tape. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe ndoexyi ꞌrã xoꞌo ojuka vaꞌekue, <PI2>haꞌe rã ikyreꞌỹ vaꞌe ma mbaꞌemo ojou vaꞌekue ombovare ete ꞌrã. 


text:
 Taꞌy hiꞌarandu vaꞌe oendu pota porã ꞌrã tuu omboꞌe rã, <PI2>haꞌe rã jojojai rei vaꞌe ma noendu potai ꞌrã omongetaa rã. 


text:
 Avakue ijayvu porãa rupi vy ojou ꞌrã iporã vaꞌe, <PI2>haꞌe rã anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma jogueroꞌaxe vai rive. 


text:
 Ayvu py ojejoko vaꞌe omoĩ atã ꞌrã guekovea, <PI2>haꞌe rã ijayvu katu raxa vaꞌe ma haꞌe ae onhemoĩ vai. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe ma mbaꞌemo oipota rei teĩ ndojoui ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ikyreꞌỹ vaꞌe ma ojoupave ꞌrã mbaꞌemo. 


text:
 Heko porã vaꞌe ndojou porãi ꞌrã apu, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma oxĩmba rei ꞌrã, ojou vaipy ae vy. 


text:
 Teko porã ogueraa jepe ꞌrã anhetẽ rupi ikuai vaꞌe, <PI2>haꞌe rã ojejavypa rei vaꞌe ma teko vai oity ꞌrã. 


text:
 Amongue ma “Arekopa” heꞌi vaꞌeri mbaꞌeve oguereko vy eꞌỹ, <PI2>haꞌe rã amboae kuery ma “Xeporiauꞌi” heꞌi vaꞌeri opa mbaꞌe oguereko. 


text:
 Avakue oguerekopa vaꞌe omeꞌẽmba ꞌrã guekovia, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi ma avave nomoangekoai ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe rataendy hexakã porã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe rataendy ma oguepa rive ꞌrã. <n>“Hataendy” heꞌia py ma tekove re ijayvu vy. 


text:
 Jajejou porã reia ma joe nhapuꞌã rei aguã rive oĩ, <PI2>teĩ nhanhemongeta uka vy ma jajou ꞌrã ꞌarandu. 


text:
 Mbaꞌe rei-rei jajou rive vaꞌekue opa rive avi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã nhambaꞌeapoa rupi jajou vaꞌekue ma hetave ꞌrã ovy. 


text:
 Mbaꞌemo nharõ jaikovya ndoiko voi ramo nhandekuerai ꞌrã, <PI2>teĩ jaipota vaꞌekue ojeupity rã yvyra tekove meꞌẽa rami oĩ. 


text:
 Omongetaa rã noendu potai vaꞌekue ombopagaa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ijayvua oendu vy ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe pe ma omeꞌẽa reta ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu porã vaꞌe omboetea ꞌrã, <PI2>haꞌe rã anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe reve ma ndaꞌevei nhandekuai aguã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe haꞌe javi oiko kuaa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oexa uka ꞌrã oꞌarandu eꞌỹa. 


text:
 Heko vai vaꞌe pe mbaꞌemo omombeꞌu ukaa ramo oiko ꞌrã mbaꞌemo vai, <PI2>haꞌe rã ojeroviapy pe ri omombeꞌu ukaa ramo ma moã rami oiko. 


text:
 Omongetaa rã noendu potai vaꞌe ma iporiau haꞌe oxĩmba rei aguã rami ikuai, <PI2>haꞌe rã omongetaa rã oendu porã pota vaꞌe ma omboetea ꞌrã. 


text:
 Jaipota vaꞌekue oiko ramo javyꞌa ꞌrã nhandepyꞌa py, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ojeguaru ꞌrã gueko vaia gui ojepeꞌa vaꞌe gui. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe reve ikuai vaꞌe hiꞌaranduve ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe reve onhemoirũ vaꞌe ma ojexavai rive ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌemo vai oupity ꞌrã ojejavypa rei vaꞌe, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe pe ma mbaꞌemo porã anho ꞌrã omeꞌẽa. 


text:
 Avakue heko porã vaꞌe ma guaꞌy raꞌy kuery pe ꞌrã oeja ombaꞌe rei-reikue, <PI2>haꞌe rã ojejavypa rei vaꞌe mbaꞌe rei-reikue ma heko porã vaꞌe peguarã ae ꞌrã opyta. 


text:
 Iporiaukueꞌi oyvy omboaꞌeve ramoꞌiague py opa mbaꞌe hiꞌa porã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã teko porã rupigua ndoikoi ramo oipeꞌapaa ꞌrã. 


text:
 Guaꞌy kuery noinupã potai vaꞌe ma ndoayvui vy, <PI2>haꞌe rã oayvu vy are eꞌỹ re omoꞌarandu pota ꞌrã. 


text:
 Kunha hiꞌarandu vaꞌe ojapo porã ꞌrã ngoorã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma opo py ae ngoo ombovaipave ꞌrã heravy. 


text:
 Heko porã vaꞌe ma Senhor renonde ojererokyjea rupi ꞌrã ikuai, <PI2>haꞌe rã tape vai rupi ikuai vaꞌe ma omboete eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oiko axy ꞌrã ojejou porã reia rupi ijayvuague py, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma ijayvu porãague py oo jepe ꞌrã. 


text:
 Toro raꞌy ombaꞌeapo vaꞌe ndoikoi rã mbaꞌemo raꞌyĩ mboapyꞌi ae ꞌrã jareko nhamoĩ porãaty py, <PI2>haꞌe rã toro raꞌy ovare vaꞌe jareko vy nhamonoꞌõ retave ꞌrã. 


text:
 Anhetẽ rupi joeko mombeꞌua ndaꞌijapui ꞌrã, <PI2>haꞌe rã anhetẽ rupi eꞌỹ nhomombeꞌu vaꞌe ma opa mbaꞌe py ꞌrã ijapu. 


text:
 Jojojai rei vaꞌe oꞌarandurã oeka teĩ ndojoui ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe pe ma ndaxyi ꞌrã mbaꞌemo oikuaa aguã. 


text:
 Ejepeꞌa ke avakue hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌea gui, <PI2>mbaꞌeta haꞌe kuery ijayvu teĩ peteĩve henda py ndereikuaa porãi ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe oexa uka oꞌarandua ojee ae oikuaa potaa py, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ijarakuaa eꞌỹa py ojekore. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ojejavy teĩ “Mbaꞌeꞌỹ” heꞌi rive ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma joayvua rupi ꞌrã ikuai. 


text:
 Nhandepyꞌa re ndaꞌeveia oĩ vaꞌe nhande ae ꞌrã nhaendu, <PI2>haꞌe javyꞌaa voi ndajaexa uka kuaai ꞌrã jaexa vaꞌety eꞌỹ pe. 


text:
 Oĩ tape jaexa rã haꞌeve rei vaꞌe merami, <PI2>haꞌe rami teĩ opaa py ma nhandereraa ꞌrã manoa katy. 


text:
 Nhanderory rei reve teĩ nhandepyꞌa py ma ndajavyꞌai, <PI2>javyꞌaa opa ramove mboriau ju ꞌrã nhaendu. 


text:
 Opyꞌa py anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ojopy ꞌrã ikuaiague repy haꞌe javi, <PI2>heko porã vaꞌe oiko porãague repy ojopy vaꞌerã ramigua eꞌỹ. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ijayvua rã oendu vy ogueroviapa rei ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma oikuaa pota ꞌrã oiko aguã re. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe oikuaa pota vy ojepeꞌa ꞌrã mbaꞌemo vai gui, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ivai vyvoi ꞌrã ojee ae rive ojerovia vy. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma ꞌarandu rupi eꞌỹ ꞌrã ikuai, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma oiko kuaa-a py ijegua. 


text:
 Heko vai vaꞌe guenapyꞌã re ꞌrã oĩ heko porã vaꞌe renonde, <PI2>anhetẽ rupi eꞌỹ oiko vaꞌe ojerure ꞌrã oiny heko porã vaꞌe rokẽ py. 


text:
 Iporiaukueꞌi re hoo katyꞌigua kuery ae voi ndaꞌijaꞌei ꞌrã, <PI2>haꞌe rã oguerekopa vaꞌe ma irũ reta ꞌrã. 


text:
 Ngoo katyꞌi rupi ikuai vaꞌe re ijaꞌeꞌỹ vaꞌe ojejavy, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi mboaxya ma ovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌemo vairã rupi rive onhembopyꞌa vaꞌe ndojejavyi ꞌrã teve? <PI2>Haꞌe rã iporã re nhanhembopyꞌa ramo nhanderayvua haꞌe ojeroviaa ꞌrã nhandere. 


text:
 Nhambaꞌeapoa haꞌe javi rupi jajou retave ꞌrã, <PI2>teĩ nhandeayvu katu rivea py ma nhandeporiauve rive ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe mbaꞌe rei-rei retaa ijegua ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pegua ma ndaꞌijarakuaai reia. 


text:
 Anhetẽ vaꞌe rupi joeko mombeꞌua ma ogueraa jepe ꞌrã joekove, <PI2>haꞌe rã ijapu rei vaꞌe ma nhombotavypa rive ꞌrã. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi vy jajou nhanhemi aguã imbaraete vaꞌe, <PI2>nhanderaꞌy kuery voi ojou ꞌrã onhemi aguã. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi vy jaupity ꞌrã yvu tekove meꞌẽa, <PI2>nhuã manoa py jaꞌa eꞌỹ aguã. 


text:
 Ivai rive eꞌỹ vaꞌe ma opa mbaꞌe py oexa uka ꞌrã oꞌarandu, <PI2>haꞌe rã ipoxy rive vaꞌe ma oguerovyꞌa ꞌrã hiꞌarandu eꞌỹa rive. 


text:
 Haꞌeve reiꞌia nhaendu vy nhanderete haꞌe javi oiko porã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã joe nhandeaꞌe eꞌỹa py ma nhanekãgue huꞌũmbaa rami. 


text:
 Iporiaukueꞌi momboriau reia kuery ma Imoingoare re voi opuꞌã rei, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi mboaxya kuery ma Nhanderuete mboetea rupi avi ikuai. 


text:
 Heko vai vaꞌe hoꞌa ꞌrã gueko vaia py ae, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma omanoa py voi oguereko ꞌrã oarõ aguã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe pyꞌa re oĩ hiꞌarandua, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe pyꞌa re oĩ vaꞌe ma oikuaa pavẽ ꞌrã. 


text:
 Peteĩ-teĩ regua teko porã rupi ikuaia py yvateve ꞌrã, <PI2>haꞌe rã jejavya re anho ikuai vaꞌe ma ojou vai pavẽ ꞌrã. 


text:
 Huvixave oguerovyꞌa ꞌrã tembiguai kuery hiꞌarandu vaꞌe, <PI2>haꞌe ꞌrã haꞌeveꞌỹa rami ikuai vaꞌe ma ombopaga vaipa ꞌrã. 


text:
 Nhambovai porãꞌi ramo ipoxy vaꞌe opytuꞌu ꞌrã ipoxya gui, <PI2>vaꞌeri nhandeayvu poyi rei vy ma nhambopoxyve ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe ijayvu rã jajou porã ꞌrã hiꞌarandua, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvu rã jaikuaa ꞌrã ndaꞌijarakuaaia. 


text:
 Senhor oexa ꞌrã opa rupi, <PI2>heko vai vaꞌe haꞌe heko porã vaꞌe kuery haꞌe javi re onhangareko oiny vy. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma tuu omboꞌe ta teĩ noenduxei ꞌrã, <PI2>haꞌe rã omongetaa rã oendu vaꞌe ma oupity ꞌrã ꞌarandu. 


text:
 Heko porã vaꞌe ro py heta ꞌrã oĩ iporã vaꞌe anho, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma ojou ꞌrã ojexavai aguã rive. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe ijayvua py oexa uka ꞌrã hiꞌarandua, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma haꞌe ramigua reꞌỹ ae ipyꞌa. 


text:
 Heko vai vaꞌe Senhor pe mbaꞌemo omeꞌẽ teĩ ojeguaru ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe onhemboꞌea oendu vy oguerovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Yvy manoa haꞌe ikua vaikue Senhor oikuaapa vaꞌe vy <PI2>avakue raꞌy kuery pyꞌa re oĩ vaꞌe katuve ma oikuaapa! 


text:
 Nhandepyꞌa re vyꞌa oĩ vaꞌe ojapo ꞌrã nhanderova porã rei aguã rami, <PI2>haꞌe rã nhandeporiau reia ma nhanemonguerai reive ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe pyꞌa re oĩ oiko kuaaxea, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvua py voi ndaꞌijarakuaaive tema. 


text:
 Ojexavai rei vaꞌe ára ma ndaꞌevei vaꞌe meme, <PI2>haꞌe rã nhandepyꞌa py mbyꞌa oĩ vy ojapo ꞌrã nhanhenhandu porã riae aguã rami. 


text:
 Jarekopa reve nhandereko eta rei ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve nhandeporiaukueꞌi teĩ Senhor renonde jajererokyjea rupi jaiko. 


text:
 Jajoayvua rupi eꞌỹ vaka ikyrave vaꞌe roꞌo mbixy jaꞌu ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve tembiꞌu jaexaꞌi vaꞌe tema jaꞌu jajoayvua rupi. 


text:
 Ivai ja rei vaꞌe jogueropoxy rive ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ivai rive eꞌỹ vaꞌe ma nhomombytuꞌu ꞌrã jogueroꞌaa gui. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe oikoa ma tape juu anho ikuaia rami, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe oikoa ma tape ijoja porã vaꞌe rami. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oguerovyꞌa rei ꞌrã ijarakuaa eꞌỹa, <PI2>haꞌe rã avakue hiꞌarandu vaꞌe ma haꞌevea rami ꞌrã ikuai. 


text:
 Nhanemongetaarã ndoikoi ramo jaipota vaꞌe voi ndoikoi avi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã nhanemongetaa heta ikuai rã haꞌeve ꞌrã. 


text:
 Senhor ojeguaru heko vai vaꞌe kuery onhembopyꞌaa gui, <PI2>haꞌe rã ayvu porã ma oendu vy oguerovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Jokorea rupi ojou-joupavexe vaꞌe ombojexavai ꞌrã ngoo pygua kuery, <PI2>haꞌe rã teko vai rekoviarã ndojopyi vaꞌe ma oikove riae ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe onhembopyꞌa porã ranhe ꞌrã ombovai kuaa aguã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma opa marã rei ꞌrã ijayvu. 


text:
 Nhandererovyꞌaa rupi omaꞌẽa ramo javyꞌa ꞌrã, <PI2>ayvu porã omombeꞌua rã nhaendu vy nhanekãgue rupi voi nhanembaraeteve avi ꞌrã. 


text:
 Nonhemoꞌarandu ukai vaꞌe haꞌe ae guekove nombovarei, <PI2>haꞌe rã omongetaa rã oendu pota vaꞌe ma ojou ꞌrã ꞌarandu. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi jaiko ramo nhanemboꞌe ꞌrã ꞌarandu re, <PI2>haꞌe nhanhemoꞌyvyĩꞌi ramo nhanemboetea ꞌrã. 


text:
 Nhande nhanhembopyꞌa ꞌrã mbaꞌemo jajapo aguã, <PI2>haꞌe rã Senhor gui ae ꞌrã ou nhambovai kuaa aguã. 


text:
 Nhanhomboaxya haꞌe anhetẽ rupi jaiko ramo jajejavyague ojaoꞌipaa ꞌrã, Senhor renonde jajererokyjea rupi vy jaa jepe ꞌrã mbaꞌemo vai gui. 


text:
 Xapyꞌa rei ava oikoa Senhor oguerovyꞌa vy <PI2>ojapo ꞌrã ngovaigua kuery reve voi irũ jevy aguã rami. 


text:
 Jarekopa rei reve teko vai rupi jaiko ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve mboapyꞌi jareko reve teko porã rupi jaiko. 


text:
 Senhor gui ae ꞌrã ou haꞌevea rami mbaꞌemo japeja haꞌe nhaꞌanga aguã, <PI2>voko py haꞌevea ramigua poyia oĩ vaꞌe ma ixuguigua meme. 


text:
 Huvixa ipoxya nhaendu vy jaikuaa ꞌrã jojuka ukaxea, <PI2>teĩ haꞌe ramia gui hiꞌarandu vaꞌe omombytuꞌu kuaa ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe oikoa ma teko vairã katy eꞌỹ ꞌrã oo, <PI2>oiko aguã oikuaa pota porã vaꞌe ma ogueraa jepe ꞌrã guekove. 


text:
 Jajejou porã reia ma opaa py nhanembojexavai ꞌrã, <PI2>haꞌe nhandepyꞌa py nhanhemboyvate reia ma nhandereityarã oĩ. 


text:
 Yvatekueve reve mbaꞌemo jajoupa vaꞌekue nhambojaꞌo ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve yvyĩgueveꞌi reve nhanhemoꞌyvyĩꞌi. 


text:
 Okuraxõ py hiꞌarandu vaꞌe pe “Oiko kuaa vaꞌe” ꞌea ꞌrã, <PI2>haꞌe ijayvu porã kuaa vaꞌe ma nhomboꞌe porã ꞌrã. 


text:
 ꞌArandu ojou vaꞌe pe ma tekove meꞌẽarã oĩ, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma opaga ꞌrã ndaꞌijarakuaai reiague re. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe okuraxõ py onhemboꞌe ranhe ꞌrã ijayvu kuaa aguã, <PI2>haꞌe ramo onheꞌẽ rendu pavẽ ꞌrã. 


text:
 Avakue vareꞌỹ vaꞌe onheaꞌã ꞌrã okuapy teko vai re anho, <PI2>haꞌe ijayvua ma tata mbaꞌemo rapyarã. 


text:
 Avakue heko vai vaꞌe ojapo ꞌrã jogueroꞌa rei aguã rami, <PI2>ijayvu rei vaꞌe ma joe irũ porã vaꞌekue teĩ omomboi ꞌrã joegui. 


text:
 Joe nhapuꞌã rei aguã re jajerovia rei ꞌrãgue py haꞌeveve nhandevai vyvoi eꞌỹa, <PI2>tetã haꞌe javi re nhandepoꞌaka ꞌrãgue py haꞌeveve nhande ae jajejoko kuaa. 


text:
 Nhandero py jajogueroꞌapa rei reve xoꞌo jaꞌu vaipa ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve nhandekuai rivea py peteĩꞌi mbojape jaꞌu. 


text:
 Taꞌy kuery oxĩmba aguã rupi ikuai vaꞌe gui ma tembiguai kuery hiꞌarandu vaꞌe ipoꞌakave ꞌrã, <PI2>haꞌe rami vy ojopy ꞌrã taꞌy kuery peguarã vaꞌekue ae. 


text:
 Prata ma hiꞌangaarã py ꞌrã nhamoĩ, haꞌe ouro ma tata py, <PI2>haꞌe rã nhandepyꞌa re oikuaa pota vaꞌe ma Senhor ae. 


text:
 Heko vai vaꞌe ojapyxaka ꞌrã mbaꞌemo vai rupi ijayvu vaꞌe re, <PI2>ijapu vaꞌe oenduxe vai ꞌrã ayvuxe. 


text:
 Iporiaukueꞌi jojai reia kuery ma Imoingoare re voi ijayvu rei rire <PI2>jexavaia oguerovyꞌa rei vaꞌe ndopaga eꞌỹi ꞌrã. 


text:
 Tamoĩ kuery oguerovyꞌa ꞌrã guamymino kuery, <PI2>haꞌe rami ae avi taꞌy kuery oguerovyꞌa ꞌrã nguu kuery. 


text:
 Haꞌeveꞌỹa rami ojapo ukaxe vy mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe oikuaa teĩ oipota vaꞌe rei ita ojapoa rami, <PI2>mbaꞌeta mamo rã oikoa py tema oipotaa oiko ꞌrã. 


text:
 Amboae kuery ojejavyague ndoikuaa ukai vaꞌe oexa uka oayvua, <PI2>haꞌe rã mbaꞌekue omboaxa-axa rei vaꞌe ma ojapo ꞌrã joe irũve vaꞌety joegui ojaꞌo aguã rami. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe cem-kue oinupãa teĩ noendui ꞌrã merami, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma omongetaa rã oenduxe ete ꞌrã. 


text:
 Nanhonheꞌẽ rendui vaꞌe kuery onheaꞌã mbaꞌemo vai re anho. <PI2>Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery rovai omboua ꞌrã imbojexavaiarã. 


text:
 Urso guaꞌyꞌi re inharõ vaꞌe reve nhanhovaexĩa gui ndaꞌeveive <PI2>hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijarakuaa rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe reve nhanhovaexĩ. 


text:
 Amongue pe ojapo porãa ꞌrãgue py mbaꞌemo vai re omboekovia rire <PI2>hoo py oiko riae ꞌrã mbaꞌemo vai. 


text:
 Yy ombotyague gui oxyry xapyꞌaa rami avi jajogueroꞌa ypya. <PI2>Haꞌe nunga rupi haꞌeveve japytuꞌu voi, joegui jajaꞌo eꞌỹ aguã. 


text:
 Senhor ndojou porãi ꞌrã heko vai vaꞌe omboeko porã rivea rã, <PI2>neĩ heko porã vaꞌe ombopaga rivea rã guive. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oꞌarandurã ojoguaxe vy merami peráta oguereko opo py, <PI2>naiꞌarandui ae ma vaꞌeri. 


text:
 Nhaneirũ kuery nhanderayvu ꞌrã jaikoa jave re, <PI2>haꞌe rami vy jajexavaia py onhemoingo ꞌrã nhaneretarã aeꞌi rami. 


text:
 Avakue hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe onhemoĩ vai uka rive vy <PI2>ojea katyꞌigua orevea opaga aguã rami ikuai. 


text:
 Jogueroꞌa reixe vai vaꞌe ojejavy reia rupi rive ꞌrã ikuai, <PI2>haꞌe ngokẽ ombotuvixa vaꞌekue py ae ꞌrã ojeity uka. 


text:
 Anhetẽ rupi eꞌỹ ipyꞌa vaꞌe ndojoui ꞌrã haꞌeve vaꞌe, <PI2>peteĩ rupi eꞌỹ ijayvu vaꞌe hoꞌa ꞌrã mbaꞌemo vai py. 


text:
 Taꞌy hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe omomboriau ꞌrã nguu kuery. <PI2>Ndoiko kuaai rei vaꞌe ru kuery ma ndovyꞌai ꞌrã. 


text:
 Nhandepyꞌa py vyꞌaa ma moã porã rami ꞌrã oĩ, <PI2>haꞌe rã nhanenheꞌẽ py nhandekueraia oĩ vy ma omombirupa ꞌrã nhanekãgue. 


text:
 Mbaꞌemo oikuaa vaꞌe onheaꞌã ꞌrã hiꞌaranduve aguã anho, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma yvy re mbaꞌemo ikuai vaꞌe re rei ꞌrã omaꞌẽ oikovy. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe teĩ okyrirĩ oiny rã jaikuaa ꞌrã hiꞌarandua rami, <PI2>ijayvua py ojejoko vaꞌe jaikuaa ꞌrã oiko kuaa vaꞌe rami ae. 


text:
 Joexaxe eꞌỹ rei vaꞌe ma haꞌe kuery ae oipotaa rami rive ikuai, <PI2>haꞌe vy noenduxei ꞌrã ꞌarandu anhetẽ ete vaꞌe. 


text:
 Teko vai oĩ ramo oĩ avi ꞌrã jojou vaia, <PI2>haꞌe nhaxĩmba aguã rami nhandekuai ramo nanhanemboeteavei ma ꞌrã. 


text:
 Avakue ijayvua ma yy typy vaꞌe ramigua, <PI2>haꞌe hiꞌarandu vaꞌe ayvu ma yakãꞌi oxyry vaꞌe rami ꞌrã. <n>Yy typyve vaꞌe ramigua ayvu ma haxyve vaꞌe . Haꞌe rã yakãꞌi oxyry ovy vaꞌe ramigua ayvu ma nhanembovyꞌa vaꞌe. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvua ojapo ꞌrã jogueroꞌa rei aguã rami, <PI2>onhenupã ukaa rupi merami ijayvu. 


text:
 Oguerekopa vaꞌe pe rã imbaꞌe rei-rei ma tetã ikorapa vaꞌe rami, <PI2>haꞌe oikuaa rã ikora yvate vaꞌe rami ae. 


text:
 Avakue ikuai axy eꞌỹa ja ojejou porã rei ꞌrã opyꞌa py, <PI2>haꞌe rã onhemoꞌyvyĩꞌi vaꞌe ma omboetea ꞌrã. 


text:
 Avakue imbaꞌeaxy teĩ ipyꞌa guaxua omombaraete ꞌrã, <PI2>haꞌe rã onheꞌẽ py ikueraia ma noguerombaraetei ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe opyꞌa re omoĩ ꞌrã oikuaa porãve aguã, <PI2>oapyxa rupi voi onheaꞌã ꞌrã oikuaa aguã. 


text:
 Haꞌe ranhe ojepy ukaa rupi ijayvu rã ixupe “Haꞌevea ramigua” jaꞌe ranhe ꞌrã, <PI2>amboae kuery ou vy omboayvu eꞌỹa ja. 


text:
 Nhombovake vaꞌe kuery xortea oexa vy opytuꞌupa ꞌrã joupe ijayvu atãa gui, <PI2>ipoꞌakakueve teĩ oikuaa vyvoi ꞌrã. 


text:
 Nhanderegua nhambopoxy rire haxy ete ꞌrã haꞌeve vai ju aguã, <PI2>ijayvu atãa rupi onhemboty ꞌrã oo ikorapa vaꞌe rokẽ jokoa rami. 


text:
 Nhandeayvuague rami oiko ramo javyꞌa ꞌrã nhanekuraxõ py, <PI2>nhandeayvua ojeupity ramo jarovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Nhandeayvua py jajoapo ꞌrã omano, eꞌỹ vy oikove aguã rami. <PI2>Ijayvu porã kuaa vaꞌe oiko porã ꞌrã. 


text:
 Iporiaukueꞌi ma mbaꞌemo re ojerurea rupi ꞌrã ijayvu, <PI2>haꞌe rã oguerekopa vaꞌe ma ombovai atã rei ꞌrã. 


text:
 Avakue irũ reta vaꞌe omokanhy tema ꞌrã imondovy. <PI2>Haꞌe rami teĩ peteĩ oiko avi nhaneirũ nhanderegua aeꞌi gui nhanderayvuve vaꞌe. 


text:
 Nanhamboetei ꞌrã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery anhetẽ rupi eꞌỹ ijayvu vaꞌe. <PI2>Haꞌe rã iporiaukueꞌi vaꞌeri anhetẽ rupi ikuai vaꞌe ma nhamboete. 


text:
 Jaikuaa porã pota eꞌỹ re mbaꞌemo jajapo aguã ndaꞌevei, <PI2>mbaꞌeta oikuaa pota porã eꞌỹ vaꞌe ojejavy ꞌrã. 


text:
 Nhande ae ꞌarandu eꞌỹa rupi vy jajavy ꞌrã tape, <PI2>vaꞌeri Senhor rovai ae ꞌrã nhandevai nhandepyꞌa py. 


text:
 Oguerekopa rei vaꞌe heta ꞌrã ojou oirũrã, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi gui ma irũ kuery ae voi ojepeꞌapa ꞌrã. 


text:
 Joekokue ramigua rive mombeꞌuare ma nombopagaa eꞌỹi ꞌrã, <PI2>haꞌe apu rupi ijayvu vaꞌe voi ndoo jepei ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌemo ombojaꞌo-jaꞌo vaꞌe oguerovyꞌa pavẽ ꞌrã, <PI2>mbaꞌemo omeꞌẽ rive vaꞌe re onhemoirũ pavẽ ꞌrã. 


text:
 Iporiaukueꞌi ma hexegua kuery aeꞌi voi ndoexaxei ꞌrã, <PI2>irũ kuery katuve ma ojepeꞌapa ꞌrã ixugui. Haꞌe kuery rakykue mbaꞌemo re ojerure aguã onha teĩ ndoupityi ꞌrã. 


text:
 Oꞌarandurã ojou vaꞌe ma guekove oayvu vy ae, <PI2>mbaꞌemo re oikuaa pota porã vaꞌe ojou ꞌrã haꞌeve vaꞌe. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oguerekopa rei aguã ndaꞌevei, <PI2>tembiguai katuve ma ndaꞌeveive huvixa kuery re ipoꞌaka aguã. 


text:
 Jajejokoa rupi vy nanhandevai vyvoi ꞌrã, <PI2>nhandere ijayvu vaiague japerdoaa ma nhandejeguarã oĩ. 


text:
 Taꞌy kuery hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe omoxĩmba rei ꞌrã nguu, <PI2>haꞌe taꞌyxy ijayvu mbegue rei vaꞌe ma otyky tema oiny vaꞌe rami. 


text:
 Nguu kuery gui avakue ojopy ꞌrã ngoorã haꞌe ombaꞌe rei-reirã, <PI2>haꞌe rã guaꞌyxyrã hiꞌarandu vaꞌe ma Senhor gui ae ꞌrã ojou. 


text:
 Ojapo uka pyre rami ikuai vaꞌe ma guekove re ae onhangareko vaꞌe, <PI2>haꞌe rã ojee ndoikuaa potai vaꞌe ma omano ꞌrã. 


text:
 Iporiaukueꞌi mboaxya ma Senhor pe ae oiporuka vaꞌe, <PI2>haꞌe ramo haꞌe ju ꞌrã omboekovia joapo porãague repy. 


text:
 Nemongetaa rã ejapyxaka porã ke, endu pota nemboꞌea rã, <PI2>hiꞌarandu vaꞌe reiko aguã reikoa pukukue re. 


text:
 Nhanhomboaxya rupi nhandekuai ramo nhandererovyꞌaa ꞌrã, <PI2>ijapu rei vaꞌe ꞌrãgue py oguerovyꞌaave ꞌrã iporiaukueꞌi. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi vy jaupity ꞌrã tekove. <PI2>Haꞌe rami ikuai vaꞌe ovyꞌa ꞌrã, haꞌe kuery re ndoui ꞌrã mbaꞌemo vai. 


text:
 Jojojai rei vaꞌekue nhambopaga ramo hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌekue oexa vy oiko kuaa pota nho ꞌrã okuapy, <PI2>haꞌe hiꞌarandu vaꞌe nhamongeta rã oiko kuaave ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe joekokue omombeꞌua py ombojaru rei ꞌrã imboayvua, <PI2>heko vai vaꞌe kuery teko vai re anho ꞌrã ijayvu. 


text:
 Jojojai rei vaꞌekue ma ombopagaa aguã rami ae ikuai, <PI2>hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oinupãmbaa aguã rami ikuai. 


text:
 Vinho nhomoingo ꞌrã jojojai rei aguã rupi, iro vaꞌe ma nhomoingo ꞌrã jogueroꞌa rei aguã rupi. <PI2>Haꞌe nunga haꞌe javi py ojeity uka vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ae vy ma ꞌrã. 


text:
 Guary okororõa rami huvixa oexa uka ꞌrã opoxya. <PI2>Amongue ombopoxyve rive vy haꞌe ae rekove rovai ojejavy. 


text:
 Avakue omboetepy ojepeꞌa ꞌrã jogueroꞌapa reia gui, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oike ꞌrã ovy ijayvu ete vaꞌe kuery mbyte py. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe yroꞌy py ombaꞌetyrã ndoguereko katui rire <PI2>omonoꞌõ aguã vaꞌekue py ndojoui ꞌrã mbaꞌeve. 


text:
 Avakue pyꞌa re oĩ vaꞌe ma yy typy vaꞌe rami rive, <PI2>teĩ hiꞌarandu vaꞌe ma oikuaa pota kuaa ꞌrã. 


text:
 Heta ꞌrã iporayvua rami rive onhemombeꞌu, <PI2>haꞌe rã ava ojeroviapy ete vaꞌe ma mavaꞌe ꞌrã tu ojou kuaa? 


text:
 Mavaꞌe tu haꞌeve ꞌrã aipoeꞌi aguã: “Xee ae pyꞌa aikyꞌaꞌopa ma vy <PI2>ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ju aiko ajejavyague gui” heꞌi aguã? 


text:
 Jokorea rupigua poyia haꞌe hyru mbaꞌemo oaꞌã pyrã oiporua teĩ <PI2>mokoĩve ma Senhor ojeguarua meme. 


text:
 Enhembopeyi pota rei eme, iporiau vaꞌe reiko eꞌỹ aguã. <PI2>Eipeꞌa nderexa, haꞌe vy ꞌrãe rejou reta tembiꞌu. 


text:
 Mbaꞌemo ojoguaxe vaꞌe ma haꞌe nunga pe “Ovare vaꞌeꞌỹ, ovare vaꞌeꞌỹ”, heꞌi ꞌrã. <PI2>Haꞌe gui ma ojogua ma rire oguerovyꞌa rei ꞌrã. 


text:
 Oreve vaꞌe rekovia opaga aguã rami amongue oiko rire ixugui ijao oipeꞌaa ꞌrã, <PI2>oexa vaꞌety eꞌỹ rekovia onhemoingo vaꞌekue gui katuve ma oipeꞌaa ꞌrã. 


text:
 Jokorepa reia rupi avakue mbojape ojou vaꞌekue ma hee ꞌrã merami, <PI2>haꞌe rami teĩ opaa py ma ita raꞌy kuꞌi rami rive ꞌrã oĩ ijuru py. 


text:
 Nhanhemongeta ukaa rupi nhanhembopyꞌaa ma oiko porã ꞌrã. <PI2>Haꞌe nunga rupi eikuaa pota porã ranhe joe repuꞌã aguã. 


text:
 Ijayvu katu raxa vaꞌe omombeꞌupa ꞌrã ndaꞌevei rei vaꞌe. <PI2>Haꞌe nunga rupi neirũ eme ijayvuxe rei vaꞌe re. 


text:
 Avakue oguataa rupi Senhor ae ꞌrã oguereko. <PI2>Mbaꞌexa tu haꞌe kuery ae oikuaa ꞌrã tape oo aguã? 


text:
 Jaikuaa pota eꞌỹ re mbaꞌemo pe “Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” jaꞌe vy jajekore ꞌrã, <PI2>nhanhemboayvupa rire mae ma ndaꞌevei ramo ꞌrã. 


text:
 Nhanenheꞌẽ ma Senhor ae omoĩ nhanemoexakãarã, <PI2>nhandepyꞌapy rupi oĩ vaꞌe haꞌe javi oikuaa uka aguã. 


text:
 Huvixa ma porayvua haꞌe ojeroviapy oiko vy ꞌrãe oĩ atã, <PI2>nhomboaxya rupi ipoꞌakave tema ꞌrã oiny. 


text:
 Nhandeai pore ojapo ꞌrã mbaꞌemo vai gui ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ju jaiko aguã rami, <PI2>nhanenupãa ma nhanekuraxõ oĩ porã aguã rami ojapo. 


text:
 Avakue pe rã ikuaia haꞌe javi haꞌevea rami meme, <PI2>haꞌe rami teĩ Senhor oikuaa pota ꞌrã ipyꞌa re. 


text:
 Senhor pe mymba nhameꞌẽa gui <PI2>oguerovyꞌave ꞌrã nhandereko porãa haꞌe haꞌevea rami jajoguerekoa. 


text:
 Jejou porã reia haꞌe opyꞌa py nhemboyvate reia ma <PI2>heko vai vaꞌe kuery pe rã tataendy rami teĩ jejavya meme. 


text:
 Apu rupi nhanheaꞌã vy mbaꞌemo jajoupa vaꞌekue ma <PI2>opaa py ma mbaꞌeverã ndovarei ꞌrã, haꞌe nhanemboꞌa ꞌrã manoa nhuã py. 


text:
 Jojojai rei vaꞌekue ombopagaa rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌekue oexa vy hiꞌarandu nho ꞌrã okuapy, <PI2>haꞌe hiꞌarandu vaꞌe omboꞌea rã oiko kuaave ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe ngoo py ae ojapo vaꞌe re Heko porã ete vaꞌe oikuaa pota vy <PI2>omokanhymba ꞌrã heko vaia rupi ae. 


text:
 Mbaꞌemo nhemi rupi amongue omeꞌẽ rã nhomombytuꞌu ꞌrã ipoxy reiague gui, <PI2>mbaꞌemo oexaa py eꞌỹ omeꞌẽ rã ndaꞌipoxy reiavei ꞌrã. 


text:
 Haꞌevea rami jajoguereko ramo heko porã vaꞌe kuery ovyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe kuery ma onhemondyipa rei ꞌrã. 


text:
 Vyꞌaa rive oguerovyꞌa vaꞌekue ma iporiaupa ꞌrã, <PI2>vinho haꞌe azeite hoꞌuxe riae vaꞌe ma mbaꞌeve ndojouvei ꞌrãe. 


text:
 Heko vai vaꞌe omeꞌẽa ꞌrã heko porã vaꞌe rekovia, <PI2>haꞌevea rupi ikuai vaꞌe ꞌrãgue py haꞌeve eꞌỹa rupi ikuai vaꞌe ojexavai aguã. 


text:
 Kunha ivai rei haꞌe ijayvu vaipa-ipa vaꞌe reve nhaĩ ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve peteĩ yvy tekoa eꞌỹa py nhaĩ. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe ro py oĩ ꞌrã imbaꞌe rei-rei haꞌe hoꞌu vaꞌerã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma haꞌe nunga mokanhymbaarã. 


text:
 Ojerovia rei vaꞌe kuery retã kora re hiꞌarandu vaꞌe ojeupi vy <PI2>oitypa ꞌrã haꞌe kuery onhemiaty ojeroviavea vaꞌekue. 


text:
 Onhemboyvatea py ojejou porã rei vaꞌe rery ma jojojai rei vaꞌe. <PI2>Haꞌe kuery ma ojerovia rei haꞌe ndaꞌijaꞌei rei vaꞌe ae. 


text:
 Mbaꞌemo omoaruã rei vaꞌe ma koꞌẽ nhavõ ꞌrã omoaruã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma omeꞌẽ ꞌrã hakateꞌỹ reveꞌỹ. 


text:
 Joekokue ramigua rive omombeꞌu vaꞌekue okanhy ꞌrã, <PI2>haꞌe rã mbaꞌemo oendu porã vaꞌekue mombeꞌua ma nombovaia kuaai ꞌrã. 


text:
 Ava heko vai vaꞌe ma ngova re voi oexa uka ꞌrã ipyꞌa ratãa, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma oikuaa pota ꞌrã oiko aguã re. 


text:
 Senhor rovai rupi ma ndoikoi ꞌarandua, neĩ mbaꞌemo kuaapa vaꞌe, <PI2>neĩ nhomongeta kuaa vaꞌerã voi. 


text:
 Nhanembaꞌe rei-rei retaa gui ovareve vaꞌe ma nhanderery re imaꞌenduꞌa porãa. <PI2>Prata haꞌe ouro gui haꞌeveve vaꞌe ma nhanemboetea. 


text:
 Oguerekopa rei vaꞌe haꞌe iporiaukueꞌi ma peteĩꞌi guigua meme, <PI2>mokoĩve moingoare Senhor ae oiko. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe mbaꞌemo vai oexa vy onhemi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oo tema ꞌrã ojexavai aguã katy rive. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea rupi vy nhanhemoꞌyvyĩꞌi vy <PI2>jaupity ꞌrã mbaꞌemo porã, nhanemboetea aguã haꞌe tekove. 


text:
 Heko vai vaꞌe oikoa rupi oĩ nhuã haꞌe juu vaikue, <PI2>haꞌe rã guekovea ombovare vaꞌe ma haꞌe vaꞌe gui mombyrya rupi ꞌrã oo. 


text:
 Oguerekopa vaꞌe oguereko axy ꞌrã iporiaukueꞌi, <PI2>haꞌe nhombaꞌe oiporu vaꞌekue ma oiko ꞌrã iporukaare rembiguai rami. 


text:
 Teko vai rive omoaĩ vaꞌekue omonoꞌõ ꞌrã mbaꞌemo vai ae, <PI2>haꞌe yvyra py nhombojexavaiague opa ꞌrã. 


text:
 Akateꞌỹa rupi eꞌỹ omeꞌẽ vaꞌekue omoingo porãa ꞌrã, <PI2>iporiaukueꞌi pe hoꞌu vaꞌe regua omeꞌẽ rire. 


text:
 Pemoxẽ ke jojojai reiaty, haꞌe ramo opa avi ꞌrã jogueroꞌa reiaty, <PI2>opytuꞌupaa ꞌrã ndaꞌevei rei haꞌe nanhomboetei reiague gui. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe re Senhor omaꞌẽ vy omoĩ atã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ijayvua ma omboaxapa rive ꞌrã. 


text:
 Kunha reko rei ijayvua ma yvykua puku rami, <PI2>haꞌe py hoꞌa ꞌrã Senhor ombopaga aguã rami ikuai vaꞌe. 


text:
 Iporiaukueꞌi gui ombaꞌe rei-reirã oipeꞌa vaꞌe, <PI2>haꞌe oguerekopa vaꞌe pe mbaꞌemo meꞌẽa kuery ma iporiau vaꞌerã meme. 


text:
<n> Nhanemboꞌea haꞌe nhanemongetaa oĩa</n> Ejapyxaka porã ke rendu aguã hiꞌarandu vaꞌe kuery ijayvua. <PI2>Emoĩ ndepyꞌa re mbaꞌemo aikuaa uka vaꞌe. 


text:
 Xapyꞌa rei ndaꞌu ndevy namboparai ri tyꞌy mbaꞌemo iporã ete vaꞌe re, <PI2>nhomongetaa haꞌe mbaꞌemo kuaa ukaa regua, 


text:
 Nemonda eme iporiaukueꞌi gui, mbaꞌeta iporiaukueꞌi ae ma, <PI2>ojexavaiꞌi vaꞌe ekorepa rei eme guive omboayvua py. 


text:
 ndee avi reiko eꞌỹ aguã haꞌe kuery reko vaia rupi, <PI2>mbaꞌeta haꞌe ramia py remboꞌa uka ꞌrã nderekovea. 


text:
 Ndaꞌevei ndee voi reiko aguã haꞌe ae oĩ vai aguã rami ijayvu vaꞌe regua, <PI2>oreve vaꞌe rekovia opaga aguã rami opyta vaꞌe kuery rami, 


text:
 mbaꞌeta xapyꞌa rei nderejoui ꞌrã repaga aguã. <PI2>Mbaꞌe re ꞌrã tu nderupa reipeꞌa uka ndeguy gui? 


text:
 Rexa pa avakue ombaꞌeapo porã kuaa vaꞌe? <PI2>Haꞌe kuery ma huvixa kuery renonde ꞌrã omoĩa, yvyĩgueve mbyte py eꞌỹ. 


text:
 Huvixa reve rekaru aguã nemboguapy ri ramo <PI2>eikuaa pota porã nerenonde py marã ramigua pa oĩ vaꞌe re. 


text:
 Mbaꞌemo rei re rive teve remaꞌẽ riae ta? <PI2>Mbaꞌeta anhetẽ ete nembaꞌe rei-rei okanhymba vyvoi ꞌrã ipepo vaꞌe rami, taguato yvate rupi oveve ovya rami. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe oikuaa pota rei ꞌrã ndere, haꞌe ramigua ae vy. <PI2>Ndevy pe “Heꞌuve haꞌe eyꞌuve tema” heꞌi ꞌrã teĩ opyꞌa py anhetẽ rupi eꞌỹ oĩ ndereve. 


text:
 Haꞌe gui rembojevypa ju ꞌrã reꞌu vaipa vyvoi vaꞌekue, <PI2>haꞌe ijayvu porãa rerovyꞌaague oaxapa rive ꞌrã. 


text:
 Ndeayvu eme hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery oendu aguã, <PI2>mbaꞌeta oendu rivepa ꞌrã ꞌarandu rupi ndeayvua. 


text:
 Ndepyꞌa py eroangeko rei eme ojejavypa rei vaꞌe ikuaia. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py Senhor renonde rejererokyjea rupi eiko ára nhavõ. 


text:
 Mbaꞌeta oyꞌu raxa haꞌe okaru guaxu vaꞌe ma iporiaupa ꞌrã, <PI2>avakue hopeyi rei vaꞌe ijao vaikue rei ꞌrã okuapy. 


text:
 Endu ke nderu ndere taꞌy vaꞌekue ayvu. <PI2>Ndexy gui nderexarai rei eme guive, guaimiꞌiveꞌi ma ovy ramo voi. 


text:
 Ejogua ke anhetẽ vaꞌe, haꞌe gui emboekovia ju eme. <PI2>Ejogua avi ꞌarandu haꞌe nemboꞌearã, reiko kuaa aguã. 


text:
 Mbaꞌeta kunha itavy rei vaꞌe ma yvykua puku vaꞌe rami, <PI2>haꞌe amboae ava raꞌyxy ma yguarã ojoꞌo poꞌiꞌi pyre rami. 


text:
 Haꞌe nunga kunha ma jojuka vaꞌety rami omaꞌẽ mbegue ꞌrã oiny joe, <PI2>heta avakue ma ojapo heko vai aguã rami. 


text:
 Mavaꞌe pe ꞌrã tu haxypa rei? <PI2>Mavaꞌe pe ꞌrã tu ipoyi ete? Mavaꞌe re ꞌrã tu jogueroꞌaa rei? Mavaꞌe pe ꞌrã tu onhemombeꞌu? Mavaꞌe ꞌrã tu mbaꞌe py eꞌỹ ojejukapa rei? Mavaꞌe ꞌrã tu hexa pytã rei vaꞌe? 


text:
 Emaꞌẽ rive ke vinho pytã porã rei vaꞌe re, <PI2>karo py oĩ vaꞌe jaexa rã hexakã reiꞌi haꞌe onheẽ porã reiꞌi oiny teĩ, 


text:
 Haꞌe vy aipoꞌre ꞌrã: “Xepetea raꞌe vaꞌeri ndaxyi! <PI2>Xenupãa raꞌe teĩ naendui! Rakaꞌe ꞌrã tu akuera ju? Ayꞌuve ju ramo ꞌrãe ma haꞌeve”, ꞌre ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery ma opyꞌa re omoĩ ꞌrã jojukaxe aguã, <PI2>haꞌe ojuru py ijayvu ꞌrã teko vairã re rive. 


text:
 Imbaraete vaꞌe gui hiꞌarandu vaꞌe ipoꞌakave, <PI2>hexaĩ rei vaꞌe gui oiko kuaa vaꞌe mbaꞌemo ojapo kuaave ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta jaikuaa pota vy ꞌrãe joe nhapuꞌã kuaa, <PI2>nhanemongetaarã heta ikuai ramo nhandepoꞌaka ꞌrã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pe haxy ete ꞌrã ꞌarandu oikuaa aguã, <PI2>omboayvua py nombovai kuaai ꞌrã guive. 


text:
 Peepy pota ke omano aguã katy heraa vaꞌe kuery, <PI2>peraa jepe ojukaa aguã katy hoꞌa-oꞌa jogueravy vaꞌe. 


text:
 Xapyꞌa rei aipopeje ꞌrã: “Ndoroikuaai vaꞌekue rima”, <PI2>teĩ nhandepyꞌa haꞌe javi Rexaa ndoexai ꞌrã ri tyꞌy? Nhandereko Kuaa potaa ndoikuaai ꞌrã ri tyꞌy? Haꞌe nombopagai ꞌrã tyꞌy peteĩ-teĩ oikoague re? , 


text:
 Xeraꞌy, heꞌu ke ei, mbaꞌeta nemoexaĩ ꞌrã, <PI2>hetãgue guive, mbaꞌeta ndejurupy rupi voi heꞌẽmba ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami ae avi ꞌarandu voi nemoingo porã ꞌrã nenheꞌẽ py. <PI2>Haꞌe vaꞌe rejou ramo ojapo ꞌrã nerenonderã oĩ porã aguã rami, rearõ reikovya voi ndoaxa rivei ꞌrã. 


text:
 Ndee heko vai vaꞌe, ndaꞌevei remaꞌẽ mbegue aguã <PI2>heko porã vaꞌe ro gui nemondaxe vy. Embovaipa eme haꞌe kuery opytuꞌuaty, 


text:
 mbaꞌeta heko porã vaꞌe ma sete-kue hoꞌa rire teĩ opuꞌã ju ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma jexavaia py ꞌrãe hoꞌa. 


text:
 Nderovaigua hoꞌa ramo ndaꞌevei revyꞌa rei aguã, <PI2>onhepyxanga rã ndaꞌevei ndepyꞌa py rerovyꞌa rei aguã, 


text:
 Mbaꞌemo vai apoa kuery káuxa eiko eme ndaꞌevei reia rupi, <PI2>neĩ eroangeko rei eme heko vai vaꞌe ikuaia, 


text:
 Xeraꞌy, eiko Senhor haꞌe huvixa kuery renonde rejererokyjea rupi. <PI2>Enhemoirũ eme opuꞌã rei vaꞌe kuery reve, 


text:
 mbaꞌeta haꞌe kuery mombaarã ou xapyꞌa ꞌrã. Senhor haꞌe huvixa gui imoingo axyarã ou vaꞌe tu mavaꞌe ꞌrã oikuaa? 


text:
<n> Hiꞌarandu vaꞌe kuery ꞌarandu regua omombeꞌu vaꞌekue oĩa</n> Povaꞌe ayvu voi ꞌarandu regua hiꞌarandu vaꞌe kuery omombeꞌu vaꞌekue. <PI2>Renhomboayvua py ndaꞌevei peteĩ reepyvea rupi rejoguereko aguã. 


text:
 Heko vai vaꞌe mboeko porãare re <PI2>heta vaꞌe kuery voi ijayvu vai ꞌrã, amboae regua avi ndaꞌijaꞌei ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe mbopagaare re ma imaꞌenduꞌa porãa ꞌrã, <PI2>haꞌe hexe oĩ reta ꞌrã imoingo porãarã. 


text:
 Enheaꞌã oka rupi mbaꞌemo rejapo aguã, <PI2>ereko katupa nembaꞌetyrã, haꞌe gui mae ma ejapo nderorã. 


text:
 Aipoꞌre eme: “Haꞌe vaꞌe xere ojapo vaiague rekovia hexe ju ꞌrã xee ajapo haꞌekue rami. <PI2>Peteĩ-teĩ pe amboekovia ꞌrã ojapo vaiague re”, ꞌre eme. 


text:
 ou xapyꞌa ꞌrã nemomboriauarã imonda vaꞌe rami, <PI2>nembojexavaiarã ou ꞌrã ava guembiporu revegua rami. 


text:
<n> Mbaꞌemo re ombojoja reve nhanderekomboꞌea oĩa</n> Po rami voi ꞌarandu regua ayvu Salomão omombeꞌu rã Judá pygua huvixa Ezequias rembiguai kuery ombopara vaꞌekue. 


text:
 Nhanderuete gueko ndoikuaa ukapai ramo nhamboete, <PI2>haꞌe rã huvixa kuery ma mbaꞌemo re oikuaa pota porã ramo nhamboete. 


text:
 mbaꞌeta huvixa renonde reĩ jave nemoꞌyvyĩꞌi ꞌrãgue py <PI2>haꞌeveve ndevy “Ejuve kyvõ katy” heꞌi. Mbaꞌemo nderexa py rexa vaꞌekue 


text:
 ndaꞌevei remombeꞌupa vyvoi rei aguã nemboayvua py. <PI2>Mbaꞌeta opaa py mbaꞌexa ꞌrã tu rejapo nderovaigua nemoĩ vai ramo? 


text:
 Namixã haꞌe jegua ouro eteꞌi gui ojapo pyre rami avi, <PI2>hiꞌarandu vaꞌe nhomongetaa haꞌeve ꞌrã ojapyxaka porã vaꞌe pe. 


text:
 Mbaꞌemo omonoꞌõa ára py yroꞌy nhanemoroꞌyxãmba vaꞌe rami avi <PI2>tembiguai ojeroviapy ombovyꞌa ꞌrã imondoukaare kuery, ipatõ kuery onheꞌẽ py oguerovyꞌa ramo. 


text:
 Nhandevaia rupi eꞌỹ nhandeayvu ramo huvixa kuery ojapo ꞌrã jajerurea, <PI2>nhandeayvu porãꞌia ma ombovopa ꞌrã mbaꞌemo kãgue voi. 


text:
 Avakue guetarã rekokue rive mombeꞌua ma <PI2>nhomboguaiaty, kyxe haꞌe huꞌy haimbe vaꞌe rami avi ꞌrã nhomomba. 


text:
 Jajexavaia py ojeroviapy reꞌỹ jajeroviaa ma <PI2>nhaneraĩ opẽ vaꞌe py jakaru, eꞌỹ vy nhandepy vaikueꞌi py jaguataa rami avi. 


text:
 Iporiauꞌi vaꞌe oĩa py oporaei rive reia ma <PI2>yroꞌy teĩ oao omboi vaꞌe rami, eꞌỹ vy joai py vinagre oikyty vaꞌe rami avi. 


text:
 mbaꞌeta haꞌe rami vy ꞌrã rejapo inhakã áry tapyĩ hexakã vaꞌe ramigua oendu aguã rami, <n>Apy ma ijayvu nhanderovaigua kuery oxĩmbaa oendu vaꞌe re . <PI2>haꞌe rã ndevy pe ma Senhor omeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo porã. 


text:
 Kuaray apuꞌaꞌia katy gui yvytu oky oguerua rami avi <PI2>nhombotavya rupi ijayvu vaꞌe nhombopoxypa ꞌrãe. 


text:
 Tekoa mombyrya guigua ayvu porã omombeꞌu rã nhaendua ma <PI2>nhandeyꞌuvei reve yroꞌyxã jayꞌua rami avi. 


text:
 Heko porã vaꞌekue ri heko vai vaꞌe pe ojerereko uka vaꞌe ma <PI2>yvu yapo rei haꞌe ikyꞌa rei vaꞌe rami avi. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ndaꞌeve ranhei nhamboete aguã, <PI2>kuaray puku py yroꞌy apĩ hoꞌaa rami, eꞌỹ vy mbaꞌemo nhamonoꞌõa ára py oky riae rã ndaꞌeveia rami avi. 


text:
 Mbaꞌe py eꞌỹ joe ijayvu vaia oaxapa rive ꞌrã, <PI2>guyraꞌi haꞌe mbyjuꞌi oveve jogueravya rami avi. 


text:
 Vakapi ma kavaju peguarã, <PI2>juruxã ma mburika peguarã, haꞌe rã yvyra roviꞌi ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kupe peguarã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe embovai eme ꞌarandu eꞌỹa rupi ijayvuague rami, <PI2>haꞌe vaꞌe reko rami ndee voi reiko eꞌỹ aguã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ꞌarandu eꞌỹa rupi ijayvu rã rembovai ꞌrãe, <PI2>haꞌe ae oikuaapa vaꞌe rami rive onhemoingo eꞌỹ aguã. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pe ri ayvu nhamombeꞌu uka vy jajexavai ꞌrã <PI2>nhandepy rupi nhanhekyxĩ, eꞌỹ vy veneno jayꞌu rivea rami avi. 


text:
 Hetyma rovaikue vaꞌe oguata aguã ndaꞌeveia rami avi <PI2>arandu regua ayvu rupi hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvu aguã ndaꞌevei. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ndaꞌeve ranhei nhamboete aguã, <PI2>ita hepyve vaꞌe mbaꞌemo vaikue reiaty py omombo vaꞌe rami avi. 


text:
 Okaꞌu vaꞌe opo py juu rakãgue oguereko aguã ndaꞌeveia rami avi <PI2>arandu regua ayvu rupi hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvu aguã ndaꞌevei. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe haꞌe otekoavy rei vaꞌe kuery ombaꞌeapo aguã ojou vaꞌe ma <PI2>hapa vaꞌe nhonhyvõmbaa rami avi. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijarakuaa eꞌỹague rami ae ikuai vaꞌe ma <PI2>jagua haꞌe ae ombojevyague py ju oo vaꞌe rami avi. 


text:
 Rexa ma pa peteĩ ava haꞌe ae oikuaa rami rive onhemoꞌarandu vaꞌe? <PI2>Haꞌe vaꞌe gui hiꞌarandu eꞌỹve vaꞌekue oikuaave ꞌrã. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe ma aipoeꞌi: <PI2>“Peteĩ guary oiko tape rupi, peteĩ guary oĩ tapeꞌi py”, heꞌi rive ꞌrã. 


text:
 Inhateꞌỹ vaꞌe haꞌe ae oikuaa rami rive <PI2>sete avakue ombovai porã kuaa vaꞌe gui oikuaave merami ꞌrã. 


text:
 Yxakã eꞌỹ ramo tata ogue ꞌrã, <PI2>haꞌe rami ae avi ijayvu vaikue rei vaꞌe ndoikoia py opytuꞌupa ꞌrã jogueroꞌa rei vaꞌe. 


text:
 Tapyĩgue ma tapyĩrã, haꞌe yxakã ma tatarã oĩa rami avi <PI2>ava ivai ja vaꞌe ojapo ꞌrã jogueroꞌa rei aguã rami. 


text:
 Porayvua rupi merami ijayvu vaꞌeri ipyꞌa re mbaꞌemo vai anho oĩ vaꞌe ma <PI2>mbaꞌemo ryru yapo guigua hiꞌáry rupi rive prata py onhovã mbyre rami avi. 


text:
 Apu rupi rive ijayvu vaꞌe ombojexavai ꞌrã hendua kuery, <PI2>anhetẽ rupi eꞌỹ ijayvu vaꞌe ma nhomoingo axy ꞌrãe. 


text:
 Tove amboae kuery tandererovyꞌa, ndee ae eꞌỹ. <PI2>Mombyry guigua tandererovyꞌa, ndee ae ꞌrãgue py. 


text:
 Ita ma ipoyi vaꞌe, ita kuꞌi voi voyi avi, <PI2>haꞌe rami teĩ mokoĩve gui ipoyive vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ipoxya rupi ijayvua. 


text:
 Ivai ja rei vaꞌe nhomoingo axy ꞌrã, ojerovia rei vaꞌe voi nhombojexavai ꞌrã, <PI2>haꞌe rã oexaꞌã vaikue rei vaꞌe ma mavaꞌe ꞌrã tu ojoko kuaa? 


text:
 Nhanderayvu vaꞌe nhandevy ijayvu ete teĩ ojapo porã ꞌrã, <PI2>haꞌe rã nhandere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe ma nhandejuru rayvu teĩ jaikuaa ꞌrã nhanembotavy vy ria. 


text:
 Hevyatã vaꞌe ma ei retãgue omombo rive ꞌrã, <PI2>haꞌe rã inhembyayi vaꞌe pe ma iro vaꞌe teĩ heꞌẽ ꞌrã. 


text:
 Ngoo gui mombyry rupi ava oguata rei oikovy vaꞌe ma <PI2>guyraꞌi guaity gui mombyry oveve oikovy vaꞌe rami avi. 


text:
 Nhaneirũ nhanemongeta porã ramo jajou porã ꞌrã, <PI2>azeite haꞌe heakuã porã vaꞌe nhanembovyꞌaa rami avi. 


text:
 Nderexarai rei eme neirũ gui, neĩ nderu irũ gui, <PI2>haꞌe rã nderegua ro py ma evaẽ eme rejexavaia ára. Mbaꞌeta ndero katyꞌi oĩ vaꞌe nepytyvõve ꞌrã nderegua aeꞌi mombyry oĩ vaꞌe gui. 


text:
 Xeraꞌy, neꞌarandu ke. Haꞌe ramo ꞌrãe avyꞌa xepyꞌa py, <PI2>xere ijayvu rei vaꞌe kuery pe ambovai kuaa ꞌrã guive. 


text:
 Hiꞌarandu vaꞌe ma mbaꞌemo vai ou rã oexa vy onhemi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oove tema vy oiko axyve rive ꞌrã. 


text:
 Orevea rekovia opaga aguã rami opyta vaꞌekue gui ijao oipeꞌaa ꞌrã, <PI2>oexa vaꞌety eꞌỹ rekovia onhemoingo vaꞌekue gui katuve ma oipeꞌaa ꞌrã. 


text:
 haꞌe vaꞌe nanhamokyrirĩ kuaai ꞌrã yvytu nanhamombytuꞌu kuaaia rami, <PI2>haꞌe azeite nhandepo py rive nanhanoẽ kuaaia rami avi. 


text:
 Figo rembypy re opena porã vaꞌe pe haꞌeve ꞌrã hiꞌa gui hoꞌu aguã, <PI2>haꞌe opatõ re oikuaa pota porã vaꞌety ma omboetea ꞌrã. 


text:
 Yy py nhanderova ꞌã ojekuaa ꞌrã, <PI2>haꞌe rami ae avi nhandepyꞌa re oĩ vaꞌe ojekuaa ꞌrã nhandekuaia re. 


text:
 Prata nhamboyku-a py, haꞌe ouro tata rupa py jaikyꞌaꞌoa rami avi, <PI2>nhande voi nhaneraꞌangaa ꞌrã nhandererovyꞌaa rã nhaendua py. 


text:
 Mbaꞌemo raꞌyĩ nhamonguꞌia rami avi <PI2>hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe re jajeai teĩ, ndajaipeꞌai ꞌrã ijarakuaa eꞌỹa. 


text:
 mbaꞌeta mbaꞌemo jareko vaꞌe noĩ riaei ꞌrã, <PI2>huvixa poꞌakaa voi ndoiko riaei ꞌrã hamymino jevy-jevy kuery peve. 


text:
 Kavara kunha gui ndoatai ꞌrã kamby reyꞌu aguã, <PI2>ndero pygua kuery haꞌe javi okaru porã aguã, nerembiguai kunhague ikuai vaꞌe voi. 


text:
<n> Arandu regua ayvu joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ oĩa</n> Heko vai vaꞌe ojava ꞌrã ovy oakykue monhaa eꞌỹ teĩ, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma guary rami ꞌrã ipyꞌa guaxu. 


text:
 Yvy re ikuai vaꞌe heko vai rei ramo huvixa kuery nhomboekovia jepi ꞌrã, <PI2>vaꞌeri peteĩ hiꞌarandu haꞌe oiko kuaa vaꞌe oĩ vy ojapo ꞌrã ikuai porã haꞌe oĩ atã aguã rami. 


text:
 Ava iporiaukue oirũ kuery iporiaukueꞌi avyky reia omomba ꞌrã, <PI2>oky mbaꞌemo aju ogueroxyrypa haꞌe neĩ mbaꞌeve ndoejai vaꞌe rami. 


text:
 Lei rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe oguerovyꞌa rei ꞌrã heko vai vaꞌe reko, <PI2>haꞌe rã lei rupi ete ikuai vaꞌe ma ndojou porãi ꞌrã. 


text:
 Avakue heko vai vaꞌe ndoikuaai ꞌrã mbaꞌe pa teko porã, <PI2>haꞌe rã Senhor oeka vaꞌe ma oikuaapa ꞌrã. 


text:
 Iporiau eꞌỹ vaꞌe teko vai rupi ikuai vaꞌe gui <PI2>haꞌeveve iporiaukueꞌi ikyꞌa eꞌỹa rupi ikuai vaꞌe. 


text:
 Lei rupi taꞌy oiko vaꞌe ma hiꞌarandu vaꞌe, <PI2>haꞌe rã opa marã rei ikuai vaꞌe reve onhemoirũ vaꞌe ma omoxĩmba rei ꞌrã nguu. 


text:
 Jokorea haꞌe ojou retavexea rupi mbaꞌemo ojouve heravy vaꞌe ma <PI2>iporiaukueꞌi mboaxya peguarã ae omonoꞌõ. 


text:
 Lei py oĩ vaꞌe re ndojapyxakaxei vy oapyxa omboty vaꞌekue ma <PI2>mbaꞌemo re ojerure ára teĩ ixugui ojeguarua ꞌrã. 


text:
 Tape vai rupi heko porã vaꞌe reropiaare kuery ma <PI2>haꞌe kuery ae hoꞌa ꞌrã yvykua ojoꞌoague py, haꞌe rã anhetẽ rupi ikuai vaꞌe ma iporã vaꞌe anho ꞌrã ojou. 


text:
 Avakue oguerekopa vaꞌe haꞌe kuery ae oikuaa rami ojeupe “Hiꞌarandupa vaꞌe”, heꞌi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi hiꞌarandu vaꞌe ma oikuaa pota kuaa ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe ipoꞌaka ramo ovyꞌa pavẽ ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ipoꞌakave ramo ma avakue onhemimba ꞌrã. 


text:
 Ojejavyague onhomi vaꞌe ndoiko porãi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ojejavyague omombeꞌu haꞌe oejapa vaꞌe ma oupity ꞌrã omboaxya aguã. 


text:
 Ovyꞌa ete ꞌrã Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi oĩ atã vaꞌe, <PI2>haꞌe rã inhakã ratã vaꞌe ma hoꞌa ꞌrã teko vai py. 


text:
 Heko vai vaꞌe guetarã kuery iporiaukueꞌi vaꞌe re ipoꞌaka vaꞌe ma <PI2>guary okororõ, eꞌỹ vy urso jogueroꞌa vaꞌe rami avi. 


text:
 Huvixa hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe nhombojexavaive rive ꞌrã, <PI2>haꞌe rã akateꞌỹ reia ojou vai vaꞌe ma oikove riae ꞌrã. 


text:
 Oyvy karaĩ riae vaꞌe ojou reta ꞌrã mbojape, <PI2>haꞌe rã ovare eꞌỹ vaꞌe kuery reve onhemoirũ vaꞌe ma iporiaukue riae ꞌrã. 


text:
 Avakue ojeroviapy vaꞌe omoingo porãa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã oguerekopa aguã re rive ndaꞌeveive vaꞌe ma ndopaga eꞌỹi ꞌrã. 


text:
 Peteĩ rive jayvuve ramo ndaꞌevei, <PI2>mbaꞌeta avakue onhemboapu ꞌrã peteĩ juruꞌi mbojape re rive. 


text:
 Guexa py oipotapa rei vaꞌe ma ombaꞌe rei-reirã rakykue rupi rive ꞌrã onha-onha oikovy, <PI2>vaꞌeri ndoikuaai guive imomboriauarã ou oinya. 


text:
 Oipotapa rei vaꞌe ojapo ꞌrã jogueroꞌapa rei aguã rami, <PI2>haꞌe rã Senhor re ojerovia vaꞌe ma oiko porã ꞌrã. 


text:
 Opyꞌa py ojee ae ojerovia vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, <PI2>haꞌe rã ꞌarandu rupi ikuai vaꞌe ma oo jepe ꞌrã. 


text:
 Iporiaukueꞌi pe mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe pe ma mbaꞌeve ndoatai ꞌrã, <PI2>haꞌe rã iporiaukueꞌi gui ojeova moꞌã vaꞌe re ma ijayvu vaia ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe ipoꞌakave ovy ramo avakue onhemimba ꞌrã, <PI2>haꞌe gui heko vai vaꞌe okanhymba ma rire heko porã vaꞌe hetave ꞌrã. 


text:
 Heko porã vaꞌe heta-etave ramo heta vaꞌe kuery ovyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ipoꞌaka ramo heta vaꞌe kuery ndovyꞌai ꞌrã. 


text:
 Ava hiꞌarandu vaꞌe ombovyꞌa ꞌrã nguu, <PI2>haꞌe rã kunha itavy rei vaꞌe re irũ vaꞌe ma omokanhymba rive ꞌrã oguereko vaꞌekue. 


text:
 Huvixa heko porã vaꞌe opena porã ꞌrã yvy re, <PI2>haꞌe rã imposto re anho oiko vaꞌe ma nhomoingo axy rei ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe ojejavya py oĩ nhuã imboꞌaarã, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe ma oporai ꞌrã ovyꞌaa rupi. 


text:
 Heko porã vaꞌe oikuaa pota ꞌrã iporiaukueꞌi re, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma haꞌe kuery re ndoikuaa potai ꞌrã. 


text:
 Avakue porojojai rei vaꞌe ojapo ꞌrã tetã haꞌe javi rupigua jogueroꞌa aguã rami, <PI2>haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe ma omombytuꞌu ꞌrã ipoxy vaꞌe. 


text:
 Heko vai vaꞌe pe hiꞌarandu vaꞌe ijayvu ramo <PI2>ipoxy, eꞌỹ vy jojojai reia gui opytuꞌu eꞌỹ re ae ꞌrã oiko. 


text:
 Jouguy moẽaty kuery ndaꞌijaꞌei ꞌrã anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe re, <PI2>haꞌe vy onheaꞌã ꞌrã oipeꞌa aguã heko porã vaꞌe rekove. 


text:
 Iporiaukueꞌi haꞌe imbojexavaiare pe joo ramigua oiko, <PI2>mbaꞌeta mokoĩve pe ma Senhor oiko omoexakã vaꞌe. 


text:
 Iporiaukueꞌi re huvixa haꞌevea rami oikuaa pota vaꞌe <PI2>ojapo opoꞌakaa oĩ atã aguã rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
 Yvyra roviꞌi py ꞌrã nhanhomoꞌarandu, oikuaa aguã, <PI2>haꞌe rã kyrĩgue haꞌe kuery ae oikuaa rami rive ikuai vy omoxĩmba rei ꞌrã oxy kuery. 


text:
 Heko vai vaꞌe hetave ovy ramo teko vai voi hetave ꞌrã ovy, <PI2>vaꞌeri haꞌe kuery okanhymba rã heko porã vaꞌe kuery oexa ꞌrã. 


text:
 Profeta ayvu nonhendui rã heta vaꞌe kuery opa marã rei ꞌrã ikuai, <PI2>haꞌe rã lei rupi ikuai vaꞌe ma ovyꞌa ꞌrã. 


text:
 Rexa ma pa peteĩ ava oikuaa pota eꞌỹ re ijayvu vaꞌe? <PI2>Haꞌe vaꞌe gui hiꞌarandu eꞌỹve vaꞌekue hiꞌaranduve ꞌrã. 


text:
 Nerembiguai kuery kyrĩꞌi guive rerory rive rire <PI2>rakaꞌeve rã onhemoingoxe ꞌrã nderaꞌy aeꞌi rami. 


text:
 Ivai ja rei vaꞌe ojapo ꞌrã jogueroꞌapa rei aguã rami, <PI2>ojerovia rei vaꞌe joapo ꞌrã otekoavyve aguã rami. 


text:
 Onhemboyvate vaꞌe omoꞌyvyĩꞌiave ꞌrã, <PI2>haꞌe rã onheꞌẽ py onhemoꞌyvyĩꞌi vaꞌekue ma omboeteave ꞌrã. 


text:
 Imonda vaꞌe re onhemoirũ vaꞌe ma onheꞌẽ re ae ndaꞌijaꞌei, <PI2>ayvu poyi oendu teĩ mbaꞌeve py nonhemombeꞌui ꞌrã. 


text:
 Avakue gui okyjea rupi rive ikuai vaꞌe ojejopy uka ꞌrã nhuã py, <PI2>haꞌe rã Senhor re ojerovia vaꞌe ma oĩ atã ꞌrã. 


text:
 Heta ꞌrã ikuai huvixa ojou porãa aguã rive onheaꞌã vaꞌe, <PI2>haꞌe rã ava mboeko porãarã ma Senhor gui ae ou. 


text:
 Heko porã vaꞌe pe rã heko vai vaꞌe ma ojeguarupy, <PI2>haꞌe rã heko vai vaꞌe ma ojeguaru ꞌrã heko porãa rupi oiko vaꞌe gui. 


text:
<n> Agur ayvu oĩa</n> Massá pygua Jaque raꞌy Agur ijayvuague oĩa: Amongue aipoeꞌi: “Xeruete, anheaꞌã riae ete ma. <PI2>Anheaꞌã riae ete ma, Xeruete. Haꞌe rami vy xekaneꞌõ ma. 


text:
 Mavaꞌe tu yva re oo, haꞌe gui oguejy ju? <PI2>Mavaꞌe tu opo py ojopy kuaa ta yvytu? Mavaꞌe tu yy ojokua ꞌrã oao apy py? Mavaꞌe tu onhono rakaꞌe yvy haꞌe javi, ijapy peve? Mbaꞌexa tu hery, haꞌe taꞌy rery? Ndee ndaꞌu ndereikuaai ri?” heꞌi ꞌrã. 


text:
 Emoĩve eme ijayvuague ramigua, <PI2>ndevy ijayvu atã eꞌỹ aguã, haꞌe ijapu vaꞌe reikoa oikuaa eꞌỹ aguã. 


text:
 Eipeꞌa ke xegui anhetẽ rupi eꞌỹ aikoa haꞌe xeapu reixea. <PI2>Emeꞌẽ eme xeporiaukue aguã, neĩ arekopa aguã. Emeꞌẽ tembiꞌu aikotevẽ nhavõ, 


text:
 xapyꞌa rei arekopa ma rire ndegui xerexarai vy <PI2>“Mavaꞌe tu Senhor?” haꞌe eꞌỹ aguã. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy xeporiaukueꞌi vy xemonda aikovya rupi Nhanderuete rery ikyꞌa vaꞌea rami aikuaa uka eꞌỹ aguã. 


text:
 Tembiguai re ndeayvu rei eme ipatõ renonde, <PI2>haꞌe vaꞌe ju ndere ijayvu poyi eꞌỹ aguã, haꞌe repaga aguã rami reiko eꞌỹ aguã. 


text:
 Ikuai haꞌe kuery ae ojeupe ae “Ojejavy vaꞌeꞌỹ” heꞌi vaꞌeri <PI2>peteĩgueve ma voi gueko vaia gui ndojekyꞌaꞌo ukai. 


text:
 Ikuai ojejou porã rei vaꞌe, <PI2>onhemboyvate rei vaꞌe haꞌe kuery ae oikuaa rami, haꞌe yvate rupi rei omaꞌẽ vaꞌe. 


text:
 Ikuai kyxe guaxu rami haĩ vaꞌe, <PI2>kyxe rami haimbe vaꞌe oguereko yvy gui omomba aguã iporiaukueꞌi, haꞌe oipotapa rei vaꞌe kuery, avakue mbyte gui. 


text:
 Tuguy pytea ma oguereko mokoĩ guajy, <PI2>haꞌe vaꞌe ma “Emeꞌẽ, emeꞌẽ”, heꞌi vaꞌe. Haꞌe mboapy oiko hevyatã kuaa eꞌỹ vaꞌe, tá, irundy ikuai “Haꞌeve ma!” ndeꞌi kuaai vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ma yvyra rupa, <PI2>kunha imemby eꞌỹ vaꞌe ae, yvy pirukue yy noĩa, haꞌe tata voi “Haꞌeve ma” ndeꞌi vaꞌe. 


text:
 Nguu ojojai rei vaꞌe, <PI2>haꞌe oxy nonheꞌẽ rendui vaꞌe rexa ma xapirẽ yakã yvýrygua omondoropa ꞌrã, haꞌe taguato raꞌy kuery hoꞌupa ꞌrã. 


text:
 haꞌe vaꞌe ma taguato yvate rupi oveve oikovy vaꞌe, <PI2>mboi ita áry otyryry ovy vaꞌe, kanoã guaxu yeꞌẽ mbyte rupi oaxa ovy vaꞌe, haꞌe avakue kunhataĩgue reve joayvua. 


text:
 Po rami ma kunha itavy rei vaꞌe reko. <PI2>Okaru haꞌe ojuru oikyꞌaꞌopa ma vy “Mbaꞌeve py ndatekoavyi”, heꞌi ꞌrã. <n>Apy ma ijayvu itavy reia re. 


text:
 haꞌe vaꞌe ma tembiguai huvixarã oĩxe vaꞌe, <PI2>hiꞌarandu eꞌỹa rupi tembiꞌu re hevyatã oikovy vaꞌe, 


text:
 kunha omenda vaꞌeri oayvupy eꞌỹ, <PI2>haꞌe gui tembiguai kunha herekoa rekovia haꞌe ju onhemoingo vaꞌe. 


text:
 haꞌe vaꞌe ma tayꞌi, haꞌe kuery ma imbaraete vaꞌeꞌỹ vaꞌeri <PI2>kuaray aku py guembiꞌurã omoĩ porã vaꞌe; 


text:
 Mboapy ikuai jaexa rã ojejou porã reia rupi oguata vaꞌe, <PI2>tá, irundy onhemboyvate reia rupi ikuai vaꞌe: 


text:
 haꞌe vaꞌe ma guary mymba kuery pavẽ gui imbaraeteve vaꞌe, <PI2>haꞌe neĩ avave gui guakykue katy ojevy vaꞌerã eꞌỹ; 


text:
 haꞌe uru ava opexo omopuꞌã rei reve oguata vaꞌe, <PI2>haꞌe kavara ava, haꞌe gui huvixave ma hexe nhapuꞌã aguã voi ndaꞌevei vaꞌe. 


text:
 Neꞌarandua rupi eꞌỹ renhemboyvate ri vy, <PI2>eꞌỹ vy ndepyꞌa re mbaꞌemo vairã remoĩ ri vy ejoko ndejuru ndepo py. 


text:
 Mbaꞌeta kamby nhamomy-momyĩ ramo manteiga ojeapoa rami, <PI2>haꞌe oxĩmby rã huguy oẽa rami avi, ipoxy aguã rami joapo ramo jogueroꞌapa rei ꞌrã. 


text:
<n> Huvixave Lemuel ixy omongetaague</n> Povaꞌe ayvu ma Massá pygua huvixave Lemuel ixy omboꞌe vy ijayvuague regua. 


text:
 Xepiꞌa, mbaꞌe pa aipoaꞌe ꞌrã ndevy, xepiꞌa xeryepy pyguare? <PI2>Mbaꞌe pa ndevy aipoaꞌe ꞌrã, xepiꞌa anhemboayvu ma voi vaꞌekue? 


text:
 Emboaxa rive eme nembaraetea kunhague mboae káuxa, <PI2>emboaxa eme reikoa huvixave reitya kuery pe. 


text:
 Lemuel, ndaꞌevei huvixave haꞌe rami oiko aguã, <PI2>ndaꞌevei huvixave vinho oyꞌu oikovy aguã, neĩ iro vaꞌe re rive yvatekueve ikuai aguã, 


text:
 Iro vaꞌe ma omano raiꞌi vaꞌe pe anho ꞌrã nhameꞌẽ, <PI2>haꞌe vinho ma ipyꞌa raxy vaꞌe kuery pegua anho, 


text:
 haꞌe kuery oyꞌu vy hexaraipa aguã iporiau reia re, <PI2>ojexavai reia re riae imaꞌenduꞌa eꞌỹ aguã. 


text:
 Haꞌevea rami ke ndeayvu renhomboayvua py, <PI2>reikuaa pota porã aguã iporiaukueꞌi haꞌe oipotapa reiꞌi vaꞌe pytyvõa rupi. 


text:
<n> Kunhague hiꞌarandu vaꞌe oguerovyꞌaa</n> Mavaꞌe ndaꞌu ojou kuaa ꞌrã kunha hiꞌarandu vaꞌe? <PI2>Haꞌe ramigua ma ita iporãve vaꞌe gui voi ovareve vaꞌe. 


text:
 Pytũ rei teri reve opuꞌã ꞌrã <PI2>omongaru aguã ngoo pygua kuery, haꞌe guembiguai kuery kunhague pe mbaꞌemo ojapo uka ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌetyrã re oikuaa pota porã ma vy ojogua ꞌrã, <PI2>uva renhoĩ onhotỹ ꞌrã ombaꞌeapoague repykue re ojogua vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe gui ngoo py ikuai vaꞌe re omaꞌẽ vy ndoguerokyjei ꞌrã yroꞌy vaipa teĩ, <PI2>ao raku py peteĩ-teĩ onhemonde ramo. 


text:
 Ime ma huvixa kuery omboete pavẽ ꞌrã, <PI2>oyvy re ikuai vaꞌe mongetaa kuery reve oguapy oiny ramo. 


text:
 Taꞌyxy ma nhimbo porãgue gui ojapo ꞌrã aorã, ovende ꞌrã guive, <PI2>kuꞌaxã ma mbaꞌemo vendea kuery peguarã voi. 


text:
 Ojee omoĩ vaꞌe ma ombaraeterã haꞌe omboetepy oiko aguã. <PI2>Haꞌe rami vy koꞌẽ rã guarã re ma ndojapura rei ꞌrã. 


text:
 Haꞌe ramo imemby kuery opuꞌãmba vy oxy pe “Ovyꞌa ete vaꞌe” heꞌi ꞌrã okuapy. <PI2>Ime voi oguerovyꞌa vy aipoeꞌi ꞌrã: 


text:
 Onhemoporãa re ikuai vaꞌe ojekore ꞌrã, onhemoatyrõa voi opa rive ꞌrã. <PI2>Haꞌe rã kunhague Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe ma oguerovyꞌaa riae ꞌrã. 


text:
<n>Eclesiastes ayvu mombeꞌua ombopara vaꞌekue</n> <n> “Opa rive vaꞌerã meme”, heꞌiague</n> Kovaꞌe ma ayvu mombeꞌua ijayvuague. Haꞌe vaꞌe ma Davi raꞌy oiko Jerusalém pygua huvixave. <n>Huvixa Davi raꞌy Salomão ma nguu rekovia oĩ rakaꞌe Jerusalém pygua huvixa. Haꞌe vaꞌe ma pavẽ gui hiꞌaranduve vaꞌe, oguerekopa rei vaꞌe guive (1 Reis 4.29-34, 10.14-29). 


text:
<n> Mbaꞌemo ikuai vaꞌe haꞌekue rami ae ju ikuaia re ijayvuague</n> Peteĩ javegua kuery oaxa ꞌrã, haꞌe gui amboae javegua ju ꞌrã ikuai. Haꞌe rã yvy ma itui riae ꞌrã.


text:
Yvytu ma oo ꞌrã kuaray puku-a katy, haꞌe gui ojere vy kuaray ijapuꞌaꞌia katy ju ꞌrã oipeju. Ojeapa ꞌrã ovy, haꞌe gui ojevy ju ꞌrã ojeapaaty rupi.


text:
Yakã ikuai vaꞌe ma yeꞌẽ katy oxyry vaꞌe meme, haꞌe rami teĩ yeꞌẽ ndatyguaxui ꞌrã. Yakã oxyry oinyague katy ae ju ꞌrã oxyry oiny.


text:
Opa mbaꞌe ma nhanemongueraiarã ae ikuai, avave rei nomombeꞌu porã kuaai ꞌrã, guexa py omaꞌẽ haꞌe oapyxa py ojapyxakave riae tema teĩ.


text:
Mbaꞌemo oiko vaꞌekue ramigua ae ju ꞌrã oiko. Mbaꞌemo ojapo pyre ae ju ꞌrã ojapoa. Haꞌe rami vy ipyau ete vaꞌe ndoikoi ꞌrã kuaray guýry rupi.


text:
Oiko ri ndaꞌu mbaꞌemo jaexa vy “Maꞌẽ, kovaꞌe ma ipyau vaꞌe”, jaꞌe aguã? Any! Jaiko eꞌỹ mbove ára oiko jave py ma voi oiko vaꞌekue ae.


text:
Avave rei naꞌimaꞌenduꞌai ꞌrã mbaꞌemo ymave rupi oiko vaꞌekue re. Haꞌe rami ae mbaꞌemo oiko vaꞌerã re voi haꞌe rire ikuai vaꞌerã kuery naꞌimaꞌenduꞌai avi ꞌrã. 


text:
<n> Ayvu mombeꞌua gueko re ae ijayvuague</n> Xee ayvu mombeꞌua ma Israel pygua huvixave aĩ Jerusalém py.


text:
Haꞌe rami vy xepyꞌa re amoĩ xeꞌarandua rupi aikuaa pota aguã mbaꞌemo yva guýry rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi re. Haꞌe vaꞌe tembiapo poyi ma avakue raꞌy kuery re Nhanderuete omoĩ imoꞌaranduarã.


text:
Haꞌe rami vy aikuaa pota tembiapo kuaray guýry rupi ojapoa vaꞌe haꞌe javi re. Haꞌe nunga haꞌe javi ma opa rive vaꞌerã meme, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami.


text:
Xejeupe ae aipoaꞌe: “Maꞌẽ, xee ma xeyvate, haꞌe vy xee aiko eꞌỹ mbove Jerusalém py ikuai vaꞌekue haꞌe javi gui xeꞌaranduve vaꞌe”, haꞌe vaꞌekue, mbaꞌeta anhetẽ ete aikoa haꞌe javi rupi xekuraxõ py xeꞌarandu haꞌe mbaꞌemo aikuaa potaa rupi aiko vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy xepyꞌa re amoĩ aikuaa aguã mbaꞌe pa ꞌarandu haꞌe ꞌarandu eꞌỹa ovare eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe rami teĩ aikuaa haꞌe rami aguã voi yvytu jereꞌi rakykue onha rive vaꞌe rami aikoa.


text:
Mbaꞌeta ꞌarandua retaa py ma heta oĩ avi kueraia. Mbaꞌemo oikuaapave vaꞌea py ma heta oĩ avi ꞌrã poriaua. 


text:
<n> Mbaꞌemo oguereko vaꞌe opa rive aguã re ijayvuague</n> Aipoaꞌe xejeupe ae: “Aa ta! Xejee ae aikuaa pota ꞌrã vyꞌaa py. Taendu haꞌvy vyꞌaa”, haꞌe vaꞌekue ri haꞌe vaꞌe voi opa rive vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui xepyꞌa re amoĩ vinho ayꞌua rupi aiko aguã, teĩ xeꞌarandua py ajejoko teri reve. Haꞌe rami vy anhemboaxa ovare eꞌỹa rupi aiko aguã, aikuaa peve avakue raꞌy kuery yva guýry rupi ikuai vaꞌe oꞌára mboapyꞌi oĩ teri jave py ojapo aguã haꞌeveve vaꞌe.


text:
Heta guive ajogua xerembiguairã avakue haꞌe kunhague. Xero py ae ituiꞌi avi xerembiguairã. Areko avi vaꞌekue vaka haꞌe vexaꞌi, xee aiko eꞌỹ mbove Jerusalém tetã py ikuai vaꞌekue gui hetave areko.


text:
Xejeupe ajou reta avi prata haꞌe ouro, mbaꞌemo hepyve vaꞌe ajogua avi amboae yvy re huvixave kuery opena vaꞌe gui. Xejeupe ajou avakue raꞌy kuery ojou porãve vaꞌe: oporaei vaꞌerã avakue haꞌe kunhague, haꞌe kunhague oata aguã rami eꞌỹ guive. <n>Huvixa Salomão ma heta oguereko rakaꞌe guaꞌyxy haꞌe guaꞌyxy jevy kuery. Haꞌe vaꞌe kuery taꞌangaa re ojerovia vaꞌe káuxa Salomão ojepeꞌa Nhanderuete pe oikoa gui (1 Reis 11.1-8). 


text:
Haꞌe gui xeyvate haꞌe arekopave xee aiko eꞌỹ mbove Jerusalém py ikuai vaꞌekue haꞌe javi gui. Xere oĩ tema avi xeꞌarandua.


text:
Mbaꞌemo aexaxeve vaꞌe rei tema xerexa pe ndaexa uka eꞌỹi, haꞌe peteĩve py nambovyꞌa eꞌỹi xekuraxõ, mbaꞌeta haꞌe nunga py ambaꞌeapoague rekovia ajou. Xee arovyꞌa vaꞌekue mbaꞌemo ajapo vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui tembiapo xepo py ajapo vaꞌekue haꞌe javi re aikuaa pota, xekaneꞌõ peve ambaꞌeapoa haꞌe javi re guive. Haꞌe rã haꞌe nunga haꞌe javi ma opa rive vaꞌerã meme ae raꞌe, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami. Haꞌe nunga haꞌe javi py mbaꞌeve rei ndajoui iporã vaꞌe kuaray guýry. 


text:
<n> Hiꞌarandua voi opa rive ꞌrãa re ijayvuague</n> Haꞌe gui aikuaa pota ꞌarandu re, haꞌe gui akã porã eꞌỹa haꞌe ꞌarandu eꞌỹ reia re guive. Mbaꞌeta huvixave rekovia ju ava mboae oĩ vaꞌe, mbaꞌe tu ojapove ꞌrã? Mbaꞌeta amboae kuery ojapo vaꞌekue ramigua ae ju ꞌrã ojapo.


text:
Hiꞌarandu vaꞌe ma oakã re guexa oguereko ꞌrã oexa aguã, haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ rei vaꞌe ma pytũa rupi ꞌrã oiko. Haꞌe rami teĩ aikuaa avi mokoĩve pe joo ramigua oiko ꞌrãa.


text:
Haꞌe nunga rupi xejeupe ae aipoaꞌe: “Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pe oiko vaꞌe ramigua ma xevy pe voi oiko avi ꞌrã. Haꞌe rami rã mbaꞌerã tu xee aekave ta xeꞌarandurã?” haꞌe. Xejeupe ae aipoaꞌe avi: “Xeꞌarandua voi opa rive vaꞌerã”, haꞌe.


text:
Mbaꞌeta hiꞌarandu vaꞌe re haꞌe hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe re teĩ naꞌimaꞌenduꞌaa riaei ꞌrã. Mbaꞌeta areꞌi eꞌỹ re opa mbaꞌe re hexaraia ꞌrã. Mbaꞌeta hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe omano ꞌrã, haꞌe rami ae avi hiꞌarandu vaꞌe voi omano ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi xekuerai xerekove re, mbaꞌeta xee ndajou porãvei ma kuaray guýry rupi ambaꞌeapoa. Anhetẽ ete, haꞌe nunga haꞌe javi ma opa rive vaꞌerã meme, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami. 


text:
<n> Ombaꞌeapoa regua voi opa rive aguã re ijayvuague</n> Xekuerai avi kuaray guýry rupi ambaꞌeapo poyia haꞌe javi re, mbaꞌeta hekovia repykue aejapa ꞌrã aiko rire ikuai vaꞌerã kuery pe.


text:
Haꞌe mavaꞌe tu oikuaa haꞌe nunga jopyarã hiꞌarandu vaꞌe, eꞌỹ vy hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe oiko ꞌrãa? Haꞌe rami teĩ ma haꞌe vaꞌe ae ꞌrã ojopypa kuaray guýry xeꞌarandua rupi ambaꞌeapoague repy. Haꞌe vaꞌe voi opa rive vaꞌerã. 


text:
Haꞌe rami vy amboae rami aikuaa vy xekuraxõ py xekuerai etea aendu kuaray guýry rupi ambaꞌeapo poyia haꞌe javi re.


text:
Mbaꞌeta ikuai avakue oꞌarandua rupi ombaꞌeapo vaꞌe, oikuaa haꞌe ikyreꞌỹa rupi. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ombaꞌeapoague repy oeja ꞌrã haꞌe vaꞌe re nombaꞌeapoi vaꞌekue peguarã. Haꞌe vaꞌe voi opa rive vaꞌerã, haꞌe ndaꞌevei ete vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta ára nhavõ haxy oendu, haꞌe ombaꞌeapoa re ikuerai ꞌrã. Pyávy teĩ ipyꞌa ndopytuꞌui ae. Ombaꞌeapoa regua voi opa rive vaꞌerã. 


text:
Avakue pe haꞌeveve vaꞌe ma okaru, oyꞌu haꞌe ombaꞌeapoa oguerovyꞌa aguã. Mbaꞌeta haꞌe rami aguã aikuaa Nhanderuete po gui meme oua.


text:
Mbaꞌeta avakue Nhanderuete mbovyꞌaa vaꞌe pe haꞌe omeꞌẽ ꞌrã hiꞌarandurã, oikuaa haꞌe ovyꞌa aguã. Haꞌe rã ojejavy vaꞌe pe ma omeꞌẽ ꞌrã ombaꞌeapo aguã, mbaꞌemo omonoꞌõ haꞌe omboaty aguã Nhanderuete mbovyꞌaa kuery pe ju omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe voi opa rive vaꞌerã, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami. 


text:
Ovaẽ ꞌrã nhandetuiꞌi aguã haꞌe nhamano aguã ára. Ovaẽ ꞌrã nhamaꞌetỹ aguã haꞌe nhanhotỹ vaꞌekue nhamondoropa ju aguã ára.


text:
Ovaẽ ꞌrã jajaeꞌo aguã haꞌe japuka aguã ára. Ovaẽ ꞌrã nhandepyꞌa vai aguã haꞌe gui jajeroky aguã ára.


text:
Oiko ꞌrã ita nhamoaĩ aguã haꞌe nhamboaty aguã ára. Ovaẽ ꞌrã nhanhokuavã aguã haꞌe nhanhokuavã veꞌỹ aguã ára.


text:
Oĩ jajoayvu aguã haꞌe ndajajoayvuvei aguã ára. Oĩ joe nhapuꞌã aguã haꞌe nhandekuai porãaꞌi aguã ára. 


text:
<n> Ára oaꞌangaague avakue ndoikuaaia re ijayvuague</n> Mbaꞌe tu ombaꞌeapo vaꞌe ojou ꞌrã ombaꞌeapo poyi oikovyague rekovia?


text:
Opa mbaꞌe Nhanderuete ojapo hiꞌára py iporã aguã rami. Avakue pyꞌa re omoĩ avi opa eꞌỹ vaꞌerã nunga, teĩ haꞌe kuery ndoikuaapai ꞌrã mbaꞌemo Nhanderuete jypy guive opaa peve ojapo vaꞌe haꞌe javi.


text:
Xee aikuaa rami Nhanderuete ojapo vaꞌe haꞌe javi ndopai vaꞌerã meme. Haꞌe vaꞌe re ndaꞌevei mbaꞌeve omoĩave aguã neĩ oipeꞌaa aguã guive. Haꞌe rami Nhanderuete ojapo, henonde avakue ojererokyje aguã.


text:
Mbaꞌemo aỹ oĩ vaꞌe ramigua oiko vaꞌekue ae ma, haꞌe oiko vaꞌerã ramigua voi oiko ae ma. Mbaꞌeta Nhanderuete ojapo ꞌrã mbaꞌemo oaxa vaꞌekue ramigua oiko jevy-jevy aguã rami. 


text:
<n> Mymba rami avi avakue omano aguã re ijayvuague</n> Peteĩ mbaꞌe ju aexa kuaray guýry. Mbaꞌeta haꞌevea rami joguerekoa aguã ꞌrãgue py haꞌeveꞌỹa ramigua oiko, teko porã oĩ ꞌrãgue py haꞌeveꞌỹa ramigua ae tema oiko.


text:
Haꞌe ramo aipoaꞌe xejeupe: “Nhanderuete ma omboayvu ꞌrã heko porã vaꞌe haꞌe heko vai vaꞌe. Mbaꞌeta oĩ ae haꞌe oipota vaꞌe haꞌe javi oiko aguã ára, haꞌe hembiaporã haꞌe javi pe”, haꞌe.


text:
Aipoaꞌeve ju xejeupe: “Nhanderuete oeko aꞌã ꞌrã avakue raꞌy kuery, haꞌe kuery oikuaa okuapy aguã mymba kuery rami ikuaia”, haꞌe.


text:
Mbaꞌeta avakue raꞌy kuery re oiko vaꞌe ramigua ae oiko avi ꞌrã mymba kuery re. Peteĩ regua omanoa rami ae avi ꞌrã amboae regua omano. Oikove vaꞌe haꞌe javi joo rami ipytuẽ ꞌrã. Ndoikoi avakue mymba gui oiko areve vaꞌerã, mbaꞌeta haꞌe javi ma opa rive vaꞌerã meme.


text:
Mavaꞌe oikuaa ta avakue raꞌy kuery nheꞌẽ yva re oo ꞌrãa, haꞌe rã mymba nheꞌẽ ma yvy katy, yvy re rive oo ꞌrãa?


text:
Aikuaa rã avakue pe haꞌeveve vaꞌe ma ombaꞌeapoa oguerovyꞌa aguã, mbaꞌeta haꞌe kuery peguarã oejaa. Mbaꞌeta haꞌe kuery oiko rire mavaꞌe tu ogueru ju ꞌrã mbaꞌe pa oikoa oexa aguã? 


text:
<n> Jajexavai jaikovya re ijayvuague</n> Aexa avi nhomoingo axy reia kuaray guýry rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi. Aexa oguereko axy reipy kuery rexay, avave rei nombopyꞌa guaxuai rã. Aexa avi joguereko axy reia kuery imbaraeteve okuapya, haꞌe ikuai axy vaꞌe pytyvõarã ndoikoia.


text:
Haꞌe gui haꞌe vaꞌe mokoĩ gui ovyꞌave vaꞌe ma ndoikoi teri vaꞌe, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma mbaꞌemo vai kuaray guýry rupi ojapoa rã neĩ ndoexai.


text:
Haꞌe ramo aexa avakue ombaꞌeapoa haꞌe mbaꞌemo ojapo kuaa haꞌe javi ojapo, oirũ kuery gui oguerekopavexe vy rive. Haꞌe vaꞌe voi opa rive vaꞌerã, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami.


text:
“Xepo jovaive py ambaꞌeapo vaipa vy yvytu jereꞌi rakykue anha ꞌrãgue py haꞌeveve peteĩ po renyẽ reve apytuꞌu ainy aguã”, heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ma peteĩ ava haꞌe aeꞌi oiko vaꞌe, taꞌy vaꞌeꞌỹ neĩ heindy eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe rami teĩ ombaꞌeapoa gui ndopytuꞌui vaꞌe, haꞌe ndoexaxe veꞌỹi oguerekopaa. Haꞌe rami teĩ aipo ndeꞌi: “Mavaꞌe pe tu xee ambaꞌeapo aikovy? Mbaꞌerã pa xenheꞌẽ py ajejoko mbaꞌemo porã arovyꞌa aguã gui?” ndeꞌi. Haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã, tembiapo nhomongueraiarã rive. 


text:
Mbaꞌeta xapyꞌa rei hoꞌa ramo peteĩ-teĩ omopuꞌã ju ꞌrã oirũ. Haꞌe rã haꞌe aeꞌi oiko vaꞌe pe ndaꞌevei ete, mbaꞌeta hoꞌa ramo ndoikoi ꞌrã imopuꞌãarã.


text:
Haꞌe mokoĩ joyvy okea py haꞌe kuery oendu ꞌrã haku. Haꞌe rã peteĩꞌi oĩa py ma marã rami ꞌrã tu haku?


text:
Haꞌe rami ae avi peteĩꞌi re opuꞌãa vy ipoꞌakaa ꞌrã, haꞌe rã mokoĩ ikuai vy ojoko ꞌrã. Ixã mboapy ombojoyvy pyre rã nomondoa voi ꞌrã. 


text:
Peteĩ kunumi poriaukueꞌi hiꞌarandu vaꞌe ma opena porãve ꞌrã huvixave tujaꞌi hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe vy nonhemongeta ukai vaꞌe gui.


text:
Xapyꞌa rei kunumi vaꞌe huvixave oĩ aguã oguenoẽa ꞌrã nhuã gui, eꞌỹ vy haꞌe vaꞌe yvy py ae iporiaukueꞌi reve itui vaꞌekue teĩ ae ma.


text:
Mbaꞌeta aexa kuaray guýry ikuai vaꞌe haꞌe javi huvixave tujaꞌi rekovia kunumi oĩ vaꞌekuea katy anho ojeꞌoi rã.


text:
Haꞌe ramo opena ꞌrã oikovy mbovy rei eꞌỹ re. Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe rire ju oĩ vaꞌe naꞌimaꞌenduꞌa porãi ꞌrã hexe. Anhetẽ, haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami. 


text:
<n> “Ndaꞌevei jaikuaa pota porã eꞌỹ re nhanhemboayvu ma voi mbaꞌemo jajapo aguã re”, heꞌiague</n> Nhanderuete pegua opy reike ta vy eikuaa pota porã ranhe reiko aguã re. Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe rami rejapo vy reike ꞌrãgue py haꞌeveve ayvu rendu aguã, mbaꞌeta haꞌe kuery ma gueko vaia re oikuaa pota eꞌỹ re omeꞌẽ mbaꞌemo.


text:
Ejapura eme ndejuru py, neĩ nekuraxõ py ma voi Nhanderuete renonde renhemboayvu aguã. Mbaꞌeta Nhanderuete oĩ yva re, haꞌe rã ndee ma yvy py reiko. Haꞌe nunga rupi mbovyꞌi tandeayvu.


text:
Mbaꞌeta nhambaꞌeapo vaipaa gui ou nhandeke raia, haꞌe rami ae avi nhandeayvu retaa py haꞌeveꞌỹa rami ꞌrã nhandeayvu.


text:
Nhanderuete pe mbaꞌemo rejapo aguã re renhemboayvu rire ejapo voi. Mbaꞌeta haꞌe ma ndoguerovyꞌai ꞌrã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe. Ejapo ete ndeayvuague.


text:
Ndeayvuague tojapo eme rejejavy aguã rami, haꞌe aipoꞌre eme Nhanderuete ayvu mombeꞌua pe: “Haꞌe rami eꞌỹ xeayvu ta vaꞌekue ri”, ꞌre eme. Mbaꞌerã tu ndeayvua káuxa rejapo Nhanderuete ivai aguã rami, ndepo py rejapo vaꞌekue ombovaipa aguã?


text:
Mbaꞌe ta, nhandeke raia haꞌe nhandeayvu reta reia ma opa rive vaꞌerã. Haꞌe nunga rupi Nhanderuete renonde rejererokyjea rupi eiko. 


text:
<n> Mbaꞌemo jareko vaꞌe opa rive ꞌrãa re ijayvuague</n> Xapyꞌa rei yvy re rexa ꞌrã iporiaukueꞌi oguereko axya rei rã, haꞌe haꞌevea rami joguerekoa ꞌrãgue py imonda vaꞌe rive oĩ rã. Haꞌe ramigua rexa vy enhemondyi eme. Mbaꞌeta joe opena vaꞌe kuery áryve ikuai yvatekueve imbopagaarã, haꞌe haꞌe vaꞌe kuery áryve amboae yvateve ete vaꞌe ju imbopagaarã oĩ.


text:
Peráta re ndaꞌeveive vaꞌe ma ojouvexe tema ꞌrã. Mbaꞌemo oguerekopa vaꞌe voi ojouvexe avi ꞌrã. Haꞌe ramigua voi opa rive vaꞌerã.


text:
Omonoꞌõ mbyre heta ramo heta avi ꞌrã ikuai okaru vaꞌerã. Haꞌe nunga rupi mbaꞌe ꞌrã ndaꞌu ija kuery ojou, guexa py oexa rive aguã eꞌỹ vy?


text:
Ombaꞌeapo vaꞌe oke porã ꞌrã, okaru porã eꞌỹ vy ndokaru porãi teĩ. Haꞌe rã oguerekopa vaꞌe ma mbaꞌemo oguerekopa vaꞌe káuxa rive ndoke porã kuaai ꞌrã. 


text:
Amboae nunga ju aexa kuaray guýry ndaꞌevei ete vaꞌe, mbaꞌeta amongue ojouve ꞌrã ombaꞌe rei-reirã ojeupe ae ojapo vai aguã rive.


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei mbaꞌemo oiko rã ija omokanhymba ramo taꞌy kuery voi mbaꞌeve ndoguerekoi ꞌrã opo py.


text:
Guyruꞌi gui mbaꞌeve reveꞌỹ oikoague rami avi, mbaꞌeve reveꞌỹ ae ju ꞌrã oo. Ouague rami ae ju ꞌrã oo, mbaꞌeta mbaꞌeve ndogueraai ꞌrã ombaꞌeapoague gui.


text:
Haꞌe nunga voi ndaꞌevei ete ꞌrã, mbaꞌeta ouague rami ae ju ꞌrã oo. Haꞌe gui mbaꞌe ꞌrã tu ojou yvytu pe rive ombaꞌeapoague re?


text:
Mbaꞌeta ára nhavõ ombaꞌeapopa ma rire okaru ꞌrã pyávy, ikuerai haꞌe imbaꞌeaxy reve vy ndovyꞌai reve. 


text:
Haꞌe gui xee aexa avi jakaru haꞌe jayꞌu aguã ma haꞌeve haꞌe iporã vaꞌe meme, haꞌe kuaray guýry nhambaꞌeapo poyi rire nhambaꞌeapoague peteĩ-teĩ jarovyꞌa aguã, mbovyꞌi ára re jaiko aguã Nhanderuete omeꞌẽa pukukue re. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma nhandevygua ae.


text:
Haꞌe gui amongue avakue pe ma Nhanderuete omeꞌẽ ꞌrã oguerekopa aguã mbaꞌemo porã anho, omeꞌẽ avi ꞌrã haꞌe nunga gui okaru haꞌe hekovia ojoupa aguã, ombaꞌeapoague oguerovyꞌa aguã guive. Haꞌe ramigua voi Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌe meme.


text:
Haꞌe vaꞌe avakue ma ndoikuaa pota vaipai ꞌrã haꞌe kuery ae reko re, mbaꞌeta ipyꞌa re Nhanderuete omoĩ ovyꞌa aguã anho. 


text:
Mbaꞌeta amongue py avakue pe Nhanderuete omeꞌẽ ꞌrã oguerekopa aguã mbaꞌemo porã anho, haꞌe omboetevepy ikuai aguã guive. Haꞌe kuery pe mbaꞌeve ndoatai ꞌrã opyꞌa py oipota vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery pe Nhanderuete nomeꞌẽi ꞌrã haꞌe nunga gui okaru aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py oexa vaꞌety eꞌỹ kuery ꞌrã hoꞌu okuapy. Haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã, haꞌe ojexavai etea. 


text:
Xapyꞌa rei amongue oguereko ꞌrã cem guaꞌy kuery, haꞌe vy heta maꞌetỹ re ꞌrã oiko tujaꞌi ete peve. Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei onheꞌẽ py mbaꞌemo porã ndoguerovyꞌai, neĩ nonhono porãai ꞌrã guive. Xee aikuaa rã haꞌe vaꞌe gui ma hyruꞌi gui oity pyre ovyꞌave.


text:
Mbaꞌeta hyruꞌi gui oity pyre ma ou ꞌrã opa aguã rive, haꞌe gui oo ju ꞌrã pytũa katy. Haꞌe rami rire pytũ py ma hery noenduai.


text:
Haꞌe vaꞌe ma neĩ ndoexai ꞌrã kuaray, mbaꞌeve ndoikuaai ꞌrã guive. Haꞌe rami teĩ amboae kuery gui opytuꞌu porãve ꞌrã,


text:
amboae kuery iporã vaꞌe oguerovyꞌa eꞌỹ vaꞌe dois mil maꞌetỹ re oiko teĩ. Mbaꞌeta mokoĩve eꞌỹ ꞌrã teve joa katy oo? 


text:
Tyrã hiꞌarandu vaꞌe ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe gui ojouve ꞌrã teve? Mbaꞌe ꞌrã tu iporiaukueꞌi ojouve amboae kuery oexaa py oiko kuaa rupi?


text:
Mbaꞌemo jarekopave ꞌrãgue py haꞌeveve nhanderexa py jaexa vaꞌe jarovyꞌaa. Haꞌe rami eꞌỹ rã opa rive vaꞌerã jaiko, yvytu jereꞌi rakykue amongue onha rivea rami. 


text:
Mbaꞌemo oiko vaꞌerã rery ma oikuaa pyre ae. Oikuaa avi marã ramigua pa avakue ikuaia, haꞌe imbaraeteve vaꞌe reve jogueroꞌa aguã ndaꞌeveia guive.


text:
Mavaꞌe ndaꞌu oikuaa ꞌrã mbaꞌe nunga pa avakue pe haꞌeveve vaꞌea? Mbaꞌeta haꞌe kuery ikuaia ma kuarayꞌã rami xapyꞌaꞌi ꞌrã oaxa, mbaꞌemo opa rivea rami. Mavaꞌe ndaꞌu avakue pe omombeꞌu kuaa ꞌrã haꞌe vaꞌe rire mbaꞌemo kuaray guýry oiko vaꞌerã? 


text:
<n> Arandua haꞌe ꞌarandu eꞌỹa re ijayvuague</n> Heakuã porã vaꞌe hepyve vaꞌe gui haꞌeveve nhandere imaꞌenduꞌa porãa rã. Nhandetuiague ára gui nhamanoa ára haꞌeveve avi.


text:
Ngarua py jaa aguã gui haꞌeveve peteĩ oo py ojaeꞌo vaꞌe ikuaia py jaa aguã, mbaꞌeta haꞌe py jaikuaa ꞌrã avakue haꞌe javi opa aguã. Haꞌe nunga re ma nhande jaikove vaꞌe jaikuaa pota aguã haꞌeve.


text:
Nhanderorya gui haꞌeveve nhandeporiaua, mbaꞌeta nhandeporiaua nhanderova py jaexa uka vaꞌe ma ojapo porãve ꞌrã nhanekuraxõ pe.


text:
Hiꞌarandu vaꞌe okuraxõ py imaꞌenduꞌa ꞌrã ojaeꞌo vaꞌe ikuaia re, haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma okuraxõ py imaꞌenduꞌa ꞌrã ovyꞌa rei vaꞌe ikuaia re rive.


text:
Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery opuka okuapya ma juuꞌy pirukue oja guy py hendy vy hevovoa ramigua rive. Haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã.


text:
Anhetẽ hiꞌarandu vaꞌe voi omoingo axya rã naꞌinhakã porãvei ꞌrã, haꞌe omeꞌẽmby ojopy rã ombovaipa ꞌrã ikuraxõ.


text:
Aipoꞌre eme: “Mbaꞌexa tu aỹgua ára gui yma guare haꞌeveve rakaꞌe?” ꞌre eme, mbaꞌeta haꞌe rami oporandu vaꞌe ma naiꞌarandui.


text:
Peráta rami avi ꞌarandua nhanderepy ꞌrã mbaꞌemo vai gui. Hiꞌarandu vaꞌe pe ꞌarandu omeꞌẽ avi ꞌrã tekove.


text:
Eikuaa pota ke Nhanderuete rembiapokue re, mbaꞌeta mavaꞌe tu omboꞌyvi kuaa ꞌrã mbaꞌemo haꞌe omokarẽ vaꞌekue?


text:
Mbaꞌemo rejoupaa ára erovyꞌa tema iporã vaꞌe. Haꞌe rã reiko axya ára ma eikuaa pota povaꞌe re: Nhanderuete ae mokoĩve ombou, haꞌe ramo avakue ndoikuaai ꞌrã haꞌe kuery oiko ma rire mbaꞌe pa oiko ꞌrãa. 


text:
<n> Opa mbaꞌe py jaiko kuaa aguã re ijayvuague</n> Opa rive vaꞌe rami aiko vy po ramigua avi aexa: Heko porã vaꞌe ikuai gueko porã reve omano vaꞌerã, haꞌe heko vai vaꞌe ikuai gueko vai reve oikove pukuve vaꞌerã.


text:
Neĩ peteĩ rupi, neĩ amboae rupi eiko eme. Mbaꞌeta Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe ma oo jepe ꞌrã opa mbaꞌe gui. 


text:
Ndepyꞌa py erovia eme ayvu omombeꞌua vaꞌe ma guive rã, endu rive guive nerembiguai ndere ijayvu vai rã,


text:
<n> Kunhague nhombotavya re ijayvuague</n> Haꞌe nunga haꞌe javi re aikuaa pota vaꞌekue xeꞌarandua rupi. Aipoaꞌe avi: “Xeꞌarandu pota ꞌrã”, haꞌe vaꞌeri ndaupityi ae ꞌarandua.


text:
Haꞌe gui anheaꞌã ꞌarandu aikuaa porã aguã, haꞌe gui aikuaa pota haꞌe aeka ete aguã opa mbaꞌe ikuai vaꞌe haꞌe javi regua aikuaa aguã. Aikuaaxe avi heko vai vaꞌe ꞌarandu eꞌỹa, haꞌe hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe akã porã eꞌỹa guive.


text:
Haꞌe rami vy peteĩ ajou manoa gui ndaꞌeveive vaꞌe: peteĩ kunha opyꞌa re jojopy haꞌe nhomboꞌa aguã anho omoĩ vaꞌe, haꞌe opo py corrente jokuaarã oguereko vaꞌe. Haꞌe vaꞌe gui Nhanderuete renonde heko porã vaꞌe oo jepe ꞌrã, haꞌe rã ojejavy vaꞌety ma ou vy onhemboꞌa uka ꞌrã ixupe.


text:
Ayvu mombeꞌua aipoeꞌi: “Maꞌẽ, po ramigua xee ajou vaꞌekue. Mbaꞌemo amboae ramigua re ambojoja vy aikuaa porã aguã


text:
aikuaa pota aikovy teĩ ndaikuaa porãi teri: mil avakue mbyte peteĩꞌi anho ajou haꞌeve vaꞌe, haꞌe rã mbovy rei eꞌỹ kunha mbyte ma peteĩve ma voi xee ndajoui.


text:
Maꞌẽ, peteĩ anho aikuaa: Nhanderuete omoingo avakue heko porã vaꞌerã, vaꞌeri haꞌe kuery opa marã onhembopyꞌa okuapy.” 


text:
<n> Huvixave nhanheꞌẽ rendu aguã re ijayvuague</n> Mavaꞌe tu oiko hiꞌarandu vaꞌe rami mbaꞌemo omombeꞌu porãve kuaa ꞌrã? Mbaꞌeta avakue ꞌarandua ma omoexakã ꞌrã hova, oguerova ꞌrã ivaia oexa ukaa gui.


text:
Ejapura eme huvixave renonde gui rejepeꞌa aguã, neĩ enheaꞌã eme mbaꞌemo vai rejapoa py, mbaꞌeta haꞌe ae oikuaa rami ꞌrã ojapo.


text:
Haꞌe ojapo uka vaꞌe moĩ porãa ma ndoiko axyi ꞌrã. Hiꞌarandu vaꞌe opyꞌa py oikuaa ꞌrã rakaꞌe haꞌe marã rami pa mbaꞌemo ojapo aguã.


text:
Mbaꞌeta opa mbaꞌe pe oĩ oiko aguã ára haꞌe marã rami pa ojapoa aguã, avakue re mbaꞌemo vai ipoyi ete teĩ. 


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ndoikuaai ꞌrã mbaꞌe pa oiko ꞌrãa. Marã rami paa guive nomombeꞌuai ꞌrã haꞌe kuery pe.


text:
Avave rei ndojoko kuaai ꞌrã yvytu oipejua, haꞌe omano aguã ára re katuve ma ndaꞌipoꞌakaai ꞌrã. Haꞌe nunga re nhanheaꞌãa py ma noĩ ꞌrã japytuꞌu aguã, heko vai vaꞌe kuery katuve ma ndoo jepei ꞌrã gueko vaia rupi.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi kuaray guýry aexa mbaꞌemo ojapo pyre re aikuaa potaa rupi, mbaꞌeta amongue py avakue joe ipoꞌaka ꞌrã omomba aguã rive. 


text:
<n> Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ jajopy aguã re ijayvuague</n> Aexa avi heko vai vaꞌe kuery onhono porãa py opytuꞌu rã, haꞌe rã henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oo jepi vaꞌekue re ma hexaraipaa, ikuai porãague tetã py voi. Haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei ojejavy vaꞌety cem-kue ꞌrã ojapo vai vaꞌeri hiꞌára ipuku teĩ, aikuaa porã Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe ojou ꞌrãa iporã vaꞌe.


text:
Haꞌe rã heko vai vaꞌe kuery ma iporã vaꞌe ndojoui ꞌrãe, hiꞌára ndaꞌipukui ꞌrã guive. Kuarayꞌã rami oaxa ꞌrã, Nhanderuete renonde ojererokyje rupi eꞌỹ ikuai rire. 


text:
Oĩve teri amboae nunga ju opa rive vaꞌerã yvy re. Mbaꞌeta heko porã vaꞌe ikuai heko vai vaꞌe rami ombopagaa vaꞌe, haꞌe heko vai vaꞌe avi ikuai heko porã vaꞌe rami omboekoviaa vaꞌe. Aipoaꞌe haꞌe nunga voi opa rive vaꞌerã.


text:
Haꞌe nunga rupi xevy pe haꞌeveve vaꞌe ma vyꞌaa, mbaꞌeta avakue pe kuaray guýry haꞌeveve vaꞌe ma okaru, oyꞌu haꞌe ovyꞌa aguã. Mbaꞌeta haꞌe ramigua ombovyꞌa ꞌrã ombaꞌeapo oikovya rupi, kuaray guýry Nhanderuete hiꞌára omeꞌẽa pukukue re. 


text:
Anheaꞌã avi aikuaa aguã ꞌarandu, haꞌe aexa aguã yvy re ombaꞌeapoa haꞌe javi, mbaꞌeta ara py neĩ pyávy voi avakue ndoke kuaai ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete rembiapokue haꞌe javi re aikuaa pota vy aikuaa rã avakue ndoikuaapa reguai ꞌrã mbaꞌemo kuaray guýry ikuai vaꞌe. Avakue oikuaa aguã onheaꞌã vaipa teĩ ndoupityi ꞌrã. Hiꞌarandu vaꞌe voi “Aikuaa ꞌrã”, heꞌi teĩ ndoupityi ꞌrãe. 


text:
<n> Haꞌe javi pe joo rami merami omeꞌẽa re ijayvuague</n> Anheaꞌã ete haꞌe nunga haꞌe javi aikuaa aguã, mbaꞌeta Nhanderuete po py ikuai heko porã haꞌe hiꞌarandu vaꞌe kuery, haꞌe kuery reko haꞌe javi guive. Haꞌe rami teĩ avakue ndoikuaai guenonderã mborayvu tyrã pa ivaia oĩa. Henonde guarã haꞌe javi ma oikuaapy eꞌỹ.


text:
Opa mbaꞌe oiko ꞌrã joo rami ae haꞌe kuery haꞌe javi re. Joo rami ae ꞌrã oiko heko porã vaꞌe haꞌe heko vai vaꞌe re, mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe haꞌe omeꞌẽ eꞌỹ vaꞌe re, ojapo porã vaꞌe haꞌe ojejavy vaꞌe re, oura vaꞌe haꞌe oura aguã gui okyje vaꞌe re guive.


text:
Haꞌe ramigua ndaꞌevei vaꞌe oiko kuaray guýry pavẽ ikuaia re, mbaꞌeta pavẽ re ꞌrã oiko joo ramigua ae. Avakue pyꞌa voi tynyẽ mbaꞌemo vai, haꞌe kuery re oĩ ꞌrã akã porã veꞌỹ oikovea ja. Haꞌe rire ma manoa katy ojeꞌoi.


text:
Oikove vaꞌe pe ma oĩ teri oarõ oikovy aguã, mbaꞌeta guary omano vaꞌekue gui haꞌeveve jagua oikove vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta oikove vaꞌe kuery oikuaa omano ꞌrãa, haꞌe rã omanogue ma mbaꞌeve ndoikuaavei, oikoague repy ndojouvei ꞌrã guive, mbaꞌeta haꞌe kuery re imaꞌenduꞌaa ꞌrãgue py oĩ hexaraipaa.


text:
Haꞌe kuery joayvua, ndajoayvuia haꞌe ndaꞌevei reia opa ma. Haꞌe kuery rakaꞌe rã peve mbaꞌeve ndoguerekovei ꞌrã kuaray guýry ombaꞌeapo teri vaꞌe kuery reve. 


text:
Haꞌe nunga rupi tereo, heꞌu mbojape revyꞌa reve, haꞌe eyꞌu porã vinho, mbaꞌeta Nhanderuete ndererovyꞌa ae mbaꞌemo rejapoa py.


text:
Evyꞌa ke kunha reayvu vaꞌe reve, ndeꞌára kuaray guýry Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌe re, reikovea opa voi vaꞌe pukukue re. Haꞌe nunga ma Nhanderuete omeꞌẽ kuaray guýry rembaꞌeapo poyia rupi nekaneꞌõague rekovia.


text:
Mbaꞌemo ndepo py rejapo aguã rejou vaꞌe haꞌe javi ke ejapo nembaraetea rupi, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe rire reo aguã py noĩvei ꞌrã rembaꞌeapo aguã, mbaꞌemo re renhembopyꞌa eꞌỹ vy reikuaa pota aguã, neĩ neꞌarandu aguã. 


text:
<n> Onheaꞌã rive vaꞌe re ijayvuague</n> Kuaray guýry aexave ju inhakuã vaꞌe kuery peguarã eꞌỹ oĩ hekovia, haꞌe ipyꞌa guaxukueve pegua eꞌỹ oĩ ipoꞌaka aguã, hiꞌarandu vaꞌe peguarã eꞌỹ guive oĩ mbojape hoꞌu aguã, haꞌe oiko kuaa vaꞌe kuery peguarã eꞌỹ oĩ mbaꞌemo oguerekopa aguã, neĩ oikuaapa rei vaꞌe kuery peguarã eꞌỹ oĩ oguerovyꞌaa aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py pavẽ ára oaxa ꞌrã ovy, haꞌe pavẽ re oiko ꞌrã oexaꞌãmby eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta avakue ndoikuaai oꞌára ae. Pira imboꞌaa py hoꞌa xapyꞌa, haꞌe guyraꞌi nhuã py ojejura vaꞌe rami ae avi avakue raꞌy kuery voi ojejopy uka ꞌrã mbaꞌemo vai oiko ramo, haꞌe kuery re oiko xapyꞌa rã. 


text:
<n> Arandu ovarea kuaa ukaa omombeꞌuague</n> Kuaray guýry peteĩ aexa avi ꞌarandu kuaa ukaa, xevy pe rã tuvixa vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta oĩ peteĩ tetã kyrĩꞌi vaꞌe mbovyꞌi avakue ikuaia. Haꞌe vaꞌe tetã re ou peteĩ huvixa ipoꞌakave vaꞌe. Ojokopa haꞌe hovai re omopuꞌã okuapy tetã kora mbovaipaarã.


text:
Haꞌe py oiko peteĩ ava poriaukue hiꞌarandu vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma oꞌarandua rupi ogueraa jepe guetã. Haꞌe rami rire teĩ haꞌe vaꞌe iporiaukue re avave rei naꞌimaꞌenduꞌaavei.


text:
Haꞌe ramo “Imbaraete vaꞌe gui hiꞌarandu vaꞌe haꞌeveve”, haꞌe, iporiaukueꞌi ꞌarandua ndojou porãai, haꞌe ijayvu noenduai teĩ.


text:
Mbaꞌeta hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe kuery ruvixa ojapukaia gui haꞌeveve hiꞌarandu vaꞌe ijayvu rã nhakyrirĩ reve nhaendu.


text:
Tembiporu joe opuꞌãa pygua gui voi ꞌarandua haꞌeveve. Haꞌe rami avi peteĩꞌi ojejavy vaꞌe teĩ mbaꞌemo porã heta ꞌrã ombovai. 


text:
<n> Arandu iporãa re ijayvuague</n> Heakuã porã vaꞌe ryru py mberu omano vaꞌekue omoeakuã vaikuea rami ae avi nhaneꞌarandu eꞌỹa ruxãꞌi oĩ teĩ ombovai ꞌrã nhaneꞌarandua haꞌe nhanemboetea.


text:
Hiꞌarandu vaꞌe ipyꞌa ꞌrã oiporu kuaa katy oo aguã re, haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oiporu kuaa eꞌỹa katy oo aguã re ipyꞌa.


text:
Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma tape rupi oo vy voi ndoiko kuaai ꞌrã. Haꞌe rami vy pavẽ pe oexa uka ꞌrã oꞌarandu eꞌỹa.


text:
Nderovai huvixa ivai reve opuꞌã teĩ ejepeꞌa eme reĩa gui, mbaꞌeta ndepyꞌa guaxua omombytuꞌu ꞌrã opa marã ojapo vaixe vaꞌe kuery. 


text:
Haꞌe vaꞌe ma omoĩ ꞌrã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe yvatevea py, haꞌe rã oguerekopa vaꞌe kuery ma yvyĩꞌia py omoĩ.


text:
Aexa tembiguai kuery kavaju áry oo vaꞌe, haꞌe rã yvatekueve ma yvy rupi oguata ojeꞌoivy tembiguai rami. 


text:
Tembiporu ferro guigua naĩmbei vaꞌe avave noaĩmbeꞌeai ramo iporua onhemomburuve ꞌrã. Haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe omoatyrõ porã kuaa ꞌrã.


text:
Hiꞌarandu vaꞌe oayvu py onhemboete uka ꞌrã, haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oayvu py onhemomba uka ꞌrã.


text:
Jypy hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvu ꞌrã oikuaa eꞌỹ reia rupi, haꞌe rã opaa py ma ijayvu ꞌrã ꞌarandu eꞌỹa haꞌe joguerojejavya rupi anho.


text:
Ava hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ijayvu reta ꞌrã, mbaꞌemo oiko vaꞌerã avave ndoikuaai teĩ. Mavaꞌe ꞌrã tu oikuaa haꞌe rire oiko vaꞌerã?


text:
Yvy huvixave kyrĩ vaꞌe openaa pe ndaꞌevei ete ꞌrã, yvatekueve koꞌẽmba ramove ngaru ojapo okuapya pe guive.


text:
Haꞌe rã yvy yvateve vaꞌe kuery raꞌy huvixave openaa pe ma haꞌeve ꞌrã, mbaꞌeta haꞌeve jave py yvatekueve oguapy ꞌrã okuapy mesa py onhemombaraete aguã, okaꞌu okuapy aguã ndaꞌei. 


text:
Ngaru ojapoa ꞌrã ovyꞌa aguã, vinho nhombovyꞌa ꞌrã oikoaꞌi py, haꞌe rã peráta ma opa mbaꞌe repyrã haꞌeve.


text:
Ndepyꞌa py voi ndeayvu vai eme huvixave re, neĩ nderopy jaꞌo ndeayvu eme oguerekopa rei vaꞌe re. Mbaꞌe guyra oveve vaꞌe ogueraa ꞌrã ndeayvu, ipepo vaꞌe kuery oendu uka ꞌrã ndeayvuague. 


text:
<n> Hiꞌarandu vaꞌe oiko kuaa-a re ijayvuague</n> Yy áry rupi emoaĩ nerembiꞌu, mbaꞌeta hare ma rire rejou ju ꞌrã. <n>Apy ma ijayvu mbaꞌemo Nhanderuete ojou uka vaꞌekue nhambojaꞌo aguã re, mbaꞌeta omboekovia ju ꞌrã nhandevy. 


text:
Araipa ramo oky xapyꞌa vaꞌe hoꞌa ꞌrã yvy áry. Yvyra kuaray puku-a katy eꞌỹ vy ijapuꞌaꞌia katy hoꞌa rire haꞌekue py ae ꞌrã itui.


text:
Yvytu re omaꞌẽ-maꞌẽ oikovy vaꞌe mbaꞌeve ꞌrã nonhotỹi, haꞌe arai re omaꞌẽ-maꞌẽ vaꞌe nomonoꞌõi ꞌrã guive. 


text:
Ndee ndereikuaai marupi pa yvytu rape oĩa, neĩ kunha hye guaxuꞌi vaꞌe ryepy kyrĩꞌi vaꞌe kãgueꞌi ojeapo tema ovya voi. Haꞌe rami ae avi Nhanderuete opa mbaꞌe apoare rembiapokue katuve ma ndereikuaai. 


text:
Ajeꞌive reve ke enhotỹ haꞌyĩgue, kaꞌarukue voi emombytuꞌu eme ndepo, mbaꞌeta ndereikuaai marã ramigua pa oiko porã ꞌrãa, jypygua tyrã amboae, tyrã mokoĩve joo rami oiko porã ꞌrã paa. 


text:
Ava heta maꞌetỹ oguereko vaꞌe taꞌimaꞌenduꞌa oꞌára oaxa vaꞌekue haꞌe javi re. Haꞌe rami teĩ toikuaa pota avi pytũ aguã ára heta ou vaꞌerã re. Mbaꞌemo oiko vaꞌe haꞌe javi ma opa rive vaꞌerã meme. 


text:
<n> Kunumi teri vaꞌe pe ijayvuague</n> Kunumi, erovyꞌa ke ndepyaua, haꞌe nekuraxõ py erovyꞌa nekunumia. Eiko tape nekuraxõ haꞌe nderexa ovyꞌa aguã rupi. Haꞌe rami teĩ eikuaa pota, mbaꞌeta haꞌe nunga haꞌe javi re Nhanderuete nemboayvu ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi nekuraxõ gui eipeꞌa imongueraiarã haꞌe nderoꞌo moingo axyarã, mbaꞌeta nekunumia haꞌe ndepyaua ma opa rive vaꞌerã meme. 


text:
<n> Tujaꞌi ma vaꞌe pe ijayvuague</n> Nemaꞌenduꞌa ke nemoingoare re nekunumi teri reve, ára vai haꞌe “Noĩvei avyꞌa aguã” ꞌrea maꞌetỹa ovaẽ eꞌỹ re.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe jave py ma kuaray pytũmba merami ꞌrã, jaxy haꞌe jaxy-tata nderekove rupi nemoexakã vaꞌekue guive, haꞌe oky rire teĩ arai ou ju ꞌrã.


text:
Oo re opena vaꞌe rami ndejyva oryryipa ꞌrã, haꞌe ava imbaraete vaꞌekue rami neretyma ikarẽ rei ꞌrã. Mbaꞌemo monguꞌia ndejuru py ikuai vaꞌe mbovyꞌi ma vy nombaꞌeapo porãvei ꞌrã, haꞌe janela rupi hendy vaꞌekue rami nanderexa pyxovei ꞌrã.


text:
Haꞌe gui okẽ tape katygua rami nerembeta onhemboty ꞌrã. Renhendu atã aguã ndaꞌevevei ꞌrã, haꞌe guyraꞌi nheꞌẽ rendu vyve ꞌrã revy. Haꞌe rami teĩ kunhague oporaei vaꞌe ayvu ma nonhendu atãvei merami ꞌrã.


text:
Haꞌe rami ae avi rekyje ꞌrã yvate vaꞌe gui, haꞌe tape rupi oo vaꞌe gui rive renhemondyi ꞌrã. Haꞌe gui ndeꞌa xiĩmba ꞌrã yvyra ipoty xiĩ vaꞌe rami. Tuku rive teĩ ipoyi ꞌrã ndevy, haꞌe rekaruxea nerenduvei ꞌrã, mbaꞌeta reo ꞌrã reiny oo opa eꞌỹ vaꞌe katy, haꞌe ojaeꞌo vaꞌe kuery ikuai ꞌrã tape rupi.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py ixã prata guigua oxo ꞌrã, haꞌe karo ouro guigua ovo ꞌrã, haꞌe ygua py ovo ꞌrã yryru, haꞌe yvu áry yryru renoẽa oĩ vaꞌekue ivaipa ꞌrã.


text:
Haꞌe rire yvy kuꞌi reikoague ojevy ju ꞌrã yvy re, haꞌe rã nenheꞌẽ ma ojevy ꞌrã Nhanderuete imbouarea py.


text:
<n> Opa vy ijayvuague</n> Ayvu mombeꞌua hiꞌarandu vaꞌe vy omboꞌe heta vaꞌe kuery oikuaa aguã rami. Haꞌe gui ayvu re ojapyxaka haꞌe oikuaa potaa rupi heta omombeꞌu ayvu ꞌarandu regua.


text:
Hiꞌarandu vaꞌe kuery ayvu ma yvyra rakua mymba mondyia haꞌe karavo ombota porã mbyre rami oĩ, Opena vaꞌe peteĩꞌi oiko vaꞌe omeꞌẽ vaꞌekue meme.


text:
Xeraꞌy, enheangu ke haꞌe nunga rovai rupi reiko eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta kuaxia ombopara pyre ma ndoatai ꞌrãe, haꞌe vaꞌe re nhanhemboꞌe riae vy nhanderoꞌo kaneꞌõmba ꞌrã. 


text:
Haꞌe gui opa mbaꞌe rendu vaꞌekue gui ma yvateve vaꞌe po rami: Nhanderuete renonde eiko rejererokyjea rupi, haꞌe emoĩ porã ojapo uka vaꞌekue, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma avakue pavẽ ojapo aguã vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete oikuaa pota ꞌrã jaikoa haꞌe javi re, ojekuaa voi eꞌỹ vaꞌekue guive, iporã vaꞌe, haꞌe iporã eꞌỹ vaꞌe teĩ. 


text:
<n>Mboraei iporãve vaꞌe Cântico Salomão ojapo vaꞌekue</n> Kovaꞌe mboraei iporãve vaꞌe Salomão ojapo vaꞌekue. 


text:
 Nereakuã porãa aetũ rã iporã, <PI2>nderery voi heakuã vaꞌe onhoẽ mbyre rami haꞌeve vaꞌe. Haꞌe ramo kunhataĩgue haꞌe javi ꞌrã nderayvu. 


text:
 Xereraa ndereve! Jaa pojava! <PI2>Xeruvixave xereraa ndero py. Ndee ae roguerovyꞌa rovyꞌa etea rupi. <PI2>Rejoayvua re oremaꞌenduꞌa porã ꞌrã, vinho gui haꞌeveve ramo. Haꞌevea rami haꞌe kuery nderayvu. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> <n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Kunhague Jerusalém pygua, xeũ vaꞌeri xeporã. <PI2>Xepire ma Quedar rupi oo pirekue guigua rami huũ vaꞌe, haꞌe ajukue Salomão ro py oĩ vaꞌe rami. 


text:
 Pemaꞌẽ ngatu eme xepire huũa re, <PI2>mbaꞌeta kuaray ae ma xemoũmba. Xekyvy kuery xemotareꞌỹ rei vy xemondouka karamboae uvaty re apena aguã. Haꞌe rami rã xembaꞌe uvaty re ma xee napenai. <n>“Xembaꞌe uvaty re napenai” heꞌia ma ojee ae ijayvu vy, ipire kuaray omoũmba ramo. 


text:
 Haꞌe gui ndee xerekovea rembiayvu, emombeꞌu xevy: <PI2>Mamo tu remongaru ꞌrã herekovy nerymba kuery? Mamo tu remombytuꞌu ꞌrã kuaray mbyte jave? Emombeꞌu ke, xee roekaa rupi avaẽ eꞌỹ aguã neirũ kuery guymba re openaa py. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Kunhague pavẽ gui neporãve vaꞌe, haꞌe nunga ndereikuaai ri vy <PI2>tereo haꞌvy mymba kuery pypo rupi, haꞌe emongaru nerymba kavara kuery vexaꞌi re opena vaꞌe kuery ikuaia rupi. 


text:
 Yvoty En-Gedi katy uvaty ikuai vaꞌe rupi henhoĩ vaꞌe rami, <PI2>xevy pe xerembiayvu haꞌe rami ae haꞌeve. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xerembiayvu, ndee voi neporã, roayvu. <PI2>Nhanderupa ma jai rogue pyau guigua. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Yvoty juu mbyte oĩ vaꞌe rami ae avi <PI2>kunhataĩgue mbyte xerembiayvu iporã. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Haꞌe gui yvyra ikuai vaꞌe mbyte maçãꞌy hiꞌaĩ vaꞌe rami <PI2>kunumigue mbyte xerembiayvu iporã. Ikuarayꞌã py aguapyxe vai, haꞌe hiꞌa voi heꞌẽ porã xevy. 


text:
 Anhemombaraete ꞌrã uva pirekue py, <PI2>anhenhandu porã ꞌrã maçã haꞌu vy. Mbaꞌeta ayvu vaipa vy naxepytuẽ kuaavei. 


text:
 Jerusalém memby kuery, pendevy pe ajerure <PI2>guaxu haꞌe guaxu kunha kaꞌaguy rupi ikuai vaꞌe rupi: Pemomyĩ eme rojoayvua, tove toke ranhe, haꞌe ae ovyxe eꞌỹa ja. 


text:
 Aendu xerembiayvu ijayvu rã. <PI2>Maꞌẽ, haꞌe ou pojava yvyty áry rupi, yvyꞌã ikuai vaꞌe rupi opo-opo ouvy. 


text:
 Xerembiayvu ma guaxu eꞌỹ vy guaxu raꞌyꞌi rami inhakuã vaꞌe. <PI2>Neꞌexa, orero mbotya kupe py hiꞌaĩ, janela rupi omaꞌẽ hoꞌamy, oexa pota hoꞌamy janela jokoa paꞌũ gui. 


text:
 Yvoty henhoĩmba ma yvy re, <PI2>ovaẽ ma guyra kuery onheꞌẽ aguã ára. Pykuꞌi voi onheꞌẽ nhendu ma nhandeyvy rupi. 


text:
 Figoꞌy voi ijypy ma hiꞌa aguã, <PI2>uva poty reakuã voi nhaetũ ma. Epuꞌã na xerembiayvu. Xembaꞌe porã, eju ke. 


text:
 Xerymba apykaxu, <PI2>ita paꞌũ haꞌe itaova yvateve renhemia rupi reiko vaꞌe, exa uka na nderova, haꞌe taendu ndeayvu. Mbaꞌeta ndeayvua heꞌẽ, haꞌe nderova ma aexaxe vai vaꞌe. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Pejopy na mbyku haꞌe mbykuꞌi uvaty ombovaipa vaꞌe, <PI2>mbaꞌeta orembaꞌe uvaty rupi ipotypa ma. 


text:
 Xerembiayvu ma xembaꞌe, haꞌe xee ma imbaꞌe aiko. <PI2>Haꞌe ma omongaru ꞌrã guymba kuery yvoty ikuaia rupi. 


text:
 Xerembiayvu, ára yroꞌy reiꞌi haꞌe pytũ eꞌỹ teria ja ejevy ju. <PI2>Enha ejuvy guaxu eꞌỹ vy guaxu raꞌyꞌi rami, yvyty itatya rupi. 


text:
 Haꞌe gui apuꞌã avy vy tetã rupi ajere aikovy. <PI2>Tetã mbyte haꞌe tape ikuai vaꞌe rupi aa vy aeka xerekovea rembiayvu, aeka teĩ ndajoui. 


text:
 Haꞌe gui tetã rarõa kuery xerovaexĩ tetã rupi onhangarekoa rupi. <PI2>Haꞌe rã haꞌe kuery pe xee aporandu: “Pexa pa xerembiayvu?” haꞌe. 


text:
 Haꞌe gui ma ajepeꞌaꞌi avy vy mae ma aovaexĩ xerembiayvu. <PI2>Aikuavã vy namondoukavei. Haꞌe gui aroike haꞌi xemokambuare ro py. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Mbaꞌe tu pevaꞌe tekoa eꞌỹa gui jogueru jekuaa nhoguenoiny vaꞌe? <PI2>Tata rataxĩ opuꞌã vaꞌe ramigua ou, haꞌe heakuãmba ouvy mirra haꞌe heakuã porã vaꞌe okaia py, opa marãgua heakuã porã vaꞌe vendeaty kuery ogueru vaꞌekue py. 


text:
 Neꞌexa, huvixa Salomão karóxa ae ou jekuaa. <PI2>Ijyke jovaive rupi sessenta avakue ogueru, Israel regua ipyꞌa guaxukueve. 


text:
 Haꞌe kuery haꞌe javi ma kyxe oiporu kuaa, <PI2>joe opuꞌã kuaa vaꞌe vy. Peteĩ-teĩ okuꞌa re kyxe oguereko, pytũ rupigua gui joepy aguã. 


text:
 Ijytarã ma ojapo prata gui, <PI2>hendarã ma ojapo ouro gui, haꞌe rã oguapya aguã ma púrpura gui ojapo. Opy haꞌe javi rupi Jerusalém pygua kunhague ombojegua porãꞌi oayvua rupi. 


text:
 Haꞌe gui Sião memby kuery, peju, pemaꞌẽ <PI2>huvixa Salomão akã re coroa oĩ vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe ma ixy ae omeꞌẽ vaꞌekue omendaa ára py, opyꞌa py oguerovyꞌa vy. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Maꞌẽ xerembiayvu, ndee neporã vaipa! <PI2>Neporã ete! Nderexa ma apykaxu rexa rami iporã, nderova moꞌãa rovai teĩ nderexa pyxo porã. Ndeꞌa ma kavara kuery Gileade regua yvyty áry gui oguejy jogueruvy vaꞌe rami huũ. 


text:
 Neraĩ ma vexaꞌi kuery hague ojayapaa ramoꞌi vaꞌekue <PI2>ombojauague gui oẽ jogueravy vaꞌe rami xiĩ. Haꞌe kuery peteĩ-teĩ oguereko mokoĩꞌi ma voi vaꞌe, haꞌe neĩ peteĩve ma voi ndataꞌy eꞌỹi vaꞌe rami. 


text:
 Nerembe ma nhimbo pytã iporã vaꞌe rami. <PI2>Ndejuru ma iporã ete. Nderova ma romãꞌa ombojaꞌo pyre rami xiĩ porã rei, nderova moꞌãa rovai teĩ iporã jekuaa. 


text:
 Ndeajuꞌy ma Davi torre tembiporu moĩ porã atyrã ojapo vaꞌekue rami. <PI2>Haꞌe vaꞌe re mil huꞌy jokoa ikuai xondaro ipyꞌa guaxukueve oupi imoiny vaꞌekue rami. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Ára yroꞌy reiꞌi haꞌe pytũ eꞌỹ teria ja <PI2>aa ꞌrã yvyꞌã mirra haꞌe heakuã porã vaꞌe oĩa py. 


text:
 Xerembireko, eju xereve Líbano gui, <PI2>eguejy xereve yvyty Líbano regua gui. Emaꞌẽ Amana yvyty apyte gui, Senir haꞌe Hermom yvyty gui, guary kua haꞌe yvyty xivi ikuaia gui. 


text:
 Xereindy xerembireko, reipeꞌa ma xekuraxõ. <PI2>Reipeꞌa ma xekuraxõ remaꞌẽa py riveꞌi, haꞌe peteĩꞌi apuꞌaꞌi ndepoꞌy re oĩ vaꞌe py. 


text:
 Ndee xerayvua haꞌeve vaipa, xereindy xerembireko. <PI2>Vinho gui xeayvua haꞌeveve, haꞌe nereakuãa ma pavẽ heakuã vaꞌe gui iporãve vaꞌe. 


text:
 Xerembireko, ndejuru gui ei rami heꞌẽ vaꞌe otyky, <PI2>neapekũ guy py ma ei haꞌe kamby oĩ. Ndetupyja ma Líbano yvy regua rami heakuã porã. 


text:
 Nderegua ma romãꞌy ty ikuaia vaꞌe rami, <PI2>hiꞌa porã vaꞌe meme. Haꞌe py ikuai hena haꞌe nardoꞌy, 


text:
 nardo haꞌe açafrãoꞌy, cálamo haꞌe canelaꞌy. <PI2>Opa marãgua yvyra ikuai avi heakuã porã vaꞌe: mirra haꞌe aloés, haꞌe heakuã porãgueve haꞌe javi ikuai. 


text:
 Ndee ma yvu yvotyty moakỹa rami, <PI2>ygua yy oxyry vaꞌe oĩa, yakã Líbano regua yvyty gui oxyry atã vaꞌe rami! 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Yvytu kuaray apuꞌaꞌia katygua, eju na. <PI2>Eju, ndee yvytu kuaray puku-a katygua. Eipeju xe yvotyty rupi, eraa heakuã porã vaꞌe oetũa aguã katy. Haꞌe gui ma xerembiayvu tou ombaꞌe yvotyty py, toꞌu yvyraꞌa iporãve vaꞌe! 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Xereindy xerembireko, xee aike ma xeyvotyty py. <PI2>Xee amonoꞌõ ma mirra heakuã porã vaꞌe reve. Haꞌu ma ei hetã revegua, haꞌe ayꞌu ma vinho kamby reve. Xeirũ kuery, pekaru haꞌe peyꞌu. <PI2>Peyꞌu ndapeyꞌuxevei peve, xerembiayvu kuery. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xee ake teĩ xekuraxõ ma ndokei. <PI2>Aendu xerembiayvu okẽ re ombota nhendu reve aipoeꞌi rã: “Xereindy xerembiayvu, eipeꞌa na. <PI2>Xerymba apykaxu, ndevaikuea oĩ eꞌỹ vaꞌe. Mbaꞌeta xeakã inhakỹmba yvyxĩ rayvi gui, xeꞌa yxapypa ma”, heꞌi. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> <n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Haꞌe gui xee ma amboipa ma xeao puku. <PI2>Amoĩ ju ꞌrã ndaꞌu? Haꞌe xepy voi ajoipa ma, teĩ amongyꞌa ju ꞌrã ndaꞌu? 


text:
 Haꞌe rami vy avy okẽ aipeꞌa aguã xerembiayvu pe. <PI2>Xepo gui mirra amoeakuãague otyky rei oiny, xekuã gui voi okẽ peꞌaa áry otyky ajopy rã. 


text:
 Xerembiayvu pe aipeꞌa vaꞌeri ojepeꞌa ju ma, oo ma raꞌe. <PI2>Haꞌe rami rã xenheꞌẽ py xekangypa ijayvu rire. Aeka avy teĩ ndajoui, haꞌe aenoĩ aikovy teĩ naxembovai. 


text:
 Tetã rarõa kuery xerovaexĩ tetã re onhangarekoa rupi. <PI2>Haꞌe rami vy xepetepa vy xembojexavai. Haꞌe gui tetã kora rarõa kuery ju omboi xeao puku. 


text:
 Jerusalém memby kuery, ajerure pẽvy. <PI2>Xerembiayvu pexa vy mbaꞌe pa pendeayvu ꞌrã ixupe? Pemombeꞌu xee amano ta maa ayvu vaipa vy. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Haꞌe gui ndee pavẽ kunhague gui neporãve vaꞌe, <PI2>mbaꞌe py tu nerembiayvu amboae kuery gui haꞌeveve? Mbaꞌe tu nerembiayvu amboae kuery gui iporãve vaꞌe oguereko, haꞌe rami aguã re orevy rejerure aguã? 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xerembiayvu ma xiĩ pytã rei, <PI2>haꞌe ma dez mil ikuai vaꞌe gui teĩ omboetevepy. 


text:
 Hexa ma apykaxu yakã rembe re ikuai vaꞌe rexa rami. <PI2>Kamby py omoxiĩ haꞌe ombojegua pyre rami hexa. 


text:
 Hova ma yvyra bálsamo ty rami heakuã vaꞌe, <PI2>haꞌe yvyra rogue heakuã porã vaꞌe omboaty pyre rami. Hembe ma yvoty gui mirra iporãve vaꞌe otykya rami. 


text:
 Ijyva ma ouro guigua aygue ita porãgueve oĩa rami. <PI2>Ikuꞌa ma marfim xiĩ vaꞌe ita safira py ombojegua pyre rami. 


text:
 Hetyma ma ita mármore guigua yta ouro ete áry omoꞌã mbyre rami. <PI2>Yvatea ma Líbano yvyty rami, yvyra yvate vaꞌe rami ete. 


text:
 Ijayvua ma heꞌẽ porã vaꞌe rami. <PI2>Haꞌe ma opa mbaꞌe py xembovyꞌa. Haꞌe rami rima xerembiayvu oiko. Haꞌe rami xeme, Jerusalém memby kuery. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Kunhague pavẽ gui neporãve vaꞌe, <PI2>marã katy tu oo raꞌe nerembiayvu? Mavaꞌe tape rupi tu nerembiayvu oo raꞌe? Ore roipytyvõ ꞌrã reka aguã. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xerembiayvu ma ojeupegua yvotyty haꞌe bálsamo ty katy oguejy, <PI2>guymba kuery omongaru aguã yvotyty rupi, haꞌe yvoty ikuai vaꞌe oiporavo aguã. 


text:
 Xee ma xerembiayvu mbaꞌe, haꞌe xerembiayvu ma xembaꞌe. <PI2>Yvotyty rupi omongaru oikovy guymba kuery. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Xerembiayvu, Tirza tetã rami neporã, <PI2>haꞌe xembovyꞌa Jerusalém rami. Xondaro kuery bandeira revegua rami omboete reipy reiko. 


text:
 Erova nderexa xegui, mbaꞌeta xembopyꞌa eta rei. <PI2>Ndeꞌa ma kavara kuery Gileade yvyty áry gui oguejy jogueruvy vaꞌe rami huũ. 


text:
 Neraĩ ma vexaꞌi kuery ombojauague gui oẽ jogueravy vaꞌe rami xiĩ. <PI2>Haꞌe kuery peteĩ-teĩ oguereko mokoĩꞌi ma voi vaꞌe, haꞌe neĩ peteĩve ma voi ndataꞌy eꞌỹi vaꞌe rami. 


text:
 Sessenta huvixa raꞌyxy ikuai, haꞌe oitenta ikuai taꞌyxy jevy. <PI2>Hembiguai kunhataĩ ma mbovy rei eꞌỹ ikuai. 


text:
 Haꞌe rã ayvu ete vaꞌe ma peteĩꞌi ae, <PI2>xerymba apykaxu rami ivaikuea oĩ eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe ma peteĩꞌi vaꞌe ixy oguereko vy ikuavãare oayvuve vaꞌe. Kunhataĩgue oexa vy ijayvu okuapy iporãa rami. Huvixa raꞌyxy haꞌe taꞌyxy jevy ikuai vaꞌe voi oexa vy oguerovyꞌa vaipa okuapy. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Mavaꞌe tu pevaꞌe koꞌẽ ramoꞌia rami ojekuaa vaꞌe? <PI2>Haꞌe vaꞌe ma jaxy rami iporã haꞌe kuaray rexakã rami ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. Xondaro kuery bandeira revegua rami omboete reipy oiko. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Aguejy avy yvotyty haꞌe yvyraty katy, <PI2>mbaꞌemo renhoĩ pyau yvyugua rupi ikuai vaꞌe aexa aguã, haꞌe uva henhoĩ paa aexa aguã, haꞌe yvyra romãꞌy ipotypaa re. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Sulamita, ejevy ju na. <PI2>Ejevy ju, ore kuery roexaxeve ju. Mbaꞌe re tu pexaxe sulamita <PI2>Maanaim py ojeroky rã? 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Huvixa rajy, ndepy regua reve reguataa ma iporã meme. <PI2>Neretyma kuꞌa ma mboꞌy hembiapo kuaa vaꞌe rembiapo rami iporã. 


text:
 Nepuruꞌã ma karo ojere vaꞌe vinho oĩ riaea rami. <PI2>Ndekuꞌa ma trigo omboaty pyre yvoty ombojerepy rami. 


text:
 Ndeajuꞌy ma torre marfim guigua rami iporã. <PI2>Nderexa ma yy omboty pyre Hesbom py, Bete-Rabim rokẽ yvyꞌiry oĩ vaꞌe rami. Nexĩ ma Líbano yvy re torre Damasco katy ooa py hiꞌaĩ vaꞌe rami. 


text:
 Neakã ma Carmelo yvyty rami. <PI2>Ndeꞌa ma púrpura rami iporã. Huvixave ojejopy uka ndeꞌa reipopẽ vaꞌekue re. 


text:
 Xee aipoaꞌe: “Ajeupi rã pindo re, <PI2>ajopy ꞌrã ixã rapo re”, haꞌe. Nekã toĩ xevy uva arupỹ xã rami, nepytuẽa taeakuã porã maçã rami. 


text:
 Xerayvua ma vinho iporã vaꞌe rami. Haꞌe vaꞌe vinho ma xerembiayvu toyꞌu tema, <PI2>toxyry ovy ijuru haꞌe haĩ rupi. 


text:
 Koꞌẽmbaꞌi ramove javy voi vy jaa uvaty re nhamaꞌẽ vy. <PI2>Jaexa uva poty ojepeꞌa ma paa, haꞌe yvyra hiꞌa vaꞌe henhoĩ paa. Haꞌe py ma xee aexa uka ꞌrã roayvu etea. 


text:
 Mandrágora reakuã nhaetũ, <PI2>haꞌe nhanerokẽ rupi ikuai yvyraꞌa iporãgueve, ipyau haꞌe yma guare guive. Xerembiayvu, haꞌe nunga haꞌe javi xee amoĩ porã ndevy peguarã. 


text:
 Ndee xekyvy vaꞌe rire, xexy omokambu vaꞌekue ae! <PI2>Haꞌe rami vaꞌe rire tape rupi rovaexĩ vy xee roayvu ꞌrãgue avave rei xejou vai eꞌỹ re. 


text:
 Xee rogueraa vy rogueroike ꞌrãgue xexy ropy. <PI2>Haꞌe gui ndee xemboꞌe ꞌrãgue. Haꞌe rã ndevy ameꞌẽ ꞌrãgue reyꞌu aguã vinho iporãve vaꞌe regua, haꞌe xe yvyraꞌa rykue. 


text:
 Jerusalém memby kuery, ajerure pẽvy: <PI2>pemomyĩ eme rojoayvua, tove toke ranhe, haꞌe ae ovyxe eꞌỹa ja. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Mavaꞌe tu pevaꞌe, tekoa eꞌỹa katy gui oẽ ouvy vy <PI2>guembiayvu reve joe ojeko jogueruvy vaꞌe? Maçãꞌy rembypy guy py xee romomyĩ. <PI2>Haꞌe py ae ndexy ndererekoꞌi rakaꞌe. Haꞌe py ae ju nekuavãare oendu rakaꞌe haxy vaꞌe. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Emoĩ xerery nekuraxõ re imbojaarã rami, ndejyva re guive. <PI2>Mbaꞌeta jajoayvua ma manoa rami ipoꞌaka. Haꞌe rã takãteꞌỹ ma yvyra rupa rami ndaꞌevei ete vaꞌe. Haꞌe vaꞌe regua tapyĩ ma hendy revegua, tata rami okai oiny vaꞌe. 


text:
 Yy tuvixa vaꞌe teĩ nomboguei ꞌrã jajoayvua, <PI2>yakã ikuai vaꞌe ndojaoꞌi ꞌrã. Joayvua repyrã amongue oguereko vaꞌe haꞌe javi omeꞌẽ teĩ mbaꞌeverã ndovarei. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Ore kuery orereindy roguereko ikã eꞌỹ teri vaꞌe. <PI2>Mbaꞌe tu rojapo ꞌrã ixupe guaꞌyxyrã re ojerurea ramo? 


text:
 Tetã kora haꞌe oiko vaꞌe rire <PI2>ixupe rojapo ꞌrãgue peteĩ torre prata guigua. Haꞌe rã okẽ vaꞌe rire ronhovã ꞌrãgue yvyrape yary guigua py. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xee ma tetã kora, haꞌe rã xekã ma torre rami oĩ. <PI2>Haꞌe rami rã xerembiayvu xerexa vy xererovyꞌa ꞌrã. 


text:
<n> Irũ kuery ijayvuague</n> Baal-Hamom py Salomão oguereko peteĩ uvaty. <PI2>Haꞌe vaꞌe omboaxa rakaꞌe opena vaꞌerã kuery pe. Haꞌe ramo hiꞌa rekovia peteĩ-teĩ ogueru ixupe mil hatãꞌi vaꞌe prata guigua. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Haꞌe rã xe uvaty ma xereve ae oĩ xee aipotaa rami areko aguã. <PI2>Haꞌe gui ndee Salomão, eju ejopy mil hatãꞌi vaꞌe, haꞌe hiꞌa re opena vaꞌe kuery ju duzentos ꞌrã ojopy. 


text:
<n> Ime ijayvuague</n> Ndee yvotyty rupi reiko vaꞌe, <PI2>nhaneirũ kuery oenduxe okuapy ndeayvua. Xee voi taendu. 


text:
<n> Taꞌyxy ijayvuague</n> Xerembiayvu, eju pojava! <PI2>Enha ejuvy guaxu eꞌỹ vy guaxu raꞌy yvyty heakuã vaꞌe áry rupi opo-opo ouvy vaꞌe rami. 


text:
<n>Isaías ayvu oĩa</n> <n> Ojejavypa vaꞌe kuery pe ijayvuague</n> Kovaꞌe ma Amoz raꞌy Isaías pe oexa uka pyre Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery reko re, Judá pygua huvixa Uzias oĩ jave, haꞌe gui Jotão, Acaz haꞌe Ezequias ju. <n>Judá kuery kuaray puku-a katy, haꞌe gui Israel kuery kuaray apuꞌaꞌia katy ikuai vaꞌe. Judá regua tetã tuvixave vaꞌe ma Jerusalém Isaías rekoa, haꞌe rã Israel regua tetã tuvixave vaꞌe ma Samaria. 


text:
Ndee yva, endu ke, haꞌe ndee yvy, eikuaa pota ke, mbaꞌeta ijayvu vaꞌe ma Senhor ae. Aipoeꞌi: “Amongakuaa xeraꞌy kuery, haꞌe kuery ambotuvixapa rire teĩ xere opuꞌã rei okuapy.


text:
Vaka kuery minha oikuaa ꞌrã oja, haꞌe mburikaꞌi voi oikuaa ꞌrã ija omongaruaty. Haꞌe rã Israel kuery ma ndoikuaai mbaꞌeve, xevygua kuery ndoikuaai mbaꞌeve ete”, heꞌi. <n>Amongue py “Israel kuery” ꞌea ꞌrã Israel kuery pe ae, haꞌe rã amboae henda py ma mokoĩve regua Judá haꞌe Israel pe ijayvu. Apy ma mokoĩve re ijayvu. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã haꞌe rami ete pendeko vai vaꞌe pe. Peẽ kuery pejejavya anho pereko vaꞌe, heko vai vaꞌe regua, haꞌe ikyꞌapa vaꞌe raꞌy kuery pendekuai. Pepoipa ma Senhor gui, pendeayvu vai Israel kuery Ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pe, haꞌe vy jypy guare rami ju pendekuai.


text:
Mbaꞌe re tu pendekuai axy reivexe ri pejejavypa vy? Mbaꞌeta peneakã raxypa, pendepyꞌa voi ijaipa ma.


text:
Pendepy mbyte guive pendeapyte peve penderete ivaipa ma, opa marãgua ai vaikue oĩ penderete re. Haꞌe nunga ndoikyꞌaꞌoai ꞌrã, ndojokuaai ꞌrã, neĩ azeite py voi noipoanoai ꞌrã.


text:
Pendeyvy ma ivaipa ma, peneretã ikuai vaꞌe voi omombaa ma tata py. Peẽ kuery pexaa py amboae yvy guigua kuery hoꞌupa penereminhotỹgue. Haꞌe ramo pendeyvy rupi tekoague rive opyta, amboae yvy guigua omomba rire.


text:
Sião memby <n>“Sião memby” heꞌia ma Jerusalém tetã re ae ijayvu vy. voi opyta haꞌe aeꞌi, oguy vaikueꞌi uvaty, eꞌỹ vy pepino-ty mbyte py oĩ vaꞌe rami, haꞌe eꞌỹ vy tetã ojokopaa vaꞌe rami.


text:
Haꞌe gui Senhor ixondaro reta vaꞌe amongueꞌi jakuave aguã rami ndoejai vaꞌe rire nhakanhymba ꞌrãgue Sodoma haꞌe Gomorra tetã rami. <n>Tetã Sodoma haꞌe Gomorra ma Nhanderuete omomba vyvoi rakaꞌe tata omboguejy vy, haꞌe pygua kuery opa marã rei ikuai rire (Gênesis 18.1–19.29). Romanos 9.29 


text:
<n> Ombojerovia merami rive vaꞌe re ijayvuague</n> Peẽ Sodoma pygua huvixa kuery, pendu ke Senhor ayvu! Gomorra tetã py pendekuai vaꞌe, pejapyxaka Nhanderuete guigua lei rupi penemboꞌea re. <n>Apy ma guetarã kuery pe ae “Sodoma haꞌe Gomorra pygua” heꞌi. 


text:
Senhor aipoeꞌi: “Mbaꞌerã tu haꞌe rami ete xevy pemeꞌẽ mbaꞌemo? Xee ndaipotavei ma vexaꞌi ava haꞌe mymba ikyra vaꞌe peapy reve pemeꞌẽ vaꞌe. Xee ndarovyꞌavei ma toro raꞌy ruguy, xee ndaipotavei ma vexaꞌi haꞌe kavara.


text:
Peruve eme xevy ndovarei vaꞌe regua pemeꞌẽ vaꞌerã. Heakuã porã vaꞌe xevy peapy vaꞌe xembojeguaru ma, haꞌe jaxy pyauꞌi ára ngaru pejapo vaꞌe, haꞌe gui sábado haꞌe amboae ára py pendeatya voi, mbaꞌeta ndaropoꞌakavei ma nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oiko aguã py pejejavy pekuapya.


text:
Jaxy pyauꞌi ára ngaru oikoa py, haꞌe amboae ára pendeatya py ma xembopoxy pekuapy, ndaropoꞌakavei ma. Xekaneꞌõ ma arojexavai vy.


text:
Haꞌe nunga rupi xevy pe pejapukaia rupi pendepo peupi ramo xee namaꞌẽi ꞌrã. Mbovykue rei eꞌỹ pejerure teĩ xee naendui ꞌrã, jouguy py pendepo kyꞌa ramo.


text:
haꞌe peikuaa pota iporã vaꞌe rupi ju pendekuai aguã. Pejoguereko pota teko porã rupi. Pejoko nhombojexavaixe vaꞌe, pepy tyreꞌỹ kuery ojavyky reia rã, haꞌe peipytyvõ imeveꞌỹ vaꞌe”, heꞌi. 


text:
<n> Imboaxya rupi “Peju ke” heꞌiague</n> Senhor aipoeꞌi: “Peju ke toromongeta. Pejejavya pytã rei rire teĩ xee romoxiĩ ꞌrã yroꞌy rami. Pytã huũ rei teĩ romoxiĩ ꞌrã vexaꞌi rague rami.


text:
Haꞌe rã naxenheꞌẽ rendui vy pepuꞌã rei ramo pendejukapaa ꞌrã kyxe py.” Senhor ae haꞌe rami ijayvu vaꞌekue. 


text:
<n> Jerusalém pygua kuery ombopaga rire oepy ju aguã re ijayvuague</n> Tetã Nhanderuete pe ojeroviapy peiko vaꞌekue ri kunha itavy rei vaꞌe rami ju pendekuai. Pendea py heta ikuai vaꞌekue ri iporayvuꞌi haꞌe peteĩ rupi ikuai vaꞌe. Haꞌe rã aỹ ma jojukaa rive anho ikuai.


text:
Pendea py huvixa kuery ikuai vaꞌe voi heko vai vaꞌe anho ikuai, imonda vaꞌe kuery irũ. Haꞌe kuery peteĩ-teĩ ojeupe guarã mbaꞌemo omeꞌẽ uka opena aguã, ojoupave aguã re rive ꞌrã oo. Haꞌe rami avi ndoepyvei ma tyreꞌỹ kuery, imeveꞌỹ vaꞌe re voi nopenavei ma.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor ixondaro reta vaꞌe, Israel kuery Ruete ipoꞌakapa vaꞌe aipoeꞌi: “Aỹ gui xepoxya aexa uka ta ma xerovaigua kuery pe. Ajepy ꞌrã ndaxerayvuvei okuapyague re.


text:
Xee amoĩ ju ꞌrã joguerekoarã yma guare rami. Amoĩ ꞌrã penemongetaarã jypy guare rami. Haꞌe ramo mae peneretã pe ‘Teko porã oĩa’ haꞌe ‘Ojeroviapy ikuaia’ ꞌea ju ꞌrã. 


text:
Haꞌe rã teko vai rupi ikuai vaꞌe haꞌe ojejavypa rei vaꞌe ma amomba vyvoi ꞌrã. Haꞌe ramo Senhor gui ojepeꞌa vaꞌekue okanhymba ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery pexĩmba ꞌrã yvyra pejou porã reiague re, haꞌe ndaꞌevei nho ꞌrã yvotyty pejou porãveague re. <n>Haꞌe kuery ma yvyra ikuai vaꞌe guýry, haꞌe yvotyty rupi onhemboꞌe vaꞌekue amboae rami rei. Mbaꞌemo raꞌangaa ombojeroviaa rupi opa marã rei ikuai. 


text:
Haꞌe nunga rupi yvyra rogue omanomba rei vaꞌekue rami ꞌrã pendekuai, haꞌe yvotyty ipirupa vaꞌekue rami avi.


text:
Peẽ kuery vaꞌe regua ipoꞌakave vaꞌekue ri mbaꞌemo pire rami ꞌrã ikuai, haꞌe haꞌe kuery mbaꞌemo ojapo vaꞌekue ma tata raviju rami ꞌrã opyta, mbaꞌeta mokoĩve okanhymba ꞌrã tata py, imboguearã ndoikoi ꞌrã guive”, heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Povaꞌe ma Amoz raꞌy Isaías pe mbaꞌemo oexa uka reve ayvu ombou vaꞌekue Judá haꞌe Jerusalém re.


text:
Haꞌe gui opaa ára yvyty Senhor pegua oo oĩa omboꞌyvateve ꞌrã yvyty ikuai vaꞌe áry. Haꞌe ramo yvy regua kuery haꞌe javi ojeꞌoi ꞌrã haꞌe katy.


text:
Heta regua kuery oo vy aipoeꞌi ꞌrã joupe-upe: “Peju ke, jajajeꞌoi Senhor pegua yvyty re, Jacó kuery Ruete pegua oo oĩa katy. Haꞌe ma nhanemboꞌe ꞌrã oikoa re, haꞌe vaꞌe rupi nhande kuery voi nhandekuai aguã. Mbaꞌeta Sião gui ma oikuaa ukaa ꞌrã lei, Jerusalém gui onhendu ꞌrã Senhor ayvu”, heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
Haꞌe gui ma Senhor oikuaa pota ꞌrã yvy regua kuery re, omoꞌarandu ꞌrã heta regua. Haꞌe ramo haꞌe kuery okyxe gui ojapo ꞌrã yvy karaĩarã, haꞌe huꞌy guaxu gui ojapo ꞌrã kyxe yvyra rakã ayaarã. Mbaꞌeta yvy regua kuery okyxe ndoguerojeroviavei ꞌrã, neĩ joe opuꞌã aguã voi ndoikuaavei ma ꞌrã.


text:
<n> Avakue onhemboyvate vaꞌekue omoꞌyvyĩꞌi aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor, ndee rejapa vaꞌe tyꞌy ndevygua Jacó ramymino kuery. Mbaꞌeta ndevygua kuery ma kuaray oua katygua gui oikuaa amboae rami onhemboꞌe aguã, filisteu kuery rami ae ꞌrã imbaꞌekuaa, yvy mboae regua raꞌy kuery re ꞌrã irũ okuapy.


text:
Ijyvy re ma heta oĩ prata haꞌe ouro. Ndoipapa kuaavei ma opa mbaꞌe porã oguereko vaꞌe. Haꞌe py oĩ kavaju anho, haꞌe karóxaꞌi voi mbovy rei eꞌỹ ikuai.


text:
Haꞌe kuery yvy re tynyẽ avi mbaꞌemo raꞌangaa ombojeroviapy. Haꞌe kuery guenapyꞌã re oĩ ꞌrã haꞌe kuery ae po py ojapo vaꞌekue renonde, omboete ꞌrã haꞌe kuery ae rembiapo.


text:
Tapeo, peike itakua py penhemi! Yvy kuꞌi py penhemi Senhor gui pekyje vy, hexakãa haꞌe ipoꞌakaa gui.


text:
Mbaꞌeta omomba ꞌrã avakue ojejou porã reiague, omoꞌyvyĩꞌi ꞌrã onhemboyvate rei vaꞌekue. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára Senhor anho yvate ꞌrã. 


text:
Mbaꞌeta ovaẽ ꞌrã ára Senhor ixondaro reta vaꞌe omoꞌyvyĩꞌimba aguã ojejou porã rei vaꞌekue, onhemboyvateve vaꞌekue-ꞌekue haꞌe yvateve vaꞌekue haꞌe javi oitypa aguã,


text:
Haꞌe rami vy omomba ꞌrã avakue ojejou porãague, omoꞌyvyĩꞌimba ꞌrã onhemboyvatevea. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára Senhor anho yvate ꞌrã. 


text:
Haꞌe ramo avakue onhemimba ꞌrã itakua py haꞌe yvykua rupi Senhor gui okyje vy, hexakãa haꞌe ipoꞌakaa gui, ko yvy regua omondyipa aguã opuꞌã ramo.


text:
Haꞌe vaꞌe ára anguja haꞌe mbopi pe rive avakue omombo ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa prata haꞌe ouro guigua, haꞌe kuery ae omboete vaꞌerã ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy onhemimba ꞌrã itakua py haꞌe itaova guy rupi Senhor gui okyje vy, hexakãa haꞌe ipoꞌakaa gui, ko yvy regua omondyipa aguã haꞌe opuꞌã ramo.


text:
Haꞌe nunga rupi pejeroviave eme avakue oapyĩgua rupi rive ipytuẽ vaꞌe re. Mbaꞌerã tu haꞌe kuery ovare? 


text:
Mbaꞌeta maꞌẽ, Jerusalém haꞌe Judá gui Senhor ixondaro reta vaꞌe oipeꞌa ꞌrã mbojape, yy haꞌe guekoverã oguereko vaꞌekue haꞌe javi,


text:
haꞌe gui ipyꞌa guaxukueve, xondaro kuery, nhomboayvu vaꞌety, profeta, imbaꞌekuaa vaꞌe kuery, haꞌe tujakueve,


text:
haꞌe xondaro ruvixa cinqüenta re opena vaꞌe, haꞌe omboetevepy, nhomongetaa kuery, mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe haꞌe imbaꞌevyky vaꞌe kuery haꞌe javi ꞌrã oipeꞌapa.


text:
Haꞌe rire huvixa ikuai vaꞌekue ꞌrãgue py kunumigueꞌi ju ꞌrã omoĩ. Haꞌe ramo kyrĩgue po py oĩ ꞌrã haꞌe kuery re opena aguã.


text:
Haꞌe rire nhomoingo axy ꞌrã jomeme, peteĩ-teĩ ngoo katyꞌi ikuai vaꞌe reve. Kunumigueꞌi opuꞌã ꞌrã tujakueve re, haꞌe opa marã rei ikuai vaꞌe opuꞌã ꞌrã omboetevepy re.


text:
Haꞌe vaꞌe jave ma amongue nguu ro py ovaẽ vy guykeꞌy pe aipoeꞌi ꞌrã: “Ndee tu ndeao rima. Haꞌeve reiko aguã oreruvixarã. Epena haꞌvy kovaꞌe tekoa ivaipa vaꞌekue re”, heꞌi ꞌrã.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe árave tykeꞌy ombovai vy aipoeꞌi ꞌrã: “Xee tu poropoanoa eꞌỹ, haꞌe xero py ndarekoi mbojape, neĩ ao. Ndaꞌevei xee aĩ aguã heta vaꞌe kuery ruvixarã”, heꞌi ꞌrã. 


text:
Mbaꞌeta Jerusalém ivaipa, Judá regua voi oitypaa, mbaꞌeta oayvu py haꞌe mbaꞌemo ojapoa py haꞌe kuery Senhor re opuꞌã okuapy, Hexakãmba vaꞌe ombopoxya rupi rive ikuai.


text:
Haꞌe kuery rova re ojekuaa ojejavypa vaꞌea. Sodoma pygua kuery rami ete oexa uka ꞌrã ojejavypa reia onhomi eꞌỹ re. Ndaꞌevei ete ꞌrã haꞌe kuery pe, ojeupe ae ojapo vai rire.


text:
Haꞌe rã heko porã vaꞌe kuery pe ma aipoꞌre: “Pẽvy pe iporã vaꞌe oiko ꞌrã”, ꞌre, mbaꞌeta haꞌe kuery ojopy ꞌrã ikuai porãague repy.


text:
Haꞌe rã heko vai vaꞌe pe ma ndaꞌevei ete ꞌrã, opa mbaꞌe py ikuai axy ꞌrã. Mbaꞌeta ojapo vaiague ae ju ꞌrã ojeapa haꞌe kuery re.


text:
Xeretarã kuery re opena vaꞌe ma kunumigue meme, haꞌe kuery re opena aguã ma kunhague po py oĩ. Xeretarã kuery, pendererekoa kuery ma penembotavypa, mbaꞌeta ombovaipa tape peo aguã vaꞌe.


text:
Senhor omboayvu ꞌrã ojeupegua kuery mongetaaty haꞌe huvixa kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Peẽ kuery ae ma xeꞌuvaty mombaare peiko. Iporiaukueꞌi gui peraa rive vaꞌekue ma pendero py ae oĩ.


text:
Mbaꞌe nunga rupi tu pemoingo axy xevygua kuery, haꞌe pembojexavai iporiaukueꞌi?” heꞌi Senhor ixondaro reta vaꞌe. 


text:
<n> Sião pygua kunhague ombopaga aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor aipoeꞌive ju: “Pexa na Sião pygua kunhague ojejou porã rei okuapy vaꞌe! Oajuꞌy omoatã reve rei ꞌrã oguata, omaꞌẽ ꞌrã ndaꞌevei reia rupi, opyrõ pyꞌiꞌi rei, haꞌe opy nhuꞌã regua oparã rei reve ꞌrã oguata”, heꞌi.


text:
Haꞌe nunga rupi Sião pygua memby kuery akã Senhor omboaipa ꞌrã, oexa ukapa ꞌrã guive haꞌe kuery oxĩmba aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe ára Senhor oipeꞌapa ꞌrã onhembojeguaa haꞌe kuery opy nhuꞌã re oguereko vaꞌe, akã regua haꞌe ijegua jaxy pẽgue ramigua,


text:
ajukue akã regua, correnteꞌi opy nhuꞌã re oguereko vaꞌe, kuꞌaxã, heakuã porã vaꞌe ryru, mbaꞌekuaa ryru,


text:
Haꞌe vaꞌe rire haꞌe kuery onhemoeakuãmba rei oikovy ꞌrãgue py heakuã vaikue rei ꞌrã oikovy. Ikuꞌaxã ꞌrãgue py oiporu ꞌrã ixã vaꞌe. Haꞌe gui ojeꞌavyky porã rei ꞌrãgue py inhakã pire rei ꞌrã. Ao iperirĩꞌi vaꞌe ꞌrãgue py voxa inhana rei vaꞌe guigua ꞌrã oiporu. Haꞌe iporã rei ꞌrãgue py opyta ꞌrã ipere okaiague rupi.


text:
Haꞌe ramo tetã rokẽ py kunhague opa marã ojaeꞌo ꞌrã okuapy ipyꞌa vai vy. Sião tetã ivaipa ramo yvy py rive oguapy ꞌrã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára sete kunhague ojopy ꞌrã peteĩꞌi ava, ixupe aipoeꞌi ꞌrã: “Ore ae rojou ꞌrã roꞌu vaꞌerã haꞌe oreaorã, ri teĩ tove nderery rupi toronhemboery rive, roxĩmba reia rupi veꞌỹ roiko aguã”, heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Senhor guigua Yvyra Rapytakue Renhoĩ oiko vy yvate porã ꞌrã, ojou porãmbaa ꞌrã guive. Ijyvy rupi ikuai vaꞌe voi iporã vaꞌerã meme, Israel kuery oo jepe vaꞌekue oguerovyꞌapa haꞌe ojou porã aguã.


text:
Haꞌe gui Sião pygua okuave vaꞌe Jerusalém py opyta vaꞌekue pe ma “Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” ꞌea ꞌrã, oikove aguã Jerusalém py guery ombopara uka vaꞌekue haꞌe javi pe.


text:
Mbaꞌeta Senhor oikyꞌaꞌopa ju ꞌrã Sião memby kuery, Jerusalém pygua kuery gui omboguepa ꞌrã tuguy omoẽague haꞌe kuery re oĩ vaꞌe, Onheꞌẽ teko porã rexa ukaa haꞌe jokyꞌaꞌo vaꞌe rupi ae.


text:
Haꞌe gui Sião yvyty áry, haꞌe haꞌe py ijatypa okuapy vaꞌe áry Senhor omoĩ ꞌrã peteĩ arai ara py, haꞌe gui pyávy ma ombou ꞌrã tata rendy vuku hataxĩ reve. Haꞌe ramo haꞌe javi áry rupi hexakãa ojaoꞌi ꞌrã oo aoꞌia rami.


text:
Haꞌe nunga ma ara py oĩ ꞌrã kuarayꞌãrã, mbaꞌeta haꞌe py onhemi okuapy vaꞌe pe ojoko ꞌrã kuaray haku, yvytu atã haꞌe oky. 


text:
Aỹ ma aporaei ta xerembiayvu pe, ixupegua uvaty re ꞌrã aporaei. Mbaꞌeta xerembiayvu ma peteĩ uvatyrã onhotỹ rakaꞌe yvy porãa py.


text:
Haꞌe rami vy ojoꞌo yvy, oguenoẽmba ita ikuai vaꞌekue, haꞌe gui uva yky porãgueve anho onhotỹ. Uvaty mbyte ojapo torre yvate vaꞌe omaꞌẽ jepi atyrã, ojapo avi oja guaxu uvaꞌa oumbiri atyrã. Haꞌe gui ma oarõ oikovy onhotỹ vaꞌekue hiꞌa porã aguã. Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe ꞌrãgue py iro vaꞌe anho oiko hiꞌa.


text:
Haꞌe rire aipoeꞌi: “Aỹ ma Jerusalém haꞌe Judá py pendekoa vaꞌe, ajerure pẽvy: Peikuaa pota xere haꞌe xeꞌuvaty re.


text:
Mbaꞌe nunga tu anhotỹ vaꞌekue re ajapove aguã haꞌeve ꞌrãgue ajapoague áryve? Haꞌe mbaꞌe re tu iporã vaꞌe arõ vaꞌe ꞌrãgue py iro vaꞌe anho oiko?


text:
Aỹ ma xee amombeꞌu ta pẽvy xeꞌuvaty re ajapo aguã. Aipeꞌapa ꞌrã ikorarã juu anhotỹ vaꞌekue, xeꞌuvaty opyta aguã mymba okaru atyrã rive. Aity ꞌrã ikora mymba kuery opyrõmba aguã.


text:
Ajapo ꞌrã opyta rive aguã rami. Haꞌe ramo uva rembypy nomoatyrõavei ꞌrã, neĩ yvy voi nomboaꞌeveavei ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py juu haꞌe juu rakuaendy rive ꞌrã ikuai. Haꞌe arai pe xeayvu ꞌrã hiꞌáry ndaꞌokyvei aguã re”, heꞌi.


text:
Mbaꞌeta uvaty ojeupe guarã Senhor onhotỹ vaꞌekue ma Israel kuery ae, uva rembypy oguerovyꞌa vaꞌekue ma Judá kuery. Haꞌe oarõ oikovy teĩ haꞌe kuery teko porã rupi ikuai aguã oexaxe vy. Haꞌe rami teĩ lei rovai rupi rive ikuai raꞌe. Teko porã ꞌrãgue py haxẽ reia rupi anho ikuai. 


text:
<n> “Heko vai vaꞌe pe ndaꞌevei ete ꞌrã” heꞌiague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã peẽ kuery penderorã pejapo-japove vaꞌe haꞌe pendeyvyrã pejou-jouve vaꞌe pe, amboae kuery oĩ aguã ndaꞌevevei peve. Haꞌe rami vy peẽ kuery anho peiko pendeyvy mbyte rupi.


text:
Haꞌe gui Senhor ixondaro reta vaꞌe aipoeꞌi xevy: “Anhetẽ heta oo opyta rei ꞌrã, tuvixakueve haꞌe iporãgueve voi, avave rei noĩavei rã.


text:
Haꞌe vaꞌe jave peteĩ alqueire uvaty rape omeꞌẽ ꞌrã vinte litro eteꞌi, haꞌe dez voxa trigo raꞌyĩgue gui ma teĩ dez quilo eteꞌi ꞌrã omeꞌẽ”, heꞌi. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã okaꞌu vaꞌe kuery pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma koꞌẽꞌi ramove vinho oyꞌu aguã omboypy vy pytũ mbyte raxa peve ꞌrã oo, vinho py onhemboakupa peve!


text:
Haꞌe kuery ngaru ojapoa py ogueru ꞌrã mbaraka, mbaꞌepu ixã reta vaꞌe, pandeiro haꞌe mimby. Vinho heta avi ꞌrã oĩ oyꞌu vaꞌerã. Haꞌe rã Senhor ojapo vaꞌe re ma haꞌe kuery ndoikuaa potai, naꞌimaꞌenduꞌai guive opo py mbaꞌemo ojapo vaꞌekue re.


text:
Haꞌe nunga rupi xevygua kuery ogueraapaa ꞌrã escravo-rã, mbaꞌeve re ndoikuaa potaiague re rive. Haꞌe kuery vaꞌe regua yvatekueve teĩ oendu ꞌrã karuai, haꞌe heta vaꞌe kuery ojexavai ꞌrã okuapy ijyꞌuvei gui.


text:
Haꞌe nunga rupi yvykua omokõvexe vy oipeꞌa vaipa ꞌrã ojuru, haꞌe py Jerusalém pygua omboeteve pyre kuery oguejypa aguã, ovyꞌa vy hevovo reia rupi ikuai vaꞌekue, haꞌe rami ikuaia rupi oguerovyꞌa rei vaꞌekue voi.


text:
Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery opa ꞌrã ojeꞌoivy, avakue omoꞌyvyĩꞌimbaa ꞌrã. Ojejou porã rei vaꞌekue voi yvy katy rive ꞌrã omaꞌẽ okuapy.


text:
Haꞌe rã Senhor ixondaro reta vaꞌe ma yvate ꞌrã joe oikuaa potaa py. Nhanderuete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gueko porãa rupi vy oexa uka ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌea.


text:
Haꞌe py ma vexaꞌi kuery okaru ꞌrã okuapy haꞌe kuery ae okaruaty py rami, haꞌe hoo vaꞌeꞌỹ ju ꞌrã ojou okuapy guembiꞌurã oguerekopa rei vaꞌekue oyvy oejaague rupi. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã teko vai rupi onheaꞌã vaꞌe kuery pe, mbaꞌemo ixã py oguerua rami nhombotavypa vy! Haꞌe kuery ma karóxa omoatãa rami omoatã ꞌrã heravy gueko vaia.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery aipoeꞌi ꞌrã: “Tove Nhanderuete tojapura, tojapopa vyvoi ojapoxe vaꞌe, nhande kuery jaexa aguã. Tove Israel kuery ruete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe onhembopyꞌaa toiko pojava jaikuaa aguã mbaꞌe nunga paa”, heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã iporã vaꞌe pe “Mbaꞌemo vai” heꞌi vaꞌe kuery pe, haꞌe rã mbaꞌemo vai pe ma “Iporã” heꞌi vaꞌe kuery pe. Haꞌe kuery ma “Hexakãa” heꞌi ꞌrã pytũ vaꞌe pe rive, haꞌe rã hexakãa pe ma “Pytũa” heꞌi ꞌrã. Heꞌẽ vaꞌe pe “Iro vaꞌe” heꞌi ꞌrã, haꞌe rã iro vaꞌe pe ma “Heꞌẽ vaꞌe” heꞌi ꞌrã. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã ojeupe ae “Hiꞌarandupa vaꞌe” heꞌi vaꞌe pe, mbaꞌeta haꞌe kuery anho oikuaapa vaꞌea rami oexaꞌã teĩ. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã vinho oyꞌu aguã anho ipyꞌa guaxuve vaꞌe pe, haꞌe iro vaꞌe joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ omoirũa rupi ojerovia ete vaꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe kuery ma omeꞌẽmby ojopy ꞌrã omboeko porã aguã otekoavypa vaꞌe, haꞌe heko porã vaꞌe omboeko vai aguã. 


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery opa ꞌrã tata mbaꞌemo pire oapya rami, tataendy nhuũ pirukue omombaa rami. Haꞌe rami ae avi haꞌe kuery voi okanhymba ꞌrã, mbaꞌemo rapo huꞌũmbaa rami avi, haꞌe ipotykue yvytu ogueraapaa rami, yvy kuꞌi rami rive, mbaꞌeta haꞌe kuery ndaꞌikuaixei rire Senhor ixondaro reta vaꞌe guigua lei rupi, noenduxei Israel kuery ruete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ayvu.


text:
Haꞌe nunga rupi ae Senhor poxya hendy ojeupegua kuery pe. Haꞌe kuery rovai opo oupi reve ombopaga ramo yvyty ikuai vaꞌe voi oryryipa. Haꞌe ramo haꞌe kuery reꞌõgue ma yty rami rive opyta tape rupi. Haꞌe rami ete teĩ ipoxya ndoaxai teri. Opo oupi ae tema. 


text:
Haꞌe gui ma Senhor oupi ꞌrã peteĩ bandeira oenoĩ aguã mombyry ikuai vaꞌe. Haꞌe pygua xondaro kuery pe otuvy nheꞌẽ ꞌrã yvy apy re ikuaia gui ou aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery onha ꞌrã jogueruvy.


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua oua rupi neĩ peteĩve naꞌikaneꞌõi ꞌrã, nonhepyxangai ꞌrã guive. Neĩ peteĩve ma ndopytuꞌui ꞌrã, neĩ ndokei ꞌrã. Haꞌe kuery kuꞌakuaa voi oĩ atã porã ꞌrã, ixapatu xã voi ndoxo rivei ꞌrã.


text:
Huꞌy voi hakua porã ꞌrã, guyrapa oguereko vaꞌe xã voi oĩ atã porã vaꞌe meme. Hymba kavaju pyapẽ voi ita rami hatã ꞌrã, haꞌe karóxa joe opuꞌãa rupi oiporu vaꞌe ruéra ma yvytu jere rami ojere pojava ꞌrã.


text:
Haꞌe kuery ma reõ rami ꞌrã okororõ okuapy, reõ raꞌy kuery rami ete. Haꞌe kuery onhendu reve guembia ombotyryry ꞌrã heravy mombyry, ipo gui avave rei ojoguaa eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe ára haꞌe vaꞌe kuery yeꞌẽ rami ꞌrã onhendu Israel kuery rovai. Haꞌe ramo amongue yvy re omaꞌẽ vaꞌe oexa ꞌrã pytũa haꞌe jexavai anho. Mbaꞌeta arai pytũ vaꞌe ojaoꞌipa ramo kuaray rexakãa ndojekuaavei ꞌrã. 


text:
<n> Isaías pe mbaꞌemo oexa ukaa haꞌe ojapo ukaa ague</n> Huvixave Uzias omanoa maꞌetỹ re ma xee aexa |yhwh{Senhor.} Peteĩ tenda openaaty yvate haꞌe iporã ete vaꞌe áry oguapy oiny rã aexa. Ijao ma templo haꞌe javi rupi ojepyo oiny.


text:
Hiꞌáry rupi anjo kuery hexakãmba vaꞌe ojekuaa. Haꞌe kuery peteĩ-teĩ oguereko mboapy meme opepo: mokoĩ py ojaoꞌi ngova, mokoĩ py ma ojaoꞌi opy, haꞌe gui amboae mokoĩ py ma oveve ꞌrã oikovy.


text:
Haꞌe kuery ijayvu atã reve joupe-upe aipoeꞌi: — Senhor ixondaro reta vaꞌe ma ikyꞌa eꞌỹ, ikyꞌa eꞌỹ, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ae. Hexakãa ma yvy jave rupi omonyẽ! — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami rã xee aipoaꞌe: — Ndaꞌevei ete ꞌrã xevy! Akanhy ta ma rima aỹ! Mbaꞌeta xejuru kyꞌa vaꞌe vy, haꞌe ijuru kyꞌa vaꞌe kuery mbyte rupi guive aiko vy ae xerexa py aexa Huvixave Senhor ixondaro reta vaꞌe! — haꞌe. 


text:
Haꞌe gui ma xea katy peteĩ anjo hexakãmba vaꞌe oveve ouvy. Opo py ogueru peteĩ tapyĩ altar áry gui tapyĩ araa py oguenoẽ vaꞌekue.


text:
Haꞌe vy ma tapyĩ omboja xejuru re. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ kovaꞌe ma ndejuru re oja ma rire retekoavyague oipeꞌapaa ma, rejejavyague omboguepaa ma — heꞌi. 


text:
Haꞌe rireꞌive aendu Senhor ayvu aipoeꞌi ramo: — Mavaꞌe ndaꞌu amondouka ta? Mavaꞌe ndaꞌu oo ꞌrã oreayvu mombeꞌuarã? Haꞌe ramo xee ambovai vy — Xee ma apy aĩ. Xee ri xemondouka — haꞌe. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: — Tereo haꞌvy, aipoꞌre heta vaꞌe kuery pe: “Peẽ kuery pejapyxaka porã teĩ napendui ꞌrã mbaꞌeve. Pexa porã nheaꞌã teĩ ndapexai ꞌrã mbaꞌeve rei”, ꞌre.


text:
Haꞌe rami vy emoakã ratã kovaꞌe kuery. Ejapo ndaꞌijapyxakavei haꞌe hexa pytũmba aguã rami, guexa py oexa eꞌỹ aguã, oapyxa py oendu eꞌỹ aguã, haꞌe opyꞌa py oikuaa eꞌỹ aguã, haꞌe kuery xea py ojevypa ju vy ojereraa jepe uka eꞌỹ aguã rami — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo xee aporandu: — |yhwh{Senhor,} rakaꞌe peve ndaꞌu haꞌe rami tema rereko ꞌrã? Ombovai: — Haꞌe kuery retã ombovaipaa peve, haꞌe pygua vaꞌekue jipoavei peve, haꞌe oo ikuai vaꞌe voi opyta rivepa aguã, ijyvy voi omombaa peve,


text:
Xapyꞌa rei dez ikuaiague py peteĩꞌi opyta teĩ haꞌe vaꞌe voi ojukaa ꞌrã. Haꞌe rami avi yvyra terebinto haꞌe carvalho oakeꞌoa rã hapytakue opytaa rami avi xevygua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe voi opyta ꞌrã hapytakue re, haꞌyĩgue re rami ae — heꞌi. 


text:
<n> Israel haꞌe Síria pygua kuery rovai ijayvuague</n> Haꞌe gui Jotão raꞌy Acaz, Uzias ramymino vaꞌe Judá pygua huvixa oĩ jave ma Jerusalém tetã re ou okuapy Síria pygua huvixa Rezim haꞌe Israel pygua huvixa Remalias raꞌy Peca. Tetã re haꞌe kuery opuꞌã okuapy teĩ ndaꞌipoꞌakai.


text:
Haꞌe jave Davi ramymino kuery oendu okuapy “Israel kuery reve Síria kuery onhemoirũ okuapy nhanderovai”, ꞌea rã. <n>Judá yvy re Síria kuery opuꞌã okuapy Israel kuery rupive. Judá pygua ruvixave ma Acaz oĩ tamoĩ Davi oĩague py. Haꞌe rami vy Acaz haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi opyꞌa py okyjepa ete, yvyra kaꞌaguy re ikuai vaꞌe yvytu atã omomyĩmbaa rami oryryipa okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi Isaías pe: — Aỹ tereo, haꞌe eraa nderaꞌy hery “Okuave vaꞌe ojevy vaꞌerã” ꞌea vaꞌe, huvixa Acaz reve penhovaexĩ aguã. Haꞌe vaꞌe ma oĩ ꞌrã tape ajukue joiaty via rupi yupa yvyꞌã katyve oĩ vaꞌe py, yy rape apy py ae.


text:
Ixupe ma aipoꞌere: “Enhearõ kuaa ke, enhemondyi eme guive huvixa Rezim poxya gui, Síria pygua kuery haꞌe huvixa Peca gui. Ekyje eme, ndepyꞌa py ndekuerai rei eme guive. Haꞌe kuery ma mokoĩ tataꞌy hataxĩ oupy vaꞌe rami rive ikuai.


text:
Anhetẽ Síria kuery jogueroayvu okuapy vaꞌekue ndere ojapo vai aguã re, Efraim kuery haꞌe Remalias raꞌy reve. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy:


text:
‘Nhapuꞌã ke Judá yvy re. Nhamondyipa vy nhandepoꞌaka ꞌrã nhanembaꞌerã. Haꞌe vy haꞌe kuery mbyte nhamoĩ ꞌrã Tabeal raꞌy huvixaverã’, heꞌi vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta Síria re peteĩꞌi anho oĩ tetã yvateve vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Damasco. Haꞌe Damasco tetã py opena vaꞌe ma Rezim anho. Haꞌe rami ae avi Efraim kuery voi sessenta e cinco maꞌetỹa py omombaa ꞌrã, haꞌe rire ndaꞌikuaivei ꞌrã.


text:
Efraim re tetã yvateve vaꞌe ma Samaria, haꞌe Samaria py opena vaꞌe ma Remalias raꞌy anho. Haꞌe gui peẽ kuery voi ndapejeroviai ri vy ndapekuavei avi ꞌrã’, heꞌi.” 


text:
— Ejerure Senhor nderuete pe hexa pyrã reikuaa aguã, yvy katy ooa katy eꞌỹ vy yvatea katy ojekuaa aguã teĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo profeta aipoeꞌi: — Davi ramymino kuery, pendu haꞌvy! Haꞌe rami avi ndaꞌevei teri teve avakue pemomboriaua? Haꞌe gui aỹ ma Nhanderuete eteve voi pemomboriauxe.


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor ae ꞌrã oexa uka peikuaa aguã. Haꞌe gui peteĩ kunhataĩ oguerekoꞌi ꞌrã kyrĩ vaꞌe, oikuavãꞌi ꞌrã opiꞌaꞌi. Haꞌe vy omboery ꞌrã Emanuel. <n>Tery Emanuel ma “Nhandereve Senhor oĩ” ꞌea, Mateus 1.23 py oĩa rami avi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ma teko vai ꞌrãgue py iporã vaꞌe ojapo kuaa jave kamby kekue haꞌe ei rive ꞌrã hoꞌu oikovy.


text:
Mbaꞌeta avaꞌi mbaꞌemo vai ꞌrãgue py iporã vaꞌe ojapo kuaa eꞌỹ mbove voi mokoĩ huvixave gui rekyje reia vaꞌe yvy ombovaipaa ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Jerusalém re mbaꞌemo vai ou aguã re ijayvuague</n> — Haꞌe gui ma ndeꞌáry Senhor ombou ꞌrã haꞌe rami ete aguã ára, ndevygua kuery haꞌe nderu ro pygua kuery áry guive. Haꞌe rami aguã ma Judá gui Efraim kuery ojepeꞌaague guive ndoikoi teri vaꞌe ramigua. Assíria pygua huvixave rupi vy ombou ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára Senhor otuvy nheꞌẽ ꞌrã mberu yakã mombyry Egito re ikuai vaꞌe pe, haꞌe eiru Assíria yvy re ikuai vaꞌe pe.


text:
Haꞌe rã haꞌe vaꞌe kuery oupa ꞌrã, oguejypa ꞌrã yvyty paꞌũ haꞌe javi re, itakua rupi, juuꞌy haꞌe mymba oyꞌuaty haꞌe javi re. 


text:
— Haꞌe vaꞌe ára ma Senhor onhopĩmba ꞌrã peneakã, haꞌe hiꞌa penderete regua. Omboipa avi ꞌrã penerendyva. Tendyva ayaa rami oiporu ꞌrã yakã rovai guigua, Assíria pygua huvixa ae.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe ae ikamby porã ete ꞌrã haꞌe kuery hoꞌu aguã kamby kekue. Oyvy re okuave vaꞌe haꞌe javi hoꞌu ꞌrã kamby kekue haꞌe ei.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma mil uva rembypy mil hatãꞌi vaꞌe prata guigua re hepy ꞌrã vaꞌekue ikuaiague py opyta ꞌrã juu haꞌe juu rakuaendy tyrã rive.


text:
Haꞌe py ma huꞌy haꞌe guyrapa reve ꞌrãe avakue oike, mbaꞌeta juuꞌy haꞌe juu rakuaendy ojaoꞌi ꞌrã yvy haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui yvyty avakue enxada reve oo jepiaty haꞌe javi rupi ndoovei ma ꞌrã, juu haꞌe juu rakuaendy gui okyje vy. Haꞌe py ma vaka anho ꞌrã haꞌeve okaru aguã, haꞌe vexaꞌi opyrõmba aguã. 


text:
<n> Assíria pygua kuery ou aguã re ijayvuague</n> Senhor aipoeꞌi avi xevy: — Ejopy peteĩ kuaxia tuvixa vaꞌe, haꞌe embopara porãꞌi pavẽ oexa kuaa aguã rami: “Eipeꞌa pojava ndejeupe guarã, ejopy ratã!” heꞌia vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo xee ma profeta kunhaa py aa. Haꞌe ramo oguerekoꞌi kyrĩ vaꞌe, haꞌe vy oikuavãꞌi avaꞌi. Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi xevy: — Heryrã emoĩ “Eipeꞌa pojava ndejeupe guarã, ejopy ratã” ꞌea.


text:
Mbaꞌeta avaꞌi “Xeru” eꞌỹ vy “Xexy” heꞌi kuaa eꞌỹ mbove voi Damasco haꞌe Samaria tetã pygua kuery mbaꞌe rei-rei ogueraapaa ꞌrã Assíria pygua huvixave renonde guarã — heꞌi. 


text:
— Kovaꞌe kuery ma Siloé yakã oxyry mbegueiꞌi vaꞌe ndojou porãi ramo, haꞌe Rezim renonde haꞌe Remalias raꞌy oua gui okyje ete okuapy rire,


text:
haꞌe rami rire haꞌe kuery áry Senhor ombou ꞌrã Eufrates yakã guigua, imbaraete haꞌe oxyry atã vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Assíria pygua huvixave ae ou vaꞌerã, mbaꞌemo porã oguereko vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe nunga yy ma omonyẽ ꞌrã yakã rugua haꞌe javi rupi, haꞌe oẽ-oẽ rei ꞌrã ovy yvyꞌã rupi peve.


text:
Haꞌe vy Judá yvy re ae oo vy omonyẽmba ꞌrã. Haꞌe vaꞌe rupi oaxa vy ijajuꞌy peve ꞌrã ovaẽ. Mbaꞌeta xondaro kuery jova-jovai gui oua rupi ojaoꞌipa ꞌrã ndeyvy, Emanuel. 


text:
Peẽ yvy regua kuery, pendepoxypa teĩ penemboꞌipaa ꞌrã. Yvy mombyrygua re pendekuai vaꞌe, pendu ke. Peiko katu teĩ penemboꞌipaa ꞌrã, peiko katu teĩ penemboꞌipaa ꞌrã.


text:
Pejogueroayvu ꞌrã mbaꞌemo pejapo aguã re, haꞌe rami teĩ ndaꞌevei ꞌrã pejapo ete aguã. Mbaꞌemo pejapo uka teĩ haꞌe nungakue ndojapoai ꞌrã, Nhanderuete orereve oiko ramo.


text:
Mbaꞌeta xevy Senhor ijayvu opo imbaraete vaꞌe xere omoĩ reve. Haꞌe vy ijayvu kovaꞌe kuery ikuaia rupi xee aiko eꞌỹ aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Amongue pe kovaꞌe kuery “Opuꞌã nhemimba raꞌe” heꞌi okuapy teĩ peẽ kuery ma ndaꞌevei “Opuꞌã nhemimba” peje aguã. Pekyje eme haꞌe kuery mbaꞌemo okyjea vaꞌe gui, ndaꞌevei haꞌe nunga pe “Nhanemondyipaarã” peje aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py Senhor ixondaro reta vaꞌe pe ae “Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” peje. Henonde pejererokyje, ixugui anho peryryi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe oĩ ꞌrã penhemi atyrã. Haꞌe rã Israel kuery mokoĩve regua pe ma oĩ ꞌrã ita onhepyxanga aguã haꞌe kuery hoꞌapa aguã. Jerusalém py ikuai vaꞌe pe oĩ ꞌrã nhuã xã haꞌe nhuã. 


text:
Haꞌe kuery regua heta ꞌrã onhepyxanga vy hoꞌa. Haꞌe rami vy haꞌe kuery opẽmba ꞌrã, ojurapaa haꞌe omboꞌapaa ꞌrã.


text:
Haꞌe rami rã xee arõ ꞌrã Senhor, Jacó ramymino kuery gui ngova omoꞌã ranhe teĩ. Hexe ae xee amaꞌena ꞌrã.


text:
Apy ma aĩ, xeraꞌy kuery Senhor xevy omeꞌẽ vaꞌekue reve. <n>“Xeraꞌy kuery Senhor xevy omeꞌẽ vaꞌekue” Isaías heꞌia ma guemimboꞌe kuery re ijayvu vy. Ore kuery ma hexa pyrã, haꞌe Israel kuery mondyipaarã. Haꞌe rami aguã Senhor ixondaro reta vaꞌe Sião yvyty re oĩ vaꞌe oremoingo. 


text:
Haꞌe gui pendevy aipoꞌea ꞌrã: “Peporandu ke omanogue mboayvua kuery pe, haꞌe imbaꞌekuaa vaꞌe, ojapukai rei haꞌe ijayvu mbegue rei vaꞌe kuery pe”, ꞌea ꞌrã. Haꞌe rami teĩ nhande kuery ndaꞌu nanhaporandui ꞌrã Nhanderuete pe? Jaikove vaꞌe nhanhepytyvõ uka ꞌrã ndaꞌu omano vaꞌekue pe?


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py lei haꞌe ayvu oikuaa uka pyre re tapeo! Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ayvu rupi eꞌỹ ri haꞌe kuery ijayvu vy ndoexai ꞌrã hexakã vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy yvy haꞌe javi rupi haꞌe kuery oguata rei vy ojexavai haꞌe okaruxe reve ꞌrã ikuai. Haꞌe gui okaruxe vy ipoxypa vy ijayvu vai ꞌrã nguvixave haꞌe Nguuete re, yvate katy omaꞌẽ vy.


text:
Haꞌe gui yvy re ju omaꞌẽ vy oexa ꞌrã jexavai, pytũ vaikue haꞌe kuarayꞌã reia mboriau anho. Haꞌe gui ma omombopaa ꞌrã pytũ vaikuea katy. 


text:
<n> Huvixa Nhomoingo porãa oiko haꞌe ipoꞌaka aguã re ijayvuague</n> Haꞌe rami teĩ yvy re ojexavai vaꞌekue ma pytũ vaikuea rupi riae eꞌỹ ꞌrã ikuai. Mbaꞌeta jypyꞌi ma Nhanderuete omoꞌyvyĩꞌi rakaꞌe Zebulom haꞌe Naftali yvy re ikuai vaꞌe. Haꞌe rã opaa py ma ojapo ꞌrã Galiléia judeu eꞌỹ vaꞌe kuery rekoa ojou porãmbaa aguã rami, tape yeꞌẽ rembe rupi oaxa vaꞌe guive Jordão yakã kyvõ rami peve.


text:
Haꞌe kuery pytũ reia rupi ikuai vaꞌekue ri oexa okuapy peteĩ hendy guaxu vaꞌe. Hendy vaꞌe ma hexakãmba kuarayꞌã reia manoa rupi ikuai vaꞌekue ikuaia rupi. 


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua ndee remboetave ju vy rembovyꞌave ete. Haꞌe ramo nerenonde ovyꞌa ꞌrã okuapy, mbaꞌemo omonoꞌõa rupi ovyꞌaa rami, haꞌe rami eꞌỹ vy mbaꞌemo porã ojou vaꞌekue ombojaꞌo-jaꞌoa py rami.


text:
Mbaꞌeta ndee remopẽ ma canga haꞌe kuery ajuꞌy rupi ipoyi oiny vaꞌekue, yvyra ikupe rupi oinupãaty, haꞌe herereko axya poꞌakaa, midianita kuery remomba jave guare rami.


text:
Mbaꞌeta oapypaa ꞌrã xondaro kuery xapatu ikuai vaꞌe, ijao tuguy py ikyꞌapa rei vaꞌekue voi okaipa ꞌrã mbaꞌemo pirekue rami rive.


text:
Mbaꞌeta peteĩ avaꞌi oiko nhandevy, peteĩ guaꞌy omeꞌẽa nhandevy. Haꞌe gui ijaxiꞌy áry ma oĩ ꞌrã ipoꞌaka aguã. Hery ma po rami ꞌrã ꞌea vaꞌe: Nhomongeta Porã vaꞌe, Nhanderuete Imbaraete vaꞌe, Nhanderu Imarã eꞌỹ vaꞌe, haꞌe Huvixa Nhomoingo porãa.


text:
Ipoꞌakave ꞌrã ovy, mbyꞌa porã voi opa eꞌỹ vaꞌe ꞌrã ou. Tenda Davi openaaty áry ꞌrã oĩ vy opena ꞌrã oikovy Davi ipoꞌakaague re ae. Haꞌe rami vy anhetẽ vaꞌe haꞌe teko porã rupi vy ipoꞌakaa oĩ atã ꞌrã, aỹ guive rakaꞌe rã peve guarã. Senhor ixondaro reta vaꞌe ae ꞌrã ojapo, nhanderayvu etea rupi. 


text:
<n> Israel kuery ikuai axy aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui ma peteĩ ayvu Senhor ombou Jacó kuery rovai guarã, haꞌe ramo Israel kuery re ou.


text:
Haꞌe vaꞌe ma heta vaꞌe kuery haꞌe javi oikuaapa ꞌrã okuapy, Efraim haꞌe Samaria pygua kuery, ojejou porã haꞌe opyꞌa py onhemboyvate reia rupi aipoeꞌi vaꞌe kuery:


text:
“Yvy jykue ombojoꞌa pyre yvy py oitypaa teĩ oo jajapo ju ꞌrã ita ombope pyre gui. Yvyra sicômoro oitypaa ramo yary guigua py ju ꞌrã jajapo oĩague py”, heꞌi vaꞌe kuery.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery rovai guarã Senhor omopuꞌã ꞌrã Rezim rovaigua kuery, omboupa ꞌrã hovaigua kuery. <n>“Rezim rovaigua kuery” heꞌia ma Israel kuery re Assíria pygua kuery opuꞌã aguã re ijayvu vy. 


text:
Kuaray oua katy gui ou ꞌrã Síria pygua kuery, haꞌe kuaray oikea katy gui ma filisteu kuery ou ꞌrã. Haꞌe ijuru jai vy omokõmba ꞌrã Israel kuery. Haꞌe rami ete teĩ Senhor poxya ndoaxai ꞌrã, opo oupi ae tema ꞌrã. 


text:
Haꞌe rami ete teĩ kovaꞌe kuery ndojevyi okuapy Imoingo axyare pe, ndoekai okuapy Senhor ixondaro reta vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe kuery rerekoa ma nhombotavypa rei vaꞌe meme. Haꞌe ramo haꞌe kuery oguereko vaꞌe kuery voi omombaa.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor ndoguerovyꞌavei haꞌe kuery vaꞌe regua ipyaukue, nomboaxyvei ꞌrã guive tyreꞌỹ neĩ imeveꞌỹ vaꞌe kuery, mbaꞌeta haꞌe kuery haꞌe javi heko vai vaꞌe ikuai, joapo vai haꞌe ijayvu vaikue-ikue vaꞌe meme. Haꞌe rami ete teĩ ndoaxai ꞌrã ipoxya, opo oupi teri ꞌrã imoiny. 


text:
Mbaꞌeta teko vai omomba ꞌrã heravy tata rami, omokanhy ꞌrã juuꞌy haꞌe juu rakuaendy. Yvyra kaꞌaguy re ikuai vaꞌe okaipa ꞌrã, hataxĩ arai huũ vaikue rami opuꞌã ovy reve.


text:
Senhor ixondaro reta vaꞌe ipoxy ramo yvy opyta tapyĩ rami, haꞌe rã heta vaꞌe kuery ma nhuũ oapy pyrã rami ikuai. Avave rei nomboaxyvei ma ꞌrã guyvy kuery.


text:
Mbaꞌemo oiporu kuaa re oĩ vaꞌe omokõmba ma teĩ okaruxeve ꞌrã. Oiporu kuaa eꞌỹa re oĩ vaꞌe ju omokõmba teĩ nonhandui ꞌrã. Haꞌe vy peteĩ-teĩ hoꞌu ꞌrã oirũ kuery roꞌokue.


text:
Manassés kuery omokõ ꞌrã Efraim kuery, haꞌe rã Efraim regua ma Manassés regua ju ꞌrã omokõ. Haꞌe gui haꞌe kuery mokoĩve ma opuꞌã ꞌrã Judá kuery re. Haꞌe rami ete teĩ ndoaxai ꞌrã Senhor poxya, opo oupi teri ꞌrã imoiny. 


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua ojapo ꞌrã lei haꞌeve eꞌỹa ramigua nhombojexavai aguã rive. Ndaꞌevei ete ꞌrã haꞌe kuery pe,


text:
mbaꞌeta opa marã oguereko ꞌrã iporiaukueꞌi, neĩ noipytyvõ ukai ꞌrã xevygua kuery ojexavai rei vaꞌe, oipeꞌapa ꞌrã imeveꞌỹ vaꞌe kuery gui, imondapa ꞌrã tyreꞌỹ kuery gui.


text:
Haꞌe rami rire teĩ ma mbaꞌe ndaꞌu peẽ kuery pejapo ꞌrã nhombopagaa ára py jexavaia mombyry gui ou jave py? Mavaꞌe pe tu pejapukai ꞌrã penderepy aguã? Mamo tu haꞌeve ꞌrã mbaꞌemo pejou porã vaꞌe penhomi aguã?


text:
Po rami anho ꞌrã haꞌeve pendekuai aguã: pejeroꞌa ꞌrã omboꞌa pyre mbyte, eꞌỹ vy peꞌa ꞌrã omanogue mbyte. Haꞌe rami ete teĩ Senhor poxya ndoaxai ꞌrã, opo oupi teri ꞌrã imoiny. 


text:
<n> Assíria pygua kuery rovai ijayvuague</n> — Ndaꞌevei ete ꞌrã Assíria pygua kuery pe, xepoxya rupi nhombopaga aguã amondouka vaꞌekue ri. Mbaꞌeta yvyra haꞌe kuery opo py oguereko vaꞌe ma xepoxya aexa uka aguã ae.


text:
Xee amondouka ma heko vai vaꞌe haꞌe xembopoxya kuery rovai. Haꞌe vy aipoaꞌe haꞌe kuery gui imbaꞌe rei-rei oipeꞌapa vy opyrõmba aguã, tape rupi yapo oĩ vaꞌe re rami.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ma haꞌe rami eꞌỹ oexaꞌã, opyꞌa py haꞌe rami eꞌỹ oikuaa. Haꞌe rami ꞌrãgue py opyꞌa re omoĩ heta regua omokanhymba haꞌe omomba ete aguã.


text:
Calno tetã namombai ri tyꞌy Carquemis rami? Hamate tetã Arpade rami eꞌỹ ri tyꞌy opyta? Haꞌe Samaria tetã Damasco rami eꞌỹ ri tyꞌy opyta?


text:
Xepoꞌaka ma tetã mbaꞌemo raꞌangaa oĩa re, Jerusalém haꞌe Samaria py ikuai vaꞌe gui ipoꞌakave vaꞌekue teĩ.


text:
Haꞌe gui Samaria haꞌe mbaꞌemo raꞌangaa hexe ikuai vaꞌe re ambovaipaague rami ae ju ndajapoi ꞌrã teve Jerusalém haꞌe hexe ikuai vaꞌe re?” heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe nunga rupi Sião yvyty haꞌe Jerusalém re Senhor oipotaa rami nhombopagapa ma vy Assíria pygua huvixa ju ꞌrã ombopaga, opyꞌa py onhemboyvateve haꞌe ojejou porã reiague re.


text:
Mbaꞌeta aipoeꞌi rire: “Haꞌe nunga haꞌe javi xee ae poꞌakaa py ajapo, xeꞌarandu haꞌe aikuaapa vaꞌe vy. Haꞌe rami vy amarka pyau amboae regua kuery yvy, haꞌe aipeꞌapa imbaꞌe rei-rei vaꞌekue haꞌe javi. Ipyꞌa guaxuve vaꞌe rami aipeꞌa huvixa kuery henda py oĩague gui.


text:
Aipeꞌapa amboae regua kuery mbaꞌemo oguereko vaꞌekue. Guyraꞌi rupiꞌa oeja pyre peꞌaa rami xee voi xembaꞌerã ajopy yvy jave rupi. Mavaꞌeve nomboguyi opepo, neĩ naxẽiꞌi guive”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami avi haxa ndaꞌu haꞌeve ri ava iporua gui ojejou porãve aguã? Yvyra kyxĩa ndaꞌu haꞌeve ri oiporu oiny vaꞌe gui oikuaave aguã? Haꞌe rami vaꞌe rire ma yvyra rovi haꞌe ae porua oinupã ꞌrãgue, haꞌe yvyra rive opuꞌã ꞌrãgue ava yvyra guigua eꞌỹ vaꞌe re.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor ixondaro reta vaꞌe ombou ꞌrã mbaꞌeaxy haꞌe vaꞌe regua avakue mbaraetea mombaarã, ikyrakueve meme teĩ. Haꞌe kuery mbaꞌemo ojou porã vaꞌe omoendy ꞌrã, tata rami oapypa vaꞌerã py.


text:
Mbaꞌeta Israel kuery moexakãa ma omomba ꞌrã tata rami, peteĩ ára pyve Nhanderuete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oapypa ꞌrã juuꞌy haꞌe juu rakuaendy Assíria yvy re ikuai vaꞌe.


text:
Oapypa ꞌrã haꞌe vaꞌe regua kaꞌaguy haꞌe mbaꞌety oiko porãve vaꞌe teĩ. Omomba ꞌrã haꞌe kuery nheꞌẽ haꞌe hete, imbaꞌeaxy vy ikangyve ovy vaꞌe rami opyta peve.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma haꞌe py kaꞌaguy re yvyra hoꞌame vaꞌe mbovyꞌi ete ꞌrã opyta, kyrĩgue teĩ oipapa vy ombopara kuaa ꞌrã mbovy paa. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára Israel kuery Jacó ramymino okuave vaꞌe ma ijukaare kuery re ndojeroviavei ma ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py ojerovia ꞌrã okuapy Senhor Israel kuery ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re anho.


text:
Mbaꞌeta peẽ Israel kuery, peẽ kuery aỹ peve ita kuꞌi yeꞌẽ rembe rupigua rami pendereta teri teĩ amongue eteꞌi ꞌrã ojevy. Mbaꞌeta oiko ꞌrãe nhomombaarã teko porã rupigua, yy tyguaxua rami ꞌrã ou.


text:
Mbaꞌeta Senhor ixondaro reta vaꞌe nhomomba aguã re onhembopyꞌa ma voiague rami omoingo ꞌrã haꞌe vaꞌe yvy haꞌe javi rupi. 


text:
Haꞌe nunga rupi ae Senhor ixondaro reta vaꞌe aipoeꞌi: — Xevygua kuery Sião re penderekoa vaꞌe, pekyje eme Assíria pygua kuery gui yvyra rovi py penemoingo axy teĩ, haꞌe Egito pygua kuery pendererekoague rami yvyra py pendeavyky rei teĩ.


text:
Mbaꞌeta areꞌi eꞌỹ re opa ꞌrã peẽ kuery rombopagaa. Haꞌe rami vy haꞌe kuery ju amomba ꞌrã xepoxya rupi.


text:
Haꞌe rami vy Senhor ixondaro reta vaꞌe oinupã ꞌrã midianita kuery re ojukapaague rami, itaova Orebe py hiꞌaĩ vaꞌe katyꞌi. Yeꞌẽ áry rupi oupi ju ꞌrã opopoka Egito yvy re ojapoague rami. <n>Orebe py Nhanderuete omomba rakaꞌe midianita ruvixa kuery . Haꞌe gui Egito py ma Egito pygua kuery ju omomba yeꞌẽ mbyte py . 


text:
Haꞌe vaꞌe ára pendekupe áry gui aipeꞌa ꞌrã ipoyi vaꞌe, pendeajuꞌy gui aipeꞌa ꞌrã canga omoĩ mbyre. Haꞌe nunga ma opẽ ꞌrã pendekyraa gui rive — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma Assíria pygua kuery ou ꞌrã Aiate py, haꞌe oaxa ꞌrã Migrom rupi. Haꞌe gui Micmás py ovaẽ vy omboguejy ꞌrã ovoyi.


text:
Haꞌe gui oaxa ꞌrã ojeꞌoivy yvyty paꞌũ rupi, haꞌe oke ꞌrã okuapy Geba py. Haꞌe ramo Ramá pygua kuery oryryipa rei ꞌrã okyje vy, haꞌe Saul rekoague Gibeá pygua kuery ojavapa ꞌrã.


text:
Galim re penderekoa vaꞌe, pejapukai atã ke! Laís pygua kuery, pendu ke! Ndaꞌevei ete ꞌrã peẽ Anatote pygua kuery pe!


text:
Haꞌe gui Madmena re hekoa vaꞌe kuery voi ojavapa ꞌrã ojeꞌoivy, haꞌe Gebim pygua kuery voi ojavapa ꞌrã oo jepe aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe árave Assíria pygua kuery opytuꞌu ꞌrã okuapy Nobe rekoa py. Haꞌe gui ma opo oupi ꞌrã, Sião yvyty memby kuery Jerusalém py ikuai vaꞌe omongyje aguã. 


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor ixondaro reta vaꞌe ojaya ꞌrã yvyra rakã ikuai vaꞌe. Haꞌe rami vy oitypa ꞌrã yvyra yvatekueve, haꞌe omoꞌyvyĩꞌimba ꞌrã onhemboyvateve vaꞌekue.


text:
Haxa py oitypa ꞌrã yvyra kaꞌaguy regua. Haꞌe ramo Líbano re yvyra ikuai vaꞌe hoꞌapa ꞌrã imbaraete vaꞌe oakeꞌoa rami. 


text:
<n> Jessé ramymino opena porã vaꞌe rekorã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Jessé rembypykue gui oiko ꞌrã peteĩ hoky, hapytakue rapo gui oiko ꞌrã henhoĩ pyau jevy vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe re ma oĩ ꞌrã Senhor Nheꞌẽ. Haꞌe vaꞌe Nheꞌẽ ma imoꞌaranduarã haꞌe oikuaa ukapa vaꞌe, imongetaa haꞌe imbopoꞌakaarã, haꞌe gui Senhor kuaa ukaa haꞌe henonde ojererokyje aguã re imboꞌea.


text:
Haꞌe ramo ovyꞌa reve ꞌrã oiko Senhor renonde ojererokyjea rupi. Mbaꞌemo oexa vy rive eꞌỹ ꞌrã oikuaa pota, haꞌe mbaꞌemo oendu vy rive eꞌỹ nhomongeta ꞌrã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py teko porã rupi ete ꞌrã oikuaa pota iporiaukueꞌi re, haꞌevea rami oepy ꞌrã iporiaukueꞌi yvy re ikuai vaꞌe. Oayvu py rive ꞌrã ombopaga yvy re ikuai vaꞌe yvyra rovi py rami, opytuẽ py rive ojuka ꞌrã heko vai vaꞌe.


text:
Haꞌe rami ramo vexaꞌi kuery reve aguaraꞌi ikuai porã ꞌrã, haꞌe xivi ipara vaꞌe teĩ kavara raꞌyꞌi reve opytuꞌu ꞌrã okuapy joa py. Reõ reve vaka raꞌy ikuai ꞌrã peteĩ rami, kyrĩꞌi vaꞌe rive oguerekopa ꞌrã.


text:
Urso reve vaka kuery okaru ꞌrã joa py, haꞌe taꞌyꞌi kuery opytuꞌu ꞌrã joa py. Reõ voi nhuũ re okaru ꞌrã vaka rami.


text:
Kyrĩgue okambuꞌi vaꞌe teĩ onhemboarai ꞌrã mboi ituia rupi, haꞌe nokambuvei vaꞌe ikua py opoꞌẽ teĩ mbaꞌeve ndoikoi ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta xevygua yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ma ndoikovei ma ꞌrã mbaꞌemo vai neĩ joapo vai vaꞌe, mbaꞌeta yvy jave re tynyẽ ꞌrã Senhor oikuaa vaꞌe, yeꞌẽ renda haꞌe javi rupi yy tynyẽa rami avi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Jessé rapokue gui oiko ꞌrã peteĩ henhoĩ pyau jevy vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma opuꞌã ꞌrã bandeira oupi imoꞌamy mbyre rami, oĩa katy haꞌe javi regua kuery oexa vy oo aguã. Guexakãa re ae ꞌrã hekoa. 


text:
<n> Israel kuery moexakãa oiko pyau vaꞌerã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe ára Senhor opo omokuaveꞌẽ ꞌrã oguerupa ju aguã ojeupegua kuery rembyrekue oejaague gui: Assíria yvy gui, Egito, Patros, Etiópia, Elão, Babilônia, Hamate haꞌe yeꞌẽ yvýry rupi yvy ikuai vaꞌe gui.


text:
Peteĩ bandeira oupi ꞌrã yvy regua mbyte rupi ikuai vaꞌe oexa aguã. Haꞌe rami vy omboatypa ꞌrã Israel kuery yvy mboae re ikuaiague gui, haꞌe Judá kuery oguerupa ju ꞌrã yvy apy jovaive irundy henda katy omoaĩa ague gui.


text:
Haꞌe ramo Efraim kuery noenduvei ma ꞌrã ndajoayvuia, haꞌe Judá kuery rovaigua kuery haꞌe javi ꞌrã ndojouavei. Efraim kuery ndoayvu eꞌỹvei ꞌrã Judá regua, haꞌe Judá kuery voi nomoingo axyvei ꞌrã Efraim regua.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py jogueraa ꞌrã kuaray oikea katy filisteu kuery rovai opuꞌã aguã. Jojavi ꞌrã ipoꞌaka kuaray oua katy ikuai vaꞌe re. Haꞌe vy ojopy ꞌrã amboae kuery oguereko vaꞌekue-ꞌekue haꞌe javi. Edom haꞌe Moabe pygua kuery re voi ipoꞌaka ꞌrã. Amom pygua kuery voi ikuai ꞌrã hembiguairã.


text:
Senhor omboypa ꞌrã yeꞌẽ rakã Egito yvýry oĩ vaꞌekue. Yvytu atã ombou vy ipoꞌaka ꞌrã Eufrates yakã re voi. Haꞌe rami vy ombojaꞌo ꞌrã sete yakã raperã, ipy regua vaꞌe teĩ oaxa aguã haꞌeve vaꞌe.


text:
Haꞌe ixupegua kuery Assíria re opyta teri vaꞌekue pe oĩ ꞌrã peteĩ tape porã ojevy aguã, Egito yvy gui Israel kuery oẽmba jave guare rami. 


text:
<n> Israel kuery oguerupa jevy rã oporaei okuapy aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe ára ma aipopeje ꞌrã: “ |yhwh{Senhor,} xee rogueroporaei, mbaꞌeta xevy ndepoxy vaꞌekue ri aỹ oaxapa ma ndepoxyague. Haꞌe gui aỹ ma xembovyꞌa ju ma.


text:
Nhanderuete ma xereraa jepea oiko. Hexe ajerovia ꞌrã akyje eꞌỹ re, mbaꞌeta Senhor Nhanderuete xemombaraetea haꞌe aroporaei vaꞌe. Haꞌe gui aỹ ma xereraa jepea ju oiko.


text:
Haꞌe vaꞌe ára aipo pejeve ju ꞌrã: “Peroporaei ke Senhor! Pejapukai hery rupi, haꞌe javi regua pe peikuaa uka hembiapokue. Hery yvate ete ramo penhogueromaꞌenduꞌa.


text:
Haꞌe peẽ Sião pygua kuery voi pevyꞌa peporaei reve, mbaꞌeta Israel kuery ruete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe penembyte oĩ vaꞌe yvate ete ramo”, peje. 


text:
<n> Babilônia pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ma Isaías mbaꞌemo oexa reve Babilônia pygua kuery rovai ayvu oendu vaꞌekue. 


text:
“Eupi peteĩ bandeira yvyty ikatu rei vaꞌe áry, haꞌe ejapukai xondaro kuery pe ou aguã. Enoĩ ndepo py haꞌe kuery oike aguã nhomoingo axya kuery retã rokẽ rupi.


text:
Mbaꞌeta po rami xeayvu xevygua kuery pe, aenoĩmba xevygua xondaro kuery ipyꞌa guaxukueve, haꞌe kuery nhombopaga aguã xepoxya rupi. Haꞌe kuery ma xepoꞌakaa re anho ꞌrã ovyꞌa.


text:
Haꞌe ramo yvyty áry onhendu ꞌrã heta vaꞌe ojapukaia! Heta regua joe opuꞌã aguã py nhomboaty okuapy. Senhor ixondaro reta vaꞌe oexa pota ꞌrã oxondaro kuery joe opuꞌã aguã katy oo ta vaꞌe re. 


text:
“Mbaꞌeta haꞌe kuery ou ꞌrã yvy mombyrygua gui, yva apy guive ꞌrã ou Senhor guembiporu opoxya oexa uka vaꞌe reve, omomba aguã haꞌe vaꞌe yvy haꞌe javi.


text:
Onhemondyipa rei ꞌrã okuapy, haꞌe kuery oendu ꞌrã haxy ogueroaxẽ peve. Kunha imemby raxy vaꞌe rami ꞌrã ojepoka-poka. Joe-joe omaꞌẽ ꞌrã okyje rei reve, haꞌe hova pytãmba rei ꞌrã oxĩmba vy. 


text:
“Emaꞌẽ, ovaẽ ma ouvy Senhor ára. Haꞌe vaꞌe ma nanhomboaxyvei aguã ára, poxya rexa ukaarã, yvy omomba haꞌe ojejavypa vaꞌekue omokanhymba aguã yvy gui.


text:
Jaxy-tata ijaty vaꞌe yva re ikuai vaꞌe naendyvei ꞌrã. Kuaray oẽ ouvy vyve pytũmba ꞌrã, jaxy voi naexakãvei ꞌrã. 


text:
Xee ambopaga ꞌrã yvy re ikuai vaꞌe heko vaiague re, haꞌe opa marã rei ikuai vaꞌe ojejavyague re. Amomba ꞌrã ojejou porã rei vaꞌe kuery onhemboyvatea, haꞌe amoꞌyvyĩꞌimba ꞌrã ojerovia rei vaꞌe.


text:
Ajapo ꞌrã yva oryryipa aguã rami, haꞌe yvy voi oryryi ete vy guenda gui ojepeꞌa aguã rami, Senhor ixondaro reta vaꞌe poxya gui, nhombopagapa ete aguã ára ovaẽ rã.


text:
Haꞌe kuery peteĩ-teĩ onha ꞌrã ojeꞌoivy guaxu ijukaarã gui onha vaꞌe rami, haꞌe vexaꞌi kuery ija eꞌỹ vaꞌe rami. Peteĩ-teĩ ojevy ꞌrã guetarã kuery rekoa katy, ojava ꞌrã ojeꞌoivy oyvy katy ae.


text:
Haꞌe kuery oexaa py taꞌy kuery omouꞌũmbaa ꞌrã. Hoo gui oipeꞌapaa ꞌrã, haꞌe taꞌyxy kuery voi ogueroꞌaa ꞌrã. 


text:
“Mbaꞌeta Babilônia pygua kuery rovai xee ambou ꞌrã Média pygua kuery. Haꞌe vaꞌe kuery ma prata re ndaꞌevei rei vaꞌeꞌỹ, neĩ ouro re voi ndoikuaa potai vaꞌe.


text:
Haꞌe kuery guapa py ojukapa ꞌrã kunumigue. Neĩ kyrĩgueꞌi itui ramoꞌi vaꞌe voi nomboaxyi ꞌrã, kyrĩꞌi vaꞌe oexa vy ndojuka eꞌỹi ꞌrã.


text:
Babilônia ma yvy regua ojou porãve haꞌe caldeu kuery oguerovyꞌave vaꞌekue ri Nhanderuete omomba rã opyta ꞌrã Sodoma haꞌe Gomorra rami.


text:
Haꞌe py ma avave ndopytaavei ma ꞌrã, noĩavei ꞌrã haꞌe py. Neĩ árabe voi haꞌe py ndoupivei ꞌrã ngoorã, haꞌe vexaꞌi re opena vaꞌe ndogueraavei ꞌrã guymba kuery haꞌe py omongaru aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py vixo kaꞌaguy regua rive ꞌrã ikuai haꞌe py, haꞌe oogue ikuai vaꞌe rupi urukureꞌa anho ꞌrã ikuai. Guyra nhandu rive avi ꞌrã hekoa haꞌe py. Haꞌe kavara kaꞌaguy regua opo-opo ꞌrã okuapy haꞌe rupi.


text:
Oo tuvixakueve rendakue rupi ma aguaraꞌi haꞌe jagua-tuvy nheꞌẽ tema onheꞌẽ ꞌrã. Haꞌe nunga oiko aguã ovaẽ ma ouvy, oaꞌangaague ára ndarei ꞌrã.” 


text:
<n> Babilônia tetã opa rã oguerovyꞌa okuapy aguã re ijayvua</n> Mbaꞌeta teĩgue ju Senhor omboaxy ꞌrã Jacó kuery, oiporavo nho ꞌrã Israel kuery. Haꞌe rami vy ogueru ju ꞌrã ijyvy re ae. Haꞌe kuery reve amboae yvy regua kuery voi ikuai ꞌrã, onhemoirũ ꞌrã okuapy Jacó kuery re.


text:
Heta regua ma Israel kuery ogueraa vy oguerojevy ꞌrã ijyvy re. Haꞌe gui Senhor pegua yvy re ma Israel kuery ju oguereko ꞌrã yvy regua kuery guembiguairã. Yma rupi hexe hembiguai haꞌe ipoꞌaka vaꞌekue re haꞌe kuery ju ꞌrã ipoꞌaka.


text:
Mbaꞌeta ovaẽ ꞌrã Nhanderuete ou vy pembaꞌeapo poyiague gui penemombytuꞌu aguã ára, pejexavai reiague haꞌe ipoyi vaꞌe rupi amboae regua escravo rami pembaꞌeapoague gui.


text:
Haꞌe vaꞌe ára pevyꞌa rei ꞌrã Babilônia pygua huvixave re. Haꞌe vy aipopeje ꞌrã: “Pexa ke nhanemoingo axyare okanhy raꞌea! Opa raꞌe nhanderereko axy reiague!


text:
Haꞌe kuery ma ipoxy vy amboae kuery oguereko axy vaꞌekue, jojukaa gui ndopytuꞌui vaꞌekue guive. Opoxya rupi ipoꞌaka vaꞌekue yvy regua kuery re, opytuꞌu eꞌỹ re oakykue monha jepi vaꞌekue.


text:
Yvyra cipreste haꞌe yary Líbano re ikuai vaꞌe voi ovyꞌa rei ꞌrã ndere. Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã okuapy: ‘Ndee ndereitya ma rire avave rei ndouavei orerakeꞌoarã’, heꞌi okuapy. 


text:
“Pe yvy guy py manogue yvy re ma omyĩmba okuapy revaẽ taa oendu vy. Haꞌe rami vy oẽmba ꞌrã jogueravy nerovaexĩ aguã. Nemovaẽ aguã opuꞌãmba ꞌrã jogueruvy yvatekueve haꞌe huvixave yvy re ikuai vaꞌekue ꞌãgue. Yvy regua ruvixa ikuai vaꞌekue opuꞌã ꞌrã okuapy guenda py oĩa gui.


text:
Haꞌe vy haꞌe kuery haꞌe javi ijayvu vy aipoeꞌi ꞌrã ndevy: ‘Ndee voi nanembaraetevei teve raꞌe! Aỹ ndee voi ore rami ae ma repyta!’ heꞌi ꞌrã okuapy.


text:
Yvykua py ndereitya ma rejejou porãveague gui, haꞌe ixã reta vaꞌe pu renduxe vaiague gui. Haꞌe gui ndeguýry nderuparã oĩ vaꞌe ma mberu raꞌy anho, haꞌe hevoꞌi anho ꞌrã neovãarã ikuai. 


text:
“Jaxy-tata koꞌẽ mbija rami reĩ vaꞌekue ri reꞌa ma yvate reĩague gui. Yvy re ju ndereitya, yvy regua kuery re ndepoꞌaka vaꞌekue ri.


text:
Ndepyꞌa py ndee aipoꞌre vaꞌekue: ‘Xee ajeupi ꞌrã yva re peve. Haꞌe vy aguapy ꞌrã apena aguã Nhanderuete pegua jaxy-tata áryve. Xepoꞌaka ꞌrã ainy yvyty nhomboaty aty oĩ vaꞌe áry, pe kuaray ijapuꞌaꞌia apy katy.


text:
“Haꞌe ramo omanogue nderexa vy onhemondyipa rei reve omaꞌẽ ngatu ꞌrã ndere. Haꞌe vy ndere ijayvu vy aipoeꞌi ꞌrã okuapy: ‘Kovaꞌe ava eꞌỹ teve yvy omboryryipa vaꞌekue, haꞌe yvy jave re ikuai vaꞌe oryryi aguã rami ojapo vaꞌekue?


text:
Haꞌe eꞌỹ ri ndaꞌu yvy jave re ojapo rakaꞌe tekoa veꞌỹ opyta aguã rami, haꞌe tetã mbovaipaare? Haꞌe gui guembiguairã ogueraa vaꞌekue voi ndopoi rakaꞌe ngoo katy ojevy aguã’, heꞌi ꞌrã okuapy.


text:
Haꞌe gui amboae yvy regua huvixave ikuai vaꞌekue onhono porãa rakaꞌe omboetea rupi, peteĩ-teĩ huparã vaꞌekue py ae.


text:
Haꞌe rã ndee ma nembojeguarua vy nenhono porãa aguã ojoꞌo pyre gui mombyry nemomboa vaꞌekue yvyra rakã ojaya pyre rami rive. Haꞌe gui ndeꞌáry omomboa ꞌrã kyxe py ojuka pyre retekue, yvykua py ita reve opyrõa rire.


text:
Ndee ma amboae kuery rami eꞌỹ nanenhono porãai vaꞌekue, mbaꞌeta yvy remomba haꞌe ndevygua kuery ae rejukapa rire. Tove heko vai vaꞌe ramymino kuery rery re taꞌimaꞌenduꞌaave eme.


text:
Taꞌy kuery voi tojukapaa tuu kuery heko vaiague re, haꞌe kuery ju opuꞌã vy yvy re ipoꞌaka eꞌỹ aguã, haꞌe yvy omonyẽ eꞌỹ aguã haꞌe kuery retã”, peje ꞌrã pekuapy. 


text:
Haꞌe gui Senhor ixondaro reta vaꞌe aipoeꞌi: — Xee apuꞌã ꞌrã haꞌe kuery re, Babilônia yvy gui ambogue ꞌrã hery. Amomba ꞌrã okuave vaꞌekue, taꞌy kuery haꞌe hamymino kuery haꞌe javi guive.


text:
Haꞌe gui hetã ikuaiague ajapo ꞌrã yapo opyta aguã rami, kuĩꞌi rive ikuai aguã. Haꞌe xee aipei ꞌrã yty peia nhomokanhymbaa vaꞌe py — heꞌi Senhor ixondaro reta vaꞌe. 


text:
<n> Assíria pygua kuery rovai ijayvuague</n> Senhor ixondaro reta vaꞌe oura vy aipoeꞌi: — Xee anhembopyꞌaa oiko ꞌrãe. Xee ajapo ukaa rami ae ꞌrã ojapoa.


text:
Haꞌe rami vy amomba ꞌrã Assíria pygua kuery xeyvy re ou vaꞌekue. Xevygua yvyty re apyrõ ꞌrã, Israel kuery re haꞌe kuery poꞌakaague opa aguã, haꞌe kuery voyi aipeꞌa aguã ijaxiꞌy áry gui.


text:
Haꞌe rami ae xee anhembopyꞌa yvy jave re oiko aguã. Kovaꞌe ma xepo yvy regua haꞌe javi áry rupi amokuaveꞌẽ vaꞌe — heꞌi.


text:
Mbaꞌeta Senhor ixondaro reta vaꞌe haꞌe rami aguã rami onhembopyꞌa ma rire mavaꞌe tu omboaxa rive ta? Opo omokuaveꞌẽ imoiny rire mavaꞌe tu ojapo ꞌrã omboapuꞌa ju aguã rami? 


text:
<n> Filístia pygua kuery rovai ijayvuague</n> Haꞌe gui huvixave Acaz omanoa maꞌetỹ re ma povaꞌe ayvu aendu omombeꞌua rã. 


text:
— Peẽ filisteu kuery, ndaꞌevei pevyꞌa aguã penenupãaty yvyra opẽague pendu vy rive. Mbaꞌeta mboi omano vaꞌekue gui oiko ꞌrã amboae ndaꞌeveive vaꞌe, hupiꞌa gui ma oiko ꞌrã mboi opo vaꞌe.


text:
Haꞌe gui iporiaukueꞌi raꞌy jypygua kuery re ma apena porã ꞌrã, oipotapa reiꞌi vaꞌe kuery ma opytuꞌu porã ꞌrã okuapy. Haꞌe rã penderaꞌy kuery re ma ajapo ꞌrã karuai gui omanomba aguã rami, haꞌe pekuave vaꞌekue voi penemombaa ꞌrã.


text:
Ndee tetã rokẽ, neraxẽ ke. Haꞌe ndee tetã, ejapukai. Peẽ filisteu kuery haꞌe javi, peryryipa ke. Mbaꞌeta kuaray ijapuꞌaꞌia katy gui ou ꞌrã hataxĩ rami, haꞌe jipoi hyxy vaꞌe gui ojepeꞌa vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Marã rami ndaꞌu pembovai ꞌrã judeu eꞌỹ vaꞌe regua ayvu mombeꞌua pe oporandu rã? Aipopeje ꞌrã: “ Senhor Sião tetã ojapo rire haꞌe py ae ꞌrã ixupegua kuery ojexavai reiꞌi vaꞌe ojou onhemi aguã”, peje ꞌrã. 


text:
<n> Moabe pygua kuery rovai ijayvuague</n> Po rami ma Moabe pygua kuery rovai ayvu ou vaꞌekue. “Anhetẽ ete peteĩ pytũ pyve omombaa ꞌrã Ar tetã Moabe yvy re oĩ vaꞌe. Quir tetã voi peteĩ pytũ pyve avi ꞌrã omombaa.


text:
Haꞌe gui Dibom tetã gui haꞌe pygua kuery oẽ ꞌrã jogueravy taꞌangaa pegua templo katy ojaeꞌo aguã. Moabe pygua kuery ojaeꞌo ꞌrã okuapy Nebo haꞌe Medeba yvyty áry. Haꞌe kuery haꞌe javi ꞌrã oakã onhopĩ haꞌe guendyva ojayapa reve oo.


text:
Ao vaikue voxa guigua py onhemonde reve ꞌrã ikuai tape rupi. Ngoo áry haꞌe tetã mbyte rupi haxẽ ꞌrã okuapy ojaeꞌo vaipa reve.


text:
Hesbom haꞌe Eleale pygua kuery voi ojapukai avi ꞌrã. Jaza tetã peve ꞌrã onhendu. Haꞌe nunga rupi Moabe pygua xondaro kuery voi ojapukai ꞌrã okuapy, ipyꞌa tytypa ꞌrã”, heꞌi. 


text:
Xepyꞌa py xee voi ajapukai Moabe re ndaꞌevei vy. Mbaꞌeta haꞌe kuery ojava ꞌrã Zoar tetã “Vaka raꞌy mboapy maꞌetỹ vaꞌe” ꞌea vaꞌe peve. Ojaeꞌo reve oẽ ꞌrã jogueravy Luíte yvyty re, haꞌe tape Horonaim katy oo vaꞌe rupi ojapukai nhendu ꞌrã ndaꞌevei ete vy.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery mbaꞌemo omoĩ porã vaꞌekue, ojou ma vy omboyrupa vaꞌekue haꞌe kuery ae ju ꞌrã ogueroaxa Salgueiros yakã rovai re.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery raxẽa ma Moabe yvy haꞌe javi rupi onhendu. Eglaim peve ete onhendu ꞌrã ojapukaia, haꞌe Beer-Elim peve ꞌrã ojaeꞌoa onhendu.


text:
Mbaꞌeta Dimom yvy rupi yakã ikuai vaꞌe ma tynyẽmba tuguy. Haꞌe rami teĩ amoĩve ju ꞌrã Dimom mbopagaarã. Haꞌe ramo Moabe gui oo jepe vaꞌekue haꞌe yvy re okuave vaꞌe haꞌe javi re ou ꞌrã reõ. 


text:
Peraa uka ke vexaꞌi yvy re ipoꞌaka vaꞌe peguarã. Sela gui peraa uka tekoa eꞌỹa rupi Sião yvyty áry oĩ vaꞌe pe.


text:
Moabe memby kuery ma guyraꞌi haity gui omomboa rã onhemondyi ovy vaꞌe rami ikuai Arnom yakã rugua rupi. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy:


text:
“Oremongeta ke, peikuaa pota orekuaia re, penhemoĩ oremokuarayꞌãarã, kuaray mbyte javegua rami. Oreyvy gui orepeꞌapaa ramo orenhomi ke, orerexa uka eme guive ronhemi vaꞌekue.


text:
Tove penembyte taꞌikuai Moabe yvy gui oipeꞌa pyre, pendea py tonhemi imombaxea kuery gui”, heꞌi okuapy. Haꞌe gui ava ojerovia rei vaꞌe okanhy ma ramo, nhomombaare noĩvei haꞌe nhombojexavai vaꞌety yvy gui oo ju ma ramo


text:
tenda openaaty py oĩ ꞌrã peteĩ teko porã rupi opena vaꞌe. Davi ro openaaty py oĩ ꞌrã oikuaa potaa py ojeroviapy. Haꞌe ma opena ꞌrã teko porã rupi, oikuaa pota voi ꞌrã joe. 


text:
Nhande kuery ma nhaendu Moabe pygua kuery onhemboyvate rei okuapya. Haꞌe kuery ma amboae kuery gui onhemboyvateve ojejou porã rei vy, ipoxy rei guive. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery onhemboyvatea opa rive ꞌrã. 


text:
“Haꞌe nunga rupi Moabe pygua kuery haxẽmba ꞌrã peteĩ-teĩ Moabe re ipyꞌa vai vy. Mbyꞌa vai rupi ipoaẽ ꞌrã okuapy, Quir-Haresete py uva pirukue ikuai jave hoꞌu vaꞌekue re imaꞌenduꞌa vy.


text:
Mbaꞌeta Hesbom re mbaꞌety oĩ vaꞌe ipirupa ma. Haꞌe amboae regua huvixa kuery omomba uva rakã iporãve vaꞌe Sibma pygua, Jazer haꞌe tekoa eꞌỹa peve oo vaꞌekue, haꞌe gui oove vy yeꞌẽ rovai re oaxa vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi xee voi ajaeꞌo ꞌrã Jazer tetã pygua kuery Sibma re uvaty oĩ vaꞌekue re ojaeꞌo okuapya rami. Peẽ Hesbom haꞌe Eleale pygua, romoakỹ ꞌrã xerexay py. Mbaꞌeta pendea py kuaray puku py uvaꞌa oiko vaꞌe oumbiri vaꞌe kuery ovyꞌa okuapy ꞌrãgue py onhendu nderovaigua kuery opuꞌã vy ojapukaia.


text:
Opa ma vyꞌaa haꞌe poraeia uvaty rupi onhendu vaꞌekue. Uvaty rupi avave rei ndoporaeiavei ma, ndovyꞌa nhenduavei ma. Neĩ uvaꞌa ma voi noumbiriavei oumbiriaty py. Mbaꞌeta xee ajapo ꞌrã oumbiri vaꞌe kuery ovyꞌaa nonhenduvei aguã rami.


text:
Haꞌe nunga rupi xee voi Moabe re ndaꞌevei vy xekuraxõ oryryi ixã reta vaꞌe rami, Quir-Heres re voi xepyꞌa vai.


text:
Pexa ꞌrã Moabe pygua kuery yvyty ikuai vaꞌe áry rupi ombojeroviaa py ikaneꞌõmba rive rã, mbaꞌeta taꞌangaa oĩaty py oike vy onhemboꞌe rã noenduai”, heꞌi. 


text:
Haꞌe rã aỹ ma ijayvu jevy vy aipoeꞌi: — Mboapy maꞌetỹa py ombaꞌeapo vaꞌe oipapaa rami Moabe pygua kuery mbaꞌemo oguerovyꞌa vaꞌekue ndojou porãavei ꞌrã, tetã pygua kuery mbovy eꞌỹ vaꞌekue haꞌe javi guive. Haꞌe gui oo jepe vaꞌekue ma mboapyꞌi ete ꞌrã ikuai, ndaetavei neĩ naꞌimbaraetevei ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Damasco haꞌe Efraim pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ma Damasco pygua kuery rovai ayvu ou vaꞌekue. “Damasco tetã opyta ꞌrã tekoa veꞌỹ haꞌe ombovaipa pyre rive.


text:
Aroer regua tetã ikuai vaꞌe voi oejapaa ꞌrã. Haꞌe py ma vexaꞌi kuery rive ꞌrã onheno, imondyiarã ndoikoi rã.


text:
Efraim py voi okanhymba ꞌrã oo ikorapa vaꞌekue, Damasco pygua huvixa openaa haꞌe javi rupi avi. Haꞌe gui Assíria pygua kuery okuave vaꞌe ndaetavei ꞌrã, Israel kuery mbaꞌemo oguerovyꞌave vaꞌekue rami avi”, heꞌi Senhor ixondaro reta vaꞌe. 


text:
Haꞌe kuery oipeꞌapaa ꞌrã, trigo monoꞌõa kuery hiꞌygue ojopy vy hiꞌa omonoꞌõa rami avi, Refaim yakã rugua rupi trigo omonoꞌõague rami.


text:
Haꞌe rami teĩ amongue henda py eteꞌi opyta ꞌrã hembyrekueꞌi, azeitona omonoꞌõa ma rire rami: mokoĩ, mboapy azeitona opyta ꞌrã hovapy yvatevea re, irundy, eꞌỹ vy peteĩ nhiruĩa hakã mbyte pyve oĩ vaꞌe yvyra hiꞌa vaꞌe re opyta vaꞌe rami”, heꞌi Senhor Israel kuery ruete. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára ma avakue omaꞌẽ ju ꞌrã Imoingoare re, imaꞌenduꞌa ꞌrã Israel kuery Ruete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re anho.


text:
Haꞌe kuery nomaꞌẽvei ꞌrã altar opo py ae ojapo vaꞌekue re, ndoexaxevei ꞌrã okuã py ojapo vaꞌekue, mbaꞌemo raꞌangaa, neĩ altar mbaꞌemo heakuã porã vaꞌe oapyaty.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Israel kuery gui haꞌe kuery oejapa ꞌrã guetã ikorapa vaꞌekue. Haꞌe ramo opyta ꞌrã peteĩ oguy kaꞌaguy re eꞌỹ vy yvyty áry oeja pyre rami. Oĩ ꞌrã ombovaipa pyre rive,


text:
mbaꞌeta Nhanderuete pendereraa jepea gui penderexaraipa vy napenemaꞌenduꞌavei Itaova imbaraete vaꞌe penhemiaty re. Haꞌe nunga rupi mbaꞌety porãve vaꞌerã pejapo vy mbaꞌemo renhoĩ mombyry guigua penhotỹ teĩ,


text:
penhotỹa árave yvate aguã, haꞌe koꞌẽ ju ipotypa aguã rami pejapo teĩ hiꞌa opa rive ꞌrã jexavaia ára py, teko axy okueraa veꞌỹ vaꞌe oiko jave. 


text:
“Ndaꞌevei etea gui yvy regua kuery hevovo rei ꞌrã, onhendu ꞌrã yeꞌẽ onhendua rami, yvy regua kuery opoxya rupi onhendu ꞌrã yeꞌẽ revovo rami.


text:
Haꞌe kuery hevovo rei ꞌrã yai revovo rami, teĩ haꞌe kuery pe Nhanderuete ijayvu ete ꞌrã, haꞌe ramo ojavapa ꞌrã mombyry. Okanhymba ꞌrã mbaꞌemo pirekue yvyꞌã re oĩ vaꞌe yvytu ogueroveve heravya rami, haꞌe yvy rataxĩ yvytu hatã vaꞌe oupi heravy vaꞌe rami.


text:
Mbaꞌeta pytũ ovaẽ ramo haꞌe kuery oendu ꞌrã okyjea. Haꞌe gui koꞌẽ eꞌỹ mbove ndokuavei ꞌrã. Haꞌe rami ae ꞌrã oiko nhandegui mbaꞌemo oipeꞌapa haꞌe imonda vaꞌe kuery re.” 


text:
<n> Etiópia pygua kuery rovai ijayvuague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã Etiópia yvy pe. Haꞌe vaꞌe yvy ma yakã rovai re vixo ipepo nheꞌẽ rei vaꞌe ikuaia.


text:
Haꞌe pygua kuery omondouka ꞌrã oayvu mombeꞌuarã yeꞌẽ rovai katy peve, jai rogue guigua kanoã py. Haꞌe ramo haꞌe kuery pe aipoꞌre: “Peẽ ayvu mombeꞌua kuery, tapeo pojava ke peteĩ regua yvateve haꞌe ipire vera rei vaꞌe ikuaia py. Haꞌe vaꞌe kuery gui okyje ꞌrã mombyrygua kuery haꞌeꞌi rupi ikuai vaꞌe. Haꞌe kuery ma ipoꞌakapa haꞌe nhomouꞌũmba vaꞌe, ijyvýry rupi yakã oxyrya vaꞌe.


text:
Haꞌe gui peẽ kuery yvy jave re pendekuai vaꞌe, yvy re pendekoa vaꞌe haꞌe javi, pexa ꞌrã yvyty áry bandeira oupia rã, haꞌe pendu ꞌrã mimby guaxu omonheꞌẽa rã.


text:
Mbaꞌeta Senhor xevy aipoeꞌi: ‘Xee ma xerenda aĩa gui amaꞌẽ vy akyrirĩ ꞌrã ainy ranhe kuaray hexakãa rupi haku nonhendu reia rami, haꞌe mbaꞌemo omonoꞌõa ára kuaray aku-a rupi arai yxapy revegua oaxa oinya rami’, heꞌi.


text:
Mbaꞌeta uva omonoꞌõa eꞌỹ mbove ipoty hoꞌa vy hiꞌa ijaju ma ramo, haꞌe gui mae ma imoatyrõa kyxe py ojaya ꞌrã hakã mombyry-mbyry oo vaꞌe.


text:
Haꞌe rami ae avi haꞌe kuery oejapaa ꞌrã yvyty rupi guyra haꞌe mymba yvy regua hoꞌupa aguã rive. Haꞌe kuery retekue re uruvu okaru ꞌrã okuapy kuaray aku-a pukukue re, haꞌe gui yroꞌya pukukue re ma mymba yvy regua ju okaru ꞌrã hetekue re. 


text:
“Haꞌe vaꞌe jave py ma Senhor ixondaro reta vaꞌe pe peteĩ regua yvateve haꞌe ipire overa rei vaꞌe ogueraa ꞌrã mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe kuery gui ma mombyry haꞌeꞌi rupi ikuai vaꞌe okyjea, ipoꞌakapa haꞌe nhomouꞌũmba vaꞌe, ijyvýry rupi yakã oxyrya vaꞌe. Haꞌe kuery voi mbaꞌemo ogueraa avi ꞌrã Senhor ixondaro reta vaꞌe pe, Sião yvyty re hery oĩa py ae”, heꞌi. 


text:
<n> Egito pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ayvu ma Egito pygua kuery rovai ou vaꞌekue. “Maꞌẽ, Senhor ma arai inhakuã vaꞌe áry rupi oiko vy ou oiny Egito yvy katy. Haꞌe ramo henonde Egito re mbaꞌemo raꞌangaa ikuai vaꞌe oryryipa ꞌrã. Egito pygua kuery voi ndaꞌipyꞌa guaxuveipa ꞌrã.


text:
Haꞌe gui xee ajapo ꞌrã Egito pygua kuery joe-joe opuꞌã aguã rami, peteĩ-teĩ opuꞌã ꞌrã okuapy guyvy haꞌe oirũ re. Peteĩ-teĩ tetã pygua kuery opuꞌã ꞌrã amboae tetã pygua re, haꞌe peteĩ-teĩ yvy guigua amboae yvy guigua re ꞌrã opuꞌã.


text:
Haꞌe ramo Egito pygua kuery ndaꞌipyꞌa guaxuvei ꞌrã onheꞌẽ py, nhomongetaa amboaxa rivepa ramo. Haꞌe ramo haꞌe kuery oporandu ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa pe, imbaꞌekuaa vaꞌe, omanogue mboayvua haꞌe imbaꞌevyky vaꞌe pe.


text:
Haꞌe gui Egito pygua kuery amboaxa ꞌrã peteĩ huvixa nhomboaxy eꞌỹ vaꞌe po py, huvixave ndaꞌevei ete vaꞌe haꞌe kuery re opena poyi vaꞌerã pe”, heꞌi Senhor ixondaro reta vaꞌe. 


text:
Yy rape ikuai vaꞌe heakuã vaikue rei ꞌrã, haꞌe Nilo py yakãꞌi hoꞌa vaꞌe voi typave ovy ꞌrã opa peve. Haꞌe ramo takua haꞌe jai rogue ipirupa ꞌrã.


text:
Haꞌe gui Nilo yakã yvýry rupi nhuũ ikuai vaꞌe ipirupa ꞌrã, haꞌe py yakãꞌi hoꞌa vaꞌe rembe rupi, haꞌe ijyvýry rupi mbaꞌemo onhotỹ mbyre haꞌe javi. Yvytu ogueraapa ramo okanhymba ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi pira mboꞌaa rupi ikuai vaꞌekue ipoaẽ ꞌrã okuapy, ipytuẽ atã ꞌrã. Yy py pinda haꞌe pira mboꞌaa omombo vaꞌe ikuerai rei rive ꞌrã okuapy.


text:
“Anhetẽ ete ae Zoã tetã pygua yvatekueve naiꞌaranduvei. Faraó mongetaaty kuery hiꞌarandukueve teĩ haꞌeveꞌỹ rami rei omongeta ꞌrã. Mbaꞌexa tu peẽ kuery Faraó pe aipopeje ta: ‘Xee ma hiꞌarandu vaꞌe raꞌy, yma ete huvixave oiko vaꞌekue ramymino aiko’, peje ta?


text:
Mamo tu haꞌvy oĩ nemongetaa kuery hiꞌarandu vaꞌekue? Tove haꞌvy ndevy haꞌe kuery tomombeꞌu, toikuaa ukapa Egito pygua kuery rovai Senhor ixondaro reta vaꞌe ojapo taa.


text:
Zoã pygua huvixa kuery ma hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ikuai, Mênfis pygua yvatekueve teĩ ojekorepa okuapy. Mbaꞌeta Egito regua joguerekoa kuery ojapo ojeupegua kuery ojavy aguã rami.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery pyꞌa re Senhor omoĩ naꞌinhakã porãvei aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery ju ojapo Egito pygua kuery haꞌeveꞌỹa rami ikuai aguã mbaꞌemo ojapoa haꞌe javi py, okaꞌu vaꞌe haꞌe ae ombojevyague py rive hoꞌa vaꞌe rami avi.


text:
Haꞌe rami vy ndaꞌevei ꞌrã Egito py mbaꞌeve avave rei ojapoa aguã, inhakã neĩ huguai, pindo neĩ jai rogue voi. <n>“Inhakã haꞌe pindo” heꞌia ma Egito pygua kuery vaꞌe regua yvatekueve re ijayvu vy, haꞌe rã “Huguai haꞌe jai rogue” heꞌia ma yvyĩgueve re (9.14-15). 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára ma Egito pygua kuery kunha rami rive ꞌrã ikangypa. Ngyje gui oryryipa ꞌrã okuapy Senhor ixondaro reta vaꞌe gui, haꞌe kuery rovai opo oupi reve omongyje ramo.


text:
Haꞌe gui Egito pygua kuery onhemondyipa ꞌrã okuapy, Judá yvy gui mbaꞌemo omombeꞌua rã oendu vy rive. Haꞌe nunga re oikuaa pota vy ndaꞌevei ete ꞌrã, okyje reia oendu ꞌrã Senhor ixondaro reta vaꞌe haꞌe kuery rovai ojapo taa oikuaa vy. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára ma oĩ avi ꞌrã peteĩ nhiruĩ tetã Egito yvy re, Canaã pygua ayvu py ijayvu haꞌe Senhor ixondaro reta vaꞌe rery rupi oura vaꞌe kuery ikuaia. <n>Canaã ma judeu kuery ikuaia. Haꞌe vaꞌe regua peteĩ ma Tetã Kuaray hery vaꞌerã. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára ma Senhor peguarã ojapoa ꞌrã peteĩ altar Egito yvy mbyte py, yvy jaꞌoa rupi voi ita omopuꞌã ꞌrã imoꞌamy Senhor pe.


text:
Haꞌe vaꞌe nunga oĩ ꞌrã Egito yvy regua kuery Senhor ixondaro reta vaꞌe re imaꞌenduꞌa aguã. Haꞌe ramo Senhor pe haꞌe kuery ojapukai ꞌrã omoingo axy reia rã, haꞌe ramo ombou ꞌrã heraa jepearã haꞌe hepyarã.


text:
Haꞌe rami py Senhor ojekuaa uka ꞌrã Egito pygua kuery pe. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe ára Egito pygua kuery oikuaa nho vy omboete ꞌrã okuapy, ixupe ogueru ꞌrã guive mymba haꞌe mbaꞌemo aju omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe rami vy Senhor pe anho ꞌrã onhemboayvu, ijayvuague ojapo ete ꞌrã guive.


text:
Senhor ombojexavai ꞌrã Egito pygua kuery, haꞌe gui ombojexavai rire omoingo porã ju ꞌrã, mbaꞌeta Senhor pe haꞌe kuery ojeko rerova ꞌrã. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojapukaia re oikuaa pota vy omonguerapa ꞌrã. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára oĩ ꞌrã peteĩ tape Egito yvy gui Assíria peve oo vaꞌe. Haꞌe vaꞌe rupi ma Assíria pygua kuery ou ꞌrã Egito py, haꞌe Egito pygua kuery ma Assíria katy ꞌrã oo. Senhor pe Egito pygua kuery oporaei ꞌrã okuapy Assíria pygua kuery reve.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Israel kuery mboapya ꞌrã ikuai Egito haꞌe Assíria pygua kuery reve. Yvy mbyte nhomoingo porãarã ꞌrã ikuai.


text:
Mbaꞌeta Senhor ixondaro reta vaꞌe ogueroayvu porã vy aipoeꞌi ꞌrã haꞌe kuery pe: ‘Imaꞌenduꞌa porãmby taꞌikuai xevygua Egito pygua kuery, Assíria pygua kuery xepo py amoingo vaꞌekue, haꞌe Israel kuery xevy guarã aiporavo vaꞌekue’, heꞌi ꞌrã.” 


text:
<n> Egito haꞌe Etiópia pygua kuery escravo-rã heraapaa aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Assíria pygua huvixave Sargão ma Asdode tetã katy omondouka guembiguai Tartã, joe opuꞌã vy oipeꞌa aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe maꞌetỹa re ae Senhor oayvu omombeꞌu uka Amoz raꞌy Isaías pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tereo, ndeaxiꞌy áry gui emboi ajukue puku inhana rei vaꞌe profeta pegua reiporu vaꞌe. Emboi avi ndepy regua — heꞌi. Haꞌe rami ojapo vy omboipa, haꞌe ipy rei oikovy. <n>Isaías pe ijayvu escravo rami onhemonde aguã kaxõ py rive, haꞌe kuery oikuaa aguã Egito haꞌe Etiópia pygua kuery voi escravo ikuai ꞌrãa. 


text:
Haꞌe gui Senhor aipoeꞌi: — Guĩ rami xerembiguai Isaías mboapy maꞌetỹ re ipire rei haꞌe ipy rei oikovyague rami avi oiko ꞌrã Egito haꞌe Etiópia pygua kuery re, mbaꞌeta ikuaa ukaarã Isaías oiko.


text:
Mbaꞌeta Assíria pygua huvixave ogueraapa ꞌrã Egito haꞌe Etiópia pygua kuery escravo-rã. Kunumigue haꞌe tujakueꞌi voi ojeꞌoi ꞌrã ipire rei, ipy rei haꞌe hoꞌoa ojekuaa rei reve, Egito pygua kuery oxĩmba aguã rami.


text:
Haꞌe ramo Israel kuery haꞌe nunga oexa vy onhemondyipa rei, oxĩmba rei ꞌrã okuapy Etiópia pygua kuery re ojerovia rire, haꞌe Egito pygua kuery pe voi “Ipoꞌakapave vaꞌe” heꞌi rire.


text:
Haꞌe vaꞌe ára haꞌe vaꞌe yvy re hekoa vaꞌe kuery aipoeꞌi ꞌrã okuapy: “Pexa, evoko rami ete vaꞌe tyꞌy oiko nhande kuery nharõ jakuapy vaꞌekue re, mbaꞌeta haꞌe katy ae jajava Assíria pygua huvixa gui, haꞌe kuery nhandereraa jepe aguã teĩ! Mbaꞌexa ꞌrãꞌvy jaa jepe?” heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
<n> Babilônia pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ayvu ma yeꞌẽ yvýry tekoa eꞌỹa oĩ vaꞌe pygua kuery rovai ou vaꞌekue. <n>Apy ma Babilônia tetã rovai ijayvu. Mbaꞌeta kuaray puku-a katy gui yvytu vaikue ou vaꞌe rami avi peteĩ ou ꞌrã vai tekoa eꞌỹa gui, nhomongyjea kuery ikuaia gui ae.


text:
Ipoyi ete vaꞌe xevy oexa ukaa po rami amombeꞌu vaꞌerã: “Anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe anhetẽ rupi eꞌỹve ꞌrã ikuai, haꞌe mbaꞌemo mombaa rupi ikuai vaꞌe nhomombave ꞌrã heravy. Elão pygua kuery, pepuꞌã ke haꞌe kuery re. Média pygua kuery, pejoko ke. Mbaꞌeta xee amombytuꞌupa ma haꞌe kuery ipoaẽa”, heꞌi.


text:
Haꞌe nunga aendu vy xerye rupi haxy vaꞌe anho aendu, xere tekoaxy ipoꞌaka ma imemby raxy vaꞌe rami. Haxy rã ajepoka-poka vy naendu kuaavei rei, xekangya gui ndaexa kuaavei ma guive.


text:
Haꞌe kuery omoĩ ma mesa, pyrõa rupi popẽ mbyre guive omoĩ, okaru haꞌe oyꞌu okuapy aguã. Yvatekueve, pepuꞌã ke, pereko katu huꞌy jokoa.


text:
Mbaꞌeta po rami Senhor ijayvu xevy: “Tereo, emoĩ peteĩ oikuaa pota vaꞌerã, haꞌe tomombeꞌu ou vaꞌe-vaꞌe oexa vy.


text:
Haꞌe gui kavaju árygua mokõ-mokoĩ ou ramo, eꞌỹ vy mburika, camelo árygua kuery ou ramo oexa vy ke tojapyxaka porã”, heꞌi.


text:
Haꞌe ramo oikuaa pota vaꞌe ojapukai ꞌrã guary rami: “ Senhor, torre oikuaa potaaty áry ára pukukue re ma apuꞌã haꞌamy, pytũ mbukukue re guive haꞌã anhangarekoa rupi.


text:
Pee ma avakue ou reta, kavaju árygua kuery mokõ-mokoĩ jogueru jekuaa”, heꞌi. Haꞌe gui teĩgue ju ojapukai vy aipoeꞌi: “Oitya ma, oitypaa ma Babilônia tetã! Haꞌe rami vy haꞌe kuery ruete raꞌangaa haꞌypa oupy yvy rupi”, heꞌi.


text:
Maꞌẽ, xeretarã kuery! Ojyky haꞌe oinupã mbyre penemoingoa, mbaꞌemo moaꞌyĩaty rupi oĩ vaꞌe rami rive! Haꞌe ramigua Senhor ixondaro reta vaꞌe Israel kuery ruete gui aendu vaꞌekue ae amombeꞌu pẽvy. 


text:
<n> Dumá pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ma Dumá pygua kuery rovai ayvu ou vaꞌekue. Seir yvy gui ojapukaia xevy: “Nhoarõa, mbovy hora ma tu nhaĩ pytũ py? Nhoarõa, mbovy hora ma tu?”


text:
Haꞌe ramo nhoarõa ombovai ꞌrã: “Ovaẽ ma ouvy koꞌẽ, haꞌe gui pytũ ju ꞌrã ou. Reporanduvexe vy ke eporandu. Any vy ejevy, haꞌe gui eju ju”, heꞌi ꞌrã. 


text:
<n> Arábia pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ayvu ma Arábia pygua kuery rovai ou vaꞌekue. “Peẽ Dedã pygua kuery peguataa rupi Arábia kaꞌaguy re peaxa ꞌrã pekuapy pytũ. <n>Dedã (versículo 13), Tema (versículo 14) haꞌe Quedar  ma Arábia yvy regua meme. 


text:
Peraa ke yy oyꞌuxe vaꞌe kuery pe. Haꞌe peẽ Tema yvy re pendekoa vaꞌe, peraa ke mbojape ojava ojeꞌoivy vaꞌe pe.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ma ojukapaa ta rã ojava, kyxe oekyia haꞌe guyrapa omoatãa vaꞌe gui ojava vaꞌe, haꞌe opoxya rupi haꞌe kuery re opuꞌã vaꞌe gui.”


text:
Mbaꞌeta xevy pe Senhor aipoeꞌiague rami: “Peteĩ maꞌetỹaꞌi pyve ombaꞌeapo vaꞌe oipapaa rami okanhymba ꞌrã Quedar yvy re mbaꞌemo porã oĩ vaꞌekue.


text:
Hapa vaꞌe kuery opave ovy ꞌrã, Quedar pygua ipyꞌa guaxukueve voi mbovyꞌi ete ꞌrã ikuai”, haꞌe rami ae Senhor Israel kuery Ruete ijayvu rire. 


text:
<n> Jerusalém pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ayvu ma yvyugua mbaꞌemo oexa ukaaty peguarã ou vaꞌekue. Mbaꞌe tu oĩ ndea pygua kuery haꞌe javi ngoo áry ojeupi okuapy aguã?


text:
Ndee tetã renhendu porã riae vaꞌety, tetã oguerovyꞌa haꞌe ovyꞌa rei vaꞌe anho ikuaiaty reiko vaꞌekue ri! Ndea py manogue ikuai vaꞌerã ma kyxe py ojuka pyreꞌỹ, neĩ joe opuꞌãa py eꞌỹ ojukaa vaꞌekue.


text:
Ndea pygua yvatekueve ojavapa vyvoi teĩ omboꞌapaa guyrapa eꞌỹ re. Ndea pygua ovaexĩa ma guive rã omboꞌapaa, mombyry ma oo teĩ.


text:
Haꞌe nunga rupi aipoaꞌe: “Xere eꞌỹ ke pemaꞌẽ, ndaꞌevei etea rupi ajaeꞌove aguã. Ndaꞌevei xembovyꞌa ju pekuapy aguã, xeretarã rajy kuery omombaa rire”, haꞌe.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe ára ma hevovo, jogueroꞌapa rei haꞌe ndoikuaai reipa aguã ára Senhor ixondaro reta vaꞌe oaꞌanga vaꞌekue. Yvyugua mbaꞌemo oexa ukaaty py haꞌe nunga oiko ꞌrã. Haꞌe ramo tetã kora oitya rã ojapukaia onhendu ꞌrã yvyty áry peve.


text:
Mbaꞌeta Elão pygua kuery huꞌy ryru reve ou ma okuapy, karóxa haꞌe kavaju árygua kuery reve. Quir pygua kuery voi huꞌy jokoa moĩ porãaty oipeꞌa vy ojopypa heruvy.


text:
Haꞌe rami py peneretã yvýry rupi yvyugua iporãve vaꞌe-vaꞌe tynyẽ ꞌrã oiny karóxa anho, penerokẽ py kavaju árygua kuery voi opytapa ma okuapy.


text:
Mbaꞌeta oipeꞌapaa ma Judá pygua kuery repyarã vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ára penemaꞌenduꞌa ꞌrã penembiporu oo yvyra gui ojapo pyre py pemoĩ porã vaꞌekue re.


text:
Haꞌe gui Davi rekoague tetã kora pexa pota vy ipaꞌũ pejou reta ꞌrã. Haꞌe vy pemboyru ꞌrã yy omboty pyre gui peru vaꞌe. <n>Haꞌe kuery omboyru yy hovaigua kuery ou rã guarã, yy oata eꞌỹ aguã. 


text:
Haꞌe gui mokoĩ kora oĩ vaꞌe mbyte pemboty ꞌrã ygua ymague gui yy ou vaꞌe. Haꞌe rami teĩ napenemaꞌenduꞌai ꞌrã yva pygua re, haꞌe nunga haꞌe javi ombou aguã re onhembopyꞌa vaꞌekue teĩ.


text:
Senhor ixondaro reta vaꞌe ijayvu haꞌe vaꞌe ára pejaeꞌo aguã re, haꞌe pendepyꞌa vai vy peneakã penhopĩmba, haꞌe ajukue vaikue py penhemonde aguã re.


text:
Haꞌe rami teĩ peẽ kuery pevyꞌa rei haꞌe penderory rive anho teri pekuapy. Haꞌe rami vy pejuka ꞌrã vaka, pejyryvi kyxĩ ꞌrã vexaꞌi. Peꞌu ꞌrã xoꞌo, haꞌe peyꞌu ꞌrã vinho. Haꞌe rami vy aipopeje ꞌrã: “Jakaru haꞌe jayꞌu, mbaꞌeta koꞌẽ rã nhamanomba ꞌrã”, peje pekuapy. 


text:
Haꞌe ramo xee aendua py Senhor ixondaro reta vaꞌe ijayvu. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Anhetẽ ae, guĩ rami ete pendeko vaia namboguei ꞌrã pemanomba peve”, heꞌi Senhor ixondaro reta vaꞌe. 


text:
<n> Sebna omoꞌyvyĩꞌi aguã, haꞌe rã Eliaquim ma omboyvateve aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor ixondaro reta vaꞌe aipoeꞌi: — Epuꞌã ke, tereo huvixave ro re opena vaꞌety Sebna oĩa py. Haꞌe rami vy eporandu ixupe:


text:
“Mbaꞌe tu apy oĩ? Mavaꞌe tu ndevy upe vaꞌe ojapo uka, apy ndevygua yvyra ruparã rejoꞌo aguã? Mbaꞌeta apy yvyty áry rejapo ndevygua yvyra ruparã, itaova re ndetui aguã. <n>Haꞌe vaꞌe jave py ojejou porã rei vaꞌe haꞌe ae ruparã ojapo ma voi ꞌrã iporãvea py, hexe imaꞌenduꞌa porãa aguã. 


text:
nenhovã ꞌrã peteĩ nheovãa py. Haꞌe vy bola rami nembojere ꞌrã heravy peteĩ yvy tuvixaa katy. Haꞌe py ma remano ꞌrã. Haꞌe py ae avi opa ꞌrã karóxaꞌi rejou porãve vaꞌekue. Haꞌe ramo ndekáuxa nderuvixa ro pygua kuery oxĩmba ꞌrã okuapy.


text:
Haꞌe vaꞌe ju amonhemonde ꞌrã ao puku remoĩ vaꞌekue py, haꞌe nekuꞌaxãgue py amokuꞌaxã ꞌrã. Ipo py ju amboaxa ꞌrã ndepoꞌakaague. Haꞌe ramo oiko ꞌrã Jerusalém haꞌe Judá pygua kuery rurã.


text:
Ijaxiꞌy áry xee amoĩ ꞌrã Davi ro peꞌaa. Haꞌe rami rire amongue henda py oipeꞌa ramo avave rei nombotyavei ꞌrã. Haꞌe gui omboty ri ramo avave avi ndoipeꞌaai ju ꞌrã.


text:
Amoĩ atã ꞌrã yvyra rakua peteĩ henda oĩ atã aguã py rami. Haꞌe ramo opyta ꞌrã nguu ro pygua kuery omboetepa aguã rami.


text:
Hexe oĩ ꞌrã tuu ro py ikuai vaꞌe haꞌe javi re opena aguã, guetarã kuery, guamymino kuery, haꞌe gui tembiporu kyrĩgueve, hyꞌaꞌi haꞌe hyꞌa kua ikuai vaꞌe re voi”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Senhor ixondaro reta vaꞌe aipoeꞌi: “Haꞌe vaꞌe ára yvyra rakua oekyia ju ꞌrã oĩ atãague gui. Oipeꞌaa ramo hoꞌa ꞌrã. Haꞌe ramo hexe oupi pyre voi hoꞌapa avi ꞌrã”, heꞌi. Po rami ae Senhor ijayvu, ꞌre ꞌrã. 


text:
<n> Tiro pygua kuery rovai ijayvuague</n> Kovaꞌe ayvu ma Tiro pygua kuery rovai ou vaꞌekue. “Kanoã guaxu Társis guigua py peguata vaꞌe, pendepyꞌa vai ke, mbaꞌeta peneretã ombovaipaa ꞌrã. Oo ikuai vaꞌe noĩvei ꞌrã, neĩ kanoã onhembojaaty ma voi. <n>Tiro tetã ma yeꞌẽ yvýry oĩ kanoã guaxu onhembojaaty. Sidom voi haꞌe kuery vaꞌe regua retã. Chipre yvy gui haꞌe nunga omombeꞌua.


text:
Yeꞌẽ yvýry rupi penderekoa vaꞌe, pekyrirĩmba ke. Peẽ kuery ma Sidom tetã gui mbaꞌemo pejogua vy perekopa rei, yeꞌẽ rupi riae pendekuai vy.


text:
Paraguaxu rupi ndevy guarã oguerua vaꞌekue mbaꞌemo raꞌyĩgue yy rape Egito re ikuai vaꞌe haꞌe Nilo yakã yvýry omonoꞌõ vaꞌekue. Tiro tetã, ndea py ma yvy regua kuery mbaꞌemo vendeaty oĩ vaꞌekue.


text:
Peẽ Sidom pygua kuery yeꞌẽ yvýry tetã ikorapaa py penderekoa vaꞌe, pexĩmba ke, mbaꞌeta yeꞌẽ ijayvu vy aipoeꞌi: ‘Xee naendui kyrĩ vaꞌe raxy, neĩ kyrĩ vaꞌe voi naikuavãi. Xee nambotujai avakueꞌi, neĩ kunhataĩgue voi namboꞌei’, heꞌi. <n>Tiro haꞌe Sidom pygua kuery pe “Yeꞌẽ raꞌy kuery” ꞌea vaꞌekue teĩ haꞌe kuery okanhymba rire yeꞌẽ “Xeraꞌy kuery ndokuavei” heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Tiro pygua kuery re oiko vaꞌekue Egito py omombeꞌua ramo haꞌe pygua kuery voi oendu ꞌrã ndaꞌevei etea.


text:
Haꞌe rami ete ri tyꞌy oiko xapyꞌa peneretã pejou porã rei vaꞌekue re, yma pejapo vaꞌekue teĩ, haꞌe mombyry katy ju peo pendekoa aguã? 


text:
“Haꞌe gui mavaꞌe ndaꞌu Tiro pygua kuery re haꞌe rami ete oiko aguã re onhembopyꞌa vaꞌekue? Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe tetã pygua ma heta regua pe ovende vaꞌekue akã pyxĩa. Haꞌe pygua mbaꞌemo joguaa rupi ikuai vaꞌe ma yvatekueve meme, haꞌe mbaꞌemo vendea rupi ikuai vaꞌe yvy jave rupi omboetevepy ikuai vaꞌekue.


text:
Senhor ixondaro reta vaꞌe ae onhembopyꞌa haꞌe rami, omomba aguã pavẽ gui ojejou porãve vaꞌe, haꞌe omoꞌyvyĩꞌimba aguã yvy jave rupi omboetevepy.


text:
Társis pygua memby kuery, peguata ke peovy peguataxea katy rei pendeyvy rupi, Nilo yakã oxyrya rami. Ndoikovei ꞌrã pendejokoarã.


text:
Mbaꞌeta yeꞌẽ áry rupi Senhor opo oupi vy omoingo axy tetã ikuai vaꞌe. Haꞌe rami vy ijayvu Canaã re voi oo ikorapa vaꞌe ombovaipaa aguã re.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: ‘Aỹ ma Sidom pygua memby, nemoingo axya rire nerenduvei ma ꞌrã rejejou porã reia. Epuꞌã ke, tereo Chipre katy. Haꞌe rami teĩ neĩ haꞌe py voi nderejoui ꞌrã repytuꞌu aguã’, heꞌi. 


text:
“Peikuaa pota ke caldeu kuery yvy re oiko vaꞌekue re. Haꞌe pygua kuery ma kueꞌi peve peteĩ regua neĩ ndaꞌikuaivei vaꞌekue, haꞌe ijyvy Assíria kuery ombovaipa vaꞌekue vixo tekoa eꞌỹa rupigua rive ikuai aguã. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ae torre ojapo vy ombovaipa rakaꞌe Tiro pygua huvixave ro, haꞌe vy omomba ete.


text:
Kanoã guaxu Társis guigua py peguata vaꞌe, pejaeꞌo ke, mbaꞌeta omombaa ma penhemiaty ikorapa vaꞌekue. 


text:
“Haꞌe vaꞌe ára rire ma Tiro tetã re hexaraia ꞌrã setenta maꞌetỹ re, huvixave oiko puku-a ára peve. Haꞌe gui setenta maꞌetỹ opaa py ma Tiro re oiko ju ꞌrã kunha itavy rei vaꞌe regua mboraei py oĩ vaꞌe rami, po rami:


text:
‘Kunha itavy rei vaꞌe hexaraipy, ejopy ju ke mbaꞌepu ixã reta vaꞌe, haꞌe tereo tetã rupi. Eporaei porã ke, rembopu vy ke jovaive-ive tema eovy, ndere imaꞌenduꞌaa nho aguã’, ꞌea vaꞌe rami.


text:
Mbaꞌeta setenta maꞌetỹ ojeupity maa py ma Senhor omoingo porã ju ꞌrã Tiro tetã. Haꞌe ramo haꞌe kuery gueko vaia rupi ju ojouve ꞌrã ojeꞌoivy. Haꞌe rami vy yvy jave rupi itavy ꞌrã huvixave ikuai vaꞌe reve.


text:
Haꞌe rami teĩ gueko vaia rupi ojou vaꞌekue Senhor pe ae ꞌrã omboaxaa. Hepykue nomoĩ ꞌrã hyru py, neĩ nomoĩ porãi ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py hepykue opyta ꞌrã Senhor renonde ikuai vaꞌe pe, haꞌe kuery ojou reta aguã hoꞌu vaꞌerã, haꞌe iporã vaꞌe py anho onhemonde aguã.” 


text:
Maꞌẽ, Senhor omomba ꞌrã yvy, ombovaipa ete ꞌrã. Amboae rami ojapo ꞌrã hiꞌáry rupi, haꞌe omoaĩmba ꞌrã haꞌe py hekoa vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery re mbaꞌemo oiko vaꞌe ma sacerdote kuery re avi ꞌrã oiko. Tembiguai kuery re oiko vaꞌe ma ipatõ re avi ꞌrã oiko. Tembiguai kunha re oiko vaꞌe ma herekoa re avi ꞌrã oiko. Mbaꞌemo joguaa re oiko vaꞌe ma mbaꞌemo vendea re avi ꞌrã oiko. Mbaꞌemo oiporuka vaꞌe re oiko vaꞌe ma iporua re avi ꞌrã oiko. Nhomboreve vaꞌe re oiko vaꞌe ma oreve vaꞌe re avi ꞌrã oiko.


text:
Mbaꞌeta yvy haꞌe javi rupi omombaa ꞌrã, hexe ikuai vaꞌekue oipeꞌapaa ꞌrã guive, Senhor ae haꞌe rami aguã re ijayvu rire. 


text:
Haꞌe gui yvy jave rupi ipirupa vy overepa ꞌrã. Naꞌiporãvei haꞌe ipirupa ꞌrã, yvy regua yvatekueve voi ndaꞌeveive ovy ꞌrã.


text:
Anhetẽ ae yvy ikyꞌapa vaꞌe itui hekoa vaꞌe kuery káuxa, lei haꞌe hekorã omeꞌẽ mbyre rovai ikuai ramo, haꞌe ombovaipa rive rire Nhanderuete guexeve guarã imarã eꞌỹ vaꞌe ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi ayvu vai omokanhy heravy yvy, hexe ikuai vaꞌe voi ikyꞌa vaꞌe meme ikuai. Haꞌe nunga rupi yvy regua kuery oapypaa ꞌrã, mbovyꞌi ete ꞌrã okuave.


text:
Opytuꞌupa pandeiro pu rupi ovyꞌa vaꞌekue, opa ovyꞌa nhendu haꞌe ixã reta vaꞌe pu rupi ovyꞌa vaꞌekue.


text:
Haꞌe rire tetã oeja rive pyre ma ombovaipaa ete. Oo ombotypaa ramo avave rei ndaꞌevevei ma oike aguã.


text:
Haꞌe kuery ojapukai okuapy tape rupi vinho re ojerure vy. Vyꞌa oĩ aguã vaꞌekue py pytũ vaikue rive oĩ, ovyꞌa vaꞌekue oipeꞌapaa ma rire yvy gui.


text:
Mbaꞌeta ko yvy regua kuery ma mbovyꞌi ete okuave ꞌrã yvy re, azeitonaꞌy gui hiꞌa oipoꞌopaague rami, haꞌe uva onoꞌõa ma rire nomonoꞌõmbaiꞌi vaꞌekue oeka jevya rami. 


text:
<n> Heko porã vaꞌe kuery ovyꞌa aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui okuave vaꞌe kuery ma oporaei nhendu ꞌrã ovyꞌa vy. Yeꞌẽ guive Senhor rexakã oguerovyꞌa ꞌrã okuapy. <n>Apy ma ijayvu heko porã vaꞌe kuery oo jepe vy ovyꞌaa re. 


text:
Haꞌe nunga rupi peẽ kuaray oua katy pendekuai vaꞌe peroporaei ke Senhor, yeꞌẽ yvýry penderekoa vaꞌe voi peporaei Senhor Israel kuery ruete rery rupi.


text:
Haꞌe ramo yvy apy gui nhaendu “Toguerovyꞌaa Heko porã ete vaꞌe pe” oporaeia rã. Haꞌe rami teĩ xee aipoaꞌe: “Xee ma ndavyꞌaia anho aendu, ndaꞌevei ete xevy. Mbaꞌeta anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma nhombotavya rupi ae ꞌrã ikuai”, haꞌe.


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery okanhymba aguã re ijayvuague</n> Haꞌe nunga rupi yvy re penderekoa vaꞌe, pendere ou ꞌrã ngyje, yvykua haꞌe nhuã.


text:
Mbaꞌeta ngyjea gui ojava vaꞌe hoꞌa ꞌrã yvykua py, haꞌe yvykua gui oẽ ramo nhuã ju ꞌrã ojura. Mbaꞌeta yy yvate rupi ojoko pyre onhoẽmba ꞌrã, haꞌe yvy yta ikuai vaꞌe omyĩmba ꞌrã.


text:
Yvy hoꞌapa rei ꞌrã ovy okaꞌu vaꞌe rami, ovava ꞌrã kya okeaty rami. Yvy re hekoa vaꞌe kuery reko vaia ma ipoyi ete ma oiny yvy re. Haꞌe nunga rupi hoꞌa vy nopuꞌãvei ma ꞌrã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára Senhor yva re ranhe ombopaga ꞌrã yva re ikuai vaꞌe, haꞌe gui yvy re ju ombopaga ꞌrã huvixave kuery yvy regua.


text:
Haꞌe kuery omonoꞌõmba ꞌrã monde py hoꞌa vaꞌekue rami. Haꞌe vy ombotypa ꞌrã nhuã py. Mbovy ára re rei veꞌỹ ma rire teĩ ombopagapa ꞌrã.


text:
Jaxy oxĩmba vy naendyvei ꞌrã, kuaray voi okanhy ꞌrã Senhor ixondaro reta vaꞌe ou ramo Sião yvyty áry opena aguã Jerusalém tetã py. Haꞌe rami vy ojeupegua ruvixa kuery oexaa py oexa uka ꞌrã guexakãa. 


text:
|yhwh{Senhor,} ndee ma Xeruete. Xee romboete haꞌe aroporaei ꞌrã nderery, nerembiapokue iporã ete ramo. Yma rupi ndeayvuague anhetẽ ete haꞌe ojeroviapy vaꞌe meme rupi reiko.


text:
Mbaꞌeta tetã ikuai vaꞌe rembovaipa rire itaty rive opyta, tetã imbaraete vaꞌe teĩ tekoague rejapo. Yvy mboae regua tetã voi tetã veꞌỹ meme opyta, nomoatyrõavei ma ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi yvy regua imbaraetekueve nemboete ꞌrã okuapy, haꞌe tetã pygua nhomoingo axy reia rupi ikuai vaꞌekue okyjepa ꞌrã ndegui.


text:
Mbaꞌeta renhemoĩ iporiaukueꞌi onhemi aguã, oipotapa reiꞌi vaꞌe onhemi atyrã reiko ikuai axy rã, yvytu atã gui renhomi aguã, haꞌe kuaray aku gui kuarayꞌã rami. Mbaꞌeta joguereko axy vaꞌe poxya ma tetã kora re yvytu atã oipejua rami ou,


text:
ipiru reia rupi kuaray ojope raxya rami avi. Haꞌe rã ndee ma remomba ꞌrã yvy mboae regua poxya. Mbaꞌeta arai huũ vaꞌe kuaray aku ojokoa rami avi ndee remokyrirĩ ꞌrã joguereko axy vaꞌe kuery ovyꞌa reia rupi oporaeia. 


text:
Haꞌe gui kovaꞌe yvyty re Senhor ixondaro reta vaꞌe ojapo ꞌrã peteĩ ngaru guaxu yvy regua kuery haꞌe javive pe, ngaru vinho ymague oĩa, haꞌe hyꞌa xoꞌo kyra haꞌe vinho xiĩ porã vaꞌe ikuaia.


text:
Kovaꞌe yvyty re ombovaipa ꞌrã ajukue heta vaꞌe kuery ojaoꞌiague, haꞌe yvy regua kuery haꞌe javi rexa mbotyarã omoĩa vaꞌekue. <n>Apy ma ijayvu manoa poꞌakaa Senhor ombovaipa aguã re (1 Coríntios 15.54-58). 


text:
Haꞌe rami vy omomba ꞌrã manoa poꞌakaa rakaꞌe rã peve. Senhor Nhanderuete texay omombirupa ꞌrã pavẽ rova gui, haꞌe ojapo ꞌrã ixupegua kuery oxĩague noenduvei aguã rami yvy jave rupi, Senhor ae haꞌe rami ijayvu rire. , ,  


text:
Haꞌe vaꞌe ára aipoꞌea ꞌrã: “Upe ma Nhanderuete nharõ jakuapy vaꞌekue. Haꞌe ae ma nhanderepy ꞌrã. Upe vaꞌe ma Senhor nharõ jakuapy vaꞌekue. Haꞌe nhandereraa jepe ramo jaroporaei haꞌe jarovyꞌa ꞌrã”, ꞌea ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe yvyty re Senhor omoĩ ꞌrã opo. Haꞌe rã Moabe yvy re ma opyrõmba ꞌrã, mbaꞌemo pire mbaꞌemo repoxi re nhapyrõmbaa rami.


text:
Haꞌe nunga mbyte gui ma haꞌe kuery okuaveꞌẽ ꞌrã, oꞌyta vaꞌe oꞌytaa rupi okuaveꞌẽ-veꞌẽa rami. Haꞌe rami teĩ Senhor omomba ꞌrã onhemboyvate reia, okuaveꞌẽ teĩ.


text:
Oitypa ꞌrã tetã kora yvate haꞌe imbaraete vaꞌekue. Ombovaipa ꞌrã, oitypa ꞌrã yvy rupi yvy kuꞌi opyta peve. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Judá yvy rupi oporaeia ꞌrã po rami: “Nhaneretã ma imbaraete ete. Ikora haꞌe torre nhanhemi aguã ma Nhanderuete ae omoĩ nhandereraa jepearã.


text:
Haꞌe oitypa ꞌrã yvyꞌã áry tetã oĩ vaꞌe pygua kuery. Oity vy omoꞌyvyĩꞌi ꞌrã yvy re, yvy kuꞌi opyta peve.


text:
“Heko porã vaꞌe oguataa ma ijoja porã rei vaꞌe meme. Ndee ndereko porã vaꞌe ae rembojoja porã ꞌrã heko porã vaꞌe oiko aguã.


text:
Xenheꞌẽ py pyávy xepytuẽ atã ndere. Xenheꞌẽ haꞌe xepyꞌa py roeka riae aikovy. Mbaꞌeta yvy re reipotaa oiko ramo mae ma yvy regua kuery oikuaa ꞌrã teko porã rupi ikuai aguã.


text:
Mbaꞌeta heko vai vaꞌe remboaxya rexa uka teĩ haꞌe kuery ndoikuaai ꞌrãe teko porã rupi ikuai aguã. Haꞌe kuery ma heko porã vaꞌe ikuaia rupi teĩ gueko vaia rupi tema ikuai, ndoikuaa potai ꞌrã Senhor yvatea re.


text:
Senhor, ndepo reupi reiny teĩ haꞌe kuery ndoexai. Haꞌe rami teĩ ndevygua kuery repy ramo haꞌe kuery oexa vy oxĩmba ꞌrã. Ndepoxya rupi emokanhymba nderovaigua kuery.


text:
Haꞌe rã orevy pe ma |yhwh{Senhor,} emeꞌẽ ke mbyꞌa porã, mbaꞌeta mbaꞌemo rojapo vaꞌe haꞌe javi ma ndee ae rejapo orevy.


text:
Haꞌe kuery omanomba ma, ndoikove jevyi ꞌrã guive, hiꞌãgue rive nonhemboetevei ꞌrã. Haꞌe rami aguã ae rembopaga vy remomba ete. Rejapo haꞌe kuery re naꞌimaꞌenduꞌaavei aguã rami.


text:
Haꞌe rã ndevygua kuery ma remboetave ꞌrã. Senhor, ndevygua kuery remboetave ramo nemboetepa. Ijyvy voi rembotuvixave heravy.


text:
Kunha hye guaxuꞌi vaꞌe oikuavãꞌi aguã ovaẽ raiꞌi ma ramo ojepoka-poka haꞌe haxy rã haxẽ ꞌrã, haꞌe rami ae avi ore voi orekuai vaꞌekue nerenonde, Senhor.


text:
Mbaꞌeta ore voi roguerekoꞌi ma, rojepoka-poka haxy ramo oiko aguã, haꞌe rã roguerekoꞌi vaꞌekue ma yvytu rive. Haꞌe rami vy ore ma yvy re ndoroguerui jogueraa jepearã, ndorojapo kuaai yvy re oikoave aguã rami.


text:
Haꞌe rami teĩ penderegua omano vaꞌekue oikove ju ꞌrã, onhemboetepa ju ꞌrã, xeretekue voi. Yvy kuꞌi guýry pendekuai vaꞌe, pemyĩ ke, haꞌe pevyꞌa. Oreruete, ndeguigua ae nhomoingovearã rembou, koꞌẽ raiꞌi jave yxapy remboua rami avi. Haꞌe ramo yvy gui oikove ju ꞌrã omano vaꞌekue.” 


text:
Haꞌe nunga rupi xeretarã kuery, tapeo ranhe, peike opy jaꞌoꞌi py, haꞌe pemboty okẽ peike rire. Penhemi ranhe xapyꞌaꞌi, ipoxya oaxa peve.


text:
Mbaꞌeta Senhor oẽ ꞌrã ouvy oĩaty gui, yvy regua kuery ombopaga aguã heko vaiague re. Haꞌe gui yvy re ojekuaapa ꞌrã tuguy omoẽ mbyre, ndojaoꞌivei ma ꞌrã omano vaꞌekue. 


text:
<n> Nhanderuete ojeupegua kuery oayvu vy ogueraa jepe aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe ára Senhor ombopaga ꞌrã teju-jagua mboi inhakuã vaꞌe, teju-jagua mboi ikarẽ-karẽ vaꞌe. Okyxe hatã vaꞌe, tuvixa haꞌe imbaraete vaꞌe py ꞌrã ojuka. Ojuka avi ꞌrã vixo tuvixa vaꞌe yeꞌẽ rupigua. 


text:
Xee Senhor ma haꞌe vaꞌe re apena riae amoakỹ vy, avave rei ojapo vaia eꞌỹ aguã apena aikovy, ara py haꞌe pyávy.


text:
Xere ma noĩ haꞌe nunga pe xepoxya. Haꞌe gui juu eꞌỹ vy juu rakuaendy xerenonde hiꞌaĩ vaꞌe rire ma apuꞌã ꞌrãgue hovai, apypa vyvoi ꞌrãgue.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy tove haꞌe kuery tojepy uka xevy xepoꞌakapa vaꞌe ramo. Xereve peteĩ rami taꞌikuai. Tá, tojapo xereve peteĩ rami orekuai aguã”, heꞌi ꞌrã. 


text:
Haꞌe gui rakaꞌeve rã Jacó kuery hapo porã ꞌrã, Israel kuery hoky vy ipoty ꞌrã. Haꞌe rami vy yvy jave re tynyẽ ꞌrã hiꞌa.


text:
Xapyꞌa rei ndaꞌu Senhor ju omoingo axy ri Israel kuery imoingo axyare omoingo axyague rami? Xapyꞌa rei ndaꞌu haꞌe kuery vaꞌe regua ojuka ri ijukaare ojukaague rami?


text:
Any teve! Haꞌe rami ꞌrãgue py escravo-rã ogueraa ukaa py rive omoingo axy. Oipeju ratã reve omondouka yvytu kuaray oua katy guigua oipejua rami.


text:
Haꞌe gui po rami ojaoꞌi ꞌrã Jacó kuery heko vaiague, po rami oikuaa uka ꞌrã ojejavyague omboguepa maague: Mbaꞌeta ita haꞌe kuery altar re oĩ vaꞌe haꞌe javi Senhor omboaꞌypa ꞌrã ita cal haꞌykue-ꞌykueꞌi rami. Haꞌe ramo nomopuꞌãvei ma ꞌrã taꞌangaarã yvyra gui ojapo vaꞌekue, neĩ altar heakuã porã vaꞌe oapy atyrã voi. 


text:
Mbaꞌeta tetã ikorapa vaꞌekue ma haꞌe aeꞌi opyta, omboyke haꞌe oejapa pyre, tekoa eꞌỹa rami. Haꞌe py ma vaka raꞌy kuery rive ꞌrã okaru, onheno haꞌe hoꞌupa hoky.


text:
Haꞌe py hakã ikuai vaꞌe ipirupa ramo omopẽmbaa ꞌrã. Haꞌe ramo kunhague ou vy omoĩ ꞌrã tata py. Haꞌe rami oiko ꞌrã kovaꞌe kuery oꞌarandua rupi eꞌỹ ikuai rire. Haꞌe nunga rupi ijapoare noenduvei ꞌrã omboaxya, imoingoare ndoperdoavei ꞌrã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára Senhor oipoꞌo ꞌrã mbaꞌemo raꞌyĩ Eufrates yakã guive Egito katyꞌi yakãꞌi oĩ vaꞌe yvýry peve. Haꞌe rami vy peẽ Israel kuery pendeporavo ꞌrã peteĩ-teĩ.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma omonheꞌẽa ꞌrã peteĩ mimby guaxu. Haꞌe ramo Assíria yvy rupi okanhygue rami ikuai vaꞌe, haꞌe Egito yvy katy omondoukapa pyre voi ojevypa ju ꞌrã. Haꞌe vy omboete ꞌrã okuapy Senhor Jerusalém py, yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe áry. 


text:
<n> Efraim kuery ombopaga aguã re ijayvuague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã Efraim kuery retã okaꞌu vaꞌe kuery ikuaia “Coroa” ꞌea vaꞌe pe. Haꞌe nunga ma yvoty iporã vaꞌekue teĩ ipirupa ꞌrã, yvyꞌã re oĩ yvyugua vinho gui okaꞌu rei vaꞌe ikuaia áry. <n>Efraim kuery retã ma Samaria. Peteĩ yvyugua yvýry oĩ yvyꞌã re, ikorapa vaꞌe guive. Haꞌe nunga rupi jaexa rã coroa rami ojekuaa, eꞌỹ vy yvoty rami. Haꞌe pygua kuery ma okaꞌu rupi anho ikuai. Haꞌe kuery judeu regua ikuai teĩ Nhanderuete nomboetevei okuapy. Haꞌe ramo haꞌe kuery rovai Nhanderuete ombou Assíria pygua kuery omomba aguã. 


text:
Mbaꞌeta Senhor oiporavo peteĩ ava ipyꞌa guaxuve haꞌe ipoꞌakapa vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma amandau hoꞌa xapyꞌa vaꞌe rami ꞌrã ou, yvytu vaikue omomba vaꞌe rami, oky yvytu reve yy omonyẽ vyvoi vaꞌe rami oitypa ꞌrã yvy py.


text:
Ipoty ipiru vaꞌekue ma haꞌe kuery ojou porã vaꞌe yvyꞌã re yvyugua opa mbaꞌe oiko porãa áry oĩ vaꞌe, haꞌe vaꞌe ma figo ijajua ára py eꞌỹ ijaju vaꞌe rami opyta, mbaꞌeta amongue oexa vai-vaiꞌi vyve oipoꞌo vy hoꞌupa vyvoi ꞌrã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Senhor ixondaro reta vaꞌe ae ꞌrã oiko ojeupegua okuave vaꞌe kuery coroa oguerovyꞌa vaꞌe, ipotypa haꞌe iporã ete vaꞌe.


text:
Inheꞌẽ oĩ ꞌrã joe opena oiny vaꞌety moꞌaranduarã anhetẽ rupi oikuaa pota kuaa aguã, haꞌe ngovaigua kuery tetã rokẽ gui omoanha vaꞌe mombaraetearã. 


text:
<n> Jerusalém pygua kuery rovai ijayvuague</n> Haꞌe rami teĩ kovaꞌe kuery voi hoꞌa-oꞌa ꞌrã okuapy vinho gui, nopuꞌã hoꞌamy kuaavei ꞌrã iro vaꞌe gui. Sacerdote haꞌe profeta kuery voi hoꞌa-oꞌa ꞌrã iro vaꞌe gui, vinho pe ꞌrã ojeity uka. Neĩ opuꞌã hoꞌamy aguã voi ndaꞌevei ꞌrã iro vaꞌe gui. Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery ojavy ꞌrã mbaꞌemo oexa ukaa rã ndoexa kuaa porãi vy, haꞌe onhepyxanga ꞌrã joe oikuaa potaa py.


text:
Haꞌe ramo xevy oporandu rive vy “Mavaꞌe tu remboꞌe ta ꞌarandu re?” heꞌi okuapy. “Mavaꞌe pe tu reikuaa uka ta rendu vaꞌekue? Xapyꞌa rei ndaꞌu nokambuvei vaꞌe ixy kã gui omboia ramoꞌi pyre pe ri reikuaa uka?


text:
Mbaꞌeta oremboꞌeague áryve oremboꞌe riae ꞌrã, oremboꞌe-mboꞌeve tema. Reikuaa ukaague áryve reikuaa uka riae ꞌrã, reikuaa ukaague ramive reikuaa ukave tema. Mbovyꞌi ꞌrã apy ndeayvu, haꞌe mbovyꞌi avi ꞌrã upe py ndeayvu”, heꞌi okuapy xevy. 


text:
Haꞌe nunga rupi xeretarã kuery pe Senhor ijayvu ꞌrã ijayvu kuaa porã eꞌỹ vaꞌe rami, ayvu mboae rupi guive.


text:
Haꞌe kuery pe aipoeꞌi vaꞌekue: “Kovaꞌe ma aikuaa uka pepytuꞌu aguã, ikaneꞌõ vaꞌe pe ameꞌẽ ꞌrã opytuꞌu aguã. Kovaꞌe ae ma pepytuꞌu aguã ameꞌẽ vaꞌe”, heꞌi rire teĩ haꞌe kuery noendu potai. 


text:
Haꞌe rami rire haꞌe kuery pe Senhor ayvu ou ꞌrã po rami: “Penemboꞌeague áryve ꞌrã penemboꞌe, penemboꞌea ramive penemboꞌeve tema. Oikuaa ukaague áryve oikuaa uka ꞌrã, oikuaa ukaague oikuaa ukave tema ꞌrã. Mbovyꞌi ꞌrã apy ijayvu, haꞌe mbovyꞌi avi ꞌrã upe py ijayvu”, heꞌi ꞌrã. Haꞌe rami vy haꞌe kuery ojeꞌoia rupi hoꞌapa aguã guakykue katy, opẽmba haꞌe ojejurapa vy onhemoĩ vai aguã. 


text:
Haꞌe gui peẽ avakue penhombojaru reia rupi Jerusalém pygua kuery re pendepoꞌaka vaꞌe, pendu ke Senhor ayvu.


text:
Mbaꞌeta aipopeje: “Ore ma manoa haꞌe yvyra rupa reve rojapo orepeꞌa eꞌỹ aguã. Haꞌe rami rire yy oxyry atã vaꞌe rami orenupãarã ou teĩ ndorerupityi ꞌrã, mbaꞌeta ronhemi aguã ma roguereko apu, ronhombotavya py ae ꞌrã ronhemi”, peje. 


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor Nhanderuete aipoeꞌi: “Haꞌe gui xee ma peteĩ ita amoĩ Sião py, ita oiporavo pyre, ovare ete vaꞌe, iporãvea py amoĩ atã vaꞌe. Haꞌe vaꞌe re ojerovia vaꞌe ma ndojapurai ꞌrã. <n>Haꞌe vaꞌe ita omombeꞌu porãve Romanos 9.33–10.11 haꞌe 1 Pedro 2.4-8 py, Jesus reko re ijayvu vy. 


text:
Haꞌe gui xee amoĩ ꞌrã haꞌevea rami oikuaa pota vaꞌerã metro rami, haꞌe teko porã ma prumo rami ꞌrã aikuaa uka peneraꞌãarã. Haꞌe rã apu penhemiague ma amandau ombovaipa ꞌrã, yy ogueroxyrypa ꞌrã penhemiaty”, heꞌi.


text:
Haꞌe ramo manoa reve pejogueroayvuague oaxapa rive ꞌrã, yvyra rupa reve pendeayvuague ndoikovei ꞌrã. Haꞌe gui yy rami penenupãarã ou vy penemouꞌũmba ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga oaxa nhavõ pendereraa ꞌrã. Koꞌẽ nhavõ oaxa ꞌrã, pytũ nhavõ guive. Haꞌe nunga oendu vaꞌe okyjepa rei ꞌrã. 


text:
Mbaꞌeta haꞌe nunga tupa ma ijapuꞌaꞌi ete ramo ndaꞌevei ꞌrã hiꞌáry avave rei onheno aguã. Nheovãa voi ipoꞌiꞌi ete ramo avave rei ndaꞌevei ꞌrã onheovã aguã.


text:
Mbaꞌeta Senhor opuꞌã ꞌrã Perazim yvyty áry rami, opoxya oexa uka ꞌrã Gibeão yvyugua py rami, <n>Perazim yvyty áry haꞌe Gibeão yvyugua py ma Senhor opuꞌã rakaꞌe ojeupegua kuery repy vy (2 Samuel 5.17-25). ojapo aguã guembiapo ojapo vaꞌety eꞌỹ, haꞌe nhaendu vaꞌety eꞌỹ teri.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ pendeayvu vaikue-ikueve eme, corrente pendepokua ratãve heravy eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta Senhor Nhanderuete ixondaro reta vaꞌe gui aendu penemombaarã ou aguã re ijayvu rã. Haꞌe nunga ma pendeyvy haꞌe javi re oiko ꞌrãe. 


text:
<n> Nhanderuete opa mbaꞌe py hiꞌarandua re ijayvuague</n> Peipeꞌa ke pendeapyxa, haꞌe pendu xeayvua. Peikuaa pota porã xeayvua pendu kuaa aguã.


text:
Xapyꞌa rei ndaꞌu yvy oikaraĩ vaꞌe koꞌẽ nhavõ ꞌrã ri oyvy oikaraĩ riae mbaꞌemo raꞌyĩ omoaĩ aguã? Koꞌẽ nhavõ ꞌrã ri tyꞌy oyvy ojoꞌo haꞌe oikaraĩa rupi ikuai?


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py yvy ombojojapa ma rire omoaĩ ꞌrã endro haꞌe cominho raꞌyĩgue. Omoaĩ ꞌrã trigo hiꞌa aguã rupi, haꞌe eꞌỹ vy cevada mbaꞌe omoaĩ ꞌrãgue py, eꞌỹ vy amboae nunga raꞌyĩgue voi omoaĩ ꞌrã ijyvýry rupi.


text:
Mbaꞌeta endro ma nanhamoaꞌyĩ ꞌrã mbaꞌemo moaꞌyĩguea py, neĩ cominho raꞌyĩgue áry voi namboaxai ꞌrã karóxa ruéra. Haꞌe rami ꞌrãgue py endro ma nhainupãꞌi ꞌrã yvyra roviꞌi py, cominho raꞌyĩ guive.


text:
Xapyꞌa rei ndaꞌu nhamboaꞌypa ete ꞌrã ri mbaꞌemo raꞌyĩ? Any. Omaꞌetỹ vaꞌe ma riae eꞌỹ ꞌrã ojyky mbaꞌemo raꞌyĩ, riae eꞌỹ ꞌrã guive omboaxa karóxa ruéra hiꞌáry rupi guymba kavaju reve.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi ma Senhor ixondaro reta vaꞌe gui meme jaikuaa. Haꞌe nhanemongeta rã jarovyꞌa ete, opa mbaꞌe py hiꞌarandu vaꞌe ramo. 


text:
<n> Jerusalém tetã haꞌe hovaigua kuery re ijayvuague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã tetã “Nhanderuete peguarã oapyaty” ꞌepy vaꞌe pe! Haꞌe vaꞌe tetã ma Nhanderuete peguarã oapyaty ae, Davi rekoague guive. Toĩ-toĩve maꞌetỹa nhavõ, haꞌe tojeupity-pityve tema ngarua maꞌetỹa pukukue re haꞌe py oiko vaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ xee amoĩ vai ꞌrã “Nhanderuete peguarã oapyaty” ꞌepy vaꞌe. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojaeꞌo haꞌe hexay ꞌrã okuapy. Haꞌe gui ma opyta ꞌrã xevy guarã oapyaty ete rami.


text:
Mbaꞌeta pendekuaia jovaive rupi rombojere uka ꞌrã, rojoko uka ꞌrã torre py, haꞌe penderovai rupi amopuꞌã ꞌrã pendejokoarã.


text:
Haꞌe gui yvy rupi romombo rire yvy gui ju pendeayvu ꞌrã. Yvy kuꞌi gui onhendu vai-vaiꞌi ꞌrã pendeayvua. Yvy gui oẽ ꞌrã pendeayvu ꞌãgue rami, ayvu mbegue rami ꞌrã pendeayvua onhendu yvy kuꞌi gui.


text:
Haꞌe rã penderovaigua kuery heta ete vaꞌeri yvy kuꞌiꞌi rami ꞌrã amoingo, ojerovia reia rupi ikuai vaꞌe ma mbaꞌemo pire yvytu omboveve heravy vaꞌe rami ꞌrã okanhymba. Haꞌe nunga ma oiko xapyꞌa ꞌrã, xapyꞌaꞌi pyve.


text:
Mbaꞌeta Senhor ixondaro reta vaꞌe gui ou ꞌrã imbopagaarã yapu reve, yvy ryryi, opororo hatã vaꞌe, yvytu apuꞌa, yvytu vaikue haꞌe tataendy nhomombaarã reve.


text:
Pyávy jaexa raꞌua rami yvy regua kuery heta ꞌrã ou Nhanderuete peguarã oapyaty re opuꞌã aguã. Haꞌe rami vy pavẽ ꞌrã opuꞌã tetã haꞌe torre imbaraete vaꞌe re. Haꞌe vy omoĩ vai ꞌrã.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery re oiko ꞌrã jakaruxe vaipa vy jakaru nhainy taa rami jaexa raꞌu rire teĩ javy vy nhanenhembyayia ju nhaendua rami avi, haꞌe rami eꞌỹ vy nhandeyꞌuvei vy jayꞌu taa rami jaexa raꞌu rire teĩ javy vy nhandeyꞌuvei ae tema nhainya rami. Haꞌe rami ae avi ꞌrã yvy regua kuery re oiko, Sião yvyty re opuꞌã jave. 


text:
<n> Israel kuery onheꞌẽ py oexa eꞌỹa haꞌe anhetẽ rupi eꞌỹ ikuaia re ijayvuague</n> Peguejy ke, haꞌe pendepukupa tema pejupy. Pejexa mboguepa ke, ára revegua veꞌỹ riae pendekuai. Okaꞌupa rei vaꞌe rami pendekuai teĩ vinho gui eꞌỹ taꞌvy. Peꞌa-peꞌa rei teĩ iro vaꞌe gui eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta pendere Senhor ombou nheꞌẽ penembopeyiarã. Haꞌe rami vy omboty penderexa (haꞌe vaꞌe ma profeta kuery), haꞌe onhovã peneakã (haꞌe vaꞌe ma oexa ukapy oexa vaꞌe kuery). 


text:
Haꞌe nunga rupi pendevy pe oexa ukapy haꞌe javi ma kuaxia para imbojaa py omboty pyre rami rive opyta. Haꞌe nunga ma ogueroayvu kuaa vaꞌe pe omeꞌẽa vy “Ajerure, eroayvu kovaꞌe”, heꞌi ramo “Ndaꞌevei, mbaꞌeta imbojaa py ombotya rire”, heꞌi ꞌrã.


text:
Haꞌe gui ogueroayvu kuaa eꞌỹ vaꞌe pe ju omeꞌẽa vy “Eroayvu kovaꞌe, ajerure”, heꞌi ramo “Xee tu ndaroayvu kuaai rima”, heꞌi ꞌrã. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: “Kovaꞌe kuery xere onhemboja teĩ ojuru py, oayvu py rive xemboete, haꞌe rã opyꞌa py ma xegui mombyry ikuai. Xerenonde ojererokyje merami teĩ avakue ojapo ukaa rupi rive ikuai. <n>Kovaꞌe ayvu rupi Jesus ijayvu heta vaꞌe kuery pe, hexe ndojeroviai ramo (Mateus 15.8-9, Marcos 7.6-7). 


text:
Kovaꞌe kuery mbyte rupi ajapo riae ꞌrã tembiapo porã, tembiapo porã ete imondyipaarã. Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery regua hiꞌarandukueve ꞌarandua voi opa aguã, haꞌe ikuai kuaakue ikuaia voi okanhymba aguã”, heꞌi. 


text:
Ndaꞌevei ete ꞌrã opyꞌa re oĩ vaꞌe Senhor gui onhomi vaꞌe pe, haꞌe pytũ rupi mbaꞌemo ojapo oikovy vaꞌe pe. Haꞌe kuery ma joupe-upe “Mavaꞌe tu nhanderexa? Mavaꞌe tu nhandekuaia oikuaa ta?” heꞌi teĩ.


text:
Teko vai rupi ete rima pendekuai! Mbaꞌeta nhaeꞌũ re ombaꞌeapo vaꞌe rovai nhaeꞌũ onhemboyvate vaꞌe rami pendekuai, haꞌe tembiapokue ijapoare pe “Haꞌe eꞌỹ ae ma xeapo”, heꞌi vaꞌe rami, tembiapokue ijapoare pe “Haꞌe tu ndoikuaai rima”, heꞌi vaꞌe rami avi. 


text:
<n> Israel kuery ogueraa jepea aguã re ijayvuague</n> Haꞌe rami teĩ ma are eꞌỹꞌi re Líbano yvy haꞌe javi rupi ojeapo ꞌrã yvyraꞌa tyrã, haꞌe yvyraꞌa ty ikuai vaꞌe ma kaꞌaguy regua rami ete ꞌrã oiko porã.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma ijapyxa eꞌỹ vaꞌekue oendu ꞌrã ayvu kuaxia para re oĩ vaꞌe, ára revegua eꞌỹ vaꞌekue voi oexa ꞌrã, pytũa gui oo jepe ma rire.


text:
Haꞌe rã joguereko axy vaꞌe ma omombaa ꞌrã, ijayvu vaikue-ikue vaꞌe ndaꞌikuaivei ꞌrã, mbaꞌeta teko vai re anho ipyꞌa vaꞌe opa ꞌrã.


text:
Haꞌe kuery ma peteĩ ayvuꞌi py rive nhomboeko vai ꞌrã, haꞌe ombotavy ꞌrã huvixa kuery okẽ py oikuaa pota oiny vaꞌe, haꞌe gui mbaꞌeve py eꞌỹ onhemboapu vy nomboeko porãi heko porã vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor Abraão reraa jepeare aipoeꞌi Jacó ramymino kuery pe: “Jacó pe ma ndoikovei ma ꞌrã oxĩmba aguã rami, ndaova mboae reivei ma ꞌrã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py haꞌe kuery, haꞌe taꞌy kuery hexeve ikuai vaꞌe xepo py mbaꞌemo ajapo ramo oexa vy omboete ꞌrã okuapy xerery. Tá, Jacó ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pe ‘Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe’ heꞌi avi ꞌrã, Israel kuery ruete renonde ikuai ꞌrã ojererokyjea rupi.


text:
Haꞌe gui onheꞌẽ py ojavy vaꞌekue ma oikuaa nho ꞌrã, haꞌe joe ijayvu rei vaꞌety voi onhemboꞌe uka ꞌrã”, heꞌi. 


text:
<n> Egito pygua kuery pe haꞌe kuery ojereraa jepe uka eꞌỹ aguã re ijayvuague</n> Senhor aipoeꞌi: “Ndaꞌevei ete ꞌrã xeraꞌy kuery xenheꞌẽ rendu eꞌỹ vaꞌe pe. Haꞌe kuery ma xee ajapo uka vaꞌe rupi eꞌỹ ikuai. Mbaꞌeta amboae regua pe ojereraa jepe uka ꞌrã xee aipota ramo eꞌỹ, ojejavya áryve ojejavyve rive.


text:
Mbaꞌeta xevy pe oporandu eꞌỹ re ojeꞌoi ꞌrã Egito yvy katy, haꞌe Faraó pe rive ꞌrã ojereraa jepe uka, Egito re kuarayꞌã oĩ vaꞌe py onhemi.


text:
Haꞌe rami teĩ pendereraa jepea Faraó ma penemoxĩmbaarã rive ꞌrã oiko, haꞌe Egito re kuarayꞌã py penhemia py ma penemoĩ vaia ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta Judá pygua huvixa kuery ma Zoã tetã py ikuai, ayvu reraa kuery ma Hanes py ovaẽ. <n>Judá kuery re Assíria pygua kuery opuꞌã okuapy ramo onhepytyvõ uka okuapy Egito pygua huvixa Faraó pe. Egito regua tetã Zoã haꞌe Hanes py haꞌe kuery oo rakaꞌe onhepytyvõ uka vy, Nhanderuete re ojerovia ꞌrãgue py . 


text:
Haꞌe ramive ma haꞌe kuery haꞌe javi oxĩmba ꞌrã peteĩ regua mbaꞌeverã ndovarei vaꞌe gui, mbaꞌeta Egito pygua kuery ma ndaꞌevei ꞌrã oipytyvõ neĩ omoingo porã aguã, haꞌe rã omoxĩmba aguã rive, omboete uka aguã eꞌỹ”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui kovaꞌe ayvu ma vixo kuery kuaray puku-a katygua re ou vaꞌekue. “Peteĩ yvy ma jexavai haꞌe ngyje oĩa, guary haꞌe guary kunha, haꞌe gui mboi haꞌe mboi opo vaꞌe ikuaia. Haꞌe vaꞌe yvy rupi mburikaꞌi áry ogueraa ꞌrã mbaꞌemo ovareve vaꞌe, camelo kupe áry mbaꞌemo porã ogueraa ꞌrã peteĩ regua noipytyvõi vaꞌerã pe omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Mbaꞌeta Egito pygua kuery oipytyvõa ma mbaꞌeverã ndovarei ꞌrã. Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery pe ‘Mbaꞌeve ojapo vy eꞌỹ ijayvu rive rei vaꞌe’, haꞌe. 


text:
“Tereo, embopara yvyrapeꞌi re haꞌe kuery oexaa py, embopara kuaxia re oĩ riae aguã rakaꞌe rã peve guarã.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe kuery ma xenheꞌẽ raxave vaꞌe, taꞌy kuery ijapu haꞌe Senhor guigua lei noendu potai vaꞌe.


text:
Haꞌe kuery aipoeꞌi ꞌrã oexa ukapy oexa vaꞌe kuery pe: ‘Pexave eme oexa ukapy’, heꞌi ꞌrã. Haꞌe gui profeta kuery pe aipoeꞌi: ‘Pemombeꞌuve eme orevy anhetẽ vaꞌe. Haꞌe rami ꞌrãgue py roenduxe vai vaꞌe anho ke pemombeꞌu orembotavya rupi rive.


text:
Pejepekuavo ke tape gui, pejepeꞌa ke roiko aguã gui. Orevy pendeayvuve eme Israel kuery Ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re’, heꞌi ꞌrã okuapy.” 


text:
Haꞌe nunga rupi Israel kuery ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe aipoeꞌi: “Povaꞌe ayvu napendu potai, haꞌe rami ꞌrãgue py joavyky rei vaꞌe re anho pejerovia, teko vai re guive. Haꞌe nunga re rive pejeko vaꞌe.


text:
Haꞌe rami ete pendeko vaia pendevy opyta ꞌrã tetã kora yvate vaꞌe re ipaꞌũ oĩ vaꞌe rami, mbaꞌeta tye rami ojeapo vy hoꞌa xapyꞌa ꞌrã pexaꞌã eꞌỹ jave.


text:
Senhor ae ombovo ꞌrã, nhaeꞌũ guigua hyꞌa ombovo vy omboaꞌypa katuĩꞌia rami. Haꞌe nungakue mbyte py ma ndojouai ꞌrã ipẽgue neĩ tataypy gui tapyĩ ojopy aguã, neĩ yy renda gui ojaraa aguã voi.”


text:
Mbaꞌeta Senhor Nhanderuete, Israel kuery Ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe aipoeꞌi: “Pejeko rerova haꞌe pejerovia vy ꞌrãe peo jepe. Pejapura rei eꞌỹ re pejerovia ete vy ꞌrãe penembaraete. Haꞌe rami teĩ peẽ kuery ma ndapeikuaaxei haꞌe rami.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py aipopeje: ‘Any, kavaju áry rojavapa ꞌrã’, peje rire haꞌe rami ae ꞌrã pejava. Haꞌe ‘Kavaju inhakuã vaꞌe áry roguata ꞌrã’, peje rire penderakykue monhaa kuery inhakuãve ꞌrã.


text:
Peẽ vaꞌe regua mil onha ꞌrã peteĩꞌi gui rive. Peteĩ nhiruĩꞌi gui rive peẽ kuery haꞌe javi penhamba ꞌrã, mbaꞌemoꞌy eꞌỹ vy bandeira yvyꞌã re haꞌe aeꞌi oeja pyre rami penderejaa peve”, heꞌi. 


text:
<n> Sião pygua kuery ombopyꞌa guaxua rupi ijayvuague</n> Po ramigua ae Senhor oarõ penemboaxy aguã. Senhor Nhanderuete ma oiko katu ma penderepy aguã, teko porã rupi joguerekoa vaꞌe vy. Haꞌe ramo hexe ojerovia vaꞌe ovyꞌa ete vaꞌerã meme.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ikuai nho ꞌrã Sião haꞌe Jerusalém tetã py. Ndapejaeꞌovei ꞌrã, mbaꞌeta anhetẽ ae pejapukaia oendu vy penemboaxy ꞌrã. Haꞌe rami pendeayvu rã oendu vy penembovai ꞌrãe.


text:
Haꞌe gui Senhor penembojexavai vy mbojape haꞌe yy rive ojou uka teĩ nonhomivei ma ꞌrã penemboꞌea kuery, penderexa py ae pexa ꞌrã.


text:
Haꞌe gui peiporu kuaa regua katy pejavy ta vy, eꞌỹ vy peiporu kuaa eꞌỹa katy mbaꞌe, haꞌe rami vy pendeapyxa py pendu ꞌrã penderakykue katy gui ijayvu vy “Kovaꞌe ae ma tape, kovaꞌe rupi ꞌrã peiko”, heꞌi vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo prata mbaꞌemo raꞌangaa penhovãague pe ma “Ojeguarupy” peje ꞌrã, ouro mbaꞌemo raꞌangaa penhovãague pe guive. Haꞌe nunga pemombopa ꞌrã mbaꞌemo ovare eꞌỹ vaꞌe rami. Haꞌe vy peteĩ-teĩ aipopeje ꞌrã: “Topa vyvoi apy gui.” 


text:
Haꞌe gui mae ma Senhor ombou ꞌrã oky yvy mbaꞌemo raꞌyĩ pemoaĩague áry. Haꞌe ramo mbojape heta ju ꞌrã oiko yvy gui, penemombaraetearã. Haꞌe vaꞌe ára penerymba vaka kuery voi okaru ꞌrã nhuũndy tuvixa vaꞌe rupi.


text:
Haꞌe gui penerymba vaka haꞌe mburika yvy oikaraĩ vaꞌe ma hoꞌu ꞌrã mbaꞌemo kure juky reve, pá haꞌe yvyra rakãmby py hembiꞌurã pemonoꞌõ vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui yvyty yvate vaꞌe, yvyꞌã tuvixave vaꞌe haꞌe javi rupi ikuai ꞌrã yy oxyryꞌi vaꞌe, jojukapa etea ára torre oitypaa jave py guive.


text:
Haꞌe jaxy voi kuaray rami ete ꞌrã ojope, haꞌe kuaray ma sete-kue ojope ratãve ꞌrã, sete ára pukukue ojope vyvoia rami ꞌrã hexakã. Haꞌe vaꞌe ára py ma Senhor ojokuapa ꞌrã ojeupegua kuery ai, omonguera ju ꞌrã haꞌe ae oikyxĩague. 


text:
<n> Assíria pygua kuery ombopaga aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor guery oendu uka reve ꞌrã ou mombyry gui. Ipoxya hendy reve ꞌrã ou, arai huũ rei vaꞌe mbyte rupi. Ijuru py ma ipoxya anho ꞌrã oĩ, haꞌe inhapekũ ma tata nhomombaarã rami ojekuaa.


text:
Ipytuẽa ma nhomomba ꞌrã yy oxyry atã vaꞌe nhandejyryvi peve oua rami avi, mbaꞌeta omomba ꞌrã yvy regua kuery yrupẽ py rami. Haꞌe gui yvy regua kuery juru re omoĩ ꞌrã ijuru xãrã ojavy uka aguã.


text:
Haꞌe rã peẽ kuery mbyte ma onhendu ꞌrã peteĩ mboraei, pyávy ngaru ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oikoa py ovyꞌa vaꞌe kuery onhendua rami. Pendepyꞌa py pevyꞌa ꞌrã pekuapy, mimby omonheꞌẽ reve Senhor pegua yvyty katy oẽ ovy vaꞌe rami, Israel kuery pegua itaova oĩa katy.


text:
Haꞌe gui Senhor oendu uka ꞌrã oayvu ipoꞌakapa vaꞌe, oexa uka ꞌrã opo jojuka vaꞌe opoxya rupi omboguejy vy tataendy nhomombaarã mbyte, oky vaipa, yvytu vaikue haꞌe amandau reve.


text:
Haꞌe gui Senhor ombopaga vy yvyra rovi py ombopi nhavõ pandeiro haꞌe ixã reta vaꞌe ombopua reve ꞌrã ombopi. Haꞌe kuery re opuꞌã vy ꞌrã ipoꞌaka.


text:
Mbaꞌeta yma ete guive ma oguereko katu tata guaxu haꞌe kuery ruvixave rapyarã. Oapy aguã ma yvate haꞌe ipyve vaꞌe oĩ, tata haꞌe yxakã reve. Haꞌe gui Senhor oipejua py omoendy ꞌrã enxofre rami. 


text:
<n> “Egito pygua kuery avakue rive ikuai, Nhanderuete eꞌỹ”, heꞌiague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã Egito yvy katy ojereraa jepe uka vy ojeꞌoi vaꞌe pe, neĩ kavaju re rive ojerovia vaꞌe kuery pe. Haꞌe kuery ma karóxa re ojerovia ꞌrã heta ramo, kavaju árygua re ojerovia imbaraete rã. Haꞌe rã Israel kuery Ruete Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe re ma naꞌimaꞌenduꞌai, Senhor pe ndojapukai.


text:
Haꞌe ma hiꞌarandu vaꞌe haꞌe nhomombaarã mboua, ijayvuague gui ojepeꞌa eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe ma opuꞌã ꞌrã joapo vai vaꞌe haꞌe teko vai apoa rupi nhomoirũ vaꞌe kuery re.


text:
Mbaꞌeta Egito pygua kuery ma avakue rive ikuai, Nhanderuete eꞌỹ. Hymba kavaju kuery voi hoꞌo vaꞌe, nheꞌẽ eꞌỹ. Haꞌe gui Nhanderuete okuaveꞌẽ ramo yvy re hoꞌapa ꞌrã nhopytyvõa haꞌe onhepytyvõ uka vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe rami vy mokoĩve okanhymba vyvoi ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta po rami Senhor ijayvu xevy: “Guary guaꞌy kuery reve guembia re okororõ oiny rã hovai vexaꞌi re opena vaꞌe heta ete ou teĩ nonhemondyi ꞌrã haꞌe kuery ijayvua gui, nonhai ꞌrã guive heta ikuai teĩ, haꞌe rami ae avi Senhor ixondaro reta vaꞌe ou ꞌrã Sião ojeupegua yvyty áry joe opuꞌã aguã.


text:
Guyraꞌi yvate rupi oveve-vevea rami avi Senhor ixondaro reta vaꞌe voi oarõ ꞌrã Jerusalém. Onhangareko vy ogueraa jepe ꞌrã, omboaxy vy oepy ꞌrã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma peteĩ-teĩ pemombo ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa pereko vaꞌekue prata haꞌe ouro guigua, pejejavy aguã pendepo py ae pejapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui Assíria pygua kuery oiko vai ꞌrã avakue kyxe gui eꞌỹ. Avakue kyxe py eꞌỹ ꞌrã omombaa. Onhamba ꞌrã kyxe gui ramo haꞌe kuery vaꞌe regua kunumigue omombaꞌeapo nheaꞌãa ꞌrã imbokuapy.


text:
Okyje vy rive haꞌe kuery oeja ꞌrã itaova onhemiaty. Huvixa kuery voi onhemondyipa rei vy onhamba ꞌrã ojeꞌoivy bandeira omopuꞌãa rã oexa vy”, heꞌi Senhor Sião py hataypy vaꞌe, Jerusalém py hata rupa vaꞌe. 


text:
<n> Huvixave teko porã rupi opena vaꞌerã re ijayvuague</n> Haꞌe gui oĩ ꞌrã peteĩ huvixave teko porã rupi opena vaꞌe, anhetẽ rupi ꞌrã oguereko yvatekueve.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery peteĩ-teĩ oĩ ꞌrã yvytu haꞌe yvytu vaikue gui onhemia aguã, yvy piru reia rupi yy oxyry vaꞌe rami, haꞌe itaova tuvixa vaꞌe ꞌã yvy piru reia py oĩ vaꞌe rami.


text:
Inhakã porã eꞌỹ vaꞌekue ma opyꞌa py oikuaa nho ꞌrã, ijayvu eꞌỹ vaꞌekue apekũ ma ijayvu kuaa vy haꞌeve rei ju ꞌrã.


text:
Haꞌe rã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pe ma “Hiꞌarandu vaꞌe” ndaꞌeavei ma ꞌrã, jokorepa rei vaꞌe pe “Iporayvuꞌi vaꞌe” ndaꞌeavei ma ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma oꞌarandu eꞌỹa rupi ae ꞌrã ijayvu, haꞌe mbaꞌemo vai re anho ꞌrã ipyꞌa opa marã rei ikuai aguã, Senhor rovai eteve voi onhemboapu aguã, okaruxeꞌi vaꞌe pe ojou uka eꞌỹ aguã hoꞌu vaꞌerã, haꞌe gui oyꞌuxe rei vaꞌe pe ojou uka eꞌỹ aguã oyꞌu aguã.


text:
Jokorepa rei vaꞌe guembiporu oguereko vaꞌe ma ndaꞌevei vaꞌe meme. Mbaꞌeta nhombotavypaa rupi anho ꞌrã onhembopyꞌa, ojexavai vaꞌe ojavyky aguã apu rupi ijayvu vy, iporiaukueꞌi haꞌevea rami ae ikuai teĩ.


text:
Haꞌe rã heko porã vaꞌe ma teko porã rupi oiko aguã re anho ꞌrã onhembopyꞌa, teko porã re ae ꞌrã guive oĩ atã. 


text:
<n> Jerusalém pygua kunhague pe ijayvuague</n> Kunhague mbaꞌeve re peikuaa pota eꞌỹ vaꞌe, pepuꞌã ke haꞌe pendu xeayvu. Tajy kuery pevyꞌa rive vaꞌe, pejapyxaka porã ke xeayvua re.


text:
Kunhague mbaꞌeve re peikuaa pota eꞌỹ vaꞌe, peteĩ maꞌetỹa py ovaẽ ꞌrã peryryipa aguã, mbaꞌeta uva opa ꞌrã, ndaiꞌavei ꞌrã.


text:
Peryryipa ke, kunhague mbaꞌeve re peikuaa pota eꞌỹ vaꞌe, tajy kuery pevyꞌa rive vaꞌe. Pemboi ke penhemondea pendepire rei aguã, haꞌe gui voxa guigua py ju penhemonde.


text:
Mbaꞌeta xeretarã kuery yvy re oiko ꞌrã juu haꞌe juu rakuaendy rive, oo ovyꞌa okuapy vaꞌe ikuaiague haꞌe javi rupi, tetã ovyꞌapa okuapyaty rupi guive.


text:
Huvixave ro voi oejaa ꞌrã, mbaꞌeta tetã heta vaꞌe kuery ikuaiague opyta rive ꞌrã. Torre haꞌe oikuaa potaaty ma itakua rami rive ꞌrã opyta rakaꞌe rã peve, mburika kaꞌaguy rupigua opytuꞌu aguã haꞌe vexaꞌi okaru atyrã rive.


text:
Haꞌe rami ꞌrã oiko pe yvate gui Nheꞌẽ ombou peve nhandere. Haꞌe ramo tekoa eꞌỹague ojeapo ꞌrã yvyraꞌa tyrã, haꞌe gui yvyraꞌa ty ikuai vaꞌe ma kaꞌaguy regua rami ꞌrã oiko porã.


text:
Haꞌe vy tekoa eꞌỹaty rupi anhetẽ rupi joguereko vaꞌe ju ꞌrã ikuai, haꞌe yvyraꞌa ty rupi ma heko porã vaꞌe ikuai ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy teko porã rupi ikuai vy ikuai porã ꞌrã okuapy. Teko porã gui ma ojeroviaa haꞌe oĩ atãa ꞌrã oiko rakaꞌe rã peve.


text:
Haꞌe rami vy xeretarã kuery rekoa py oĩ ꞌrã mbyꞌa porã anho. Hekoa oĩ atã ꞌrã, mbaꞌeve ndoikoia haꞌe mbaꞌeve rei jipoia meme.


text:
peẽ ma pevyꞌa ete reve ꞌrã mbaꞌemo raꞌyĩ pemoaĩ yy ikuai vaꞌe yvýry, haꞌe penerymba vaka, mburika pepoi okaruxea rupi rei okaru aguã. 


text:
<n> Jerusalém pygua kuery ojexavaiague gui ogueraa jepea aguã re ijayvuague</n> Ndaꞌevei ete ꞌrã peẽ kuery penhomomba vaꞌety ri napenemombaai teri vaꞌe, haꞌe anhetẽ rupi eꞌỹ pejoguereko vaꞌeri anhetẽ rupi eꞌỹ napendererekoai teri vaꞌe pe. Mbaꞌeta penhomomba ma rire peẽ ju ꞌrã penemombaa, haꞌe anhetẽ rupi eꞌỹ pejoguereko rire peẽ ju ꞌrã anhetẽ rupi eꞌỹ pendererekoa. <n>Apy ma ijayvu Israel kuery rovaigua kuery re. 


text:
Senhor, endu ke oremboaxya. Ndee ae roarõ rokuapy vaꞌe. Koꞌẽ nhavõ ke eiko oremombaraetearã, rojexavaia ára py orereraa jepearã eiko.


text:
Mbaꞌeta ndeguigua hevovo vaꞌe yvy regua kuery oendu vy onhamba ꞌrã. Joe repuꞌã ramo yvy regua kuery oaĩmba ꞌrã.


text:
Haꞌe kuery mbaꞌe rei-rei oipeꞌapaa ꞌrã tuku onoꞌõ vaꞌe rami. Tuku opo-opoa rami avi avakue opo ꞌrã haꞌe nunga áry.


text:
Haꞌe rã Senhor ma yvate ete ꞌrã, yvate etea py ae oĩ vaꞌe. Sião py omonyẽ ꞌrã anhetẽ rupi joguerekoa haꞌe teko porã.


text:
Haꞌe ramo Sião pygua kuery, peikovea ja oĩ ꞌrã peĩ atã aguã. Opa rupi oiko ꞌrã oo jepe vaꞌe, hiꞌarandu haꞌe oikuaa vaꞌe. Senhor renonde pejererokyjea rupi peiko ramo haꞌe nunga haꞌe javi ꞌrã oĩ pendevy guarã. 


text:
Haꞌe rã nhande kuery vaꞌe regua ipyꞌa guaxukueve ma ojaeꞌo ꞌrã okuapy oka rupi. Peteĩ rami ikuai aguã re ojerure ojeꞌoivy vaꞌekue ojaeꞌo ꞌrã ipyꞌa vaia rupi.


text:
Tape ikuai vaꞌe opyta rivepa, haꞌe rupi oguata vaꞌekue opytuꞌupa rã. Mbaꞌeta ombovaipaa ma peteĩ rami ikuai aguã re ijayvuague. Tetã ikuai vaꞌe voi oejapaa ma, haꞌe jipovei ma nhomboete vaꞌe.


text:
Yvy voi ipoaẽ vy opa ma ovy. Líbano rupi oxĩmba vy ipirupa. Sarom ma tekoa eꞌỹa rami opyta. Basã haꞌe Carmelo gui oipeꞌapaa ma mbaꞌemo rogue. 


text:
Mbaꞌemo pirukue pereko vaꞌekue gui mbaꞌemo ꞌygue rive pejou. Haꞌe gui pendepoxya rupi pendekuaiague ma tata rami ꞌrã penemomba.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery oapypaa ꞌrã tata rugue rami opyta peve, juuꞌy ojaya pyre tata py okaipa vyvoia rami.


text:
Peẽ mombyry pendekuai vaꞌe, pendu ke ajapo vaꞌekue omombeꞌua rã. Haꞌe peẽ haꞌeꞌi py pendekuai vaꞌe ma peikuaa pota xepoꞌakaa re”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Sião pygua kuery ojejavypa vaꞌe ma okyjepa ꞌrã, heko vai vaꞌe oryryipa ꞌrã okuapy. Haꞌe rami vy haꞌe kuery oporandu ꞌrã: “Nhande kuery regua mavaꞌe ndaꞌu ogueropoꞌaka ꞌrã tata nhomombaarã haꞌe tataendy ogue eꞌỹ vaꞌe mbyte py?” heꞌi ꞌrã.


text:
Teko porã rupi ikuai vaꞌe anho ꞌrã haꞌeve, haꞌe anhetẽ rupi ijayvu vaꞌe, nhomoingo axya rupi ojoupa vaꞌeꞌỹ. Mbaꞌeta haꞌe kuery ma opo py “Any” heꞌi reve ndojopyi ꞌrã teko vai repyrã. Oapyxa omboty ꞌrã oendu eꞌỹ aguã jojuka aguã re ijayvua rã, haꞌe guexa omboty ꞌrã teko vai oexa eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe kuery anho ꞌrã ikuai yvatevea py. Itaova yvatevea oĩ ꞌrã onhemi atyrã. Hoꞌu vaꞌerã omeꞌẽa kuerei ꞌrã, oyꞌu aguã guive ojou ukaa ꞌrã. 


text:
Pendepyꞌa py mbaꞌemo vai ete oiko vaꞌekue re penemaꞌenduꞌa vy “Mamo tu opyta tery mboparaa, mamo tu opyta imposto-rã opejaa kuery? Haꞌe mamo tu opyta torre ikuai vaꞌe papaaty?” peje ꞌrã. <n>Hovaigua kuery imbojexavaiare haꞌe tetã re opena vaꞌekue re imaꞌenduꞌa, ndoikovei ma rire. 


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ojejou porã rei vaꞌekue teĩ ndapexavei ma ꞌrã, neĩ amboae rami ijayvu vaꞌe napendu kuaai rei vaꞌekue, amboae ayvu jaikuaa eꞌỹ vaꞌe py ijayvu vaꞌekue.


text:
Pemaꞌẽ ke Sião tetã re. Haꞌe py ma nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe jajapoaty. Haꞌe vy penderexa py pexa ꞌrã Jerusalém haꞌevepa reia, oguy oguerova pyrã veꞌỹ rami avi oĩ atã, yvyra rakua omoꞌã mbyre ndoekyiaveia, haꞌe ixã ikuai vaꞌe nomondoa riveia rami.


text:
Haꞌe py ma Senhor jaexa rã yvate ete ꞌrã. Ojapo ꞌrã yakã ipyve vaꞌe oxyry aguã rami. Haꞌe rami teĩ peteĩve kanoã oipykui vaꞌe ma voi novaẽi ꞌrã haꞌe rupi, neĩ kanoã tuvixa vaꞌe voi haꞌe rupi ndoui ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta Senhor ae ꞌrã oĩ nhandere oikuaa pota vaꞌe, nhanderekorã rejaa haꞌe nhanderuvixave. Haꞌe ae ꞌrã nhandereraa jepe.


text:
Haꞌe rã aỹ ma ixã ikuai vaꞌe ma ipyupa, hiꞌy naiꞌaĩ atãvei, haꞌe ajukue oipyo aguã voi ndaꞌevevei. Haꞌe ramo haꞌe kuery mbaꞌemo oguerekopa vaꞌekue ombojaꞌopaa ꞌrã. Haꞌe nungakue oguata eꞌỹ vaꞌe kuery voi oipeꞌa ꞌrã heravy.


text:
Haꞌe gui rakaꞌeve rã Jerusalém py hekoa vaꞌe kuery neĩ peteĩve “Xembaꞌeaxy” ndeꞌi ꞌrã, haꞌe kuery ojejavyague omboguepaa ꞌrã guive. 


text:
<n> Yvy regua kuery pe Nhanderuete ipoxya re ijayvuague</n> Yvy regua kuery, penhemboja ke pendu aguã. Heta vaꞌe kuery, pejapyxaka pekuapy. Pendu ke yvy haꞌe opa mbaꞌe hexe oĩ vaꞌe, hexe ikuai vaꞌe haꞌe javi.


text:
Mbaꞌeta yvy regua haꞌe javi pe Senhor ipoxy, opoxya oexa uka haꞌe kuery regua xondaro kuery haꞌe javi pe. Haꞌe rami vy imombaarã haꞌe ijukapaarã pe omboaxapa.


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua ojukaa ma rire omombopaa ꞌrã mombyry. Hetekue heakuã vaikue ꞌrã, haꞌe huguy ma ojaoꞌipa ꞌrã yvyty ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe gui yva re ikuai vaꞌe okanhymba ꞌrã, haꞌe yva oĩ vaꞌe onhemama ꞌrã ovy mbaꞌemo pirekue rami. Yva regua haꞌe javi hoꞌapa ꞌrã, uva haꞌe figoꞌy rogue hoꞌapaa rami avi. 


text:
Mbaꞌeta xekyxe okaꞌu vaꞌe rami oguejy ꞌrã yva gui. Edom yvy re ꞌrã oguejy nhombopaga aguã, haꞌe kuery opa aguã rami amboaxa rire.


text:
Senhor kyxe re ma tuguy anho oĩ, vexaꞌi haꞌe kavara ava ruguy, vexaꞌi pyky raxĩ kyra anho oĩ. Mbaꞌeta Senhor oaꞌanga Bozra tetã py jojuka aguã, ojukapa ete ꞌrã Edom yvy re.


text:
Toro kaꞌaguy regua voi oity ꞌrã haꞌe kuery reve, vaka raꞌy hoꞌa avi ꞌrã toro reve. Haꞌe ramo ijyvy tynyẽ ꞌrã huguy, haꞌe yvy kuꞌi ꞌrãgue py yvy porã opyta ꞌrã ikyrakue gui. 


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára ma Senhor nhombopaga aguã ára, haꞌe vaꞌe maꞌetỹ ma Sião pygua kuery oepy aguã oaꞌanga.


text:
Haꞌe ramo yakãꞌi Edom yvy re ikuai vaꞌe ojeapo ꞌrã piche rami, yvy kuꞌi ma enxofre rami ꞌrã opyta. Haꞌe vaꞌe yvy ma opyta ꞌrã piche hendy vaꞌe rami. <n>Piche haꞌe enxofre ma hendy vuku vaꞌe meme, mbaꞌemo moendya guive. 


text:
Haꞌe vaꞌe ndoguei ꞌrã ara py neĩ pyávy. Hataxĩ opuꞌã ꞌrã rakaꞌe rã peve. Haꞌe ramo ijyvy opyta rivepa ꞌrã taꞌy kuery raꞌy kuery ikuai jevy-jevy peve. Haꞌe vy rakaꞌe rã peve haꞌe vaꞌe rupi ndoaxaavei ꞌrã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py pelicano haꞌe kuĩꞌi rive haꞌe py ikuai ꞌrã. Juꞌi haꞌe xapirẽ ikuai ꞌrã haꞌe py. Haꞌe vaꞌe áry rupi omoatãa ꞌrã ixã nhomombaarã, haꞌe prumo nhomokanhymbaarã.


text:
Haꞌe rami vy ndoikovei ma ꞌrã yvatekueve nguvixaverã omoĩ vaꞌerã, huvixa kuery voi ndaꞌikuaivei ꞌrã.


text:
Haꞌe gui huvixave rogue py voi juu rive ꞌrã henhoĩ, pyno guive. Oo ikorapa vaꞌe py haꞌe kuery onhemiaty vaꞌekue voi jaipa ꞌrã. Haꞌe py ma jagua-tuvy nheꞌẽ rive ꞌrã ikuai, haꞌe guyra nhandu onhemboaity ꞌrã.


text:
Vixo vaikue tekoa eꞌỹa regua anho ꞌrã ikuai aguara para reve, haꞌe sátiro kuery rive ꞌrã onheꞌẽ okuapy joupe-upe. Haꞌe py ma pyavygua voi ojou ꞌrã opytuꞌu aguã.


text:
Urukureꞌa onhemboaity ꞌrã haꞌe py. Omboꞌa haꞌe omboaku ꞌrã guive, kuarayꞌã py oguereko ꞌrã guaꞌy kuery. Xapirẽ voi haꞌe py ae avi ꞌrã ijaty, peteĩ-teĩ oirũ reve. 


text:
Peikuaa pota ke Senhor guigua kuaxia re, haꞌe peroayvu. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe regua temimoingo neĩ peteĩve ndoiko eꞌỹi ꞌrã, peteĩve irũ ndoatai ꞌrã, haꞌe rami ae Senhor ijayvu rire. Inheꞌẽ ae omboatypa ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta oexa ma ixortea haꞌe kuery ikuai aguã oaꞌanga vy, opo py ijyvyrã ombojaꞌo ixã py. Haꞌe py ae haꞌe kuery ikuai ꞌrã rakaꞌe rã peve, taꞌy kuery jevy-jevy peve ikuai ꞌrã haꞌe py. 


text:
<n> Sião pygua kuery ovyꞌa okuapy aguã re ijayvuague</n> Tekoa eꞌỹa rupi ovyꞌaa ꞌrã, yvy haꞌe javi rupi guive. Yvy joja reia voi ovyꞌa vy ipoty ꞌrã yvotyty rami.


text:
Ipoty reta rã oporaeia ꞌrã oguerovyꞌa ete vy. Haꞌe py ma omoporãa ꞌrã Líbano rami. Carmelo haꞌe Sarom rami ete ꞌrã iporã. Haꞌe gui haꞌe pygua kuery oexa ꞌrã Senhor rexakãa, Nhanderuete poꞌakaa.


text:
Aipopeje ipyꞌa kangy vaꞌe pe: “Penembaraete ke, pekyje eme. Upe ma Nhanderuete ou. Nhanderepya ou ma oiny, Nhanderuete nhombopagaa vaꞌe. Haꞌe ou vy nhandereraa jepe ꞌrã”, peje. 


text:
Oguata eꞌỹ vaꞌekue opo ꞌrã guaxu rami, haꞌe ijayvu eꞌỹ vaꞌekue ma oporaei ꞌrã. Mbaꞌeta tekoa eꞌỹa rupi oxyry xapyꞌa ꞌrã yy, yakãꞌi oxyry ꞌrã yvy joja reia rupi.


text:
Haꞌe ramo ita kuꞌi xiĩ reia vaꞌekue ojeapo ꞌrã yuparã, yvy yy jipoi reiague voi yvupa ꞌrã. Ymave rupi jagua-tuvy nheꞌẽ oikoague rupi henhoĩmba ꞌrã yvyra, takua haꞌe jai rogue. 


text:
Haꞌe vaꞌe rupi ma oĩ ꞌrã peteĩ tape porã. Haꞌe vaꞌe tape pe ma “Tape ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe” ꞌea ꞌrã. Haꞌe vaꞌe rupi ma ndojekyꞌaꞌo ukai vaꞌe kuery ndoguatai ꞌrã, ixupegua kuery anho. Haꞌe vaꞌe rupi oguata vaꞌe ma ndojavyi ꞌrã, ndoiko kuaai teĩ.


text:
Haꞌe rupi ndoikoi ꞌrã guary, peteĩve mymba inharõ vaꞌe ndoexaai ꞌrã haꞌe rupi. Mbaꞌeta haꞌe rupi oguata vaꞌe ma ogueraa jepe pyre anho.


text:
Haꞌe rami vy Senhor ogueraa jepe vaꞌekue ojevypa ꞌrã, Sião py oupa ꞌrã ovyꞌaa rupi oporaei reve. Haꞌe kuery re oĩ ꞌrã vyꞌa opa eꞌỹ vaꞌe, inhakã re coroa oĩa rami. Haꞌe kuery oupity vaꞌerã vaꞌe ma mbyꞌa porã haꞌe vyꞌa anho. Haꞌe rã mboriau haꞌe mbyꞌa vai ma okanhymba ꞌrã. 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe gui catorze maꞌetỹ re ma huvixave Ezequias oĩ jave py Assíria pygua huvixa Senaqueribe ou Judá yvy re tetã ikorapa vaꞌe haꞌe javi re opuꞌã aguã. Haꞌe vy oipeꞌapa haꞌe kuery oguereko vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Haꞌe gui huvixa Ezequias-a katy Assíria pygua huvixave omondouka guembiguai Rabsaqué. Laquis tetã gui omondouka Jerusalém katy xondaro kuery heta ikuai vaꞌe reve. Haꞌe vy haꞌe kuery ijatypa okuapy yy omboty pyre yvyꞌã re oĩ vaꞌe gui yy rape ou vaꞌe rovai katy, tape ao joiaty kuery yvy via yvýry.


text:
Haꞌe ramo Rabsaqué reve nhovaexĩ vy ojeꞌoi Hilquias raꞌy Eliaquim huvixa ro re opena vaꞌety, kuaxia mboparaa Sebna haꞌe Asafe raꞌy mbaꞌemo oiko vaꞌekue mboparaaty Joá. 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe ramo haꞌe kuery pe Rabsaqué aipoeꞌi: — Aipopeje ke Ezequias pe: “Po rami Assíria pygua huvixa yvateve vaꞌe ijayvu: ‘Mbaꞌe nunga re tu rejerovia?


text:
Ndevy pe ae xee xeayvu: Ndee ore kuery re repuꞌã aguã re renhembopyꞌaa ma ayvu riveꞌi. Marã ramigua kuery re tu rejerovia reikovy, xerovai repuꞌã aguã?


text:
Egito pygua kuery re ri rejerovia, haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ma popoka takua ovopa vaꞌe ramigua rive, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe re amongue ojeko rã ipo py oixuꞌupa ꞌrã. Haꞌe ramigua ae ꞌrã oiko Egito pygua huvixa Faraó haꞌe hexe ojerovia vaꞌe kuery haꞌe javi re.


text:
Haꞌe rã xapyꞌa rei xevy aipoꞌre ꞌrã: “Ore ma Senhor Oreruete re ae rojerovia vaꞌe”, ꞌre teĩ haꞌe vaꞌe peguare eꞌỹ teve ombojeroviaaty yvyty rupi ikuai vaꞌe haꞌe altar Ezequias oitypa vaꞌekue? Mbaꞌeta haꞌe ma Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery pe aipoeꞌi vaꞌekue: “Kovaꞌe altar Jerusalém py oĩ vaꞌe katy anho ꞌrã pembojerovia pekuapy”, heꞌi vaꞌekue pendevy.’


text:
Haꞌe nunga rupi ejerure na xeruvixa Assíria pygua pe, haꞌe gui xee ma ndevy ameꞌẽ ꞌrã dois mil kavaju, xapyꞌa rei avakue hiꞌáry guarã rejou ri ramo.


text:
Haꞌe gui mbaꞌe re tu rejerovia Egito pygua karóxa haꞌe kavaju árygua kuery re? Mbaꞌeta xeruvixa rembiguai yvyĩgueve re teĩ napendepoꞌaka kuaai ri.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei xee ndaꞌu Senhor reveꞌỹ ri aju peneretã amomba aguã? Any, mbaꞌeta Senhor ae xevy aipoeꞌi: ‘Tereo ke, epuꞌã haꞌe kuery yvy re, haꞌe emomba’, heꞌi xevy.” 


text:
Haꞌe ramo Rabsaqué pe Hilquias raꞌy Eliaquim, Sebna haꞌe Joá ombovai vy aipoeꞌi okuapy: — Rojerure ndevy: Ndeayvu ke aramaico ayvu py anho ore nerembiguai kuery pe, mbaꞌeta ore roendu kuaa rã. Ndeayvuve eme judeu kuery ayvu py, heta vaꞌe kuery tetã kora áry rupi ikuai vaꞌe oendu kuaa eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami teĩ Rabsaqué ombovai: — Haꞌe gui pẽvy haꞌe penderuvixa remiendurã anho teve xeruvixa xembou xeayvu aguã? Avakue tetã kora áry rupi ikuai vaꞌe pe guive eꞌỹ teve xeayvu, mbaꞌeta peẽ kuery rami avi haꞌe kuery voi ikuai guepoxi hoꞌu, otyrai ae oyꞌu okuapy aguã rami — heꞌi. <n>Haꞌe rami ijayvu, mbaꞌeta tetã ojokopa ramo haꞌe pygua kuery ndojoui ꞌrã hoꞌu vaꞌerã neĩ yy oyꞌu aguã. 


text:
Haꞌe rami vy Rabsaqué opuꞌã vy ijayvu atã hoꞌamy judeu kuery ayvu py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pejapyxaka ke Assíria pygua huvixa yvateve vaꞌe ayvu re.


text:
Neĩ Ezequias tapendeapo eme Senhor re pejerovia aguã rami, mbaꞌeta aipoeꞌi: ‘ Senhor nhandereraa jepe ꞌrã, haꞌe vy kovaꞌe tetã nomboaxai ꞌrã Assíria pygua huvixa po py’, heꞌi ꞌrã.


text:
Pejapyxaka eme Ezequias ayvu re. Mbaꞌeta po rami Assíria pygua huvixa ijayvu: ‘Pejapo ke xereve peteĩ rami nhandekuai aguã, haꞌe vy peju xea katy. Haꞌe rami vy peteĩ-teĩ pekaru ꞌrã penembaꞌe vinho haꞌe figoꞌa re, haꞌe penembaꞌe ygua gui ae ꞌrã peyꞌu pekuapy,


text:
xee pendea py aju peve. Haꞌe gui xee rogueraa ꞌrã peteĩ yvy pendeyvy rami ae itui vaꞌe katy. Haꞌe vaꞌe yvy ma mbaꞌemo aju haꞌe uva rykue oĩa, mbojape haꞌe uva oata eꞌỹa.


text:
Penhembotavy uka eme Ezequias pe “ Senhor nhandereraa jepe ꞌrã”, heꞌi ramo. Mbaꞌeta yvy regua kuery ruete raꞌangaa ikuai vaꞌe ndaꞌu ogueraa jepe ri yvy Assíria pygua huvixa po gui?


text:
Mbaꞌeta mamo tu ikuai Hamate haꞌe Arpade pygua kuery ruete? Mamo tu ikuai Sefarvaim pygua kuery ruete raꞌangaa? Haꞌe kuery ndaꞌu xepo gui ogueraa jepe rakaꞌe Samaria tetã? <n>Hamate, Arpade, Sefarvaim haꞌe Samaria. 


text:
Haꞌe vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe ruete raꞌangaa regua mavaꞌe tu ogueraa jepe oyvy xepo gui? Mbaꞌexa ꞌrã tu haꞌvy Senhor ogueraa jepe Jerusalém xepo gui?’ heꞌi.” 


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery okyrirĩmba okuapy, peteĩve ma voi nombovai, huvixa “Pembovai eme” heꞌi rire.


