# verses

text:
<n> Ára revegua eꞌỹ vaꞌekue pe Jesus ojekuaa ukaague</n> Jesus oendu ára revegua eꞌỹ vaꞌekue omoxẽ okuapyague. Haꞌe rami vy ovaexĩ vy oporandu: — Ndee tu rejerovia ri Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue re? 


text:
Haꞌe gui Jesus aipoeꞌi: — Xee ma kovaꞌe yvy re aju peteĩ-teĩ oikoague repy ojopy aguã, haꞌe rami vy ára revegua eꞌỹ ikuai vaꞌekue omaꞌẽmba ju, haꞌe omaꞌẽ porã vaꞌekue ndoexavei aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo fariseu kuery regua ijyvýry ikuai vaꞌe oporandu ixupe: — Haꞌe rami vy ore kuery voi teve ára revegua eꞌỹ orekuai? 


text:
Jesus ombovai: — Ára revegua eꞌỹ ete pendekuai vaꞌe rire pendereko vaia noĩ ꞌrãgue. Haꞌe rã “Ore romaꞌẽ porã” peje vy ma pendereko vaia oĩ tema. ; 


text:
<n> Vexaꞌi re opena porã vaꞌe oikoa re Jesus ijayvuague</n> — Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Amongue vexaꞌi kora rokẽ rupi eꞌỹ, amboae rupi oike vaꞌe ma imonda haꞌe jojuka rive-rive vaꞌe anho.


text:
Haꞌe vaꞌe pe ma okẽ rarõa oipeꞌa ꞌrã, haꞌe vexaꞌi kuery voi oendu kuaa ꞌrã okuapy ijayvua. Haꞌe ramo guymba kuery hery rupi meme oenoĩ reve oguenoẽmba ꞌrã heravy oka py.


text:
Guymba kuery oguenoẽmba ma vy henonde ꞌrã oo, haꞌe rã hymba kuery ma ijayvua oendu kuaa vy oo ꞌrã hakykue.


text:
Haꞌe rã opena vaꞌety eꞌỹ ou ramo ma vexaꞌi kuery ndooi ꞌrã hakykue, onhamba ꞌrã ixugui, ijayvua noendu kuaai vy — heꞌi.


text:
Xee aiko eꞌỹ mbove ma imonda haꞌe jojuka rive vaꞌe kuery anho ou rakaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ayvu ma vexaꞌi kuery noendui.


text:
Haꞌe rã xee ma okẽ aĩ. Xea rupi oike vaꞌe kuery oo jepe ꞌrã. Oike ꞌrã, haꞌe gui oẽ ju vy ojou ꞌrã hoꞌu vaꞌerã.


text:
Imonda vaꞌe ou ꞌrã mymba kuery oipeꞌa, ojuka haꞌe omomba aguã rive. Haꞌe rã xee ma aju haꞌe kuery oupity aguã tekove, haꞌe opa mbaꞌe py ikuai porã aguã. 


text:
— Xee ma vexaꞌi re opena porã vaꞌety rami aiko. Mbaꞌeta opena porã vaꞌety ma guymba kuery re omeꞌẽ ꞌrã guekove ae.


text:
Haꞌe rã peráta re rive ombaꞌeapo vaꞌe ma vexaꞌi re opena ete vaꞌety eꞌỹ, neĩ vexaꞌi ja eꞌỹ guive. Haꞌe rami vy aguaraꞌi guaxu ou rã haꞌe oexa vy onha rive ꞌrã vexaꞌi kuery oejapa vy. Haꞌe ramo aguaraꞌi guaxu mymba kuery ogueroꞌa vy omondyipa ꞌrã imondovy opa rupi.


text:
Haꞌe rã xee ma vexaꞌi re opena porã vaꞌety aiko. Aikuaa xerymba kuery, haꞌe rã haꞌe kuery voi xekuaa,


text:
— Haꞌe gui xerymba kuery areko avi kora mboae py, kovaꞌe py eꞌỹ. Haꞌe vaꞌe kuery avi ꞌrã aru, xeayvu oendu avi ramo. Haꞌe rami vy peteĩ kora py ꞌrã haꞌe javive ikuai, haꞌe peteĩꞌi avi ꞌrã oiko opena vaꞌety. 


text:
Xegui avave rei ndoipeꞌaai ꞌrã xerekove. Xee ameꞌẽxeaꞌi py ae ꞌrã ameꞌẽ. Mbaꞌeta xepoꞌaka xerekove ameꞌẽ, haꞌe gui ajopy ju aguã, haꞌe rami Xeru ojapo uka rire. 


text:
<n> Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ judeu kuery ijayvu okuapyague</n> Haꞌe rami Jesus ijayvu rã judeu kuery oendu vy joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu okuapy.


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua heta aipoeꞌi: — Evoko vaꞌe re tu anha rima onhemonde raꞌe naꞌinhakã porãvei aguã rami. Mbaꞌe re tu pejapyxaka ri ijayvua re? 


text:
Haꞌe rã amongue ma aipoeꞌi: — Haꞌe rami avi anha revegua ma ndaꞌijayvui ꞌrã haꞌe rami. Tyrã pa anha omomaꞌẽ kuaa ri tyꞌy omaꞌẽ eꞌỹ vaꞌekue? 


text:
<n> Jesus pe oporandu ju okuapyague</n> Yroꞌy py oiko ngaru Jerusalém py, templo ojapopaague re imaꞌenduꞌaa aguã regua.


text:
Haꞌe jave judeu kuery ijyvýry oupa vy oporandu ixupe: — Rakaꞌe peve tu ropẽxa rei aguã rami oremoingo ta? Cristo ete ri reiko vy enhemombeꞌu porã. 


text:
Jesus ombovai: — Xee ma anhemombeꞌu porã teĩ peẽ kuery ndaperoviai. Mbaꞌemo porã Xeru rery rupi ajapo aikovy vaꞌe voi oikuaa uka marã ramigua pa aikoa.


text:
Mbaꞌeta xerymba vexaꞌi kuery ma oendu ꞌrã xeayvu, haꞌe rã xee ma peteĩ-teĩ aexa kuaa. Haꞌe kuery oo ꞌrã xerakykue.


text:
Haꞌe kuery pe ameꞌẽ tekove marã eꞌỹ. Haꞌe ramo haꞌe kuery nomanovei ma ꞌrã, haꞌe avave rei ndoipeꞌaai ꞌrã xepo gui.


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Pexaa rupi mbaꞌemo porã ajapo reta ma, Xeru ojapo uka vaꞌe meme. Haꞌe nungakue regua mavaꞌe re tu xeapipaxe ita py? 


text:
Judeu kuery ombovai: — Mbaꞌemo porã rejapo vaꞌekue reꞌỹ ri rojapipaxe ita py, haꞌe rã Nhanderuete re ndeayvu vaiague re, mbaꞌeta ndee ava rive reiko vaꞌeri Nhanderuete rami renhemoingo ramo — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Pẽvygua lei re aipo ndeꞌi ri tyꞌy: “Xee aipoaꞌe tuuete regua pendekuaia rami”? <n>“Tuuete” heꞌia ma joe oikuaa pota vaꞌe kuery re ijayvu vy . 


text:
Nhanderuete ombopara uka vaꞌekue ndoaxa rivei ꞌrã. Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe kuery pe ijayvu vy “Tuuete” heꞌi rire


text:
mbaꞌe re tu haꞌvy “Ndeayvu vai” peje xevy Nhanderuete Raꞌy aikoa rami anhemombeꞌu ramo? Mbaꞌeta xee ma Xeru guemimbourã xemoĩ vaꞌekue, ko yvy re xembou aguã.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo Xeru ojapo uka vaꞌe xee ndajapoi vaꞌe rire haꞌevea rami ꞌrãgue xere ndapejeroviaia.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe nunga ajapo ramo haꞌe nunga oikoa ri jepe perovia ꞌrãgue, xere ae ndapejeroviai teĩ. Haꞌe rami vy peikuaa aguã xere Xeru oĩa, haꞌe Xeru re xee aĩa — heꞌi.


text:
Peteĩgue ju Jordão yakã rovaigua re Jesus oo João nhomongarai ypyꞌi oikovyague py. Haꞌe py ranhe oiko.


text:
Haꞌe ramo heta ju ojeꞌoi oĩa py. Haꞌe rami vy joupe-upe aipoeꞌi okuapy: — João ma neĩ peteĩgueve hexa pyrã ndojapoi vaꞌekue. Haꞌe rã kovaꞌe rekorã re ijayvuague ma anhetẽ meme rakaꞌe — heꞌi okuapy.


text:
<n> Jesus omboete jevyague Lázaro</n> Haꞌe gui Maria haꞌe tyke Marta rekoa Betânia py ma ikyvy Lázaro imbaꞌeaxy oupy.


text:
Haꞌe gui Lázaro reindy kuery aipoeꞌi uka Jesus pe: — Senhor, orekyvy reayvu ete vaꞌe imbaꞌeaxy oupy — heꞌi uka. 


text:
Haꞌe nunga Jesus oendu vy aipoeꞌi: — Haꞌe vaꞌe teko axy ma ijukaarã eꞌỹ oiko, haꞌe rã Nhanderuete yvatea haꞌe Taꞌy yvatea avi ojekuaa aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo hemimboꞌe kuery oporandu: — Oremboꞌea, kueeꞌi judeu kuery ita py ndeapipaxe vaꞌekue ri haꞌekue katy ju vaꞌe tyꞌy rejevy ta? 


text:
Jesus ombovai: — Doze hora eꞌỹ ri tyꞌy peteĩ ára oĩ? Haꞌe ara py teri amongue oguata vy nonhepyxangai ꞌrã, hexakãa ko yvy regua oexa vy.


text:
Haꞌe rami ijayvu ma vy aipoeꞌive ju: — Nhaneirũ Lázaro ma oke oupy. Haꞌe ramo xee aa ta amomyĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami Jesus ijayvu vaꞌeri Lázaro omano maa re ijayvu vy. Haꞌe rã hemimboꞌe kuery ma okea re rive ijayvua rami oikuaa. 


text:
Haꞌe pendere amaꞌẽ vy avyꞌa haꞌe py ndaikoiague re, mbaꞌeta haꞌe rami rã ꞌrãe pejerovia. Jajeꞌoi maꞌvy ituia py — heꞌi. 


text:
Tomé Dídimo hery vaꞌe aipoeꞌi oirũ kuery pe: — Jajeꞌoi haꞌvy nhande kuery voi hexeve nhamano aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Jesus aipoeꞌi: — Xee ae ma anhomboete haꞌe anhomoingove vaꞌe. Xere ojerovia vaꞌe omano teĩ oikove jevy ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe javive xere oiko haꞌe ojerovia vaꞌe ma nomanoi ꞌrã rakaꞌeve rã peve guarã. Rerovia pa xeayvua? ,  


text:
Kunha vaꞌe ombovai: — Tá Senhor, xee arovia ndee Nhanderuete Raꞌy Cristo ko yvy re reju ꞌrã vaꞌekue reikoa — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ijayvupa vy ojepeꞌa ranhe, haꞌe oenoĩ okypyꞌy Maria. Haꞌe vy ixupe anhoꞌi aipoeꞌi: — Nhanemboꞌea ovaẽ ma, haꞌe nerenoĩ — heꞌi.


text:
Haꞌe gui judeu kuery Maria mbopyꞌa guaxuarã hoo py ou vaꞌekue oexa okuapy Maria ojapura reve opuꞌã ovy rã. Haꞌe rami vy haꞌe kuery voi ojeꞌoi hupive, “Ikyvy ituia katy po oo ojaeꞌo aguã” heꞌi vy. 


text:
Haꞌe gui Jesus oĩa py Maria ovaẽ vy oexa vyve guenapyꞌã re oĩ henonde. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor, apy reiko vaꞌe rire xekyvy nomano jepei ꞌrãgue — heꞌi. 


text:
Haꞌe ojaeꞌo rã, haꞌe judeu kuery hupive ou vaꞌekue haꞌe javi ojaeꞌo avi ramo Jesus oexa vy oendu opyꞌa re omboaxya, ndovyꞌai guive.


text:
Haꞌe rami vy oporandu: — Mamo tu penhono porã rakaꞌe? Haꞌe kuery ombovai: — Senhor, eju haꞌvy exa — heꞌi.


text:
Haꞌe rã amongue ma aipoeꞌi: — Haꞌe ma ára revegua eꞌỹ omomaꞌẽ vaꞌekue ndaꞌevei ri tyꞌy kovaꞌe voi omano aguã gui ogueraa jepe aguã? — heꞌi. 


text:
Jesus teĩgue ju opyꞌa re oendu omboaxya. Haꞌe vy oo onhono porãa ague peve. Peteĩ itakua py onhono porãa, haꞌe imbotyarã omoĩa ita tuvixa vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Peipeꞌa ita — heꞌi. Haꞌe ramo omano vaꞌekue reindy Marta aipoeꞌi: — Senhor, heakuã ma rima, irundy ára ma rire. 


text:
Haꞌe rami rã oipeꞌaa ita. Jesus yva re omaꞌẽ vy aipoeꞌi: — Xeru, xee roguerovyꞌa, mbaꞌeta rendu xeayvua.


text:
Xee ma aikuaa ae xeayvua rendu riaea. Haꞌe rami avi nami xeayvu heta vaꞌe kuery oikuaa aguã ndee ae xembouague — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramove omano vaꞌekue oẽ ouvy ipy haꞌe ipo ojokuaague reve, haꞌe hova panhero py onhovãa vaꞌekue reve. Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Pejora, tove too — heꞌi. 


text:
<n> Huvixa kuery Jesus ojuka aguã re jogueroayvuague</n> Haꞌe nunga sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe fariseu kuery oendu vy nhomboatypa nhomboayvu vaꞌety kuery reve. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe tu nhande kuery jajapo jakuapy? Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ava ma hexa pyrã anho ojapo oikovy.


text:
Xapyꞌa rei nanhapenai ramo ma ojerovia pavẽ ꞌrã hexe. Haꞌe ramo Roma pygua kuery haꞌe nunga oendu vy ou vy omomba ꞌrã nhambojeroviaaty haꞌe nhande kuery voi — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe kuery regua peteĩ ma Caifás hery vaꞌe, haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re sacerdote yvateve vaꞌe oĩ. Haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: — Peẽ kuery ma mbaꞌeve ndapeikuaai,


text:
neĩ ndapeikuaa potai guive, mbaꞌeta nhande kuery nhamanombaa ꞌrãgue py haꞌeveve peteĩ ava omano aguã heta vaꞌe kuery rekovia — heꞌi.


text:
Ojee ae gui eꞌỹ haꞌe rami ijayvu. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re sacerdote yvateve vaꞌe oĩ vy Nhanderuete gui ae ijayvu Jesus heta vaꞌe kuery rekovia omano aguã re.


text:
Haꞌe guetarã kuery rekovia anho eꞌỹ guive omano, haꞌe rã Nhanderuete raꞌy kuery yvy jave re ikuai vaꞌe haꞌe javi omoingo aguã peteĩꞌi tete rami. 


text:
Haꞌe nunga Jesus oikuaa vy judeu kuery ikuai rupi veꞌỹ oiko, haꞌe rã tekoa eꞌỹa katyꞌi peteĩ tetã Efraim hery vaꞌe oĩ vaꞌe py oo. Haꞌe py ranhe opyta guemimboꞌe kuery reve. 


text:
Haꞌe gui judeu kuery pegua ngaru Páscoa ára ovaẽ raiꞌi ma ramo Jerusalém katy heta ojeꞌoi tekoa ikuai vaꞌe gui, Páscoa oiko rã guarã ojekyꞌaꞌo aguã.


text:
Haꞌe py ma oeka okuapy Jesus. Haꞌe rami vy templo py ikuai vy aipoeꞌi joupe-upe: — Mbaꞌexa ndee reikuaa? Jesus ndaꞌu ndoui ꞌrã ngarua py? — heꞌi.


text:
Sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe fariseu kuery aipoeꞌi amongue mamo pa Jesus oikoa oikuaa vy omombeꞌu aguã, haꞌe kuery ojopy aguã. 


text:
<n><i> ; </i></n> Mboapy meme ára teri oata Páscoa ára ovaẽ aguã jave ma Betânia katy ju Jesus oo, Lázaro omanoague gui omboete ju vaꞌekue rekoa py.


text:
Haꞌe rã Jesus pe ojapo okuapy peteĩ ngaru. Marta ojara oikovy tembiꞌu. Haꞌe rã Lázaro voi haꞌe kuery reve oĩ okarua py. 


text:
Haꞌe gui Maria ogueru meio quilo heakuã porã vaꞌe nardo gui anho ojapo pyre, hepyve ete vaꞌe. Haꞌe rami vy Jesus py re oikyty heakuã porã vaꞌe, haꞌe oꞌa py ju omombiru. Opy haꞌe javi rupi omoeakuãmba. 


text:
— Mbaꞌe re tu heakuã porã vaꞌe novendei raꞌe trezentos ára repy re, iporiaukueꞌi pe hepykue omeꞌẽ aguã? — heꞌi.


text:
Haꞌe rami ijayvu iporiaukueꞌi oipytyvõxe vy eꞌỹ, mbaꞌeta imonda vaꞌe oiko, haꞌe oirũ kuery peráta ryru re opena vaꞌe vy ojeupe guarã oipeꞌa kuerei ꞌrã peráta omoĩ mbyre. 


text:
Haꞌe ramo ixupe Jesus aipoeꞌi: — Tove ri, mbaꞌeta guĩ rami xerete omoeakuã ma voi xenhono porãa rã guarã.


text:
<n> Lázaro avi ojukaxe okuapyague</n> Heta judeu kuery ma Jesus haꞌe py oĩa oikuaa vy jogueru haꞌe katy. Jesus oexaxe vy anho eꞌỹ oo, oexaxe avi Lázaro omanoague gui omboete ju vaꞌekue.


text:
<n><i> ; ; </i></n> Koꞌẽ jevy ngaru oĩa py ou vaꞌekue heta oendu okuapy Jerusalém katy Jesus ou oinya.


text:
Haꞌe rami vy pindo rogue ojaya reta jogueravy ovaexĩ aguã ojeꞌoi vy. Ojapukai reve aipoeꞌi: — Iporã ete! Imaꞌenduꞌa porãmby Israel kuery ruvixaverã Senhor rery rupi ou vaꞌe — heꞌi ojeꞌoivy. 


text:
“Sião pygua kuery, pekyje eme, mbaꞌeta mburika raꞌy áry ou ma oiny penderuvixaverã”, heꞌiague rami. <n>Zacarias 9.9-10 py oĩa rami vy pindo rogue heta vaꞌe kuery ogueru vy oexa uka nguvixa poꞌakaa oguerovyꞌaa, haꞌe rã kavaju áry ꞌrãgue py mburikaꞌi áry huvixa ou vy oexa uka onhemoꞌyvyĩꞌi haꞌe haꞌevepa reiꞌia. 


text:
Hemimboꞌe kuery haꞌe nunga oexa teĩ ndoikuaai ranhe. Jesus omboyvatea ju rire mae ma oikuaa, mbaꞌeta imaꞌenduꞌa okuapy kuaxia para re hekorã re ijayvuague re, omovaẽ porã okuapy rã oexa rire.


text:
Mbaꞌeta heta ikuai vaꞌekue Lázaro omanoague gui Jesus omopuꞌã ju haꞌe onhono porãague gui oenoĩague py. Haꞌe kuery haꞌe nungakue omombeꞌu ramo ae


text:
Haꞌe ramo fariseu kuery ma aipoeꞌi okuapy joupe-upe: — Opa mbaꞌe jajapo vaꞌe mbaꞌeverã ndovarei, mbaꞌeta hakykue ojeꞌoi pavẽ. 


text:
<n> Amongue grego kuery Jesus oexaxe okuapyague</n> Amongue grego kuery ngarua py ombojerovia aguã jogueru avi vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui haꞌe vaꞌe kuery ojeꞌoi hemimboꞌe Filipe oĩa py, Galiléia regua Betsaida pygua ramo. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy ixupe: — Oreruvixa, ore kuery voi roexaxe Jesus — heꞌi.


text:
Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy, trigo raꞌyĩ yvy py ndoꞌai haꞌe nomanoi vy peteĩ haꞌyĩꞌi ae ꞌrã opyta. Haꞌe rã omano vy ma hiꞌa retave ꞌrã.


text:
Guekove oayvu vaꞌe kuery ma omokanhy ꞌrã. Haꞌe rã ko yvy re ikuai reve guekove ndoayvui vaꞌekue ma ojou ꞌrã tekove marã eꞌỹ. ; ,  


text:
Xerembiguai ikuaixe vaꞌe tojeꞌoi xerakykue, mamo rã xee aikoa py xerembiguai avi ikuai aguã. Haꞌe gui xerembiguai rami ikuai vaꞌe ma Xeru omboyvate ꞌrã. 


text:
— Aỹ ma xepyꞌa py aendu ndavyꞌaia. Haꞌe rami vy mbaꞌe haꞌe ndaꞌu xee? “Xeru, xereraa jepe ke kovaꞌe hora gui” haꞌe ꞌrã ndaꞌu? Any, mbaꞌeta kovaꞌe hora pyguarã ae xee aju rire.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py “Xeru, eikuaa uka ke nderery yvatea” haꞌe — heꞌi. Haꞌe ramo onhendu peteĩ ayvu yva gui: — Xee aikuaa uka ae ma xerery yvatea, haꞌe aikuaa ukave ju ꞌrã guive — heꞌi vaꞌe. 


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu ma heta vaꞌe kuery ikuai vaꞌe oendu vy aipoeꞌi: — Yapu. Haꞌe rã amboae kuery ma — Anjo rima ijayvu raꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Jesus ma aipoeꞌi: — Povaꞌe ayvu ma xee anho aendu aguã eꞌỹ onhendu, haꞌe rã peẽ kuery peguarã.


text:
Aỹ ovaẽ ma ko yvy regua kuery opaga aguã oikuaa ukaa ára, haꞌe ko yvy regua kuery rerekoa avi ꞌrã oitya.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery oporandu: — Ore kuery ma roikuaa lei re oĩa rami vy Cristo ou vy oiko riae ꞌrãa. Mbaꞌexa tu haꞌvy ndee aipoꞌre Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue yvy gui oupia ꞌrãa rami? Mavaꞌe tu “Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue” ꞌrea? — heꞌi okuapy. 


text:
Jesus aipoeꞌi: — Aỹꞌi ma hendy vaꞌe oiko teri pendereve. Peiko kuaa ke pendereve hendy vaꞌe oĩa ja, pytũ penderupity eꞌỹ aguã, mbaꞌeta pytũ rupi ikuai vaꞌe ma ndoikuaai marã katy pa ooa.


text:
Hendy vaꞌe pendereve oiko teri reve pejerovia hexe, hendy vaꞌe raꞌy kuery peiko aguã — heꞌi. Haꞌe rami Jesus ijayvupa ma vy ojepeꞌa ovy, haꞌe ndojexa ukavei haꞌe kuery pe. 


text:
<n> Jesus re judeu kuery ndojeroviai okuapya re ijayvua</n> Haꞌe kuery oexaa rupi hexa pyrã ojapo reta teĩ ndojeroviai okuapy hexe, , 


text:
profeta Isaías aipoeꞌiague ojeupity aguã: “Senhor, mavaꞌe tu oguerovia ꞌrã oreayvua? Mavaꞌe kuery pe tu reikuaa ukaa ꞌrã ndepoꞌakaa?” heꞌiague rami. 


text:
“Haꞌe kuery rexa amboguepa, amoakã ratã guive, haꞌe kuery guexa py mbaꞌeve oexa eꞌỹ aguã, haꞌe opyꞌa py mbaꞌeve oendu eꞌỹ aguã, ojeko rerova rã araa jepe aguã.” 


text:
Haꞌe rami avi huvixa kuery heta ojerovia hexe teĩ okyje vy onhenhomi guive, onhemboꞌeaty gui fariseu kuery omoxẽ gui.


text:
<n> Gueko re peteĩgue ju Jesus ijayvuague</n> Haꞌe gui Jesus ijayvu atã reve aipoeꞌi: — Xere ojerovia vaꞌe ma xere anho eꞌỹ ojerovia, haꞌe rã Xembouare re avi.


text:
Haꞌe gui amongue xeayvu oendu teĩ ndojapoi vaꞌe ma xee nambopagai ꞌrã. Mbaꞌeta xee aju ko yvy re ikuai vaꞌe araa jepe aguã, ambopaga aguã eꞌỹ.


text:
Haꞌe rami avi oiko ae ma xere ndojeroviai haꞌe xeayvua ndojapoi vaꞌe mbopagaarã. Xeayvu amombeꞌu vaꞌekue ae ꞌrã ojapo opaa ára opaga aguã rami.


text:
Haꞌe ijayvua ma tekove marã eꞌỹ meꞌẽa, xee aikuaa. Haꞌe rami ae xee xeayvua voi, mbaꞌeta Xeru xemboꞌea rami anho xeayvu. 


text:
<n> Guemimboꞌe kuery py Jesus ojoiague</n> Páscoa ára py ngaru oiko eꞌỹ mbove Jesus oikuaa ovaẽ ta maa ko yvy gui nguua katy ju oo aguã ára. Ojeupegua kuery yvy re teri opytave vaꞌerã oayvu etea rupi oexa uka oayvua opa peve.


text:
Haꞌe kuery okaru teri okuapy reve, Simão Iscariotes raꞌy Judas pyꞌa re anha omoĩ Jesus ojopy uka nhemi aguã.


text:
Haꞌe rã Jesus ma oikuaa Tuu opa mbaꞌe ipo py omboaxapaa. Oikuaa avi Nhanderuetea gui ou rire haꞌea py ju oo ꞌrãa. 


text:
Haꞌe rami vy okaru oinya gui opuꞌã vy omboi okamixa puku, haꞌe peteĩ ajukue ojopy vy ojokua okuꞌa rupi.


text:
Haꞌe rami vy hyꞌa py yy omoĩ vy ojoi oiny guemimboꞌe kuery py, haꞌe gui omombiru ju ajukue okuꞌa rupi ojokua vaꞌekue py. <n>Haꞌe kuery reko rami vy oo py ipoua kuery ovaẽ ramo hoo vaꞌe omovaẽ vy ogueru ruka ꞌrã yy ojepyei aguã, tape rupi yvy kuꞌi rupi ou rire. Amongue py peteĩ tembiguai ojoi ꞌrã ipy (Gênesis 18.4, 19.2, 24.32, 43.24, Juízes 19.21, Lucas 7.44). 


text:
Haꞌe ramo Pedro aipoeꞌi: — Ndee nderejoi ꞌrã xepy. Jesus ombovai: — Xee ndepy ndajoi ri ramo mbaꞌeve ndererekoi ꞌrã xereve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pedro aipoeꞌi: — Senhor, xepy anhoꞌi eꞌỹ ejoi, haꞌe rã xepo haꞌe xeakã haꞌe javi rupi guive. 


text:
Jesus aipoeꞌi ixupe: — Haꞌe rami avi amongue ojaupa ma vaꞌekue opy anho ojoi uka teĩ haꞌeve, ndaꞌikyꞌavei vy. Peẽ kuery voi napendepyꞌa kyꞌavei ma aỹ, vaꞌeri haꞌe javive eꞌỹ taꞌvy — heꞌi.


text:
Mbaꞌeta haꞌe oikuaa ae mavaꞌe pa ijopy uka nhemiarã oikoa. Haꞌe vy ae “Haꞌe javi eꞌỹ napendepyꞌa kyꞌai” heꞌi. 


text:
<n> Mbaꞌe re pa guemimboꞌe kuery py ojoiague Jesus omombeꞌu porãveague</n> Haꞌe kuery py ojoipa ma rire omoĩ ju okamixa, haꞌe mesa py ju oĩ. Haꞌe vy oporandu: — Peikuaa pa guĩ rami ajapoague?


text:
Haꞌe gui xee penemboꞌea haꞌe Senhor aiko vaꞌeri pendepy ajoi rire ma peẽ voi ꞌrã pejoi peteĩ-teĩ py. ; 


text:
Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Tembiguai kuery ma opatõ gui yvateve vaꞌeꞌỹ, haꞌe imbou pyre voi imbouare gui yvateve vaꞌeꞌỹ.


text:
— Peẽ kuery haꞌe javive reko reꞌỹ guive xeayvu, mbaꞌeta aikuaa xerembiporavo peteĩ-teĩ reko. Haꞌe rami avi ojeupity ꞌrãe kuaxia re oĩ vaꞌe: “Xereve okaru oiny vaꞌekue regua peteĩ opuꞌã xerovai”, heꞌiague. 


text:
Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Xeremimbou kuery amongue omovaẽ vy ma xee avi xemovaẽ. Haꞌe xemovaẽa ma Xembouare avi omovaẽ. 


text:
<n> Peteĩgue ju ijopy uka nhemiarã Jesus omombeꞌuague</n> Povaꞌe nunga re Jesus ijayvu vy oendu ndaꞌevei etea. Haꞌe vy omombeꞌu porãve: — Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Peẽ kuery vaꞌe regua peteĩ xejopy uka nhemi ꞌrã — heꞌi. ; ; 


text:
Jesus ombovai: — Mbojape raꞌykue hyꞌa py amoakỹ vaꞌekue ameꞌẽa vaꞌe ae ꞌrã — heꞌi. Haꞌe rireꞌive mbojape raꞌykue ojopy vy omoakỹ, haꞌe omeꞌẽ Simão Iscariotes raꞌy Judas pe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma mbojape hoꞌu ramove ipyꞌa re onhemonde Satanás. Haꞌe ramo ixupe Jesus aipoeꞌi: — Mbaꞌemo rejapoxe vaꞌe ke emboare eme — heꞌi.


text:
Haꞌe rami ijayvu rã okarua py amboae kuery ikuai vaꞌe oendu vaꞌeri ndoikuaai okuapy mbaꞌerã pa ijayvua.


text:
Judas ma haꞌe kuery peráta re opena vaꞌe ramo amboae kuery “Ngaru pyguarã ojogua aguã re po ijayvu” heꞌi, haꞌe eꞌỹ vy “Iporiaukueꞌi pe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã po omondouka” heꞌi teĩ. 


text:
<n> Jajoayvu aguã re ijayvuague</n> Judas ojepeꞌa ramove Jesus aipoeꞌi: — Aỹ ma ovaẽ ma Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue omboyvatea aguã, haꞌe xere vy Nhanderuete yvatea ojekuaa avi aguã.


text:
Haꞌe gui xere vy Nhanderuete yvatea ojekuaa ramo ma xee voi xemboyvate ꞌrã ojea py ae, xemboyvate voi ꞌrã guive. 


text:
— Xeraꞌy kueꞌiry, aỹꞌi ma aiko teri pendereve. Arakaꞌeveꞌi rã peẽ kuery xereka ꞌrã pekuapy. Aỹ pẽvy aipoaꞌe avi judeu ruvixa kuery pe aipoaꞌeague rami: “Peẽ kuery voi ndapeoi ꞌrã aa ague py” haꞌe.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo pyau ajapo uka pẽvy: Pejoayvu peteĩ-teĩ, xee roayvua rami ae avi peẽ kuery voi pejoayvu aguã.


text:
<n><i> ; ; </i></n> Haꞌe ramo Simão Pedro oporandu: — Senhor, mamo tu reo ta? Jesus ombovai: — Xee aa ague py ma ndee ndereoi ranhe ꞌrã. Rakaꞌeve ramo mae ꞌrã reo xerakykue — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pedro oporanduve ju: — Mbaꞌe re tu ndaꞌevei aỹve aa aguã nderupive? Xevy pe haꞌevepa rei nderekovia ajejuka uka aguã voi. 


text:
Jesus ombovai: — Anhetẽ ri ndaꞌu rejejuka uka ꞌrã xerekovia? Anhetẽ aipoaꞌe ndevy, mboapykue uru ava ojapukai eꞌỹ mbove renhemombeꞌu ꞌrã xekuaa eꞌỹa rami — heꞌi. 


text:
<n> <font size=-1>João 14.5-7</n> <n><i> , </i></n> — Pendepyꞌa re toĩ eme ndaꞌeveia. Pejerovia tema Nhanderuete re, xere avi tema pejerovia.


text:
Mbaꞌeta xeru ro py ma heta oĩ tekoarã, haꞌe aa ta areko katu pendekuai aguã. Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire xee amombeꞌu ma voi ꞌrãgue pẽvy.


text:
Haꞌe gui aa vy pendekoarã areko katupa rire aju ju ꞌrã rogueraa aguã xea py, xee aikoa py peẽ voi pendekuai aguã. , ; 


text:
Haꞌe ramo Tomé aipoeꞌi: — Senhor, ore ma ndoroikuaai mamo pa reo taa. Marã rami vy ꞌrã tu roikuaa tape? 


text:
Peẽ kuery anhetẽ ri xekuaa vy Xeru voi ꞌrã peikuaa. Haꞌe rami avi aỹ gui voi peikuaa, haꞌe pexa ma guive — heꞌi. 


text:
Jesus ombovai: — Filipe, yma ma ri tu ojapo peẽ kuery reve aikoague vaꞌeri ndaxekuaai teri vaꞌe tyꞌy? Xerexa vaꞌe ma Xeru avi oexa. ; Mbaꞌe re tu aipoꞌre ri ndee: “Exa uka na Nderu orevy” ꞌre?


text:
Ndereroviai vaꞌe tyꞌy Xeru re xee aĩa, haꞌe Xeru xere oĩa? Haꞌe ayvu amombeꞌu vaꞌe voi ma xejeguigua eꞌỹ, haꞌe rã Xeru xere oĩ vaꞌe ae ojapo oikovy mbaꞌemo.


text:
— Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Xere ojerovia vaꞌe kuery ma mbaꞌemo ajapo vaꞌekue ramigua ju ꞌrã ojapo. Iporãve vaꞌe voi ꞌrã ojapo, Xerua py xee aa ma rire.


text:
<n> Nhanembopyꞌa guaxuarã ombou aguã re ijayvuague</n> — Haꞌe xee ajerure ꞌrã Xeru pe ombou aguã Penembojoyvyarã mboae, peẽ kuery reve oiko riae vaꞌerã.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Nheꞌẽ anhetẽ vaꞌe kuaa ukaa. , <a href="b43.16.7-14">16.7-14</a>; ; Haꞌe vaꞌe ma ko yvy regua kuery ojee nomoĩ kuaai ꞌrã, mbaꞌeta ndoexai neĩ ndoikuaai guive. Haꞌe rã peẽ kuery ma peikuaa ma, mbaꞌeta pendereve oiko, haꞌe pendere oĩ ꞌrã guive.


text:
Yvy regua kuery ma ndaxerexavei ranhe ꞌrã. Haꞌe rã peẽ kuery ma xerexa ꞌrã. Xee aikove ramo peẽ kuery voi peikove ꞌrã. 


text:
— Haꞌe vaꞌe ára peikuaa ete ꞌrã Xeru re aĩa, haꞌe peẽ kuery xere peĩa, haꞌe gui xee peẽ kuery re aĩa guive.


text:
Ajapo uka vaꞌekue ojee omoĩ haꞌe ojapo ete vaꞌe kuery ma xerayvu. Haꞌe xerayvua kuery ma Xeru rembiayvu ikuai, haꞌe xee voi ayvu vy ajekuaa uka ꞌrã haꞌe kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Judas mboae Iscariotes eꞌỹ vaꞌe aipoeꞌi: — Senhor, mbaꞌexa tu orevy anho rejekuaa uka ta, yvy regua kuery pe any vaꞌeri? 


text:
Jesus ombovai: — Xerayvua kuery ma ikuai ꞌrã xeayvua rupi. Haꞌe ramo ma Xeru oayvu ꞌrã, haꞌe roju ꞌrã haꞌe kuery re roĩ aguã.


text:
Haꞌe rã ndaxerayvui vaꞌe ma xeayvua rupi eꞌỹ ꞌrã ikuai. Haꞌe rami avi xeayvu pendu vaꞌe ma xee ae guigua eꞌỹ guive, haꞌe rã Xeru Xembouare ayvu. 


text:
Haꞌe rã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ Penembojoyvyarã xerery rupi Xeru ombou vaꞌerã ma opa mbaꞌe re ꞌrã penemboꞌe, haꞌe penemomaꞌenduꞌa ꞌrã xeayvuague haꞌe javi re.


text:
Pendevy pe aeja ta mbyꞌa porã, xeguigua mbyꞌa porã ae ꞌrã amboaxa pendevy. Haꞌe nunga mbyꞌa porã ma yvy re ikuai vaꞌe nomeꞌẽ kuaai. Haꞌe nunga rupi pendepyꞌa re toĩ eme ndaꞌeveia, pekyje eme guive. 


text:
— Pendu ma pẽvy “Aa ta, haꞌe gui aju ju ꞌrã pendea py” haꞌe ramo. Haꞌe gui peẽ kuery anhetẽ xerayvu vaꞌe rire pevyꞌa ꞌrãgue “Xerua py xee aa ta” haꞌe rã pendu vy, mbaꞌeta Xeru ma xegui yvateve.


text:
— Ndaꞌevevei ranhe xeayvuve aguã pẽvy, mbaꞌeta ou ma ko yvy regua kuery rerekoa. Haꞌe ma mbaꞌeve ndoguerekoi xereve,


text:
teĩ haꞌe rami aiko ꞌrã ko yvy re ikuai vaꞌe oikuaa aguã Xeru ayvua, haꞌe ajapo aikovya haꞌe ojapo uka vaꞌe. Pepuꞌã ma haꞌvy, jajeꞌoi apy gui. 


text:
<n> Uvaꞌy haꞌe hakã re ombojojaague</n> — Xee ma uvaꞌy anhetẽ vaꞌe, haꞌe rã Xeru ma ity re opena vaꞌe.


text:
Haꞌe gui hakã xere oĩ vaꞌeri ndaiꞌai vaꞌe ma haꞌe ojayapa ꞌrã. Haꞌe rã hiꞌa vaꞌe ma ojaya paꞌũ-paꞌũ ꞌrã hiꞌa retave aguã.


text:
Peẽ kuery ma hakã omoatyrõ mbyre rami ma pendekuai, ayvu pẽvy amombeꞌua py haꞌeve vaꞌe romoingo rire.


text:
Peĩ atã xere, haꞌe rã xee ma aĩ ꞌrã pendere. Mbaꞌeta hakãgue rive ndaiꞌai ꞌrã ojegui ae, hiꞌy re oĩ eꞌỹ vy. Haꞌe rami ae avi peẽ kuery voi xere eꞌỹ vy hakã hiꞌa eꞌỹ vaꞌe rami ꞌrã pendekuai.


text:
Mbaꞌeta xee ma uvaꞌy, haꞌe rã peẽ kuery ma hakã. Amongue xere oĩ, haꞌe haꞌe kuery re xee aĩ ramo hiꞌa porã ꞌrã, haꞌe rã xereꞌỹ vy ma mbaꞌeve ndapejapoi ꞌrã. ; ; 


text:
Xere noĩ vaꞌe kuery ma hakãgue rami ꞌrã omomboa ipirupa aguã. Haꞌe rire amongue ojopy vy tata py ju ꞌrã omombo okaipa aguã.


text:
Xapyꞌa rei xere peĩ atã, haꞌe pendere xeayvuague oĩ ramo ma peipota vaꞌe re pejerure ramo ojapoa ꞌrã.


text:
Xeayvua rupi pendekuai vy roayvua rupi avi ꞌrã pendekuai, Xeru ijayvua rupi xee aiko vy xerayvua rupi aikoa rami avi.


text:
Xee ma “Escravo” ndaꞌei pẽvy, mbaꞌeta escravo kuery ndoikuaai mbaꞌe pa herekoa ojapo oikovya. Haꞌe rami ꞌrãgue py “Xerembiayvu” haꞌe pẽvy, mbaꞌeta pendevy pe aikuaa uka Xeru gui aendu vaꞌe haꞌe javi. 


text:
— Mbaꞌeta peẽ ranheꞌỹ xeporavo vaꞌekue. Xee ae peẽ kuery roiporavo, haꞌe romoĩ guive peoa rupi heta pemoingo aguã hiꞌa opa eꞌỹ vaꞌerã. Haꞌe ramo ꞌrãe pẽvy Xeru ojapo xerery rupi pejerurea haꞌe javi.


text:
— Haꞌe gui yvy regua kuery napenderayvui ramo peikuaa pota tema povaꞌe re: Peẽ kuery gui xee ranhe ndaxerayvui okuapy.


text:
Haꞌe rã yvy regua peẽ pendekuai vaꞌe rire ma yvy regua kuery penderayvu ꞌrãgue, haꞌe kuery regua ae pendekuai rã. Haꞌe rami avi yvy regua eꞌỹ peẽ kuery pendekuai, haꞌe kuery mbyte gui xee roiporavo rire. Haꞌe nunga rupi ae yvy regua napendayvui.


text:
Penemaꞌenduꞌa ke “Tembiguai kuery opatõ gui yvateve vaꞌeꞌỹ” haꞌeague re. Haꞌe nunga rupi xere opuꞌã rei okuapyague rami avi peẽ kuery re voi opuꞌã rei ꞌrã. Haꞌe rã xeayvua oendua ramo ma pendeayvua voi oendua ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi ꞌrã pendere haꞌe kuery ojapo xerery rupi pendekuai ramo, mbaꞌeta Xembouare voi ndoikuaai vy. 


text:
— Haꞌe gui xee ndajui haꞌe haꞌe kuery pe ndaxeayvui vaꞌe rire ma haꞌe kuery reko vaia noĩ ꞌrãgue. Vaꞌeri aỹ gui ma ndaꞌevei haꞌe kuery “Aikuaa vy eꞌỹ ajejavy” heꞌi aguã.


text:
Haꞌe kuerya rupi xee ndajapoi vaꞌe rire mbaꞌemo avave rei ojapo kuaa eꞌỹ vaꞌe regua, haꞌe kuery reko vaia noĩ ꞌrãgue. Haꞌe rami avi aỹ ma haꞌe kuery xerexa teĩ ndaxerayvui, haꞌe Xeru voi ndoayvui okuapy.


text:
Haꞌe nunga oiko ojeupity aguã haꞌe kuery pegua lei re “Mbaꞌe py eꞌỹ ndaxerayvui okuapy” heꞌiague. ,  


text:
— Haꞌe gui Xerua gui ambou ꞌrã Penembojoyvyarã, anhetẽ vaꞌe kuaa ukaarã. Haꞌe vaꞌe ou ma vy oikuaa uka ꞌrã xereko.


text:
<n> Nhanembojoyvyarã ou vaꞌerã re ijayvuague</n> — Haꞌe nunga xee amombeꞌu ma voi, pejeroviaa gui pejepeꞌa eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery penemoxẽ ꞌrã onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe gui. Ovaẽ ꞌrã pendejukaa kuery “Nhanderuete pe vy ajojuka” heꞌia ára.


text:
Povaꞌe nunga xee amombeꞌu pendevy haꞌe nunga ojeupity rã pexa vy xeayvuague re penemaꞌenduꞌa aguã. Po rami ma jypyꞌi guive eꞌỹ amombeꞌu pẽvy, mbaꞌeta peẽ kuery reve teri ꞌrã aiko. 


text:
— Haꞌe gui aỹ ma aa ta ma Xembouarea py. Haꞌe rami teĩ peteĩve voi “Mamo tu reo ta?” ndapejevei xevy.


text:
Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Xee aa ꞌrãe, mbaꞌeta xee ndaai ramo ndoui ꞌrã Penembojoyvyarã. Haꞌe rami avi xee aa vy ambou ꞌrã pẽvy. ; 


text:
Haꞌe kuery opaga aguã avi ꞌrã oikuaa uka, mbaꞌeta ko yvy regua kuery rerekoa voi opaga aguã rami oiko. 


text:
Haꞌe gui Nheꞌẽ anhetẽ vaꞌe kuaa ukaarã ou ma vy penemboꞌe ꞌrã anhetẽ vaꞌe haꞌe javi re. Ojegui ae eꞌỹ ꞌrã ijayvu, mbaꞌeta oikuaa uka ꞌrã oendu vaꞌekue anho, mbaꞌemo oiko vaꞌerã-ꞌerã voi.


text:
Opa mbaꞌe Xeru oguereko vaꞌe xembaꞌe meme. Haꞌe nunga rupi aipoaꞌe: “Ojopy ꞌrã mbaꞌemo xegui, haꞌe oikuaa uka ꞌrã pendevy” haꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo hemimboꞌe kuery regua joupe-upe aipoeꞌi: — Mbaꞌe heꞌi vy ndaꞌu po rami ijayvu, “Ndaxerexavei raiꞌi ma, haꞌe gui areveꞌi rã xerexa ju ꞌrã”, haꞌe “Aa ta Xerua py” heꞌiague?


text:
Haꞌe kuery oporanduxea Jesus oikuaa vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu joupe-upe ri peporandu “Ndaxerexavei raiꞌi ma. Haꞌe gui areveꞌi rã xerexa ju ꞌrã” haꞌeague re?


text:
Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Peẽ kuery pejaeꞌopa haꞌe ndapevyꞌavei ꞌrã. Haꞌe rã yvy regua kuery ma ovyꞌa rei ꞌrã okuapy. Haꞌe rire ma pevyꞌapa ju ꞌrã ndapevyꞌaiague gui.


text:
Kunhague imemby raxy vaꞌe iporiau ꞌrã, ojexavai aguã hora ovaẽ ma ramo. Haꞌe gui imemby ma rire naꞌimaꞌenduꞌavei ꞌrã ojexavaiague re, kyrĩ vaꞌe ituiꞌi ma ramo ovyꞌa vy.


text:
Haꞌe rami ae avi peẽ kuery aỹ pendu ndapevyꞌaveia. Haꞌe gui jajoexa jevy ramo ma pendepyꞌa py pendu ꞌrã pevyꞌaa avave rei ndoipeꞌa kuaai vaꞌe. 


text:
— Haꞌe vaꞌe ára ma mbaꞌeve re napeporanduvei ꞌrã xevy. Anhetẽ aipoaꞌe pẽvy: Peipota vaꞌe re rei Xeru pe pejerure ramo omeꞌẽ ꞌrã xerery rupi.


text:
<n> Oo raiꞌi ma vy ijayvuague</n> — Aỹ peve mbaꞌemo re ambojojaa rupi xeayvu. Haꞌe gui rakaꞌeve rã mbaꞌemo re ambojojaa rupi veꞌỹ ꞌrã xeayvu, haꞌe amombeꞌu porã ꞌrã Xeru reko.


text:
Aỹ roikuaa ndee opa mbaꞌe reikuaapa vaꞌe reikoa, ndevy roporandu eꞌỹ teĩ reikuaa roporanduxea. Haꞌe nunga rupi roguerovia Nhanderuete remimbou reikoa — heꞌi okuapy. 


text:
Mbaꞌeta ou oiny hora, haꞌe ovaẽ ae ma, peẽ kuery joa katy eꞌỹ-eꞌỹ peo aguã peteĩ-teĩ ro katy. Peo vy xerejapa ꞌrã xee aeꞌi. , Haꞌe rami teĩ xee aeꞌi ete eꞌỹ ꞌrã guive, mbaꞌeta Xeru oiko ꞌrãe xereve.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi re xeayvu, xere vy pendepyꞌa guaxu aguã. Ko yvy re ma peiko axy ꞌrã. Haꞌe rami teĩ pendepyꞌa guaxu ke, mbaꞌeta xee xepoꞌaka ma yvy re. 


text:
<n> Ojeupegua kuery re Jesus ojerure oinyague</n> Jesus ijayvupa ma vy yva re ju omaꞌẽ. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeru, aỹ ovaẽ ma hora. Emboyvate ke Nderaꞌy, Nderaꞌy ju ndeyvatea oikuaa uka aguã,


text:
avakue haꞌe javi re ndee xembopoꞌakaague rami, xee ju tekove marã eꞌỹ ameꞌẽ aguã xevy guarã remeꞌẽ vaꞌekue haꞌe javi pe.


text:
Tekove marã eꞌỹ ma po rami ꞌrã oupity: Ndee Tuuete peteĩꞌi haꞌe anhetẽ vaꞌe ndekuaa vy, haꞌe xee neremimbou Jesus Cristo xekuaa avi vy ꞌrã oupity. 


text:
Haꞌe gui Xeru, aỹ ma ndea py ju xemboyvate, yvy itui eꞌỹ mbove voi ndereve aĩ jave xeyvateague py ae. 


text:
— Mbaꞌeta yvy regua kuery mbyte gui amongue reiporavo vy xevy guarã ju remeꞌẽ vaꞌekue pe ma xee aikuaa uka ma nderery poꞌakaa. Ndepo py ae ikuai vaꞌekue ri xevy guarã ju remboaxa. Haꞌe ramo haꞌe kuery ma ndeayvua rupi meme ikuai.


text:
Haꞌe kuery pe xee amombeꞌu ma ayvu remombeꞌu uka vaꞌekue. Haꞌe ramo haꞌe kuery oguerovia, oikuaa guive anhetẽ ete ndea gui ajuague, ndee xembou rã. 


text:
— Haꞌe kuery re ma xee ajerure, yvy regua kuery reꞌỹ, haꞌe rã xevy guarã remeꞌẽ vaꞌekue re anho, mbaꞌeta ndevygua meme ikuai.


text:
Xevygua kuery haꞌe javi ma ndevygua avi, haꞌe ndevygua ikuai vaꞌe ma xevygua avi, haꞌe haꞌe kuery ikuaia rupi xeyvatea ojekuaa ꞌrã. 


text:
— Xee ma ndaikovei ma ꞌrã yvy re. Haꞌe rã haꞌe kuery ma yvy re ikuai teri. Xee ma ndea py ta aa. Xeru ndekyꞌa eꞌỹ vaꞌe, epena ke haꞌe kuery re nderery poꞌakaa xere ju remoĩ vaꞌekue rupi, haꞌe kuery voi peteĩ rami ikuai aguã nhande rami avi.


text:
Haꞌe gui xee ma haꞌe kuery reve aiko teri jave xee ae ranhe apena aikovy nderery poꞌakaa xere remoĩ vaꞌekue rupi. Xee aepy ramo neĩ peteĩve nokanhyi, okanhy ꞌrã vaꞌekue eꞌỹ vy, kuaxia para re oĩa ojeupity aguã.


text:
Aỹ ma xee aa ta ma ndea py. Haꞌe rami xeayvu ko yvy re aiko teri reve, haꞌe kuery re xeguigua vyꞌa oĩ aguã opa mbaꞌe py. 


text:
— Haꞌe kuery pe ndeayvu aikuaa uka ramo yvy regua kuery ndoayvui, mbaꞌeta yvy regua eꞌỹ ikuai, xee rami avi.


text:
Haꞌe kuery re amaꞌẽ vy xee ae anhemboaxa ndevy, haꞌe kuery voi ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ikuai aguã, anhetẽ vaꞌe rupi. 


text:
— Haꞌe kuery re anho eꞌỹ ajerure, haꞌe rã amboae kuery haꞌe kuery ijayvua oendu vy xere ojerovia vaꞌerã re guive, ; 


text:
haꞌe javive peteĩ rami meme ikuai aguã. Xeru, xee ndere aĩ, haꞌe ndee xere reĩa rami avi haꞌe kuery voi nhandere toĩ. Haꞌe ramo ꞌrãe ko yvy re ikuai vaꞌe oguerovia ndee xembouague.


text:
Ndeyvatea xevy remeꞌẽ vaꞌekue ma haꞌe kuery pe ju ameꞌẽ, peteĩ rami meme ikuai aguã nhande rami avi.


text:
Xee haꞌe kuery re aĩ, haꞌe ndee xere reĩ ramo haꞌe kuery voi peteĩ rami ete ikuai aguã, ko yvy re ikuai vaꞌe oikuaa aguã ndee xembouague haꞌe haꞌe kuery reayvua, xerayvua rami avi. 


text:
— Xeru, xee aipota mamo rã aĩa py xevy guarã remeꞌẽ vaꞌekue avi xereve ikuai, haꞌe kuery oexa aguã xeyvatearã remeꞌẽ vaꞌekue, mbaꞌeta ko yvy renhono eꞌỹ mbove ma voi xerayvu. 


text:
— Xeru ndereko porã vaꞌe, ko yvy regua kuery ma nandekuaai. Haꞌe rã xee ma roikuaa, haꞌe kovaꞌe kuery kuery voi oikuaa ndee xembouague.


text:
Haꞌe kuery pe aikuaa uka ma nderery poꞌakaa, haꞌe aikuaa ukave ju ꞌrã guive, haꞌe kuery re oĩ aguã reayvua ndee xerayvua ramigua ae, haꞌe gui haꞌe kuery re xee voi aĩ aguã. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Haꞌe rami Jesus ijayvupa ma vy guemimboꞌe kuery reve ojeꞌoi Cedrom yakãꞌi rovaigua re, haꞌe peteĩ yvotyty oĩ vaꞌe py oike haꞌe kuery reve.


text:
Jesus jopy uka nhemiarã Judas hery vaꞌe voi oikuaa haꞌe vaꞌe yvotyty, mbaꞌeta mbovykue rei eꞌỹ haꞌe py Jesus guemimboꞌe kuery reve ikuai jepi rire.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe katy Judas ogueraa xondaro kuery, sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe fariseu kuery pegua jopya kuery. Haꞌe kuery yvyra reve-reve, haꞌe takua ryxa rendy reve ovaẽ haꞌe py. 


text:
Haꞌe gui Jesus mbaꞌemo hexe oiko vaꞌerã oikuaa vy ovaexĩ. Haꞌe vy oporandu haꞌe kuery pe: — Mavaꞌe tu peka? 


text:
Ombovai vy — Nazaré pygua Jesus — heꞌi okuapy. Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Xee ae haꞌe — heꞌi. Ijopy uka nhemia Judas voi oiko haꞌe kuery reve. 


text:
Haꞌe ramo Jesus ombovai: — “Xee ae” haꞌe ma kuri. Xee ri xereka ramo tove kovaꞌe kuery tojeꞌoipa — heꞌi,


text:
Haꞌe ramo Simão Pedro kyxe ogueru vaꞌekue oekyi vy omboguai sacerdote yvateve vaꞌe rembiguai nambi oiporu kuaa regua re. Haꞌe vaꞌe ma Malco hery vaꞌe. 


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi Pedro pe: — Emoĩ ju kyxe hyru py. Ndaꞌevei ri tyꞌy karo Xeru omeꞌẽ vaꞌe gui ayꞌu aguã? 


text:
<n> Anás ro py ogueraa ague</n> Haꞌe gui xondaro kuery, huvixa haꞌe judeu regua jopya kuery ojopy okuapy Jesus, haꞌe ojokuapa.


text:
Haꞌe rami vy Anás ro py ranhe ogueraa. Haꞌe vaꞌe ma haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re sacerdote yvateve vaꞌe Caifás oĩ vaꞌe ratyua. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Simão Pedro haꞌe amboae hemimboꞌe reve jogueraa Jesus rakykue. Haꞌe vaꞌe hemimboꞌe ma sacerdote yvateve vaꞌe rexaaty ae vy hoka py oike avi Jesus ogueroikea jave.


text:
Haꞌe rã Pedro ma oka py ranhe opyta okẽ oĩ vaꞌe rexeiꞌi. Haꞌe gui hemimboꞌe mboae sacerdote yvateve vaꞌe rexaaty vaꞌe ou vy ijayvu kunhataĩ okẽ rarõa reve. Haꞌe vy mae ma ogueroike avi Pedro. 


text:
Haꞌe gui kunhataĩ okẽ rarõa oporandu Pedro pe: — Ndee voi pevaꞌe ava remimboꞌe eꞌỹ teve? — Any — heꞌi. 


text:
Tembiguai haꞌe jopya kuery ma tata omoendyague py ikuai ojapeꞌea py, yroꞌy ramo. Pedro voi ojapeꞌe hoꞌamy haꞌe kuery mbyte. 


text:
<n> Sacerdote yvateve vaꞌe Jesus omboayvuague</n> Haꞌe ramia ja sacerdote yvateve vaꞌe oporandu Jesus pe hemimboꞌe kuery ikuaia haꞌe nhomboꞌea re.


text:
Jesus omombeꞌu vy aipoeꞌi: — Xee ma yvy re ikuai vaꞌe pe amombeꞌu porã ma. Anhomboꞌe riae judeu kuery onoꞌõa rupi, templo py haꞌe py onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi. Mbaꞌeve namombeꞌui nhemi rupi.


text:
Mbaꞌe re tu xevy pe reporandu? Eporandu xeayvu renduare kuery pe. Haꞌe kuery ma oikuaa xeayvuague — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami Jesus ijayvu ramo peteĩ jopya haꞌe py hiꞌaĩ vaꞌe oipete. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Po rami vaꞌe tyꞌy ndeayvu sacerdote yvateve vaꞌe pe? 


text:
Jesus ombovai: — Xeayvu vai ri raꞌe ramo emombeꞌu xeayvu vaiague. Haꞌe rami avi xeayvu porã vaꞌeri mbaꞌe re tu xepete? — heꞌi. 


text:
<n> Pedro peteĩgue ju onhenhomiague</n> Simão Pedro haꞌe py teri ojapeꞌe hoꞌamy. Ixupe oporandu okuapy: — Haꞌe rami vy ndee voi hemimboꞌe kuery regua teve? Pedro onhenhomi vy — Xee any — heꞌi. 


text:
Haꞌe py oĩ avi sacerdote yvateve vaꞌe rembiguai regua peteĩ, Pedro inambi omboiague vaꞌe retarã. Haꞌe vaꞌe ju aipoeꞌi: — Xee ndoroexai ri ty raꞌe hexeve yvotyty py? 


text:
<n><i> , ; ; </i></n> Haꞌe rire ajeꞌiveꞌi reve ma Caifás ro gui Jesus ogueraa okuapy huvixa ro katy. Haꞌe rã judeu kuery ma nhomboayvuaty py ndoikexei, ojeko mongyꞌa eꞌỹ aguã Páscoa ára py okaru aguã. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ikuaia py huvixa Pilatos oẽ ijayvu aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌekue py tu peru kovaꞌe ava? 


text:
Ombovai vy — Kovaꞌe ava ma mbaꞌeve rei py ndotekoavyi vaꞌe rire ndoroguerui ꞌrãgue ndea py — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe gui Pilatos aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Peẽ ae peraa, pendevygua lei rami ae pereko. Judeu ruvixa kuery ombovai: — Haꞌe rami avi orevy pe ndaꞌevei rojojuka aguã — heꞌi okuapy.


text:
<n><i> ; ; </i></n> Opy ju Pilatos oike vy oenoĩ Jesus. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Ndee ma nhiꞌã judeu kuery pegua huvixave? 


text:
Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Xee ma nhiꞌã judeu aiko? Neretarã kuery haꞌe sacerdote yvatekueve vaꞌe ae ndereru kuri xea py. Mbaꞌe py tu rejapo vai? 


text:
Jesus ombovai: — Xee apenaa ma ko yvy regua eꞌỹ. Ko yvy regua vaꞌe rire xerembiguai kuery opuꞌãmba ꞌrãgue judeu ruvixa kuery re, xejopy uka eꞌỹ aguã. Aỹ ma apenaa ko yvy regua eꞌỹ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pilatos oporandu: — Ndee ma huvixave ri tyꞌy? Jesus ombovai: — Ndee ae aipoꞌre huvixave aikoa rami. Xee ma haꞌe nungarã ae aiko, haꞌe rami aguã aju ko yvy re, anhetẽ vaꞌe amombeꞌu aguã. Haꞌe ramo anhetẽ vaꞌe rupi ikuai vaꞌe ma oendu ꞌrã xeayvua — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Mbaꞌe nunga tu “Anhetẽ vaꞌe” ꞌrea? — heꞌi. Po rami ijayvu rire oẽ ju judeu kuery onoꞌõa py. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Xee ma ndaikuaai mbaꞌeve rei ojapo vaiague.


text:
Pendereko rami vy ma Páscoa ára nhavõ pepoi uka ꞌrã amongue. Peẽ kuery ndaꞌu peipota ri apoi judeu kuery pegua huvixave? 


text:
Haꞌe javive ojapukai reve ombovai: — Pevaꞌeꞌỹ, epoi Barrabás — heꞌi okuapy. Barrabás ma jojuka rive vaꞌety. 


text:
Xondaro kuery ojapo peteĩ ngora juu gui, haꞌe omoĩ inhakã re. Omonhemonde peteĩ ao puku púrpura guigua py.


text:
Teĩgue ju Pilatos oẽ vy aipoeꞌi judeu kuery pe: — Pevaꞌe ava ambou ju ta apy peẽ ae peikuaa pota aguã ojapo vaiague re, mbaꞌeta xee ma ndaikuaai — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Jesus oguenoẽa heruvy ngora juu gui ojapo pyre haꞌe ao púrpura guigua py onhemonde reve. Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Apy ma ava hiꞌaĩ. 


text:
Haꞌe ramo sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe jopya kuery oexa vy ojapukai: — Emoĩ kuruxu re, emoĩ kuruxu re. Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Peẽ kuery ae peraa kuruxu re pemoĩ, mbaꞌeta xee ndaikuaai ojapo vaiague — heꞌi. 


text:
Judeu kuery ombovai: — Ore kuery lei roguereko vaꞌe rami vy ojukaa aguã rami oiko, Nhanderuete Raꞌy rami onhemoingo ramo — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami vy ngopy ju ogueroike vy oporandu Jesus pe: — Maguigua tu ndee? — heꞌi teĩ Jesus nombovai. 


text:
Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Naxembovai vaꞌe tyꞌy? Ndereikuaai ri tyꞌy xepoꞌakaa ropoi eꞌỹ vy kuruxu re romoĩ aguã? 


text:
Jesus ombovai: — Ndee ma mbaꞌeve rei py xere nandepoꞌakai ꞌrãgue yvate gui nanembopoꞌakaa ukai vaꞌe rire. Haꞌe nunga rupi ndea py xereruare kuery heko vaive — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Pilatos teĩgue ju onheaꞌã teĩ opoi aguã. Haꞌe rã judeu kuery ma aipoeꞌi: — Pevaꞌe ndee repoi ri vy huvixave César irũ eꞌỹ reiko. Mbaꞌeta huvixave onhemoingo vaꞌe ma César rovaigua meme — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã Pilatos oendu vy oka py ju oguenoẽ uka Jesus, haꞌe tenda nhomboayvuaty py oguapy oiny ita ombojopeague py. Haꞌe vaꞌe henda ma hebraico ayvu py Gabatá hery vaꞌe.


text:
Kuaray mbyte raiꞌi ma, haꞌe sexta-feira Páscoa ára ovaẽ raiꞌi ma guive. Haꞌe gui Pilatos aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Apy ma peẽ kuery ruvixave hiꞌaĩ. 


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery ma ojapukaive: — Eraa, eraa, eupi kuruxu re — heꞌi okuapy. Haꞌe ramo Pilatos aipoeꞌi: — Peipota vaꞌe tyꞌy peẽ kuery ruvixave kuruxu re aupi uka? Sacerdote yvatekueve vaꞌe ombovai: — Ore kuery ma oreruvixave ndoroguerekoi, César eꞌỹ vy — heꞌi okuapy. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Haꞌe ramo haꞌe kuery ogueraa Jesus. Haꞌe ae kuruxu ogueraa reve oo peteĩ henda Calvário ꞌepy vaꞌe katy. Haꞌe rã hebraico ayvu py ma haꞌe vaꞌe henda Gólgota hery vaꞌe.


text:
Pilatos ombopara uka avi peteĩ ayvu, haꞌe kuruxu re omoĩ uka. Po rami ipara oiny: “ |yhwh{Nazaré pygua Jesus judeu kuery pegua huvixave}.”


text:
Haꞌe vaꞌe ipara heta judeu kuery ogueroayvu, mbaꞌeta Jesus kuruxu re oupi imoinya ma tetã katyꞌi. Hebraico, latim haꞌe grego ayvu py ipara oiny. 


text:
Haꞌe ramo sacerdote yvatekueve vaꞌe aipoeꞌi Pilatos pe: — Embopara uka eme “Judeu kuery pegua huvixave.” Haꞌe rã embopara uka “Haꞌe onhemombeꞌu judeu kuery pegua huvixave oikoa rami.” 


text:
<n> Jesus ao ombojaꞌo okuapyague</n> Xondaro kuery Jesus kuruxu re oupi ma rire ojopy ijao, haꞌe ombojaꞌo irundy henda rupi, peteĩ-teĩ xondaro ojeupe guarã ojopy aguã. Ikamixa puku avi ojopy. Haꞌe rã ikamixa puku ma ombovyvy pyreꞌỹ, yvate katy gui ipy katy peve ojapo pyre.


text:
Haꞌe ramo joupe-upe aipoeꞌi: — Nhamondoro eme teve kamixa puku. Haꞌeve jaexa nhandexortea, mavaꞌe eteꞌi pe pa kovaꞌe opytaa jaikuaa aguã — heꞌi okuapy. Haꞌe rami oiko kuaxia para re oĩ vaꞌe ojeupity aguã: “Ombojaꞌo-jaꞌo xeao, haꞌe rã xekamixa re ma oexa okuapy oxortea” heꞌiague. Xondaro kuery haꞌekue rami ae ikuai. , , , , ; 


text:
Oxy, haꞌe ijyvýry guemimboꞌe oayvuve vaꞌe hiꞌaĩ rã Jesus oexa vy aipoeꞌi: — Kunha, pee ma ndepiꞌarã hiꞌaĩ — heꞌi.


text:
Haꞌe gui guemimboꞌe pe ju aipoeꞌi: — Pee ma ndexyrã hiꞌaĩ — heꞌi. Haꞌe rire hemimboꞌe ogueraa ngoo py. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Haꞌe rire Jesus oikuaa mbaꞌemo oiko ꞌrã vaꞌekue ojeupitypa maa. Haꞌe rami vy kuaxia re ipara oiny vaꞌe ojeupity aguã aipoeꞌi avi: — Xeyꞌuvei — heꞌi. 


text:
Haꞌe py oĩ peteĩ hyꞌa vinagre tynyẽ vaꞌe. Haꞌe vaꞌe py peteĩ esponja omoakỹa vy peteĩ takua apy re omoĩ, haꞌe omovaẽ Jesus juru re. 


text:
Jesus vinagre oyꞌu ma rire aipoeꞌi: — Aỹ ma ojeupitypa ma oiko ꞌrã vaꞌekue — heꞌi. Haꞌe gui ma oity oakã, haꞌe omondouka onheꞌẽ. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe vaꞌe ára ma judeu kuery mbaꞌemo oguereko katua ára, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe sábado ma ára omboetevepy. Haꞌe rami vy sábado peve kuruxu re hetekue oĩ eꞌỹ aguã Pilatos pe judeu ruvixa kuery ojerure hetyma omopẽ uka vy omboguejy uka aguã. 


text:
Haꞌe ramo xondaro kuery ojeꞌoi vy omopẽ jypy oĩ vaꞌe retyma, haꞌe amboae hexeve kuruxu re oĩ vaꞌe retyma ju.


text:
Haꞌe nunga rexaare omombeꞌupa, anhetẽ guare meme omombeꞌu. Haꞌe oikuaa guive anhetẽ meme omombeꞌua, peẽ kuery voi perovia aguã. 


text:
Haꞌe rami oiko vaꞌe kuaxia re ipara oinya ojeupity aguã: “Neĩ peteĩve ikãgue nomopẽai ꞌrã” heꞌiague. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Haꞌe vaꞌe rire peteĩ ava Arimatéia pygua José hery vaꞌe ma Pilatos-a py oo vy ojerure Jesus retekue omboguejy aguã. Haꞌe ramo omboguejy uka rã José omboguejy Jesus retekue. Haꞌe vaꞌe ma judeu ruvixa kuery gui okyje vy nhemi rupi Jesus remimboꞌe oiko vaꞌe.


text:
Nicodemos pyávy Jesus reve ijayvu aguã oo vaꞌekue voi trinta quilo heakuã porã vaꞌe ogueraa mirra haꞌe aloé guigua.


text:
Haꞌe kuery Jesus retekue ojopy vy ajukue py onhovã heakuã porã vaꞌe reve. Judeu kuery reko rami vy ojapo haꞌe rami, onhono porã aguã. 


text:
Jesus kuruxu re oupi imoinyague katyꞌi ma peteĩ yvotyty oĩ. Haꞌe py ma oĩ peteĩ tuparã oguereko katu ramoꞌi vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe py avave rei nonhono porãai teri.


text:
Judeu kuery mbaꞌemo oguereko katua ára ovaẽ ma, haꞌe tuparã oguereko katu pyre haꞌe katy raiꞌi oĩ ramo ma haꞌe py ae onhono porã Jesus retekue. 


text:
<n><i> ; ; </i></n> Semana ijypya ára koꞌẽ rai, pytũ-pytũꞌi teri reve Maria Madalena oo Jesus onhono porãague katy. Haꞌe vy oexa rã ita imbotyarã omoĩ mbyre ombojerea ma raꞌe.


text:
Haꞌe gui onha ovy Simão Pedro haꞌe hemimboꞌe mboae Jesus oayvuve vaꞌe oĩa katy. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Senhor retekue tu oguenoẽa rima raꞌe hupa gui, haꞌe ndoroikuaai marã katy pa oguerovaague — heꞌi. 


text:
haꞌe panhero Jesus akã re omoĩ mbyre. Haꞌe vaꞌe ma ajukue mboae reveꞌỹ itui, amboae henda py ombojoꞌa porãꞌi raꞌe. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe ramia ja Maria ma hupa rokẽ yvýry ojaeꞌo hoꞌamy. Ojaeꞌoa ramive ojeyvy ikua katy omaꞌẽ aguã.


text:
Haꞌe rami vy oexa mokoĩ anjo onhemondea xiĩ vaꞌe Jesus retekue ituiague py oguapy rã. Peteĩ ma inhakã katy, haꞌe rã amboae ma ipy katy oĩ. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi: — Kunha, mbaꞌe re tu rejaeꞌo? Kunha vaꞌe ombovai: — Mbaꞌeta ogueraa raꞌe xe-Senhor, haꞌe ndaikuaai marã katy pa oguerovaague — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jesus oporandu: — Kunha, mbaꞌe re tu rejaeꞌo? Mavaꞌe tu reka? Maria ma “Yvotyty re opena vaꞌe po” heꞌi vy ombovai: — Senhor, ndee ri apy gui hetekue rerova rire ke emombeꞌu marã katy pa rerovaague, xee aa araa aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Maria. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe ojere vy aipoeꞌi hebraico ayvu py: — Raboni — heꞌi, “Xemboꞌea” heꞌia. 


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Xejoko eme, mbaꞌeta ndaai teri Xerua py. Haꞌe rami ꞌrãgue py tereo xeryvy kuery pe emombeꞌu aa taa Xeru haꞌe Penderua py, Xeruete haꞌe Penderuetea py — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Maria Madalena oo hemimboꞌe kuery pe omombeꞌu: — Aexa ma kuri Senhor — heꞌi. Omombeꞌu avi Jesus ijayvuague haꞌe javi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe vaꞌe semana ijypya ára kaꞌaru hemimboꞌe kuery onoꞌõmba peteĩ oo py, haꞌe okẽ ojokopa judeu ruvixa kuery gui okyje vy. Haꞌe jave Jesus ojexa uka xapyꞌa haꞌe kuery mbyte. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Toĩ pendere mbyꞌa porã — heꞌi.


text:
Haꞌe gui Jesus aipoeꞌive ju: — Toĩ pendere mbyꞌa porã. Xeru xembouague rami avi xee voi romondouka ꞌrã — heꞌi.


text:
Haꞌe gui amongue ojejavyague peperdoa ramo ombogue pyre ꞌrã oiko. Haꞌe rã ndapeperdoai ramo ma ombogue pyreꞌỹ ꞌrã oiko — heꞌi. 


text:
<n> Tomé ndogueroviai ranheague</n> Peteĩ hemimboꞌe doze vaꞌe regua Tomé Dídimo hery vaꞌe ma Jesus ojekuaa jave noĩ vaꞌekue oirũ kuery reve.


text:
Haꞌe gui ixupe hemimboꞌe kuery mboae — Roexa ma kuri Senhor — heꞌi okuapy. Haꞌe ramo ombovai: — Xee ma ipo re karavo kuare ndaexai, haꞌe xekuã py ae ndapokoi vy, haꞌe gui inharukã re voi apoko eꞌỹ re xee ndaroviai ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Guemimboꞌe kuery pe teĩgue ju Jesus ojexa ukaague</n> Oito ára rire hemimboꞌe kuery haꞌekue py ju onhemboatypa, haꞌe Tomé avi oĩ haꞌe kuery reve. Haꞌe vy ojokopa okẽ. Haꞌe gui Jesus ou vy haꞌe kuery mbyte hiꞌaĩ xapyꞌa. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Toĩ pendere mbyꞌa porã. 


text:
Haꞌe vyve aipoeꞌi Tomé pe: — Emoĩ apy nekuã, haꞌe exa xepo. Epoko avi xearukã re. Ejerovia eꞌỹve eme, aỹ ma erovia ma — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Ndee xerexa vy rive teve rerovia? Haꞌe rã ovyꞌa ete ꞌrã xerexa eꞌỹ teĩ ojerovia vaꞌe kuery — heꞌi. ; , 


text:
<n> Jajerovia aguã re ijayvuague</n> Jesus hexa pyrã heta ojapo rakaꞌe guemimboꞌe kuery oexaa rupi. Haꞌe nungakue haꞌe javi eꞌỹ ipara oiny kovaꞌe kuaxia re.


text:
Haꞌe rã kovaꞌe re ipara oinya ma peẽ kuery perovia aguã Jesus ae Cristo Nhanderuete Raꞌy oikoa, pejerovia vy tekove peupity aguã hery rupi. 


text:
<n> Sete guemimboꞌe kuery pe ju Jesus ojexa ukaague</n> Haꞌe vaꞌe rire, teĩgue ju Jesus ojexa uka guemimboꞌe kuery pe, Tiberíades yupa py. Haꞌe rami py ojexa uka tema. 


text:
Haꞌe py ma oĩ Simão Pedro, Tomé Dídimo hery vaꞌe, Galiléia regua Caná pygua Natanael, haꞌe Zebedeu raꞌy mokoĩve. Oĩve avi mokoĩ hemimboꞌe mboae. 


text:
Haꞌe gui Simão Pedro aipoeꞌi: — Xee aa ta pira mboꞌa vy. Haꞌe ramo amboae kuery ombovai: — Ore voi roo ta nderupive — heꞌi okuapy. Haꞌe rami vy ojeꞌoipa, kanoã py ikuai pira mboꞌaa rupi. Pytũ mbukukue re teĩ neĩ peteĩꞌi nomboꞌai. 


text:
Koꞌẽ ajeꞌiveꞌi reve yy rembe re Jesus ojekuaa hoꞌamy ita kuꞌi reia py. Haꞌe rami teĩ hemimboꞌe kuery ndoexa kuaai haꞌe ri hiꞌaĩa. 


text:
Haꞌe kuery pe aipoeꞌive ju: — Pemombo haꞌvy pira mboꞌaa kanoã yke peiporu kuaa regua re. Haꞌe rami vy ꞌrãe pemboꞌa — heꞌi. Haꞌe rami haꞌe kuery ojapo vy haxy py omoatã pira mboꞌaa, heta hoꞌa ramo. 


text:
Haꞌe rami rã hemimboꞌe Jesus oayvuve vaꞌe aipoeꞌi Pedro pe: — Senhor rima raꞌe — heꞌi. Haꞌe ramo Simão Pedro ma Senhor-a oendu vy onhemonde pojava onhemboipa rire. Haꞌe rami vy oguejy yy py.


text:
Haꞌe rã hemimboꞌe kuery mboae ma kanoã py ae ou, pira mboꞌaa omoatã heruvy, mbaꞌeta yy rembe gui namombyryi ikuai, cem metros rivyvyia py.


text:
Haꞌe ramo Simão Pedro kanoã py oike vy omoatã pira mboꞌaa yvyꞌã re. Cento e cinqüenta e três pira tuvixakueve anho tynyẽ. Haꞌe rami teĩ pira mboꞌaa neĩ peteĩ henda py ma ndoxoi. 


text:
Haꞌe gui Jesus — Peju jakaru — heꞌi. Haꞌe neĩ peteĩve hemimboꞌe kuery noporandui mavaꞌe pa oikoa re, mbaꞌeta Senhor ae oikoa oikuaa vy. 


text:
<n> Pedro pe mboapykue oporanduague</n> Haꞌe kuery okarupa ma rire Jesus oporandu Simão Pedro pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Simão João raꞌy, ndee ndaꞌu xerayvuve ri amboae kuery gui? Pedro ombovai: — Tá Senhor, xee roayvu. Ndee ma reikuaa roayvua — heꞌi. Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Emongaru haꞌvy xerymba vexaꞌi kuery — heꞌi. 


text:
Teĩgue ju Jesus oporandu: — Simão João raꞌy, ndee pa xerayvu? Ombovai: — Tá Senhor, xee roayvu. Ndee reikuaa roayvua — heꞌi. Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Epena haꞌvy xerymba vexaꞌi kuery re — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui mboapykuea ma Jesus oporandu: — Simão João raꞌy, ndee pa xerayvu? Haꞌe ramo Pedro iporiau, mboapykue ma “Ndee pa xerayvu?” heꞌi ramo. Haꞌe vy ombovai: — Tá Senhor, ndee ma opa mbaꞌe reikuaa, haꞌe reikuaa avi xee roayvua — heꞌi. Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi: — Emongaru haꞌvy xerymba vexaꞌi kuery.


text:
Anhetẽ aipoaꞌe ndevy: Nekunumive jave py ma ndee ae renhemonde haꞌe reo vaꞌekue reoxea katy rei. Haꞌe rã ndetujaꞌi ma rire reupi ꞌrã ndejyva jovaive, haꞌe amboae kuery nemoxã vy ndereraa ꞌrã ndee reoxeague katy eꞌỹ — heꞌi.


text:
Haꞌe rami ijayvu vy oikuaa uka marã rami pa Pedro omano aguã Nhanderuete mboetea rupi. , Haꞌe rami ijayvupa rire aipoeꞌive ju: — Eju ke xerakykue — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Pedro ojere vy oexa hakykueꞌi hemimboꞌe Jesus oayvuve vaꞌe ou oiny ramo. Haꞌe vaꞌe ma okaru okuapy jave Jesus yvyꞌiry oguapy oiny, haꞌe ijopy uka nhemiarã mavaꞌe pa oikoa re oporandu vaꞌekue.


text:
Jesus ombovai: — Xapyꞌa rei xee aipota ramo pevaꞌe oikove ꞌrã aju jevy peve. Mbaꞌe re tu ndee haꞌe nunga reikuaaxe? Ndee tema eju xerakykue — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire irmão kuery oikuaa “Haꞌe vaꞌe hemimboꞌe nomanoi ꞌrã” heꞌiague rami. Haꞌe rami teĩ Jesus ma “Nomanoi ꞌrã” ndeꞌi. Haꞌe rã “Xapyꞌa rei xee aipota ramo haꞌe oikove ꞌrã aju jevy peve. Mbaꞌe re tu reikuaaxe haꞌe nunga?” heꞌi rakaꞌe. 


text:
<n> João omombeꞌu vaꞌekue re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe hemimboꞌe ae haꞌe nunga omombeꞌu haꞌe imboparaare. Haꞌe ore kuery roikuaa haꞌe omombeꞌu vaꞌekue anhetẽ memea. 


text:
Heta teri oĩ Jesus ojapo vaꞌekue. Haꞌe nunga haꞌe javi omboparapaa vaꞌe rire xee aikuaa rã neĩ yvy jave re voi noĩmbai ꞌrãgue kuaxia ombopara pyre. 


text:
<n>Apóstolo kuery rembiapokue atos ꞌepy vaꞌe oĩa</n> <n> Ijayvu ypyague</n> Jypygua kuaxia ndevy Teófilo ambopara vaꞌekue ma amombeꞌu aguã Jesus ojapo vaꞌekue haꞌe nhomboꞌeague haꞌe javi, <n>Lucas “Jypygua kuaxia” heꞌia ma Jesus Cristo reko ombopara vaꞌekue re ijayvu vy , mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ombopara rire apóstolo kuery ojapo vaꞌekue ju ombopara, kovaꞌe ae. 


text:
yvate heraa ára peve. Haꞌe vaꞌe eꞌỹ mbove ma apóstolo kueryrã oiporavo vaꞌekue pe ojapo uka mbaꞌemo Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ rupi.


text:
Mbaꞌeta omano rire haꞌe vaꞌe kuery pe ojexa uka ju oikove vaꞌe. Mbovykue rei eꞌỹ oikuaa uka anhetẽ ete oikovea. Quarenta ára re haꞌe kuery pe ojexa uka vy omboꞌe oikovy mbaꞌemo Nhanderuete poꞌakaa rupi oiko vaꞌerã re.


text:
Haꞌe kuery reve okaru vy aipoeꞌi avi: — Jerusalém gui pejepeꞌa eꞌỹ re pearõ ranhe Xeru Onheꞌẽ ombou aguã re ijayvuague. Haꞌe vaꞌe xee amombeꞌu rã pendu ae ma vaꞌekue. 


text:
Mbaꞌeta João ma anhetẽ yy py nhomongarai vaꞌekue. Haꞌe rã peẽ ma Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ reve ꞌrã penemongaraia, are vaipa eꞌỹ re — heꞌi. 


text:
<n> Yva re Jesus ooague</n> Haꞌe rami rã ijaty vaꞌe kuery oporandu: — Senhor, aỹ ma nhiꞌã rejapo ta Israel kuery ipoꞌaka ju aguã rami? 


text:
Haꞌe ramo ombovai haꞌe kuery pe: — Mbaꞌemo oiko aguã ára arakaꞌe paa ma Xeru opoꞌakaa rupi ae oaꞌanga vaꞌekue. Haꞌe rã peẽ kuery ma ndaꞌevei peikuaa aguã.


text:
Haꞌe rami avi pendere Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oguejy rã penembopoꞌakaa ae ꞌrã. Haꞌe ramo xeregua ayvu pemombeꞌua rupi ꞌrã pendekuai. Jerusalém py ꞌrã pemombeꞌu, Judéia haꞌe Samaria rupi, haꞌe gui yvy apy haꞌe javi rupi peve — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami Jesus ijayvupa ma rire yvate heraa haꞌe kuery oexaa gui. Haꞌe gui peteĩ arai ou vy ojaoꞌi ramo ndoexavei. ; , ; , 


text:
Yva re Jesus oo ma ramo haꞌe kuery omaꞌẽ teri okuapy jave haꞌe kuery yvýry mokoĩ ava hiꞌaĩ xapyꞌa ijao xiĩmba rei vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery oporandu: — Avakue Galiléia pygua, mbaꞌe re tu pemaꞌẽ teri yvate? Mbaꞌeta penembyte gui Jesus yva re oo vaꞌekue ma haꞌekue rami ae ju ꞌrã ou, oo rã pexaague rami ae. 


text:
<n> Jerusalém tetã py temimboꞌe kuery ikuaiague</n> Haꞌe ramo Olival yvyty ꞌepy vaꞌe gui ma Jerusalém tetã katy ju ojevypa, sábado ára py oguata aguã haꞌevea peve. <n>Judeu kuery gueko rami vy sábado ára oguata aguã haꞌevea ma namombyryiꞌi, peteĩ quilômetro raiꞌi peve anho (Lucas 24.52,53.) 


text:
Tetã re ovaẽ ma vy ojeupi jogueravy yvate opy oĩ vaꞌe py. Haꞌe py ma nhomboaty: Pedro, João, Tiago, André, Filipe, Tomé, Bartolomeu, Mateus, Alfeu raꞌy Tiago, Simão Zelote haꞌe Tiago raꞌy Judas.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javi ma peteĩ rami meme ikuai onhemboꞌea py. Kunhague avi ikuai. Haꞌe kuery reve oĩ avi Jesus xy Maria, tyvy kuery guive. 


text:
<n> Apóstolo-rã Matias oiporavoa ague</n> Haꞌe vaꞌe jave py ma irmão kuery cento e vinte ikuai vaꞌe mbyte py Pedro opuꞌã hoꞌamy. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Irmão kuery, ojeupity ꞌrãe rakaꞌe Davi juru rupi Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ omombeꞌu vaꞌekue Judas rekorã. Haꞌe vaꞌe ma ogueraa rakaꞌe Jesus jopyarã kuery.


text:
(Haꞌe gui haꞌe vaꞌe ava ma ojejavyague repy re ojoguaa peteĩ yvy. Haꞌe py oo ma vy hoꞌa vy oxoropa, hyekue onheẽmba rakaꞌe.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi Jerusalém py ikuai vaꞌe oikuaapa. Haꞌe rami vy oayvu py ae omboery Aceldama, “Yvy tuguy” heꞌia.) 


text:
Mbaꞌeta kuaxia Salmo oĩa re ipara oiny: “Hogue topyta tekoa oĩ eꞌỹa. Toĩ eme avave rei haꞌe vaꞌe py”, haꞌe “Tove amboae tojopy hembiaporã vaꞌekue” heꞌiague. ,  


text:
João nhomongaraia ára guive, ore mbyte gui yvate Jesus heraa-a ára peve. Haꞌe vaꞌe regua peteĩ toiko nhandereve onhemboete jevyague mombeꞌuarã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy onhemboꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Ndee Senhor haꞌe javive pyꞌa re oĩa reikuaa vaꞌe vy eikuaa uka orevy mavaꞌe pa kovaꞌe mokoĩ gui reiporavo raꞌe,


text:
apóstolo rembiapo ojapo oikovy aguã. Mbaꞌeta Judas ma haꞌe rami aguã gui ojepeꞌa rakaꞌe, haꞌe ae oĩ aguã katy oo vy — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe gui ma xortea oexa vy oikuaa okuapy Matias ri ty raꞌea. Haꞌe rami vy omoĩ onze apóstolo ikuai vaꞌe irũrã. 


text:
Haꞌe kuerya rupi tata rendy vuku ramigua ojekuaa avi, apekũ ramigua merami. Haꞌe vy peteĩ-teĩ áry oĩ.


text:
<n> Amboae ayvu py omboayvuague</n> Jerusalém py ikuai avi judeu regua avakue Nhanderuete pegua, yva guýry haꞌe javi gui ou vaꞌekue.


text:
Haꞌe kuery ma hemimboꞌe kuery haꞌe rami ijayvu rã oendu vy heta ijatypa. Ndoikuaai rei okuapy, mbaꞌeta ijayvu rã oendu okuapy peteĩ-teĩ oayvu ae py.


text:
Onhemondyipa haꞌe ndoikuaai rei vy aipoeꞌi okuapy: — Neꞌendu, Galiléia pygua meme eꞌỹ ri ndaꞌu pevaꞌe kuery ijayvu okuapy vaꞌe?


text:
Mbaꞌeta Pártia guigua nhandekuai, Média guigua, Elão, Mesopotâmia, Judéia haꞌe Capadócia guigua, Ponto haꞌe Ásia guigua,


text:
judeu haꞌe judeu reko rami nhandekuai vaꞌe, Creta haꞌe Arábia guigua kuery. Haꞌe rami teĩ mbaꞌexa vy tu nhandeayvu ae py nhaendu haꞌe kuery ijayvu rã Nhanderuete mbaꞌemo porã ojapoa re? — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe javive ndoikuaai rei haꞌe onhemondyipa vy oporandu okuapy joupe-upe: — Mbaꞌerã ndaꞌu po rami ijayvu? — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Pedro ijayvuague</n> Haꞌe ramo Pedro opuꞌã hoꞌamy apóstolo kuery mboae onze vaꞌe reve. Ijayvu atã vy aipoeꞌi: — Avakue judeu regua haꞌe Jerusalém py pendekuai vaꞌe haꞌe javive, pejapyxaka xeayvua re peikuaa porã aguã.


text:
“Senhor aipoeꞌi: ‘Opaa ára py po rami ꞌrã oiko. Avakue haꞌe javi re ambou ꞌrã Xenheꞌẽ. Haꞌe ramo penderaꞌy haꞌe penderajy kuery ijayvu ꞌrã xegui. Ipyaukueve oexa ꞌrã hexa pyrã, kakuaakueve voi oexa raꞌu ꞌrã.


text:
Haꞌe vaꞌe ára Xenheꞌẽ ambou ꞌrã xerembiguai avakue haꞌe kunhague re. Haꞌe ramo haꞌe kuery mbaꞌemo omombeꞌu ꞌrã Nheꞌẽ rupi.


text:
Haꞌe ramo kuaray pytũmba ꞌrã, jaxy voi tuguy rami ꞌrã opyta, Senhor ára yvate ete haꞌe hexakãmba vaꞌe ovaẽ eꞌỹ mbove.


text:
— Avakue Israel regua, pejapyxaka xeayvua re. Penerenonde rupi Nhanderuete oikuaa uka vaꞌekue Nazaré pygua Jesus poꞌakaa. Haꞌe ramo opoꞌakaa rupi ojapo oikovy penemondyiarã haꞌe hexa pyrã. Ipo rupi Nhanderuete ojapo rakaꞌe penembyte rupi. Peẽ kuery voi peikuaa.


text:
Haꞌe gui Jesus ma Nhanderuete haꞌe ae oipotaa rami vy ojopy uka, onhembopyꞌa voiague rami vy ae. Haꞌe ramo peẽ kuery pejuka. Haꞌe vy kuruxu re pemoĩ uka heko vai vaꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete ma manoa poꞌakaa ombovaipa vy omboete ju, mbaꞌeta hexe ma manoa ndaꞌipoꞌakai ꞌrãe.


text:
Mbaꞌeta hekorã re ae Davi ijayvu rakaꞌe: “Xerenonde aexa riae Senhor aiporu kuaa regua re oĩ rã, xereity uka eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami rã xepyꞌa py avyꞌa vaipa, xeayvu py roguerovyꞌa guive. Xeroꞌo eteve voi ojeroviaa rupi ꞌrã opytuꞌu.


text:
Mbaꞌeta nderejai ꞌrã xenheꞌẽ omano aguã py, xerete voi nerembovaipa ukai ꞌrã, neremimboꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe aiko rã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py xevy pe reikuaa uka tape tekove katy oo vaꞌe, nerenonde xembovyꞌa ꞌrã guive opa mbaꞌe py”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
— Keꞌy haꞌe xeryvy kuery, tamombeꞌu porãve nhaneramoĩ Davi rekokue. Haꞌe vaꞌe ma omano rakaꞌe, onhono porãa guive. Onhono porãague ma aỹ peve oĩ nhanembyte.


text:
Haꞌe rami avi profeta oiko, oikuaa guive Nhanderuete oura voiague, hekovia peteĩ hamymino huvixaverã oĩ aguã re.


text:
Haꞌe nunga oikuaa vy ae ijayvu rakaꞌe Cristo onhemboete jevy ꞌrãa re, omanoa py ndoejai, neĩ hetekue ombovaipa uka eꞌỹ aguã re.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete oiporu kuaa regua re omboyvateve ma ramo Nguu gui ojopy Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ombou ꞌrã vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ae ombou kuri pexa haꞌe pendu vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta Davi ma yva re ndooi vaꞌeri haꞌe ae aipoeꞌi: “Senhor ma aipoeꞌi xe-Senhor pe: ‘Eguapy aiporu kuaa regua re,


text:
Haꞌe nunga rupi peẽ Israel kuery haꞌe javi, peikuaa porã pota povaꞌe re: Jesus kuruxu re pemoĩ vaꞌekue ae ma Nhanderuete oikuaa uka Senhor haꞌe Cristo oikoa — heꞌi. 


text:
<n> Três mil onhemongarai ukaague</n> Haꞌe nunga haꞌe kuery oendu vy opyꞌa re oendu okuapy ojeayvua. Haꞌe vy oporandu Pedro haꞌe apóstolo kuery mboae pe: — Keꞌy kuery, mbaꞌe tu rojapo ta? 


text:
Pedro ombovai: — Pejeko rerova, haꞌe peteĩ-teĩ penhemongarai uka Jesus Cristo rery rupi, pejejavyague omboguepa aguã. Haꞌe rami vy pendevy voi omeꞌẽa ꞌrã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery pe voi ijayvu ombou aguã re, pendaꞌy haꞌe pendajy kuery pe, haꞌe mombyry teri ikuai vaꞌe Senhor Nhanderuete oenoĩ vaꞌerã haꞌe javive pe guive — heꞌi.


text:
Opa marãgua ayvu py omongetave ju. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pejereraa jepe uka kovaꞌe kuery heko vai vaꞌe mbyte gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui onheꞌẽ rendu vaꞌe kuery onhemongarai uka. Haꞌe rami vy haꞌe vaꞌe ára hetave três mil raiꞌi. 


text:
<n> Ojeko meꞌẽ vaꞌekue ikuaia re ijayvuague</n> Haꞌe kuery ikuai tema apóstolo kuery omboꞌea rami peteĩꞌi rami meme, mbojape oipeꞌã-peꞌãꞌia rupi, haꞌe onhemboꞌea py.


text:
Peteĩ-teĩ oendu ojererokyjea. Haꞌe rã apóstolo kuery ma opo py heta ojapo nhomondyipaarã haꞌe hexa pyrã.


text:
Haꞌe rami vy oyvy haꞌe mbaꞌemo oguereko vaꞌekue ovende vy hepykue ombojaꞌo-jaꞌo amongue oikotevẽa rami.


text:
Koꞌẽ nhavõ peteĩ rami ikuai templo py, haꞌe ngoo rupi mbojape hoꞌu okuapy. Ovyꞌa reve okaru peteĩ rami ipyꞌa reve.


text:
Nhanderuete pe oporaeia rupi tema ikuai. Haꞌe rami rã heta vaꞌe kuery haꞌe javi ojou porã, haꞌe koꞌẽ nhavõ Senhor omboetave heravy oo jepe vaꞌe. 


text:
<n> Peteĩ oguata eꞌỹ vaꞌekue omopuꞌã jevyague</n> Kuaray ojeroꞌa jave Pedro haꞌe João templo katy oo onhemboꞌe vy.


text:
Haꞌe jave py ma heraa avi peteĩ ava ituiꞌi guive ndoguatai vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma koꞌẽ nhavõ omoĩa ꞌrã templo rokẽ Iporã ꞌepy vaꞌe py, oike vaꞌe kuery pe mbaꞌemo re ojerure aguã.


text:
Pedro haꞌe João templo py oike jogueravy rã ava vaꞌe oexa vy haꞌe kuery pe voi ojerure mbaꞌemo omeꞌẽ aguã. 


text:
Haꞌe gui Pedro aipoeꞌi: — Xee ma prata neĩ ouro ndarekoi. Haꞌe rã areko vaꞌe ma ameꞌẽ ꞌrã. Haꞌe rami vy Jesus Cristo Nazaré pygua vaꞌe rery rupi aipoaꞌe: Eguata — heꞌi. 


text:
oikuaapa haꞌe ae ri ty raꞌe mbaꞌemo re ojerurea rupi templo rokẽ Iporã ꞌepy vaꞌe py oguapy vaꞌety. Haꞌe rami vy onhemondyipa, okyje guive haꞌe nunga ri ty raꞌe oiko rã. 


text:
<n> Templo ropy Pedro ijayvuague</n> Pedro haꞌe João reve tema ava vaꞌe onhemoirũ rã heta vaꞌe kuery haꞌe javi oexa vy onhemondyipa reve onhamba jogueruvy haꞌe kuerya katy, Salomão roguy puku ꞌepy vaꞌe py. <n>Salomão roguy puku ꞌepy vaꞌe ma templo roka py oĩ. 


text:
Heta vaꞌe kuery ou rã Pedro oexa vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Israel kuery, mbaꞌe re tu penhemondyipa ri kovaꞌe nunga gui? Mbaꞌe re tu orere anho ri pemaꞌẽ? Pexaꞌã teve ore ae poꞌakaa py, eꞌỹ vy orereko porãa py romboguata jevyague?


text:
Mbaꞌeta Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete, nhaneramoĩ kuery Ruete ae ojapo, guembiguai Jesus poꞌakaa oikuaa uka aguã. Haꞌe vaꞌe ma pejopy uka nhemi, haꞌe huvixa Pilatos opoi ta ramo henonde pendeayvu vaꞌekue ndapeipotaia rupi.


text:
Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, Heko porã ete vaꞌe peẽ kuery ndapeipotai vy hekovia pejerure jojuka rive vaꞌety opoi aguã.


text:
Haꞌe rami py pejuka uka Tekove meꞌẽa. Haꞌe rã Nhanderuete ma omboete ju omanoague gui. Ore kuery ma haꞌe nungakue mombeꞌua orekuai.


text:
Jesus rery re ore rojerovia ramo guery rupi ae omombaraete kovaꞌe ava, aỹ pexa vy peikuaa vaꞌe. Tá, Jesus re rojerovia ramo ae omonguera porã ju peẽ kuery haꞌe javive renonde. 


text:
— Haꞌe gui aỹ keꞌy haꞌe xeryvy kuery, xee aikuaa peikuaa eꞌỹ vy pejuka ukaague, penduvixa kuery reve.


text:
Haꞌe rami avi Nhanderuete ae ojapo Cristo oiko axy aguã rami, profeta kuery pe omombeꞌu uka vaꞌekue haꞌe javi ojeupity aguã.


text:
Senhor gui ou aguã javyꞌa aguã ára, haꞌe pendereraa jepearã omoĩ vaꞌekue Cristo ombou jevy aguã. Haꞌe vaꞌe ma Jesus ae.


text:
Mbaꞌeta yva re opyta ranhe ꞌrã mbaꞌemo ombopyaupa aguã ára ovaẽ eꞌỹa ja. Haꞌe vaꞌe ára ma yma ma voi Nhanderuete omombeꞌu uka profeta kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pe.


text:
Mbaꞌeta anhetẽ ae Moisés aipoeꞌi: “Senhor Nhanderuete ma pendyvy kuery regua vaꞌe ae omoingo ꞌrã peteĩ profeta xee rami guarã. Haꞌe vaꞌe ayvu re anho pejapyxaka ꞌrã opa mbaꞌe omombeꞌu rã.


text:
Haꞌe rã haꞌe vaꞌe profeta ayvu re ndojapyxakai vaꞌe ma oipeꞌapaa ꞌrã heta vaꞌe kuery mbyte gui”, heꞌi vaꞌekue.  


text:
Peẽ ma profeta ramymino kuery pendekuai, haꞌe nhaneramoĩ kuery pe Nhanderuete guexeve guarã ojapo vaꞌekue ma pendevy pegua voi, mbaꞌeta Abraão pe “Neramymino kuery re vy yvy regua haꞌe javi ikuai porã ꞌrã”, heꞌiague rami. ,  


text:
Haꞌe nunga rupi Nhanderuete Guembiguai omboete ju vy pendevy pe ranhe ombou, peteĩ-teĩ pendeko vaia gui pendepeꞌa vy penemoingo porã aguã. 


text:
<n> Pedro haꞌe João nhuã py ombotya ague</n> Heta vaꞌe kuery pe apóstolo kuery ijayvu teri reve ou sacerdote kuery, templo rarõa ruvixa haꞌe saduceu kuery.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma ndojou porãi heta vaꞌe kuery omboꞌea, mbaꞌeta omombeꞌu Jesus re vy omano vaꞌekue onhemboete jevy ꞌrãa.


text:
Haꞌe rã ijayvua oendu vaꞌe kuery ma heta oguerovia. Avakue oguerovia vaꞌe ma cinco mil raiꞌi ikuai. 


text:
<n> Pedro haꞌe João omboayvu okuapyague</n> Koꞌẽ jevy Jerusalém tetã py huvixa kuery nhomboaty okuapy nhomongeta vaꞌety kuery reve, lei re nhomboꞌe vaꞌety kuery,


text:
sacerdote yvateve vaꞌe Anás, Caifás, João, Alexandre haꞌe gui sacerdote yvateve vaꞌe ro pygua kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe gui ojea py apóstolo kuery ogueru ruka vy oporandu haꞌe kuery pe: — Mbaꞌe nunga poꞌakaa rupi tu, haꞌe mavaꞌe rery rupi pejapo guĩ nunga? 


text:
aỹ ma oremboayvu peteĩ ava imbaꞌeaxy vaꞌe pe mbaꞌemo porã oiko vaꞌekue re, haꞌe marã rami vy pa okueraague re.


text:
Peikuaa pota haꞌvy povaꞌe re, peẽ haꞌe Israel kuery haꞌe javi reve: Nazaré pygua Jesus Cristo kuruxu re pemoĩ uka vaꞌekue, haꞌe omanoague gui Nhanderuete omboete ju vaꞌekue rery rupi ae kovaꞌe ava okuera reve hiꞌaĩ penerenonde.


text:
Mbaꞌeta jipoi nhandereraa jepearã mboae, mbaꞌeta yva guýry ndaꞌipoi amboae tery nhandevy pe omeꞌẽ mbyre, haꞌe vaꞌe rupi jaa jepe aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Pedro haꞌe João ipyꞌa guaxua oexa vy onhemondyipa okuapy, mbaꞌeta kuaxia para oexa kuaa vaꞌe eꞌỹ, imboꞌe pyreꞌỹ ikuaia oikuaa vy. Haꞌe rami vy oikuaa Jesus reve ikuai vaꞌekuea.


text:
aipoeꞌi: — Mbaꞌe tu jajapo ꞌrã pevaꞌe avakue re? Mbaꞌeta anhetẽ ae Jerusalém pygua kuery oikuaapa haꞌe kuery mbaꞌemo porã ete ojapoague. Haꞌe nunga rupi “Any” jaꞌe aguã ndaꞌevei.


text:
Haꞌe rami avi heta vaꞌe kuery pe haꞌe kuery omombeꞌu veꞌỹ aguã nhamongyje ꞌrã. “Haꞌe vaꞌe rery rupi pendeayvuve eme avave rei pe”, jaꞌe ꞌrã — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami vy oenoĩ jevy vy ijayvu haꞌe kuery pe Jesus rery rupi ndaꞌijayvuvei neĩ nanhomboꞌevei aguã. 


text:
Haꞌe ramo Pedro haꞌe João ombovai: — Peikuaa pota ke Nhanderuete renonde: Haꞌeve ri ndaꞌu peẽ kuery, tyrã pa Nhanderuete ronheꞌẽ rendu aguã?


text:
Haꞌe rami rã omongyjeve rire opoipa, mbaꞌe nunga re pa ombopaga aguã oikuaa eꞌỹ vy, heta vaꞌe kuery gui okyje guive. Mbaꞌeta pavẽ rei ma mbaꞌemo porã oikoague re imaꞌenduꞌa vy oguerovyꞌa okuapy Nhanderuete,


text:
<n> Igreja kuery onhemboꞌe okuapyague</n> Pedro haꞌe João opoia ma ramo ojou irmão kuery. Haꞌe vy haꞌe kuery pe omombeꞌu sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe nhomongeta vaꞌety kuery ijayvuague haꞌe javi.


text:
Omombeꞌu rã haꞌe kuery oendu vy haꞌe javive ojapukai okuapy Nhanderuete pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndee Senhor Ndepoꞌakapa vaꞌe ma yva, yvy, yeꞌẽ haꞌe opa mbaꞌe hexe ikuai vaꞌe apoare reiko. 


text:
Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ rupi aipoꞌere uka vaꞌekue nerembiguai oreramoĩ Davi pe: “Mbaꞌe re ndaꞌu judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ipoxypa, haꞌe heta vaꞌe kuery voi mbaꞌemo ovareꞌỹ vaꞌe ojapo aguã onhembopyꞌa okuapy?


text:
Mbaꞌeta yvy regua huvixave kuery opuꞌã, huvixa kuery peteĩ rami nhomboaty okuapy Senhor haꞌe huvixaverã omoĩ vaꞌekue rovai”, ꞌre uka vaꞌekue. 


text:
Mbaꞌeta anhetẽ ae kovaꞌe tetã py nhomboaty okuapy Nerembiguai ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Jesus nhandereraa jepearã remoĩ vaꞌekue rovai. Herodes haꞌe Pôncio Pilatos, judeu eꞌỹ vaꞌe haꞌe oreretarã Israel kuery reve nhomboaty rakaꞌe


text:
Aỹ ma Senhor, eikuaa pota oremongyje okuapya re, haꞌe ore nerembiguai kuery orembopyꞌa guaxu ndeayvu romombeꞌu aguã.


text:
Haꞌe ramia ja ndepoꞌakaa rupi enhomonguera. Nerembiguai ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Jesus rery rupi ejapo hexa pyrã haꞌe nhomondyipaarã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe kuery onhemboꞌepa ramove oo onoꞌõ okuapya oryryipa. Haꞌe javive re Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩ. Haꞌe ramo okyjea py eꞌỹ omombeꞌu Nhanderuete ayvu. 


text:
<n> Igreja kuery reko re ijayvuague</n> Ojerovia vaꞌe kuery ma peteĩ rami meme ipyꞌa haꞌe inheꞌẽ. Avave rei “Xevy anho” ndeꞌi neĩ peteĩve oguereko vaꞌe regua pe ma voi. Mbaꞌemo oguereko vaꞌe ma joupe-upe ombojaꞌo vaꞌerã meme oguereko.


text:
Apóstolo kuery ma ipoꞌakapa reve omombeꞌu Senhor Jesus onhemboete jevyague, haꞌe pavẽ re oĩ omboaxya.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery mbyte neĩ peteĩve iporiauꞌi vaꞌe ndoikoi, mbaꞌeta yvy, eꞌỹ vy oo oguereko vaꞌe ovendepa vy ogueru ꞌrã hepykue,


text:
haꞌe apóstolo kuery py yvýry omoĩ. Haꞌe ramo peteĩ-teĩ pe ombojaꞌo-jaꞌo ꞌrã mbaꞌemo oikotevẽa rami. 


text:
<n> Barnabé mbaꞌemo omeꞌẽague</n> Peteĩ levita Chipre guigua José hery vaꞌe avi ojapo, apóstolo kuery omboery vaꞌekue Barnabé, “Nhombopyꞌa guaxua” ꞌea.


text:
<n> Ananias haꞌe Safira reko re ijayvuague</n> Oiko avi peteĩ ava Ananias hery vaꞌe. Guaꞌyxy Safira reve ovende avi oyvy,


text:
vaꞌeri guaꞌyxy reve jogueroayvua rami vy ojeupe guarã ae ombojaꞌo hepykue. Hembyrekue rive ogueraa vy omoĩ apóstolo kuery py yvýry. 


text:
Haꞌe ramo Pedro aipoeꞌi: — Ananias, mbaꞌe re tu ndepyꞌa remonhemonde uka Satanás pe, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ pe ndeapu aguã, ndeyvy repykue regua ndejeupe guarã ae remoĩ porã vy?


text:
Ndeyvy revende eꞌỹ mbove nembaꞌeꞌỹ ri tyꞌy itui? Haꞌe revende rire voi hepykue ndepo py eꞌỹ ri tyꞌy oĩ? Mbaꞌe re tu guĩ rami rejapo aguã ri oĩ ndepyꞌa re? Avakue peꞌỹ ndeapu, haꞌe rã Nhanderuete pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo ixupe ju Pedro oporandu: — Emombeꞌu xevy: Kovaꞌeꞌi re ae ma nhiꞌã pevende raꞌe pendeyvy? Kunha vaꞌe ombovai: — Tá, evoko vaꞌeꞌi re ae ri — heꞌi. 


text:
Pedro aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu penhembopyꞌa ri Senhor Nheꞌẽ peko aꞌã aguã? Aipo, okẽ py onhendu neme nhono porãare kuery pyambu. Haꞌe ndee voi ndereraa avi ꞌrã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramove kunha vaꞌe hoꞌa Pedro py rupi, haꞌe vy omano. Kunumigue oike vy omano ma oupy rã ojou. Haꞌe rami vy ogueraa vy ime yvýry onhono porã.


text:
<n> Apóstolo kuery opa mbaꞌe porã ojapoague</n> Apóstolo kuery po py hexa pyrã haꞌe nhomondyipaarã heta ojapo ukaa heta vaꞌe kuery mbyte rupi. Ijatypa jepi ꞌrã Salomão roguy puku ꞌepy vaꞌe py.


text:
Haꞌe ramo tape rupi imbaꞌeaxy vaꞌe heraa vy onhonoa inony hupa reve haꞌe ajukue áry, Pedro oaxa ramo hiꞌã ri jepe ojaoꞌi aguã.


text:
Jerusalém katyꞌi tetã ikuai vaꞌe gui heta ou avi. Imbaꞌeaxy haꞌe nheꞌẽ vai gui oiko axy vaꞌe herua ramo omonguerapaa. 


text:
<n> Apóstolo kuery nhuã py omboꞌaa ague</n> Haꞌe gui ma sacerdote yvateve vaꞌe haꞌe irũ kuery saduceu regua haꞌe javive ndaꞌijaꞌei vy opuꞌã okuapy.


text:
Haꞌe rami teĩ pyávy peteĩ anjo Senhor-a guigua oipeꞌa nhuã rokẽ. Haꞌe vy oka katy ogueraa vy aipoeꞌi: 


text:
— Tapeo, templo py ju peneꞌaĩ, haꞌe heta vaꞌe kuery pe pemombeꞌu tekove regua ayvu haꞌe javi — heꞌi.


text:
Haꞌe nunga haꞌe kuery oendu vy koꞌẽmbaꞌi ramove templo py oike vy nhomboꞌe. Haꞌe gui sacerdote yvateve vaꞌe haꞌe irũ kuery ma nhomboayvuaty py oupa vy omboatypa avi Israel ruvixa kuery haꞌe javi. Haꞌe vy omondouka nhuã gui apóstolo kuery ogueru aguã.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Roexa rã nhuã onhemboty porã oiny, haꞌe okẽ py ma nhuã rarõa kuery ikuai. Haꞌe rami teĩ roipeꞌa vy peteĩve ndorojoui opy — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami ijayvu rã templo rarõa ruvixa haꞌe sacerdote yvatekueve vaꞌe oendu vy ndoikuaai rei okuapy mbaꞌe pa apóstolo kuery re oikoague, neĩ mbaꞌe pa oiko ꞌrãa voi ndoikuaai. 


text:
Haꞌe rami jave eteꞌi amongue ovaẽ vy omombeꞌu haꞌe kuery pe: — Nhuã py avakue pemboty vaꞌekue tu templo py rima omboꞌe okuapy heta vaꞌe kuery — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo templo rarõa kuery ruvixa ixondaro kuery reve oo vy ogueru porãꞌi, mbaꞌeta okyje heta vaꞌe kuery ita py ojapipa gui.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Haꞌe gui aiporoꞌe vaꞌekue napenhomboꞌevei aguã haꞌe vaꞌe rery rupi. Haꞌe ramive ma pejapo Jerusalém haꞌe javi rupi penhomboꞌea oikuaapaa aguã rami. Orere pemoĩxe avi haꞌe vaꞌe ava ruguy omoẽague re ropaga aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pedro haꞌe apóstolo kuery mboae ombovai: — Avakue ronheꞌẽ rendu ꞌrãgue py haꞌeveve Nhanderuete ronheꞌẽ rendu.


text:
Haꞌe rã Nhanderuete ma opoꞌakaa oexa uka vy omboyvate Huvixave haꞌe Jogueraa jepearã, Israel kuery onhemboaxya oendu nho ramo ojejavyague omboguepa aguã.


text:
Haꞌe gui ore kuery ma haꞌe nungakue kuaa ukaarã orekuai, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ voi, mbaꞌeta Nhanderuete ombou onheꞌẽ rendu vaꞌe kuery pe. 


text:
<n> Gamaliel ijayvuague</n> Haꞌe rami apóstolo kuery ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy ipoxypave okuapy, ojukaxe guive.


text:
Haꞌe rami teĩ nhomongeta vaꞌety kuery mbyte peteĩ fariseu opuꞌã Gamaliel hery vaꞌe, lei re nhomboꞌe vaꞌety, haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi omboeteve vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma opuꞌã vy apóstolo kuery omoẽ uka ranhe xapyꞌaꞌi.


text:
Haꞌe vy oirũ kuery pe aipoeꞌi: — Israel kuery regua, peikuaa pota ranhe, pevaꞌe avakue pembopaga rive eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta ymave opuꞌã rakaꞌe Teudas. Haꞌe vaꞌe ma onhemboyvate rei ramo hexeve quatrocentos avakue rãndaꞌu onhemoirũ. Haꞌe gui ma ojukaa rire hexe ojapyxaka vaꞌekue-ꞌekue oaĩmba, mbaꞌeve rei ojapo eꞌỹ re.


text:
Haꞌe vaꞌe rire tery ombopara ukaa jave py Galiléia pygua Judas ju opuꞌã vy heta ete ogueraa ngupive. Haꞌe vaꞌe voi omano, haꞌe rã onheꞌẽ rendu vaꞌekue oaĩmba rive.


text:
Aỹ ma aipoaꞌe kovaꞌe avakue re pejapo vai veꞌỹ aguã, tove taꞌikuai. Mbaꞌeta haꞌe kuery ayvu haꞌe hembiapo ma avakue guigua ri vy opa rive ꞌrã.


text:
Haꞌe rã Nhanderuete guigua ri ramo napembovaipa kuaai ꞌrã, Nhanderuete rovaigua pendekuai eꞌỹ aguã — heꞌi. Haꞌe rami ijayvua rã pavẽ rei ojou porã. 


text:
Haꞌe gui ma apóstolo kuery oenoĩ ju vy oinupãmba. Haꞌe vy haꞌe kuery pe ijayvu ijayvu veꞌỹ aguã Jesus rery rupi. Haꞌe gui opoipa ju.


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery omboayvuague gui ojepeꞌa vy ovyꞌa jogueravy, Jesus rery káuxa ikuai axy aguã oiporavo rire.


text:
Haꞌe gui koꞌẽ nhavõ templo py, haꞌe oo haꞌe javi rupi ndojepeꞌai Jesus ae Cristo oikoa re nhomboꞌea gui. ; , 


text:
<n> Nhopytyvõarã kuery omoĩa ague</n> Haꞌe vaꞌe jave temimboꞌe kuery heta-etave ojeꞌoivy ramo grego kuery regua ijayvu rei okuapy hebreu regua re, mbaꞌeta koꞌẽ nhavõ tembiꞌu ombojaꞌoa py grego kuery regua imeveꞌỹ vaꞌe kuery re hexarai raꞌe.


text:
Haꞌe ramo apóstolo kuery doze vaꞌe omboatypa temimboꞌe kuery haꞌe javi. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndaꞌevei Nhanderuete ayvu romombeꞌua gui ore kuery rojepeꞌa aguã tembiꞌu rombojaꞌoa rupi roiko aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi irmão kuery, peiporavo peẽ kuery regua sete avakue heko porã vaꞌe, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩa, haꞌe hiꞌarandu vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ma romoĩ ꞌrã haꞌe nunga rupi ombaꞌeapo vaꞌerã. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã pavẽ oendu vy ojou porã. Haꞌe rami vy jypy ojou Estêvão, peteĩ ava ojerovia ete haꞌe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩa vaꞌe, haꞌe gui ma Filipe, Prócoro, Nicanor, Timão, Pármenas haꞌe Nicolau. Haꞌe vaꞌe ma Antioquia guigua judeu kuery reko rami oiko vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma apóstolo kuery renonde ogueru ramo onhemboꞌe reve haꞌe kuery áry omoĩ okuapy opo. 


text:
Haꞌe gui ma Nhanderuete ayvu oendupaave. Jerusalém tetã py temimboꞌe kuery heta-etave ma ojeꞌoivy. Sacerdote kuery voi heta ikuai ojeroviaa rupi. 


text:
<n> Estêvão omboayvua ague</n> Haꞌe gui Estêvão ma Nhanderuete omboaxya haꞌe ipoꞌakaa rupi oiko vy heta vaꞌe kuery mbyte rupi ojapo oikovy nhomondyipaarã haꞌe hexa pyrã.


text:
Haꞌe ramo hexe opuꞌã okuapy judeu kuery vaꞌe regua escravo veꞌỹ onhemboꞌeaty pygua, Cirene, Alexandria, Cilícia haꞌe Ásia guigua. Haꞌe vaꞌe kuery ma Estêvão reve ijayvu ete okuapy.


text:
Haꞌe rami vy opaga amongue avakue aipoeꞌi aguã: “Roendu pevaꞌe ava ijayvu vaikue rã Moisés haꞌe Nhanderuete rovai”, heꞌi aguã. 


text:
Haꞌe rami py omopuꞌãmba rei heta vaꞌe kuery, nhomongeta vaꞌety haꞌe lei re nhomboꞌe vaꞌety kuery guive. Haꞌe rami vy ojeꞌoi vy ojopy, nhomongeta vaꞌety kuerya py ogueraa.


text:
Haꞌe py ma ogueru avi hekokue ramigua mombeꞌuarã. Haꞌe vaꞌe kuery aipoeꞌi: — Pevaꞌe ava ma ijayvu vai riae oikovy templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe lei re.


text:
Mbaꞌeta roendu aipoeꞌi rã Nazaré pygua Jesus templo omomba ꞌrãa rami, haꞌe nhanderekorã Moisés oeja vaꞌekue oguerova ꞌrãa rami guive — heꞌi.


text:
Haꞌe javive omboayvua py oguapy vaꞌe ma Estêvão re anho omaꞌẽ okuapy. Omaꞌẽ okuapy rã anjo rami hova. 


text:
<n> Estêvão ijayvuague</n> Haꞌe ramo sacerdote yvateve vaꞌe oporandu vy aipoeꞌi: — Haꞌe rami ae teve? 


text:
Estêvão ombovai: — Keꞌy kuery haꞌe xeru kuery, pendu ke. Nhaneramoĩ Abraão ma Mesopotâmia yvy re teri oiko jave, Harã py oiko eꞌỹ mbove ixupe Nhanderuete hexakãmba vaꞌe ojexa uka rakaꞌe.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: “Ejepeꞌa ndeyvy neretarã kuerya gui, haꞌe tereo yvy aexa uka aguã katy”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe ramo caldeu kuery yvy gui oo Harã py ju oiko aguã. Tuu omano ma rire apy ju Nhanderuete ombou yvy aỹ peẽ pendekuaia py.


text:
Haꞌe rami avi apy voi ixupe guarã nomeꞌẽi neĩ peteĩgueꞌi opy oguerova aguã voi, teĩ ijayvu yvy omeꞌẽ aguã, haꞌe hamymino kuery pe voi. Haꞌe jave ma ndataꞌyi teri.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete ijayvu hamymino kuery oyvy reꞌỹ, yvy mboae re ikuai ꞌrãa re. Haꞌe py ma escravo kuery ꞌrã ikuai, quatrocentos maꞌetỹ re ꞌrã ikuai axy.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete aipoeꞌive ju: “Xee ma ambopaga ꞌrã escravo penemoingoare kuery. Haꞌe vaꞌe rire haꞌe gui pexẽ ꞌrã kovaꞌe yvy re ju xerembiguai pendekuai aguã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
— Haꞌe gui ma ipire omboi uka vy hexeve ojapo guexeve guarã. Haꞌe rami vy Isaque itui rire oito araa py Abraão omboi ipire. Isaque gui oiko Jacó, haꞌe gui haꞌe vaꞌe gui nhaneramoĩ kuery doze ikuai vaꞌekue oiko.


text:
Haꞌe gui José re nhaneramoĩ kuery ndaꞌijaꞌei vy ovende rakaꞌe Egito yvy katy heraarã pe. Haꞌe rami teĩ Nhanderuete ma hexeve oiko vy


text:
ogueraa jepe opa mbaꞌe vai oiko vaꞌe gui. Omboaxya rupi omoꞌarandu Egito pygua huvixave Faraó renonde. Haꞌe ramo Faraó omoĩ haꞌe pygua kuery re opena aguã, haꞌe hoo pygua haꞌe javi re guive.


text:
Haꞌe gui ma karuai oiko Egito yvy haꞌe javi rupi. Canaã yvy re voi ikuai axy ramo nhaneramoĩ kuery ndojouvei tembiꞌu.


text:
Haꞌe rã Egito yvy re ma trigo oguerekoa omombeꞌua rã Jacó oendu vy jypy omondouka rakaꞌe nhaneramoĩ kuery.


text:
Haꞌe kuery teĩgue ju ovaẽ ramo José ojekuaa uka guykeꞌy kuery pe, haꞌe Faraó voi oexa José regua kuery.


text:
Hetekue ma Siquém katy heraa vy onhono porãa Hamor raꞌy kuery gui Abraão tuparã peráta re ojogua vaꞌekue py. 


text:
— Haꞌe gui ovaẽ raiꞌi ma Abraão pe Nhanderuete ouraague ojeupity aguã ára. Haꞌe jave ma nhaneramoĩ kuery hetave ojeꞌoivy Egito yvy re,


text:
Haꞌe vaꞌe huvixa ma nhaneramoĩ kuery ombotavypa vy ojavyky rei, ojapo guive guaꞌy kuery re ae nopenavei rã omanomba aguã rami.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py oiko Moisés. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete renonde voi ojou porãa ramo mboapy jaxy re ranhe onhomi tuu ro py.


text:
Mbaꞌeta Moisés oexaꞌã hetarã kuery “Ixupe Nhanderuete nhandereraa jepe uka ꞌrã” heꞌi aguã, teĩ haꞌe kuery haꞌe rami ndoikuaai. 


text:
— Haꞌe gui koꞌẽgue onhemboja ju guetarã kuery jogueroꞌa vaꞌe re. Haꞌe kuery ikuai porã aguã ombojaꞌoxe vy aipoeꞌi: “Avakue, peẽ kuery tu joeguaꞌi rima pendekuai. Mbaꞌe re tu pejogueroꞌa rei?” heꞌi.


text:
Haꞌe rami ijayvu rã Moisés oendu vy okanhy ovy, haꞌe Midiã yvy re ju oiko guekoa py eꞌỹ. Haꞌe py ma oiko mokoĩ taꞌy. 


text:
— Quarenta maꞌetỹ rire tekoa eꞌỹa py Sinai yvyty re ixupe ojexa uka peteĩ anjo. Yvyra rogue hendy vaꞌe mbyte gui ojexa uka.


text:
Moisés haꞌe nunga oexa vy onhemondyi vaꞌeri onhembojave ovy oexa porãve aguã. Haꞌe vy oendu Senhor aipoeꞌi rã:


text:
“Xee ma neramoĩ kuery Abraão, Isaque haꞌe Jacó Ruete aiko”, heꞌi. Haꞌe rami rã Moisés okyje vy oryryipa, omaꞌẽve aguã ndaꞌipyꞌa guaxui guive. 


text:
Xee aexa ma Egito yvy re xevygua kuery ikuai axya, haꞌe kuery ipoaẽ rã aendu guive. Haꞌe rami vy aguejy araa jepe aguã. Ejuve ke aỹ, xee romondouka ꞌrã Egito katy”, heꞌi. 


text:
— Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery nonheꞌẽ rendui Moisés. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Mavaꞌe tu nemoĩ huvixa orere repena vaꞌerã?” heꞌi okuapy, huvixarã haꞌe heraa jepearã Nhanderuete ombou vaꞌekue ri, anjo yvyra rogue hendy vaꞌe mbyte gui ojexa uka vaꞌekue ipytyvõarã oiko guive.


text:
Haꞌe gui Egito yvy re nhomondyipaarã haꞌe hexa pyrã Moisés ae ojapo vy oguenoẽ nhaneramoĩ kuery. Yeꞌẽ Pytã re voi ojapo, haꞌe quarenta maꞌetỹa pukukue re tekoa eꞌỹa rupi ikuai jave guive.


text:
Moisés ae Israel kuery pe aipoeꞌi: “Peẽ kuery regua Nhanderuete omoingo ꞌrã peteĩ profeta xee rami guarã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe Moisés ae oĩ vaꞌekue tekoa eꞌỹa py onoꞌõmba vaꞌe kuery reve, Sinai yvyty re ixupe anjo ijayvu vaꞌekue haꞌe nhaneramoĩ kuery reve. Ojopy avi ayvu imarã eꞌỹ vaꞌe nhandevy ju oikuaa uka aguã. 


text:
— Haꞌe rami teĩ nhaneramoĩ kuery ma nonheꞌẽ rendui rakaꞌe. Haꞌe kuery ndoipotai vy opyꞌa re omoĩ okuapy Egito katy ju ojevyxea.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi Arão pe: “Ejapo orevy nhanderueterã nhanerenonde re oo vaꞌerã. Mbaꞌeta Egito yvy gui nhanerenoẽare Moisés re ma ndajaikuaai mbaꞌe pa oikoa”, heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave ojapo vaka raꞌy raꞌangaa, haꞌe haꞌangaa pe mymba kuery ojuka guive. Oguerovyꞌa rei okuapy opo py ojapo vaꞌekue rive. 


text:
— Haꞌe ramo haꞌe kuery gui Nhanderuete ojepeꞌa vy omboaxa yva re ikuai vaꞌe rive ombojerovia aguã, profeta kuaxia ombopara vy aipoeꞌiague rami: “Israel kuery, tekoa eꞌỹa rupi quarenta maꞌetỹ re pendekuai vy xevy pe teve mymba pejuka vy pemeꞌẽ rakaꞌe?


text:
Tuuete ramigua Moloque pe eꞌỹ ri tyꞌy pejapo pembojerovia atyrã? Haꞌe tuuete ramigua Renfã jaxy-tata raꞌangaa pejapo vaꞌekue pembojerovia aguã. Haꞌe nungakue re ma xee rogueraa ukapa ꞌrã Babilônia rovai katy”, heꞌiague. 


text:
— Haꞌe gui ombojeroviaaty Nhanderuete ayvu oĩa vaꞌe ma nhaneramoĩ kuery oguereko rakaꞌe tekoa eꞌỹa re, Moisés pe ojapo ukaague rami ae ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga ma nhaneramoĩ kuery Josué oiko javegua ju ojopy vy amboae katy ogueraa, mbaꞌeta haꞌe kuery renonde gui Nhanderuete yvy regua kuery omoxẽ ramo haꞌe py ju ikuai. Davi oikoa ára peve oguereko vaꞌekue.


text:
“Yva ma xerenda, haꞌe rã yvy ma xepy rendarã itui. Mbaꞌe nunga oo ꞌrã tu pejapo xevy? Mamo ꞌrã tu xee apytuꞌu atyrã oĩ aguã haꞌeve?


text:
— Avakue peneakã ratã vaꞌe, pendepyꞌa ratã haꞌe pendeapyxa eꞌỹ vaꞌe, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ijayvu teĩ ndapejapyxakaxei kuerei. Peneramoĩ kuery ikuaiague rami ae ju peẽ voi pendekuai. 


text:
Mbaꞌeta mavaꞌe profeta re ndaꞌu peneramoĩ kuery nopuꞌã rei rakaꞌe? Mbaꞌeta ojuka okuapy rakaꞌe Heko porã ete vaꞌe ou ꞌrãa mombeꞌua kuery. Haꞌe vaꞌe gui aỹ ma peẽ ju ijopy nhemiare haꞌe ijuka riveare pendekuai.


text:
<n> Estêvão omanoague</n> Haꞌe rami ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy ipoxy okuapy opyꞌa py, haꞌe hexe opuꞌã vy haĩ jekyty guive okuapy.


text:
Haꞌe rã Estêvão re ma Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩ ramo yva re omaꞌẽ vy oexa Nhanderuete rexakãa, haꞌe oiporu kuaa regua re Jesus hiꞌaĩ rã.


text:
Haꞌe rami vy aipoeꞌi: — Aipo aỹ, xee aexa yva ojepeꞌa rã, haꞌe Nhanderuete oiporu kuaa regua re Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue hiꞌaĩ rã — heꞌi. 


text:
Tetã gui mombyryꞌi ogueraa py ojapipa okuapy ita py. Hekokue ramigua mombeꞌuare kuery ma oao puku omboi vy oeja imoiny peteĩ kunumi Saulo hery vaꞌe hiꞌaĩa py. <n>Saulo ma Jesus pe ojeko meꞌẽ vaꞌerã vaꞌe . Guery oguerova rire ixupe “Apóstolo Paulo” ꞌea (Atos 9.1-9, 13.9). 


text:
Haꞌe rami vy ita py Estêvão ojapipaa ramo ojapukai vy aipoeꞌi: — Senhor Jesus, eraa ke xenheꞌẽ — heꞌi.


text:
Haꞌe gui guenapyꞌã re oĩ vy ijayvu atã: — Senhor, embopaga eme kovaꞌe kuery ojejavyague re — heꞌi. Po rami ijayvu reve oke. , , 


text:
Haꞌe kuery ojuka okuapya ma Saulo ojou porã. Haꞌe vaꞌe árave Jerusalém pygua igreja kuery omoingo axya vaipa. Haꞌe ramo haꞌe kuery haꞌe javive apóstolo eꞌỹ vy oaĩmba Judéia haꞌe Samaria yvy rupi.


text:
Haꞌe rã Saulo ma omombaxe ete heravy igreja kuery. Oo rupi oike vy ogueraa avakue haꞌe kunhague nhuã py omboty aguã. 


text:
<n> Samaria tetã py Filipe oo vy ayvu omombeꞌuague</n> Haꞌe gui opa rupi oaĩmba jogueravya rupi ayvu omombeꞌu.


text:
Filipe ijayvu rã heta vaꞌe kuery peteĩ rami meme ojapyxaka okuapy. Oendu, oexa guive hexa pyrã ojapo rã.


text:
Mbaꞌeta heta gui nheꞌẽ vai ojapukai reve-reve ojepeꞌa, haꞌe heta oguata eꞌỹ haꞌe hetyma pirupa vaꞌe voi okuerapa.


text:
<n> Onhemboꞌe vaikue vaꞌe Simão re ijayvuague</n> Haꞌe py ma oiko peteĩ ava Simão hery vaꞌe, onhemboꞌe vaikuea rupi oiko. Samaria pygua kuery ombotavypa oikovy, ipoꞌakapa vaꞌe rami rive onhemoingo vy.


text:
Hexe ojapyxaka pavẽ, yvyĩgueve haꞌe yvatekueve guive. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ava re ma Nhanderuete poꞌakaa oĩ. Haꞌe ramo Ipoꞌakapa vaꞌe hery — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe gui haꞌe pygua kuery pe Filipe omombeꞌu oikovy ayvu porã Nhanderuete poꞌakaa haꞌe Jesus Cristo regua. Haꞌe ramo avakue haꞌe kunhague oguerovia ramo omongaraipa.


text:
Simão eteve voi ojerovia avi, haꞌe omongarai ma rire Filipe re onhemoirũ oikovy, mbaꞌeta hexa pyrã haꞌe mbaꞌemo porã ojapo rã oexa vy onhemondyipa. 


text:
<n> Samaria py Pedro haꞌe João ikuai jave guare</n> Samaria pygua kuery Nhanderuete ayvu ogueroviaa omombeꞌua rã Jerusalém py apóstolo kuery ikuai vaꞌe oendu okuapy. Haꞌe rami vy haꞌe katy omondouka Pedro haꞌe João.


text:
Apóstolo kuery joe opo omoĩ rã Nheꞌẽ [Kyꞌa Eꞌỹ] oua Simão oexa vy apóstolo kuery pe ijayvu peráta omeꞌẽ aguã re.


text:
Haꞌe rã Pedro ombovai: — Ndeperáta too ndereve rekanhy aguã py, mbaꞌeta rexaꞌã peráta re ndejeupe rejogua aguã Nhanderuete omeꞌẽ rive vaꞌe.


text:
Ndee ma mbaꞌeve ndererekoi ore rami reiko aguã, neĩ rojapo vaꞌe rejapo aguã voi, mbaꞌeta ndepyꞌa py haꞌeve eꞌỹa rami reiko Nhanderuete renonde.


text:
Haꞌe nunga rupi ejeko rerova ndereko vaia gui, haꞌe ejapukai Senhor pe. Xapyꞌa rei ombogue ꞌrã ndepyꞌa re remoĩ vaꞌekue.


text:
Haꞌe kuery Senhor ayvu omombeꞌu haꞌe nhomboꞌepa ma vy Jerusalém tetã katy ju ojevy. Samaria pygua kuery rekoa ikuai vaꞌe rupi omombeꞌu ojeꞌoivy ayvu porã. 


text:
<n> Eunuco reve Filipe onhemoirũague</n> Haꞌe gui Filipe pe peteĩ anjo Senhor-a guigua ijayvu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Epuꞌã ke, tereo kuaray puku-a yke katy. Jerusalém gui Gaza katy tape oo vaꞌe rupi tereo, tekoa eꞌỹa rupi — heꞌi. Haꞌe ramo opuꞌã vy oo. 


text:
Oo vy peteĩ ava oexa Etiópia pygua eunuco, huvixa kunha Candace mbaꞌe peráta haꞌe javi re opena vaꞌety. Haꞌe vaꞌe ma Jerusalém py ombojerovia aguã ooague gui


text:
Haꞌe ramo Filipe onha ovy vy oendu ogueroayvu rã profeta Isaías ombopara vaꞌekue. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Reikuaa maꞌã reroayvu heravy vaꞌe? 


text:
Ombovai: — Mbaꞌexa vy tu aikuaa ta avave rei omombeꞌu porãve eꞌỹ rã? — heꞌi. Haꞌe rami vy oenoĩ Filipe karóxa py ojeupi vy hexeve oĩ aguã.


text:
Ipara ogueroayvu oiny vaꞌe po rami: “Vexaꞌi rami heraa ojukaa aguã py. Ijukaarã renonde vexaꞌi okyrirĩa rami avi haꞌe voi ndoipeꞌai ojuru.


text:
Omoꞌyvyĩꞌi vy haꞌeve eꞌỹa rami oguerekoa. Mavaꞌe ndaꞌu omombeꞌu ꞌrã hamymino kuery? Mbaꞌeta yvy gui hekove oipeꞌaa rire”, heꞌiague. 


text:
Haꞌe ramo eunuco oporandu Filipe pe: — Ajerure remombeꞌu aguã mavaꞌe reko re pa profeta ijayvu, ojee ae tyrã pa amboae reko re? — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Filipe omombeꞌu porãve. Po rami ipara oĩ vaꞌe guive omboypy vy ixupe omombeꞌu oiny Jesus. 


text:
Haꞌe kuery oo tema tape rupi. Yy oĩa py ovaẽ vy eunuco aipoeꞌi: — Apy ma yy oĩ. Ndaꞌevei ꞌrã ri ndaꞌu anhemongarai uka aguã? 


text:
[Filipe ombovai: — Ndepyꞌa haꞌe javi py rejerovia ramo haꞌeve ꞌrã — heꞌi. Haꞌe ramo ombovai vy aipoeꞌi: — Xee arovia Jesus Cristo Nhanderuete Raꞌy oikoa — heꞌi.]


text:
Yy gui oẽ jogueravy jave Senhor Nheꞌẽ oipeꞌa heravy Filipe. Haꞌe ramo eunuco ndoexavei vaꞌeri ovyꞌa reve oo oiny tape rupi. 


text:
Haꞌe vaꞌe rireꞌive Filipe ma Azoto tekoa py raꞌe oikoa oikuaa vy oove haꞌe gui. Ayvu porã omombeꞌu heravy tetã haꞌe javi rupi, Cesaréia py ovaẽ peve. 


text:
<n><i> ; <a href="b44.26.9-18">26.9-18</a></i></n> Haꞌe ramia ja Saulo ma Senhor remimboꞌe kuery ojukapa aguã re ijayvu. Haꞌe rami vy sacerdote yvateve vaꞌea py oo vy


text:
ojerure kuaxia para re Damasco tetã py oo aguã judeu kuery onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi, Senhor reko rami avakue haꞌe kunhague ikuai vaꞌe ojou vy oipokua haꞌe Jerusalém katy oguerupa aguã. 


text:
Haꞌe rami vy oo tape rupi. Damasco py ovaẽ raiꞌi ovya py yva gui hendy vaꞌe hexakãmba xapyꞌa ijyvýry.


text:
Haꞌe rã yvy rupi hoꞌa vy peteĩ ayvu oendu: — Saulo, Saulo, mbaꞌe re tu xerereko axyxe ri? — heꞌi vaꞌe. 


text:
Haꞌe gui irũ kuery hupive oo vaꞌe ma okyrirĩ reve opytapa. Ijayvu vaꞌe oendu teĩ avave rei ndoexai okuapy. 


text:
Haꞌe rã Saulo ma yvy gui opuꞌã vy guexa oipeꞌa teĩ mbaꞌeve rei ndoexavei. Haꞌe gui ijyva re ogueraa Damasco katy.


text:
<n><i> </i></n> Damasco tetã py oiko peteĩ temimboꞌe Ananias hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe pe Senhor ojexa uka vy aipoeꞌi: — Ananias. Ombovai: — Senhor, apy ma aĩ — heꞌi. 


text:
Senhor aipoeꞌi: — Epuꞌã ke, tereo tape hiꞌyvi vaꞌe ꞌepy vaꞌe rupi. Judas ro py revaẽ vy ke eka Tarso guigua Saulo. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma onhemboꞌe oiny jave


text:
Ananias ombovai: — Haꞌe rami avi Senhor, heta gui ma aendu haꞌe vaꞌe ava reko. Mbovykue rei veꞌỹ ma ojapo vai vaꞌekue Jerusalém py ikuai vaꞌe re,


text:
haꞌe apy guarã ju kuaxia para ogueru sacerdote yvatekueve vaꞌea gui, nderery rupi ojapukai vaꞌe kuery ojopypa heravy aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: — Tereo nho, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma xerembiguairã aiporavo vaꞌekue judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe xerery ogueraa aguã, huvixa kuery haꞌe Israel kuery renonde guive.


text:
Haꞌe ramo Ananias oo vy ovaẽ oo oĩa py. Hiꞌáry opo omoĩ reve aipoeꞌi: — Irmão Saulo, Senhor Jesus tape rupi rejua rupi ojekuaa uka vaꞌekue xembou kuri rexa ju aguã, haꞌe ndere Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩ aguã — heꞌi.


text:
<n> Damasco py ayvu Saulo omombeꞌu oikovyague</n> Haꞌe rireꞌive judeu kuery onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi Saulo omombeꞌu oikovy Jesus ae Nhanderuete Raꞌy oikoa.


text:
Haꞌe javive oendu vaꞌe onhemondyipa. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Pevaꞌe eꞌỹ ri tyꞌy Jerusalém py Jesus rery rupi ojapukai vaꞌe ojukapaxe vaꞌety? Haꞌe gui apy ju ou oipokuapa heravy aguã sacerdote yvatekueve vaꞌea katy — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rã Saulo ma imbaraeteve oikovy. Haꞌe vy Jesus ae Cristo oikoa omombeꞌu vy omokyrirĩmba judeu kuery Damasco py ikuai vaꞌe. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ojapoxe vaꞌe Saulo oikuaa. Haꞌe kuery ojuka vy ara py haꞌe pyávy tetã kora rokẽ py oarõ okuapy.


text:
<n> Jerusalém haꞌe Tarso py Saulo ovaẽague</n> Jerusalém py ovaẽ vy onhemoirũxe temimboꞌe kuery mboae reve, teĩ haꞌe kuery haꞌe javive Jesus remimboꞌe oikoa ndogueroviai vy okyje okuapy.


text:
Haꞌe rã Barnabé ma apóstolo kuerya py ogueraa vy omombeꞌu porãmba tape rupi Senhor ojekuaa uka vy hexeve ijayvuague, haꞌe ramo Damasco tetã py okyjea py eꞌỹ Jesus rery rupi ijayvuague.


text:
Grego ayvu py ijayvu vaꞌe kuery pe ayvu omombeꞌu haꞌe ijayvu ete oikovy ramo haꞌe kuery ojukaxe ete.


text:
<n> Igreja pygua heta-etave ovyague</n> Haꞌe rami rire Judéia haꞌe javi rupi igreja kuery ikuai porã, Galiléia haꞌe Samaria rupi guive. Imbaraeteve ojeꞌoivy Senhor renonde ojererokyjea rupi. Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ombopyꞌa guaxu ramo heta-etave ovy. 


text:
<n> Enéias omongueraa ague</n> Haꞌe gui Pedro ma opa rupi oaxa ovy vy Lida tetã py ovaẽ ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuerya py.


text:
Haꞌe py ma peteĩ ava oexa Enéias hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma oguata vaꞌeꞌỹ vy oito maꞌetỹ re ma tupa py itui.


text:
Ixupe Pedro aipoeꞌi: — Enéias, Jesus Cristo nemonguera. Epuꞌã ke haꞌvy, emoĩ porã ju nderupa — heꞌi ramove opuꞌã.


text:
<n> Dorcas omboetea jevyague</n> Jope tetã py ma oiko peteĩ temimboꞌe kunha Tabita hery vaꞌe, Dorcas heꞌia. Haꞌe vaꞌe ma pavẽ oikuaa mbaꞌemo porã anho ojapo haꞌe mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌety oikoa.


text:
Haꞌe vaꞌe jave imbaꞌeaxy vy omano. Haꞌe gui hetekue ombojaupa ma rire ombouve ju inony opy jaꞌoꞌi yvate oĩ vaꞌe py. 


text:
Jope gui ma Lida py Pedro oĩa namombyryiꞌi. Haꞌe ramo haꞌe py oĩa temimboꞌe kuery oendu vy mokoĩ avakue omondouka “Jaa vyvoi ke orereve” heꞌi aguã.


text:
Haꞌe nunga Pedro oendu vy oo haꞌe kuery reve. Oo py ovaẽ ramo opy jaꞌoꞌi yvate oĩ vaꞌe py ogueraa. Imeveꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi ombojere rei, ojaeꞌo reve oexa uka ao puku haꞌe tupyja Dorcas oikove teri reve ojapo vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui ma Pedro omoẽmba vy guenapyꞌã re oĩ, haꞌe vy onhemboꞌe. Haꞌe gui ojere vy hetekue ituia katy ju omaꞌẽ. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tabita, epuꞌã ke — heꞌi. Haꞌe ramo guexa oipeꞌa vy oexa Pedro, haꞌe vy ovy oiny.


text:
Haꞌe ramo ipo re ojopy vy omopuꞌã. Haꞌe gui ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe imeveꞌỹ vaꞌe kuery oenoĩmba vy oexa uka oikove vaꞌe. 


text:
<n> Xondaro ruvixa Cornélio reko re ijayvuague</n> Cesaréia tetã py peteĩ ava oiko Cornélio hery vaꞌe, xondaro kuery Itália pygua ruvixa.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete pe oiko ojererokyjea rupi, ngoo pygua kuery haꞌe javi reve. Mbaꞌemo omeꞌẽ jepi haꞌe py judeu kuery ikuai vaꞌe pe, Nhanderuete pe onhemboꞌe riae guive. 


text:
Haꞌe gui ma kuaray ojeroꞌaꞌi jave peteĩ anjo Nhanderuetea guigua ojexa uka ixupe. Hexe onhemboja vy aipoeꞌi: 


text:
— Cornélio. Haꞌe ramo onhemondyi reve anjo re omaꞌẽ vy oporandu: — Mbaꞌe tu, Senhor? Anjo ombovai: — Nhanderuete renonde imaꞌenduꞌaa renhemboꞌea haꞌe mbaꞌemo remeꞌẽ reikovya re.


text:
Hexeve anjo ijayvu vaꞌekue ojepeꞌa ramove oenoĩ mokoĩ guembiguai haꞌe peteĩ xondaro Nhanderuete pe oiko vaꞌe ixupe ombaꞌeapo vaꞌe regua.


text:
<n> Pedro pe mbaꞌemo ojexa ukaague</n> Koꞌẽ jevy tape rupi haꞌe kuery oo vy tetã py ovaẽ raiꞌi ma ojeꞌoivy jave, Pedro ma kuaray mbyte rireꞌi oo áry ojeupi onhemboꞌe aguã.


text:
Haꞌe vy oexa yva ojepeꞌa rã, haꞌe oguejy ouvy peteĩ ajukue ramigua tuvixa vaꞌe, yvy rami omboguejya ijapy irundyve re.


text:
<n> Cornélio remimbou kuery Jope py ovaẽague</n> Pedro mbaꞌemo ojexa uka vaꞌekue mbaꞌerã paa ndoikuaai rei oiny jave avakue ovaẽ ma Cornélio ombou vaꞌekue. Simão ro re oporandu jogueruvy rire okẽ py opyta.


text:
Haꞌe rã Pedro ma mbaꞌemo oexa vaꞌekue re teri oikuaa pota oiny reve Nheꞌẽ aipoeꞌi ixupe: — Peꞌi py mokoĩ ava ndereka vaꞌe ikuai.


text:
Haꞌe gui avakue ikuaia py Pedro oguejy ma vy aipoeꞌi: — Xee apy aĩ vaꞌe ae pa xereka? Mbaꞌe re tu peju? 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Xondaro ruvixa Cornélio ma ava heko porã haꞌe Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi oiko vaꞌe, judeu kuery haꞌe javi imaꞌenduꞌa porãa vaꞌe guive. Haꞌe vaꞌe ae nerenoĩ uka, ngoo py revaẽ rã ndeayvu oendu aguã, anjo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe aipoeꞌiague rami vy — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Pedro ijayvuague</n> Haꞌe rami rã Pedro ma haꞌe kuery omovaẽ ranhe, omoinge opy. Koꞌẽ jevy opuꞌã vy oo haꞌe kuery reve. Jope pygua irmão kuery regua oo avi hupive.


text:
Koꞌẽ jevy Cesaréia py ovaẽmba. Cornélio oarõ vy omboatypa ma raꞌe guetarã haꞌe oirũ kuery oayvuve vaꞌe.


text:
Haꞌe vy haꞌe kuery pe aipoeꞌi: — Peẽ ma peikuaa porã rã ore judeu kuery amboae regua re ronhemoirũ aguã ndaꞌevei, neĩ ronhemboja aguã voi. Haꞌe rami teĩ xevy pe Nhanderuete oikuaa uka avave pe “Ndaꞌevei vaꞌe” neĩ “Haꞌeveꞌỹ vaꞌe” roꞌe aguã ndaꞌeveia.


text:
Haꞌe nunga rupi xerenoĩ uka ramo aju “Ndaꞌevei” haꞌe eꞌỹ re. Aỹ ma aporandu: Mbaꞌerã pa xerenoĩ uka? 


text:
Cornélio ombovai: — Kovaꞌe ára reve vy irundy ára ma ojapo guĩ rami jave xero py anhemboꞌe ainyague, kuaray ojeroꞌa jave. Haꞌe gui xerenonde ojexa uka peteĩ ava ijao rexakãmba vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma aipoeꞌi: “Cornélio, Nhanderuete renonde ma oendua renhemboꞌea, haꞌe mbaꞌemo remeꞌẽ reikovya re imaꞌenduꞌaa guive.


text:
Emondouka ke Jope katy Simão Pedro hery vaꞌe renoĩarã. Haꞌe vaꞌe ma yeꞌẽ yvýry oiko, ipirekue re ombaꞌeapo vaꞌe Simão ro py”, heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo roenoĩ uka voi. Haꞌeve vaipa rejuague. Aỹ ma apy roĩmba Nhanderuete renonde, ndevy Senhor omombeꞌu uka vaꞌe haꞌe javi roendu aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Pedro ijayvu vy aipoeꞌi: — Aỹ ma aikuaa ma anhetẽ ae raꞌe Nhanderuete peteĩ regua rive joegui oayvuve vaꞌe eꞌỹa.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py haꞌe javive regua omonhemboja ꞌrã henonde ojererokyjea rupi haꞌe haꞌevea rami ikuai vaꞌe. ; 


text:
Povaꞌe ayvu Nhanderuete ombou rakaꞌe Israel kuery pe, Jesus Cristo re vy peteĩ rami nhanemoingo porã aguã. Mbaꞌeta haꞌe javi regua Senhor oiko.


text:
Peẽ avi peikuaa ayvu Judéia haꞌe javi rupi oendua vaꞌekue, Galiléia gui ijypy vaꞌekue, nhomongaraia regua João omombeꞌu ma rire.


text:
Oendua Nhanderuete Jesus Nazaré pygua vaꞌe ombopoꞌaka vy hexe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ omoĩague. Haꞌe ramo hexeve Nhanderuete oiko ramo opa rupi oiko vy mbaꞌemo porã ojapo, nhomonguera guive anha kuery omoingo axya gui.


text:
Judeu yvy re haꞌe Jerusalém tetã py mbaꞌemo porã ojapo vaꞌekue haꞌe javi ma ore roexapa. Haꞌe gui ma yvyra re omoĩ vy ojukaa.


text:
Heta vaꞌe kuery haꞌe javive peꞌỹ oexa uka, haꞌe rã imombeꞌuarã Nhanderuete oiporavo vaꞌekue pe anho, ore kuery omanoague gui onhemboete ju ma rire hexeve rokaru haꞌe royꞌu vaꞌekue pe ae.


text:
Orevy pe ma ayvu omombeꞌu uka heta vaꞌe kuery pe, roikuaa uka aguã Nhanderuete omoĩague oikove vaꞌe haꞌe omano vaꞌekue re oikuaa pota vaꞌerã.


text:
Hekorã re ae profeta kuery haꞌe javi ijayvu rakaꞌe. Haꞌe vy omombeꞌu hery rupi omboguepaa ꞌrãa hexe ojerovia vaꞌe haꞌe javi ojejavyague. 


text:
<n> Judeu eꞌỹ vaꞌe kuery re Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oguejyague</n> Haꞌe nunga re Pedro ijayvu teri oiny jave ayvu re ojapyxaka okuapy vaꞌe haꞌe javive re Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oguejy.


text:
Judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe voi Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ omeꞌẽa ramo judeu regua ojerovia vaꞌe Pedro rupive ou vaꞌekue onhemondyipa,


text:
— Amongue ndaꞌu ojoko ꞌrã yy py kovaꞌe kuery romongarai aguã? Mbaꞌeta nhande rami avi kovaꞌe kuery voi ojopy raꞌe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Jesus Cristo rery rupi omongarai uka. Haꞌe ramo ojerure haꞌe kuery reve opytave ranhe aguã. 


text:
<n> Pedro guekokue re ijayvuague</n> Haꞌe gui Judéia py apóstolo haꞌe irmão kuery ikuai vaꞌe oendu okuapy judeu eꞌỹ vaꞌe kuery voi Nhanderuete ayvu ogueroviaague.


text:
— Kore revaẽ vaꞌe tyꞌy avakue opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe ro py, haꞌe kuery reve rekaru guive — heꞌi okuapy. 


text:
— Xee ma Jope tetã py anhemboꞌe ainy jave, xeakanhy vy aexa peteĩ ajukue tuvixa vaꞌe ramigua oguejy ouvy rã. Ijapy irundyve re omboguejya yva gui. Haꞌe vy xeaꞌi py peve ou.


text:
Ipy katy amaꞌẽ vy aexa ipy irundy vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe, mymba inharõ vaꞌe, yvy rupi otyryry haꞌe guyra oveve vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo xee aipoaꞌe: “Any teve Senhor, mbaꞌeta xejuru py oike vaꞌeꞌỹ teri haꞌeveꞌỹ vaꞌe nhomongyꞌaarã”, haꞌe.


text:
— Haꞌe vaꞌe jave eteꞌi oo roĩa py ovaẽ mboapy avakue. Haꞌe vaꞌe kuery ma Cesaréia gui omondouka pyre xerenoĩarã.


text:
Haꞌe ramo xevy pe Nheꞌẽ ijayvu haꞌe kuery reve aa aguã akyje eꞌỹ re. Xerupive oo avi kovaꞌe irmão kuery mboapy meme ikuai vaꞌe. Haꞌe gui ma haꞌe vaꞌe ava ro py rovaẽ.


text:
Haꞌe ramo orevy pe omombeꞌu ngoo py anjo hiꞌaĩ rã oexaague, haꞌe ixupe aipoeꞌiague: “Emondouka amongue Jope katy, haꞌe enoĩ uka Simão Pedro hery vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma ndevy omombeꞌu ꞌrã reo jepe aguã regua ayvu, ndee haꞌe ndero pygua kuery haꞌe javive reve”, heꞌiague.


text:
Haꞌe gui ma xeayvu ypyꞌi ramove Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oguejy haꞌe kuery re, jypy nhandere oguejyague rami ae.


text:
Haꞌe ramo xemaꞌenduꞌa Senhor aipoeꞌiague re: “João ma anhetẽ yy py nhomongarai. Haꞌe rã peẽ ma penemongaraia ꞌrã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ reve”, heꞌiague re.


text:
Haꞌe rami py haꞌe kuery pe avi Nhanderuete ombou Senhor Jesus re jajerovia ramo nhandevy ombouague rami. Haꞌe rami rire mavaꞌe tu xee aiko Nhanderuete pe “Ndaꞌevei” haꞌe aguã? — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy ndaꞌivaivei. Haꞌe vy Nhanderuete oguerovyꞌa vy aipoeꞌi: — Haꞌe rami vy taꞌvy judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe voi teve Nhanderuete omeꞌẽ ojeko rerova vy tekove ojopy aguã — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Antioquia py temimboꞌe kuery pe “Cristo pegua” ꞌeaague</n> Estêvão ojukaa rire oaĩmba vaꞌekue ma opa rupi ojeꞌoi, Fenícia, Chipre haꞌe Antioquia peve. Judeu kuery regua pe anho ranhe omombeꞌu ayvu.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery regua Chipre haꞌe Cirene guigua ma Antioquia tetã py ovaẽ vy grego kuery pe voi omombeꞌu ayvu porã Senhor Jesus regua.


text:
Haꞌe nunga ma Jerusalém py igreja kuery ikuai vaꞌe pe omombeꞌua. Haꞌe rami rã Antioquia katy omondouka Barnabé.


text:
Haꞌe vaꞌe ma haꞌe py ovaẽ vy Nhanderuete omboaxya rupi ikuaia oexa vy ovyꞌa, haꞌe kuery haꞌe javi omongeta guive ipyꞌa mbaraete reve Senhor re ikuai aguã.


text:
Mbaꞌeta hexe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ haꞌe ojerovia etea anho oĩ ramo ava porayvu vaꞌe oiko. , Haꞌe ramo heta onhemboja Senhor re. 


text:
Ojou vy Antioquia py ogueru. Peteĩ maꞌetỹ pukukue re haꞌe pygua igreja kuery reve ikuai vy heta omboꞌe. Antioquia py temimboꞌe kuery ikuai vaꞌe jypyꞌi oenoĩa Cristo pegua. 


text:
<n> Karuai oiko vaꞌerãa re Ágabo ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe jave py Antioquia py profeta kuery regua ou Jerusalém gui.


text:
Peteĩ haꞌe kuery regua Ágabo hery vaꞌe opuꞌã vy Nheꞌẽ gui omombeꞌu yvy jave re karuai oiko ꞌrãa. Haꞌe nunga oiko ae ma huvixave Cláudio oĩ jave py. 


text:
Haꞌe ramo temimboꞌe kuery jogueroayvu okuapy mbaꞌemo omondouka aguã Judéia py irmão kuery ikuai vaꞌe pe. Peteĩ-teĩ ojouaꞌi rami ꞌrã omondouka oipytyvõ vy.


text:
Haꞌekue rami ae haꞌe kuery ojapo. Haꞌe vy Barnabé haꞌe Saulo po py ogueraa uka igreja re opena vaꞌe kuery pe. 


text:
<n> Huvixa Herodes apóstolo Tiago haꞌe Pedro oguereko axyague</n> Haꞌe vaꞌe jave py huvixave Herodes ojopy uka igreja kuery ikuai vaꞌe regua oguereko axy aguã.


text:
Haꞌe nunga judeu kuery ojou porã rei okuapya oikuaa vy oguereko axyve ju. Haꞌe vy Pedro voi ojopy uka, ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ vaꞌea ára.


text:
Ojopy uka vy omboꞌa uka nhuã py. Xondaro kuery po py omboaxa opena aguã. Irundy aty ikuai xondaro kuery, peteĩ-teĩ aty irundy xondaro oguereko harõarã, Páscoa ára rire heta vaꞌe kuery oendua py omboayvua aguã.


text:
Pyávy huvixa Herodes omboayvu eꞌỹ mboveꞌi, Pedro oke oupy mokoĩ xondaro mbyte, mokoĩ corrente py ojokuaague reve. Xondaro kuery mboae ma okẽ py ikuai nhuã oarõa py.


text:
Haꞌe gui peteĩ anjo Senhor-a guigua ou xapyꞌa ramo peteĩ hendy vaꞌe omoexakãmba nhuã ropy rupi. Pedro re opoko vy omomyĩ. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Epuꞌã pojava — heꞌi ramove ojokuaague hoꞌapa ipo gui. 


text:
Anjo aipoeꞌi: — Ejekuꞌa jokua ke, haꞌe emoĩ ndepy regua. — Haꞌekue rami ojapo ramo aipoeꞌive ju: — Emoĩ ndeao puku, haꞌe eju xerakykue — heꞌi. 


text:
<n> Nhuã gui Pedro oguenoẽa ague</n> Haꞌe gui Pedro oẽ vy hakykue oo. Ndoikuaai ovy anhetẽ paa anjo opo py ojapo vaꞌe, “Aexa raꞌu rive po” heꞌi vy.


text:
Xondaro ikuai vaꞌe jypy haꞌe mokoĩa ma oaxa vy ovaẽ jogueravy okẽ ferro guigua tetã katy oĩ vaꞌe py. Haꞌe vaꞌe ma haꞌe ae ojepeꞌa. Haꞌe gui oẽ vy peteĩ tape rupi jogueraa. Ooveꞌia py anjo ojepeꞌa ixugui. 


text:
Haꞌe ramo mae ma Pedro oikuaa xapyꞌa vy aipoeꞌi: — Aỹ ma aikuaa anhetẽ Senhor ombou raꞌe ojea pygua anjo, Herodes po gui xereraa jepe aguã, haꞌe judeu kuery ojapoxe vaꞌe haꞌe javi gui guive — heꞌi.


text:
Hexe oiko vaꞌe re oikuaa pota vy onhembopyꞌa oo aguã João Marcos hery vaꞌe xy Maria ro py. Haꞌe py ma heta ikuai onhemboꞌe vy.


text:
Pedro ayvu oendu kuaa vy ovyꞌa vaipa vy hexarai omoinge aguã. Onha reve opy ojevy Pedro okẽ py hiꞌaĩa omombeꞌu aguã. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi ixupe: — Naneakã porãvei teve — heꞌi okuapy. Haꞌe rami teĩ omombeꞌuve haꞌe etea. Haꞌe ramo aipoeꞌi ju: — Inheꞌẽ rive ri nhiꞌã — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe ramia ja Pedro ombotave tema hoꞌamy. Haꞌe ramo mae ma haꞌe kuery oipeꞌa vy haꞌe ri ty raꞌea oexa vy ndoikuaai rei okuapy. 


text:
Haꞌe ramo opo py “Pekyrirĩ” heꞌia rami ojapo vy omombeꞌu marã rami pa nhuã gui Senhor oguenoẽ ukaague. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Pemombeꞌu ke Tiago pe, irmão kuery pe guive — heꞌi. Haꞌe gui oẽ ju vy amboae katy oo. 


text:
Herodes oeka uka teĩ ndojoui. Haꞌe rami vy nhuã rarõa kuery omboayvu ma vy ojuka ukapa. Haꞌe vy Judéia gui ma Cesaréia katy ju oo. Haꞌe py oiko are. 


text:
<n> Herodes omanoague</n> Haꞌe vaꞌe jave Herodes joo rami eꞌỹ ijayvu Tiro haꞌe Sidom pygua kuery reve. Haꞌe ramo oĩa py haꞌe kuery oupa peteĩ rami ojexa uka aguã. Haꞌe rami vy huvixa rembiguai Blasto pe onhepytyvõ uka rire ojerure okuapy peteĩ rami ju ikuai aguã re, mbaꞌeta huvixa yvy rupi hoꞌu vaꞌerã ojou vy. 


text:
Haꞌe gui oaꞌangaague ára py Herodes omoĩ ao iporãve vaꞌe. Tenda openaaty áry oguapy vy ijayvu haꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe ramove anjo Senhor-a guigua omombaꞌeaxy huvixa, Nhanderuete nomboetei ramo. Haxo hoꞌupa rã omano. 


text:
Barnabé haꞌe Saulo ma ojapo ꞌrã vaꞌekue ojapopa ma vy ojevy ju Jerusalém gui. Ngupive ogueraa avi João Marcos hery vaꞌe. 


text:
<n> Jypyꞌi Barnabé haꞌe Saulo ayvu mombeꞌua rupi oguataague</n> Antioquia pygua igreja kuery regua ikuai profeta haꞌe nhomboꞌea kuery: Barnabé, Simeão Níger hery vaꞌe, Cirene pygua Lúcio, huvixave Herodes ryvy ranga Manaém haꞌe Saulo.


text:
Haꞌe kuery ma Senhor pe okaru eꞌỹ re ikuai ramo Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ aipoeꞌi: — Peiporavo xevy Barnabé haꞌe Saulo, xee aenoĩague rami haꞌe kuery ombaꞌeapo aguã — heꞌi. , ; 


text:
<n> Onhemboꞌe vaikue vaꞌe Elimas reko re ijayvua</n> Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ omondouka ramo Selêucia peve ranhe oo. Haꞌe gui yy rupi ojeꞌoi Chipre katy.


text:
Salamina py ovaẽ vy Nhanderuete ayvu omombeꞌu judeu kuery onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi. Ipytyvõarã ogueraa avi João. <n>Apy João hery vaꞌe ma Apóstolo João eꞌỹ, haꞌe rã João Marcos, Jesus rekokue ombopara vaꞌerã vaꞌe . 


text:
Ypaꞌũ oaxapa vy Pafos tetã peve oo. Haꞌe py oexa peteĩ judeu onhemboꞌe vaikue vaꞌe profeta ramigua, Barjesus hery vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma huvixa Sérgio Paulo irũ oiko. Haꞌe rã huvixa ma ava hiꞌarandu vaꞌe. Haꞌe rami vy Barnabé haꞌe Saulo oenoĩ vy oendu porã pota Nhanderuete ayvu omombeꞌu rã.


text:
Haꞌe gui Saulo Paulo avi hery vaꞌe re ma Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩ ramo omaꞌẽ porã ranhe Elimas re. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Anha raꞌy, ndere ma renhombotavypa haꞌe opa marã rei reiko aguã anho oĩ. Heko porã vaꞌe re repuꞌã rei. Nderepytuꞌui ta ri tyꞌy Senhor reko amboae rami rei reikuaa ukaa gui?


text:
Aỹ ma ndere Senhor omoĩ ꞌrã opo nderexavei aguã. Haꞌe ramo mbovy ára rei veꞌỹ nderexavei ꞌrã kuaray — heꞌi. Haꞌe ramove hexe hoꞌa yvyxĩ ramigua pytũ vaꞌe. Haꞌe ramo ojere-jere oikovy, oipota ijyva re imboguataarã.


text:
<n> Jerusalém katy ju João Marcos ojevyague</n> Pafos gui ma Paulo yy rupi oo. Oirũ kuery reve ojeꞌoi Panfília regua Perge tetã re. Haꞌe rã João ma haꞌe kuery gui ojaꞌo vy Jerusalém katy ju ojevy.


text:
Haꞌe rã haꞌe kuery ma Perge gui oove Pisídia regua Antioquia tetã peve, haꞌe sábado ára py judeu kuery onhemboꞌeaty py oo vy oguapy.


text:
Lei haꞌe profeta ombopara vaꞌekue ogueroayvupaa ma rire onhemboꞌeaty pygua ruvixa aipoeꞌi uka haꞌe kuery pe: — Xeryvy kuery, heta vaꞌe kuery pemombaraete aguã regua ayvu pereko ri vy ke pemombeꞌu. 


text:
<n> Antioquia py Paulo ayvu omombeꞌuague</n> Haꞌe ramo Paulo opuꞌã vy opo py ojapo “Pekyrirĩ” heꞌia rami. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Avakue Israel regua haꞌe Nhanderuete renonde pejererokyjea rupi pendekuai avi vaꞌe, pejapyxaka ke.


text:
Nhande Israel kuery Ruete ma oiporavo rakaꞌe nhaneramoĩ kuery, haꞌe gui oyvy reꞌỹ ikuaia pukukue re omboetave, Egito yvy re. Haꞌe gui opoꞌakaa rupi oguenoẽmba vy


text:
quatrocentos e cinqüenta maꞌetỹ raiꞌi rire. Haꞌe vaꞌe rire omoĩ herekoarã kuery, profeta Samuel oikoa ára peve.


text:
Haꞌe gui nguvixaverã re haꞌe kuery ojerure okuapy ramo Nhanderuete omoĩ uka Benjamim regua Quis raꞌy Saul. Haꞌe vaꞌe ma quarenta maꞌetỹ re oĩ.


text:
Haꞌe gui ma oipeꞌa vy hekovia Davi ju oiporavo huvixaverã. Haꞌe vaꞌe reko re ijayvu vy aipoeꞌi: “Jessé raꞌy Davi ma ava xee ae rami ipyꞌa vaꞌe ajou, xee aipota vaꞌe ojapopa vaꞌerã”, heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe ramymino kuery regua Nhanderuete ijayvuague rami vy omoingo Israel kuery reraa jepearã. Haꞌe vaꞌe ma Jesus.


text:
Haꞌe vaꞌe ojekuaa uka eꞌỹ mbove João ranhe Israel kuery haꞌe javive pe omombeꞌu oikovy jajeko rerova vy nhanhemongarai uka aguã regua.


text:
Haꞌe gui João ojapo ꞌrã vaꞌekue ojapopa ma vy aipoeꞌi: “Xee ma pexaꞌãa ramigua eꞌỹ. Haꞌe rã xerakykue rima ou oiny peteĩ. Haꞌe vaꞌe gui ma xeꞌyvyĩꞌi ete vy neĩ ipy regua amboi aguã voi ndaꞌevei”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
— Keꞌy kuery Abraão ramymino kuery haꞌe Nhanderuete renonde pejererokyjea rupi pendekuai vaꞌe, nhandevy pe ae oikuaa uka ayvu jaa jepe aguã regua.


text:
Mbaꞌeta Jerusalém pygua kuery nguvixa kuery reve ndoikuaai okuapy Jesus, neĩ profeta kuery nhomboꞌea noendu kuaai guive, sábado ára nhavõ ogueroayvu teĩ, mbaꞌeta ojuka uka rakaꞌe Jesus, profeta kuery ijayvuague ojeupity aguã rami.


text:
Neĩ peteĩ henda py ojapo vaiague haꞌe kuery ndoikuaai vaꞌeri huvixa Pilatos pe ojerure okuapy ojuka aguã re.


text:
Hekorã ipara oiny vaꞌe ojeupity aguã rami oguereko rire omboguejya yvyra gui, haꞌe vy tuparã ojapo pyre py onhono porãa.


text:
Haꞌe ramo mbovy ára re rei eꞌỹ ojexa uka oikovy, Galiléia guive Jerusalém katy hexeve ojeꞌoi vaꞌekue pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma imombeꞌuarã ikuai heta vaꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe gui ore ju pẽvy romombeꞌu ayvu porã Nhanderuete nhaneramoĩ kuery omoingo porã aguã re ijayvuague regua.


text:
Haꞌe kuery ramymino nhandekuai vaꞌe pe Nhanderuete ojapo haꞌe nungakue haꞌe javi ojeupity aguã rami, Jesus omboete jevya py, mbaꞌeta mokoĩa Salmo re ipara oĩa rami vy: “Ndee ma Xeraꞌy, ange xee romoingo”, heꞌiague. 


text:
Haꞌe rami vy ae omanoague gui Nhanderuete omboete ju ivaipa eꞌỹ aguã, aipoeꞌiague rami: “Pendevy pe ajapo ꞌrã Davi pe xeayvuague ikyꞌa eꞌỹ haꞌe oguerovia pyrã ojeupity aguã rami.” 


text:
Haꞌe rami vy amboae Salmo py aipoeꞌi avi: “Nderejai ꞌrã neremimboꞌe retekue Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ivaipa aguã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Mbaꞌeta anhetẽ Nhanderuete oipotaa rami vy heta vaꞌe kuery re Davi opena ma rire oke vy oo nguu kuery ooague py, haꞌe ramo hetekue ivaipa.


text:
— Haꞌe nunga rupi keꞌy kuery, peikuaa pota, mbaꞌeta pẽvy pe romombeꞌu hexe vy jejavya omboguepaa aguã regua.


text:
Hexe vy ma haꞌe javive ojerovia vaꞌe omboeko porãa ꞌrã opa mbaꞌe vai gui. Haꞌe rã Moisés lei oeja vaꞌekue rupi ma nanhanemboeko porãai ꞌrã.


text:
“Maꞌẽ ke, peẽ pejojojai rei vaꞌe. Penhemondyi haꞌe pekanhy, mbaꞌeta pendeꞌára py xee ajapo ꞌrã mbaꞌemo ndaperoviai vaꞌerã, pẽvy omombeꞌua teĩ”, heꞌiague. 


text:
<n> Sábado jevy py ayvu omombeꞌu aguã re ojerure okuapyague</n> Paulo haꞌe Barnabé oẽ rã ojerure okuapy sábado jevy py haꞌekue rami ae ju ijayvu aguã.


text:
Onhemboꞌeaty gui onoꞌõ vaꞌekue oopa rã judeu kuery haꞌe judeu reko rami Nhanderuete pe ikuai vaꞌe heta ojeꞌoi Paulo haꞌe Barnabé rakykue. Haꞌe ramo omongeta Nhanderuete porayvua re riae ikuai aguã. 


text:
<n> Judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe ju Paulo haꞌe Barnabé ayvu omombeꞌuague</n> Sábado jevy py tetã pygua haꞌe javi rai ou Nhanderuete ayvu oendu aguã.


text:
Haꞌe rã judeu kuery ma heta ijaty vaꞌe oexa vy ndojou porãi. Haꞌe rami vy ijayvu vaikue, Paulo ayvu re ijayvu rei guive. 


text:
Haꞌe ramo Paulo haꞌe Barnabé okyjea py eꞌỹ ijayvu vy aipoeꞌi: — Peẽ kuery pe ranhe ma romombeꞌu Nhanderuete ayvu. Haꞌe rã napenduxei vy pexa uka tekove marã eꞌỹ pejopy aguã ndaꞌeveia. Haꞌe rami rã judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia py ju ꞌrã roo.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami aguã rami ae Senhor oremoĩ. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Xee romoĩ judeu eꞌỹ vaꞌe kuery moexakãarã, yvy jave re ikuai vaꞌe oo jepe aguã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami ijayvu rã judeu eꞌỹ vaꞌe kuery oendu vy ovyꞌa okuapy, Senhor ayvu oguerovyꞌa guive. Tekove marã eꞌỹ jopyarã oiporavo pyre haꞌe javive oguerovia.


text:
Haꞌe rami teĩ judeu kuery ombopoxy kunhague judeu reko rami ikuai vaꞌe yvatekueve, tetã pygua ruvixa kuery guive. Haꞌe rami vy omoingo axy Paulo haꞌe Barnabé vy omoxẽ oyvy gui.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery opy regua gui yvy kuꞌi oity-ity oikuaa uka aguã haꞌe kuery oeja ma ovya. Haꞌe gui Icônio katy ju ojeꞌoi. 


text:
<n> Icônio py Paulo haꞌe Barnabé ovaẽague</n> Icônio tetã py ma Paulo haꞌe Barnabé ma judeu kuery onhemboꞌeaty py ovaẽ vy nhomboꞌe. Haꞌe ramo heta ikuai vaꞌe oguerovia, judeu haꞌe grego kuery guive.


text:
Haꞌe rã judeu kuery oguerovia eꞌỹ vaꞌe ma omopuꞌã rei judeu eꞌỹ vaꞌe kuery, ombopoxypa irmão kuery pe.


text:
Haꞌe ramive ma ikuai are haꞌe py, okyjea py eꞌỹ ijayvu Senhor gui. Haꞌe rã Senhor ma haꞌe kuery po py hexa pyrã haꞌe nhomondyipaarã ojapo vy oikuaa uka ayvu nhomboaxya regua anhetẽa. 


text:
Haꞌe rami rire tetã pygua kuery ojaꞌopa. Peteĩ regua oo judeu kuery re, haꞌe rã amboae kuery ma apóstolo kuery re ojeꞌoi.


text:
Haꞌe rami vy judeu eꞌỹ vaꞌe haꞌe judeu kuery nguvixa kuery reve opuꞌãmba rei okuapy ojojai reixe haꞌe ita py ojapipa aguã.


text:
Haꞌe nunga haꞌe kuery oikuaa vy ojava Licaônia regua Listra haꞌe Derbe tetã katy, haꞌe katy rai-raiꞌi ikuai vaꞌe rupi voi.


text:
<n> Listra py peteĩ oguata eꞌỹ vaꞌe omongueraague</n> Listra py oguapy oiny peteĩ ava ipy pirupa vaꞌe, ituiꞌi guive ndoguatai vaꞌe, neĩ peteĩgue ma oguata vaꞌe eꞌỹ.


text:
Haꞌe rami vy ijayvu atã reve aipoeꞌi ixupe: — Epuꞌã ke ndepy re — heꞌi ramove opo reve opuꞌã vy oguata. 


text:
Heta vaꞌe kuery Paulo ojapo vaꞌe oexa vy ojapukai Licaônia ayvu py, aipoeꞌi: — Nhanderuete kuery teve avakue rami ojeapo vy oguejy raꞌe nhandea peve — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami vy Barnabé pe “Júpiter”, haꞌe rã Paulo pe ma “Mercúrio” heꞌi okuapy, mbaꞌeta ijayvuve ramo. <n>Júpiter ma haꞌe kuery ruete ramigua yvateve vaꞌe, haꞌe rã Mercúrio ma tuuete ramigua ijayvu kuaave vaꞌe. 


text:
Haꞌe Júpiter pegua sacerdote oĩ vaꞌe ma ixupegua templo tetã kyvõ katy oĩ vaꞌe gui ou vy tetã rokẽ katy ogueru vaka haꞌe ngora yvoty guigua. Heta vaꞌe kuery reve mymba ojukaxe haꞌe kuery pe. 


text:
Haꞌe nunga apóstolo kuery Barnabé haꞌe Paulo oendu vy oao omondoro reve opo heta vaꞌe kuery mbyte py. Haꞌe vy ojapukai: 


text:
— Avakue, mbaꞌe re tu guĩ ramigua pejapo ta? Ore voi ma ava peẽ ramigua. Pendua rami ae avi roendu. Haꞌe rami vy pẽvy romombeꞌu ayvu porã guĩ ramigua ovareꞌỹ vaꞌe pejapoa gui pejeko rerova aguã Nhanderuete oikove vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe ae yva, yvy, yeꞌẽ haꞌe opa mbaꞌe ikuai vaꞌe apoare oiko. 


text:
Haꞌe rami teĩ ikuaa ukaarã ndoeja eꞌỹi guive, mbaꞌeta pendevy pe ojapo porã vy yva gui ombou oky haꞌe mbaꞌemo hiꞌa aguã ára. Pekaru haꞌe pendepyꞌa py pevyꞌa aguã nomboatai — heꞌi.


text:
<n> Paulo ita py ojapipaague</n> Haꞌe rami jave Antioquia haꞌe Icônio gui judeu kuery ou vy ombopoxypa heta vaꞌe kuery. Haꞌe rami vy Paulo ojapipa okuapy ita py. Ombotyryry heravy tetã gui mombyryꞌi, “Omano ma po” heꞌi vy.


text:
Haꞌe gui temimboꞌe kuery ombojere rei ramo opuꞌã, ojevy ju tetã py. Koꞌẽ jevy Barnabé reve Derbe katy oo.


text:
Haꞌe vaꞌe tetã py ayvu porã omombeꞌu vy heta ojou temimboꞌerã. Haꞌe gui ma Listra, Icônio haꞌe Antioquia katy ju ojevy.


text:
Temimboꞌe ikuai vaꞌe ombopyꞌa guaxu ovy vy omongeta ojeroviaa rupi riae ikuai aguã. — Jaiko axy vy ꞌrãe jaike Nhanderuete pegua poꞌakaa py — heꞌi. ; 


text:
Peteĩ-teĩ igreja rupi okaru eꞌỹ re onhemboꞌe rire oiporavo igreja re opena vaꞌerã. Haꞌe Senhor re ojerovia vaꞌe kuery ma omboaxa ovy ipo py. 


text:
Haꞌe gui yy rupi oo Antioquia katy, mbaꞌeta haꞌe py Nhanderuete po py jypyꞌi omboaxaa vaꞌekue mbaꞌemo ojapo ꞌrã vaꞌekue ojapo aguã. <n>Mokoĩ henda py oĩ rakaꞌe tetã Antioquia hery vaꞌe. Apy omombeꞌu vaꞌe ma Síria regua, igreja kuery ikuaia. Haꞌe rã capítulo 13, haꞌe 14.21 py ijayvua ma Pisídia regua. 


text:
Haꞌe py ovaẽ vy omboatypa igreja kuery, haꞌe omombeꞌu oguataa rupi Nhanderuete ojapo vaꞌekue haꞌe javi, haꞌe okẽ judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ojerovia aguã regua oipeꞌaague guive.


text:
<n> Judeu eꞌỹ vaꞌe kuery joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu okuapyague</n> Haꞌe gui ma Judéia gui amongue ou vy omboꞌe po rami irmão kuery: — Orerekorã Moisés oejaague rami vy pendepire napemboi ukai ri vy ndapeo jepei ꞌrã — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami rã haꞌe kuery reve Paulo haꞌe Barnabé joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu ramo jogueroayvu Jerusalém katy haꞌe vaꞌe mokoĩ oo aguã amboae kuery haꞌe pygua reve, apóstolo haꞌe igreja re opena vaꞌe kuery pe oikuaa pota uka aguã haꞌe nunga re. ; <a href="b48.5.1-6">5.1-6</a> 


text:
Haꞌe rami vy igreja kuery omondouka vy mombyryꞌi peve omoirũ heravy. Haꞌe ramo Fenícia haꞌe Samaria rupi oaxa vy judeu eꞌỹ vaꞌe ojeko rerovaague omombeꞌu ojeꞌoivy. Haꞌe rami rã irmão kuery haꞌe javive oendu vy ovyꞌa vaipa. 


text:
Jerusalém py ovaẽ ramo igreja kuery omovaẽ porãꞌi, apóstolo haꞌe opena vaꞌe kuery reve. Haꞌe ramo omombeꞌupa oguataa rupi Nhanderuete ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe rã amongue fariseu regua Jesus re ojerovia vaꞌe ma opuꞌã vy aipoeꞌi: — Ojerovia vaꞌe kuery ma opire omboi uka ramo ꞌrãe haꞌeve, haꞌe nhamboꞌe avi ꞌrã lei Moisés oeja vaꞌekue rami ikuai aguã — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Jerusalém py opena vaꞌe kuery nhomboatyague</n> Haꞌe ramo apóstolo haꞌe igreja re opena vaꞌe kuery nhomboaty okuapy haꞌe nunga re oikuaa pota aguã.


text:
Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu ramo Pedro opuꞌã vy aipoeꞌi: — Irmão kuery, peẽ peikuaa yma Nhanderuete xeporavoague penembyte gui, judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe ayvu porã amombeꞌu rã oendu vy ojerovia aguã. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete nhande kuery pavẽ pyꞌa re oĩa oikuaapa vaꞌe vy haꞌe kuery pe voi oikuaa uka ojou porãa, mbaꞌeta haꞌe kuery pe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ombou, nhandevy ombouague rami avi.


text:
Nhande, neĩ haꞌe kuery regua nanhanderayvuvei joegui, mbaꞌeta haꞌe kuery ojerovia rã oikyꞌaꞌopa avi ipyꞌa.


text:
Haꞌvy aỹ, mbaꞌe re tu Nhanderuete pe “Ndaꞌevei” peje ri? Mbaꞌeta temimboꞌe kuery pembovoyixe pekuapy nhaneramoĩ kuery ndogueropoꞌakai vaꞌekue py, neĩ nhande voi ndajaropoꞌaka kuaai. <n>Haꞌe kuery ombovoyixe temimboꞌe kuery amboae regua, mbaꞌeta oipota haꞌe kuery voi ikuai judeu kuery rekorã oeja pyre rami. 


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py jarovia nhande voi Senhor Jesus nhanemboaxy ramo ae jaa jepea, haꞌe kuery rami avi — heꞌi. 


text:
<n> Tiago ijayvuague</n> Haꞌe gui ma heta vaꞌe kuery haꞌe javive okyrirĩ okuapy ojapyxaka aguã Barnabé haꞌe Paulo omombeꞌu rã hexa pyrã haꞌe nhomondyipaarã ipo py Nhanderuete ojapo vaꞌekue, judeu eꞌỹ vaꞌe kuery tekoa rupi oguataa rupi. 


text:
Simão ranhe omombeꞌu kuri judeu eꞌỹ vaꞌe pe jypyꞌi Nhanderuete ojekuaa ukaague, haꞌe kuery regua gui oiporavo aguã hery rupi ikuai vaꞌerã.


text:
“Haꞌe nunga oiko ma rire ajevy vy ajapo ju ꞌrã Davi ro hoꞌapa vaꞌekue. Hoꞌaague gui ajapo jevy vy amoatyrõmba ꞌrã, <n>“Ajapo ju ꞌrã Davi ro hoꞌapa vaꞌekue”, heꞌia ma Davi ramymino Jesus nhandereraa jepearã ombou aguã re ijayvu vy. 


text:
Haꞌe nunga rupi xee aikuaa ramo ndaꞌevei nhamoangeko rei aguã judeu eꞌỹ vaꞌe kuery Nhanderuete re ojeko rerova vaꞌekue.


text:
Haꞌe kuery pe nhambopara ꞌrã onhemongyꞌa eꞌỹ aguã mbaꞌemo raꞌangaa py, neĩ itavy reia py, haꞌe hoꞌu eꞌỹ aguã xoꞌo ojyryvipy vy ojuka pyre roꞌokue neĩ huguykue.


text:
Mbaꞌeta yma guive Moisés ombopara vaꞌekue rupi ijayvu vaꞌe ikuai ae tetã nhavõ rupi. Judeu kuery onhemboꞌeaty py voi sábado ára nhavõ ogueroayvua ꞌrã. , <a href="b46.10.31-33">10.31-33</a> 


text:
<n> Antioquia katy ayvu ogueraa ukaa ague</n> Haꞌe ramo apóstolo haꞌe opena vaꞌe kuery igreja haꞌe javi reve ojou porã haꞌe kuery regua avakue oiporavo haꞌe omondouka aguã Antioquia tetã katy, Paulo haꞌe Barnabé reve. Haꞌe rami vy oiporavo Judas Barsabás ꞌepy vaꞌe haꞌe Silas, irmão kuery omboeteve vaꞌe meme.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery po py ogueraa uka po rami ombopara vaꞌekue: “Irmão kuery apóstolo haꞌe igreja re opena vaꞌe orekuai vaꞌe, kovaꞌe kuaxia rombopara irmão kuery judeu eꞌỹ vaꞌe regua, Antioquia, Síria haꞌe Cilícia py pendekuai vaꞌe pe. Pendevy roxarura.


text:
Roikuaa karamboae amongue romondouka ramo eꞌỹ orembyte gui [ojeꞌoi vaꞌekue] penemoingo eta reiague, ayvu py penemoangeko rei vy.


text:
Haꞌe nunga rupi peteĩ rami roikuaa porã ma vy rojou porã amongue avakue roiporavo vy peẽ kuerya py rombou aguã orerembiayvu Barnabé haꞌe Paulo reve.


text:
Penhemongyꞌa eme mbaꞌemo raꞌangaa pe omeꞌẽ mbyre peꞌua py, neĩ huguykue, haꞌe mymba ojyryvipy vy ojuka pyre roꞌokue, haꞌe pendetavy rei eme guive. Haꞌe nunga gui pejejoko vy peiko porã ꞌrã. Tove tapendekuai porã.” 


text:
<n> Kuaxia para ogueroayvu okuapyague</n> Areꞌỹ re omondouka pyre kuery ma Antioquia tetã py ovaẽ ma vy haꞌe py ikuai vaꞌe omboatypa vy haꞌe kuery pe omboaxa kuaxia para.


text:
Paulo haꞌe Barnabé ma Antioquia py ikuai are vy nhomboꞌe haꞌe omombeꞌu Senhor ayvu, heta ikuai vaꞌe reve. 


text:
<n> Barnabé gui Paulo ojaꞌo rire mokoĩguea ma ayvu omombeꞌua rupi oguataague</n> Areꞌi ma rire Paulo aipoeꞌi Barnabé pe: — Aỹ ma jajevy ke jaexa ju irmão kuery tetã haꞌe javi rupi Senhor ayvu nhamombeꞌuague rupi, jaikuaa aguã marã rami pa ikuaia — heꞌi.


text:
Haꞌe rã Paulo ma ndojou porãi ogueraa aguã, Panfília py oĩa gui ojepeꞌa vy ombaꞌeapoa rupi noipytyvõvei rire. 


text:
Haꞌe rami py joo rami eꞌỹ ijayvu vy ojaꞌo joegui. Barnabé ma Marcos ogueraa vy yy rupi oo Chipre katy.


text:
<n> Paulo Timóteo ngupive ogueraa ague</n> Haꞌe gui Derbe py ovaẽ avi, haꞌe gui Listra py ju. Haꞌe py ma peteĩ temimboꞌe oiko Timóteo hery vaꞌe, judeu regua oguerovia vaꞌe piꞌa. Haꞌe rã tuu ma grego.


text:
Paulo oipota oo hupive. Haꞌe vy ipire omboi haꞌe katyꞌi rupi judeu kuery ikuai vaꞌe re vy, mbaꞌeta pavẽ oikuaa tuu grego oikoa. 


text:
Haꞌe gui tetã ikuai vaꞌe rupi oaxa vy irmão kuery pe omombeꞌu hekorã apóstolo haꞌe opena vaꞌe kuery Jerusalém py ikuai vaꞌe ijayvuague.


text:
<n> Trôade py peteĩ ava oexa ukaa ague</n> Haꞌe gui ma Ásia py ma Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ayvu nomombeꞌu ukai ramo Frígia-Galácia yvy rupi ojeꞌoi.


text:
Pyávy Paulo pe peteĩ oexa ukaa, Macedônia pygua ava opuꞌã hoꞌamy vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma ojerure vy — Tereo ke Macedônia katy orepytyvõ aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami oexa ukaa rire rojeꞌoi voi pota haꞌe katy, mbaꞌeta roikuaa haꞌe kuery pe ayvu porã romombeꞌu aguã orerenoĩare Nhanderuete ae oikoa. <n>“Ojeꞌoi” heꞌi ꞌrãgue py “Rojeꞌoi” heꞌi, mbaꞌeta haꞌe kuery rupive kovaꞌe kuaxia mboparaa Lucas voi oo rakaꞌe. 


text:
<n> Filipos py Paulo oiko jave Lídia ojeko meꞌẽague</n> Trôade gui yy rupi roo yvi Samotrácia katy. Koꞌẽ jevy ma Neápolis katy,


text:
haꞌe gui ma Filipos katy ju roo. Haꞌe vaꞌe tetã ma Macedônia regua pavẽ gui omboetevepy, haꞌe Roma tetã gui ae openaa vaꞌe. Haꞌe py ma roiko are. 


text:
Sábado ára py tetã gui mombyryꞌi roo vy yakã rembe peve roguejy, haꞌe py onhemboꞌeaty oĩa roikuaa vy. Haꞌe vy roguapypa vy oreayvu roiny kunhague ijaty vaꞌe reve.


text:
Peteĩ kunha Lídia hery vaꞌe ma ojapyxaka porã oiny oreayvua re. Haꞌe vaꞌe ma Tiatira guigua, ajukue púrpura guigua vendea, haꞌe Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi oiko vaꞌe. Haꞌe vaꞌe pyꞌa re Senhor ae omoĩ Paulo ijayvua re ojapyxaka pota aguã.


text:
Haꞌe rami vy onhemongarai uka ngoo pygua kuery haꞌe javi reve. Haꞌe rami vy orevy pe ojerure vy aipoeꞌi: — Senhor re ajeroviaa perovia vy ke pevaẽ ke xero py, haꞌe py ae pepyta — heꞌi. Haꞌe rami ijayvua haꞌeve orevy. 


text:
<n> Peteĩ kunhaꞌi imbaꞌekuaa vaꞌe gui nheꞌẽ vai oipeꞌaague</n> Onhemboꞌeaty katy roo jave peteĩ kunhaꞌi ou orerovaexĩ nheꞌẽ vai gui imbaꞌekuaa vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma ombaꞌekuaa rupi ongana vaipa oikovy opatõ kuery pe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Paulo haꞌe ore kuery rakykue oo vy ojapukai reve aipoeꞌi ꞌrã: — Pevaꞌe avakue ma Nhanderuete Yvate ete vaꞌe rembiguai, haꞌe pẽvy omombeꞌu tape peo jepe aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramigua mbovy ára rei eꞌỹ oiko. Haꞌe ramo Paulo noenduxevei vy ojere, haꞌe aipoeꞌi nheꞌẽ vai pe: — Jesus Cristo rery rupi aipoaꞌe: Ejepeꞌa ixugui — heꞌi ramove ojepeꞌa. 


text:
<n> Paulo haꞌe Silas oinupãmbaa rire nhuã py omboꞌaa ague</n> Kunhaꞌi patõ kuery ma nonganaveia oexa vy ojopy Paulo haꞌe Silas, haꞌe vy tetã mbyte py ogueraa huvixa kuery renonde.


text:
Huvixa kuerya py ogueraa vy aipoeꞌi: — Pevaꞌe avakue ma judeu ikuai vy opa marã omoingo nhaneretã pygua kuery.


text:
Mbaꞌeta teko mboae re nhomboꞌe ꞌrã. Haꞌe vaꞌe rupi ma nhandekuai aguã ndaꞌevei, mbaꞌeta nhande ma Roma pygua regua — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui heta vaꞌe kuery peteĩ rami opuꞌãmba haꞌe kuery re. Huvixa kuery voi ijao omondoropa vy oinupã uka yvyra poꞌiꞌi py.


text:
Pytũ mbyte jave ma Paulo haꞌe Silas onhemboꞌe haꞌe oporaei oiny Nhanderuete pe omboete vy. ; Haꞌe rã amboae kuery nhuã py ikuai avi vaꞌe ma ojapyxaka okuapy.


text:
Haꞌe rami jave yvy oryryi xapyꞌa vy omonguꞌepa nhuã yta. Haꞌe ramo okẽ ikuai vaꞌe ojepeꞌapa, haꞌe javive gui oipa ojokuaague. 


text:
<n> Nhuã rarõa ojeko meꞌẽague</n> Nhuã rarõa omyĩ vy nhuã rokẽ ojepeꞌa rã oexa vy oekyi kyxe ojejuka aguã, “Nhuã py ikuai vaꞌekue oẽmba raꞌe ma po” heꞌi vy. 


text:
Haꞌe ramo nhuã rarõa tataendy re ojerure vy oike pojava ovy. Oryryipa reve Paulo haꞌe Silas renonde oĩ guenapyꞌã re.


text:
Haꞌe vaꞌe hora-ve pyávy haꞌe kuery re opena porã vy ojoi oinupãague. Haꞌe rireꞌive onhemongarai uka, haꞌe hoo pygua kuery haꞌe javive reve.


text:
Haꞌe gui ma ngoo py ae ogueraa vy omongaru. Ngoo pygua kuery haꞌe javi reve ovyꞌa ete okuapy Nhanderuete re ojerovia vy. 


text:
<n> Nhuã gui Paulo haꞌe Silas opoia ague</n> Koꞌẽmba jave huvixa kuery ombou guembiguai “Pepoi pevaꞌe avakue” heꞌi aguã. 


text:
Haꞌe ramo nhuã rarõa omboaxa povaꞌe ayvu Paulo pe: — Huvixa kuery pendepoi uka kuri. Haꞌe rã peẽmba aỹ, tapeo porã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Paulo aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Haꞌe rami avi mbaꞌeve rojapo vaiague reꞌỹ orenupãmba pavẽ oexaa py, nhuã py oremboꞌa uka guive, Roma pygua regua roiko vaꞌeri. Aỹ ma nhemi rupi ju orepoi uka ta? Haꞌe rami ndaꞌevei. Haꞌe rami ꞌrãgue py tou haꞌe kuery ae torepoi — heꞌi. 


text:
Haꞌe nunga tembiguai kuery oendu vy oo omombeꞌu huvixa kuery pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma Roma pygua regua oikoa oikuaa vy okyjepa. 


text:
Haꞌe rami vy Paulo kuerya py jogueru vy ijayvu porãꞌi. Nhuã gui oguenoẽ vy ojerure tetã gui ojepeꞌa aguã.


text:
Haꞌe ramo nhuã gui oẽ ma vy Lídia ro py ranhe ovaẽ. Irmão kuery oexa vy omombaraetepa. Haꞌe gui ma ojeꞌoi. 


text:
<n> Tessalônica py Paulo haꞌe Silas ovaẽague</n> Anfípolis haꞌe Apolônia rupi oaxa vy ovaẽ Tessalônica tetã py. ; , Haꞌe py ma oĩ judeu kuery onhemboꞌeaty.


text:
Paulo gueko rami vy oo haꞌe kuery nhomboatya py. Mboapy sábado re haꞌe kuery reve ijayvu oikovy ipara re oĩa re.


text:
Nhomboꞌe vy omombeꞌu porã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Cristo omanoague gui onhemboete jevy aguã rami oiko vaꞌekue. Jesus pẽvy amombeꞌu vaꞌe ae ma Cristo — heꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery regua amongue oguerovia vy onhemoirũ Paulo haꞌe Silas re. Grego kuery heta avi Nhanderuete pe ikuai, kunhague omboetevepy voi. 


text:
Haꞌe rã judeu kuery ma ndaꞌijaꞌei vy ojou avakue heko vai vaꞌe. Haꞌe vy omonoꞌõ reta vy opa marã rei nhomoingo tetã rupi. Jasom ropy oikepa, teta mbyte katy Paulo kuery ogueraaxe vy.


text:
Haꞌe rami teĩ ndojoui vy huvixa kuerya py ogueraa Jasom ae, amongue irmão kuery reve. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe kuery ma yvy jave re ikuai vaꞌe moingo eta reia, haꞌe gui apy ju rima ovaẽ raꞌe.


text:
Haꞌe gui Jasom ma ngoo py omovaẽ. Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javive César ayvu rami eꞌỹ ikuai, Jesus pe anho “Huvixave” heꞌi okuapy. 


text:
<n> Beréia py Paulo haꞌe Silas ovaẽague</n> Haꞌe rireꞌi pyavyve irmão kuery ma Beréia tetã katy ju omondouka Paulo haꞌe Silas. Haꞌe py ovaẽ ma vy judeu kuery onhemboꞌeaty oĩ vaꞌe katy jogueraa.


text:
Haꞌe gui Beréia pygua kuery ma Tessalônica pygua gui hiꞌaranduve vaꞌe vy ojapyxaka porã ayvu re oenduxe vy. Koꞌẽ nhavõ ipara oĩa re oikuaa pota guive, oikuaa aguã oendu vaꞌekue anhetẽ paa.


text:
Haꞌe rami rã judeu kuery Tessalônica pygua ma Beréia py avi ri ty raꞌe Nhanderuete ayvu Paulo omombeꞌua oikuaa vy haꞌe py ju ojeꞌoi nhombopoxy haꞌe nhomopuꞌãmba rei aguã.


text:
Haꞌe ramo irmão kuery ojou porã Paulo omondouka voi aguã yeꞌẽ rembe peve. Haꞌe rã Silas haꞌe Timóteo ma opytave ranhe haꞌe py.


text:
Paulo re opena vaꞌe kuery ma Atenas peve ogueraa. Haꞌe kuery ojevy vy Paulo ijayvuague ogueraa Silas haꞌe Timóteo pe, oĩa py haꞌe kuery ou voi aguã. 


text:
<n> Atenas tetã py Paulo ijayvuague</n> Atenas tetã py Paulo oirũ kuery oarõ jave tetã rupi mbaꞌemo raꞌangaa anho oĩ rã oexa vy ndojou porãi vaipa.


text:
Haꞌe nunga rupi ijayvu oikovy judeu kuery onhemboꞌeaty py, judeu haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe Nhanderuete mboetea rupi ikuai vaꞌe kuery reve. Haꞌe rami avi koꞌẽ nhavõ tetã mbyte rupi ijayvu haꞌe py ikuai vaꞌe reve. 


text:
Haꞌe gui amongue onhemoꞌarandu vaꞌe epicureu haꞌe estóico regua ijayvu hexeve. Joupe-upe oporandu: — Mbaꞌe heꞌi vy tu po rami ijayvu katu rei vaꞌe? Tuuete mboae re teve ijayvu — heꞌi okuapy, mbaꞌeta Jesus reko omombeꞌu, onhemboete jevyague guive.


text:
Haꞌe rami vy ngupive ogueraa peteĩ henda Areópago hery vaꞌe py. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Aỹ ma roikuaaxe mbaꞌe nunga pyau re pa renhomboꞌea.


text:
Mbaꞌeta remombeꞌu vaꞌe ma ore kuery ndoroikuaai teri. Roikuaaxe mbaꞌe ꞌrea pa haꞌe nunga — heꞌi okuapy.


text:
Mbaꞌeta Atenas pygua kuery haꞌe amboae regua haꞌe py ikuai vaꞌe voi amboae ramigua re ndoikuaa potai, mbaꞌemo ipyauve vaꞌe re rive ijayvu haꞌe ojapyxaka okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Areópago mbyte py Paulo opuꞌã vy aipoeꞌi: — Atenas pygua avakue, xee aexa rã peẽ kuery pembojerovia etea rupi anho pendekuai.


text:
Mbaꞌeta tetã rupi aaxa avy vy aexa mbaꞌemo pembojerovia vaꞌety ikuai vaꞌe. Peteĩ aexa avi pembojeroviaaty re ipara oiny “ |yhwh{Kovaꞌe ma Nhanderuete jaikuaa eꞌỹ vaꞌe pegua}” heꞌia vaꞌe. Haꞌe gui peikuaa vy eꞌỹ pembojerovia vaꞌe ae xee amombeꞌu porãve pẽvy. 


text:
— Mbaꞌeta Nhanderuete yvy haꞌe yvy re opa mbaꞌe ikuai vaꞌe moingoare ma yva haꞌe yvy re ipoꞌaka vaꞌe vy oo avakue opo py ojapo vaꞌekue py noĩ,


text:
neĩ nhande kuery po py nanhaipytyvõi ꞌrã mbaꞌeve py. Nhandegui mbaꞌeve oipota vaꞌeꞌỹ, mbaꞌeta nhande kuery haꞌe javive pe haꞌe ae omeꞌẽ nhanderekoverã, nhanepytuẽrã haꞌe opa mbaꞌe jareko vaꞌe.


text:
Peteĩꞌi gui nhanemoingo rakaꞌe opa marãgua yvy re nhandekuai vaꞌerã. Yma voi oaꞌanga rakaꞌe pa, haꞌe mamo ete pa peteĩ-teĩ regua ikuai aguã,


text:
mbaꞌeta hexe vy jaiko, nhamyĩ haꞌe nhandekuai, peẽ kuery regua ijayvu kuaa vaꞌe “Mbaꞌeta ixuguigua meme jaiko”, heꞌia rami.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete gui meme jaikoague jaikuaa vy jaikuaa avi mbaꞌemo ouro guigua rami eꞌỹ oikoa, neĩ prata haꞌe ita gui avakue oꞌarandua rupi haꞌe oikuaa rami ojapo vaꞌekue rami eꞌỹ guive. 


text:
— Haꞌe gui ymave rupi jaikuaa vy eꞌỹ mbaꞌemo vai jajapoague re Nhanderuete nanhanembopagai. Haꞌe rami teĩ aỹ ma oikuaa uka avakue opa rupi ikuai vaꞌe ojeko rerova aguã.


text:
Mbaꞌeta oaꞌanga ma yvy re ikuai vaꞌe ombopagapa aguã ára. Haꞌevea rami ꞌrã ombopaga uka peteĩ ava omoĩ vaꞌekue pe. Haꞌe vaꞌe ma jaikuaa pavẽ aguã omanoague gui omboete ju — heꞌi. 


text:
<n> Amongue ojojai rei, haꞌe rã amboae kuery ma ogueroviaague</n> Omanoague gui Jesus onhemboeteague re Paulo ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy amongue ojojai rei. Haꞌe rã amboae kuery ma — Amboae ára ma emombeꞌuve ju povaꞌe nunga roenduve aguã — heꞌi okuapy.


text:
Ikuai avi amongue avakue oguerovia vy hexe onhemoirũ vaꞌe. Haꞌe kuery regua ma Areópago pygua Dionísio, haꞌe peteĩ kunha Dâmaris hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery reve ikuaive amboae kuery. 


text:
<n> Corinto tetã py Paulo ovaẽague</n> Haꞌe vaꞌe rire Atenas tetã gui Paulo oẽ vy Corinto katy ju oo.


text:
Haꞌe py ma peteĩ judeu Ponto guigua oexa Áqüila hery vaꞌe. Roma tetã gui huvixa Cláudio judeu kuery omoxẽmba ramo Itália gui oẽ vy Corinto py ovaẽ ramoꞌi vaꞌekue guaꞌyxy Priscila reve. Haꞌe vaꞌe kuery re Paulo onhemboja. ; , 


text:
Haꞌe gui sábado nhavõ ijayvu oikovy judeu kuery onhemboꞌeaty py. Judeu haꞌe grego kuery pe omombeꞌu oikovy ayvu. 


text:
<n> Jesus reko Paulo omombeꞌuague</n> Macedônia gui Silas haꞌe Timóteo ovaẽ ma ramo Paulo nombaꞌeapovei, ayvu mombeꞌua rupi anho oiko. Haꞌe rami vy judeu kuery pe omombeꞌu oikovy Jesus ae Cristo oikoa. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ijayvu vaikue reve opuꞌãmba ramo Paulo oao ombojaity vy aipoeꞌi: — Peneakã re ae toĩ penderuguy pemoẽ ukaague re pepaga aguã. <n>“Peneakã re ae toĩ penderuguy pemoẽ ukaague re pepaga aguã” heꞌia ma haꞌe kuery ae ndojereraa jepe ukaxei rire opaga aguã re ijayvu vy. Xee ma haꞌe nunga py ndaxepo kyꞌai. Aỹ gui ma amboae regua kuery pe ju ꞌrã aa amombeꞌu — heꞌi.


text:
Haꞌe gui ojepeꞌa vy peteĩ ava Tício Justo hery vaꞌe ro py ovaẽ, judeu kuery onhemboꞌeaty yvyꞌiry oĩ vaꞌea py. Haꞌe vaꞌe ava ma Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi oiko.


text:
Haꞌe gui onhemboꞌeaty pygua ruvixa Crispo hery vaꞌe ma Senhor re ojerovia okuapy ngoo pygua kuery haꞌe javi reve. Corinto pygua kuery voi ayvu oendu vy heta oguerovia vy onhemongarai uka. 


text:
Haꞌe gui pyávy Senhor ojexa uka Paulo pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ekyje eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py ndeayvuve tema rekyrirĩ eꞌỹ re,


text:
mbaꞌeta xee aiko ndereve. Avave rei ndere nopuꞌãi ꞌrã mbaꞌemo vai ojapo aguã, mbaꞌeta kovaꞌe tetã py heta areko xejeupe guarã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe py ma peteĩ maꞌetỹ haꞌe mboapy meme jaxy re oiko. Nhomboꞌea rupi oiko Nhanderuete ayvu re. 


text:
<n> Huvixa Gálio renonde Paulo ojexa ukaague</n> Acaia pygua huvixa Gálio oĩ jave py ma judeu kuery peteĩ rami opuꞌã okuapy Paulo re. Nhomboayvuaty py ogueraa vy


text:
aipoeꞌi: — Kovaꞌe ava ma nhomboꞌe oikovy lei re oĩa rami eꞌỹ Nhanderuete omboetea aguã re — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Paulo ombovai ta jave huvixa Gálio aipoeꞌi judeu kuery pe: — Judeu kuery, mbaꞌemo vai ete, eꞌỹ vy jojukaague, mbaꞌemo ndaꞌevei ete vaꞌe re pendeayvu vaꞌe rire haꞌeve ꞌrãgue xee aikuaa pota aguã.


text:
Haꞌe rã ayvukue, tery haꞌe pẽvygua lei re ri pendeayvu ta vy peikuaa pota peẽ ae haꞌe nunga re. Xee ma haꞌe nunga re ndaikuaa potai ꞌrã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery haꞌe javi ma judeu kuery onhemboꞌeaty pygua ruvixa Sóstenes ojopy vy oinupãmba nhomboayvua kuery renonde. Haꞌe rami teĩ Gálio ma haꞌe nunga re voi ndoikuaa potai. 


text:
<n> Mokoĩguea ayvu mombeꞌu vy ooague gui Paulo ojevyague</n> Haꞌe py ma Paulo opytave ranhe heta ára. Haꞌe vaꞌe rire irmão kuerya gui oo vy Síria katy ju oguata. Ngupive ogueraa Priscila haꞌe Áqüila. Haꞌe rami eꞌỹ mbove Cencréia py onhopĩ uka oakã, mbaꞌemo ojapo aguã re onhemboayvuague ojapopa ma rire. 


text:
Haꞌe gui ma Éfeso tetã py ovaẽ oirũ kuery oeja aguã py. Haꞌe rã haꞌe ma judeu kuery onhemboꞌeaty py oike vy haꞌe kuery pe omombeꞌu ayvu.


text:
Haꞌe rã haꞌe kuerya gui oo ta vy aipoeꞌi: — Nhanderuete oipota ramo ajevy ju ꞌrã peẽ kuerya py — heꞌi. Haꞌe gui kanoã py ojeupi vy oove Éfeso gui. 


text:
Cesaréia py ovaẽ vy oguejy vy Jerusalém tetã re oo. Haꞌe pygua igreja pe oxarurapa ma vy Antioquia katy ju oguejy ovy.


text:
Haꞌe py ma oiko are rire oo ju. Galácia haꞌe Frígia yvy rupi oaxa vy omombaraeteve ovy temimboꞌe kuery haꞌe javive. 


text:
<n> Mboapykuea ayvu mombeꞌua rupi Paulo oguata, haꞌe Éfeso py Apolo ovaẽague</n> Haꞌe vaꞌe jave py Éfeso py ma peteĩ judeu ovaẽ, Alexandria tetã guigua Apolo hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma ijayvu kuaa, haꞌe ipara oikuaapa vaꞌe,


text:
Senhor reko re omboꞌe pyre. Ikyreꞌỹ vy ijayvu Jesus reko re, haꞌevea rami nhomboꞌe oikovy guive, João nhomongarai jave guare anho oikuaa vaꞌeri.


text:
Haꞌe rami ranhe okyjea py eꞌỹ ijayvu judeu kuery onhemboꞌeaty py. Haꞌe ijayvu rã Priscila haꞌe Áqüila oendu vy ogueraa, haꞌe vy ixupe omombeꞌu porãve Nhanderuete reko. , ; 


text:
Acaia katy Apolo ooxe ramo irmão kuery omonhanima, temimboꞌe kuery pe ombopara guive omovaẽ aguã. Haꞌe py ovaẽ ma vy opa mbaꞌe py oipytyvõ Nhanderuete omboaxy rã ojerovia vaꞌe kuery,


text:
mbaꞌeta ijayvu kuaa ete vy pavẽ oendua py ipoꞌaka judeu kuery re, mbaꞌeta ipara oĩ vaꞌe gui omombeꞌu vy oikuaa uka Jesus ae Cristo oikoa. 


text:
<n> Éfeso py Paulo ovaẽague</n> Corinto tetã py Apolo oiko jave Paulo ma yvy rupi oguata vy Éfeso tetã py ovaẽ. Haꞌe py ma amongue temimboꞌe kuery ojou vy


text:
oporandu haꞌe kuery pe: — Peẽ kuery pa pejerovia ramo pendere ou Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ? Haꞌe kuery ombovai: — Any, ore kuery ma noroendui ae Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oiko vaꞌea — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Paulo oporandu ju: — Marã rami haꞌvy penhemongarai uka? Haꞌe kuery ombovai: — João Batista nhomongaraia rami rima — heꞌi okuapy. 


text:
Paulo aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — João ma ojeko rerova vaꞌekue omongarai vy heta vaꞌe kuery pe ijayvu vaꞌekue arakaꞌeve rã ou vaꞌerã re ju ojerovia okuapy aguã. Haꞌe vaꞌe ma Jesus — heꞌi. 


text:
Haꞌe kuery áry Paulo opo omoĩ ramo haꞌe kuery re ou Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ. Haꞌe ramo ayvu mboae py ijayvu, Nheꞌẽ guigua omombeꞌu guive.


text:
<n> Tirano nhomboꞌeaty py Paulo nhomboꞌeague</n> Haꞌe gui ma judeu kuery onhemboꞌeaty py Paulo oo vy nhomboꞌe. Mboapy jaxy re okyjea py eꞌỹ nhomboꞌe vy omombeꞌu oikovy Nhanderuete poꞌakaa.


text:
Haꞌe rã amongue ma ndogueroviai haꞌe noenduxei vy heta vaꞌe kuery oendua py ijayvu vai okuapy Senhor reko re. Haꞌe ramo haꞌe kuerya gui Paulo oguerojepeꞌa temimboꞌe kuery. Haꞌe gui ma Tirano hery vaꞌe nhomboꞌeaty py ju omboꞌe oikovy koꞌẽ nhavõ.


text:
Mokoĩ maꞌetỹ re nhomboꞌea rami oiko ramo Ásia pygua kuery haꞌe javi oendu Senhor ayvu, judeu haꞌe grego kuery voi.


text:
Panhero haꞌe avental Paulo oiporu vaꞌety ma imbaꞌeaxy vaꞌe ikuaia rupi heraa ramo okuerapa ꞌrã imbaꞌeaxya gui, nheꞌẽ vai ikuai vaꞌekue voi ojepeꞌapa ꞌrã. 


text:
Haꞌe gui amongue judeu kuery nheꞌẽ vai peꞌaa rupi ikuai vaꞌe ma onheaꞌanga Senhor Jesus rery rupi nheꞌẽ vai oipeꞌa aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xee aipoaꞌe pejepeꞌa aguã Jesus rery Paulo omombeꞌu vaꞌe rupi — heꞌi.


text:
Haꞌe rami ojapo vaꞌe ma peteĩ judeu sacerdote yvateve vaꞌe Ceva hery vaꞌe raꞌy kuery, haꞌe javi vy sete ikuai. 


text:
Haꞌe rami rã haꞌe kuery pe nheꞌẽ vai ombovai: — Jesus ma xee aikuaa, Paulo guive. Haꞌvy peẽ, mavaꞌe tu peẽ? — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe kuery re nheꞌẽ vai onhemondea vaꞌe opo vy ipoꞌaka haꞌe kuery haꞌe javive re. Opa marã oguereko axy ramo ipire rei haꞌe ijaipa rei reve onhamba oo oĩa gui. 


text:
Haꞌe nungakue Éfeso py ikuai vaꞌe oendupa, judeu haꞌe grego kuery. Haꞌe rami vy haꞌe javive ojererokyje vy omboete okuapy Senhor Jesus rery.


text:
Heta avi onhemboꞌe vaikue vaꞌekue okuaxia oguerupa vy oapypa pavẽ renonde. Kuaxia para repykue re oikuaa pota vy cinqüenta mil ára repy oikuaa.


text:
<n> Macedônia katy Paulo oirũ kuery omondoukaague</n> Haꞌe nunga haꞌe javi oiko rire Paulo onhembopyꞌa Macedônia haꞌe Acaia rupi oaxa ma vy Jerusalém katy oo aguã. Mbaꞌeta aipoeꞌi: — Haꞌe py aiko rire aexaxe avi Roma tetã pygua kuery — heꞌi. ; <a href="b45.15.22-29">15.22-29</a> 


text:
Mokoĩ opytyvõaty Timóteo haꞌe Erasto omondouka Macedônia katy. Haꞌe rã haꞌe ma Ásia py ranhe opytave. 


text:
<n> Demétrio nhomopuꞌãmba reiague</n> Haꞌe vaꞌe jave py heta opuꞌã okuapy Senhor reko rami ikuai vaꞌe re.


text:
Mbaꞌeta peteĩ ava oiko ouro re ombaꞌeapo vaꞌety Demétrio hery vaꞌe, prata gui xyete ramigua Diana raꞌangaa ojapo vaꞌe. Haꞌe nunga repykue gui hexeve ombaꞌeapo vaꞌe kuery oguerekopa.


text:
Haꞌe gui guexeve ombaꞌeapo vaꞌe kuery omboatypa vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Avakue, peikuaa kovaꞌe nunga gui jajoupaa.


text:
Pendu haꞌe pexaa rami Éfeso tetã py haꞌe Ásia yvy haꞌe javi rupi raiꞌi Paulo nhomboꞌe vy heta ojapo mbaꞌemo raꞌangaa nomboetevei aguã rami, mbaꞌeta ijayvu avakue opo py taꞌangaa ojapo vaꞌekue tuuete eꞌỹ oikoa rami.


text:
Haꞌe nunga rupi nhanerembiapo re ndojeroviaavei. Haꞌe rami anho eꞌỹ, nhandexyete Diana ipoꞌakapa vaꞌe pegua templo eteve voi nomboetevei. Haꞌe rami vy ombovaipa ꞌrã Ásia haꞌe yvy jave re ikuai vaꞌe omboete vaꞌe yvatea — heꞌi. 


text:
Haꞌe nunga haꞌe kuery oendu vy ipoxypa, haꞌe vy ojapuka-pukai: — Éfeso pygua xyete Diana ma yvate ete — heꞌi okuapy. 


text:
Tetã haꞌe javi rupi opa marã ojapura okuapy vy onoꞌõaty oĩ vaꞌe katy ojeꞌoi pavẽ. Ngupive ogueraa Paulo irũ kuery Gaio haꞌe Aristarco, Macedônia gui ou vaꞌekue.


text:
Onoꞌõ vaꞌe regua amongue ojapukai peteĩ rami, haꞌe rã amboae kuery ma amboae rami ojapukai. Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijaty vaꞌe ikuai. Heta vaꞌe kuery neĩ mbaꞌerã pa onoꞌõmba okuapya ma ndoikuaai.


text:
Haꞌe ramo teta mbyte gui judeu kuery ogueru Alexandre, haꞌe vy pavẽ renonde katy omoanha. Haꞌe vaꞌe ma ojapo opo py heta vaꞌe kuery pe ijayvuxea rami.


text:
Haꞌe rami teĩ judeu oiko raꞌea haꞌe kuery oikuaa vy peteĩ rami ojapukai okuapy mokoĩ hora re rãndaꞌu: — Éfeso pygua xyete Diana ma yvate ete — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe tetã py oiko kuaxia mboparaaty. Haꞌe vaꞌe ma opuꞌã vy omokyrirĩ heta vaꞌe kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Avakue Éfeso pygua, pavẽ oikuaa ae ma Diana ipoꞌakapa vaꞌe raꞌangaa pegua templo re nhande Éfeso tetã pygua kuery nhapena vaꞌea, haꞌe Júpiter-a gui taꞌangaa hoꞌa vaꞌekue re guive.


text:
Haꞌe nunga avave rei amboae rami ndoikuaai ꞌrã. Haꞌe nunga rupi pekyrirĩ ꞌrãgue, mbaꞌeve pejapo eme peikuaa pota porã eꞌỹ re.


text:
Mbaꞌeta pevaꞌe avakue apy peru vaꞌekue ma templo mbovaipaa rupi eꞌỹ ikuai, neĩ nhandexyete re voi ndaꞌijayvu vai guive.


text:
Xapyꞌa rei Demétrio haꞌe hexeve ombaꞌeapo vaꞌe kuery ri amongue re ijayvu aguã oguereko ramo oaꞌangaa ae ma huvixa nhomboayvua kuery oikuaa pota aguã ára, joe pendeayvu aguã.


text:
Haꞌe rã amboae ramigua re ri peikuaa potaxe ramo ma nhanhomboaty aguã ára oaꞌanga pyre py ꞌrã jaikuaa pota.


text:
 Mbaꞌeta nhandevy pe voi ndaꞌevei ange oiko vaꞌekue re ijayvua gui, nhapuꞌãmba reiague rami omombeꞌua rã. Mbaꞌeta haꞌe rami rã peteĩ henda py ma voi nanhamombeꞌu porã kuaai ꞌrã mbaꞌerã pa nhanhomboatyague — heꞌi. Haꞌe rami ijayvu ma vy ijaty vaꞌekue omondoukapa ju. 


text:
<n> Teĩgue ju Macedônia haꞌe Grécia rupi Paulo oguataague</n> Haꞌe kuery opa marã ikuaia gui opytuꞌupa ma ramo Paulo oenoĩ uka temimboꞌe kuery. Omombaraetea rupi ijayvu ma vy oipopyypa, haꞌe gui oo Macedônia katy.


text:
Haꞌe py ma mboapy jaxy re oiko. Síria katy oo ta oikovy vy oendu judeu kuery hexe opuꞌãmbaxea. Haꞌe rami vy Macedônia rupi ju ojevy.


text:
[Ásia peve] omoirũ vaꞌe kuery ma povaꞌe: Beréia pygua Pirro raꞌy Sópatro, Aristarco, Tessalônica pygua Secundo, Derbe pygua Gaio, haꞌe gui Timóteo, Tíquico haꞌe Ásia pygua Trófimo.


text:
Haꞌe gui ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹa ára oaxa ma rire Filipos gui roo yy rupi. Haꞌe gui peteĩ nhiruĩ araa py ma Trôade py rovaẽ haꞌe kuery ikuaia py. Haꞌe py ma peteĩ semana ropyta. 


text:
<n> Trôade py Paulo nhomboꞌeague</n> Semana ijypya ára py mbojape roipeꞌã-peꞌãꞌi aguã ronhomboaty rã Paulo nhomongeta. Koꞌẽ jevy oove ta vy pytũ mbyte peve ijayvu.


text:
Haꞌe py peteĩ kunumi oĩ Êutico hery vaꞌe janela py oguapy oinya py. Haꞌe vaꞌe ma Paulo ndaꞌijayvupai ete ramo oke. Oke ete vy janela yvateve vaꞌe gui hoꞌa yvy py. Haꞌe gui heꞌõgue ojopya. 


text:
Haꞌe ramo Paulo oguejy vy ojeroꞌa hiꞌáry. Oikuavã vy aipoeꞌi: — Penhemondyi eme, hekove oime teri — heꞌi.


text:
Haꞌe rã kunumi vaꞌe okuera jevy rã pavẽ oexa vy oguerovyꞌa ete okuapy. Haꞌe vy ogueraa ju okuapy oikove vaꞌe. 


text:
<n> Assôs gui Paulo oo vy Mileto py ovaẽague</n> Ore roove vy kanoã py roĩ, haꞌe Assôs katy roo. Haꞌe py roarõ Paulo yvy rupi ooa ja, haꞌe rami aguã orevy ijayvu rire.


text:
Haꞌe gui roove vy koꞌẽ jevy roaxa Quios ypaꞌũ katyꞌi rupi. Areꞌỹꞌi re rovaẽ Samos py, haꞌe koꞌẽ jevy Mileto py ju rovaẽ.


text:
Mbaꞌeta Paulo ijayvu ma voi Ásia yvy re ndopyta arexei vy Éfeso tetã py ovaẽ eꞌỹ aguã re, mbaꞌeta ojapura Pentecostes ára Jerusalém py oiko aguã, haꞌeve ramo. 


text:
<n> Mileto py Éfeso pygua igreja re opena vaꞌe kuery omongetaague</n> Mileto tetã gui Paulo oenoĩ uka Éfeso pygua igreja re opena vaꞌe kuery.


text:
Oĩa py ovaẽmba ma ramo aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Peẽ peikuaa porã marã rami pa peẽ kuery reve aikoague Ásia py avaẽ ypya ára guive.


text:
Mbaꞌeta anhemboyvatevea rupi eꞌỹ Senhor pe ete aiko xerexay haꞌe aiko axya py, mbaꞌeta judeu kuery xereko aꞌã vy xemoingo axy ramo.


text:
Haꞌe rami teĩ xee ndajepeꞌai romombaraetea rupi xeayvua gui. Haꞌe nunga re romboꞌe aikovy pavẽ oendua rupi, haꞌe peteĩ-teĩ ro rupi guive.


text:
Judeu haꞌe grego kuery pe amombeꞌu aikovy Nhanderuete re ojeko rerova vy nhande-Senhor Jesus [Cristo] re ojerovia aguã. 


text:
Mbaꞌeta tetã nhavõ rupi xee aa rupi Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oikuaa uka nhuã py xembotya haꞌe xemoingo axya ꞌrãa.


text:
Haꞌe rami teĩ mbaꞌeve py xee naendui ajeayvua, ajapo ꞌrã vaꞌekue ajapopaxea anho. Haꞌe vaꞌe ma xerembiaporã Senhor Jesus gui ae ajopy vaꞌekue, Nhanderuete nhanemboaxya regua ayvu porã amombeꞌu aguã. 


text:
— Peẽ kuery mbyte Nhanderuete poꞌakaa re romboꞌe aikovy rire teĩ aỹ ma aikuaa xerova ndapexavei ma ꞌrãa.


text:
Pepena pendejee ae haꞌe vexaꞌi kuery haꞌe javi re, haꞌe vaꞌe kuery re opena vaꞌerã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ penemoĩ rire. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete pegua igreja kuery nguguy py ae ojogua vaꞌekue. ; 


text:
Xee aikuaa rã aa ma rire penembyte oiko ꞌrã guary kuery nhomondoropaarã, vexaꞌi kuery omboaxya rupi eꞌỹ.


text:
Peẽ kuery regua voi opuꞌã ꞌrã avakue haꞌeve eꞌỹa rami nhomboꞌe vaꞌe, ojee ae temimboꞌe kuery oguerova aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi peikuaa pota. Penemaꞌenduꞌa mboapy maꞌetỹ re xeayvu aikovyague re. Ara py haꞌe pyávy ndapytuꞌui xerexay reve peteĩ-teĩ romongetaa gui. 


text:
— Haꞌe gui aỹ ma Senhor po py romboaxa, ayvu nhanemboaxya regua rupi vy penembaraete aguã, mbaꞌeta ijayvu ma ipoꞌaka penemombaraete vy pendevy guarã omeꞌẽ aguã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi reve.


text:
Opa mbaꞌe py pẽvy aexa uka nhambaꞌeapo vy iporiaukueꞌi nhaipytyvõ aguã. Penemaꞌenduꞌa Senhor Jesus ae aipoeꞌiague re: “Joupe mbaꞌemo nhameꞌẽ vy javyꞌave ꞌrã jajopya gui”, heꞌiague re. 


text:
<n> Haꞌe kuery reve Paulo onhemboꞌeague</n> Haꞌe rami Paulo ijayvupa ma vy guenapyꞌã re oĩ, haꞌe onhemboꞌe oiny haꞌe kuery haꞌe javi reve.


text:
<n> Tiro tetã py Paulo ovaẽague</n> Haꞌe kuerya gui rojepeꞌa rire kanoã ajukue regua py roo. Rojeꞌoi yvi vy Cós py rovaẽ. Koꞌẽ jevy Rodes py, haꞌe gui ma Pátara py ju rovaẽ.


text:
Chipre ypaꞌũ oreaxua regua ojekuaa maa gui roeja vy Síria yvy katy ju roo. Haꞌe gui ma Tiro tetã py rovaẽ, mbaꞌeta haꞌe py mbaꞌemo omboguejya ꞌrã kanoã gui.


text:
Haꞌe py temimboꞌe kuery rojou vy sete ára ropyta haꞌe py. Haꞌe vaꞌe kuery ma Nheꞌẽ gui oikuaa vy Paulo pe ijayvu Jerusalém katy oo eꞌỹ aguã. 


text:
Haꞌe rami teĩ areꞌỹꞌi re rojepeꞌa vy roove ju. Haꞌe kuery haꞌe javive oremoirũ imondovy guaꞌyxy haꞌe guaꞌy kuery reve. Tetã rovai roo vy ita kuꞌi reia py orerenapyꞌã re roĩ vy ronhemboꞌe rokuapy haꞌe py.


text:
<n> Cesaréia py Paulo ovaẽague</n> Haꞌe gui Tiro tetã gui roove vy Ptolemaida py rovaẽ. Haꞌe py ma roxarura irmão kuery ikuai vaꞌe pe. Peteĩ ára orekuai haꞌe kuery reve.


text:
Koꞌẽ jevy rojepeꞌa vy Cesaréia katy roo. Haꞌe py ma Filipe ro py rovaẽ vy ropyta hexeve. Haꞌe vaꞌe ma ayvu porã mombeꞌuarã sete omoĩ mbyre regua.


text:
Haꞌe vaꞌe ma orea py ovaẽ vy ojora Paulo kuꞌakuaa. Haꞌe vaꞌe py ma opy haꞌe opo ojokua reve aipoeꞌi: — Po rami Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ oikuaa uka: Nami judeu kuery Jerusalém pygua ojapo ꞌrã kovaꞌe kuꞌakuaa ja re, mbaꞌeta omboaxa ꞌrã judeu eꞌỹ vaꞌe kuery po py — heꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu roendu vy haꞌe py ikuai vaꞌe haꞌe javi reve Paulo pe rojerure rokuapy Jerusalém katy oo veꞌỹ aguã. 


text:
Haꞌe ramo ombovai: — Mbaꞌe tu pejapo pejaeꞌo haꞌe xemokangy vy? Mbaꞌeta xevy pe ma haꞌevepa rei Senhor Jesus rery káuxa Jerusalém tetã py nhuã py aa haꞌe amano aguã voi — heꞌi. 


text:
Temimboꞌe kuery Cesaréia gui ou vaꞌekue regua oo avi orerupive. Haꞌe vaꞌe kuery ma peteĩ temimboꞌe yma ogueraa avi Chipre py ituiꞌi vaꞌekue Mnasom hery vaꞌe, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma ngoo py oremovaẽ vaꞌerã. 


text:
Haꞌe ramo Paulo oxarurapa ma vy omombeꞌu judeu eꞌỹ vaꞌe ikuaia rupi ombaꞌeapo rã mbaꞌemo Nhanderuete ojapoague haꞌe javi.


text:
Haꞌe nunga haꞌe kuery oendu vy oguerovyꞌa okuapy Nhanderuete. Haꞌe gui ma Paulo pe aipoeꞌi: — Haꞌe rami avi irmão, apy rexa nhiꞌã heta ikuai judeu kuery regua ojerovia vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javi ma lei re oĩa rami anho ikuai.


text:
Haꞌe kuery pe ma omombeꞌua ma ndereko ramigua. Haꞌe vy aipoꞌea: “Amboae regua ikuaia rupi Paulo omboꞌe judeu kuery Moisés ojapo uka vaꞌekue gui ojepeꞌa aguã re, guaꞌy kuery pire omboi eꞌỹ, neĩ lei re oĩa rami veꞌỹ ikuai aguã”, ꞌea ndereko ramigua rive omombeꞌu vy.


text:
Haꞌe nunga rupi ejapo oreayvu taa. Apy ore kuery regua ikuai irundy avakue onhemboayvuague ojapo aguã rami ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery reve tereo, haꞌe ndee voi ejekyꞌaꞌo uka haꞌe kuery reve, haꞌe emeꞌẽ haꞌe kuery oakã onhopĩ uka aguã regua. Haꞌe ramo ꞌrãe oikuaa pavẽ ndereko re ijayvuague anhetẽ eꞌỹa, haꞌe ndee voi lei re oĩa rami reiko avia.


text:
Haꞌe rã judeu eꞌỹ vaꞌe regua ojerovia vaꞌe pe ma oreayvu romondouka ae ma, haꞌe kuery hoꞌu eꞌỹ aguã mbaꞌemo raꞌangaa pe ojuka pyre, huguykue, neĩ mymba ojyryvipy pyre roꞌokue, haꞌe gui itavy rei eꞌỹ aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Paulo ma koꞌẽ jevy avakue ogueraa vy haꞌe kuery reve ojekyꞌaꞌo uka. Haꞌe vy templo py oike vy omombeꞌu ojekyꞌaꞌoa ára rakaꞌe pa opa ꞌrãa, haꞌe peteĩ-teĩ rekovia mymba omeꞌẽ aguã. <n>Haꞌe rami Paulo ojapo judeu kuery reko rami vy, pavẽ oikuaa aguã hekokue ramigua omombeꞌua vaꞌe anhetẽ eꞌỹa (versículo 24), amongue ayvu porã oguerovia vy oo jepe aguã (1 Coríntios 9.19-22, 10.32,33). 


text:
<n> Paulo ojopy okuapyague</n> Sete araa opa ta ma jave judeu kuery Ásia gui ou vaꞌekue regua ma Paulo templo py oĩ rã oexa vy ombopoxy heta vaꞌe kuery haꞌe javi. Haꞌe rami vy ojopy vy


text:
ojapukai: — Avakue Israel regua, orepytyvõ ke! Kovaꞌe ava ma opa rupi nhomboꞌe oikovy nhande kuery rovai guarã, lei haꞌe kovaꞌe oo rovai guive. Aỹ katuve ma grego kuery ogueroike kuri templo py. Haꞌe rami py omongyꞌapa kovaꞌe oo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌekue — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami ijayvu mbaꞌeta oexa vaꞌekue Éfeso pygua Trófimo hexeve tetã py oĩ rã. Haꞌe rami vy oexaꞌã teĩ Paulo templo py ogueroikea re.


text:
Haꞌe ramo tetã haꞌe javi rupi heta vaꞌe kuery opuꞌãmba vy onhamba jogueruvy. Haꞌe vy Paulo ojopy vy ombotyryry heravy templo ropy gui. Haꞌe ramove ombotypa vyvoi okẽ. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe ogueru vyvoi xondaro kuery, huvixa yvyĩve vaꞌe reve. Onhamba jogueruvy heta vaꞌe kuery mbyte katy. Haꞌe ramo huvixa haꞌe xondaro kuery ovaẽ rã heta vaꞌe kuery oexa vy opytuꞌupa Paulo oinupãa gui.


text:
Xondaro ruvixa ovaẽ vy ojopy Paulo, haꞌe mokoĩ corrente py ojokua uka. Haꞌe vy oporandu mavaꞌe paa, haꞌe mbaꞌe pa ojapoague re.


text:
Heta vaꞌe kuery regua amongue ojapukai peteĩ rami, haꞌe rã amboae kuery ma amboae rami ojapukai. Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ojapukai rã anhetẽa huvixa ndoikuaai vy xondaro kuery okeaty katy ju ogueraa uka Paulo.


text:
Haꞌe gui Paulo ogueroike ta ma jave aipoeꞌi huvixa pe: — Haꞌeve pa ndereve xeayvu aguã mbaꞌemo re? Ombovai: — Ndee ri tyꞌy grego ayvu py ndeayvu kuaa vaꞌe?


text:
Ndee eꞌỹ teve Egito pygua yma renhomopuꞌãmba vaꞌekue, haꞌe tekoa eꞌỹa katy quatro mil porojukaa reraa vaꞌekue? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Paulo ombovai: — Xee ma judeu regua, Tarso tetã omboetevepy vaꞌe pygua aiko Cilícia yvy re. Haꞌe gui ndevy pe ajerure heta vaꞌe kuery pe xeayvu aguã — heꞌi. 


text:
— Haꞌeve — heꞌi ma ramo Paulo opuꞌã hoꞌamy tape pyrõ-pyrõaꞌi py. Opo py ojapo heta vaꞌe kuery pe okyrirĩ aguã. Haꞌe kuery okyrirĩmba rã hebraico ayvu py ijayvu vy aipoeꞌi: 


text:
<n> Paulo guekokue omombeꞌuague</n> — Keꞌy kuery haꞌe xeryvy kuery, pendu ke aỹ xerekokue amombeꞌu rã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo hebraico ayvu py ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy okyrirĩ ete okuapy. Haꞌe rã ijayvuve tema: 


text:
— Xee ma judeu, Cilícia regua Tarso tetã py xetuiꞌi vaꞌekue. Haꞌe gui kovaꞌe tetã py ju xetuja. Apy Gamaliel remimboꞌe aiko vy lei nhaneramoĩ kuery reko oĩa rami ete anhemboꞌe vaꞌekue. Nhanderuete pe aiko aguã re anho anheaꞌã aikovy, aỹ peẽ kuery pendekuaia rami avi.


text:
Amoingo axy vaꞌekue Senhor reko rupi ikuai vaꞌe, ajuka guive. Ajopy vy nhuã py amboty vaꞌekue, avakue haꞌe kunhague. 


text:
Haꞌe nungakue sacerdote yvateve vaꞌe haꞌe nhomongeta vaꞌety haꞌe javi oikuaa anhetẽa, mbaꞌeta haꞌe kuery gui ae kuaxia para araa karamboae nhanderykeꞌy kuery peguarã. Haꞌe rami vy Damasco tetã katy ju aa, haꞌe py ikuai vaꞌe voi aipokuapa reve Jerusalém py aru aguã omoingo axya aguã. 


text:
— Haꞌe gui ma tape rupi aa ainy jave, Damasco py avaẽ raiꞌi avya py, kuaray mbyte raiꞌi jave, peteĩ hendy hatã vaꞌe yva gui hexakã xapyꞌa xeyvýry rupi.


text:
Haꞌe ramo haꞌa yvy rupi. Haꞌe gui peteĩ ayvu aendu xevy aipoeꞌi vaꞌe: “Saulo, Saulo, mbaꞌe re tu xerereko axyxe ri?” 


text:
— Xee aporandu: “Mavaꞌe tu ndee, Senhor?” “Xee ma Jesus Nazaré pygua, ndee rereko axy rei vaꞌe”, heꞌi xevy.


text:
— Haꞌe ramo xee aporandu: “Mbaꞌe ꞌrã tu ajapo, Senhor?” Ombovai: “Epuꞌã ke, evaẽ Damasco py, mbaꞌeta haꞌe py ma omombeꞌua ꞌrã ndevy ajapo uka vaꞌe haꞌe javi”, heꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe hendy vaꞌe rexakã gui ndaexavei rã xerupive ikuai vaꞌe xejyva re xereraa ramo avaẽ Damasco py. 


text:
— Haꞌe py oiko peteĩ ava Ananias hery vaꞌe. Nhanderuete pe oiko lei re oĩa rami, haꞌe haꞌe pygua judeu kuery haꞌe javi imaꞌenduꞌa porãa vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma ou xereka. Xeyvýry ovaẽ ma vy aipoeꞌi: “Irmão Saulo, exa ju ke”, heꞌi. Haꞌe ramove aexa jevy vy amaꞌẽ hexe. 


text:
— Haꞌe ramo aipoeꞌive ju: “Nhaneramoĩ kuery Ruete yma voi ndeporavo haꞌe oipota vaꞌe reikuaa aguã, Heko porã ete vaꞌe rexa aguã, haꞌe ayvu ijuru guigua ae rendu aguã.


text:
Haꞌe vy aỹ mbaꞌe re tu remboare ta? Epuꞌã ke, enhemongarai uka, haꞌe ejekyꞌaꞌo uka rejejavyague gui, hery rupi rejapukai vy”, heꞌi. 


text:
— Haꞌe gui ma Jerusalém katy ajevy ma rire templo py anhemboꞌe ainy jave aexa xapyꞌa karamboae peteĩ ojexa uka vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy aexa xereve aipoeꞌi vaꞌe: “Ndepojava ke, tereo voi Jerusalém gui, mbaꞌeta haꞌe kuery noenduxei ꞌrã xereko re ndeayvua”, heꞌi. 


text:
— Xee aipoaꞌe: “Haꞌe rami teĩ Senhor, judeu kuery oikuaa porã xee nhuã py amboty vaꞌekuea ndere ojerovia vaꞌe kuery, haꞌe haꞌe kuery onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi voi ainupãmbaague.


text:
Haꞌe gui xee voi aĩ karamboae ndeayvu mombeꞌua Estêvão ruguy moẽa kuery reve. Haꞌe nunga ajou porã vy ijukaa kuery ao aarõ vaꞌekue”, haꞌe. 


text:
— Haꞌe rami teĩ aipoeꞌi xevy: “Tereo, mbaꞌeta xee romondouka ꞌrã mombyry, judeu eꞌỹ vaꞌe ikuaia rupi”, heꞌi. 


text:
<n> Roma pygua regua Paulo oiko ramo noinupãaiague</n> Povaꞌe ayvu omombeꞌu peveꞌi haꞌe kuery ojapyxaka. Haꞌe gui ma ojapukai vy aipoeꞌi okuapy: — Peipeꞌa pevaꞌe ava ko yvy gui, ndaꞌevei oikove aguã — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe ramo xondaro ruvixa aipoeꞌi Paulo ogueroikea aguã xondaro kuery okeaty py, haꞌe oinupã reve omboayvu aguã, mbaꞌe re pa hexe ijayvu okuapya oikuaa aguã.


text:
Haꞌe gui ma ipire raꞌykue py ojokuaa rã Paulo aipoeꞌi huvixa yvyĩve vaꞌe pe: — Haꞌevea rami ri tyꞌy peinupã Roma pygua regua peikuaa pota porã eꞌỹ re? — heꞌi. 


text:
Haꞌe nunga huvixa oendu vy xondaro ruvixa yvateve vaꞌea py ju oo. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Mbaꞌe tu rejapo ta? Mbaꞌeta pevaꞌe ava ma je Roma pygua regua — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã xondaro ruvixa ou vy oporandu Paulo pe: — Emombeꞌu xevy, ndee ma nhiꞌã Roma pygua regua? Ombovai: — Xee haꞌe aiko — heꞌi. 


text:
Huvixa aipoeꞌi ixupe: — Xee ma heta peráta apaga karamboae Roma pygua regua anhemoingo uka aguã. Paulo ombovai: — Haꞌe rã xee ma haꞌe pygua regua ae aiko — heꞌi.


text:
Haꞌe ramove inupãarã ikuai vaꞌekue ojepeꞌapa. Huvixa eteve voi okyje Roma pygua regua ojokua uka rire. 


text:
Koꞌẽ jevy mbaꞌe re pa judeu kuery hexe ijayvu rei okuapyague huvixa oikuaa porãvexe vy ojora uka. Haꞌe gui omboaty ukapa sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe nhomongeta vaꞌety kuery. Paulo ogueru ruka vy oexa uka haꞌe kuery renonde. 


text:
<n> Nhomongeta vaꞌety kuery renonde Paulo ojexa ukaague</n> Haꞌe gui nhomongeta vaꞌety kuery re Paulo omaꞌẽ vy aipoeꞌi: — Keꞌy kuery, xee ma Nhanderuete renonde xepyꞌa kyꞌa eꞌỹa rupi aiko opa mbaꞌe py, aỹ peve — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Paulo aipoeꞌi ixupe: — Nhanderuete nenupã avi ꞌrã, oo mbotya omoxiĩ mbyre rami rive reiko vaꞌe. , Ndee ma upe py reguapy reiny lei re oĩa rami xemboayvu aguã, teĩ lei re oĩa rami eꞌỹ ri tyꞌy xepete uka? 


text:
Haꞌe ramo ijyvýry ikuai vaꞌe aipoeꞌi: — Ndeayvu vai ri tyꞌy sacerdote yvateve vaꞌe Nhanderuete omoĩ vaꞌekue re? 


text:
Paulo ombovai: — Keꞌy kuery, xee ndaikuaai kuri sacerdote yvateve vaꞌe oikoa. Mbaꞌeta ipara oiny: “Pendeayvu vai eme heta vaꞌe kuery ruvixa re” — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma Paulo oikuaa nhomongeta vaꞌety kuery regua amongue saduceu, haꞌe rã amboae ma fariseu regua ikuaia. Haꞌe rami vy ojapukai: — Keꞌy kuery, xee ma fariseu regua, haꞌe fariseu raꞌy aiko. Omano vaꞌekue omboetepa jevy rã guarã aarõ aikovy ramo ae xemboayvua — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ijayvu ramo fariseu haꞌe saduceu kuery joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu. Mbaꞌeta ijaty vaꞌe kuery ma joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa.


text:
Mbaꞌeta saduceu kuery ma oikuaa nonhemboete jevyavei ꞌrãa rami. Neĩ anjo, neĩ nheꞌẽ oikoa haꞌe kuery ndogueroviai. Haꞌe rã fariseu kuery ma haꞌe nunga haꞌe javi oikoa oguerovia.


text:
Haꞌe rami py joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ijayvu. Haꞌe gui lei re nhomboꞌe vaꞌety fariseu regua opuꞌã vy ijayvu atã: — Ore ma mbaꞌeve ndoroikuaai kovaꞌe ava ojapo vaiague. Xapyꞌa rei nheꞌẽ eꞌỹ vy anjo ri tyꞌy ixupe oikuaa uka haꞌe nunga — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe kuery jogueroꞌapa ramo huvixa okyje Paulo omopẽmba gui. Haꞌe vy aipoeꞌi uka xondaro kuery ou vy oipeꞌa haꞌe gui, okeaty py ju ogueraa aguã. 


text:
<n> Paulo pe Senhor ojexa ukaague</n> Pytũ jevy Paulo yvýry Senhor ojekuaa hoꞌamy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndepyꞌa guaxu ke, mbaꞌeta Jerusalém py xereko remombeꞌuague rami avi Roma tetã py ju ꞌrã remombeꞌu. 


text:
<n> Paulo ojuka aguã re judeu kuery jogueroayvuague</n> Koꞌẽmba rã judeu kuery nhomboaty vy oura okuapy Paulo ojuka eꞌỹa ja ndokarui neĩ ndoyꞌui aguã re, ayvu vaipy ikuai eꞌỹ aguã.


text:
Jogueroayvu vaꞌe kuery ma sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe nhomongeta vaꞌety kuerya py oo vy aipoeꞌi: — Roura kuri Paulo rojuka eꞌỹa ja ndorokarui haꞌe ndoroyꞌui aguã re, ayvu vaipy orekuai eꞌỹ aguã.


text:
Aỹ ma nhomongeta vaꞌety kuery po py pendeayvu pemondouka xondaro ruvixa pe, penerenonde oexa uka ju aguã. Hekokue re peikuaa pota porãvexea rami pemombeꞌu. Haꞌe rã ore ma roarõ ꞌrã ovaẽ eꞌỹ re rojuka aguã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami ijayvu okuapy rã Paulo riꞌy oendu. Haꞌe rami vy haꞌe vaꞌe ma oo vy xondaro kuery okeaty py oike, haꞌe vy Paulo pe omombeꞌu.


text:
Haꞌe rami rã Paulo xondaro ruvixa oenoĩ vy aipoeꞌi: — Eraa kovaꞌe kunumi vaꞌe nderuvixaa py, mbaꞌeta oguereko ixupe omombeꞌu vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo nguvixaa py ogueraa vy aipoeꞌi: — Nhuã py omboty pyre Paulo xerenoĩ vy ojerure kuri ndea py aru aguã kovaꞌe kunumi vaꞌe, mbaꞌeta oguereko ndevy omombeꞌu vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa ipo re ojopy vy mombyryꞌi oguerojepeꞌa heravy. Haꞌe vy oporandu ixupe: — Mbaꞌe tu rereko xevy remombeꞌu vaꞌerã? 


text:
Ombovai: — Judeu kuery ijayvu kuri ndevy pe ojerure aguã koꞌẽ rã Paulo rexa uka aguã re nhomongeta vaꞌety kuerya py, hekokue re oikuaa pota porãvexea rami.


text:
Haꞌe rã ndee enhembotavy uka eme, mbaꞌeta haꞌe kuery regua quarenta raxa oura okuapy Paulo ojuka eꞌỹa ja ndokarui neĩ ndoyꞌui aguã re, ayvu vaipy ikuai eꞌỹ aguã. Aỹ ma oiko katupa ma okuapy ndeayvua oarõ vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã huvixa ma kunumi vaꞌe omondouka ju vy ijayvu avave rei pe omombeꞌu eꞌỹ aguã ixupe oikuaa ukaague.


text:
Haꞌe gui mokoĩ xondaro ruvixa ju oenoĩ vy aipoeꞌi: — Pytũ are jave guarã pemboaty duzentos xondaro kuery, setenta kavaju árygua, haꞌe duzentos huꞌy guaxu revegua Cesaréia peve peo aguã.


text:
<n> Félix pe huvixa Cláudio kuaxia ombopara uka vaꞌekue oĩa</n> “Xee Cláudio Lísias ma kovaꞌe ambopara uka ndee huvixave omboetevepy Félix pe. Tereiko porã.


text:
Kovaꞌe ava ma judeu kuery ojopy vy ojuka rai ramo xee xondaro kuery reve aju vy araa jepe, Roma pygua regua oikoa aikuaa vy. ; <a href="b44.22.24-30">22.24-30</a> 


text:
Haꞌe rami vy aikuaa haꞌe kuery rekorã lei oeja pyre re oĩa re rive ijayvu okuapya. Mbaꞌeve rei ndojapo vai jajuka aguã, neĩ nhuã py nhamboty aguã voi.


text:
Haꞌe rami vy ava vaꞌe ojuka ta okuapya xevy omombeꞌua rã aendu vy amondouka voi ndea katy. Hexe ijayvu rei vaꞌe kuery pe voi xeayvu, haꞌe kuery avi ou vy nerenonde omombeꞌu aguã hexeve oguereko vaꞌe. [Tereiko porã.]” 


text:
<n> Huvixave Félix-a py Paulo ovaẽague</n> Haꞌe gui xondaro kuery ma huvixa ijayvuague rami ikuai. Haꞌe rami vy pyavyve Paulo ogueraa vy Antipátride peve oguerovaẽ.


text:
Haꞌe ramo huvixave ma kuaxia para ogueroayvupa ma vy oporandu maguigua pa oikoa re. Cilícia pygua oikoa oikuaa vy


text:
aipoeꞌi: — Nderekokue mombeꞌua kuery ovaẽmba ma ramo xee romboayvu ꞌrã — heꞌi. Haꞌe rami vy omboty uka ranhe Herodes oo guaxu ojapo vaꞌekue py. 


text:
<n> Félix renonde Paulo rekokue ramigua omombeꞌua ague</n> Peteĩ nhiruĩ ára rire ovaẽ sacerdote yvateve vaꞌe Ananias, nhomongeta vaꞌety kuery haꞌe peteĩ ava ijayvu vaꞌerã Tértulo hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ma huvixa renonde ojexa uka okuapy Paulo rekokue re ijayvu aguã.


text:
Haꞌe gui Tértulo ma oenoĩa rã omombeꞌu hekokue ramigua. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Oreruvixa omboetevepy Félix, ndegui vy orekuai porã riae opa mbaꞌe py. Ndee repena porã ramo mbaꞌemo porã anho oiko ore judeu kuery pe.


text:
Mbaꞌeta ore roikuaa pota rã pevaꞌe ava ma mbaꞌeaxy vaikue rami. Judeu kuery yvy jave re ikuai vaꞌe omopuꞌãmba rei oikovy, haꞌe amboae rami nhomboꞌe Nazaré pygua peguarã rive.


text:
haꞌe aipoeꞌi hexe oreayvu vaꞌe apy ju roju aguã nerenonde.] Haꞌe gui ndee voi hekokue re reikuaa pota vy reikuaa avi ꞌrã oreayvua anhetẽ memea — heꞌi. 


text:
<n> Paulo guekokue omombeꞌuague</n> Haꞌe gui Paulo pe ju huvixave opo py “Emombeꞌu ke” heꞌia rami ojapo. Haꞌe ramo aipoeꞌi: — Heta maꞌetỹ re ma ore kuery ruvixa reĩa aikuaa vy xee voi ta xeayvu.


text:
Haꞌe gui templo py haꞌe kuery xejou okuapy jave avave reve ndaxeayvu vai, neĩ nanhomopuꞌãi haꞌe kuery onhemboꞌeaty rupi, neĩ tetã rupi voi.


text:
Haꞌe rã peteĩ amombeꞌu ta ndevy: Xee ma Senhor reko rupi aiko, haꞌe kuery “Amboae rami onhemboꞌe vaꞌe”, heꞌia rupi. Haꞌe rami vy xee voi aiko oreramoĩ kuery Ruete pe. Lei re ipara oinya haꞌe profeta kuery ombopara vaꞌekue rami vy mbaꞌemo oiko vaꞌe haꞌe javi arovia.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete gui aarõ aikovy haꞌe kuery voi oarõ okuapy vaꞌe, heko porã haꞌe heko porã eꞌỹ vaꞌekue omboetepaa ju aguã.


text:
— Haꞌe gui mbovy maꞌetỹ rei eꞌỹ aikoa gui aa karamboae ore kuery pe omeꞌẽ mbyre araa vy, haꞌe Nhanderuete pe mbaꞌemo ameꞌẽ aguã guive.


text:
Haꞌe nunga ajapo aikovya rupi ae judeu kuery Ásia pygua xejou templo py. Ajekyꞌaꞌo ukapa ma rire xejou xeirũ heta reveꞌỹ, haꞌe anhombopoxy reia py eꞌỹ guive.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy apy ikuai vaꞌe ae oikuaa ri vy tomombeꞌu nhomongeta vaꞌety kuery renonde haꞌã jave ajapo vaiague ojou vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta po rami anho haꞌe kuery mbyte haꞌã vy xeayvu atã: “Kovaꞌe ára xemboayvu omano vaꞌekue omboetepaa ju ꞌrãa arovia ramo”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
<n> Félix haꞌe Drusila renonde Paulo ojexa ukaague</n> Haꞌe ramo Félix ma Senhor reko oikuaa ae vy nopena voixei. Aipoeꞌi: — Xondaro ruvixa Lísias ou jave mae ma aikuaa pota porã ꞌrã pendeayvua re — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy xondaro ruvixa yvyĩve vaꞌe pe aipoeꞌi Paulo oarõ vy hexe opena porãꞌi aguã, haꞌe irũ kuery oipytyvõxe rã ojoko eꞌỹ aguã guive. 


text:
Kueveꞌi ma rire Félix ou ju guaꞌyxy judeu vaꞌe Drusila reve. Haꞌe vy Paulo oenoĩ uka vy ojapyxaka oiny Cristo Jesus re jajerovia aguã re ijayvu rã.


text:
Teko porã, jejokoa haꞌe nhomboayvupaa aguã re ijayvu ramo Félix oendu vy okyje. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Haꞌe rami vy aỹ tereo ju. Haꞌeve jave roenoĩ uka ju ꞌrã — heꞌi.


text:
Haꞌe rami avi oipota teĩ Paulo omeꞌẽ peráta ixupe. Haꞌe rami vy mbovykue rei eꞌỹ oenoĩ uka vy ijayvu hexeve. 


text:
Mokoĩ maꞌetỹ rire huvixa Félix rekovia oĩ Pórcio Festo. Haꞌe jave Félix ma judeu kuery pe ojejou porã ukaxe vy oeja ovy Paulo nhuã py. 


text:
<n> Festo renonde Paulo oĩ vy César renonde ju ijayvu aguã re ojerureague</n> Festo haꞌe pygua kuery ruvixarã oĩ vy mboapy ára rire Cesaréia tetã gui oo Jerusalém katy.


text:
Areꞌỹ re ixupe sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe judeu ruvixa kuery omombeꞌu Paulo rekokue ramigua. Haꞌe rami vy peteĩ re ojerure


text:
oipytyvõ aguã. Paulo re ndaꞌijaꞌei vy ojerure Jerusalém katy ju ogueru ruka aguã, haꞌe kuery tape py oarõ vy ojuka aguã. 


text:
Haꞌe rã Festo ombovai: — Paulo ma Cesaréia py ae oĩ nhuã py, haꞌe gui xee voi areꞌỹꞌi re aa ꞌrã haꞌe katy.


text:
Peẽ kuery regua hiꞌarandukueve tapeo avi xerupive, ava vaꞌe ojapo vaiague peikuaa vy pemombeꞌu aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe kuery ikuaia py ndoiko arei. Oito, dez araa py oguejy ju Cesaréia katy. Haꞌe gui koꞌẽ jevy nhomboayvuaty py oguapy vy ogueru ruka Paulo.


text:
Paulo ovaẽ ramo judeu kuery Jerusalém gui ou vaꞌekue ombojere rei okuapy. Opa marã rei hekokue ramigua omombeꞌu. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery nomombeꞌu porã kuaai guive. 


text:
Haꞌe rã Paulo ma guekokue omombeꞌu vy aipoeꞌi: — Peteĩve henda py ma xee ndajejavyi judeu kuery pegua lei rovai, templo, neĩ César rovai — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã Festo ma judeu kuery pe ojejou porã ukaxe vy aipoeꞌi Paulo pe: — Ndevy pe haꞌeve pa Jerusalém katy reo aguã, haꞌe py ju xee romboayvu aguã haꞌe nungakue re? 


text:
Paulo ombovai: — Xee ma César nhomboayvu atyrã omoĩ vaꞌekue py aĩ ae ma. Apy ae haꞌeve xemboayvu aguã. Neĩ mbaꞌeve ndajapo vai judeu kuery pe. Ndee reikuaa porã.


text:
Mbaꞌemo ajapo vai, eꞌỹ vy ajojuka vaꞌe rire amano teĩ haꞌevepa rei ꞌrãgue. Haꞌe rami ꞌrãgue py xerekokue ramigua omombeꞌu okuapya anhetẽ eꞌỹ ramo ndaꞌevei haꞌe kuery po py avave rei xemboaxa rive aguã. Xee ma ajerure César renonde ju xeayvu aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Festo ma imongetaa kuery reve jogueroayvu ma rire aipoeꞌi ixupe: — César renonde ndeayvu aguã re rejerure rire ma haꞌe katy ꞌrã reo. 


text:
<n> Agripa pe Festo omombeꞌuague Paulo reko</n> Kueve ma rire Cesaréia py huvixave Agripa guaꞌyxy Berenice reve ovaẽ huvixa Festo pe oxarura aguã.


text:
Haꞌe py ikuai are ramo huvixave pe Festo omombeꞌu Paulo reko. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Apy Félix oeja ovy peteĩ ava nhuã py.


text:
Haꞌe vaꞌe reko re ma Jerusalém py aĩ jave sacerdote yvatekueve vaꞌe haꞌe judeu mongetaaty kuery ijayvu. Ajuka uka aguã re ojerure okuapy.


text:
Haꞌe kuery pe aipoaꞌe Roma pygua kuery reko rami vy ndaꞌevei peteĩ vaꞌe rei ajuka uka aguã hexe ijayvu vaꞌe kuery joa py ikuai eꞌỹ re, ayvu oiko vaꞌe ombovai aguã.


text:
Haꞌe gui ma apy ju haꞌe kuery ovaẽmba ma ramo xee namboarei. Koꞌẽ jevy nhomboayvuaty py aguapy vy aru ruka ava.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py hexe ijayvu okuapy guekorã oeja pyre re rive, haꞌe peteĩ ava omano vaꞌekue Jesus hery vaꞌe re guive. Haꞌe vaꞌe pe ma Paulo “Oikove” heꞌi.


text:
Haꞌe nunga re xee ndaikuaa pota kuaai vy aporandu Jerusalém katy oo aguã haꞌeve paa re, haꞌe py ju amboayvu aguã haꞌe nungakue re.


text:
Haꞌe rami teĩ Paulo ojerure nhuã py opyta aguã re César renonde ju ijayvu aguã. Haꞌe ramo xeayvu apy ae opytave aguã, César-a katy amondouka peve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Agripa aipoeꞌi Festo pe: — Haꞌe vaꞌe ava ayvu ma xee voi aenduxe. Ombovai: — Koꞌẽ ramo rendu ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Teĩgue ju Agripa reve Festo ijayvuague</n> Koꞌẽ jevy Agripa haꞌe Berenice opa marã omboetea reve ou vy nhomboayvu aguã py ovaẽ, huvixa kuery haꞌe tetã pygua yvatekueve reve. Haꞌe gui Festo ogueru ruka Paulo.


text:
Haꞌe rami vy aipoeꞌi: — Huvixave Agripa, haꞌe apy pendekuai vaꞌe haꞌe javi, kovaꞌe ava pexa vaꞌe káuxa ae judeu kuery haꞌe javi ijayvu karamboae xerenonde. Jerusalém tetã py, haꞌe apy voi ojapukai okuapy ndoikove riaevei aguã rami.


text:
Haꞌe rã xee ma ndaikuaai ojapo vaiague omano aguã. Haꞌe rami vy nhanderuvixa guaxuve renonde ijayvu aguã re ojerure ramo xeayvu haꞌe katy ju amondouka aguã.


text:
Haꞌe rami avi hekokue mbaꞌeve ndaikuaai anhetẽ vaꞌe nhanderuvixa pe ambopara aguã. Haꞌe nunga rupi penerenonde ju aru ruka. Huvixave Agripa, nerenonde ae aru ruka aikuaaxe vy, ndee remboayvu ramo aikuaa aguã ambopara vaꞌerã.


text:
Mbaꞌeta xevy pe ndaꞌevei nhuã py omboty pyre amondouka aguã hexe ayvu oiko vaꞌe amombeꞌu porã eꞌỹ re. 


text:
<n> Huvixave Agripa renonde Paulo ijayvuague</n> Haꞌe rire huvixave Agripa aipoeꞌi Paulo pe: — Haꞌeve ndeayvu ndereko re. Haꞌe ramo Paulo opo oupi vy omombeꞌu gueko. Aipoeꞌi: 


text:
— Huvixave Agripa, kovaꞌe ára avyꞌa nerenonde xereko re xeayvu vy, judeu kuery xere ijayvuague haꞌe javi ambovai aguã.


text:
Mbaꞌeta ndee ma judeu kuery reko haꞌe ayvu oiko vaꞌe haꞌe javi reikuaa porãve vaꞌe. Haꞌe nunga rupi ajerure rejapyxaka porã aguã re.


text:
Haꞌe gui judeu regua huvixa kuery oikuaapa xekyrĩ guive aikoague, haꞌe jypy guive ore kuery ikuaia rupi haꞌe Jerusalém tetã py aikoague guive.


text:
Anhetẽ ae haꞌe kuery jypyꞌi guive xekuaa, haꞌe rami omombeꞌuxe rã. Mbaꞌeta orereko rupi onheaꞌãve vaꞌe fariseu kuery regua xee voi aiko vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga ae ore kuery doze regua orekuai vaꞌe roupity aguã ronheaꞌã rokuapy ara py haꞌe pyávy, Nhanderuete pe orekuai vy. Xeruvixa, haꞌe nunga re ajerovia ramo ae judeu kuery xemboayvu.


text:
— Anhetẽ xevy rã voi haꞌeve rei vaꞌekue opa marãgua ajapo aguã Nazaré pygua Jesus rery amboetea rupi eꞌỹ. , <a href="b44.9.1-19">9.1-19</a> 


text:
Haꞌe rami ae aiko vaꞌekue Jerusalém py. Kuaxia para sacerdote yvatekueve vaꞌe gui araa vy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery heta amboty vaꞌekue nhuã py. Ojukaa ta ramo xee voi ojuka aguã re xeayvu vaꞌekue.


text:
Mbovykue rei eꞌỹ ainupã vaꞌekue judeu kuery onhemboꞌeaty ikuai vaꞌe rupi, ijayvu vai aguã rami guive ajapo. Haꞌe kuery pe xevai vy yvy mboae re tetã ikuai vaꞌe rupi voi amoingo axy vaꞌekue. 


text:
— Haꞌe rami aguã ae aa karamboae Damasco tetã katy. Sacerdote yvatekueve vaꞌea gui kuaxia para araa, haꞌe kuery xemoĩague kuaa ukaarã.


text:
Xeruvixa, kuaray mbyte jave tape rupi aa vy peteĩ hendy vaꞌe aexa yva re, kuaray gui hendy ratãve vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma xeyvýry rupi omoexakãmba, haꞌe xerupive oo vaꞌe kuery yvýry guive.


text:
Haꞌe ramo yvy rupi roꞌa pavẽ. Haꞌe gui peteĩ ayvu aendu hebraico ayvu py aipoeꞌi vaꞌe: “Saulo, Saulo, mbaꞌe re tu xerereko axyxe ri? Ndee ae renhemoingo axy, ferro rakua re opyvoi vaꞌe rami reiko vy”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui epuꞌã heꞌamy ndepy re, mbaꞌeta po rami aguã ajexa uka ndevy, xerembiguairã romoĩ reikuaa uka aguã mbaꞌemo rexa vaꞌekue, haꞌe rakaꞌe rã aexa uka vaꞌerã guive.


text:
Neretarã kuery haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia rupi xee romondouka vy rogueraa jepe ꞌrã haꞌe kuery po gui.


text:
Hexa reipeꞌa ꞌrã ojeko rerova aguã pytũa rupi ikuaia gui hendy vaꞌe peguarã, haꞌe Satanás poꞌakaa rupi ikuaia gui Nhanderuete peguarã. Haꞌe rami vy ꞌrã ombogue ukapa ojejavyague, oupity aguã xere ojerovia vy ojekyꞌaꞌo uka vaꞌekue pegua”, heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy Damasco tetã py ranhe ayvu amombeꞌu, haꞌe gui Jerusalém py ju, Judéia regua haꞌe javi rupi, haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe kuerya rupi amombeꞌu aikovy ikuaiaty gui ojepeꞌa vy Nhanderuete re ojeko rerova aguã, haꞌe iporã vaꞌe ojapoa py oexa uka aguã ojeko rerovaague.


text:
Haꞌe rami teĩ Nhanderuete xepytyvõ ramo kovaꞌe ára peve aiko. Yvyĩgueve haꞌe yvatekueve pe amombeꞌu ayvu. Xee amombeꞌu aikovy vaꞌe ma profeta kuery haꞌe Moisés ijayvuague rami vy oiko vaꞌerã anho.


text:
Haꞌe nunga ma Cristo oiko axy aguã, haꞌe gui haꞌe ranhe omanoague gui onhemboete ju vy judeu haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe oikuaa uka aguã hendy vaꞌe. 


text:
<n> Paulo ijayvupa eꞌỹ re Festo ijayvuague</n> Paulo gueko omombeꞌupa eꞌỹ re Festo ojapukai reve aipoeꞌi: — Paulo, naneakã porãvei ma teve. Ipara re renhemboꞌe vai ete vy naneꞌaranduvei — heꞌi. 


text:
Paulo ombovai: — Xeruvixa Festo, xee naxeakã porã eꞌỹi ri. Haꞌe rami ꞌrãgue py xeꞌarandua rupi xeayvu anhetẽ vaꞌe re anho.


text:
Mbaꞌeta haꞌe nunga haꞌe javi huvixave oikuaa. Ixupe ae amombeꞌu akyjea py eꞌỹ. Xee aikuaa rã haꞌe nungakue haꞌe javi oikuaapaa, mbaꞌeta neĩ peteĩve ndoikoi nhemi rupi.


text:
Paulo ombovai: — Xeruvixa, tove ndaxyi eꞌỹ vy haxy py teĩ Nhanderuete tojapo ndee anho eꞌỹ, kovaꞌe ára xeayvu re ojapyxaka vaꞌe kuery haꞌe javive tojapo xee rami, vaꞌeri aỹꞌi xejokuaa rami eꞌỹ taꞌvy. 


text:
<n> “Haꞌeve ꞌrãgue teĩ Paulo japoi aguã”, heꞌiague</n> Haꞌe rami rã huvixave opuꞌã ju, haꞌe gui huvixa mboae kuery, Berenice, haꞌe haꞌe kuery reve oguapy okuapy vaꞌekue haꞌe javi voi.


text:
Haꞌe kuery ojepeꞌapa vy peteĩ-teĩ joupe ijayvu vy aipoeꞌi: — Pevaꞌe ava mbaꞌeve rei ndojapoi raꞌe ojukaa aguã, neĩ nhuã py ombotya aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Agripa aipoeꞌi Festo pe: — Pevaꞌe ava ma haꞌeve ꞌrãgue japoi aguã, César renonde ijayvu aguã re ndojerurei vaꞌe rire. 


text:
<n> Itália katy Paulo omondoukaague</n> Haꞌe gui huvixa kuery ijayvu Itália katy oremondouka aguã. Haꞌe rami vy Paulo haꞌe nhuã py ikuai vaꞌe regua omboaxa peteĩ xondaro ruvixa heraarã po py. Haꞌe vaꞌe ma César oĩa pygua, Júlio hery vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo roĩmba peteĩ kanoã guaxu Adramítio guigua py. Haꞌe vaꞌe ma Ásia yke rupi oo vaꞌerã. Haꞌe rami vy yy rupi rojeꞌoi. Orerupive oo avi Macedônia regua Tessalônica pygua Aristarco. 


text:
Koꞌẽ jevy rovaẽ Sidom py. Paulo re Júlio opena porã ivai reia py eꞌỹ. Haꞌe rami vy omondouka oirũ kuery oexa aguã, haꞌe mbaꞌemo oipota vaꞌe ojou aguã.


text:
Haꞌe gui ma rojeꞌoi ju yy rupi. Haꞌeve eꞌỹa katy gui yvytu oipeju ramo Chipre ypaꞌũ katyꞌi rupi roo ijyke yvytu eꞌỹa rupi. <n>Yvytu poꞌakaa re haꞌe kuery oo kanoã guaxu re ajukue oipyoa vaꞌe py. 


text:
Haꞌe py ma xondaro ruvixa peteĩ kanoã Alexandria guigua ojou Itália katy oo ta vaꞌe. Haꞌe vaꞌe py ju oremoĩ.


text:
Haꞌe gui ma roove mbegueiꞌi. Mbovy ára rei eꞌỹ haxy py Cnido tetã katyꞌi rovaẽ. Yvytu haꞌeve eꞌỹa katy gui oipeju rã ndaꞌevei rooxea katy roove aguã. Haꞌe ramo Creta ypaꞌũ yke rupi roo yvytu eꞌỹa rupi, Salmona gui mombyryꞌi rupi.


text:
Ijyke rupi anho roo vy haxy py rovaẽ peteĩ henda Porto Porã ꞌepy vaꞌe py. Haꞌe katy rai oĩ Laséia tetã. 


text:
<n> Ára vai rupi oguataague</n> Are ma rire haꞌe kuery oove aguã ijavaete, mbaꞌeta okaru eꞌỹ re ikuaia ára oaxa ma rire. Haꞌe ramo Paulo haꞌe kuery omongeta vy


text:
aipoeꞌi: — Avakue, xee aikuaa rã jaguataa rupi jaiko axy vaipa ꞌrã. Mbaꞌemo jajavyky rei ꞌrã, haꞌe nhamokanhymba ꞌrã kanoã haꞌe ivoyi guive, nhanderekove voi — heꞌi. 


text:
Haꞌe py yroꞌy jave kanoã omboja aguã ndaꞌevei ramo haꞌe kuery oovexe haꞌe gui, Fenice py ovaẽ jepe rivyvyi gui, haꞌe py mae ma oaxa aguã yroꞌy. Mbaꞌeta haꞌe py kanoã mbojaaty Creta ypaꞌũ re oĩ vaꞌe ma kuaray oua katy ijapy jovaive opyta. 


text:
Haꞌe gui kuaray ijapuꞌaꞌia katy gui mbegueiꞌi yvytu oiny ramo haꞌe kuery oexaꞌã teĩ ooxeague py ovaẽ jepe aguã re. Haꞌe rami vy kanoã mombytaa oupi ju rã Creta ypaꞌũ yke rupi roo.


text:
Yvytu kanoã ogueraa rami rei ogueraa. Roguerova nheaꞌã teĩ yvytu re ndorepoꞌakai vy ropoipa. Haꞌe vy noropenavei ogueraa tema aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe oupi ma vy opa mbaꞌe oiporu kanoã ojokua aguã, ita kuꞌi reia re ojeapi gui okyje vy. Ajukue oupi pyre omboguejy ju vy nopenavei ogueraa aguã. 


text:
Haꞌe gui ára vai orere ou vaꞌekue gui mbovy ára rei eꞌỹ kuaray neĩ jaxy-tata ndojekuaavei ramo noroexaꞌãvei ma roo jepe aguã. 


text:
Are ma ore kuery haꞌe javive ndorokaruvei ramo Paulo opuꞌã hoꞌamy ore kuery mbyte. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Avakue, anhetẽ pejapyxaka vaꞌe rire xeayvu re, haꞌe Creta gui ndajajui vaꞌe rire, guĩ rami ete jajexavai haꞌe nhamokanhymba eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ aỹ ma po rami xee romongeta: Pendepyꞌa guaxu ke, mbaꞌeta peẽ kuery regua peteĩve nomokanhyi ꞌrã guekove, kanoã anho ꞌrã okanhy.


text:
Mbaꞌeta angegua pyávy xea py peteĩ anjo ojekuaa Nhanderuete ixupe aiko haꞌe ambaꞌeapoa vaꞌea guigua.


text:
Haꞌe vaꞌe ma xevy pe aipoeꞌi: “Paulo, ekyje eme. César renonde rejexa uka ꞌrãe. Haꞌe gui Nhanderuete nhomboaxya rupi ndere omaꞌẽ vy ogueraa jepe ꞌrã ndereve oguata vaꞌe kuery haꞌe javi”, heꞌi vaꞌekue xevy. <n>Atos 23.11 


text:
Haꞌe nunga rupi avakue, pendepyꞌa guaxu ke, mbaꞌeta xee ajerovia Nhanderuete re, xevy ijayvuague oiko aguã.


text:
<n> Kanoã ivaipaague</n> Mokoĩ semana re haꞌekueꞌỹ-kueꞌỹ katy yvytu orereraa yeꞌẽ Adriático rupi. Haꞌe gui ma pyávy pytũ mbyte jave kanoã mboguataa kuery oendu yvy re ovaẽ raiꞌi maa.


text:
Haꞌe rami vy ixã ipoyi vaꞌe oity vy oikuaa vinte braça typya. Ooveꞌia py ixã oity ju vy quinze braça eteꞌi oikuaa.


text:
Haꞌe vy ita re ojeapi gui okyje vy kanoã revi gui irundy henda py omboguejy kanoã mombytaarã. Haꞌe rami vy onhemboꞌe okuapy koꞌẽ voi aguã.


text:
Kanoã mboguataa kuery oẽxe vy kanoã xĩ gui kanoãꞌi omboguejy nhemi yy py, kanoã mombytaarã mboae omboguejy aguã merami. 


text:
Haꞌe ramo Paulo aipoeꞌi xondaro ruvixa haꞌe xondaro kuery pe: — Pevaꞌe kuery kanoã py ndopytai ramo peẽ voi ndapeo jepei ꞌrã — heꞌi.


text:
Koꞌẽ raiꞌi jave pavẽ pe Paulo ijayvu okaru aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Kovaꞌe ára reve vy mokoĩ semana ma ojapo pekaru eꞌỹ re pendekuai, mbaꞌeve ndapeꞌui.


text:
Haꞌe ramo xee xeayvu pekaru aguã. Haꞌe rami vy ꞌrãe penembaraete peo jepe aguã. Mbaꞌeta napemokanhyi ꞌrã neĩ peteĩ pendeꞌa ma voi — heꞌi.


text:
Po rami ijayvu ma vy peteĩ mbojape oupi, haꞌe pavẽ oexaa py oguerovyꞌa Nhanderuete. Haꞌe gui oipeꞌã vy omboypy hoꞌu aguã.


text:
Koꞌẽmba rã yvy oexa teĩ ndoexa kuaai. Haꞌe gui ma peteĩ yy oikea oexa. Haꞌe vaꞌe rembe re ma ita kuꞌi reia oĩ. Haꞌe ramo nhomongeta okuapy haꞌe vaꞌe re kanoã omboja aguã.


text:
Haꞌe rami vy kanoã mombytaa xã ojaya vy opoi yy py. Ojora avi imbojeapaa ojokuaague. Kanoã xĩ katy oupi imoiny ajukue, yy rembe katy yvytu ogueraa aguã.


text:
Haꞌe gui ma mokoĩ henda katy gui oxyrya py kanoã ovaẽ vy ipija. Ixĩ ipija vy noẽvei. Haꞌe rã hevi ma yai ojeapi-api vaipa ramo opẽmba.


text:
Haꞌe ramo xondaro kuery ijayvu nhuã py omboty pyre kuery ojukapa aguã, peteĩve hoꞌyta vy oo jepe eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rã xondaro ruvixa ma Paulo ogueraa jepexe vy ndojuka ukai omboty pyre kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi hoꞌyta kuaa vaꞌe ranhe yy py opo aguã, yy rembe re ovaẽ aguã.


text:
Haꞌe gui amboae kuery pe ma aipoeꞌi yvyrape haꞌe kanoã pẽgue áry oo jepe aguã. Haꞌe rami py haꞌe javive oo jepe, yvyꞌã re oẽmba. 


text:
Ipo re mboi ovava oiny rã haꞌe pygua kuery oexa vy joupe-upe aipoeꞌi: — Pevaꞌe ava taꞌvy jojuka rive vaꞌety teve, mbaꞌeta yeꞌẽ gui oo jepe vaꞌekue ri Nhandererekoa ndoejai oikove aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery oexa pota iruru rivyvyi, eꞌỹ vy hoꞌa vy omano vyvoi gui. Haꞌe rami teĩ ajeꞌi ma oarõ rire mbaꞌeve rei ndoikoi rã oexa vy amboae rami ju oexaꞌã okuapy. Haꞌe vy — Pevaꞌe taꞌvy tuuete kuery regua teve — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Huvixa Públio ngoo py Paulo omovaẽague</n> Haꞌe katy rai oĩ ypaꞌũ pygua ruvixa pegua yvy, Públio hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma ngoo py oremovaẽ porã mboapy ára peve.


text:
Públio ru ma imbaꞌeaxy oupy tye raxy gui, ipire raku vaipa guive. Haꞌe ramo Paulo oo oipou vy, haꞌe onhemboꞌe reve hexe omoĩ opo. Haꞌe rami vy omonguera. 


text:
Haꞌe pygua kuery opa mbaꞌe omeꞌẽ orevy. Roo ju ta ma ramo voi kanoã py omboyru opa marãgua roikotevẽ vaꞌe. 


text:
<n> Oguatave jevyague</n> Mboapy jaxy oaxa rire roĩ peteĩ kanoã Alexandria guigua py, yroꞌy jave ypaꞌũ re onhemboja oupy vaꞌekue, Dióscuros raꞌangaa oĩa vaꞌe py.


text:
Haꞌe gui roove vy Régio py rovaẽ. Koꞌẽ jevy kuaray puku-a katy gui yvytu oipeju ramo mokoĩ araa py rovaẽ Putéoli py.


text:
Haꞌe py rojou amongue irmão kuery. Haꞌe vaꞌe kuery ojerure haꞌe kuery reve ropyta aguã sete ára peve. Haꞌe rami py rojeꞌoi Roma katy. 


text:
Roju roinya omombeꞌua rã oendu vy Roma pygua irmão kuery ju ou orerovaexĩ aguã. Praça de Ápio haꞌe Mboapy Vendeaty ꞌepy vaꞌe peve ou. Haꞌe vaꞌe kuery ou rã Paulo oexa vy oguerovyꞌa Nhanderuete, ipyꞌa guaxuve guive. 


text:
<n> Roma py Paulo ovaẽague</n> Roma tetã py rovaẽ ma ramo Paulo haꞌe ae oĩxea py omoĩa. Hexeve oiko avi peteĩ xondaro harõarã. 


text:
Mboapy araa py oenoĩ uka judeu ruvixa kuery. Haꞌe ramo haꞌe kuery jogueru vy onoꞌõmba ramo aipoeꞌi: — Keꞌy kuery, xee ma mbaꞌeve rei ndajapoi nhande kuery rovai, neĩ nhanderekorã nhaneramoĩ kuery pe oeja pyre rovai guive. Haꞌe rami teĩ Jerusalém tetã guive xejokuaa reve aju, Roma pygua regua po py xemboaxaa rire.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma xemboayvu vy ndoikuaai mbaꞌeve rei ajapo vaiague xejuka aguã. Haꞌe rami vy xepoixe teĩ


text:
judeu kuery ma xere opuꞌã rei rã ajerure César renonde ju xeayvu aguã re. Haꞌe rami avi mbaꞌeve ndarekoi nhande kuery vaꞌe regua re xeayvu aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi peẽ kuery roenoĩ uka roexa haꞌe peẽ kuery reve xeayvu aguã, mbaꞌeta Israel kuery ojerovia okuapya re xee voi ajerovia ramo rima xejokuaa imoiny kovaꞌe corrente py — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi ixupe: — Ore ma Judéia guigua kuaxia para noroexai ndereko re ijayvu vaꞌe, neĩ peteĩve nhanderykeꞌy kuery regua ndouai guive ndereko omombeꞌu, eꞌỹ vy ndere ijayvu aguã.


text:
Haꞌe rami avi roenduxe reikuaa vaꞌe, mbaꞌeta anhetẽ amboae rami penhemboꞌea re opa rupi ijayvu reia rã roendu. 


text:
<n> Roma py Paulo ayvu omombeꞌuague</n> Haꞌe kuery oaꞌangaague ára py heta ete ou Paulo oĩa py, okeaty py ae. Haꞌe rã koꞌẽmba guive kaꞌaru peve haꞌe kuery pe ayvu omombeꞌu porãve Nhanderuete poꞌakaa regua. Moisés lei ombopara vaꞌekue haꞌe profeta kuery ombopara vaꞌekue rupi ijayvu vy onheaꞌã Jesus re haꞌe kuery ojerovia aguã.


text:
Haꞌe kuery joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa vy ojeꞌoipa ta ma ramo Paulo aipoeꞌi: — Haꞌevea rami Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ijayvu rakaꞌe penamoĩ kuery pe, mbaꞌeta profeta Isaías pe aipoeꞌi uka:


text:
“Tereo heta vaꞌe kuerya py, haꞌe aipoꞌere haꞌe kuery pe: ‘Pendeapyxa py pendu teĩ napendu kuaai ꞌrã. Pexa pota teĩ ndapexa kuaai ꞌrã’, ꞌre.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ma inhakã ratãmba. Oapyxa py oendu vai, guexa guive omboty, ndoexai aguã guexa py, neĩ noendui aguã oapyxa py, opyꞌa py oikuaa eꞌỹ aguã, mbaꞌeta ndojeko rerovaxei ae, xevy pe nonhemoingo porã ukaxei guive”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
— Haꞌe nunga rupi peikuaa pota, mbaꞌeta judeu eꞌỹ vaꞌe kuery pe voi Nhanderuete oikuaa uka nhandereraa jepe aguã regua. Haꞌe rã haꞌe kuery ma oendu ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Mokoĩ maꞌetỹ re Paulo omboty imoinyague</n> Mokoĩ maꞌetỹ re Paulo oĩ oke atyrã oiporuka vaꞌe py. Haꞌe py ma omovaẽ oexaxe vy ou vaꞌe haꞌe javi.


text:
Omombeꞌu oikovy Nhanderuete poꞌakaa, haꞌe nhomboꞌe oiny Senhor Jesus Cristo re. Okyjea py eꞌỹ ijayvu, avave rei omokyrirĩ eꞌỹ re. 


text:
<n>Roma pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Jesus Cristo rembiguai aiko. Apóstolo-rã xerenoĩ haꞌe Nhanderuete guigua ayvu porã amombeꞌu vaꞌerã xeporavo.


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu ma yma ma voi Nhanderuete oikuaa uka aguã re ijayvu ojeupegua profeta kuery omboparaa rupi,


text:
haꞌe rã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ re ma omanoague gui onhemboete jevy vy ojekuaa uka Nhanderuete Raꞌy ipoꞌakapa vaꞌea. Haꞌe vaꞌe ma Jesus Cristo nhande-Senhor.


text:
Hexe vy oremboaxy vy oremoĩ apóstolo-rã guery omboete ukaa rupi vy, judeu eꞌỹ vaꞌe haꞌe javi regua hexe ojerovia vy onheꞌẽ rendu aguã.


text:
Peẽ kuery Roma tetã pygua Nhanderuete rembiayvu haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã penerenoĩ vaꞌekue haꞌe javive pe ambopara. Tove peẽ kuery tapendu penemboaxya haꞌe mbyꞌa porã Nhanderuete haꞌe Senhor Jesus Cristo guigua. 


text:
<n> Cristo pegua kuery Roma py ikuai vaꞌe Paulo oexaxea re ijayvuague</n> Jypy ma peẽ kuery haꞌe javi re arovyꞌa Xeruete Jesus Cristo rery rupi, mbaꞌeta yvy jave re pejerovia etea oendupaa.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete oikuaa peẽ kuery re xemaꞌenduꞌa riaea. Ixupe ae xenheꞌẽ py guive ambaꞌeapo aikovy Taꞌy regua ayvu porã amombeꞌua rupi.


text:
Mbaꞌeta irmão kuery, aipota peikuaa peẽ kuerya py mbovykue rei eꞌỹ aaxea teĩ, peẽ kuery mbyte rupi voi ajou aguã Jesus peguarã, judeu eꞌỹ vaꞌe mboae ikuaia rupi ajapoa rami avi. Haꞌe rami teĩ aỹ peve ndaꞌevei.


text:
Mbaꞌeta grego kuery haꞌe amboae regua pe voi xee areve teri ayvu porã amombeꞌu aguã, omboꞌepa pyre haꞌe kuaxia ndoexa kuaai teri vaꞌe pe guive.


text:
<n> Jesus Cristo re jajerovia ramo teko porã omeꞌẽa aguã re ijayvua</n> Mbaꞌeta xee naxĩ ayvu porã amombeꞌu aguã, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe rupi Nhanderuete oexa uka opoꞌakaa ogueraa jepe vy hexe ojerovia vaꞌe haꞌe javive, jypyꞌi judeu regua, haꞌe gui grego regua guive. ; 


text:
Mbaꞌeta ayvu porã rupi Nhanderuete oikuaa uka ojeguigua teko porã. Haꞌe vaꞌe ma jajerovia rã omeꞌẽ ꞌrã, mbaꞌeta ojerovia vaꞌe pegua ae, ipara re oĩa rami: “Heko porã vaꞌe ma ojeroviaa rupi ꞌrã ikuai”, heꞌiague rami. 


text:
<n> Avakue mbaꞌemo rive ombojeroviaa haꞌe opa marã rei ikuaia re ijayvua</n> Mbaꞌeta Nhanderuete ma opoxya avi oikuaa uka yva gui, ojejavy haꞌe heko vai vaꞌe haꞌe javive rovai, mbaꞌeta haꞌe kuery gueko vaia rupi vy ndoikuaaxei anhetẽ vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery oikuaa ae Nhanderuete reko oikuaa pyrã oĩ vaꞌe, haꞌe kuery pe haꞌe ae oikuaa uka ramo.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete reko ma ndajaexai vaꞌeri yvy itui ypyꞌi guive jaikuaa porã ꞌrã guive hembiapokue re jaikuaa pota vy. Haꞌe nunga rupi jaikuaa porã ꞌrã ipoꞌakaa opa vaꞌerã eꞌỹ haꞌe imarã eꞌỹa. Haꞌe rami vy heko vai vaꞌe kuery “Aikuaa vy eꞌỹ rima ajejavy” heꞌi aguã ndaꞌevei.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery Nhanderuete reko oikuaa teĩ nomboetexei vy ixupe “Xeruete” ndeꞌi, ndoguerovyꞌai guive. Haꞌe rami ꞌrãgue py opẽxaa py ovare eꞌỹ vaꞌe opyta, haꞌe opyꞌa py mbaꞌeve noenduvei ramo pytũmba.


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete imarã eꞌỹ haꞌe hexakãmba vaꞌe ombojerovia ꞌrãgue py avakue imarã vaꞌe raꞌangaa rive ombojerovia, haꞌe gui guyra, mymba haꞌe yvy rupi otyryry vaꞌe raꞌangaa guive. 


text:
Haꞌe nunga rupi Nhanderuete omboaxa haꞌe kuery ae onhemboeko kyꞌa aguã, opyꞌa re opa marã rei ikuaixea oĩa rami rive ikuai aguã, guete voi joo meme omongyꞌa aguã.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete guigua anhetẽ vaꞌe ꞌrãgue py apu rive haꞌe kuery oguerovia. Haꞌe rami vy imoingoare ꞌrãgue py ombojerovia hemimoingo kuery rive. Haꞌe rã Nhanderuete anho haꞌeve nhambojerovia aguã, rakaꞌe rã peve. Amém.


text:
Haꞌe nunga rupi ae Nhanderuete omboaxa itavy reixea rupi rive ikuai aguã. Kunhague voi guekorã vaꞌekue omboekovia vy haꞌeveꞌỹa rami ikuai.


text:
Avakue voi haꞌe rami ae avi ojepeꞌa guaꞌyxy reve joguerekoa gui. Haꞌe vy jomeme itavy reixe vy avakue meme joavyky rei. Haꞌe rami rire ojee ae oendu ojejavyague re haꞌevea rami opagaa. 


text:
<n> Amboae regua kuery opa marã rei ikuai aguã Nhanderuete omboaxaa re ijayvua</n> Nhanderuete reko haꞌe kuery oikuaa vaꞌeri oikuaa ete aguã ndojou porãi ramo omboaxa opẽxaa py ojou vaipy ikuai, haꞌe haꞌeveꞌỹ vaꞌe anho ojapo aguã.


text:
Haꞌe kuery re ma teko vai anho oĩ, tavy reia, hakãteꞌỹa haꞌe porayvu eꞌỹa. Joe ijaꞌe eꞌỹa rupi anho ikuai, jojukaa haꞌe jogueroꞌaa rupi guive. Nhombotavypa rei haꞌe porayvu eꞌỹ rei vaꞌe ikuai. Joe ijayvu rei,


text:
ijayvuxe, neĩ Nhanderuete re voi ndaꞌijaꞌei, ojee anho ojerovia haꞌe imaꞌenduꞌa vaꞌe, mbaꞌemo vai re anho onhembopyꞌa, nguu kuery nonheꞌẽ rendui,


text:
Haꞌe kuery oikuaa ae Nhanderuete haꞌevea rami omokanhymba ꞌrãa haꞌe rami ikuai vaꞌe. Haꞌe ramive ma ojapove tema okuapy, haꞌe amboae kuery haꞌe rami ikuai rã oexa vy ojou porã guive. 


text:
<n> Judeu haꞌe judeu eꞌỹ regua ombopaga pyrã ikuaia re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi ndee renhombopagaxe vai vaꞌe, ndee voi ndaꞌevei “Aikuaa vy eꞌỹ rima ajejavy” ꞌre aguã, mbaꞌeta amboae kuery rembopagaxea py ndee ae renhembopaga uka, mbaꞌeta rejou vai vaꞌe ramigua ndee voi rejapo. 


text:
Haꞌe rami teĩ ndee renhombopaga ukaxe vaꞌeri haꞌe rami ae reiko vaꞌe, rexaꞌã ri tyꞌy reo jepe aguã re Nhanderuete nembopaga aguã gui?


text:
Ndereikuaai ri tyꞌy rejeko rerova aguã ae Nhanderuete oexa ukaa nderayvua? Tyrã pa nerembovarei ri tyꞌy oexa uka rã opa mbaꞌe py nderayvua, nanembopaga voi haꞌe nerarõ area?


text:
Haꞌe rami py neakã ratã haꞌe ndepyꞌa py nderejeko rerovaxei vy ndejee ae remoĩ ukave Nhanderuete poxya. Haꞌe vaꞌe ma haꞌevea rami nhombopagaa ára py oexa uka ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy tekove marã eꞌỹ omeꞌẽ ꞌrã iporã vaꞌe rupi anho ikuai vy hexakãmbaa, omboetea aguã haꞌe imarã eꞌỹ aguã re onheaꞌã vaꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe rã joapo vaia rupi ikuai vaꞌe pe ma oexa uka ꞌrã ivaia haꞌe opoxya, anhetẽ vaꞌe rupi eꞌỹ, teko vaia rupi anho ikuai vaꞌe pe.


text:
Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery áry ou ꞌrã ojexavai haꞌe ikuai axy aguã, judeu kuery pe ranhe, haꞌe gui grego kuery pe avi.


text:
Haꞌe rã iporã vaꞌe rupi ikuai vaꞌe pe ma omeꞌẽ ꞌrã guexakã, imboetea haꞌe imoingo porãarã, judeu kuery pe ranhe, haꞌe gui grego kuery pe avi,


text:
Haꞌe nunga rupi lei revegua eꞌỹ ojejavy vaꞌe haꞌe javi ma lei reꞌỹ avi ꞌrã okanhy. Haꞌe rã lei revegua ojejavy vaꞌe ma lei re oĩa rami ae ꞌrã ombopagaa.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete renonde ma lei oendu rive vaꞌeꞌỹ ꞌrã heko porã, lei re oĩa rami ikuai vaꞌe anho ꞌrã omboeko porã.


text:
Haꞌe nunga rupi xapyꞌa rei amboae regua kuery, lei revegua eꞌỹ teĩ lei re oĩa rami ikuai ꞌrã oikuaa rami ae. Haꞌe vaꞌe kuery ma lei ndojopyi teĩ haꞌe kuery ae oikuaa ꞌrã lei regua.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe kuery oexa uka ꞌrã opyꞌa re lei regua oĩa, oꞌarandua gui ae oikuaa guekorã. Haꞌe rami vy amongue py oikuaa ꞌrã ojejavya, haꞌe rã amongue py ma oikuaa ꞌrã haꞌevea rami ikuaia.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi ojekuaa porã ꞌrã avakue nhemi rupi ikuaiague re Nhanderuete oikuaa potaa ára. Ayvu porã amombeꞌu aikovya rami vy Cristo Jesus pe ae ꞌrã oikuaa pota uka. 


text:
<n> Judeu kuery “Aikuaa vy eꞌỹ rima ajejavy” heꞌi aguã ndaꞌeveia re ijayvua</n> Haꞌe gui ndee ma “Judeu” ꞌepy vaꞌe reiko. Rejerovia reikovy lei re oĩa rami reikoa re, haꞌe “Nhanderuete rembiayvu aiko” ꞌre vy revyꞌa.


text:
hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe rerekoa haꞌe kyrĩgue mboꞌea, mbaꞌeta lei rupi vy ꞌarandua haꞌe anhetẽgua reikuaapa merami.


text:
Haꞌe rami avi nhomboꞌea reiko vaꞌeri mbaꞌe re tu nerenhemboꞌei ndee ae? Imonda eꞌỹ aguã renhomongeta vaꞌeri ndee ae ri tyꞌy nemonda vaꞌety?


text:
Joupe “Pendetavy eme”, ꞌre vaꞌeri ndee ae ri tyꞌy ndetavy? Mbaꞌemo raꞌangaa rejou vai vaꞌeri taꞌangaa pegua templo gui nemonda vaꞌe tyꞌy?


text:
Mbaꞌeta ipara re oĩa rami: “Peẽ kuery káuxa amboae regua kuery ijayvu vai ꞌrã Nhanderuete rery re”, heꞌia rami ae pendekuai. ; 


text:
<n> Judeu regua anhetẽ ete vaꞌe re ijayvua</n> Mbaꞌeta ndepire remboi ukaague ma lei re oĩa rami ete ri reiko ramo ovare. Haꞌe rã lei re oĩa rami eꞌỹ ri reiko ramo opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe rami repyta.


text:
Haꞌe rami avi amongue opire omboi uka eꞌỹ vaꞌeri lei re oĩa rami ikuai ramo haꞌe kuery pe “Opire omboi uka vaꞌekue rami ikuai”, heꞌi pavẽ ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy opire omboi uka eꞌỹ vaꞌeri lei re oĩa rami ikuai vaꞌe kuery ijayvu ꞌrã okuapy ndere, mbaꞌeta ipara re oĩ vaꞌe reikuaa vy ndepire remboi uka vaꞌeri lei re oĩa rami eꞌỹ reiko.


text:
Mbaꞌeta judeu ete ma guete re riveꞌỹ oexa uka judeu oikoa, mbaꞌeta opire omboi uka aguã oeja pyre ma ngoꞌo re riveꞌỹ ꞌrã ojapo aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py judeu ete ma opyꞌa py ꞌrã haꞌe rami ikuai, haꞌe opire omboi uka aguã oeja pyre ma ipyꞌa reguarã, nheꞌẽ re ae, ipara regua riveꞌỹ. Haꞌe rami ikuai vaꞌe ma avakue riveꞌỹ ꞌrã oguerovyꞌa, Nhanderuete ae ꞌrã oguerovyꞌa. <n>Tery “Judeu” ma “Oguerovyꞌapy” heꞌia. 


text:
<n> Paulo mbovaia ayvu oĩa</n> Haꞌe gui mbaꞌe nunga py tu amboae regua reko gui judeu kuery reko haꞌeveve? Mbaꞌerã ndaꞌu ovare haꞌe kuery opire omboi ukaa?


text:
Mbaꞌeta heta oguereko iporã vaꞌe, opa mbaꞌe py. Jypyꞌi ma judeu kuery pe Nhanderuete ombou rakaꞌe oayvu. 


text:
Any teve. Avakue ijapu vaꞌe meme teĩ Nhanderuete ma anhetẽ vaꞌe ae, ipara oĩa rami vy: “Oikuaa pavẽ ꞌrã ndeayvua anhetẽ memea. Haꞌe ramo ndereko re oikuaa potaa rã ndepoꞌaka ꞌrã”, heꞌia rami. , ; <a href="b19.11.1-5">11.1-5</a> 


text:
Haꞌe gui amongue aipoeꞌi ꞌrã: “Nhandereko vaia ojapo ꞌrã Nhanderuete reko porãa ojekuaa porãve aguã rami”, heꞌi ꞌrã. Mbaꞌexa ꞌrã tu nhambovai? Ndaꞌevei ri ndaꞌu Nhanderuete nhandereko vaia re nhanembopaga aguã? (Nami avakue rami rive xeayvu.)


text:
Haꞌe gui aipoꞌea avi: “Xeapua ojapo ꞌrã Nhanderuete anhetẽ vaꞌea ojekuaa porãve aguã rami, haꞌe omboeteave ꞌrã guive. Haꞌe rami rã mbaꞌe re tu xevy pe ‘Ojejavy vaꞌe’ heꞌi vy xembopaga ꞌrã?” ꞌea.


text:
Any, haꞌe rami vaꞌe rire haꞌeve avi teĩ ꞌrãgue “Teko vai rupi tema nhandekuai mbaꞌemo porã oiko aguã” jaꞌe aguã. Amongue ijapu vy omombeꞌu ꞌrã haꞌe rami ae oreayvua rami. Haꞌe kuery ma haꞌevea rami ꞌrã ombopagaa. 


text:
<n> Jajejavy vaꞌe memea re ijayvua</n> Haꞌe gui mbaꞌexa tu jaikuaa? Ore judeu kuery teve amboae regua gui orereko porãve vaꞌe? Any, neĩ peteĩ henda py. Mbaꞌeta amombeꞌu ae ma judeu haꞌe grego kuery jejavya guy py ikuai vaꞌe memea,


text:
“Haꞌe kuery jyryvi ma omanogue rupa ojepeꞌa vaꞌe rami. Oapekũ py nhombotavypa.” “Haꞌe kuery juru re ma mboi guigua veneno ramigua oĩ.”


text:
“Haꞌe kuery re noĩ ae Nhanderuete renonde ojererokyje aguã.” , , <a href="b19.14.1-3">14.1-3</a>, , <a href="b19.53.1-3">53.1-3</a>, ; ; 


text:
<n> Judeu kuery amboae regua rami avi ojejavy vaꞌea re ijayvua</n> Haꞌe gui lei re oĩ vaꞌe haꞌe javi ma lei rupi ikuai vaꞌe pegua ae, jaikuaa. Haꞌe ramo Nhanderuete renonde yvy jave re ikuai vaꞌe okyrirĩmba haꞌe opaga aguã rami ikuai aguã.


text:
Mbaꞌeta lei re onheaꞌãa rupi ma avave rei nomboeko porãai ꞌrã henonde, mbaꞌeta lei gui ma jaikuaa ꞌrã jajejavy vaꞌe memea. , ; 


text:
<n> Jesus Cristo re jajerovia ramo nhanemboeko porãa aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui aỹ ma lei rupi eꞌỹ Nhanderuete oikuaa uka ojeguigua teko porã, lei haꞌe profeta kuery omombeꞌu ma voi vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete guigua teko porã ma Jesus Cristo re jajerovia ramo omeꞌẽ. Ojerovia vaꞌe haꞌe javive pegua oĩ, [haꞌe javi regua peguarã ombou,] mbaꞌeta joo ramigua meme nhandekuai,


text:
Haꞌe rami teĩ Nhanderuete nhanemboaxya rupi rive nhanemboeko porã ꞌrã Cristo Jesus nhandereraa jepe rire.


text:
Mbaꞌeta Jesus ma Nhanderuete ombou vy oikuaa uka rakaꞌe jejavya peꞌaarã, jajerovia rã huguy py omboguepa aguã jajejavyague. Haꞌe rami py Nhanderuete oexa uka haꞌevea rami joguereko vaꞌea, mbaꞌeta oarõ are kuaa vaꞌe vy ymagua kuery ojejavyague re nombopaga potai ranhe rakaꞌe. 


text:
Haꞌe gui aỹ ma oexa uka haꞌevea rami joguereko vaꞌea, mbaꞌeta heko porã vaꞌe oiko, haꞌe Jesus re ojerovia vaꞌe kuery mboeko porãa guive. 


text:
Haꞌe rami rire ndaꞌu haꞌeve nhanhemboyvate aguã? Peteĩve henda py ndaꞌevei. Mbaꞌe re tu ndaꞌevei? Mbaꞌeta nhande ae nhanheaꞌã rupi eꞌỹ jaa jepe, hexe jajerovia vy rive.


text:
Tyrã pa Nhanderuete ndaꞌu ore judeu kuery Ruete anho ri oiko? Amboae kuery Ruete guive eꞌỹ ri tyꞌy? Tá, amboae kuery Ruete guive oiko,


text:
mbaꞌeta Nhanderuete ma peteĩꞌi. Haꞌe rami vy judeu kuery ojerovia rã omboeko porã ꞌrã, haꞌe amboae kuery voi ojerovia rã omboeko porã avi ꞌrã.


text:
Haꞌe gui jajeroviaa rupi jaa jepea py ndaꞌu jajapo ri lei mbaꞌerã ovare veꞌỹa rami? Any, peteĩve henda py. Haꞌe rami ꞌrãgue py lei re oĩ vaꞌe jaikuaa uka anhetẽ memea. 


text:
<n> Abraão ojerovia ramo omboeko porãague re ijayvua</n> Haꞌe gui mbaꞌe tu Abraão oupity rakaꞌe? Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma ngoꞌo re oiko ore judeu kuery ramoĩ ypy. 


text:
Haꞌe gui Abraão haꞌe ae onheaꞌãa rupi onhemboeko porã vaꞌe rire oguereko ꞌrãgue onhemboyvate aguã. Haꞌe rami avi Nhanderuete renonde ndoguerekoi,


text:
mbaꞌeta mbaꞌe heꞌi tu ipara? “Abraão ojerovia Nhanderuete re. Haꞌe ramo ojeroviaa re omeꞌẽ teko porã”, heꞌiague. 


text:
Haꞌe rã amongue haꞌe ae onheaꞌã ꞌrãgue py heko vai vaꞌe mboeko porãa re ojerovia ramo ma ixupe omeꞌẽ ꞌrã teko porã, ojeroviaa re rive. 


text:
Haꞌe rami ae Davi voi ijayvu rakaꞌe, mbaꞌeta omombeꞌu amongue onheaꞌã eꞌỹ re ixupe Nhanderuete teko porã omeꞌẽ ramo ovyꞌa ete ꞌrãa. Haꞌe vy aipoeꞌi:


text:
Haꞌe gui opire omboi uka vaꞌekue pegua anho ꞌrã ndaꞌu ovyꞌa ete aguã oĩ, tyrã pa opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe pegua avi? Mbaꞌeta “Abraão ojeroviaa re rive ixupe omeꞌẽ teko porã”, haꞌeague rami.


text:
Mbaꞌe tu ojapo ramo teko porã omeꞌẽ rakaꞌe? Opire omboi uka rire ri ndaꞌu omeꞌẽ, tyrã pa opire omboi uka eꞌỹ re? Opire omboi uka rireꞌỹ, omboi uka eꞌỹ mbove ma voi teko porã omeꞌẽ rakaꞌe Abraão pe.


text:
Mbaꞌeta opire omboi uka aguã ma hekorã Nhanderuete oeja rakaꞌe oikuaa uka aguã ojeroviaa re teko porã ixupe omeꞌẽague, opire omboi uka eꞌỹ teri reve. Haꞌe rami rire ojerovia vaꞌe haꞌe javi ru opyta, opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe kuery pe guive, mbaꞌeta haꞌe kuery voi ojerovia ramo omeꞌẽ ꞌrã teko porã.


text:
Haꞌe gui ore orepire romboi uka vaꞌe ru avi oiko. Mbaꞌeta ore ma orepire romboi uka vaꞌe rive eꞌỹ orekuai, nhanderu Abraão opire omboi uka eꞌỹ re ojeroviaague rami rojerovia vaꞌe avi. 


text:
Haꞌe rami ae avi lei rupi eꞌỹ Abraão haꞌe hamymino kuery pe Nhanderuete ijayvu rakaꞌe ko yvy omeꞌẽ aguã re, haꞌe rã ojeroviaa re teko porã ojopy rire.


text:
Haꞌe rã lei re ikuai vaꞌe pe yvy omeꞌẽ aguã re ijayvu vaꞌe rire Abraão ojeroviaa ndovarei ꞌrãgue, haꞌe ixupe ijayvuague voi oaxa rive ꞌrãgue.


text:
Mbaꞌeta lei gui ou Nhanderuete ipoxy aguã, haꞌe rã lei ndoikuaaia py ma jipoi avi lei rovai ojejavy vaꞌe. 


text:
Haꞌe nunga rupi ae jajeroviaa re Nhanderuete omeꞌẽ teko porã, nhanemboaxy ramo rive jaupity aguã. Haꞌe ramo Abraão ramymino kuery haꞌe javive pe ijayvuague oĩ atã ꞌrã, lei rupi ikuai vaꞌe pe anho eꞌỹ, Abraão rami ojerovia vaꞌe kuery haꞌe javive pe, (mbaꞌeta nhande kuery pavẽ ru oiko,


text:
ipara re “Heta regua rurã romoĩ” heꞌiague rami vy), mbaꞌeta Nhanderuete renonde hexe ojerovia. Mbaꞌeta Nhanderuete ma omano vaꞌekue moingovea, haꞌe ndoikoi teri vaꞌe pe “Oiko ae” heꞌi vaꞌe guive. 


text:
Abraão oarõ aguã noĩ merami teĩ oarõ nho vy ojerovia rire heta regua ru opyta, ixupe “Heta ꞌrã neramymino kuery ikuai” heꞌiague rami vy. 


text:
Ikangy eꞌỹ re ojerovia nho vy oikuaa pota guete omanogue rami oĩa re, mbaꞌeta cem maꞌetỹ ma oguereko, haꞌe Sara voi guaimiꞌi ete ma.


text:
Haꞌe rami teĩ ndoguerovia eꞌỹi Nhanderuete ijayvuague, oexaꞌã reia noĩ. Haꞌe rami ꞌrãgue py ojeroviaa py imbaraeteve ovy, oguerovyꞌa guive Nhanderuete,


text:
nhande kuery pe guive, mbaꞌeta nhandevy pe avi omeꞌẽ ꞌrã teko porã, nhande-Senhor Jesus omanoague gui omboete ju vaꞌekue re jajerovia ramo.


text:
Haꞌe vaꞌe ma omboaxaa rakaꞌe nhandereko vaia re omano aguã, haꞌe gui onhemboete ju nhanemboeko porã aguã. 


text:
<n> Jajeroviaa re Nhanderuete nhanemboeko porã rire hexeve jaiko porã aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui ma jajeroviaa re Nhanderuete nhanemboeko porã rire hexeve peteĩ rami ju jaiko, nhande-Senhor Jesus Cristo re vy.


text:
Hexe jajerovia vy Nhanderuete nhanemboaxya rupi nhandekuai, haꞌe Nhanderuete rexakãa ojekuaa aguã nharõ vy javyꞌa jaikovy guive.


text:
Haꞌe rami anho eꞌỹ, jajexavaia py voi javyꞌa, mbaꞌeta jaikuaa jajexavaia ojapo jaropoꞌakave aguã rami.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo jaropoꞌaka vy jaikuaa Nhanderuete nhandererovyꞌaa. Haꞌe nhandererovyꞌa ramo jareko iporã vaꞌe nharõ aguã. 


text:
Nharõa py ndajajekorei guive, mbaꞌeta nhandepyꞌa re Nhanderuete oendu uka ae nhanderayvua. Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ nhandere ombou vaꞌekue gui nhaendu. 


text:
Haꞌe rã Nhanderuete ma po rami oexa uka nhanderayvua: jajejavya rupi teri jaiko reve Cristo omano rakaꞌe nhandere.


text:
Haꞌe rami rire, aỹ katuve ma huguy rupi nhanemboeko porã rire nhandereraa jepe ꞌrã nhombopaga aguã gui.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete rovaigua teri jaiko reve Taꞌy omano vy hexeve peteĩ rami ju nhanemoingo rire aỹ katuve ma hexeve peteĩ rami nhanemoingo vy nhandereraa jepe ꞌrã, oikove ju rire.


text:
Haꞌe nunga anho eꞌỹ, Nhanderuete re ae javyꞌa, nhande-Senhor Jesus Cristo re vy. Mbaꞌeta hexe vy aỹ peteĩ rami nhandekuai Nhanderuete reve. 


text:
<n> Adão re Cristo ombojojaague</n> Mbaꞌeta peteĩꞌi ava gui jejavya oiko ypy rakaꞌe yvy jave re, haꞌe jejavya gui oiko avi nhamano aguã. Haꞌe rami py nhande pavẽ nhamano aguã rami nhandekuai, pavẽ jajejavy rire.


text:
Mbaꞌeta lei oejaa eꞌỹ mbove ma voi jejavya oĩ ae ma rakaꞌe yvy re, lei ndoikuaa ukaai teri jave avave pe “Lei rovai ojejavy” ndaꞌeai teĩ.


text:
Haꞌe rami avi Adão guive Moisés oiko peve manoa ipoꞌaka rakaꞌe, ayvu rovai Adão ojejavyague rami ete ndojejavyi vaꞌe kuery re voi. Adão ma nhaneramoĩ ypy rakaꞌe, ou vaꞌerã vaꞌe kuaa ukaarã. 


text:
Haꞌe rami avi Adão ojejavy jave guare rami eꞌỹ oiko tekove meꞌẽ rivea ou rã, mbaꞌeta peteĩꞌi ojejavy rire heta omano. Haꞌe gui ma heta pe avi Nhanderuete oexa uka omboaxya, amboae ava Jesus Cristo ombou vy.


text:
Haꞌe rami avi tekove omeꞌẽmby ma peteĩ anho ojejavy jave guare rami eꞌỹ guive, mbaꞌeta peteĩꞌi ojejavyague gui oiko rakaꞌe nhombopagapa aguã. Haꞌe gui heta jajejavyague gui Nhanderuete nhanemboaxya oexa uka vy nhanemboeko porã.


text:
Peteĩꞌi ojejavyague gui ae manoa ipoꞌaka rire teĩ Nhanderuete nhanemboaxya haꞌe teko porã omeꞌẽ rã jaupity vaꞌe katuve ma nhandepoꞌaka ꞌrã peteĩꞌi re vy. Haꞌe vaꞌe ma Jesus Cristo.  


text:
Mbaꞌeta peteĩgueꞌi ojejavya ague gui nhande kuery pavẽ re oiko rakaꞌe japaga aguã. Haꞌe rã peteĩgueꞌi joapo porãague gui nhande kuery pavẽ pe oiko avi nhanemboeko porã rã tekove jaupity aguã.


text:
Mbaꞌeta peteĩꞌi ava nonheꞌẽ renduiague gui heta ikuai rakaꞌe ojejavy vaꞌe. Haꞌe gui ma peteĩꞌi onheꞌẽ renduague gui ju heta ikuai ꞌrã heko porã vaꞌe.


text:
Haꞌe gui ma lei oejaa avi rakaꞌe jejavya ojekuaa porãve aguã, vaꞌeri jejavya hetave ramo nhanemboaxya voi hetave avi oexa uka rakaꞌe.


text:
Haꞌe rami avi jejavya ipoꞌaka rakaꞌe pavẽ nhamano aguã rami. Haꞌe gui nhanemboaxya ju nhanemboeko porã vy ipoꞌaka tekove marã eꞌỹ jaupity aguã, nhande-Senhor Jesus Cristo re vy. 


text:
<n> Nhanderuete nhanemboaxy ramo jejavya poꞌakaa gui jaa jepea re ijayvua</n> Haꞌe rami rã mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu? Jajejavya rupi riae ꞌrã teve jaiko Nhanderuete nhanemboaxyve aguã?


text:
Tyrã pa ndapeikuaai teri teve Cristo Jesus peguarã nhanhemongarai vy haꞌe omanoague py avi nhanhemongaraiague?


text:
Mbaꞌeta nhanhemongarai vy hexeve nhande voi jajeaty uka avi nhamanoa py, Nguu poꞌakaa rupi Cristo omanoague gui onhemboete jevyague rami avi nhande voi nhandereko pyau reve nhandekuai aguã. ; , ; ; ; ; ; 


text:
Mbaꞌeta Cristo omanoague rami nhande voi hexeve nhamano rire haꞌe onhemboete jevyague rami avi ꞌrã jaiko.


text:
Mbaꞌeta jaikuaa nhandereko ymague kuruxu re hexeve omano aviague, toꞌo nhanembojejavy veꞌỹ aguã, jejavya rembiguai rami veꞌỹ jaiko aguã.


text:
Mbaꞌeta jaikuaa Cristo omanoague gui onhemboete ju rire nomanovei ma ꞌrãa. Hexe ma manoa ndaꞌipoꞌakavei.


text:
Haꞌe rami ae avi po rami peẽ voi peikuaa: peẽ voi jejavya pe pemano ma avi, haꞌe gui Cristo Jesus re vy Nhanderuete pe ju peiko. 


text:
Haꞌe nunga rupi jejavya taꞌipoꞌakave eme penderete imarã vaꞌe re, toꞌo oipota vaꞌe rupi veꞌỹ pendekuai aguã.


text:
Penderete regua voi pemboaxave eme jejavya pe, nhomboeko vaia rembiguairã. Haꞌe rami ꞌrãgue py omanoague gui oikove ju vaꞌekue rami pejeko meꞌẽ Nhanderuete pe. Ixupe anho pemboaxa penderete regua, teko porã rembiguairã.


text:
Mbaꞌeta jejavya ndaꞌipoꞌakavei ꞌrã pendere, mbaꞌeta lei guy py veꞌỹ pendekuai, haꞌe rã Nhanderuete penemboaxya rupi anho. 


text:
<n> Lei, tembiguai haꞌe nhanemboaxya re ijayvua</n> Haꞌe gui? Lei guy py veꞌỹ, Nhanderuete nhanemboaxya rupi anho nhandekuai vy ndaꞌu jajejavy riaeve ta? Any.


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy nhoembiguairã pejeko meꞌẽ rire pendererekoa anho ꞌrã penheꞌẽ rendu? Jejavya rembiguai ma omano aguã rami ikuai, haꞌe rã Nhanderuete nhanheꞌẽ rendu vaꞌe ma teko porã rupi nhandekuai. 


text:
Xee arovyꞌa Nhanderuete, mbaꞌeta yma rupi jejavya rembiguai pendekuaiague gui pejepeꞌa vy pendepyꞌa haꞌe javi py penheꞌẽ rendu penemboꞌeague rami.


text:
Avakue reko re ambojoja, mbaꞌeta penderoꞌo reve teri peiko vy ndapeikuaa porãi ramo. Yma rupi penderete regua pemboaxa vaꞌekue imongyꞌaarã pe hembiguairã, pendereko kyꞌave haꞌe pendereko vai reive peovy aguã rami. Haꞌe gui aỹ ma teko porã rembiguairã ju pemboaxa penderete regua, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pendekuai aguã. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave mbaꞌe tu pejou rakaꞌe haꞌe nunga repy? Mbaꞌemo aỹ penemoxĩmba vaꞌe anho, haꞌe opaa py ma haꞌe nunga nhandejuka ꞌrã.


text:
Haꞌe gui aỹ ma jejavya rembiguai pendekuaiague gui Nhanderuete pendereraa jepe vy guembiguai ae ju penemoingo rire pejou ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe penemoingoarã, haꞌe opaa py ma tekove marã eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta jejavyague repy ma manoa. Haꞌe rã Nhanderuete omeꞌẽ rive vaꞌe ma tekove marã eꞌỹ, nhande-Senhor Cristo Jesus re oĩ vaꞌe. 


text:
<n> Omenda vaꞌe reko re ombojojaague</n> Irmão kuery, lei peikuaa vaꞌe pe ju ta xeayvu aỹ. Ndapeikuaai ri tyꞌy jaikovea pukukue re anho lei ovare ꞌrãa?


text:
Mbaꞌeta lei re oĩa rami vy kunha omenda vaꞌe minha ime oikovea ja anho oiko ꞌrã ixupe. Haꞌe gui ime omano ma ramo lei re oĩa rami vy ndoikovei ma ꞌrã ixupe.


text:
Xapyꞌa rei ime oikove teri reve amboae ava re onhemoirũ ramo jaikuaa ꞌrã itavy reia. Haꞌe rã ime omano ma ramo haꞌe vaꞌe lei rami veꞌỹ ma ꞌrã oiko. Omenda jevy teĩ itavy rei vaꞌeꞌỹ ꞌrã oiko. 


text:
Haꞌe rami ae avi xe-irmão kuery, peẽ voi lei pe pemano vaꞌekue Cristo rete reve vy, amboae pe ju peiko aguã, omanoague gui onhemboete ju vaꞌekue pe ae, haꞌe rami vy Nhanderuete oipotaa rami pendekuai aguã. 


text:
Mbaꞌeta toꞌo oipotaa rami teri nhandekuai jave lei ojapo rakaꞌe jajejavypa reixea anho nhaendu aguã rami, haꞌe ramo opa marã oguereko nhanderete regua nhandejuka ete aguã.


text:
Haꞌe gui aỹ ma lei gui nhandereraa jepe rire nhandere ipoꞌaka vaꞌekue pe nhamano ma, Nheꞌẽ guigua teko pyau rupi ju nhandekuai aguã rami, teko ymague ipara re oĩa rupi veꞌỹ. 


text:
<n> Lei haꞌe jejavya re ijayvua</n> Mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu haꞌvy? Lei teve nhanembojejavyarã oĩ? Any. Haꞌe rami avi lei gui eꞌỹ vaꞌe rire xee ndaikuaai ꞌrãgue jejavya. Mbaꞌeta lei aipo ndeꞌi vaꞌe rire: “Emoaruã eme”, xee naendui ꞌrãgue amoaruãa. 


text:
Haꞌe gui ojapo uka pyre rupi vy jejavya ojapo opa marãgua amoaruãa aendu aguã rami, mbaꞌeta lei ndoikuaa py ma omano vaꞌekue rami avi jejavya ndaꞌipoꞌakai.


text:
Ymave rupi lei aikuaa eꞌỹ mbove, aiko porã merami. Haꞌe gui ma ojapo uka pyre aikuaa ramo jejavya oikove ju, haꞌe rã xee ma omano vaꞌekue rami apyta.


text:
Haꞌe rami vy ojapo uka pyre nhomoingovearã oĩ vaꞌekue ri xemoingo karamboae omano vaꞌekue rami. ; , 


text:
Mbaꞌeta ojapo uka pyre rupi jejavya ipoꞌakave vy xembotavy ojapo uka pyre aikuaa py ae, haꞌe vy omano vaꞌekue rami xemoingo.


text:
Haꞌe gui iporã vaꞌe ae teve xemoingo omano vaꞌekue rami? Any, jejavya ae haꞌe rami xemoingo iporã vaꞌe rupi. Mbaꞌeta ojapo uka pyre rupi jejavya ojekuaa porãve, jejavya etea jaikuaa aguã rami. Haꞌe rami vy ae omano vaꞌekue rami xemoingo.


text:
Mbaꞌeta jaikuaa lei re oĩ vaꞌe ma Nheꞌẽ guigua memea. Haꞌe rã xee ma toꞌo re aiko, jejavya rembiguairã omboaxa pyre rami.


text:
Mbaꞌeta aikuaa xere, xerete re ma iporã vaꞌe noĩa. Haꞌevea rami aikoxea ma xere oĩ anhetẽ. Haꞌe rã haꞌe rami aiko kuaa etea ma noĩ.


text:
Mbaꞌeta haꞌevea rami aikoxea rupi ndaikoi. Haꞌe rami ꞌrãgue py mbaꞌemo vai ajapoxe eꞌỹ vaꞌe anho ajapo.


text:
Haꞌe nunga rupi ajapoxe eꞌỹ vaꞌe ajapo ramo haꞌe rami xemoingoa ma xee ae eꞌỹ, haꞌe rã jejavya xere oĩ vaꞌe. 


text:
haꞌe rã xeroꞌo re ma amboae rami xemoingoarã aendu. Haꞌe vaꞌe ma xepyꞌa re lei oĩ vaꞌe re opuꞌã ꞌrã xemoingo aguã xerete re jejavya oĩ vaꞌe rembiguairã.


text:
Arovyꞌa Nhanderuete, Jesus Cristo nhande-Senhor rupi. Mbaꞌeta xejegui ae xepyꞌa re oĩa rami vy aiko Nhanderuete guigua lei rembiguai, haꞌe rã toꞌo oipotaa rami aiko vy ma lei jejavya rembiguai aiko. 


text:
<n> Nheꞌẽ re nhandekuai vaꞌe ndajapagavei aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui aỹ Cristo Jesus re jaiko vaꞌe ma japaga aguã rami veꞌỹ jaiko,


text:
mbaꞌeta Nheꞌẽ guigua tekove meꞌẽa Cristo Jesus re oĩ vaꞌe ma nhandereraa jepe ma jejavya nhandejukaa gui. 


text:
Mbaꞌeta lei rupi nhanheaꞌã teri jave ndaꞌevei vaꞌekue jajapopa aguã, nhanderoꞌo re nhanekangy vy. Haꞌe ramo Nhanderuete ae ojapo nhandevy, mbaꞌeta Guaꞌy ombou rakaꞌe nhanderoꞌo re jajejavy vaꞌe regua rami teĩ, jajejavya oipeꞌa aguã. Haꞌe rami py Nhanderuete oipeꞌa rakaꞌe toꞌo re jejavya oĩ vaꞌe poꞌaka,


text:
Mbaꞌeta toꞌo re ikuai vaꞌe ma toꞌo guigua re anho ꞌrã ipyꞌa, haꞌe rã Nheꞌẽ re ikuai vaꞌe ma Nheꞌẽ guigua re ꞌrã ipyꞌa.


text:
Mbaꞌeta toꞌo re ikuai vaꞌe omano aguã rami ikuai. Haꞌe rã Nheꞌẽ re ikuai vaꞌe ma tekove haꞌe mbyꞌa porã ꞌrã oupity.


text:
Mbaꞌeta toꞌo re ikuai vaꞌe ma Nhanderuete rovaigua meme ikuai. Haꞌe kuery nonheꞌẽ rendui ꞌrã Nhanderuete guigua lei rupi, mbaꞌeta ndaꞌevei ae haꞌe vaꞌe rupi ikuai aguã.


text:
Haꞌe rã peẽ ma toꞌo reꞌỹ pendekuai, haꞌe rã Nheꞌẽ re, anhetẽ ri pendere Nhanderuete Nheꞌẽ oĩ ramo. Haꞌe rã amongue re Cristo Nheꞌẽ noĩ ramo ixupegua eꞌỹ oiko.


text:
Haꞌe rã pendere Cristo oĩ ramo penderete anhetẽ omano aguã rami oĩ jejavya káuxa, teĩ pendere teko porã oĩ avi rã Nheꞌẽ omeꞌẽ tekove.


text:
Mbaꞌeta Cristo Jesus omanoague gui omboete vaꞌekue Nheꞌẽ pendere oĩ vy penderete imarã vaꞌe voi omoingove avi ꞌrã, Onheꞌẽ pendere oĩ vaꞌe py ae. 


text:
<n> Taꞌy kuery haꞌe mbaꞌemo jopyarã jaikoa re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi irmão kuery, Nhanderuete pe jaiko aguã rami nhandekuai, toꞌo peꞌỹ, toꞌo oipotaa rami nhandekuai veꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta toꞌo oipotaa rami ri pendekuai vy pemano aguã rami peiko. Haꞌe rã Nheꞌẽ re vy toꞌo oipota vaꞌe pemomba ri vy anhetẽ peikove ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta Nheꞌẽ pendere oĩ vaꞌe ma escravo penemoingoarã eꞌỹ oĩ, pekyjea rupi peiko veꞌỹ aguã. Pendere Nheꞌẽ oĩ vaꞌe ma Nhanderuete raꞌy kuery peikoa kuaa ukaarã oĩ. Haꞌe vaꞌe rupi vy “Xeru, Xeru” jaꞌe ꞌrã jajapukai vy,


text:
Haꞌe taꞌy kuery jaiko vy rakaꞌeve rã jajopy ꞌrã nhandevy guarã omoĩ porã mbyre. Cristo reve vy jajopy ꞌrã Nhanderuete gui, mbaꞌeta hexeve jaiko axy rire hexeve avi ꞌrã nhanemoingo imarã veꞌỹ vaꞌe. 


text:
<n> Aỹ jaiko axy rire rakaꞌeve rã iporã ete vaꞌe jaupity aguã re ijayvua</n> Mbaꞌeta po rami xee aikuaa porã: rakaꞌeve rã imarã veꞌỹ vaꞌe nhanemoingoa ma ramo aỹ jaiko axyague pe “Mbaꞌeꞌỹ vaꞌekue” jaꞌe ꞌrã. ; 


text:
Mbaꞌeta opa mbaꞌe omoingo pyre omombytaa rakaꞌe haꞌeveꞌỹa rami ranhe, haꞌe ae oipotaa rami eꞌỹ, imoingoare oipotaa rami.


text:
Haꞌe rami rire mbaꞌemo omoingo pyre voi oarõ imarã aguã gui oo jepe aguã, Nhanderuete raꞌy kuery oo jepea rami avi haꞌe nunga voi imarã veꞌỹ vaꞌe opyta aguã.


text:
Haꞌe nunga anho eꞌỹ, nhande kuery jypy Nhanderuete Onheꞌẽ omeꞌẽ rã jajopy vaꞌekue voi nhanepoaẽ avi nhandepyꞌa py, guaꞌy kuery eterã nhandererova aguã nharõ vy, nhanderete voi ogueraa jepe avi jave.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami aguã nharõ reve ae jaa jepe rakaꞌe. Haꞌe gui nharõ vaꞌe ojekuaa ma vaꞌe rire nharõa noĩvei ꞌrãgue, mbaꞌeta mbaꞌemo ojekuaa ma vaꞌekue nanharõvei ꞌrã.


text:
<n> Nhandere Nheꞌẽ ojerurea re ijayvua</n> Haꞌe rami ae avi nhanekangya py Nheꞌẽ nhanepytyvõ ꞌrã, mbaꞌeta nhande ndajaikuaai neĩ nhanhemboꞌe aguã. Haꞌe rã Nheꞌẽ ma nhandere ojerure ꞌrã opoaẽa nanhaendu kuaai vaꞌe rupi.


text:
Nheꞌẽ pyꞌa re oĩ vaꞌe ma pavẽ pyꞌa re oikuaa pota vaꞌe oikuaapa ꞌrã, mbaꞌeta Nhanderuete oipotaa rami ae ojerure oikovy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery re. 


text:
Jaikuaa mbaꞌemo oiko vaꞌe haꞌe javi ojapo porã ꞌrãa Nhanderuete jayvu vaꞌe kuery pe, haꞌe ae oipotaa rami vy nhanerenoĩ rire.


text:
Mbaꞌeta yma ma voi nhandekuaa vy nhandeporavo avi Guaꞌy reko rami nhanemoingo aguã, guyvy kuery oguereko reta aguã.


text:
Haꞌe gui nhandeporavo rire nhanerenoĩ avi, haꞌe gui nhanerenoĩ rire nhanemboeko porã avi. Haꞌe gui nhanemboeko porã rire imarã veꞌỹ vaꞌe avi nhanemoingo. 


text:
<n> Nhanderuete nhanderayvua jaikuaa porã aguã re ijayvua</n> Haꞌe rami rire mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu? Nhandereve Nhanderuete oiko ramo mavaꞌe ꞌrã tu nhanderovaigua oiko?


text:
Mavaꞌe tu ijayvu kuaa Nhanderuete rembiporavo kuery rovai? Mbaꞌeta nhanemboeko porãa ma Nhanderuete ae. 


text:
Mavaꞌe tu nhanembopaga ꞌrã? Mbaꞌeta Cristo Jesus omano haꞌe onhemboete ju vaꞌekue ae nhandere ojerure oiny Nhanderuete oiporu kuaa regua re.


text:
Mavaꞌe ꞌrã tu haꞌvy nhandepeꞌa Cristo nhanderayvua gui? Jajexavaia teve ꞌrã nhandepeꞌa, tyrã pa haxy vaꞌe, nhandere opuꞌã rei vaꞌe, karuai, nhandeao eꞌỹa, ijavaete vaꞌe, tyrã kyxe revegua teve?


text:
Mbaꞌeta ipara oĩa rami: “Ndevygua orekuai ramo koꞌẽ nhavõ oremboaxaa orejukaarã pe. Vexaꞌi ojukaa aguã katy heraa vaꞌe rami orekuai”, heꞌiague rami. 


text:
Mbaꞌeta xee aikuaa porã Nhanderuete nhanderayvua gui nhandepeꞌaarã ndoikoia: neĩ manoa, tekove, anjo kuery, huvixa kuery, mbaꞌemo aỹ oiko vaꞌe, arakaꞌeve rã guarã, ipoꞌakakueve,


text:
yvategua, yvy guyrygua, neĩ amboae nunga voi nanhandepeꞌai ꞌrã Nhanderuete nhanderayvua nhande-Senhor Cristo Jesus re oĩ vaꞌe gui. 


text:
<n> Judeu kuery ogueraa jepexea re Paulo ijayvuague</n> Cristo rery rupi anhetẽ vaꞌe amombeꞌu po rami, ndaxeapui. Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ re vy xepyꞌapy py aikuaa anhetẽa.


text:
mbaꞌeta xeryvy kuery, xeretarã kuery ngoꞌo re ikuai vaꞌe araa jepe aguã haꞌeve vaꞌe rire ayvu vaipy haꞌe Cristo gui okanhygue ꞌrãgue xee aiko.


text:
Haꞌe kuery ma Israel regua ikuai. Haꞌe kuery peguarã vaꞌekue ma Nhanderuete raꞌy kuery ikuai aguã, hexakã, guexeve guarã ojapo vaꞌekue, lei, Nhanderuete ombojerovia aguã, haꞌe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã re ijayvuague.


text:
Haꞌe kuery regua ma oreramoĩ kuery ikuai rakaꞌe, haꞌe Cristo voi ngoꞌo re haꞌe kuery regua avi oiko. Haꞌe vaꞌe ma pavẽ gui yvateve vaꞌe oiko rakaꞌe rã peve, Nhanderuete imaꞌenduꞌa porãmby. Amém. 


text:
<n> Israel kuery pavẽ eꞌỹ Nhanderuete oiporavo ramo ijayvuague ndoaxa riveia re ijayvua</n> Haꞌe rami avi jaikuaa Nhanderuete ijayvuague ndoaxa riveia, mbaꞌeta Israel ramymino kuery pavẽ eꞌỹ ikuai Israel regua ete. 


text:
Haꞌe Abraão ramymino kuery haꞌe javi eꞌỹ guive ikuai taꞌy kuery rami. Mbaꞌeta “Isaque ramymino kuery pe anho ꞌrã ‘Neramymino kuery’ ꞌea ꞌrã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe nunga rupi hoꞌo gui rive oiko vaꞌekueꞌỹ ꞌrã Nhanderuete raꞌy kuery ikuai. Ijayvuague rami oiko vaꞌekue anho ꞌrã taꞌy kuery jaikuaa.


text:
Mbaꞌeta Abraão pe aipoeꞌi rakaꞌe: “Kovaꞌe ára ojeupity jevy jave aju ramo Sara oguerekoꞌi ma ꞌrã avaꞌi”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
haꞌe rami teĩ mokoĩve itui eꞌỹ re ma voi peteĩꞌi Nhanderuete oiporavo rakaꞌe, mbaꞌemo porã neĩ mbaꞌemo vai haꞌe kuery ojapo eꞌỹ re. (Mbaꞌeta Nhanderuete haꞌe ae oipotaa rami vy nhandeporavo, nhande ae nhanheaꞌãa rupi eꞌỹ, haꞌe rã Nhanerenoĩa oipotaa rami vy anho.)


text:
<n> Israel kuery amongue Nhanderuete ndoiporavoi teĩ haꞌevea rami nhanderereko vaꞌea re ijayvua</n> Haꞌe rami rã mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu? Nhanderuete haꞌeve eꞌỹa rami teve nhanderereko? Any teve. ; 


text:
Mbaꞌeta Moisés pe aipoeꞌi: “Xee amboaxy ꞌrã amboaxyxe vaꞌe, xemboaxya rami areko ꞌrã amboaxy vaꞌe eteꞌi”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe nunga rupi nhande ae jaipotaa rami eꞌỹ ꞌrã nhandeporavo, nhande nhanheaꞌãa reꞌỹ guive, haꞌe rã Nhanderuete haꞌe ae nhanemboaxya rupi.


text:
Mbaꞌeta ipara oĩa py aipoeꞌi Faraó pe: “Po rami aguã ae romoĩ, ndee reikoa rupi xepoꞌakaa aexa uka aguã, yvy jave re xerery oikuaapaa aguã”, heꞌi rakaꞌe. 


text:
Haꞌe rami vy Nhanderuete omboaxy ꞌrã omboaxyxe vaꞌe, haꞌe rã amboae kuery ma omoakã ratã ꞌrã, haꞌe ae oipotaa rami oiko vy. 


text:
<n> Nhanderuete opa mbaꞌe re ipoꞌaka vaꞌea re ijayvua</n> Haꞌe gui xapyꞌa rei ndee aipoꞌre ꞌrã xevy: “Mbaꞌe re tu haꞌvy Nhanderuete jojou vai? Mavaꞌe tu oiko ꞌrã haꞌe oipotaa rami eꞌỹ?” ꞌre ꞌrã.


text:
Haꞌe rami teĩ ndee ava, marã ramigua tu reiko Nhanderuete rembovai ete aguã? Mbaꞌemo ryrurã ojapo pyre ndaꞌu ijapoare pe: “Mbaꞌe re tu guĩ rami ri xeapo?” heꞌi ꞌrã ri? ,  


text:
Mbaꞌeta nhaeꞌũ gui mbaꞌemo apoa ipoꞌaka ꞌrã yapo re, peteĩ apuꞌa gui mokoĩ ryru ojapo aguã: iporã vaꞌe ryrurã, haꞌe gui mbaꞌemo rive ryrurã avi.


text:
Mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu haꞌvy? Mbaꞌeta xapyꞌa rei Nhanderuete opoxya haꞌe opoꞌakaa oexa ukaxe vy ogueropoꞌaka are ꞌrã mbaꞌemo ryru ojou vai pyrã, okanhy aguã rive oguereko pyre,


text:
haꞌe rã mbaꞌemo ryru hemimboaxy ikuai vaꞌe re ma oexa uka ꞌrã guexakãa, yma ma voi guexakãa pyguarã oguereko katu rire.


text:
Mbaꞌeta Oséias ombopara vaꞌekue re aipoeꞌia rami: “Xevygua eꞌỹ vaꞌekue pe ‘Xevygua ae’ haꞌe ꞌrã, haꞌe xerembiayvu eꞌỹ vaꞌekue pe ‘Xerembiayvu ae’ haꞌe ꞌrã.


text:
Haꞌe gui pendevy pe ‘Xevygua eꞌỹ’ ꞌea ꞌrãgue py ‘Nhanderuete oikove vaꞌe raꞌy kuery’ ꞌea ꞌrã”, heꞌi rakaꞌe. ,  


text:
Haꞌe rã Israel kuery re ma Isaías ijayvu vy aipoeꞌi: “Israel kuery ma yeꞌẽ rembe re ita kuꞌi ikuai vaꞌe rami heta teĩ mbovyꞌi ete ꞌrã oo jepe.


text:
Isaías aipoeꞌi ma voiague rami: “Senhor Ixondaro reta vaꞌe nhaneramyminorã nomoingovei vaꞌe rire Sodoma haꞌe Gomorra pygua kuery rami avi ꞌrãgue nhakanhymba.” , <a href="b23.10.22-23">10.22-23</a> 


text:
<n> Israel kuery ndojeroviaia re ijayvua</n> Mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu haꞌvy? Amboae regua kuery nonhemboeko porã uka potai vaꞌekue ri ojeroviaa rupi oupity nho teko porã.


text:
Mbaꞌe re ndaꞌu haꞌe kuery ndoupityi? Mbaꞌeta ojeroviaa rupi eꞌỹ oupityxe, haꞌe kuery ae onheaꞌãa rupi rive. Haꞌe rami vy onhepyxanga okuapy ita nhomonhepyxangaarã oĩ vaꞌe re,


text:
ipara oĩa rami: “Pendu ke, Sião py amoĩ ꞌrã peteĩ ita nhomonhepyxangaarã, joityarã. Haꞌe rã hexe ojerovia vaꞌe ma ndaꞌeve eꞌỹi nho ꞌrã.” ,  


text:
<n> Nhanderuete guigua teko porã judeu kuery ojee nomoĩxeia re ijayvua</n> Irmão kuery, xepyꞌa py aipota vaꞌe, haꞌe Nhanderuete pe judeu kuery re ajerure aikovya ma haꞌe kuery oo jepe aguã.


text:
Mbaꞌeta xee aikuaa rã haꞌe kuery anhetẽ ete onheaꞌã okuapy Nhanderuete pe ojererovyꞌa ukaxe vy, teĩ oikuaa rupi eꞌỹ onheaꞌã.


text:
Mbaꞌeta ndoikuaai okuapy Nhanderuete guigua teko porã, haꞌe rami vy haꞌe kuery ae reko porãa rive oexa ukaxe vy nonhemoꞌyvyĩxei Nhanderuete guigua ojee omoĩ aguã.


text:
Haꞌe gui Moisés ombopara rakaꞌe: “Lei re teko porã oĩ vaꞌe rupi amongue oiko ri vy oikove ꞌrã haꞌe vaꞌe re”, heꞌi. 


text:
Haꞌe rã ojeroviaa re teko porã oupity vaꞌe re ma aipoeꞌi: “Eporandu eme ndepyꞌa py: ‘Mavaꞌe tu oo ꞌrã yva re?’ ꞌre eme.” (Povaꞌe ma “Yva gui Cristo ogueru aguã”, heꞌia.)


text:
“Neĩ ‘Mavaꞌe tu oguejy ꞌrã yvykua vaikue py?’ ꞌre eme guive.” (Povaꞌe ma “Cristo omanoague gui ogueru ju aguã”, heꞌia.)


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py mbaꞌe heꞌi tu? “Ndeyvyꞌiry ae ayvu oĩ, ndejuru py haꞌe ndepyꞌa re”, heꞌi. Haꞌe vaꞌe ayvu ma jajerovia aguã regua romombeꞌu vaꞌe, po rami:


text:
Ndejuru py Jesus Senhor oikoa rami ri remombeꞌu, haꞌe ndepyꞌa py omanoague gui Nhanderuete omboete jevyague rerovia vy reo jepe ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta nhandepyꞌa py jajerovia ꞌrã teko porã jaupity aguã, haꞌe nhandejuru py ma nhanhemombeꞌu ꞌrã jaa jepe aguã.


text:
Mbaꞌeta judeu haꞌe grego kuery joo rami ikuai, mbaꞌeta peteĩꞌi oiko pavẽ regua Senhor, haꞌe opa mbaꞌe py omboaxy ꞌrã ixupe ojapukai vaꞌe ma guive rã,


text:
Haꞌe rami avi mbaꞌexa ꞌrã tu ixupe amongue ojapukai, hexe ojerovia eꞌỹ re? Haꞌe mbaꞌexa ꞌrã tu hexe ojerovia, ayvu oendu eꞌỹ re? Haꞌe mbaꞌexa ꞌrã tu oendu, imombeꞌuarã ndoikoi rã?


text:
Haꞌe mbaꞌexa ꞌrã tu amongue omombeꞌu, omondoukaa eꞌỹ ramo? Mbaꞌeta ipara oĩa rami: “Iporã ete ayvu porã mombeꞌua kuery ou rã.” 


text:
<n> Israel kuery “Noroendui rima”, heꞌi aguã ndaꞌeveia re ijayvua</n> Haꞌe rami teĩ Israel kuery pavẽ eꞌỹ onheꞌẽ rendu ayvu porã. Mbaꞌeta Isaías aipoeꞌi: “Senhor, mavaꞌe tu oguerovia oreayvu?” heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe rami teĩ aporandu ta: Israel kuery ndaꞌu noendui ri? Haꞌe kuery oendu ae, mbaꞌeta anhetẽ “Yvy jave rupi ojapo ayvu oendupaa aguã rami. Ijayvua ma yvy apy rupi peve oenduka”, heꞌiague rami. 


text:
Aporanduve ju ta: Israel kuery pe ri ndaꞌu ndoikuaa ukai teri ayvu? Jypyꞌi Moisés pe aipoeꞌi uka rakaꞌe: “Penderegua eꞌỹ vaꞌe kuery amboaxy vy ajapo ꞌrã penerakãteꞌỹ aguã rami. Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌekue araa jepe vy peẽ kuery rojapo ꞌrã penerakãteꞌỹa pendu aguã rami”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Isaías ju okyje eꞌỹa py aipoeꞌi: “Ajejou uka xereka eꞌỹ vaꞌekue pe, xere oporandu eꞌỹ vaꞌekue pe ajekuaa uka”, heꞌi.


text:
Haꞌe rã Israel kuery pe ma aipoeꞌi: “Ára pukukue re akuaveꞌẽ teĩ xenheꞌẽ rendu eꞌỹ haꞌe xerovai ikuai vaꞌe kuery aenoĩ vy.” 


text:
<n> Israel kuery reko re ijayvua</n> Haꞌe gui aporandu jevy ta: Nhanderuete ndaꞌu oejapa ri guembiporavo kuery? Any, mbaꞌeta xee voi Israel regua aiko, Abraão ramymino haꞌe Benjamim kuery regua.


text:
Nhanderuete ma ndoeja rivei guembiporavo kuery yma ma voi oikuaa vaꞌekue. Tyrã ndapeikuaai teve ipara Elias ayvu oĩa? Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete renonde Israel kuery re ijayvu vy aipoeꞌi:


text:
“Senhor, haꞌe kuery ojuka ndevygua profeta kuery, ombovaipa guive ndevygua altar ikuai vaꞌekue. Xee aeꞌi aikove, haꞌe xerekove avi oipeꞌaxe okuapy”, heꞌi rakaꞌe.


text:
Haꞌe gui mbaꞌe heꞌi tu ombovai vy? “Haꞌe rami avi xejeupegua areko teri sete mil avakue Baal renonde guenapyꞌã re oĩ eꞌỹ vaꞌe”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui omboaxya rupi oiporavo vy ma haꞌe kuery onheaꞌãa rupi eꞌỹ Nhanderuete oiporavo. Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire omboaxya rupi eꞌỹ oiporavo ꞌrãgue. 


text:
Haꞌe gui mbaꞌe jaꞌe ꞌrã tu haꞌvy? Israel kuery onheaꞌãa rupi teko porã oupityxe teĩ ndoupityi, oiporavo vaꞌekue anho oupity. Haꞌe rã amboae kuery ma inhakã ratãmba, 


text:
ipara oĩa rami: “Haꞌe kuery pyꞌa re Nhanderuete omoĩ ndoikuaa potavei, hexa ma ojapo oexa eꞌỹ aguã rami, haꞌe ijapyxa ojapo oendu eꞌỹ aguã rami aỹ peve”, heꞌi. 


text:
Davi aipoeꞌi avi: “Tove mesa py haꞌe kuery ikuaia pyve toiko monde pi haꞌe nhuã rami, haꞌe kuery onhepyxanga haꞌe opaga aguã.


text:
<n><i> , <a href="b44.28.23-28">28.23-28</a>; ; </i></n> Haꞌe gui aporandu ta: Israel kuery hoꞌa aguã ri ndaꞌu onhepyxanga? Any. Haꞌe rami avi haꞌe kuery heko vai ramo amboae regua kuery oo jepe, Israel kuery ju hakãteꞌỹa oendu aguã.


text:
Mbaꞌeta Israel kuery heko vai ramo yvy regua kuery oupity okuapy iporã vaꞌe, Israel kuery re iporã vaꞌe noĩ ramo amboae regua opa mbaꞌe porã oupity. Haꞌe gui ma Israel kuery oo jepe ramo katuve ma ikuai porã ꞌrã. 


text:
Aỹ peẽ amboae regua kuery pe ju xeayvu ta. Xee amboae regua kuery pegua apóstolo aiko vy arovyꞌa xerembiaporã vaꞌe,


text:
mbaꞌeta ajapoxe xeretarã kuery voi ikuai avi aguã pendekuaia rami, haꞌe kuery regua avi araa jepe uka aguã.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ma Nhanderuete rembiayvu eꞌỹ ikuai ramo yvy regua kuery peteĩ rami ju ikuai hexeve. Haꞌe rami rire mbaꞌe tu oiko ꞌrã guembiayvurã ju ogueru ramo? Omanoague gui oikove ju vaꞌe ꞌrã ikuai.


text:
Mbaꞌeta jypyꞌi mbojape oexy pyre ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩ rire ma mbojape haꞌe javi ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe avi opyta. Yvyra rapo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩ rire hakãgue voi haꞌe rami ꞌrã opyta. <n>“Jypyꞌi mbojape oexy pyre” haꞌe “Yvyra rapo” heꞌia ma judeu ypy kuery re ijayvu vy. 


text:
Haꞌe gui hakãgue ojayaa rakaꞌe, haꞌe pende kuery ju oliveira iro vaꞌe rami teĩ haꞌe kuery mbyte penemboja, hapo haꞌe oliveira rykue re peiko aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ ndaꞌevei hakãgue ae gui pejejou porãve aguã. Pejejou porãve ri vy peikuaa pota povaꞌe re: peẽ eꞌỹ hapo moingo porãa peiko, haꞌe rã hapo rima penemoingo porãa oĩ.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ndojeroviaia re ojayaa, haꞌe peẽ ma pejerovia ramo penemboja. Pejejou porã eme, haꞌe rami ꞌrãgue py pemoĩ pejererokyje aguã,


text:
Peikuaa pota ke Nhanderuete porayvu haꞌe nhombopaga vaꞌea re. Hoꞌa vaꞌe kuery ma Nhanderuete ombopaga ꞌrã. Haꞌe rã pendevy pe ma oexa uka ꞌrã oporayvua, hexe peĩ riae ramo. Haꞌe rami eꞌỹ ramo peẽ voi pendepeꞌa ꞌrã.


text:
Haꞌe gui Israel kuery voi ojerovia eꞌỹa gui ojeko rerova ramo omboja nho ꞌrã, mbaꞌeta Nhanderuete ipoꞌaka omoĩ ju aguã.


text:
Mbaꞌeta oliveira iro vaꞌe gui pendeaya vy pendereko ae rovai oliveira iporã vaꞌe re penemboja rire hakãgue ae katuve ju ꞌrã omboja hiꞌy re. 


text:
<n> Opaa py Nhanderuete nhomboaxypa aguã re ijayvua</n> Mbaꞌeta irmão kuery, aipota peikuaa povaꞌe oikuaa pyre eꞌỹ teri, peẽ ae rive penhemoꞌarandu eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta Israel kuery re ma amongue henda py oiko imoakã ratãarã, peẽ amboae regua kuery pejerovia vaꞌerã vaꞌe haꞌe javi pejeroviapa peve. ; ; 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Israel kuery haꞌe javive ꞌrã oo jepe, ipara oĩa rami: “Sião gui ou ꞌrã Jacó regua reraa jepearã, haꞌe kuery reko vaia oipeꞌapa ꞌrã.


text:
Ayvu porã haꞌe kuery ndogueroviai vy Nhanderuete rovaigua ranhe ikuai, peẽ kuery peo jepe aguã. Haꞌe rami avi Nhanderuete oiporavoague rami vy hembiayvu guive ikuai, oreramoĩ kuery pe ijayvuague rami vy.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery minha ymave Nhanderuete napenheꞌẽ rendui vaꞌekue ri aỹ ma haꞌe kuery nonheꞌẽ rendui ramo peupity Nhanderuete penemboaxya.


text:
Haꞌe gui aỹ ma haꞌe kuery ju nonheꞌẽ rendui, haꞌe kuery voi Nhanderuete penemboaxya oexa vy omboaxya oupity avi aguã.


text:
<n> Nhanderuete ꞌarandua re ijayvua</n> Opa mbaꞌe py Nhanderuete ꞌarandua haꞌe oikuaapaa ma opa vaꞌerã eꞌỹ. Mbaꞌeta ipyꞌaa ma ndajaikuaai ae, heko re voi ndajaikuaa pota kuaai. 


text:
Mbaꞌeta ixugui ae opa mbaꞌe oiko rakaꞌe, ipo guigua haꞌe ixupe guarã meme ikuai. Tove haꞌe anho toguerovyꞌaa rakaꞌe rã peve opa eꞌỹ re. Amém. 


text:
<n> Teko pyau re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi irmão kuery, Nhanderuete nhanemboaxy ramo aipoaꞌe: Mymba pejuka ꞌrãgue py penderete ae pemeꞌẽ ixupe, omeꞌẽmby oikove haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe Nhanderuete ojou porã vaꞌerã. Haꞌe rami vy ꞌrã pendepyꞌa py pembojerovia.


text:
Haꞌe rami vy penhemoingo ukave eme yvy regua kuery reko rami. Haꞌe rami ꞌrãgue py pejeko rerova pendepyꞌaa pembopyau uka vy, Nhanderuete oipota vaꞌe pejapo kuaa aguã. Haꞌe vaꞌe ma iporã haꞌe haꞌevea ramigua meme. Haꞌe rami pendekuai ramo pendejou porã ꞌrã. ; , 


text:
<n> Nheꞌẽ guigua omeꞌẽmby rupi jaikoa re ijayvua</n> Mbaꞌeta Nhanderuete xemboaxyague rupi aipoaꞌe peẽ kuery peteĩ-teĩ pe: Pejejou porã rei eme, haꞌevea rami meme peikuaa pota pendereko re, mbaꞌeta jajeroviaa rupi joo rami eꞌỹ-eꞌỹ nhambaꞌeapo aguã Nhanderuete omeꞌẽ peteĩ-teĩ pe.


text:
Mbaꞌeta peteĩꞌi tete re minha mbovy rei eꞌỹ hexegua ikuai, haꞌe joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ oguereko guembiaporã.


text:
Haꞌe rami ae avi nhande kuery voi, mbovy eꞌỹ nhandekuai vaꞌeri Cristo re vy peteĩꞌi tete jaiko, haꞌe peteĩ-teĩ joupegua nhandekuai.


text:
Haꞌe rami avi nhanerembiaporã joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ jareko nhanemboaxya rupi omeꞌẽ vaꞌekue. ; ; , Xapyꞌa rei Nheꞌẽ guigua nhamombeꞌu aguã ri jajopy vy jajeroviaa rupi ꞌrã nhamombeꞌu.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy nhanhopytyvõ aguã ri jajopy vy nhanhopytyvõa rupi nhanheaꞌã ete ꞌrã. Nhomboꞌe vaꞌe ma tonheaꞌã haꞌe rami aguã.


text:
Nhombopyꞌa guaxu vaꞌe ma tonheaꞌã nhombopyꞌa guaxua rupi. Joupe mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌe ma hakãteꞌỹ rei veꞌỹ re tomeꞌẽ. Joe opena vaꞌe ma oikuaa pota porã reve topena. Nhomboaxya rupi nhopytyvõa ma ovyꞌa reve tojapo. 


text:
<n> Haꞌevea ramigua anho jajapo aguã re ijayvua</n> Pejoayvu merami rive eme. Pejepeꞌa haꞌeveꞌỹ vaꞌe gui, haꞌevea ramigua anho pejapo. ; 


text:
Peteĩ rami meme pendekuai. Penhemboyvate rei ꞌrãgue py penhemoirũ yvyĩgueveꞌi re. Pendejeupe ae “Xeꞌarandu” peje eme.


text:
Pendevy ojapo vaia rã peẽ pejapo vai eme. Penheaꞌã pavẽ oexaa py haꞌevea ramigua anho pejapo aguã re.


text:
Xerembiayvu kuery, pejepy eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py pemboaxa nhombopagaarã pe. Mbaꞌeta ipara oiny: “Xee anhombopaga ꞌrã, xee amboekovia ꞌrã”, heꞌi Senhor. 


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py pendere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe okaruxe ramo pemeꞌẽ hoꞌu vaꞌerã. Ijyꞌuvei ramo pemeꞌẽ oyꞌu aguã. Mbaꞌeta haꞌe rami vy ꞌrã rejapo inhakã áry tapyĩ hexakã vaꞌe ramigua oendu aguã rami.


text:
Pejeity uka eme teko vai pe. Haꞌe rami ꞌrãgue py peẽ ma teko vai re pendepoꞌaka ꞌrã iporã vaꞌe pejapo vy. 


text:
<n> Huvixa kuery nhanheꞌẽ rendu aguã re ijayvua</n> Haꞌe javive penheꞌẽ rendu huvixa kuery, mbaꞌeta joe opena vaꞌe kuery ma Nhanderuete ombopoꞌaka ramo opena. Huvixa ikuai vaꞌe ma Nhanderuete omoĩ uka vaꞌekue meme. ; ; 


text:
Haꞌe rami vy huvixa kuery re opuꞌã rei vaꞌe ma Nhanderuete omoĩ vaꞌekue re ae opuꞌã. Haꞌe nunga rupi joe opuꞌã rei vaꞌe ma haꞌe kuery ae opaga aguã rami ojapo.


text:
Mbaꞌeta huvixa kuery ma heko porã vaꞌe okyje aguã eꞌỹ oĩ, haꞌe rã heko vai vaꞌe okyje aguã. Pendekuaixe pa huvixa kuery gui pekyje reia rupi eꞌỹ? Pendereko porã haꞌvy. Haꞌe rami rã pendejou porã ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta huvixa kuery ma Nhanderuete guembiguairã omoĩ vaꞌekue nhandere opena porã aguã. Xapyꞌa rei pejapo vai vy pekyje ꞌrãe, mbaꞌeta huvixa kuery riveꞌỹ oguereko kyxe. Nhanderuete rembiguai ikuai joepyarã, haꞌe ojapo vai vaꞌe mbopagaarã.


text:
Haꞌe rami vy penheꞌẽ rendu ꞌrãe, penembopaga aguã gui pekyje vy anho eꞌỹ, haꞌevea rami pendekuai aguã guive.


text:
Haꞌe nunga rupi ae imposto re pepaga, mbaꞌeta huvixa kuery Nhanderuete rembiguai ikuai haꞌe nunga re opena vaꞌety.


text:
Pavẽ pe pemboekovia perevea: huvixa pe ri pepaga aguã oĩ ramo pepaga, imposto re ri pereve vy pemeꞌẽ, pemboete vaꞌerã ma pemboete ꞌrã, haꞌe pembojerovia vaꞌerã ma pembojerovia ꞌrã. 


text:
<n> Porayvu vaꞌe lei ojapopaa re ijayvua</n> Avave rei pe pereve riae eme mbaꞌemo re, pejoayvu aguã re anho. Mbaꞌeta joayvu vaꞌe ma lei re oĩa haꞌe javi ojapopa. , ; ; 


text:
Mbaꞌeta po rami oĩ: “Ndetavy rei eme, ejojuka eme, nemonda eme, emoaruã eme.” Haꞌe nunga haꞌe javi, ojapo uka pyre mboae ikuai vaꞌe avi ma povaꞌe ayvu re oĩ: “Reayvu ꞌrã neirũ ndee ae rejeayvua rami.” , , 


text:
Porayvu vaꞌe ma ndojapo vai ꞌrã oirũ pe. Haꞌe nunga rupi porayvu vaꞌe ojapopa ꞌrã lei re oĩ vaꞌe ae. 


text:
<n> “Ára ovaẽ raiꞌi ma”, heꞌiague</n> Aỹ peẽ kuery mbaꞌemo oiko vaꞌe re peikuaa pota kuaa vaꞌe pe xeayvu: Ovaẽ ma pekeague gui pemyĩ aguã, mbaꞌeta aỹ ma jaa jepe aguã ára ovaẽ raiꞌive ma jajerovia ypyague gui.


text:
Pytũ oaxapa raiꞌi ma, ovaẽ ma ouvy ára. Haꞌe nunga rupi jajepeꞌa ꞌrã pytũ rupi jaikoague gui, haꞌe jaraa hendy vaꞌe rembiporu.


text:
Haꞌevea rami pota ꞌrã nhandekuai ara py rami. Ndaꞌevei opa marã rei ikuai haꞌe okaꞌu vaꞌe rami nhandekuai aguã, itavy rei haꞌe haꞌeve eꞌỹa rami, neĩ jogueroꞌa rei haꞌe omoaruã reia rupi ndaꞌevei.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py penhemonde Senhor Jesus Cristo py, haꞌe peteĩve henda py pemoĩ eme toꞌo oipota vaꞌe. 


text:
<n> Ojeroviaa py ikangy vaꞌe jaropoꞌaka aguã re ijayvua</n> Pemovaẽ ojeroviaa py teri ikangy vaꞌe, haꞌe kuery oikuaa vaꞌe re pejogueroꞌa eꞌỹ re.


text:
Mbaꞌeta amongue oikuaa rã opa mbaꞌe nunga jaꞌu aguã haꞌeve. Haꞌe rã ikangy vaꞌe ma mbaꞌemo aju anho ꞌrã hoꞌu.


text:
Hoꞌupa rei vaꞌe ma tojou vai eme hoꞌupa rei eꞌỹ vaꞌe, haꞌe hoꞌupa rei eꞌỹ vaꞌe avi tojou vai eme hoꞌupa rei vaꞌe, mbaꞌeta Nhanderuete omovaẽ ma mokoĩve. ; 


text:
Tyrã marã ramigua tu ndee reiko nhoembiguai re reikuaa pota rei aguã? Mbaꞌeta guerekoa pe ae oiko, ojou porã, eꞌỹ vy ndojou porãia rupi. Haꞌe rami avi Senhor ojou porã ꞌrã, mbaꞌeta ipoꞌaka omombaraete aguã. 


text:
Amongue omboeteve ꞌrã amongue ára amboae gui, haꞌe rã amboae ma joo ramigua memea oikuaa ára nhavõ. Peteĩ-teĩ toikuaa porã haꞌe kuery ae oꞌarandua rupi.


text:
Amongue ára omboeteve vaꞌe ma Senhor pe ae omboete, haꞌe hoꞌupa rei vaꞌe voi Senhor pe ae hoꞌu, mbaꞌeta Nhanderuete oguerovyꞌa reve okaru. Haꞌe hoꞌupa rei eꞌỹ vaꞌe voi Senhor pe avi ndoꞌupa rei, mbaꞌeta haꞌe voi oguerovyꞌa ꞌrã Nhanderuete.


text:
Mbaꞌeta jaikove vy ma Senhor pe jaiko, haꞌe nhamano vy Senhor pe ae ju ꞌrã nhamano. Jaikove eꞌỹ vy nhamano teĩ Senhor pegua meme nhandekuai.


text:
Haꞌe rami aguã ae Cristo omano haꞌe onhemboete ju rakaꞌe, omano vaꞌekue haꞌe okuave vaꞌe haꞌe javi Senhor oiko aguã. 


text:
Haꞌe nunga rupi ndee, mbaꞌe re tu reikuaa pota rei ri nde-irmão re? Haꞌvy ndee, mbaꞌe re tu rejou vai nde-irmão? Mbaꞌeta Nhanderuete nhomboayvu aguã py haꞌe javive ꞌrã jajexa uka henonde,


text:
ipara oĩa rami: “Senhor aipoeꞌi: ‘Xee ae rekove rupi aura vy aipoaꞌe: Xerenonde pavẽ ꞌrã oĩ guenapyꞌã re, pavẽ ꞌrã ojuru py omboete Nhanderuete’, heꞌi.” 


text:
<n> Peteĩ-teĩ jaikuaa rami jaiko teĩ jajoayvu aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi jajojou vai reive eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py penheaꞌã pende-irmão kuery pemonhepyxanga haꞌe peity eꞌỹ aguã. 


text:
Xee ma Senhor Jesus gui aikuaa porã: Mbaꞌeve jipoi haꞌe nunga ae nhanemboeko kyꞌa vaꞌerã. Haꞌe rami avi mbaꞌemo pe amongue “Xemboeko kyꞌaarã” heꞌi ramo haꞌe kuery pe ma imboeko kyꞌaarã ae oĩ.


text:
Haꞌe nunga rupi mbaꞌemo reꞌu vaꞌe káuxa nde-irmão kuery remomboriau vy mborayvu rupi eꞌỹ reiko. Haꞌe kuery re Cristo omano rire ndaꞌevei tembiꞌu káuxa rive rejoapo aguã okanhy aguã rami.


text:
Haꞌe rami avi ndejeupe ae rã haꞌevea rami reiko teĩ ndaꞌevei amboae kuery ndejou vai aguã rami reiko aguã.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete poꞌakaa py ma jaꞌu haꞌe jayꞌu vaꞌe re riveꞌỹ nhanheaꞌã, haꞌe rã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ guigua teko porã, mbyꞌa porã haꞌe javyꞌaa re.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe rupi Cristo pe ikuai vaꞌe ma ombovyꞌa ꞌrã Nhanderuete, haꞌe avakue voi ojou porã ꞌrã. 


text:
Tembiꞌu káuxa rive pembovaipa eme Nhanderuete rembiapo. Opa marãgua tembiꞌu anhetẽ nanhanemboeko kyꞌai vaꞌerã meme. Haꞌe rami teĩ tembiꞌu pe “Xemboeko kyꞌaarã” heꞌi reve hoꞌu vaꞌe pe ma ndaꞌevei.


text:
Haꞌeveve xoꞌo jaꞌu eꞌỹ, vinho jayꞌu eꞌỹ, haꞌe mbaꞌeve rei jajapo eꞌỹ aguã nhande-irmão kuery reityarã regua, [eꞌỹ vy imomboriauarã, eꞌỹ vy imokangyarã regua.]


text:
Haꞌe nunga haꞌevea rami reroviaa ma ndepyꞌa py ae ereko Nhanderuete renonde. Ovyꞌa ete ꞌrã gueko ae ojou vai eꞌỹ vaꞌe.


text:
Haꞌe rã amongue ojeroviaa rupi eꞌỹ mbaꞌemo hoꞌu vaꞌe ma ojou vai pyrã ikuai, ojeroviaa rupi eꞌỹ ikuai vy. Mbaꞌeta jajeroviaa rupi eꞌỹ ri nhandekuai vy jajejavy. 


text:
<n> Cristo rami mborayvu rupi jaiko aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui nhande nhanembaraetekueve vaꞌe ma jaropoꞌaka ꞌrã ikangy teri vaꞌe ikuaia, nhande ae jaipota vaꞌe rive jajapo ꞌrãgue py.


text:
Mbaꞌeta Cristo voi haꞌe ae oipota vaꞌe rupi eꞌỹ oiko rakaꞌe. Haꞌe rami ꞌrãgue py hexe oiko ipara oĩa rami: “Ndere ijayvu rei okuapya ma xere ae ou”, heꞌiague rami. 


text:
Mbaꞌeta yma ombopara pyre ma Nhanderuete nhanemboꞌe aguã meme ombopara uka, ipara oĩa re nhaĩ atã haꞌe nhandepyꞌa guaxu vy jajeroviaa rupi nharõ jaikovy aguã.


text:
Haꞌe gui Nhanderuete nhanemoĩ atãa haꞌe nhanembopyꞌa guaxua vaꞌe ma peẽ voi tapendeapo peteĩ rami meme peikuaa aguã rami, Cristo Jesus rami ete,


text:
haꞌe rami vy peteĩ rami pendepyꞌa, haꞌe peteĩꞌi rami ae peporaei aguã Nhanderuete, nhande-Senhor Jesus Cristo Ru vaꞌe pe. 


text:
Haꞌe nunga rupi nhanhomovaẽ peteĩ-teĩ, Cristo nhanemovaẽmbaague rami ae, Nhanderuete oguerovyꞌaa aguã rami.


text:
Mbaꞌeta aipoaꞌe pendevy: Nhanderuete omoĩ Cristo judeu kuery pe oikuaa uka aguã anhetẽ rupi meme oikoa, ojapo aguã oreramoĩ kuery pe ijayvuague ojeupitypa aguã rami,


text:
haꞌe gui amboae regua kuery voi Nhanderuete oguerovyꞌa okuapy aguã omboaxya re, ipara oĩa rami: “Haꞌe nunga rupi amboae regua kuery mbyte xee roguerovyꞌa vy aporaei ꞌrã nderery amboetea rupi.” ; 


text:
Aipoeꞌive ju: “Peẽ amboae regua kuery haꞌe javi, pemboete ke Senhor. Haꞌe javi regua tomboete okuapy.” 


text:
Isaías aipoeꞌi avi: “Peteĩ henhoĩꞌi ꞌrã Jessé rapokue gui, amboae regua kuery re opena vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe re vy haꞌe kuery oguereko ꞌrã oarõ aguã.” <n>“Jessé rapo guigua” heꞌia ma Jesus Cristo re ijayvu vy . 


text:
Nharõ jaikovy aguã Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌe vy tove pendere tomoĩ pevyꞌaa haꞌe mbyꞌa porã anho, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ poꞌakaa rupi pearõ peikovy aguã opa mbaꞌe py. 


text:
<n> Paulo gueko omombeꞌu porãveague</n> Haꞌe gui irmão kuery, xee aikuaa ae peẽ kuery re mborayvu haꞌe ꞌarandua haꞌe javi oĩa, joo meme penhomongeta kuaa aguã rami.


text:
Haꞌe rami avi mbaꞌemo amombeꞌu porãa rupi kovaꞌe kuaxia ambopara pendevy, peteĩgue ju haꞌe nunga re romomaꞌenduꞌa aguã, Nhanderuete xemboaxy vy xemoĩague rami vy.


text:
Mbaꞌeta xemoĩ karamboae amboae regua kuery ikuaia rupi Cristo Jesus pe ambaꞌeapo aguã, mbaꞌeta sacerdote rami ambaꞌeapo Nhanderuete guigua ayvu porã amombeꞌua rupi. Haꞌe rami rã Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ haꞌe kuery oikyꞌaꞌo rire Nhanderuete pe omeꞌẽmby rami amboaxa aguã, oguerovyꞌa vaꞌerã. 


text:
Haꞌe nunga rupi xee voi Nhanderuete pe ambaꞌeapo aikovya rupi areko Cristo Jesus re vy arovyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami avi mbaꞌeve ndarovyꞌai ꞌrã xepo rupi Cristo ae ojapo vaꞌekue eꞌỹ vy. Mbaꞌeta xeayvu haꞌe mbaꞌemo ajapoa py Cristo ojapo amboae regua kuery onheꞌẽ rendu aguã rami,


text:
Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ poꞌakaa rupi hexa pyrã haꞌe nhomondyipaarã ajapoa py. Haꞌe rami vy Jerusalém katyꞌi rupi guive Ilírico yvy peve amombeꞌu ma Cristo regua ayvu porã.


text:
Haꞌe rami avi xee anheaꞌã aikovy Cristo regua ayvu ndoikuaai teria rupi ju amombeꞌu aguã, amboae kuery omboypy ma voiague rupi eꞌỹ ambaꞌeapo aguã.


text:
Mbaꞌeta ipara oĩa rami: “Haꞌe kuery pe omombeꞌu pyre eꞌỹ ꞌrã oexa okuapy, haꞌe oendu vaꞌekueꞌỹ ꞌrã oikuaapa guive”, heꞌia rami aiko. 


text:
<n> Paulo oguata aguã re ijayvuague</n> Haꞌe nunga rupi ae mbovykue rei eꞌỹ xee roipouxe teĩ ndaꞌevei teri.


text:
xepyꞌa Espanha katy aguata vy roipou aguã re. Haꞌe rami vy aguata avya rupi avaẽ ꞌrã peẽ kuerya py, pendekuaia gui peẽ kuery ju xemondoukave aguã aaxea katy, peẽ kuery reve xapyꞌaꞌi ri jepe aiko ranhe rire. 


text:
Mbaꞌeta Macedônia haꞌe Acaia pygua kuery ma omboaxya rupi peráta omonoꞌõ Jerusalém pygua kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe iporiaukueꞌi oipytyvõ aguã. 


text:
Haꞌe rami haꞌe kuery ojapoxe ete okuapy, “Judeu kuery pe jareve” heꞌi vy. Mbaꞌeta judeu kuery gui amboae regua kuery Nheꞌẽ guigua ojopy rire haꞌevea rami oipytyvõ mbaꞌemo py.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery pe haꞌe nungakue araapa ma rire peẽ kuerya py ju ꞌrã avaẽ Espanha katy aguata avy vy.


text:
<n> Haꞌe kuery onhemboꞌe aguã re Paulo ojerureague</n> Haꞌe gui irmão kuery, po rami ajerure nhande-Senhor rery rupi, Nheꞌẽ guigua mborayvu rupi guive: Penheaꞌã xereve Nhanderuete xepytyvõ aguã re pejerure vy,


text:
aa jepe aguã Judéia pygua kuery onheꞌẽ rendu eꞌỹ vaꞌea gui, haꞌe Jerusalém pygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pegua araa rã haꞌe kuery ojou porã aguã,


text:
haꞌe gui Nhanderuete oipotaa rami roipou vy avyꞌa reve avaẽ aguã peẽ kuerya py, jojavi japytuꞌu vy javyꞌa aguã. 


text:
<n> Paulo Febe omovaẽ ukaague</n> Tamombeꞌu nhanereindy Febe, mbaꞌeta Cencréia pygua igreja kuery oipytyvõ vaꞌety oiko.


text:
Haꞌe nunga rupi pemovaẽ porã Senhor rery rupi, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery nhamovaẽa rami ae. Peipytyvõ ke oipota vaꞌe haꞌe javi py, mbaꞌeta heta re ma opena porãꞌi vaꞌekue, xere voi. 


text:
<n> Oirũ kuery pe oxaruraague</n> Pemombeꞌu ke xemaꞌenduꞌaa Priscila haꞌe Áqüila pe, mbaꞌeta Cristo Jesus pe ambaꞌeapoa rupi xepytyvõ vaꞌety ikuai.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma ndojeayvuveikue py ikuai karamboae xere. Haꞌe nungakue re arovyꞌa, haꞌe xee anho eꞌỹ guive, amboae regua igreja kuery haꞌe javi avi. 


text:
Pemombeꞌu avi xemaꞌenduꞌaa haꞌe kuery ro py igreja kuery onhemboaty vaꞌe pe. Pemombeꞌu avi xerembiayvu Epêneto pe. Haꞌe vaꞌe ma jypyꞌi Ásia pygua ojeko meꞌẽ rakaꞌe Cristo pe.


text:
Pemombeꞌu avi xeretarã kuery Andrônico haꞌe Júnias nhuã py aĩ rã xemoirũ vaꞌekue pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma apóstolo regua imaꞌenduꞌa porãmby ikuai. Xegui haꞌe kuery ranhe Cristo pe ikuai rakaꞌe.


text:
Pemombeꞌu Trifena haꞌe Trifosa pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma Senhor pe ombaꞌeapo vaꞌety. Pemombeꞌu xerembiayvu Pérside Senhor pe ombaꞌeapo vaipa avi vaꞌety pe.


text:
Pemombeꞌu Senhor ojeupe guarã oiporavo vaꞌekue Rufo pe, ixy pe guive, mbaꞌeta haꞌi rami ae xere voi opena karamboae.


text:
Pemombeꞌu Asíncrito, Flegonte, Hermes, Pátrobas haꞌe Hermas pe, haꞌe gui irmão kuery haꞌe kuerya py onhemboaty vaꞌe pe.


text:
Pemombeꞌu Filólogo haꞌe Júlia pe, Nereu haꞌe heindy pe, Olimpas, haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe kuerya py onhemboaty vaꞌe haꞌe javi pe.


text:
Pexarura joupe-upe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery joayvua rami. Cristo pegua igreja ikuai vaꞌe haꞌe javi pygua omombeꞌu uka okuapy pendevy oxaruraa. 


text:
<n> Nhomongetaague</n> Haꞌe gui irmão kuery, ajerure peikuaa pota porã aguã amongue penemboꞌeague rami eꞌỹ, peteĩ rami eꞌỹ penemoingoxe vy pendereityxe vaꞌe kuery re. Pejepeꞌa haꞌe kuerya gui,


text:
mbaꞌeta nhande-Senhor Cristo peꞌỹ ombaꞌeapo vaꞌe, ojeupe guarã re anho onheaꞌã. Haꞌe rami vy ijayvu porãꞌi haꞌe joguerory merami rive vy ombotavy ꞌrã onheangu eꞌỹ vaꞌe kuery kuraxõ. ; , <a href="b62.4.1-6">4.1-6</a>; , 


text:
Haꞌe rã peẽ kuery penheꞌẽ rendua ma pavẽ oikuaa. Xee voi roguerovyꞌa avi haꞌe rami pendekuaia re. Haꞌe rami avi aipota peneꞌarandu iporã vaꞌe peikuaa aguã, haꞌe rã mbaꞌemo vai re ma peikuaa pota eme.


text:
Haꞌe ramo Nhanderuete mbyꞌa porã meꞌẽa vaꞌe ma areꞌỹ re ꞌrã omoĩ Satanás pendepy guýry. Pendere toĩ riae nhande-Senhor Jesus nhanemboaxya. 


text:
<n> Irũ kuery oxarura ukaague</n> Xepytyvõa Timóteo oxarura uka pendevy, haꞌe gui xeretarã kuery Lúcio, Jasom haꞌe Sosípatro guive.


text:
Xemovaẽ porã vaꞌety Gaio oxarura uka avi pendevy. Haꞌe vaꞌe ma igreja kuery haꞌe javi omovaẽ vaꞌety. Tetã pygua peráta re opena vaꞌety Erasto haꞌe irmão Quarto oxarura uka avi pendevy.


text:
<n> Opaa py ijayvuague</n> Nhanderuete opoꞌakaa rupi penemombaraete ꞌrã Jesus Cristo regua ayvu porã amombeꞌu aikovy vaꞌe rami vy. Haꞌe vaꞌe ayvu ma oikuaa eꞌỹ pyre, yma voi ndoikuaa ukai vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui aỹ ma oikuaa uka vy profeta kuery pe ombopara uka, Nhanderuete imarã eꞌỹ vaꞌe ojapo ukaague rami vy, haꞌe javi regua ojerovia vy onheꞌẽ rendu aguã.


text:
Nhanderuete peteĩꞌi oiko haꞌe hiꞌarandupa vaꞌe tomboetepaa Jesus Cristo rupi, rakaꞌe rã peve ete. Amém. 


text:
<n>Jypyꞌi Corinto pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Jesus Cristo pegua apóstolo-rã Nhanderuete oipotaa rami vy xerenoĩ vaꞌekue. Irmão Sóstenes reve


text:
roxarura Nhanderuete pegua igreja kuery Corinto tetã py pendekuai vaꞌe pe. Peẽ kuery voi Cristo Jesus re vy pendekyꞌaꞌoa haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã penerenoĩa, nhande-Senhor Jesus Cristo rery rupi opa rupi ojapukai vaꞌe haꞌe javi reve. Mbaꞌeta haꞌe kuery pegua Senhor avi oiko, nhande-Senhor oikoa rami.


text:
<n> Oguerovyꞌaague</n> Peẽ kuery re arovyꞌa riae [Xe]ruete, mbaꞌeta Cristo Jesus re penemoĩ vy penemboaxy ramo.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe re vy mbaꞌemo porã opa marãgua omeꞌẽ pẽvy, pendeayvurã haꞌe peneꞌarandurã haꞌe javi guive,


text:
Mbaꞌeta nhande-Senhor Jesus Cristo ojekuaa aguã pearõ rã pendevy pe opa marãgua Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ rã ndoatai peteĩve henda py.


text:
Opa peve penemombaraete ꞌrã guive, nhande-Senhor Jesus Cristo ára py opa mbaꞌe py heko porã vaꞌe pejexa uka aguã.


text:
Nhanderuete penerenoĩ guaꞌy Jesus Cristo nhande-Senhor reve peteĩ rami pendekuai aguã. Haꞌe rire ojeroviapy ꞌrã oiko. 


text:
<n> Peteĩ rami ikuai aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, nhande-Senhor Jesus Cristo rery rupi ajerure joo rami pendeayvu aguã. Joo rami eꞌỹ-eꞌỹ pendekuai eme. Jooꞌi rami meme pendekuai, joo rami peikuaa haꞌe joo rami meme peneꞌarandu. , ; ; 


text:
Mbaꞌeta peteĩ-teĩ aipopeje: “Xee ma Paulo pegua” eꞌỹ vy “Xee ma Apolo pegua”, “Xee ma Cefas pegua” eꞌỹ vy “Xee ma Cristo pegua”, peje.


text:
Cristo ndaꞌu onhembojaꞌopa ri? Xee Paulo ndaꞌu penderekovia kuruxu re xemoĩa vaꞌekue? Tyrã pa xerery rupi penhemongarai? Any.


text:
Amongarai avi Estéfanas ro pygua kuery. Haꞌe vaꞌe kuery eꞌỹ vy amboae kuery amongaraiague re naxemaꞌenduꞌai.


text:
Mbaꞌeta anhomongarai aguã eꞌỹ Cristo xembou, haꞌe rã ayvu porã amombeꞌu aikovy aguã. Xee ae ꞌarandua rupi eꞌỹ guive ayvu amombeꞌu, kuruxu re Cristo omanoague regua ayvu amboyke rive eꞌỹ aguã. 


text:
<n> Ayvu kuruxu regua re ijayvua</n> Anhetẽ kuruxu ayvu regua ma okanhy aguã rami ikuai vaꞌe pe ovareꞌỹ vaꞌe merami. Haꞌe rã nhande jaa jepe vaꞌe pe ma Nhanderuete poꞌakaa oĩa.


text:
Mbaꞌeta ipara oiny: “Ambovaipa ꞌrã hiꞌarandu vaꞌe kuery ꞌarandua, amomba ꞌrã oikuaapa vaꞌe kuery oikuaa vaꞌe”, heꞌi. 


text:
Mamo tu opyta hiꞌarandu vaꞌe haꞌe lei re nhomboꞌe vaꞌety kuery? Mamo tu opyta ko yvy regua ijayvu kuaa vaꞌe? Mbaꞌeta kovaꞌe yvy regua ꞌarandua ma Nhanderuete oikuaa uka mbaꞌeverã ndovareia.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete ꞌarandua rami vy yvy regua kuery ojee ae ꞌarandua rupi ikuai vy ndoikuaai okuapy. Haꞌe ramo Nhanderuete oiporavo ayvu “Ovareꞌỹ vaꞌe” ꞌea vaꞌe omombeꞌu uka vy ogueraa jepe aguã hexe ojerovia vaꞌe. 


text:
Haꞌe rã ore ma kuruxu re Cristo omoĩa ague regua romombeꞌu. Haꞌe vaꞌe ma judeu kuery pe rã ojou vaipy, haꞌe amboae regua kuery pe ovareꞌỹ vaꞌe.


text:
Haꞌe rã oenoĩ mbyre judeu haꞌe grego ikuai vaꞌe pe ma romombeꞌu Cristo Nhanderuete poꞌaka haꞌe hiꞌarandu kuaa ukaa.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete ayvu “Ovareꞌỹ vaꞌe” ꞌea teĩ avakue gui hiꞌaranduve, haꞌe ixuguigua “Ikangya” ꞌea teĩ avakue gui imbaraeteve. 


text:
<n> Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã oenoĩ mbyre re ijayvua</n> Irmão kuery, peikuaa pota ke penerenoĩ mbyre marã ramigua pa pendekuaia re. Mbaꞌeta heta eꞌỹ pendekuai avakue oikuaa rã hiꞌarandupa vaꞌe, ipoꞌakapa vaꞌe, neĩ omboetevepy.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py ko yvy regua “Ovareꞌỹ vaꞌe” heꞌia ma Nhanderuete oiporavo omoxĩmba aguã hiꞌarandu vaꞌe kuery, kovaꞌe yvy regua “Ikangy” heꞌia ma oiporavo omoxĩmba aguã ipoꞌaka vaꞌe kuery. 


text:
Ko yvy regua “Yvyĩgueveꞌi”, “Ojou vaipy” haꞌe “Mbaꞌeꞌỹ” heꞌia ma Nhanderuete oiporavo omoꞌyvyĩꞌi aguã onhemboyvate rei vaꞌe,


text:
<n> Cristo ovare etea re ijayvua</n> Haꞌe rã peẽ ma Nhanderuete ae penemoĩ Cristo Jesus re. Haꞌe vaꞌe ma nhandevy pe ojeapo Nhanderuete guigua ꞌaranduarã, teko porã, nhandekyꞌaꞌoarã haꞌe nhandejoguaarã,


text:
<n> Nheꞌẽ guigua poꞌakaa rupi Paulo ayvu omombeꞌuague re ijayvuague</n> Irmão kuery, xee ma peẽ kuerya py Nhanderuete ayvu amombeꞌu vy aju jave ijayvu kuaa vaꞌe rami eꞌỹ xeayvu karamboae, hiꞌarandu vaꞌe rami eꞌỹ guive.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuerya py aiko jave xejee amoĩ mbaꞌeve rei aikuaa eꞌỹ aguã Jesus Cristo regua eꞌỹ vy, haꞌe kuruxu re omanoague guive.


text:
Xeayvua ma xee ae ꞌarandua rupi eꞌỹ, xeayvu kuaa rupi eꞌỹ guive amombeꞌu. Haꞌe rami ꞌrãgue py Nheꞌẽ guigua poꞌakaa aexa uka,


text:
<n> ꞌArandua anhetẽ vaꞌe re Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ nhanemboꞌea re ijayvua</n> Haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe kuerya rupi ma ꞌarandua re guive oreayvu, vaꞌeri yvy regua ꞌarandu reꞌỹ, neĩ yvy regua ipoꞌakakueve vaꞌe ꞌarandu re eꞌỹ guive, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kuery ma okanhy vaꞌerã meme.


text:
Nhanderuete ꞌarandu ndoikuaa ukai vaꞌekue re ae oreayvu. Ymave rupi Nhanderuete ndoikuaa ukai teĩ jypyꞌi guive oguereko katu nhanemoexakãmba aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe ꞌarandu ma yvy regua ipoꞌakakueve vaꞌe peteĩve ndoikuaai, mbaꞌeta haꞌe kuery oikuaa vaꞌe rire kuruxu re ndojukai ꞌrãgue Senhor hexakãmba vaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ ipara oĩa rami: “Avakue oexa py ndoexai, oapyxa py noendui, neĩ opyꞌa py voi noexaꞌãi Nhanderuete guembiayvu kuery peguarã oguereko katu vaꞌekue re.” 


text:
Haꞌe rã nhandevy pe ma Nhanderuete oikuaa uka Nheꞌẽ rupi. Mbaꞌeta Nheꞌẽ ma opa mbaꞌe oikuaa uka, Nhanderuete pyꞌapy re oĩ vaꞌe voi.


text:
Mbaꞌeta mavaꞌe ndaꞌu jaikuaa ta jopyꞌa re oĩ vaꞌe? Inheꞌẽ hexe oĩ vaꞌe anho oikuaa ꞌrã. Haꞌe rami ae avi Nhanderuete pyꞌa re oĩ vaꞌe voi avave rei ndoikuaai ꞌrã, Nhanderuete Nheꞌẽ anho oikuaa.


text:
Haꞌe gui nhandere ma ko yvy regua nheꞌẽ eꞌỹ omoĩ vaꞌekue, haꞌe rã Nhanderuete Nheꞌẽ, nhandevy Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌe jaikuaa aguã. ; <a href="b43.16.13-15">16.13-15</a> 


text:
Haꞌe nunga re ae oreayvu, avakue oꞌarandua rupi oremboꞌea rami eꞌỹ, haꞌe rã Nheꞌẽ oremboꞌea rami, Nheꞌẽ guigua ayvu py Nheꞌẽ guigua romombeꞌu vy.


text:
Haꞌe rã avakue Nheꞌẽ revegua eꞌỹ ma ojee nomoĩxei Nhanderuete Nheꞌẽ guigua. Haꞌe kuery pe rã ovareꞌỹ vaꞌe merami, noendu kuaai ꞌrãe, mbaꞌeta Nheꞌẽ gui anho ꞌrã jaikuaa.


text:
Haꞌe rã Nheꞌẽ revegua ma opa mbaꞌe re oikuaa pota teĩ haꞌe kuery re avave rei ndoikuaa pota kuaai ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta ipara oĩa rami “Mavaꞌe tu oikuaa ꞌrã Senhor ꞌarandu omboꞌe aguã?” Haꞌe rã nhandere ma Cristo guigua ꞌarandu oĩ. 


text:
<n> Nheꞌẽ reꞌỹ vy haꞌe kuery jogueroꞌa reia re ijayvuague</n> Haꞌe gui irmão kuery, xee ma ndaꞌevei karamboae peẽ kuery romboꞌe aguã Nheꞌẽ revegua amboꞌea rami. Toꞌo re ikuai vaꞌe amboꞌea rami rive romboꞌe vaꞌekue, mbaꞌeta Cristo pegua kyrĩgue rami teri pendekuai ramo.


text:
Haꞌe rami vy kamby py anho romongaru vaꞌekue, tembiꞌu ete nameꞌẽi, mbaꞌeta napendu kuaai teri vaꞌekue. Neĩ aỹ voi napendu kuaai teri, toꞌo re rive pendekuai vy.


text:
Mbaꞌeta penembyte ikuai hakãteꞌỹ haꞌe joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa vaꞌe. Haꞌe rami vy ndaꞌu toꞌo re eꞌỹ ri pendekuai, yvy regua ikuaia rami? , 


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery regua amongue aipopeje ꞌrã: “Xee ma Paulo pegua”, eꞌỹ vy “Xee ma Apolo pegua”, peje. Haꞌe rami vy ndaꞌu yvy regua rami eꞌỹ ri pendekuai?


text:
Mbaꞌe ta marã ramigua tu Apolo oiko? Haꞌe marã ramigua tu xee Paulo? Tembiguai rive orekuai, haꞌe ayvu romombeꞌu rã pejerovia rakaꞌe. Peteĩ-teĩ roiko Senhor orerembiaporã omeꞌẽague rupi.


text:
Haꞌe rami vy inhotỹa ma mbaꞌeꞌỹ, imoakỹa voi mbaꞌeꞌỹ avi, haꞌe rã Nhanderuete imboꞌyvatea vaꞌe anho.


text:
Haꞌe gui haꞌyĩgue nhotỹa haꞌe imoakỹa roiko vaꞌe ma joo rami rombaꞌeapo, haꞌe peteĩ-teĩ rojopy ꞌrã rombaꞌeapoague repy.


text:
Mbaꞌeta ore ma Nhanderuete pe ombaꞌeapo vaꞌe meme, haꞌe rã peẽ kuery ma Nhanderuete mbaꞌety, haꞌe ixupegua oo guive. 


text:
<n> Nhomboꞌea kuery ombaꞌeapoague re oikuaa potaa ꞌrãa re ijayvua</n> Nhanderuete xemboaxy vy xerembiaporã omeꞌẽague rami vy oo apoa hiꞌarandu vaꞌe rami avi hoo ytarã amoĩ karamboae. Haꞌe gui amboytaague áry ma amboae ju ojapove heravy. Peteĩ-teĩ toikuaa pota porã haꞌe ae ombaꞌeapoa re.


text:
Mbaꞌeta oo ytarã amboae ramigua ju ndaꞌevei nhamoĩ aguã, omoĩa ae ma vaꞌekue eꞌỹ vy. Haꞌe vaꞌe ma Jesus Cristo. 


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei haꞌe vaꞌe áry amongue ojapove ꞌrã ouro guigua, prata, ita iporãgueve vaꞌe py, haꞌe rami eꞌỹ vy yvyra, mbaꞌemo rogue pirukue haꞌe mbaꞌemo ꞌygue rive py.


text:
Peteĩ-teĩ ombaꞌeapoague ojekuaa porãmba ꞌrã. Hiꞌára py ꞌrã ojekuaa tata rupi, mbaꞌeta peteĩ-teĩ ombaꞌeapoague tata py ae ꞌrã oaꞌangaa.


text:
Haꞌe rã amongue ombaꞌeapoague okai ramo ma omokanhymba ꞌrã. Haꞌe ae oo jepe ꞌrã tata rupi oaxa vaꞌe rami rive. 


text:
Xapyꞌa rei Nhanderuete mbojeroviaaty amongue ombovaipa ramo Nhanderuete ju ombovaipa ꞌrã. Mbaꞌeta Nhanderuete mbojeroviaaty ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma pendekuai. 


text:
<n> Avakue ꞌarandu ovare eꞌỹa re ijayvua</n> Avave rei tapejekore eme: Xapyꞌa rei peẽ kuery regua amongue ikuai yvy regua kuery “Hiꞌarandu vaꞌe” heꞌia vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma “Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe” heꞌia vaꞌe ju tojeapo, hiꞌarandu ete aguã.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe yvy regua ꞌarandu ma Nhanderuete pe rã ovareꞌỹ vaꞌe. ; Haꞌe nunga rupi ipara oiny: “Nhanderuete oitypa ꞌrã hiꞌarandu vaꞌe haꞌe kuery ae ꞌarandua py.”


text:
Haꞌe nunga rupi perovyꞌa rei eme avakue pegua peikoa, mbaꞌeta opa marãgua ikuai vaꞌe pendevygua meme:


text:
Paulo, Apolo, Cefas, kovaꞌe yvy, tekove haꞌe manoa, mbaꞌemo aỹ oiko vaꞌe haꞌe arakaꞌe rã guarã, haꞌe nunga haꞌe javi ma pendevygua meme.


text:
<n> Ayvu mombeꞌua kuery Nhanderuete rembiguai ikuaia re ijayvua</n> Toikuaa pavẽ Cristo rembiguai orekuaia, Nhanderuete ayvu ndoikuaa ukai vaꞌekue romombeꞌu porãve aguã.


text:
Haꞌe rã peẽ eꞌỹ vy amboae kuery xere oikuaa pota ramo xee napenai. Neĩ xee ae voi xejee ndaikuaa potai.


text:
Peteĩve henda py noĩ xepyꞌa kyꞌaa teĩ haꞌe nunga py ma xee ae nanhemboeko porãi. Xere oikuaa pota vaꞌe ma Senhor ae oiko.


text:
Haꞌe nunga rupi peikuaa pota rei eme avave re, Senhor oua ára ovaẽ eꞌỹ mbove. Haꞌe gui ma Senhor omoexakãmba ꞌrã avakue hiꞌã py ikuaiague, haꞌe oikuaa ukapa ꞌrã ipyꞌa re oĩ vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe ramo Nhanderuete gui ae ꞌrã peteĩ-teĩ oendu oguerovyꞌaa. 


text:
<n> Ijayvu eteague</n> Irmão kuery, haꞌe rami ma xee ae reko re, haꞌe Apolo reko re guive xeayvu peẽ kuery re amaꞌẽ vy, orereko re vy peneꞌarandu aguã. Haꞌe rami vy peikuaave eme ipara oĩ vaꞌe gui, amongue joegui pejou porãve vy penhemboyvate rei eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta mavaꞌe tu joegui penemboyvateve? Mbaꞌemo pereko vaꞌe ndaꞌu joegui pejopy vaꞌekueꞌỹ ri? Haꞌe joegui pejopy rire mbaꞌe re tu penhemboyvate ri, joegui mbaꞌemo ndojopyi vaꞌekue rami? 


text:
Peẽ kuery aỹ voi perekopa merami, napendeporiauvei ma. Peẽ ranhe oregui peĩ huvixa rami. Haꞌe rami avi huvixa peĩ ete ma ꞌrãgue, ore voi peẽ kuery reve huvixa roĩ avi aguã. <n>Arakaꞌeve rã Jesus ou jevy vy guexeve nhanemoĩ avi ꞌrã huvixa rami mbaꞌemo re nhapena vaꞌerã (1 Coríntios 6.2-3; 2 Timóteo 2.12; Apocalipse 5.10). 


text:
Xee aikuaa rã ore apóstolo kuery ma pavẽ rakykue py Nhanderuete oremoĩ, ojuka pyrã rami. Mbaꞌeta ore ma ko yvy regua kuery rembiexarã rami orekuai, anjo kuery haꞌe avakue oexaa rupi.


text:
Cristo káuxa orevy pe “Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe” ꞌea, haꞌe rã peẽ ma Cristo re vy peneꞌarandu. Ore ma orekangy merami, haꞌe rã peẽ ma penembaraete. Peẽ ma omboetevepy, haꞌe rã ore ma ojou vaipy orekuai.


text:
Mbaꞌeta aỹ peve karuai haꞌe yuvei gui rojexavai, neĩ oreaorã ndoroguerekoi guive. Orenupãmbaa, neĩ orero roke atyrã ndoroguerekoi,


text:
ronheaꞌã roikovy orepo py ae rombaꞌeapoa py. Orere ijayvu vaia rã rogueroayvu porãꞌi, oremoingo axya rei rã rogueropoꞌaka,


text:
orere ijayvu vaikuea ramo rombovai porãꞌi. Aỹ peve orevy pe “Yvy regua yty” haꞌe “Opa mbaꞌe kyꞌakue” ꞌea. 


text:
<n> Tuu rami Paulo omongetaague</n> Romoxĩmba aguã eꞌỹ haꞌe rami ambopara, haꞌe rã xeraꞌy kuery rami roayvu vy romongeta porãꞌi aguã.


text:
Mbaꞌeta Cristo re penderekomboꞌea kuery ma mbovy eꞌỹ ikuai teĩ heta eꞌỹ guive penderu ikuai. Haꞌe gui xee ma ayvu porã amombeꞌua rupi penderu rami aiko karamboae Cristo Jesus re.


text:
Haꞌe rami aguã ae pendea katy ambou xeraꞌy ayvu vaꞌe Timóteo, Senhor re vy ojeroviapy oiko vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma penemomaꞌenduꞌa ꞌrã Cristo Jesus pe aikoa re, opa rupi peteĩ-teĩ igreja ikuaia rupi anhomboꞌea rami vy. 


text:
Haꞌe rami avi Senhor oipota rã xee aju voi ꞌrã peẽ kuery roexa vy. Haꞌe rami vy aikuaa ꞌrã onhemboyvate rei vaꞌe kuery anhetẽ pa ipoꞌaka vaꞌea, tyrã ijayvu anho rei rive vaꞌea.


text:
Mbaꞌexa tu peipotave? Peẽ kuerya py yvyra roviꞌi reve teve taju, tyrã pa mborayvu haꞌe xevai reveꞌỹ? 


text:
<n> Itavy rei vaꞌe re ijayvuague</n> Opa rupi omombeꞌua rã oendua peẽ kuerya rupi itavy rei vaꞌe oikoa, nguu raꞌyxy reve joguereko vaꞌe. Amboae regua kuery ikuaia rupi voi haꞌe rami ete itavy rei vaꞌe ndoikoi.


text:
Haꞌe rami teĩ peẽ kuery ma pendeporiau ꞌrãgue py pejejou porã rei tema. Penembyte gui haꞌe rami ete ojapo vai vaꞌe pemoxẽ vaꞌe rire!


text:
Xee ma anhetẽ peẽa py naĩ teĩ nheꞌẽ re pendereve aiko vy peẽ kuerya py oĩ vaꞌe rami xeayvu haꞌe nunga apoare pembopaga aguã.


text:
Haꞌe rami aguã penhemboaty ke Senhor Jesus rery rupi, xenheꞌẽ haꞌe nhande-Senhor Jesus poꞌakaa reve.


text:
Haꞌe rami vy Satanás po py pemboaxa hoꞌo ombovaipa aguã, haꞌe rã inheꞌẽ oo jepe nho aguã Senhor [Jesus] ára py. 


text:
Mbaꞌeta pejejou porã reia ma naꞌiporãi. Ndapeikuaai ri tyꞌy trigo mbovua ruxãꞌi oĩ teĩ mesa haꞌe javi rupi omoeakuãmba ꞌrãa?


text:
Haꞌe nunga rupi penembyte gui pemombo ke trigo mbovua ymague oĩ vaꞌe, mbojape ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ju pendekuai aguã, mbaꞌeta trigo mbovua revegua eꞌỹ anhetẽ peiko. Mbaꞌeta nhandere vy ojukaa ma ngaru Páscoa pyguarã vexaꞌi. Haꞌe vaꞌe ma Cristo.


text:
Haꞌe nunga rupi ngaru jajapo ꞌrã trigo mbovua yma guare nhanemboeko vai haꞌe nhandeapo vaiarã reveꞌỹ, haꞌe rã mbojape irũ eꞌỹ vaꞌe reve. Haꞌe vaꞌe ma anhetẽ haꞌe teko porã rupi ete jaikoa. 


text:
Haꞌe rami avi ko yvy regua heko vai vaꞌe haꞌe javi gui pejepeꞌa aguã reꞌỹ xeayvu, peráta re ndaꞌeveive vaꞌe gui, neĩ imonda vaꞌe haꞌe mbaꞌemo raꞌangaa ombojerovia vaꞌe gui. Mbaꞌeta kovaꞌe yvy gui jaa vy mae ma ꞌrã haꞌe kuery gui jajepeꞌa.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py aỹ ma amongue ojeupe “Irmão” heꞌi rive vaꞌe re ambopara. Haꞌe kuery reve penhemoirũ veꞌỹ aguã re xeayvu, neĩ heko vai vaꞌe, peráta re ndaꞌeveive vaꞌe, mbaꞌemo raꞌangaa ombojerovia vaꞌe, ijayvu vaikue rei vaꞌe, okaꞌu vaꞌety, haꞌe imonda vaꞌe. Haꞌe nunga reve ndaꞌevei pekaru aguã voi.


text:
Mbaꞌeta igreja pygua eꞌỹ re ma Nhanderuete ae ꞌrã oikuaa pota. Haꞌe rã peẽ ma penembyte gui pemoxẽ ꞌrã mbaꞌemo vai apoa oiko vaꞌe. 


text:
<n> Irmão kuery jomeme oikuaa pota uka eꞌỹ aguã re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe gui peẽ kuery jomeme pendeayvu aguã pereko vy mbaꞌexa tu heko vai vaꞌe kuery renonde py pejogueraa peikuaa pota uka aguã, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery renonde ꞌrãgue py?


text:
Ndapeikuaai teve rakaꞌeve rã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery ko yvy regua re oikuaa pota ꞌrãa? Haꞌe gui ko yvy regua re peikuaa pota aguã rami pendekuai vy aỹ mbaꞌeꞌỹꞌi re peikuaa pota ꞌrãgue.


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy anjo kuery re eteve voi jaikuaa pota ꞌrãa? Haꞌe gui aỹgua kuery re katuve ma ꞌrã jaikuaa pota.


text:
Haꞌe rã peẽ ma mbaꞌemo ko yvy regua re peikuaa pota uka aguã pereko vy igreja kuery ndojou porãi vaꞌe renonde py ri peikuaa pota uka!


text:
Haꞌe rami ma xeayvu pexĩmba aguã. Penembyte ndoikoi ri tyꞌy peteĩ ri jepe hiꞌarandu vaꞌe irmão kuery re oikuaa pota kuaa vaꞌerã?


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery renonde ri irmão kuery meme jogueraa ꞌrã oikuaa pota uka aguã!


text:
Peẽ kuery regua jomeme peikuaa pota ukaa py pejeity uka ma. Mbaꞌe re tu haꞌe rami ꞌrãgue py ndapejekore ukai ri? Mbaꞌe re tu mbaꞌemo pereko vaꞌe ndapeipeꞌa ukapai? 


text:
Haꞌe rã peẽ ae pejoapo vai vy nhombaꞌe rei-rei peipeꞌa uka. Pende-irmão kuery re ae pejapo haꞌe rami.


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy heko vai vaꞌe kuery eꞌỹ Nhanderuete poꞌakaa pyguarã ikuai? Pejekore eme, mbaꞌeta heko kyꞌapa rei vaꞌe ma ndaꞌikuai ꞌrã Nhanderuete poꞌakaa py, neĩ mbaꞌemo raꞌangaa ombojerovia vaꞌe, itavy rei vaꞌe, kunha rami rei oiko vaꞌe, avakue meme joguereko vaꞌe,


text:
imonda vaꞌe, peráta re ndaꞌevei rei vaꞌe, okaꞌu vaꞌety, ijayvu vaikue vaꞌe, neĩ jokorepa vaꞌe voi Nhanderuete poꞌakaa py ndaꞌikuai ꞌrã.


text:
Haꞌe rami ae peẽ kuery regua pendekuai vaꞌekue ri pejejoi uka, pejekyꞌaꞌo uka haꞌe penhemboeko porã uka ma Senhor Jesus Cristo rery rupi, haꞌe Nhanderuete Nheꞌẽ re vy. 


text:
<n> Nhandetavy rei eꞌỹ aguã re ijayvua</n> “Opa mbaꞌe haꞌeve jajapo aguã”, ꞌea teĩ opa mbaꞌe eꞌỹ ꞌrã nhanemoingo porã. “Opa mbaꞌe haꞌeve jajapo aguã”, ꞌea teĩ xere ma mbaꞌeve ipoꞌaka aguã ndaꞌevei.


text:
“Tembiꞌu ma nhanderyepy pyguarã oĩ, haꞌe nhanderyepy ma tembiꞌu oĩ aguã”, ꞌea teĩ Nhanderuete omomba ꞌrã mokoĩve. Haꞌe rami avi nhanderete ma itavy rei aguã eꞌỹ oĩ, Senhor peguarã anho. , ; Haꞌe Senhor ma nhanderete peguarã ojou uka,


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy penderete Cristo rete regua oikoa? Haꞌe gui Cristo rete regua ndaꞌu araa ꞌrã ri kunha itavy rei vaꞌe re amboja aguã? Any teve.


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy kunha itavy rei vaꞌe reve ava joguereko vy hexeve peteĩꞌi tete opytaa? Mbaꞌeta “Mokoĩ ꞌrãgue py peteĩꞌi toꞌo ikuai ꞌrã”, heꞌiague rami. 


text:
Penhemombyry haꞌvy tavy reia gui. Jejavya mboae py ma nhande ae rete rovai eꞌỹ jajejavy. Haꞌe rã itavy rei vaꞌe ma guete rovai ae ojejavy.


text:
Ndapeikuaai ri tyꞌy penderete Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ mbojerovia atyrã oĩa? Mbaꞌeta Nheꞌẽ pendere oĩ vaꞌe ma Nhanderuete gui pejopy rire pendejeupegua veꞌỹ peiko.


text:
<n> Omenda vaꞌe reko re ijayvua</n> Haꞌe gui xevy pe pemboparaague re ju ta xeayvu. Haꞌeve ava kunha reve joguereko eꞌỹ ramo.


text:
Mbaꞌeta kunha ma guete re ae ndaꞌipoꞌakai vaꞌe, haꞌe rã ime. Haꞌe rami ae ime ma guete re ae ndaꞌipoꞌakai avi, haꞌe rã taꞌyxy.


text:
Peteĩ-teĩ joupe peikoxe eꞌỹ eme, xapyꞌaꞌi pejoguereko rive ranhe aguã eꞌỹ vy, pejerurea rupi anho pendekuai aguã. Haꞌe vaꞌe rire ma pejoguereko ju, pejejoko eꞌỹa py Satanás penemoangeko eꞌỹ aguã. 


text:
Mbaꞌeta aipota teĩ pavẽ xee aikoa rami ikuai. Haꞌe rami teĩ peteĩ-teĩ guekorã ojopy Nhanderuete gui. Amongue ma anhetẽ peteĩ rami ꞌrã ikuai, haꞌe rã amboae ma amboae rami ikuai aguã ojopy. 


text:
Haꞌe rami teĩ amongue ndojejoko kuaai vy tomenda, mbaꞌeta omendaxea oendu riae ꞌrãgue py haꞌeveve omenda aguã. 


text:
<n> Omenda vaꞌe joegui opoi rive eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui omenda vaꞌe kuery pe ju xeayvu ta. Xee anho eꞌỹ guive xeayvu, Senhor ae ijayvu rakaꞌe ome gui kunhague opoi eꞌỹ aguã re.


text:
(Haꞌe gui opoi ri vy tomendave eme. Haꞌe rami eꞌỹ vy ome reve ae ju toiko.) Haꞌe ime kuery voi topoi eme guaꞌyxy gui. 


text:
Haꞌe rã amboae kuery pe ma xee ae aipoaꞌe, Senhor eꞌỹ: Xapyꞌa rei amongue irmão guaꞌyxy ojerovia eꞌỹ vaꞌe oguereko rã hexeve oikoxe ramo ma topoi eme guaꞌyxy gui.


text:
Haꞌe rami ae avi amongue kunha ome ojerovia eꞌỹ vaꞌe oguereko rã hexeve oikoxe ramo topoi eme ome gui.


text:
Mbaꞌeta ime ojerovia eꞌỹ vaꞌe teĩ guaꞌyxy reve vy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rami ꞌrã oiko, haꞌe taꞌyxy ojerovia eꞌỹ vaꞌe voi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rami ꞌrã oiko ome ojerovia vaꞌe reve vy. Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire pendaꞌy kuery heko kyꞌa vaꞌe ꞌrãgue ikuai, vaꞌeri aỹ ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ikuai.


text:
Haꞌe rã ojerovia eꞌỹ vaꞌe ma opoixe ri vy topoi. Haꞌe rami rã irmão ojegui opoi uka teĩ haꞌeve, haꞌe irmã haꞌe rami ae avi. Mbaꞌeta Nhanderuete penerenoĩ peteĩ rami pendekuai aguã.


text:
Mbaꞌeta ndee taꞌyxy, mbaꞌexa tu reikuaa ndereve vy neme oo jepe ꞌrãa rami? Haꞌe ndee ime, mbaꞌexa tu reikuaa ndereve vy nderaꞌyxy oo jepe ꞌrãa? 


text:
Peteĩ-teĩ tapeiko penderekorã Senhor oejaague rami, Nhanderuete penerenoĩague rami ae. Haꞌe rami ae ajapo uka aikovy igreja ikuai vaꞌe haꞌe javi rupi.


text:
Amongue Nhanderuete oenoĩ jave opire omboi uka vaꞌekue teve oiko? Tombovaipa eme haꞌvy opire omboi ukaague. Amongue oenoĩ jave opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe teve oiko? Tomboi uka eme haꞌvy opire.


text:
Mbaꞌeta opire omboi ukaague ma mbaꞌeꞌỹ, haꞌe opire omboi uka eꞌỹa voi mbaꞌeꞌỹ avi. Ovare vaꞌe ma Nhanderuete ojapo uka vaꞌe rupi nhandekuaia anho.


text:
Escravo teve reiko nerenoĩ jave? Ndepyꞌa eta rei eme haꞌe nunga re. Haꞌe rami avi escravo reikoa gui repoi aguã haꞌeve ramo epoi haꞌvy.


text:
Mbaꞌeta escravo Senhor oenoĩ vaꞌekue ma Senhor pegua escravo-veꞌỹ ikuai. Haꞌe escravo eꞌỹ oenoĩ vaꞌekue ma Cristo pegua escravo ikuai.


text:
<n> Ikuai axya ára pyguarã omenda haꞌe omenda eꞌỹ vaꞌe re ijayvua</n> Haꞌe gui kunhataĩgue omenda eꞌỹ teri vaꞌe peguarã ma xee ndaikuaai Senhor ojapo uka vaꞌekue. Haꞌe nunga rupi xee ae aikuaa vaꞌe amombeꞌu ta, mbaꞌeta Senhor xemboaxy vy ojeroviapy xemoingo.


text:
Remenda ri vy nderejejavyi ꞌrã. Kunhataĩ voi omenda vy ndojejavyi avi ꞌrã. Haꞌe rami teĩ guete reve oikoa ja ikuai axy ꞌrã, haꞌe ramo xee ajapoxe haꞌe nunga pendu eꞌỹ aguã rami. 


text:
Haꞌe gui irmão kuery, tamombeꞌu porãve: Ára ovaẽ raiꞌi ma. Aỹ guive omenda vaꞌe taꞌikuai omenda eꞌỹ vaꞌe rami,


text:
ojaeꞌo vaꞌe taꞌikuai ojaeꞌo eꞌỹ vaꞌe rami, ovyꞌa vaꞌe taꞌikuai ovyꞌa eꞌỹ vaꞌe rami, mbaꞌemo ojogua vaꞌe taꞌikuai mbaꞌeve oguereko eꞌỹ vaꞌe rami,


text:
haꞌe mbaꞌemo ko yvy regua oiporu vaꞌe taꞌikuai oiporu eꞌỹ vaꞌe rami, mbaꞌeta kovaꞌe yvy jaexa vaꞌe okanhy ma ovy. 


text:
Xee opa mbaꞌe py aipota vaꞌe ma pendereko eta reia gui peo jepea. Mbaꞌeta omenda eꞌỹ vaꞌe kuery ma Senhor pe oiko aguã re anho ꞌrã opena, Senhor ombovyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami vy peteĩꞌi reꞌỹ ꞌrã opena. Kunhague ma haꞌe rami ae avi. Imeveꞌỹ vaꞌe haꞌe omenda eꞌỹ teri vaꞌe ma Senhor pe oiko aguã re anho ꞌrã opena, guete py haꞌe onheꞌẽ re ikyꞌa eꞌỹa rupi oiko aguã. Haꞌe rã omenda vy ma mbaꞌemo ko yvy regua re voi ꞌrã opena, ome ombovyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami xeayvu peẽ kuery pevyꞌa aguã, romoingo eta reixe vy eꞌỹ. Haꞌe rami ꞌrãgue py aipota haꞌevea rami pendekuai, ajapoxe Senhor pe ete ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pendekuai aguã. 


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei peteĩ tuu ojeupe ae “Xee ndareko kuaavei ma xerajy” heꞌi ꞌrã. Xapyꞌa rei tajy iporãa oaxa ta, haꞌe omenda aguã haꞌeveve ramo kunha vaꞌe oipotaa rami ae tuu toguereko. Omomenda ri vy ndojejavyi ꞌrã.


text:
Haꞌe rã tuu mboae ma opyꞌa py omoĩ porã ꞌrã ngoo py ae guajy oguereko tema aguã, xapyꞌa rei amboae rami imoingoarã jipoi, haꞌe ipoꞌaka haꞌe ae oipotaa rami oguereko aguã. Haꞌe gui ipyꞌa re haꞌe rami aguã oĩ atã ramo guajy omomenda eꞌỹa py haꞌevea rami ojapo.


text:
Mbaꞌeta guajy omomenda vaꞌe ma haꞌevea rami ojapo, haꞌe rã omomenda eꞌỹ vaꞌe ma haꞌeveve vaꞌe ojapo. 


text:
Haꞌe gui taꞌyxy kuery ma ime oikovea ja hexeve anho ꞌrã ikuai. Haꞌe gui ime omano ma ramo haꞌeve omendaxea vaꞌe re omenda ju aguã, vaꞌeri Senhor pegua re anho.


text:
Haꞌe rami avi imeveꞌỹ vaꞌe ma xee aikuaa rã haꞌekue rami ae oiko vy ovyꞌave ꞌrã. Aikuaa avi xere voi Nhanderuete Nheꞌẽ oĩa. 


text:
<n> Mbaꞌemo raꞌangaa pe tembiꞌu omeꞌẽ mbyre re ijayvua</n> Aỹ ma xeayvu ta mbaꞌemo raꞌangaa pe tembiꞌu omeꞌẽ mbyre re. Nhande kuery haꞌe javive haꞌe nunga jaikuaa. Haꞌe gui mbaꞌemo oikuaa vaꞌe ma haꞌe kuery ae onhemboyvate rei ꞌrã, haꞌe rã mborayvu re ikuai vaꞌe ma nhomombaraete ꞌrã.


text:
Haꞌe nunga rupi mbaꞌemo raꞌangaa pe tembiꞌu omeꞌẽ mbyre ma po rami jaikuaa: Kovaꞌe yvy re mbaꞌemo raꞌangaa ikuai vaꞌe haꞌe javi ma mbaꞌeꞌỹ, mbaꞌeta Nhanderuete ndoikoi, peteĩꞌi eꞌỹ vy.


text:
Haꞌe ikuai avi “Nhanderuete” heꞌi vaꞌe yva re eꞌỹ vy yvy re mbaꞌemo oĩ vaꞌe pe. Heta ikuai “Nhanderuete” ꞌea, haꞌe heta avi “Senhor” ꞌea vaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ nhandevy pe ma peteĩꞌi oiko Nhanderuete. Ixugui ma opa mbaꞌe oiko rakaꞌe, haꞌe ixupe meme jaiko. Haꞌe rami ae avi peteĩꞌi oiko Senhor. Haꞌe vaꞌe ma Jesus Cristo. Mbaꞌeta ipo gui ma opa mbaꞌe ikuai rakaꞌe, nhande kuery voi ixugui jaiko. 


text:
Haꞌe rami teĩ pavẽ eꞌỹ haꞌe rami oikuaa. Mbaꞌeta mbaꞌemo raꞌangaa mboetea rupi ikuai vaꞌekue amongue ma aỹ peve taꞌangaa pe omeꞌẽ mbyre hoꞌu vy “Xemboeko kyꞌaarã haꞌu” heꞌi ꞌrã, oꞌarandua py ikangy teri vy.


text:
Haꞌe rami avi tembiꞌu eꞌỹ ꞌrã nhanemboeko porã Nhanderuete renonde, mbaꞌeta mbaꞌemo ndajaꞌui vy mbaꞌeve ndoatai ꞌrã nhandevy, haꞌe mbaꞌemo jaꞌu teĩ mbaꞌeve ndajarekovei ꞌrã. 


text:
Mbaꞌeta xapyꞌa rei ndee “Aikuaapa” ꞌre reve reo ꞌrã mbaꞌemo raꞌangaa pegua templo py rekaru aguã. Haꞌe gui haꞌe py ikangy teri vaꞌe nderexa vy haꞌe kuery voi oendu ꞌrã tembiꞌu mbaꞌemo raꞌangaa pe omeꞌẽ mbyre hoꞌuxe avia.


text:
Haꞌe rami vy ndee reikuaa vaꞌe káuxa nde-irmão ikangyve vaꞌe okanhy ꞌrã, hexe Cristo omano rire teĩ.


text:
Haꞌe ramia py rejejavy irmão kuery pe, mbaꞌeta haꞌe kuery ꞌarandua ikangy teri vaꞌe rembovaipa vy Cristo pe voi rejejavy.


text:
Haꞌe nunga rupi xee ma tembiꞌu haꞌua py xe-irmão kuery aity ꞌrãgue py ndaꞌuvei ꞌrã xoꞌo, aity riveꞌỹ aguã. 


text:
<n> Apóstolo Paulo gueko re ijayvuague</n> Haꞌe rami avi ndaꞌevei ri tyꞌy xee aikuaa rami aiko aguã? Xee apóstolo eꞌỹ ri tyꞌy? Ndaexai ri tyꞌy Jesus nhande-Senhor? Peẽ kuery eꞌỹ teve Senhor pe ambaꞌeapoague rupi pejerovia vaꞌekue?


text:
Xapyꞌa rei amboae kuery oikuaa rã xee apóstolo eꞌỹ, haꞌe rã pendevy pe ma anhetẽ apóstolo aiko, mbaꞌeta Senhor pegua apóstolo aikoa kuaa ukaa ma peẽ ae peiko.


text:
Ndaꞌevei ri tyꞌy orerupive irmã oreraꞌyxy rogueraa aguã, amboae apóstolo kuery, Senhor ryvy kuery haꞌe Cefas rami avi?


text:
Mavaꞌe xondaro tu haꞌe ae operáta re oo ꞌrã joe opuꞌã aguã? Mavaꞌe uva nhotỹare tu hiꞌa hoꞌu vaꞌerã eꞌỹ? Haꞌe mavaꞌe mymba re opena vaꞌe tu guymba kamby gui oyꞌu vaꞌerã eꞌỹ? <n>Paulo ma apóstolo oiko vy nhomboꞌea rupi oikoa py haꞌeve ꞌrãgue guemimboꞌe kuery pe onhemongaru uka vaꞌe rire, teĩ haꞌe rami ndoipotai (versículo 18). 


text:
Mbaꞌeta lei Moisés ombopara vaꞌekue re ma ipara oiny: “Pejokua eme vaka mbaꞌemo ojyky vaꞌe juru rupi”, heꞌia py vaka re anho teve Nhanderuete ijayvu? 


text:
Nhande kuery re avi eꞌỹ ri tyꞌy ijayvu? Nhandereko re ae ipara oiny anhetẽ, mbaꞌeta yvy karaĩa rupi ombaꞌeapo vaꞌe ma mbaꞌemo oarõ reve ꞌrã oyvy karaĩ. Haꞌe mbaꞌemo ojyky vaꞌe voi ojeupegua oarõ reve ꞌrãe ombaꞌeapo.


text:
Xapyꞌa rei peẽ kuerya py Nheꞌẽ guigua ronhotỹ rire ipoyi vaipa teve mbaꞌemo pereko vaꞌe gui rojopyꞌi aguã?


text:
Amboae kuery mbaꞌemo pereko vaꞌe ojopy aguã haꞌeve ramo orevy pe katuve ma ndaꞌevei ri tyꞌy rojopy aguã? Haꞌe rami teĩ ore kuery ma haꞌe nunga ndorojopyxei. Haꞌe rami ꞌrãgue py opa marãgua rogueropoꞌaka neĩ peteĩ henda py rojou vai uka eꞌỹ aguã Cristo regua ayvu porã. ; 


text:
Tyrã pa ndapeikuaai teve templo re opena vaꞌe kuery voi templo py ogueru pyre gui okaru ꞌrãa? Altar rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery voi altar áry omeꞌẽ mbyre gui ae ꞌrã hoꞌu.


text:
Haꞌe rami ae avi Senhor ijayvu rakaꞌe ayvu porã mombeꞌua kuery onhemongaru uka aguã ayvu porã omombeꞌua re.


text:
Haꞌe rã xee ma peteĩgueve nanhemongaru ukai joupe, neĩ xemongarua aguã re eꞌỹ guive pendevy pe ambopara aỹ. Mbaꞌeta joupe anhemongaru uka aikovy ꞌrãgue py haꞌeveve amano aguã. Avave rei ndoipeꞌai ꞌrã xegui haꞌe rami aiko vy avyꞌaa.


text:
Mbaꞌeta ayvu porã amombeꞌu teĩ haꞌe rami aikoa rive eꞌỹ arovyꞌa, mbaꞌeta amombeꞌu aguã rami aikoa aendu riae. Xevy pe ndavyꞌai ete ꞌrãgue ayvu porã amombeꞌu eꞌỹ vaꞌe rire.


text:
Xee ae amombeꞌuxea rupi rive amombeꞌu vy ajopy ꞌrã hekovia. Haꞌe rã ayvu mombeꞌuarã xemoĩa rire amombeꞌua aguã rami ae aiko.


text:
Mbaꞌexa tu haꞌvy oĩ ꞌrã ambaꞌeapoague repyrã? Po ramigua ae oĩ: Ayvu porã amombeꞌua rupi nanhemongaru ukai, haꞌe rami ajapo vaꞌe rire haꞌeve ꞌrãgue teĩ. 


text:
Mbaꞌeta avave pegua escravo eꞌỹ aiko teĩ pavẽ escravo rami ajeapo, heta araa jepe aguã, haꞌevea peve.


text:
Haꞌe rami vy judeu kuerya rupi judeu rami aiko, judeu kuery regua araa jepe aguã. Lei re oĩa rami ikuai vaꞌea rupi xee voi haꞌe kuery rami aiko, lei guy py ikuai vaꞌe araa jepe aguã, lei guy py eteꞌỹ xee aiko teĩ.


text:
Haꞌe rã lei oikuaa eꞌỹ vaꞌea rupi xee voi haꞌe kuery rami aiko, araa jepe aguã lei oikuaa eꞌỹ vaꞌe regua. Haꞌe rami avi Nhanderuete pe vy lei rupi ndaiko eꞌỹi, Cristo guigua lei rupi aiko ae.


text:
Ikangykueve ikuaia rupi ikangy vaꞌe rami aiko, ikangy vaꞌe regua araa jepe aguã. Peteĩ-teĩ regua ikuaia rupi opa marãgua rami aiko, marã rami vy pa araa jepe aguã amongue.


text:
Ndapeikuaai teve ougaa py onha vaꞌe haꞌe javive anhetẽ onha teĩ peteĩꞌi anho ojopy ꞌrãa omeꞌẽ mbyrã? Peẽ voi ke penheaꞌã omeꞌẽ mbyrã pejopy aguã re.


text:
Mbaꞌeta ouga vaꞌe kuery haꞌe javi ojejoko ꞌrã opa mbaꞌe py. Haꞌe vaꞌe kuery ma akã regua imarã vaꞌe ojopy aguã ojejoko, haꞌe rã nhande kuery ma imarã eꞌỹ vaꞌe jajopy aguã.


text:
Xee voi aiko haꞌe rami, aa aguã katy amaꞌẽ reve tema anha. Haꞌe rami anheaꞌã, ngovaigua oinupã ta vy ojavypa rive vaꞌe rami eꞌỹ.


text:
Areko axy xerete, xevygua escravo rami areko, amboae kuery pe ayvu amombeꞌu rire teĩ xee ae ougaa gui omoxẽ mbyre rami apyta eꞌỹ aguã. 


text:
<n> Israel regua ikuaiague re ijayvua</n> Mbaꞌeta irmão kuery, ndaipotai penderexarai nhaneramoĩ kuery ikuai jave guare re. Mbaꞌeta haꞌe kuery ma arai guy rupi oguata vy yeꞌẽ mbyte rupi oaxa pavẽ rakaꞌe. <n>Apy ma Egito yvy gui Moisés Israel kuery ogueraapaague re ijayvu. 


text:
haꞌe oyꞌu avi Nheꞌẽ guigua yvu gui, mbaꞌeta peteĩ ita Nheꞌẽ guigua haꞌe kuery oguataa rupi ojou kuerei vaꞌe gui oyꞌu. Haꞌe vaꞌe ita ma Cristo.


text:
Maꞌẽ, haꞌe nunga oiko rakaꞌe nhande voi nhanheangu aguã, haꞌe kuery ikuaiague rami ovareꞌỹ vaꞌe nhamoaruã avi eꞌỹ aguã.  


text:
Haꞌe nunga rupi pembojerovia eme mbaꞌemo raꞌangaa haꞌe kuery regua ojapoague rami, ipara oĩa rami: “Haꞌe kuery oguapy okuapy okaru haꞌe oyꞌu aguã. Haꞌe gui ma opuꞌã ju ovyꞌa aguã”, heꞌiague rami. 


text:
Haꞌe nhandetavy rei eme guive haꞌe kuery regua ojapoague rami, haꞌe ramo peteĩ ára pyve vinte e três mil oitya.


text:
Haꞌe nunga ma haꞌe kuery re oiko rakaꞌe jaikuaa aguã, omboparaa guive nhanheangu aguã, mbaꞌeta nhande ma ára opaa pygua nhandekuai.


text:
Mbaꞌeta penemoangekoa pendu vaꞌe ma nhande haꞌe javi nhaendu vaꞌe ramigua. Haꞌe Nhanderuete ojeroviapy vy napenemoangeko ukai ꞌrã penembaraetea áryve. Haꞌe rami ꞌrãgue py penemoangekoarã ou ramo oikuaa uka kuerei ꞌrã peo jepe aguã, haꞌe vaꞌe rupi vy peropoꞌaka aguã. 


text:
<n> Mbaꞌemo raꞌangaa nhambojerovia eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi xerembiayvu kuery, penhemombyry ke mbaꞌemo raꞌangaa pembojerovia aguã gui.


text:
Mbaꞌeta karo nhanemoingo porãarã gui jarovyꞌa reve jayꞌu ramo Cristo ruguy rupi eꞌỹ ri tyꞌy hexe nhanemonhembojapa? Haꞌe mbojape nhaipeꞌã reve jaꞌu ramo Cristo rete rupi eꞌỹ ri tyꞌy hexe nhanemonhembojapa?


text:
Mbaꞌeta heta nhandekuai teĩ peteĩꞌi mbojape, peteĩ tete anho jaiko, mbaꞌeta peteĩꞌi mbojape gui jaꞌu pavẽ.


text:
Peikuaa pota ke Israel kuery ngoꞌo re ikuai vaꞌe reko re, mbaꞌeta altar áry tembiꞌu omeꞌẽ mbyre gui haꞌe javi hoꞌu. 


text:
Haꞌe gui mbaꞌe haꞌe ꞌrã tu? Mbaꞌemo raꞌangaa pe tembiꞌu omeꞌẽ mbyre, eꞌỹ vy mbaꞌemo raꞌangaa ae ojapo ꞌrã teve mbaꞌemo?


text:
Any, teĩ aipoaꞌe: Taꞌangaa pe mbaꞌemo haꞌe kuery omeꞌẽ vaꞌe ma anha pe ae omeꞌẽ, Nhanderuete peꞌỹ. Haꞌe rami rã xee ndaipotai anha kuery re penhemboja. 


text:
Ndaꞌevei Senhor karo gui haꞌe anha karo gui avi peyꞌu aguã. Ndaꞌevei Senhor pegua mesa py haꞌe gui anha pegua mesa py avi peĩ aguã.


text:
<n> Cristo re vy jajoitya rupi eꞌỹ nhandekuai aguã re ijayvua</n> “Opa mbaꞌe haꞌeve jajapo aguã” ꞌea teĩ opa mbaꞌe eꞌỹ ꞌrã nhanemoingo porã. “Opa mbaꞌe haꞌeve jajapo aguã” ꞌea teĩ opa mbaꞌe eꞌỹ ꞌrã nhanemombaraete.


text:
Haꞌeve peꞌu aguã mbaꞌemo vendea py ovende vaꞌe rei, maguigua paa re peporandu eꞌỹ re peikuaa potaxe vy.


text:
Haꞌe rami vy ojerovia eꞌỹ vaꞌe regua ngoo py pekaru aguã penerenoĩ ramo peoxe vy tapeo, haꞌe peꞌu tema penerenonde omoĩ vaꞌe rei, mbaꞌeve re peporandu eꞌỹ re peikuaa potaxe vy.


text:
Haꞌe rami avi pendevy amongue aipoeꞌi: “Kovaꞌe tembiꞌu ma mbaꞌemo raꞌangaa pe omeꞌẽ mbyre”, heꞌi ramo peꞌu eme imombeꞌuare opyꞌa kyꞌaa oendu eꞌỹ aguã.


text:
“Peẽ ae pendepyꞌa kyꞌaa gui peꞌu eme” ndaꞌei, “Amboae kuery opyꞌa kyꞌaa oendu eꞌỹ aguã” haꞌe. Haꞌe rami avi mbaꞌexa tu amboae kuery opyꞌa kyꞌaa oendu eꞌỹ aguã ndaꞌevei xee aikuaa rami aiko aguã?


text:
Haꞌe nunga rupi pekaru haꞌe peyꞌu, eꞌỹ vy opa mbaꞌe pejapo vaꞌe rei Nhanderuete omboetea aguã rami pejapo.


text:
xee voi opa mbaꞌe py pavẽ pe ajapo porãxea rami avi. Mbaꞌeta xejeupe ae eꞌỹ ajapo porãxe, haꞌe rã pavẽ pe, haꞌe kuery voi oo jepe aguã. 


text:
<n> Igreja py kunhague akã aoꞌia oiporu aguã re ijayvuague</n> Anhetẽ xee roguerovyꞌa peẽ kuery, mbaꞌeta opa mbaꞌe py xereko re penemaꞌenduꞌa, haꞌe pendekorã amombeꞌu vaꞌekue guive pemoĩ porã.


text:
Haꞌe rami avi aipota peikuaa Cristo avakue haꞌe javi akã oikoa, haꞌe avakue ma kunhague akã, haꞌe gui Cristo akã ma Nhanderuete ae oiko.


text:
Haꞌe nunga rupi avakue onheakã aoꞌi reve ri Nhanderuete pe onhemboꞌe, eꞌỹ vy Nheꞌẽ guigua omombeꞌu vy oakã mboetea rupi eꞌỹ oiko.


text:
Haꞌe rã kunhague ma onheakã aoꞌi eꞌỹ re ri ojerure, eꞌỹ vy Nheꞌẽ guigua omombeꞌu vy oakã nomboetei, inhakã onhopĩ mbyre revegua rami ikuai.


text:
Haꞌe nunga rupi kunhague akã aoꞌia ndoiporui ri vy tojayapa oꞌa. Haꞌe rã oꞌa ndojayaxei, eꞌỹ vy oakã onhopĩ aguã oxĩ ri vy toiporu akã aoꞌia.


text:
Mbaꞌeta anhetẽ avakue onheakã aoꞌi aguã ndaꞌevei, Nhanderuete ojee rami omoingo rire ipoꞌakaa oexa uka aguã. Haꞌe rã kunhague ma ava poꞌakaa oexa uka aguã ikuai.


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor re vy kunhague ndoikoi ꞌrã avakue eꞌỹ re, haꞌe avakue voi ndoikoi ꞌrã kunhague eꞌỹ re.


text:
Mbaꞌeta ava vaꞌe gui kunha omoingoa rakaꞌe teĩ kunhague gui avakue ituiꞌi guive, haꞌe opa mbaꞌe oiko Nhanderuete gui.


text:
Peẽ kuery ae peikuaa pota: Haꞌevea rami ri ndaꞌu kunhague akã aoꞌia omoĩ eꞌỹ re onhemboꞌe aguã Nhanderuete pe?


text:
Haꞌe amboae rami amongue oikuaa vy toikuaa pota povaꞌe re: Ore ma amboae rami ndorekuai, neĩ Nhanderuete pegua igreja kuery mboae voi. 


text:
<n> Senhor pegua ngaru marã rami pa jajapo aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui po ramigua ma roguerovyꞌaa rupi eꞌỹ ambopara, mbaꞌeta pendekuai porãve aguã rami eꞌỹ ri penhemboaty, haꞌe rã napendekuai porãive aguã rami.


text:
Mbaꞌeta jypyꞌigua omombeꞌua rã aendu joo rami eꞌỹ-eꞌỹ pendekuaia igreja penhemboatya py. Xee ma amongue henda py arovia guive.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ꞌrãe pendekuai, penembyte py haꞌevea rami ikuai vaꞌe ojekuaa porã aguã. 


text:
Mbaꞌeta pekarua py peteĩ-teĩ haꞌe ranhe ꞌrã ojopy hoꞌu vaꞌerã. Oĩ ꞌrã inhembyayi vaꞌe, oĩ avi ꞌrã okaꞌu vaꞌe.


text:
Pendero ndaperekoi ri tyꞌy pekaru haꞌe peyꞌu aguã? Tyrã pa Nhanderuete pegua igreja napembovarei mbaꞌeve oguereko eꞌỹ vaꞌe kuery pemoxĩmbaa py? Mbaꞌe haꞌe ꞌrã tu pẽvy? “Roguerovyꞌa” haꞌe ꞌrã teve? Haꞌe rami pendekuaia anhetẽ xee ndarovyꞌai. 


text:
Mbaꞌeta xee Senhor gui aikuaa vaꞌekue pendevy pe ju amombeꞌu: Senhor Jesus ojopy uka nhemia pytũ ma ojopy rakaꞌe mbojape,


text:
haꞌe oguerovyꞌa rire oipeꞌã. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Kovaꞌe ma xerete pendere ameꞌẽ vaꞌe. Guĩ nunga pejapo ꞌrã xere penemaꞌenduꞌa vy”, heꞌi.


text:
Haꞌekue rami ae ju okarupa rire ojopy karo. Haꞌe vy aipoeꞌi: “Kovaꞌe karo ma xereve guarã ipyau vaꞌe xeruguy rupi ajapo vaꞌe. Guĩ nunga peyꞌu nhavõ xere penemaꞌenduꞌa aguã pejapo”, heꞌi rakaꞌe.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe regua mbojape peꞌu, haꞌe karo gui peyꞌu nhavõ Senhor ou jevy peve peikuaa uka ꞌrã omanoague. ; ; 


text:
Haꞌe nunga rupi amongue haꞌeveꞌỹa rami oiko reve mbojape hoꞌu, haꞌe Senhor karo gui oyꞌu vaꞌe ma Senhor rete haꞌe huguy py onhemboeko kyꞌa.


text:
Haꞌe nunga rupi peteĩ-teĩ toikuaa pota gueko re ae. Haꞌe rire mae ma toꞌu mbojape, haꞌe toyꞌu karo gui.


text:
Mbaꞌeta amongue Senhor rete mboetea rupi eꞌỹ hoꞌu haꞌe oyꞌu vy haꞌe ae onhembopaga uka hoꞌu haꞌe oyꞌuague re.


text:
Haꞌe nunga rupi ae peẽ kuery vaꞌe regua heta ikuai ikangy haꞌe imbaꞌeaxy vaꞌe, haꞌe mbovy eꞌỹ ma guive oke. <n>“Oke” heꞌia ma Cristo pegua omano vaꞌekue re ijayvu vy . 


text:
Xapyꞌa rei amongue okaruxea rive oendu vy ngoo py ae tokaru, penhemboatya py penhembopaga uka eꞌỹ aguã. Haꞌe gui amboae nunga re peẽ kuerya py avaẽ ma rire mae ma xeayvu ꞌrã. 


text:
<n> Nheꞌẽ ojapo kuaa ukaa re ijayvua</n> Irmão kuery, xee aipota peikuaa porã Nheꞌẽ guigua omeꞌẽmby ikuai vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta ymave rupi ndapejeroviai teri jave opa marã rei pejerereko uka vaꞌekue mbaꞌemo raꞌangaa ijayvu eꞌỹ vaꞌe pe rive pendekuai aguã, peikuaa rami.


text:
Haꞌe nunga rupi po rami xeayvu pendevy: Nhanderuete Nheꞌẽ gui amongue ijayvu vy “Jesus ayvu vaipy toiko” ndeꞌi ꞌrã. Haꞌe rami ae avi Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ gui anho ꞌrã “Jesus ma Senhor” ꞌea. 


text:
Haꞌe gui nhanerembiaporã Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌe ma joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ, haꞌe rã Inheꞌẽ ma peteĩꞌi. ; ; , 


text:
Mbaꞌeta amongue pe Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ ꞌrã oꞌarandua rupi ijayvu aguã. Amboae pe ma Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ ꞌrã ayvu mbaꞌemo kuaa ukaarã.


text:
Amboae pe ma Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ ꞌrã ojerovia ete aguã. Haꞌe rã amboae pe ma Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ ꞌrã nhomonguera aguã.


text:
Amboae pe ma omeꞌẽ ꞌrã hexa pyrã ojapo aguã. Amboae pe ju omeꞌẽ ꞌrã Nheꞌẽ guigua ayvu omombeꞌu aguã. Amboae pe ma omeꞌẽ ꞌrã nheꞌẽ ikuai vaꞌe re oikuaa pota aguã. Amongue pe ma omeꞌẽ ꞌrã opa marãgua ayvu py ijayvu aguã. Haꞌe rã amboae pe ma omeꞌẽ ꞌrã haꞌe rami ijayvua rã mbaꞌe heꞌi paa omombeꞌu porãve aguã.


text:
Haꞌe rami avi peteĩꞌi ae Nheꞌẽ ojapo kuaa uka ꞌrã haꞌe nunga haꞌe javi. Peteĩ-teĩ pe ombojoja ꞌrã haꞌe ae oipotaa rami. 


text:
<n> Nhanderete re igreja ombojojaague</n> Mbaꞌeta nhanderete minha peteĩꞌi oĩ vaꞌeri heta oĩ hexegua, haꞌe hexegua ikuai vaꞌe ma heta teĩ haꞌe javi vy peteĩ tete ojapo. Haꞌe rami ae Cristo pegua nhandekuai. ; , ; <a href="b49.4.11-16">4.11-16</a> 


text:
Mbaꞌeta peteĩꞌi Nheꞌẽ reve nhande kuery haꞌe javive nhanemongarai rakaꞌe peteĩ teterã, judeu, grego, escravo, escravo eꞌỹ regua voi. Mbaꞌeta nhande kuery haꞌe javive pe omeꞌẽ peteĩꞌi Nheꞌẽ gui jayꞌu aguã.


text:
Xapyꞌa rei nhandepy aipoeꞌi ꞌrã: “Xee ma ipo eꞌỹ vy tete regua eꞌỹ aiko”, heꞌi teĩ haꞌe nunga rupi voi ndoiko eꞌỹi ꞌrã nhanderete regua.


text:
Xapyꞌa rei nhandeapyxa aipoeꞌi rã: “Xee texa eꞌỹ vy tete regua eꞌỹ aiko”, heꞌi teĩ haꞌe nunga rupi voi ndoiko eꞌỹi ꞌrã tete regua.


text:
Mbaꞌeta nhanderete re texa anho oĩ vaꞌe rire mbaꞌexa ꞌrãgue tu jajapyxaka? Apyxa anho oĩ vaꞌe rire mbaꞌexa ꞌrãgue tu nhaetũ?


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py nhanderete re ma Nhanderuete ae tete regua haꞌe javi omoĩ, haꞌe ae omoĩxea rami.


text:
Ndaꞌevei nhandepo pe nhanderexa “Ndee noroikotevẽi” heꞌi aguã. Neĩ nhaneakã voi ndaꞌevei nhandepy pe “Peẽ noroikotevẽi” heꞌi aguã.


text:
Haꞌe rã nhanderete regua jaexa ukave vaꞌe ma nhamboete eꞌỹ teĩ haꞌeve ꞌrã. Mbaꞌeta Nhanderuete tete regua omoĩ vy ombovare ukave ovare eꞌỹve vaꞌe,


text:
nhanderete regua joe opuꞌã okuapy eꞌỹ aguã, tete regua peteĩ rami meme oĩ aguã jomeme opena porãa rupi.


text:
Mbaꞌeta peteĩ tete regua ojexavai ramo haꞌe javive ꞌrã ojexavai hexeve. Peteĩ omboetea rã haꞌe javive avi ꞌrã ovyꞌa hexeve. 


text:
Haꞌe gui igreja mbyte py Nhanderuete omoĩ vaꞌe jypy rã apóstolo-rã, mokoĩa ma profeta-rã, mboapya ma poromboꞌearã, haꞌe vaꞌe rire ma hexa pyrã apoarã, omeꞌẽ avi nhomonguera aguã, nhopytyvõ aguã, joe opena aguã, haꞌe opa marãgua ayvu py ijayvu aguã.


text:
Haꞌe javive teve apóstolo ikuai? Tyrã pa haꞌe javive ꞌrã profeta? Haꞌe javive teve poromboꞌea ikuai, tyrã pa hexa pyrã apoarã?


text:
Haꞌe javive pe teve omeꞌẽ nhomonguera aguã? Haꞌe javive teve ijayvu kuaa ꞌrã amboae ayvu py? Haꞌe javive teve omombeꞌu porãve kuaa ꞌrã amboae regua ayvu?


text:
Any teĩ penheaꞌã tema omeꞌẽmby iporãgueve pejopy aguã. Haꞌe gui peteĩ tape pavẽ gui iporãve vaꞌe ju amombeꞌu ta pendevy. 


text:
Avakue haꞌe anjo kuery ayvu py xeayvu kuaa vaꞌe rire xeporayvu eꞌỹ ri vy itapu onhendu vaꞌe rami rive ꞌrãgue aiko, eꞌỹ vy hyꞌa pu rami rive.


text:
Haꞌe rami eꞌỹ vy Nheꞌẽ guigua amombeꞌu kuaa vaꞌe rire, mbaꞌemo ndoikuaa ukai pyre haꞌe ꞌarandua haꞌe javi aikuaapa, haꞌe yvyty voi arova kuaa aguã rami ajeroviaa oĩ teĩ xeporayvu eꞌỹ ri vy mbaꞌeverã ndavarei ꞌrãgue.


text:
Iporiaukueꞌi pe xembaꞌe rei-rei ameꞌẽmba vaꞌe rire, haꞌe xerete rapyarã pe amboaxa teĩ xeporayvu eꞌỹ ri vy haꞌe nungakue gui ndajoui ꞌrãgue mbaꞌeve. 


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py nhandeporayvua rupi nhandekuai vy ma nanhanhogueroangeko rei ꞌrã, jajapo porã ꞌrã joupe. Nhandeporayvua rupi vy joe nanhanerakãteꞌỹi ꞌrã, nanhanhemboyvatei ꞌrã, neĩ ndajajejou porã rei ꞌrã guive.


text:
Haꞌeveꞌỹa rami rei ndajaikoi ꞌrã, nhande ae jaipota vaꞌe anho ndajajapoi ꞌrã, nanhandevai rei ꞌrã, nhandevy otekoavya rã nanhanhenhandu vaikue rei ꞌrã,


text:
Opa mbaꞌe py nanhandekuerai ꞌrã, opa mbaꞌe jarovia ꞌrã, opa mbaꞌe nharõ kuaa ꞌrã, opa mbaꞌe jaropoꞌaka ꞌrã guive.


text:
Mborayvu ma opa vaꞌerã eꞌỹ. Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua nhamombeꞌua ma opa ꞌrã, amboae ayvu py nhandeayvua opa ꞌrã, mbaꞌemo jaikuaa aguã voi opa avi ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta amongue henda py eteꞌi jaikuaa mbaꞌemo, haꞌe amongue henda py eteꞌi guive nhamombeꞌu kuaa ꞌrã Nheꞌẽ guigua. 


text:
Xee minha xekyrĩ jave py kyrĩ vaꞌe rami xeayvu, mbaꞌemo aendu, haꞌe xepyꞌa vaꞌekue. Haꞌe gui xetuja ma vy xekyrĩ jave aikoague rami veꞌỹ ma aiko.


text:
Mbaꞌeta aỹ ma mbaꞌemo jaexa epéko ojeꞌopa vaꞌe re ojexa vai-vai vaꞌe rami. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe jave py ma hova re nhamaꞌẽ reve ꞌrã jaexa. Aỹ ma amongue henda py eteꞌi aikuaa mbaꞌemo. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe jave py ma aikuaa porãmba ꞌrã Nhanderuete xekuaa-a rami avi.


text:
Haꞌe gui aỹ mboapy oiko: jajeroviaa, nharõa haꞌe mborayvu. Haꞌe vaꞌe gui yvateve vaꞌe ma mborayvu. ; , ; 


text:
<n> Amboae ayvu py nhandeayvua gui Nheꞌẽ guigua nhamombeꞌua yvatevea re ijayvua</n> Peiko ke mborayvu re, haꞌe penheaꞌã Nheꞌẽ guigua omeꞌẽmby pejopy avi aguã. Penheaꞌãve Nheꞌẽ guigua ayvu pemombeꞌu aguã.


text:
Mbaꞌeta amboae ayvu py ijayvu vaꞌe ma amboae kuery oendu aguã eꞌỹ ijayvu, Nhanderuete anho, mbaꞌeta avave rei noendu kuaai ꞌrã, mbaꞌeta jaikuaa eꞌỹ vaꞌe re ijayvu onheꞌẽ py ae.  


text:
Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua ayvu mombeꞌua ma nhaendu kuaa aguã ijayvu, nhanemombaraete, nhanemongeta haꞌe nhanembopyꞌa porã aguã guive.


text:
Amboae ayvu py ijayvu vaꞌe ma haꞌe ae onhemombaraete. Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua mombeꞌua ma omombaraete ꞌrã igreja kuery haꞌe javi.


text:
Xee aipota teĩ peẽ kuery haꞌe javive pendeayvu amboae ayvu py. Haꞌe rami avi aipotave vaꞌe ma Nheꞌẽ guigua ayvu pemombeꞌu, mbaꞌeta Nheꞌẽ guigua mombeꞌua ma amboae ayvu py ijayvu vaꞌe gui yvateve, oayvua ae omombeꞌu porãve eꞌỹ re igreja kuery omombaraeteve aguã. 


text:
Aỹ ma irmão kuery, amboae ayvu py xeayvu reve peẽ kuerya py avaẽ vaꞌe rire mbaꞌexa tu roipytyvõ ꞌrãgue? Peteĩve henda py noroipytyvõi ꞌrãgue. Haꞌe rã Nhanderuete oikuaa uka vaꞌekue amombeꞌu ramo haꞌeve, eꞌỹ vy mbaꞌemo aikuaa vaꞌe, Nheꞌẽ guigua, eꞌỹ vy romboꞌea rupi xeayvu ramo haꞌeve avi.


text:
Mbaꞌeta mbaꞌepu omyĩ eꞌỹ vaꞌe voi, mimby, mbaraka mbaꞌe nhaendu porã aguã rami eꞌỹ ri ombopua ramo mbaꞌexa tu nhaendu kuaa ta mbaꞌepu ombopua rã?


text:
Haꞌe rami ae avi peẽ voi amboae ayvu py amboae kuery oikuaa aguã rami eꞌỹ ri pendeayvu ramo mbaꞌexa tu oendu kuaa ta aipopejea? Mbaꞌeta yvate rupi rive ijayvu vaꞌe rami ꞌrãgue pendeayvu.


text:
Haꞌe rami teĩ amongue ijayvu rã mbaꞌe heꞌia pa xee aikuaa eꞌỹ vaꞌe rire ixupe amboae regua rami xee aiko ꞌrãgue, haꞌe vaꞌe voi amboae regua ꞌrãgue oiko xevy.


text:
Haꞌe rami ae avi peẽ voi Nheꞌẽ guigua omeꞌẽmby pejopyxe vy penheaꞌãve igreja kuery mombaraetearã pejopy aguã. 


text:
Mbaꞌeta amboae ayvu py ri Nhanderuete pe anhemboꞌe ramo xenheꞌẽ anhetẽ onhemboꞌe ꞌrã, haꞌe rã xeꞌarandua ma oĩ rive ꞌrã.


text:
Mbaꞌexa tu aiko ꞌrã haꞌvy? Xenheꞌẽ py anhemboꞌe ꞌrã, haꞌe xeꞌarandua py guive. Xenheꞌẽ py aporaei ꞌrã, haꞌe xeꞌarandua py guive.


text:
Mbaꞌeta penenheꞌẽ py anho ri Nhanderuete perovyꞌa ramo mbaꞌexa tu oikuaa eꞌỹ vaꞌe “Amém” heꞌi ta perovyꞌapa ma ramo? Mbaꞌeta ndoikuaai ꞌrã mbaꞌe pejea paa.


text:
Haꞌe rami teĩ amboae ayvu py dez mil-kue xeayvu ꞌrãgue py igreja kuery ikuaia py ajou porãve xeꞌarandua reve peteĩ nhiruĩ ayvu py eteꞌi xeayvu aguã, anhomboꞌe porã aguã. 


text:
<n> Igreja kuerya py ipoua kuery ikuai jave omeꞌẽmby jaiporu kuaa aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, kyrĩgue rami peiko eme peneꞌarandua py. Teko vai py ma kyrĩgue rami peiko teĩ haꞌeve. Haꞌe rã peneꞌarandua py ma kakuaakue oiko kuaa vaꞌe rami peiko.


text:
Lei re ipara oiny: “Kovaꞌe kuery pe xeayvu ꞌrã amboae ayvu py, amboae regua ayvu rupi ꞌrã xeayvu teĩ naxenheꞌẽ rendui ꞌrã”, heꞌi Senhor. 


text:
Haꞌe nunga rupi ayvu mboae py ijayvua ma mbaꞌemo kuaa ukaarã oiko, teĩ ojerovia vaꞌe kuery peꞌỹ, ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery pe anho. Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua ayvu omombeꞌua ma ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery pegua eꞌỹ, ojerovia vaꞌe kuery pegua.


text:
Haꞌe gui igreja kuery haꞌe javi joa py onhemboaty vy amboae ayvu py haꞌe javive ijayvu ramo amongue oikuaa eꞌỹ rei vaꞌe, ojerovia eꞌỹ vaꞌe oike vy oendu vy “Naꞌinhakã porãveipa”, ndeꞌi ꞌrã ri tyꞌy?


text:
Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua ayvu ri haꞌe javive omombeꞌu rã amongue ojerovia eꞌỹ vaꞌe, oikuaa eꞌỹ vaꞌe oike vy oendu vy onhemboaxy ꞌrã, mbaꞌeta haꞌe javi ijayvu rã oendu ꞌrã gueko regua meme, ojeupe guarã ae.


text:
Haꞌe vaꞌe opyꞌapy py mbaꞌemo onhomi vaꞌekue teĩ oikuaapaa ꞌrã. Haꞌe ramo guenapyꞌã re oĩ vy ngova yvy re omovaẽ reve omboete ꞌrã Nhanderuete. Haꞌe vy “Nhanderuete anhetẽ ete ri penembyte oĩ”, heꞌi ꞌrã. 


text:
<n> Nhanhemboatya py haꞌevea rami meme nhandekuai aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui irmão kuery, mbaꞌexa tu haꞌvy pendekuai ꞌrã? Mbaꞌeta penhemboatya py amongue ogueru ꞌrã jogueroporaei aguã, haꞌe rã amboae ma nhomboꞌe aguã ꞌrã ogueru, amongue ma ogueru ꞌrã mbaꞌemo oikuaa uka aguã, haꞌe rã amboae ma ayvu mboae py ijayvu aguã rami ꞌrã oiko, haꞌe amboae ju omombeꞌu porãve ꞌrã ijayvuague. Haꞌe nunga haꞌe javi ma nhomombaraete aguã rami meme tojeapo.


text:
Haꞌe gui amboae ayvu py ri amongue ijayvu vy mokoĩ eꞌỹ vy mboapy anho taꞌijayvu jorire. Toĩ avi ijayvuague omombeꞌu porãve vaꞌerã.


text:
Haꞌe rami avi imombeꞌu porãvearã noĩ ramo pekyrirĩ ꞌrã peiny igreja kuerya py. Pendejeupe ae, haꞌe Nhanderuete reve anho ꞌrã pendeayvu. 


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei peteĩ oguapy oiny vaꞌe pe Nheꞌẽ mbaꞌemo oikuaa uka ramo jypyꞌigua tokyrirĩ ranhe.


text:
Haꞌe rami vy Nheꞌẽ guigua ayvu jorire peteĩ-teĩ omombeꞌu teĩ haꞌeve ꞌrã, pavẽ oikuaa vy ipyꞌa guaxuve aguã.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete ma nanhanemboeko eta rei, peteĩ rami ꞌrã nhanemoingo. Haꞌe javi igreja ikuai vaꞌe rupi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia py


text:
kunhague okyrirĩ ꞌrã okuapy pavẽ onhemboatya py, ndaꞌevei ijayvu aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py ome kuery poꞌakaa re taꞌikuai, lei re oĩa rami vy.


text:
Xapyꞌa rei kunhague mbaꞌemo oikuaa porãvexe vy ome pe toporandu ngoo py ae. Mbaꞌeta pavẽ onhemboatya py ri kunhague ijayvu vy oxĩmba rei aguã rami ikuai. 


text:
Tyrã pa peẽ kuerya gui ranhe ri tyꞌy Nhanderuete ayvu ou rakaꞌe? Haꞌe rami eꞌỹ vy pendevy pe anho ri tyꞌy oikuaa uka rakaꞌe?


text:
Amongue ojeupe ae “Profeta” eꞌỹ vy “Nheꞌẽ revegua” heꞌi vaꞌe toikuaa pota povaꞌe re: Pendevy pe xee amboparaa ma Senhor ae ojapo uka vaꞌe meme.


text:
Haꞌe gui xe-irmão kuery, penheaꞌãve tema Nheꞌẽ guigua ayvu pemombeꞌu kuaa aguã. Pejoko eme guive amboae ayvu py amongue ijayvu rã.


text:
<n> Cristo onhemboete ju rire nhanhemboete ju avi aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, aỹ romomaꞌenduꞌa ta ayvu porã amombeꞌu aikovy vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe ma perovia rire hexe peĩ atã teri.


text:
Haꞌe vaꞌe rupi peo jepe guive, xapyꞌa rei pendevy ayvu amombeꞌu vaꞌekue pendejee pemoĩ riae vy. Haꞌe rami eꞌỹ ri vy peroviaague mbaꞌeverã ndovarei ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta xevy pe ranhe ayvu oikuaa uka pyre pendevy ju amombeꞌu vaꞌekue: Jajejavyague re Cristo omano rakaꞌe ipara oĩa rami vy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma peteĩgue pyve ojexa uka quinhentos raxa irmão kuery pe. Haꞌe vaꞌe kuery regua heta okuave aỹ peve, haꞌe rã amongue ma oke ma.


text:
Mbaꞌeta xee ma apóstolo kuery mboae gui xeꞌyvyĩve vaꞌe aiko, haꞌe Nhanderuete pegua igreja kuery re apuꞌã rei rire ndaꞌevei vaꞌekue apóstolo-rã xerenoĩa aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ Nhanderuete xemboaxy ramo apóstolo xee aiko. Xemboaxya ndoaxa rivei guive, mbaꞌeta apóstolo kuery haꞌe javive gui ambaꞌeapove vaꞌe. Xee ae eꞌỹ guive, Nhanderuete xemboaxya xere oĩ vaꞌe ojapo.


text:
Haꞌe rami teĩ xee, eꞌỹ vy haꞌe kuery teĩ haꞌe rami ae romombeꞌu vaꞌe, haꞌe gui haꞌe rami ae ju perovia rakaꞌe. 


text:
Haꞌe gui Cristo omanoague gui onhemboete jevyague romombeꞌu ramo mbaꞌexa tu peẽ kuery regua amongue ijayvu ri omano vaꞌekue nonhemboete jevyi ꞌrãa rami?


text:
Mbaꞌeta anhetẽ ri omanoague gui nonhemboete jevyai vaꞌe rire Cristo voi nonhemboete jevyi ꞌrãgue rakaꞌe.


text:
Haꞌe Nhanderuete ayvu romombeꞌu merami rive ꞌrãgue, Nhanderuete rovai oreapu vaꞌe rami roiko ꞌrãgue, mbaꞌeta Cristo omboete jevyague romombeꞌu. Mbaꞌeta Cristo nomboete jevyi vaꞌe rire omano vaꞌekue nonhemboete jevyi ae ꞌrãgue.


text:
Haꞌe Cristo nonhemboete jevyi vaꞌe rire pejeroviaa mbaꞌeverã ndovarei ꞌrãgue, haꞌe pejejavya rupi teri peiko ꞌrãgue.


text:
Xapyꞌa rei aỹ jaikovea peveꞌi Cristo guigua nharõa ovare vaꞌe rire pavẽ gui ovyꞌa eꞌỹve vaꞌe jaiko ꞌrãgue. 


text:
<n> Oke vaꞌe kuery gui Cristo ranhe oikove jevyague re ijayvua</n> Haꞌe rami avi anhetẽ ete omano vaꞌekue mbyte gui Cristo onhemboete ju rakaꞌe, oke vaꞌe kuery gui haꞌe ranhe oikove ju aguã.


text:
Mbaꞌeta peteĩꞌi ava gui nhamano aguã ouague rami peteĩ ava gui avi ou nhamanoague gui nhanhemboete ju aguã.


text:
Mbaꞌeta Adão re vy nhamano aguã rami japyta pavẽ. Haꞌekue rami avi Cristo re vy pavẽ jaikove ju ꞌrã.


text:
Haꞌe rami avi peteĩ-teĩ hiꞌára py porã ꞌrã oikove ju. Cristo ma jypygua ete rakaꞌe. Haꞌe vaꞌe rire Cristo ou jave ma ixupegua kuery ju ꞌrã okuave.


text:
Haꞌe vaꞌe rire mae ovaẽ ꞌrã opaa ára. Haꞌe jave py yvatekueve haꞌe ipoꞌakakueve haꞌe javi Cristo omokanhymba ma rire Nguuete pe ju ꞌrã omboaxa opoꞌakaa.


text:
“Opa mbaꞌe omoĩ ꞌrã ipy guýry”, heꞌiague rami. Haꞌe rami avi “Opa mbaꞌe ipoꞌaka guy py omoĩ”, heꞌia py ma ipoꞌaka guy py opa mbaꞌe moĩare re ae eꞌỹ guive ijayvu. 


text:
Haꞌe gui ipoꞌaka guy py Tuu opa mbaꞌe omoĩ ma rire mae ma Taꞌy voi haꞌe ae onhemoĩ ꞌrã opa mbaꞌe moĩare poꞌaka guy py, Nhanderuete opa mbaꞌe re ipoꞌaka aguã. 


text:
<n> Nhanhemboete ju vaꞌerã vy marã rami pa jaiko aguã re ijayvua</n> Haꞌe rami eꞌỹ ramo mbaꞌexa ꞌrã tu ikuai omano vaꞌekue re vy onhemongarai vaꞌe? Anhetẽ ri omano vaꞌekue nonhemboete jevyi vaꞌe rire mbaꞌe re tu haꞌe kuery onhemongarai ꞌrã omano vaꞌekue re?


text:
Mbaꞌeta koꞌẽ nhavõ xee ajejuka uka. Irmão kuery, haꞌe rami xeayvu mbaꞌeta Cristo Jesus nhande-Senhor re vy peẽ kuery roguerovyꞌa vy.


text:
Xapyꞌa rei avakue oikuaa rami rive ri Éfeso tetã py mymba inharõ vaꞌe reve anheaꞌã vaꞌe rire mbaꞌe ꞌrãgue tu ajopy haꞌe nunga rekovia? Mbaꞌeta omano vaꞌekue nonhemboete jevyvei ri ramo “Jakaru haꞌe jayꞌu tema, mbaꞌeta koꞌẽ rã nhamanomba ꞌrã”, jaꞌe ꞌrãgue. 


text:
Pendekuai porã pota nho ke, pejejavy veꞌỹ aguã. Mbaꞌeta peẽ kuery regua amongue ikuai Nhanderuete ndoikuaai teri vaꞌe. Haꞌe rami xeayvu pexĩmba aguã. 


text:
<n> Onhemboete jevy vy guete oguereko vaꞌerã re ijayvua</n> Haꞌe gui amongue aipopeje ꞌrã: “Marã rami ꞌrã tu haꞌvy omano vaꞌekue onhemboete ju? Marã ramigua tete ꞌrã tu haꞌe kuery oguereko?” peje ꞌrã.


text:
Peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, mbaꞌemo raꞌyĩgue omoaĩ mbyre rami ꞌrã ikuai, mbaꞌeta haꞌyĩgue ma omano eꞌỹ re naenhoĩ ꞌrã.


text:
Mbaꞌemo raꞌyĩ nhamoaĩ vaꞌe minha heterã reveꞌỹ ꞌrã nhamoaĩ, haꞌyĩgue anho, trigo eꞌỹ vy amboae raꞌyĩ rei.


text:
Haꞌe javi hoꞌo vaꞌe voi joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ: Peteĩ ma avakue roꞌo, amboae ma mymba roꞌo, amboae ma guyra, haꞌe amboae ma pira roꞌo.


text:
Ikuai avi yva regua haꞌe yvy regua. Anhetẽ yva regua jaexa rã yvy regua reve joo rami eꞌỹ-eꞌỹ iporã vaꞌe.


text:
Kuaray rexakã ma haꞌe rami ꞌrã iporã, jaxy rexakã ma amboae rami ꞌrã, haꞌe jaxy-tata rendy ma amboae rami ju ꞌrã iporã. Jaxy-tata ikuai vaꞌe voi joo rami eꞌỹ-eꞌỹ ꞌrã hendy. 


text:
Haꞌe rami ae avi ꞌrã omano vaꞌekue onhemboete ju jave. Nhanderetekue ivaipa aguã rami onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete ju ꞌrã ivaipa veꞌỹ aguã rami. Ndaꞌevei vaꞌekue onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete ju ꞌrã imarã veꞌỹ aguã. , ; 


text:
Nhande regua tete onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete jevy vy Nheꞌẽ guigua ju ꞌrã oiko. Mbaꞌeta oiko nhande regua tete, haꞌe Nheꞌẽ guigua tete avi oiko.


text:
Mbaꞌeta ipara oiny: “Ava jypygua Adão ma omoingo rakaꞌe oikove vaꞌerã, haꞌe rã opa vygua Adão ma nheꞌẽ nhomoingovearã oiko.” 


text:
Jypygua ava yvy gui ojapo rire yvy regua ae oiko. Haꞌe rã mokoĩa ava ma yva guigua. <n>“Opa vygua Adão” haꞌe “Mokoĩa ava” heꞌia ma Cristo re ae ijayvu vy. 


text:
Jypygua ava yvy regua oiko rire avakue mboae yvy regua meme ikuai. Haꞌe gui yva guigua ava oikoague rami avi yva guigua ꞌrã ikuai.


text:
<n> Okuave vaꞌe voi ombopyaupaa aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, po rami amombeꞌu porã: Hoꞌo haꞌe huguy vaꞌe ma ndaꞌevei Nhanderuete poꞌakaa pyguarã, mbaꞌeta imarã vaꞌe ndaꞌevei imarã eꞌỹa py ikuai aguã.


text:
nhaxapymi xapyꞌaꞌia rami ꞌrã, opa vygua mimby guaxu onhendu jave. Mbaꞌeta mimby guaxu onhendu rã omano vaꞌekue onhemboete jevypa ꞌrã imarã veꞌỹ aguã, haꞌe nhande nhanembopyaupa ꞌrã. 


text:
Mbaꞌeta nhanderete imarã vaꞌe onhemonde ꞌrã imarã eꞌỹ aguã py. Nhanderete omano vaꞌerã vaꞌe onhemonde ꞌrã omano veꞌỹ aguã py.


text:
Haꞌe gui nhanderete imarã vaꞌe imarã eꞌỹ aguã py ju onhemonde jave, omano vaꞌerã vaꞌe omano veꞌỹ aguã py onhemonde ma jave py mae ma ojeupity ꞌrã ayvu ipara oinya: “Ipoꞌakapave vaꞌe ombovaipa ma manoa.” 


text:
Haꞌe nunga rupi xerembiayvu irmão kuery, peĩ atã tema, pejeity uka eme, Senhor pe pembaꞌeapoa rupi penekyreꞌỹ riae guive, mbaꞌeta jaikuaa Senhor re vy nhambaꞌeapoa ndoaxa rivei ꞌrãa. 


text:
<n> Judéia pygua kuery iporiaukueꞌi peguarã mbaꞌemo omonoꞌõ aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pe pemeꞌẽ vaꞌerã pemonoꞌõ aguã re xeayvu po rami: Peẽ voi ke pejapo Galácia pygua igreja kuery pe ajapo ukaague rami avi.


text:
Haꞌe rami vy semana ijypya ára nhavõ peteĩ-teĩ pendero rupi pemoĩ porã ꞌrã pejoua rami. Pemonoꞌõ-noꞌõve tema, xee avaẽ rã pemonoꞌõ veꞌỹ teĩ haꞌeve aguã.


text:
Haꞌe gui avaẽ ma rire peẽ peiporavo vaꞌe rei amondouka ꞌrã Jerusalém katy kuaxia para reve. Haꞌe rami rã haꞌe kuery ogueraa ꞌrã pemeꞌẽ vaꞌekue.


text:
<n> Paulo oguataxea re ijayvuague</n> Macedônia yvy rupi aaxa rire peẽ kuerya py ju ꞌrã avaẽ, mbaꞌeta haꞌe rupi aaxa aguã rami ranhe aiko. 


text:
Xapyꞌa rei peẽ kuery reve aiko are vy aaxa ꞌrã yroꞌy jave, haꞌe peẽ kuery xepytyvõ ꞌrã aaxea katy aguatave aguã.


text:
<n> Timóteo haꞌe Apolo rekorã re ijayvuague</n> Peẽ kuerya py Timóteo ovaẽ ramo ke pepena porã okyje reia oendu eꞌỹ aguã rami, mbaꞌeta xee rami avi Senhor pe ombaꞌeapo vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi pemboete eꞌỹ eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py pemondouka porãꞌi ju xea katy, mbaꞌeta irmão kuery reve roarõ ꞌrã rokuapy. 


text:
Haꞌe gui irmão Apolo pe ma mbovykue rei eꞌỹ ajerure pendea katy irmão kuery reve oo aguã, teĩ aỹ peve noendui ooxea. Haꞌe rami avi haꞌeve jave ma ou ꞌrã. 


text:
<n> Opaa py omongetaague</n> Peiko kuaa pota ke, peĩ atã pejeroviaa re, pendepyꞌa guaxu avakue rami, penembaraete tema guive. ; 


text:
<n> Estéfanas, Fortunato haꞌe Acaico reko re ijayvua</n> Haꞌe gui aỹ irmão kuery, po rami ajerure pendevy. (Mbaꞌeta peikuaa ae ma Estéfanas ro pygua kuery jypygua Acaia py ojeroviaague, haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pytyvõarã ojeko meꞌẽague.)


text:
Haꞌe gui aipota peẽ voi haꞌe kuery regua oipotaa rami pendekuai, haꞌe hexeve ombaꞌeapo vaꞌe haꞌe javi oipotaa rami guive. 


text:
Haꞌe gui xea py Estéfanas, Fortunato haꞌe Acaico ovaẽ ramo avyꞌa karamboae, mbaꞌeta xevy pe haꞌe kuery ojapopa peẽ ndapejapopa reguai vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy xembopyꞌa guaxu, penembopyꞌa guaxua rami avi. Haꞌe nunga rupi pemboete haꞌe kuery ramigua. 


text:
<n> Oxarura haꞌe ogueroayvu porãague</n> Ásia pygua igreja kuery oxarura ukapa pendevy. Senhor re ikuai vaꞌe pendevy oxarura uka ete okuapy, Áqüila, Priscila haꞌe hoo py igreja onhemboaty vaꞌe voi.


text:
<n>Mokoĩguea Corinto pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Cristo Jesus pegua apóstolo-rã Nhanderuete oipotaa rami xemoĩ vaꞌekue. Irmão Timóteo reve roxarura Nhanderuete pegua igreja kuery Corinto py pendekuai vaꞌe pe, haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery Acaia yvy re pendekuai vaꞌe haꞌe javi pe guive.


text:
<n> Nhanderuete ombopyꞌa guaxua re Paulo oguerovyꞌaague</n> Taꞌimaꞌenduꞌa porãa Nhanderuete nhande-Senhor Jesus Cristo Ru vaꞌe re. Mbaꞌeta Nhanderu ma nhanemboaxy haꞌe opa mbaꞌe py nhanembopyꞌa guaxu vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy ore voi opa mbaꞌe py rojexavai rã orembopyꞌa guaxu ꞌrã, ore ju rombopyꞌa guaxu aguã opa mbaꞌe gui ojexavai vaꞌe, Nhanderuete orembopyꞌa guaxua py ae.


text:
Mbaꞌeta Cristo káuxa opa mbaꞌe py rojexavaia rami avi Cristo orembopyꞌa guaxua voi roendu avi opa mbaꞌe py.


text:
Haꞌe nunga rupi rojexavaia oiko vaꞌe ma peẽ kuery pendepyꞌa guaxu haꞌe peo jepe aguã oiko. Orembopyꞌa guaxua voi pendepyꞌa guaxu aguã oĩ, mbaꞌeta peẽ voi pendekuerai eꞌỹ re peropoꞌaka pekuapy ore roiko axya ramigua.


text:
Peẽ kuery re rojerovia, mbaꞌeta roikuaa ore rami pendekuai axya rami orereve avi ꞌrã penembopyꞌa guaxua.


text:
Mbaꞌeta irmão kuery, aipota peikuaa Ásia yvy re roiko jave rojexavaiague. Mbaꞌeta haꞌe nunga ndorogueropoꞌaka kuaavei peve ipoyi ramo noroexaꞌãvei ma vaꞌekue roikove aguã re. 


text:
Haꞌe rami vy orepyꞌa re romano taa roendu karamboae orejee ae rojerovia eꞌỹ aguã, haꞌe rã Nhanderuete omano vaꞌekue omboete jevy vaꞌe re anho.


text:
Mbaꞌeta haꞌe ae orereraa jepe karamboae haꞌe rami ete romano aguã vaꞌekue gui. Hexe vy roarõ orereraa jepe riaeve aguã,


text:
peẽ kuery voi orepytyvõ ramo pejerurea py. Haꞌe rami rã heta ꞌrã Nhanderuete oguerovyꞌa orere, heta ojerurea rupi orereraa jepe rire. 


text:
<n> Paulo anhetẽa rupi oikoa re ijayvuague</n> Mbaꞌeta povaꞌe nunga re ae roguerovyꞌa: Peteĩve henda py orepyꞌa kyꞌaa noroendui, mbaꞌeta Nhanderuete guigua ikyꞌa eꞌỹa haꞌe anhetẽa rupi orekuai kovaꞌe yvy re, peẽ kuerya py guive. Avakue ꞌarandua rupi eꞌỹ roiko, haꞌe rã Nhanderuete oremboaxya rupi.


text:
Mbaꞌeta pendevy romboparaague re ma peroayvu vy pendu kuaa vaꞌerã anho oĩ. Haꞌe ajerovia pendu kuaa porãmba aguã,


text:
amongue henda py orepyꞌa re oĩ vaꞌe peikuaa maa rami, nhande-Senhor Jesus oua ára py peẽ kuery orererovyꞌa aguã, ore roguerovyꞌaa rami avi. 


text:
<n> Paulo mbaꞌe re pa Corinto py ndooi teria omombeꞌu porãveague</n> Haꞌe rami peẽ kuery orekuaa aguã re ajerovia vy anhembopyꞌa teĩ peẽ kuerya py ranhe avaẽ vy jajoexa aguã, peteĩgue ju pejopy aguã penemoingo porãarã,


text:
haꞌe gui peẽ kuery xepytyvõ ramo aave aguã Macedônia yvy katy, haꞌe Macedônia gui ajevy vy peẽ kuerya py ju avaẽ aguã, Judéia yvy katy ju aa rã xepytyvõ aguã.


text:
Haꞌe rami aguã re xeayvu vy ndaꞌu rombotavypa reia rupi ri aiko rakaꞌe? Toꞌo revegua rami ri tyꞌy xeayvu? Xee teve “Haꞌeve” haꞌe vyve “Ndaꞌevei” haꞌe avi vaꞌe?


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py Nhanderuete ojeroviapy oikoa rami avi ore voi peẽ kuery pe “Haꞌeve” haꞌe “Ndaꞌevei” ndoroꞌei vaꞌe,


text:
Nhanderuete Raꞌy Cristo Jesus peẽ kuery mbyte rupi ore kuery — xee, Silvano haꞌe Timóteo — romombeꞌu vaꞌekue rami avi, mbaꞌeta Jesus ma “Haꞌeve” haꞌe “Ndaꞌevei” heꞌi avi vaꞌeꞌỹ. Hexe ma haꞌeve vaꞌe anho oĩ.


text:
Mbaꞌeta Cristo re vy Nhanderuete ijayvuague ojeupity aguã haꞌeve vaꞌe meme. Haꞌe rami ae hexe vy Nhanderuete nhamboete vy “Amém” jaꞌe avi ꞌrã.


text:
Haꞌe gui xerekove rupi ae aipoaꞌe, Nhanderuete voi oikuaa xeayvu anhetẽa: Peẽ kuery romomboriau eꞌỹ aguã rima ndajuvei teri apy Corinto py.


text:
“Pejeroviaa re orepoꞌaka vaꞌe” ndaꞌei. Haꞌe rami avi peẽ kuery pevyꞌave aguã re ronheaꞌã. Mbaꞌeta pejeroviaa rupi ae ꞌrã penembaraeteve. 


text:
Mbaꞌeta xee romomboriau vaꞌe rire mavaꞌe ꞌrãgue tu oiko xembovyꞌa ju aguã, peẽ romomboriau vaꞌekue eꞌỹ vy?


text:
Haꞌe nunga rupi ae ambopara vaꞌekue, peẽ kuerya py avaẽ vy peẽ xembovyꞌaarã pendekuai vaꞌe re xeporiau eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta peẽ kuery haꞌe javi re ajerovia mbaꞌemo xembovyꞌa vaꞌe peẽ voi penembovyꞌa avi aguã.


text:
Mbaꞌeta xepyꞌa py aiko axya haꞌe ajexavaia aendu reve ae ambopara vaꞌekue pẽvy, xerexay ete reve guive. Pendeporiau rei aguã eꞌỹ guive ambopara, haꞌe rã roayvu etea peikuaa aguã. 


text:
<n> Ojejavy vaꞌekue ojeko rerova rã igreja kuery omovaẽ ju aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui penembyte py nhomomboriaua oiko vaꞌekue ma xee anho eꞌỹ xemomboriau, peẽ kuery haꞌe javi penemomboriau amongue henda py. Haꞌe rami xeayvu ajou vai etea rupi eꞌỹ. <n>Haꞌe kuery vaꞌe regua otekoavy vaꞌekue re ijayvu, xapyꞌa rei itavy rei vaꞌe 1 Coríntios 5 py omombeꞌu vaꞌekue re. Apy ma Paulo ijayvu operdoa ju aguã re (Lucas 17.3,4; Gálatas 6.1,2). 


text:
Haꞌe nunga rupi ae ambopara vaꞌekue pẽvy, peẽ kuery anhetẽ opa mbaꞌe py pa xenheꞌẽ rendu vaꞌea aexaxe vy.


text:
Mbaꞌeta mbaꞌemokue re pejoperdoa ri ramo xee voi aperdoa. Anhetẽ peẽ kuery re amaꞌẽ vy aperdoa ae ma Cristo renonde,


text:
<n> Tito ndojoui vy Paulo ndovyꞌaia re ijayvuague</n> Haꞌe gui Trôade tetã py Cristo regua ayvu porã amombeꞌu aguã avaẽ jave py peteĩ okẽ ojepeꞌa xevy Senhor pe ambaꞌeapo aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ xe-irmão Tito ndajoui vy xepyꞌa py ma avyꞌaa naendui. Haꞌe nunga rupi haꞌe kuerya gui ajepeꞌa vy Macedônia katy ju aa. 


text:
<n> Apóstolo kuery ombaꞌeapoa rupi Cristo poꞌakaa ojekuaa ꞌrãa re ijayvua</n> Haꞌe rami avi arovyꞌa Nhanderuete, mbaꞌeta Cristo re vy opoꞌakaa rupi riae orereraa, haꞌe ore kuery orekuaia re opa rupi oikuaa uka Cristo regua heakuã porã vaꞌe ramigua.


text:
Mbaꞌeta ore kuery ma Cristo guigua heakuã vaꞌe rami orekuai Nhanderuete pegua, oo jepe vaꞌe haꞌe okanhy vaꞌe kuerya rupi.


text:
Okanhy ojeꞌoivy vaꞌe pe ma manoa reakuã rami orekuai, mbaꞌeta haꞌe kuery oikuaa omano aguã regua romombeꞌua. Haꞌe rã oo jepe vaꞌe kuery pe ma tekove reakuã rami orekuai, mbaꞌeta oikuaa tekove regua romombeꞌua. Haꞌe ramo mavaꞌe tu haꞌeve ꞌrã haꞌe rami aguã?


text:
Mbaꞌeta ore ma Nhanderuete ayvu romombeꞌua rupi ndorojokorei, amboae kuery rami eꞌỹ. Haꞌe rami ꞌrãgue py Cristo re vy Nhanderuete guigua anhetẽa rupi oreayvu roikovy, Nhanderuete renonde rupi ae. 


text:
<n> Guexeve guarã ojapo pyau pyre inhymague gui iporãvea re ijayvua</n> Po rami vy ri ndaꞌu oreayvu rojejou porã uka reivea rupi? Amboae kuery rami avi ore voi ri tyꞌy roipota kuaxia oremombeꞌuarã pendevy pe rogueraa aguã, haꞌeꞌỹ vy pende guigua kuaxia rombaꞌeapoa kuaa ukaarã amboae rupi rogueraa aguã?


text:
Any, mbaꞌeta kuaxia para rami oremombeꞌuarã ma peẽ kuery ae pendekuai. Haꞌe nunga ma orepyꞌa re ipara oiny ramo ogueroayvu pavẽ, oikuaapa ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta peẽ ae pexa uka Cristo guigua kuaxia para pendekuaia, ore kuery rombaꞌeapoa kuaa ukaarã. Haꞌe rami avi tinta py eꞌỹ ipara, haꞌe rã Nhanderuete oikove vaꞌe Nheꞌẽ py. Itape reꞌỹ guive ipara, avakue roꞌo re, orekuraxõ re ae. <n>“Itape re ipara vaꞌe” heꞌia ma lei Moisés ombopara vaꞌekue re ijayvu vy, teko yma guare kuaa ukaarã. 


text:
Orejegui ae eꞌỹ guive mbaꞌemo rojapo kuaa, oregui eꞌỹ mbaꞌemo oiko. Mbaꞌeta rojapo kuaa aguã ma Nhanderuete gui ae ou.


text:
Haꞌe ae oremoꞌarandu guexeve guarã ipyau vaꞌe ojapo vaꞌekue roikuaa uka aguã. Haꞌe vaꞌe ma ipara regua eꞌỹ, haꞌe rã Nheꞌẽ guigua. Mbaꞌeta ipara regua nhandejuka ꞌrã. Haꞌe rã Nheꞌẽ ma nhanemoingove ꞌrã. 


text:
Ipara nhandejukaarã ma itape re omboparaa vy omoexakã reve oejaa rakaꞌe. Haꞌe nunga gui Moisés rova hexakã raxy ramo hova katy Israel kuery nomaꞌẽ kuaai rakaꞌe, ogue ovy teĩ.


text:
<n> “Senhor Nheꞌẽ oĩa py jaiko porã ꞌrã”, heꞌia</n> Haꞌe nunga roarõ roikovy vy orepyꞌa guaxua rupi ete oreayvu.


text:
Ore ma Moisés ngova omoꞌãague rami eꞌỹ orekuai. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma ngova omoꞌã rakaꞌe Israel kuery oexa eꞌỹ aguã ogue ovy vaꞌe opa rã. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ꞌarandua omopytũmbaa. Mbaꞌeta aỹ peve yma guare guexeve guarã ojapo pyre ogueroayvu rã hova moꞌãa oime teri. Imoꞌãa ma ndoipeꞌaai teri, mbaꞌeta Cristo re vy mae ma oipeꞌaa ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta nhande kuery haꞌe javive nhanderova moꞌãa oipeꞌaa rire Senhor rexakã re nhamaꞌẽ porã jaikovy epéko re rami. Haꞌe ramo nhanembopyau ꞌrã nhanerexakãve javy aguã rami, Senhor rami ete nhandekuai aguã. Haꞌe rami aguã ma Senhor, Nheꞌẽ gui ae ou. 


text:
<n> Paulo ojapo ꞌrã vaꞌekue ojapo porãa re ijayvuague</n> Haꞌe nunga rupi Nhanderuete oremboaxy vy haꞌe ramigua orerembiaporã omeꞌẽ rire norekangyi,


text:
neĩ nhemi rupi ndorekuai mbaꞌemo nharoxĩ vaꞌerãa rupi. Ronhombotavya rupi eꞌỹ orekuai, neĩ Nhanderuete ayvu ramigua rive noromombeꞌui. Haꞌe rami ꞌrãgue py Nhanderuete renonde orekuai anhetẽ vaꞌe roikuaa ukaa rupi, haꞌevea rami orekuaia oikuaa pavẽ aguã.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei ayvu porã romombeꞌu vaꞌe ndojekuaai teri vy ma okanhy aguã rami ikuai vaꞌe pe anho ndoikuaa ukaai.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ndojeroviai ramo kovaꞌe yvy regua ruete omopytũmba hiꞌarandua, haꞌe kuery pe Cristo rexakãa regua ayvu porã ojekuaa eꞌỹ aguã. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete rami ete heko vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta ore ma ore ae eꞌỹ rojekuaa uka, haꞌe rã Cristo Jesus Senhor oikoa. Haꞌe rã ore ma Jesus re vy peẽ kuery rembiguai rami roiko.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete “Pytũa gui taexakã hendy vaꞌe”, heꞌi vaꞌekue ae oremoexakã avi orepyꞌa rupi, Cristo rova re hexakã ojekuaa vaꞌe roexa uka aguã. 


text:
<n> Nhanderuete gui imbaraetea re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe nunga ma iporã ete vaꞌeri hyru yapo gui ojapo pyre ramigua py rive roguereko, pavẽ oikuaa aguã ipoꞌaka etea Nhanderuete gui ae oua, oregui eꞌỹ. , ; 


text:
Mbaꞌeta Jesus káuxa nhande jaikove vaꞌe jajejuka uka riae, Jesus rekove ojekuaa avi aguã nhanderete imarã vaꞌe re.


text:
Haꞌe rami teĩ rojeroviaa oĩ avi, ipara oĩa rami: “Xee arovia, haꞌe rami vy xeayvu.” Ore voi roguerovia vy oreayvu,


text:
mbaꞌeta roikuaa Senhor Jesus mboete jevyare ma Jesus re vy ore voi oremboete ju avi ꞌrã, haꞌe peẽ kuery reve nhandererupa ꞌrã guive.


text:
Mbaꞌeta orere oiko vaꞌe haꞌe javi ma peẽ kuery penemoingo porãarã oiko. Haꞌe rami vy Nhanderuete penemboaxya heta-etave oikuaa vy oguerovyꞌa haꞌe omboete ꞌrã okuapy. 


text:
<n> Mbaꞌerã pa jaiko axya re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi nanhandekuerai ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py nhanderete ivaipave ovy teĩ nhandepyꞌa rupi nhanembopyaua ꞌrã koꞌẽ nhavõ.


text:
Mbaꞌeta xapyꞌaꞌi jajexavaia ipoyi eꞌỹ vaꞌe ojapo ꞌrã mbaꞌemo porã opa eꞌỹ vaꞌe, opa mbaꞌe gui ovareve vaꞌe jajopy aguã rami. ; 


text:
Haꞌe nunga rupi mbaꞌemo jaexa vaꞌe reꞌỹ jaikuaa pota, haꞌe rã mbaꞌemo jaexa eꞌỹ vaꞌe re. Mbaꞌeta jaexa vaꞌe ma opa ꞌrã, haꞌe rã jaexa eꞌỹ vaꞌe ma opa vaꞌerã eꞌỹ. 


text:
<n> Nhanderete jaeja vy Senhor oĩa py jaiko ꞌrãa re ijayvua</n> Mbaꞌeta jaikuaa nhandero yvy regua ivaipa ramo yva re jajopy ꞌrã nhanderorã Nhanderuete guigua, avakue opo py ojapo vaꞌekue eꞌỹ, opa vaꞌerã eꞌỹ. <n>“Nhandero yvy regua” heꞌia ma nhanderete re ijayvu vy (4.16; 2 Pedro 1.13,14). 


text:
Haꞌe gui kovaꞌe oo py nhaĩ teria ja nhanepoaẽ jaikovy, nhanderorã yva regua nharõ vy haꞌe vaꞌe py ju nhaĩ aguã.


text:
Mbaꞌeta anhetẽ kovaꞌe oo py nhaĩ teri vy nhanepoaẽ jaikovy jajexavai vy. Haꞌe rami avi hete eꞌỹ vaꞌe ndajaikoxei guive, haꞌe rã hete pyau vaꞌe, imarã vaꞌe ꞌrãgue py tekove jareko vy.


text:
Haꞌe nunga rupi nhandepyꞌa guaxu riae. Nhanderete re jaikoa ja jaikuaa Senhor oĩa py ndajaikoi teria,


text:
Mbaꞌeta Cristo oikuaa potaaty renonde jajexa uka pavẽ ꞌrã, peteĩ-teĩ jajopy aguã nhanderete re teri jaikoa ja haꞌevea rami, eꞌỹ vy haꞌeveꞌỹa rami jaikoague rekovia. 


text:
<n> Gueko re apóstolo Paulo ijayvuague</n> Senhor renonde rojererokyjea ore roendu vy amboae kuery pe voi oreayvu ojeko rerova aguã. Nhanderuete orekuaa porã, haꞌe ajerovia peẽ voi peneꞌarandua py orekuaa porã avi aguã. 


text:
Haꞌe rami peteĩgue ju oreayvua rojejou porã ukaa rupi eꞌỹ. Haꞌe rami ꞌrãgue py pendevy roikuaa uka orekuaia, amongue orere ijayvu rã peẽ kuery orejou porãa rupi pembovai aguã. Haꞌe kuery ma oexa vaꞌe rive oguerovyꞌave, opyꞌa re oĩ vaꞌeꞌỹ.


text:
Haꞌe rami naꞌinhakã porãvei vaꞌe rami oreayvua ma Nhanderuete peguarã anho. Haꞌe rã ꞌarandua rupi oreayvua ma pendevy guarã.


text:
Mbaꞌeta Cristo orerayvu rire ixupe anho roiko. Mbaꞌeta pavẽ re peteĩ omano rire jaikuaa haꞌe javive omanoague.


text:
Anhetẽ ete Cristo omano rakaꞌe pavẽ re, jaikove vaꞌe nhandejeupe ae jaiko veꞌỹ aguã, haꞌe rã nhandere omano haꞌe onhemboete ju vaꞌekue pe anho. 


text:
Haꞌe ramo aỹ gui ma ndajaikuaa potavei avave rei ngoꞌo re oikoa re. Yma rupi Cristo ngoꞌo re oikoa re jaikuaa pota vaꞌekue ri aỹ ma haꞌekue rami veꞌỹ ma jaikuaa.


text:
<n> Nhanderuete reve peteĩ rami ju nhandekuai aguã re ijayvua</n> Maꞌẽ, haꞌe nunga haꞌe javi Nhanderuete guigua meme. Mbaꞌeta Cristo re vy ngupive nhanemoingo peteĩ rami, haꞌe nhanemoĩ guive hexeve peteĩ rami ju nhandekuai aguã regua mombeꞌuarã,


text:
po rami: Cristo re vy Nhanderuete ma ko yvy regua kuery reko vaiague re oikuaa pota ꞌrãgue py ojapo rakaꞌe hexeve peteĩ rami ikuai aguã. Haꞌe nhandevy omombeꞌu uka guive hexeve peteĩ rami nhandekuai aguã regua ayvu.


text:
Haꞌe rã ore kuery ma Cristo rery rupi oreayvu vaꞌe, ore oreayvua rupi Nhanderuete voi ijayvu avi. Haꞌe rami vy Cristo rery rupi rojerure: Nhanderuete reve peteĩ rami penhemoingo uka. , ; , 


text:
Mbaꞌeta Cristo ojejavy eꞌỹ vaꞌeri nhandere vy hexe omoĩa rakaꞌe jajejavya, hexe vy nhandere Nhanderuete omoĩ aguã ojeguigua teko porã. 


text:
Haꞌe rami rire ore hexeve rombaꞌeapo vaꞌe ma peẽ kuery pe oreayvu avi Nhanderuete penemboaxya pejopy riveꞌỹ aguã re.


text:
(Mbaꞌeta aipoeꞌi: “Haꞌevea ára aendu pendeayvua, haꞌe rami vy rogueraa jepe aguã ára roepy”, heꞌi vaꞌekue. Maꞌẽ, aỹ ma haꞌevea ára, aỹ ae peo jepe aguã ára.)


text:
<n> Paulo onhemoingo axy ukaa re ijayvuague</n> Haꞌe rami ꞌrãgue py opa mbaꞌe py roexa uka Nhanderuete rembiguai roikoa: orekuerai eꞌỹa py, orekuai axya py, rojexavaia py, rojerereko axy ukaa py,


text:
ronhenupã ukaa py, nhuã py roĩa py, orere opuꞌãmbaa reia py, rombaꞌeapoa py, roke eꞌỹa py, rokaru eꞌỹ re roikoa py,


text:
orereko kyꞌa eꞌỹa py, mbaꞌemo roikuaa-a py, orevai rive-riveꞌỹa py, haꞌeve vaiꞌi orekuaia py, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ poꞌakaa py, oreporayvu merami rive eꞌỹa py,


text:
anhetẽ ete rupi oreayvua py, Nhanderuete poꞌakaa rupi orekuaia py, orepo jovaive py heko porã vaꞌe rembiporu roiporua py;


text:
oremboetea rupi, haꞌe oremboete eꞌỹa rupi orererekoa rã; orere ijayvu rei, haꞌe ijayvua porã rã; mbaꞌeta nhombotavypa vaꞌe rami orererekoa, anhetẽ vaꞌe roiko teĩ;


text:
oexapy eꞌỹ rami orererekoa, oexa riaepy roiko teĩ; omano ta vaꞌe rami orekuaa teĩ oikove vaꞌe roiko; ombopagapy rami orererekoa teĩ ndorejukaai;


text:
orepyꞌa vai vaꞌeri rovyꞌa riae; oreporiaukueꞌi vaꞌeri heta rojapo iporiau eꞌỹ aguã rami; mbaꞌeve ndoroguerekoi merami teĩ opa mbaꞌe roguereko. 


text:
<n> Paulo oayvua rami haꞌe kuery voi oayvu aguã re ijayvuague</n> Peẽ Corinto pygua kuery pe ronhemombeꞌu porã, noronhomi orepyꞌa re oĩ vaꞌe.


text:
Ore rami avi ke pendekuai. (Xeraꞌy kuery pe rami xeayvu pendevy.) Peẽ voi ke pendepyꞌa peipeꞌa avi orevy. 


text:
<n> Ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia rami nhandekuai eꞌỹ aguã re ijayvua</n> Canga py peĩ eme amboae kuery ojerovia eꞌỹ vaꞌe reve. Mbaꞌeta mbaꞌexa tu heko porã vaꞌe nhomoirũ ta heko vai vaꞌe reve? Mbaꞌexa tu hendy vaꞌe nhomoirũ ta pytũ reve?


text:
Mbaꞌexa tu Cristo oguereko ta Poromboeko vaia reve? Mbaꞌe tu ojerovia vaꞌe oguereko ta ojerovia eꞌỹ vaꞌe reve? ; ; , 


text:
Mbaꞌe ꞌrã tu Nhanderuete pegua templo oguereko mbaꞌemo raꞌangaa reve? Mbaꞌeta nhande ae Nhanderuete oikove vaꞌe pegua templo jaiko, aipoeꞌiague rami: “Aĩ ꞌrã, aiko ꞌrã haꞌe kuery mbyte. Aiko ꞌrã haꞌe kuery Ruete, haꞌe rã haꞌe kuery ma xevygua ꞌrã ikuai.” , , 


text:
“Haꞌe nunga rupi pejepeꞌa haꞌe kuery mbyte gui, penhemoirũve eme”, heꞌi Senhor. “Pepokove eme ikyꞌa vaꞌe re. Haꞌe ramo xee romovaẽ ꞌrã,


text:
aiko ꞌrã Penderu, haꞌe rã peẽ ma xeraꞌy haꞌe xerajy kuery ꞌrã pendekuai”, heꞌi Senhor Ipoꞌakapa vaꞌe. 


text:
Haꞌe nunga rupi xerembiayvu kuery, haꞌe rami nhandereroayvu porã rire jajekyꞌaꞌo ukapa ꞌrã nhanemboeko kyꞌaarã, nhanderoꞌo haꞌe nhanenheꞌẽ mongyꞌaarã vaꞌekue haꞌe javi gui. Ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe nhandekuai, Nhanderuete renonde jajererokyjea rupi. 


text:
<n> Corinto pygua kuery oayvua rupi Paulo ijayvuague</n> Oremovaẽ ke penekuraxõ py. Avave rei ndoroguerekoi haꞌeve eꞌỹa rami, noronhomboeko vai haꞌe ndorojokorei guive.


text:
Haꞌe rami avi rojou vaia rupi eꞌỹ xeayvu, mbaꞌeta aipoaꞌe ae ma peẽ kuery orekuraxõ re roguerekoa, joupive nhamano eꞌỹ vy jaikove aguã.


text:
Opa mbaꞌe py anhemombeꞌu porã pẽvy, opa mbaꞌe py roguerovyꞌa guive. Haꞌe nunga rupi aendu xepyꞌa guaxuvea haꞌe avyꞌa etea, opa mbaꞌe py rojexavai teĩ. 


text:
<n> Tito ovaẽague re ijayvuague</n> Mbaꞌeta Macedônia yvy re rovaẽ vy peteĩve henda py noroendui karamboae mbyꞌa porã. Haꞌe rami ꞌrãgue py opa mbaꞌe py rojexavai. Amboae kuery opuꞌã okuapy orere, haꞌe orepyꞌa py roendu rokyjea.


text:
Haꞌe vaꞌe ovaẽ ramo anho eꞌỹ, peẽ kuery pembopyꞌa guaxuague omombeꞌu rã roendu vy voi orepyꞌa guaxu. Mbaꞌeta orevy pe omombeꞌu peẽ kuery xerexaxea, penhemboaxya haꞌe xenheꞌẽ rendu pekuapya. Haꞌe rami vy xembovyꞌave.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery pe kuaxia ambopara vaꞌekue pexa vy pendeporiau rei teĩ xee ma ndaꞌevei nho ndaikoi, ymave ndaꞌevei nho aiko vaꞌekue teĩ (mbaꞌeta aikuaa haꞌe vaꞌe kuaxia para xapyꞌaꞌi penemomboriaua).


text:
Haꞌe gui aỹ ma avyꞌa ju, pendeporiaupa reiague re riveꞌỹ, haꞌe rã pejeko rerova aguã rami pendeporiauague re, mbaꞌeta Nhanderuete gui ae pendu pendeporiaua, haꞌe rã oregui ma peteĩve henda py pendeporiau eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete gui ma nhandeporiau vy jajeko rerova ꞌrã jaa jepe aguã. Haꞌe rami aguã gui ju avave rei ndojeko rerovavei ꞌrã. Haꞌe rã yvy guigua mboriau reia ma nhamano aguã rami ꞌrã ojapo.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete guigua mboriau ma opa mbaꞌe py penemoingo porã: penhemboeko porã uka, teko vai pejou vai ete, pejererokyje, xerexaxe ete ju, xenheꞌẽ rendu, haꞌe penhombopagaxe guive. Opa mbaꞌe py pexa uka pejejavya rupi veꞌỹ pendekuaia haꞌe nungakue py.


text:
Haꞌe nunga rupi pẽvy ambopara vaꞌekue teĩ otekoavy vaꞌekue re vy eꞌỹ ambopara, neĩ omomboriau vaꞌekue re vy eꞌỹ guive, haꞌe rã Nhanderuete renonde peẽ kuery pexa uka ju aguã orenheꞌẽ rendua. 


text:
Haꞌe nunga rupi ae roendu ju karamboae orepyꞌa guaxua. Haꞌe orepyꞌa guaxua gui rovyꞌave ete, mbaꞌeta roendu avi Tito pembopyꞌa porã ramo ovyꞌaa.


text:
Mbaꞌeta ixupe xeayvu vaꞌekue peẽ kuery roguerovyꞌaa rami, haꞌe gui ndaꞌevei nho ndaikoi. Mbaꞌeta opa mbaꞌe py pendereve oreayvua anhetẽ memea rami avi Tito oendua py roguerovyꞌaague voi anhetẽ ojeupitypa.


text:
Tito voi penderayvua oenduve mbaꞌeta penheꞌẽ renduague haꞌe javi re imaꞌenduꞌa vy, haꞌe gui pejeayvu haꞌe peryryipa reve pemovaẽague re guive.


text:
<n> Judéia py iporiaukueꞌi ikuai vaꞌe pe Macedônia py igreja ikuai vaꞌe peráta omeꞌẽague re ijayvuague</n> Haꞌe rami avi irmão kuery, peẽ kuery pe romombeꞌu vaꞌekue Macedônia yvy re igreja kuery ikuai vaꞌe Nhanderuete omboaxy vy marã rami pa omoingoague,


text:
mbaꞌeta haꞌe kuery ma opa marã omoingo axya teĩ oexa uka tema ovyꞌa etea, mbaꞌeta iporiaupa vaꞌeri heta ojou irmão kuery pe omeꞌẽ vaꞌerã. ; ; 


text:
Haꞌe gui ore roexaꞌãague rami anho eꞌỹ ikuai, mbaꞌeta Senhor pe ranhe ojeko meꞌẽ okuapy, haꞌe rire Nhanderuete oipotaa rami orevy pe ju ikuai. 


text:
Haꞌe nunga rupi ae Tito pe rojerure penepytyvõ aguã peráta pemeꞌẽ ꞌrã vaꞌekue pemonoꞌõmba aguã, haꞌe rami aguã omboypy rire.


text:
Haꞌe nunga rupi pejapopa ke, opa mbaꞌe py pendekuai porã etea pexa ukaa rami avi: pejeroviaa py, ayvu py, mbaꞌemo peikuaa-a py, opa mbaꞌe py penekyreꞌỹa py, haꞌe roayvua py guive. 


text:
Pẽvy ajapo uka nheaꞌãa rupi eꞌỹ guive xeayvu. Haꞌe rami avi amboae kuery nhopytyvõxea pẽvy amombeꞌu vy aexaxe anhetẽ pa peẽ kuery voi pendeporayvua.


text:
Mbaꞌeta peikuaa ma Senhor Jesus Cristo nhanemboaxya, mbaꞌeta iporiau eꞌỹ vaꞌeri penderayvu vy iporiau vaꞌe ojeapo rakaꞌe, iporiau vaꞌe oiko ramo peẽ kuery iporiau eꞌỹ vaꞌe peiko aguã.


text:
Amombeꞌu porãve ta aikuaa vaꞌe: Peẽ kuery ma maꞌetỹa oaxa vaꞌe py peẽ ranhe pemboypy vaꞌekue mbaꞌemo pemonoꞌõ aguã, mbaꞌeta peẽ ranhe pendepyꞌa re haꞌe rami aguã pemoĩ vaꞌekue. Haꞌe rami vy po rami ꞌrã haꞌeve:


text:
Aỹ pejapopa ke pemboypy vaꞌekue. Pemeꞌẽxea peikuaa ukaague rami pemonoꞌõmba ke pemeꞌẽ vaꞌerã, pejouaꞌi rami.


text:
Mbaꞌeta nhameꞌẽxea oĩ ramo jajoua rami nhameꞌẽ rã ojou porã pavẽ ꞌrã, ruxãꞌi anho jajou vy nanhameꞌẽive teĩ.


text:
Mbaꞌeta “Amboae kuery nomeꞌẽive, haꞌe rã peẽ pemeꞌẽve aguã” ndaꞌei. Haꞌe rami ꞌrãgue py aipota joo rami meme perekoꞌi mbaꞌemo.


text:
Haꞌe rami vy perekopa vaꞌe gui pembojaꞌo ramo haꞌe kuery pe ndoatavei ꞌrã, arakaꞌeve rã haꞌe kuery ju oguerekopa vaꞌe gui ombojaꞌo rã pendevy pe ju ndoatavei aguã. Haꞌe rami vy joo rami meme ꞌrã pereko,


text:
ipara oĩa rami: “Omonoꞌõ reta vaꞌekue pe naembyrei. Haꞌe rã mbovyꞌi omonoꞌõ vaꞌekue pe ma ndoatai.” 


text:
<n> Tito pe ojapo uka pyau jevyague re ijayvua</n> Haꞌe gui arovyꞌa Nhanderuete mbaꞌeta Tito pyꞌa re omoĩ xee rami penepytyvõxea.


text:
Haꞌe ramo ojapyxaka karamboae rojerurea re. Haꞌe rami vy ikyreꞌỹve ete vy haꞌe ae penepytyvõxea rupi oguata peẽ kuerya katy.


text:
Hupive romondouka avi irmão mboae. Haꞌe vaꞌe ma ayvu porã omombeꞌua rupi oiko vaꞌe, opa rupi igreja kuery oikuaa.


text:
Haꞌe rami anho eꞌỹ, igreja kuery oiporavo vaꞌekue oreirũrã, peráta monoꞌõa rupi orepytyvõ aguã. Haꞌe nunga rojapo Senhor omboetea aguã, haꞌe ronhopytyvõxe etea roexa uka aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe irmão kuery reve romondouka avi nhande-irmão mboae. Haꞌe vaꞌe ma opa mbaꞌe py nhopytyvõxea roexa jepi vaꞌe, mbovykue rei eꞌỹ. Haꞌe gui aỹ ma peẽ kuery re ojeroviaa rupi vy oexa ukave ju nhopytyvõvexea. 


text:
Haꞌe gui xeirũ Tito ma peẽ kuerya rupi xepytyvõ vaꞌety. Haꞌe gui irmão kuery mboae ma igreja kuery remimondouka meme, haꞌe Cristo mboetea guive.


text:
Haꞌe ramo igreja kuery pavẽ renonde peẽ voi ke pexa uka pendeporayvua, haꞌe vaꞌe avakue oendua py ore roguerovyꞌa rire. 


text:
<n> Haꞌe kuery omeꞌẽmba voi aguã re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe gui ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pe mbaꞌemo pembojaꞌo aguã re ambopara veꞌỹ teĩ haꞌeve,


text:
mbaꞌeta aikuaa porã peipytyvõxea. Haꞌe nunga py roguerovyꞌa Macedônia pygua kuery ikuaia rupi. Mbaꞌeta haꞌe kuery pe aipoaꞌe pendereko re: “Acaia pygua kuery ma maꞌetỹa oaxa vaꞌe guive mbaꞌemo ombojaꞌo aguã rami ikuai”, haꞌe vaꞌekue. Haꞌe rami vy peẽ ranhe pemeꞌẽxe rire heta ju ma ikuai omeꞌẽxe avi vaꞌe.


text:
Haꞌe rami avi pẽa py ambou irmão kuery, peẽ kuery roguerovyꞌaa oaxa riveꞌỹ aguã, haꞌe rami ꞌrãgue py pemonoꞌõmba aguã, xee aipoaꞌeague rami.


text:
Haꞌe rami vy Macedônia pygua kuery xerupive ou vaꞌe oexa eꞌỹ aguã ndapejapo porãi raꞌea, roxĩmba eꞌỹ aguã. (Haꞌe rami avi “Peẽ pexĩmba ꞌrã” ndaꞌei,) mbaꞌeta peẽ kuery re ajerovia ae haꞌe nunga py.


text:
Haꞌe rami avi ajou porã xegui irmão kuery ranhe peẽ kuerya py ambou aguã, oguereko katu ma voi aguã mbaꞌemo pemeꞌẽ aguã vaꞌekue. Haꞌe rami vy pemonoꞌõmba ꞌrã penhopytyvõxea rupi ete, penerakãteꞌỹ reia rupi eꞌỹ. 


text:
<n> Mbaꞌemo moaĩa haꞌe imonoꞌõa re ombojojaague</n> Aipoaꞌe: Mbovyꞌi ri amongue omoaĩ rire mbovyꞌi avi ꞌrã omonoꞌõ. Haꞌe rã omoaĩ reta vaꞌekue ma omonoꞌõ reta avi ꞌrã.


text:
Peteĩ-teĩ tapemeꞌẽ pendepyꞌa re pemoĩague rami, penerakãteꞌỹa rupi eꞌỹ, neĩ ameꞌẽ uka nheaꞌã ramo eꞌỹ guive, mbaꞌeta Nhanderuete oayvu ovyꞌa reve omeꞌẽ vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo Nhanderuete penemboaxy vy opa mbaꞌe ꞌrã ojou uka pẽvy. Haꞌe rami vy opa mbaꞌe pejou riae ꞌrã, opa mbaꞌe py penhopytyvõ aguã,


text:
ipara oĩa rami: “Mbaꞌemo ombojaꞌo vy iporiaukueꞌi pe omeꞌẽ ramo heko porãa ojekuaa riae ꞌrã”, heꞌiague rami. 


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete ae omeꞌẽ mbaꞌemo raꞌyĩgue inhotỹarã pe, mbojape guive omeꞌẽ hoꞌu vaꞌerã pe. Haꞌe pendevy pe voi omeꞌẽ porãmba ꞌrã pemoaĩ vaꞌerã, omboetave avi ꞌrã pendereko porãa.


text:
Opa mbaꞌe omeꞌẽmba ꞌrã pendevy, opa mbaꞌe py joupe pembojaꞌo aguã. Haꞌe gui haꞌe joupe rogueraa ramo heta ꞌrã oguerovyꞌa Nhanderuete.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami penhopytyvõ ramo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery oguerekopa ꞌrã. Haꞌe rami anho eꞌỹ, heta oguerovyꞌa ꞌrã Nhanderuete guive.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete omboete ꞌrã okuapy, peipytyvõa py Cristo regua ayvu porã peroviaa rupi penheꞌẽ rendua pexa uka ramo, mbaꞌeta pemeꞌẽxea py haꞌe kuery pe pembojaꞌo, pavẽ rei pe guive.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ma pendererovyꞌaa rupi ojerure ꞌrã pendere, opa mbaꞌe py Nhanderuete penemboaxya oikuaa vy.


text:
<n> Apóstolo poꞌakaa rupi Paulo ijayvuague</n> Cristo ivai rei eꞌỹ haꞌe porayvu vaꞌe rery rupi xee Paulo ae pẽvy ajerure. Xee ma anhetẽ peẽ kuerya py aiko jave xeꞌyvyĩꞌi vaꞌeri pendekuaia rupi eꞌỹ aiko jave “Ijayvu ete vaꞌe” ꞌea xevy.


text:
Tá, xee ajerure pẽvy peẽ kuerya py avaẽ ju jave ijayvu ete vaꞌe rami eꞌỹ xeapo aguã, mbaꞌeta anhetẽ xeayvu ete ꞌrã amongue toꞌo re roikoa rami ijayvu vaꞌe ikuai rã.


text:
Mbaꞌeta ore ronheaꞌãa rupi tembiporu roiporu vaꞌe ma toꞌo guigua eꞌỹ, haꞌe rã Nhanderuete guigua ipoꞌaka vaꞌe, oo imbaraete ete vaꞌe mbovaipaarã. ; Haꞌe rami vy rombovaipa ꞌrã nhombotavypa reia rupi ayvua,


text:
haꞌe opa marãgua onhemboyvatevexea guive, Nhanderuete oikuaaxe vaꞌe rovai opuꞌã vaꞌe. Haꞌe rami vy roity avakue ꞌarandu haꞌe javi, haꞌe kuery voi Cristo onheꞌẽ rendu aguã rami.


text:
Peikuaa pota ke mbaꞌemo ojekuaa porã vaꞌe re. Amongue ojejou porãa rupi ojeupe “Cristo pegua” heꞌi vy peteĩgue ju toikuaa pota ojee. Mbaꞌeta Cristo pegua haꞌe kuery oikoa rami avi ore voi Cristo pegua roiko.


text:
Orepoꞌakaa re peteĩgue ju xeayvu teĩ naxĩ, mbaꞌeta peẽ kuery romombaraeteve aguã Senhor orembopoꞌaka, penembaraetea rombovaipa aguã eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta amongue ndaxejou porãi vy aipoeꞌi: “Paulo kuaxia ombopara vaꞌekue ma ipoyi, haꞌe ipoꞌakaa kuaa ukaa guive, vaꞌeri nhandea py oĩ vy ikangy, haꞌe ijayvu ndovarei”, heꞌi.


text:
Haꞌe rami ijayvu vaꞌe toikuaa pota povaꞌe nunga re: Haꞌe kuerya py eꞌỹ roĩ jave kuaxia para romboparaa rami ae ju ꞌrã oreayvu haꞌe kuerya py rovaẽ vy.


text:
Mbaꞌeta ore ma noronhemboyvatexei vaꞌekue, ojejou porã rei vaꞌe kuery rami eꞌỹ. Haꞌe kuery ma ojee ae rive ovyꞌa, haꞌe ojegui ae mbaꞌemo ombojoja vy oexa uka oꞌarandu eꞌỹa. 


text:
<n> Mamo pa Paulo ombaꞌeapo aguã oikuaa ukaague re ijayvua</n> Haꞌe rã ore ma orejee ae ndoreayvui ꞌrã haꞌevea ramigua áryve, Nhanderuete orerembiaporã omeꞌẽ vaꞌekue re anho oreayvu. Mbaꞌeta peẽ kuerya rupi voi rombaꞌeapo aguã omeꞌẽ.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuerya rupi noremombaꞌeapoi vaꞌe rire pendekuaia re oreayvu aguã ndaꞌevei ꞌrãgue. Haꞌe rami avi Cristo regua ayvu porã romombeꞌu vy peẽ kuerya rupi rombaꞌeapo ae ma.


text:
Haꞌe rami avi haꞌevea ramigua áryve eꞌỹ ꞌrã oreayvu, amboae kuery ombaꞌeapoa re oreayvu eꞌỹ aguã. Haꞌe peẽ kuery re rojerovia, pejeroviaa oĩve ramo peẽ kuerya rupi rombaꞌeapove aguã, orerembiaporã omeꞌẽ mbyre rami vy,


text:
haꞌe pendekuaia rovai rupi voi ayvu porã romombeꞌu aguã, mbaꞌeta ore ndoreayvui ꞌrã amboae kuery ombaꞌeapoague rupi ore ju rombaꞌeapoa roguerovyꞌaa rupi. 


text:
Mbaꞌeta amongue haꞌe ae rive ojererovyꞌa vaꞌeꞌỹ ꞌrã ojou porã mbyrã oiko, haꞌe rã Senhor oguerovyꞌa vaꞌe anho. 


text:
<n> Paulo gueko re ijayvuve jevyague</n> Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe rami xeayvuve ju ta ramo aipota xereropoꞌakave. Haꞌe rami vy xereropoꞌakaveꞌi ju ke.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery re xee ndaꞌevei etea ma Nhanderuete guigua ae. Mbaꞌeta omerã peteĩꞌi vaꞌe pe kunhataĩ eteꞌi ojexa uka vaꞌe rami avi xee ma roguereko katu peteĩ pe roexa uka aguã. Haꞌe vaꞌe ma Cristo.


text:
Haꞌe rami teĩ xee akyje, mboi ijapua rupi Eva ombotavyague rami avi peneꞌarandua voi ombovaipa avi gui, peteĩ rami anho pendepyꞌaa haꞌe Cristo pe pendeko kyꞌa eꞌỹa rupi pendekuaia gui pejepeꞌa gui.


text:
Mbaꞌeta anhetẽ pẽa py amongue ovaẽ vy Jesus regua ore romombeꞌu vaꞌekue ramigua eꞌỹ ꞌrã omombeꞌu, haꞌe rami eꞌỹ vy Nheꞌẽ eꞌỹ vy ayvu porã pejopy vaꞌekue ramigua eꞌỹ ꞌrã omombeꞌu. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe regua pe teĩ penhemboꞌe uka ꞌrã, pevyꞌa reve.


text:
Ayvu py xeꞌyvyĩꞌi teĩ mbaꞌemo aikuaa-a py any. Haꞌe nunga haꞌe javi roikuaa uka ae ma pẽvy, opa mbaꞌe py. 


text:
<n> Joupe nonhemongaru ukaiague re Paulo ijayvuague</n> Tyrã pa peẽ kuery romboyvateve vy xee ae anhemoꞌyvyĩve vy ajejavy vaꞌekue ri tyꞌy? Mbaꞌeta peẽ kuerya rupi aiko jave hepy eꞌỹ re amombeꞌu vaꞌekue Nhanderuete guigua ayvu porã.


text:
Mbaꞌeta igreja kuery mboae gui mbaꞌemo aipeꞌa heruvy peẽ kuery roipytyvõ rive aguã, haꞌe ambaꞌeapoague repy ajopy guive.


text:
Peẽ kuerya py aiko jave mbaꞌemo py xeporiau teĩ peẽ kuery peteĩve pe nanhemongaru ukai. Mbaꞌeta Macedônia gui irmão kuery ovaẽ vy omeꞌẽmba aikotevẽ vaꞌekue. Opa mbaꞌe py anheaꞌã vaꞌekue peẽ kuery pe anhemongaru uka eꞌỹ aguã, haꞌe anheaꞌã riaeve ꞌrã guive haꞌe rami. 


text:
Cristo regua ayvu anhetẽ ete vaꞌe xere oĩ vaꞌe rupi aipoaꞌe: Xegui ndoipeꞌaai ꞌrã apy Acaia yvy re haꞌe rami aiko vy avyꞌaa.


text:
Mbaꞌe re ndaꞌu nanhemongaru ukai vaꞌekue pendevy? Peẽ kuery roayvu eꞌỹ vy teve haꞌe rami aiko? Nhanderuete ma oikuaa roayvua.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py “Paulo kuery rami orekuai” heꞌi rive vaꞌe kuery amokyrirĩ aguã nanhemongaru ukai vaꞌekue pendevy, haꞌe kuery ojejou porã veꞌỹ aguã. Haꞌekue rami aiko riaeve ꞌrã guive,


text:
mbaꞌeta haꞌe kuery ma apóstolo ramigua rive, anhetẽ rupi eꞌỹ ombaꞌeapo, Cristo pegua apóstolo ramigua rive onhemoingo vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi hembiguai kuery voi heko porã vaꞌe merami rive onhemoingo rã jaexa vy nanhemondyi ꞌrã. Haꞌe gui opaa py haꞌe kuery haꞌevea rami ꞌrã opaga ojapo vaiague re. 


text:
<n> Ayvu porã káuxa ojexavaia re Paulo ijayvuague</n> Teĩgue ju xeayvu: Avave rei xevy pe “Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe” taꞌea eme. Haꞌe rami teĩ haꞌe rami xekuaa vaꞌe ikuai vy taxereropoꞌakaveꞌi ju, inhakã porã eꞌỹ vaꞌe rami xejee xeayvuve rã.


text:
Mbaꞌeta xeayvu ta Senhor gui eꞌỹ ijayvu vaꞌe rami, ꞌarandu rupi eꞌỹ, ojejou porã rei vaꞌe rami rive.


text:
Heta ikuai toꞌo re vy ojererovyꞌaa rupi rive ijayvu vaꞌe. Haꞌe gui xee voi xeayvu ta ranhe ajererovyꞌaa rupi.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery pendejeupe “Hiꞌarandu vaꞌe” peje teĩ pevyꞌa reve penhemboꞌe uka hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe pe.


text:
Haꞌe kuery pe pejejokuai uka escravo rami, penhemomba uka, pejekore ukapa, mbaꞌeta pendegui onhemboyvateve vy penderova petepa.


text:
Xee axĩ reve xemaꞌenduꞌa haꞌe kuery rami orekuai aguã ndorepyꞌa guaxuiague re. Haꞌe rami avi amongue ipyꞌa guaxua rupi ijayvu ramo xee voi xepyꞌa guaxu ꞌrã. Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe rami teri xeayvu.


text:
Haꞌe kuery hebreu regua teve? Xee voi hebreu aiko. Haꞌe kuery Israel regua teve? Xee voi. Haꞌe kuery Abraão ramymino teve ikuai? Xee voi.


text:
Cristo rembiguai teve ikuai? (Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe rami teri xeayvu.) Xee katuve ma haꞌe aiko. Mbaꞌeta pavẽ gui ambaꞌeapove, nhuã py hetakueve aĩ, mbovykue rei eꞌỹ anhenupã uka, mbovykue rei eꞌỹ amano aguã rupi aiko vaꞌekue.


text:
mboapykue xenupãa yvyra rovi py, peteĩgue ita py xeapipaa, mboapykue kanoã aĩa vaꞌe oike, peteĩ pytũ haꞌe peteĩ ára yeꞌẽ mbyte py aĩ vaꞌekue.


text:
Aguataa rupi aiko vy mbovykue rei eꞌỹ ajexavai. Yy oxyry atã vaꞌe rupi aaxa, jojuka rive-rive vaꞌe ikuaia rupi, xeretarã kuery haꞌe amboae regua xejukaxe ramo, tetã haꞌe tekoa eꞌỹa rupi aikoa py, yeꞌẽ rupi aa vy, haꞌe irmão ramigua rive xejukaxe ramo.


text:
Ambaꞌeapoa py aiko vy xekaneꞌõ vaꞌekue, mbovykue rei eꞌỹ ake eꞌỹ re aiko. Xenhembyayi haꞌe xeyꞌuvei vaꞌekue. Mbovykue rei eꞌỹ akaru eꞌỹ re aiko vaꞌekue, haꞌe xeao eꞌỹ vy yroꞌy aendu guive.


text:
Haꞌe nunga xerete re oiko vaꞌe ramigua anho eꞌỹ aendu, koꞌẽ nhavõ xere oĩ ipoyive vaꞌe, igreja kuery haꞌe javi re ndaꞌevei aikoa.


text:
Damasco tetã py aiko jave tetã re opena vaꞌerã huvixave Aretas omoĩ vaꞌekue omboaty jopya kuery xejopy aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ tetã kora re janela oĩ vaꞌe gui xemboguejya yvy katy peteĩ ajaka tuvixa vaꞌe py. Haꞌe rami vy aa jepe karamboae haꞌe kuery po gui. 


text:
<n> Senhor mbaꞌemo oexa uka haꞌe oikuaa ukaague re ijayvuague</n> Ajererovyꞌaa rupi xeayvuve aguã ndaꞌevei teĩ amombeꞌu ta Senhor mbaꞌemo oexa haꞌe oikuaa ukaague.


text:
Peteĩ ava aikuaa Cristo pegua. Haꞌe vaꞌe ma catorze maꞌetỹ ma ojapo yva mboapya peve oupiague. Hete reve pa tyrã hete reveꞌỹ oupia xee ndaikuaai, Nhanderuete ma oikuaa. <n>Apy “Peteĩ ava” heꞌia ma ojee ae ijayvu vy (versículo 7). 


text:
Haꞌe gui haꞌe vaꞌe ava hete reve pa tyrã hete reveꞌỹa ndaikuaai, Nhanderuete ma oikuaa teĩ xee aikuaa


text:
Haꞌe rami ajererovyꞌaa rupi xeayvu vaꞌe rire inhakã porã eꞌỹ vaꞌe ndaikoi ꞌrãgue, mbaꞌeta anhetẽ vaꞌe meme. Haꞌe rami teĩ haꞌe rami ndaxeayvuxei, avave rei xejou porã rei eꞌỹ aguã. Haꞌe rã xere mbaꞌemo oĩ rã oexa, eꞌỹ vy xegui ayvu oendu vaꞌekue anho haꞌeve. 


text:
<n> Hoꞌo re juu oĩ vaꞌe re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe ramigua iporã ete vaꞌe xevy oikuaa ukaague re ajejou porã rei eꞌỹ aguã, peteĩ juu omoĩa xeroꞌo re. Haꞌe vaꞌe ma Satanás ombou vaꞌekue xerereko axy aguã, anhemboyvate rei eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ aipoeꞌi xevy: “Xee romboaxya haꞌeve ma ndevy, mbaꞌeta ikangy vaꞌe re xepoꞌakaa ojekuaa porãve ꞌrã”, heꞌi vaꞌekue. Haꞌe nunga rupi avyꞌa reve ꞌrã xeayvu xekangya re, xere Cristo poꞌakaa oĩ aguã. 


text:
Haꞌe rami vy arovyꞌa ꞌrã xekangya, xere ayvua reia, ajexavaia, xere opuꞌãa reia, haꞌe ndaꞌevei aikoa Cristo káuxa aendu vaꞌe. Mbaꞌeta xekangya py xembaraeteve ꞌrã. 


text:
<n> Apóstolo oikoa kuaa ukaa re Paulo ijayvuague</n> Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe rami xeayvu vaꞌekue, haꞌe rami aguã rami peẽ ae xemoingo ramo. Peẽ ae pendeayvu ꞌrãgue xererovyꞌaa rupi, mbaꞌeta xee ma mbaꞌeve py ojeupe “Apóstolo” heꞌi rive vaꞌe kuery gui naxeꞌyvyĩꞌive, mbaꞌeꞌỹ aiko vaꞌeri.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery mbyte rupi aexa uka ae ma apóstolo aikoa kuaa ukaarã, opa mbaꞌe aropoꞌakaa py, haꞌe gui hexa pyrã, nhomondyipaarã haꞌe poꞌakaa kuaa ukaarã ajapoa py guive.


text:
Mbaꞌe nunga py tu igreja kuery mboae gui peẽ kuery pe ajapo vaive, xee anho pẽvy nanhepytyvõ ukaia py eꞌỹ vy? Xeperdoa ke haꞌe nunga py ri ajapo vai rã. 


text:
<n> Oipouxea rupi Paulo ijayvuague</n> Mboapykuea ma peẽ kuerya py aa aguã rami aiko, haꞌe teĩgue ju nanhepytyvõ ukai ꞌrã guive pẽvy. Mbaꞌeta xee ndaipotai mbaꞌemo pereko vaꞌe, peẽ kuery ae roipota. Mbaꞌeta taꞌy kuery minha mbaꞌeve nomoĩ porãi ꞌrã nguu kuery peguarã, haꞌe rã tuu kuery ma guaꞌy kuery peguarã omoĩ porã ꞌrã mbaꞌemo.


text:
Haꞌe nunga rupi xee avyꞌa reve mbaꞌemo ameꞌẽ, haꞌe penenheꞌẽ re vy xee ae anhemomba uka ꞌrã guive. Pavẽ gui xee roayvuve rã peẽ kuery ndaxerayvuive teve?


text:
Mbaꞌeve py pẽvy nanhepytyvõ ukai ramo xapyꞌa rei peẽ kuery vaꞌe regua “Paulo ijapu vy nhandekorea rupi oiko” heꞌi ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta Tito ou aguã re ajerure, haꞌe hexeve ambou avi karamboae irmão mboae. Tito teve pendekore rakaꞌe? Hexeve peteĩ nheꞌẽ rupi ae eꞌỹ ri tyꞌy roiko? Peteĩ tape rupi eꞌỹ ri tyꞌy roo? 


text:
<n> Haꞌe kuery oipou aguã okyjea rupi Paulo ijayvuague</n> Are ma guive rã peẽ kuery pexaꞌã teĩ ore rojejou porã ukaxe vy rive oreayvua rami. Haꞌe rami ꞌrãgue py xerembiayvu kuery, Cristo re vy Nhanderuete renonde romombaraeteve aguã oreayvu haꞌe nunga haꞌe javi re. 


text:
Haꞌe rami teĩ akyje, peẽ kuerya py avaẽ vy aipotaa rami eꞌỹ pendekuai rã roexa gui, haꞌe peẽ voi pexaꞌãague rami eꞌỹ xerexa gui. Akyje peẽ kuery mbyte aexa gui jogueroꞌa rei vaꞌe, joe ijaꞌeꞌỹ, ivai rei, haꞌe ranhexe vaꞌe, ijayvu vaikue, ijayvuxe, onhemboyvate haꞌe nhombopoxypa rei vaꞌe.


text:
Akyje peteĩgue ju avaẽ ramo peẽ kuery mbyte Xeruete xemoꞌyvyĩ rivyvyi gui, haꞌe yma rupi pejejavyague gui ndapejeko rerovai rã xee ajaeꞌo rivyvyi gui, heko kyꞌa rei vaꞌe, itavy rei haꞌe opa marã ikuai vaꞌe aexa vy. 


text:
<n> Oikuaa pota haꞌe ijayvu ete aguã re Paulo ijayvuague</n> Kovaꞌe re mboapykuea ma ꞌrã avaẽ peẽ kuerya py. “Mokoĩ eꞌỹ vy mboapy mbaꞌemo omombeꞌu rã jaikuaa porãve ꞌrã”, ꞌea ague rami. 


text:
Mbaꞌeta mokoĩgue pẽa py aĩ jave aipoaꞌeague rami ae ju ꞌrã xeayvu. Aỹ peẽ kuerya py naĩ vy aipoaꞌe ymave rupi ojejavy vaꞌekue pe, haꞌe amboae kuery haꞌe javive pe guive: Peteĩgue ju avaẽ vy xee noromboaxyvei ma ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta peikuaaxe anhetẽ pa Cristo gui ae xeayvua. Haꞌe vaꞌe rima naꞌikangyi ꞌrã peẽ kuery mbyte, haꞌe rã pendevy pe oexa uka ꞌrã opoꞌakaa.


text:
Mbaꞌeta anhetẽ ikangy vaꞌe rami kuruxu re onhemoĩ uka vaꞌekue ri oikove ju rakaꞌe Nhanderuete poꞌakaa rupi. Haꞌe rami ae hexe vy ore voi orekangy vaꞌeri peẽ kuery mbyte Nhanderuete poꞌakaa rupi avi ꞌrã orekuai hexeve. 


text:
Peikuaa pota ke pendejee ae, pexa aguã anhetẽ pa pejeroviaa oĩa. Penheaꞌanga ke pendejee ae. Ndapeikuaai ri tyꞌy Jesus Cristo pendere oĩa? Haꞌe rami eꞌỹ ri ramo ojou vaipy peiko. 


text:
Nhanderuete pe rojerure mbaꞌeve py pejejavy eꞌỹ aguã, pavẽ orejou porã aguã eꞌỹ guive. Roipota vaꞌe ma teko porã rupi peẽ pendekuai, ojou vaipy ore roikoa rami amongue oikuaa teĩ.


text:
Mbaꞌeta peteĩve henda py ndorepoꞌakai ꞌrã anhetẽ vaꞌe rojoko aguã, haꞌe rã anhetẽ vaꞌe ojekuaa porãve aguã anho.


text:
Haꞌe rami vy rovyꞌa ꞌrã peẽ penembaraete ramo, ore orekangy teĩ. Haꞌe rami vy rojerure peẽ kuery opa mbaꞌe py pendekuai porã aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi pẽa py eꞌỹ teri aiko vy ambopara haꞌe rami, peẽ kuerya py aiko jave Senhor xembopoꞌakaague rami vy rombopaga eꞌỹ aguã, mbaꞌeta anhomomba aguã eꞌỹ xembopoꞌaka, haꞌe rã anhomombaraeteve aguã. 


text:
<n> Oxaruraa rupi ijayvuague</n> Aỹ ma irmão kuery, pevyꞌa ke. Opa mbaꞌe py pendekuai porã pota, joo meme penhombopyꞌa guaxu, peteĩ rami peikuaa, haꞌe peteĩ rami pendekuai guive. Haꞌe ramo Nhanderuete mborayvu meꞌẽa haꞌe peteĩ rami nhanemoingoa vaꞌe oiko ꞌrã pendereve.


text:
<n> Ogueroayvu porãague</n>  Tove peẽ kuery haꞌe javive tapendu Senhor Jesus Cristo nhanemboaxya, Nhanderuete nhanderayvua haꞌe Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ peteĩ rami nhanemoingoa. 


text:
<n>Galácia pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma apóstolo aiko. Avakue eꞌỹ xemoĩ, neĩ avakue pe eꞌỹ guive xemoĩ ukaa. Haꞌe rã Jesus Cristo ae xemoĩ vaꞌekue, haꞌe omanoague gui Nhanderuete imboete jevyare vaꞌe voi.


text:
Mbaꞌeta haꞌe ae ojejuka uka rakaꞌe jajejavyague re, Nhanderuete oipotaa rami vy ko yvy vai regua reko gui nhandereraa jepe aguã.


text:
<n> Galácia pygua kuery ojeroviaa gui ojepeꞌaa re ijayvuague</n> Haꞌe rami avi anhemondyi mbaꞌeta omombeꞌua rã aendu Cristo rupi Nhanderuete penemboaxy vy penerenoĩ vaꞌekue ri ixugui pejepeꞌapa vyvoia, ayvu porã ramigua re rive pevapaxe vy.


text:
Haꞌe vaꞌe ma amboae ayvu porã eꞌỹ guive. Haꞌe rami avi amongue rãndaꞌu Cristo regua ayvu porã oguerovaxe vy penemboeko eta rei. ; , ; ; 


text:
Haꞌe gui ayvu porã romombeꞌu vaꞌekue rami eꞌỹ ri omombeꞌu vaꞌe rei tove tokanhy, ore eꞌỹ vy anjo yva pygua omombeꞌu teĩ.


text:
Aipoaꞌe ae ma vaꞌekue ri teĩgue ju aipoaꞌe: Ayvu porã oregui pendu vaꞌekue rami eꞌỹ ri omombeꞌu vy tokanhy. 


text:
<n> Ayvu porã oendu haꞌe omombeꞌua re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe rami xeayvu vy ndaꞌu aỹ avakue pe ri ajejou porã uka, tyrã pa Nhanderuete pe? Avakue rive ri ndaꞌu ambovyꞌaxe? Mbaꞌeta avakue ambovyꞌaa rupi rive aiko vaꞌe rire ndaikoi ꞌrãgue Cristo rembiguai.


text:
Irmão kuery, po ramigua aipota peikuaa porã: Ayvu porã pendevy xee amombeꞌu vaꞌekue ma avakue guigua eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta pendu ae ma judeu kuery reko rami aikoague. Mbaꞌeta Nhanderuete pegua igreja kuery amoingo axy rei vaꞌekue, amombaxe ete vy.


text:
Haꞌe rami aikoa rupi xeretarã judeu kuery xejavegua gui voi anheaꞌãve vaꞌekue, oreramoĩ kuery oremboꞌeague rami ete aikoxe vy. 


text:
Haꞌe gui ma xetuiꞌi eꞌỹ mbove ma voi Nhanderuete xemboaxya rupi xeporavo rire xerenoĩ, haꞌe oipotaa rami vy


text:
xevy pe oikuaa uka Guaꞌy regua, judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia rupi amombeꞌu aguã. Haꞌe ramo amboae kuery pe xee naporandui karamboae aiko aguã re,


text:
neĩ Jerusalém tetã katy ma voi ndaai haꞌe kuery ranhe xegui apóstolo ikuai vaꞌea py. Haꞌe rã Arábia yvy katy ranhe aa, haꞌe gui Damasco tetã py ju ajevy. 


text:
<n> Jerusalém py, Síria haꞌe Cilícia katy Paulo ooague</n> Haꞌe gui mboapy maꞌetỹa py mae ma Jerusalém katy aa Cefas aexa aguã. Quinze ára re aiko hexeve.


text:
Xereko omombeꞌua ramo rive haꞌe kuery oendu, “Nhanemoingo axy reiare aỹ ma omombeꞌu oikovy jajerovia aguã regua yma rupi ombovaipaxe vaꞌekue”, ꞌea rã.


text:
<n> Judeu haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe ikuaia rupi apóstolo kuery ombaꞌeapoa re ijayvuague</n> Haꞌe gui catorze maꞌetỹ rire ma Jerusalém katy ju aa karamboae Barnabé reve. Tito avi araa.


text:
Aa aguã Nhanderuete oikuaa ukaague rami vy aa. Haꞌe py ma opena vaꞌe kuery pe amombeꞌu ayvu porã judeu eꞌỹ vaꞌe kuerya rupi amombeꞌu aikovy vaꞌe. Pavẽ peꞌỹ guive amombeꞌu, irmão kuery yvatekueve vaꞌe pe anho, haꞌe kuery ombovaipa eꞌỹ aguã anhomboꞌea haꞌe anhomboꞌeague. 


text:
Haꞌe rami teĩ neĩ Tito xerupive oo vaꞌekue pe voi haꞌe kuery ndaꞌijayvui opire omboi uka aguã, grego vaꞌeri.


text:
Omboi uka aguã ijayvu vaꞌe ma irmão ramigua kuery rive, irmão kuery reve onhemoirũ vaꞌekue. Haꞌe kuery ma oikuaa pota reixe rakaꞌe opa mbaꞌe gui Cristo Jesus nhandereraa jepe ramo nhandekuaia re, escravo rami ju nhanemoingoxe vy. <n>Irmão ramigua kuery ma nhomoingoxe judeu kuery pegua lei rupi anho, escravo rami ae. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery oipota vaꞌe ma neĩ peteĩ henda py ma voi ndorojapoi, ayvu porã anhetẽ vaꞌe peẽ kuery peguarã opyta aguã. 


text:
Haꞌe gui omboetevepy kuery re ma xee napenai, mbaꞌeta Nhanderuete voi amongue rive joegui oayvuve vaꞌeꞌỹ. Haꞌe kuery yvatekueve ikuai vaꞌe voi neĩ peteĩ henda py naxemboꞌei mbaꞌemo pyau re.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py xejou porã, mbaꞌeta oikuaa amboae regua kuery pe ayvu porã amombeꞌu aguã Nhanderuete xemoĩague, judeu kuery pe Pedro omombeꞌu aguã omoĩague rami avi.


text:
Mbaꞌeta apóstolo Pedro judeu kuery pe ayvu omombeꞌua rupi Nhanderuete oipytyvõa rami avi xee voi xepytyvõ amboae regua ikuaia rupi ambaꞌeapoa rupi.


text:
Haꞌe gui haꞌe rami ambaꞌeapo aguã Nhanderuete xemboaxy vy xemoĩague omboetevepy kuery Tiago, Cefas haꞌe João oikuaa vy orererovyꞌa, orepopyy guive, xee haꞌe Barnabé reve. Mbaꞌeta ojou porã amboae regua kuery mboꞌea rupi ore orekuaia, haꞌe kuery judeu kuery mboꞌea rupi ikuaia rami avi.


text:
Peteĩꞌi re anho tema haꞌe kuery ojerure, iporiaukueꞌi roipytyvõ aguã re oremaꞌenduꞌa aguã. Haꞌe gui xee ma haꞌe nunga re anheaꞌã ae ma aikovy. 


text:
<n> Pedro pe Paulo ijayvuague, haꞌe Cristo Jesus re jajerovia ramo nhanemboeko porãa re ijayvua</n> Haꞌe gui ma Antioquia tetã py Cefas ovaẽ ma vy haꞌeve eꞌỹa rami oiko ramo xeayvu ete ixupe.


text:
Mbaꞌeta Tiago remimbou avakue novaẽi teria ja Cefas okaru oikovy vaꞌekue judeu eꞌỹ vaꞌe kuery reve. Haꞌe rami teĩ avakue ovaẽ ma ramo opytuꞌu, judeu kuery gui okyje vy ojepeꞌa.


text:
Hexeve judeu kuery mboae heta avi onhenhomi. Barnabé eteve voi haꞌe kuery onhenhomia rami onhemoingo uka. 


text:
Haꞌe gui ma haꞌe kuery haꞌeve eꞌỹa rami, ayvu porã anhetẽ vaꞌe rami eꞌỹ ikuaia xee aexa vy pavẽ oendua py aipoaꞌe Cefas pe: “Ndee ma judeu vaꞌeri amboae regua reko rami reiko vaꞌekue, judeu reko rami eꞌỹ. Haꞌe gui aỹ ma mbaꞌe re tu amboae regua kuery ri remoingoxe judeu reko rami?” haꞌe vaꞌekue. 


text:
Jaikuaa guive lei re nhanheaꞌãa rupi eꞌỹ nhanemboeko porãa, haꞌe rã Cristo Jesus re jajeroviaa re. Haꞌe rami vy ore voi Cristo Jesus re rojerovia, haꞌe rami vy rojeroviaa re oremboeko porãa aguã, lei re ronheaꞌãa rupi eꞌỹ. Mbaꞌeta lei re onheaꞌãa rupi ma avave rei nomboeko porãai ꞌrã. <n>“Ore” heꞌia ma judeu kuery re ijayvu vy. Galácia pygua kuery ma judeu eꞌỹ ikuai. Haꞌe gui haꞌe javi regua ma Jesus Cristo re ojerovia vy ꞌrãe oo jepe . 


text:
Haꞌe rami avi xapyꞌa rei Cristo re vy nhanhemboeko porã uka teĩ amongue ojou ꞌrã jajejavya. Haꞌe rami vy ndaꞌu Cristo ae ri nhandeapo jajejavy aguã rami? Any teve.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py lei re oĩa aikuaa porã rire xee amano ae ma lei pe, Nhanderuete pe ju aiko aguã. Xee voi kuruxu re xemoĩa avi Cristo reve. 


text:
Haꞌe rami rire xee veꞌỹ ma aiko, Cristo oiko xere. Aỹ xeroꞌo re aiko teri reve Nhanderuete Raꞌy re ajeroviaa rupi aiko, xerayvu vy xere ojejuka uka rire.


text:
Xee ma Nhanderuete xemboaxya nambovare eꞌỹi. Mbaꞌeta lei re nhanheaꞌãa rupi nhanemboeko porãa vaꞌe rire Cristo omanoague ndovarei ꞌrãgue. 


text:
<n> Galácia pygua kuery pe Paulo oporanduague</n> Peẽ Galácia pygua kuery peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, mavaꞌe tu penembotavy raꞌe? Mbaꞌeta pendua py amombeꞌu porã vaꞌekue Jesus Cristo kuruxu re ojejuka ukaague.


text:
Po rami anho aikuaaxe pẽgui: Lei re penheaꞌã rupi ri ndaꞌu Nheꞌẽ pejopy, tyrã pa ayvu porã pendu vy pejeroviaa py?


text:
Peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, Nheꞌẽ reve pemboypy vaꞌekue ri aỹ toꞌo re rive ju ta ri tyꞌy opa mbaꞌe py pendekuai porã? ; 


text:
Haꞌe gui Nheꞌẽ mbouare ndaꞌu lei re penheaꞌã ramo ri mbaꞌemo porã ojapo penembyte, tyrã pa ayvu porã pendu vaꞌe re pejerovia ramo? 


text:
<n> Abraão rekokue re ijayvua</n> Haꞌe ramigua ae Abraão ojou rakaꞌe, mbaꞌeta “Nhanderuete re ojerovia ramo ojeroviaa re omeꞌẽ teko porã”, heꞌiague rami. 


text:
Mbaꞌeta Abraão pe ranhe omombeꞌu ayvu porã vy “Ndegui vy amoingo porã ꞌrã yvy regua haꞌe javi”, heꞌi vaꞌekue. Haꞌe ramia py ipara re Nhanderuete oikuaa uka ma voi amboae regua kuery ojerovia ramo omboeko porã ꞌrãa. ,  


text:
Haꞌe rã lei re onheaꞌã vaꞌe ma ayvu vaipy meme, mbaꞌeta ipara oiny: “Lei re ikuai vaꞌe ndojapopai ri vy ayvu vaipy opyta.” 


text:
Haꞌe nunga rupi Nhanderuete renonde avave rei lei re onheaꞌãa rupi nomboeko porãai ꞌrã, mbaꞌeta “Heko porã vaꞌe ma ojeroviaa rupi ꞌrã ikuai”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui lei re nhanheaꞌã vy ma jajeroviaa rupi eꞌỹ nhandekuai. Haꞌe rami ꞌrãgue py “Lei re oĩa amongue ojapopa ri vy oikove ꞌrã hexe vy”, heꞌiague rami. 


text:
Haꞌe gui ma Cristo nhandejogua rakaꞌe lei re ayvu vai oĩa gui, nhanderekovia ayvu vaipy ojeapo vy. Mbaꞌeta ipara oiny: “Yvyra re oupia imoiny vaꞌekue ma ayvu vaipy meme” heꞌia rami. 


text:
Haꞌe rami vy Jesus Cristo ojapo Abraão pe Nhanderuete “Ndegui vy anhomoingo porã ꞌrã” heꞌiague amboae regua kuery voi oupity aguã. Haꞌe rami rã jajerovia vy jajopy ꞌrã Nheꞌẽ ombou vaꞌerã vaꞌekue. 


text:
<n> Nhanderuete ayvu mbovaipaarã eꞌỹ lei oejaague re ijayvua</n> Irmão kuery, nhande ae reko re ambojoja ta aỹ. Mbaꞌeta mbaꞌemo jajapo aguã re jajogueroayvu rire ndaꞌevei avave rei ombovaipa, neĩ omoĩave aguã haꞌe vaꞌekue áry.


text:
Haꞌe gui Abraão haꞌe hamymino pe Nhanderuete ijayvu rakaꞌe omoingo porã aguã re. Haꞌe ramia py “Hamymino kuery pe” ndeꞌi, mbaꞌeta heta pe rami eꞌỹ ijayvu, peteĩꞌi pe anho, “Neramymino” heꞌia py. Haꞌe vaꞌe ma Cristo. ,  


text:
Haꞌe gui aipoaꞌeve ju: Nhanderuete yma ma voi guexeve guarã ojapo ma rire quatrocentos e trinta maꞌetỹa py lei oeja avi vy nomboaxa rivei, neĩ nombovaipai ijayvu ma voiague. 


text:
Mbaꞌeta lei re nhanheaꞌãa rupi ri Nhanderuete gui mbaꞌemo jajopy vaꞌe rire ijayvuague rupi veꞌỹ jajopy ꞌrãgue. Haꞌe rami teĩ ijayvuague rupi rive Nhanderuete mbaꞌemo omeꞌẽ rakaꞌe Abraão pe. 


text:
Haꞌe gui ma mbaꞌerã ndaꞌu oeja avi lei? Lei ma jejavya kuaa ukaarã oeja rakaꞌe, ovare aguã hamymino ijayvu ma voiague vaꞌe oiko peveꞌi. , Anjo kuery po rupi lei omeꞌẽ uka rakaꞌe, haꞌe gui amboae po rupi ju.


text:
“Amboae po rupi omeꞌẽ uka” heꞌia py ma peteĩꞌi re eꞌỹ ijayvu vy, mokoĩ re. Haꞌe rã Nhanderuete ma peteĩꞌi. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete ndaꞌu ijayvu ma voiague rovai guarã ri lei oeja rakaꞌe? Any teve. Mbaꞌeta tekove meꞌẽarã ri lei oeja vaꞌe rire anhetẽ lei re nhanheaꞌãa rupi ꞌrãgue teko porã jaupity.


text:
Haꞌe gui ipara oinya oikuaa uka jejavya guy py meme nhandekuaia, Jesus Cristo re jajerovia vy omeꞌẽ ꞌrã vaꞌekue jajopy aguã. 


text:
<n> Cristo-a py lei nhanererovaẽague rami ijayvua</n> Haꞌe gui hexe jajerovia aguã regua oikuaa uka eꞌỹ mbove ma lei rupi ranhe nhanemoingo vy omboty pyre rami nhanderereko rakaꞌe, jajerovia aguã regua oikuaa uka peve.


text:
Haꞌe rami vy lei ma nhandere opena vaꞌe rami ranhe nhanderereko rakaꞌe, Cristo-a py nhanererovaẽ aguã, hexe jajerovia ramo nhanemboeko porã aguã. 


text:
Haꞌe nunga rupi jipovei ꞌrã judeu haꞌe grego, escravo haꞌe escravo eꞌỹ, avakue haꞌe kunhague, mbaꞌeta Jesus Cristo re vy haꞌe javive peteĩ regua anho nhandekuai.


text:
Haꞌe rami vy Cristo pegua peiko vy peẽ kuery voi Abraão ramymino kuery pendekuai, haꞌe ijayvuague peupity avi aguã rami guive pendekuai. 


text:
<n> Cristo re vy Nhanderuete raꞌy kuery jaikoa re ijayvua</n> Aipoaꞌe: nguu gui taꞌy kuery mbaꞌemo ojopy aguã rami ikuai vaꞌe ma kyrĩgue teri ikuaia ja escravo rami ete ꞌrã ikuai, opa mbaꞌe haꞌe kuery pe guarã oĩ teĩ.


text:
Haꞌe rami vy imboꞌea haꞌe hexe opena vaꞌe kuery oipotaa rami ꞌrã ikuai, tuu oaꞌangaague ára novaẽi teria ja. 


text:
Nhande kuery voi haꞌe rami avi nhandekuai vaꞌekue. Kyrĩgue rami teri nhandekuai jave escravo rami nhanemoingoa vaꞌekue ko yvy regua oikuaa rami rive.


text:
Haꞌe gui taꞌy kuery jaiko ramo nhandepyꞌa re Nhanderuete ombou Guaꞌy Nheꞌẽ, ojapukai vy “Xeru, Xeru” heꞌi vaꞌerã.


text:
Haꞌe nunga rupi escravo veꞌỹ, taꞌy kuery ma peiko. Guaꞌy kuery Nhanderuete penemoingo rire ixugui mbaꞌemo porã pejopy aguã rami pendekuai. 


text:
<n> Gueko ymague ae rupi ju ojevyxea re ijayvuague</n> Ymave rupi Nhanderuete peikuaa eꞌỹ mbove escravo rami pendekuai teri vaꞌekue Nhanderuete ramigua kuery pe rive.


text:
Aỹ ma peikuaa ma Nhanderuete, haꞌe ranhe pendekuaa rire. Mbaꞌe re tu haꞌvy pejevyxe ju mbaꞌemo ipoꞌaka eꞌỹ haꞌe ovareꞌỹ vaꞌe re, haꞌe nunga pegua escravo ju pendekuaixe vy?


text:
Mbaꞌeta amongue ára pemboeteve ꞌrã joegui, amongue jaxy, mbaꞌemo oiko aguã ára haꞌe amongue maꞌetỹ guive.


text:
<n> Paulo ndoikuaai reia re ijayvuague</n> Xee rami avi pendekuai ꞌrãgue, mbaꞌeta xee voi peẽ rami aiko. <n>Paulo ma judeu vaꞌeri judeu eꞌỹ vaꞌe reko rami oiko omboꞌea rupi (1 Coríntios 9.21,22). Irmão kuery, po rami anho ajerure, mbaꞌeta xevy pe mbaꞌeve py ndapejapo vai.


text:
Xee aiko axya peẽ kuery pe voi haxy ete vaꞌekue peropoꞌaka aguã. Haꞌe ramive ma peẽ kuery ndaxerexaxe eꞌỹi, ndaxerayvu eꞌỹi guive. Haꞌe rami ꞌrãgue py xemovaẽ porã vaꞌekue Nhanderuetea guigua anjo rami, Jesus Cristo rami ete.


text:
Haꞌe gui aỹ ma mbaꞌexa tu noĩvei ri pendekuai porãague? Xee aipoaꞌe porã: Haꞌeve vaꞌe rire penderexa ae penoẽ ꞌrãgue rakaꞌe xevy pemeꞌẽ aguã.


text:
Haꞌe rã amboae kuery ma pendererory merami rive xegui pendererovapaxe vy, haꞌe kuery re ju peo aguã.


text:
Xeraꞌy kuery, peẽ kuery re ndaꞌevei aiko imemby raxy vaꞌe rami, pendere Cristo reko ojekuaa porã eꞌỹa ja.


text:
Haꞌeve vaꞌe rire aỹ voi xee avaẽ ꞌrãgue peẽ kuerya py amboae rami ju xeayvu aguã, mbaꞌeta ndaikuaai rei peẽ kuery reko. 


text:
<n> Sara haꞌe Agar rekokue re ombojojaague</n> Lei rupi rive pendekuaixe vaꞌe, pemombeꞌu xevy: Ndapeikuaai ri tyꞌy lei re oĩ vaꞌe?


text:
Mbaꞌeta ipara oiny: “Abraão oguereko mokoĩ guaꞌy. Peteĩ ma kunha escrava piꞌa, haꞌe rã amboae ma escrava eꞌỹ piꞌa rakaꞌe.” <n>Abraão ma mokoĩ kunha re omenda rakaꞌe, guaꞌyxy aeꞌi Sara re, haꞌe gui escrava Agar re guive, Nhanderuete oipotaa rami eꞌỹ teĩ. Sara piꞌa ma Isaque, haꞌe rã Agar piꞌa ma Ismael (Gênesis 16 haꞌe 21). 


text:
Escrava piꞌa ma toꞌo gui rive ituiꞌi. Haꞌe rã escrava eꞌỹ piꞌa ma Nhanderuete ijayvuague rami vy ituiꞌi. 


text:
Haꞌe nunga oiko rakaꞌe jaikuaa pota aguã, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kunhague ma mokoĩ ayvu nhanderekorã oeja pyre rami. Peteĩ ayvu ma Sinai yvyty re oejaa, escravo rami nhanemoingo vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Agar. <n>Sinai yvyty re ma lei judeu kuery rekorã oejaa rakaꞌe. Haꞌe vaꞌe rupi onheaꞌã vaꞌe ma escravo rami meme ikuai (Êxodo 20; Hebreus 12.18-29). 


text:
Mbaꞌeta Agar ma Arábia regua Sinai yvyty rami, haꞌe Jerusalém tetã aỹgua rami guive oiko, mbaꞌeta haꞌe pygua kuery escravo rami meme teri ikuai. 


text:
Mbaꞌeta ipara oiny: “Nememby eꞌỹ vaꞌe, kyrĩ vaꞌe reikuavã eꞌỹ teri vaꞌe, evyꞌa ke. Kyrĩ vaꞌe raxy rendu eꞌỹ teri vaꞌe, enhendu atã ke revyꞌa vy, mbaꞌeta ome reve oiko vaꞌe memby kuery gui hetave ꞌrã ikuai kunha oeja pyre memby kuery.” 


text:
Yma guare rami toꞌo gui ituiꞌi vaꞌekue ma opuꞌã rei rakaꞌe Nheꞌẽ gui ituiꞌi vaꞌekue re. Haꞌekue ramigua ae aỹ voi oiko.


text:
Haꞌe rami teĩ ipara re oĩ: “Eipeꞌa ke escrava ipiꞌa reve, mbaꞌeta ndaꞌevei escrava eꞌỹ piꞌa rami avi escrava piꞌa ojopy aguã mbaꞌemo.” 


text:
Haꞌe rami vy irmão kuery, nhande ma escrava memby kuery eꞌỹ, haꞌe rã escrava eꞌỹ memby kuery nhandekuai. 


text:
<n> Lei rupi nhandekuai ꞌrãgue py Cristo re anho jajerovia aguã re ijayvua</n> Escravo veꞌỹ nhandekuai aguã ae Cristo nhandereraa jepe. Peĩ atã ke haꞌvy escravo penhemoingo uka jevy eꞌỹ aguã. 


text:
Teĩgue ju aipoaꞌe pavẽ pe: Opire omboi uka vaꞌekue ma lei re oĩ vaꞌe haꞌe javi ojapo aguã rami ikuai.


text:
Peẽ kuery lei re penheaꞌãa rupi penhemboeko porã ukaxe vaꞌe, pejepeꞌa ma Cristo gui, haꞌe penemboaxyague peja guive.


text:
Mbaꞌeta Cristo Jesus re nhandekuai ramo mbaꞌeverã ndovarei nhandepire nhamboi ukaague, neĩ nhamboi uka eꞌỹa voi. Ovare vaꞌe ma jajeroviaa nhandeporayvua rupi jaexa uka vaꞌe anho. 


text:
Haꞌe rami teĩ xee ma Senhor rupi vy ajerovia amboae rami rei peikuaa eꞌỹ aguã. Haꞌe rã penemoangeko reia mavaꞌe rã rei opaga ꞌrã. 


text:
Haꞌe gui irmão kuery, xee ma nhandepire nhamboi uka aguã re teri anhomboꞌe vaꞌe rire mbaꞌexa ꞌrãgue tu haꞌvy xembojexavai reia? Haꞌe rami anhomboꞌe vaꞌe rire haꞌe kuery ndojou vaivei ꞌrãgue kuruxu re Cristo ojuka ukaague amombeꞌu rã.


text:
<n> Escravo veꞌỹ ma jaiko vy nhandeporayvu aguã re ijayvua</n> Mbaꞌeta peẽ irmão kuery, escravo veꞌỹ pendekuai aguã Nhanderuete penerenoĩ. Haꞌe rami avi escravo veꞌỹ pendekuaia rupi ndaꞌevei toꞌo oipotaa rami pendekuai aguã, haꞌe rã pejoayvua rupi ꞌrã pendekuai peteĩ-teĩ rembiguai rami. , ; , 


text:
Mbaꞌeta lei re oĩ vaꞌe haꞌe javi ꞌrã jajapo peteĩꞌi ayvu rupi nhandekuai vy: “Peayvu peneirũ peẽ ae pejeayvua rami” heꞌiague. 


text:
<n> Toꞌo rembiapo haꞌe Nheꞌẽ guigua re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi aipoaꞌe: Pendekuai Nheꞌẽ re. Haꞌe vy ꞌrãe ndapejapoi toꞌo oipota vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta toꞌo oipota vaꞌe ma Nheꞌẽ ndoipotai, haꞌe Nheꞌẽ oipota vaꞌe ma toꞌo ndoipotai, joo ramigua eꞌỹ vy. Haꞌe nunga rupi ae ndapejapo kuaai peipota vaꞌe.


text:
mbaꞌemo raꞌangaa re jajeroviaa, mbaꞌevyky, joe nanhandeaꞌeia, joe nhapuꞌã reia, takãteꞌỹ, joupe nhandevai reia, nhandeyvate reixea, joegui jajaꞌoa, joo rami eꞌỹ-eꞌỹ nhandekuaia,


text:
jajojou vai reia, jakaꞌu reia, jakaru guaxua rupi nhandekuaia, haꞌe ramigua anho. Haꞌe nunga re pẽvy xeayvu ae ma vaꞌekue, haꞌe aỹ ma amombeꞌu porãve ju: Haꞌe rami ikuai vaꞌe ma Nhanderuete poꞌakaa pyguarã eꞌỹ. 


text:
Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua ma povaꞌe: mborayvu, vyꞌa, mbyꞌa porã, jajogueropoꞌakaa, joupe jajapo porãa, nhanhopytyvõa, ojeroviapy jaikoa,


text:
<n> Nhanhopytyvõ haꞌe nhandejee ae jaikuaa pota aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, amongue haꞌeve eꞌỹa rami oiko rã oexaa ramo peẽ Nheꞌẽ reve pendekuai vaꞌe pemongeta ꞌrã, pendevai eꞌỹ re. Penheangu ke guive peẽ voi penhembotavy uka eꞌỹ aguã.


text:
Peteĩ-teĩ peikuaa pota peẽ ae pendereko re. Haꞌe rami vy ꞌrãe pejererovyꞌa aguã haꞌeve, amboae kuery reko re peikuaa pota rei ndaꞌei.


text:
<n> Mbaꞌemo nhanhotỹague gui nhamonoꞌõ ju ꞌrãa re ijayvua</n> Ayvu porã re penemboꞌea rã opa mbaꞌe porã pembojaꞌo ꞌrã penemboꞌea kuery pe.


text:
Pejekore eme povaꞌe nunga re, mbaꞌeta Nhanderuete ndojejojai ukai ꞌrã, mbaꞌeta nhanhotỹague gui ae ju ꞌrã nhamonoꞌõ.


text:
Toꞌo guigua onhotỹ rire toꞌo gui ju ꞌrã omonoꞌõ imombaarã. Haꞌe rã Nheꞌẽ guigua ri onhotỹ rire ma Nheꞌẽ gui ae ju ꞌrã omonoꞌõ tekove marã eꞌỹ.


text:
Japytuꞌu rive eme joupe jajapo porãa gui, mbaꞌeta oaꞌangaague ára nhamonoꞌõ ꞌrã hekovia, ndajajepeꞌai rire.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌeve jave jajapo porã ꞌrã pavẽ pe, nhanderevegua ojerovia vaꞌe kuery pe katuve ma. 


text:
<n> Cristo kuruxu regua anho Paulo oguerovyꞌaa re ijayvuague</n> Pexa ke ipara tuvixa rei vaꞌe xepo py ae ambopara vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui toꞌo re onhemboyvatevexe vaꞌe kuery onheaꞌã ꞌrã pendepire pemboi uka aguã re. Haꞌe ramigua oipota onhembojexavai uka eꞌỹ aguã, mbaꞌeta Cristo kuruxu regua omombeꞌu vaꞌe rire ombojexavaia ae ꞌrãgue.


text:
Haꞌe rami avi opire omboi uka vaꞌekue voi ndojapopai ꞌrã lei re oĩa, haꞌe rami teĩ haꞌe kuery onheaꞌã pendepire pemboi uka aguã re, haꞌe nunga re ojererovyꞌa rei aguã. 


text:
Haꞌe rã xee ma mbaꞌeve rei ndarovyꞌai kuruxu re nhande-Senhor Jesus Cristo omanoague eꞌỹ vy. ; , Mbaꞌeta kuruxu re ma yvy regua reko omano ae ma xevy, haꞌe xee voi amano avi yvy regua reko pe.


text:
Mbaꞌeta nhandepire nhamboi ukaa, haꞌe nhamboi uka eꞌỹa voi mbaꞌeꞌỹ, hemimoingo pyau jaikoa anho ovare.


text:
Tove haꞌe rami ikuai vaꞌe haꞌe javi toendu mbyꞌa porã haꞌe omboaxya, Nhanderuete pegua kuery Israel regua voi. 


text:
<n> Ogueroayvu porãague</n> Irmão kuery, tove penenheꞌẽ py tapendu nhande-Senhor Jesus Cristo penemboaxya. Amém. 


text:
<n>Éfeso pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Nhanderuete oipotaa rami vy Cristo Jesus pegua apóstolo aiko. Kovaꞌe kuaxia ambou Éfeso tetã py ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe Cristo Jesus pegua ojeroviapy pendekuai vaꞌe pe: , <a href="b44.20.17-35">20.17-35</a> 


text:
<n> Cristo nhandereraa jepe rã Nhanderuete nhanemoingo porãague re ijayvua</n> Tove Nhanderuete nhande-Senhor Jesus Cristo Ruete vaꞌe re taꞌimaꞌenduꞌa porãa, mbaꞌeta Cristo re nhanemoĩ vy yva re opa mbaꞌe porã Nheꞌẽ guigua omeꞌẽ nhandevy.


text:
Mbaꞌeta yvy onhono eꞌỹ mbove ma voi Cristo re nhanemoĩ vy ojeupe guarã nhandeporavo rakaꞌe, henonde rupi ikyꞌa eꞌỹ haꞌe otekoavy eꞌỹ vaꞌe nhandekuai aguã. Nhanderayvu vy


text:
nhandeporavo ma voi vaꞌekue guaꞌy kuery ae nhanemoingo aguã. Haꞌe ae oipotaa rami vy nhanemboaxy Jesus Cristo rupi, ; 


text:
nhanemboaxy ramo pavẽ oguerovyꞌa aguã. Haꞌe rami nhandekuai aguã omeꞌẽ rive, guaꞌy oayvu vaꞌe re nhanemoĩ vy.


text:
Hexe nhanemoĩ vy nhandejogua rakaꞌe jajejavyague gui, mbaꞌeta nhanemboaxy ete vy huguy py omboguepa.


text:
Nhandevy oikuaa uka avi haꞌe ae oipotaa rami mbaꞌemo ojapo aguã ndoikuaa ukai vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ma nhanemboaxya rupi ojapo uka ꞌrã Cristo pe,


text:
oaꞌangaague ára ovaẽ rã ojapo aguã opa mbaꞌe re Cristo ipoꞌaka aguã rami, yva haꞌe yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi re.


text:
Cristo re nhanemoĩ vy nhandeporavo rakaꞌe ojeupe guarã. Haꞌe ae oipotaa rami vy opa mbaꞌe omoingoague rami avi haꞌe rami nhandeapo onhembopyꞌa ma voiague rami,


text:
haꞌe rami nhandekuaia pavẽ oikuaa vy oguerovyꞌa aguã hexakãmbaa, yma guive ore kuery Cristo roarõa rupi orekuaia re guive. <n>Apy ma “Ore” heꞌia ma judeu kuery re ijayvu vy. 


text:
Haꞌe gui peẽ kuery voi penemoĩ avi Cristo re. Mbaꞌeta pendereraa jepea regua ayvu porã anhetẽ vaꞌe pendu vy hexe pejerovia ramo pendere omoĩ ikuaa ukaarã, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ombou ꞌrã vaꞌekue ae. 


text:
Mbaꞌeta nhandere Onheꞌẽ omoĩ rire jaikuaa nhandevy guarã oguereko vaꞌe haꞌe javi jajopy ꞌrãa. Ojeupegua eterã nhandereraa jepea ára omeꞌẽ ꞌrã nhandevy, hexakãmbaa oguerovyꞌaa pavẽ aguã. 


text:
<n> Ojerovia vaꞌe kuery re Paulo ojerureague</n> Haꞌe nunga rupi xee voi arovyꞌa, omombeꞌua rã aendu vy Senhor Jesus re pejeroviaa haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi peayvua.


text:
Haꞌe rami vy ixupe ajerure pendere omoĩve aguã peneꞌarandurã peikuaa ete aguã Nhanderuete nhande-Senhor Jesus Cristo Ru hexakãmba vaꞌe.


text:
Tove pendepyꞌa py tapenemoexakã peikuaa aguã mbaꞌe pearõ aguã pa penerenoĩague, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery mboae reve opa mbaꞌe porã pejopy avi vaꞌerã,


text:
Mbaꞌeta opoꞌakaa oexa uka rakaꞌe Cristo omanoague gui omboete jevy vy. Haꞌe gui yva re ju omboguapy imoiny oiporu kuaa regua re,


text:
huvixa ikuai vaꞌe áryve oĩ aguã, joguerekoa kuery, mbaꞌemo re ombopoꞌaka haꞌe opena uka pyre kuery áryve, aỹgua haꞌe rakaꞌeve rã ikuai vaꞌe áryve guive. ; , 


text:
Mbaꞌeta igreja kuery ma hete. ; , ; Igreja kuery reve anho ꞌrã Cristo regua oĩmba, hexeve anho opa mbaꞌe oĩmbaa rami avi. 


text:
<n> Nhanemboaxy vy nhandereraa jepeague re ijayvua</n> Pendevy pe voi omeꞌẽ tekove, pendeko vai haꞌe pejejavya rupi vy omanogue rami pendekuai vaꞌekue ri.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami anho pendekuai vaꞌekue yvy regua reko rami, arai guy rupi nheꞌẽ vai ipoꞌaka vaꞌe, Nhanderuete onheꞌẽ rendu eꞌỹ vaꞌe kuery rerekoa vaꞌe oipotaa rami rive.


text:
Haꞌe rami nhande kuery pavẽ nhandekuai vaꞌekue toꞌo oipotaa rami. Mbaꞌeta toꞌo oipota rami haꞌe nhande ae nhandepyꞌaa rupi rive nhandekuai vaꞌekue. Amboae kuery rami avi japaga aguã rami nhandekuai vaꞌekue, haꞌe rami ete nhandereko vaꞌe vy. 


text:
omanogue rami nhandereko vaiague py teri nhandekuai vaꞌekue ri nhande avi nhanemoingove ju Cristo reve, mbaꞌeta nhanemboaxy ramo ae jaa jepe.


text:
Mbaꞌeta jajerovia rã nhanemboaxya py ae nhandereraa jepe. Haꞌe nunga ma nhandegui ae eꞌỹ ou, Nhanderuete omeꞌẽ rive.


text:
Nhande ae nhanheaꞌãa rupi eꞌỹ guive ou, avave rei ojejou porã rei eꞌỹ aguã. ; <a href="b45.5.6-8">5.6-8</a>;  


text:
Mbaꞌeta nhande ma Nhanderuete rembiapo jaiko. Cristo Jesus re nhanemoingove ju iporã vaꞌe jajapo jaikovy aguã, haꞌe rupi nhandekuai aguã yma ma voi omoĩ rire. 


text:
<n> Cristo kuruxu gui judeu kuery haꞌe amboae regua joegua meme ikuaia re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi peẽ judeu eꞌỹ vaꞌe ke penemaꞌenduꞌa yma rupi penderoꞌo re pendekuaiague re. Pendevy pe judeu kuery “Opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe” heꞌi, haꞌe kuery ojeupe ma “Opire omboi uka vaꞌe” heꞌi okuapy teĩ avakue po py rive omboi uka.


text:
Haꞌe vaꞌe jave ma Cristo reveꞌỹ pendekuai vaꞌekue, Israel regua eꞌỹ guive. Neĩ ndapeikuaai vaꞌekue Nhanderuete mbaꞌemo porã omeꞌẽ aguã re ijayvu vy guexeve guarã ojapoague. Mbaꞌeve ndaperekoi vaꞌekue pearõ aguã, mbaꞌeta Nhanderuete revegua eꞌỹ pendekuai vaꞌekue yvy re. 


text:
Yma Nhanderuetea gui mombyry pendekuai vaꞌekue ri aỹ ma Cristo Jesus re vy penemonhemboja ma, Cristo ruguy rupi ae.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ae ma peteĩ rami nhanemoingoa, mbaꞌeta mokoĩ regua gui peteĩꞌi nhanemoingo. <n>“Mokoĩ regua” heꞌia py ma judeu kuery haꞌe amboae regua re ijayvu vy, mbaꞌeta Jesus pegua joegua eꞌỹ-eꞌỹ nhandekuai teĩ peteĩꞌi regua nhanemoingo . Haꞌe vy oity nhanembyte kora nhanembojaꞌoarã hiꞌaĩ vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ma joe nanhandeaꞌeiague.


text:
Ngoꞌo reve vy ombovaipa rakaꞌe lei re ojapo uka pyre haꞌe ndojapo ukai pyre oĩa. Mokoĩ regua gui peteĩ regua pyau omoingo, ojee ae nhanemoingo vy. Haꞌe rami vy peteĩ rami nhanemoingo.


text:
Mokoĩve regua nhandereru ju Nhanderuete re, peteĩꞌi tete nhandekuai aguã. Kuruxu re omano vy oipeꞌapa rakaꞌe ndajajoayvui reiague.


text:
Haꞌe gui ou vy oikuaa uka peteĩ rami ju nhanemoingopa aguã, peẽ ixugui mombyry pendekuai vaꞌekue, haꞌeꞌi rupi orekuai vaꞌekue guive.


text:
Haꞌe nunga rupi amboae regua veꞌỹ, amboae guigua veꞌỹ ma pendekuai. Haꞌe rami ꞌrãgue py ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery reve joegua, Nhanderuete ro pygua kuery ae pendekuai.


text:
Haꞌe vaꞌe oo ytarã ma apóstolo haꞌe profeta kuery ranhe omoĩ rakaꞌe, haꞌe gui peẽ kuery ju penemoĩ vy ojapove heravy. Cristo Jesus ae ita omboeteve pyrã oĩ.


text:
<n> Amboae regua kuery oo jepea re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi aỹ xee Paulo ma Cristo Jesus káuxa aĩ nhuã py, peẽ judeu eꞌỹ vaꞌe kuery ayvu vy.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery pendu ma nhiꞌã Nhanderuete xemboaxy vy xemoĩague pendevy pe ayvu amombeꞌu aguã. , ; 


text:
Mbaꞌeta xevy pe oikuaa uka karamboae ndoikuaa ukai vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ma mboapy ayvuꞌi py pẽvy amboparaague.


text:
Haꞌe gui ambopara vaꞌekue peroayvu vy peikuaa avi ꞌrã Cristo regua oikuaa uka eꞌỹ pyre xevy pe ranhe oikuaa uka vaꞌekue.


text:
Ymagua kuery pe ma haꞌe nunga ndoikuaa ukai vaꞌekue. Haꞌe gui aỹ ma Onheꞌẽ rupi ae oikuaa uka ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe apóstolo haꞌe profeta kuery pe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma povaꞌe: peẽ kuery judeu regua eꞌỹ voi ore judeu kuery reve nhandevy pavẽ pe Nhanderuete omeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo porã, haꞌe gui peteĩꞌi tete nhanemoingo pavẽ, haꞌe ijayvuague jajopy pavẽ aguã rami nhanemoingo guive, Cristo Jesus regua ayvu porã oĩa rami vy.


text:
Xee ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pavẽ gui xeꞌyvyĩve vaꞌeri Nhanderuete xemboaxy vy xemoĩ karamboae amboae regua kuery pe ayvu porã amombeꞌu aguã. Haꞌe vaꞌe oĩa rami vy opa mbaꞌe porã jaikuaa eꞌỹ vaꞌe regua Cristo re anho oĩ.


text:
Xemoĩ karamboae amombeꞌu aguã mbaꞌemo oiko vaꞌerã, Nhanderuete opa mbaꞌe apoare vaꞌe yma rupi onhembopyꞌaague ndoikuaa ukai teri vaꞌekue ojeupity rã.


text:
Mbaꞌeta aỹ gui ma igreja kuery ikuaia rupi Nhanderuete haꞌekue-ꞌekueꞌi rami eꞌỹ oexa uka ꞌrã oꞌarandua. Yva pygua huvixa kuery haꞌe ipoꞌakakueve ikuai vaꞌe pe voi oikuaa uka ꞌrã,


text:
Haꞌe rami rire hexe vy nhandepyꞌa guaxu Nhanderuete re nhanhemboja aguã, mbaꞌeta aỹ jaikuaa ete hexe jajerovia ramo nhanemboaxya.


text:
Haꞌe nunga rupi pendere vy aiko axya omombeꞌua rã pendu teĩ ndaipotai pendekuerai, mbaꞌeta pevyꞌave aguã ae aiko axy. 


text:
haꞌe rami py pejerovia rã pendepyꞌa re Cristo oiko aguã. Haꞌe gui mborayvu re penembaraete haꞌe peĩ atã vy


text:
ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi reve peikuaa aguã Cristo nhanderayvua tuvixa etea, mbaꞌeta ipy ete, ipuku, yvate haꞌe yvy katy oo.


text:
Haꞌe rami vy peikuaa aguã nhanderayvua, ndajaikuaapai vaꞌe teĩ, Nhanderuete re oĩ vaꞌe haꞌe javi pendere voi oĩ aguã. 


text:
Nhanderuete ma opa mbaꞌe py ipoꞌakapa vaꞌe vy ojapo jajerurea haꞌe nhaexaꞌãa áryve voi, nhandere opoꞌakaa oĩ vaꞌe rupi ae.


text:
Tove igreja kuery ikuaia rupi ixupe toporaeia, haꞌe Cristo Jesus re vy guive, aỹ haꞌe arakaꞌe rã peve. Amém. 


text:
<n> Peteĩ rami jajerovia aguã re ijayvua</n> Senhor káuxa nhuã py aĩa py po rami xee romongeta: Nhanderuete ojeupe guarã penerenoĩ rire haꞌekue rami ae ke pendekuai.


text:
Mbaꞌeta peteĩꞌi tete nhandekuai, peteĩ Nheꞌẽ oiko haꞌe peteĩꞌi guive pearõ pekuapy vaꞌe, haꞌe rami aguã penerenoĩ rire. , ; , 


text:
peteĩꞌi Nhanderuete nhande kuery haꞌe javi Ru vaꞌe. Haꞌe ma haꞌe javi re ipoꞌaka, haꞌe javi rupi ombaꞌeapo, haꞌe javi re oĩ. 


text:
<n> Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery mbaꞌemo ojapo aguã re ijayvua</n> Haꞌe rami avi nhanemboaxya rupi peteĩ-teĩ pe omeꞌẽ nhanerembiaporã. Cristo ae omeꞌẽxea rami omeꞌẽ. ; ; , 


text:
Haꞌe nunga rupi ipara re oĩa py “Yvate ojeupi vy heta ogueraa guembiguairã ojopy vaꞌekue, haꞌe avakue pe omeꞌẽ hembiaporã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui amongue pe omeꞌẽ apóstolo ikuai aguã, amboae pe ma profeta ikuai aguã, amboae kuery pe ma ayvu porã mombeꞌua rupi ikuai aguã, amboae kuery pe ma igreja re opena, eꞌỹ vy nhomboꞌea rupi ikuai aguã.


text:
Haꞌe rami vy omboꞌe uka porãmba ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery peteĩ-teĩ guembiapo ojapo kuaa aguã rami. Haꞌe rami vy Cristo rete omombaraeteve aguã,


text:
peteĩ rami meme jajerovia haꞌe Nhanderuete Raꞌy jaikuaa ete peve. Haꞌe rami vy ꞌrãe kakuaakue rami nhandekuai, Cristo rami ete nhandekuai peve opa mbaꞌe py,


text:
kyrĩgue rami veꞌỹ nhandekuai aguã, opa marã rei nhanemboꞌe vaꞌe yvytu rami nhandereraa rã haꞌekueꞌỹ-kueꞌỹ katy rive jaa eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta haꞌe kuery ma avakue ꞌarandua rami rive ꞌrã nhanemboꞌe, ijayvu kuaa vy nhanembotavypa ꞌrã guive.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py anhetẽ vaꞌe rupi haꞌe mborayvu re nhandekuai vy opa mbaꞌe py nhandeyvateve ꞌrã javy Cristo rami ete nhandekuaia jaupity peve, mbaꞌeta haꞌe anho nhaneakã oiko.


text:
Hexe vy tete haꞌe javi oĩmba porã ꞌrã, joo rami ikuaia py. Peteĩ-teĩ regua joo rami meme haꞌe mborayvu re nhomombaraete vy haꞌe javi ꞌrã yvateve ovy. 


text:
<n> Jajeko rerova aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi aipoaꞌe Senhor rery rupi: Pendekuaive eme amboae regua kuery reko rami, mbaꞌeta haꞌe kuery ma ipyꞌaa ovare eꞌỹ vaꞌe rupi rive ikuai.


text:
Haꞌe kuery oxĩa noendu kuaavei vy opa marã rei ikuaia rupi ndojejokovei ma, haꞌe rami anho ikuaixe vy. 


text:
Penemboꞌea pendereko ymague peja aguã re, mbaꞌeta nhandereko ymague rupi vy nhandereko kyꞌave javy nhanhemoaruãa py jajekorepa vy.


text:
haꞌe pendeko pyau py ju penhemonde aguã. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete omoingo haꞌe rami ete pendekuai aguã, anhetẽ guigua teko porã haꞌe pendekyꞌa eꞌỹa rupi. 


text:
<n> Nhanderuete pe ete nhandekuai aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi pendeapuague peja vy peteĩ-teĩ anhetẽ rupi anho pendeayvu jomeme, mbaꞌeta peteĩꞌi tete nhandekuai. 


text:
Imonda vaꞌekue taꞌimondave eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py tombaꞌeapo, opo py tojapo iporã vaꞌe, iporiaukueꞌi oipytyvõ aguã ojou aguã.


text:
Pendejuru gui toẽ eme ayvu vai, haꞌe rã ayvu porã anho, peteĩ-teĩ oikotevẽa rami penhomombaraete aguã. Haꞌe rami vy ꞌrã hendua kuery pe pendeayvua ojapo porã.


text:
Pemomboriau eme Nhanderuete Nheꞌẽ, mbaꞌeta opa mbaꞌe gui pendereraa jepe aguã ára peve guarã pendere omoĩ, ojeupegua kuery peikoa kuaa ukaarã. , ; , ; , 


text:
Pejepeꞌa ke pendevai reiaty gui, haꞌe gui penhenhandu vaikue reia, pendepoxy reia, penhomotareꞌỹa, pendeayvu vaikue reia haꞌe opa mbaꞌe vai gui.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py joo rami meme pendekuai pejoayvu haꞌe penhomboaxya rupi. Pejoperdoa ke, Cristo re vy Nhanderuete pendeperdoaague rami avi. 


text:
Mborayvu re pendekuai Cristo penderayvua rami, mbaꞌeta nhandere ojejuka uka rakaꞌe, Nhanderuete pe guekove ae omeꞌẽ heakuã porã vaꞌe omeꞌẽmby rami. 


text:
<n> Hendy vaꞌe haꞌe pytũ rupi ikuai vaꞌe re ijayvua</n> Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pendekuai vy ndaꞌevei neĩ pendeayvu aguã mbaꞌemo vai re: tavy reia, nhemboeko kyꞌaa, nhombaꞌe re pena reia, haꞌe nunga re.


text:
Ndaꞌevei pendeayvu vaikue aguã, peneꞌarandua rupi eꞌỹ pendeayvu aguã, neĩ penderoryai rei aguã. Haꞌe ramigua ma ndaꞌevei vaꞌe meme. Haꞌe rami ꞌrãgue py perovyꞌa tema Nhanderuete.


text:
Peikuaa pota ke povaꞌe nunga re: Cristo haꞌe Nhanderuete poꞌakaa ojekuaa jave peteĩve ndojejokoi rei vaꞌe mbaꞌeve ndojopyi ꞌrã, neĩ onhemboeko kyꞌa rei vaꞌe, nhombaꞌe re opena rei vaꞌe, mbaꞌeta haꞌe ramigua ma taꞌangaa ombojerovia vaꞌe rami meme.


text:
Avave rei pe penhembotavy uka eme ayvu ovareꞌỹ vaꞌe py, mbaꞌeta Nhanderuete ombopaga ꞌrã nonheꞌẽ rendui vaꞌe kuery haꞌe rami ikuaiague re.


text:
Haꞌe nunga rupi mbaꞌeve pereko eme haꞌe kuery reve. <a href="b47.6.14–7.1">2 Coríntios 6.14–7.1</a> 


text:
Mbaꞌeta yma rupi, pytũ rupi pendekuai vaꞌekue ri aỹ ma Senhor re vy hexakã vaꞌe peiko. Pendekuai haꞌvy hendy vaꞌe raꞌy kuery rami ete,


text:
Mbaꞌeve pereko eme pytũ rupigua mbaꞌemo vai apoa kuery reve, mbaꞌeta ovareꞌỹ vaꞌe meme. Haꞌe rami ꞌrãgue py peikuaa uka ndaꞌevei vaꞌea.


text:
Mbaꞌeta hendya py mbaꞌemo jaikuaa uka ramo ojekuaapa ꞌrã marã ramigua ete paa. Hendya py ojekuaa vaꞌe ma hexakã vaꞌe meme opyta,


text:
aipoeꞌia rami vy: “Reke vaꞌe, emyĩ ke, epuꞌã omano vaꞌekue mbyte gui, haꞌe gui Cristo nemoexakã ꞌrã.” 


text:
Haꞌe nunga rupi peiko kuaa pota. Pendekuaive eme hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe rami, haꞌe rã hiꞌarandu vaꞌe rami anho.


text:
Pekaꞌu eme guive vinho py, mbaꞌeta opa marã rei nhanemoingo. Haꞌe rami ꞌrãgue py pendere Nheꞌẽ anho toĩ. 


text:
Haꞌe rami vy jomeme pendeayvu salmos peporaei vy. Pendepyꞌa py Senhor pemboetea rupi peporaei hinos haꞌe Nheꞌẽ guigua mboraei.


text:
<n> Omenda vaꞌe kuery reko re ijayvua</n> Haꞌe rami vy kunhague ma ome oipotaa rami taꞌikuai, Senhor pe rami ete.


text:
Mbaꞌeta ime kuery ma guaꞌyxy akã ikuai, igreja kuery akã Cristo oikoa rami avi, heraa jepea guive oiko. Haꞌe vaꞌe ma hete.


text:
Haꞌe gui igreja kuery Cristo oipotaa rami ikuaia rami avi kunhague voi opa mbaꞌe py taꞌikuai ome kuery oipotaa rami. 


text:
Peẽ ime kuery voi peayvu ke pendaꞌyxy, Cristo igreja kuery oayvua rami avi, mbaꞌeta igreja kuery re vy guekove ae omeꞌẽ rakaꞌe,


text:
guenonde ae igreja kuery oexa uka aguã hexakãmba vaꞌe, ipere haꞌe ixorĩmba rei eꞌỹ vaꞌe, haꞌe kuery re ivaikue reia, neĩ haꞌe vaꞌe regua oĩ eꞌỹ aguã, haꞌe rã ikyꞌa eꞌỹa anho.


text:
Mbaꞌeta guete ae ndoayvui vaꞌe jipoi. Haꞌe rami ꞌrãgue py nhamongaru haꞌe nhapena ꞌrã nhanderete re. Haꞌe rami ae avi Cristo opena igreja re,


text:
“Haꞌe nunga rupi avakue oeja ꞌrã nguu haꞌe oxy, guaꞌyxy reve joguereko aguã, mokoĩ ꞌrãgue py peteĩꞌi toꞌo ikuai aguã”, heꞌiague rami. 


text:
Haꞌe rami avi peẽ kuery voi peteĩ-teĩ peayvu ꞌrã pendaꞌyxy peẽ ae pejeayvua rami, haꞌe kunhague voi tomboete ome. , ; 


text:
<n> Tuu haꞌe taꞌy kuery reko re ijayvua</n> Peẽ taꞌy haꞌe tajy kuery voi Senhor re vy penheꞌẽ rendu ꞌrã penderu haꞌe pendexy, mbaꞌeta haꞌe rami vy ꞌrã haꞌevea rami pendekuai,


text:
“Pemboete ꞌrã penderu haꞌe pendexy”, heꞌiague rami. Haꞌe vaꞌe ojapo uka pyre ma jypyꞌigua nhanemoingo porã aguã regua ayvu reve ou, po rami:


text:
Haꞌe gui peẽ tuu kuery ma pembopoxy rei eme pendaꞌy haꞌe penderajy kuery. Haꞌe rami ꞌrãgue py Senhor guigua ꞌarandu rupi ꞌrã pemoꞌarandu haꞌe pemongeta. 


text:
<n> Escravo haꞌe joguerekoa kuery reko re ijayvua</n> Haꞌe gui peẽ escravo kuery ma penheꞌẽ rendu ke pendererekoa ngoꞌo re ikuai vaꞌe. Pemboetea rupi pejererokyje pendepyꞌa haꞌe javi py, Cristo pemboetea rami avi.


text:
Ndaꞌevei pendererekoa oexaa py rive pembaꞌeapo porã aguã, avakue rive pendererovyꞌa eꞌỹ aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py Cristo rembiguai peiko vy pendepyꞌa py guive pejapo Nhanderuete oipota vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta jaikuaa iporã vaꞌe rupi nhandekuai rire peteĩ-teĩ rekovia jajopy ꞌrãa Senhor po gui, escravo haꞌe escravo eꞌỹ teĩ. 


text:
Haꞌe gui peẽ joguerekoa kuery voi, haꞌe rami ae pereko porã penembiguai kuery. Pemongyje rei eme, mbaꞌeta peikuaa haꞌe kuery Senhor haꞌe pende-Senhor yva re oikoa. Haꞌe vaꞌe ma peteĩ regua rive joegui oayvuve vaꞌeꞌỹ. ; , ; , ; 


text:
<n> Nhanderuete guigua tembiporu re ijayvua</n> Haꞌe gui ma penembaraete tema Senhor re, ipoꞌakaa rupi ae.


text:
Mbaꞌeta nhande kuery re avakue eꞌỹ opuꞌã, haꞌe rã yva regua huvixa kuery, ipoꞌakakueve, ko yvy pytũ guy rupigua rerekoa kuery, haꞌe nheꞌẽ vai arai guy rupigua.


text:
Haꞌe nunga rupi peraa ke Nhanderuete guigua tembiporu haꞌe javi, ara vai ovaẽ rã peĩ atã aguã, haꞌe gui opa pendepoꞌakapa ma rire pejeity uka eꞌỹ re peneꞌaĩ aguã.


text:
Haꞌe gui peĩ atã aguã ma kuꞌakuaa rami pemoĩ ꞌrã anhetẽ vaꞌe, haꞌe teko porã voi pemoĩ pexo regua rami.


text:
Pendepy regua rami pemoĩ penekyreꞌỹa, peiko katu aguã ayvu porã Nhanderuete reve peteĩ rami nhanemoingoa regua pemombeꞌu aguã.


text:
Nhanderuete pe penhemboꞌe pavẽ re, Nheꞌẽ re vy pejerure riae. Haꞌe rami aguã peiko kuaa pota tema, peĩ atã guive ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi re pejerurea py.


text:
Xere voi ke pejerure, xeayvu ta rã xeayvurã omeꞌẽa aguã, akyjea py eꞌỹ amombeꞌu aguã ayvu porã ndoikuaa ukai pyre.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami aguã ae aĩ nhuã py, Jesus rery rupi ayvu mombeꞌuarã. Tove Cristo re vy akyjea py eꞌỹ tamombeꞌu, amombeꞌu aguã rami ae rire. 


text:
<n> Tíquico omondouka aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui aikoa haꞌe mbaꞌemo ajapo aikovya peikuaa aguã ma xerembiayvu irmão Tíquico omombeꞌupa ꞌrã pendevy. Haꞌe vaꞌe ma Senhor pe ombaꞌeapoa rupi ojeroviapy oiko. 


text:
<n> Ogueroayvu porãague</n> Irmão kuery, tapendu mbyꞌa porã, mborayvu haꞌe pejeroviavea guive, Nhanderuete haꞌe Senhor Jesus Cristo guigua meme.


text:
<n>Filipos pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Paulo haꞌe Timóteo, Cristo Jesus rembiguai roiko vaꞌe roxarura Filipos tetã py Cristo Jesus re vy ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pendekuai vaꞌe haꞌe javive pe, joe opena vaꞌe haꞌe nhopytyvõa kuery pe guive. 


text:
Tove peẽ kuery tapendu penemboaxya haꞌe mbyꞌa porã Nhanderuete, Senhor Jesus Cristo Ru vaꞌe guigua. 


text:
<n> Filipos pygua kuery re oguerovyꞌa haꞌe ojerureague</n> Peẽ kuery re xemaꞌenduꞌa nhavõ arovyꞌa Xeruete.


text:
Mbaꞌeta xee aikuaa porã Cristo Jesus oua ára peve peẽ kuery re mbaꞌemo porã moĩ ypyare omoĩmba ꞌrãa.


text:
Haꞌeve peẽ kuery re xemaꞌenduꞌa riae aguã, mbaꞌeta xepyꞌa re aendu roayvua. Mbaꞌeta Nhanderuete xemboaxy vy ixupe ambaꞌeapo aguã xemoĩ rire peẽ kuery xepytyvõ pekuapy nhuã py aĩ rã, haꞌe ayvu porã anhetẽ vaꞌe amombeꞌua rupi guive.


text:
Po rami ajerure ixupe: Pendere tomoĩve heravy mborayvu, mbaꞌemo peikuaa porãve haꞌe opa mbaꞌe py peneꞌarandua reve,


text:
iporã vaꞌe anho pendejee guarã peiporavo aguã, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe ojou vaipy eꞌỹ pendekuai aguã Cristo ára pyguarã,


text:
<n> Apóstolo Paulo re mbaꞌemo oiko ramo hetave ayvu porã oendua re ijayvuague</n> Haꞌe gui irmão kuery, aipota peikuaa mbaꞌemo xere oiko rire ayvu porã oenduave ague.


text:
Mbaꞌeta huvixave pegua jopya kuery oikuaapa Cristo káuxa nhuã py aĩa, haꞌe amboae kuery haꞌe javi voi. , , ; , 


text:
Haꞌe ramo irmão kuery voi Senhor káuxa nhuã py aĩa heta oikuaa vy ipyꞌa guaxu vy ndokyjevei okuapy Nhanderuete ayvu omombeꞌu aguã.


text:
Ikuai avi amongue eteꞌi xere ijaꞌe eꞌỹa rupi Cristo regua ayvu omombeꞌu vaꞌe, xegui onhemboyvatevexe vy rive. Haꞌe rã amboae kuery ma anhetẽ rupi omombeꞌu.


text:
Haꞌe rã amboae kuery ma onhemboyvate reixe vy rive omombeꞌu Cristo regua, anhetẽ rupi eꞌỹ, mbaꞌeta haꞌe kuery ojapoxe nhuã py aĩa py ajexavaive aguã rami.


text:
Haꞌe rami teĩ xee ma ndaikuaa potai. Mbaꞌeta anhetẽ rupi, haꞌeꞌỹ vy anhetẽ rupi eꞌỹ teĩ Cristo omombeꞌua ramo avyꞌa, haꞌe avyꞌa tema ꞌrã guive. 


text:
Mbaꞌeta po rami aikuaa porã: Xere pejerure ramo Jesus Cristo Nheꞌẽ xepytyvõ ꞌrã opa mbaꞌe gui aa jepe aguã.


text:
Xee aipota ete vaꞌe, haꞌe ajeroviaa ma mbaꞌeve py axĩmba eꞌỹ aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py xepyꞌa guaxu aguã, aiko jepiaty rami aỹ voi xee aikoa rupi Cristo omboetea aguã, aikove eꞌỹ vy amano teĩ.


text:
Haꞌe rami teĩ, xeroꞌo re aikove teri reve ambaꞌeapoa rupi iporã vaꞌe oiko ramo xee ndaiporavo kuaai,


text:
mbaꞌeta mokoĩ rami aendu. Mbaꞌeta aaxe Cristo reve aiko aguã. Haꞌe vaꞌe ma opa mbaꞌe gui haꞌeveve vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi aikuaa porã peẽ kuery haꞌe javi reve apytave ranhe ꞌrãa, pevyꞌa haꞌe pejeroviave aguã,


text:
<n> Cristo reve vy peteĩ rami nhanheaꞌã aguã re ijayvua</n> Opa mbaꞌe gui haꞌeveve vaꞌe ma Cristo regua ayvu porã omboetea aguã rami pendekuai aguã. Haꞌe rami rã peẽ kuery roexa vy aa, haꞌeꞌỹ vy ndaai teĩ pendekuaia omombeꞌua rã aendu vy aikuaa ꞌrã peteĩ Nheꞌẽ re peĩ atãa, haꞌe peteĩꞌi rami penheaꞌã pekuapya ayvu porã rupi jajeroviaa re,


text:
mbaꞌeve py nhanderovaigua kuery gui pekyje eꞌỹ re. Haꞌe kuery ma haꞌe rami pendekuaia oexa vy oikuaa okanhy aguã rami ikuaia, haꞌe rã peẽ kuery ma peikuaa Nhanderuete re vy peo jepe ꞌrãa.


text:
mbaꞌeta peẽ voi penheaꞌã pekuapy ymave rupi pexa rã xee anheaꞌãague rami, haꞌe aỹ pendu rã anheaꞌãa rami avi. ; , 


text:
<n> Jajoayvu haꞌe joegui nhanhemoꞌyvyĩꞌive aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi Cristo re vy penembaraetea pendu vy, penderayvua py pendepyꞌa guaxu, Nheꞌẽ reve peteĩ rami pendekuai, haꞌe pendeporayvua rupi penhomboaxya pendu vy,


text:
haꞌe rami vy xembovyꞌa ke opa mbaꞌe py, peteĩ rami peikuaa vy, jomeme pejoayvu, peteĩ rami anho pendepyꞌa, haꞌe pendepyꞌa py peteĩꞌi ramigua anho pendu vy. , ; 


text:
Mbaꞌeve pejapo eme penhemboyvatea rupi, neĩ pejejou porã reia rupi guive. Haꞌe rami ꞌrãgue py penhemoꞌyvyĩꞌi vy peteĩ-teĩ penhomboyvateve ꞌrã pendejegui.


text:
<n> Cristo onhemoꞌyvyĩꞌiague rami avi nhande voi nhandekuai aguã re ijayvua</n> Peẽ voi pendejee pemoĩ Cristo Jesus pyꞌa re oĩ vaꞌe ramigua,


text:
mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete rami ete oiko vaꞌeri nonheaꞌãi rakaꞌe Nhanderuete rami riae yvate aguã.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py ojegui haꞌe ae yvatea oipeꞌa vy tembiguai rami ju oiko, ava ojeapo vy. ; Haꞌe rami vy ava rami ojekuaa vy


text:
Haꞌe rami rire Nhanderuete omboyvate ju pavẽ áryve, haꞌe heryrã omeꞌẽ tery ikuai vaꞌe gui yvateve vaꞌe,


text:
<n> Jaa jepea jaexa uka aguã re ijayvua</n> Haꞌe ramo xerembiayvu kuery, peẽ kuery xenheꞌẽ rendu riae pekuapy xerexaa rupi anho eꞌỹ, aỹ peẽ kuerya py naĩ jave katuve ma. Haꞌe rami vy peo jepea pexa uka-ukave tema pejererokyje haꞌe peryryipaa rupi,


text:
mbaꞌeta Nhanderuete ae pendere ojapo ꞌrã haꞌe oipotaa rami pendekuaixe haꞌe pendekuai ete aguã rami.


text:
ojou vaipy eꞌỹ haꞌe anhetẽ rupigua pendekuai aguã. Haꞌe rami vy heko vai haꞌe opa marã rei ikuai vaꞌe mbyte pendekuaia rupi pexa uka ꞌrã Nhanderuete raꞌy kuery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe peikoa. Mbaꞌeta haꞌe kuery mbyte rupi tataendy rami penerexakã peikovy kovaꞌe yvy re, 


text:
tekove regua ayvu re peĩ atã vy. Haꞌe rami rire Cristo oua ára py xee roguerovyꞌa ꞌrã nanheaꞌã rivei neĩ nambaꞌeapo rivei rire.


text:
Haꞌe gui xapyꞌa rei xeruguy omoẽa ꞌrã Nhanderuete pe mymba omeꞌẽmby rami, pejeroviaa pemeꞌẽ vaꞌe irũrã. Haꞌe rami teĩ ae ma xee avyꞌa ꞌrã, haꞌe peẽ kuery haꞌe javi reve ꞌrã arovyꞌa.


text:
<n> Paulo oirũ kuery Timóteo haꞌe Epafrodito omombeꞌuague</n> Haꞌe gui Senhor Jesus re ajerovia peẽ kuerya py ambou voi aguã Timóteo, pendekuaia aikuaa vy xee voi avyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rã Timóteo ma peẽ voi peikuaa ae heko porã vaꞌe oikoa, mbaꞌeta ayvu porã mombeꞌua rupi xerupive ombaꞌeapo nguu pe rami.


text:
Haꞌe rami teĩ ajou porã peẽ kuerya py ambou ranhe aguã Epafrodito. Haꞌe vaꞌe ma xe-irmão, xereve ombaꞌeapo haꞌe onheaꞌã vaꞌety. Haꞌe vaꞌe ma peẽ kuery pemondouka avi rakaꞌe, aiko axy rã xepytyvõ aguã.


text:
Haꞌe ramo peẽ kuery haꞌe javive penderexaxe ete oikovy, haꞌe ipyꞌa eta rei guive, mbaꞌeta imbaꞌeaxya penduague ixupe omombeꞌua rã oendu rire.


text:
Anhetẽ imbaꞌeaxy vy omano raiꞌi vaꞌekue, teĩ Nhanderuete omboaxy. Haꞌe anho eꞌỹ, xee voi xemboaxy avi, xeporiauve ju eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi ajapurave tema ambou aguã, pexa ju vy perovyꞌa aguã, haꞌe xee voi ndaxeporiau vaipavei aguã.


text:
Haꞌe ramo Senhor re vy pemovaẽ ke perovyꞌa ete reve, haꞌe pemboete tema haꞌe ramigua avakue haꞌe javi.


text:
Mbaꞌeta Cristo pe ombaꞌeapoa rupi omano raiꞌi vaꞌekue ndojeayvuveikue py, peẽ kuery naxepytyvõ reguavei rã xepytyvõ aguã. 


text:
<n> Cristo re javyꞌa aguã re ijayvua</n> Haꞌe gui xe-irmão kuery, pevyꞌa tema Senhor re. Ambopara ma voiague ramigua peteĩgue ju ambopara. Haꞌe rami teĩ ndajou porã eꞌỹi, mbaꞌeta penemombaraeteve ꞌrã. ,  


text:
<n> Anhetẽ rupi eꞌỹ nhomboꞌe vaꞌe kuery gui nhanheangu aguã re ijayvua</n> Penheangu ke jagua rami heko vai vaꞌe kuery gui, mbaꞌeta haꞌeveꞌỹa rami ombaꞌeapo, haꞌe anhetẽ rupi eꞌỹ jopire omboi uka vaꞌe. <n>“Jagua rami heko vai vaꞌe” heꞌia kuery ma nhomboꞌea rupi “Judeu reko rami pendekuai ramo anho ꞌrã Nhanderuete pendereraa jepe” heꞌi rive vaꞌe. 


text:
Haꞌe rã nhande kuery ma opire omboi uka vaꞌe ete nhandekuai, mbaꞌeta Nheꞌẽ rupi nhamboete Nhanderuete, jarovyꞌa Cristo Jesus, haꞌe rã toꞌo re ma ndajajeroviai vaꞌe. 


text:
Haꞌeve ꞌrãgue teĩ xee toꞌo re ajerovia aguã. Amongue vaꞌe toꞌo re ojerovia aguã haꞌeve vaꞌe rire xee katuve ꞌrãgue,


text:
mbaꞌeta oito ára arekoa py xepire omboia vaꞌekue, Israel ramymino aiko, Benjamim kuery regua, hebreu kuery gui xetuiꞌi vaꞌekue hebreu eterã. Fariseu regua aiko vy lei rupi anheaꞌã vaꞌekue.


text:
Anheaꞌãve ete vy igreja kuery re apuꞌã rei vaꞌekue. Lei guigua teko porã rupi aiko ramo xejou porã pavẽ karamboae. 


text:
Anhetẽ opa mbaꞌe pe “Ovareꞌỹ vaꞌe” haꞌe aỹ, mbaꞌeta Cristo Jesus xe-Senhor aikuaa aguã ma pavẽ gui iporãve vaꞌe. Hexe vy amokanhy haꞌe nungakue haꞌe javi, haꞌe “Omombo pyrã” haꞌe guive, hekovia Cristo aupity aguã,


text:
haꞌe hexe aĩ aguã. Haꞌe rami vy teko porã aupity aguã, xee ae reko porã eꞌỹ, neĩ lei guigua eꞌỹ guive, haꞌe rã Cristo re jajerovia vy jaupity vaꞌerã. Haꞌe nunga teko porã ma jajerovia ramo Nhanderuete omeꞌẽ ꞌrã nhandevy. ; , 


text:
Haꞌe rami vy Cristo aikuaa ete aguã, haꞌe omanoague gui imboete jevyare poꞌakaa guive. Hexeve aiko axyxe avi, omanoague py guive aikoxe haꞌe rami,


text:
<n> Yvate katy nhanerenoĩa re ijayvua</n> Xee ma “Aupitypa ma” ndaꞌei, neĩ “Opa mbaꞌe py xereko porã” ndaꞌei guive. Haꞌe rami teĩ anheaꞌãve tema aupity aguã Cristo Jesus ojeupe guarã xejogua vy xerenonderã omoĩ vaꞌekue.


text:
Irmão kuery, xee ma “Aupitypa ma” ndaꞌei, teĩ peteĩꞌi rupi ma anheaꞌã aikovy: Mbaꞌemo xerakykue opyta vaꞌe gui xerexarai vy anheaꞌã tema xerenonderã oĩ vaꞌe re anho. 


text:
Anheaꞌã tema xerenonderã oĩ vaꞌe re, aupity aguã iporã vaꞌe Nhanderuete omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe ajopy aguã ae Cristo Jesus re vy yvate katy xerenoĩ.


text:
Jajeroviaa rupi nhanembaraete vaꞌe ma haꞌe rami ae ꞌrã jaikuaa. Haꞌe gui amboae rami ri peikuaa ramo haꞌe nunga avi Nhanderuete oikuaa uka ꞌrã pẽvy.


text:
<n> Cristo kuruxu regua ayvu rovaigua kuery re ijayvua</n> Irmão kuery, peẽ avi ke xee aikoa rami tema pendekuai, haꞌe ore rami ikuai vaꞌe reko re guive peikuaa porã pota.


text:
Mbaꞌeta nhanembyte rupi heta ikuai Cristo kuruxu rovaigua kuery. Haꞌe vaꞌe kuery reko gui mbovykue rei eꞌỹ xee romonheangu, haꞌe aỹ xerexay reve ju xeayvu haꞌe rami.


text:
Haꞌe kuery ma okanhy aguã rami ikuai, ombojerovia guyepy ae rive, haꞌe oguerovyꞌa ogueroxĩ ꞌrã vaꞌekue, mbaꞌemo kovaꞌe yvy regua re anho ndaꞌeveive vy. 


text:
Haꞌe rã nhande kuery retã ma yva re oĩ, haꞌe nharõ jaikovy nhandereraa jepea Senhor Jesus Cristo haꞌe gui ou rã guarã.


text:
Mbaꞌeta ou vy ombopyaupa ꞌrã nhanderete ikangy vaꞌe, guete hexakãmba vaꞌe rami avi nhanemboete jevy vy. Opoꞌakaa rupi ꞌrã haꞌe rami nhanemoingo, opa mbaꞌe re ipoꞌaka vaꞌe vy. 


text:
Haꞌe nunga rupi irmão kuery xerembiayvu vaꞌe, haꞌe rami ae tema penembaraete Senhor re. Pendere xemaꞌenduꞌa riae, mbaꞌeta arovyꞌa vaꞌe haꞌe xembovyꞌaarã peiko. 


text:
<n> Evódia haꞌe Síntique pe ojerure, haꞌe gui javyꞌa haꞌe nhanhemboꞌe aguã re ijayvua</n> Evódia haꞌe Síntique pe ajerure Senhor re vy peteĩ rami ju oikuaa aguã.


text:
Haꞌe gui ndee xeirũ anhetẽ vaꞌe pe ma ajerure avi haꞌe vaꞌe kunhague reipytyvõ aguã, mbaꞌeta xereve mokoĩve onheaꞌã vaꞌekue ayvu porã mombeꞌua rupi, Clemente haꞌe xepytyvõa kuery mboae reve guive. Haꞌe kuery rery oĩ ma kuaxia tekove oguereko vaꞌe kuery rery oĩa re. 


text:
Pendepyꞌa eta rei eme mbaꞌeve re. Haꞌe rami ꞌrãgue py, opa mbaꞌe py Nhanderuete pe pejerure peikotevẽ vaꞌe re. Penhemboꞌe haꞌe pejerure tema perovyꞌa reve.


text:
Haꞌe ramo mbyꞌa porã opa mbaꞌe jaikuaa vaꞌe gui iporãve vaꞌe rupi Nhanderuete opena ꞌrã penekuraxõ haꞌe pendepyꞌa re, Cristo Jesus re vy. 


text:
<n> Nhandepyꞌa re mbaꞌemo nhamoĩ aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi irmão kuery, pendepyꞌa re pemoĩ anhetẽ vaꞌe haꞌe javi, iporã vaꞌe, haꞌevea ramigua, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe regua, nhombovyꞌa vaꞌe haꞌe ojou porãmby haꞌe javi. Haꞌe gui ojou porãmby, eꞌỹ vy oguerovyꞌapy mboae oiko rã haꞌe nunga re anho peikuaa pota. 


text:
Haꞌe gui pejapo mbaꞌemo xegui peikuaa, pejopy, pendu haꞌe pexa vaꞌekue ramigua. Haꞌe ramo Nhanderuete mbyꞌa porã meꞌẽa oiko ꞌrã pendereve. 


text:
<n> Filipos pygua kuery re Paulo oguerovyꞌaague</n> Arovyꞌa ete Senhor, mbaꞌeta peteĩgue ju pexa uka xepytyvõxea. Haꞌe rami aguã pendu ae ma vaꞌekue, teĩ pexa uka aguã novaẽi teri vaꞌekue.


text:
Aikuaa omoꞌyvyĩꞌimby haꞌe omboetevepy aiko aguã. Opa mbaꞌe py, opa marãgua oiko vaꞌe py avyꞌa kuaa, arekopaa py haꞌe anhembyayia py, ajoupaa py haꞌe xeporiaua py.


text:
Filipos pygua kuery, jypyꞌi ayvu porã pendu jave pendeyvy Macedônia gui aa ramo jipoi rakaꞌe igreja mboae mbaꞌemo omeꞌẽa py xepytyvõ vaꞌe, peẽ kuery anhoꞌi eꞌỹ vy. Haꞌe rami peikuaa porã.


text:
Mbaꞌeta Tessalônica tetã py aĩa peve peteĩgueꞌi eꞌỹ, mokoĩgue peraa uka rakaꞌe aipota vaꞌe oata eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami vy “Pemeꞌẽve ke xevy” ndaꞌei, mbaꞌeta xee aipota vaꞌe ma peẽ ae pendejeupe guarã pejoupave aguã.


text:
Mbaꞌeta xee ajopypa ma, arekopa ramo mbaꞌeve ndoatavei, mbaꞌemo peẽ kuerya gui Epafrodito ogueru vaꞌekue xepo py omboaxapa rire. Haꞌe nunga ma heakuã porã vaꞌe rami oĩ Nhanderuete pe omeꞌẽmby ojou porã vaꞌerã, imbovyꞌaarã.


text:
Haꞌe nunga rupi Cristo Jesus re vy Xeruete ojou ukapa ꞌrã peikotevẽ vaꞌe, guexakãa py oguerekopa ete vaꞌe vy.


text:
<n> Oxarura reve opaa py ijayvuague</n> Pemombeꞌu ke axaruraa ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery Cristo Jesus re ikuai vaꞌe haꞌe javi pe. Irmão kuery xerevegua oxarura uka pẽvy.


text:
<n>Colossos pygua kuery pe Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Nhanderuete oipotaa rami vy Jesus Cristo pegua apóstolo aiko. Irmão Timóteo reve


text:
roxarura peẽ irmão kuery Colossos py pendekuai vaꞌe pe. Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe peiko, haꞌe Cristo re pejerovia ete vaꞌe. Tove peẽ kuery tapendu Nhanderuete penemboaxya haꞌe mbyꞌa porã. 


text:
<n> Oguerovyꞌaague</n> Peẽ kuery re ronhemboꞌe vy roguerovyꞌa riae Nhanderuete nhande-Senhor Jesus Cristo Ru vaꞌe,


text:
mbaꞌeta omombeꞌua rã roendu Cristo Jesus re pejeroviaa, haꞌe ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery haꞌe javi peayvu pekuapya.


text:
Haꞌe rami pendekuai pearõ vy yva re pendevy guarã omoĩ porã mbyre. Haꞌe nunga ma yma voi pendu vaꞌekue ayvu porã anhetẽ vaꞌe


text:
peẽ kuerya rupi omombeꞌua rã. Yvy jave re heta-etave ayvu porã oguerovia vy ojeko rerovaa. Peẽ kuery voi ayvu anhetẽ vaꞌe Nhanderuete nhanemboaxya regua pendu vy peikuaa ára guive haꞌe rami ae avi pendekuai,


text:
Epafras penemboꞌe ramo. Haꞌe vaꞌe ma orerembiayvu, ore reve Cristo rembiguai avi oiko, haꞌe peẽ kuery pytyvõa rupi Cristo pe ombaꞌeapo vaꞌe ojeroviapy.


text:
<n> Colossos pygua kuery re Paulo ojerureague</n> Haꞌe rami pendekuaia roendu guive ndoropytuꞌui peẽ kuery re ronhemboꞌea gui. Rojerure Nhanderuete oipota vaꞌe peikuaa porã ete aguã, opa mbaꞌe py Nheꞌẽ gui peneꞌarandu haꞌe peikuaapa aguã guive.


text:
Haꞌe rami vy Senhor pegua ete pendekuai aguã, opa mbaꞌe py pembovyꞌa, joupe pejapo porã, haꞌe Nhanderuete peikuaa porãve peovy aguã.


text:
Ajerure avi opa mbaꞌe py penemombaraete aguã opoꞌakaa hexakãmba vaꞌe py, opa mbaꞌe py peĩ atã haꞌe peropoꞌakapa aguã rami, haꞌe gui pevyꞌa reve


text:
Penderu perovyꞌa aguã opa mbaꞌe py, mbaꞌeta haꞌe ae penemoingo hexakãa py ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery peguarã peupity avi aguã rami. 


text:
<n> Cristo reko haꞌe mbaꞌemo ojapo vaꞌe iporã etea re ijayvua</n> Mbaꞌeta nhandereraa jepe rakaꞌe pytũ poꞌakaa gui, haꞌe Guaꞌy oayvu vaꞌe poꞌakaa py ju nhandereru.


text:
Mbaꞌeta hexe vy omoingo rakaꞌe yva haꞌe yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi, jaexa vaꞌe haꞌe jaexa eꞌỹ vaꞌe guive, haꞌe gui huvixa kuery, yvatekueve, imbaraetekueve haꞌe ipoꞌakakueve vaꞌe teĩ. Opa mbaꞌe Jesus rupi ae omoingo rakaꞌe, haꞌe ixupe guarã meme ikuai.


text:
Igreja nhandekuai vaꞌe ma hete, haꞌe rã haꞌe ma nhaneakã. Jypyꞌigua oiko, omanoague gui haꞌe ranhe onhemboete ju vaꞌekue, pavẽ gui yvateve vaꞌe oiko aguã opa mbaꞌe py.


text:
Haꞌe gui kuruxu re huguy omoẽ uka vy peteĩ rami ju guexeve nhanemoingo, Cristo rupi opa mbaꞌe ogueru ju aguã ojee, yvy haꞌe yva re ikuai vaꞌe haꞌe javi. 


text:
Peẽ kuery voi ojee pendereru, ymave rupi teko vai rupi anho pendekuai vy pendepyꞌa py hexevegua eꞌỹ, hovaigua pendekuai vaꞌekue ri. 


text:
Haꞌe gui aỹ ma pendereru ju ojee, Cristo guete haꞌe ngoꞌo reve omanoa py, guenonde penderexa uka aguã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, jejavya oĩa eꞌỹ vaꞌe, haꞌe ojou vaipy eꞌỹ.


text:
Pejeroviaa re peĩ atã ri haꞌe rami ꞌrã pendekuai, pendepyꞌapy guive penembaraete reve, haꞌe ayvu porã regua pearõa gui ndapejepeꞌai vy. Haꞌe vaꞌe ayvu pendu vaꞌekue ma yva guýry ikuai vaꞌe haꞌe javi pe omombeꞌua. Xee Paulo voi imombeꞌuarã xemoĩa. 


text:
<n> Ayvu porã oikuaa uka pyre re Paulo ijayvuague</n> Aỹ peẽ kuery re vy aiko axya rupi avyꞌa, mbaꞌeta xeroꞌo re aiko axyve Cristo oiko axyague rami. Hete re vy aiko axy. Haꞌe vaꞌe ma igreja.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete xemoĩ karamboae igreja kuery rembiguairã, peẽ kuerya rupi voi Nhanderuete ayvu amombeꞌupa aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu ma ndoikuaa ukai vaꞌekue ymave rupi ikuai vaꞌe pe. Haꞌe rã aỹ ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery pe oikuaa uka.


text:
Mbaꞌeta nhande kuery pe Nhanderuete oipotaa rami vy po rami oikuaa uka: peẽ judeu eꞌỹ vaꞌe kuery peguarã voi oguereko iporã ete vaꞌe ndoikuaa ukai vaꞌekue, peẽ kuery re voi Cristo oĩ aguã. Haꞌe rami rã peẽ voi pearõ pekuapy hexakã ojekuaa rã guarã.


text:
Cristo regua ae romombeꞌu. Romongeta pavẽ, haꞌe ꞌarandua haꞌe javi rupi romboꞌe guive, henonde haꞌe javive roexa uka aguã Cristo re vy opa mbaꞌe py ojerovia porã vaꞌe.


text:
<n> Colossos pygua kuery oipytyvõxea re Paulo ijayvuague</n> Mbaꞌeta aipota peikuaa peẽ kuery re vy anheaꞌã ete aikovya, Laodicéia re ikuai vaꞌe haꞌe xerexa eꞌỹ teri vaꞌe haꞌe javi re vy guive.


text:
Haꞌe rami rã pendepyꞌa py penembaraete haꞌe mborayvu re peteĩ rami pendekuai aguã, peikuaa porãmba aguã Nhanderuete guigua ndoikuaa ukai vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ma Cristo.


text:
Mbaꞌeta aỹ peẽ kuerya py xerete re ndaikoi teĩ xenheꞌẽ re aiko ae peẽ kuery reve. Haꞌe rami vy roguerovyꞌa pendekuai porãa haꞌe Cristo re pejerovia etea omombeꞌua rã aendu vy. 


text:
<n> Haꞌe kuery ojeroviaa re imbaraete aguã re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe gui Senhor Jesus Cristo pemovaẽague rami avi hexe tema pendekuai.


text:
Hexe vy peĩ atã yvyra hapo porã vaꞌe, haꞌe oo omboyta porã mbyre rami avi. Pejeroviaa re penembaraete penemboꞌeague rami, haꞌe perovyꞌa riaeve tema Nhanderuete. 


text:
<n> Haꞌeveꞌỹa rami nhomboꞌea, haꞌe Cristo reko re ijayvua</n> Penheangu ke avave rei pe penhembotavy uka eꞌỹ aguã ijayvu kuaa haꞌe ijayvu porã meramia py. Haꞌe rami ijayvu vaꞌe ma mbaꞌemo ko yvy regua re rive penemboꞌe, avakue oikuaa rami rive, Cristo gui eꞌỹ.


text:
Haꞌe hexe vy pendere voi Nhanderuete omoĩ haꞌe nunga haꞌe javi, mbaꞌeta Cristo ma yvatekueve haꞌe ipoꞌakakueve haꞌe javi áryvegua oiko.


text:
Hexe vy opire omboi uka vaꞌekue ramigua avi peiko, teĩ avakue opo py ojapoa rami eꞌỹ. Pendegui omboi pyre ma toꞌo oipotaa. Haꞌe nunga ae Cristo omboi nhandegui.


text:
Mbaꞌeta penhemongaraia py penenhono porãa avi rakaꞌe hexeve. Penhemongaraia rupi penemboete ju avi, mbaꞌeta Cristo omanoague gui Nhanderuete omboete ju vaꞌekue poꞌakaa re peẽ voi pejerovia.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuery voi omanogue pendekuai vaꞌekue pejejavya rupi, toꞌo guigua napemboi uka kuaai vy. Haꞌe rami teĩ pendevy pe voi tekove omeꞌẽ avi Cristo reve. Mbaꞌeta jajapo vaiague omboguepa rakaꞌe


text:
ipara japaga aguã oĩague ombovaipa vy. Haꞌe nunga ma nhanembopagaarã oĩ vaꞌekue, ojapo uka pyre nhanderovai oĩ vaꞌekue. Haꞌe nunga ma oipeꞌapa rakaꞌe, kuruxu re ombokaravo avi vy.


text:
Haꞌe gui oipeꞌa avi yvatekueve haꞌe ipoꞌaka vaꞌe kuery poꞌakaa, haꞌe pavẽ pe oikuaa uka mbaꞌeverã ndovareia. Kuruxu re oĩ vy ipoꞌaka rakaꞌe haꞌe kuery haꞌe javi re. 


text:
<n> Mbaꞌemo nhamboetea Cristo ꞌã rami rive oikoa re ijayvua</n> Haꞌe rami rire avave rei toikuaa pota rei eme mbaꞌemo peꞌu haꞌe peyꞌua re, neĩ ngaru oikoa ára, jaxy pyau, eꞌỹ vy sábado ára napemboeteia re,


text:
Avave rei pe pejekore uka eme pendevy guarã omoĩ porã mbyre re, mbaꞌeta onhemoꞌyvyĩꞌi merami rive vaꞌe ikuai, haꞌe anjo kuery ombojeroviaa rupi guive. Haꞌe kuery ma mbaꞌemo oexa raꞌuague gui rive oikuaa, haꞌe ojee rive ojerovia reve toꞌo oipotaa rami anho ipyꞌa vaꞌe.


text:
Haꞌe kuery ojepeꞌa ma igreja kuery Akã gui. Mbaꞌeta hexe vy tete nhandekuai vaꞌe haꞌe javi oiko porã haꞌe oĩmba porã, mbaꞌeta Nhanderuete ae ojapo ikuꞌea haꞌe hexegua ikuai vaꞌe yvateve ovy aguã rami. 


text:
<n> Avakue reko rupi rive nhandekuai vy jajejavya gui ndajajejokoi ꞌrãa re ijayvua</n> Cristo reve ko yvy regua ꞌarandua pe pemano ma avi rire, mbaꞌe re tu haꞌvy ko yvy regua rami teri pendekuai haꞌe kuery oipotaa rami?


text:
Mbaꞌeta po rami ijayvu: “Pejopy eme haꞌe nunga”, “Peꞌu eme haꞌe nunga”, haꞌe “Pepoko eme haꞌe nunga re” heꞌi.


text:
Haꞌe ramigua ma avakue ojapo uka vaꞌe haꞌe nhomboꞌea rive. Haꞌe ramigua rupi nhandekuaia ma opa vaꞌerã meme. 


text:
Haꞌe ramigua ojapo uka pyre re ma ꞌarandua oĩ merami teĩ, mbaꞌeta nhandejegui ae nhambojerovia kuaa aguã, nhanhemoꞌyvyĩꞌi merami rive, haꞌe nhanderete jareko axy aguã re ijayvu. Haꞌe rami teĩ peteĩve henda py ndovarei toꞌo oipotaa jajoko aguã. 


text:
<n> Cristo reve hexakãa py jajekuaa avi ꞌrãa re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi Cristo reve penhemboete ju avi rire penheaꞌã yvate, Nhanderuete oiporu kuaa regua re Cristo oguapy oinya py mbaꞌemo oĩ vaꞌe re.


text:
Mbaꞌeta pemano ma, haꞌe ramo penderekove pyau ma Nhanderuetea py oĩ, Cristo reve ndojekuaai teri vaꞌe. 


text:
<n> Cristo reve nhandekuai vy teko vai jaipeꞌapa aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi pemomba ke pendereko ko yvy regua oĩ teri vaꞌe: tavy reia, nhemongyꞌapa reia, opa marã pendekuaixea, moaruã reia haꞌe peipotapa reia. Haꞌe nunga ma taꞌangaa pembojeroviaa rami.


text:
Haꞌe rã aỹ ma pendejegui pemboi ke haꞌekue ramigua haꞌe javi: pendevaia, pendepoxy reia, pejoapo vai reia, joe pendeayvu reia haꞌe haꞌeveꞌỹ rei vaꞌe rupi pendeayvua.


text:
haꞌe teko pyau ju pendejee pemoĩ rire. Mbaꞌeta teko pyau moingoare ma penembopyauve avi ꞌrã heravy opa mbaꞌe oikuaa ukaa py, ojee rami ete penemoingo aguã.


text:
Haꞌe ramia py jipovei grego neĩ judeu regua, opire omboi uka vaꞌekue neĩ opire omboi uka eꞌỹ vaꞌe, amboae ramigua neĩ nhanderegua eꞌỹ vaꞌe, escravo neĩ escravo eꞌỹ vaꞌe. Haꞌe rã Cristo anho jaikuaa, nhande haꞌe javive re oĩ guive.  


text:
<n> Teko porã rupi nhandekuai aguã re ijayvua</n> Haꞌe nunga rupi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe guembiayvurã Nhanderuete pendeporavo rire ke pendejee pemoĩ penhomboaxy aguã, pendeporayvu, penhemoꞌyvyĩꞌi, ivai rei eꞌỹ vaꞌe haꞌe ivai rive-riveꞌỹ vaꞌe pendekuai aguã.


text:
Pejogueropoꞌaka peteĩ-teĩ, haꞌe pendeapo vaia rã pejoperdoa guive. Senhor pendeperdoaague rami avi peẽ voi pejoperdoa ꞌrã.


text:
Tove Cristo peteĩ rami nhanemoingoa tapenderereko pendepyꞌa py, mbaꞌeta haꞌe rami aguã ae penerenoĩ, peteĩꞌi tete pendekuai aguã. Haꞌe Nhanderuete perovyꞌaa rupi guive pendekuai.


text:
Tove Cristo ayvu peẽ kuery re toĩ opa mbaꞌe py penemoingo porãarã. Penhomboꞌe haꞌe penhomongeta ꞌarandua haꞌe javi rupi. Nhanderuete pe peporaei salmos, hinos haꞌe Nheꞌẽ guigua mboraei, pendepyꞌa py perovyꞌa reve.


text:
Haꞌe gui pendeayvua py, eꞌỹ vy mbaꞌemo pejapoa py, Senhor Jesus rery rupi meme pejapo, hery rupi Nhanderuete perovyꞌa reve. <n>Efésios 4.1-16; 5.15-20 


text:
<n> Oo pygua kuery reko re ijayvua</n> Taꞌyxy kuery, pendekuai peneme oipotaa rupi, mbaꞌeta Senhor re vy haꞌe rami aguã haꞌeve.


text:
Taꞌy kuery, penheꞌẽ rendu penderu haꞌe pendexy opa mbaꞌe py, mbaꞌeta haꞌe rami rã Senhor voi pendererovyꞌa ꞌrã.


text:
Tembiguai kuery, opa mbaꞌe py penheꞌẽ rendu pendererekoa ko yvy regua. Haꞌe kuery oexaa py anho eꞌỹ pembaꞌeapo porã, avakue pe ojejou porã ukaxe vaꞌe rami rive. Haꞌe rami ꞌrãgue py Senhor renonde pejererokyjea rupi peteĩ rupi anho pendekuai pendepyꞌa py.


text:
mbaꞌeta peikuaa Senhor gui pejopy ꞌrãa hekovia omoĩ porã vaꞌekue. Senhor Jesus Cristo pe ae pembaꞌeapo.


text:
Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma mbaꞌemo vai anho ꞌrã ojopy, mbaꞌeta Nhanderuete oikuaa potaa py peteĩ regua rive ndoayvuvei joegui. 


text:
Joguerekoa kuery, pepena porã ke penerembiguai kuery re. Haꞌevea rami pereko, mbaꞌeta peikuaa pendererekoa Senhor avi oikoa yva re. 


text:
<n> “Pejerure orere, haꞌe ꞌarandu rupi pendekuai”, heꞌiague</n> Peĩ atã tema pejerurea py, peiko kuaa pota haꞌe perovyꞌa reve.


text:
Haꞌe rami nhavõ orere guive pejerure, peteĩ okẽ Nhanderuete oipeꞌa aguã, Cristo regua ayvu ndoikuaa ukaai teria rupi romombeꞌu aguã. Haꞌe rami aikoa re ae aĩ nhuã py.


text:
<n> Tíquico haꞌe Onésimo ombou aguã re ijayvuague</n> Haꞌe gui xere mbaꞌemo oiko vaꞌekue ma irmão Tíquico omombeꞌupa ꞌrã pẽvy. Haꞌe vaꞌe ma xerembiayvu haꞌe ojeroviapy, xereve Senhor pe ombaꞌeapo vaꞌety. 


text:
Hupive amondouka avi ꞌrã irmão Onésimo, ojeroviapy haꞌe nhanerembiayvu, peẽ kuerya pygua ae. Haꞌe vaꞌe kuery ma omombeꞌupa ꞌrã orea py oiko vaꞌekue. 


text:
<n> Opaa py oxaruraague</n> Peẽ kuery pe oxarura uka vaꞌe ma nhuã py xereve oĩ vaꞌe Aristarco, haꞌe Barnabé ryvy Marcos guive. (Haꞌe vaꞌe reko ma pẽvy omombeꞌua ae ma. Peẽ kuerya py haꞌe ovaẽ rã ke pemovaẽ.)


text:
Jesus Justo ꞌepy vaꞌe voi oxarura uka pẽvy. Haꞌe vaꞌe kuery anho ikuai judeu regua xereve Nhanderuete poꞌakaa amombeꞌua rupi ombaꞌeapo vaꞌe, xembopyꞌa guaxu vaꞌe meme. 


text:
Haꞌe gui peẽ kuery regua, Cristo Jesus rembiguai Epafras voi oxarura uka avi pẽvy. Haꞌe vaꞌe ma onheaꞌã ete oikovy peẽ kuery re ojerurea py, opa mbaꞌe py pendekuai porã haꞌe Nhanderuete oipota vaꞌe peikuaapa porã aguã.


text:
Pexarura ke irmão kuery Laodicéia py ikuai vaꞌe pe, Ninfa haꞌe hoo py igreja kuery onhemboaty vaꞌe pe guive.


text:
Kovaꞌe kuaxia para ma peẽ kuerya py peroayvu ma rire Laodicéia katy ju pemondouka, haꞌe pygua igreja kuery voi ogueroayvu aguã. Haꞌe gui kuaxia para Laodicéia pegua voi peẽ kuerya py ju peru peroayvu aguã. 


text:
<n> Oxarura reve ogueroayvu porãague</n> Xee Paulo xepo py ae ambopara pẽvy axaruraa. Penemaꞌenduꞌa ke nhuã py aĩ rã xere pejerure aguã. Tove peẽ kuery tapendu Nhanderuete penemboaxya. 


text:
<n>Tessalônica pygua kuery pe jypyꞌi Paulo ombopara vaꞌekue</n> <n> Oxarura reve ijayvu vy omboypyague</n> Xee Paulo ma Silvano haꞌe Timóteo reve roxarura peẽ kuery Tessalônica tetã py Nhanderuete haꞌe Senhor Jesus Cristo pegua igreja pendekuai vaꞌe pe. Tove peẽ kuery tapendu penemboaxya haꞌe mbyꞌa porã. 


text:
<n> Tessalônica pygua igreja kuery re oguerovyꞌaague</n> Peẽ kuery haꞌe javive re roguerovyꞌa riae Nhanderuete, ronhemboꞌe nhavõ oremaꞌenduꞌa pendere. Nhanderuete renonde oremaꞌenduꞌa riae avi


text:
pejeroviaa rupi pembaꞌeapoa re, pejoayvua rupi penheaꞌãa, haꞌe nhande-Senhor Jesus Cristo ou jevy rã guarã pearõ pekuapya py peĩ atãa re.


text:
Mbaꞌeta pendea py ayvu porã romombeꞌu ramo ayvu anho eꞌỹ ombou rakaꞌe, ombou avi opoꞌakaa, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ haꞌe anhetẽ vaꞌe peikuaa porã aguã. Mbaꞌeta peikuaa ma penembyte rupi orekuaiague, roayvua rupi.


text:
Haꞌe rami vy ore orekuaia rami avi peẽ voi pendekuai rakaꞌe, Senhor rami ete. Haꞌe rami vy ayvu pendu vy pevyꞌa pekuapy Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ gui, opa mbaꞌe py pejexavai teĩ.


text:
Haꞌe rami py ojerovia vaꞌe kuery Macedônia haꞌe Acaia pygua ikuai vaꞌe haꞌe javi pe pexa uka pekuapy teko porã.


text:
Haꞌe rami rã peẽ kuerya gui Senhor ayvu onhendu opa rupi. Macedônia haꞌe Acaia rupi anho eꞌỹ, opa rupi oendua Nhanderuete re pejerovia pekuapya. Haꞌe rami rire ore romombeꞌu porãve eꞌỹ teĩ haꞌeve.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ae omombeꞌu peẽ kuerya py orekuai jave guare. Mbaꞌeta Nhanderuete re pejeko rerova vy mbaꞌemo raꞌangaa pembojeroviaa gui pejepeꞌapa rakaꞌe, Nhanderuete oikove haꞌe anhetẽ vaꞌe pe anho pendekuai aguã,


text:
haꞌe pearõ pekuapy aguã taꞌy Jesus omanogue mbyte gui omboete vaꞌekue yva gui ou jevy rã guarã. Haꞌe vaꞌe ma nhandereraa jepe ꞌrã poxya ou oiny vaꞌe gui. 


text:
<n> Tessalônica py Paulo kuery ayvu porã omombeꞌua rupi ikuai jave guare re ijayvuague</n> Mbaꞌeta irmão kuery, peikuaa porã peẽ kuerya py orekuaiague ndovare eꞌỹia.


text:
Jypy Filipos tetã py ranhe oremoingo axy haꞌe orejojai rei teĩ Nhanderuete re rojerovia vy peẽ kuery pe ju romombeꞌu ayvu porã, orere opuꞌã reia teĩ. Haꞌe nungakue peẽ kuery peikuaapa.


text:
Mbaꞌeta ore ma ronhombotavya rupi eꞌỹ ronhomongeta, orereko kyꞌaa rupi eꞌỹ, neĩ rojokore reia rupi eꞌỹ guive oreayvu.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete anhetẽ rupi orekuaia oikuaa vy oremoĩ ayvu porã mombeꞌuarã. Haꞌe ramo haꞌe rami ae oreayvu, avakue rive orejou porã aguã eꞌỹ, haꞌe rã Nhanderuete nhandepyꞌa re oĩ vaꞌe re oikuaa pota vaꞌe anho. ; , 


text:
Mbaꞌeta anhetẽ neĩ peteĩgueve ndoreayvui rojejou porã ukaa rupi rive, neĩ mbaꞌemo rojopyxea rupi eꞌỹ guive, peẽ voi peikuaa, Nhanderuete oikuaa avi.


text:
Cristo remimbou roiko vy haꞌeve ꞌrãgue teĩ pẽvy ronhemongaru uka aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py penembyte rupi mborayvu rupi orekuai, kunha omemby kuery oayvua rami.


text:
Roayvu ete vy Nhanderuete guigua ayvu porã anho eꞌỹ haꞌeve pendevy romboaxa aguã, ore ae rekove voi, orerembiayvu ete peiko ramo.


text:
Mbaꞌeta irmão kuery, penemaꞌenduꞌa rombaꞌeapoa rupi rojexavaiague re. Nhanderuete guigua ayvu porã romombeꞌua rupi orekuai jave ara py haꞌe pyávy ronheaꞌã vaꞌekue peẽ kuery pe ronhemongaru uka eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta peẽ pejerovia vaꞌe kuerya rupi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe orekuai, heko porã vaꞌe haꞌe ojou vaipy eꞌỹ guive. Peẽ kuery peikuaa, haꞌe Nhanderuete voi.


text:
romongetaague, rombopyꞌa guaxu haꞌe romokyreꞌỹague guive, Nhanderuete oipotaa rami pendekuai aguã, opoꞌakaa haꞌe guexakãa pyguarã penerenoĩ rire. 


text:
<n> Tessalônica pygua kuery ojexavai teĩ ojeroviave temaa re ijayvuague</n> Amboae nunga re avi roguerovyꞌa riae Nhanderuete, mbaꞌeta ixuguigua ayvu romombeꞌu rã pendu vy pejopy rakaꞌe avakue ayvu rami riveꞌỹ, haꞌe rã Nhanderuete ayvu anhetẽ vaꞌe rami ae. Haꞌe vaꞌe rupi oexa uka opoꞌakaa pejerovia vaꞌe pendekuaia rupi. 


text:
Haꞌe rami vy irmão kuery, Cristo Jesus re vy peẽ voi pendekuai Judéia pygua igreja kuery Nhanderuete pe ikuaia rami. Mbaꞌeta judeu kuery po py haꞌe kuery ikuai axyague rami avi peẽ voi pendekuai axy rakaꞌe peneretã pygua kuery po py.


text:
Judeu kuery ma Senhor Jesus haꞌe profeta kuery ojuka rire ore kuery ju orembojexavai rei. Nhanderuete oguerovyꞌaa rupi eꞌỹ ikuai, haꞌe avakue pavẽ re opuꞌã rei okuapy guive.


text:
Mbaꞌeta amboae regua kuery pe ayvu romombeꞌu ta ramo haꞌe kuery orejoko karamboae, amboae regua oo jepe eꞌỹ aguã. Haꞌe rami ojejavypave ovy rire haꞌe kuery áry poxya ou ae ma. 


text:
<n> Tessalônica pygua kuery Paulo oexaxea re ijayvuague</n> Irmão kuery, ore ma xapyꞌa raiꞌi orepeꞌaa karamboae peẽ kuerya gui mombyry, haꞌe rã orekuraxõ py ma peẽa gui mombyry eꞌỹ orekuai. Haꞌe rami vy ronheaꞌã ete roexa ju vy roo aguã. 


text:
Haꞌe nunga rupi peẽ kuerya py rojuxe jepi teĩ. Xee Paulo ri jepe, peteĩgueꞌi anho eꞌỹ, mokoĩgue ma aaxe. Haꞌe rami teĩ Satanás orejoko.


text:
Mbaꞌeta mavaꞌe tu roarõ haꞌe orembovyꞌa vaꞌe ikuai? Nhande-Senhor Jesus ou rã mavaꞌe kuery tu coroa roguerovyꞌa vaꞌe ꞌrã ikuai henonde, peẽ eꞌỹ vy?


text:
<n> Haꞌe kuerya py oirũ Timóteo ombou jave guare re Paulo ijayvuague</n> Haꞌe nunga rupi peẽ kuery re ndaꞌeveia ndorogueropoꞌakavei vy ronhembopyꞌa karamboae Atenas py ore aeꞌi ropyta,


text:
haꞌe vy pendea katy romondouka aguã irmão Timóteo. , ,  Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete rembiguai haꞌe Cristo regua ayvu porã mombeꞌua oiko. Penemombaraete haꞌe penembopyꞌa guaxu aguã rombou karamboae pejeroviave aguã,


text:
pendekuai axy teĩ mavaꞌeve rei pejepeꞌa eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta peẽ voi peikuaa jajexavai aguã rami nhandekuaia.


text:
Mbaꞌeta peẽ kuerya py teri orekuai reve aiporoꞌe ae ma nhandekuai axy ꞌrãa. Haꞌe ramo haꞌekue rami ae oiko, peẽ peikuaa rami.


text:
Haꞌe nunga rupi xee ndaꞌevevei vy ambou Timóteo pejerovia teri paa aikuaa aguã, mbaꞌeta akyje poromoangekoa penemoangeko ramo peẽa py rombaꞌeapoague mbaꞌeverã ndovarei vaꞌe opyta gui. 


text:
Haꞌe gui aỹ ma peẽ kuerya gui Timóteo ou ju vy omombeꞌu pejerovia riaea, pendeporayvu haꞌe orere penemaꞌenduꞌa riaea guive. Omombeꞌu avi orerexaxe pekuapya, ore roexaxea rami avi.


text:
Anhetẽ irmão kuery, peẽ kuery pejerovia riaea roikuaa vy orepyꞌa porã ju, opa mbaꞌe py orekuai axy haꞌe rojexavai teĩ.


text:
Mbaꞌexa ndaꞌu haꞌeve Nhanderuete roguerovyꞌa aguã pendere? Mbaꞌeta opa mbaꞌe py peẽ kuery re rovyꞌa Nhanderuete renonde.


text:
Ara py haꞌe pyávy rojerure orepyꞌa haꞌe javi py roexa ju aguã, pejeroviave aguã re noromboꞌepai teri vaꞌekue re romboꞌeve ju aguã. 


text:
<n> Tessalônica pygua kuery re Paulo ojerureague</n> Haꞌe nunga rupi tove Nhanderuete haꞌe nhande-Senhor Jesus torembou peẽ kuerya py.


text:
Senhor tojapo avi penembaraeteve haꞌe pejoayvuve aguã rami jomeme haꞌe pavẽ reve, peẽ kuery roayvua rami avi.


text:
Haꞌe rami vy pendepyꞌa py penembaraeteve aguã, Nhanderuete renonde ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe ojou vaipy eꞌỹ pendekuai aguã, nhande-Senhor Jesus ojeupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery reve ou rã guarã. 


text:
<n> Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nhandekuai aguã re ijayvua</n> Aỹ ma irmão kuery, Senhor Jesus re vy rojerure haꞌe romongeta oreayvua pendu vaꞌekue rupi pendekuaive tema aguã, Nhanderuete pendererovyꞌa aguã rami. Pendekuaia rami ae tema pejapove peovy.


text:
Haꞌe nunga py avave rei petekoavy eme, neĩ pekore eme pende-irmão, mbaꞌeta Senhor nhombopaga ꞌrã haꞌe nunga haꞌe javi re. Haꞌe nunga re oreayvu haꞌe romombeꞌu porã ae ma.


text:
Mbaꞌeta Nhanderuete ma nhanhemongyꞌapa rei aguã eꞌỹ nhanerenoĩ, haꞌe rã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nhandekuai aguã. ; 


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe vaꞌe ayvu noenduxei vaꞌe ma avakue ayvu riveꞌỹ noenduxei, haꞌe rã Nhanderuete pendevy Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ omeꞌẽ vaꞌekue ayvu ae. 


text:
<n> Irmão kuery jayvu aguã re ijayvua</n> Irmão kuery peayvu aguã re ambopara eꞌỹ teĩ haꞌeve, mbaꞌeta Nhanderuete ae penemboꞌe peteĩ-teĩ pejoayvu aguã re.


text:
Anhetẽ peayvu ae ma Macedônia py irmão kuery ikuai vaꞌe haꞌe javi. Haꞌe rami teĩ irmão kuery, ajerure mborayvu re pendekuaive tema aguã.


text:
Penheaꞌã ke pendekuai porãa rupi, peikuaa pota pendereko re ae, haꞌe pembaꞌeapo pendepo py, aiporoꞌeague rami ae.


text:
<n> Senhor oua ára ixupegua kuery omano vaꞌekue onhemboete ju aguã re ijayvua</n> Irmão kuery, roipota peikuaa avi Cristo pegua oke vaꞌekue reko, haꞌe kuery re pendeporiau riae eꞌỹ aguã, amboae kuery mbaꞌeve noarõi vaꞌe rami eꞌỹ.


text:
Mbaꞌeta jarovia Jesus omanoague gui onhemboete jevyague. Haꞌekue rami avi ixupegua kuery oke ma vaꞌekue voi Nhanderuete ogueru rukapa ju ꞌrã Jesus pe.


text:
Mbaꞌeta Senhor ayvu rupi romombeꞌu porãve ju: Senhor ou peve nhande jaikove teri vaꞌe ma nhande ranhe eꞌỹ ꞌrã hexeve nhaĩ oke vaꞌe kuery gui.


text:
Mbaꞌeta Senhor ijayvu atã reve oguejy ꞌrã yva gui, anjo yvateve vaꞌe ayvu haꞌe Nhanderuete mimby guaxu onhendu reve. Haꞌe gui Cristo pegua omano vaꞌekue ranhe ꞌrã onhemboete.


text:
Haꞌe gui ma nhande jaikove teri vaꞌe ju haꞌe kuery reve nhandereraapaa avi ꞌrã arai rupi, Senhor nhaovaexĩ aguã yvate. Haꞌe rami vy Senhor reve riae ꞌrã nhandekuai. 


text:
<n> Senhor ou xapyꞌa ꞌrãa re ijayvua</n> Irmão kuery, haꞌe vaꞌe ára haꞌe arakaꞌe paa amombeꞌu porã veꞌỹ teĩ haꞌeve,


text:
Amboae kuery “Javyꞌa tema, mbaꞌeve rei ndoikoi ꞌrã” heꞌi okuapy jave ou xapyꞌa ꞌrã imombaarã, imemby ta vaꞌe haxy oendua rami. Haꞌe rami vy ndoo jepei ꞌrã. ; 


