# verses

text:
Haꞌe rami vy aipoeꞌi xevy: “Nderaꞌy Salomão ae ꞌrã xevy oo ojapo, oka guive, xeraꞌyrã aiporavo rire, haꞌe gui xee ma tuu ꞌrã aiko.


text:
Haꞌe rami vy ajapo ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã ipoꞌakaa oĩ aguã rami, xapyꞌa rei xee ajapo uka vaꞌe haꞌe aipotaa haꞌe javi ri ojapopa ramo, aỹ peve oikoa rami”, heꞌi.


text:
Haꞌe gui aỹ Israel kuery Senhor pe penhemboaty vaꞌe haꞌe javi renonde, haꞌe Nhanderuete xeayvua oendu vaꞌe renonde py xee aipoaꞌe pẽvy: Pejapopa ete ke Senhor Penderuete ojapo uka vaꞌe, penheaꞌã ke haꞌe vaꞌe rupi anho pendekuai aguã, kovaꞌe yvy porãa re pendekoa riae aguã, haꞌe gui penderaꞌy kuery rekoarã ju peja aguã, rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
— Haꞌe gui ndee xeraꞌy Salomão, eikuaa porã pota ke nderu ruete. Ixupe ete ke eiko anhetẽ rupi ndepyꞌa haꞌe nenheꞌẽ haꞌe javi py. Mbaꞌeta Senhor ma oikuaa pota katuĩꞌi ꞌrã nhandepyꞌa re oĩ vaꞌe re, oikuaa ꞌrã nhanhembopyꞌaa haꞌe javi. Ndee reka ri ramo ojejou uka ꞌrã ndevy. Haꞌe rã reja ri ramo haꞌe ju ndereja ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã.


text:
Haꞌe gui aỹ ma, eikuaa pota porã haꞌe nunga haꞌe javi re, mbaꞌeta Senhor ndeporavo ixupe rejapo aguã oo henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩ aguã. Nembaraete ke haꞌvy, haꞌe ejapopa — heꞌi. 


text:
<n> Guaꞌy Salomão pe Davi templo marã ramigua paa oexa ukaague</n> Haꞌe gui Davi guaꞌy Salomão pe omeꞌẽ oo raꞌangaa ombopara pyre, haꞌe rami vy ojapo kuaa aguã oka pygua, oo mboae ikuai vaꞌerã, hepyve vaꞌe omoĩ porãaty, opy jaꞌo yvate rupi haꞌe opyve rupi ikuai vaꞌerã, haꞌe oo teko vai mbogue atyrã.


text:
Onhembopyꞌaa haꞌe javi rami vy omeꞌẽ oo raꞌangaa opa mbaꞌe oĩa, Senhor pegua oo yvýry rupi oguy haꞌe opy jaꞌo ikuai vaꞌerã, haꞌe ixupegua opy mbaꞌemo hepyve vaꞌe haꞌe ixupe omboaxa pyre omoĩ porãaty guive,


text:
haꞌe gui sacerdote haꞌe levita kuery peteĩ-teĩ regua Senhor pegua opy rupi ombaꞌeapo aguã, tembiporu opy rupi oiporu vaꞌerã guive.


text:
Davi oikuaa uka avi tembiporu ouro guigua ikuai vaꞌe haꞌe javi poyia, peteĩ-teĩ ombaꞌeapoa rupi tembiporu ouro haꞌe prata guigua ojapo pyrã mbovy pa opejaa aguã.


text:
Haꞌe rami vy peteĩ-teĩ tataendy renda haꞌe hiꞌáry tataendy ikuai vaꞌerã ojapoa rã oikuaa uka mbovy poyia ouro guigua pa peteĩ-teĩ re oiporu vaꞌerãa,


text:
haꞌe gui ouro guigua mbovy poyia avi Nhanderuete renonde mesa ikuai vaꞌerã peguarã, peteĩ-teĩ oĩa rami vy, haꞌe gui mesa prata guigua avi mbovy poyia paa.


text:
Ouro ete gui anho ꞌrã ojapoa kuxa rakuarã, hyꞌa haꞌe karo. Haꞌe gui hyꞌaꞌi ouro guigua ikuai vaꞌe peguarã oikuaa uka peteĩ-teĩ poyia. Hyꞌaꞌi prata guiguarã voi haꞌe rami ae avi, peteĩ-teĩ poyia oikuaa uka.


text:
Haꞌe gui ouro oikyꞌaꞌopa pyre altar heakuã porã vaꞌe rapyaty reguarã avi oikuaa uka oaꞌangaague rami vy, haꞌe ouro anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa rendarã oĩ aguã voi, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe pepo oĩ ꞌrã Senhor guexeve guarã ojapo vaꞌekue ryru áry rupi ojaoꞌipa aguã.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi raꞌangaa pejapo kuaapa aguã xevy pe omboparapa reve omeꞌẽa Senhor ijayvuague rami vy — heꞌi Davi nhomongeta vy. 


text:
Haꞌe gui guaꞌy Salomão pe ju Davi aipoeꞌi: — Nembaraete ke, ndepyꞌa guaxu guive, rejapo vaꞌerã vaꞌe rejapopa aguã. Ekyje eme, ndekuerai eme guive, mbaꞌeta Senhor Nhanderuete, Xeruete vaꞌe oiko ꞌrã ndereve. Nanderejai ꞌrã, nanepytyvõ eꞌỹi ꞌrã guive, Senhor pegua oo haꞌe opy rupi oiporu pyrã rejapopa aguã.


text:
Apy ma ikuai sacerdote haꞌe levita kuery Senhor pegua opy rupi ombaꞌeapo vaꞌerã amoĩ vaꞌekue. Ndereve ikuai avi opa mbaꞌe py rei ombaꞌeapo vaꞌe oꞌarandua haꞌe ojapoxeaꞌi py, opa mbaꞌe rei tema ojapo kuaa vaꞌe. Yvatekueve haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi ikuai avi ꞌrã rejapo uka vaꞌe rei ojapo aguã — heꞌi. 


text:
<n> Davi haꞌe yvatekueve mbaꞌemo omeꞌẽague</n> Haꞌe gui huvixa Davi ijayvuve ju onhemboaty vaꞌe kuery haꞌe javi pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeraꞌy Salomão ae Nhanderuete oiporavo teĩ kunumiꞌi haꞌe mbaꞌeve ndojapo kuaai teri. Haꞌe rami avi kovaꞌe nunga ojapo vaꞌerã heta ete oĩ. Mbaꞌeta oo tuvixa vaꞌe ojapo pyrã ma avakue peguarã eꞌỹ, haꞌe rã Senhor Nhanderuete peguarã.


text:
Haꞌe nunga rupi xee ma xembaraetea haꞌe javi py ajoupa ma Xeruete pegua oo reguarã: ouro mbaꞌemo ouro gui anho guarã, prata ma prata gui anho guarã, overa vaꞌe ma overa vaꞌe gui anho guarã, ferro ma ferro gui anho guarã, haꞌe yvyra ma yvyra gui anho guarã. Ajou uka vaꞌekue avi ita ônix, ita mbaꞌemo jeguarã, ita joo rami eꞌỹ-eꞌỹ pytã vaꞌe, ita mbaꞌemo raꞌangaa ojapoa aguã vaꞌe, ita porãgueve haꞌe javi regua, haꞌe gui ita mármore guive. Haꞌe javi regua ma oata aguã rami eꞌỹ oĩ.


text:
Haꞌe rami ae avi Xeruete pegua oo xee ayvu ete vy ouro haꞌe prata xembaꞌe ae areko vaꞌe ameꞌẽve ju ꞌrã Xeruete pegua oo reguarã, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe reguarã areko katupa vaꞌekue áryve.


text:
Haꞌe vaꞌe ma cem mil quilos ouro Ofir yvy guigua, haꞌe duzentos e trinta mil quilos prata oikyꞌaꞌo pyre, oo mbotya haꞌe javi aoꞌiarã.


text:
Ouro oĩ ꞌrã mbaꞌemo ouro gui anho guarã, prata guive oĩ prata gui anho guarã, opa marãgua ojapo kuaa vaꞌe po py amboaxa vaꞌe. Haꞌe gui aỹ ma mavaꞌe ju omeꞌẽxeaꞌi py ogueru ꞌrã Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo guetarã kuery re opena vaꞌe kuery omeꞌẽxeaꞌi py ogueru okuapy omeꞌẽ vaꞌerã, Israel kuery peteĩ-teĩ regua ruvixa kuery, xondaro kuery mil haꞌe cem ikuai vaꞌe ruvixa kuery, haꞌe huvixave pe ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌe kuery guive.


text:
Haꞌe vy Nhanderuete pegua oo rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery peguarã omeꞌẽ okuapy cento e sessenta e cinco mil quilos ouro anho rei vaꞌe, dez mil hatãꞌi vaꞌe ouro guigua, trezentos e trinta mil quilos prata guigua, sessenta mil quilos overa vaꞌe guigua, haꞌe gui três milhões e trezentos mil quilos ferro guigua.


text:
Ita iporãve vaꞌe oguereko vaꞌe ogueru avi okuapy Senhor pegua opy omoĩ porãaty pyguarã. Haꞌe nunga re Gérson ramymino Jeiel opena aguã rami oiko.


text:
Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery haꞌe javi ovyꞌapa okuapy omeꞌẽxeaꞌi py omeꞌẽmba vy. Mbaꞌeta anhetẽ rupi ipyꞌa reve Senhor pe omeꞌẽ oata aguã rami eꞌỹ. Haꞌe ramo huvixa Davi voi ovyꞌa vaipa avi. 


text:
<n> Davi onhemboꞌeague</n> Haꞌe gui onhemboaty vaꞌe kuery haꞌe javi oendua py Davi oguerovyꞌa Senhor. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor Israel kuery ruete, Oreruete reiko vaꞌe, ndere ae taꞌimaꞌenduꞌa porãa yma ete guive rakaꞌeve rã peve.


text:
|yhwh{Senhor,} ndere ae oĩ poꞌakaa, tuvixaa, imaꞌenduꞌa porãa aguã, opa mbaꞌe re ndepoꞌaka aguã, haꞌe yvatea. Mbaꞌeta nembaꞌe meme oĩ yva haꞌe yvy re ikuai vaꞌe. Senhor, ndere ae oĩ ndepoꞌaka aguã, haꞌe pavẽ ikuai vaꞌe áryve rupi ndeyvateve vaꞌe repenaa py.


text:
Ndegui ae ou amongue oguerekopa aguã, omboetea guive. Ndee ma haꞌe javi áry rupi repena vaꞌe. Ndepo py ae oĩ mbaraetea haꞌe poꞌakaa. Ndere anho oĩ renhomboyvatea haꞌe renhomombaraetepa aguã.


text:
Mbaꞌeta mavaꞌe tu xee aiko, xevygua kuery voi mavaꞌe regua tu ikuai kovaꞌe regua haꞌe javi romeꞌẽxeaꞌi py romeꞌẽ aguã haꞌeve vaꞌe? Mbaꞌeta ndegui meme ou opa marãgua, haꞌe ndepo guiguare meme romeꞌẽ ju.


text:
Mbaꞌeta ore kuery ma nerenonde rupi oikuaapy eꞌỹ rami orekuai, oreramoĩ kuery ikuaiague rami ore kuery voi oguata rei vaꞌe orekuai. Ore kuery ára ma kuarayꞌã okanhya rami oaxa pojava avi yvy re, ropyta riae aguã ndoroguerekoi vaꞌe vy.


text:
Haꞌe gui Senhor Oreruete, kovaꞌe nunga oata aguã rami eꞌỹ rojou vaꞌekue peteĩ oo rojapo aguã nderery ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rendarã. Haꞌe rami avi ndepo gui ae ou vaꞌekue, nembaꞌe meme ae.


text:
Haꞌe gui Xeruete, xee aikuaa porã orepyꞌa re oĩ vaꞌe reikuaapa vaꞌea, haꞌe anhetẽ vaꞌe rupi ikuai vaꞌe anho rerovyꞌa vaꞌea. Haꞌe gui xee voi xepyꞌa py anhetẽ rupi aiko vy kovaꞌe nunga haꞌe javi ameꞌẽxeaꞌi py ameꞌẽ. Haꞌe rami ae avi ndevygua kuery apy onhemboaty vaꞌe omeꞌẽxeaꞌi py mbaꞌemo ndevy omeꞌẽmba rã aexa vy avyꞌa vaipa.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor, oreramoĩ Abraão, Isaque haꞌe Israel ruete reiko vaꞌe, emoĩ riae ke ndevygua kuery pyꞌa re haꞌe rami onhembopyꞌa haꞌe omeꞌẽmbaxe aguã. Ipyꞌa re emoĩ avi ndevy ete ikuai aguã.


text:
Xeraꞌy Salomão re voi emoĩ anhetẽ rupi ipyꞌa aguã, rejapo uka vaꞌekue ojapopa aguã rami, ndeayvua haꞌe ndeguigua lei haꞌe javi guive. Tojapopa kovaꞌe oo xee mbaꞌemo areko katu rire — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Davi aipoeꞌi onhemboaty vaꞌe kuery haꞌe javi pe: — Aỹ peporai Senhor Penderuete pe — heꞌi. Haꞌe ramo onhemboaty vaꞌe haꞌe javive oguerovyꞌa okuapy Senhor guamoĩ kuery ruete. Yvy re oakã omovaẽ reve omboete okuapy Senhor, nguvixa renonde guive ojeroꞌa okuapy. 


text:
Koꞌẽ jevy ma haꞌe kuery ogueru Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe vy ixupe oapy okuapy mil vaka raꞌy, mil vexaꞌi raꞌy haꞌe mil vexa mbaꞌemo rykue onhoẽ reve. Omeꞌẽ mbyre guigua Israel kuery pe oata aguã rami eꞌỹ ombojoja.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ára okaru haꞌe oyꞌu okuapy Senhor renonde, ovyꞌa ete guive. Haꞌe gui mokoĩguea py ma Davi raꞌy Salomão omoĩ okuapy nguvixaverã. Haꞌe vy Senhor renonde hexe omoĩa azeite huvixaverã, haꞌe rã Zadoque re ma omoĩ sacerdote-rã.


text:
<n> Salomão nguvixaverã omoĩ okuapyague</n> Haꞌe ramo Salomão oguapy oiny Senhor pegua tenda openaaty py, nguu Davi rekovia huvixave oĩ vy. Haꞌe rire oiko porã, haꞌe rã Israel kuery haꞌe javi onheꞌẽ rendu okuapy.


text:
Senhor voi omboyvate ete Salomão Israel kuery renonde rupi. Haꞌe vy ixupe omeꞌẽ huvixave rami ipoꞌaka aguã. Haꞌe oĩ eꞌỹ mbove neĩ peteĩve Israel regua huvixa noĩ teri haꞌe rami ete yvateve vaꞌe. 


text:
Quarenta maꞌetỹ re opena Israel kuery re. Hebrom py ranhe sete maꞌetỹ re oĩ, haꞌe gui Jerusalém tetã py ju trinta e três maꞌetỹ re opena.


text:
Tujaꞌi raxa ma vy omano, heta ára oguereko reve. Iporiau eꞌỹ re haꞌe ipoꞌakapa vaꞌe omano. Haꞌe rã taꞌy Salomão oĩ nguu rekovia.


text:
Haꞌe gui huvixa Davi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve omboparaa ma imoiny kuaxia profeta Samuel, profeta Natã haꞌe Gade ombopara vaꞌekue py voi.


text:
Oĩ avi haꞌe opena jave py mbaꞌemo oiko vaꞌekue haꞌe javi, ipoꞌakaa haꞌe hexe opa mbaꞌe oiko vaꞌekue, Israel kuery haꞌe yvy mboae re ikuai vaꞌe haꞌe javi re voi. 


text:
<n>Mokoĩa Crônicas huvixa kuery rekokue oĩa</n> <n> Gibeão py Nhanderuete pe Salomão mbaꞌemo omeꞌẽague</n> <n><i> , </i></n> Davi raꞌy Salomão imbaraeteve tema ovy openaa rupi. Hexeve Senhor tuuete oiko vy omboyvateve tema. 


text:
Haꞌe gui Salomão ijayvu Israel kuery haꞌe javi pe, xondaro kuery mil haꞌe cem ikuai vaꞌe re opena vaꞌe, nhomboayvu vaꞌety, Israel regua yvatekueve haꞌe hetarã kuery akã ikuai vaꞌe pe guive,


text:
haꞌe kuery haꞌe javi reve ojeꞌoi aguã Gibeão py ombojeroviaaty yvyꞌã re oĩ vaꞌe py, mbaꞌeta haꞌe py ma oĩ oguy nhemboaty oĩ atyrã tekoa eꞌỹa py Senhor rembiguai Moisés ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe rã Nhanderuete ayvu ryru ma Quiriate-Jearim gui Davi ogueru ruka ma vy omoĩ hendarã oguereko katu ma voiague py, Jerusalém tetã py ae peteĩ ooꞌi ojapo vaꞌekue py.


text:
Haꞌe rã altar overa vaꞌe guigua Uri raꞌy Bezalel, Hur ramymino ojapo vaꞌekue ma Senhor ombojeroviaaty renonde py oĩ. Haꞌe py ae Salomão guetarã kuery reve ojeꞌoi Senhor pe oporandu okuapy aguã.


text:
Haꞌe py Senhor renonde py ma Salomão omeꞌẽ mymba kuery, oguy nhemboaty oĩaty py altar overa vaꞌe guigua oĩ vaꞌe áry. Haꞌe vaꞌe áry ma mil mymba oapy reve omeꞌẽ. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe vaꞌe pyavyve Nhanderuete ojexa uka Salomão pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ejerure ke xevy reipota vaꞌe re, haꞌe rã xee ameꞌẽ ꞌrã. 


text:
Salomão ombovai: — Xeru Davi pe rexa uka rakaꞌe opa mbaꞌe py reayvua. Haꞌe gui xee ju xemoĩ hekovia.


text:
Haꞌe gui aỹ ma Senhor Xeruete, ejapo xeru Davi pe ndeayvuague, ndee ae huvixarã xemoĩ rire kovaꞌe kuery yvy kuꞌi rami heta ikuai vaꞌe re apena kuaa aguã.


text:
Aỹ gui ma emeꞌẽ xeꞌarandurã haꞌe aikuaa aguã, kovaꞌe kuery areko kuaa aguã rami. Mbaꞌeta mavaꞌe ꞌrã tu oguereko kuaa kovaꞌe kuery heta vaꞌe? — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami rã Nhanderuete aipoeꞌi Salomão pe: — Haꞌe ramigua ae ndepyꞌa re oĩ ramo nderejerurei mbaꞌemo rerekopa aguã re, nembaꞌe rei-reirã, neĩ renhemboyvate aguã re, ndere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe kuery omano aguã re, neĩ reiko pukuve aguã, haꞌe rami ꞌrãgue py neꞌarandurã haꞌe reiko kuaa aguã re ae rejerure xevygua kuery rereko kuaa aguã, huvixarã romoĩ rire.


text:
Haꞌe ramo ndevy pe xee ameꞌẽ ae ꞌrã neꞌarandurã haꞌe reiko kuaa aguã. Ameꞌẽ avi ꞌrã nandeporiauvei haꞌe rerekopa aguã, romboyvate ꞌrã guive. Haꞌe ramigua neĩ peteĩve huvixa pe ma voi nomeꞌẽai vaꞌekue ndee reĩ eꞌỹ mbove, haꞌe ndee nereĩvei ma rire ndoikovei ꞌrã ndee rami guarã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma Salomão ma Gibeão py yvyꞌã re ombojeroviaaty oĩ vaꞌe gui ojevy ju Jerusalém tetã katy, oguy nhemboaty oĩaty renonde oĩague gui guive. Haꞌe rami vy Israel kuery re opena oikovy haꞌe py. 


text:
<n><i> </i></n> Salomão ma karóxa haꞌe kavaju áry guarã oguerekopave ovy. Mil e quatrocentos karóxa oguereko, haꞌe doze mil kavaju áry guarã. Haꞌe vaꞌe ma joa py eꞌỹ-eꞌỹ ꞌrã oguereko tetã karóxa ikuaiaty rupi, Jerusalém py ngoo katyꞌi guive.


text:
Jerusalém tetã py ma prata haꞌe ouro ma ita rami rive huvixa omboetave, yvyra yary voi ojapo sicômoroꞌy tekoa eꞌỹa rupi ikuai vaꞌe rami oata eꞌỹ aguã.


text:
Salomão rymba kuery kavaju ma Egito haꞌe Cilícia gui ogueru. Cilícia guigua ma huvixa rembiguai mbaꞌemo vendea kuery ogueru hepy oĩa rami.


text:
Haꞌe rã karóxa ma Egito yvy gui ꞌrã ogueru. Peteĩ-teĩ repy ma seiscentos hatãꞌi vaꞌe repy prata guigua, haꞌe rã kavaju repy ma cento e cinqüenta. Haꞌe rami ae avi mbaꞌemo vendea kuery amboae katy ꞌrã ogueraa heteu haꞌe Síria pygua huvixa kuery peguarã. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Salomão onhembopyꞌa templo ojapo aguã Senhor rery oĩ atyrã, ngoo opena atyrã guive.


text:
Haꞌe rami vy Salomão omoĩ setenta mil avakue mbaꞌemo reraarã, haꞌe oitenta mil ju yvyty ikuai vaꞌe gui ita mbovoarã, haꞌe gui três mil e seiscentos ju ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌerã. 


text:
Haꞌe gui Salomão aipoeꞌi uka Tiro pygua huvixa Hirão pe: — Xeru Davi ndee reipytyvõ vy ngoorã ojapo aguã ixupe yvyra yary remeꞌẽ vaꞌekue. Haꞌekue rami ae ju ke xepytyvõ.


text:
Mbaꞌeta maꞌẽ, xee aiko peteĩ oo Senhor Xeruete rery oĩ atyrã ajapo aguã rami. Ixupe guarã ae amboaxa ꞌrã, henonde py heakuã porã vaꞌe oapya aguã haꞌe henonde mbojape omoĩa riae jepi aguã, haꞌe gui ajeꞌive haꞌe kaꞌaru nhavõ mymba kuery oapy reve omeꞌẽa aguã, sábado nhavõ, haꞌe jaxy pyau jave guarã, haꞌe gui ngaru Senhor Oreruete pe oikoa ára py guive. Mbaꞌeta haꞌe rami aguã ae haꞌe oeja rakaꞌe ore Israel kuery rekorã rakaꞌe ꞌrã peve guarã.


text:
Haꞌe gui oo ajapo vaꞌerã ma tuvixa ꞌrã, mbaꞌeta Oreruete ma tuuete raꞌangaa ikuai vaꞌe gui yvateve vaꞌe.


text:
Haꞌe rami avi mavaꞌe ꞌrã tu ojapo kuaa oo ixupe guarã? Mbaꞌeta yva oĩ vaꞌe, haꞌe yva yvatea peve ndaꞌevei haꞌe oĩ aguã. Mavaꞌe tu haꞌvy xee aiko oo ixupe guarã ajapo aguã, henonde heakuã porã vaꞌe oapya aguã eꞌỹ vy?


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ emondouka xea katy peteĩ ava ouro re ombaꞌeapo kuaa vaꞌe, haꞌe prata re, overa vaꞌe, ferro, púrpura guigua, pytã haꞌe hovy vaꞌe guigua re, yvyra ombojegua kuaa vaꞌe, xereve Judá haꞌe Jerusalém py mbaꞌemo ojapo kuaa vaꞌe kuery ikuai vaꞌe reve ombaꞌeapo vaꞌerã. Haꞌe vaꞌe kuery ma xeru Davi ombaꞌeapo vaꞌerã omoĩ vaꞌekue.


text:
Emondouka avi Líbano gui yvyra yary, cipreste haꞌe sândalo aygue. Mbaꞌeta xee aikuaa porã nerembiguai kuery oikuaa yvyra Líbano regua ojaya aguã. Neꞌexa, apy xerembiguai kuery ikuai vaꞌe ma nerembiguai kuery reve ꞌrã ombaꞌeapo okuapy


text:
Haꞌe ramo nerembiguai yvyra ayaa kuery pe xee ameꞌẽ ꞌrã trinta mil ryru trigo kuꞌikue, vinte mil ryru cevada, vinte mil ryru uva rykue, haꞌe vinte mil ryru avi azeite — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Tiro pygua huvixa Hirão ombovai vy kuaxia para ombou Salomão pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Ndevygua kuery oayvu vy ae Senhor nemoĩ huvixaverã — heꞌi. 


text:
Hirão aipoeꞌive ju: — Imaꞌenduꞌa porãmby toiko Senhor Israel kuery ruete yva haꞌe yvy apoare. Haꞌe ma huvixa Davi pe omeꞌẽ avi rakaꞌe peteĩ taꞌy hiꞌarandu vaꞌerã, oiko kuaa haꞌe mbaꞌemo oikuaapa vaꞌe, oo Senhor peguarã ojapo vaꞌerã, haꞌe gui haꞌe ae opena atyrã guive.


text:
Haꞌe vaꞌe xy ma Dã ramymino kuery regua, haꞌe rã tuu ma Tiro tetã pygua ae. Haꞌe ma mbaꞌemo ojapo kuaa ꞌrã ouro gui, prata, overa vaꞌe, ferro, ita haꞌe yvyra gui, ajukue púrpura, hovy vaꞌe, ipererĩꞌi vaꞌe haꞌe pytã vaꞌe gui. Haꞌe ma yvyra ombojegua kuaa ꞌrã ixupe rexa ukaa rami rei, ndevygua haꞌe xeruvixa Davi nderu oiko vaꞌekue pegua ombaꞌeapo vaꞌe kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe gui aỹ ma xeruvixa, xea py xerembiguai kuery ikuaia katy eraa uka trigo, cevada, azeite haꞌe vinho ndeayvuague.


text:
Haꞌe ramo ore kuery ma Líbano yvy re rojayapa ꞌrã yvyra reipotaa rami. Haꞌe gui yeꞌẽ rupi ꞌrã romondouka ojokua-jokua pyre Jope tetã peve. Haꞌe gui ndee ju ꞌrã reru ruka Jerusalém katy — heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Salomão oipapa ukapa avakue amboae guigua Israel yvy re hekoa vaꞌe, nguu Davi ojapoague rami. Haꞌe rami vy oikuaa cento e cinqüenta e três mil e seiscentos haꞌe javi vy.


text:
Haꞌe kuery vaꞌe regua omoĩ setenta mil mbaꞌemo reraarã, oitenta mil yvyty rupi ita mbovoarã, haꞌe gui três mil e seiscentos ju ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌerã. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Jerusalém tetã py Salomão omboypy oo Senhor peguarã ojapo aguã, Moriá yvyty áry. Haꞌe py ma tuu Davi pe Senhor ojexa ukaague, haꞌe jebuseu Ornã mbaꞌemo moaꞌyĩaty py Davi oiporavo vaꞌekue.


text:
Salomão irundy maꞌetỹa re ma huvixa oĩ jave py, mokoĩ jaxya re haꞌe mokoĩ araa py omboypy ojapo aguã.


text:
Po rami ma Salomão oaꞌã Nhanderuete pegua oo rendarã: ipuku-a ma vinte e sete metros ymave rupi oaꞌãague rami vy, haꞌe rã ipya ma nove metros.


text:
Henonde py oguy oĩ vaꞌe ipya ma nove metros, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ipya rami ae. Yvatea avi nove metros. Opy rupi ma ouro ete py onhovãmba.


text:
Haꞌe gui opy jaꞌo tuvixave vaꞌe mbotya rupi ma yvyrape cipreste guigua anho omoĩ, haꞌe ouro ete py ju onhovãmba. Haꞌe vaꞌe rupi ombojegua imoiny pindo rakã haꞌe corrente raꞌangaa py.


text:
Ouro ete py onhovãmba opy rupi: yvyra hiꞌáry rupigua, okẽ yta, hiꞌáry rupigua haꞌe okẽ ikuai vaꞌe haꞌe javi. Oo mbotya haꞌe javi rupi ma ombojegua anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py.


text:
Ojapo avi henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌerã. Ipuku-a haꞌe ipya ma nove metros, opy jaꞌo tuvixave vaꞌe rami avi ipya. Onhovãmba ouro ete vinte mil quilos vaꞌe py.


text:
Haꞌe rã karavo oiporu vaꞌe ma cinqüenta hatãꞌi vaꞌe ouro guigua rami ipoyi vaꞌe. Opy jaꞌo yvate rupi ikuai vaꞌe voi onhovãmba ouro py. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe pyguarã ma yvyra gui ojapo avi mokoĩ anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa. Ouro py ju onhovã.


text:
Anjo pepo haꞌe javi oipyo imoinya ma nove metros. Peteĩ vaꞌe regua pepo ma mokoĩ metros raxaꞌi ipuku-a vaꞌe, haꞌe oo mbotya re ovaẽ oiny. Haꞌe rã amboae pepo mokoĩ metros raxaꞌi ipuku avi vaꞌe ma ovaẽ oiny amboae anjo hiꞌaĩ vaꞌe pepo re.


text:
Amboae anjo pepo voi mokoĩ metros raxaꞌi ipuku vaꞌe, haꞌe oo mbotya mboae re ovaẽ oiny. Ipepo mboae voi mokoĩ metros raxaꞌi ipuku vaꞌe avi, haꞌe amboae anjo pepo re ovaẽ oiny. Mokoĩve anjo pepo haꞌe javi vy ma nove metros ipuku-a vaꞌe.


text:
Okẽrã ojapo avi hovy vaꞌe, púrpura, pytã vaꞌe haꞌe ajukue iporãve vaꞌe gui. Ombojegua avi imoiny anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa py. 


text:
<n><i> </i></n> Oo yvyꞌiry ojapo avi mokoĩ oo ytarã dezesseis metros yvatea vaꞌe. Peteĩ-teĩ áry guarã ma mokoĩ metros raxaꞌi yvatea vaꞌe.


text:
Ojapo avi corrente henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py oĩ vaꞌe rami guarã. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ ijyta hiꞌaĩ vaꞌe áry. Ojapo avi cem yvyraꞌa raꞌangaa, haꞌe vy corrente re omoĩ.


text:
Oo ytarã ma omopuꞌã imoꞌamy templo rokẽ py. Peteĩ ma omopuꞌã oiporu kuaa regua re, haꞌe rã amboae ma oiporu kuaa eꞌỹa re. Oiporu kuaa regua re omopuꞌã vaꞌekue ma omboery Jaquim, haꞌe rã oiporu kuaa eꞌỹa re omopuꞌã vaꞌekue ma omboery Boaz. <n>Tery Jaquim ma “Imoĩ atãa” ꞌea, haꞌe rã Boaz ma “Imombaraetea” ꞌea, Nhanderuete re imaꞌenduꞌaa rupi omboery vy. 


text:
<n><i> </i></n> Ojapo avi peteĩ altar overa vaꞌe guigua. Ipuku-a ma nove metros, ipya ma nove metros avi, haꞌe rã yvatea ma irundy metros raxa.


text:
Overa vaꞌe ryku gui ojapo avi peteĩ yy mbotyarã. Haꞌe vaꞌe ma ojere rei vaꞌe, irundy metros raxa ipya vaꞌe, haꞌe rã yvatea ma mokoĩ metros raxaꞌi. Haꞌe gui ijyke rupi ixã treze metros raxaꞌi vaꞌe oaꞌãa.


text:
Iguýry rupi ma omoĩ hyꞌakua raꞌangaa, meio metro-a py dez kuerei ꞌrã omoĩ. Mokoĩ ryxy omoĩ, yy mbotya reve jojavi ojapo vy.


text:
Yy mbotya ma doze vaka raꞌangaa áry oĩ. Mboapy ma kuaray ijapuꞌaꞌia katy hiꞌaĩ, mboapy ma oikea katy, mboapy ma ipuku-a katy, haꞌe rã mboapy ma kuaray oua katy hiꞌaĩ. Hevi ma mbyte katy ovaẽ oiny. Haꞌe vaꞌe kuery áry ae yy mbotya oĩ.


text:
Ipo guaxua ma irundy kuã oĩa rami. Ijyvýrykue ma karo rami hembe vaꞌe, yvoty rami ojekuaa. Yy henyẽa ma sessenta mil litros rivyvyi vaꞌe. 


text:
<n><i> </i></n> Ojapo avi dez hyꞌa. Haꞌe vaꞌe regua ma peteĩ nhiruĩ omoĩ oiporu kuaa regua re, haꞌe rã peteĩ nhiruĩ ma hovai re. Haꞌe vaꞌe ma ojoia aguã mbaꞌemo oapy reve omeꞌẽ mbyrã. Haꞌe rã hyꞌa guaxu oĩ vaꞌe ma sacerdote kuery anho ojejoi aguã.


text:
Ouro gui ojapo avi dez tataendy ꞌyrã, ojapo ukaague rami ae. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ templo py. Peteĩ nhiruĩ omoĩ oiporu kuaa regua re, haꞌe rã peteĩ nhiruĩ avi hovai re.


text:
Ojapo avi dez mesa-rã. Haꞌe vaꞌe voi omoĩ templo py. Peteĩ nhiruĩ ma oiporu kuaa regua re omoĩ, haꞌe peteĩ nhiruĩ avi hovai re. Haꞌe gui ojapo avi cem hyꞌa ouro gui.


text:
Oka korarã ojapo avi sacerdote kuery anho ikuai aguã, haꞌe gui oka tuvixa vaꞌe. Haꞌe vaꞌe rokẽrã ojapo vy onhovãmba overa vaꞌe py.


text:
Haꞌe gui ma Hirão ojapo avi oja, pá ikyꞌaꞌoarã haꞌe hyꞌa. Haꞌe rami py ojapopa ma Nhanderuete pegua oo pyguarã huvixa Salomão pe ojapo ꞌrã vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe ma oo yta mokoĩ vaꞌe, mokoĩ ijyta árygua ojere rei vaꞌe, haꞌe gui mokoĩ kya yta árygua ojere rei vaꞌe aoꞌiarã ojapopa.


text:
Quatrocentos yvyraꞌa raꞌangaa ojapo avi mokoĩ kya oĩ vaꞌe reguarã, peteĩ-teĩ kya re mokoĩ ryxy yvyraꞌa oĩ aguã. Haꞌe vaꞌe py ma ojaoꞌi ojere rei vaꞌe mokoĩ oo yta áry oĩ vaꞌe.


text:
Haꞌe rami py huvixa Salomão pe Hirão-Abi ojapopa oja, pá ikyꞌaꞌoarã, kuxa rakua haꞌe tembiporu haꞌe javi. Overa vaꞌe oikyꞌaꞌo pyre gui ojapo Senhor pegua oo pyguarã.


text:
Jordão yakã katyꞌi yvyꞌã guy py yvy yapo revegua oĩa py ae huvixa ojapo uka overa vaꞌe ryku gui, Sucote haꞌe Zereda mbyte py. 


text:
Haꞌe vaꞌe haꞌe javi ma oata aguã rami eꞌỹ Salomão ojapo uka. Neĩ overa vaꞌe ipoyia ma voi ndopejaai.


text:
Salomão ojapo uka avi tembiporu henda Senhor pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pyguarã: altar ouro guigua, mesa ouro guigua hiꞌáry Senhor renonde mbojape omoĩa aguã,


text:
tataendy haꞌe hiꞌy ouro eteꞌi guigua meme, gueko rami vy henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe renonde rupi omoendya aguã,


text:
Haꞌe gui tapyĩ araa, hyꞌa, hyꞌaꞌi heakuã porã vaꞌe oapy atyrã, tapyĩ ryrurã ma ouro eteꞌi guigua meme. Haꞌe gui oo oike atyrã, henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe rokẽ haꞌe templo ropy henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rokẽ ma ouro gui meme ojapo. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami py huvixa Salomão ojapo ukapa oo Senhor peguarã. Haꞌe py ogueru avi mbaꞌemo nguu Davi omboaxa vaꞌekue: prata haꞌe ouro guigua, tembiporu haꞌe javi guive omoĩ Senhor pegua oo re mbaꞌemo hepyve vaꞌe reve. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Salomão omboatypa Israel regua nhomongeta vaꞌety kuery, peteĩ-teĩ regua akã ikuai vaꞌe, Israel regua yvatekueve guive. Jerusalém py ae omboaty tetã Davi rekoague Sião vaꞌe gui templo katy ogueru aguã Senhor guexeve guarã ojapo vaꞌekue ryru.


text:
Haꞌe ramo avakue Israel regua haꞌe javi onhemboatypa okuapy huvixaa py. Ngaru ojapoa py ijaty sete jaxya py.


text:
oguerova heravy yvyꞌã katy. Oguy nhemboaty oĩaty reve oguerova, haꞌe tembiporu ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe py ikuai vaꞌekue haꞌe javi. Levita regua sacerdote ikuai vaꞌe ae ogueraa.


text:
Haꞌe gui Senhor guexeve guarã ojapo vaꞌekue ryru ma sacerdote kuery omoĩ okuapy oĩ aguã py ae, templo ropyve henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe py ae, anjo ipepo vaꞌe raꞌangaa ikuai vaꞌe pepo guy py.


text:
Yvyra poꞌiꞌi ipuku ete ramo henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gui ojekuaa henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe rexeiꞌi. Haꞌe rã oka katy gui ma haꞌe nunga ndojekuaai.


text:
Haꞌe py ma itui aỹ peve. Haꞌe gui hyru py ma mbaꞌeve ndaꞌipoi itape Moisés Horebe py omoĩ vaꞌekue eꞌỹ vy. Egito gui Israel kuery ojeꞌoipa jave py guexeve guarã Senhor ojapo vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui sacerdote kuery oẽmba ju henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gui. Haꞌe vaꞌe jave guarã sacerdote ikuai vaꞌe haꞌe javi ojekyꞌaꞌo uka ma voi vaꞌekue, haꞌe vaꞌe ára ombaꞌeapo aguã rami ikuai vaꞌe anho eꞌỹ.


text:
Levita kuery oporaei vaꞌe haꞌe javi ikuai avi haꞌe py. Haꞌe kuery vaꞌe regua ma Asafe, Hemã, Jedutum haꞌe tyvy kuery. Haꞌe kuery ma ajukue ipererĩꞌi vaꞌe py onhemonde reve opuꞌãmba okuapy altar yvýry, kuaray oua katy. Hyꞌa pu, mbaraka haꞌe ixã reta vaꞌe reve ikuai. Haꞌe kuery reve ikuai avi cento e vinte sacerdote mimby guaxu monheꞌẽa kuery.


text:
Haꞌe jave py peteĩ rami omonheꞌẽ okuapy mimby guaxu haꞌe oporaei okuapy pavẽ oendu aguã rami, Senhor oguerovyꞌa haꞌe omboetea rupi. Haꞌe rami vy oporaei atãve tema mimby guaxu, hyꞌa pu haꞌe mbaꞌepu mboae reve Senhor mboetea rupi, “Mbaꞌeta haꞌe ma porayvu vaꞌe, iporayvua ma opa vaꞌerã eꞌỹ”, heꞌia rupi. Haꞌe rami rã peteĩ arai ou vy omonyẽ templo Senhor pegua opy rupi.


text:
Haꞌe ramo sacerdote kuery ndaꞌevei opy rupi ombaꞌeapo aguã, arai Senhor guigua rexakãa oĩa opy rupi omonyẽ ramo. 


text:
Haꞌe ramo Senhor, xee ajapo peteĩ oo rakaꞌe rã peve reĩ aguã — heꞌi. <n>Nhanderuete Moisés reve ijayvu jave aipoeꞌi vaꞌekue arai pytũa py oĩ aguã, heta vaꞌe kuery ijayvua oendu teĩ oexa eꞌỹ aguã . Haꞌekue rami ae avi templo ropy henda ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe py Senhor ayvu ryru oĩa py ma pytũ rei, janela noĩ, haꞌe oikeaty onhemboty ramo, ajukue hokẽrã omoĩ mbyre Jesus omano jave omondoroa peve . 


text:
Haꞌe gui ma huvixa ojere ju vy ogueroayvu porã Israel kuery onhemboaty vaꞌe kuery haꞌe javi, opuꞌãmba teri okuapy reve.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Taꞌimaꞌenduꞌa porãa Senhor Israel kuery ruete re, mbaꞌeta xeru Davi pe ijayvuague ojapopa ma opoꞌakaa rupi. Haꞌe vy aipoeꞌi vaꞌekue:


text:
“Egito yvy gui xevygua kuery Israel regua aipeꞌapa ára guive, Israel kuery ikuaia tetã neĩ peteĩve ndaiporavoi haꞌe py peteĩ oo rejapo aguã xerery amoĩ aguã. Haꞌe rami ae avi neĩ peteĩve ava ndaiporavoi vaꞌekue Israel kuery ruvixarã.


text:
Haꞌe rami avi aiporavo Jerusalém haꞌe py xerery oĩ atyrã, haꞌe Davi voi aiporavo avi xevygua kuery Israel regua ruvixarã”, heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe py ma amoĩ avi ijayvu ryru. Haꞌe vaꞌe py oĩ itape Israel kuery reve Senhor guexeve guarã ojapo vaꞌekue oĩa. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Israel kuery haꞌe javi oexaa py Salomão oĩ Senhor pegua altar renonde py. Haꞌe vy opo oupi hoꞌamy.


text:
Mbaꞌeta Salomão ojapo uka ma voi vaꞌekue peteĩ pyrõarã overa vaꞌe guigua. Haꞌe vaꞌe puku-a haꞌe ipya ma mokoĩ metros raxaꞌi vaꞌe, haꞌe rã yvatekuea ma peteĩ metro raxaꞌi. Haꞌe vaꞌe oka mbyte py omoĩ rire hiꞌáry hiꞌaĩ vy guenapyꞌã re oĩ Israel kuery haꞌe javi oexaa py. Haꞌe vy yva katy opo oupi vy


text:
aipoeꞌi: — Senhor Israel kuery ruete, yva re neĩ yvy re ndoikoi amboae ndee rami guarã ete, mbaꞌeta nerembiguai kuery opyꞌa haꞌe javi py nerenonde rupi ikuai vaꞌe ndee rereko ꞌrã ndereve guarã rejapo vaꞌekue rami, haꞌe remboaxya rupi.


text:
Mbaꞌeta rejapo ae ma nerembiguai xeru Davi pe ndeayvuague. Ndee ae ndeayvu rire ndepoꞌakaa rupi rejapo, aỹ roexaa rami ae.


text:
Haꞌe gui aỹ Senhor Israel kuery ruete, ejapopa ke nerembiguai xeru Davi pe ndeayvuague. Haꞌe vy aipoꞌre vaꞌekue: “Xerenonde ndoatai ꞌrã nderekovia tenda Israel kuery re openaaty áry oguapy oiny vaꞌerã, xapyꞌa rei xerenonde rupi nderaꞌy kuery avi lei rupi ikuai aguã omoĩ porã ramo, ndee reikoague rami ae”, ꞌre vaꞌekue.


text:
— Haꞌe rami avi haꞌeve ꞌrã ri ndaꞌu ndee Oreruete yvy re reiko aguã ore avakue reve? Maꞌẽ, mbaꞌeta yva neĩ yva yvatevea rupi peve voi nandejai ꞌrã, haꞌe vy kovaꞌe oo xee ajapo vaꞌekue py katuve ma ndaꞌevei ꞌrã.


text:
Haꞌe rami vy ara py haꞌe pyávy kovaꞌe oo re remaꞌẽ riae aguã, haꞌe kovaꞌe henda “Xerery oĩ atyrã”, ꞌreague re, kovaꞌe henda py nerembiguai onhemboꞌe oinya rendu aguã.


text:
Haꞌe gui aỹ, endu nerembiguai haꞌe Israel kuery haꞌe javi kovaꞌe henda py rojapukai rokuapya. Endu ke yva re reĩa gui. Endu haꞌe oreperdoa guive. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei ndevygua Israel kuery ndevy ojejavy ꞌrã, haꞌe gui ngovaigua kuery renonde rupi hoꞌapa ma vy ndevy ju ojeko rerova ꞌrã okuapy. Haꞌe vy nderery rupi ojapukai vy kovaꞌe oo py nerenonde py onhemboꞌe haꞌe ojerure ramo


text:
endu ke yva re reĩa gui, haꞌe vy eperdoapa ndevygua Israel kuery ojejavyague. Haꞌe gui ejapo tuu kuery yvyrã remeꞌẽ vaꞌekue katy ju ojevy aguã rami. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei yva rembotypa rã ndaꞌokyvei ꞌrã, nderovai heta vaꞌe kuery ojejavypa rire, haꞌe gui kovaꞌe henda py onhemboꞌe okuapy vy nderery rupi ojapukai ꞌrã, haꞌe remoingo axy rire ojejavypaa gui ojeko rerova ramo


text:
endu yva re reĩa gui, haꞌe vy eperdoapa nerembiguai kuery, ndevygua Israel kuery ojejavyague. Emboꞌe ju tape porã rupi ikuai aguã, haꞌe embou nho oky yvy ndevygua kuery ikuai aguã remeꞌẽ vaꞌekue áry. 


text:
— Haꞌe gui ma xapyꞌa rei kovaꞌe yvy re oiko ꞌrã karuai eꞌỹ vy mbaꞌeaxy vaikue, haꞌeꞌỹ vy huꞌũmbaa, hatãmba reia, eꞌỹ vy tuku karu haꞌe apeꞌi okaru vaꞌe, xapyꞌa rei hovaigua kuery ojokopa ꞌrã haꞌe kuery retã, haꞌeꞌỹ vy oiko ꞌrã ai vaikue eꞌỹ vy mbaꞌeaxy vaꞌe rei,


text:
haꞌe gui xapyꞌa rei mavaꞌe rã rei onhemboꞌe vy ojerure ꞌrã, haꞌeꞌỹ vy ndevygua Israel kuery haꞌe javi ꞌrã ojerure okuapy, peteĩ-teĩ haxy vaꞌe haꞌe poriaua hexe oĩ vaꞌe oendu vy kovaꞌe oo oĩa katy opo omoĩ ramo


text:
endu ke yva re neꞌamba py reĩa gui, haꞌe vy eperdoa. Emeꞌẽ peteĩ-teĩ pe oikoague repy, haꞌe kuery pyꞌa re oĩ vaꞌe reikuaapa vaꞌe vy, mbaꞌeta ndee anhoꞌi pavẽ pyꞌa regua oikuaa vaꞌe reiko.


text:
Haꞌe ramo nerenonde haꞌe kuery ojererokyjea rupi ikuai aguã ndeguigua tape rupi, oreru kuery yvyrã remeꞌẽ vaꞌekue re ikuaia pukukue re. 


text:
— Haꞌe gui amboae regua voi, ndevygua Israel kuery regua eꞌỹ ikuai vaꞌeri oyvy mombyrya gui ou avi ꞌrã nderery tuvixa vaꞌe rupi ikuai aguã, ndejyva reupi vy ndepoꞌakaa rexa ukaague haꞌe kuery pe omombeꞌua rã oendu rire. Haꞌe gui haꞌe kuery onhemboꞌe avi ꞌrã kovaꞌe oo oĩa katy omaꞌẽ reve, haꞌe ramo


text:
endu yva re neꞌamba py reĩa gui, haꞌe ejapopa amboae regua kuery ndevy ojerurea, haꞌe rami vy yvy regua haꞌe javi nderery oikuaa aguã, ndevygua Israel kuery rami haꞌe kuery voi nerenonde ojererokyjea rupi ikuai aguã, haꞌe oikuaapa aguã kovaꞌe oo xee ajapo vaꞌekue py nderery remoĩague. 


text:
— Haꞌe gui xapyꞌa rei ndevygua kuery ojeꞌoi ꞌrã ngovaigua kuery reve joe opuꞌã aguã katy, haꞌe gui tape rupi remondoukaa py onhemboꞌe ꞌrã ndevy, kovaꞌe tetã reiporavo vaꞌekue haꞌe kovaꞌe oo nderery oĩ atyrã rejapo uka vaꞌekue katy omaꞌẽ ramo


text:
— Xapyꞌa rei ma haꞌe kuery ojejavy ꞌrã nderovai (mbaꞌeta jipoi ava ojejavy eꞌỹ vaꞌerã), haꞌe ramo haꞌe kuery rovai ndepoxy vy remboaxapa ꞌrã hovaigua kuery po py, haꞌe kuery guekoa katy ogueraapa aguã escravo-rã, mombyry eꞌỹ vy haꞌeꞌi rupi teĩ ae ma.


text:
Haꞌe gui yvy mamo rã rei ogueraa ague re ikuaia py haꞌe kuery onhemboaxy vy ojeko rerova ꞌrã, haꞌe yvy escravo ikuaia py ae ndevy ojerure vy aipoeꞌi ꞌrã okuapy: “Rojejavypa, teko vai rupi anho orekuai vaꞌekue”, heꞌi ꞌrã, haꞌe ndevy guarã ju ojeko rerova ꞌrã opyꞌa haꞌe onheꞌẽ haꞌe javi py.


text:
Haꞌe rami vy yvy escravo-rã ogueraapaague py ae ndevy onhemboꞌe ꞌrã okuapy oyvyrã tuu kuery pe remeꞌẽ vaꞌekue katy omaꞌẽ reve, kovaꞌe tetã haꞌe kovaꞌe oo nderery oĩ atyrã ajapo vaꞌekue katy guive. Haꞌe ramo


text:
endu ke yva re neꞌamba py reĩa gui haꞌe kuery onhemboꞌe vy ojerure okuapya, haꞌe ejapo haꞌevea rami. Eperdoa ndevygua kuery nderovai rupi ojejavyague. 


text:
Haꞌe gui Xeruete, epuꞌã ke, eike ejuvy repytuꞌu aguã py, ndee haꞌe ndeayvu ryru ndepoꞌakaa kuaa ukaa vaꞌe reve. Senhor Oreruete, tove ndevygua sacerdote kuery re toĩ reraa jepea kuaa ukaa, haꞌe ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery toguerovyꞌa iporã vaꞌe.


text:
Senhor Oreruete, eipytyvõ eꞌỹ eme huvixaverã remoĩ vaꞌekue. Nemaꞌenduꞌa ke nerembiguai Davi reayvuague rami reiko riae aguã re — heꞌi. 


text:
<n> Nhanderuete rexakãa templo ropy rupi tynyẽague</n> Salomão onhemboꞌepa ma rire tata yva gui oguejy vy oapypa mymba kuery omeꞌẽ vaꞌerã ogueru vaꞌekue. Haꞌe rami vy Senhor rexakãa omonyẽmba opy rupi.


text:
Neĩ sacerdote kuery ma voi ndaꞌevei ikuaive aguã Senhor pegua opy, mbaꞌeta opy rupi Senhor rexakãa tynyẽ ramo.


text:
Haꞌe ramo Israel ramymino kuery ikuai vaꞌe haꞌe javi ma tata reve Senhor rexakãa oo re oguejy rã oexa vy ojeroꞌa okuapy oka py ikuaia py. Ngova yvy re omovaẽ reve omboete okuapy. Oguerovyꞌa okuapy Senhor porayvua haꞌe nhomboaxya opa eꞌỹ vaꞌe. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui huvixa haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi Senhor renonde omeꞌẽ okuapy mymba kuery.


text:
Haꞌe rami py huvixa haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi reve Nhanderuete pegua oo omboaxa okuapy ipo py. Sacerdote kuery haꞌe javi ma peteĩ-teĩ oĩ aguã py ae ikuai, levita kuery haꞌe rami ae avi mbaꞌepu reve oporaei okuapy Senhor pe. Haꞌe vaꞌe ma Davi ojapo uka vaꞌekue haꞌe kuery Senhor oguerovyꞌaa rupi oiporu vaꞌerã, mbaꞌeta iporayvua oĩ riae ꞌrã. Haꞌe kuery renonde py ma sacerdote kuery mimby guaxu monheꞌẽa ikuai avi. Haꞌe rami vy Israel kuery haꞌe javi opuꞌãmba nhoguenoꞌamy.


text:
Haꞌe vaꞌe árave Salomão omboaxa avi oka Senhor pegua oo rexei oĩ vaꞌe. Mbaꞌeta haꞌe py ae omeꞌẽ mymba oapy reve, hexeve peteĩ rami ju ikuaia regua kyrakue guive. Mbaꞌeta altar overa vaꞌe guigua Salomão ojapo uka vaꞌekue py ma noĩmba reguai mymba oapy reve omeꞌẽ vaꞌe, mbaꞌemo aju guigua haꞌe hexeve peteĩ rami ikuai aguã regua kyrakue oapy vaꞌe. 


text:
Haꞌe rami py sete ára re Salomão ojapo ngaru. Hexeve ikuai avi Israel kuery heta ete ijaty vaꞌe, Hamate tekoa py nhavaẽaꞌi haꞌe Egito yakã katyꞌi gui ou vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui oito araa guive ma omboypy ju ngaru oguyꞌi py ikuai aguã regua, sete ára re ma altar omboaxa okuapy rire. Haꞌe rami vy sete ára re ju ojapo ngaru.


text:
Haꞌe gui sete jaxya haꞌe vinte e três araa py ma huvixa omondoukapa ju heta vaꞌe kuery. Haꞌe rã haꞌe kuery ojeꞌoipa ju ngoo katy, ovyꞌa ete haꞌe opyꞌa py oguerovyꞌa reve Davi pe Senhor mbaꞌemo porã ojapoague, Salomão haꞌe ojeupegua Israel kuery haꞌe javi pe guive. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami py Senhor pegua oo huvixa Salomão ojapopa ma, ngoorã ae haꞌe opa mbaꞌe onhembopyꞌaa rami ojapoxe vaꞌekue voi. Senhor pegua oo haꞌe ngoo ae ojapoa py oiko porã. 


text:
Haꞌe gui ma pyávy Senhor ojexa uka Salomão pe. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Aendu rejerurea. Haꞌe rami vy xevy guarã aiporavo kovaꞌe oo mbaꞌemo pemeꞌẽ atyrã.


text:
Haꞌe gui ma xapyꞌa rei xee yva amboty ꞌrã ndaꞌokyvei aguã rami, eꞌỹ vy tuku karu yvy re onhotỹ mbyre hoꞌupa aguã re xeayvu, haꞌeꞌỹ vy xevygua kuery ikuaia rupi mbaꞌemo vai ambou, haꞌe ramo


text:
xapyꞌa rei xevygua kuery xerery rupi ae aenoĩ vaꞌekue onhemoꞌyvyĩꞌi vy onhemboꞌea rupi xereka, haꞌe gueko vaia gui ojeko rerova ri ramo xee aendu ꞌrã yva re aĩa gui. Haꞌe vy aperdoa ꞌrã ojejavyague haꞌe amoingo porã ju ꞌrã ijyvy regua.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe oo ma aiporavo vy xevy guarã ae aikyꞌaꞌopa, haꞌe py xerery oĩ aguã rakaꞌe rã peve guarã. Haꞌe vaꞌe re amaꞌẽ vy xepyꞌa py xemaꞌenduꞌa riae ꞌrã ára nhavõ.


text:
Haꞌe gui ndee ma xapyꞌa rei xerenonde rupi nderu Davi oikoague rami ndee voi reiko ramo, haꞌe ajapo uka vaꞌekue, xeayvuague haꞌe aipotaa haꞌe javi rejapopa ri ramo,


text:
ndevy pe voi amoĩ atã ꞌrã ndepoꞌakaa rakaꞌe rã peve guarã, nderu Davi pe xereve guarã ajapo vaꞌekue rami vy. Haꞌe vy ixupe aipoaꞌe vaꞌekue: “Ndoiko eꞌỹi ꞌrã nderekovia Israel kuery re opena vaꞌerã”, haꞌeague rami vy. <n>Haꞌe rami Davi pe Nhanderuete ijayvu ma voi (1 Reis 9.6-9; 1 Crônicas 17.12-14). 


text:
— Haꞌe rami avi xapyꞌa rei peẽ haꞌe penderaꞌy kuery xegui pejepeꞌa vy ajapo uka vaꞌekue haꞌe xeayvuague ndapejapovei vy tuuete kuery mboae re peo vy pembojerovia ri ramo,


text:
haꞌe ramo roipeꞌapa ꞌrã pendeyvyrã ameꞌẽ vaꞌekue gui, haꞌe kovaꞌe oo xerery rupi aikyꞌaꞌopa vaꞌekue amombo ꞌrã mombyry xerenonde gui. Haꞌe rami rire yvy regua kuery ojojai rei haꞌe ijayvu rei okuapy aguã rive ꞌrã oĩ.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe oo aỹ omboeteave vaꞌeri haꞌe jave py oĩague rupi oaxa vaꞌe kuery oexa vy onhemondyipa ꞌrã. Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Mbaꞌe re tu Senhor guĩ rami ete ri oeja kovaꞌe yvy haꞌe kovaꞌe oo?” heꞌi ꞌrã okuapy.


text:
Haꞌe gui ombovaia ꞌrã: “Haꞌe rami ete oeja mbaꞌeta haꞌe kuery oejapa rire Senhor guamoĩ kuery ruete Egito yvy gui oipeꞌa vaꞌekue, haꞌe tuuete mboae pe ju ova vy omboete haꞌe ombojerovia okuapy ramo. Haꞌe nunga rupi ae rima haꞌe kuery áry ombou rakaꞌe guĩ rami ete ojexavai aguã”, ꞌea ꞌrã. 


text:
Omoatyrõ avi Bete-Horom, yvyꞌã katy haꞌe yvyꞌã guy katy. Haꞌe vaꞌe tetã haꞌe javi omombaraete vy ojapo imoiny korarã, okẽ jokoarã guive.


text:
Omombaraete avi imoiny Baalate haꞌe tetã rupi tembiꞌu omoĩ porã atyrã haꞌe oguereko vaꞌe haꞌe javi, haꞌe gui tetã karóxa haꞌe guymba kavaju ikuai atyrã. Jerusalém py voi ojapoxe vaꞌekue ojapopa, Líbano yvy re haꞌe oyvy openaa haꞌe javi rupi. 


text:
Haꞌe gui heteu kuery regua okuave vaꞌe, amorreu, ferezeu, heveu haꞌe jebuseu kuery Israel kuery regua eꞌỹ ikuai vaꞌe,


text:
haꞌe taꞌy kuery okuave vaꞌe Israel kuery ndojukapai vaꞌekue, haꞌe vaꞌe kuery ae Salomão omombaꞌeapo nheaꞌã, aỹ peve guarã.


text:
Haꞌe rã Israel kuery vaꞌe regua ma neĩ peteĩve Salomão nomombaꞌeapoi escravo rami. Haꞌe vaꞌe kuery ma ixupe ikuai joe opuꞌãa rupi, huvixa kuery, haꞌe gui karóxa haꞌe imboguataaty kuery re openaa rupi ikuai.


text:
Haꞌe kuery ae huvixa Salomão rembiguai yvatekueve, duzentos e cinqüenta ikuai guetarã kuery re openaa rupi. 


text:
Haꞌe gui ma Salomão ojapo Faraó rajy tetã Davi rekoague py oĩague gui ova aguã rami hoorã ojapo uka vaꞌekue py. Mbaꞌeta aipoeꞌi: “Xeraꞌyxy ma ndaꞌevei Israel kuery ruvixa Davi rogue py oiko aguã, mbaꞌeta Senhor ayvu ryru oĩague ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe meme”, heꞌi. 


text:
Koꞌẽ nhavõ ꞌrã omeꞌẽ Moisés ijayvuague rami vy, sábado nhavõ guive, ngaru jaxy ipyauꞌi jave haꞌe oaꞌangaague ára py, mboapykue kuerei ꞌrã omeꞌẽ maꞌetỹa nhavõ: ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹa ára, semana regua ngarua ára haꞌe oguyꞌi py ikuaia aguã ára guive. 


text:
Nguu Davi ojapo ukaague rami vy omoĩ avi sacerdote kuery peteĩ-teĩ regua ombaꞌeapo aguã, levita kuery haꞌe rami ae avi peteĩ-teĩ omoĩ ombaꞌeapo aguã rami, Nhanderuete pe oporaei aguã, sacerdote kuery renonde rupi oipytyvõ aguã koꞌẽ nhavõ ojapo ꞌrã vaꞌekue ojapoa rupi, okẽ rarõa kuery peteĩ-teĩ regua okẽ ikuai vaꞌe oarõ aguã rami guive, haꞌe rami aguã ae Nhanderuete rembiguai Davi ojapo uka rire.


text:
Neĩ peteĩve henda py ma voi sacerdote haꞌe levita kuery ndojapo eꞌỹi huvixa ojapo uka vaꞌekue, peráta omoĩ porãa rupi voi.


text:
Haꞌe rami py Salomão ojapopa Senhor pegua oo rupi ojapoxe vaꞌekue, omboypya ára guive ojapopa peve. Haꞌe rami py ae ojapopa oo Senhor pegua. 


text:
Haꞌe py oĩa py huvixa Hirão guembiguai kuery pe ogueru ruka kanoã haꞌe omboguata kuaa vaꞌe kuery. Haꞌe kuery ma Salomão rembiguai kuery reve Ofir py ojeꞌoi vy haꞌe gui ogueru okuapy quinze mil quilos ouro guigua. Huvixa Salomão pe ae ogueru. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Sabá pygua huvixa kunha oendu Salomão reko omombeꞌua rã. Haꞌe rami vy Jerusalém py ou haxy-axy vaꞌe re oporandu aguã. Guembiguai kuery heta vaꞌe reve ovaẽ. Guymba camelo kuery ombovoyi heruvy tembiꞌu irũrã, ouro haꞌe ita iporãgueve vaꞌe heta re guive. Haꞌe gui Salomão renonde py ovaẽ vy ixupe oporandu onhembopyꞌaague haꞌe javi rami.


text:
Haꞌe ramo opa mbaꞌe re oporandu rã Salomão ombovai, mbaꞌeta ixupe ma neĩ peteĩ henda py ma voi ndaxyi omombeꞌu porãve aguã.


text:
mesa áry tembiꞌu oguerua vaꞌe, yvatekueve ikuaiaty, hembiguai haꞌe karo rerua kuery ombaꞌeapoa, ijao guive, haꞌe mymba kuery altar áry Senhor pe oapyaty. Haꞌe nunga haꞌe javi oexa vy onhemondyi rei oiny.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi huvixa pe: — Anhetẽ ete ae raꞌe ndereko regua ayvua xerekoa py aendu vaꞌekue haꞌe neꞌarandua regua voi.


text:
Ovyꞌa ete ꞌrã okuapy ndevygua avakue, nerembiguai nerenonde rupi ikuai vaꞌety, mbaꞌeta haꞌe kuery oendu ꞌrã neꞌarandua rupi ndeayvua.


text:
Taꞌimaꞌenduꞌa porãa avi Senhor Nderuete re, mbaꞌeta ndererovyꞌa vy tenda Israel kuery re openaaty áry nemoĩ rire huvixa Senhor nderuete peguarã. Mbaꞌeta Senhor ma Israel kuery rakaꞌe rã peve omoingo porã aguã rami oayvu vy ae nemoĩ huvixarã, haꞌevea rami rereko aguã teko porã rupi — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy huvixa Salomão pe kunha vaꞌe omeꞌẽ quatro mil quilos ouro guigua, heta tembiꞌu irũrã, ita iporãve vaꞌe guive. Neĩ peteĩgueve ma ndogueruai teri mbaꞌemo porã Sabá pygua huvixa kunha Salomão pe omeꞌẽ vaꞌekue ramigua ete. 


text:
Haꞌe gui huvixa Hirão haꞌe Salomão rembiguai kuery Ofir gui ouro ogueru vaꞌe ma haꞌe katy gui ogueru avi yvyra sândalo aygue haꞌe ita iporãve vaꞌe.


text:
Yvyra sândalo gui ma huvixa Salomão ojapo uka jopy-jopy ovyaty Senhor pegua opy haꞌe ngopy guarã, haꞌe gui harpa haꞌe mbaraka oporaei vaꞌe kuery peguarã. Haꞌe nunga ma neĩ peteĩve ma Judá yvy re oexapy eꞌỹ teri. 


text:
Haꞌe gui Sabá pygua huvixa kunha pe huvixa Salomão ju omeꞌẽ ixupe ogueru vaꞌekue gui hetave, mbaꞌemo oipota haꞌe ojerurea haꞌe javi. Haꞌe ramo ojevy vy oyvy katy ju oo, guembiguai kuery haꞌe javi reve. 


text:
mbaꞌemo vendea kuery haꞌe mbaꞌemo mboekoviaaty gui ojou vaꞌe áryve. Arábia pygua huvixa haꞌe vaꞌe yvy re opena vaꞌety kuery voi omeꞌẽ ꞌrã ixupe ouro haꞌe prata.


text:
Haꞌe ramo ouro ombope pyre gui Salomão ojapo duzentos huꞌy jokoa tuvixa vaꞌe. Peteĩ-teĩ huꞌy jokoarã ma seis quilos ouro opejaa.


text:
Ouro ombope pyre gui ojapo avi trezentos huꞌy jokoa. Haꞌe vaꞌe regua huꞌy jokoarã peteĩ-teĩ ma três quilos raxa ouro opejaa. Haꞌe vaꞌe ma huvixa omoĩ porã ukapa oo Líbano kaꞌaguy regua guigua py.


text:
Huvixa ojapo avi peteĩ tenda opena atyrã tuvixave vaꞌe marfim guigua, haꞌe vy onhovãmba ouro ete py anho.


text:
Tenda renonde guarã ma ojapo mboapy meme pyrõa. Oĩ avi peteĩ py rendarã ouro gui ojapo pyre, tenda re omboja pyre. Ijyke jovaive re ma omoĩ avi jyva ytarã oguapyaty yvýry, haꞌe ijyva yta yvýry ma mokoĩ guary raꞌangaa omopuꞌã imoꞌamy.


text:
Karo huvixa Salomão oyꞌuaty vaꞌe ma guive rã ouro guigua meme. Oo Líbano kaꞌaguy regua guigua py ikuai vaꞌe voi ouro guigua meme avi. Haꞌe rã prata ma Salomão oĩ jave mbaꞌeverã nombovarei merami.


text:
Mbaꞌeta huvixa oguereko reta kanoã guaxu Társis katy oo vaꞌerã, Hirão rembiguai kuery reve omboguataa vaꞌe. Mboapy maꞌetỹa py kuerei ꞌrã Társis gui kanoã guaxu ojevy okuapy vy ogueru ouro, prata, marfim, karaja haꞌe jayru guaxu. 


text:
Haꞌe rami vy huvixa Salomão yvy jave re huvixa kuery ikuai vaꞌe gui ipoꞌakave, oꞌarandua py haꞌe mbaꞌemo oguerekopaa py.


text:
Haꞌe gui Salomão oguereko quatro mil kavaju oguy py karóxa regua. Kavaju árygua doze mil ju oguereko imboguataarã. Haꞌe vaꞌe kuery ma tetã ikuai vaꞌe rupi oguereko karóxa, Jerusalém tetã py ngoo katyꞌi py guive.


text:
Haꞌe gui Salomão ipoꞌaka oiny huvixa kuery haꞌe javi re, Eufrates yakã guive filisteu kuery yvy peve, haꞌe gui Egito yvy apy peve.


text:
Prata ma Jerusalém py huvixa omboetave ita rami rive, yvyra yary guive ojapo oata aguã rami eꞌỹ sicômoroꞌy tekoa eꞌỹa rupi ikuai vaꞌe rami.


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui oĩve rei tema Salomão rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia Nebate raꞌy Jeroboão rekokue profeta Natã haꞌe Siloé pygua Aías ombopara vaꞌekue py, profeta Ido mbaꞌemo oexa vaꞌekue ombopara vaꞌekue re guive?


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Roboão oo Siquém katy, haꞌe py Israel kuery onhemboatypa ma ramo nguvixarã omoĩ aguã.


text:
Haꞌe nunga Nebate raꞌy Jeroboão avi oendu. (Haꞌe vaꞌe ma Egito yvy re teri oiko, huvixa Salomão gui onhaague py.) Haꞌe gui Egito gui ojevy ju ramo


text:
oenoĩ ukaa okuapy. Haꞌe ramo Israel kuery haꞌe javia py ou Roboão reve jogueroayvu aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi okuapy Roboão pe: 


text:
— Nderu ma orerereko axy ete vaꞌekue. Haꞌe gui aỹ ma orerereko porãꞌi ju nderu orembojexavai haꞌe orerereko axyague gui. Haꞌe ramo ma ndevy ae ꞌrã orekuai. 


text:
Roboão ombovai haꞌe kuery pe: — Mboapy araa py ma peju ju xea py — heꞌi. Haꞌe rã heta vaꞌe kuery ojeꞌoipa. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa Roboão onhemongeta uka tujakueve nguu Salomão oikove teri jave henonde ikuai vaꞌekue pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌexa tu peẽ kuery xemongeta ta heta vaꞌe kuery ambovai aguã? 


text:
Haꞌe kuery ombovai: — Xapyꞌa rei kovaꞌe kuery re repena porã, haꞌe rerorya rupi ndeayvu porãꞌi ramo haꞌe kuery rakaꞌe rã peve ꞌrã ikuai nerembiguai — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe noendu potai tujakueve omongeta rã. Haꞌe vy guembiguai kunumigue ojavegua ngupive ikuai vaꞌe pe ju onhemongeta uka.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Peẽ kuery, mbaꞌexa tu xemongeta ta kovaꞌe kuery ambovai aguã? Mbaꞌeta xevy ojerure vy “Orerereko porãꞌi ju nderu orerereko axyague gui”, heꞌi okuapy ramo. 


text:
Haꞌe ramo kunumigue ijavegua hupive ikuai vaꞌe ombovai: — Po rami ꞌrã ndeayvu haꞌe vaꞌe kuery aipoeꞌi vaꞌekue pe: “Nderu orerereko axy, vaꞌeri ndee orerereko porãꞌi ju”, heꞌi vaꞌe kuery pe. Po rami ꞌrã ndeayvu: “Xekuã kyrĩꞌi ma xeru poataa gui tuvixave.


text:
Xeru penderereko axy ae, haꞌe rã xee ma roguereko axyve ete ꞌrã. Xeru penembojexavai vaka pi py penenupã vy, haꞌe rã xee ma japeuxa popia py ꞌrã rombojexavai”, ꞌre ꞌrã — heꞌi okuapy. 


text:
Kunumigue omongetaague rami rive ijayvu vy — Xeru penderereko axy, haꞌe rã xee ma roguereko axyve ꞌrã. Xeru ma penembojexavai vaka pi py, haꞌe rã xee ma japeuxa popia py ꞌrã rombojexavai — heꞌi.


text:
Haꞌe rami vy huvixa Roboão noendu potai heta vaꞌe kuery ayvu re, mbaꞌeta haꞌe rami aguã ma Nhanderuete gui ae oiko, Nebate raꞌy Jeroboão pe Siló pygua Aías ijayvuague Senhor omoingo aguã. <n>Profeta Aías Jeroboão pe ijayvu ma voi Israel kuery Nhanderuete ombojaꞌo vaꞌerãa rami (1 Reis 11.29-33). Haꞌe gui Judá haꞌe Benjamim regua kuery reve kuaray puku-a katy ikuai vaꞌe gui ma Efraim regua, haꞌe kuaray ijapuꞌaꞌia katy ikuai vaꞌe regua reve ojaꞌo. Mokoĩ regua “Judá kuery” ꞌea vaꞌe gui dez regua “Israel kuery” ꞌea vaꞌe ojaꞌo, haꞌe kuery ojejavyague re Nhanderuete ombopaga ramo. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Israel kuery haꞌe javi ayvu re huvixa Roboão ndojapyxaka potai ramo oexa vy ivai vaipa okuapy. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe haꞌvy jareko Davi ramymino kuery reve? Jessé raꞌy reve guarã noĩvei ri nhandevy! Israel kuery, jajeꞌoipa nhandero katy! Haꞌvy Davi ramymino kuery, pepena pendero re ae! — heꞌi okuapy. Haꞌe rami vy Israel kuery peteĩ-teĩ ojeꞌoipa ju ngoo katy.


text:
Haꞌe gui huvixa Roboão omondouka omombaꞌeapo nheaꞌãmby kuery re opena vaꞌety Adorão, teĩ haꞌe vaꞌe ma Israel kuery haꞌe javi ojapipa ita py, haꞌe ramo omano. Haꞌe rã huvixa Roboão ma okaróxa ogueraa nho vy onha ovy Jerusalém katy. 


text:
<n><i> </i></n> Jerusalém tetã py Roboão ovaẽ ma vy omboatypa Judá haꞌe Benjamim regua kuery, cento e oitenta mil oiporavo pyre, joe opuꞌã kuaa vaꞌe meme, Israel kuery rovai opuꞌã aguã, haꞌe rami vy Roboão pe ju omboaxa okuapy aguã ipoꞌakaague.


text:
— Ndeayvu ke Salomão raꞌy Roboão Judá pygua huvixa vaꞌe pe, haꞌe Israel kuery Judá haꞌe Benjamim regua ikuai vaꞌe haꞌe javi pe. Haꞌe vy aipoꞌre:


text:
“Po rami Senhor ijayvu: ‘Tapeo eme, pepuꞌã eme penderyvy kuery rovai. Peteĩ-teĩ pejevy ju pendero katy, mbaꞌeta xee ae haꞌe nunga amoingo vaꞌekue’, heꞌi.” Haꞌe rami Senhor ijayvua haꞌe kuery oendu vy ndoo nhoi teve Jeroboão kuery rovai opuꞌã aguã. 


text:
<n> Roboão peteĩ-teĩ tetã ikorarã ojapoague rery oĩa</n> Roboão ma Jerusalém py hekoa oikovy vy ojapo Judá re tetã ikuai vaꞌe korarã, ngovaigua kuery gui.


text:
Zorá, Aijalom haꞌe Hebrom tetã guive. Haꞌe vaꞌe tetã ikorapa vaꞌe ma Judá haꞌe Benjamim yvy regua meme.


text:
Haꞌe vaꞌe tetã omombaraetepa ma vy haꞌe py omoingo harõarã kuery. Omoĩ avi mbaꞌemo hoꞌu vaꞌerã, azeite, vinho guive.


text:
Peteĩ-teĩ tetã py omoĩ reta huꞌy jokoa tuvixa vaꞌe haꞌe huꞌy guaxu. Omombaraetepa. Haꞌe rami vy Judá haꞌe Benjamim yvy jave rupi ipoꞌaka. 


text:
<n> Jerusalém py sacerdote haꞌe levita kuery oupa okuapyague</n> Haꞌe rami ae avi Roboão-a katy sacerdote haꞌe levita kuery Israel haꞌe javi rupi gui oupa.


text:
Mbaꞌeta levita kuery tetã katyꞌi rupi gui ou vy mbaꞌemo oguereko vaꞌekue oejapa vy oupa Judá haꞌe Jerusalém katy, Jeroboão haꞌe guaꞌy kuery omoxẽmba rire Senhor pe ikuaive eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe kuery rekovia ma Jeroboão omoĩ sacerdote kueryrã haꞌe ae oikuaa rami, ombojeroviaaty yvyꞌã rupi ikuai vaꞌe pe, kavara haꞌe vaka raꞌy raꞌangaa ojapo vaꞌekue peguarã rive.


text:
Haꞌe rami rã Israel kuery haꞌe javi regua Jerusalém tetã py ou, opyꞌa py Senhor Israel kuery ruete oeka aguã omoĩ vaꞌekue haꞌe javi, Senhor guamoĩ kuery ruete pe mbaꞌemo omeꞌẽ aguã.


text:
Haꞌe rami py haꞌe kuery omombaraete Judá kuery, ojapo avi Salomão raꞌy Roboão ipoꞌakave aguã rami, mboapy maꞌetỹ re. Mbaꞌeta mboapy maꞌetỹa peveꞌi ikuai Davi haꞌe Salomão oikoague rami. 


text:
<n> Roboão ro pygua kuery rery oĩa</n> Haꞌe gui ma Roboão guaꞌyxyrã ogueraa Maalate. Haꞌe vaꞌe ru ma Davi raꞌy Jerimote, haꞌe rã ixy ma Jessé rajy Eliabe memby Abiail.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma guaꞌyxyrã ogueraa avi Absalão rajy Maaca. Haꞌe vaꞌe ma oguereko ju Abias, Atai, Ziza haꞌe Selomite.


text:
Guaꞌyxy haꞌe guaꞌyxy jevy kuery gui Roboão oayvuve vaꞌe ma Absalão rajy Maaca. Mbaꞌeta dezoito guaꞌyxy haꞌe sessenta guaꞌyxy jevy kuery oguereko. Vinte e oito taꞌy kuery haꞌe sessenta tajy kuery ikuai rakaꞌe.


text:
Oꞌarandua rupi vy ojapo guaꞌy kuery Judá haꞌe Benjamim oyvy jave rupi hekoa aguã rami, tetã ikorapa vaꞌe rupi. Haꞌe kuery pe omeꞌẽ tembiꞌu oata aguã rami eꞌỹ, taꞌyxyrã ojou reta avi. 


text:
<n><i> </i></n> Roboão opoꞌakaa py oĩ atã haꞌe imbaraete ma vy oeja Senhor guigua lei, Israel kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe gui peteĩ nhiruĩ maꞌetỹa re ma Roboão huvixa oĩ jave py Egito pygua huvixa Sisaque ou Jerusalém re opuꞌã aguã, haꞌe pygua kuery Senhor rovai ojejavy okuapy rire.


text:
Mil e duzentos karóxa haꞌe sessenta mil kavaju árygua kuery reve ou. Hupive Egito yvy gui ou vaꞌekue ma heta raxa ikuai, Líbia guigua, suquita haꞌe Etiópia guigua kuery guive.


text:
Haꞌe gui ma Roboão-a py ou profeta Semaías, Judá regua yvatekueve Sisaque gui Jerusalém tetã py onoꞌõ vaꞌekue ikuaia py guive. Haꞌe vy profeta aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Po rami Senhor ijayvu: “Peẽ kuery ma xerejapa pekuapy. Haꞌe nunga rupi xee voi roeja ma Sisaque ju pendere ipoꞌaka aguã”, heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Israel regua yvatekueve onhemoꞌyvyĩꞌi okuapy, huvixa guive. Haꞌe rami vy aipoeꞌi okuapy: — Senhor ma haꞌevea rami nhanderereko vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe kuery onhemoꞌyvyĩꞌi okuapy rã Senhor oexa vy teĩgue ju oayvu ombou uka Semaías pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Haꞌe kuery onhemoꞌyvyĩꞌi okuapy ramo xee namombai ꞌrã. Haꞌe rami ꞌrãgue py are eꞌỹꞌi re araa jepe ꞌrã, Jerusalém tetã re xepoxya ambou uka eꞌỹ aguã Sisaque po rupi.


text:
Haꞌe rami avi haꞌe kuery ikuai ꞌrã hembiguairã, oikuaa aguã yvy regua huvixa kuery pe ikuaia gui xevy pe ikuai aguã haꞌevevea — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma Egito pygua Sisaque ou vy Jerusalém re opuꞌã. Haꞌe rami vy ogueraapa Senhor pegua opy iporãgueve oĩ vaꞌekue, huvixa ropy gui guive. Ogueraa avi huꞌy jokoarã ouro gui Salomão ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌekue rekovia ma huvixa Roboão ojapo huꞌy jokoa overa vaꞌe gui rive. Haꞌe vaꞌe ma omboaxa huvixa rokẽ rarõa kuery rerekoa po py.


text:
Haꞌe gui Senhor pegua oo py huvixa oike nhavõ harõa kuery ou vy ogueraa avi ꞌrã huꞌy jokoa. Haꞌe vaꞌe rire ogueru kuerei ꞌrã opy jaꞌo harõa kuery ikuaiaty py.


text:
Haꞌe rami py huvixa onhemoꞌyvyĩꞌi rire ixugui Senhor oipeꞌa ju opoxya, omomba vyvoi eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta Judá yvy re ma ikuai teri heko porã vaꞌe. 


text:
<n><i> </i></n> Jerusalém py huvixa Roboão ipoꞌakave ovy vy oĩve tema huvixa rami. Ixy ma Amom guigua, Naamá hery vaꞌe. Quarenta e um maꞌetỹ ma oguerekoa py Roboão omboypy huvixa oĩ aguã, haꞌe gui dezessete maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Haꞌe vaꞌe tetã ma Israel re ikuai vaꞌe gui Senhor oiporavo vaꞌekue hery oĩ atyrã.


text:
Haꞌe gui oĩve tema Roboão rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia yma guare kuery rekokue oĩa profeta Semaías haꞌe Ido ombopara vaꞌekue py? Jeroboão kuery reve Roboão kuery joe opuꞌã okuapy oikovea pukukue re.


text:
Haꞌe gui Roboão ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo haꞌe kuery reve onhono porãa tetã Davi rekoague py. Haꞌe gui taꞌy Abias ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Jeroboão dezoito maꞌetỹ re ma huvixa oĩ jave py Abias oĩ Judá pygua huvixarã. Haꞌe vy mboapy maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Ixy ma Gibeá pygua Uriel rajy Micaía hery vaꞌe. Haꞌe gui ma Abias kuery joe opuꞌã ju Jeroboão kuery reve.


text:
Haꞌe rami vy Abias ma joe opuꞌã aguã katy ogueraa oxondaro kuery ipyꞌa guaxukueve quatrocentos mil avakue oiporavo vaꞌekue. Haꞌe rã Jeroboão kuery ma hexe opuꞌã aguã katy ojeꞌoi oitocentos mil avakue reve, joe opuꞌãa py ipyꞌa guaxukueve meme. 


text:
Haꞌe gui Abias ma Zemaraim yvyty áry opuꞌã hoꞌamy, Efraim regua yvyty ikuai vaꞌe mbyte. Haꞌe vy aipoeꞌi hoꞌamy: — Jeroboão haꞌe Israel kuery pendekuai vaꞌe haꞌe javi, pendu ke xeayvua.


text:
Peẽ kuery ndapeikuaai ri tyꞌy Senhor Israel kuery ruete Davi pe ae omeꞌẽague haꞌe kuery ruvixa oĩ riae aguã? Mbaꞌeta hexeve, haꞌe taꞌy raꞌy kuery reve ojapo oguereko aguã juky revegua. <n>Juky reve ma haꞌe kuery ojapo ꞌrã peteĩ rami ikuai aguã. Juky ma anhetẽ etea kuaa ukaarã . 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery re Jeroboão kuery opuꞌã nho. Haꞌe vaꞌe ma Davi raꞌy Salomão rembiguai Nebate raꞌy. Haꞌe rami py onhembopoxy nguvixa rovai.


text:
Ixupe guarã onoꞌõ avakue vareꞌỹ, mbaꞌemo vai apoa kuery rive. Haꞌe vaꞌe kuery reve onhemombaraete okuapy Salomão raꞌy Roboão rovai. Haꞌe jave py ma Roboão kunumiꞌi haꞌe ndoiko kuaai teri vy ndojoko kuaai. 


text:
— Aỹ ma peẽ kuery peikuaa teĩ Senhor poꞌakaa Davi raꞌy kuery po py omeꞌẽ vaꞌekue gui pendepoꞌakavea, mbaꞌeta pendeta raxa, haꞌe pereko avi vaka raꞌy raꞌangaa penderuete raꞌangaarã ouro guigua Jeroboão ojapo vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami teĩ ndapeipeꞌapai avi teve sacerdote kuery Arão ramymino Senhor pe ikuai vaꞌekue, haꞌe levita kuery voi? Haꞌe kuery rekovia pendejeupe guarã sacerdote ramigua rive ju pejou, yvy mboae regua oguerekoa rami. Mbaꞌeta amongue vaꞌe rei sacerdote-rã onhemoĩ ukaxe vy ogueru ꞌrã peteĩ vaka raꞌy haꞌe sete vexaꞌi raꞌy omeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe rami ramo peẽ kuery pemoĩ ꞌrã sacerdote-rã, Nhanderuete peguarã eꞌỹ guive.


text:
Haꞌe rã ore kuery ma Senhor ae oiko Oreruete, haꞌe neĩ peteĩgue ma voi ndoroejai ꞌrã. Haꞌe gui sacerdote kuery ore roguereko vaꞌe ma Senhor pe ae ombaꞌeapo vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ma Arão ramymino meme, haꞌe levita kuery voi ikuai avi ombaꞌeapoa rupi.


text:
Haꞌe rami vy koꞌẽ nhavõ, ajeꞌiveꞌi haꞌe kaꞌaru haꞌe kuery omeꞌẽ ꞌrã mymba haꞌe heakuã porã vaꞌe oapy reve. Haꞌe gui mesa ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe áry ma Senhor renonde omoĩ ꞌrã mbojape. Tataendy ꞌy ouro guigua, tataendy reve opena avi ꞌrã kaꞌaru nhavõ, mbaꞌeta ore kuery ae ma Senhor Nhanderuete lei ojapo uka vaꞌekue rojapopa vaꞌe. Haꞌe rã peẽ kuery ma pejapa.


text:
Haꞌe nunga rupi neꞌexa, Nhanderuete ma ore kuery reve ae oiko, orerenonde oo. Ixupegua sacerdote kuery ojeꞌoi avi mimby guaxu omonheꞌẽ heravy vaꞌe, peẽ Israel kuery rovai roo aguã. Haꞌe nunga rupi pepuꞌã eme Senhor peneramoĩ kuery ruete rovai, mbaꞌeta peẽ kuery ma napendepoꞌakai ꞌrãe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Jeroboão ijayvu ixupegua kuery onhemia py ikuai vaꞌe ojere vy amboae kuery hakykue katy gui ou aguã re. Haꞌe rami py haꞌe kuery amongue vaꞌe ma Judá kuery renonde, haꞌe rã amboae kuery ma hakykue katy ikuai.


text:
Haꞌe ramo Judá kuery omaꞌẽ vy oexa okuapy xondaro kuery henonde ikuai vaꞌe, hakykue guive. Haꞌe ramo Senhor pe ojapukai okuapy, sacerdote kuery voi omonheꞌẽ okuapy mimby guaxu,


text:
haꞌe Judá regua avakue ojapukai atã okuapy. Ojapukai okuapy ramo Nhanderuete omoingo axy Jeroboão haꞌe Israel kuery haꞌe javi, Abias haꞌe Judá kuery renonde gui.


text:
Haꞌe kuery regua Abias haꞌe hexeve ikuai vaꞌe ojuka reta. Haꞌe ramo Israel kuery vaꞌe regua hoꞌapa okuapy quinhentos mil avakue oiporavo pyre meme.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py ma Israel ramymino kuery omoꞌyvyĩmbaa rakaꞌe. Judá ramymino kuery ae ipoꞌakapa okuapy, Senhor guamoĩ kuery ruete re ojerovia ete vy.


text:
Haꞌe gui Abias ma Jeroboão oakykue monha vy ixupe guare tetã re ipoꞌaka avi: Betel, Jesana, Efrom haꞌe tekoaꞌi haꞌeꞌi rupi ikuai vaꞌe re voi.


text:
Haꞌe vaꞌe rire Abias oĩa pukukue re ma Jeroboão ndojouvei ipoꞌaka jevy aguã. Senhor omombaꞌeaxy rã omano.


text:
Haꞌe rã Abias ma imbaraeteve tema ovy vy guaꞌyxyrã ojou catorze kunhague. Haꞌe vy vinte e dois taꞌy, haꞌe dezesseis tajy kuery ikuai.


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Abias rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue haꞌe javi noĩ ꞌrã teve kuaxia profeta Ido ombopara vaꞌekue re? 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Abias ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa tetã Davi rekoague py. Haꞌe gui taꞌy Asa ju oĩ nguu rekovia. Haꞌe vaꞌe ma dez maꞌetỹ peve huvixa oĩa ja ijyvy re joe opuꞌã vaꞌe ndoikoi.


text:
Mbaꞌeta ombovaipa altar amboae regua ruete raꞌangaa peguarã omopuꞌã mbyre, ombovaipa avi ombojeroviaaty yvyꞌã rupi ikuai vaꞌekue. Oitypa ita omopuꞌã mbyre, oakeꞌo avi taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre.


text:
Haꞌe rami vy omongeta Judá kuery Senhor guamoĩ kuery ruete oeka haꞌe lei ojapo uka vaꞌekue rupi ikuai aguã re.


text:
Haꞌe rami ae avi Judá re tetã ikuai vaꞌe rupi gui omomba ombojeroviaaty yvyꞌã rupi ikuai vaꞌekue, altar heakuã porã vaꞌe rapyaty guive. Haꞌe ramo huvixa oĩa pukukue re ma ikuai porã anho. 


text:
Judá kuery ikuaia jave rupi ojapo tetã korarã, ijyvy rupi ikuai porã ramo. Oĩa maꞌetỹ haꞌe javi re ma jipoi hexe opuꞌã vaꞌe, ikuai rive aguã rami Senhor omeꞌẽ rã.


text:
Haꞌe nunga rupi ae aipoeꞌi Judá kuery pe: — Nhamombaraete maꞌvy apy tetã ikuai vaꞌe, ikorarã haꞌe torre jajapo guive. Okẽrã ijokoa revegua avi jajapo, nhandeyvy nhanerenonde itui vaꞌe rupi mbaꞌeve ndoikoi teria ja, mbaꞌeta Senhor Nhanderuete jaeka ramo jovaive rupi omeꞌẽ nhandekuai riveꞌi aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery tetã omoatyrõ vy ikuai porã. Huvixa Asa ma Judá regua xondaro kuery huꞌy jokoa haꞌe imoꞌãa tuvixa vaꞌe revegua oguereko trezentos mil. Haꞌe gui Benjamim regua ma duzentos e oitenta mil ju ikuai huꞌy jokoa haꞌe guyrapa oiporu kuaa vaꞌe. Avakue ipyꞌa guaxukueve meme ikuai. 


text:
<n> Etiópia pygua Zerá re Asa ipoꞌakaague</n> Haꞌe gui ma haꞌe kuery rovai guarã ou peteĩ Etiópia pygua Zerá. Avakue um milhão vaꞌe reve ou, trezentos karóxa reve guive. Haꞌe vy ovaẽmba okuapy Maressa tetã peve.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery rovai Asa oo. Haꞌe vy Maressa katyꞌi Zefatá regua yvyꞌã guy py ma oiko katupa okuapy joe opuꞌã aguã. 


text:
Haꞌe rami vy Asa ojapukai Senhor nguuete pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor, ndee eꞌỹ vy amboae ndoikoi ikangy vaꞌe repyarã imbaraete vaꞌe reve joe opuꞌãa py. Haꞌe nunga rupi Senhor Oreruete, orepytyvõ ke. Mbaꞌeta ore ma ndere ae rojerovia vaꞌe, haꞌe nderery rupi roju kovaꞌe kuery heta ikuai vaꞌe rovai. |yhwh{Senhor,} ndee ma Oreruete. Avakue rive taꞌipoꞌaka eme ndere — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Asa haꞌe Judá kuery renonde py Senhor oitypa Etiópia guigua kuery. Haꞌe ramo onhamba jogueravy.


text:
Hakykue rupi Asa haꞌe hexeve ikuai vaꞌe ojeꞌoi Gerar peve. Haꞌe gui Etiópia pygua kuery hoꞌapa, neĩ peteĩve ma voi ndoikovevei. Haꞌe kuery omboaꞌypaa Senhor haꞌe ixupegua xondaro kuery renonde. Haꞌe ramo ogueraapaa tembiporu oeja pyre.


text:
Gerar tetã yvyꞌiry ikuai vaꞌe voi oitypa, Senhor gui okyje reia anho oendu okuapy rã. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe tetã ikuai vaꞌe gui oipeꞌapa heravy mbaꞌemo, haꞌe py heta ikuai vaꞌekue ogueraapa.


text:
Oitypa avi mymba ja kuery rekoa. Haꞌe rami vy oipeꞌa reta heravy vexaꞌi haꞌe camelo. Haꞌe gui ma ojevypa ju Jerusalém katy. 


text:
<n> Haꞌevea rami ju Nhanderuete ombojeroviaa aguã rami Asa ojapoague</n> Haꞌe gui ma Obede raꞌy Azarias re ou Nhanderuete Nheꞌẽ.


text:
Haꞌe ramo oẽ ovy huvixa Asa oĩa py. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Pendu ke xeayvua, Asa, Judá haꞌe Benjamim kuery haꞌe javi. Senhor ma oiko peẽ kuery reve, hexeve peẽ kuery peikoa ja. Peẽ kuery peka ri ramo haꞌe ojejou uka ꞌrã pẽvy. Haꞌe rã peja ri ramo haꞌe voi pendereja ꞌrã.


text:
Mbaꞌeta Israel kuery are ete ikuai Nhanderuete anhetẽ vaꞌe reveꞌỹ, sacerdote imboꞌearã haꞌe lei eꞌỹ re.


text:
Haꞌe rami teĩ ojexavai etea anho oendu vy Senhor nguuete pe ju ikuai aguã ojevypa haꞌe oeka okuapy ramo ojejou uka ju.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py ma oẽ ovy vaꞌe ndaꞌikuai porãi, neĩ ovaẽ ouvy vaꞌe kuery voi. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe yvy ikuai vaꞌe haꞌe javi ndaꞌevei ete okuapy.


text:
Mbaꞌeta peteĩ-teĩ regua opuꞌã ꞌrã amboae regua re, haꞌe peteĩ-teĩ tetã opuꞌã ꞌrã amboae tetã re. Haꞌe rami vy nhomomba-mombave ꞌrã ojeꞌoivy, Nhanderuete opa marãgua jexavaia py omoingo axy ramo.


text:
Haꞌe rami teĩ penembaraete ke, pemokangy eme pendepo. Mbaꞌeta pembaꞌeapoague repy omeꞌẽmbaa ꞌrã — heꞌi. 


text:
Povaꞌe ayvu profeta Odede raꞌy omombeꞌu rã huvixa Asa oendu vy ipyꞌa guaxu ju. Haꞌe rami vy omombopa ojeguarupy Judá haꞌe Benjamim yvy re ikuai vaꞌekue, Efraim regua tetã yvyty rupi ikuai vaꞌe gui guive. Haꞌe vaꞌe tetã ma haꞌe oipeꞌa vaꞌekue meme. Haꞌe rami vy oikyꞌaꞌo ukapa ju altar Senhor pegua, oo ixupegua okẽ renonde oĩ vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy omboatypa Judá haꞌe Benjamim kuery haꞌe javi, haꞌe kuery mbyte rupi Efraim, Manassés haꞌe Simeão regua ikuai vaꞌe guive. Mbaꞌeta heta avi Israel yvy gui ou vaꞌekue hexe guarã, hexeve Senhor Tuuete oiko rã.


text:
Jerusalém py haꞌe kuery onhemboaty okuapy mboapy jaxya py, quinze maꞌetỹa re ma huvixa Asa oĩ jave py.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma Senhor pe omeꞌẽ okuapy joe opuꞌãa gui ogueru vaꞌekue regua setecentos vaka raꞌy haꞌe sete mil vexaꞌi kuery.


text:
Jomeme jogueroayvu okuapy Senhor guamoĩ kuery ruete pe anho ikuai aguã re, opyꞌa haꞌe onheꞌẽ haꞌe javi py,


text:
haꞌe rã Senhor Israel kuery ruete ndoekai vaꞌe rei ojuka aguã, kyrĩgueve haꞌe tuvixakueve teĩ, avakue haꞌe kunhague guive.


text:
Haꞌe rami Judá kuery opyꞌa haꞌe javi py oura ma vy ovyꞌa okuapy. Senhor oekaxeaꞌi py oeka ramo haꞌe kuery pe ojejou uka. Haꞌe rami vy haꞌe kuery pe Senhor omeꞌẽve ju oyvy jave rupi ikuai porã aguã.


text:
Ojaryi Maaca eteve voi huvixa Asa oipeꞌa huvixa xy poꞌakaa gui, Aserá pe peteĩ taꞌangaa ojeguarupy ojapo rire. Taꞌangaa ojapo vaꞌekue ma Asa ombovaipa, haꞌe ikuꞌikue oapypa Cedrom yvyugua py.


text:
Haꞌe rami teĩ Israel yvy re yvyꞌã rupi ombojeroviaaty ikuai vaꞌe ma nombovaipai, vaꞌeri Asa oikovea pukukue re haꞌevea rami anho oiko opyꞌa py.


text:
Senhor pegua opy ogueru mbaꞌemo porã tuu haꞌe rami aguã rami omboaxa vaꞌekue, haꞌe ae omboaxa vaꞌekue voi: prata, ouro haꞌe tembiporu.


text:
<n><i> </i></n> Trinta e seis maꞌetỹa re ma huvixa Asa oĩ jave py Israel pygua huvixa Baasa ou Judá kuery rovai. Haꞌe rami vy omombaraete Ramá tetã, Judá pygua huvixa Asa openaa gui mavaꞌeve oo eꞌỹ aguã, neĩ ovaẽa eꞌỹ aguã haꞌe py.


text:
Haꞌe ramo Asa oipeꞌapa ouro haꞌe prata Senhor pegua opy haꞌe huvixa ropy omoĩ porã mbyre. Haꞌe rami vy guembiguai kuery ayvu reraarã omondoukapa Síria pygua huvixa Ben-Hadade pe Damasco py oĩa py. Haꞌe vy ixupe aipoeꞌi uka: 


text:
— Jajapo ke jomeme nhandekuai porãꞌi aguã, nderu xeru reve ikuaiague rami. Neꞌexa, aru ruka ndevy ameꞌẽ rive vaꞌe, prata haꞌe ouro. Haꞌe rã tereo, Israel pygua huvixa Baasa-a py embovaipa hexeve guarã rejapo vaꞌekue, xee apenaa ojokoa gui ojepeꞌa aguã — heꞌi uka.


text:
Haꞌe ramo Asa ijayvua Ben-Hadade oendu vy omondouka xondaro ruvixa kuery Israel kuery retã re opuꞌã aguã. Haꞌe rami vy oitypa Ijom, Dã, Abel-Maim haꞌe tetã tembiꞌu omoĩ porãaty Naftali yvy re ikuai vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe rire huvixa Asa ma Judá kuery ogueraapa vy Ramá tetã gui oguerupa ju ita haꞌe yvyra Baasa omombaraetea py oiporu vaꞌekue. Haꞌe vaꞌekue py ma huvixa Asa ju ojapo Geba haꞌe Mispa tetã korarã. 


text:
<n> Asa pe Hanani ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe jave py Judá pygua huvixa Asa oĩa py ou Hanani. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Haꞌe gui Síria pygua huvixa re rive rejerovia vy Senhor Nderuete re nderejeroviai ramo Síria pygua huvixa pegua xondaro kuery oo jepepa ma ndepo gui.


text:
Haꞌe rami avi xondaro kuery Etiópia haꞌe Líbia gui ou vaꞌekue pa heta raxa eꞌỹ rakaꞌe? Heta ete eꞌỹ teve karóxa haꞌe kavaju árygua kuery reve ou? Haꞌe rami teĩ Senhor re rejerovia ramo ndepo py omboaxapa rakaꞌe.


text:
Mbaꞌeta Senhor ma yvy jave rupi oexa potapa oiny, opoꞌakaa oexa uka aguã opyꞌa haꞌe javi py ixupe ete ikuai vaꞌe pe. Haꞌe rã ndee ma reikoague py neꞌarandua rupi eꞌỹ reiko. Haꞌe nunga rupi aỹ gui ma oiko ꞌrã nderovai opuꞌã vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami profeta ijayvu ramo Asa ivai vy omboty nhuã py, yvyra paꞌũ py omboꞌa, haꞌe nungakue re ixupe ipoxy vy. Haꞌe vaꞌe jave py Asa omoingo axyve ju heta vaꞌe kuery regua. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe gui oĩve rei tema Asa rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve oĩ ꞌrã kuaxia Judá haꞌe Israel pygua huvixa kuery rekokue oĩa re.


text:
Trinta e nove maꞌetỹa re ma Asa huvixa oĩ jave py opy raxy gui nopuꞌãvei. Imbaꞌeaxy raxa oupy. Haꞌe rami teĩ Senhor pe ma voi ndojerurei, poropoanoa kuery re rive ojeroviave vy.


text:
Haꞌe gui ma Asa ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Quarenta e um maꞌetỹa re openaa py ma omano.


text:
Haꞌe ramo onhono porãa okuapy tetã Davi rekoague py nguparã ae ojoꞌo ukaague py. Haꞌe rami vy peteĩ tupa áry onhono okuapy, haꞌe ijyvýry rupi omonyẽ heakuã porã vaꞌe, mbaꞌemo heakuã porã vaꞌe apoa kuery anho oikuaa rami vy oguereko katu vaꞌekue. Heta raxa avi hexe imaꞌenduꞌaa rupi mbaꞌemo oapy okuapy vaꞌe. 


text:
<n> Josafá poꞌakaa omoĩ atãague</n> Haꞌe gui ma Judá pygua huvixa Asa rekovia taꞌy Josafá ju oĩ. Haꞌe rami vy mbaꞌemo oguereko katu Israel kuery rovai guarã.


text:
Judá yvy rupi tetã ikorapa vaꞌe haꞌe javi rupi omoĩ xondaro kuery harõarã, haꞌe Efraim yvy re tuu Asa tetã ojopy vaꞌekue rupi voi.


text:
Haꞌe ramo ipo py Senhor omoĩ atãve huvixa oĩ aguã, haꞌe ixupe Judá kuery pavẽ omeꞌẽ okuapy mbaꞌemo hepyve haꞌe iporã vaꞌe oguerekopa peve.


text:
Senhor guigua tape rupi oikoa rupi ipyꞌa guaxuve ovy. Haꞌe vy Judá yvy jave gui ombovaipa yvyꞌã rupi ombojeroviaaty ikuai vaꞌekue, mbaꞌemo raꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre guive. 


text:
Haꞌe gui mboapy maꞌetỹa re ma huvixa oĩ jave py omondouka guembiguai yvatekueve Ben-Hail, Obadias, Zacarias, Natanael haꞌe Micaías, Judá regua tetã ikuaia rupi nhomboꞌe aguã.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery reve omondouka avi levita kuery Semaías, Netanias, Zebadias, Asael, Semiramote, Jônatas, Adonias, Tobias haꞌe Tobe-Adonias. Levita kuery reve omondouka avi sacerdote kuery Elisama haꞌe Jeorão.


text:
Haꞌe ramo Judá yvy jave rupi kuaxia Senhor guigua lei oĩa ogueraa vy nhomboꞌe jogueravy. Haꞌe rami vy Judá re tetã ikuai vaꞌe haꞌe javi rupi omboꞌe ojeꞌoivy heta vaꞌe kuery. 


text:
Haꞌe ramo Judá yvýry rupi huvixa ikuai vaꞌe áry ou Senhor poꞌakaa gui okyjepa aguã, huvixa Josafá rovai nopuꞌãi aguã rami.


text:
Haꞌe rami ae avi filisteu kuery vaꞌe regua ogueru okuapy mbaꞌemo Josafá pe, prata voi omeꞌẽ ukaa rami omeꞌẽ. Ixupe Arábia pygua kuery voi ogueru okuapy mymba kyrĩgueve vaꞌe: sete mil e setecentos vexaꞌi ava haꞌe sete mil e setecentos kavara ava.


text:
Haꞌe ramo Josafá ipoꞌakave tema ovy. Haꞌe rami vy Judá re ojapove oo ikorapa vaꞌe, haꞌe tetã tembiꞌu omoĩ porã atyrã.


text:
Judá re tetã ikuai vaꞌe rupi ojapo reta mbaꞌemo. Jerusalém tetã py oguereko avi avakue joe opuꞌã aguã katy oo vaꞌerã ipyꞌa guaxukueve anho.


text:
Po rami ma haꞌe kuery mbovy pa peteĩ-teĩ regua ikuaia: Judá re ma ikuai huvixa kuery mil xondaro re opena vaꞌe. Haꞌe kuery ruvixa ma Adna oiko, haꞌe hexeve ikuai avi trezentos mil avakue ipyꞌa guaxukueve vaꞌe meme.


text:
Haꞌe gui ma Zicri raꞌy Amasias ju. Haꞌe vaꞌe ma opyꞌa haꞌe javi py Senhor pe ombaꞌeapoxea rupi oiko. Hexevegua ma duzentos mil avakue ipyꞌa guaxukueve ikuai ijayvua ojapo vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui Benjamim kuery vaꞌe regua ava ipyꞌa guaxuve vaꞌe ma Eliada. Hexevegua ma duzentos mil ikuai guyrapa haꞌe huꞌy jokoa revegua.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Jozabade haꞌe hexeve cento e oitenta mil ikuai joe opuꞌã aguã rami hembiporupa vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma huvixa pe ikuai vaꞌe meme, xondaro kuery mboae Judá yvy re tetã ikuai vaꞌe rupi huvixa omoĩ vaꞌekue jaipapa eꞌỹ re. 


text:
<n><i> </i></n> Josafá ma mbaꞌemo hepyve haꞌe iporã vaꞌe anho oguereko, oata aguã rami eꞌỹ. Acabe reve onhemoirũ guive.


text:
Haꞌe rami vy mbovy maꞌetỹ re rei eꞌỹa py ma Acabe pou vy oo Samaria tetã py oĩa py. Haꞌe ramo Acabe omovaẽ vy ojuka vexaꞌi haꞌe vaka raꞌy oata aguã rami eꞌỹ, Josafá haꞌe hupive ou vaꞌekue haꞌe javi pe. Haꞌe vy ijayvu joupive Ramote-Gileade re opuꞌã aguã katy jogueraa aguã re.


text:
Haꞌe vy huvixa Israel pygua Acabe oporandu Judá pygua huvixa Josafá pe: — Ndee pa reo avi ꞌrã xereve Ramote-Gileade katy? Josafá ombovai: — Xee ma aiko ꞌrã ndereve, haꞌe xevygua kuery voi ndevygua kuery revegua ae avi ꞌrã ikuai. Rojeꞌoi ꞌrã nderupive joe nhapuꞌã aguã — heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Josafá aipoeꞌive ju Israel pygua huvixa pe: — Eikuaa pota ranhe ke Senhor ijayvua re. 


text:
Haꞌe ramo Israel pygua huvixa omboatypa profeta kuery, quatrocentos avakue haꞌe javi vy. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Taa pa Ramote-Gileade re apuꞌã aguã, tyrã pa taa eme? Haꞌe kuery ombovai: 


text:
— Tereo oreruvixa, mbaꞌeta Nhanderuete omboaxapa ꞌrã ndepo py — heꞌi okuapy. Haꞌe rã Josafá ma aipoeꞌi: — Ndaꞌipoi teri pa apy profeta Senhor pegua ete jaikuaa pota ranhe aguã? 


text:
Haꞌe rã Israel pygua huvixa aipoeꞌi Josafá pe: — Peteĩꞌi teri oiko ixupe Senhor ayvu re nhaporandu uka aguã. Haꞌe rã hexe ma xee ndaxeaꞌei, mbaꞌeta xerenonderã re nomombeꞌui teri iporã vaꞌe, iporã eꞌỹ vaꞌe anho.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Inlá raꞌy Micaías — heꞌi. Josafá ombovai: — Huvixa, haꞌe rami ndeayvu eme — heꞌi. Haꞌe gui ma Israel pygua huvixa peteĩ guembiguai oenoĩ vy ixupe aipoeꞌi: — Tou pojava taꞌvy xea py Inlá raꞌy Micaías — heꞌi.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py ma Israel pygua huvixa haꞌe Judá pygua huvixa reve jogueroguapy nhoguenoiny peteĩ-teĩ guenda openaaty py ae, huvixa pegua ao py ae onhemonde reve, Samaria tetã kora rokẽ yvýry, mbaꞌemo moaꞌyĩaty py. Haꞌe kuery renonde ma profeta kuery haꞌe javi ijayvu okuapy. 


text:
Haꞌe gui Quenaana raꞌy Zedequias ma oguereko vaka rakua raꞌangaa ferro gui ojapo vaꞌekue. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Po rami Senhor ijayvu: “Kovaꞌe ramigua py reipyxo ꞌrã Síria pygua kuery reitypa peve”, heꞌi. 


text:
Haꞌe gui profeta kuery mboae ma haꞌe vaꞌe ayvu rupi meme ijayvu vy — Tereo ke Ramote-Gileade katy, oreruvixa, haꞌe py ma ndepoꞌaka ꞌrã, mbaꞌeta Senhor omboaxapa ꞌrã ndepo py — heꞌi okuapy. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Micaías reruarã tembiguai oo vaꞌekue ixupe ijayvu vy aipoeꞌi: — Maꞌẽ, profeta kuery ikuai vaꞌe ma peteĩꞌi rami ijayvu kuri huvixa pe mbaꞌemo porã re anho. Ndeayvu ꞌrãgue haꞌe kuery ijayvuague rami ae, mbaꞌemo porã re anho. 


text:
Micaías ombovai: — Haꞌe rami avi anhetẽ Senhor oikove vaꞌe rupi aura vy aipoaꞌe: Xee ma Xeruete aipoeꞌi ukaa rami ae ꞌrã xeayvu — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui huvixaa py ovaẽ ramove ixupe oporandu: — Micaías, toroo ae pa Ramote-Gileade re ropuꞌã vy, tyrã pa toroo eme? Jypy Micaías ombovai: — Tapeo, haꞌe vy pendepoꞌaka ꞌrã, mbaꞌeta ndepo py Senhor omboaxapaa ꞌrã — heꞌi. <n>Micaías ma profeta ramigua kuery ayvu rupi rive ranhe ijayvu, anhetẽ vaꞌeꞌỹa rami oikuaa uka vy. 


text:
Haꞌe rami rã huvixa aipoeꞌive ju ixupe: — Mbovykue ma tu ndevy xeayvu, Senhor rery rupi anhetẽ vaꞌe re anho ndeayvu aguã? 


text:
Haꞌe rã Micaías ombovai: — Haꞌe gui Israel kuery xee aexapa yvyty áry rupi omoaĩmbaa ramo, vexaꞌi ija eꞌỹ vaꞌe rami. Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: “Pevaꞌe kuery ma ija eꞌỹ vaꞌe vy peteĩ-teĩ too porã ngoo katy”, heꞌi xevy. 


text:
Haꞌe ramo Israel pygua huvixa aipoeꞌi Josafá pe: — Aipo ndaꞌei ri tyꞌy ndevy: “Haꞌe vaꞌe ma xerenonderã re nomombeꞌui ae iporã vaꞌe, haꞌe rã iporã eꞌỹ vaꞌe anho”, haꞌe ma voi kuri? 


text:
Haꞌe gui Senhor oporandu: “Mavaꞌe ꞌrã tu Acabe mbotavyarã oo, Ramote-Gileade py hoꞌa aguã?” Haꞌe ramo peteĩ ma peteĩ rupi ijayvu, haꞌe rã amboae ma amboae rami ijayvu.


text:
Haꞌe gui peteĩ nheꞌẽ ou vy ojexa uka Senhor renonde. Haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: “Xee ma aa ꞌrã ambotavy”, heꞌi. Haꞌe rã Senhor oporandu: “Mbaꞌe py haꞌvy?”


text:
Ombovai: “Aa ꞌrã nheꞌẽ imbotavyarã aĩ ixupegua profeta kuery haꞌe javi juru re”, heꞌi. Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: “Ndee ma rembotavy ꞌrã, ndepoꞌaka ꞌrãe. Tereo, ejapo haꞌe rami”, heꞌi.


text:
Haꞌe rami rã kovaꞌe profeta kuery ndevygua ikuai vaꞌe juru re Senhor omoĩ raꞌe nheꞌẽ nembotavyarã. Haꞌe rã Senhor ma nderovai ijayvu guive mbaꞌemo vai oiko aguã re — heꞌi. 


text:
— Ma rupi tu haꞌvy xegui Senhor nheꞌẽ oẽ ndevy ijayvu aguã? Micaías ombovai: — Reikuaa ꞌrã opy jaꞌo py renhemi aguã reike jave — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma Israel pygua huvixa ju aipoeꞌi: — Pejopy ke Micaías, haꞌe pemboaxa tetã ruvixa Amom haꞌe huvixa raꞌy Joás po py.


text:
Haꞌe vy aipopeje: “Po rami huvixa ijayvu: ‘Pemboty nhuã py kovaꞌe ava, haꞌe pembojexavai mbojape haꞌe yy ruxãꞌi kuerei pemeꞌẽa py, ajevy porã ju eꞌỹa ja’, heꞌi uka”, peje. 


text:
Haꞌe gui Micaías aipoeꞌi: — Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei anhetẽ ri rejevy porã ramo Senhor ayvu rupi eꞌỹ xeayvu ramo ma ꞌrã. Pendu pota povaꞌe re, peẽ kuery haꞌe javi! — heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Ramote-Gileade katy Judá pygua huvixa Josafá reve Israel pygua huvixa jogueraa.


text:
Síria pygua huvixa aipoeꞌi ma voi okaróxa mboguataa trinta e dois huvixa ikuai vaꞌe pe: “Ou vaꞌe-vaꞌe rovai rive pepuꞌã eme yvatekueve teĩ, haꞌe rã Israel pygua huvixa rovai anhoꞌi”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui huvixa karóxa mboguataa kuery ma Josafá oexa vy aipoeꞌi okuapy: — Pevaꞌe ae ri nhiꞌã Israel pygua huvixa — heꞌi vy haꞌe katy ojeꞌoi ojoko aguã. Haꞌe ramo Josafá ojapukai rã Senhor oepy vy ojoko oĩa katy ojeꞌoi veꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe gui peteĩ ava guyrapa omoatã vy opoia katy rei opoi vy onhyvõ Israel pygua huvixa pexo regua paꞌũa py rive. Haꞌe ramo aipoeꞌi guembiguai karóxa mboguataa vaꞌe pe: — Ejere joe opuꞌãa mbyte gui xereraa aguã, mbaꞌeta xepyxoa ma — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ára ma joe opuꞌãve tema okuapy. Haꞌe rã huvixa ma Síria kuery oexaa py opuꞌã hoꞌamy okaróxa py kaꞌaru peve. Haꞌe gui kuaray oike ma jave omano. 


text:
<n> Josafá pe profeta Jeú ijayvu eteague</n> Haꞌe gui Judá pygua huvixa Josafá ma oiko porãꞌi reve ojevy ju Jerusalém py ngoo oĩa katy.


text:
Haꞌe rã Hanani raꞌy profeta Jeú ma oẽ ouvy huvixa Josafá ovaexĩ aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Haꞌeve ndaꞌu heko vai vaꞌe reipytyvõ Senhor re ndaꞌijaꞌei vaꞌe kuery reayvuvea rupi? Haꞌe nunga rupi ndeꞌáry ou ꞌrã Senhor poxya.


text:
Haꞌe rami avi ndere ojou guive iporã vaꞌe, mbaꞌeta nhandeyvy gui reipeꞌapa vaꞌekue taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre, ndepyꞌa re Nhanderuete reka aguã remoĩ guive — heꞌi. 


text:
<n> Joguerekoarã kuery omoĩague</n> Josafá ma Jerusalém pygua ae oiko vaꞌeri oo avi ꞌrã heta vaꞌe kuery ikuaia rupi Berseba guive Efraim re yvyty ikuai vaꞌe rupi. Ojapo ꞌrã ovy Senhor guamoĩ kuery ruete pe ju ojevy aguã.


text:
Oyvy jave rupi omoĩ joguerekoarã kuery, tetã ikorapa vaꞌe haꞌe javi rupi, peteĩ-teĩ tetã py ikuai aguã.


text:
Joguerekoa kuery omoĩ vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Pexa pota ꞌrã mbaꞌexa pa pejapo aguã re, mbaꞌeta avakue ꞌarandua rupi rive eꞌỹ ꞌrã peikuaa pota, Senhor guigua rupi anho. Haꞌe ramo penhomboayvua py haꞌe oĩ ꞌrã peẽ kuery reve.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ Senhor renonde peiko tema pejererokyjea rupi. Penheangu tema pejoguerekoa rupi, mbaꞌeta Senhor Nhanderuete re ma noĩ haꞌeveꞌỹa rami joguereko aguã, mbaꞌeta haꞌe ma ndoayvuvei ꞌrã peteĩ anho, neĩ ndojopyi ꞌrã omeꞌẽmby — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami ae avi Jerusalém tetã py ju Josafá ojevy ma rire haꞌe py voi omoĩ levita haꞌe sacerdote kuery vaꞌe regua, Israel kuery akã ikuai vaꞌe guive, Senhor gui vy nhomboayvu haꞌe joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa vaꞌe re oikuaa pota aguã.


text:
Haꞌe kuery omoĩ vy aipoeꞌi: — Peteĩ rami pendepyꞌaa py ojeroviapy ꞌrã peiko Senhor renonde pejererokyjea rupi.


text:
Haꞌe gui peẽ kuerya py ou ꞌrã penderyvy kuery tetã py ikuaia gui, jouguy omoẽague re oikuaa pota uka vy, haꞌeꞌỹ vy lei re oĩ vaꞌe re, ojapo uka pyre re, ombopara pyre eꞌỹ vy imongetaague re mbaꞌe. Haꞌe ramo haꞌe kuery pe pendeayvu ꞌrã Senhor renonde ojejavy eꞌỹ aguã, peẽ haꞌe penderyvy kuery re ipoxya ou eꞌỹ aguã. Haꞌe rami ae ke peiko pejejavy eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe gui apy ma oĩ sacerdote yvateve vaꞌe Amarias. Haꞌe vaꞌe ma opena ꞌrã mbaꞌemo Senhor regua ikuai vaꞌe re. Haꞌe rã mbaꞌemo huvixa regua re opena vaꞌe ma Ismael raꞌy Zebadias, Judá regua yvateve vaꞌe. Levita kuery voi ikuai ꞌrã penepytyvõarã. Penembaraete ke haꞌvy pejoguereko porã aguã. Haꞌe gui Senhor oiko ꞌrã heko porã vaꞌe reve — heꞌi. 


text:
<n> Moabe haꞌe Amom pygua kuery re Josafá ipoꞌakaague</n> Haꞌe vaꞌe rire ma Moabe haꞌe Amom ramymino kuery ou okuapy Josafá re opuꞌã aguã, meunita kuery regua reve.


text:
Haꞌe ramo amongue ou vy Josafá pe omombeꞌu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Heta raxa ou ta okuapy nderovai opuꞌã aguã, yeꞌẽ rovai gui haꞌe Síria yvy gui ou. Neꞌexa, Hazazom-Tamar py ma ovaẽ, En-Gedi py — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Josafá okyje vy ojee omoĩ Senhor oeka aguã. Haꞌe rami vy ijayvu Judá regua haꞌe javi okaru eꞌỹ re ikuai aguã.


text:
Haꞌe ramo Judá kuery onhemboatypa okuapy Senhor oepy aguã re ojerure aguã. Judá regua tetã haꞌe javi rupigua ou okuapy Senhor oeka aguã. 


text:
Haꞌe gui ma Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery ijaty vaꞌe renonde py Josafá opuꞌã hoꞌamy, Senhor pegua oo py, oka pyau yvyꞌiry.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor oreramoĩ kuery ruete, ndee ae eꞌỹ teve Oreruete yva pygua? Ndee ae eꞌỹ teve haꞌe javi regua ruvixa re ndepoꞌaka vaꞌe? Mbaꞌeta ndepo py oĩ mbaraetea haꞌe poꞌakaa, ndaꞌipoi guive ndejokoarã.


text:
Haꞌe gui Oreruete, ndee eꞌỹ ri tyꞌy kovaꞌe yvy regua reipeꞌapa vaꞌekue ndevygua Israel kuery renonde gui? Haꞌe nerembiayvu Abraão ramymino kuery peꞌỹ teve kovaꞌe yvy remeꞌẽ rakaꞌeve rã peve ikuai aguã?


text:
Haꞌe ramo apy ae haꞌe kuery hekoa haꞌe ojapo okuapy peteĩ henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nderery oĩ aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi:


text:
“Xapyꞌa rei mbaꞌemo vai orere ou ramo, kyxe oremoingo axyarã, vixo vaikue eꞌỹ vy karuai mbaꞌe, haꞌe ramo kovaꞌe oo py roexa uka ꞌrã ndevy, mbaꞌeta kovaꞌe oo re ae nderery oĩ. Haꞌe gui rojexavai reia py rojapukai ꞌrã ndevy. Haꞌe ramo ndee ma rojapukaia rendu vy orerepy ꞌrã”, heꞌi okuapy rakaꞌe.


text:
Haꞌe gui aỹ ou ma Amom haꞌe Moabe guigua, Seir yvyty guigua kuery guive. Haꞌe vaꞌe kuery yvy re ma Egito yvy gui Israel kuery reru jave nerembopoꞌakai vaꞌekue. Haꞌe ramo oreramoĩ kuery amboae katy ojepekuavo vy nomombai rakaꞌe.


text:
Haꞌe rami vaꞌekue ri aỹ haꞌe kuery ou okuapy ndevygua yvy gui oremoxẽmba aguã, oreyvyrã remeꞌẽ vaꞌekue teĩ.


text:
Haꞌe gui Oreruete, nerembopagai ta ri tyꞌy haꞌe kuery? Mbaꞌeta ore kuery re ma noĩ mbaraetea kovaꞌe kuery orere opuꞌã ouvy vaꞌekue rojoko aguã. Ore ma ndoroikuaai rojapo aguã. Haꞌe rami avi ndea katy romaꞌẽ tema rokuapy — heꞌi. 


text:
Haꞌe jave Senhor renonde py Judá kuery haꞌe javi opuꞌã okuapy, kyrĩgueꞌi, kunhague haꞌe taꞌy kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe gui ijaty vaꞌe kuery mbyte py Senhor Nheꞌẽ ou vy onhemonde Zacarias raꞌy Jaaziel re. Haꞌe vaꞌe ma Benaia raꞌy, Benaia ma Jeiel raꞌy, Jeiel ma Matanias raꞌy, Matanias ma levita, Asafe ramymino kuery vaꞌe regua.


text:
Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: — Pendu ke, peẽ Judá haꞌe Jerusalém py penderekoa vaꞌe, ndee huvixa Josafá voi, pendevy Senhor ijayvua rã. Pekyje eme, penhemondyi eme guive kovaꞌe kuery gui heta teĩ. Mbaꞌeta haꞌe kuery re opuꞌã vaꞌerã ma peẽ eꞌỹ, Nhanderuete ae.


text:
Haꞌe nunga rupi koꞌẽ ramo pejeꞌoi ꞌrã haꞌe kuery rovai. Haꞌe kuery ou ꞌrã okuapy Ziz yvyꞌãmbea rupi, haꞌe Jeruel tekoa eꞌỹa renonde katy ꞌrã ovaẽ.


text:
Haꞌe py peovaexĩ teĩ peẽ ma napepuꞌãi ꞌrã haꞌe kuery re. Pepyta ranhe peꞌamy, haꞌe gui pexa ꞌrã Senhor pendereraa jepe ramo, Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi. Pekyje eme, penhemondyi eme guive. Koꞌẽ ramo tapeo haꞌe kuery peovaexĩ aguã, mbaꞌeta Senhor oiko ꞌrã peẽ kuery reve — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa Josafá oĩ guenapyꞌã re, ngova yvy re omovaẽ reve. Judá haꞌe Jerusalém py hekoa vaꞌe kuery voi guenapyꞌã re ikuai Senhor renonde py. Haꞌe rami vy omboete okuapy.


text:
Levita Coate haꞌe Corá ramymino kuery voi oporaei atã reve omboete okuapy Senhor Israel kuery ruete. 


text:
Haꞌe gui ma koꞌẽgue ajeꞌiveꞌi reve ovypa ma vy tekoa eꞌỹa katy ojeꞌoi, Tecoa tetã rupi. Haꞌe kuery ojeꞌoi jave Josafá opuꞌã hoꞌamy vy aipoeꞌi: — Judá haꞌe Jerusalém py penderekoa vaꞌe, pendu ke xeayvu rã! Pejerovia tema Senhor Penderuete re, haꞌe ramo peĩ atã ꞌrã. Ixupegua profeta kuery ijayvuague perovia tema, haꞌe ramo peiko porã ꞌrã — heꞌi. 


text:
Heta vaꞌe kuery reve ijayvu ju ranhe vy omoĩ Senhor pe oporaei vaꞌerã. Haꞌe kuery ma ao ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py onhemonde reve ojeꞌoi xondaro kuery renonde rupi. Haꞌe vy Nhanderuete pe oporaei vy aipoeꞌi: — Perovyꞌa tema Senhor, mbaꞌeta nhanemboaxya oĩ riae rakaꞌe rã peve — heꞌi jogueravy.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery oporaei reve omboete aguã omboypy ramove Senhor ojapo Amom, Moabe pygua haꞌe Seir yvyty pygua kuery Judá rovai guarã ou vaꞌekue re opuꞌãa aguã rami. Haꞌe ramo oitypaa.


text:
Mbaꞌeta Seir yvyty pygua kuery rovai re Amom haꞌe Moabe pygua kuery ae opuꞌã okuapy, omomba haꞌe ojukapa aguã. Haꞌe gui haꞌe kuery omomba Seir pygua kuery rire jomeme nhomoirũ-irũ okuapy jova-jovai gui jojukapa peve. 


text:
Haꞌe gui Judá pygua kuery ma yvyty áry ovaẽague gui yvyꞌã guy katy omaꞌẽ vy oexa pota rã heta vaꞌekue teꞌõgue anho rive ikuai raꞌe yvy rupi hoꞌapaague py, peteĩve ma ndoikovevei.


text:
Haꞌe rami vy Josafá ngupivegua kuery reve oguejy jogueravy imbaꞌe rei-reikue ogueraa aguã. Haꞌe vy teꞌõgue ikuai vaꞌe mbyte rupi ojou okuapy mbaꞌemo porãgue haꞌe ovare ete vaꞌe oata aguã rami eꞌỹ. Ombaꞌerã oipeꞌapa vyvoi aguã ndaꞌevei. Heta vaipa rã mboapy ára re oipeꞌa okuapy mbaꞌemo ikuai vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui irundy araa py mae ma onhemboaty ju okuapy yvyugua “Nhomoingo porãa” ꞌepy vaꞌe py. Haꞌe py ma oporaei okuapy Senhor pe. Haꞌe nunga rupi ae haꞌe vaꞌe yvyugua pe “Nhomoingo porãa” ꞌea aỹ peve. 


text:
Haꞌe gui Judá haꞌe Jerusalém pygua avakue ojevypa ju. Haꞌe kuery renonde ma Josafá oo. Haꞌe rami vy Jerusalém katy ojevypa ju jogueravy ovyꞌa reve, hovaigua kuery re Senhor ombopoꞌakapa vy ombovyꞌa rire.


text:
Jerusalém tetã py ju ovaẽmba okuapy. Mbaraka, ixã reta vaꞌe haꞌe mimby guaxu py omonheꞌẽ reve jogueraa Senhor pegua oo peve.


text:
Haꞌe gui amboae yvy regua kuery ma Israel rovaigua kuery re Senhor opuꞌãague oendu okuapy ramo haꞌe kuery re Nhanderuete ombou ndaekorãvei okuapy aguã.


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami py Josafá opena Judá kuery re. Huvixa oĩ ypyꞌi jave trinta e cinco maꞌetỹ oguereko. Haꞌe vy vinte e cinco maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Ixy ma Sili rajy Azuba.


text:
Haꞌe rami teĩ yvyꞌã rupi ombojeroviaaty ikuai vaꞌe ma nombovaipai, mbaꞌeta heta vaꞌe kuery opyꞌa re nomoĩ teri guamoĩ kuery ruete pe anho ikuai aguã.


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Josafá rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia Israel pygua huvixa kuery rekokue Hanani raꞌy Jeú ombopara vaꞌekue re? 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Judá pygua huvixa Josafá onhemoirũ Israel pygua huvixa Acazias reve, heko vai ete vaꞌeri.


text:
Haꞌe rami teĩ Josafá rovai profeta Maressa guigua Dodavá raꞌy Eliézer ijayvu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Acazias reve renhemoirũ ramo Senhor omomba ma ꞌrã mbaꞌemo rejapo uka vaꞌekue — heꞌi. Haꞌe rami rire kanoã guaxu haꞌe javi opẽmba vy Társis katy ndooi. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Josafá ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa tetã Davi rekoague py. Haꞌe gui taꞌy Jeorão ju oĩ nguu rekovia.


text:
Ikuai avi tyvy kuery Josafá raꞌykue mboae: Azarias, Jeiel, Zacarias, Azarias, Micael haꞌe Sefatias. Haꞌe vaꞌe kuery ma Israel pygua huvixa Josafá raꞌy kuery meme.


text:
Haꞌe kuery peguarã ma tuu ojapo uka reta vaꞌekue prata haꞌe ouro guigua, mbaꞌemo iporãgue haꞌe Judá regua tetã ikorapa vaꞌe voi. Haꞌe rã huvixa oĩ aguã ma guaꞌy Jeorão pe oeja, jypykue ramo.


text:
Haꞌe gui ma nguu rekovia Jeorão oĩ ma vy onhemombaraeteve. Guyvy kuery voi ojukapa kyxe py, Israel pygua yvatekueve guive.


text:
Jeorão ma huvixa oĩ ypyꞌi jave py trinta e dois maꞌetỹa oguereko. Haꞌe gui oito maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Haꞌe ma Israel pygua huvixa kuery ikuaiague rupi rive oiko, Acabe ro pygua kuery ikuaiague rami avi, tajy re ae omenda rire. Haꞌe rami vy Senhor renonde rupi mbaꞌemo vai anho ojapo oikovy.


text:
Haꞌe rami teĩ Senhor nomombaxei Davi ramymino kuery, Davi reve ngupive guarã ojapo rire. Mbaꞌeta ixupe ijayvuague rami vy hekovia nhomoexakãarã omoĩ riae aguã re, haꞌe gui hamymino kuery rekovia ju. <n>Davi pe Senhor ijayvuague ma 1 Reis 11.34-36, 15.4, 2 Crônicas 21.7 haꞌe Salmo 132.17 py. Haꞌe gui “Nhomoexakãa” heꞌia ma huvixave rakaꞌeve rã oiko vaꞌerã re ijayvu vy, Jesus Cristo rekorã re guive (Lucas 2.30-32; João 8.12). 


text:
Jeorão oĩ jave ma Edom pygua kuery opuꞌã okuapy Judá kuery rovai ipoꞌakaa guy py ndaꞌikuaixevei vy. Haꞌe rami vy omoĩ okuapy nguvixarã ae.


text:
Haꞌe nunga rupi Jeorão ma guembiguai yvatekueve haꞌe karóxa oguereko vaꞌe haꞌe javi reve ojeꞌoi haꞌe katy. Haꞌe rã Edom pygua kuery ojoko imbokuapy, ikaróxa ja ruvixa kuery guive. Haꞌe rami teĩ pyavyve Jeorão kuery opuꞌã vy oitypa.


text:
Haꞌe rami py Edom pygua kuery opuꞌãmba okuapy Judá kuery poꞌakaa gui oo jepe aguã, aỹ peve guarã. Haꞌe vaꞌe jave ae avi Libna pygua kuery opuꞌã avi Jeorão rovai, Senhor guamoĩ kuery ruete gui ojepeꞌa rire. 


text:
Judá re yvyꞌã ikuai vaꞌe áry Jeorão ojapo avi ombojerovia atyrã. Haꞌe vaꞌe py ma ojapo Jerusalém pygua kuery mbaꞌemo raꞌangaa re rive ojerovia aguã rami, Judá kuery haꞌe javi ndojejokoi aguã rami ojapo.


text:
Haꞌe gui ipo py omeꞌẽa peteĩ kuaxia para profeta Elias ombou vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe re ipara oiny: “Po rami Senhor neramoĩ Davi ruete ijayvu: ‘Ndee ma nderu Josafá haꞌe Judá pygua huvixa Asa oikoague rami eꞌỹ reiko,


text:
Israel pygua huvixa ikuaiague rami anho reiko vaꞌe. Haꞌe vy rejapo Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery mbaꞌemo raꞌangaa re rive ojerovia aguã rami, Acabe ro pygua kuery ombojeroviaa rami ae avi. Haꞌe gui nderyvy kuery nderu ro pygua ae rejukapa, haꞌe kuery ndegui hiꞌarandukueve vaꞌeri.


text:
Haꞌe rami rire Senhor ombojexavai ꞌrã ndevygua kuery opa marãgua mbaꞌeaxya py, nderaꞌy haꞌe nderaꞌyxy kuery guive, haꞌe gui ndejeupe guarã rejou vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Haꞌe ramo rejexavai ete ꞌrã nderyekue rupi mbaꞌeaxy rendu vaꞌe gui, koꞌẽ nhavõ rejexavaive tema ꞌrã reovy, nderyekue oẽmba peve’, heꞌi.” 


text:
Haꞌe gui ma Senhor ojapo Jeorão rovai filisteu kuery opuꞌã aguã rami, Arábia pygua kuery Etiópia katyꞌi hekoa vaꞌe guive.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery oupa vy opuꞌã okuapy Judá kuery rovai. Haꞌe rami vy huvixa ro py imbaꞌe rei-rei ojou vaꞌe ogueraapa, taꞌy haꞌe taꞌyxy kuery voi. Neĩ peteĩ taꞌy kuery vaꞌe regua ndoejai, kunumiveꞌi vaꞌe Jeoacaz anho eꞌỹ vy. 


text:
Koꞌẽ nhavõ ojexavaive tema ovy. Haꞌe gui mokoĩ maꞌetỹa py ma mbaꞌeaxya gui hyekue oẽmba oiny. Haꞌe vy ojexavai ete reve omano. Haꞌe rã ixupe guare kuery ma heakuã porã vaꞌe ndoapyi imaꞌenduꞌa aguã, guamoĩ kuery omano rã ojapoaty rami eꞌỹ.


text:
Haꞌe vaꞌe ma trinta e dois maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypy jave. Haꞌe gui Jerusalém py opena oito maꞌetỹ re. Omano ramo avave rei ndaꞌipyꞌa vai. Haꞌe rami vy tetã Davi rekoague py onhono porãa teĩ yma guare huvixa kuery rupa yvýry eꞌỹ guive. 


text:
<n><i> </i></n> Jeorão rekovia Jerusalém pygua kuery nguvixarã omoĩ taꞌy kyrĩve vaꞌekue Acazias, mbaꞌeta haꞌe kuery ikuaia py mbaꞌemo peꞌapaarã Arábia pygua kuery reve ovaẽ vaꞌe tykeꞌy kuery ojukapa rire. Haꞌe rami vy Jeorão raꞌy Acazias ae oĩ Judá pygua ruvixarã.


text:
Acazias vinte e dois maꞌetỹ oguereko jave oĩ ypyꞌi huvixa. Haꞌe vy peteĩ maꞌetỹ eteꞌi opena Jerusalém py.


text:
Acabe kuery ikuaia rami ae mbaꞌemo vai anho ojapo Senhor renonde rupi, mbaꞌeta tuu omano rire haꞌe kuery ae omongeta okuapy okanhy aguã rami.


text:
Haꞌe kuery omongetaa rami oiko vy Israel pygua huvixa Jorão reve jogueraa Ramote-Gileade katy Síria pygua huvixa Hazael rovai opuꞌã aguã. Haꞌe ramo Síria pygua kuery oipyxo Jorão. 


text:
Haꞌe ramo Acabe raꞌy huvixa Jorão ma Ramá tetã py Síria pygua huvixa Hazael re opuꞌãa py oipyxo okuapy. Haꞌe ramo Jezreel tetã py ju ojevy okuera aguã. Haꞌe gui Jezreel py Jorão imbaꞌeaxy oupya py ou Judá pygua huvixa Jeorão raꞌy Acazias oexa aguã. 


text:
<n> Jeú Acazias ojukaague</n> Nhanderuete Acazias ojukaxe ramo ae oo huvixa Jorão pou vy. Mbaꞌeta haꞌe ou vyve Jorão reve jogueraa Ninsi raꞌy Jeú rovai opuꞌã aguã. Haꞌe vaꞌe ma Senhor oiporavo ma voi huvixa Acabe ro pygua kuery mombaarã.


text:
Haꞌe ramo Jeú Acabe ro pygua kuery ojukapa ma rire ojou avi Judá regua yvatekueve haꞌe Acazias ryvy raꞌy kuery oipytyvõa rupi ikuai vaꞌekue. Haꞌe rami vy haꞌe kuery voi ojukapa.


text:
Haꞌe vaꞌe rire oeka uka avi Acazias. Haꞌe rã Samaria tetã py ojoua onhemia rupi oikoa py. Haꞌe rami vy Jeú oĩa py ogueru vy ojuka okuapy. Hembiguai kuery ae onhono porã okuapy, mbaꞌeta aipoeꞌi: “Josafá opyꞌa haꞌe javi py Senhor oeka vaꞌekue raꞌy”, heꞌi vy. Haꞌe rami rire Acazias ro pygua kuery regua ndoikovei huvixa oĩ vaꞌerã. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Acazias xy Atalia oendu opiꞌa omano maa. Haꞌe vy opuꞌã vy ojukapa Judá pygua huvixa ramyminokue haꞌe javi. <n>Guemiarirõ kuery ojukapa haꞌe ae onhembouvixaxe vy. 


text:
Haꞌe rã Acazias raꞌy Joás ma haꞌe kuery ojukaa ta jave huvixa Jeroão rajykue Jeosabeate ogueraa jepe huvixa raꞌy kuery mbyte gui. Haꞌe rami vy onhomi peteĩ opy mbyteve katy hexe opena vaꞌety reve. Atalia gui Jeosabeate onhomi vy ndojuka ukai nho. Jeosabeate ma huvixa Jeroão rajykue, sacerdote Joiada raꞌyxy, haꞌe Acazias reindy.


text:
Haꞌe ramo Joás ma mboapy meme maꞌetỹa peve oiko haꞌe kuery reve Senhor pegua opy. Haꞌe vaꞌe jave ma Atalia ae huvixa oĩ haꞌe vaꞌe yvy re. 


text:
<n><i> </i></n> Sete maꞌetỹa py ma Joiada <n>Joiada ma sacerdote vy oipytyvõ Senhor pegua templo ropy huvixa Joás onhomia aguã (22.11-12). ipyꞌa guaxu vy ojapo peteĩ rami ikuai aguã xondaro kuery ruvixa ikuai vaꞌe reve. Haꞌe vaꞌe kuery ma Jeorão raꞌy Azarias, Joanã raꞌy Ismael, Obede raꞌy Azarias, Adaías raꞌy Maaséias haꞌe Zicri raꞌy Elisafate.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Judá yvy jave rupi ojeꞌoi vy Judá regua tetã haꞌe javi gui omonoꞌõmba heruvy levita kuery haꞌe Israel kuery akã ikuai vaꞌe. Haꞌe ramo oupa okuapy Jerusalém py.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javi Nhanderuete pegua opy oua py huvixa reve ojapo okuapy peteĩ rami ikuai aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery haꞌe javi pe Joiada aipoeꞌi: — Neꞌexa, huvixa raꞌykue ae ꞌrã oĩ huvixarã, Davi ramymino kuery rekorã re Senhor ijayvu ma voiague rami vy.


text:
Po rami ꞌrã peẽ kuery pendekuai. Mboapy henda py ꞌrã pendekuai. Haꞌe gui peteĩ regua sacerdote haꞌe levita kuery pendekuai vaꞌe ma sábado ára py peike vy okẽ rarõa rupi ꞌrã pendekuai.


text:
Haꞌe gui amboae regua ma huvixa ro py ꞌrã pearõ. Haꞌe gui mboapya vaꞌe regua ma Okẽ Yta ꞌepy vaꞌe py ꞌrã pearõ. Haꞌe rã heta vaꞌe kuery haꞌe javi ꞌrã ikuai Senhor pegua oo roka py.


text:
Haꞌe rami avi Senhor pegua opy ete avave rei ndoikeai ꞌrã, sacerdote haꞌe levita kuery ipytyvõa rupi ikuai vaꞌe eꞌỹ vy. Haꞌe kuery anho ꞌrã oike, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe vy. Haꞌe rã heta vaꞌe kuery haꞌe javi ma Senhor ijayvuague rami ae ꞌrã ikuai.


text:
Haꞌe gui levita kuery pendekuai vaꞌe ma huvixa yvýry ae ꞌrã pendekuai, peteĩ-teĩ pendepo py tembiporu pereko reve. Haꞌe gui mavaꞌe rã rei oo py oike ta vaꞌe pejuka ꞌrã. Huvixa reve ae ꞌrã peiko oẽ ovy jave, haꞌe gui oike ouvy jave voi — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo levita haꞌe Judá pygua kuery haꞌe javi ma sacerdote Joiada ojapo ukaague rami ikuai. Haꞌe rami vy peteĩ-teĩ ogueraa guexevegua avakue, sábado ára py oike haꞌe oẽ ta vaꞌe kuery, mbaꞌeta sacerdote Joiada nomondoukai ombaꞌeapoaty gui.


text:
Haꞌe ramo cem ikuai vaꞌe-vaꞌe ruvixa kuery pe sacerdote Joiada omboaxa huvixa Davi mbaꞌekue huꞌy guaxu, huꞌy jokoa haꞌe imoꞌãa tuvixa vaꞌe, Senhor pegua opy omoĩ porã mbyre.


text:
Haꞌe gui heta vaꞌe kuery haꞌe javi ma peteĩ-teĩ opo py tembiporu oguereko vaꞌe reve haꞌe omoĩ huvixa ro yke jovaive re haꞌe altar hiꞌaĩa peve, huvixa ombojere vy oarõ okuapy aguã. 


text:
Haꞌe gui mae ma oguenoẽ heruvy huvixa raꞌykue. Inhakã re coroa omoĩ vy ixupe omeꞌẽ kuaxia para Nhanderuete ayvu oĩa. Haꞌe rami vy omoĩ okuapy nguvixarã. Inhakã rupi Joiada haꞌe taꞌy kuery azeite oikyty reve ojapukai okuapy: — Toiko riae nhanderuvixa! 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui heta vaꞌe kuery onha-onhaa rupi huvixa pe oporai okuapya Atalia oendu vy haꞌe kuerya py ou Senhor pegua opy.


text:
Haꞌe vy omaꞌẽ rã huvixa hiꞌaĩ ma oikeaty py oo yta yvýry. Huvixa renonde ikuai avi harõa kuery ruvixa haꞌe mimby guaxu monheꞌẽa kuery. Heta vaꞌe kuery haꞌe javi oguerovyꞌa okuapy, mimby guaxu omonheꞌẽ guive. Oporaei vaꞌety kuery voi ombaꞌepu reve ogueroporaei okuapy. Haꞌe ramo Atalia oao omondoro reve ojapukai: — Xerovaigua raꞌe! Xerovaigua raꞌe! — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo sacerdote Joiada xondaro ruvixa kuery oka katy ogueru vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Kunha vaꞌe penoẽ ke heravy hyxy okuapy vaꞌe kuery mbyte rupi. Amongue hupive oo ta ramo pejuka ꞌrã kyxe py — heꞌi. Mbaꞌeta sacerdote ae “Pejuka eme Senhor pegua opy” heꞌiague rami.


text:
Haꞌe ramo kunha vaꞌe ojopy okuapy vy kavaju rape oĩ vaꞌe rupi ogueraa huvixa ro peve. Haꞌe py mae ma ojuka. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma Joiada ojapo Senhor pe ete haꞌe kuery ikuai aguã regua, haꞌe ae haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery oyvy haꞌe javi gui ou vaꞌekue ma Baal pegua oo py oike okuapy vy oitypa. Ixupegua altar ikuai vaꞌekue omopẽmba okuapy, taꞌangaa ikuai vaꞌe guive. Baal pegua sacerdote Matã voi ojuka altar yvyꞌiry.


text:
Haꞌe gui sacerdote regua levita ikuai vaꞌe po py Joiada omboaxa Senhor pegua oo re opena haꞌe opy rupi haꞌe kuery ombaꞌeapo aguã Davi omoĩague rami, haꞌe gui Senhor pe mbaꞌemo oapy reve omeꞌẽ aguã, Moisés kuaxia re lei oĩa rami vy, ovyꞌa haꞌe oporaei reve, Davi oejaague rami vy.


text:
Joiada ogueraa xondaro kuery cem ikuai vaꞌe-vaꞌe ruvixa kuery, yvatekueve, guetarã kuery re opena vaꞌe, haꞌe haꞌe vaꞌe yvy regua kuery haꞌe javi. Haꞌe rami vy haꞌe vaꞌe kuery reve Senhor pegua oo gui ogueraa avi huvixave. Okẽ yvyꞌã katy oĩ vaꞌe rupi ogueroaxa heravy huvixa ro katy ojeꞌoi vy. Haꞌe py ma omboguapy imoiny tenda openaaty áry.


text:
Haꞌe vaꞌe yvy regua kuery ovyꞌa pavẽ okuapy. Tetã pygua kuery voi ikuai porãꞌi, Atalia kyxe py ojukaa rire. 


text:
<n><i> </i></n> Joás ma sete maꞌetỹꞌi oguereko jave py oĩ ypyꞌi huvixa. Haꞌe gui quarenta maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Ixy ma Berseba pygua Zíbia. Joás ma haꞌevea ramigua ojapo oikovy Senhor renonde rupi, sacerdote Joiada oĩa pukukue re.


text:
Haꞌe rami vy sacerdote haꞌe levita kuery omboatypa vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Tapeo Judá yvy re tetã ikuai vaꞌe rupi. Haꞌe vy pemonoꞌõ peráta Israel kuery haꞌe javi gui, maꞌetỹa nhavõ haꞌe kuery omeꞌẽ vaꞌerã, Penderuete pegua oo pemoatyrõmba aguã. Pejapo pojavaveꞌi ke haꞌe nunga — heꞌi. Haꞌe rami teĩ levita kuery ma nonheaꞌãi okuapy haꞌe rami aguã. 


text:
Haꞌe ramo huvixa oenoĩ uka sacerdote yvateve vaꞌe Joiada. Haꞌe vy oporandu ixupe: — Mbaꞌe re tu neremondoukai ri levita kuery Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery peráta omeꞌẽ ꞌrã vaꞌekue ogueru aguã? Haꞌe nunga Israel kuery haꞌe javi pe Senhor rembiguai Moisés omeꞌẽ uka rakaꞌe, oo ijayvu oĩaty omoatyrõa aguã — heꞌi.


text:
Mbaꞌeta Atalia haꞌe ipiꞌa kuery heko vaia rupi vy ombovaipa rei vaꞌekue Nhanderuete pegua oo. Mbaꞌemo Senhor pegua opy rupigua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã oĩ vaꞌekue oiporupa Baal kuery pe ikuaia rupi rive. 


text:
Haꞌe nunga rupi huvixa ijayvua rami vy haꞌe kuery ojapo okuapy peráta ryrurã. Haꞌe vaꞌe ma omoĩ oka py, Senhor pegua oo rokẽ rexeiꞌi.


text:
Haꞌe rami vy Judá yvy haꞌe Jerusalém tetã rupi ijayvu Senhor pe ogueru aguã peráta hembiguai Moisés ogueru rukaague rami vy, Israel kuery tekoa eꞌỹa rupi ikuai jave omeꞌẽ uka vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo yvatekueve haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi ovyꞌa reve ogueru okuapy peráta omeꞌẽ vaꞌerã. Hyru py ae omoĩ, oo omoatyrõmbaa peve.


text:
Peráta ryru levita kuery ogueraa ꞌrã opena vaꞌerã kuery huvixa omoĩ vaꞌekue ikuaia py. Haꞌe gui heta peráta oĩ maa haꞌe kuery oexa ramo ou ju ꞌrã huvixa rembiguai kuaxia para re opena vaꞌety haꞌe sacerdote yvateve vaꞌe oĩa py. Haꞌe kuery ju hyru gui peráta oguenoẽmba vy hyru omoĩ ju ꞌrã henda py ae. Koꞌẽ nhavõ haꞌe rami ojapo vy peráta omonoꞌõ reta okuapy oata aguã rami rei eꞌỹ.


text:
Haꞌe vaꞌe haꞌe javi ma huvixa haꞌe Joiada omeꞌẽmba Senhor pegua oo moatyrõa kuery re opena vaꞌe kuery po py. Opaga avi ita re ombaꞌeapo vaꞌe haꞌe oo apoarã kuery Senhor pegua oo omoatyrõmba aguã. Ojou avi ferro haꞌe overa vaꞌe re ombaꞌeapo vaꞌerã, Senhor pegua oo omoatyrõmba aguã.


text:
Haꞌe ramo ombaꞌeapo vaꞌerã omoĩ mbyre ombaꞌeapo okuapy vy omoatyrõ porã heravy. Haꞌe rami vy Nhanderuete pegua oo haꞌekueꞌi rami ae ju ojapo, omoꞌã ratãmbave guive.


text:
Haꞌe nunga ojapopa ma vy huvixa haꞌe Joiada pe ogueru okuapy peráta rembyrekue. Haꞌe vaꞌekue gui ma ojapo uka mbaꞌemo Senhor pegua opy haꞌe ombojeroviaa rupi oiporu pyrã. Ouro haꞌe prata gui ojapo mbaꞌemo oapyaty rupi oiporu vaꞌerã, hyꞌaꞌi haꞌe tembiporu haꞌe javi. Haꞌe ramo Joiada oĩa pukukue re ma Senhor pegua opy mbaꞌemo oapy reve omeꞌẽa jepi ꞌrã. 


text:
Haꞌe gui ma Joiada tujaꞌi, haꞌe hiꞌára reta ma vy omano. Cento e trinta maꞌetỹ ma oguereko reve omano.


text:
Haꞌe ramo tetã Davi rekoague py onhono porãa huvixa kuery rupa yvýry, Nhanderuete pe haꞌe ixupegua oo re vy ojapo porã rire Israel re. 


text:
<n> Huvixa aipoeꞌiague rami vy Zacarias ojukaa okuapyague</n> Joiada omano ma rire ou okuapy Judá regua yvatekueve. Guenapyꞌã re ikuai huvixa Joás renonde py. Haꞌe kuery ijayvu rã huvixa oendu.


text:
Haꞌe kuery oejapa ma okuapy Senhor guamoĩ kuery Ruete pegua oo. Haꞌe rami vy taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre pe rive ikuai, taꞌangaa mboae pe guive. Haꞌe kuery káuxa ae Judá haꞌe Jerusalém re ou poxya.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuerya py Senhor omondouka profeta kuery ojeupe ju ogueru aguã teĩ. Haꞌe ramo haꞌe kuery rovai profeta kuery ijayvu rã noendu potai okuapy. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete Nheꞌẽ ou sacerdote Joiada raꞌykue Zacarias re. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery renonde py opuꞌã hoꞌamy vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Po rami Nhanderuete ijayvu: “Mbaꞌe re tu Senhor ojapo uka vaꞌekue rupi eꞌỹ pendekuai? Mbaꞌeta napendekuai porãi ꞌrã. Senhor pejapa ramo haꞌe voi pendereja ꞌrã”, heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Zacarias rovai haꞌe kuery jogueroayvu vy ojapipa ita py. Huvixa aipoeꞌia rami ojuka, Senhor pegua oo roka py ae.


text:
Haꞌe rami py huvixa Joás naꞌimaꞌenduꞌai Zacarias ru Joiada ixupe ojapo porãague re. Haꞌe rami ꞌrãgue py ojuka uka taꞌykue. Haꞌe vaꞌe omano ta ma oupy vy aipoeꞌi: — Rejapo vaꞌe Senhor oexa vy nembopaga ꞌrã — heꞌi. 


text:
<n> Nhanderuete Joás ombopagaague</n> Haꞌe vaꞌe maꞌetỹa pyve ou Síria pygua xondaro kuery Joás rovai opuꞌã okuapy aguã. Haꞌe rami vy Judá haꞌe Jerusalém peve ovaẽ vy heta vaꞌe kuery yvatekueve ojukapa. Imbaꞌe rei-reikue ma Damasco pygua huvixa pe omondoukapa.


text:
Síria guigua xondaro kuery mbovyꞌi ete ou teĩ Senhor ombopoꞌaka Judá regua xondaro kuery heta raxa ikuai vaꞌe re, guamoĩ kuery ruete oejapa rire. Nhanderuete huvixa Joás ombopaga aguã ae Síria pygua kuery ombou. 


text:
<n><i> , </i></n> Joás oĩa gui Síria pygua kuery ojepeꞌapa vy oeja omano raiꞌi vaꞌe. Haꞌe ramo hovai hembiguai kuery jogueroayvu. Haꞌe rami vy hupa pyve ojuka, sacerdote Joiada raꞌy kuery ruguy omoẽague re.


text:
Haꞌe ramo onhono porãa tetã Davi rekoague py teĩ yma guare huvixa kuery rupa yvýry eꞌỹ guive. Hovai jogueroayvu vaꞌekue ma po rami: Amom pygua Simeate piꞌa Zabade haꞌe Moabe pygua Sinrite piꞌa Jeozabade.


text:
Haꞌe gui taꞌy kuery rekokue, hovai ijayvu jepiague, haꞌe Nhanderuete pegua oo omoatyrõague, haꞌe nunga haꞌe javi ma ipara oiny huvixa kuery rekokue oĩa re. Haꞌe gui taꞌy Amazias ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Amazias ma vinte e cinco maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypyꞌi jave py. Haꞌe vy vinte e nove maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Ixy ma Jeoadã, Jerusalém pygua ae.


text:
Haꞌe rã ijukaare raꞌy kuery ma haꞌe ndojuka ukai. Haꞌe rami ꞌrãgue py Moisés kuaxia re omboparaague rami oiko, mbaꞌeta Senhor ojapo uka vy aipoeꞌi: “Tuu kuery ma ndojukaai ꞌrã taꞌy kuery ojapo vaiague re, neĩ taꞌy kuery ndojukaai ꞌrã tuu kuery ojapo vaiague re. Peteĩ-teĩ ojukaa ꞌrã haꞌe ae ojejavyague re”, heꞌiague rami. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Amazias omboatypa Judá kuery haꞌe javi. Haꞌe vy peteĩ-teĩ ro pygua ikuai vaꞌe omoĩ xondarorã, omoĩ avi mil ikuai vaꞌe re haꞌe cem ikuai vaꞌe re opena vaꞌerã. Judá haꞌe Benjamim regua haꞌe javi omoĩ haꞌe rami aguã. Haꞌe vy vinte maꞌetỹ vaꞌe guive tujakue peve oipapa vy oikuaa trezentos mil ikuaia oiporavo pyre joe opuꞌãa py huꞌy guaxu haꞌe huꞌy jokoa tuvixa vaꞌe ogueraa vaꞌe meme.


text:
Haꞌe gui Israel kuery vaꞌe regua ojoguave ju cem mil avakue ipyꞌa guaxukueve, três mil e trezentos quilos prata guigua re. 


text:
Haꞌe rami teĩ oĩa py ou peteĩ ava Nhanderuete remimboꞌe. Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Xeruvixa, eraa eme Israel regua xondaro kuery. Mbaꞌeta Israel haꞌe Efraim kuery reveꞌỹ Senhor oiko.


text:
Haꞌe nunga rupi tereo tema nhande kuery reve anho. Haꞌe rami vy joe pepuꞌã ramo ndepoꞌaka ꞌrã. Haꞌe rami eꞌỹ ri ramo Nhanderuete ojapo ꞌrã nhanderovaigua kuery renonde reꞌa aguã rami, mbaꞌeta Nhanderuete ma nhopytyvõ haꞌe joity aguã ipoꞌaka vaꞌe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Nhanderuete remimboꞌe pe Amazias oporandu: — Haꞌe rami avi mbaꞌexa tu haꞌvy ajapo ꞌrã três mil e trezentos quilos prata guigua ajou ju aguã, haꞌe vaꞌe re Israel regua xondaro kuery ajogua rire? Nhanderuete remimboꞌe ombovai: — Haꞌe vaꞌekue gui Senhor hetave oguereko ndevy omeꞌẽ vaꞌerã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo ojeupegua kuery ae gui huvixa Amazias ombojaꞌopa xondaro kuery Efraim gui ou vaꞌekue, ngoo katy ju ojevypa aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery ivai ete okuapy Judá kuery rovai. Ipoxy reve ojevypa ju ngoo katy. 


text:
Haꞌe gui ma Amazias ipyꞌa guaxu reve ogueraa ojeupegua kuery ae. Haꞌe rami vy ojeꞌoi Yvyugua Juky ꞌea vaꞌe katy. Haꞌe py ma dez mil ojuka Seir ramymino kuery vaꞌe regua.


text:
Haꞌe rami vy Judá kuery ma dez mil ju ojuka eꞌỹ re ojopy vy ogueraapa peteĩ itaova yvatevea py. Haꞌe vaꞌe gui ma omombopa ramo omanomba huꞌũmba vy.


text:
Haꞌe rami teĩ xondaro kuery Amazias ngupive joe opuꞌãa katy ojeꞌoi eꞌỹ aguã omondoukapa ju vaꞌekue ma ombovaipa Judá re tetã ikuai vaꞌe Samaria guive Bete-Horom peve. Haꞌe rami vy três mil ojuka okuapy haꞌe pygua kuery, haꞌe imbaꞌe rei-reikue ma ogueraapa. 


text:
<n> Amazias mbaꞌemo raꞌangaa pe oikoa re Nhanderuete omongeta ukaague</n> Haꞌe gui Edom pygua kuery ojukaague gui Amazias ojevy vy ogueru Seir ramymino kuery ruete raꞌangaa oguereko vaꞌekue. Haꞌe rami vy nguueterã ae rive omopuꞌã imoꞌamy. Haꞌe vaꞌe omboetea rupi oapy imoiny heakuã porã vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo Amazias rovai Senhor poxya hendy rã oĩa py ombou peteĩ profeta ixupe oporandu aguã: — Mbaꞌe re tu remboete reikovy taꞌangaa, ndepo gui ojeupegua kuery ndogueraa jepei vaꞌekue ri? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo profeta ixupe ijayvu teri reve huvixa ombovai: — Xapyꞌa rei tu ndee huvixa mongetaarã renhemoĩ? Epytuꞌu ma taꞌvy. Mbaꞌe re tu rejapo rojuka aguã rami? — heꞌi. Haꞌe ramo profeta opytuꞌu vaꞌeri aipoeꞌi nho ju: — Haꞌe rami ete reiko ramo xee aikuaa Nhanderuete nemomba taa, xee romongeta teĩ nerendui rire — heꞌi. 


text:
<n><i> </i></n> Judá pygua huvixa Amazias ma amboae rami onhemongeta uka rire omondouka ayvu mombeꞌuarã Israel pygua huvixa Jeoacaz raꞌy Jeoás pe, Jeú ramymino vaꞌe pe. Haꞌe vy aipoeꞌi uka: — Peju, jajogueroꞌa. 


text:
Haꞌe rami teĩ Israel pygua huvixa Jeoás ombovai Judá pygua huvixa Amazias: — Líbano yvy re ma je peteĩ juu rakuaendy hiꞌaĩ vaꞌe aipoeꞌi uka yary haꞌe py hiꞌaĩ avi vaꞌe pe: “Emeꞌẽ na nderajy xeraꞌy raꞌyxyrã”, heꞌi. Haꞌe rami teĩ mymba Líbano yvy re ikuai vaꞌe opyrõmba rive juu rakuaendy re. <n>“Juu rakua endy” heꞌia ma huvixa Amazias ombojaru reia rupi ijayvu vy, haꞌe rã “Yary hiꞌaĩ vaꞌe” heꞌia ma ojee ae ijayvu vy. 


text:
Haꞌe gui ndee ma “Edom pygua kuery ma xee ajukapa” ꞌre vy nekuraxõ re oĩ renhemboyvate reixea haꞌe rejejou porã rivea. Aỹ ndero py ae repyta ꞌrãgue. Mbaꞌe re tu rejeity ukaxe ri mbaꞌemo vai py, Judá pygua kuery reve? — heꞌi uka. 


text:
Haꞌe rami teĩ Judá pygua huvixa Amazias noendu potai. Mbaꞌeta haꞌe rami aguã ma Nhanderuete gui ae ou, hovaigua kuery po py omboaxa aguã, Edom pygua kuery ruete raꞌangaa pe oiko ramo.


text:
Haꞌe ramo Judá pygua huvixa Amazias oo nho Judá regua Bete-Semes tekoa py, Israel pygua huvixa Jeoás reve joe opuꞌã aguã.


text:
Bete-Semes py ae Israel pygua huvixa Jeoás omboꞌa Judá pygua huvixa Joás raꞌy Amazias, Jeoacaz ramymino vaꞌe. Haꞌe rami vy Jerusalém re ogueraa vy oity tetã kora Efraim guive ojerea katyꞌi okẽ hiꞌaĩague peve, cento e oitenta metros vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Tetã gui oipeꞌapa avi ouro, prata haꞌe mbaꞌemo ryru Senhor ropy Obede-Edom openaague, haꞌe huvixa ro py mbaꞌemo omoĩ porã mbyre haꞌe javi. Ogueraa avi avakue mbaꞌemo re omboekovia vaꞌerã. Haꞌe gui ma Samaria tetã katy ju ojevy. 


text:
<n><i> </i></n> Jeoacaz raꞌy Jeoás Israel pygua huvixa vaꞌe omano rire Joás raꞌy Amazias Judá pygua huvixa oikove ranhe quinze maꞌetỹ re.


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Amazias rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia Judá haꞌe Israel pygua huvixa kuery rekokue oĩa re?


text:
Amazias ma Senhor pe oikoa gui ojepeꞌa ramo hovai jogueroayvua Jerusalém py. Haꞌe ramo Laquis katy onha teĩ hakykue omondoukaa avakue. Haꞌe ramo Laquis py ae ojuka.


text:
Haꞌe rami vy kavaju áry ogueru vy Jerusalém py ae onhono porãa, tuu kuery rupa yvýry tetã Davi rekoague py. 


text:
<n><i> , ; <a href="b12.15.1-7">15.1-7</a></i></n> Haꞌe gui ma Judá kuery haꞌe javi oiporavo Uzias dezesseis maꞌetỹ oguereko vaꞌe. Haꞌe rami vy nguvixarã omoĩ okuapy nguu Amazias rekovia. <n>Uzias rery mboae ma Azarias rakaꞌe (2 Reis 14.21-22, 15.1-7). 


text:
Haꞌe vaꞌe ma ojapo Elate tetã, omoatyrõ avi Judá yvy haꞌe javi rupi, tuu huvixa guamoĩ kueryague rami ndoikoveveiꞌi ma rire.


text:
Uzias ma dezesseis maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypyꞌi jave py. Haꞌe gui cinqüenta e dois maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Ixy ma Jecolias, Jerusalém pygua ae.


text:
Haꞌe rami vy ojee omoĩ Nhanderuete oeka aguã. Imongetaaty Zacarias Nhanderuete guigua oexaa py hiꞌarandu vaꞌe oikoa pukukue re haꞌe rami oiko. Senhor oekaa ja ma omoingo porã. 


text:
Haꞌe gui ma filisteu kuery rovai opuꞌã aguã oo vy ombovaipa Gate tetã kora, Jabné haꞌe Asdode py guive. Haꞌe gui Asdode katyꞌi rupi ojapove ju tetã, filisteu kuery yvy haꞌe javi rupi guive.


text:
Nhanderuete oipytyvõ filisteu kuery rovai opuꞌãa py, Arábia regua Gur-Baal pygua kuery rovai, meunita kuery rovai guive.


text:
Uzias ipoꞌakapa rã Egito py nhavaẽaꞌi peve imaꞌenduꞌa porãa hexe. Haꞌe ramo ixupe Amom pygua kuery voi omeꞌẽ ꞌrã mbaꞌemo.


text:
Jerusalém tetã py Uzias ojapo reta torre: Okẽ Ojerea ꞌepy vaꞌe py, Okẽ Yvyugua haꞌe Okẽ Hakua ꞌepy vaꞌe py ojapo, haꞌe vy omombaraetepa.


text:
Tekoa eꞌỹa rupi guive ojapo torre, yguarã ojoꞌo reta guive hymba kuery heta ramo, yvyugua haꞌe nhuũndya rupi. Mbaꞌety rupigua oguerovyꞌa vaꞌe vy guembiguai kuery oguereko mbaꞌety rupi ombaꞌeapo vaꞌe, uva ty rupi, yvyty ikuai vaꞌe rupi, haꞌe mbaꞌety porãa rupi.


text:
Uzias rembiguai regua ikuai avi xondaro kuery tembiporu oiporu kuaa ete vaꞌe. Haꞌe kuery ma joe opuꞌã aguã katy hyxy ꞌrã jogueravy. Haꞌe kuery rery ma kuaxia re opena vaꞌety Jeiel omboparapa imoiny, huvixa Maaséias reve, huvixa rembiguai yvateve vaꞌe Hananias openaa rupi.


text:
Haꞌe gui hetarã kuery akã ikuai vaꞌe rery oĩ vaꞌekue ma dois mil e seiscentos, avakue ipyꞌa guaxukueve meme.


text:
Hembiguai xondaro kuery ma trezentos e sete mil e quinhentos ikuai. Haꞌe vaꞌe kuery ma ombaraetea rupi opuꞌã ꞌrã okuapy joe, hovaigua kuery gui huvixa oipytyvõ vaꞌe.


text:
Xondaro kuery haꞌe javi rembiporurã Uzias ojapo uka huꞌy jokoa, huꞌy guaxu, akã regua, pexo regua, guyrapa haꞌe ita momboa.


text:
Jerusalém py ma mbaꞌemo tuvixa vaꞌe momboarã ojapo uka avi avakue ojapo kuaa vaꞌe pe. Haꞌe vaꞌe ma torre haꞌe kora ojerea áry omoĩ ꞌrã huꞌy haꞌe ita tuvixakueve omombo aguã. Hexe imaꞌenduꞌaa mombyrya rupi peve, opa mbaꞌe py Senhor omombaraete ramo. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui Uzias ipoꞌaka ete ma vy opyꞌa py onhemboyvate rei, okanhy aguã rami oiko peve. Haꞌe vy opa marã rei ojejavy Senhor nguuete rovai. Haꞌe rami vy ixupegua opy oike altar oĩ vaꞌe áry heakuã porã vaꞌe oapy aguã.


text:
Hakykue sacerdote Azarias oike avi Senhor pegua sacerdote kuery oitenta ipyꞌa guaxukueve ikuai vaꞌe reve.


text:
Haꞌe vy huvixa Uzias reve nhombovake okuapy. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy ixupe: — Ndee huvixa Uzias pe ma ndaꞌevei Senhor renonde py heakuã porã vaꞌe reapy aguã, sacerdote kuery Arão ramymino ikuai vaꞌe pe anho, haꞌe rami aguã rami omoĩa rire. Eẽ ke henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gui, mbaꞌeta rejejavy ma. Senhor Nhanderuete nanemboete ukavei ma ꞌrã — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Uzias ivai vaipa, opo py heakuã porã vaꞌe ryru oguereko reve. Sacerdote kuery pe ivai ramove hova mbyte re ojekuaa lepra haꞌe kuery haꞌe javi oexaa py, Senhor pegua opy altar heakuã porã vaꞌe oapyaty yvýry hiꞌaĩa pyve.


text:
Sacerdote yvateve vaꞌe Azarias haꞌe sacerdote kuery mboae hexe omaꞌẽ vy oexa okuapy lepra hova re oĩ raꞌea. Haꞌe ramo ogueraa pojava oka katy. Haꞌe ae ma voi guive oẽ pojava ovy, Senhor omoingo axy rire.


text:
Haꞌe rami py huvixa Uzias ma omanoa ára peve lepra revegua oiko. Lepra revegua vy peteĩ oo haꞌe aeꞌi oĩ aguã ojapo pyre py oiko, Senhor pegua opy gui omoxẽ rire. Haꞌe gui taꞌy Jotão ju opena oikovy huvixa ro re. Oyvy re ikuai vaꞌe re oikuaa pota avi oikovy. 


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Uzias rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia Amom raꞌy profeta Isaías ombopara vaꞌekue re?


text:
Haꞌe rire Uzias opytuꞌu ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo tamoĩ kuery onhono porãague rami avi onhono porãa peteĩ yvy yvyra ruparã huvixa kuery oguereko katu vaꞌekue py, ixupe “Lepra revegua vaꞌekue” heꞌi okuapy vy. Haꞌe gui ma taꞌy Jotão ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Jotão ma vinte e cinco maꞌetỹ oguereko jave py oĩ ypyꞌi huvixarã. Haꞌe vy dezesseis maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Ixy ma Jerusa, Zadoque rajy.


text:
Haꞌe ma haꞌevea rami oiko Senhor renonde rupi, nguu Uzias oikoague rami ae ju. Haꞌe rami avi ndoikei guive Senhor pegua opy. Haꞌe rã heta vaꞌe kuery ma mbaꞌemo vai rupi tema ikuai.


text:
Jotão ojapo uka Senhor pegua oo rokẽ yvate rupi guarã, haꞌe tetã kora Ofel ꞌepy vaꞌe áry rupi heta avi ojapo mbaꞌemo.


text:
Judá re yvyty ikuai vaꞌe rupi ojapo avi tetã, haꞌe kaꞌaguy rupi ma oo ikorapa vaꞌe haꞌe torre ojapo.


text:
Haꞌe gui ma Amom kuery ruvixa rovai re opuꞌã vy ipoꞌaka haꞌe kuery re. Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe maꞌetỹ re ma ixupe Amom kuery omeꞌẽ três mil e trezentos quilos prata guigua, haꞌe dez mil voxa trigo haꞌe cevada. Haꞌe ramigua ma Amom kuery mokoĩ maꞌetỹ, haꞌe gui mboapy maꞌetỹa peve omeꞌẽ okuapy ixupe.


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Jotão rekokue regua. Haꞌe rami avi joe opuꞌãague haꞌe mbaꞌemo ojapo vaꞌekue haꞌe javi noĩ ꞌrã teve kuaxia Israel haꞌe Judá pygua huvixa kuery rekokue oĩa re?


text:
Vinte e cinco maꞌetỹ oguereko jave py oĩ ypyꞌi huvixarã. Haꞌe vy dezesseis maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Haꞌe rire Jotão ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa tetã Davi rekoague py. Haꞌe ramo taꞌy Acaz ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Acaz oĩ ypyꞌi jave ma vinte maꞌetỹ ramoꞌi oguereko. Haꞌe gui dezesseis maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Haꞌe ma haꞌeveꞌỹa ramigua ojapo oikovy Senhor nguuete renonde rupi, guamoĩ Davi rami eꞌỹ.


text:
Yvyugua Hinom raꞌy rekoague py oapy avi heakuã porã vaꞌe, guaꞌy kuery aeꞌi guive oapy, amboae regua kuery Israel kuery renonde gui Senhor oipeꞌapa vaꞌekue opa marã rei ikuaiague rami ae.


text:
Ombojeroviaaty yvyꞌã rupi ikuai vaꞌe py voi mbaꞌemo omeꞌẽ oikovy, heakuã porã vaꞌe oapy avi yvyꞌã rupi, yvyra rogue ana ikuai vaꞌe guýry rupi guive.


text:
Haꞌe nunga rupi Senhor tuuete omboaxa Síria pygua huvixa po py. Haꞌe vaꞌe kuery ma hexe ipoꞌaka vy ixupegua kuery reve ogueraa Damasco tetã katy escravo-rã. Omboaxa avi Israel kuery ruvixa po py. Haꞌe vaꞌe ju ipoꞌaka vy omoingo axy raxa.


text:
Haꞌe rami vy peteĩ ára pyve Remalias raꞌy Peca ojuka cento e vinte mil avakue Judá regua imbaraetekueve, Senhor guamoĩ kuery ruete gui hexarai rire.


text:
Haꞌe gui ma peteĩ ava Efraim regua ipyꞌa guaxuve vaꞌe Zicri hery vaꞌe ojuka huvixa raꞌy Maaséias. Ojuka avi huvixa ro re opena vaꞌety yvateve vaꞌe Azricão, huvixa irũ Elcana guive. 


text:
Haꞌe gui Israel ramymino kuery ju Judá gui ogueraa duzentos mil kunhague, ipiꞌa haꞌe imemby kuery, haꞌe kuery reve joegua ikuai vaꞌeri. Haꞌe rami vy imbaꞌe rei-rei vaꞌekue oipeꞌa reta vy Samaria py ogueraapa. 


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe py oĩ peteĩ profeta Senhor pegua, Odede hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma oẽ ovy xondaro kuery Samaria katy ojevy jogueruvy vaꞌe ovaexĩ aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Neꞌexa, Senhor peneramoĩ kuery ruete Judá pygua kuery pe ipoxy vy omboaxapa pendepo py meme. Haꞌe ramo peẽ kuery pendepoxy reve pejukapa yva peve oendua aguã rami.


text:
Haꞌe rami vy aỹ escravo-rã peru ta Judá haꞌe Jerusalém pygua avakue haꞌe kunhague. Haꞌe nunga py peẽ voi eꞌỹ teve Senhor Penderuete rovai pendepo kyꞌa?


text:
Haꞌe gui aỹ ma pendu ke xeayvua. Pembojevypa ju penderegua kuery escravo-rã peru vaꞌekue, mbaꞌeta Senhor guigua poxya hendy ma pendeꞌáry — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo amongue avakue Efraim regua opuꞌã okuapy nhombovake aguã joe opuꞌãague gui ojevy vaꞌe kuery reve. Haꞌe vaꞌe kuery ma Joanã raꞌy Azarias, Mesilemote raꞌy Berequias, Salum raꞌy Jeizquias haꞌe Hadlai raꞌy Amasa.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy haꞌe kuery pe: — Peroike eme apy escravo-rã peru vaꞌekue, mbaꞌeta pemboetave ꞌrã Senhor renonde py jajejavya haꞌe nhandepo kyꞌaa. Nhandepo kyꞌaa tuvixa ma ramo nhandeꞌáry hendy ma Senhor guigua poxya — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramo yvatekueve haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi oexaa py xondaro kuery oejapa ojokua reve ogueru vaꞌekue, imbaꞌe rei-rei vaꞌekue voi.


text:
Haꞌe rami vy hery rupi oiporavo okuapy escravo-rã ogueru pyre re opena vaꞌerã. Haꞌe ramo haꞌe kuery opuꞌã vy omonhemondepa ju ipire rei vaꞌekue-ꞌekue mbaꞌemo ogueru pyre py ae. Omonhemonde, ipy ryrurã omeꞌẽ, omongarupa, omboyꞌu haꞌe oipoano porãmba. Haꞌe rã kangy gui ndoguatavei vaꞌe ma mburikaꞌi áry omoĩ vy ogueraa Jericó “Pindoty tetã” ꞌea vaꞌe py, hexegua kuery ikuaia py. Haꞌe gui ma ojevypa ju Samaria katy. 


text:
<n> Assíria pygua kuery pe Acaz oipytyvõ aguã re ojerureague</n> Haꞌe vaꞌe jave py ma huvixa Acaz ojerure uka Assíria pygua huvixa kuery oipytyvõ aguã re.


text:
Filisteu kuery voi ou vy opuꞌã okuapy tetã yvyꞌãmbe reia rupi, Judá regua kuaray puku-a katy ikuai vaꞌe re guive. Haꞌe rami vy ipoꞌaka Bete-Semes tetã re, Aijalom, Gederote, Socó, Timna haꞌe Ginzo haꞌe ijyvýry rupi tekoa ikuai vaꞌe re. Haꞌe rire haꞌe kuery ju hekoa haꞌe py.


text:
Israel pygua huvixa Acaz káuxa ae Senhor omoꞌyvyĩꞌi Judá kuery, huvixa opa marã ikuai aguã rami ojapoague re. Haꞌe vaꞌe eteve voi ndojejokoi Senhor rovai heko vai aguã gui. 


text:
Haꞌe ramo Acaz ma mbaꞌemo porã Senhor pegua oo gui oguenoẽ vy omboaxapa Assíria pygua huvixa po py, ngoo gui ae, haꞌe yvatekueve ikuai vaꞌe ro gui guive. Haꞌe rami teĩ ae ma mbaꞌeve py noipytyvõi. 


text:
<n> Nhanderuete ramigua rive pe huvixa Acaz oikoague</n> Huvixa Acaz ojexavai jave pyve heko vai raxave Senhor rovai.


text:
Haꞌe rami vy mbaꞌemo mymba omeꞌẽ tema Damasco pygua kuery ruete ramigua ikuai vaꞌe pe, hexe haꞌe kuery ipoꞌaka rire. Mbaꞌeta aipoeꞌi: — Síria pygua huvixa kuery ruete ramigua ma haꞌe kuery oipytyvõ rire xee voi haꞌe kuery pe ameꞌẽ ta mbaꞌemo anhepytyvõ uka vy — heꞌi. Haꞌe rami teĩ haꞌe rami oiko vy ojapo haꞌe ae okanhy aguã rami, Israel kuery haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe rami vy Acaz oipeꞌapa mbaꞌemo ryru Nhanderuete pegua opy ikuai vaꞌekue. Omboaꞌypa ma vy ombotypa ju Senhor pegua okẽ ikuai vaꞌe. Haꞌe rami vy ojeupe guarã ojapo altar Jerusalém haꞌe javi rupi.


text:
Judá regua tetã haꞌe javi katyꞌi yvyꞌã ikuai vaꞌe rupi omopuꞌã tuuete raꞌangaa pe heakuã porã vaꞌe oapy atyrã. Haꞌe rami py ombopoxy Senhor guamoĩ kuery ruete. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe gui oĩve rei tema Acaz rekokue regua. Haꞌe rami avi haꞌe oikoa jypy guive opaa peve ipara oiny kuaxia Judá haꞌe Israel pygua huvixa kuery rekokue oĩa re.


text:
Haꞌe gui Acaz ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa Jerusalém tetã py, teĩ Israel pygua huvixa kuery rupa yvýry eꞌỹ guive. Haꞌe gui ma taꞌy Ezequias ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n> Ezequias templo oipeꞌa uka juague</n> Ezequias ma vinte e cinco maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypyꞌi jave py. Haꞌe vy vinte e nove maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Ixy ma Zacarias rajy Abia.


text:
Haꞌe gui jypygua maꞌetỹa haꞌe jypygua jaxya pyve oipeꞌapa ju Senhor pegua oo rokẽ ikuai vaꞌe, omoatyrõmba guive.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Pendu ke xeayvua, levita kuery. Pejekyꞌaꞌo ukapa ke aỹꞌi ma voi, haꞌe gui peikyꞌaꞌopa avi Senhor peneramoĩ kuery ruete pegua oo. Henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gui peipeꞌapa ke mbaꞌemo kyꞌakue oĩ vaꞌe.


text:
Mbaꞌeta nhaneramoĩ kuery ma anhetẽ rupi eꞌỹ ikuai vy Senhor Nhanderuete renonde py haꞌeveꞌỹa ramigua ojapo. Oejapa okuapy vy Senhor pegua oo oĩa katy gui ngova oguerova vy okupe rive oguerova okuapy.


text:
Oka rokẽ ombotypa, tataendy ikuai vaꞌe omboguepa, ixupe ndoapyvei guive heakuã porã vaꞌe, neĩ mymba ma voi nomeꞌẽvei okuapy Israel kuery ruete pegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rupi.


text:
Haꞌe nunga rupi Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery áry ou Senhor poxya. Haꞌe vy omboaxapa imongyjearã, imondyiarã haꞌe ijojai reiarã pe, peẽ kuery penderexa py ae pexaa rami.


text:
Haꞌe ramo nhaneramoĩ kuery kyxe py ojukapaa, haꞌe gui nhanderaꞌy kuery, nhanderajy kuery haꞌe nhanderaꞌyxy kuery ju escravo-rã ogueraa ague py ikuai.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ ma xejee amoĩ Senhor Israel kuery ruete reve ajapo aguã peteĩ rami ju nhandekuai aguã, nhandegui oipeꞌa nho aguã opoxya tata rami nhanembojexavai vaꞌe.


text:
Xeraꞌy kuery, penderexarai eme pejapo ꞌrã vaꞌe gui, mbaꞌeta Senhor ae pendeporavo henonde rupi pendekuai aguã, ixupe pembaꞌeapo haꞌe heakuã porã vaꞌe peapy aguã — heꞌi. 


text:
<n> Levita kuery templo oikyꞌaꞌopa jevyague</n> Haꞌe ramo levita kuery opuꞌãmba okuapy. Coate ramymino kuery vaꞌe regua ikuai Amasai raꞌy Maate haꞌe Azarias raꞌy Joel. Merari ramymino regua ma Abdi raꞌy Quis haꞌe Jealelel raꞌy Azarias. Haꞌe gui Gérson ramymino regua ma Zima raꞌy Joá haꞌe Joá raꞌy Éden.


text:
Haꞌe kuery ma guyvy kuery omboaty ukapa vy haꞌe kuery ae ranhe ojekyꞌaꞌo ukapa. Haꞌe rire mae ma ou Senhor pegua oo py ju huvixa aipoeꞌi ukaague rami vy oikyꞌaꞌopa aguã, Senhor ijayvuague rupi guive.


text:
Haꞌe rami vy sacerdote kuery ma Senhor pegua opy rupi oike jogueravy oikyꞌaꞌo aguã. Haꞌe rami vy oka py, Senhor pegua oka oĩ vaꞌe py oguenoẽmba ikyꞌakue templo ropy rupi ikuai vaꞌekue. Haꞌe nunga levita kuery oipeꞌapa vy mombyrya py ogueraa, Cedrom yakã peve.


text:
Jypygua jaxy haꞌe ára ypyꞌi py ma omboypy okuapy oikyꞌaꞌo aguã. Haꞌe gui ma oito araa py oikyꞌaꞌo ma Senhor pegua oo oikeaty peve. Haꞌe gui oito araa jevy py oikyꞌaꞌopa Senhor pegua opy rupi. Jypygua jaxy haꞌe dezesseis araa py ma oikyꞌaꞌopa ma okuapy. 


text:
Haꞌe gui mae ma ojeꞌoipa huvixa Ezequias ngoo py oĩa py. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Roikyꞌaꞌopa ma Senhor pegua oo, altar mymba rapyaty, tembiporu ikuai vaꞌe, haꞌe mesa Senhor renonde mbojape omoĩaty vaꞌe, hexegua tembiporu ikuai vaꞌe haꞌe javi reve.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo huvixa Acaz oĩ jave heko vai reia rupi oka katy rive omombo vaꞌekue ma romoatyrõmba ju, romboaxapa ma guive Senhor peguarã. Haꞌe nunga haꞌe javi ma Senhor pegua altar renonde py ju ikuai — heꞌi okuapy. 


text:
<n> Nhanderuete ombojeroviaa aguã Ezequias omboypy jevyague</n> Haꞌe ramo huvixa Ezequias ma koꞌẽ raiꞌi teri reve ovy vy omboatypa yvatekueve tetã rupi ikuai vaꞌe. Haꞌe vy ogueraapa Senhor pegua oo py.


text:
Ogueru ruka avi sete vaka raꞌy, sete vexaꞌi, sete vexaꞌi raꞌy haꞌe sete kavara, jejavya regua omeꞌẽ aguã huvixa openaa rupi ikuai vaꞌe re vy, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe haꞌe Judá kuery re guive. Haꞌe vaꞌe ma Arão ramymino kuery sacerdote ikuai vaꞌe pe omeꞌẽ ukapa Senhor pegua altar áry.


text:
Vaka raꞌy ma sacerdote kuery ojukapa ma vy huguykue oupi vy omboayvipa altar áry rupi. Haꞌe gui vexaꞌi haꞌe vexaꞌi raꞌy ikuai vaꞌe ju ojukapa ma vy huguykue omboayvipa avi altar áry rupi.


text:
Haꞌe gui jejavya regua omeꞌẽ vaꞌerã kavara kuery ju ogueru huvixa renonde heta vaꞌe kuery oexaa py. Haꞌe vaꞌe kuery áry ma omoĩ okuapy opo.


text:
Haꞌe rami vy sacerdote kuery ojukapa ma vy huguykue ma jejavya reguarã omeꞌẽ altar yvyꞌiry rupi onhoẽ vy, Israel kuery haꞌe javi ojejavyague ojaoꞌi uka aguã, mbaꞌeta huvixa ijayvu rire Israel kuery ojejavyague re oapy reve omeꞌẽ aguã re. 


text:
Omoĩ avi levita kuery Senhor pegua opy rupi hyꞌa pu, mbaraka haꞌe ixã reta vaꞌe reve ikuai aguã, Davi ojapo ukaague rami vy, huvixa pegua profeta kuery Gade haꞌe Natã ijayvuague rami guive. Haꞌe rami aguã ma Senhor ae ojapo uka profeta kuery pe ijayvu vy.


text:
Haꞌe gui ma levita kuery hiꞌaĩ okuapy mbaꞌepu Davi oeja vaꞌekue reve, haꞌe rã sacerdote kuery ma mimby guaxu reve ikuai. 


text:
Haꞌe gui mae ma Ezequias ijayvu altar áry mymba oapya aguã re. Haꞌe ramo mymba oapy aguã omboypy ramove omboypy avi Senhor pe oporaei okuapy aguã mimby guaxu omonheꞌẽ reve, mbaꞌepu Israel pygua huvixa Davi oeja vaꞌekue reve guive.


text:
Haꞌe ramo oporaei okuapy, haꞌe mimby guaxu omonheꞌẽ atã ramove ijaty vaꞌe kuery haꞌe javi ikuai guenapyꞌã re. Haꞌe rami ae tema ikuai mymba oapypa eꞌỹa ja. 


text:
Haꞌe gui mymba omeꞌẽmba ma ramo huvixa Ezequias haꞌe hexeve ikuai vaꞌe haꞌe javi voi guenapyꞌã re ikuai avi omboetea py.


text:
Haꞌe ramo huvixa haꞌe hexevegua kuery yvatekueve ijayvu levita kuery Senhor pe oporaei okuapy aguã re, Davi haꞌe profeta Asafe ijayvuague rupi. Haꞌe ramo haꞌe kuery ovyꞌa reve oporai, haꞌe ojeroꞌa reve avi omboete okuapy. 


text:
Haꞌe gui Ezequias aipoeꞌive ju: — Aỹ Senhor peguarã pejekyꞌaꞌo ukapa ma. Penhemboja ke haꞌvy, haꞌe peru mymba pemeꞌẽ vaꞌerã, perovyꞌa reve peru Senhor pegua oo oĩa katy — heꞌi. Haꞌe ramo ijaty vaꞌe kuery ogueru okuapy mymba omeꞌẽ vaꞌerã, Senhor oguerovyꞌaa rupi. Opyꞌa re omeꞌẽxea omoĩ vaꞌekue reve ogueru okuapy mymba oapy aguã py.


text:
Ijaty vaꞌe kuery mymba ogueru vaꞌe oipapaa rã setenta vaka ikuai, cem vexaꞌi ava haꞌe gui duzentos vexaꞌi raꞌy. Haꞌe nunga haꞌe javi Senhor pe oapy okuapy.


text:
Haꞌe rã sacerdote kuery ma mbovyꞌi ete vy ndoipiropa reguai. Haꞌe ramo hexegua levita kuery oipytyvõ okuapy oipiropa, haꞌe sacerdote kuery mboae ojekyꞌaꞌo ukapa peve. Mbaꞌeta sacerdote kuery gui levita kuery opyꞌa py heko porãve vaꞌe ikuai ojekyꞌaꞌo ukaa py.


text:
Haꞌe gui mymba oapy vaꞌerã heta raxa ogueru vaꞌekue áryve oĩ avi mymba peteĩ rami ikuai aguã regua omeꞌẽ vaꞌekue kyrakue, haꞌe uva rykue mymba oapy reve omeꞌẽ vaꞌe. Haꞌe rami py omboypy ju Senhor pe ombaꞌeapo aguã.


text:
Heta vaꞌe kuery haꞌe javi reve Ezequias oguerovyꞌa ete Nhanderuete oipytyvõague, mbaꞌeta ojapopa pojava okuapy vy. 


text:
<n> Páscoa regua ngaru ojapo okuapyague</n> Haꞌe vaꞌe rire Ezequias omondouka ayvu reraarã Israel haꞌe Judá haꞌe javi rupi. Efraim haꞌe Manassés kuery pe voi ombopara kuaxia Jerusalém py oupa avi aguã, Senhor pegua oo py Páscoa ára py okaru okuapy aguã Senhor Israel kuery ruete pe.


text:
Mbaꞌeta huvixa ma guembiguai yvatekueve haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi pe onhemongeta uka ma mokoĩ jaxya py Páscoa regua ngaru ojapo aguã re.


text:
Mbaꞌeta oaꞌangaague ára py porã ndaꞌevei ngaru ojapo aguã, haꞌe vaꞌe ára peve sacerdote kuery mbovyꞌi ete ojekyꞌaꞌo uka ramo, haꞌe pavẽ eꞌỹ teri onoꞌõ Jerusalém py.


text:
Haꞌe rami vy onhembopyꞌa Israel kuery ikuaia haꞌe javi rupi omombeꞌu uka aguã, Berseba guive Dã peve, Jerusalém py oupa aguã Páscoa regua ngaru Senhor Israel kuery ruete peguarã. Haꞌe vaꞌe ngaru py haꞌe javi ete eꞌỹ teri ikuai rakaꞌe, ipara oĩa rami eꞌỹ teĩ. 


text:
Haꞌe gui huvixa haꞌe yvatekueve kuaxia ombopara vaꞌekue reraa kuery ojeꞌoipa Israel haꞌe Judá jave rupi. Huvixa ijayvuague rami vy aipoeꞌi ojeꞌoivy: — Israel ramymino kuery, pejevy ju Senhor Abraão, Isaque haꞌe Israel ruetea katy. Haꞌe ramo ꞌrãe haꞌe ju ojevy Assíria pygua huvixa poꞌakaa gui peo jepe vaꞌekue repyarã.


text:
Pendekuai eme penderu haꞌe penderykeꞌy kuery ikuaiague rami. Haꞌe kuery ma ojejavy vaꞌekue Senhor guamoĩ kuery ruete rovai. Haꞌe nunga rupi ae omboaxapa imombaarã pe, aỹ pexaa rami ae.


text:
Aỹ gui ma peneakã ratãve eme penderu kuery ikuaiague rami eꞌỹ. Pejerovia tema Senhor re, haꞌe peju ixupegua henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rakaꞌe rã peve guarã oikyꞌaꞌo vaꞌekuea katy. Senhor Penderuete pe anho pendekuai, ipoxy etea peẽ kuery áry ou vaꞌekue oaxa nho aguã.


text:
Mbaꞌeta xapyꞌa rei rã Senhor peguarã ju pejeko rerova ramo omboaxy nho ꞌrã penderyvy haꞌe penderaꞌy kuery escravo-rã ogueraapa pyre, kovaꞌe yvy re ju haꞌe kuery ojevypa aguã. Mbaꞌeta Senhor Nhanderuete nhomboaxy kuaa haꞌe poroayvu vaꞌe vy ngova nomoꞌãi ꞌrã peẽ kuerya gui, ixupe ete ri pejeko rerova ramo — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe gui ma ayvu reraa kuery ma tetã nhavõ rupi oguata ojeꞌoivy, Efraim haꞌe Manassés yvy guive Zebulom peve. Haꞌe rami teĩ ojojai rei, ojavyky rei okuapy.


text:
Haꞌe rami teĩ ma Aser, Manassés haꞌe Zebulom regua amongue onhemoꞌyvyĩꞌi reve ojeꞌoi Jerusalém tetã katy.


text:
Judá regua kuery voi oendu opyꞌa py Nhanderuete opo omoĩ rã peteĩ rami huvixa haꞌe yvatekueve ojapo uka vaꞌekue ojapo aguã, Senhor ijayvuague rami vy. 


text:
Haꞌe gui ma Jerusalém tetã py heta onoꞌõ okuapy ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ ojapo aguã. Mokoĩ jaxya py heta ete ou okuapy.


text:
Haꞌe rami vy ikyreꞌỹa oendu reve oipeꞌapa heravy altar mboae Jerusalém py ikuai vaꞌekue, altar heakuã porã vaꞌe rapyaty guive. Haꞌe vaꞌe ma Cedrom yvyugua py omombopa.


text:
Haꞌe ramo mae ma ojuka okuapy vexaꞌi Páscoa regua, mokoĩ jaxya re haꞌe catorze araa py. Sacerdote haꞌe levita kuery haꞌe nunga oexa vy oxĩmba vy ojekyꞌaꞌo ukapa okuapy. Haꞌe rami vy haꞌe kuery voi ogueru mymba Senhor pegua oo py oapy reve omeꞌẽ aguã py. <n>Sacerdote kuery oxĩmba mbaꞌeta naꞌikyreꞌỹi vaꞌekue ngaru oiko rã guarã ojekyꞌaꞌo uka aguã (versículo 3 haꞌe 29.34). 


text:
Haꞌe kuery ma ikuai aguã vaꞌekue py ae ju ikuai, Nhanderuete rembiguai Moisés lei omboparaague rami vy. Haꞌe rami vy sacerdote kuery pe levita kuery mymba ruguykue omeꞌẽ ramo omboayvi okuapy altar áry rupi.


text:
Mbaꞌeta heta teri ikuai onhemboaty vaꞌe kuery regua ndojekyꞌaꞌo ukai teri vaꞌekue. Haꞌe nunga rupi haꞌeveꞌỹ teri vaꞌe kuery re vy vexaꞌi Páscoa reguarã ogueru vaꞌekue levita kuery ju ojuka, Senhor peguarã oikyꞌaꞌopa aguã.


text:
Mbaꞌeta heta ete teri ikuai ndojekyꞌaꞌo ukai vaꞌekue: Efraim, Manassés, Issacar haꞌe Zebulom kuery vaꞌe regua. Haꞌe kuery voi okaru okuapy Páscoa regua re, ipara oĩa rami eꞌỹ teĩ. Haꞌe ramo Ezequias ojerure haꞌe kuery re. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Senhor haꞌevea rami orerereko vaꞌe, eperdoapa ke


text:
opyꞌa py ndee Senhor guamoĩ kuery ruete ndereka aguã omoĩ vaꞌe haꞌe javi, henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe regua lei rami ndojekyꞌaꞌo ukai teri vaꞌe teĩ — heꞌi.


text:
Haꞌe rami py Jerusalém py Israel ramymino kuery ikuai vaꞌe ojapo okuapy ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ. Sete ára re ojapo ovyꞌa ete reve. Koꞌẽ nhavõ levita haꞌe sacerdote kuery oporaei okuapy Senhor pe, mbaꞌepu omonhendu atã guive Senhor omboetea rupi.


text:
Haꞌe gui levita kuery Senhor pe oꞌarandua rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery pe ma Ezequias ijayvu porãꞌi ombopyꞌa guaxua rupi. Haꞌe ramo sete ára re haꞌe kuery okaru okuapy ngaru pyguarã omeꞌẽ mbyre re. Omeꞌẽ avi peteĩ rami ikuai aguã regua, haꞌe oporai okuapy Senhor guamoĩ kuery ruete pe. 


text:
Haꞌe gui ijaty vaꞌe kuery ojou porãmba okuapy sete ára re ju ngaru ojapove aguã. Haꞌe rami vy ojapove ju oporaia rupi.


text:
Ijaty vaꞌe kuery pe Judá pygua huvixa Ezequias omeꞌẽ mil vaka raꞌy haꞌe sete mil vexaꞌi ojuka uka vaꞌerã. Haꞌe gui yvatekueve ju mil vaka raꞌy haꞌe dez mil vexaꞌi avi omeꞌẽ ijaty vaꞌe kuery pe. Haꞌe gui sacerdote kuery regua heta ete ojekyꞌaꞌo uka.


text:
Haꞌe rami vy Judá kuery ijaty vaꞌe haꞌe javi ovyꞌa okuapy, sacerdote haꞌe levita kuery, Israel gui ou vaꞌekue haꞌe javi reve, amboae regua kuery Israel yvy gui ou vaꞌekue haꞌe Judá pygua kuery ae guive.


text:
Jerusalém tetã py ovyꞌa ete okuapy. Israel pygua huvixa Davi raꞌy Salomão oĩa guive Jerusalém py ndoikoi teri vaꞌekue haꞌe ramigua ngaru.


text:
Haꞌe ramo sacerdote haꞌe levita kuery opuꞌã okuapy heta vaꞌe kuery ogueroayvu porã aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery ijayvua ma Nhanderuete ꞌamba ikyꞌa eꞌỹa py onhendu, yvate etea peve. 


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi opa ma jave Israel kuery onhemboatypa vaꞌekue ma tetã Judá yvy re ikuai vaꞌe rupi ojeꞌoi vy omopẽmba taꞌangaa ikuai vaꞌe, oakeꞌopa taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre, haꞌe ombovaipa yvyꞌã rupi ombojerovia atyrã ojapo pyre, altar Judá rupi ikuai vaꞌekue, Benjamim, Efraim haꞌe Manassés rupi guive, omomba ete peve. Haꞌe rami vy mae ma Israel ramymino kuery peteĩ-teĩ ojevypa ju oyvy katy, eꞌỹ vy guetã katy. 


text:
<n> Sacerdote haꞌe levita kuery peguarã huvixa Ezequias mbaꞌemo omeꞌẽ ukaague</n> Ezequias omoĩ sacerdote haꞌe levita kuery peteĩ-teĩ regua jorire-rire ombaꞌeapo aguã, haꞌe kuery omoĩ ypyague rami ae. Haꞌe ramo haꞌe kuery ikuai mymba oapy reve haꞌe peteĩ rami ikuai aguã regua omeꞌẽ aguã rami, haꞌe Senhor pegua oo rokẽ py ombaꞌeapo haꞌe oporaei okuapy aguã guive.


text:
Huvixa ma guymba kuery ae omeꞌẽ oapy reve omeꞌẽa vaꞌerã. Ajeꞌive haꞌe kaꞌaru ju ꞌrã omeꞌẽa oapy reve, sábado ára, jaxy pyauꞌi haꞌe ngaru oiko nhavõ guive, Senhor guigua lei re ipara oinya rami vy.


text:
Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery Jerusalém py hekoa vaꞌe pe ijayvu haꞌevea rami omeꞌẽ aguã re sacerdote haꞌe levita kuery peguarã, haꞌe vaꞌe kuery Senhor guigua lei oĩa rami anho ombaꞌeapo okuapy aguã. 


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu omombeꞌua ramove Israel ramymino kuery oata aguã rami eꞌỹ ogueru mbaꞌemo aju omonoꞌõ ypyꞌi vaꞌekue iporãgueve, vinho, azeite, ei haꞌe mbaꞌety rupi onhotỹ vaꞌekue guigua haꞌe javi. Opa mbaꞌe oguereko vaꞌe gui ogueru okuapy dízimo oata aguã rami eꞌỹ.


text:
Haꞌe gui Israel haꞌe Judá regua Judá yvy re hekoa vaꞌe ma dízimo-rã ogueru okuapy guymba vaka haꞌe vexaꞌi, Senhor nguuete peguarã omboaxa vaꞌekue guive. Haꞌe nunga omboaty reta joapy eꞌỹ-eꞌỹ.


text:
Haꞌe gui Ezequias haꞌe yvatekueve ou vy haꞌe nunga omboaty pyre oexa vy ogueroayvu porã |yhwh{Senhor,} ixupegua Israel kuery guive.


text:
Haꞌe ramo Zadoque ramymino sacerdote yvateve vaꞌe Azarias ombovai: — Haꞌe nunga gui ma ore kuery rokaru porã rokuapy Senhor pegua opy oguerua ypya ára guive aỹ peve, orerevyatãmba guive. Haꞌe gui hembyre ju oata aguã rami eꞌỹ, Senhor ojeupegua kuery omoingo porã ramo. Guĩ rami ete tuvixa vaꞌe ma hembyrekue itui — heꞌi. 


text:
Haꞌe nunga ojapopaa ma ramo haꞌe py omoĩ porã tema mbaꞌemo omeꞌẽ mbyre, dízimo haꞌe mbaꞌemo Senhor pe omboaxa pyre. Haꞌe nunga re openaa rupi oiko vaꞌe ma levita Conanias. Haꞌe rã ipytyvõarã ma tyvy Simei oĩ.


text:
Haꞌe gui Conanias haꞌe tyvy Simei pytyvõarã ma omoĩ avi Jeiel, Azarias, Naate, Asael, Jerimote, Jozabade, Eliel, Ismaquias, Maate haꞌe Benaia. Haꞌe vaꞌe kuery ma huvixa Ezequias haꞌe Nhanderuete pegua oo re opena vaꞌety Azarias ae omoĩ.


text:
Haꞌe gui levita Imna raꞌy Coré okẽ kuaray oua katy oĩ vaꞌe rarõa ma omoĩa avi Nhanderuete pe omeꞌẽxeaꞌi py omeꞌẽ mbyre re opena aguã. Haꞌe nungakue haꞌe javi ombojaꞌo ju ꞌrã, Senhor pe omeꞌẽ mbyre, mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe guive.


text:
Haꞌe vaꞌe rembiguairã ikuai Éden, Miniamim, Jesua, Semaías, Amarias haꞌe Secanias. Haꞌe kuery ma sacerdote kuery tetã ikuai vaꞌe rupi ojeꞌoi ꞌrã haꞌevea rami guyvy kuery pe ombojaꞌo aguã peteĩ-teĩ regua ikuaia rami, yvyĩgueve haꞌe yvatekueve pe guive.


text:
Haꞌe rã avakue mboapy maꞌetỹ guive vaꞌe kuaxia re hery omboparaa vaꞌekue ma any guive, mbaꞌeta haꞌe kuery ma omoĩague rami vy koꞌẽ nhavõ Senhor pegua opy ꞌrã oike ombaꞌeapo aguã.


text:
Sacerdote kuery rery omboparaa peteĩ-teĩ ramoĩ kuery ikuaiague rami, haꞌe rã levita kuery vinte maꞌetỹ guive vaꞌe rery ma peteĩ-teĩ ombaꞌeapo aguã omoĩague rami vy omboparaa.


text:
Kuaxia re omboparaa avi haꞌe kuery regua kyrĩgueꞌi, kunhague, taꞌy kuery haꞌe tajy kuery rery haꞌe javi. Heta ete ikuai, mbaꞌeta haꞌevea rami ombaꞌeapo okuapy mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ikuaia rupi.


text:
Haꞌe gui Arão ramymino sacerdote kuery peteĩ-teĩ tetã yvýry rupi hekoa vaꞌe regua omoĩa hery rupi, sacerdote haꞌe levita kuery mboae hery omboparaa vaꞌekue pe mbaꞌemo ombojaꞌo vaꞌerã. 


text:
Haꞌe rami aguã huvixa Ezequias ojapo uka Judá yvy haꞌe javi rupi. Senhor nguuete renonde rupi iporã vaꞌe, haꞌevea ramigua haꞌe anhetẽ vaꞌe meme ojapo oikovy.


text:
Opyꞌa haꞌe javi py ojapo mbaꞌemo Nhanderuete pegua opy, lei haꞌe ojapo uka pyre rami vy. Nhanderuete oekaa rupi ojapo vy oiko porã. 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe gui haꞌe rami Ezequias anhetẽ rupi oiko rire teĩ Síria pygua huvixa Senaqueribe kuery ou Judá yvy re. Haꞌe kuery ovaẽmba ma vy ojoko tetã ikorapa vaꞌe haꞌe javi, oipeꞌaxe vy.


text:
onhemongeta uka guembiguai yvatekueve haꞌe avakue ipyꞌa guaxukueve pe. Haꞌe rami vy onhembopyꞌa yvu tetã rovai rupi ikuai vaꞌe ojaoꞌipa aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery oipytyvõ okuapy.


text:
Haꞌe rami vy heta vaꞌe kuery onhemboaty okuapy vy ojaoꞌipa yvu ikuai vaꞌe haꞌe javi, yvyugua rupi yy oxyry oiny vaꞌe guive. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe re tu jaeja rive Assíria pygua huvixa kuery ou vy yvu ikuai vaꞌe ojoupa aguã? — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe ramo huvixa ipyꞌa guaxu vy omoatyrõ ukapa ju tetã kora ivaipaague haꞌe javi, haꞌe hiꞌáry rupi ma ojapo torre. Ojapo avi kora hovai rupi oĩ vaꞌerã, haꞌe tetã Davi rekoague py ojapo Milo korarã. Ojapo avi tembiporu haꞌe huꞌy jokoarã oata aguã rami eꞌỹ.


text:
Heta vaꞌe kuery rerekoarã omoĩ avi xondaro ruvixa. Haꞌe rami vy tetã rokẽ rexei omboatypa vy haꞌe kuery pe ijayvu ombopyꞌa guaxua rupi. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
— Penembaraete ke, pendepyꞌa guaxu guive. Pekyje eme, penhemondyi eme guive Assíria pygua huvixa gui, neĩ hupive ou vaꞌe kuery gui heta teĩ. Mbaꞌeta hexeve ikuai vaꞌe gui ma nhande kuery reve peteĩ oiko pavẽ gui ipoꞌakave vaꞌe.


text:
Haꞌe kuery reve ikuai vaꞌe ma toꞌo guigua ijyva vaꞌe. Haꞌe rã nhanderevegua ma Senhor Nhanderuete. Haꞌe ma nhanepytyvõ aguã rami oiko, nhandere opuꞌã vaꞌe kuery rovai opuꞌã aguã — heꞌi. Haꞌe rami Judá pygua huvixa Ezequias ijayvu ramo heta vaꞌe kuery ipyꞌa guaxuve okuapy. 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe rire Assíria pygua huvixa Senaqueribe oxondaro kuery reve Laquis tetã ojoko okuapya gui omondouka guembiguai kuery Jerusalém py Judá pygua huvixa Ezequias-a py. Haꞌe vy aipoeꞌi uka: 


text:
— Po rami Assíria pygua huvixa Senaqueribe ijayvu: “Mbaꞌe nunga re tu peẽ kuery pejerovia pekuapy? Mbaꞌeta Jerusalém tetã pejoko ukapa ri.


text:
Penhembotavy uka eme Ezequias pe, karuai haꞌe yuvei gui rive pemanomba eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: ‘Assíria pygua huvixa po gui ma Senhor Nhanderuete nhandereraa jepe ꞌrã’, heꞌi vaꞌekue teĩ.


text:
Haꞌe gui Ezequias ae eꞌỹ teve Penderuete pegua pembojeroviaaty haꞌe altar ikuai vaꞌe mboipaare? Haꞌe vy Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery pe ijayvu vy aipoeꞌi vaꞌekue: ‘Peteĩꞌi altar oĩ vaꞌe py ꞌrã pejeroꞌa. Haꞌe vaꞌe áry anho ꞌrã peapy heakuã porã vaꞌe’, heꞌi vaꞌekue.


text:
Peẽ kuery ndapeikuaai teve xee haꞌe xeramoĩ kuery yvy regua kuery haꞌe javi re rojapoague? Haꞌe pygua kuery ruete raꞌangaa ri tyꞌy ogueraa jepe rakaꞌe xepo gui?


text:
Mbaꞌeta xeramoĩ kuery omomba vaꞌekue ruete raꞌangaa kuery vaꞌe regua mavaꞌe tu ojeupegua kuery ogueraa jepe rakaꞌe xepo gui? Haꞌe gui penderuete ju mbaꞌexa tu xepo gui pendereraa jepe kuaa ta?


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ gui ma penhembotavy ukave eme Ezequias pe. Ixupe pejerereko uka eme, neĩ pejerovia eme hexe. Mbaꞌeta peteĩve yvy re ikuai vaꞌe ruete, peteĩve yvy regua ruete taꞌangaa ndaꞌipoi xepo gui ojeupegua kuery ogueraa jepe vaꞌekue, xeramoĩ kuery po gui eꞌỹ guive. Haꞌe gui penderuete katuve ma napendereraa jepei ꞌrã ri xepo gui”, heꞌi uka teĩ. 


text:
Haꞌe rami vy Senaqueribe rembiguai kuery ijayvuve tema ojeꞌoivy Senhor Nhanderuete haꞌe hembiguai Ezequias rovai rupi.


text:
Senaqueribe ombopara avi kuaxia Senhor Israel kuery ruete ombojaru reia rupi. Hexe ijayvu vai vy aipoeꞌi: “Amboae yvy regua ruete raꞌangaa xepo gui ojeupegua kuery ndogueraa jepeiague rami ae avi Ezequias ruete voi ojeupegua kuery ndogueraa jepei avi ꞌrã xepo gui”, heꞌi.


text:
Hembiguai kuery voi judeu kuery ayvu py ojapukai atã okuapy Jerusalém pygua kuery tetã kora áry ikuai vaꞌe rovai. Tetã re ipoꞌakaxe vy omondyi haꞌe omongyjea rupi ijayvu teĩ.


text:
Jerusalém pygua kuery ruete re ijayvu yvy regua kuery ruete raꞌangaa re rami rive, avakue opo py ojapo vaꞌekue meme teĩ.


text:
Haꞌe rami teĩ huvixa Ezequias haꞌe Amoz raꞌy profeta Isaías ojerure haꞌe nunga re, Yva pygua pe ojapukai. 


text:
<n> Assíria pygua xondaro kuery omombaague</n> Haꞌe gui ma Senhor omondouka peteĩ anjo Assíria pygua huvixa rembiguai kuery ikuaia py. Haꞌe rami vy ojukapa avakue ipyꞌa guaxukueve, huvixa kuery haꞌe yvatekueve haꞌe javi. Haꞌe ramo huvixa ma oxĩmbaa ngova re oexa uka reve onha ju ovy oyvy katy. Haꞌe rami vy nguuete raꞌangaa pegua opy oike ramo taꞌy kuery ae ojuka kyxe py.


text:
Haꞌe rami py Senhor ogueraa jepe Ezequias haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi, Assíria pygua huvixa Senaqueribe haꞌe hovaigua kuery haꞌe javi po gui, haꞌe kuery pe omeꞌẽ guive ovyꞌa aguã opa rupi.


text:
Haꞌe ramo heta ete Jerusalém py ou vy ogueru okuapy Senhor pe omeꞌẽ vaꞌerã, haꞌe Judá pygua huvixa Ezequias pe voi ogueru mbaꞌemo hepyve vaꞌe. Haꞌe rami rire yvy jave regua kuery omboete pavẽ. ; 


text:
<n><i> ; </i></n> Haꞌe vaꞌe jave py Ezequias imbaꞌeaxy oupy vy omano aguã rami itui. Haꞌe rami vy Senhor pe ojerure ramo ombovai vy peteĩ mbaꞌe oexa uka oikuaa aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ Ezequias ma Nhanderuete omoingo porãague rekovia mbaꞌeve ndojapoi. Haꞌe rami ꞌrãgue py opyꞌa py onhemboyvate rei. Haꞌe nunga rupi hexe ou ipoxy etea, Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery re guive.


text:
Haꞌe gui ma Ezequias opyꞌa py onhemoꞌyvyĩꞌi ju onhemboyvateague gui, Jerusalém pygua kuery reve. Haꞌe nunga rupi huvixa Ezequias oĩ teria ja Senhor poxya ndouvei haꞌe kuery rovai. 


text:
Haꞌe gui Ezequias ma oguerekopa oguerovyꞌaa anho oata rei aguã rami eꞌỹ. Ojeupe guarã ojapo uka prata omoĩ porã atyrã, ouro, ita porãgueve, tembiꞌu irũrã, huꞌy jokoa haꞌe opa marãgua iporãve vaꞌe oĩ aguã.


text:
Ojapo uka avi mbaꞌemo raꞌyĩgue omonoꞌõ mbyre omoĩ porã atyrã, vinho haꞌe azeite guive. Guymba kuery opa marãgua oguereko vaꞌe ikuai atyrã voi ojapo, vexaꞌi korarã guive.


text:
Ojapo uka avi tetã. Guymba kuery vexaꞌi haꞌe vaka raꞌy oguereko avi oata aguã rami eꞌỹ, ixupe Nhanderuete heta raxa omeꞌẽ ramo.


text:
Haꞌe vaꞌe Ezequias ae ojaoꞌi yvyꞌã Giom guive yvu gui oxyry vaꞌe, haꞌe vy ojapo tetã Davi rekoague regua kuaray oua katy rupi ju oxyry aguã rami. Mbaꞌemo ojapoa haꞌe javi py Ezequias oiko porã.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe oĩa py Babilônia pygua yvatekueve ayvu reraarã omondouka oikuaa pota aguã ijyvy re iporã vaꞌe ikuai vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe jave py ma Nhanderuete noipytyvõi merami, anhetẽ pa ipyꞌa re oĩ vaꞌe haꞌe javi re oikuaa pota aguã. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe gui oĩve rei tema Ezequias rekokue regua. Haꞌe rami avi mbaꞌemo porayvua rupi ojapo vaꞌekue haꞌe javi noĩ ꞌrã teve kuaxia Amoz raꞌy profeta Isaías mbaꞌemo oexa vaꞌekue, haꞌe Judá haꞌe Israel pygua huvixa kuery rekokue oĩa re?


text:
Haꞌe gui Ezequias ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa yvyꞌã re Davi raꞌy kuery rupa ikuaia py. Haꞌe omano ramo Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi imaꞌenduꞌa porã okuapy. Haꞌe gui taꞌy Manassés ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Manassés ma doze maꞌetỹ oguereko jave py oĩ huvixarã. Haꞌe vy cinqüenta e cinco maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Haꞌe rami vy omoatyrõmba ju ombojeroviaaty yvyꞌã rupi ikuai vaꞌe nguu Ezequias ombovaipa vaꞌekue, ojapo avi altar Baal kuery peguarã. Omopuꞌã avi imoꞌamy taꞌangaarã yvyra guigua. Haꞌe vy guenapyꞌã re oĩ yva re jaxy-tata ikuaia katy omboetea rupi.


text:
Senhor pegua opy rupi eteve voi ojapo altar-rã, Senhor aipoeꞌiague: “Jerusalém tetã py amoĩ ꞌrã xerery rakaꞌe rã peve guarã”, heꞌiague py.


text:
Haꞌe vy Senhor pegua oka mokoĩve oĩ vaꞌe rupi ojapo avi altar jaxy-tata yva re ikuai vaꞌe haꞌe javi peguarã.


text:
Haꞌe rami vy yvyugua Hinom raꞌy rekoague py guaꞌy ae oapy reve omeꞌẽ, haꞌe arai rupi rive imbaꞌekuaa haꞌe oexaꞌã oikovy. Haꞌe vy imbaꞌevykya rupi oiko, haꞌe omanogue mboayvua haꞌe imbaꞌevyky vaꞌe kuery pe rive oporandu oikovy. Haꞌe rami vy Senhor renonde rupi ojapo oikovy haꞌeveꞌỹ vaꞌe meme, ombopoxy aguã rami rive.


text:
Haꞌe vy yvyra gui taꞌangaarã ojapo uka vaꞌekue omoĩ avi Nhanderuete pegua opy Davi haꞌe taꞌy Salomão pe aipoeꞌiague py: “Kovaꞌe oo haꞌe Jerusalém tetã aiporavo Israel regua haꞌe javi gui, haꞌe py xerery amoĩ aguã rakaꞌe rã peve guarã.


text:
Mbaꞌeta xee namoxẽvei ꞌrã Israel kuery tuu kuery yvyrã ameꞌẽ vaꞌekue gui, xapyꞌa rei xeguigua lei, anhomboꞌea haꞌe aipotaa xerembiguai Moisés pe ameꞌẽ uka vaꞌekue rupi haꞌe kuery ikuai ramo”, heꞌiague py.


text:
Haꞌe rami py Manassés ojapo Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery ojejavy aguã rami. Haꞌe ramo amboae regua Israel kuery renonde gui Senhor omomba vaꞌekue gui eteve voi heko vaive okuapy. 


text:
<n> Manassés omboꞌaa jave ojerureague</n> Manassés haꞌe ixupegua kuery pe Senhor ijayvu teĩ noendu potai okuapy.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery re Senhor ombou Assíria pygua huvixa rembiguai yvatekueve oxondaro kuery reve. Haꞌe vaꞌe kuery ou vy ojopy okuapy Manassés tyꞌaĩ py. Haꞌe rami vy corrente py ju ojokua reve ogueraa Babilônia katy.


text:
Haꞌe ramo ojexavaia oendu vy ojerure oiny Senhor nguuete pe. Opa mbaꞌe py onhemoꞌyvyĩꞌi guamoĩ kuery ruete renonde py.


text:
Haꞌe rami ojerure ramo Nhanderuete omboaxy. Ojerurea oendu vy ojapo Jerusalém tetã katy ju ojevy aguã rami, huvixa ju oĩ aguã. Haꞌe ramo mae ma Manassés oikuaa Senhor ae Nhanderuete oikoa. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma tetã Davi rekoague hovai katy rupi ojapo ikorarã, Giom regua kuaray oua katy, yvyugua rupi haꞌe Okẽ Pira ꞌepy vaꞌe rupi jaikea py. Ofel rupi ojapo ikora yvate ete vaꞌerã. Haꞌe gui Judá re tetã ikorapa vaꞌe haꞌe javi rupi omoĩ harõarã kuery huvixa reve.


text:
Haꞌe rami vy Senhor pegua opy gui oipeꞌapa tuuete ramigua, taꞌangaa hiꞌaĩ vaꞌekue voi. Oipeꞌa avi altar Senhor pegua yvyty áry ojapo pyre, Jerusalém tetã haꞌe javi gui guive. Haꞌe vaꞌe haꞌe javi omombo tetã gui mombyryꞌi.


text:
Haꞌe rã Senhor pegua altar ma omoatyrõmba ju, haꞌe hiꞌáry omeꞌẽ hexeve peteĩ rami ju ikuaia regua haꞌe oguerovyꞌaa rupigua. Haꞌe rami vy Judá kuery pe ijayvu Senhor Israel kuery ruete pe anho ikuai aguã re.


text:
Haꞌe ramive ma yvyꞌã ikuai vaꞌe áry rupi teri heta vaꞌe kuery mbaꞌemo omeꞌẽ okuapy, teĩ Senhor Nhanderuete pe anho guive. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe gui oĩve rei tema Manassés rekokue regua. Haꞌe rami avi Nhanderuete pe ojerureague, haꞌe ixupe Senhor Israel kuery ruete rery rupi profeta kuery ijayvuague, haꞌe gui mbaꞌemo ojapo vaꞌekue haꞌe javi oĩ ꞌrã kuaxia Israel pygua huvixa kuery rekokue oĩa re.


text:
Haꞌe ojerureague, Nhanderuete omboaxyague, haꞌe ojejavyague haꞌe javi, heko vai reiague, haꞌe gui yvyꞌã áry rupi ombojerovia atyrã haꞌe yvyra gui taꞌangaarã ojapoague, haꞌe taꞌangaa ita guigua voi onhemoꞌyvyĩꞌi eꞌỹ mbove omopuꞌãmbaague, haꞌe nunga haꞌe javi ma oĩ profeta kuery rekokue ombopara pyre re.


text:
Haꞌe gui Manassés ndoikoveveiꞌi ma guamoĩ kueryague rami. Haꞌe ramo onhono porãa hekoague py ae. Haꞌe gui taꞌy Amom ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> </i></n> Amom ma vinte e dois maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypyꞌi jave py. Haꞌe gui mokoĩ maꞌetỹ re eteꞌi opena Jerusalém py.


text:
Haꞌe ma Senhor renonde rupi haꞌeveꞌỹ vaꞌe anho ojapo oikovy, nguu Manassés ojapoague rami. Mbaꞌeta mbaꞌemo raꞌangaarã tuu Manassés ojapo vaꞌekue haꞌe javi pe taꞌy Amom ju omeꞌẽ tema mymba, haꞌe nunga pe rive oiko.


text:
Vaꞌeri nguu Manassés oikoague rami eꞌỹ Amom ma nonhemoꞌyvyĩꞌixei Senhor renonde py. Haꞌe rami ꞌrãgue py ojejavyve tema ovy.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe vaꞌe yvy pygua kuery ojukapa ju huvixa Amom jukaare kuery haꞌe javi. Haꞌe rami vy hekovia omoĩ ju taꞌy Josias. 


text:
<n><i> , </i></n> Josias ma oito maꞌetỹ oguereko huvixa oĩ ypyꞌi jave py. Haꞌe vy trinta e um maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
<n><i> </i></n> Oito maꞌetỹa re ma huvixa Josias oĩ jave py kunumiꞌi teri reve omboypy guamoĩ Davi ruete oeka aguã. Haꞌe gui doze maꞌetỹa py ma omboypy Judá haꞌe Jerusalém oikyꞌaꞌo aguã yvyꞌã áry rupi ombojerovia atyrã ojapo pyre gui, taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre, haꞌe gui taꞌangaa ita haꞌe mbaꞌemo ryku gui ojapo pyre haꞌe javi gui.


text:
Haꞌe ae oexaa py oity Baal kuery pegua altar ikuai vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe áry rupi altar heakuã porã vaꞌe rapyaty omoĩ mbyre ma haꞌe ae ombovopa. Omopẽmba avi taꞌangaarã yvyra omopuꞌã mbyre, haꞌe mbaꞌemo raꞌangaa ita haꞌe mbaꞌemo ryku gui ojapo pyre haꞌe javi. Haꞌe nunga omonguꞌipa ma vy ikuꞌikue omombopa haꞌe nunga pe mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌekue rupa rupi rive.


text:
Haꞌe nunga pegua sacerdote ikuai vaꞌekue kãgue ma oapypa altar haꞌe kuery ombojeroviaague áry ae. Haꞌe rami py oikyꞌaꞌopa ju Judá haꞌe Jerusalém haꞌe javi rupi. 


text:
Haꞌe rami ae avi ojapo Manassés, Efraim haꞌe Simeão regua tetã ikuai vaꞌe rupi, Naftali yvy haꞌe javi rupi peve, tekoague ikuai vaꞌe rupi guive.


text:
Altar haꞌe taꞌangaa yvyra haꞌe ita guigua oitypa ma vy omonguꞌipa ju. Omboaꞌypa avi altar heakuã porã vaꞌe rapy atyrã Israel yvy jave rupi ojapo pyre. Haꞌe gui ma ojevy ju Jerusalém katy. 


text:
<n><i> </i></n> Dezoito maꞌetỹa re ma huvixa Josias oĩ jave py haꞌe vaꞌe yvy haꞌe Nhanderuete pegua oo oikyꞌaꞌo ukapa ma vy omboypy Senhor nguuete pegua oo omoatyrõ uka aguã. Haꞌe rami vy omondouka Azalias raꞌy Safã, tetã re opena vaꞌety Maaséias, haꞌe Joacaz raꞌy kuaxia mboparaaty Joá.


text:
Haꞌe kuery ma sacerdote yvateve vaꞌe Hilquias-a py ojeꞌoi vy ixupe omeꞌẽ peráta Senhor pegua opy ogueru pyre levita regua okẽ rarõa kuery omoĩ porã vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe peráta ma Manassés, Efraim haꞌe Israel kuery ikuaia haꞌe javi gui omonoꞌõ mbyre, Judá haꞌe Benjamim gui, Jerusalém tetã gui guive.


text:
Haꞌe vaꞌe ma haꞌe kuery omeꞌẽ okuapy Senhor pegua oo py ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌe pe, ombaꞌeapoague repy omeꞌẽ aguã, oo omoatyrõ vy ombopyaupa ju aguã.


text:
Oo apoa haꞌe ita re ombaꞌeapo vaꞌe kuery pe omeꞌẽ peráta ita omoatyrõ mbyre ojogua aguã, haꞌe yvyra oo ytarã haꞌe hiꞌáry ipyaxa vaꞌerã, Judá pygua huvixa kuery ivaipa aguã rami rive oeja rire. 


text:
Haꞌe vaꞌe avakue ma anhetẽ rupi meme ikuai ombaꞌeapoa py. Haꞌe kuery re opena vaꞌe ma levita regua Merari ramymino kuery Jaate haꞌe Obadias, Coate ramymino kuery Zacarias haꞌe Mesulão guive, ombaꞌeapo vaꞌe kuery re openaa rupi ikuai.


text:
Haꞌe gui levita kuery mbaꞌepu ombopu kuaa vaꞌe opena avi okuapy mbaꞌemo reraa kuery re, mbaꞌemo py ombaꞌeapo vaꞌe kuery haꞌe javi re guive. Haꞌe rã levita kuery mboae ma kuaxia re opena okuapy, haꞌeꞌỹ vy joe openaa haꞌe okẽ rarõa rupi ikuai. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui peráta Senhor pegua opy ogueru pyre oguenoẽa jave ma sacerdote Hilquias ojou kuaxia para Senhor lei Moisés pe omeꞌẽ uka vaꞌekue oĩa. 


text:
Haꞌe rami vy Hilquias aipoeꞌi kuaxia re opena vaꞌety Safã pe: — Senhor pegua opy xee ajou kuaxia para lei oĩa — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui kuaxia ma Safã pe Hilquias omeꞌẽ ramo ogueraa huvixa pe. Haꞌe vy ixupe omombeꞌu vy aipoeꞌi: — Nerembiguai kuery ojapopa ma rejapo uka vaꞌekue haꞌe javi.


text:
Haꞌe rami vy peráta Senhor pegua opy oĩ vaꞌekue haꞌe kuery oipapa ma vy omeꞌẽmba ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌe po py, haꞌe mbaꞌemo apoa kuery pe — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy huvixa ijayvu Hilquias pe, Safã raꞌy Aicão, Mica raꞌy Abdom, nhomongeta vaꞌety Safã haꞌe guembiguai Asaías pe. Haꞌe vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: 


text:
— Tapeo ke, Senhor pe peporandu uka xereko re, haꞌe Israel haꞌe Judá pygua kuery haꞌe javi re. Mbaꞌeta nhande pavẽ áry Senhor ombou opoxy etea, mbaꞌeta kovaꞌe kuaxia para re ayvu oĩ vaꞌe rupi nhaneramoĩ kuery ndaꞌikuai rakaꞌe, ipara oĩ vaꞌe haꞌe javi ndojapoi vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Hilquias haꞌe huvixa omondouka vaꞌekue mboae reve ojeꞌoi Jerusalém tetã yvyꞌã guy katy profeta kunha Hulda oikoa py. Haꞌe vaꞌe ma Harás raꞌy Tocate raꞌy Salum sacerdote kuery ao re opena vaꞌety raꞌyxy. Haꞌe gui kunha vaꞌe pe haꞌe kuery omombeꞌupa okuapy haꞌe nunga. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe kunha vaꞌe aipoeꞌi: — Po rami Senhor Israel kuery ruete aipoeꞌi uka: Aipopeje ava xea py penembouare pe:


text:
Po rami Senhor ijayvu: “Maꞌẽ, mbaꞌemo vai ambou ꞌrã kovaꞌe tekoa haꞌe apy ikuai vaꞌe áry, ayvu vai kuaxia para Judá pygua huvixa pe ogueroayvuague haꞌe javi rami vy.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery xerejapa vy amboae regua tuuete ramigua kuery pe rive oapy okuapy heakuã porã vaꞌe, opo py mbaꞌemo ojapo vaꞌekue py xembopoxy aguã rami. Haꞌe nunga rupi xepoxya ou ta ma kovaꞌe tekoa áry, ndoguei ꞌrã guive”, heꞌi.


text:
Haꞌe gui pemombeꞌu ꞌrã Judá pygua huvixa Senhor pe peporandu uka aguã penembouare pe: “Po rami Senhor Israel kuery ruete ijayvu, ayvu rendu vaꞌekue omombeꞌu porãve vy:


text:
‘Ndee ma kovaꞌe tekoa haꞌe apy hekoa vaꞌe kuery rovai xeayvu rã rendu vaꞌekue, haꞌe xee Senhor renonde py renhemoꞌyvyĩꞌi vy ndeao remondoro haꞌe rejaeꞌo vaꞌekue guive. Haꞌe ramo xee aendu’, heꞌi Senhor.


text:
‘Haꞌe nunga rupi xee romombytuꞌu ꞌrã neramoĩ kueryague rami, haꞌe rã nenhono porãa ꞌrã. Haꞌe gui ndee ae nderexai ꞌrã mbaꞌemo vai kovaꞌe tekoa re ambou rã’, heꞌi.” Haꞌe ramo kunha vaꞌe ombovaiague haꞌe kuery omombeꞌu okuapy huvixa pe. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe rami rã huvixa ijayvu nhomongeta vaꞌety Judá re haꞌe Jerusalém py ikuai vaꞌe onhemboatypa okuapy aguã.


text:
Haꞌe gui Senhor pegua oo py huvixa oo Judá regua avakue, Jerusalém pygua, sacerdote, levita haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi reve, yvyĩgueve haꞌe yvatekueve guive. Haꞌe kuery haꞌe javi oendua py ogueroayvu kuaxia para Senhor pegua opy ojou pyre re guexeve guarã ojapo vaꞌekue regua ayvu oĩ vaꞌe haꞌe javi.


text:
Huvixa hiꞌaĩaty py ae opuꞌã hoꞌamy vy Senhor renonde ojapo ixupe anho haꞌe kuery ikuai aguã, haꞌe vy opyꞌa haꞌe onheꞌẽ haꞌe javi py ojapopa okuapy aguã haꞌe ojapo uka vaꞌekue, ijayvua haꞌe oipotaa, haꞌe rami vy ayvu kuaxia para re oĩ vaꞌe rupi ikuai aguã, Senhor guexeve guarã ojapo vaꞌekue rupi anho.


text:
Haꞌe ramo Jerusalém haꞌe Benjamim py ikuai vaꞌe haꞌe javi onhemboayvu okuapy haꞌe vaꞌe ayvu rupi ikuai aguã re. Haꞌe rami vy Jerusalém pygua kuery haꞌe javi ikuai Nhanderuete guamoĩ kuery ruete vaꞌe guexeve guarã ojapo vaꞌekue rupi. 


text:
Haꞌe gui Josias oipeꞌapa ojeguarupy Israel kuery oyvy re oguereko vaꞌekue haꞌe javi. Haꞌe rami vy ojapo Israel re hekoa vaꞌe haꞌe javi Senhor nguuete pe anho ikuai aguã rami. Haꞌe rami rire haꞌe oikovea ja haꞌe kuery ndojepeꞌai Senhor guamoĩ kuery ruete pe ikuaia gui. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui huvixa Páscoa ára py Josias ojapo Senhor pegua ngaru Jerusalém py. Haꞌe ramo jypygua jaxya catorze araa py ojuka okuapy Páscoa regua vexaꞌi.


text:
Haꞌe omoĩ sacerdote kuery ombaꞌeapo aguã rami. Haꞌe vy ombopyꞌa guaxuve Senhor pegua opy rupi ombaꞌeapoa py.


text:
Ijayvu avi levita kuery Senhor peguarã ojekyꞌaꞌo uka vaꞌekue Israel kuery haꞌe javi mboꞌea rupi ikuai vaꞌe pe. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Lei ryru ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ma pemoĩ ju oo hendarã Davi raꞌy Israel pygua huvixa Salomão ojapo vaꞌekue py. Ndapevoyivei ma ꞌrã pendeaxiꞌy áry. Pembaꞌeapo ꞌrã Senhor Penderuete pe, ixupegua Israel kuery pe guive.


text:
Peiko katu ke peteĩ-teĩ regua pendekuaia rami pembaꞌeapo aguã, penemoĩague rami, pendevy Israel pygua huvixa Davi haꞌe taꞌy Salomão ijayvuague rami vy.


text:
Pembaꞌeapo ke henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py, heta vaꞌe kuery penderyvy ikuai vaꞌe peteĩ-teĩ regua rekovia penemoĩague rami. Heta vaꞌe kuery peteĩ-teĩ regua rekovia toĩ peteĩ levita kuery vaꞌe regua.


text:
Haꞌe rami vy pejuka ꞌrã vexaꞌi Páscoa ára pyguarã. Pejekyꞌaꞌo uka reve pereko katu ꞌrã penderyvy kuery hoꞌu vaꞌerã. Pejapopa tema Senhor oayvu Moisés pe omombeꞌu uka vaꞌekue rami vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ma heta vaꞌe kuery haꞌe javi pe Josias omeꞌẽ vexaꞌi haꞌe kavara. Guymba kuery regua ae omeꞌẽ Páscoa ára py ojuka vaꞌerã. Haꞌe javi vy trinta mil mymba omeꞌẽ haꞌe py heta vaꞌe kuery mbovy pa ikuaia rami. Vaka raꞌy ma três mil ju huvixa omeꞌẽ, guymba kuery vaꞌe regua meme.


text:
Hembiguai yvatekueve voi omeꞌẽxeaꞌi py avi omeꞌẽ heta vaꞌe kuery peguarã, sacerdote haꞌe levita kuery pe guive. Nhanderuete pegua opy rupi openaa vaꞌety Hilquias, Zacarias haꞌe Jeiel ma sacerdote kuery pe omeꞌẽ dois mil e seiscentos vexaꞌi haꞌe kavara, haꞌe gui trezentos vaka raꞌy Páscoa ára py oapy vaꞌerã.


text:
Haꞌe gui tyvy kuery Conanias, Semaías haꞌe Natanael, haꞌe gui levita kuery ruvixa Hasabias, Jeiel haꞌe Jozabade reve ma levita kuery mboae pe omeꞌẽ cinco mil vexaꞌi haꞌe kavara, haꞌe gui quinhentos vaka raꞌy Páscoa ára py omeꞌẽ vaꞌerã.


text:
Haꞌe rami py oguereko katupa haꞌe kuery ojapo vaꞌerã. Sacerdote kuery omoĩa ikuai aguã vaꞌekue py, levita kuery voi omoĩa avi peteĩ-teĩ regua ombaꞌeapo aguã rami, huvixa ojapo ukaague rami meme. 


text:
Haꞌe gui ma ojuka okuapy vexaꞌi Páscoa ára pyguarã omeꞌẽ vaꞌekue. Huguykue ma levita kuery po gui sacerdote kuery ojopy vy omboayvi okuapy, oipiro avi ojuka vaꞌekue.


text:
Ombojaꞌo okuapy heta vaꞌe kuery oapy reve omeꞌẽ vaꞌerã, peteĩ-teĩ regua ikuaia rami, heta vaꞌe kuery ae Senhor pe omeꞌẽ aguã, Moisés kuaxia omboparaague rami vy. Haꞌe rami ae avi ojapo vaka ikuai vaꞌe re.


text:
Tata py oexy okuapy vexaꞌi Páscoa ára pygua, hekorã oeja pyre rami vy. Oja py ombojy okuapy omeꞌẽmby ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, oja guaxu haꞌe oja pe py guive. Haꞌe gui levita kuery ju ombojaꞌopa okuapy heta vaꞌe kuery haꞌe javi pe.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma ojeupe guarã ju oexy okuapy, sacerdote kuery peguarã guive. Mbaꞌeta sacerdote kuery Arão ramymino ikuai vaꞌe ma pytũ peve ombaꞌeapo mymba ojukaa haꞌe ikyrakue rapya rupi. Haꞌe nunga rupi levita kuery ojeupe guarã ae oexy, sacerdote kuery Arão ramymino ikuai vaꞌe pe guive.


text:
Haꞌe gui Asafe ramymino kuery oporaei vaꞌety ikuai vaꞌe ma ikuai aguã py meme ikuai, Davi ojapo ukaague rami vy, haꞌe gui Asafe, Hemã haꞌe huvixa pegua profeta Jedutum ojapo ukaague rami. Okẽ rarõa kuery voi okẽ nhavõ rupi ikuai. Neĩ peteĩve ma voi ndojepeꞌai okẽ oarõa gui, haꞌe kuery peguarã tykeꞌy kuery levita regua oexy avi ramo. 


text:
Haꞌe rami py haꞌe vaꞌe ára peteĩ-teĩ regua omoĩmbaa Senhor pe ombaꞌeapo aguã py, Páscoa ára ngaru ojapo haꞌe Senhor pegua altar áry mymba omeꞌẽ aguã, huvixa Josias ojapo ukaague rami vy.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py Israel kuery haꞌe py ikuai vaꞌe ojapo okuapy ngaru Páscoa ára py, haꞌe gui ngaru mbojape imbovua revegua eꞌỹ ju. Sete ára re ojapo okuapy.


text:
Páscoa ára pygua ngaru haꞌe ramigua Jerusalém py ndojapoai teri profeta Samuel oikoa ára guive. Mbaꞌeta peteĩve huvixa Israel py Páscoa ára pygua ngaru ndojapoi vaꞌekue Josias ngaru ojapoague ramigua, sacerdote haꞌe levita kuery reve, haꞌe gui Judá haꞌe Israel kuery haꞌe py ikuai vaꞌe haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi reve.


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe nunga oikopa rire Josias templo omoatyrõ ukapa ma ramo ou Egito pygua huvixa Neco, Carquemis tetã py joe opuꞌã aguã Eufrates yakã yvýry. Haꞌe ramo Josias voi oẽ ovy haꞌe kuery re opuꞌã aguã.


text:
Haꞌe ramo Josias oĩa py Neco ombou ayvu reraarã kuery. Haꞌe vy aipoeꞌi uka: “Judá pygua huvixa, mbaꞌe tu areko ndereve? Xee ma aỹ nderovai guarã eꞌỹ aju, xere opuꞌã vaꞌe kuery rovai anho. Haꞌe gui Nhanderuete ijayvu xepojavaveꞌi nho aguã re. Enheangu ke Nhanderuete re repuꞌã eꞌỹ aguã, haꞌe ju nemomba eꞌỹ aguã”, heꞌi uka.


text:
Haꞌe rami teĩ huvixa Josias guakykue re ndojevyi. Haꞌe rami ꞌrãgue py amboae rami onhemonde haꞌe kuery re opuꞌã aguã. Noendu potai Nhanderuete ayvu rupi Neco ijayvuague re. Haꞌe rami vy oo nho Megido yvyugua katy joe opuꞌã aguã. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa Josias-a katy guyrapa revegua kuery omombo okuapy. Haꞌe ramo aipoeꞌi guembiguai kuery pe: — Xepeꞌa ke apy gui, mbaꞌeta xenhyvõa ete raꞌe — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo hembiguai kuery ma ikaróxa gui ae oguenoẽ vy amboae karóxa oguereko vaꞌe py oguerova vy ogueraa okuapy Jerusalém py. Haꞌe py ma omano. Haꞌe ramo onhono porãa guamoĩ kuery rupa yvýry. Huvixa Josias re Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery haꞌe javi ojaeꞌopa okuapy.


text:
Jeremias voi ombopara Josias re ipyꞌa vaia aguã regua. Haꞌe gui aỹ peve guarã oporaei vaꞌe kuery avakue haꞌe kunhague ojaeꞌo reve imaꞌenduꞌa ꞌrã Josias re. Haꞌe rami aguã ojepokuaa okuapy Israel yvy re, kuaxia ipyꞌa vaia oĩa re ombopara guive imoiny. 


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Josias rekokue regua. Haꞌe rami avi Senhor guigua lei ipara oinya rami vy mbaꞌemo porã ojapoague,


text:
haꞌe mbaꞌemo ojapo vaꞌekue jypy guive opaa peve noĩ ꞌrã teve kuaxia Israel haꞌe Judá pygua huvixa kuery rekokue oĩa re? 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui ma haꞌe vaꞌe yvy re hekoa vaꞌe kuery Josias raꞌy Jeoacaz ogueraa vy nguvixarã omoĩ okuapy tuu rekovia, Jerusalém tetã py ae.


text:
Jeoacaz oĩ ypyꞌi jave py ma vinte e três maꞌetỹ oguereko, haꞌe gui mboapy jaxy re eteꞌi opena Jerusalém py.


text:
Mbaꞌeta Egito pygua huvixa ma oipeꞌa Jeoacaz Jerusalém tetã py huvixa oĩa gui. Haꞌe rami vy ijyvy re ikuai vaꞌe gui okobra três mil e trezentos quilos prata haꞌe trinta e três quilos ouro guigua.


text:
Jeoacaz rekovia Egito pygua huvixa omoĩ tyvy Eliaquim Jerusalém haꞌe Judá pygua kuery ruvixarã. Haꞌe rami vy hery oguerova vy Jeoaquim ju omboery. Haꞌe rã tykeꞌy Jeoacaz ma Egito yvy katy Neco ogueraa. 


text:
<n><i><a href="b12.23.36–24.6">2 Reis 23.36–24.6</a></i></n> Jeoaquim ma vinte e cinco maꞌetỹ oguereko jave py huvixa oĩ ypy. Haꞌe gui onze maꞌetỹ re opena Jerusalém py. Haꞌe vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe anho ojapo oikovy Senhor nguuete renonde rupi.


text:
Haꞌe ramo hexe ou Babilônia pygua huvixa Nabucodonosor. Haꞌe vy mokoĩ corrente overa vaꞌe guigua py ojokua reve Babilônia katy ogueraa.


text:
Babilônia katy Nabucodonosor ogueraa avi mbaꞌemo ryru Senhor pegua opy ikuai vaꞌekue. Haꞌe py ma nguuete pegua templo py ju omoĩ. 


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema Jeoaquim rekokue regua. Haꞌe rami avi ojeguarupy ojapoague, haꞌe hexe oĩ vaꞌekue haꞌe javi noĩ ꞌrã teve kuaxia Israel haꞌe Judá pygua huvixa kuery rekokue oĩa re? Haꞌe gui taꞌy Joaquim ju oĩ nguu rekovia. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe gui Joaquim ma dezoito maꞌetỹ oguereko jave py huvixa oĩ ypy. Haꞌe gui mboapy jaxy haꞌe dez ára re eteꞌi opena Jerusalém py. Haꞌe vaꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe anho ojapo oikovy Senhor renonde rupi. 


text:
<n><i> , </i></n> Haꞌe vaꞌe maꞌetỹ kuaray aku ypyꞌi jave py huvixa Nabucodonosor ogueraa uka Babilônia katy, mbaꞌemo ryru iporãgueve Senhor pegua opy ikuai vaꞌekue reve. Hekovia tyvy Zedequias ju omoĩ uka Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery ruvixarã. 


text:
Zedequias ma vinte e um maꞌetỹ oguereko jave py huvixa oĩ ypy. Haꞌe gui onze maꞌetỹ re opena Jerusalém py.


text:
Haꞌe ma haꞌeveꞌỹ vaꞌe anho ojapo oikovy Senhor nguuete renonde rupi. Ixupe profeta Jeremias Senhor gui ijayvu teĩ nonhemoꞌyvyĩꞌixei.


text:
Nabucodonosor rovai opuꞌã guive, Nhanderuete rery rupi oura aguã rami Nabucodonosor ojapo rire teĩ. Inhakã ratã vy opyꞌa py ndojeko rerovaxei tema Senhor Israel kuery ruete pe ojevy eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe gui sacerdote yvatekueve haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi ojejavyve tema ojeꞌoivy, amboae regua kuery reko vaia rami rive. Haꞌe rami vy omongyꞌapa okuapy oo Senhor ojeupe guarã Jerusalém py oikyꞌaꞌo vaꞌekue. 


text:
Senhor tamoĩ kuery Ruete vaꞌe ma yma guive teĩ ijayvu haꞌe kuery pe, ayvu mombeꞌua kuery pe oayvu omombeꞌu uka tema, ojeupegua kuery omboaxy haꞌe ojeupegua oo re omaꞌẽ vy.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ma Nhanderuete ayvu mombeꞌua kuery ombojaru rei vy noendu potai, ojojai rei guive okuapy profeta kuery. Haꞌe ramo Senhor ojeupegua kuery rovai opoxya ombou ramo haꞌe kuery pe noĩvei ma oo jepe aguã. 


text:
<n><i> ; ; <a href="b24.52.12-16">52.12-16</a></i></n> Haꞌe nunga rupi ae haꞌe kuery rovai Senhor ojapo caldeu kuery ruvixa opuꞌã aguã rami. <n>Caldeu kuery ma Babilônia pygua kuery ae. Haꞌe gui caldeu kuery ruvixa ma Nabucodonosor (versículo 6). Haꞌe vaꞌe huvixa ma kyxe py ojuka kunumigue regua, oo henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe oĩa py eteve voi. Nomboaxyi kunumigue neĩ kunhataĩgue, tujakueꞌi neĩ tujakueveꞌi ma voi, ipo py omboaxa pavẽ rire.


text:
Babilônia katy ogueraapa avi mbaꞌemo ryru Nhanderuete pegua opy ikuai vaꞌekue, tuvixakue haꞌe kyrĩgueꞌi voi. Haꞌe rami vy mbaꞌemo porã Senhor pegua opy. haꞌe huvixa haꞌe yvatekueve ropy guive ikuai vaꞌekue ma Babilônia katy meme ogueraa.


text:
Oapypa Nhanderuete pegua oo, oitypa guive Jerusalém kora. Huvixa ro ikuai vaꞌekue haꞌe javi oapypa avi, haꞌe py mbaꞌemo porã ikuai vaꞌekue ombovaipa.


text:
Haꞌe rã kyxe gui oo jepe vaꞌekue ma Babilônia katy ogueraa. Haꞌe py ma hembiguai ikuai, taꞌy kuery rembiguai guive, Pérsia pygua huvixa ipoꞌaka eꞌỹa ja.


text:
Haꞌe nunga oiko Senhor oayvu Jeremias pe omombeꞌu uka vaꞌekue ojeupity aguã, haꞌe kuery yvy opyta rive aguã sábado regua opytuꞌu aguã maꞌetỹ haꞌe javi ojeupitypa eꞌỹa ja. Yvy ivaipa reve opyta rive oiny ára nhavõ, setenta maꞌetỹ oaꞌangaague ojeupitypa eꞌỹa ja. <n>Nhanderuete lei oejaague rami vy haꞌe kuery oyvy re nombaꞌeapoi ꞌrã teĩ sete maꞌetỹa ojeupity nhavõ, ijyvy voi sábado regua maꞌetỹ re oĩ rive aguã . Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery maꞌetỹa nhavõ oyvy re ombaꞌeapo tema ramo Nhanderuete oaꞌanga ju sábado regua maꞌetỹ ijyvy noĩ riveiague rekovia, haꞌe ramia peve yvy ivaipa reve opyta rive aguã . Haꞌe nunga rupi setenta maꞌetỹ ijyvy noĩ riveiague rami avi setenta maꞌetỹ re ju ivaipa reve opyta rive aguã rami ojapo, haꞌe kuery Babilônia py escravo ikuai jave . Haꞌe rami vy setenta maꞌetỹ oaxapa rire ma haꞌe kuery ojevy ju ꞌrã oyvy katy. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui peteĩ maꞌetỹ re ma Pérsia pygua huvixa Ciro oĩ jave py Senhor ojapo oayvu Jeremias omombeꞌu vaꞌekue. Haꞌe rami vy Ciro pyꞌa re omoĩ openaa haꞌe javi rupi povaꞌe ayvu omombeꞌu ukapa haꞌe ombopara uka guive aguã. Haꞌe vy aipoeꞌi uka:


text:
“Pérsia pygua huvixa Ciro po rami ijayvu: Senhor Nhanderuete yvategua ma xevy omboaxapa yvy haꞌe javi re apena aguã, xemoĩ guive peteĩ oo ixupe guarã ajapo uka aguã Judá re Jerusalém tetã py. Haꞌe nunga rupi ixupegua pendekuai vaꞌe haꞌe javi tapeo. Senhor Penderuete toiko peẽ kuery reve”, heꞌi uka. 


text:
<n>Esdras rekokue oĩa</n> <n> Huvixa Ciro oayvu omondoukaague</n> <n><i> , </i></n> Peteĩ maꞌetỹ re ma Pérsia pygua huvixa Ciro oĩ jave py Senhor ojapo oayvu Jeremias omombeꞌu vaꞌekue ojeupity aguã rami. Haꞌe vy Ciro pyꞌa re omoĩ openaa haꞌe javi rupi omombeꞌu uka povaꞌe ayvu, ombopara uka guive. Haꞌe vy aipoeꞌi uka:


text:
“Pérsia pygua huvixa Ciro po rami ijayvu: Xevy pe Senhor Nhanderuete yva pygua omboaxa yvy haꞌe javi re apena aguã. Xemoĩ avi peteĩ oo ixupe guarã ajapo uka aguã Judá yvy re Jerusalém tetã py.


text:
Haꞌe nunga rupi ixupegua pendekuai vaꞌe haꞌe javi reve Penderuete toiko, haꞌe tapeo Judá regua Jerusalém py, Senhor Israel kuery ruete pegua oorã pejapo jevy aguã. Haꞌe vaꞌe ma Jerusalém pygua kuery ruete ae.


text:
Haꞌe gui guekoa py ae avakue okuave vaꞌe haꞌe javi penepytyvõ ꞌrã prata omeꞌẽ vy, haꞌe gui ouro, ombaꞌe rei-rei haꞌe mymba kuery oguereko vaꞌe, Nhanderuete ro Jerusalém py oĩ vaꞌe peguarã. Haꞌe nunga omeꞌẽ vaꞌe áryve tomeꞌẽve ju omeꞌẽxeaꞌi rupi”, heꞌi uka. 


text:
Haꞌe ramo Judá haꞌe Benjamim kuery akã ikuai vaꞌe opuꞌãmba jogueravy, sacerdote haꞌe levita kuery guive, amboae kuery reve. Haꞌe kuery haꞌe javi pyꞌa re Nhanderuete omoĩ Jerusalém py ojeꞌoi vy oo Senhor pegua oĩ vaꞌekue ojapo jevy aguã.


text:
Ijyvýry rupi ikuai vaꞌe voi oipytyvõ okuapy prata omeꞌẽ vy, haꞌe gui ouro, ombaꞌe rei-rei, mymba kuery oguereko vaꞌe haꞌe iporãgueve. Mbaꞌemo omeꞌẽ vaꞌekue áryve omeꞌẽve ju omeꞌẽxeaꞌi rupi.


text:
Huvixa Ciro voi oguenoẽ tembiporu Senhor ropy ikuai vaꞌekue, Jerusalém gui Nabucodonosor ogueru vy nguuete raꞌangaa pegua ropy ju omoĩ vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe nunga ma Pérsia pygua huvixa Ciro ju oguenoẽ mbaꞌemo re opena vaꞌety Mitredate oexaa py. Haꞌe rã haꞌe vaꞌe oipapapa ma vy Judá regua yvateve vaꞌe Sesbazar pe ju omboaxa.


text:
trinta hyꞌaꞌi ouro guigua, quatrocentos e dez hyꞌaꞌi prata guigua amboae regua vaꞌe, haꞌe gui mil avi tembiporu mboae.


text:
Tembiporu ouro haꞌe prata guigua haꞌe javi vy ma cinco mil e quatrocentos. Haꞌe javi ma Sesbazar ogueraapa Babilônia gui, ogueru pyre kuery Jerusalém katy ju ojevy jogueravy jave. 


text:
<n> Babilônia gui ojevy vaꞌekue rery oĩa</n> Povaꞌe ma ijyvy gui Babilônia pygua huvixa Nabucodonosor oyvy katy ogueraa vaꞌekue ramymino kuery. Haꞌe vaꞌe kuery ma escravo ikuaiague gui oẽ vy ojevy ju Jerusalém haꞌe Judá katy, peteĩ-teĩ guekoa py ae. 


text:
Haꞌe kuery ma oupa okuapy Zorobabel reve, Jesua, Neemias, Seraías, Reelaías, Mordecai, Bilsã, Mispar, Bigvai, Reum haꞌe Baaná reve. Haꞌe gui apy ma avakue Israel regua mbovy pa ikuaia:


text:
Haꞌe gui sacerdote kuery regua: Jedaías ramymino kuery Jesua ro pygua ikuai vaꞌe regua ma novecentos e setenta e três.


text:
Haꞌe gui levita kuery ju: Jesua haꞌe Cadmiel ramymino kuery Hodavias raꞌy kuery regua ma setenta e quatro.


text:
Okẽ rarõa kuery ramymino kuery ju: Salum ramymino kuery, Ater, Talmom, Acube, Hatita haꞌe Sobai ramymino kuery, haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javi vy ma cento e trinta e nove. 


text:
Templo py nhopytyvõ vaꞌety haꞌe Salomão rembiguai kuery ramymino kuery haꞌe javi vy ma trezentos e noventa e dois. 


text:
Povaꞌe kuery ma Tel-Melá gui ojeꞌoi vaꞌekue, Tel-Harsa, Querube, Adã haꞌe Imer gui, teĩ ndoikuaai ae tema Israel regua ikuaia:


text:
Haꞌe gui sacerdote ramymino kuery voi: Habaías ramymino kuery, Coz haꞌe Barzilai ramymino kuery. Haꞌe vaꞌe ma Barzilai Gileade pygua vaꞌe rajy re omenda rire hery rupi ae oenoĩa.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma guery oeka okuapy kuaxia tery oĩa re teĩ ndojoui. Haꞌe nunga rupi sacerdote ikuai aguã haꞌeveꞌỹ vaꞌe.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe huvixa aipoeꞌi: — Peꞌu eme tembiꞌu ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, Urim haꞌe Tumim rupi sacerdote oikuaa vaꞌe oiko eꞌỹa ja — heꞌi. 


text:
hembiguai avakue haꞌe kunhague sete mil trezentos e sete ikuai vaꞌe reveꞌỹ vy. Haꞌe gui oporaei vaꞌe avakue haꞌe kunhague ma duzentos ju ikuai.


text:
Hymba kuery kavaju ma setecentos e trinta e seis. Haꞌe gui mburika ma duzentos e quarenta e cinco ikuai.


text:
Mymba camelo ma quatrocentos e trinta e cinco ikuai. Mburika raꞌyꞌi ma seis mil setecentos e vinte. 


text:
Haꞌe gui ovaẽ okuapy Jerusalém tetã py. Senhor pegua oo oĩague py oo ramo hetarã kuery akã ikuai vaꞌe regua ma mbaꞌemo omeꞌẽxeaꞌi rupi omeꞌẽ okuapy oo oĩague pyve ju ojapo jevy aguã.


text:
Haꞌe kuery mbaꞌemo ojoua rami vy omeꞌẽ okuapy ombaꞌeapo vaꞌe kuery oiporu vaꞌerã: sessenta e um mil hatãꞌi vaꞌe ouro guigua, cinco mil prata guigua tuvixakueve vaꞌe, haꞌe gui cem ao sacerdote kuery pegua. 


text:
Haꞌe gui Israel kuery haꞌe javi guetã rupi ae-ae ikuai: sacerdote kuery, levita haꞌe heta vaꞌe kuery regua, oporai vaꞌe, okẽ rarõa, templo py nhopytyvõ vaꞌety kuery guive. 


text:
<n> Altar ojapo jevy okuapyague</n> Sete jaxya ovaẽ jave Israel ramymino kuery ikuaipa ma guetã py ae-ae. Haꞌe rami vy peteĩꞌi rami onhemboatypa okuapy Jerusalém py.


text:
Haꞌe ramo Jozadaque raꞌy Jesua haꞌe tyvy kuery sacerdote ikuai vaꞌe, Sealtiel raꞌy Zorobabel tyvy kuery reve onhemoĩ okuapy altar Israel kuery ruete peguarã ojapo ju aguã, haꞌe vaꞌe áry mymba kuery oapy reve omeꞌẽ aguã Nhanderuete remimboꞌe Moisés lei ombopara vaꞌekue oĩa rami vy.


text:
Hendarã py ae ojapo okuapy altar. Hekoa yvýry ikuai vaꞌe kuery gui okyje teri vaꞌeri altar áry mymba kuery oapy reve omeꞌẽ okuapy Senhor pe, ajeꞌivekue, kaꞌarukue guive.


text:
Ipara re oĩa rami vy ojapo avi okuapy ngaru ooꞌi regua. Haꞌe rami vy koꞌẽ nhavõ mymba kuery oapy vy omeꞌẽ okuapy, mbovy-mbovy ꞌrã pa peteĩ-teĩ ára py omeꞌẽ ukaague rami vy.


text:
Haꞌe vaꞌe rire mbaꞌemo omeꞌẽ jepi okuapy. Jaxy pyau nhavõ mbaꞌemo omeꞌẽ, haꞌe gui ngaru Senhor peguarã hiꞌára py porã oiko aguã oaꞌangaague rami vy. Ikuai avi Senhor pe mbaꞌemo omeꞌẽxeaꞌi py ogueru vaꞌe.


text:
Sete jaxya ijypyꞌi guive omboypy okuapy Senhor pe mymba omeꞌẽ aguã, haꞌe jave py Senhor pegua templo rendarã nonhonombai teri teĩ.


text:
Oo apoa haꞌe ita re ombaꞌeapo vaꞌe kuery pe omeꞌẽ okuapy peráta. Sidom haꞌe Tiro pygua kuery pe omeꞌẽ avi tembiꞌu, oyꞌu vaꞌerã haꞌe azeite, Líbano gui yvyra yary haygue haꞌe kuery ogueru aguã. Yeꞌẽ áry rupi ꞌrã ogueru Jope tetã peve, Pérsia pygua huvixa Ciro vaꞌe ojapo ukaague rami vy. 


text:
<n> Templo rendarã onhonombaa ague</n> Jerusalém tetã py Nhanderuete pegua oo py ovaẽ rire mokoĩ maꞌetỹa haꞌe mokoĩ jaxya ma ojapo jave Sealtiel raꞌy Zorobabel omboypy ojapo jevy aguã, Jozadaque raꞌy Jesua reve, haꞌe tyvy kuery sacerdote haꞌe levita regua, haꞌe gui escravo-rã ogueraa pyre kuery Jerusalém katy ojevy vaꞌekue haꞌe javi reve. Haꞌe vaꞌe kuery omboypy okuapy Senhor pegua oo re ombaꞌeapo aguã. Haꞌe nunga re opena vaꞌerã omoĩ okuapy levita kuery vinte maꞌetỹ vaꞌe guive tujakue peve.


text:
Jesua guaꞌy haꞌe guyvy kuery reve, Cadmiel guaꞌy kuery reve guive onhemoirũ okuapy Judá ramymino kuery, Nhanderuete pegua oo rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena aguã, Henadade ramymino kuery, taꞌy haꞌe tyvy kuery levita regua reve guive. 


text:
Haꞌe gui oo apoa kuery templo Senhor pegua rendarã onhonomba ramo sacerdote kuery onhemondepa reve ikuai mimby guaxu reve. Levita kuery Asafe ramymino kuery regua avi ikuai hyꞌa pu reve Senhor omboete aguã, Israel kuery ruvixa Davi ojapo ukaague rami vy. <n>Hyꞌa pu ma hyꞌa overa vaꞌe gui ojapo pyre, ombotaa rã onhendu vaꞌe. 


text:
Jorire-rire oporaei okuapy. Senhor omboete haꞌe oguerovyꞌa okuapy po rami: “Porayvu vaꞌe vy oexa uka riae ꞌrã Israel kuery omboaxya”, heꞌi okuapy. Haꞌe gui haꞌe kuery haꞌe javive oguerovyꞌa vy onhendu atã reve oporaei okuapy Senhor pe, oo rendarã onhonomba ma rire.


text:
Heta avi ikuai sacerdote haꞌe levita kuery jypyꞌigua oo oexa vaꞌekue, hetarã kuery akã tujakueꞌi guive. Haꞌe rami vy haꞌe kuery ma oo rendarã onhonoa rã oexa vy ojaeꞌo atã okuapy. Heta avi ikuai oguerovyꞌaa rupi ojapukai vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy mavaꞌeve noendu kuaai ovyꞌaa rupi ojapukai vaꞌe, neĩ ojaeꞌo vaꞌe kuery onhendua. Mbaꞌeta pavẽ onhendu atã reve ojapukai okuapy mombyry rupi ikuai vaꞌe voi oendu aguã rami. 


text:
<n> Templo ojapo okuapya gui hovaigua kuery omombytuꞌuague</n> Judá haꞌe Benjamim regua rovaigua kuery oendu avi okuapy ogueraapa pyre kuery ojevy ma vy Senhor Israel kuery ruete pegua templo ojapo jevy okuapya.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe kuery ovaẽmba okuapy Zorobabel haꞌe hetarã kuery akã ikuaia py. Haꞌe vy aipoeꞌi okuapy: — Ore voi torombaꞌeapo peẽ kuery reve, mbaꞌeta peẽ kuery rami ae ore kuery voi Penderuete pe ꞌrã orekuai. Ore voi ixupe mbaꞌemo romeꞌẽ ae ma, Assíria pygua huvixa Esar-Hadom apy oreru guive — heꞌi. <n>Haꞌe kuery ma Samaria pygua ikuai teĩ judeu regua eꞌỹ, mombyry ikuaiague gui Assíria ruvixa kuery oguerova vy haꞌe py omboekoa jevy vaꞌekue. Senhor omboete merami teĩ nguu ete kuery ae omboete avi okuapy (2 Reis 17.24-41). 


text:
Haꞌe rami teĩ Zorobabel, Jesua haꞌe hetarã kuery akã ikuai vaꞌe ombovai: — Peẽ kuery ma mbaꞌeve ndaperekoi ore kuery reve Oreruete pegua oo rojapo jevya py. Ore kuery aeꞌi teĩ rojapopa ꞌrã Senhor Israel kuery ruete vaꞌe pe, Pérsia pygua huvixa Ciro ojapo ukaague rami vy — heꞌi. 


text:
Haꞌe rami vy peráta re ogueru haꞌeveꞌỹa rami omongeta vaꞌerã, Judá kuery ojapo ꞌrã vaꞌekue ndojapovei aguã. Pérsia pygua huvixa Ciro oĩa pukukue re haꞌe rami ijayvu, huvixa Dario oĩa peve. 


text:
Haꞌe gui Assuero huvixa oĩ ypyꞌi guive ma voi hovaigua kuery ombopara okuapy Judá haꞌe Jerusalém pygua kuery rekokue ramigua rive.


text:
Haꞌe rami ae avi Pérsia pygua huvixa Artaxerxes oĩ jave Bislão, Mitredate haꞌe Tabeel oirũ kuery reve ixupe ombopara okuapy peteĩ kuaxia aramaico haꞌe Síria pygua kuery ayvu py.


text:
Xondaro kuery ruvixa Reum haꞌe kuaxia re opena vaꞌety Sinsai voi ombopara avi peteĩ kuaxia. Jerusalém pygua kuery rovai re ombopara huvixa Artaxerxes pe, po rami: 


text:
“Rombopara vaꞌe ma xondaro kuery ruvixa Reum haꞌe kuaxia re opena vaꞌety Sinsai oirũ kuery reve: dinaíta kuery, afarsaquita, tarpelita, afarsita, arquevita, Babilônia guigua kuery, Susã guigua, deavita kuery, Elão guigua kuery,


text:
haꞌe gui amboae kuery regua Samaria tetã py huvixa Osnapar ipoꞌakapa haꞌe imaꞌenduꞌapy vaꞌe orembou vy oremboekoa vaꞌekue, haꞌe gui amboae kuery Eufrates yakã kyvõ rupi orerekoa vaꞌe.” 


text:
“Oreruvixa, ore nerembiguai kuery Eufrates yakã kyvõ rupi orerekoa vaꞌe, kovaꞌe ára rombopara rokuapy ndevy. Reikuaa ae ma judeu kuery ndea gui ojeꞌoiague Jerusalém tetã katy orerekoa peve ete. Aỹ haꞌe kuery ma ojapo ju okuapy haꞌe vaꞌe tetã ayvu vaipy joe opuꞌãaty. Ikora voi omoatyrõ heravy, omoatyrõ avi ꞌrã ijytarã.


text:
Oreruvixa, eikuaa pota ke, mbaꞌeta haꞌe kuery tetã ojapo jevy vy ikora voi omoatyrõmba ma vy ndopagavei ma ꞌrã imposto neĩ pedágio opaga ꞌrã vaꞌekue. Haꞌe rami vy ꞌrã ojapo peráta nderejopyvei aguã rami.


text:
Haꞌe rã ore kuery ma ndepo gui mbaꞌemo rojopy jepi vaꞌe vy orevy pe voi ndaꞌevei haꞌe kuery neremboetevei ramo. Haꞌe nunga rupi ae oreayvua rogueru ruka ndevy.


text:
Eikuaa pota ke haꞌvy kuaxia neramoĩ kuery rekokue oĩa re. Haꞌe vaꞌe kuaxia rejou vy reikuaa ꞌrã haꞌe vaꞌe tetã pygua kuery opuꞌãmba vy ojapo rakaꞌe huvixa kuery ojexavai aguã rami, yvy openaa rupi voi. Yma guive tetã py oiko jepi jogueroꞌaa. Haꞌe nunga rupi ae tetã omombaa vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi oreruvixa, ndevy roikuaa uka xapyꞌa rei haꞌe vaꞌe tetã haꞌe kora omoatyrõmba ma ramo Eufrates yakã kyvõ rupi yvy itui vaꞌe re nandepoꞌakavei ꞌrãa.” 


text:
Haꞌe ramo huvixa ombovai: “Xondaro kuery ruvixa Reum, kuaxia re opena vaꞌety Sinsai haꞌe irũ kuery Samaria py ikuai vaꞌe pe xeayvu araa uka, Eufrates rovai hembyrekue ikuai vaꞌe pe guive: Tapendekuai porã!


text:
Haꞌe rami rã xee ajapo uka rã oeka vy oikuaa yma guive ae ma haꞌe vaꞌe tetã pygua kuery opuꞌã ae ri okuapyague huvixa kuery rovai re, haꞌe gui haꞌe py oiko rakaꞌe jogueroꞌaa haꞌe joe ijayvu rei vaꞌe.


text:
Jerusalém tetã py ikuai avi vaꞌekue huvixa ipoꞌakapa vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ma Eufrates yakã rovai haꞌe javi rupi ipoꞌaka vaꞌekue. Haꞌe kuery pe ae opagapaa vaꞌekue imposto haꞌe pedágio opaga ꞌrã vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ gui ma pendeayvu ꞌrã haꞌe vaꞌe avakue ombaꞌeapoa gui opytuꞌupa aguã rami, haꞌe vaꞌe tetã ndojapovei aguã, xee ajapo uka eꞌỹa ja.


text:
Penekyreꞌỹ ke haꞌe pejapo ete xee aipotaa. Mbaꞌe re tu huvixa roiko vaꞌe ndorojopyive-ive ri rovy?” heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe kuaxia huvixa Artaxerxes ombopara vaꞌekue ma ogueroayvupaa Reum, kuaxia re opena vaꞌety Sinsai haꞌe irũ kuery renonde. Haꞌe ramo haꞌe kuery ojeꞌoipa pojava Jerusalém tetã py judeu kuerya katy. Opo py tembiporu oguereko reve oo vy omombytuꞌu nheaꞌã mbaꞌemo ojapo okuapya gui.


text:
Haꞌe rami py opytuꞌupa Nhanderuete pegua oo Jerusalém py oĩ vaꞌe re ombaꞌeapoa gui. Haꞌe rami vy Pérsia pygua huvixa Dario mokoĩ maꞌetỹ re ma oĩ peve ndojapovei. 


text:
<n> Ageu haꞌe Zacarias nhomokyreꞌỹa rupi ijayvuague</n> Haꞌe gui profeta Ageu haꞌe Ido raꞌy Zacarias ma ayvu omombeꞌu judeu kuery Judá haꞌe Jerusalém py ikuai vaꞌe pe. Mokoĩve re Israel kuery ruete nheꞌẽ oĩ ramo hery rupi ae ijayvu.


text:
Haꞌe ramo Sealtiel raꞌy Zorobabel haꞌe Jozadaque raꞌy Jesua ma onhemoĩ vy omboypy ju okuapy Nhanderuete pegua oo Jerusalém py oĩ vaꞌe omoatyrõ aguã. Haꞌe vaꞌe kuery reve mokoĩve profeta Nhanderuete pegua avi ikuai oipytyvõ vy. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave py ma haꞌe kuerya py ou Eufrates yakã kyvõ rupi opena vaꞌe Tatenai haꞌe Setar-Bozenai oirũ kuery reve. Haꞌe rami vy haꞌe kuery pe oporandu okuapy: — Mavaꞌe tu pẽvy ojapo uka ju upe vaꞌe oo haꞌe ikora?


text:
Haꞌe rami teĩ judeu kuery yvatekueve re Nhanderuete omaꞌẽ ramo hovaigua kuery nomombytuꞌu reguai huvixa Dario-a py ayvu ogueraa haꞌe kuaxia para rupi ombovaiague ou eꞌỹa ja. 


text:
<n> Huvixa Dario pe hovaigua kuery oayvu omondoukaague</n> Haꞌe gui ma huvixa Dario pe Eufrates yakã kyvõ rupi opena vaꞌe Tatenai peteĩ kuaxia para omondouka, Setar-Bozenai haꞌe oirũ kuery afarsaquita vaꞌe yakã kyvõ rupi ikuai vaꞌe reve. Haꞌe vaꞌe kuaxia omboparaague ma apy ju oĩ.


text:
Oreruvixa, reikuaa ae ma ore kuery Judá yvy katy rojeꞌoiague, Nhanderuete pegua oo tuvixa vaꞌe py. Haꞌe vaꞌe ma ita tuvixa vaꞌe gui anho ojapoave heravy vaꞌe. Yvyrape py ma omboty-mbotyve heravy. Ombaꞌeapo aguã ikyreꞌỹ okuapy vy ojapo pojava heravy.


text:
Haꞌe gui ma yvatekueve pe roporandu vy ‘Mavaꞌe tu pẽvy ojapo uka ju upe vaꞌe oo haꞌe ikora?’ roꞌe vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami ae avi yvatekueve pe roporanduve tema hery re, ndevy romombeꞌu aguã, ndevy rombopara rã avakue opena vaꞌe rery reikuaa aguã.


text:
Po rami orembovai vy ijayvu okuapy: ‘Ore kuery ma Nhanderuete yva haꞌe yvy apoare rembiguai. Haꞌe vy romoatyrõ ju rokuapy kovaꞌe oo yma raxa ma ojapo pyre. Peteĩ huvixa Israel pygua yvateve vaꞌe ojapopa ypy vaꞌekue.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma oreramoĩ kuery ma Nhanderuete yva pygua ipoxy aguã rami ikuai ramo omboaxapa rakaꞌe Babilônia pygua huvixa Nabucodonosor caldeu vaꞌe po py. Haꞌe vaꞌe ae ma kovaꞌe oo ombovaipa, haꞌe Babilônia katy oreretarã kuery ogueraapa rakaꞌe.


text:
Haꞌe rami teĩ Babilônia pygua huvixa Ciro ma jypy maꞌetỹ re oĩ jave ojapo uka ju kovaꞌe oo Nhanderuete peguarã.


text:
Haꞌe gui ma tembiporu ouro haꞌe prata guigua Jerusalém py templo py ikuaiague gui Nabucodonosor ogueraapa vy Babilônia py templo oĩ vaꞌe py ju omoĩ vaꞌekue. Haꞌe nunga huvixa Ciro haꞌe gui oguenoẽmba vy omboaxa rakaꞌe peteĩ ava Sesbazar hery vaꞌe pe. Haꞌe vaꞌe joe opena vaꞌerã omoĩ vy


text:
aipoeꞌi ixupe: “Ejopy kovaꞌe tembiporu ikuai vaꞌe, haꞌe tereo. Eraapa Jerusalém py templo oĩ vaꞌe pyguarã. Haꞌe gui ejapo uka ju Nhanderuete pegua oo, oĩague py ae”, heꞌi vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui ma Jerusalém py Sesbazar ou ma vy onhonomba ju Nhanderuete pegua oo rendarã. Haꞌe jave gui ma voi rojapo rokuapy teĩ ndorojapopai teri’, haꞌe kuery heꞌi vaꞌekue orevy.


text:
Haꞌe ramo ndee oreruvixa rejou porã ri vy reikuaa pota uka ꞌrãgue Babilônia py huvixa kuery kuaxia ikuai vaꞌe re, roikuaa aguã anhetẽ pa raꞌe huvixa Ciro Nhanderuete pegua oo ojapo ukaague Jerusalém py, haꞌe gui orevy pe ju mbaꞌemo rejapo uka aguã”, heꞌi okuapy. 


text:
<n> Dario oayvu omondoukaague</n> Haꞌe ramo huvixa Dario ijayvu rã oikuaa potaa Babilônia py huvixa mbaꞌe kuaxia para omoĩ porãaty rupi.


text:
Haꞌe gui Média yvy re Acmetá py oo imbaraete vaꞌe oĩ vaꞌe py ojou peteĩ kuaxia oimama pyre. Haꞌe vaꞌe re ma nhomomaꞌenduꞌaarã ipara oiny po rami ijayvu vaꞌe: 


text:
“Huvixa Ciro ma peteĩ maꞌetỹa re oĩ jave oikuaa uka povaꞌe ayvu: ‘Jerusalém py Nhanderuete pegua oo oĩ vaꞌe ma haꞌeve ojapoa ju aguã mymba oapy vy omeꞌẽ atyrã. Haꞌe rami aguã ma omoĩ atãave ꞌrã hendarã. Ijyvatea ma vinte e sete metros peve ꞌrã. Ipya voi vinte e sete metros ae avi ꞌrã. Mboapy ryxy ita tuvixa vaꞌe anho omoĩa ꞌrã, haꞌe gui peteĩ ju yvyra pyau guigua.


text:
Haꞌe rami ae avi mbaꞌemo ryru ouro haꞌe prata guigua Nhanderuete pegua opygua Jerusalém py templo oĩ vaꞌe gui Nabucodonosor oguenoẽ vy Babilônia katy ogueraa vaꞌekue ma omeꞌẽmbaa ju ꞌrã Jerusalém py templo oĩ vaꞌe pyguarã. Peteĩ-teĩ tembiporu oĩague py ae ju ꞌrã omoĩa, Nhanderuete pegua opy’, heꞌi vaꞌekue. 


text:
“Haꞌe nunga rupi Eufrates yakã rovai rupi repena vaꞌe Tatenai, Setar-Bozenai haꞌe peneirũ kuery afarsaquita yakã rovai pendekuai vaꞌe, pejepeꞌa ke haꞌe gui mombyry katy.


text:
Pemombytuꞌuve eme Nhanderuete pegua oo re ombaꞌeapo vaꞌe kuery. Tove judeu kuery ruvixa haꞌe yvatekueve tojapo ju Nhanderuete pegua oo oĩague py ae.


text:
Xeayvu avi judeu kuery regua yvatekueve pe mbaꞌemo pemeꞌẽ aguã, Nhanderuete pegua oo ojapo ju aguã. Yakã rovai peráta huvixa pegua omoĩaty py oĩ vaꞌe regua ma haꞌe vaꞌe avakue pe pemeꞌẽ jepi ꞌrã hiꞌára py porã, ombaꞌeapoa gui opytuꞌu eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe rami ae avi haꞌe kuery pe ára nhavõ pemeꞌẽ kuerei ꞌrã pemeꞌẽ aguã vaꞌe: vaka raꞌy, vexaꞌi haꞌe vexaꞌi raꞌy oapy vy Nhanderuete yva pygua pe omeꞌẽ mbyrã. Trigo, juky, vinho haꞌe azeite voi pemeꞌẽ ꞌrã, Jerusalém py sacerdote kuery mbovy pa ikuaia rami vy,


text:
haꞌe kuery omeꞌẽ aguã mbaꞌemo heakuã porã vaꞌe Nhanderuete yva pygua ojou porã vaꞌerã, huvixa haꞌe taꞌy kuery re haꞌe kuery ojerure okuapy aguã guive.


text:
Po rami avi xeayvu: Ava oiko vaꞌe rei kovaꞌe kuaxia re oĩ vaꞌe oguerova ramo ma hoo gui peteĩ yvyra omboia ꞌrã, haꞌe gui haꞌe vaꞌe re ae oupia ꞌrã imoiny, haꞌe rã hoogue ma ojapoa ꞌrã ytyrã.


text:
Haꞌe rami ae avi xapyꞌa rei Jerusalém py Nhanderuete pegua oo oĩ vaꞌe amongue huvixa eꞌỹ vy pavẽ regua ombovaipaxe vy opo py kovaꞌe ipara oguerova vaꞌe rei tove Nhanderuete tomokanhymba, haꞌe py guery omoĩ rire. Xee Dario ae kovaꞌe ayvu amondouka vaꞌe. Tojapopaa pojava.” 


text:
<n> Templo ojapopa ma okuapyague</n> Haꞌe gui ma huvixa Dario ijayvuague rami ae Eufrates yakã kyvõ rupi opena vaꞌe Tatenai, Setar-Bozenai haꞌe oirũ kuery ojapopa pojava okuapy.


text:
Haꞌe ramo judeu kuery regua yvatekueve ojapo tema heravy oo, ikuai porã guive profeta Ageu haꞌe Ido raꞌy Zacarias ijayvuague rami. Oo ojapopa Israel kuery ruete ojapo ukaague rami, haꞌe gui huvixa Ciro, Dario haꞌe Pérsia pygua Artaxerxes ijayvuague rami guive.


text:
<n> Nhanderuete po py templo omboaxa okuapyague</n> Haꞌe gui Israel kuery, sacerdote, levita haꞌe escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue mboae kuery ou vy ma Nhanderuete pegua oo ojapopaague oguerovyꞌa reve omboaxa okuapy ipo py.


text:
Omboaxa vy omeꞌẽ okuapy cem vaka raꞌy, duzentos vexaꞌi raꞌy, quatrocentos vexaꞌi haꞌe doze kavara raꞌy. Israel kuery haꞌe javi ojejavyague reguarã omeꞌẽ okuapy, mbovy regua pa ikuaia rami.


text:
Omoĩ avi okuapy sacerdote haꞌe levita kuery peteĩ-teĩ Nhanderuete pe ombaꞌeapo aguã Jerusalém py, Moisés kuaxia omboparaague rami vy. 


text:
<n> Ngaru Páscoa regua ojapo okuapyague</n> Escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue haꞌe javi ma ngaru Páscoa regua ojapo okuapy peteĩ jaxya haꞌe catorze araa py.


text:
Mbaꞌeta sacerdote haꞌe levita kuery ma peteĩꞌi rami ojekyꞌaꞌo ukapa ma vy haꞌeve vaꞌe ju ikuai. Haꞌe rami vy ojuka okuapy Páscoa pygua vexaꞌi escravo ikuaiague gui ou vaꞌekue haꞌe javi re, guykeꞌy kuery sacerdote ikuai vaꞌe re, ojee ae guive.


text:
Haꞌe rami vy Páscoa ára py Israel ramymino kuery escravo ikuaiague gui ou vaꞌekue haꞌe javi okaru okuapy, haꞌe gui haꞌe kuery reve onhemoirũ avi amboae regua kuery Senhor Israel kuery ruete oeka aguã haꞌe vaꞌe yvy re amboae regua kuery hekoa vaꞌe reko vaia gui ojepeꞌa vaꞌekue.


text:
Sete ára re ovyꞌaa rupi ojapo okuapy ngaru mbojape mbovua revegua eꞌỹ vaꞌe regua, ovyꞌa aguã Senhor ombou ramo. Mbaꞌeta haꞌe kuery re omaꞌẽ vy huvixa Assíria pygua pyꞌa oguerova vaꞌekue, Israel kuery ruete pegua oo ojapoa py omombaraete aguã rami. 


text:
<n> Jerusalém katy huvixa Artaxerxes Esdras omondoukaague</n> Haꞌe vaꞌe rire Pérsia pygua huvixa Artaxerxes oĩ jave ou Esdras. Haꞌe vaꞌe ma Seraías raꞌy, Seraías ma Azarias raꞌy, Azarias ma Hilquias raꞌy,


text:
Buqui ma Abisua raꞌy, Abisua ma Finéias raꞌy, Finéias ma Eleazar raꞌy, Eleazar ma Arão sacerdote yvateve vaꞌe raꞌy rakaꞌe. Haꞌe vaꞌe jave py ma Esdras ou avi Babilônia gui.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Senhor Israel kuery ruete lei oeja rã Moisés ombopara vaꞌekue re nhomboꞌe vaꞌety oikuaapa vaꞌe. Hexe Senhor Tuuete po oĩ ramo ixupe huvixa omeꞌẽmba ojerurea rami tema.


text:
Jerusalém katy jogueru avi Israel ramymino kuery vaꞌe regua sacerdote, levita, oporaei vaꞌety, okẽ rarõa haꞌe templo py nhopytyvõ vaꞌety kuery. Huvixa Artaxerxes sete maꞌetỹ re ma oĩ jave py jogueru.


text:
Mbaꞌeta peteĩ jaxya ára ypyꞌi py Babilônia gui ou rire peteĩ nhiruĩ jaxya ára ypyꞌi py ma ovaẽ Jerusalém py, hexe Nhanderuete po oĩ ramo.


text:
Mbaꞌeta Esdras opyꞌa re omoĩ ae ma vaꞌekue Senhor guigua lei oĩa rami ixupe ete oiko aguã, haꞌe gui ojapopa aguã, haꞌe Israel haꞌe javi rupi nhomboꞌe aguã Nhanderuete ayvu haꞌe oipotaa oeja vaꞌekue re. 


text:
Sacerdote Esdras ma Senhor ayvu re nhomboꞌe vaꞌety, ojapo uka vaꞌekue haꞌe oayvu Israel kuery peguarã oeja vaꞌekue haꞌe javi re. Ixupe kuaxia para huvixa Artaxerxes omeꞌẽ vaꞌekue ma po rami ipara oiny: 


text:
“Xee ma Artaxerxes huvixa ikuai vaꞌe ruvixa aiko. Kovaꞌe kuaxia amondouka sacerdote Esdras, Nhanderuete yva pygua vaꞌe guigua lei re nhomboꞌe vaꞌety pe: Tove tereiko porã!


text:
Po rami xeayvu: Xee apenaa rupi Israel kuery vaꞌe regua ikuai vaꞌe, sacerdote haꞌe levita kuery nderupive Jerusalém tetã katy ooxe vaꞌe rei tojeꞌoi.


text:
Haꞌe gui ma xee haꞌe xemongeta vaꞌety kuery reve romondouka Judá haꞌe Jerusalém tetã re reikuaa pota aguã, nderuete guigua lei ndepo py rereko vaꞌe rami vy.


text:
Reraa avi ꞌrã prata haꞌe ouro xee haꞌe xemongeta vaꞌety kuery Israel kuery ruete pe romeꞌẽxeaꞌi rupi romeꞌẽ vaꞌe, Jerusalém py ixupegua oo oĩ ramo.


text:
Haꞌe rami ae avi prata haꞌe ouro Babilônia yvy haꞌe javi rupi rejou vaꞌe reraapa avi ꞌrã, neretarã kuery haꞌe sacerdote kuery omeꞌẽxeaꞌi py omeꞌẽ vaꞌe reve, Jerusalém py Nhanderuete pegua oo oĩ vaꞌe pyguarã.


text:
Haꞌe vaꞌe peráta re ma rejogua ꞌrã vaka raꞌy, vexaꞌi, vexaꞌi raꞌy, mbaꞌemo raꞌyĩgue haꞌe mbaꞌemo rykue remeꞌẽ vaꞌerã. Haꞌe nunga haꞌe javi remeꞌẽ ꞌrã Jerusalém py Nhanderuete pegua opy altar oĩ vaꞌe áry.


text:
Haꞌe rã prata haꞌe ouro rembyrekue ma ndee haꞌe nderyvy kuery peikuaa rami ae ꞌrã peiporu. Penderuete oipotaa rami pejapo.


text:
Haꞌe gui tembiporu Nhanderuete pegua opy rupi oiporu pyrã ndevy omeꞌẽ mbyre ma Penderuete renonde remeꞌẽmba ju ꞌrã Jerusalém tetã py.


text:
Haꞌe rã amboae nunga Nhanderuete pegua opy guarã reikotevẽ vaꞌe rei tema reraa avi ꞌrã xeropy mbaꞌemo omoĩ porãaty gui ae. 


text:
“Haꞌe gui ma Eufrates yakã rovai mbaꞌemo re pepena vaꞌety kuery pe ju xee huvixa Artaxerxes xeayvu: Pendevy sacerdote Esdras Nhanderuete yva pygua lei re nhomboꞌe vaꞌe mbaꞌemo re ojerure ramo pemeꞌẽmba vyvoi.


text:
Trinta e três mil quilos prata guigua peve teĩ, cem voxa trigo, cem ryru vinho haꞌe cem ryru azeite peve, haꞌe gui juky oata aguã rami eꞌỹ ꞌrã pemeꞌẽ.


text:
Haꞌe gui ma Nhanderuete yva pygua ojapo ukaague rami vy tojapopaa vyvoi ixupegua oo pyguarã. Mbaꞌeta ndaꞌevei ipoxy etea ou aguã xee huvixa haꞌe xeraꞌy kuery ropenaa re.


text:
Haꞌe rami avi peteĩ re ju xeayvu pẽvy. Sacerdote haꞌe levita kuery, oporaei vaꞌe, okẽ rarõa, Nhanderuete pegua opy ombaꞌeapo vaꞌe kuery haꞌe javi, haꞌe kuery vaꞌe regua pe ma peteĩve henda py napemeꞌẽ ukai ꞌrã imposto neĩ pedágio. 


text:
“Haꞌe gui ndee Esdras, neꞌarandua Nhanderuete gui ae rereko vaꞌe rami vy emoĩ joe opena vaꞌerã haꞌe nhomongetaarã. Haꞌe vaꞌe kuery ma opena ꞌrã Eufrates yakã rovai rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi re, nderuete guigua lei oikuaa vaꞌe kuery haꞌe javi re. Haꞌe rã oikuaa eꞌỹ teri vaꞌe ma ndee remboꞌe avi ꞌrã.


text:
Haꞌe rã Nhanderuete guigua haꞌe huvixa guigua lei rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe ma rembopaga vy rejuka ꞌrã, eꞌỹ vy mombyrya katy ꞌrã remondouka, imbaꞌe rei-rei vaꞌekue reipeꞌapa ꞌrã, eꞌỹ vy remboꞌa mbaꞌe ꞌrã”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
Taꞌimaꞌenduꞌa porãa Senhor nhaneramoĩ kuery ruete re, mbaꞌeta haꞌe rami aguã oguerova huvixa pyꞌa, Jerusalém py Nhanderuete pegua oo oĩ vaꞌe omoatyrõ uka aguã.


text:
Xevy pe ojapo avi huvixa xemboaxy aguã rami, imongeta vaꞌety kuery haꞌe yvatekueve ipoꞌakapa vaꞌe renonde py aĩ jave. Haꞌe rã xere Senhor Xeruete po oĩ ramo aendu xembaraetea. Haꞌe rami vy Israel kuery ruvixa vaꞌe kuery regua amboaty xerupive ojeꞌoi aguã. 


text:
<n> Esdras rupive ojevy ju vaꞌekue rery oĩa</n> Haꞌe ramo Artaxerxes huvixa oĩ jave py heta vaꞌe kuery akã regua ojeꞌoi xerupive Babilônia gui. Haꞌe kuery rery ma po rami:


text:
Finéias ramymino kuery vaꞌe regua ma Gérson. Itamar ramymino kuery vaꞌe regua ma Daniel. Davi ramymino kuery vaꞌe regua ma Hatus.


text:
Secanias haꞌe Parós ramymino kuery vaꞌe regua ma Zacarias, haꞌe gui hexeve cento e cinqüenta avakue rery avi omboparaa.


text:
Joabe ramymino kuery vaꞌe regua ma Jeiel raꞌy Obadias, haꞌe hexevegua duzentos e dezoito avakue ikuai.


text:
Bani ramymino kuery vaꞌe regua ma Josifias raꞌy Selomite, haꞌe hexevegua cento e sessenta avakue ikuai.


text:
Adonicão ramymino kuery vaꞌe regua ma opa vygua ovaẽague. Haꞌe kuery rery ma povaꞌe: Elifelete, Jeiel haꞌe Semaías, haꞌe gui haꞌe kuery revegua sessenta avakue ikuai.


text:
<n> Esdras levita kuery ogueru rukaague</n> Haꞌe vaꞌe kuery ae amboatypa Aava katy yakã oxyry ovy vaꞌe yvýry. Haꞌe py ma mboapy ára re ranhe ropyta. Haꞌe kuery haꞌe sacerdote kuery re aikuaa pota vy neĩ peteĩ ma voi ndajoui Levi ramymino vaꞌe regua.


text:
Haꞌe rami vy aenoĩ uka huvixa kuery Eliézer, Ariel, Semaías, Elnatã, Jaribe, Elnatã, Natã, Zacarias haꞌe Mesulão, haꞌe gui hiꞌarandukueve vaꞌe Joiaribe haꞌe Elnatã.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Casifia pygua huvixa Ido oĩa katy amondouka vy haꞌe kuery pe ameꞌẽ ayvu ixupe omombeꞌu vaꞌerã, haꞌe gui tyvy kuery Casifia pygua templo rupi nhopytyvõ vaꞌety kuery pe voi, orea py haꞌe kuery ogueru aguã Nhanderuete pegua opy rupi opena vaꞌerã.


text:
Haꞌe ramo orere Nhanderuete po iporã vaꞌe oĩ ramo orea py ogueru peteĩ ava hiꞌarandu vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ma Mali ramymino Serebias, Israel raꞌy Levi ramymino vaꞌe. Taꞌy haꞌe tyvy kuery reve vy dezoito ikuai.


text:
Ogueru avi Hasabias, Merari ramymino kuery vaꞌe regua Jesaías guive. Haꞌe vaꞌe kuery ryvy haꞌe taꞌy kuery reve vy vinte ikuai.


text:
Haꞌe gui templo rupi levita kuery pytyvõarã Davi haꞌe yvatekueve omoĩ vaꞌekue ma duzentos e vinte ikuai. Haꞌe vaꞌe kuery ma hery rupi meme omoĩa. 


text:
<n> Okaru eꞌỹ re ikuaiague</n> Haꞌe gui ma Aava yakã yvýry orekuaia pyve ae xeayvu rokaru eꞌỹ re orekuai aguã, Nhanderuete renonde py ronhemoꞌyvyĩꞌi reve ixupe roguata porã aguã re rojapukai aguã, oreraꞌy kueꞌiry haꞌe orembaꞌe rei-rei haꞌe javi reve guive.


text:
Mbaꞌeta xee axĩ huvixa pe xondaro haꞌe kavaju árygua kuery re ajerure aguã roguataa rupi orerovaigua kuery gui orerarõarã, mbaꞌeta ixupe oreayvu ae ma vaꞌekue: “Nhanderuete oeka vaꞌe kuery haꞌe javi re ipo iporã vaꞌe oĩ imoingo porãarã. Haꞌe rã ixugui hexaraipa vaꞌe haꞌe javi rovai ma opoꞌakaa haꞌe javi reve ombou ꞌrã opoxya”, roꞌe rire.


text:
Haꞌe nunga rupi ore kuery rokaru eꞌỹ re orekuai vy Nhanderuete pe rojerure tema rokuapy. Haꞌe ramo oreayvua oendu vy orepytyvõ. 


text:
<n> Sacerdote kuery pe mbaꞌemo re opena ukaa ague</n> Haꞌe ramo aiporavo doze yvatekueve vaꞌe regua. Haꞌe vaꞌe kuery ma Serebias, Hasabias haꞌe tyvy kuery dez ikuai vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery pe ma apena uka prata, ouro haꞌe tembiporu Nhanderuete pegua opy guarã omeꞌẽ mbyre re, apeja rire. Haꞌe nunga ma huvixave, imongeta vaꞌety kuery, yvatekueve haꞌe Israel kuery haꞌe py ikuai vaꞌe omeꞌẽ vaꞌekue.


text:
Haꞌe rami vy haꞌe kuery po py amboaxa vinte mil quilos raxa prata guigua, tembiporu prata guigua três mil e trezentos quilos vaꞌe, três mil e trezentos quilos ouro guigua,


text:
vinte karo ouro guigua oito quilos vaꞌe meme, haꞌe gui mokoĩ tembiporu overa vaꞌe iporãve vaꞌe guigua hexakãmba vaꞌe, ouro rami avi hepy vaꞌe.


text:
Haꞌe rami vy aipoaꞌe haꞌe kuery pe: — Peẽ kuery ma Senhor pegua omboaxa pyre pendekuai, kovaꞌe tembiporu ikuai vaꞌe voi omboaxa pyre meme. Mbaꞌeta kovaꞌe prata haꞌe ouro ma Senhor peneramoĩ kuery ruete peguarã omeꞌẽxeaꞌi py omeꞌẽ mbyre.


text:
Haꞌe nunga rupi pepena porã ꞌrã, pearõ ꞌrã Jerusalém py sacerdote yvatekueve vaꞌe, levita haꞌe Israel kuery akã ikuai vaꞌe renonde py ju pepeja reve pemboaxaa ára peve — haꞌe. 


text:
Haꞌe ramo sacerdote haꞌe levita kuery ma prata, ouro haꞌe tembiporu opeja pyre ojopypa, Jerusalém py Nhanderuete pegua oo oĩ vaꞌe pyguarã ogueraa aguã. 


text:
<n> Jerusalém py ovaẽmbaague</n> Haꞌe gui Aava yakã gui ma ijypy jaxya doze araa py rojeꞌoi, Jerusalém katy roo aguã. Orere Nhanderuete opo py opena porã vy orereraa jepe orerovaigua kuery haꞌe tape rupi jojukaa kuery ikuai vaꞌe haꞌe javi gui.


text:
Haꞌe gui irundy araa py ma Nhanderuete pegua oo py roo vy ropeja ju prata, ouro haꞌe tembiporu. Haꞌe vy sacerdote Urias raꞌy Meremote pe je romboaxapa. Haꞌe vaꞌe reve oĩ Finéias raꞌy Eleazar. Haꞌe kuery reve ikuai avi levita kuery Jesua raꞌy Jozabade haꞌe Binui raꞌy Noadias.


text:
Haꞌe gui escravo ikuaiague gui ou vaꞌekue ma omeꞌẽ okuapy mymba Israel kuery ruete peguarã. Noventa e seis vexaꞌi, setenta e sete vexaꞌi raꞌy omeꞌẽ. Haꞌe gui ma doze kavara ava ju jejavya reguarã. Oapy reve meme omeꞌẽ Senhor pe.


text:
Haꞌe gui ma huvixave ayvu omombeꞌu okuapy hembiguai huvixa kuery Eufrates yakã kyvõ rupi opena vaꞌe pe. Haꞌe ramo haꞌe kuery orepytyvõ okuapy Nhanderuete pegua oo romoatyrõa py. 


text:
<n> Esdras onhemboꞌe vy haꞌe kuery reko vaia omombeꞌupaague</n> Haꞌe nunga oikopa ma rire xea py ou okuapy yvatekueve vaꞌe. Haꞌe vy haꞌe kuery aipoeꞌi okuapy: — Israel kuery vaꞌe regua sacerdote haꞌe levita kuery ma ndojepeꞌai okuapy amboae yvy regua reko vaia gui, cananeu kuery, heteu, ferezeu, jebuseu, Amom pygua, Moabe, Egito pygua haꞌe amorreu kuery reko vaia gui.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery vaꞌe regua rajy kuery ae ogueraa guaꞌyxyrã, guaꞌy kuery raꞌyxyrã guive. Haꞌe rami vy nhande kuery nhandekyꞌa eꞌỹ aguã vaꞌekue jajeꞌapa ma jakuapy kovaꞌe yvy re ikuai vaꞌe re. Yvatekueve haꞌe huvixa kuery ranhe hoꞌapa ma haꞌe rami ojejavya py — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe nunga xee aendu vy ajou vai vaipa. Haꞌe rami vy amondoropa xeao, xe-manto guive. Xeapyte gui xeꞌa haꞌe xerendyva aekyi reve aguapy ainy.


text:
Haꞌe ramo xea py onhemboatypa okuapy Israel kuery ruete ayvu oendu vy oryryipa vaꞌe, escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue ojejavypa rei okuapya re ndaꞌevei vy. Haꞌe ramo xee ma aguapy tema ainy ajou vai ete reve, kaꞌaru mymba omeꞌẽa jave peve. 


text:
Haꞌe gui kaꞌaru mymba omeꞌẽa jave py ma apuꞌã haꞌamy anhemoꞌyvyĩꞌi ainya gui, xeao haꞌe manto oxorokue rei reve. Haꞌe vy xerenapyꞌã re ju aĩ vy xepo aupi Senhor Xeruete oĩa katy.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi: — Xeruete! Xee ndaꞌevei rei aiko, ndea katy amaꞌẽ aguã axĩmba guive. Mbaꞌeta rojejavya ma oĩ-oĩve tema oreakã áryve rupi, orereko vaia ma yva peve oo.


text:
Oreramoĩ kuery ikuaia ára guive aỹ peve ore kuery voi orereko vai rokuapy. Rojejavypaague re ae oremboaxapa rakaꞌe huvixa amboae yvy regua po py, oreruvixa haꞌe sacerdote kuery voi. Haꞌe rami vy orere ou kyxe revegua, escravo orekuai aguã, imonda vaꞌe haꞌe roxĩmba aguã, aỹ peve roexaa rami ae.


text:
Haꞌe gui aỹ ma xapyꞌaꞌi ndee Senhor Oreruete oremboaxya rexa uka vy rejapo roo jepe nho aguã rami, haꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ju orekuai porã aguã. Haꞌe rami vy Oreruete, orevy remeꞌẽ orerexa pyxoꞌi jevy aguã, haꞌe teĩgue ju nhoembiguai orekuai teĩ rokuaveꞌi aguã.


text:
Ore kuery nhoembiguai roikoa py teĩ ndee Oreruete, norepytyvõ eꞌỹi. Haꞌe rami ꞌrãgue py oremboaxya rexa uka vy Pérsia pygua huvixa kuery renonde rupi voi oremboaxya roendu. Haꞌe rami vy orepyꞌa guaxuve ndevygua oo oitypaa vaꞌekue rojapo ju aguã, ivaipaague romoatyrõ vy, haꞌe gui Judá haꞌe Jerusalém py orekuaia rupi renhemoĩ kora rami orerepyarã. 


text:
— Haꞌe vy aỹ Oreruete, kovaꞌe nunga oiko rire mbaꞌe roꞌe ꞌrã tu? Mbaꞌeta roejapa ma rejapo uka vaꞌekue


text:
nerembiguai profeta kuery pe aipoꞌre uka vaꞌekue: “Yvy pendekoa aguã peoa vaꞌe re ma haꞌeveꞌỹa oĩ, haꞌe pygua kuery omongyꞌapa rire, mbaꞌeta jovaive-ive rupi haꞌe kuery ojejavypaa rupi vy omonyẽmba okuapy ojeguarupy.


text:
Haꞌe nunga rupi napemeꞌẽi ꞌrã penderajy kuery haꞌe kuery raꞌy kuery raꞌyxyrã, haꞌe kuery rajy kuery re voi napemomendai ꞌrã penderaꞌy kuery. Haꞌe kuery reve ndapejapoi ꞌrã peteĩ rami pendekuai aguã, neĩ pevyꞌa pekuapy aguã. Haꞌe rami vy ꞌrãe penembaraeteve kovaꞌe yvy re iporãgueve oiko vaꞌe re pekaru pekuapy aguã, haꞌe vy penderaꞌy kuery peguarã kovaꞌe yvy peja aguã rakaꞌe rã peve guarã”, ꞌre uka vaꞌekue.


text:
Haꞌe gui Oreruete, ore kuery orereko vaiague re haꞌe rami ete mbaꞌemo vai oiko, haꞌe rami avi rojejavyague re orembopaga aguã gui ndee norembopagaive guive, haꞌe rami ꞌrãgue py rejapo rokuaveꞌi vaꞌekue roo jepe nho aguã rami, roexaa rami.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌekue rami ae tema roejapa ju rejapo uka vaꞌekue, haꞌe vy apygua kuery re romenda rokuapy, ojeguarupy rojapo vy. Haꞌe rami rire orerovai nandepoxyi ꞌrã teve oremomba peve, neĩ peteĩve oo jepe vaꞌe naembyrei aguã rami?


text:
Senhor Israel kuery ruete vaꞌe! Ndee ma ndereko porã vaꞌe, haꞌe rã ore kuery ma oo jepe vaꞌekue regua rembyrekue rive, aỹ roexaa rami. Apy ma nerenonde py ma orereko vaia py orekuai, nerenonde peteĩve heko vai vaꞌe oĩ aguã ndaꞌevei teĩ — heꞌi. 


text:
<n> Avakue Israel regua guaꞌyxy heteu regua omondoukapa jevyague</n> Haꞌe rami vy Nhanderuete pegua oo renonde py Esdras onhemboꞌe vy heta vaꞌe kuery reko vaia omombeꞌu, haꞌe ojeroꞌa reve ojaeꞌo oiny. Haꞌe rami jave oĩa py onoꞌõ reta ete jogueruvy Israel kuery avakue, kunhague haꞌe kyrĩgue guive. Haꞌe rami vy pavẽ rei ojaeꞌo vaipa okuapy. 


text:
Haꞌe ramo Elão ramymino kuery vaꞌe regua Jeiel raꞌy Secanias ijayvu vy aipoeꞌi Esdras pe: — Ore kuery ma Nhanderuete rovai orereko vai vaꞌekue amboae regua kunhague re romendaa py, amboae regua re ae. Haꞌe rami teĩ nhande Israel kuery pe oĩ teri nharõ jaikovy aguã.


text:
Mbaꞌeta aỹ gui ma Nhanderuete reve rojapo ꞌrã ixupe ju orekuai aguã, oreraꞌyxy kuery haꞌe imemby kuery haꞌe javi romondoukapa ju aguã Senhor ijayvuague rami vy, haꞌe Nhanderuete ayvu gui oryryi vaꞌe kuery ijayvua rami vy, lei oĩa rami ae ꞌrã rojapo.


text:
Haꞌe nunga rupi epuꞌã ke, mbaꞌeta kovaꞌe nunga re ma ndee ae repena vaꞌerã reĩ. Haꞌe rã ore ma ndereve meme ꞌrã roiko. Nembaraete haꞌvy rejapo ete aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Esdras opuꞌã vy ojapo sacerdote yvatekueve vaꞌe oura aguã rami, levita haꞌe Israel kuery haꞌe javi guive, haꞌe rami ijayvuague haꞌe kuery ojapopa aguã. Haꞌe ramo haꞌe kuery oura okuapy haꞌe rami. 


text:
Haꞌe gui Nhanderuete pegua oo renonde Esdras oĩague gui ojepeꞌa vy opy jaꞌo Eliasibe raꞌy Joanã pegua py ju oike. Haꞌe py ma ndoꞌui oiny mbojape, neĩ ndoyꞌui vinho. Ojaeꞌo oiny escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue ojejavypaa re.


text:
Haꞌe gui Judá haꞌe Jerusalém rupi omombeꞌua escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue haꞌe javi onhemboatypa aguã Jerusalém py,


text:
haꞌe gui xapyꞌa rei amongue mboapy araa py teĩ ndoui vaꞌe ma imbaꞌe rei-rei haꞌe javi omomba aguã, yvatekueve haꞌe nhomongeta vaꞌety kuery ijayvuague rami vy, haꞌe gui haꞌe ae ma voi oipeꞌaa aguã escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue ikuaia mbyte gui. 


text:
Haꞌe ramo mboapy araa py Judá haꞌe Benjamim regua avakue haꞌe javive onhemboatypa okuapy Jerusalém py. Haꞌe rami vy nove jaxya haꞌe vinte araa py ete haꞌe kuery oguapypa okuapy Nhanderuete pegua oo rexeiꞌi. Oryryi okuapy haꞌe nunga káuxa, oky tuvixa vaꞌe oiko vaꞌe gui guive. 


text:
Haꞌe gui ma sacerdote Esdras opuꞌã vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Peẽ kuery ma pendereko vai pekuapy amboae regua kunhague re pemendaa py. Haꞌe rami vy pejapo Israel kuery re hetave oĩ aguã ojejavya.


text:
Haꞌe gui aỹ ma penhemombeꞌupa ꞌrã Senhor peneramoĩ kuery ruete pe, pejapo haꞌe oipota vaꞌe anho. Pejeꞌave eme amboae yvy regua re, amboae regua kunhague re guive — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ombovai vy ijayvu atã reve aipoeꞌi okuapy: — Haꞌe rami ma haꞌeve ꞌrã. Ndeayvua rami orekuai aguã ae haꞌeve.


text:
Haꞌe ramive heta ae avi orekuai, oky vaipa ára guive. Haꞌe nunga rupi ndaꞌevei oka py nhandekuai aguã. Haꞌe rami avi haꞌe nunga ma peteĩ, mokoĩ áraꞌi guarã eꞌỹ guive, mbaꞌeta haꞌe nunga py heta orekuai rojejavy vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹ gui ma yvatekueve toikuaa nhande kuery haꞌe javi rekovia. Tove ára oaꞌangaague py ae haꞌe kuerya py tou tetã ikuai vaꞌe-vaꞌe pygua amboae regua kunha re omenda vaꞌekue. Haꞌe kuery reve tou avi peteĩ-teĩ tetã pygua nhomongetaa haꞌe joguerekoa kuery, nhandegui Nhanderuete oipeꞌapa peve orereko vaia káuxa opoxya ombou vaꞌekue — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe rami aguã Asael raꞌy Jônatas haꞌe Ticvá raꞌy Jazeías anho ndojou porãi. Haꞌe kuery reve levita regua Mesulão haꞌe Sabetai avi nhomoirũ. 


text:
Haꞌe rami ae escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue ojapo okuapy. Haꞌe rami vy sacerdote Esdras oiporavo avakue hery rupi, dez jaxya jypyꞌi araa py haꞌe nunga re oikuaa pota okuapy aguã. Haꞌe vaꞌe kuery ma hetarã kuery akã, nguu kuery ro pygua kuery ikuaia rami omoĩ mbyre.


text:
Haꞌe rami vy peteĩ jaxya haꞌe jypyꞌia ára py oikuaa potapa ma okuapy amboae regua kunhague re avakue omenda vaꞌekue re. 


text:
Haꞌe gui sacerdote ramymino kuery vaꞌe regua kunhague amboae regua re omenda vaꞌekue ma ojou okuapy povaꞌe: Jozadaque raꞌy Jesua ramymino kuery haꞌe tyvy kuery vaꞌe regua ma Maaséias, Eliézer, Jaribe haꞌe Gedalias.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma jopopyy reve jogueroayvu okuapy kunhague omondoukapa aguã re. Haꞌe rami vy ojejavyague re peteĩ-teĩ omeꞌẽ okuapy peteĩ vexaꞌi ikora py oguereko vaꞌekue gueko vaiague rekovia.


text:
Haꞌe gui levita kuery vaꞌe regua ma Jozabade, Simei, Quelaías hery mboae vaꞌe Quelita, Petaías, Judá haꞌe Eliézer.


text:
Haꞌe gui Israel kuery vaꞌe regua ju. Parós ramymino kuery vaꞌe regua ma Ramias, Jezias, Malquias, Miamim, Eleazar, Malquias haꞌe Benaia.


text:
Paate-Moabe ramymino kuery vaꞌe regua ma Adna, Quelal, Benaia, Maaséias, Matanias, Bezalel, Binui haꞌe Manassés.


text:
Hasum ramymino kuery vaꞌe regua ma Matenai, Matatá, Zabade, Elifelete, Jeremai, Manassés haꞌe Simei.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery haꞌe javive ma amboae regua kunhague guaꞌyxyrã ogueraa vaꞌekue meme, amongue ma kunhague re taꞌy vaꞌekue guive. 


text:
<n>Neemias rekokue oĩa</n> <n> Jerusalém tetã re Neemias ojerureague</n> Hacalias raꞌy Neemias ayvu oĩa. Haꞌe gui vinte maꞌetỹa re, jaxya Quisleu ꞌea jave py, Susã py huvixa ro imbaraete vaꞌe oĩ vaꞌe py xee aiko jave


text:
ou xeryvy Hanani. Avakue Judá yvy gui ou vaꞌekue reve ovaẽ. Haꞌe rã haꞌe kuery pe aporandu judeu kuery oo jepe rã escravo-rã ndogueraai vaꞌekue re. Jerusalém tetã re voi aporandu. 


text:
Haꞌe ramo ombovai: — Escravo-rã ndogueraapaai vaꞌekue haꞌe py ae teri ikuai huvixa openaa yvy re. Haꞌe vaꞌe kuery ma ojexavai okuapy karuai gui, ndaꞌijaꞌeai guive. Haꞌe gui Jerusalém tetã kora ma oitypaa, hokẽ ikuai vaꞌe voi oapypaa — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe ramigua aendu vy ajaeꞌo ainy. Mbovy ára re rei eꞌỹ ndaꞌevei ete aiko. Akaru eꞌỹ re aiko reve ajerure ainy Nhanderuete yva pygua renonde py.


text:
Haꞌe vy aipoaꞌe: — Aỹ Senhor, Oreruete yva pygua ndepoꞌakapa haꞌe okyjevepy vaꞌe! Ndereve guarã rejapo vaꞌekue haꞌe ndeporayvua rupi reiko, nderayvu vaꞌe kuery rejapo uka vaꞌekue rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi pe.


text:
Tove ndeapyxa toendu, nderexa tojepeꞌa guive, xee nerembiguai ajerurea re reikuaa pota aguã. Aỹ nerenonde py aĩ. Ara py haꞌe pyávy Israel kuery nerembiguai ikuai vaꞌe re ajerure ainy. Amombeꞌu guive Israel kuery nderovai ojejavy okuapyague. Mbaꞌeta xee haꞌe xeru ro pygua kuery voi rojejavy vaꞌekue.


text:
Opa mbaꞌe vai rojapo vaꞌekue nderovai, ndorojapoi guive rejapo uka vaꞌekue, ndeayvu reja vaꞌekue, neĩ reipota vaꞌe nerembiguai Moisés rupi rejapo uka vaꞌekue.


text:
Nemaꞌenduꞌa ke ayvu nerembiguai Moisés pe remombeꞌu vaꞌekue re. Haꞌe vy aipoꞌre vaꞌekue: “Xapyꞌa rei peẽ kuery naxenheꞌẽ rendui ramo romoaĩmba ꞌrã yvy regua kuery mbyte rupi.


text:
Haꞌe rami teĩ xevy pe pejevy ju vy ajapo uka vaꞌekue rupi peiko vy pejapo ete ri ramo yva apy rupi ete penemomboa rire teĩ haꞌe gui romboatypa ju ꞌrã heruvy henda xerery amoĩ aguã aiporavoague py”, ꞌre vaꞌekue.


text:
Mbaꞌeta kovaꞌe kuery ma nerembiguai ikuai, nembaraetepaa haꞌe ndepoꞌakaa rupi ndejeupe guarã reraa jepe vaꞌekue.


text:
Haꞌe nunga rupi |yhwh{Senhor,} ndeapyxa tojapyxaka tema xee nerembiguai ajerurea re, haꞌe nerembiguai kuery ovyꞌa reve nderery oendu vy nemboete vaꞌe ojerure okuapya re. Ejapo aỹꞌi ma voi xee nerembiguai ajapo taa py aiko porã aguã rami. Ava renonde py aa rã ejapo ajerurea oendu aguã rami — haꞌe, mbaꞌeta haꞌe vaꞌe jave ma huvixave karo reruaty aiko. <n>“Ava” heꞌia ma huvixave Artaxerxes pe ae . Haꞌe vaꞌe jave huvixa karo reruaty Neemias oiko vaꞌe vy onhembopyꞌa henonde guetarã kuery re ojerure aguã re. Haꞌe rami aguã re ojerure ma voi Nhanderuete pe, oo vy huvixa pe ojerure aguã irundy jaxy teri oata reve. 


text:
<n> Jerusalém tetã katy Neemias omondoukaa ague</n> Vinte maꞌetỹ re ma huvixa Artaxerxes oĩ jave, jaxya nisã ꞌea py ma vinho oyꞌu vaꞌerã oguerua rã ajopy vy ameꞌẽ ixupe. Haꞌe vaꞌe eꞌỹ mbove ma neĩ peteĩgueve ma voi henonde xeporiaua ndaexa ukai teri.


text:
Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi xevy: — Mbaꞌe re tu nembaꞌeaxy vy eꞌỹ nderova poriau rei ri? Ndepyꞌa py ae ꞌrã ndeporiau — heꞌi. Haꞌe rã xee aendu akyje etea reve


text:
ambovai: — Xeruvixa, tereikove riae! Haꞌe rami avi mbaꞌexa tu xerova re avyꞌaa aexa uka ꞌrã tetã xeramoĩ kuery rupa oĩa ivaipa teria ja, hokẽ tata py oapypaa rire guive? — haꞌe. 


text:
Huvixa oporandu ju xevy: — Mbaꞌe nunga re tu rejerure ta xevy? Haꞌe rã Nhanderuete yva pygua pe ranhe ajerure.


text:
Haꞌe rami vy ambovai huvixa: — Xeruvixa, ndevy pe haꞌeve ramo, haꞌe nerenonde py xee nerembiguai xemboaxy ri ramo ajerure Judá yvy katy xemondouka aguã re, tetã xeramoĩ kuery rupa oĩa vaꞌe amoatyrõ ju aguã — haꞌe. 


text:
Haꞌe gui huvixa, ijyvýry taꞌyxy oĩ avi vaꞌe reve aipoeꞌi xevy: — Rakaꞌe peve ꞌrã tu nereĩvei apy? Rakaꞌe ꞌrã tu rejevy ju? Haꞌe rã amombeꞌu rakaꞌe peve pa haꞌe py aiko haꞌe ajevy aguã.


text:
Haꞌe gui aipoaꞌeve ju huvixa pe: — Xeruvixa, rejou porã ri vy emeꞌẽ haꞌvy kuaxia para Eufrates yakã rovai rupi huvixa opena vaꞌe kuery peguarã, haꞌe kuery oyvy rupi xemboaxa rã Judá yvy re avaẽ aguã.


text:
Emeꞌẽ avi kuaxia huvixa pegua kaꞌaguy re opena vaꞌety Asafe pegua, xevy yvyra omeꞌẽ aguã templo kora rokẽ ytarã, tetã korarã, haꞌe oo aĩ aguã ojapoa avi aguã — haꞌe. Haꞌe ramo huvixa omeꞌẽmba xevy, xere Nhanderuete po ipoꞌakapa vaꞌe oĩ ramo. 


text:
Haꞌe gui ma Eufrates yakã rovai huvixa kuery openaa py avaẽ vy haꞌe kuery pe amboaxa kuaxia para huvixa ogueru ruka vaꞌekue. Xerupive huvixa ombou avi xondaro ruvixa haꞌe kavaju árygua kuery.


text:
Haꞌe nunga ma Horonaim pygua huvixa Sambalate haꞌe hembiguai Amom guigua Tobias oikuaa vy ndojou porãi. Ojou vai ete Israel kuery aipytyvõ aguã ajuague. 


text:
<n> Heta vaꞌe kuery tetã kora omoatyrõ ju aguã re Neemias ijayvuague</n> Haꞌe gui Jerusalém tetã py avaẽ vy mboapy ára re ranhe aiko rive.


text:
Haꞌe gui peteĩ pytũ apuꞌã avy. Xerupive mbovyꞌi ete avi avakue ojeꞌoi, mbaꞌeta avave pe namombeꞌui teri Jerusalém py ajapo aguã xepyꞌa re Xeruete omoĩ vaꞌekue. Mymba kuery voi ndaraai xereve, xerymba aĩa eꞌỹ vy.


text:
Pyavyve aẽ avy Yvyugua Rokẽ gui, haꞌe gui Teju Jagua Yvu oĩa katy ju aa Yty Renda Rokẽ katy aa vy. Haꞌe py mae ma aexa Jerusalém tetã kora ivaipaa haꞌe hokẽ ikuai vaꞌekue tata py oapypaague.


text:
Haꞌe gui ma aave Yvu Rokẽ haꞌe huvixa pegua yy omboty pyre peve. Haꞌe rami teĩ mamove noĩ xerymba aĩa oaxa aguã.


text:
Haꞌe rami vy pytũ teri reve aẽve avy yakã rembe rupi. Haꞌe py aexave ju tetã kora oĩ vaꞌe. Haꞌe gui ajevy vy Yvyugua Rokẽ rupi aike vy xero py ju aa.


text:
Huvixa kuery ma ndoikuaai marã katy pa aa ague, neĩ mbaꞌe pa ajapoague voi, mbaꞌeta mbaꞌeve rei namombeꞌui teri judeu kuery pe, sacerdote kuery, yvatekueve, huvixa kuery, neĩ ombaꞌeapo vaꞌerã kuery pe voi. 


text:
Haꞌe gui ma xee aipoaꞌe haꞌe kuery pe: — Pexa ma aỹ opa mbaꞌe py nhandekuai axya. Jerusalém tetã ivaipa, hokẽ voi oapypaa tata py. Peju haꞌvy nhamoatyrõ ju Jerusalém kora. Haꞌe ramo ꞌrãe nanhandejojaiavei — haꞌe.


text:
Haꞌe kuery pe amombeꞌu avi Xeruete po ipoꞌakapa vaꞌe xere oĩa haꞌe huvixave xereve ijayvuague. Haꞌe ramo haꞌe kuery aipoeꞌi: — Ronhemoĩ ꞌrã haꞌvy nhamoatyrõ aguã — heꞌi okuapy. Haꞌe rami vy ikyreꞌỹ okuapy ombaꞌeapo porã aguã. 


text:
Haꞌe rã Horonaim pygua huvixa Sambalate, hembiguai Amom guigua Tobias haꞌe Arábia guigua Gesém haꞌe nunga oikuaa vy orejojai rei okuapy. Orembojaru reia rupi aipoeꞌi: — Mbaꞌe tu pejapo ta? Tyrã pa huvixave rovai pepuꞌã ta? 


text:
Haꞌe rã xee ambovai: — Oreruete yva pygua ae orepytyvõ ꞌrã rojapopa aguã rami. Haꞌe nunga rupi hembiguai kuery orekuai vaꞌe ronhemoĩ ꞌrã romoatyrõmba ju aguã. Haꞌe rã peẽ kuery ma ore kuery reve mbaꞌeve rei ndaperekoi Jerusalém tetã py. Haꞌe py ndaꞌevei guive peike aguã, pendere naꞌimaꞌenduꞌaai rã — haꞌe. 


text:
<n> Tetã kora omoatyrõa rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery rery oĩa</n> Haꞌe gui sacerdote yvateve vaꞌe Eliasibe voi onhemoĩ avi tyvy kuery sacerdote ikuai vaꞌe reve Vexaꞌi Rokẽ omoatyrõ ju aguã. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete peguarã omboaxa, haꞌe hokẽrã omoĩ. Haꞌe gui Torre dos Cem haꞌe Torre Hananel pegua oĩa peve omoatyrõ heravy kora.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery yvýry ma avakue Jericó guigua ju ombaꞌeapo okuapy. Haꞌe vaꞌe kuery yvýry Inri raꞌy Zacur ju ombaꞌeapo. 


text:
Haꞌe gui Hassenaá raꞌy kuery ma omoatyrõ okuapy Pira Rokẽ ꞌea. Omboytapa ma vy okẽ ju omoĩ, ijokoarã ferro haꞌe yvyra guigua reve.


text:
Haꞌe kuery yvýry ma Urias raꞌy Meremote ju ombaꞌeapo, Coz ramymino vaꞌe. Haꞌe vaꞌe yvýry ma Berequias raꞌy Mesulão ju omoatyrõ, Mesezabel ramymino. Haꞌe vaꞌe yvýry ma Baaná raꞌy Zadoque ju omoatyrõ.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery yvýry ma Tecoa tetã pygua kuery omoatyrõ. Haꞌe rã haꞌe pygua yvatekueve ma nombaꞌeapoxei okuapy opena vaꞌerã oĩ vaꞌe pe. 


text:
Haꞌe gui Paséia raꞌy Joiada haꞌe Besodias raꞌy Mesulão omoatyrõ Okẽ Ymague. Haꞌe rami vy omboyta vy omoĩ ju imoꞌamy okẽ, ijokoarã ferro haꞌe yvyra guigua reve.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery yvýry ma Gibeão pygua Melatias haꞌe Merom pygua Jadom ju ombaꞌeapo, haꞌe gui avakue Gibeão haꞌe Mispa guigua, Eufrates yakã rovai huvixa oĩ vaꞌe rembiguai ikuai vaꞌekue meme.


text:
Haꞌe kuery yvýry ma ombaꞌeapo avi Haraías raꞌy Uziel ouro re ombaꞌeapo vaꞌety. Haꞌe vaꞌe yvýry ma Hananias ju ombaꞌeapo, heakuã porã vaꞌe apoa. Haꞌe rami vy haꞌe kuery Jerusalém rupi omoatyrõmba Kora Ipyve Vaꞌe oĩa peve.


text:
Ijyvýry ombaꞌeapo avi Harumafe raꞌy Jedaías. Ngoo yvýry rupi ae omoatyrõ. Haꞌe vaꞌe yvýry ma Hasabnéias raꞌy Hatus ju ombaꞌeapo.


text:
Amboae rupi ma Harim raꞌy Malquias haꞌe Paate-Moabe raꞌy Hassube omoatyrõ heravy, Torre Tatakua ꞌea voi.


text:
Ijyvýry ombaꞌeapo avi Jerusalém tetã mbyte rupi opena vaꞌe Haloés raꞌy Salum. Guajy kuery reve ombaꞌeapo okuapy. 


text:
Haꞌe gui Yvyugua Rokẽ omoatyrõ vaꞌe ma Hanum, Zanoa pygua kuery mboae reve. Haꞌe kuery omoatyrõmba imoꞌamy okẽ, ijokoarã ferro haꞌe yvyra guigua reve. Kora quatrocentos e cinqüenta metros peve omoatyrõ avi, Yty Renda Rokẽ oĩa peve. 


text:
Haꞌe gui Yty Renda Rokẽ ae ma Bete-Haquerém pygua huvixa Recabe raꞌy Malquias omoatyrõ. Haꞌe vaꞌe omoatyrõ okẽ, ijokoarã ferro haꞌe yvyra guigua reve. 


text:
Yakã Ryapy Rokẽ omoatyrõ vaꞌe ma Mispa pygua huvixa Col-Hozé raꞌy Salum. Omoatyrõmba ma vy ojaoꞌi. Haꞌe gui okẽ ju omoĩ imoꞌamy, ijokoarã ferro haꞌe yvyra guigua reve. Kora omoatyrõve heravy yy omboty pyre Selá py oĩ vaꞌe yvýry rupi, huvixa mbaꞌe yvotyty rexei, Davi rekoague katy gui tape pyrõ-pyrõaꞌi oguejy ouvy vaꞌe peve.


text:
Haꞌe rire Bete-Zur pygua huvixa Azbuque raꞌy Neemias ju omoatyrõ heravy. Davi rupa rexei peve omoatyrõ, yy omboty pyre haꞌe ipyꞌa guaxukueve rogue rupi peve.


text:
Haꞌe vaꞌe rire levita kuery ju omoatyrõ okuapy Bani raꞌy Reum revegua kuery. Haꞌe vaꞌe kuery yvýry ma Queila yvy mbyte rupi opena vaꞌe Hasabias ju ombaꞌeapo.


text:
Ijyvýry ma Mispa pygua huvixa Jesua raꞌy Ezer ju omoatyrõve heravy tembiporu moĩ porãaty via tape oẽ ovy vaꞌe rupi, kora ojerea peve.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Zabai raꞌy Baruque ju ikyreꞌỹ reve omoatyrõ amboae rupi, kora ojerea guive sacerdote yvateve vaꞌe Eliasibe ro rokẽ peve.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Urias raꞌy Meremote, Coz ramymino vaꞌe ju omoatyrõ heravy Eliasibe ro rokẽ guive hoo apy peve.


text:
Haꞌe gui ma Benjamim haꞌe Hassube ju omoatyrõ heravy ngoo yvýry rupi ae. Haꞌe vaꞌe kuery rire ma Maaséias raꞌy Azarias ju omoatyrõ, Hananias ramymino, ngoo yvýry rupi.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Henadade raꞌy Binui ju omoatyrõ amboae rupi, Azarias ro guive opa ovyaꞌi peve, kora ojerea peve ete.


text:
Haꞌe gui opa ovyaꞌi guive ma Uzai raꞌy Palal ju omoatyrõ, haꞌe nhuã roka yvýry huvixa ro oĩ vaꞌe áry torre hiꞌaĩ vaꞌe guive. Haꞌe vaꞌe rire ma Parós raꞌy Pedaías ju omoatyrõ,


text:
haꞌe gui templo py ombaꞌeapo vaꞌety kuery Ofel py ikuai vaꞌe guive. Yy Rokẽ oĩa guive omoatyrõ heravy kuaray oua katy, torre yvateve vaꞌe hiꞌaĩa peve.


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma Tecoa tetã pygua kuery amboae rupi ju omoatyrõ okuapy, torre guaxu hiꞌaĩa guive Ofel kora oĩa peve. 


text:
Haꞌe gui Kavaju Rokẽ rovai guive ma sacerdote kuery ae omoatyrõ heravy, peteĩ-teĩ ngoo yvýry rupi ae.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery rire ma Imer raꞌy Zadoque ju omoatyrõ heravy ngoo yvýry rupi ae. Haꞌe vaꞌe rire ma Secanias raꞌy Semaías ju omoatyrõ, okẽ kuaray oua katygua rarõa.


text:
Haꞌe vaꞌe rire amboae rupi omoatyrõ vaꞌe ma Selemias raꞌy Hananias haꞌe Zalafe raꞌy mboapy memea vaꞌe Hanum. Haꞌe vaꞌe kuery rire ma Berequias raꞌy Mesulão ju omoatyrõ heravy ngoo yvýry rupi ae.


text:
Haꞌe vaꞌe rire omoatyrõ vaꞌe ma ouro re ombaꞌeapo vaꞌety raꞌy Malquias. Haꞌe vaꞌe ma omoatyrõ heravy templo py ombaꞌeapo vaꞌety haꞌe mbaꞌemo vendea kuery ro ikuaia peve, Harõa kuery Rokẽ rexei rupi, kora ojerea py opy oĩa peve.


text:
Haꞌe gui kora ojerea py opy oĩa guive Vexaꞌi Rokẽ peve omoatyrõ vaꞌe ma ouro re ombaꞌeapo vaꞌety haꞌe mbaꞌemo vendea kuery. 


text:
<n> Ngovaigua kuery jokoarã omoĩague</n> Haꞌe gui kora romoatyrõmba maa Sambalate oendu vy ipoxy ete. Ivai vaipa reve ijayvu vai judeu kuery rovai.


text:
Guyvy kuery haꞌe Samaria pygua xondaro kuery haꞌe javi oendua py ijayvu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Mbaꞌe tu pevaꞌe judeu kuery ikangykue ojapo ta? Haꞌe rami aguã ojapo ukaa ꞌrã ri ndaꞌu? Mbaꞌemo mymba ojuka vy ndaꞌu omeꞌẽ ꞌrã ri? Peteĩ ára pyveꞌi ndaꞌu omomba ꞌrã? Ita raꞌykue oapypa pyre aty gui ndaꞌu omoatyrõve ju ꞌrã? — heꞌi. 


text:
Hexeve hiꞌaĩ avi Amom guigua Tobias. Haꞌe vy aipoeꞌi avi: — Kora ita gui anho haꞌe kuery ojapo teĩ hiꞌáry mbyku rive ojeupi vy oitypa ꞌrã — heꞌi. 


text:
Oreruete, endu ke mbaꞌeta ombojaru reipy orekuai. Haꞌe kuery re ae tojeapa ju orembojaru reiague. Escravo-rã togueraapaa guive yvy mboae katy.


text:
Ejaoꞌi eme haꞌe kuery reko vaiague, nerenonde gui embogue eme ojejavyague, mbaꞌeta ombaꞌeapo vaꞌe kuery oendua py nembopoxy okuapy. 


text:
Haꞌe rami py romoatyrõ heravy kora. Haꞌe vy yvatea mbyte peve rombotypa, heta vaꞌe kuery ombaꞌeapo aguã ikyreꞌỹ ramo. 


text:
Haꞌe rami teĩ Sambalate haꞌe Tobias haꞌe nunga oendu. Arábia guigua kuery, Amom haꞌe Asdode guigua kuery avi oendu okuapy Jerusalém kora romoatyrõve tema heravya. Kora paꞌũ ikuai vaꞌekue rombotypa raiꞌi maa haꞌe kuery oikuaa vy ivai vaipa okuapy.


text:
Haꞌe rami teĩ Nhanderuete pe rojerure rokuapy. Harõarã romoĩ guive kuery ara py haꞌe pyávy ijokoarã. 


text:
Haꞌe gui Judá regua avakue aipoeꞌi: — Mbaꞌemo reraa kuery naꞌimbaraetevei ma, mbaꞌemo raꞌykue-ꞌykue aty heta vai ete rã. Kora jajapopa aguã ndaꞌeve reguai — heꞌi okuapy. 


text:
Orerovaigua kuery aipoeꞌi avi: — Haꞌe kuery mbaꞌeve ndoikuaai neĩ ndoexai ꞌrã haꞌe vaꞌe kuery mbyte rupi roike vy rojukapa rã. Haꞌe rami vy romombytuꞌupa ꞌrã ombaꞌeapo vaꞌe kuery — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery yvyꞌiry judeu kuery hekoa vaꞌe mbovykue rei eꞌỹ ou vy aipoeꞌi orevy: — Opa rupi haꞌe kuery ikuaia gui ou ta nhanderovai opuꞌã aguã — heꞌi ramo


text:
heta vaꞌe kuery peteĩ-teĩ hoo pygua ikuaia rami amoĩ kora yvyꞌã guy katy teri oĩa py oarõ aguã, onhembotypa eꞌỹ teria rupi. Kora ropy katy amombytapa imoꞌamy kyxe, huꞌy guaxu haꞌe hapa reve-reve.


text:
Haꞌe vy aexa potapa ma vy apuꞌã reve aipoaꞌe yvatekueve, huvixa kuery haꞌe heta vaꞌe kuery mboae pe: — Pekyje rei eme. Penemaꞌenduꞌa tema Senhor re, mbaꞌeta haꞌe ma ipoꞌakapa haꞌe okyjevepy vaꞌe. Haꞌe rami vy pejogueroꞌa penderyvy haꞌe penderykeꞌy kuery repya rupi, penderaꞌy haꞌe penderajy kuery, penderaꞌyxy haꞌe pendero ikuai vaꞌe repya rupi guive — haꞌe. 


text:
Haꞌe gui orerovaigua kuery oendu okuapy roikuaa ae maa, Nhanderuete ojoko ramo haꞌe kuery ojapoxea. Haꞌe ramo kora oĩa katy ju roopa, peteĩ-teĩ rombaꞌeapo aguã katy ae.


text:
Haꞌe vaꞌe ára guive xerembiguai kunumigue regua mbytekue ma ombaꞌeapo ꞌrã okuapy kora re, haꞌe rã amboae kuery ma huꞌy guaxu reve ikuai, huꞌy jokoa, guyrapa haꞌe pexo regua reve guive. Haꞌe gui opena vaꞌe kuery ma Judá kuery mbopyꞌa guaxua rupi ikuai.


text:
Haꞌe rã mbaꞌemo reraa kuery ma peteĩ-teĩ opo rovai py oupi ꞌrã mbaꞌemo, haꞌe rã hovai re ma ojopy ꞌrã heravy guembiporu.


text:
Ombaꞌeapo vaꞌe kuery haꞌe rami ae avi peteĩ-teĩ okuꞌa re oguereko ꞌrã kyxe. Haꞌe rami py ombaꞌeapo okuapy. Haꞌe rã mimby guaxu monheꞌẽarã amoĩ vaꞌekue ma xeyvyꞌiry riae oiko.


text:
Aipoaꞌe yvatekueve, huvixa haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi pe: — Jajapo vaꞌerã oĩ vaꞌe ma tuvixa ete, joapy eꞌỹ-eꞌỹ guive. Haꞌe rami avi kora áry rupi ikuai vaꞌe ma joegui mombyry-mbyry ikuai.


text:
Haꞌe nunga rupi mimby guaxu nheꞌẽ pendu vyve taꞌvy penha reve penoꞌõmba orea py. Mbaꞌeta Nhanderuete ae ꞌrã opuꞌã nhanderepya rupi — haꞌe. 


text:
Haꞌe rami py tema rombaꞌeapo. Amongue vaꞌe ma opo py huꞌy guaxu reve ikuai kuaray hexakã guive kaꞌaru jaxy-tata ojekuaapa peve. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave ma voi aipoaꞌe heta vaꞌe kuery pe: — Peteĩ-teĩ pepyta ꞌrã Jerusalém tetã py ae penerembiguai kunumigue reve, pyávy tetã rarõa rupi pendekuai, haꞌe gui ara py ju pembaꞌeapo aguã — haꞌe.


text:
Haꞌe gui xee neĩ namboivei xeao xejegui, xeryvy kuery, xepytyvõa kuery, neĩ avakue tetã rarõa xerupive ikuai vaꞌe ma voi. Peteĩ-teĩ roke rojupy orerembiporu reve. 


text:
<n> Peráta omboekovia retave eꞌỹ aguã re ijayvuague</n> Haꞌe rami teĩ heta vaꞌe kuery kunhague reve ojapukai okuapy guyvy kuery judeu regua rovai.


text:
Haꞌe vy amongue aipoeꞌi: — Orereta raxa rima, oreraꞌy haꞌe orerajy kuery reve. Haꞌe rami vy pemeꞌẽ na trigo roꞌu vaꞌerã rokuaveꞌi aguã — heꞌi. 


text:
Ikuai avi aipoeꞌi vaꞌe: — Oreyvy, orembaꞌety uva haꞌe orero voi jopo py romboaxa ma trigo rekovia, kovaꞌe karuai gui — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui ikuaive ju aipoeꞌi vaꞌe: — Peráta orevy oiporukaa vaꞌekue oreyvy haꞌe uvaty regua imposto ropaga aguã.


text:
Oreryvy kuery reve peteĩꞌi toꞌo orekuai, oreraꞌy kuery voi haꞌe kuery raꞌy kuery rami ae avi heko porã vaꞌe. Haꞌe rami teĩ neꞌexa, oreraꞌy haꞌe orerajy kuery romboaxa ma oreryvy kuery escravo-rã. Orerajy kuery vaꞌe regua ma ogueraa ma escravo-rã. Ndorepoꞌakavei ma guive rogueru ju aguã, mbaꞌeta orembaꞌety haꞌe uvaty ma jopo py opyta — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe rami vy xee ae aikuaa pota porã ma vy xeayvu ete yvatekueve haꞌe huvixa kuery pe. Haꞌe vy haꞌe kuery pe aipoaꞌe: — Peẽ kuery tu peteĩ-teĩ penderyvy kuery pe mbaꞌemo peiporuka rire pemboekovia retave rima — haꞌe. Haꞌe gui ma haꞌe kuery ikuaia re aikuaa pota aguã ajapo nhemboaty guaxu.


text:
Haꞌe vy aipoaꞌe haꞌe kuery pe: — Ore ma mbaꞌemo rojou vaꞌekue re rojogua ju oreryvy kuery judeu ikuai vaꞌe yvy regua kuery pe ovendeague gui. Haꞌe rã peẽ ju ri tyꞌy penderyvy kuery pevende ta joupe, ore ju rojogua aguã? — haꞌe. 


text:
Haꞌe rami rã haꞌe kuery okyrirĩmba okuapy nombovai kuaai vy. Haꞌe ramo aipoaꞌe ju: — Peẽ kuery pejapo vaꞌe ma haꞌeve eꞌỹ. Ndaꞌevei ri tyꞌy Nhanderuete renonde pejererokyje aguã, amboae regua nhanderovaigua ikuai vaꞌe nhanembojaru rei eꞌỹ aguã?


text:
Haꞌe gui xee voi, xeryvy kuery haꞌe xerembiguai kunumigue reve haꞌe kuery pe roiporuka avi peráta haꞌe trigo. Haꞌe rami teĩ nhamboekovia retave eme jaiporuka vaꞌekue áryve.


text:
Haꞌe nunga rupi aỹꞌi ma voi peẽ kuery pemeꞌẽ ju haꞌe kuery yvy, uvaty, oliveira ty haꞌe hoo peipeꞌa vaꞌekue. Pemeꞌẽmba avi peráta pemboekovia retaveague, trigo, uvaty haꞌe azeite haꞌe kuery gui peipeꞌa vaꞌekue — haꞌe. 


text:
Haꞌe ramo ombovai okuapy: — Haꞌe kuery pe romeꞌẽmba ju ꞌrã haꞌvy, ndorojerurevei ma ꞌrã guive. Ndee aipoꞌrea rami ae ꞌrã rojapo — heꞌi okuapy. Haꞌe ramo aenoĩ avi sacerdote kuery, haꞌe vy ajapo haꞌe kuery oura aguã rami haꞌe vaꞌe ayvu ojapo avi aguã. 


text:
<n> Neemias ojapo porãa re ijayvuague</n> Haꞌe gui xeao ambovava ratã reve aipoaꞌe: — Nami avi Nhanderuete tojapo, tombovava imondovy ava oayvuague ojapopa eꞌỹ vaꞌe. Ixugui toipeꞌapa hoo haꞌe ombaꞌeapoa rupi ojou vaꞌe haꞌe javi — haꞌe. Haꞌe ramo ijaty vaꞌe kuery haꞌe javi ombovai vy — Haꞌeve vaꞌe! — heꞌi okuapy. Haꞌe vy omboete okuapy Senhor. Haꞌe rire ma haꞌe kuery ojapo oayvuague. 


text:
Haꞌe gui ma Judá yvy rupi opena vaꞌerã xemoĩague ára guive, Artaxerxes huvixa oĩa vinte maꞌetỹa guive trinta e dois maꞌetỹa peve, haꞌe javi vy doze maꞌetỹ re aĩ jave ma xee neĩ xeryvy kuery voi ndoroꞌui tembiꞌu huvixa peguarã xevy omeꞌẽa vaꞌekue gui.


text:
Haꞌe rã yma huvixa kuery xee aĩ eꞌỹ mbove ikuai vaꞌekue ma heta vaꞌe kuery ojavyky rei vy haꞌe kuery gui oipeꞌapa vaꞌekue tembiꞌu haꞌe vinho, quarenta hatãꞌi vaꞌe prata guigua guive. Hembiguai kuery kunumigue voi oguereko rei vaꞌekue heta vaꞌe kuery. Haꞌe rã xee ma haꞌekue rami ndajapoi Nhanderuete renonde ajererokyje vy.


text:
Haꞌe rami ꞌrãgue py tetã kora re ombaꞌeapoa py xee voi amoatyrõ aikovy. Neĩ peteĩ henda py ma voi ndajoguai xeyvyrã. Xerembiguai kunumigue voi onoꞌõmba haꞌe py ombaꞌeapo avi aguã. 


text:
Haꞌe rami ae avi xero py amovaẽ cento e cinqüenta avakue judeu regua huvixa kuery reve ou vaꞌekue, haꞌe gui orea py yvy regua oreyvýry rupi hekoa vaꞌe kuery ou rã amovaẽmba avi imbokuapy.


text:
Ára nhavõ haꞌe kuery hoꞌu vaꞌerã ajuka uka ꞌrã peteĩ vaka haꞌe mboapy meme vexaꞌi oiporavo pyre. Uru ma heta ajuka uka avi, haꞌe gui dez araa py nhavõ ajogua reta avi vinho joegua eꞌỹ-eꞌỹ. Haꞌe rã tembiꞌu huvixa peguarã omeꞌẽa vaꞌekue ma xee ndajopyi xejeupe ae, kovaꞌe kuery pe mbaꞌemo omeꞌẽ ukaa reta ae ma ramo.


text:
Haꞌe nunga rupi Xeruete, nemaꞌenduꞌa ke xere xemoingo porã aguã, kovaꞌe kuery pe ajapo porã aikovya haꞌe javi re. 


text:
<n> Hovaigua kuery omongyjea rupi ijayvu okuapyague</n> Haꞌe gui Sambalate, Tobias, Arábia pygua Gesém haꞌe orerovaigua kuery haꞌe javi oendupa okuapy kora romoatyrõmba maa, mbaꞌeta ndaꞌipovei ma kora paꞌũ ikuai vaꞌekue, haꞌe vaꞌe jave kora rokẽ noromoĩ teri teĩ.


text:
Haꞌe rami vy Sambalate aipoeꞌi uka xevy: — Eju ke orerovaexĩ Ono yvyugua py tekoa oĩa py — heꞌi, mbaꞌemo vai xevy ojapoxe vy rive. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe amondouka po rami omombeꞌua aguã: — Xee ndaa reguai teve, mbaꞌemo tuvixa vaꞌe rojapo rokuapy ramo. Mbaꞌe re tu ambaꞌeapoa gui apytuꞌupa ta, peẽ kuerya katy aa aguã rive? — haꞌe uka.


text:
Haꞌe gui peteĩ nhiruĩguea ma xea py Sambalate ombou guembiguai opo py kuaxia para omboja pyreꞌỹ ogueraa vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe re ma po rami oĩ: “Yvy regua kuery ikuaia rupi oendu ndee haꞌe judeu kuery haꞌe javi reve nhanderuvixave re pepuꞌãxe vy rive pemoatyrõ tetã kora. Gesém voi haꞌe rami ae omombeꞌu. Haꞌe kuery oikuaa rami vy ma je ndee ae reĩxe haꞌe kuery ruvixarã.


text:
Haꞌe rami aguã vy rive ae ma je profeta kueryrã remoĩ Jerusalém py, nderekorã re ijayvu vy ‘Haꞌe vaꞌe ma Judá pygua ruvixa’, heꞌiarã. Haꞌe rami haꞌe kuery ijayvua omombeꞌua rã nhanderuvixave avi ꞌrã oendu. Eju vyvoi haꞌvy haꞌe nunga re jajogueroayvu aguã”, heꞌi uka xevy. 


text:
Haꞌe ramo xee aipoaꞌe uka ju: — Ndeayvuague ma neĩ teĩgue ma ndoikoi. Neakã gui rive rima ndeayvu — haꞌe uka. 


text:
Haꞌe kuery oremongyje reixe tema okuapy, mbaꞌeta aipoeꞌi: — Haꞌe kuery ojepeꞌa ꞌrã ombaꞌeapoa gui, ombaꞌeapoague gui mbaꞌeve oiko eꞌỹ aguã rami — heꞌi. Haꞌe nunga rupi Xeruete, xemombaraete ke aỹ. 


text:
Haꞌe gui ma aa Semaías ro py. Haꞌe vaꞌe Delaías raꞌy, Meetabel ramymino, ngoo py ae onhemboty vaꞌekue. Haꞌe gui haꞌe vaꞌe aipoeꞌi xevy: — Jaa na Nhanderuete pegua oo py, haꞌe templo ropy apy katy nhaĩ. Templo rokẽ ma nhamboty porã ꞌrã. Mbaꞌeta pyávy oua ꞌrã ndejukaarã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo xee aipoaꞌe: — Haꞌe rami avi ava xee ramigua teve onha ꞌrã? Mavaꞌe tu xee ramigua oike ꞌrã templo ropy oikove aguã? Xee ndaikei ꞌrã neĩ peteĩgueve — haꞌe.


text:
Haꞌe rami xeayvu mbaꞌeta aikuaa Nhanderuete eꞌỹ ae haꞌe vaꞌe ayvu mbouare. Ixupe Sambalate haꞌe Tobias peráta omeꞌẽ rire rive haꞌe rami ijayvu xerekorã re.


text:
Xemongyje reixe vy rive peráta omeꞌẽ, xee haꞌe ramia py ajejavy aguã, haꞌe kuery xemboetea rupi eꞌỹ ijayvu aguã.


text:
Haꞌe nunga rupi Xeruete, nderexarai eme Tobias haꞌe Sambalate ojapo vaiague re. Eikuaa pota avi profeta kunha Noadia haꞌe profeta ramigua mboae kuery re, xemongyje reia rupi ijayvu okuapy rã. 


text:
<n> Tetã kora omoatyrõmba ma okuapyague</n> Tetã kora rojapopa aguã ma cinqüenta e dois ára re rombaꞌeapo, jaxya elul ꞌepy vaꞌe re vinte e cinco araa peve.


text:
Haꞌe nunga orerovaigua kuery oendupa vy yvy regua kuery oreyvýry rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi okyjepa rei, okangya anho oendu okuapy, mbaꞌeta oikuaa nho Nhanderuete poꞌakaa rupi haꞌe nunga rojapopaague. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave py Judá regua yvatekueve voi heta ombopara kuaxia Tobias pe ogueraa uka vaꞌe, haꞌe Tobias ju haꞌe kuery pe kuaxia ombopara avi.


text:
Mbaꞌeta Judá py mbovy eꞌỹ ikuai Tobias pe ikuai aguã re oura vaꞌekue, Ará raꞌy Secanias rajy me oiko ramo. Haꞌe gui taꞌy Joanã ma Mesulão rajy Berequias ramymino re omenda vaꞌe.


text:
Haꞌe kuery ma xee aendua py ijayvu okuapy mbaꞌemo porã Tobias ojapoa re. Haꞌe rami avi xeayvuague ju ꞌrã omombeꞌua ixupe. Heta ma Tobias ombopara kuaxia xemongyje aguã. 


text:
<n> Jerusalém tetã rarõarã kuery Neemias omoĩague</n> Haꞌe gui tetã kora rojapopa haꞌe okẽ romoĩmba ma rire amoĩ okẽ rarõarã kuery, oporaei vaꞌerã haꞌe levita kuery.


text:
Jerusalém tetã re opena vaꞌerã ma mokoĩ amoĩ: xeryvy Hanani haꞌe huvixa ro re opena vaꞌety Hananias reve. Hananias ma Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi oiko, amboae kuery gui ojerovia pyve guive.


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery mokoĩve pe xee aipoaꞌe: — Peipeꞌa uka eme Jerusalém kora rokẽ kuaray hakupa porã eꞌỹa ja. Haꞌe gui kaꞌaruꞌi pemboty ju ꞌrã imoiny okẽ rarõa kuery ikuai teria ja, ijokoa pemoĩ guive. Pemoĩ avi Jerusalém py hekoa vaꞌe kuery harõarã, peteĩ-teĩ omoĩague py toarõ ngoo rexei rupi ae — haꞌe,


text:
mbaꞌeta tetã ma tuvixa vaꞌeri mboapyꞌi orekuai haꞌe py. Oo ikuai vaꞌerã ma mbovyꞌi ete teri ojapoa. 


text:
<n><i> </i></n> Haꞌe gui xepyꞌa re Nhanderuete omoĩ amboatypa aguã yvatekueve, huvixa haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi, tery ambopara uka aguã hamymino kuery rery oĩa rami. Haꞌe rami vy ajou kuaxia jypyꞌi ojevy vaꞌekue rery oĩa. Haꞌe vaꞌe re ma po rami oĩ: 


text:
Po rami ma yvy mboae re escravo-rã ogueraa ague gui ojevy ju vaꞌekue rery. Haꞌe vaꞌe kuery ma Babilônia pygua huvixa Nabucodonosor escravo-rã ogueraa uka vaꞌekue ri ojevypa ju Jerusalém tetã haꞌe Judá yvy katy, peteĩ-teĩ guekoague py ae.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Zorobabel reve ojevy vaꞌekue, haꞌe gui Jesua reve, Neemias, Azarias, Raamias, Naamani, Mordecai, Bilsã, Misperete, Bigvai, Neum haꞌe Baaná reve. Povaꞌe ma Israel kuery vaꞌe regua avakue meme.


text:
Haꞌe gui sacerdote kuery ju: Jedaías ramymino kuery Jesua ramymino ikuai vaꞌe ma novecentos e setenta e três.


text:
Okẽ rarõa kuery: Salum, Ater, Talmom, Acube, Hatita haꞌe Sobai ramymino kuery ma cento e trinta e oito. 


text:
Templo py ombaꞌeapo vaꞌety kuery Salomão rembiguai ramymino kuery reve haꞌe javi vy ma trezentos e noventa e dois. 


text:
Povaꞌe kuery ma Tel-Melá gui ojevy vaꞌekue, haꞌe Tel-Harsa, Querube, Adom haꞌe Imer gui teĩ ndoikuaai ae tema Israel regua ikuaia:


text:
Sacerdote kuery haꞌe rami ae avi: Habaías, Coz haꞌe Barzilai ramymino kuery ikuai. Haꞌe vaꞌe Barzilai ma Gileade pygua rajy re omenda rire hery rupi ae oenoĩa.


text:
Haꞌe kuery ma kuaxia para tery oĩa re guery oeka teĩ ndojoui okuapy. Haꞌe nunga rupi ndaꞌevei sacerdote ikuai aguã, haꞌeve vaꞌe ndoikoi vaꞌe vy.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe huvixa aipoeꞌi tembiꞌu ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe hoꞌu eꞌỹ aguã, sacerdote Urim haꞌe Tumim revegua oiko eꞌỹa ja. 


text:
hembiguai avakue haꞌe kunhague jaipapa eꞌỹ re. Haꞌe vaꞌe kuery ju ma sete mil trezentos e trinta e sete ikuai. Ikuai avi duzentos e quarenta e cinco oporaei vaꞌety avakue haꞌe kunhague.


text:
Haꞌe kuery rymba kavaju ma setecentos e trinta e seis oguereko. Haꞌe rã hymba mburika ma duzentos e quarenta e cinco ikuai.


text:
Hymba camelo ma quatrocentos e trinta e cinco. Mburikaꞌi ma seis mil setecentos e vinte haꞌe javi vy. 


text:
<n> Templo reguarã omeꞌẽ okuapyague</n> Haꞌe gui hetarã kuery akã ikuai vaꞌe regua ma mbaꞌemo omeꞌẽ okuapy ombaꞌeapo vaꞌe kuery peguarã. Huvixa ma mil hatãꞌi vaꞌe ouro guigua omeꞌẽ omoĩ porãaty py, cinqüenta hyꞌa haꞌe quinhentos e trinta ao puku sacerdote pegua guive.


text:
Haꞌe rã hetarã kuery akã mboae ma omoĩ porãaty py omeꞌẽ avi vinte mil hatãꞌi vaꞌe ouro guigua, haꞌe dois mil e duzentos prata guigua tuvixakueve vaꞌe.


text:
Heta vaꞌe kuery mboae ma hatãꞌi vaꞌe ouro guigua omeꞌẽ vinte mil, haꞌe dois mil prata guigua tuvixakueve vaꞌe, sessenta e sete ao puku sacerdote pegua guive. 


text:
Haꞌe gui sacerdote kuery, levita, okẽ rarõa, oporaei vaꞌety, heta vaꞌe kuery regua, templo py ombaꞌeapo vaꞌety haꞌe Israel kuery haꞌe javi ma guekoague py ae ju ikuai. 


text:
<n> Heta vaꞌe kuery oendua py Neemias lei ogueroayvuague</n> Haꞌe gui sete jaxya py Israel kuery guekoa py ikuaia gui ou vy peteĩꞌi rami onoꞌõmba okuapy tetã mbyte py Yy Rokẽ oĩ vaꞌe yvýry. Haꞌe rami vy lei re nhomboꞌe vaꞌety Esdras pe ojerure okuapy kuaxia Israel kuery peguarã lei oĩa ogueru aguã, Moisés pe Senhor ombopara uka vaꞌekue ae.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery ijatya py sacerdote Esdras ogueru lei. Avakue haꞌe kunhague ikuai, haꞌe javi oendu kuaa vaꞌe reve. Haꞌe vaꞌe ára ma sete jaxya, jypyꞌia ára. 


text:
Haꞌe gui ma Yy Rokẽ rexei tetã mbyte py Esdras ogueroayvu hoꞌamy kuaxia lei oĩa, koꞌẽmbaꞌi guive kuaray mbyte peve ogueroayvu, avakue, kunhague haꞌe haꞌe javi oendu kuaa vaꞌe pe. Kuaxia lei oĩa ogueroayvu rã heta vaꞌe kuery ojapyxaka porã okuapy.


text:
Lei re nhomboꞌe vaꞌety Esdras ma hendarã yvyra gui haꞌe vaꞌe ára pyguarã ae ojapo pyre áry hiꞌaĩ. Oiporu kuaa regua re ikuai avi Matitias, Sema, Anaías, Urias, Hilquias haꞌe Maaséias. Haꞌe rã ijaxua re ma Pedaías, Misael, Malquias, Hasum, Hasbadana, Zacarias haꞌe Mesulão ikuai. 


text:
Haꞌe gui ma heta vaꞌe kuery áry Esdras hiꞌaĩa py oipeꞌa kuaxia pavẽ oexaa py. Oipeꞌa ramove heta vaꞌe kuery opuꞌãmba okuapy.


text:
Haꞌe ramo Esdras omboete Senhor Nhanderuete ipoꞌakapa vaꞌe. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery haꞌe javi ombovai vy — Amém, amém — heꞌi okuapy opo oupi reve. Haꞌe rami vy ojeroꞌa reve Senhor omboete okuapy, ngova yvy katy omoĩ reve.


text:
Haꞌe ramo Jesua, Bani, Serebias, Jamim, Acube, Sabetai, Hodias, Maaséias, Quelita, Azarias, Jozabade, Hanã haꞌe Pelaías levita kuery omboꞌe okuapy heta vaꞌe kuery lei re. Haꞌe ramia ja heta vaꞌe kuery ikuaia py ae opyta okuapy.


text:
Pavẽ oendu kuaa aguã rami ogueroayvu okuapy Nhanderuete guigua lei. Omombeꞌu porãve guive ogueroayvu rã heta vaꞌe kuery oendu kuaa porãmba aguã rami. 


text:
Lei regua ayvu heta vaꞌe kuery haꞌe javi oendu vy ojaeꞌopa okuapy. Haꞌe ramo huvixa Neemias, lei re nhomboꞌe vaꞌety sacerdote Esdras haꞌe levita kuery omongeta vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe: — Kovaꞌe ára ma Senhor Nhanderuete peguarã ae nhamboaxa vaꞌekue. Haꞌe nunga rupi pendeporiau eme, pejaeꞌo eme — heꞌi. 


text:
Aipoeꞌive ju: — Tapeo, peꞌu xoꞌo ikyrave vaꞌe, peyꞌu yreꞌẽ, haꞌe peraa uka oguereko eꞌỹꞌi vaꞌe-vaꞌe pe hoꞌu vaꞌerã. Mbaꞌeta kovaꞌe ára ma Senhor Nhanderuete pegua. Haꞌe nunga rupi pendeporiau eme, mbaꞌeta Nhanderuete guigua vyꞌaa oĩ penembaraeterã — heꞌi. 


text:
Levita kuery voi heta vaꞌe kuery omokyrirĩmba vy aipoeꞌi: — Pekyrirĩ, mbaꞌeta kovaꞌe ára ma Senhor pegua. Pendeporiau eme pekuapy — heꞌi okuapy.


text:
Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery ngoo rupi ae ju oo okaru haꞌe oyꞌu aguã, haꞌe oguereko eꞌỹꞌi vaꞌe kuery pe tembiꞌu ogueraa uka avi. Haꞌe rami vy ovyꞌa porãmba rei okuapy, ayvu oendu vaꞌekue omombeꞌua porãve rã oikuaa porã rire. 


text:
<n> Oguyꞌi py ikuai aguã regua ngaru ojapo okuapyague</n> Koꞌẽ jevy lei re nhomboꞌe vaꞌety Esdras oĩa py hetarã kuery akã ikuai vaꞌe haꞌe javi onhemboatypa ju okuapy sacerdote haꞌe levita kuery reve, lei regua ayvu oikuaa porãvexe vy.


text:
Haꞌe rami vy lei Moisés pe Senhor ombopara uka vaꞌekue re ojou imoiny sete jaxya regua ngaru oiko jave Israel kuery oguyꞌi py ikuai aguã.


text:
Haꞌe ramo Jerusalém haꞌe tetã haꞌe javi rupi ojeꞌoi vy omombeꞌu. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tapeo yvyty ikuai vaꞌe rupi, peru oliveira rogue, zambujeiro, murta, pindo haꞌe yvyra hovana vaꞌe rogue, ipara oĩa rami vy oguyꞌi pejapo aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery ojeꞌoi vy mbaꞌemo rogue ogueru vy ojapo imoiny oguyꞌi ikuai aguã. Peteĩ-teĩ ojapo ngoo aoꞌia áry, haꞌeꞌỹ vy ngoka py, Nhanderuete pegua roka py mbaꞌe, eꞌỹ vy tetã mbyte py Yy Rokẽ haꞌe Efraim Rokẽ avi vaꞌe rexei.


text:
Escravo ikuaiague gui ojevy vaꞌekue haꞌe javi oguyꞌi ojapo vy ikuai haꞌe py. Teĩgueve ma voi haꞌe ramigua Israel kuery ndojapoi vaꞌe teri Num raꞌy Josué oikoa guive haꞌe vaꞌe ára peve. Haꞌe rami vy ovyꞌa porãmba rei okuapy.


text:
Koꞌẽ nhavõ tema Esdras ogueroayvu kuaxia Nhanderuete guigua lei oĩa, jypyꞌia ára guive opa peve. Sete ára re okaru okuapy. Haꞌe gui oito araa py ma ipara oĩa rami vy oiko nhemboaty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe. 


text:
<n> Ojejavya omombeꞌu haꞌe ojeko rerova okuapyague</n> Haꞌe vaꞌe jaxy re vinte e quatro araa py ma Israel kuery onhemboaty ju. Okaru eꞌỹ re ikuai, voxa vaikue py rive onhemonde okuapy, oꞌáry yvy kuꞌi omoĩ reve.


text:
Israel kuery amboae regua kuery gui ojaꞌopa vy opuꞌãmba reve omombeꞌupa okuapy ojejavya, guamoĩ kuery ojejavyague guive.


text:
Três horas re opuꞌãmba okuapy jave haꞌe kuery pe ogueroayvua kuaxia Senhor Nguuete guigua lei oĩa. Haꞌe gui três horas re ju ojejavya omombeꞌupa haꞌe Senhor Nguuete omboete okuapy.


text:
Haꞌe gui levita kuery ikuai aguã pyrõa oĩ vaꞌe áry ma Jesua, Bani, Cadmiel, Sebanias, Buni, Serebias, Bani haꞌe Quenani opuꞌã vy ojapukai atã okuapy Senhor Nguuete pe.


text:
Haꞌe rami vy levita kuery Jesua, Cadmiel, Bani, Hasabnéias, Serebias, Hodias, Sebanias haꞌe Petaías aipoeꞌi okuapy: — Pepuꞌãmba ke, pemboete Senhor Penderuete imarã eꞌỹ vaꞌe rakaꞌe rã peve guarã. Haꞌe ramo heta vaꞌe kuery aipoeꞌi okuapy: — Tove nderery imaꞌenduꞌa porãmby toiko hexakãmba vaꞌe, oremaꞌenduꞌaa haꞌe romboetea haꞌe javi gui yvateve vaꞌe vy.


text:
Mbaꞌeta ndee anho Senhor reiko. Rejapo rakaꞌe yva yvate oĩ vaꞌe hexe ikuai vaꞌe haꞌe javi reve, yvy haꞌe yeꞌẽ voi hexe ikuai vaꞌe haꞌe javi reve. Haꞌe nunga haꞌe javi moingovea ma ndee ae reiko. Haꞌe ramo yva re ikuai vaꞌe nemboete okuapy.


text:
Ndee Senhor Oreruete, ndejeupe guarã Abrão reiporavo vy reipeꞌa rakaꞌe caldeu kuery rekoa Ur gui. Haꞌe vy remboery ju Abraão.


text:
Nerenonde py ojeroviapy oiko aguã ipyꞌa re oĩa reikuaa vy ixupe rejapo rakaꞌe nderupive guarã, hamymino kuery pe remeꞌẽ aguã yvy cananeu kuery, heteu, amorreu, ferezeu, jebuseu haꞌe girgaseu kuery ikuaia. Ndeayvuague rejapopa guive, ndereko porã vaꞌe vy.


text:
Haꞌe rami vy Egito yvy re oreramoĩ kuery ojexavai rã rexa rakaꞌe, rendu guive Yeꞌẽ Pytã yvýry ojapukai okuapy rã.


text:
Haꞌe rami vy huvixa Faraó rovai rejapo oikuaa pyrã haꞌe ndepoꞌakaa regua, hembiguai kuery haꞌe ijyvy re ikuai vaꞌe rovai, mbaꞌeta reikuaa ae onhemboyvate reia rupi ndevygua kuery oguerekoa. Haꞌe rami vy rejapo nderery re imaꞌenduꞌaa aguã rami, aỹ peve roexaa rami.


text:
Haꞌe kuery renonde rembojaꞌo avi yeꞌẽ, yvy piru rupi oaxa aguã. Haꞌe rã hakykue monhaa kuery ma yy typyvea py remombopa, yy oxyry atã reia py ita oike vyvoi vaꞌe rami.


text:
Ara py ndevygua kuery reraa peteĩ arai hiꞌaĩ vaꞌe py, haꞌe gui pyávy ma tata hexakãmba vaꞌe hiꞌaĩ vaꞌe py reraa, haꞌe kuery oexa vy oo aguã.


text:
Haꞌe gui Sinai yvyty apyte áry peve reguejy vy haꞌe kuery reve ndeayvu rakaꞌe yva py reĩa gui. Haꞌe vy haꞌe kuery pe reikuaa uka reipota vaꞌe haꞌevea ramigua, lei anhetẽ vaꞌe haꞌe gui ndeayvu rejapo uka vaꞌe iporã vaꞌe haꞌe javi.


text:
Haꞌe kuery pe reikuaa uka avi sábado ára ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã reja vaꞌekue. Nerembiguai Moisés pe remombeꞌu uka rejapo uka vaꞌe, remboꞌea haꞌe lei haꞌe javi.


text:
Haꞌe kuery inhembyayi ramo remeꞌẽ rakaꞌe mbojape yva guigua, haꞌe gui ijyꞌuvei rã rejapo itaova gui yy oxyry ouvy aguã rami. Haꞌe kuery pe aipoꞌre avi ojeꞌoi vy yvy ndepo reupi haꞌe reura reve remeꞌẽ aguã py hekoa aguã. 


text:
— Haꞌe rami teĩ oreramoĩ kuery ndojapyxaka potai rakaꞌe. Inhakã ratã vy noendu potai rejapo uka vaꞌe re.


text:
Nanenheꞌẽ renduxei vy naꞌimaꞌenduꞌai guive haꞌe kuery pe mbaꞌemo porã rejapo vaꞌekue re. Inhakã ratãve ojeꞌoivy vy nderovai ete ikuai vy peteĩ omoĩ okuapy nguvixarã, Egito yvy re escravo ikuaiague py ju ojevypaxe vy. Haꞌe rã ndee Oreruete oreperdoa kuaa vaꞌe, orerayvu haꞌe oremboaxy kuaa vaꞌe. Nandevai voi vaꞌe, haꞌe opa mbaꞌe py mborayvu rupi reiko vaꞌe vy nderejai rakaꞌe,


text:
haꞌe kuery nguueterã vaka raꞌy raꞌangaa rive ojapo okuapy teĩ. Haꞌe rami vy aipoeꞌi: “Kovaꞌe ae ma Nhanderuete Egito yvy gui nhandereru vaꞌekue”, heꞌi vy opa marã rei ijayvu okuapy nderovai.


text:
Haꞌe rami teĩ ndee riae tema ndeporayvua ndopai vaꞌe vy nderejai rakaꞌe tekoa eꞌỹa re. Haꞌe kuery renonde gui ndereipeꞌai ara py arai hiꞌaĩ vaꞌe oo aguã kuaa ukaa, neĩ tataendy pyávy hiꞌaĩ vaꞌe voi ndereipeꞌai guive, rexa uka ae tema oo aguã.


text:
Haꞌe kuery rekomboꞌearã rembou avi Nenheꞌẽ Porã. Maná voi neremeꞌẽ eꞌỹi guive hoꞌu vaꞌerã, haꞌe ijyꞌuvei rã remeꞌẽ avi yy.


text:
Haꞌe rami py quarenta maꞌetỹ re tekoa eꞌỹa rupi rereko jave haꞌe kuery pe ndoatai mbaꞌeve. Ijao voi naꞌinhymai, ndaꞌipy rurupai guive.


text:
Haꞌe kuery po py remboaxa avi joyvy haꞌe amboae regua kuery. Haꞌe kuery peguarã rembojaꞌo-jaꞌo yvy. Haꞌe rami vy oyvyrã ojopy Hesbom pygua huvixa Seom haꞌe Basã pygua huvixa Ogue yvykue.


text:
Taꞌy kuery remboetave guive jaxy-tata yva re ikuai vaꞌe rami. Haꞌe rami vy reru yvy tuu kuery pe “Tapeo, pejopy penderekoarã”, ꞌreague py.


text:
Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe yvy re taꞌy kuery oo vy ojopy. Haꞌe kuery renonde gui cananeu kuery hekoa vaꞌekue reitypa vy ndevygua kuery po py ju remboaxa ijyvykue, haꞌe pygua huvixa haꞌe yvy regua kuery guive, oipotaa rami ae oguereko aguã.


text:
Haꞌe rami ramo ojopy tetã imbaraeteve vaꞌekue haꞌe yvy porãa. Ojopy avi oo mbaꞌemo porãgue anho oĩa, yy rendarã yvy ojoꞌo pyre, uvaty, oliveira-ty haꞌe yvyra oata aguã rami eꞌỹ ikuai vaꞌe. Haꞌe ramo okaru porã okuapy hevyatãmba peve, ikyrapa guive. Iporã vaꞌe re anho okaru, ndeporayvua rupi. 


text:
— Haꞌe rami teĩ nanenheꞌẽ rendui jepi, nderovai guive opuꞌã okuapy. Ndea katy okupe rive oguerova, haꞌe profeta kuery ndevy pe ju haꞌe kuery ojevy aguã re ijayvu ramo ojuka. Haꞌe rami vy opa marã rei ijayvu okuapy nderovai.


text:
Haꞌe nunga rupi imoingo axyarã kuery po py remboaxa ramo ombojexavai ete imbokuapy. Haꞌe ramo ojexavai ma vy mae ojapukai okuapy ndevy. Haꞌe rã yva py reĩa gui rendu. Haꞌe rami vy ndee nhomboaxya opa eꞌỹ vaꞌe vy rembou imoingo axy reia kuery po gui ogueraa jepe vaꞌerã.


text:
Haꞌe ramia gui ikaneꞌõguapa ma vy nerenonde ojapove ju okuapy mbaꞌemo vai. Haꞌe ramo remboaxa ju hovaigua kuery po py ipoꞌaka aguã. Haꞌe rami rã haꞌe kuery ojeko rerova vy ojapukai ju okuapy ndevy. Haꞌe ramo yva py reĩa gui rendu vy ndeporayvua rupi reraa jepe kuerei.


text:
Haꞌe kuery pe ndeayvu jepi teĩ lei reja vaꞌekue rupi ikuai ju aguã. Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery onhemboyvate rei vy noendu potai rejapo uka vaꞌe. Haꞌe rami vy ojejavy tema okuapy ndeayvu rovai rupi, haꞌe vaꞌe rupi jaiko vy jaikove ꞌrã teĩ. Inhakã ratã vy okupe rive oguerova ndea katy. Onhemoakã ratã vy ndojapyxaka potai.


text:
Mbovy maꞌetỹ re rei eꞌỹ reropoꞌaka vy haꞌe kuery rovai ndeayvu Nenheꞌẽ rupi, profeta kuery pe ndeayvu remombeꞌu uka vy. Haꞌe rami teĩ ndojapyxakaxei ae okuapy. Haꞌe rami rã remboaxa amboae yvy regua kuery po py.


text:
Haꞌe rami teĩ Oreruete, ndeporayvua opa eꞌỹ vaꞌe rupi vy neremombai neĩ nderejai, ndeporayvu haꞌe renhomboaxy vaꞌe vy. 


text:
— Haꞌe nunga rupi aỹ Oreruete, ndeyvate ete haꞌe ndepoꞌakapa vaꞌe, okyjevepy guive reiko. Ndereve guarã rejapo vaꞌekue rupi, haꞌe nhomboaxya rupi reiko vaꞌe vy “Mbaꞌeꞌỹ” ꞌere eme rojexavaia ou vaꞌekue pe. Haꞌe nunga ma ore kuery re, oreruvixa, yvatekueve, oreregua sacerdote haꞌe profeta kuery, oreramoĩ kuery haꞌe ndevygua kuery haꞌe javi re ou vaꞌekue, Assíria pygua huvixa kuery ou guive aỹ peve.


text:
Haꞌe nunga haꞌe javi orere ou teĩ ndee ma haꞌevea rami orerereko. Ndee ma ojeroviapy reiko, haꞌe rã ore ma ojeroviapy eꞌỹ orekuai.


text:
Oreruvixa kuery, yvatekueve, sacerdote haꞌe oreramoĩ kuery voi ojee nomoĩ ndeguigua lei rupi ikuai aguã, noendu potai guive rejapo uka vaꞌekue re, haꞌe kuery rovai ndeayvu teĩ.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ma guetã py ikuaia py, opa mbaꞌe remeꞌẽ vaꞌekue oguereko teĩ, yvy tuvixa haꞌe iporã vaꞌe ikuai aguã remeꞌẽ vaꞌekue re ikuai teĩ ndevy pe ma haꞌe kuery ndaꞌikuai, ndojeko rerovai guive mbaꞌemo vai ojapoa gui.


text:
Neꞌexa, aỹ ma nhoembiguai orekuai. Yvy oreramoĩ kuery mbaꞌemo aju re okaru porã aguã remeꞌẽ vaꞌekue re ae orekuai teĩ haꞌe py voi nhoembiguai orekuai.


text:
Mbaꞌemo aju iporãve vaꞌe ma huvixa kuery orere rembopoꞌaka vaꞌekue pe remboaxa jepi rojejavypaague káuxa. Haꞌe kuery oipotaa rami ae orerereko, orerymba kuery guive. Haꞌe rami rã ore kuery rojexavai ete rokuapy — heꞌi. 


text:
<n> Heta vaꞌe kuery lei rupi ikuai aguã ojapo okuapyague</n> Haꞌe nunga haꞌe javi rupi ore kuery rojapo rokuapy lei rupi ju orekuai aguã. Romoĩ atã aguã rombopara imoiny. Haꞌe vaꞌe re ma oreruvixa yvatekueve, levita haꞌe sacerdote kuery ombopara imoiny guery. 


text:
Haꞌe gui heta vaꞌe kuery mboae, sacerdote haꞌe levita kuery, okẽ rarõa, oporai vaꞌety kuery, templo py ombaꞌeapo vaꞌety, amboae yvy regua kuery gui ojaꞌo vaꞌekue Nhanderuete guigua lei rupi ikuai aguã, haꞌe gui haꞌe kuery raꞌyxy, guaꞌy haꞌe guajy kuery reve, oendu kuaa vaꞌe haꞌe javive ma


text:
guyvy haꞌe guykeꞌy kuery reve ojapo okuapy haꞌe rami ikuai aguã. Haꞌe rami vy huvixa kuery yvatekueve ou vy oura reve ojapo okuapy Nhanderuete guigua lei rupi anho ikuai aguã, Nhanderuete rembiguai Moisés rupi oikuaa uka rire. Haꞌe kuery ojee omoĩ Senhor Nhanderuete ojapo uka vaꞌekue ojapopa aguã, oipotaa haꞌe ijayvuague oeja vaꞌekue haꞌe javi;


text:
haꞌe gui yvy regua kuery re guajy kuery omomenda eꞌỹ aguã, neĩ haꞌe kuery rajy kuery re ma voi guaꞌy kuery omomenda eꞌỹ aguã;


text:
haꞌe gui sábado ára py yvy regua kuery guembiapo eꞌỹ vy mbaꞌemo aju ovende vaꞌerã ogueru ramo haꞌe kuery gui mbaꞌeve ojogua eꞌỹ aguã sábado ára py, neĩ ára mboae Nhanderuete peguarã omboaxa pyre py ma voi; haꞌe gui sete maꞌetỹa re ombaꞌeapoa gui opytuꞌu aguã, haꞌe mbaꞌemo oiporuka vaꞌekue áryve omboekoviave eꞌỹ aguã. 


text:
Haꞌe rami ae orerekorã romoĩ avi maꞌetỹa nhavõ hatãꞌi vaꞌe irundy grama ipoyikue romeꞌẽ aguã Nhanderuete pegua opy ombaꞌeapo vaꞌe kuery peguarã,


text:
haꞌe henonde mbojape omoĩ mbyrã ojapo aguã, mbaꞌemo aju guigua haꞌe mbaꞌemo oapy pyrã omeꞌẽ jepi aguã, sábado pyguarã, ngaru jaxy pyau nhavõ guarã, ngarua ára oaꞌangaa ague py mbaꞌemo ojapo aguã, mbaꞌemo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌerã ojapo aguã, jejavya re mbaꞌemo omeꞌẽ aguã, Israel kuery ojejavya ojaoꞌi uka aguã regua omeꞌẽ aguã, haꞌe Nhanderuete pegua oo pyguarã mbaꞌemo ojapo aguã.


text:
Haꞌe gui ore kuery regua sacerdote, levita haꞌe heta vaꞌe kuery haꞌe javi reve roexa rokuapy xortea mavaꞌe pa xakã Nhanderuete pegua opy ogueru aguã roikuaa aguã. Maꞌetỹa nhavõ, ára oaꞌangaa ague py porã, peteĩ-teĩ regua orekuaia rami vy rogueru aguã xakã Senhor Nhanderuete pegua altar áry oapy pyrã, lei re oĩa rami vy.


text:
Haꞌe gui maꞌetỹa nhavõ orembaꞌety gui rogueru aguã iporãgueve romonoꞌõ ypyꞌi vaꞌe, yvyra hiꞌa vaꞌe gui jypyꞌigua guive Senhor pegua opy guarã,


text:
haꞌe jypygua oreraꞌy oiko vaꞌekue, orerymba vaka kuery jypy oiko vaꞌekue guive romeꞌẽ aguã lei re ipara oinya rami vy, kavara haꞌe vexaꞌi kuery haꞌe rami ae avi jypy oiko vaꞌekue rogueru aguã Nhanderuete pegua opy, haꞌe py sacerdote kuery ombaꞌeapo vaꞌe peguarã;


text:
haꞌe gui romoapomo ypy vaꞌekue, haꞌe mbaꞌemo aju jypygua romeꞌẽ avi aguã, opa marãgua yvyraꞌa gui, vinho haꞌe azeite rogueru aguã sacerdote kuery pe Nhanderuete pegua opy. Haꞌe gui orembaꞌety gui oiko vaꞌekue guigua dízimo ma levita kuery pegua meme, mbaꞌeta tetã omaꞌetỹ vaꞌe ikuaia vaꞌe haꞌe javi rupi haꞌe kuery ae ikuai dízimo ojopy aguã rami.


text:
Sacerdote Arão ramymino vaꞌe oĩ avi ꞌrã levita kuery dízimo ojopya py. Haꞌe rã levita kuery oguerupa ꞌrã dízimo Nhanderuete pegua opy jaꞌo mbaꞌemo omoĩ porãaty py.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe opy jaꞌo py ae Israel haꞌe Levi ramymino kuery ogueru ꞌrã mbaꞌemo aju omeꞌẽ mbyre, vinho haꞌe azeite. Mbaꞌeta haꞌe py ae ꞌrã ikuai mbaꞌemo ryru henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pygua, sacerdote kuery voi haꞌe py ae ꞌrã ombaꞌeapo, okẽ rarõa haꞌe oporaei vaꞌety kuery guive. Haꞌe rami vy ꞌrãe ndorerexarai Nhanderuete pegua oo gui. 


text:
<n> Jerusalém py hekoa vaꞌe kuery rery oĩa</n> Heta vaꞌe kuery ruvixa kuery yvatekueve ma Jerusalém tetã py ae ikuai. Haꞌe rã amboae kuery ma oexa okuapy xortea ikuai aguã oikuaa aguã. Haꞌe rami vy dez ikuai vaꞌe-vaꞌe gui peteĩ-teĩ haꞌe kuery ogueru ꞌrã Jerusalém tetã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py ikuai aguã, haꞌe rã nove vaꞌe ma amboae tetã rupi ꞌrã ikuai.


text:
Povaꞌe ma huvixa kuery oyvy re openaa rupi Jerusalém py ikuai vaꞌe. Haꞌe rã Judá regua tetã ikuai vaꞌe rupi ma peteĩ-teĩ guekoa py ae ikuai, guetã rupi ae. Haꞌe vaꞌe kuery ma Israel kuery, sacerdote haꞌe levita kuery, templo py ombaꞌeapo vaꞌety haꞌe Salomão rembiguai ramymino kuery.


text:
Haꞌe gui Jerusalém tetã py ae ikuai Judá haꞌe Benjamim ramymino kuery vaꞌe regua. Judá kuery vaꞌe regua ma Ataías. Haꞌe vaꞌe ma Uzias raꞌy, Uzias ma Zacarias raꞌy, Zacarias ma Amarias raꞌy, Amarias ma Sefatias raꞌy, Sefatias ma Maalalel raꞌy, Maalalel ma Perez raꞌy.


text:
Haꞌe gui Maaséias ju. Haꞌe vaꞌe ma Baruque raꞌy, Baruque ma Col-Hozé raꞌy, Col-Hozé ma Hazaías raꞌy, Hazaías ma Adaías raꞌy, Adaías ma Joiaribe raꞌy, Joiaribe ma Zacarias raꞌy, Zacarias ma Siló pygua raꞌy.


text:
Perez ramymino kuery Jerusalém py ikuai vaꞌe haꞌe javi vy ma quatrocentos e sessenta e oito avakue ipyꞌa guaxukueve. 


text:
Haꞌe gui Benjamim ramymino kuery ma povaꞌe: Salu ma Mesulão raꞌy, Mesulão ma Joede raꞌy, Joede ma Pedaías raꞌy, Pedaías ma Colaías raꞌy, Colaías ma Maaséias raꞌy, Maaséias ma Itiel raꞌy, Itiel ma Jesaías raꞌy.


text:
Zicri raꞌy Joel ma haꞌe kuery re opena vaꞌe. Haꞌe vaꞌe rire ju Senua raꞌy Judá voi opena avi ꞌrã tetã re. 


text:
haꞌe Seraías. Haꞌe vaꞌe ma Hilquias raꞌy, Hilquias ma Mesulão raꞌy, Mesulão ma Zadoque raꞌy, Zadoque ma Meraiote raꞌy,


text:
Meraiote ma Aitube raꞌy. Haꞌe vaꞌe ma Nhanderuete pegua opy re opena vaꞌe. Guyvy kuery reve mbaꞌemo ojapo okuapy templo py, oitocentos e vinte e dois ikuai. Haꞌe gui Adaías ma Jeroão raꞌy, Jeroão ma Pelalias raꞌy, Pelalias ma Anzi raꞌy, Anzi ma Zacarias raꞌy, Zacarias ma Pasur raꞌy, Pasur ma Malquias raꞌy.


text:
Tyvy kuery peteĩ-teĩ regua akã ikuai vaꞌe reve ma duzentos e quarenta e dois ikuai. Haꞌe gui Amasai ma Azarel raꞌy, Azareel ma Azai raꞌy, Azai ma Mesilemote raꞌy, Mesilemote ma Imer raꞌy.


text:
Tyvy kuery avakue ipyꞌa guaxukueve ikuai vaꞌe reve ma cento e vinte e oito ikuai. Haꞌe kuery re opena vaꞌe ma Gedolim raꞌy Zabdiel. 


text:
Haꞌe gui levita kuery ma Hassube raꞌy Semaías. Hassube ma Azricão raꞌy, Azricão ma Hasabias raꞌy, Hasabias ma Buni raꞌy.


text:
Sabetai haꞌe Jozabade ma levita kuery akã ikuai, Nhanderuete pegua oo roka rupi ombaꞌeapo vaꞌe kuery re opena vaꞌe.


text:
Haꞌe gui Mica raꞌy Matatias. Mica ma Zabdi raꞌy, Zabdi ma Asafe raꞌy. Haꞌe vaꞌe ma onhemboꞌe okuapya py jogueroporaei ꞌrã. Haꞌe gui Baquebuquias ma tyvy ju oiko. Haꞌe vaꞌe riregua ma Samua raꞌy Abda. Samua ma Galal raꞌy, Galal ma Jedutum raꞌy.


text:
Haꞌe gui okẽ rarõa kuery ma Acube, Talmom haꞌe tyvy kuery. Okẽ rarõa kuery haꞌe javi vy ma cento e setenta e dois ikuai. 


text:
<n> Judá regua tetã ikuai vaꞌe rupi hekoa vaꞌe kuery rery oĩa</n> Haꞌe gui Israel kuery mboae, sacerdote haꞌe levita kuery mboae voi tetã Judá yvy re ikuai vaꞌe rupi hekoa, peteĩ-teĩ ijyvyrã oeja pyre py.


text:
Haꞌe gui levita kuery Jerusalém py ikuai vaꞌe re opena vaꞌe ma Bani raꞌy Uzi. Haꞌe gui Bani ma Hasabias raꞌy, Hasabias ma Matanias raꞌy, Matanias ma Mica raꞌy, Mica ma Asafe raꞌy kuery Nhanderuete pegua opy oporai vaꞌe regua.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ombaꞌeapo aguã re huvixa ae ijayvu, jogueroporaei vaꞌe kuery pe voi oeja avi koꞌẽ nhavõ ojapo aguã.


text:
Haꞌe gui Judá regua Mesezabel raꞌy Petaías, Zera ramymino vaꞌe ma huvixa ojapo ukaa rami oiko, heta vaꞌe kuery re openaa haꞌe javi rupi. 


text:
<n> Tekoa ikuai vaꞌe rupi hekoa vaꞌe kuery rery oĩa</n> Haꞌe gui amongue Judá ramymino kuery hekoa okuapy imbaꞌety katyꞌi tekoa ikuai vaꞌe py: Quiriate-Arba haꞌe haꞌeꞌi rupi tekoa ikuai vaꞌe py, Dibom haꞌe Jecabzeel haꞌe haꞌeꞌi rupi tekoa ikuai vaꞌe py voi,


text:
Zanoa, haꞌe Adulão, Laquis haꞌe Azeca haꞌe haꞌeꞌi rupi tekoa ikuai vaꞌe py. Berseba guive Hinom yvyugua peve haꞌe kuery ikuai. 


text:
Haꞌe gui Benjamim ramymino kuery ma Geba tekoa py ikuai, Micmás, Aia, Betel haꞌe haꞌeꞌi rupi tekoa ikuai vaꞌe py voi,


text:
<n> Jerusalém py sacerdote kuery ou vaꞌekue rery oĩa</n> Povaꞌe ma sacerdote haꞌe levita kuery Sealtiel raꞌy Zorobabel reve ojevy ju vaꞌekue, Jesua reve voi: Seraías, Jeremias, Esdras,


text:
Salu, Amoque, Hilquias haꞌe Jedaías. Haꞌe vaꞌe kuery ma Jesua oĩ jave sacerdote kuery re opena vaꞌekue, guyvy kuery re voi. 


text:
Haꞌe levita kuery regua ikuai avi Jesua, Binui, Cadmiel, Serebias, Judá haꞌe Matanias. Haꞌe vaꞌe ma guyvy kuery reve jogueroporai vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery yvýry ma tyvy kuery Baquebuquias haꞌe Uni ikuai, peteĩ-teĩ ojapo aguã vaꞌekue py ae.


text:
Sacerdote Joiaquim oĩ jave py sacerdote peteĩ-teĩ regua akã ma povaꞌe: Seraías ramymino kuery akã ma Meraías, Jeremias ramymino kuery akã ma Hananias,


text:
Haꞌe gui levita kuery vaꞌe regua Eliasibe oĩ jave py povaꞌe kuery rery omboparaa peteĩ-teĩ regua akã ikuai ramo: Joiada, Joanã haꞌe Jadua, sacerdote kuery rery omboparaague rami avi, Pérsia pygua huvixarã Dario oĩ peve.


text:
Levi ramymino kuery peteĩ-teĩ regua akã rery omboparaa kuaxia huvixa kuery rekokue oĩa re, Eliasibe raꞌy Joanã oĩ peve.


text:
Haꞌe gui levita kuery vaꞌe regua akã ma Hasabias, Serebias haꞌe Cadmiel raꞌy Jesua. Haꞌe vaꞌe kuery guyvy kuery reve ikuai jogueroporai haꞌe ombojerovia aguã Nhanderuete rembiguai Davi oejaague rami vy, jorire rire oporaei aguã rami ikuai.


text:
Haꞌe okẽ rarõa kuery ma Matanias, Baquebuquias, Obadias, Mesulão, Talmom haꞌe Acube. Haꞌe vaꞌe kuery okẽ katyꞌi mbaꞌemo omoĩ porãaty oĩ vaꞌe oarõ avi okuapy.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma Jesua raꞌy Joiaquim, Jozadaque ramymino oĩ jave py ikuai, Neemias huvixa oĩ jave, haꞌe Esdras sacerdote haꞌe lei re nhomboꞌe vaꞌety oĩ jave voi. 


text:
<n> Nhanderuete po py tetã kora omboaxa okuapyague</n> Haꞌe gui Jerusalém tetã kora Nhanderuete po py omboaxa aguã ma oeka okuapy levita kuery opa rupi ikuaia gui oupa aguã, ovyꞌa reve kora omboaxa aguã, mboraei py, hyꞌa pu, mbaraka haꞌe ixã reta vaꞌe py guive.


text:
Haꞌe ramo oporaei vaꞌety raꞌy kuery voi oupa okuapy Jerusalém katyꞌi oyvy itui vaꞌe gui, netofatita kuery rekoa ikuai vaꞌe gui voi,


text:
haꞌe gui Bete-Gilgal, Geba haꞌe Azmavete katyꞌi yvy itui vaꞌe gui, mbaꞌeta oporaei vaꞌety kuery ma guekoarã Jerusalém yvýry rupi ae ojou rire.


text:
Haꞌe gui sacerdote kuery ojekyꞌaꞌo ukapa okuapy, levita kuery guive. Oikyꞌaꞌo avi heta vaꞌe kuery, tetã rokẽ haꞌe kora guive. 


text:
Haꞌe gui ma xee ajapo Judá pygua huvixa kuery yvatekueve ojeupipa aguã kora áry. Mokoĩ henda rupi ajapo oporaei vaꞌe kuery ojerojy jogueravy aguã rami. Peteĩ regua ma kora áry rupi ojerojy aiporu kuaa regua re Yty Renda Rokẽ katy.


text:
Haꞌe gui sacerdote raꞌy kuery mimby guaxu revegua ojeꞌoi avi vaꞌe ma Jônatas raꞌy Zacarias. Jônatas ma Semaías raꞌy, Semaías ma Matanias raꞌy, Matanias ma Micaías raꞌy, Micaías ma Zacur raꞌy, Zacur ma Asafe raꞌy.


text:
Tyvy kuery ojeꞌoi avi vaꞌe ma Semaías, Azareel, Milalai, Gilalai, Maai, Natanael, Judá haꞌe Hanani, mbaꞌepu Nhanderuete rembiguai Davi oeja vaꞌekue revegua. Haꞌe kuery renonde ma lei re nhomboꞌe vaꞌety Esdras oo oiny.


text:
Yakã Ryapy Rokẽ katy oẽ jogueravy tape pyrõ-pyrõaꞌi Davi rekoague katy oo vaꞌe rupi. Haꞌe py ma kora oaxa ꞌrã ovy Davi rogue áry rupi Yakã Rokẽ oĩ vaꞌe peve, kuaray oua katy. 


text:
Haꞌe gui jevygua oporaei vaꞌe kuery ma haꞌe kuery rovai katy rupi ojeꞌoi. Heta vaꞌe kuery mboae ojeꞌoi avi kora áry rupi Torre Tatakua hiꞌaĩa guive Kora Ipyve ꞌea vaꞌe peve.


text:
Haꞌe gui Efraim regua Rokẽ guive oaxa jogueravy Okẽ Yma haꞌe Pira Rokẽ oĩ vaꞌe áry rupi. Haꞌe gui Hananel Torre rupi oaxave vy Cem Torre rupi avi oaxa Vaka Rokẽ peve. Haꞌe gui opytapa Okẽ Rarõa ꞌea vaꞌe py. 


text:
Haꞌe gui oporaei vaꞌe kuery jovaive rupi gui ou vaꞌekue opytapa Nhanderuete pegua oo py, xee voi, xereve huvixa kuery mbytekue ojeꞌoi vaꞌekue guive.


text:
Sacerdote kuery Eliaquim, Maaséias, Miniamim, Micaías, Elioenai, Zacarias haꞌe Hananias ma mimby guaxu reve ojeꞌoi,


text:
Maaséias, Semaías, Eleazar, Uzi, Joanã, Malquias, Elão haꞌe Ezer guive. Haꞌe gui oporaei vaꞌe kuery ma Jezraías ogueroporaei rã oporaei nhendu okuapy.


text:
Haꞌe vaꞌe ára ae avi mymba kuery heta ete oapy vy omeꞌẽ okuapy ovyꞌa reve, Nhanderuete ombovyꞌa ete ramo. Kunhague haꞌe kunumigue ovyꞌapa avi okuapy. Mombyry rupi peve oendua Jerusalém tetã py ovyꞌa reve oporaei vaꞌe. 


text:
<n> Sacerdote haꞌe levita kuery pegua omeꞌẽa aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe árave omoĩa avakue templo ropy jaꞌo mbaꞌemo porãgue omoĩ porãaty re opena vaꞌerã. Haꞌe py ma mbaꞌemo omeꞌẽ mbyre, hiꞌa ypyꞌi vaꞌekue regua iporãgueve haꞌe dízimo guive omoĩ porãa. Haꞌe py ae haꞌe kuery omonoꞌõ ꞌrã tetã ikuai vaꞌe gui sacerdote haꞌe levita kuery peguarã omeꞌẽa vaꞌerã lei oĩa rami vy. Haꞌe ramo Judá kuery ovyꞌapa okuapy haꞌe py sacerdote haꞌe levita kuery opena ramo.


text:
Mbaꞌeta haꞌe kuery ombaꞌeapo ꞌrã Nguuete pe anho, mbaꞌemo oikyꞌaꞌo ꞌrã guive, oporaei vaꞌe haꞌe okẽ rarõa kuery rami ae avi, Davi haꞌe taꞌy Salomão ojapo ukaague rami vy.


text:
Mbaꞌeta ymave rupi Davi haꞌe Asafe oiko jave voi ikuai avi rakaꞌe oporaei vaꞌe kuery re opena vaꞌe, jogueroporaei, haꞌe Nhanderuete rerovyꞌaa kuery re opena vaꞌe.


text:
Haꞌe nunga rupi Zorobabel haꞌe Neemias oĩ jave voi Israel kuery pavẽ omeꞌẽ ꞌrã okuapy jogueroporaei vaꞌe haꞌe okẽ rarõa kuery pe koꞌẽ nhavõ hoꞌu vaꞌerã. Haꞌe kuery omeꞌẽ avi ꞌrã levita kuery peguarã oipeꞌa pyre, haꞌe gui levita kuery ju ꞌrã omeꞌẽ Arão ramymino kuery peguarã. 


text:
<n> Israel kuery mbyte gui amboae regua oipeꞌapaa ague</n> Haꞌe vaꞌe ára ma heta vaꞌe kuery pe ogueroayvua Moisés ombopara vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe re ojou “Amonita haꞌe moabita kuery Nhanderuete pegua kuery re ndaꞌevei ae onhemoirũ aguã” heꞌia oĩa,


text:
mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kuery ndogueraai rakaꞌe tembiꞌu haꞌe yy Israel kuery ovaexĩ aguã. Haꞌe rami ꞌrãgue py Balaão pe opaga okuapy Israel kuery rovai ijayvu vai aguã re. Haꞌe rami teĩ ijayvu vaikue ꞌrãgue py Nhanderuete ojapo ogueroayvu porã aguã rami. <n>Balaão rekokue omombeꞌua ma jaexa ꞌrã Deuteronômio 23.3-5 haꞌe Números 22-24 py. 


text:
Haꞌe vaꞌe lei heta vaꞌe kuery oendu vy Israel kuery mbyte gui oipeꞌa imondovy amboae regua haꞌe javi. 


text:
<n> Templo gui Tobias oipeꞌaa ague</n> Haꞌe vaꞌe eꞌỹ mbove ma sacerdote Eliasibe onhemoirũ Tobias kuery re, Nhanderuete pegua opy mbaꞌemo re opena aguã omoĩa teĩ.


text:
Haꞌe rami vy Tobias pe omboaxa peteĩ opy jaꞌo tuvixa vaꞌe mbaꞌemo aju omeꞌẽ mbyre omoĩ porãaty vaꞌekue, haꞌe heakuã porã vaꞌe, mbaꞌemo ryru, dízimo mbaꞌemo raꞌyĩ guigua, vinho haꞌe azeite guigua omoĩ porã aty. Haꞌe nunga ma levita kuery peguarã omeꞌẽ ukaa vaꞌekue, oporaei vaꞌety, okẽ rarõa haꞌe sacerdote kuery peguarã avi.


text:
Haꞌe nunga oiko Jerusalém tetã py xee naĩ jave, mbaꞌeta trinta e dois maꞌetỹ re ma Babilônia pygua huvixa Artaxerxes oĩ jave py haꞌe oĩa katy aa rire. Haꞌe gui kueve ma rire huvixa pe ajerure Jerusalém py ajevy ju aguã.


text:
Haꞌe gui mae ma aendu Eliasibe mbaꞌemo vai ojapoague Tobias ombopyꞌa porãxe vy, mbaꞌeta ixupe omboaxa opy jaꞌo Nhanderuete pegua oo roka py.


text:
Haꞌe rami vy opy jaꞌo ikuai vaꞌe aikyꞌaꞌo ukapa vy haꞌe py aru rukapa ju tembiporu Nhanderuete pegua opygua, mbaꞌemo aju omeꞌẽ mbyre, heakuã porã vaꞌe guive. 


text:
<n> Levita kuery pegua omeꞌẽa jevyague</n> Haꞌe gui aendu avi levita kuery peguarã nomeꞌẽaveia. Haꞌe nunga rupi levita haꞌe jogueroporaei vaꞌe kuery Nhanderuete pe ombaꞌeapo aguã omoĩ mbyre teĩ oejapa ma raꞌe ojeꞌoivy peteĩ-teĩ guekoa katy.


text:
Haꞌe rami vy huvixa kuery pe xeayvu vy aipoaꞌe: — Mbaꞌe re tu napenavei ri Nhanderuete pegua oo re? — haꞌe. Haꞌe rami vy levita kuery teĩgue ju aru vy amoĩ ju ojapo aguã vaꞌekue py.


text:
Haꞌe ramo Judá regua kuery haꞌe javi ogueru ju okuapy dízimo mbaꞌemo raꞌyĩgue guigua omoĩ porãaty py, vinho haꞌe azeite guigua guive.


text:
Haꞌe gui mbaꞌemo omeꞌẽ mbyre re opena vaꞌerã amoĩ sacerdote Selemias, kuaxia re ombaꞌeapo vaꞌe Zadoque haꞌe levita Pedaías. Haꞌe kuery pytyvõarã amoĩ avi Zacur raꞌy Hanã, Matanias ramymino vaꞌe. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kuery ma pavẽ oikuaa ojeroviapy memea. Haꞌe ramo haꞌe kuery pe ambojaꞌo uka tyvy kuery peguarã. 


text:
Haꞌe nunga rupi Xeruete, nemaꞌenduꞌa ke xere. Embogue eme guive mbaꞌemo ndee Xeruete pegua oo re ajapo porãague, haꞌe py ombaꞌeapo vaꞌe kuery pe guive. 


text:
<n> Sábado ára omboetea jevy aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe jave Judá py aexa avi sábado ára py teĩ uva onhami vaꞌe, trigo py kavaju ombovoyi heruvy vaꞌe guive. Haꞌe gui vinho, uva, figo haꞌe opa mbaꞌe rei sábado ára py teĩ ogueru avi ꞌrã Jerusalém tetã katy. Haꞌe kuery pe xeayvu ete haꞌe vaꞌe ára py tembiꞌu ovende okuapy rã.


text:
Haꞌe gui Jerusalém py ikuai avi avakue Tiro tetã guigua. Haꞌe vaꞌe kuery ma sábado ára teĩ ogueru ꞌrã okuapy pira haꞌe opa mbaꞌe rei Judá kuery pe ovende vaꞌerã, Jerusalém tetã rupi guive.


text:
Haꞌe rami vy Judá regua huvixa kuery pe xeayvu vy aipoaꞌe: — Mbaꞌe re tu mbaꞌemo vai rive pejapo sábado ára pemongyꞌaa rupi?


text:
Peneramoĩ kuery haꞌe ramigua ojapo rire eꞌỹ ndaꞌu nhandere Nhanderuete ombou rakaꞌe opa mbaꞌe vai, kovaꞌe tetã re guive? Haꞌe ramive ma poxya tuvixave vaꞌe ju pejapo Israel áry ou aguã, sábado ára pemongyꞌaa py — haꞌe. 


text:
Xeayvu avi Jerusalém kora rokẽ sábado ára ovaẽ ta nhavõ ombotya aguã kuarayꞌã ojeroꞌa ramove, haꞌe gui sábado ára oaxa eꞌỹa ja oipeꞌaa jevy eꞌỹ aguã. Okẽ py amoĩ avi xerembiguai kuery, sábado ára peteĩve ivoyi revegua omoinge eꞌỹ aguã.


text:
Haꞌe ramo haꞌe kuery pe xeayvu vy aipoaꞌe: — Mbaꞌe re tu penepytũ rive pekuapy tetã kora yvýry? Haꞌekue rami ju pejapo ramo romboꞌa ꞌrã — haꞌe. Haꞌe vaꞌe rire ma haꞌe kuery ndouvei sábado ára py.


text:
Haꞌe gui levita kuery reve xeayvu kora rokẽ oikyꞌaꞌo ju aguã, haꞌe ou vy oarõ aguã, sábado ára ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe opyta aguã. Haꞌe nunga rupi voi Xeruete, nemaꞌenduꞌa ke xere. Xeperdoa avi opa mbaꞌe py renhomboaxy vaꞌe vy. 


text:
<n> Amboae regua re omenda vaꞌekue pe ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe jave aexa avi Asdode guigua kunhague re judeu kuery omenda vaꞌekue, Amom haꞌe Moabe guigua re guive.


text:
Taꞌy kuery ma Asdode pygua ayvu py ijayvu vai-vai okuapy, nhande judeu ayvu py ndaꞌijayvu kuaai, amboae regua ayvu py anho rive.


text:
Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery amongeta ete vy xeayvu vai, amondyi ete amongue, haꞌe kuery reguaꞌa voi amondoro. Haꞌe vy Nhanderuete rery py aura reve aipoaꞌe: — Pemomendave eme taꞌvy penderajy kuery amboae regua raꞌy kuery re. Peruve eme guive haꞌe kuery rajy kuery penderaꞌy kuery raꞌyxyrã, neĩ penderaꞌyxyrã eteve voi.


text:
Haꞌe nunga py eꞌỹ ri tyꞌy Israel kuery pegua huvixa Salomão ojejavy rakaꞌe? Huvixa haꞌe vaꞌe ramigua ete ndoikoi rakaꞌe yvy regua kuery mbovy eꞌỹ mbyte rupi, tuuete rembiayvu oiko avi, Nhanderuete ae omoĩ vaꞌekue huvixarã Israel kuery haꞌe javi re opena aguã. Haꞌe ramive ma amboae regua kunhague oguerojejavy rakaꞌe.


text:
Haꞌe gui mbaꞌexa tu roendu haꞌe rami ete haꞌeveꞌỹ vaꞌe pejapoa? Mbaꞌeta Nhanderuete rovai anhetẽ rupi eꞌỹ pendekuai amboae regua kunhague re pemendaa py — haꞌe. 


text:
Haꞌe gui ma peteĩ ava sacerdote Joiada raꞌy, Eliasibe ramymino vaꞌe ma horonita pygua Sambalate rajy me oiko. Haꞌe nunga rupi xee amoxẽ aĩa gui.


text:
Xeruete, eikuaa pota haꞌe kuery re, mbaꞌeta omongyꞌapa sacerdote ikuaia regua, sacerdote haꞌe levita kuery rekorã reja vaꞌekue guive. 


text:
<n> Neemias joguereko kuaa jevyague</n> Haꞌe rami py heta vaꞌe kuery aikyꞌaꞌopa amboae regua kuery re onhemoirũague gui. Haꞌe rami vy amoĩ ju sacerdote haꞌe levita kuery peteĩ-teĩ ojapo ꞌrã vaꞌekue py ombaꞌeapo aguã.


text:
Haꞌe gui ára oaꞌangaague py porã xakã oguerua aguã re xeayvu, haꞌe mbaꞌemo aju ypyꞌi vaꞌekue regua iporãgueve omeꞌẽa aguã re. Xeruete, nemaꞌenduꞌa ke xere aiko porã aguã. 


text:
<n>Ester rekokue oĩa</n> <n> Huvixa Assuero ngaru tuvixa vaꞌe ojapoague</n> Huvixa Assuero ma Índia guive Etiópia peve opena oikovy cento e vinte e sete yvy oĩ vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe jave py


text:
Mboapy maꞌetỹa re ma huvixa oĩ jave ojapo peteĩ ngaru ojeupegua kuery yvatekueve haꞌe guembiguai kuery haꞌe javi pe. Haꞌe kuery ma Pérsia haꞌe Média pygua ipoꞌakave vaꞌe. Haꞌe ramo yvatekueve haꞌe hembiguai kuery yvy ikuai vaꞌe re opena vaꞌe oupa vy henonde ikuai.


text:
Haꞌe kuery pe huvixa oexa uka iporãgueve haꞌe hepykueve openaa rupi oguereko vaꞌe, yvate ete vaꞌe vy iporãa guive. Heta ára ma ikuai, cento e oitenta ára peve. 


text:
Haꞌe gui haꞌe vaꞌe ára opa ma rire huvixa ojapo peteĩ ngaru tuvixa vaꞌe. Susã tetã py oo yvateve vaꞌe oĩ vaꞌe py ojapo tetã pygua kuery haꞌe javi pe, yvatekueve haꞌe yvyĩgueve pe guive. Sete ára re ojapo ngoka py yvotyty oĩ vaꞌe py.


text:
Haꞌe py ma omoĩa ajukue xiĩ ipererĩꞌi vaꞌe haꞌe púrpura regua, ixã ipererĩꞌi vaꞌe haꞌe púrpura py ojokua pyre. Haꞌe vaꞌe ma inhapyĩ vaꞌe prata guigua re ojokuaa, oo yta ita alabastro guigua hiꞌaĩ vaꞌe re guive. Tenda ikuai vaꞌe ma ouro haꞌe prata guigua py ombojeguaa. Pyrõa ma ita xiĩ, mármore, alabastro haꞌe ita iporãve vaꞌe guigua anho.


text:
Haꞌe kuery oyꞌu aguã ogueru ruka karo ouro guigua joegua eꞌỹ-eꞌỹ py. Heta avi oĩ vinho huvixa pegua anho rei, huvixa omeꞌẽxeaꞌi py omeꞌẽ vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo huvixa oipotaa rami vy haꞌe kuery oyꞌuxea rami oyꞌu okuapy, mbaꞌeta ngoo rupi opena vaꞌe kuery haꞌe javi pe huvixa ijayvu peteĩ-teĩ oyꞌuxea rami omeꞌẽ aguã re. 


text:
<n> Ngarua py huvixa raꞌyxy Vasti ndouxeiague</n> Sete araa py huvixa opyꞌa re vinho gui ovyꞌa anho rei. Haꞌe rami vy ijayvu guembiguai kuery Meumã, Bizta, Harbona, Bigtá, Abagta, Zetar haꞌe Carcas pe. Haꞌe vaꞌe avakue sete-ve vaꞌe ma eunuco meme ikuai huvixa Assuero renonde rupi ombaꞌeapo vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery pe huvixa ijayvu henonde py ogueru aguã taꞌyxy Vasti akã regua reve, iporã ete ramo amboae regua kuery haꞌe yvatekueve ikuai vaꞌe haꞌe javi oexa aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ huvixa raꞌyxy Vasti ma sete-ve eunuco kuery ijayvua rami eꞌỹ ndouxei, huvixa ayvu ae haꞌe kuery omombeꞌu teĩ. Haꞌe rami rã huvixa oendu vy ojou vai, ipoxy vaipa guive. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa oporandu hiꞌarandu vaꞌe kuery ára nhavõ mbaꞌemo oikuaa porã vaꞌe pe, (mbaꞌeta haꞌe rami ae ꞌrã huvixa oikuaa pota uka lei oĩa rami oikuaapa vaꞌe kuery pe.


text:
Haꞌe vaꞌe regua irũ kuery aeꞌive vaꞌe ma kovaꞌe: Carsena, Setar, Admata, Társis, Meres, Marsena haꞌe Memucã. Haꞌe vaꞌe sete-ve ma Pérsia haꞌe Média pygua yvatekueve ikuai. Yvateve vaꞌe vy huvixa renonde ikuai riae, openaa rupi oguapy avi ꞌrã okuapy.)


text:
Haꞌe gui haꞌe kuery ma lei oĩa rami vy jogueroayvu okuapy mbaꞌexa pa huvixa Assuero guaꞌyxy Vasti re ojapo aguã re, huvixa ayvu eunuco kuery omombeꞌu rã ndojapoi rire. 


text:
Haꞌe gui ma Memucã aipoeꞌi huvixa haꞌe yvatekueve vaꞌe renonde py: — Oreruvixa, nderaꞌyxy Vasti ma nderovai anho eꞌỹ ojapo vai, haꞌe javi regua yvatekueve ndee huvixa Assuero openaa haꞌe javi rupi ikuai vaꞌe rovai guive.


text:
Mbaꞌeta nderaꞌyxy oikoague regua ma kunhague ikuai vaꞌe haꞌe javi oendupa ꞌrã. “Huvixa Assuero oĩa py guaꞌyxy Vasti oenoĩ uka teĩ ndoui”, ꞌea rã oendu vy nomboeteveipa ꞌrã ome kuery.


text:
Ange ma voi kunhague Pérsia haꞌe Média pygua yvatekueve ma nderaꞌyxy oikoague oendupa vy haꞌekue rami ae ju ꞌrã ijayvu nerembiguai yvatekueve vaꞌe pe. Haꞌe rami rã heta ꞌrã ikuai nhomboetea rupi veꞌỹ, joupe ivaia rupi guive.


text:
Haꞌe gui ndee xeruvixa, rejou porã ri vy embopara uka peteĩ ayvu Pérsia haꞌe Média pygua lei reguarã, ombovaipa pyrã eꞌỹ. Haꞌe vaꞌe re toĩ ndee huvixa Assuero renonde py taꞌyxy Vasti ndouvei aguã, haꞌe nderaꞌyxy oikoague gui oipeꞌaa vy amboae kunha haꞌeveve vaꞌerã pe omeꞌẽa aguã.


text:
Oreruvixa, haꞌe vaꞌe ayvu repenaa haꞌe javi rupi remombeꞌu uka rã oikuaapa ramo pavẽ kunhague omboete ꞌrã okuapy ome, yvatekueve haꞌe yvyĩgueve guive — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe ayvu huvixa ojou porã, yvatekueve ikuai vaꞌe avi. Haꞌe rami vy ojapo Memucã ijayvuague rami.


text:
Haꞌe rami vy kuaxia huvixa ombopara uka ma vy omondouka openaa haꞌe javi rupi. Peteĩ-teĩ yvy re ikuai vaꞌe pe ombopara okuapy haꞌe kuery oexa kuaa aguã rami, peteĩ-teĩ regua ayvu py ombopara, peteĩ-teĩ ava ngoo pygua kuery re ipoꞌaka aguã, haꞌe guetarã kuery ayvu py ae ijayvu aguã. 


text:
<n> Ester ju huvixa guaꞌyxyrã oiporavoague</n> Haꞌe vaꞌe rire huvixa Assuero opoxya noenduvei ma vy imaꞌenduꞌa ju Vasti oikoague re, haꞌe hexe ombopara uka vaꞌekue re. 


text:
Haꞌe ramo ixupe aipoeꞌi okuapy hembiguai kunumigue: — Oreruvixa, toguerua nerenonde kunhataĩgueꞌi iporãgueve vaꞌe anho.


text:
Tove repenaa haꞌe javi rupi tomoĩa haꞌe nunga re opena vaꞌerã, kunhataĩgueꞌi iporãgueve vaꞌe anho tomboatypa, Susã tetã py oupa aguã. Kunhague ro py ae toupa, nerembiguai eunuco Hegai kunhague ro rarõaty vaꞌe opena aguã. Haꞌe gui ma haꞌe kuery pe tomeꞌẽ pire poã.


text:
Haꞌe gui oreruvixa, kunhataĩ rexa vy reayvuve vaꞌe rei tema toĩ Vasti rekovia — heꞌi. Haꞌe rami ijayvu ramo huvixa ojou porã. Haꞌe vy ojapo uka haꞌe rami ae. 


text:
Haꞌe gui ma Susã tetã py oiko peteĩ ava judeu, Benjamim ramymino vaꞌe, Mordecai hery vaꞌe, Jair raꞌy, haꞌe Quis raꞌy Simei ramymino vaꞌe.


text:
Haꞌe vaꞌe ma Jerusalém tetã gui escravo-rã ogueraapa pyre regua. Babilônia pygua huvixa Nabucodonosor ae ogueraa uka vaꞌekue Judá pygua huvixa Jeconias kuery reve.


text:
Haꞌe vaꞌe ava ma omongakuaa otuty rajy aeꞌi Hadassa. Haꞌe vaꞌe ma Ester hery mboae, tuu haꞌe ixy veꞌỹ vaꞌe, kunhataĩ porã. Tuu haꞌe ixy ndaꞌipovei ma ramo Mordecai ogueru vaꞌekue guajy aeꞌi rami omongakuaa aguã. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa ojapo uka vaꞌekue, ixuguigua lei omombeꞌupaa ramo heta omboaty heruvy kunhataĩgueꞌi anho Susã tetã py oo yvateve vaꞌe oĩ vaꞌe py, Hegai opena aguã. Haꞌe vaꞌe kuery reve Ester voi herua huvixa ro py, kunhague re opena vaꞌety Hegai opena aguã py.


text:
Haꞌe vaꞌe ma kunhataĩ oexa rã iporã vaipa, ojou porãa aguã rami oiko guive. Haꞌe ramo Ester pe ojapura pire poã ogueru aguã, tembiꞌu hoꞌu vaꞌerã guive. Hembiguairã omeꞌẽ avi sete kunhataĩgue oiporavo pyre huvixa ro py ikuai vaꞌe. Haꞌe vy hembiguai kunhataĩgue reve omboaxapa kunhague pegua opy jaꞌo haꞌevevea py.


text:
Haꞌe vaꞌe jave py Ester nomombeꞌu porãi teri hetarã kuery mavaꞌe regua pa ikuaia, neĩ imongakuaare voi, Mordecai nomombeꞌu ukai rire.


text:
Haꞌe gui koꞌẽ nhavõ Mordecai ou ꞌrã kunhague ikuaia roka py, oikuaa pota ꞌrã Ester oiko porã paa, haꞌe mbaꞌe pa hexe oiko ꞌrãa re. 


text:
Haꞌe gui doze jaxy re ma kunhague rekorã vaꞌekue oĩa rami vy openambaa ma rire ovaẽ ta ma ára peteĩ-teĩ kunhataĩ huvixa Assuero oĩa py ojexa uka aguã. (Mbaꞌeta haꞌe rami ae ꞌrã oiko kunhague onhemoatyrõa ára ojeupitypa peve. Mboapy memea jaxy re azeite mirra guigua oikyty ꞌrã ojee, haꞌe gui mboapy memea jaxy re ju amboae regua heakuã porã vaꞌe haꞌe kunhague pegua pire poã ae ꞌrã oikyty.)


text:
Haꞌe gui ma peteĩ-teĩ kunhataĩ ovaẽ ꞌrã huvixa oĩa py. Kunhague ikuaia gui huvixa ro katy oo ta ramo peteĩ-teĩ omeꞌẽa ꞌrã ogueraaxe vaꞌe rei.


text:
Kaꞌarukue ma oike ꞌrã opy, haꞌe rã ajeꞌivekue ma oo ju ꞌrã amboae py kunhague ikuai aguã py. Haꞌe vaꞌe py huvixa rembiguai eunuco Saasgaz ju opena ꞌrã oikovy taꞌyxy jevy kuery ikuai vaꞌe re. Haꞌe pygua kunhague neĩ peteĩve ndouvei ju ꞌrã huvixa oĩa py, huvixa oipota vy hery rupi ae oenoĩ uka eꞌỹa ja. 


text:
Haꞌe gui ovaẽ ma Ester ju huvixa oĩa py oo aguã. Haꞌe ma Mordecai ryvy Abiail rajykueꞌi, guajy aeꞌi rami omongakuaa vaꞌekue. Haꞌe gui oo ta ma vy haꞌe ae ndojerurei mbaꞌeve ogueraa vaꞌerã re, huvixa rembiguai eunuco Hegai kunhague ro rarõaty vaꞌe ogueraa uka vaꞌe anho ogueraa. Haꞌe rami vy Ester rexaa kuery haꞌe javi ojou porã rei okuapy.


text:
Haꞌe rami py huvixa Assuero ro py heraa Ester. Dez jaxya tebete ꞌea vaꞌe py ogueraa, sete maꞌetỹ re ma huvixa opena oiny jave.


text:
Haꞌe gui huvixa ma kunhague mboae gui oayvuve Ester. Kunhataĩgueꞌi mboae huvixa oĩa py ou vaꞌe haꞌe javi gui ojou porãve, oayvuve ete. Haꞌe rami vy inhakã re akã regua ouro guigua huvixa omoĩ reve Vasti rekovia ogueru guaꞌyxyrã. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa ojapo peteĩ ngaru tuvixa vaꞌe ojeupegua kuery yvatekueve haꞌe guembiguai kuery haꞌe javi pe. Ester peguarã ae ojapo ngaru. Haꞌe rami vy openaa haꞌe javi rupi oikuaa uka pavẽ opytuꞌu aguã ára, haꞌe huvixa omeꞌẽxeaꞌi py mbaꞌemo omeꞌẽ rive pavẽ pe. 


text:
Haꞌe jave py ma Mordecai ijayvuague rami vy Ester ndoikuaa ukai teri guetarã kuery haꞌe imongakuaare mavaꞌe regua paa. Ester onheꞌẽ rendu teri oikovy Mordecai omongakuaa jave rami ae. 


text:
<n> Huvixa ojukaxe okuapy rã Mordecai oikuaa ague</n> Haꞌe vaꞌe jave huvixa rokẽ py Mordecai oguapy oiny jave py ma huvixa Assuero rembiguai mokoĩ ikuai eunuco meme vaꞌe, okẽ rarõa vaꞌe regua Bigtã haꞌe Teres hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe kuery ma nguvixa pe ivai vaipa vy jogueroayvu ojuka aguã re.


text:
Haꞌe nunga Mordecai oikuaa vy omombeꞌu uka huvixa raꞌyxy Ester pe. Haꞌe rã Ester ma huvixa pe ju omombeꞌu uka Mordecai rery rupi.


text:
Haꞌe ramo haꞌe nunga re oikuaa potaa rã anhetẽgua raꞌe. Haꞌe rã mokoĩve ojyryvipy imoiny yvate. Haꞌe nunga ma huvixa renonde py omboparaa imoiny kuaxia mbaꞌemo oikoague oĩa re. 


text:
<n> Mordecai re Hamã ndaꞌijaꞌeiague</n> Haꞌe nunga oikopa ma rire huvixa Assuero omboyvate Hamedata raꞌy Hamã, Agague ramymino vaꞌe. Haꞌe vy oirũ kuery yvatekueve ikuai vaꞌe haꞌe javi áry omoĩ.


text:
Haꞌe ramo huvixa rembiguai kuery hokẽ py ikuai vaꞌe haꞌe javi ma Hamã oaxa nhavõ ojeroꞌa vy guenapyꞌã re ꞌrã ikuai henonde, haꞌe rami ae huvixa ojapo uka rire. Haꞌe rã Mordecai ma henonde ndojeroꞌai, guenapyꞌã re noĩ guive.


text:
Haꞌe rami rã huvixa rembiguai kuery hokẽ py ikuai vaꞌe aipoeꞌi okuapy Mordecai pe: — Mbaꞌe re tu huvixa ojapo ukaague rami eꞌỹ reiko? — heꞌi okuapy.


text:
Koꞌẽ nhavõ ixupe haꞌe rami ijayvu okuapy teĩ ndojapyxaka potai. Haꞌe ramo haꞌe kuery omombeꞌu Hamã pe, oikuaaxe vy Mordecai pa ayvu py ipoꞌaka ꞌrãa. Mbaꞌeta haꞌe kuery pe onhemombeꞌu ma voi judeu oikoa. 


text:
Haꞌe ramo Hamã oexa rã henonde py Mordecai ndojeroꞌai neĩ guenapyꞌã re voi noĩ ramo ipoxy ete ixupe.


text:
Haꞌe rami avi onhembopyꞌa Mordecai ojuka uka aguã re, haꞌe anho riveꞌỹ guive ojukaxe. Mbaꞌeta Hamã pe omombeꞌua ma mavaꞌe regua pa Mordecai oikoa. Haꞌe rami vy Hamã onhembopyꞌa Mordecai retarã kuery judeu ikuai vaꞌe haꞌe javi ojuka uka aguã re, huvixa Assuero openaa haꞌe javi rupi. 


text:
<n> Hamã judeu kuery ojukapaxeague</n> Haꞌe gui doze maꞌetỹa re ma huvixa Assuero oĩ jave, jaxy ijypyꞌia nisã ꞌepy vaꞌe py ma Hamã guenonde py oexa uka xortea Pur ꞌepy py. Koꞌẽ nhavõ guarã doze jaxya peve ojapo. Haꞌe rami vy oikuaa jaxy adar ꞌepy vaꞌe py haꞌeve ꞌrãa. 


text:
Haꞌe ramo Hamã aipoeꞌi huvixa Assuero pe: — Xeruvixa, repenaa haꞌe javi rupi pavẽ regua mbyte rupi peteĩ regua ikuai. Haꞌe vaꞌe kuery reko ma amboae regua ikuai vaꞌe reko reve joo rami eꞌỹ rei, lei remombeꞌu uka vaꞌe rami eꞌỹ guive ikuai. Haꞌe vaꞌe kuery ma ndaꞌevei reja rive aguã.


text:
Xeruvixa, haꞌeve ri ramo embopara uka haꞌe kuery ojukapaa aguã regua. Haꞌe rami aguã ijukaarã kuery po py ameꞌẽ ꞌrã trezentos e trinta mil quilos prata guigua, ndee huvixa mbaꞌemo remoĩ porãaty pyguarã ae — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa okuã gui kuã regua omboi vy omeꞌẽ Hamedata raꞌy Hamã, Agague ramymino haꞌe judeu kuery rovaigua oiko vaꞌe pe. <n>Kuã regua omboi vy Hamã pe omeꞌẽ guery rupi ojapo uka aguã. 


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Haꞌe vaꞌe prata ma ndepo py ae topyta, judeu kuery haꞌe rami ae avi. Haꞌe kuery re ma reikuaa rami ejapo. 


text:
<n> Judeu kuery ojukapaa aguã huvixa oikuaa ukaague</n> Haꞌe gui peteĩ jaxya haꞌe treze araa py ma oenoĩa huvixa rembiguai kuaxia mboparaa kuery. Haꞌe ramo Hamã ijayvua ombopara okuapy huvixa kueryrã huvixave omoĩ vaꞌekue peguarã, ijyvy haꞌe javi re opena vaꞌe pe, peteĩ-teĩ regua yvatekueve pe guive. Peteĩ-teĩ regua ayvu py ombopara okuapy, peteĩ-teĩ regua oendu kuaa aguã rami. Huvixa Assuero rery rupi ae ombopara, huvixa kuã regua py omboja vy hery omoĩ guive.


text:
Haꞌe vaꞌe kuaxia para omondouka ayvu reraaty kuery pe. Huvixa pegua yvy haꞌe javi rupi omondouka judeu kuery omomba, ojukapa haꞌe omokanhymba vyvoi aguã regua, kunumigue haꞌe tujakue, kyrĩgueꞌi haꞌe kunhague guive. Peteĩ ára pyve ojukapa aguã, doze jaxya adar ꞌepy vaꞌe treze araa py, haꞌe gui imbaꞌe rei-reikue oipeꞌapa aguã guive.


text:
Haꞌe vaꞌe ayvu oguerova avi peteĩ-teĩ yvy re lei ojapo pyre ogueroayvua aguã. Haꞌe vy oguerova vaꞌekue ma haꞌe javi regua pe omondouka, haꞌe vaꞌe ára pyguarã oiko katu pavẽ aguã.


text:
Haꞌe gui ma ayvu reraa kuery huvixa ojapo uka vaꞌekue oikuaa vy ojeꞌoi pojava. Haꞌe ramo Susã tetã py omombeꞌua oo yvateve vaꞌe oĩ vaꞌe rupi. Huvixa haꞌe Hamã ma oyꞌu aguã py oguapy okuapy, haꞌe rã Susã tetã rupi ma onhemondyipa rei okuapy. 


text:
<n> Judeu kuery re Ester ojerure aguã re ijayvuague</n> Haꞌe nunga haꞌe javi Mordecai oendu vy omondoro oao haꞌe ajukue voxa vaikue guigua py rive onhemonde, tanhimbu guive omoĩ ojee. Haꞌe gui oẽ vy tetã rupi oiko-iko. Ipyꞌa vai nhendu rei ovy ndaꞌevei etea oendu vy.


text:
Haꞌe rami vy huvixa rokẽ peveꞌi ovaẽ, mbaꞌeta huvixa rokẽ rupi ma avave rei ndaꞌevei oike aguã voxa vaikue guigua py onhemonde reve.


text:
Haꞌe gui yvy mboae-mboae rupi huvixa ijayvuague haꞌe lei ojapo vaꞌekue omombeꞌua rupi judeu kuery ipyꞌa vai ete okuapy, okaru eꞌỹ re ikuai, ojaeꞌo haꞌe hexay vaipa reve. Mbovy rei eꞌỹ tanhimbu áry onheno okuapy voxa vaikue guigua py onhemonde reve. 


text:
Haꞌe gui Ester oĩa py hembiguai kunhague haꞌe eunuco kuery ou vy ixupe omombeꞌu okuapy Mordecai oikoa haꞌe javi. Haꞌe nunga huvixa raꞌyxy oendu vy ndaꞌevei etea oendu. Haꞌe vy ajukue mboae omondouka Mordecai pe voxa guigua ojegui omboi vy onhemonde aguã. Haꞌe rami teĩ haꞌe ma ndoipotai.


text:
Haꞌe ramo Ester oenoĩ huvixa rembiguai eunuco vaꞌe regua Hataque hery vaꞌe, Ester rembiguairã ju omboaxa vaꞌekue. Haꞌe vaꞌe ma Mordecai oĩa py Ester omondouka mbaꞌe nunga pa oikoa oikuaa aguã.


text:
Ixupe Mordecai omombeꞌupa hexe oiko vaꞌekue haꞌe javi, huvixa pe Hamã prata omeꞌẽ vy judeu kuery omomba aguã re ijayvuague guive omombeꞌu.


text:
Ixupe omeꞌẽ avi ipara oguerova pyre Susã tetã rupi ogueraa uka pyre, judeu kuery omombaa aguã regua, Ester pe hembiguai oexa uka vy oikuaa avi aguã, haꞌe ju huvixa oĩa py oo vy omboaxy aguã re ojerure aguã, henonde py guetarã kuery re ojerure aguã. 


text:
— Haꞌe rami avi huvixa rembiguai kuery haꞌe javi, haꞌe ijyvy ikuai vaꞌe regua oikuaa pavẽ ava eꞌỹ vy kunha teĩ haꞌe ae rive opy jaꞌo py huvixa pe ojexa uka vy oike vaꞌe rei, haꞌe vaꞌe peguarã peteĩꞌi ayvu oĩ, ojukaa aguã, xapyꞌa rei ixupe huvixa opo pygua ouro guigua omokuaveꞌẽ eꞌỹ vy, oikove aguã. Haꞌe gui xee ma kovaꞌe jaxy haꞌe javi re huvixa naxerenoĩ teri oĩa py aa aguã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo imombeꞌua kuery pe Mordecai ombovai Ester pe omombeꞌu aguã: — Haꞌe rami avi huvixa ro py ndee reiko vaꞌeri exaꞌã eme ndee anhoꞌi reo jepe aguã re, ore judeu kuery mboae orejukapaa teĩ.


text:
Mbaꞌeta haꞌe rami ete oiko taa ára rekyrirĩ ri ramo amboae henda gui ju ꞌrã oiko judeu kuery pytyvõarã haꞌe heraa jepearã. Haꞌe rã ndee ma rekanhy ꞌrã nderu ro pygua kuery haꞌe javi reve. Xapyꞌa rei nhiꞌã haꞌe rami aguã ae nemoĩa rakaꞌe huvixa raꞌyxyrã — heꞌi uka. 


text:
— Tereo haꞌvy, emboatypa judeu kuery Susã tetã py ikuai vaꞌe haꞌe javi. Pekaru eꞌỹ re pendekuai xere pejerure vy. Mboapy ára re peꞌu eme mbaꞌeve, peyꞌu eme guive, ara py haꞌe pyávy. Xee voi xerembiguai kuery reve rokaru eꞌỹ re avi ꞌrã orekuai. Haꞌe vaꞌe rire ma aa ꞌrã huvixa oĩa py, lei oĩ vaꞌe rovai teĩ ae ma. Xapyꞌa rei xejukaa aguã rami ri rã amano ꞌrã — heꞌi.


text:
<n> Huvixa haꞌe Hamã okaru aguã py Ester oenoĩague</n> Mboapy araa py Ester onhemoatyrõ vy oao porãgueve py onhemonde. Haꞌe vy oo vy huvixa ro roka py hiꞌaĩ, huvixa openaaty rexei. Haꞌe rã huvixa ma guenda openaaty py oguapy oiny okẽ oĩ vaꞌe yvyꞌiry.


text:
Ester oka py opyta hoꞌamy rã huvixa oexa vy oendu omovaẽxea vy ixupe omokuaveꞌẽ po pygua ouro guigua. Haꞌe rami rã Ester onhemboja vy po pygua apy re opoko. 


text:
Huvixa aipoeꞌi ixupe: — Xeraꞌyxy Ester, mbaꞌe tu rereko, mbaꞌe nunga re haꞌvy rejerure ta? Mbaꞌeta apenaa mbyte rupi peve teĩ xee ameꞌẽ ꞌrã. 


text:
Ester ombovai: — Xeruvixa, ndevy pe haꞌeve ri ramo tereo ndee Hamã reve. Aỹꞌi areko katupa ma ngaru ndevy — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi: — Pejapo haꞌvy Hamã ojapura aguã rami, Ester oipota vaꞌe rei rojapo aguã — heꞌi. Haꞌe gui huvixa haꞌe Hamã ovaẽ ngaru tuvixa vaꞌe Ester oguereko katu vaꞌekue py.


text:
Vinho oyꞌu okuapya py huvixa oporandu Ester pe: — Mbaꞌe nunga re tu rejerure? Mbaꞌeta xee ameꞌẽ ꞌrã. Mbaꞌe tu rejapo ukaxe? Apenaa mbyte rupi peve rejerure teĩ ojapoa ꞌrã. 


text:
Xeruvixa, xapyꞌa rei xemboaxy ramo, haꞌe aipota vaꞌe ojapoa aguã ndevy haꞌeve ri ramo tove koꞌẽ ramo ju terevaẽ Hamã reve ngaru areko katu aguã py. Haꞌe ramo mae ma rombovai ꞌrã, xeruvixa — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe árave Hamã ojepeꞌa ovy ovyꞌaa onhenhandu reve. Haꞌe rami teĩ huvixa rokẽ py Mordecai oguapy oinya py oexa rã henonde py nopuꞌãi neĩ nomboetei guive oiny ramo oendu Mordecai rovai ipoxy etea.


text:
Haꞌe kuery reve Hamã ijayvu iporiau eꞌỹa re, guaꞌy kuery heta ikuaia re, opa mbaꞌe py huvixa omboete ukaague re, haꞌe huvixa rembiguai kuery yvatekueve mboae áry omboyvateveague re guive.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌive ju: — Huvixa raꞌyxy Ester ae ma voi avave noenoĩ ngaru oguereko katuague py oo aguã, xee eꞌỹ vy. Haꞌe rami ae avi koꞌẽ rã guarã voi xerenoĩ ju huvixa reve aa aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ haꞌe nunga haꞌe javi ma naxembovyꞌai, huvixa rokẽ py judeu Mordecai oguapy oiny rã aexaa ja — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo ixupe taꞌyxy Zeres haꞌe irũ kuery ikuai vaꞌe haꞌe javi aipoeꞌi: — Ejapo uka haꞌvy peteĩ jojyryvipya rendarã, vinte e dois metros yvatea vaꞌe ejapo. Haꞌe gui koꞌẽ rã ajeꞌiveꞌi reve huvixa pe aipoꞌere Mordecai ojyryvipya aguã. Haꞌe gui ma revyꞌa reve ꞌrã reo huvixa reve ngarua py — heꞌi. Haꞌe rami ijayvua Hamã oendu vy ojou porã. Haꞌe rami vy ojapo uka jojyryvipya rendarã. 


text:
<n> Hamã pe Mordecai omboete ukaa ague</n> Haꞌe vaꞌe pyávy ma huvixa ndokei re oiko. Haꞌe rami vy kuaxia mbaꞌemo oiko vaꞌekue-ꞌekue oĩa ogueru ruka ramo henonde py ogueroayvua.


text:
Haꞌe vaꞌe kuaxia para re ojou Bigtã haꞌe Teres ojapo vaixea Mordecai oikuaa ukaague. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe mokoĩve eunuco huvixa rokẽ rarõa kuery vaꞌe regua ae huvixa Assuero ojukaxe teĩ vaꞌekue. 


text:
Haꞌe gui ma huvixa oporandu: — Mordecai haꞌe rami ojapoague re mbaꞌe nunga tu ixupe ojapo porãa rakaꞌe omboete ukaa rupi? Huvixa renonde hembiguai kuery ikuai vaꞌe ombovai: — Mbaꞌeve rei ixupe ndojapo porãai teri — heꞌi okuapy. 


text:
Haꞌe vaꞌe jave py Hamã oike ae ma raꞌe huvixa roka apy rupi, jojyryvipya rendarã Hamã ojapo uka vaꞌekue py huvixa pe ojerure aguã Mordecai ojyryvipy uka aguã. Haꞌe ramo huvixa vaꞌe oporandu: — Mavaꞌe tu oĩ oka py? — heꞌi. 


text:
Hamã oike ma ramo huvixa oporandu ixupe: — Ava xee amboete ukaxe vaꞌe pe ma mbaꞌexa ndaꞌu haꞌeve ꞌrã ojapo porãa aguã? — heꞌi. Haꞌe rami rã Hamã ojeupe ae “Mavaꞌe haꞌvy oiko huvixa omboete uka vy oguerovyꞌave ꞌrã, xee eꞌỹ vy?” heꞌi.


text:
toguerua ijaorã iporãve vaꞌe ndee xeruvixa ae renhemondea vaꞌety regua, haꞌe kavaju hiꞌáry riae ndee xeruvixa reikoaty vaꞌe guive. Inhakã re ma tomoĩa akã regua ndee xeruvixa pegua ae.


text:
Ndee xeruvixa rembiguai yvatekueve vaꞌe ae tomeꞌẽ ijao haꞌe kavaju ixupe, tomonhemonde avi ndee xeruvixa remboete ukaxe vaꞌe. Haꞌe gui ma kavaju áry togueraa tetã rupi tape ikuai vaꞌe rupi, haꞌe henonde rupi tomombeꞌu herekovy: “Haꞌe rami ae ojapoa ava huvixa omboete ukaxe vaꞌe pe”, teꞌi — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi Hamã pe: — Ejapura ke haꞌvy. Ndeayvuague rami ae ejopy ao haꞌe kavaju, haꞌe huvixa rokẽ py judeu Mordecai oguapy oiny vaꞌe pe ejapo. Neĩ peteĩ hendaꞌi py ma voi ejapo eꞌỹ eme ndeayvuague — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui Hamã ma ao haꞌe kavaju ogueraa vy omonhemonde Mordecai. Haꞌe vy kavaju áry omoĩ vy tetã rupi ogueraa. Henonde rupi omombeꞌu herekovy: — Haꞌe rami ae ojapoa ava huvixa omboete ukaxe vaꞌe pe — heꞌi ovy. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma huvixa rokẽ py ju Mordecai ojevy. Haꞌe rã Hamã ma oẽ vy onha ovy ngoo katy. Ndaꞌevei ete reve oakã onhovãmba ovy.


text:
Haꞌe gui ma guaꞌyxy Zeres pe omombeꞌu oiko vaꞌekue haꞌe javi, oirũ kuery pe guive. Haꞌe ramo irũ kuery hiꞌaranduve vaꞌe taꞌyxy Zeres reve aipoeꞌi okuapy ixupe: — Haꞌe gui ma Mordecai renonde nemoꞌyvyĩꞌia ma. Judeu kuery regua oiko ramo nandepoꞌakai ꞌrã hexe. Haꞌe rami ꞌrãgue py anhetẽ henonde py nemoꞌyvyĩꞌi ete ꞌrã — heꞌi. 


text:
Hexeve haꞌe kuery ijayvu teri reve ovaẽ okuapy huvixa rembiguai eunuco kuery. Haꞌe vyve ogueraa pojava Hamã ngaru Ester oguereko katu vaꞌekue oiko aguã katy. 


text:
<n> Hamã ojapoxea Ester omombeꞌu rire ojyryvipya ague</n> Haꞌe gui ma huvixa oguerovaẽ Hamã guaꞌyxy Ester reve oyꞌu okuapy aguã py.


text:
Mokoĩguea ma vinho oyꞌu okuapya py huvixa oporandu Ester pe: — Xeraꞌyxy Ester, mbaꞌe nunga re ete tu rejerure ta? Ndevy pe xee ameꞌẽ ꞌrã. Mbaꞌe haꞌvy reipota? Xee ajapopa ꞌrã ndevy apenaa mbyte rupi peve rejerure teĩ. 


text:
Haꞌe ramo taꞌyxy Ester ombovai: — Xeruvixa, xapyꞌa rei nerenonde py xemboaxy, haꞌe ndevy pe haꞌeve ri ramo emeꞌẽ xee ajerurea xerekoverã re ae. Haꞌe gui xee aipota vaꞌe ma xeretarã kuery rejuka ukapa eꞌỹ aguã.


text:
Mbaꞌeta ore kuery ma orevendepaa ma, xee haꞌe xeretarã kuery reve, oremomba aguã, orejukapa haꞌe oremokanhymba vyvoi aguã. Nhoembiguairã rive orevendea vaꞌe rire xee akyrirĩ ꞌrãgue, mbaꞌeta xeruvixa, haꞌe rami vaꞌe rire orerovaigua káuxa ndaꞌevei ꞌrãgue romoangeko aguã — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa Assuero oporanduve vy aipoeꞌi guaꞌyxy Ester pe: — Mavaꞌe tu ndeayvua vaꞌe? Mamo tu oiko haꞌe rami ete pendeapo aguã opyꞌa re oendu vaꞌe? 


text:
Ester ombovai: — Orerovaigua oremombaxe vaꞌe ma pevaꞌe mbaꞌemo vai apoa Hamã — heꞌi. Haꞌe rami rã Hamã ma huvixa haꞌe taꞌyxy renonde py okyje reia anho oendu. 


text:
Huvixa ipoxy ete vy vinho oyꞌu oinya gui opuꞌã vy oẽ ovy yvotyty ngoka py oĩ vaꞌe katy. Haꞌe rã Hamã ma opy opyta huvixa raꞌyxy Ester pe ojerure aguã guekoverã re, mbaꞌeta oikuaa huvixa ombopaga aguã re onhembopyꞌa maa.


text:
Haꞌe gui yvotyty ngoka py oĩ vaꞌe gui huvixa oike ju ramo opy vinho oyꞌu okuapyague py, haꞌe vaꞌe jave tenda Ester oĩa áry Hamã hoꞌa raꞌe. Haꞌe nunga huvixa oexa vy aipoeꞌi: — Pevaꞌe taꞌvy omoangeko teve raꞌe xeraꞌyxy Ester xerenonde, xero py ae? Huvixa haꞌe rami ijayvu ramove onhovãa Hamã rova. 


text:
Haꞌe ramo peteĩ huvixa rembiguai eunuco regua Harbona hery vaꞌe aipoeꞌi: — Hamã ro katyꞌi ko hiꞌaĩ peteĩ jojyryvipya rendarã ojapo vaꞌekue vinte e dois metros yvatea vaꞌe, haꞌe vaꞌe py huvixa reraa jepeare Mordecai ojyryvipy aguã ojapo uka vaꞌekue — heꞌi. Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi: — Haꞌe vaꞌe py ae pejyryvipy Hamã — heꞌi.


text:
Haꞌe ramo Mordecai ojyryvipy aguã Hamã ojuka uka vaꞌekue py ae ojuka okuapy. Haꞌe ramo mae ma huvixa noenduvei opoxyague. 


text:
<n> Ngovaigua kuery re judeu kuery opuꞌã aguã re ijayvuague</n> Haꞌe vaꞌe árave judeu kuery rovaigua Hamã rogue huvixa Assuero omeꞌẽ guaꞌyxy Ester pe. Mordecai avi oguerua huvixa renonde py, huvixa pe Ester hetarã ae oikoa omombeꞌu rire.


text:
Haꞌe ramo huvixa okuã regua Hamã gui ojopy ju vaꞌekue omboi vy Mordecai pe ju omeꞌẽ. Hamã rogue re opena vaꞌerã ma Ester omoĩ Mordecai ae. 


text:
Huvixa renonde py Ester ijayvuve tema. Haꞌe vy ipy rupi ojeroꞌa oiny vy ojaeꞌo reve ojerure oiny ombovaipa aguã Agague ramymino Hamã judeu kuery ojukapa aguã regua ombopara vaꞌekue.


text:
Haꞌe ramo Ester-a katy peteĩgue ju huvixa omokuaveꞌẽ po pygua ouro guigua. Haꞌe ramo Ester opuꞌã hoꞌamy huvixa renonde py.


text:
Haꞌe vy aipoeꞌi ixupe: — Xeruvixa, xapyꞌa rei ndevy pe haꞌeve ramo, xemboaxya rendu haꞌe haꞌevea ramigua reikuaa ramo, po rami aguã rejou porã ri ramo tomboparaa Hamedata raꞌy Hamã Agague ramymino onhembopyꞌaague ombovaipaa aguã regua, mbaꞌeta yvy repenaa haꞌe javi rupi judeu kuery ikuai vaꞌe omombaa aguã ombopara uka.


text:
Mbaꞌexa ꞌrã tu xee aexa haꞌe rami ete mbaꞌemo vai xeretarã kuery re oiko rã? Mbaꞌexa ꞌrã tu aexa xeretarã kuery ojukapaa rã? — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa Assuero aipoeꞌi guaꞌyxy Ester haꞌe judeu regua Mordecai pe: — Haꞌe gui ma Hamã judeu kuery ojukapaxe ramo Ester pe xee amboaxa ma hogue, ajyryvipy uka guive imoꞌamy.


text:
Aỹ ma pembopara avi haꞌvy judeu kuery pe. Xee penderuvixa rery rupi pembopara peikuaa rami ae. Haꞌe gui pemboja avi xekuã regua py xerery remoĩ reve. Mbaꞌeta huvixa rery rupi pembopara vy ikuã regua py pemboja rire imbovaipa rive pyrã eꞌỹ ae opyta — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramove oenoĩ huvixa rembiguai kuaxia mboparaaty kuery, mboapy jaxya sivã ꞌepy vaꞌe haꞌe vinte e três araa py. Haꞌe vy Mordecai ijayvua haꞌe javi rami ombopara okuapy judeu kuery pe, opena vaꞌe haꞌe huvixa kuery pe guive, haꞌe yvy mboae Índia haꞌe Etiópia rupi yvatekueve opena vaꞌe kuery pe. Cento e vinte e sete yvy re opena vaꞌe kuery pe ombopara peteĩ-teĩ regua ayvu py, peteĩ-teĩ regua oendu kuaa aguã rami. Judeu kuery pe voi haꞌe rami ae avi ombopara haꞌe kuery ayvu py, oendu kuaa aguã rami.


text:
Huvixa Assuero rery rupi ombopara, haꞌe huvixa kuã regua py ju omboja. Haꞌe rami vy kuaxia para ogueraa uka ayvu reraaty kuery pe. Haꞌe vaꞌe kuery ma kavaju iporãgueve huvixa rymbarã imoingo pyre áry ojeꞌoi.


text:
Haꞌe vaꞌe kuaxia re ma tetã nhavõ rupi judeu kuery ikuai vaꞌe pe huvixa po rami ojapo uka, onoꞌõmba okuapy vy guekove oepya rupi joe opuꞌã aguã. Haꞌe kuery re, kyrĩgue eꞌỹ vy kunhague re haꞌe vaꞌe yvy regua amongue tembiporu reve ou vaꞌe rei tema judeu kuery haꞌeve ojuka aguã. Omomba ꞌrã okanhymba vyvoi aguã rami, oipeꞌapa ꞌrã guive imbaꞌe rei-reikue.


text:
Peteĩ ára pyve haꞌe nunga ojapo ꞌrã okuapy yvy huvixa Assuero openaa haꞌe javi rupi, doze jaxya adar ꞌepy vaꞌe haꞌe treze araa py.


text:
Haꞌe vaꞌe kuaxia lei ombopara pyre oĩa ma yvy ikuai vaꞌe haꞌe javi rupi ogueroayvu pavẽ aguã. Haꞌe javi regua kuery pe ogueraa, haꞌe vaꞌe ára pyguarã judeu kuery oiko katu aguã, ngovaigua kuery re opuꞌã okuapy aguã.


text:
Haꞌe rami vy ayvu reraa kuery ma huvixa rymba kavaju áry ikuai vy ojeꞌoipa pojava. Huvixa ijayvuague oikuaa vy inhakuãve tema ojeꞌoivy. Susã tetã rupi voi oikuaa ukapa. 


text:
Haꞌe gui Mordecai ma huvixa renonde gui oẽ vy onhemonde ovy ao iporãve vaꞌe yva rami hovy haꞌe xiĩ rei vaꞌe py. Inhakã re ma akã regua tuvixave vaꞌe ouro guigua oĩ. Imanto-rã ma omoĩ ajukue xiĩ ipererĩꞌi vaꞌe púrpura revegua. Haꞌe ramo Susã tetã rupi ovyꞌapa okuapy.


text:
Haꞌe rami ae avi yvy haꞌe javi haꞌe tetã ikuai vaꞌe rupi huvixa ayvu oikuaa ukaa py rei tema judeu kuery ovyꞌa vaipa okuapy, joguerovyꞌa, ngaru guive ojapo. Haꞌe gui yvy regua kuery heta avi judeu rami onhemoingo, judeu kuery gui okyjea anho oendu okuapy vy. 


text:
<n> Ngovaigua kuery judeu kuery ojukapaague</n> Haꞌe gui doze jaxya adar ꞌepy vaꞌe haꞌe treze araa py ma ojeupity ma huvixa ayvu ojapoa aguã. Haꞌe rami vy judeu kuery re hovaigua kuery ipoꞌaka aguã re oarõ okuapya ára ma oexaꞌãague rami eꞌỹ oiko, mbaꞌeta judeu kuery ae ipoꞌaka okuapy ndaꞌijaꞌei vaꞌe kuery re.


text:
Mbaꞌeta huvixa Assuero openaa yvy haꞌe javi rupi judeu kuery ikuai vaꞌe guekoa tetã nhavõ rupi onoꞌõmba okuapy imombaxea kuery omomba aguã. Avave rei ndojoko kuaai, mbaꞌeta yvy regua haꞌe javi oendu okuapy okyje reia anho.


text:
Haꞌe gui yvy haꞌe javi pygua yvatekueve, opena vaꞌe haꞌe huvixa kuery huvixave omoĩ vaꞌekue haꞌe javi ma oipytyvõ okuapy judeu kuery, Mordecai gui okyjepa vy.


text:
Mbaꞌeta Mordecai ma huvixa ro pygua kuery gui yvateve vaꞌe oiko, yvy haꞌe javi rupi oikuaa guive. Haꞌe rami vy ipoꞌakave ovy tema ꞌrã. 


text:
Haꞌe rami py judeu kuery oitypa ngovaigua kuery. Kyxe py ojukapa, omomba. Ngovaigua kuery oguerekoxea rami tema oguereko.


text:
Haꞌe vaꞌe kuery ma judeu rovaigua Hamedata raꞌy Hamã raꞌy kuery dez ikuai vaꞌekue. Haꞌe rã haꞌe kuery mbaꞌe rei-reikue re ma ndopokoi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi guaꞌyxy Ester pe: — Susã tetã py judeu kuery ojuka vy omomba vaꞌekue haꞌe javi vy ma je quinhentos avakue, haꞌe Hamã raꞌy kuery dez vaꞌekue ju. Haꞌvy yvy mboae rupi ikuai vaꞌe ma mbovy ju ꞌrã ndaꞌu ojukaa? Haꞌe rami vy mbaꞌe re tu aỹ rejerureve ju? Mbaꞌeta haꞌe nunga omeꞌẽa ꞌrã ndevy. Mbaꞌe nunga ju reipota ajapo? Haꞌe nunga ojapoa ꞌrãe — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Ester ombovai: — Haꞌe rami rã xeruvixa, xapyꞌa rei rejou porã ramo tove Susã tetã py judeu kuery ikuai vaꞌe koꞌẽ rã ju taꞌikuai aỹ guarã re ndeayvuague rami. Haꞌe rã Hamã raꞌy kuery dez ikuai vaꞌekue retekue ma tombovavaa imoiny jojyryvipya rendarã ojapo pyre re — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo huvixa aipoeꞌi haꞌe rami ae tojapoa. Haꞌe ramo Susã tetã py oikuaa ukapaa. Haꞌe gui Hamã raꞌy kuery dez vaꞌekue retekue ombovavaa imoiny.


text:
Haꞌe gui jaxya adar ꞌepy vaꞌe haꞌe catorze araa py ma judeu kuery Susã tetã py ikuai vaꞌe onoꞌõmba okuapy vy trezentos avakue ju ojuka. Haꞌe rã imbaꞌe rei-reikue re ma ndopokoi. 


text:
<n> Ngaru Purim ꞌepy vaꞌe ojapo ypy okuapyague</n> Haꞌe rami ae avi judeu kuery huvixa openaa yvy mboae rupi ikuai vaꞌe voi onoꞌõmba okuapy vy guekove oepya rupi ikuai, ngovaigua kuery gui oo jepe aguã. Haꞌe rami vy setenta e cinco mil ojuka ijaꞌe eꞌỹ vaꞌekue. Haꞌe rã imbaꞌe rei-reikue re ma ndopokoi.


text:
Haꞌe nunga ma jaxy adar ꞌepy vaꞌe re oiko treze araa py. Haꞌe gui catorze araa py ma opytuꞌupa okuapy. Haꞌe vaꞌe ára ojapo okuapy ngaru ovyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rã Susã tetã py judeu kuery ikuai vaꞌe ma haꞌe vaꞌe jaxy re treze haꞌe catorze araa py ju onhemboaty okuapy. Haꞌe vaꞌe kuery ma quinze araa py opytuꞌu vy ojapo ngaru ovyꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami ae avi judeu kuery tetãꞌi ikora eꞌỹ vaꞌe py ikuai vaꞌe ma jaxy adar ꞌepy vaꞌe re catorze araa py ae avi ojapo ngaru ovyꞌa okuapy vy. Haꞌe vaꞌe ára ngaru ojapoa gui tembiꞌu ogueraa vy joupe-upe ombojaꞌo okuapy. 


text:
Haꞌe nunga Mordecai ombopara vy kuaxia omondouka huvixa Assuero openaa yvy haꞌe javi rupi judeu kuery ikuai vaꞌe pe, haꞌeꞌi rupi haꞌe mombyry rupi ikuai vaꞌe pe guive.


text:
Haꞌe kuery rekorã ombopara maꞌetỹa nhavõ jaxy adar ꞌepy vaꞌe re catorze araa py ngaru ojapo aguã quinze araa peve,


text:
haꞌe vaꞌe ára py ae ngovaigua kuery gui oo jepepa rire. Haꞌe vaꞌe jaxy re ma iporiaupa okuapyague gui judeu kuery ovyꞌaa rupi ju ikuai, ojaeꞌopa reiague gui ngaru py ju ovyꞌa okuapy. Haꞌe nunga rupi haꞌe oeja ovyꞌa reve ngaru ojapo okuapy aguã, haꞌe ngarua gui tembiꞌu ogueraa vy joupe-upe omeꞌẽ aguã, iporiaukueꞌi pe guive. 


text:
Haꞌe ramo judeu kuery ojou porã okuapy guekorã vaꞌekue py ae haꞌe rami ikuai aguã, Mordecai ojapo ukaague rami vy.


text:
Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe jave py Hamedata raꞌy Hamã Agague ramymino judeu kuery rovaigua vaꞌe onhembopyꞌa teĩ judeu kuery omomba aguã. Haꞌe rami vy xorte Pur ꞌepy vaꞌe oexa avi ombovaipa haꞌe ojukapa aguã.


text:
Haꞌe rami teĩ huvixa renonde py Ester oo ramo kuaxia ombopara vy ojapo Hamã judeu kuery ojukaxea hexe ae ju ojeapa aguã rami. Haꞌe rami vy ojyryvipy uka, taꞌy kuery guive.


text:
Haꞌe nunga rupi ae haꞌe vaꞌe ára pe “Purim” ꞌea, tery Pur vaꞌe rami. Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe kuaxia para re oĩa rami haꞌe nunga haꞌe javi oiko rã haꞌe kuery oexa okuapy.


text:
Haꞌe rami rire judeu kuery guekorã ojou porã okuapy haꞌe vaꞌe mokoĩ ára ojeupity nhavõ haꞌe rami ikuai aguã hexarai eꞌỹ re, hamymino kuery haꞌe onhemoirũ vaꞌe kuery haꞌe javi peguarã. Haꞌe rami vy ojee omoĩ ombopara pyre oĩa rami ikuai aguã, maꞌetỹa nhavõ oaꞌangaague ára ojeupity jave.


text:
Haꞌe rami vy hamymino kuery ikuai jevy-jevy vaꞌe peguarã haꞌe vaꞌe ára re imaꞌenduꞌa okuapy aguã, peteĩ-teĩ oo pygua kuery, yvy haꞌe tetã ikuai vaꞌe pygua haꞌe javi. Haꞌe rami vy Purim ára ojeupity nhavõ judeu haꞌe hamymino kuery hexarai eꞌỹ aguã rakaꞌe rã peve. 


text:
Haꞌe gui ma Abiail rajy huvixa raꞌyxy Ester, judeu Mordecai reve teĩgue ju ombopara kuaxia. Opoꞌakaa haꞌe javi rupi ombopara Purim omombeꞌu ypy vaꞌekue omoĩ atãve aguã.


text:
Opa rupi judeu kuery pe kuaxia para ogueraa uka cento e vinte e sete yvy huvixa Assuero openaa haꞌe javi rupi. Ombovyꞌa aguã ombopara ombopyꞌa guaxua rupi.


text:
Haꞌe vy omoĩ atãve aguã Purim oaꞌangaague ára py porã ikuai aguã judeu Mordecai, huvixa raꞌyxy Ester reve ojapo ukaague rami, mbaꞌeta haꞌe kuery ae ranhe ikuai haꞌe rami, haꞌe gui guamymino kuery peguarã ju oeja, iporiau vy okaru eꞌỹ re ikuaiague re imaꞌenduꞌa aguã.


text:
Haꞌe rami py Purim ára re marã rami pa haꞌe kuery ikuai aguã Ester ae ojapo uka, kuaxia re ombopara vy. 


text:
<n> Mordecai yvatevea re ijayvua</n> Haꞌe nunga oikopa ma rire huvixa Assuero ojapo haꞌe vaꞌe yvy haꞌe yeꞌẽ rembe rupi ikuai vaꞌe haꞌe javi ixupe opaga aguã.


text:
Haꞌe gui oĩve rei tema huvixa Assuero rekokue regua. Haꞌe rami avi opoꞌakaa rupi mbaꞌemo ovareve vaꞌe ojapo vaꞌekue, haꞌe Mordecai omboyvateveague haꞌe javi noĩ ꞌrã teve kuaxia Média haꞌe Pérsia pygua huvixa kuery rekokue oĩa re?


text:
Mbaꞌeta judeu Mordecai ma huvixa Assuero rembiguai yvateve vaꞌe oiko. Judeu kuery voi omboete vaipa, hetarã kuery haꞌe javi omboetepa okuapy, mbaꞌeta haꞌe kuery pe mbaꞌemo porã ojapoa rupi anho oiko, haꞌe kuery ikuai porã aguã re onheaꞌã oikovy guive. 


text:
<n>Jó rekokue oĩa</n> <n> Jó heko porã haꞌe mbaꞌemo oguerekopaa re ijayvua</n> Oiko peteĩ ava Uz yvy pygua, Jó hery vaꞌe. Haꞌe vaꞌe ava ma anhetẽ rupi ipyꞌa haꞌe heko porã vaꞌe. Nhanderuete renonde ojererokyjea rupi vy mbaꞌemo vai gui ojepeꞌa kuerei vaꞌe.


text:
Hymba kuery ma sete mil vexaꞌi, três mil camelo, quinhentos toro meme haꞌe quinhentos mburikaꞌi. Ixupe ombaꞌeapo vaꞌe kuery voi mbovy rei eꞌỹ ikuai. Haꞌe rami vy kuaray oua katy ikuai vaꞌe gui oguerekopave vaꞌe oiko. 


text:
Taꞌy kuery ma peteĩ-teĩ ro rupi ojeꞌoi ꞌrã jorire-rire ngaru ojapo aguã. Haꞌe rami vy mboapy gueindy kuery oenoĩ kuerei ꞌrã haꞌe kuery reve okaru haꞌe oyꞌu aguã.


text:
Haꞌe kuery okarupa ma nhavõ Jó guaꞌy kuery oenoĩmba kuerei vy oikyꞌaꞌo ukapa ꞌrã teko vai gui. Haꞌe rami vy koꞌẽ ramove opuꞌã vy mymba oapy reve omeꞌẽ ꞌrã Nhanderuete pe haꞌe kuery mbovy pa ikuaia rami vy, mbaꞌeta aipoeꞌi: “Xapyꞌa rei ma xeraꞌy kuery ojejavy raꞌe, opyꞌa py nguuete rovai ijayvu vai vy”, heꞌi vy. Haꞌe ramigua ae Jó ojapo riae oikovy. 


text:
Haꞌe gui peteĩ ára Nhanderuete raꞌy kuery ou okuapy Senhor renonde ojexa uka aguã. Haꞌe kuery reve anha voi ou. <n>“Nhanderuete raꞌy kuery” heꞌia ma hembiguai anjo kuery re ijayvu vy. 


text:
Haꞌe ramo Senhor oporandu anha pe: — Magui tu reju? Anha ombovai Senhor: — Yvy haꞌe javi rupi aikoague gui aju — heꞌi. 


text:
Senhor oporanduve ju anha pe: — Rexa pota pa xerembiguai Jó re? Mbaꞌeta yvy re jipoi avave rei haꞌe vaꞌe ramigua anhetẽ rupi ipyꞌa haꞌe heko porã vaꞌe, Nguuete renonde ojererokyjea rupi vy mbaꞌemo vai gui ojepeꞌa vaꞌe — heꞌi. 


text:
Mbaꞌeta ndee ma repena porã hexe, hoo re haꞌe opa mbaꞌe oguereko vaꞌe re guive. Haꞌe rami vy opo py ojapo vaꞌe rei remoingo porã, haꞌe rejapo mbaꞌemo yvy re oguereko vaꞌe hetave ovy aguã rami.


text:
Haꞌe rami teĩ emokuaveꞌẽ ndepo, haꞌe ixugui eipeꞌapa opa mbaꞌe oguereko vaꞌe. Haꞌe rami vy rexa ꞌrã nerenonde py ijayvu vai rã nderovai — heꞌi. 


text:
Haꞌe rã Senhor aipoeꞌi anha pe: — Maꞌẽ, Jó oguereko vaꞌe haꞌe javi ma ndepoꞌakaa py oĩ, haꞌe rã hexe anho taꞌvy emoĩ eme ndepo — heꞌi. Haꞌe ramo Senhor renonde gui anha oo ju. 


text:
<n> Jó ojexavaia py teĩ ndojejavyiague</n> Peteĩ ára, taꞌy kuery guykeꞌy jypygua ro py okaru haꞌe vinho oyꞌu okuapy.


text:
Haꞌe gui Jó-a py ou peteĩ hembiguai aipoeꞌi vaꞌe: — Vaka kuery reve yvy roikaraĩ, haꞌe kuery katyꞌi rupi mburika kuery avi okaru jave


text:
ore kuery re sabeu kuery ou xapyꞌa vy ogueraapa. Haꞌe rami vy nerembiguai kuery ikuai vaꞌekue ojukapa kyxe py. Xee anhoꞌi aa jepe, ndevy pe amombeꞌu vy aju — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ijayvu teri reve ou amboae ju. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Tata Nhanderuete-a guigua yva gui hoꞌa vy oapypa raꞌe vexaꞌi haꞌe nerembiguai kuery ikuai vaꞌekue. Haꞌe vy omomba. Xee anhoꞌi aa jepe, ndevy pe amombeꞌu vy aju — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe ijayvu teri reve ou amboae ju. Haꞌe vy haꞌe vaꞌe aipoeꞌi: — Caldeu kuery mboapy henda rupi nhombojaꞌo vy camelo kuery re ou vy ogueraapa raꞌe. Haꞌe vy ojukapa nerembiguai kuery kyxe py. Xee anhoꞌi aa jepe, ndevy pe amombeꞌu vy aju — heꞌi. 


text:
Haꞌe vaꞌe voi ijayvu teri reve ou amboae. Haꞌe vy aipoeꞌi: — Nderaꞌy haꞌe nderajy kuery tujave vaꞌe ro py okaru haꞌe vinho oyꞌu okuapy jave


text:
tekoa eꞌỹa katy gui yvytu atã opuꞌã ouvy vy oo re ojeapi jova-jovai katy gui. Haꞌe ramo haꞌe kuery áry hoꞌa ramo omanomba. Xee anhoꞌi aa jepe, ndevy pe amombeꞌu vy aju — heꞌi. 


text:
aipoeꞌi: — Xepire rei reve aikoꞌi vaꞌekue haꞌi rye gui, haꞌe xepire rei reve ju ꞌrã aa. Senhor ma mbaꞌemo meꞌẽa, haꞌe oipeꞌa vaꞌerã avi oiko. Taꞌimaꞌenduꞌa porãa Senhor rery re! — heꞌi.


text:
Peteĩ ára Nhanderuete raꞌy kuery ou ju Senhor renonde ojexa uka aguã, haꞌe anha voi haꞌe kuery reve ou henonde ojexa uka avi aguã.


text:
Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi anha pe: — Magui tu reju? Anha ombovai Senhor: — Yvy haꞌe javi rupi aikoague gui aju — heꞌi. 


text:
Senhor oporandu anha pe: — Rexa pota pa xerembiguai Jó re? Mbaꞌeta yvy re jipoi avave rei haꞌe vaꞌe ramigua anhetẽ rupi ipyꞌa haꞌe heko porã vaꞌe, Nguuete renonde ojererokyjea rupi vy mbaꞌemo vai gui ojepeꞌa vaꞌe. Haꞌe ma oĩ atã haꞌevea rami oikoa py, hovai apuꞌã vy amomba rive aguã rami ndee xeapoxe teĩ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo anha aipoeꞌi Senhor pe: — Opire haꞌe javiꞌi haꞌvy tomeꞌẽ, mbaꞌeta avakue opa mbaꞌe oguereko vaꞌe omeꞌẽ ꞌrã guekove rekovia.


text:
Ekuaveꞌẽve ju haꞌvy, ikãgue haꞌe hoꞌo re epoko. Haꞌe rami vy rexa ꞌrã nerenonde py nderovai ijayvu vai rã — heꞌi. 


text:
Haꞌe gui taꞌyxy ou vy aipoeꞌi ixupe: — Reĩ atã teri vaꞌe tyꞌy haꞌevea rami reikoa py? Ndeayvu vai na Nhanderuete re, haꞌe gui emano. 


text:
Ombovai: — Oikuaa veꞌỹ rei vaꞌe rami ndeayvu. Nhanderuete gui iporã vaꞌe anho ri tyꞌy jajopy ꞌrã, haꞌe rã iporã eꞌỹ vaꞌe ma ndajajopyi avi ꞌrã teve? — heꞌi. Haꞌe ramia haꞌe javi py Jó ndojejavyi oayvu py. 


text:
Haꞌe gui ma mboapy Jó irũ kuery mbaꞌemo vai hexe oikoague oendu vy peteĩ-teĩ ou guekoa gui: Temã pygua Elifaz, Sua pygua Bildade haꞌe Naamá pygua Zofar. Haꞌe vaꞌe kuery jogueroayvu vy Jó oĩa katy jogueru omombaraete haꞌe ombopyꞌa porã aguã.


text:
Mombyry rupi teri haꞌe kuery omaꞌẽ jogueru vy ndoexa kuaai okuapy. Haꞌe rami vy onhendu ratã haꞌe ojaeꞌo okuapy. Haꞌe vy peteĩ-teĩ oao puku omondoro, haꞌe yvate rami oakã áry rupi omombo-mombo yvy kuꞌi.


text:
Haꞌe rami vy hexeve oguapy okuapy yvy py. Sete ára haꞌe sete pytũ re ikuai vaꞌeri peteĩve hexeve ndaꞌijayvui peteĩ ayvu py ma voi, haxy ete vaꞌe oendua oexa vy. 


text:
<n> Jó otuiꞌiague ára re ijayvu vaiague</n> Haꞌe vaꞌe rire Jó ae ijayvu. Haꞌe vy ijayvu vai otuiꞌiague ára re.


text:
 — Xetuiꞌiague ára ndoikoi ma voi vaꞌe rire, <PI2>haꞌe vaꞌe pytũ “Ixy oguereko peteĩ avaꞌi”, ꞌea vaꞌe avi. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ára pytũmba vaꞌe rire, <PI2>Nhanderuete yvate gui nopenai ramo, yvate oĩa gui omoexakã eꞌỹ vaꞌe rire. 


text:
 Pytũ reia haꞌe kuarayꞌã manoa anho oĩ vaꞌe rire, <PI2>hiꞌáry rupi araipa vaꞌe rire guive. Haꞌe vaꞌe ára omoũmba vaꞌe rire opa marã rei. 


text:
 Haꞌe vaꞌe pyávy re ma pytũ ete vaꞌe omoꞌã vaꞌe rire. <PI2>Maꞌetỹ re ára mboae ikuai vaꞌe rami toguerovyꞌaave eme. Haꞌe vaꞌe jaxy pe “Jaxy ikuai vaꞌe regua” taꞌeave eme. 


text:
 Ijayvu vai kuaa vaꞌe kuery ma haꞌe vaꞌe ára re ijayvu vai ma vaꞌe rire, <PI2>vixo vaikue yeꞌẽ rupigua momyĩ kuaa kuery ae. 


text:
 Tá, haꞌe vaꞌe pytũ jaxy-tata koꞌẽ mbijarã ndojekuaai vaꞌe rire, <PI2>haꞌe hendy vaꞌe oarõmby ndojekuaai vaꞌe rire. Koꞌẽ rai jave koꞌẽ oexaxe vaꞌe kuery ndoexai ma voi vaꞌe rire. 


text:
 — Mbaꞌe re tu xee namanoi rakaꞌe xeryruꞌi pyve? <PI2>Mbaꞌe re tu haꞌe vaꞌe gui aikoꞌi vy ndaxeayvuẽvei? 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ndoikoi vaꞌe rire aỹ apytuꞌu porã rei ꞌrãgue. <PI2>Ake ramo xevy oĩ ꞌrãgue apytuꞌu aguã, 


text:
 huvixave haꞌe nhomongeta vaꞌety yvy re ikuai vaꞌekue <PI2>onhono porãa aguã ojapo ma voi vaꞌekue py itui vaꞌe rami, 


text:
 haꞌe rami eꞌỹ vy yvatekueve ouro haꞌe prata oguereko vaꞌekue py <PI2>ngoo omonyẽ vaꞌekue itui vaꞌe rami, 


text:
 haꞌe rami eꞌỹ vy hyruꞌi py oĩ vaꞌe ojuka nhemi vaꞌe rami xee ndaikoi ma voi vaꞌe rire, <PI2>kyrĩꞌi vaꞌe hexakãa peteĩgueve oexa eꞌỹ vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe py ma haꞌeveꞌỹa rami ikuai vaꞌekue nanhomoangekovei ma ꞌrã. <PI2>Ikaneꞌõ vaꞌekue guive ikaneꞌõgua nho ꞌrã haꞌe py. 


text:
 Haꞌe py ma escravo-rã ogueraa pyre ikaneꞌõgua ꞌrã okuapy, <PI2>herekoa kuery ayvu nonhenduvei ramo. 


text:
 Haꞌe py yvyĩgueve haꞌe yvatekueve ikuai vaꞌekue itui pavẽ ꞌrã, <PI2>tembiguai ikuai vaꞌekue voi opatõ pe veꞌỹ ma ꞌrã ikuai. 


text:
 — Mbaꞌerã tu iporiaukue ojapoa ri hendy vaꞌe oexa riae aguã rami? <PI2>Mbaꞌerã tu ikuerai vaꞌe okuave aguã rami ojapoa? 


text:
 Haꞌe kuery ma omano aguã anho oarõ okuapy, haꞌe rã novaẽi. <PI2>Haꞌe kuery omano aguã oekave ꞌrã okuapy hepyve vaꞌe onhomi mbyre oekaa rupi yvy ojoꞌo vaꞌe gui. 


text:
 Mbaꞌerã tu avakue pe oexa ukaa ꞌrã hexakã vaꞌe haperã oikuaa uka eꞌỹ re? <PI2>Mbaꞌeta Nhanderuete ojoko ꞌrã joa katy gui eꞌỹ-eꞌỹ. 


text:
 Mbaꞌe re tu xee haꞌu vaꞌerã ꞌrãgue py ajou xepytuẽ atã aguã, <PI2>haꞌe yy onhoẽ vaꞌe rami ajaeꞌo ete aguã? 


text:
 Ndapytuꞌuvei, naĩ rivevei, neĩ naxekaneꞌõgua kuaavei, <PI2>xepyꞌa reta rei aguã anho ou ramo — heꞌi. <n>Jó ndoikuaai rakaꞌe mbaꞌe re pa ojexavaia. Haꞌe rami vy ndovyꞌaia rupi ijayvu Nhanderuete re. Haꞌe gui opaa py Nhanderuete ijayvu ixupe omoꞌarandua rupi, capítulo 38 guive 40 peve, haꞌe rã Jó ma ndaꞌevei ramo haꞌe rami ijayvuague re. 


text:
 — Xapyꞌa rei amongue ndevy ijayvu ramo nerendui ꞌrã ri tyꞌy? <PI2>Haꞌe rami avi mavaꞌe tu ojejoko ꞌrã ijayvu eꞌỹ aguã? 


text:
 Maꞌẽ, ndee ma mbovy eꞌỹ rei rekomboꞌe vaꞌekue, <PI2>haꞌe ipo kangy vaꞌe remombaraete kuerei vaꞌekue. 


text:
 Ndeayvua py reipytyvõ vaꞌekue onhepyxanga vaꞌe kuery, <PI2>haꞌe remombaraete ju vaꞌekue henapyꞌã kangy vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã aỹ ma ndere ju haꞌe nunga ou ramo ndee nerenduxei ꞌrã. <PI2>Ndee rejexavai vy nanderekorãvei. 


text:
 Nhanderuete renonde rejererokyjea rupi veꞌỹ ri tyꞌy rejerovia, <PI2>rearõ reikovya haꞌe ndereko porãa rupi veꞌỹ ri tyꞌy reiko? 


text:
 Haꞌe ramo guary kuery voi inharõ teĩ okyrirĩ ꞌrã okororõa gui, <PI2>guary raꞌy kuery raĩ guive opẽmba ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami vy guary kuery ikangy ꞌrã ojeꞌoivy mbaꞌeve ndojukavei vy. <PI2>Guary kunha raꞌy kuery voi opa rupi ꞌrã oaĩmba. 


text:
 — Peteĩ ayvu aendu xee aeꞌia py omombeꞌua rã. <PI2>Haxyꞌi py aendu kuaa xeapyxa py ijayvua mbegue rã. 


text:
 Haꞌe ramo peteĩ nheꞌẽ oaxa xerenonde rupi. <PI2>Haꞌe rami vy ojapo xeꞌa xerete rupi ikuai vaꞌe opuꞌãmba aguã rami. 


text:
 Haꞌe vaꞌe opyta hoꞌamy vaꞌeri ndaexa kuaai hova. <PI2>Peteĩ mbaꞌe rive ojekuaa aexaa py. Jypy nonhendui mbaꞌeve. Haꞌe gui ma aendu peteĩ aipoeꞌi vaꞌe: 


text:
 “Imarã vaꞌe kuery ndaꞌu heko porã ꞌrã Nhanderuete renonde? <PI2>Avakue ndaꞌu ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ꞌrã oiko imoingoare renonde? 


text:
 Maꞌẽ, Nhanderuete ma guembiguai kuery re ndojeroviai ꞌrã. <PI2>Mbaꞌeta guembiguai anjo kuery re eteve voi oikuaa teko vai oĩa. 


text:
 Haꞌe rã yapo guigua py hoo vaꞌe re katuve ma. <PI2>Haꞌe kuery ma yvykuꞌi gui rive ojapo pyre, haꞌe tanambi rami rive ju ꞌrã omouꞌũa. 


text:
 Ajeꞌive haꞌe kuery ituiꞌi ꞌrã, haꞌe gui kaꞌarukue ju omombaa ꞌrã. <PI2>Okanhy ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã, avave rei oikuaa pota eꞌỹ re. 


text:
<n> Jó Nhanderuete oeka aguã re Elifaz ijayvuague</n> — Ejapukai aỹ! Haꞌe rami teĩ oiko ri ndaꞌu nerenduarã? <PI2>Mavaꞌe anjo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe pe tu renhepytyvõ uka ta? 


text:
 Mbaꞌeta hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ipoxya ae ombovaipa ꞌrã. <PI2>Inhakã porã eꞌỹ vaꞌe ivaia rive ꞌrã ojuka. 


text:
 Xee ma aexa porã hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe onhemoingo porã merami ramo. <PI2>Haꞌe rami teĩ areꞌỹꞌi re aikuaa hoo oĩa ayvu vaipy oikoa. 


text:
 Taꞌy kuery voi mombyry ikuai ipytyvoarã gui. <PI2>Tetã kora rokẽ py haꞌe kuery ojexa uka rã ombopagaa, heraa jepearã ndoikoi ramo. 


text:
 Haꞌe kuery onhotỹ vaꞌekue ma ijajupa rã ikaruai vaꞌe kuery hoꞌupa rive ꞌrã, <PI2>juu mbyte rupi henhoĩ vaꞌekue voi oipeꞌapa ꞌrã. Haꞌe mbaꞌemo oguereko vaꞌekue ma oikuaa pota rei vaꞌe kuery omokanhymba ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py avakue ojexavai aguã rami ae ꞌrã ituiꞌi, <PI2>tapyĩ gui tata raviju yvate katy ae ꞌrã ovevea rami. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe ma ojapo ꞌrã mbaꞌemo tuvixa vaꞌe oikuaa pyrã eꞌỹ, <PI2>haꞌe nhomondyipaarã omombeꞌu kuaa pyrã eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe rami vy ogueraa jepe ꞌrã yvyĩgueꞌi peteĩ henda yvatea py, <PI2>ojaeꞌo vaꞌekue oiko porãa rupi ovyꞌa nho aguã. 


text:
 Haꞌe rã jokorea kuery onhembopyꞌaa ma haꞌe ombovaipa ꞌrã, <PI2>opo py ojapoxe vaꞌekue ndojapo kuaai aguã. 


text:
 Omboꞌa ꞌrã oikuaapave vaꞌe nhombotavya py ae. <PI2>Haꞌe ramo oikuaapa vaꞌe onhembopyꞌaague opa rive ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery ma ara py teĩ ojou ꞌrã pytũa anho, <PI2>kuaray mbyte jave teĩ pytũ rupi merami ikuai, opovyvy ꞌrã ojeꞌoivy. 


text:
 Nhanderuete ma jogueraa jepe ꞌrã haꞌe kuery juru gui kyxe oẽ vaꞌe gui, <PI2>ipoꞌakave vaꞌe po gui ogueraa jepe ꞌrã ojexavai vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami rã oĩ ꞌrã iporiaukueꞌi oarõ okuapy aguã, <PI2>haꞌe rã joapo vaia kuery ma okyrirĩmba ꞌrã. 


text:
 — Ovyꞌa ete ꞌrã avakue Nhanderuete omoꞌarandu vaꞌe. <PI2>Haꞌe nunga rupi endu rive eme Ipoꞌakapave vaꞌe nemoꞌarandu rã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe ma nhomboai ꞌrã, haꞌe gui haꞌe ae ju oipoano ꞌrã. <PI2>Nhomombaꞌeaxy ꞌrã, haꞌe gui opo py ae ju ꞌrã omonguera. 


text:
 Seis-kue rejexavaia gui haꞌe ndereraa jepe ꞌrã, <PI2>haꞌe sete-a py voi mbaꞌemo vai nanderupityi ꞌrã. 


text:
 Karuai py teĩ ndereraa jepe ꞌrã remano aguã gui, <PI2>joe opuꞌãa py guive ndereraa jepe ꞌrã kyxe poꞌakaa gui. 


text:
 Mbaꞌemo mbovaipaa haꞌe karuai oiko rã repuka ꞌrã, <PI2>vixo kaꞌaguy regua gui guive nderekyjei ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta yvy rupi ita ikuai vaꞌe reve voi rejapo ꞌrã peteĩ rami ikuai porã aguã, <PI2>mymba yvy regua voi ndereve ikuai ꞌrã peteĩ rami. 


text:
 Reikuaa ꞌrã ndero py mbyꞌa porã oĩa, <PI2>haꞌe mbaꞌemo rereko vaꞌe ikuaia rupi reikuaa pota reovy rã ndoatai ꞌrã mbaꞌeve. 


text:
 Reikuaa avi ꞌrã neramymino kuery heta ꞌrãa, <PI2>ndeguigua kuery yvy re jai rogue ikuai vaꞌe rami ꞌrã heta. 


text:
 Ndetujaꞌi jave teĩ nembaraete reve ꞌrã reo yvyra rupa py, <PI2>trigo ojokua pyre hiꞌára py porã omonoꞌõa rami. 


text:
 — Maꞌẽ, haꞌe nunga re roikuaa pota rã haꞌe rami ae. <PI2>Ejapyxaka ndee voi, haꞌe nunga re eikuaa pota avi reiko porã aguã — heꞌi. 


text:
 — Ai! Xeayvua re anhetẽ oikuaa potaa vaꞌe rire, <PI2>haꞌe mbaꞌemo opejaa py xeporiaua opejaa vaꞌe rire 


text:
 haꞌe vaꞌe ma anhetẽ ita kuꞌi yeꞌẽ rembe rupi ikuai vaꞌe gui ipoyive ꞌrãgue. <PI2>Haꞌe nunga rupi ae xevai reve xeayvu vaꞌekue. 


text:
 Mbaꞌeta Ipoꞌakapave vaꞌe ma guembiporu huꞌy py xenhyvõmba, <PI2>haꞌe ramo xenheꞌẽ py aendu veneno ramigua. Xerovai meme Nhanderuete ombou xemongyjearã. 


text:
 Mburikaꞌi yvyꞌãa rupigua ndaꞌu nhuũ re okaru reve onheꞌẽ ꞌrã teve? <PI2>Vaka kuery ndaꞌu onheꞌẽ ꞌrã okaru porãa py? 


text:
 Xenheꞌẽ py ndaꞌuxei vaꞌekue <PI2>aỹ ajeguaru reve teĩ haꞌu. <n>Apy tembiꞌu hee eꞌỹ vaꞌe re Jó ombojoja, ojexavaia re ijayvu vy. 


text:
 Haꞌe nunga oiko ma vaꞌe rire xepyꞌa guaxu ꞌrãgue, <PI2>haxy aendu temaa py teĩ apo-apo ꞌrãgue avy. Mbaꞌeta xee ma Ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ayvu rovai xeayvu vaꞌeꞌỹ. 


text:
 — Mbaꞌe tu arõve ta, xembaraete vy eꞌỹ? <PI2>Mbaꞌerã tu aikove riae ta, amano aguã rami tema aiko vy? 


text:
 — Ojexavai vaꞌe pe irũ kuery omboaxyaꞌi oexa uka vaꞌe rire, <PI2>Nhanderuete renonde ojererokyjea gui ojepeꞌa eꞌỹ rã. 


text:
 Haꞌe rã xeryvy kuery ma anhetẽ rupi eꞌỹ xerereko. <PI2>Haꞌe kuery ikuai peteĩ yakã oxyry atã vy hembe rupi oĩa rami 


text:
 haꞌe rami teĩ haku jave oxyry atã vaꞌekue typa rive vaꞌe rami, <PI2>ndaevovovei haꞌe oxyryague rupi ndoxyryvei vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe ramo oguata vaꞌe kuery yy rekaa rupi ojepekuavo ꞌrã jogueravy tape oo aguã vaꞌekue gui, <PI2>haꞌe vy tekoa eꞌỹa katy ojeꞌoi vy omanomba ꞌrã haꞌe py. 


text:
 Temá yvy gui oguata vaꞌe kuery oeka teĩ yy oxyry atã vaꞌe, <PI2>Sabá gui oguata vaꞌe kuery voi iporiaupa ꞌrã yy re. 


text:
 Yy oĩ aguã re ojerovia vaꞌekue oxĩmba ꞌrã okuapy. <PI2>Oxyryague py ovaẽ vy ndoikuaavei rei ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe rami ae peẽ kuery voi xevy pe mbaꞌeverã ovare eꞌỹ vaꞌe pendekuai. <PI2>Mbaꞌeta ajexavai rã pexa vy penhemondyipa rive. 


text:
 Xee ndaꞌu aipoaꞌe: “Pemeꞌẽ ke mbaꞌemo xevy”, haꞌe teve? <PI2>Tyrã pa “Pemeꞌẽ mbaꞌemo pereko vaꞌe xepytyvõ aguã”, haꞌe teve? 


text:
 “Xereraa jepe ke xemoingo axya poꞌakaa gui”, <PI2>eꞌỹ vy “Xerepy ke porayvu eꞌỹ vaꞌe kuery po gui”, haꞌe teve pẽvy? 


text:
 — Xerekomboꞌe na, haꞌe rã xee akyrirĩ ꞌrã. <PI2>Pemombeꞌu porãve na mbaꞌe nunga py pa ajejavyague. 


text:
 Anhetẽ ayvu haꞌevea ramigua ma oenduxe vai pyrã meme! <PI2>Haꞌe rã peẽ kuery ma mbaꞌerã tu pendeayvu ete xevy? 


text:
 Peẽ kuery xemongetaxe ri tyꞌy xeayvua re, <PI2>peteĩ ndaekorãvei vaꞌe yvytu pe rive ijayvu vaꞌe rami xeayvu rire? 


text:
 Tyreꞌỹ kuery re teve pexa ꞌrã xortea, <PI2>haꞌe pejogueroayvu ꞌrã teve peneirũ repyrã re? <n>Apy Jó ijayvu oirũ kuery nomboaxyia re. 


text:
 Peikuaa pota ju ke, ajerure pẽvy, haꞌeveꞌỹa rami xekuaa eꞌỹ aguã. <PI2>Peikuaa pota ju, haꞌe vy peikuaa ꞌrã haꞌevea rami aikoa. 


text:
 Xeayvua py teve haꞌeveꞌỹa ramigua pendu? <PI2>Xejuru py haꞌeveꞌỹ vaꞌe re xeayvu vaꞌe rire ndaꞌu xee voi ndaikuaai ꞌrãgue teve? 


text:
<n> Nhanderuete pe Jó ijayvuague</n> — Yvy re avakue ojexavai aguã rami eꞌỹ teve ikuai? <PI2>Oikovea ára ombaꞌeapo vaꞌe rami eꞌỹ teve ojexavai? 


text:
 xevy pe haꞌe rami ae avi omeꞌẽa mbaꞌerã eꞌỹ aiko aguã jaxy nhavõ re, <PI2>haꞌe pytũ aiko axy aguã omeꞌẽa avi. 


text:
 Anheno vy aipoaꞌe: “Mbovy hora ndaꞌu haꞌeve ꞌrã avy ju aguã?” <PI2>Haꞌe rami teĩ pytũ ipuku ramo xerupa rupi ajere-jere tema ajupy koꞌẽ peve. 


text:
 Nemaꞌenduꞌa ke xerekovea yvytu rami rive oaxapa vyvoia re. <PI2>Xerexa ndoexavei ma ꞌrã iporã vaꞌe. 


text:
 Aỹ xerexa okuapy vaꞌe ma ndaxerexavei ma ꞌrã. <PI2>Haꞌe kuery rexa oxareko rei teĩ xee ndajekuaavei ma ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery ndojevyvei ꞌrã ngoo katy, <PI2>ikuaiague py ae teĩ haꞌe kuery re naꞌimaꞌenduꞌaavei ma ꞌrã. 


text:
 — Haꞌe nunga rupi ae xee ndajokoi xejuru. <PI2>Haꞌe rami vy xeayvu ꞌrã xenheꞌẽ py ajexavaia aendu vaꞌe re, anhemombeꞌu ꞌrã xerekove re ajexavaia rupi. 


text:
 Xee aipoaꞌe: “Xerupa py aĩa py avyꞌa ꞌrã, <PI2>xerupa py apytuꞌu ꞌrã ajexavaia re xeayvua gui”, haꞌe. 


text:
 Haꞌe nunga rupi xenheꞌẽ pe haꞌeveve ꞌrãgue xejyryvipya vaꞌe rire. <PI2>Aiko axy ꞌrãgue py haꞌeveve amano aguã. 


text:
 Xevy pe haꞌeve ma aikovea. <PI2>Rakaꞌe rã peve xee ndaikovexei. Xereja haꞌvy, mbaꞌeta xeꞌára ma yvytu rami rive oaxapa vyvoi. 


text:
 Xapyꞌa rei ajejavy vy mbaꞌe nunga haꞌeveꞌỹ vaꞌe tu ajapo ndevy, <PI2>ndee avakue re reikuaa pota vaꞌe? Mbaꞌe re tu xeapo huꞌy reaꞌanga aguã, xejeupe ae ipoyi vaꞌe apyta aguã rami? 


text:
 Mbaꞌe re tu neremboguei xereko vaia, <PI2>haꞌe ndereipeꞌai ajejavyague? Mbaꞌeta aỹ haꞌa ta ma yvy rupi. Haꞌe vaꞌe rire ndee xereka vy ndaxejouvei ma ꞌrã — heꞌi. 


text:
 — Rakaꞌe peve ꞌrã tu povaꞌe nunga re ndeayvu? <PI2>Rakaꞌe peve ꞌrã tu ndejuru gui ndeayvuẽ yvytu atã vaꞌe rami rive? 


text:
 Nhanderuete ndaꞌu haꞌeveꞌỹa rami ꞌrã oikuaa pota? <PI2>Ipoꞌakapa vaꞌe ndaꞌu gueko porãa rupi eꞌỹ ꞌrã nhanderereko? 


text:
 Haꞌe rami avi xapyꞌa rei ndee Nhanderuete reka rã, <PI2>haꞌe Ipoꞌakapa vaꞌe pe nemboaxy aguã re rejerure rã, 


text:
 xapyꞌa rei nandekyꞌaia haꞌe ndereko porãa rupi ri reiko ramo, <PI2>areꞌỹ re haꞌe onhemoĩ ꞌrã nepytyvõ aguã, haꞌe vy nemoĩ ju ꞌrã ndereko porãa ojekuaa porã aguã py. 


text:
 — Haꞌe gui aỹ ma xee ajerure ndevy, eporandu na ymagua kuery rekokue re, <PI2>eikuaa pota neramoĩ kuery ikuaiague re. 


text:
 Mbaꞌeta nhande ma kueꞌive guare jaiko vy mbaꞌeve ndajaikuaai. <PI2>Haꞌe nhandeꞌára yvy re jaikoa ma kuarayꞌã rami oaxa ovy vaꞌe. 


text:
 Neramoĩ kuery nanemboꞌei ri tyꞌy, <PI2>haꞌe kuery nanemongetai ri tyꞌy? Haꞌe vy haꞌe kuery ae oꞌarandua rupi nomombeꞌui ri tyꞌy po rami? 


text:
 Mbaꞌeta papiro renhoĩ ma yapo py anho ꞌrã yvate, <PI2>junco renhoĩ guive yy py anho ꞌrã oiko porã. 


text:
 Haꞌe rami ae avi ikuai Nhanderuete gui hexarai vaꞌe kuery haꞌe javi. <PI2>Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery mbaꞌemo oarõ okuapy vaꞌe opa rive ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery oĩ atã merami teĩ opa xapyꞌa ꞌrã, <PI2>haꞌe kuery ojeroviaa ma nhandu kya rami rive ꞌrã ivaipa. 


text:
 Haꞌe kuery ma ikuai kuaray py mbaꞌemo rogue oiko porã vy <PI2>yvotyty haꞌe javi rupi hoky pojava vaꞌe rami. 


text:
 Hapo ma onhemamamba ꞌrã ovy ita ijaty oupy vaꞌe áry rupi, <PI2>henhoĩ vy oike ꞌrã kora hiꞌaĩ vaꞌe re voi. 


text:
 Haꞌe rami teĩ xapyꞌa rei oĩague gui Nhanderuete omondoro ramo <PI2>oĩague py ae teĩ hexe naꞌimaꞌenduꞌaavei ma ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami rire hekove mbaꞌeverã ndovarei! <PI2>Haꞌe gui yvy kuꞌi py henhoĩague gui amboae ju ꞌrã henhoĩ. 


text:
 — Haꞌe rã anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe kuery ma Nhanderuete ndoejai ꞌrã, <PI2>nomboaxai ꞌrã guive heko vai vaꞌe kuery po py. 


text:
 Haꞌe rã ndejojai reiare kuery ma ojee ae omoĩ ꞌrã oxĩmba reia. <PI2>Heko vai vaꞌe kuery ro okanhymba ꞌrã — heꞌi. 


text:
 — Anhetẽ, xee voi aikuaa rã haꞌe rami ae. <PI2>Haꞌe rami teĩ marã rami vy ꞌrã tu avakue onhemboeko porã Nhanderuete renonde? 


text:
 Mbaꞌeta xapyꞌa rei hexeve avakue nhombojovake ramo <PI2>mil-kue oporandua regua neĩ peteĩve ma nombovai kuaai ꞌrã. 


text:
 Haꞌe ma opyꞌa py oikuaapa haꞌe ipoꞌakapave vaꞌe. <PI2>Mavaꞌe tu hexe opuꞌã reiague gui oo porã ju ꞌrã? 


text:
 Haꞌe ma jaxy-tata apoare: Ursa, Hendy guaxu vaꞌe, <PI2>Eixu, jaxy-tata kuaray ijapuꞌaꞌia katy ikuai vaꞌe guive. 


text:
 Maꞌẽ, xapyꞌa rei xeyvyꞌiry rupi haꞌe oaxa rã xee ndaexai ꞌrã. <PI2>Xerenonde rupi ete oiko teĩ xee ndaikuaai ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌemo haꞌe oipeꞌa ta ramo mavaꞌe tu ojoko ꞌrã? <PI2>Mavaꞌe tu aipoeꞌi ꞌrã ixupe: “Mbaꞌe tu rejapo?” 


text:
 — Nhanderuete ma nomboaxa rivei ꞌrã opoxya. <PI2>Haꞌe ramo henonde rupi ojeroꞌa ꞌrã okuapy Egito pygua pytyvõa kuery. 


text:
 Haꞌe ramo mbaꞌexa tu xee ambovai ta? <PI2>Mbaꞌexa tu aikuaa ꞌrã xeayvurã, hexeve ajogueroayvu aguã? 


text:
 Xee xereko porã vaꞌe rire teĩ ixupe ma ndaxeayvu kuaai ꞌrãgue. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py xemboayvuarã pe ajerure ꞌrãgue xemboaxy aguã re. 


text:
 Xapyꞌa rei ipoꞌakaa re aikuaa potaxe ramo ma haꞌe aipoeꞌi ꞌrã: “Apy ma aĩ.” <PI2>Haꞌe gui anhemboeko porãxe ri ramo “Mavaꞌe tu xerenoĩ?” heꞌi ꞌrã. 


text:
 Xee ma heko porã vaꞌe aiko vaꞌe rire teĩ xeayvu py ae rive ꞌrãgue aexa uka xereko vaia. <PI2>Anhetẽ rupi xepyꞌa teĩ ae ma haꞌe xekuaa ꞌrã otekoavy vaꞌe rami. 


text:
 — Haꞌe rami avi xee ma anhetẽ rupi xepyꞌa vaꞌe, xenheꞌẽ py ndajeayvuveikue py aiko, <PI2>neĩ xerekove re ae ma voi napenai. 


text:
 Xevy pe ma opa mbaꞌe peteĩꞌi rami meme merami. <PI2>Haꞌe rami vy aipoaꞌe: “Haꞌe ma joo rami ꞌrã omomba anhetẽ rupi ipyꞌa vaꞌe haꞌe heko vai vaꞌe”, haꞌe. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery po py omboaxaa ma yvy <PI2>teĩ Nhanderuete omoꞌã joguerekoa kuery rova. Haꞌeꞌỹ ri haꞌe nunga moingoa oiko ramo mavaꞌe tu omoingo? 


text:
 — Xeꞌára aikoa ma onha vaꞌe gui oaxa pojavave. <PI2>Oaxa vyvoi, haꞌe rã ndaexai xembovyꞌaarã vaꞌekue. 


text:
 Oaxa pojava ovy kanoã jai rogue gui ojapo pyre rami, <PI2>haꞌe taguato vixoꞌi re oguejy xapyꞌa vaꞌe rami. 


text:
 Xapyꞌa rei xee aipoaꞌe ꞌrã: “Xee xerexarai ꞌrã ajexavaia re, <PI2>ajepeꞌa ꞌrã xeporiaua gui, haꞌe vy avyꞌa ꞌrã”, haꞌe. 


text:
 Haꞌe rami vaꞌe rire teĩ haxy aendu vaꞌe xemongyje teri ꞌrãgue, <PI2>mbaꞌeta aikuaa porã ndee xekuaa ꞌrã heko porã vaꞌe rami eꞌỹ. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ma xee ramigua ava eꞌỹ oiko. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire xee ambovai ꞌrãgue oremboayvu aguã katy rojoguerua rupi ma voi. 


text:
<n> Nhanderuete rovai Jó ijayvuague</n> — Xenheꞌẽ py ndarovyꞌavei ma xerekove. <PI2>Xeayvu ꞌrã ndavyꞌaia haꞌe javi re, xenheꞌẽ py ajexavaia aendu reve ꞌrã xeayvu. 


text:
 Aipoaꞌe ꞌrã Nhanderuete pe: “Xembopagave eme. <PI2>Eikuaa uka porã ke mbaꞌemo vai xere rejou vaꞌe. 


text:
 Ndee ndaꞌu xembojexavaixe vai ri? <PI2>Mbaꞌeta reja merami neremimoingo ndepo py ae rejapo vaꞌekue. Tyrã pa heko vai vaꞌe kuery onhembopyꞌaa rive rejou porãve? 


text:
 Imarã vaꞌe kuery oikoa ára rami teve ndeꞌára voi oĩ? <PI2>Haꞌe ndee reikoa maꞌetỹ teve avakue oikoa maꞌetỹ rami, 


text:
 Ndee ma reikuaa porã ojejavy vaꞌety eꞌỹ aikoa. <PI2>Haꞌe rami teĩ ndoikoi ndepo gui xereraa jepearã. 


text:
 Xapyꞌa rei xereko vai ramo ndaꞌevei ete ꞌrã xevy! <PI2>Haꞌe rami avi xereko porã vy ma ndaꞌevei avi xeakã amopuꞌã aguã, mbaꞌeta axĩmba reve anho aexa xeporiaukuea. 


text:
 Mbaꞌeta xeakã amopuꞌã ramo ndee xemboꞌa ꞌrã guary inharõ vaꞌe rami. <PI2>Haꞌe vy xerovai rexa uka ju ꞌrã ndepoꞌakapaa. 


text:
 Rembou ju ꞌrã xerovai ijayvu vaꞌerã, <PI2>haꞌe remboeta ꞌrã xerovai ndevaia. Mbaꞌemo vai anho rembou ꞌrã xere opuꞌã vaꞌerã. 


text:
 xee ndaikoi ma voiague rami ꞌrãgue aĩ, <PI2>haꞌe xeryruꞌi py aĩa guive xereraa ꞌrãgue xenhono porãa aguã katy. 


text:
 haꞌe xee aa eꞌỹ mbove peteĩ henda haꞌe gui ajevy ju eꞌỹa katy, <PI2>yvy pytũa haꞌe manoaꞌã oĩa py, 


text:
 yvy huũ reia, pytũ etea, <PI2>yvy manoaꞌã haꞌeveꞌỹa ramigua anho oĩa, hendy vaꞌe eteve voi pytũa py”, heꞌi. 


text:
 — Nanembovaiai ꞌrã ri tyꞌy po rami ndeayvu reta rei rã? <PI2>Haꞌevea rami teve reiko ndeayvu kuaa etea py? 


text:
 Ndeayvu reta rivea gui teve avakue okyrirĩ ꞌrã? <PI2>Haꞌe rã ndee rejojai ꞌrã teve avave rei nemoxĩmbaa ju eꞌỹ re? 


text:
 Mbaꞌeta aipoꞌre: “Xee ma anhetẽgua meme aikuaa vaꞌe, <PI2>haꞌe nerenonde ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe aiko”, ꞌre vaꞌekue. 


text:
 omombeꞌu porãve ꞌrãgue ꞌarandua ndoikuaa ukai teri vaꞌe, <PI2>mbaꞌeta hiꞌarandua ma anhetẽ vaꞌe meme, joo rami eꞌỹ-eꞌỹ oikuaa uka teĩ. Haꞌe rami teĩ reikuaa pota povaꞌe re: Amongue henda py Nhanderuete neĩ ndoikuaa potai rejejavya haꞌe javi re. 


text:
 — Ndee teve reikuaa ꞌrã Nhanderuete mbaꞌemo oikuaa uka eꞌỹ vaꞌe? <PI2>Reikuaa pota ta teve Ipoꞌakapa vaꞌe re oĩ vaꞌe haꞌe javi re? 


text:
 Mbaꞌeta hiꞌarandua ma yvatea rupi peve oo. <PI2>Mbaꞌe tu ndee rejapo kuaa ta? Hiꞌarandua ma yvykua vaikue gui ipy pukuve vaꞌe. Mbaꞌe tu ndee reikuaa ta? 


text:
 Xapyꞌa rei haꞌe oaxaa rupi amongue omboꞌa vy <PI2>omboayvu aguã katy ogueraa ta ramo mavaꞌe ꞌrã tu ojoko? 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe ma oikuaa avakue ovare eꞌỹ vaꞌe haꞌe javi, <PI2>oexa pota eꞌỹ re oexa ma voi ꞌrã heko vaia. 


text:
 Haꞌe gui ava hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe onhemoingo kuaa ꞌrã teve hiꞌarandu vaꞌe? <PI2>Mburikaꞌi yvyꞌã rupigua raꞌy ava ojeapo kuaa ramo mae haꞌe nunga haꞌeve. 


text:
 xapyꞌa rei ndepo py rejapo vaiague mombyry remombo, <PI2>haꞌe ndero gui haꞌeveꞌỹa ramigua reipeꞌa vy, 


text:
 haꞌe rami vy mae nderova reupi ꞌrã ndekyꞌa eꞌỹ reve, <PI2>haꞌe reĩ atã ꞌrã mbaꞌeve nemongyjeve eꞌỹ re. 


text:
 Haꞌe rami vy nderexarai ꞌrã rejexavaiague re, <PI2>haꞌe nungakue re nemaꞌenduꞌa teĩ yy oxyry ovy vaꞌekue re rami rive. 


text:
 Renhenhandu porã ꞌrã, mbaꞌeta oĩ ju ꞌrã rearõ reikovy aguã. <PI2>Ndeyvýry rupi remaꞌẽ ma vy reke porã ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma ndaexa pyxovei ꞌrã, <PI2>haꞌe kuery onhemi aguã vaꞌekue ivaipa ꞌrã. Haꞌe kuery oarõ okuapya ma ojeapo ꞌrã inheꞌẽ okanhy aguã rami rive — heꞌi. 


text:
 Haꞌe rami avi xee voi peẽ rami xeꞌarandu vaꞌe. <PI2>Xee ma pendegui xeꞌyvyĩve vaꞌeꞌỹ. Mavaꞌe tu ndoikuaai ꞌrã haꞌe ramigua? 


text:
 Haꞌe gui xee ma xeirũ kuery xejojai rei vaꞌe aiko, <PI2>Nhanderuete pe ajapukai rã xembovai teĩ. Mbaꞌeta heko porã haꞌe haꞌevea rami ikuai vaꞌe ma ojojai rei pyrã meme ae ikuai. 


text:
 Iporiau eꞌỹ vaꞌe kuery oikuaa rã iporiaukueꞌi ojou vaipy ikuai. <PI2>Haꞌe rami vy haꞌe kuery omoanha-anha ꞌrã hoꞌa raiꞌi vaꞌe oityxe vy. 


text:
 Porayvu eꞌỹ vaꞌe kuery ikuaia py ovyꞌapa rei ꞌrã, <PI2>Nhanderuete re ijayvu rei vaꞌe kuery ma iporiau eꞌỹ vaꞌe meme merami. Haꞌe kuery nguueterã rami oguereko opo mbaraetea rive. 


text:
 — Haꞌe rami teĩ eporandu na aỹ mymba ikuai vaꞌe pe. <PI2>Haꞌe rã haꞌe kuery nemboꞌe ꞌrã haꞌe nunga re. Guyra oveve vaꞌe pe reporandu rã haꞌe kuery oikuaa uka ꞌrã ndevy. 


text:
 Haꞌe rami eꞌỹ vy eporandu na yvy pe, <PI2>haꞌe ramo nemboꞌe ꞌrã. Pira yeꞌẽ rupigua voi omombeꞌu porã ꞌrã ndevy. 


text:
 Xeapyxa py ndaꞌu naendu kuaa potai ꞌrã ayvu aendu vaꞌe, <PI2>xejuru py tembiꞌu heea aendua rami avi? 


text:
 Tyrã pa tujakueꞌi re anho teve oĩ ꞌarandua? <PI2>Oikove puku vaꞌekue re anho teve oĩ mbaꞌemo oikuaa aguã? 


text:
 — Any! Nhanderuete re ae oĩ ꞌarandua haꞌe mbaraetea. <PI2>Hexe ma oĩ nhomongeta haꞌe mbaꞌemo oikuaapa aguã. 


text:
 Mbaꞌemo haꞌe oity vaꞌekue ma nomopuꞌãavei ꞌrã. <PI2>Nhuã py haꞌe omboꞌa vaꞌekue avave rei ndoipeꞌa kuaai ꞌrã. 


text:
 Hexe anho oĩ mbaraetea haꞌe ꞌarandua. <PI2>Ombotavy pyre haꞌe imbotavya ma haꞌe oguereko vaꞌe meme. 


text:
 Oipeꞌa ꞌrã nhomongeta vaꞌety kuery nhomongetaague gui, <PI2>nhomboayvua kuery voi ojapo ꞌrã naꞌinhakã porãvei aguã rami. 


text:
 Sacerdote kuery ma haꞌe oipeꞌa ꞌrã sacerdote ikuaiague gui, <PI2>haꞌe iporiau eꞌỹ vaꞌekue ma oitypa vyvoi ꞌrã. 


text:
 Ijayvu kuaa vaꞌe kuery gui haꞌe oipeꞌa ꞌrã ayvu, <PI2>haꞌe tujakueve gui ma oipeꞌa ꞌrã hiꞌarandua. 


text:
 Pytũ reia gui oexa uka ꞌrã mbaꞌemo ndoikuaai pyre, <PI2>pytũ ana eteve voi ogueru ꞌrã omoexakã aguã katy. 


text:
 Yvy regua kuery haꞌe omboetave ꞌrã, haꞌe gui omokanhymba ju ꞌrã. <PI2>Omoaĩmba ꞌrã, haꞌe gui omboatypa ju ꞌrã. 


text:
 Yvy regua yvatekueve gui oipeꞌa ꞌrã ꞌarandua, <PI2>ojapo ꞌrã tekoa eꞌỹ rupi oguata rei aguã rami, tape rupi eꞌỹ. 


text:
 Haꞌe ramo pytũ reia rupi haꞌe kuery opovyvy ꞌrã ojeꞌoivy hendy vaꞌe ndoguerekoi vy, <PI2>ojapo ꞌrã okaꞌu vaꞌe rami hoꞌa-oꞌa ojeꞌoivy aguã rami. 


text:
<n> Jó anhetẽ vaꞌe rupi oikoa re ijayvuague</n> — Maꞌẽ, haꞌe nunga haꞌe javi xerexa oexa ma, <PI2>xeapyxa voi oendu ramo xee aikuaa ae ma. 


text:
 Haꞌe rami avi Ipoꞌakapa vaꞌe pe anho ꞌrã anhemombeꞌu, <PI2>Nhanderuete renonde ae anhemboeko porã ukaxe. 


text:
 Mbaꞌeta peẽ ma anhetẽgua ꞌrãgue py apu rive pemoĩ. <PI2>Peẽ kuery haꞌe javi ma poropoanoa mbaꞌeverã ovare eꞌỹ vaꞌe rami peiko. 


text:
 Penhombotavya rupi ndaꞌu pendeayvu ta Nhanderuete pemboete ukaxe vy? <PI2>Pemboete ukaxe vy ri ndaꞌu pendeayvu ta apu rupi? 


text:
 Ixupe vy ae ndaꞌu peikuaa potaa py peteĩ peayvuve ta joegui? <PI2>Haꞌe rami ri tyꞌy peipytyvõ ta Nhanderuete? 


text:
 Peẽ kuery re haꞌe oikuaa pota vaꞌe rire ndaꞌu peo jepe ꞌrãgue? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy pembotavy kuaa ꞌrã teve, amongue vaꞌe rei pembotavya rami? 


text:
 Xeayvu ta xeraĩ py xeroꞌo areko reve, <PI2>haꞌe xerekove xepo py ajopy reve. <n>Apy ma ndojeayvuveikue py Jó ijayvu. 


text:
 Mbaꞌeta anhetẽ ri haꞌe ma xejuka ta ramo ndarekovei arõ aguã. <PI2>Haꞌe rami teĩ ae ma xeayvu ꞌrã xereko re. 


text:
 Areko katu porãmba ma xereko amombeꞌu aguã. <PI2>Aikuaa porã guive Nhanderuete xemboeko porã aguã. 


text:
 Mavaꞌe tu xereve ijayvu ete ꞌrã? <PI2>Haꞌe rami oiko ramo xee akyrirĩ ꞌrã, haꞌe xenheꞌẽ amondouka ꞌrã. 


text:
 Haꞌe gui eporandu xevy, haꞌe rã xee rombovai ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy xee ranhe taxeayvu, haꞌe gui ndee ju xembovai ꞌrã. 


text:
 Remongyje ta teve yvyra rogue yvytu ogueroveve heravy vaꞌe rive? <PI2>Remonha ta teve jai rogue pirukue? 


text:
 Haꞌe rami vy xepy remboty yvyra paꞌũ py, <PI2>reikuaa pota aikoa haꞌe javi re. Xejoko imoiny aẽ eꞌỹ aguã, 


text:
<n> Nhanderekove oaxa pojava ovya re Jó ijayvuague</n> — Kunhague gui ituiꞌi vaꞌekue ma xapyꞌaꞌi ꞌrã ikuai, <PI2>haꞌe kuery re oĩ ojexavai aguã anho. 


text:
 Haꞌe kuery ikuai aguã ára reipapa ma voi imoiny, <PI2>ndereve ae oĩ mbovy jaxy pa ikuai aguã. Avakue rekove rejoko rire haꞌe vaꞌe rovai ndoaxai ꞌrãe. 


text:
 — Mbaꞌeta yvyra voi oguereko oarõ aguã, <PI2>mbaꞌeta ojayaa ma teĩ hoky jevy nho ꞌrã, mbovy rei eꞌỹ ꞌrã ikuai henhoĩ ju vaꞌekue. 


text:
 haꞌe rami ae avi avakue onheno vy nopuꞌãvei ma ꞌrã. <PI2>Yva oime teria ja nomyĩvei ꞌrã, okeague gui nombovya jevyi ꞌrãe. 


text:
 Xenhono porãa ma ramo ndee xemoꞌã ꞌrãgue, <PI2>xenhomi ꞌrãgue ndepoxya ára oaxa peve! Haꞌe gui peteĩ ára reaꞌanga ꞌrãgue xere nemaꞌenduꞌa ju aguã! 


text:
 Avakue omano ma rire ndaꞌu ovy ju ꞌrã ri? <PI2>Haꞌe rami rã xee ambaꞌeapo poyi aikovya pukukue re arõ ꞌrã aikovy xerekoviarã ovaẽ peve. 


text:
 Ndee xerenoĩ ꞌrã, haꞌe rã xee ma rombovai ꞌrã. <PI2>Rexaxe ju ꞌrã neremimoingo ndepo py rejapo vaꞌekue. 


text:
 yy omomba ꞌrã ita, <PI2>haꞌe tyguaxu vy ogueroxyry ꞌrã heravy yvy kuꞌi. Haꞌe rami ae avi ndee rembovaipa ꞌrã mbaꞌemo avakue oarõ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe kuery re ndepoꞌaka riae ramo <PI2>haꞌe kuery opa ꞌrã ojeꞌoivy. Haꞌe kuery pe nderova amboae rami rexa uka reve remondouka ꞌrã mombyry. 


text:
 Taꞌy kuery omboetea teĩ tuu kuery ndoikuaai ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy omoꞌyvyĩꞌia teĩ ae ma tuu kuery ndoikuaai ꞌrã. 


text:
 — Hiꞌarandu vaꞌe ndaꞌu ombovai ꞌrã yvytu rami rive? <PI2>Onhemonyẽ ꞌrã ri tyꞌy kuaray oua katy gui yvytu ou vaꞌe py? 


text:
 Mbaꞌeta ndee ma Nhanderuete renonde ojererokyje vaꞌe pe “Ovare vaꞌeꞌỹ” ꞌre, <PI2>haꞌe rejapoxe nomboeteavei aguã rami. 


text:
 Mbaꞌe nunga tu ndee reikuaa, ore kuery roikuaa avi vaꞌeꞌỹ? <PI2>Mbaꞌe nunga ꞌarandu tu ndere oĩ, ore kuery re oĩ vaꞌeꞌỹ? 


text:
 Ndee teve nerembovareive ta Nhanderuete nembopyꞌa guaxu ukaa, <PI2>haꞌe ayvu porãꞌi rupi ndevy oreayvua? 


text:
 Marã ramigua tu avakue, ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ikuai aguã? <PI2>Marã ramigua tu kunha gui ituiꞌi vaꞌekue, heko porã vaꞌe oiko aguã? 


text:
 Maꞌẽ, Nhanderuete ma ndojeroviai neĩ ojeupegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery re. <PI2>Haꞌe oexa rã neĩ yva re voi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe noĩ. 


text:
 Avakue katuve ma ojou vaipy haꞌe ojeguarupy meme ikuai, <PI2>yy oyꞌu vaꞌe rami mbaꞌemo vai ojee omoĩ vaꞌe! 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery opagaa aguã re Elifaz ijayvuague</n> — Ejapyxaka ke xeayvua re, haꞌe rã romboꞌe ꞌrã. <PI2>Mbaꞌemo aexa vaꞌekue amombeꞌu ꞌrã ndevy, 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe kuery ma koꞌẽ nhavõ ꞌrã ojexavai, <PI2>ikuaia maꞌetỹ ijapuꞌaꞌi ꞌrã, nhomoingo axya kuery pegua ae. 


text:
 Haꞌe kuery apyxa py onhendu ꞌrã imongyjearã. <PI2>Mbaꞌemo oguerekopa rei teĩ haꞌe kuery re ou ꞌrã imbovaipaarã. 


text:
 Haꞌe kuery ndogueroviai pytũ vaikuea gui ojevy ju aguã, <PI2>haꞌe rami ꞌrãgue py oarõ kyxe imombaarã rive. 


text:
 Hoꞌu vaꞌerã oeka ojeꞌoivy vy “Mamo tu oĩ?” heꞌi ꞌrã okuapy. <PI2>Oikuaa porã avi pytũ aguã ára hexe ou ta maa. 


text:
 Jexavaia haꞌe moingo axya ma omongyjepa rei ꞌrã. <PI2>Haꞌe kuery re haꞌe nunga ipoꞌaka ꞌrãe, huvixave joe opuꞌã aguã oiko katu porã vaꞌekue rami, 


text:
 Haꞌe rami vy hexe opuꞌã okuapy onheaꞌã rei reve, <PI2>huꞌy jokoa inhana vaꞌe re rive ojerovia vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe nunga rupi haꞌe kuery ndojou retai ꞌrã mbaꞌemo, <PI2>mbaꞌemo ojapo vaꞌe noĩ arei ꞌrã guive, imbaꞌe rei-rei voi ndaetai ꞌrã yvy re. 


text:
 Haꞌe kuery ndoo jepei ꞌrã pytũ vaikue gui. <PI2>Tata rendy vuku-vuku overepa ꞌrã hoky. Haꞌe gui Nhanderuete ojuru gui oipejua rive ꞌrã ogueraa. 


text:
 Haꞌe nunga rupi ovare eꞌỹ vaꞌe re ejerovia eme, ndee ae rejekore vy, <PI2>mbaꞌeta ovare eꞌỹ vaꞌe rive ꞌrã oĩ ndevy guarã. 


text:
 Haꞌe kuery ikuai ꞌrã uva akyꞌi oitypa pyre rami, <PI2>haꞌe oliveira ipoty hoꞌapa vaꞌekue rami rive. 


text:
 Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery heta ikuai teĩ ndataꞌyi ꞌrã, <PI2>haꞌe tata oapypa ꞌrã nhombaꞌe rei-rei peꞌaare kuery ro. 


text:
 Haꞌe kuery ma mbaꞌemo vai anho oguerekoꞌi rire oikuavãꞌi ꞌrã teko vai, <PI2>nhombotavy aguã rive opyꞌa re omoĩ rire — heꞌi. 


text:
 Xee voi xeayvu kuaa peẽ pendeayvua rami. <PI2>Xee aiko axya rami peẽ peiko axy vaꞌe rire xee voi xeayvu reta kuaa ꞌrãgue peẽ kuery pe, penderovai xeakã ambovava reve. 


text:
 Xee romombaraete kuaa avi ꞌrãgue xeayvua py, <PI2>xejuru py romboaxya aexa uka vaꞌe py aipeꞌa aguã haxy pendu vaꞌe! 


text:
 — Xeayvu ainy teĩ haxy aendu vaꞌe ndoaxai ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy akyrirĩ teĩ mbaꞌe nunga py ꞌrã tu anhenhandu porã? 


text:
 Ndepoxya py xemboaꞌypa, xere nandeaꞌei vy. <PI2>Xerovai neraĩ jekyty haꞌe remaꞌẽ ratã xerovaigua rami. 


text:
 Avakue voi xerovai oipeꞌa okuapy ojuru. <PI2>Haꞌe rami vy xere ijaꞌe eꞌỹa rupi xepetepa, xerovai haꞌe javive ijaty okuapy. 


text:
 Ojerovia eꞌỹ vaꞌe po py Nhanderuete xemboaxa, <PI2>heko vai vaꞌe kuery po py haꞌa aguã rami xeapo. 


text:
 Xee aiko porã rei vaꞌekue ri haꞌe xemopẽmba. <PI2>Xeajuꞌy re ojopy vy xemboaꞌypa. Xemoĩ guembiporu huꞌy oaꞌanga aguã. 


text:
 arõ vy Nhanderuete pe haꞌe vaꞌe ojerure aguã avakue re, <PI2>oirũ pe avakue raꞌy kuery joe ojerurea rami avi. 


text:
<n> Jó mbaꞌeve noarõveia re ijayvuague</n> — Xenheꞌẽ opa ovy ma, <PI2>xeꞌára voi opa avi ovy, haꞌe xerenonde oĩ vaꞌe ma xenhono porãa aguã anho. 


text:
 Anhetẽ porojojai rei vaꞌe kuery xembojere rei okuapy, <PI2>xerexa py xemoangeko reia kuery anho rei aexa. 


text:
 Haꞌe gui emeꞌẽ xevy mbaꞌemo aikuaa aguã ndee xemboeko porã ꞌrãa. <PI2>Enhemoĩ ndee ae haꞌe nunga kuaa ukaarã. Mbaꞌeta ndee eꞌỹ vy mavaꞌe ꞌrã tu ikuaa ukaarã oĩ? 


text:
 — Haꞌe rã xee ma xemoĩa heta vaꞌe kuery xejojai rei okuapy aguã. <PI2>Xemoingoa xerova re onyvõmbaa rei aguã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi ae ndaxerexa pyxovei ma xeporiau rã, <PI2>haꞌe xerete regua haꞌe javi kuarayꞌã rami ndojekuaa porãvei. 


text:
 Heko porã vaꞌe kuery xerexa vy onhemondyipa rei okuapy. <PI2>Haꞌe rami vy ojejavy eꞌỹ vaꞌe kuery opuꞌã ꞌrã heko vai vaꞌe rovai. 


text:
 Haꞌe rami teĩ heko porã vaꞌe kuery oo tema ꞌrã guape rupi ae, <PI2>ipo kyꞌa eꞌỹ vaꞌe kuery imbaraeteve ꞌrã ojeꞌoivy. 


text:
 Haꞌe gui peẽ kuery haꞌe javi pejevy, peju ju kyvõ katy. <PI2>Haꞌe rami avi peẽ kuery regua peteĩve ma ndajoui ꞌrã hiꞌarandu vaꞌe. 


text:
 Xeꞌára oaxa ma ovy, <PI2>anhembopyꞌaague voi oaxa rivepa ma, xepyꞌa re aipotaa amoĩ vaꞌekue haꞌe javi. 


text:
 Xevy pe pytũ peikuaa uka ára oĩa rami rive. <PI2>Haꞌe vy aipo peje: “Pytũ teri teĩ hendy vaꞌe ovaẽ raiꞌi ma”, peje rive. 


text:
 Xenhono porãarã pe ajapukai vy “Ndee ma xeru”, haꞌe. <PI2>Taxo ikuai vaꞌe pe voi “Peẽ ma haꞌi haꞌe xereindy kuery”, haꞌe. 


text:
 — Rakaꞌe peve ꞌrã tu ndeayvu aguã re renheaꞌã? <PI2>Eikuaa pota porã ranhe, haꞌe gui ma jajogueroayvu ꞌrã. 


text:
 Ai! Ndee ndepoxya py ae renhemboaꞌypa vaꞌe, <PI2>ndere vy ri ndaꞌu roejapa ta yvy? Haꞌe itaova ikuai vaꞌe ndaꞌu ova ꞌrã oĩague gui? 


text:
 Haꞌe kuery ro rupi hendy vaꞌe oĩ vaꞌekue pytũmba ꞌrã, <PI2>yvate tataendy oupi imoiny vaꞌekue ogue ꞌrã. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery oipeꞌaa ꞌrã ngoo py ojerovia oinyague gui, <PI2>haꞌe vy ogueraa ꞌrã imongyjea tuvixave vaꞌea py. 


text:
 Ndataꞌyi neĩ namyminoi ꞌrã guetarã kuery mbyte, <PI2>haꞌe hoo pygua kuery peteĩve ma ndoikovevei ꞌrã hogue py. 


text:
 Okanhyague ára gui kuaray oikea katygua kuery onhemondyipa ꞌrã, <PI2>koꞌẽa katygua kuery voi okyjepa ꞌrã okuapy. 


text:
 Anhetẽ haꞌe rami ae heko vai vaꞌe kuery reko, <PI2>haꞌe rami ae opa ꞌrã Nhanderuete oikuaa eꞌỹ vaꞌe kuery — heꞌi. 


text:
 peikuaa porã pota aỹ povaꞌe re: <PI2>Nhanderuete ae xemoingo axy vaꞌekue okya py xejoko vy. <n>Jó ma “Nhanderuete xemoingo axy” heꞌi vaꞌeri oayvu haꞌe oguerovyꞌa (2.3-6). 


text:
 Jova-jovaive gui xereity rire aa ma ainy. <PI2>Xegui oipeꞌa arõ vaꞌekue yvyra hiꞌaĩague gui oapoꞌo vaꞌe rami. 


text:
 Ixondaro kuery ou okuapy xere. <PI2>Xerupity aguã haꞌe kuery oguereko katu guaperã, haꞌe vy xero yvýry rupi xejoko okuapy. 


text:
 Xegui haꞌe oipeꞌa xeryvy kuery mombyry. <PI2>Xekuaa vaꞌe kuery voi ojepeꞌapa xegui, xerexa vaꞌety eꞌỹ rami rive. 


text:
 Xero py amovaẽ vaꞌekue haꞌe xerembiguai kuery ma amboae yvy regua rami xekuaa, <PI2>haꞌe kuery pe rã yvy mboae regua aiko. 


text:
 Xeraꞌyxy ma noetũxevei ma xepytuẽa, <PI2>haꞌe xeryvy kuery pe ojeguarupy aiko xereakuã vaikue vaꞌe vy. 


text:
 Mbaꞌe re tu xemonha rei pekuapy Nhanderuete xemonhaa rami? <PI2>Mbaꞌe re tu ndapepytuꞌui ri xeroꞌo pemombaa gui? 


text:
 Aexa ꞌrã xee ae, xerexa py ae aexa ꞌrã, amboae ndaꞌei. <PI2>Aexaxe ete rã xekuraxõ naꞌimbaraetevei ma xeryepy py. 


text:
 Xapyꞌa rei aipopeje ꞌrã: “Marã rami ꞌrã tu romoingo axy? <PI2>Ndekáuxa ae upe vaꞌe mbaꞌemo vai oiko”, peje teĩ 


text:
 pejererokyje ikyxe gui, <PI2>mbaꞌeta xere pendeayvua re ou ꞌrã ipoxya, pendere oikuaa pota vaꞌerã oikoa peikuaa aguã — heꞌi. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery ojexavai aguã re Zofar ijayvuague</n> Haꞌe ramo Naamá pygua Zofar ju ombovai: 


text:
 heko vai vaꞌe kuery xapyꞌaꞌi rive ovyꞌa okuapya, <PI2>ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery ovyꞌa xapyꞌaꞌi ꞌrãa? 


text:
 huꞌũmba ꞌrã rakaꞌe rã peve guarã, hepoxi rami rive. <PI2>Haꞌe rã oexa vaꞌety kuery “Mamo tu ikuai?” heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe kuery ma oexa raꞌu pyre rami okanhymba ꞌrã, <PI2>haꞌe rã ndojouavei ꞌrã. Omonhaa ꞌrã imondovy pyávy mbaꞌemo oexa pyre rami. 


text:
 Taꞌy kuery ju onheaꞌã ꞌrã iporiaukueꞌi oguerorya rupi, <PI2>haꞌe vy opo py ae omeꞌẽmba ju ꞌrã imbaꞌe rei-rei oipeꞌaa vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rami teĩ hyepy py ma amboae rami ꞌrã ojeapo. <PI2>Mboi guigua rami ꞌrã iro vaikue ojeapo hyepy py. 


text:
 Mbaꞌemo oguerekopa vaꞌe omokõ vaꞌekue ombojevypa ju ꞌrã. <PI2>Nhanderuete ae ꞌrã ojapo guyepy gui ombojevypa aguã rami. 


text:
 Mbaꞌeta ombaꞌeapoague repy ojou vaꞌekue omokanhymba ju ꞌrã <PI2>mbaꞌeve hoꞌu eꞌỹ re. Ojeupe guarã ojopy vaꞌekue regua peteĩve henda py ndojoui ꞌrã ombovyꞌaarã, 


text:
 haꞌe kuery iporiaukueꞌi omoingo axy haꞌe noipytyvõi rire, <PI2>haꞌe oo ojapo vaꞌekueꞌỹ gui mbaꞌemo oipeꞌapa rire. 


text:
 Haꞌe kuery rye monyẽarã Nhanderuete ombou ꞌrã opoxy etea. <PI2>Tembiꞌu ꞌrãgue py haꞌe nunga anho ombou ꞌrã oky rami haꞌe kuery áry. 


text:
 Haꞌe kuery peguarã omoĩa ꞌrã opa marã ojexavai aguã. <PI2>Tata omomba ꞌrã avave rei oipeju eꞌỹ teĩ, hoo py opyta vaꞌekue-ꞌekue omomba peve. 


text:
 Haꞌe ramigua ae ꞌrã avakue heko vai vaꞌe ojopy Nhanderuete po gui. <PI2>Haꞌe nunga anho haꞌe kuery peguarã oĩ Nhanderuete ijayvuague rami vy — heꞌi. 


text:
 Xereroangekove eme, haꞌe rã xee ju xeayvu ꞌrã. <PI2>Haꞌe gui xeayvupa ma ramo mae haꞌeve ꞌrã xejojaive aguã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe nunga re xemaꞌenduꞌa vy rive ndaxerekorãvei, <PI2>haꞌe xeroꞌo haꞌe javi re aendu xepirĩmbaa. 


text:
 — Haꞌe gui mbaꞌexa tu heko vai vaꞌe kuery okuave are? <PI2>Mbaꞌeta haꞌe kuery tujaꞌi teĩ ipoꞌakapave tema ꞌrã. 


text:
 Hoo pygua kyrĩgueꞌi ma onha-onha ꞌrã okuapy vexaꞌi rami, <PI2>taꞌy kueꞌiry voi opo-opo ꞌrã ovyꞌa vy. 


text:
 Oporaei ꞌrã okuapy pandeiro haꞌe ixã reta vaꞌe reve, <PI2>mimby pu guive oendu vy oguerovyꞌa vaipa ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta mavaꞌe tu Ipoꞌakapa vaꞌe, ixupe jaiko aguã? <PI2>Mbaꞌe tu jajopy ꞌrã ixupe nhanhemboꞌeague re?” heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
 Haꞌe rami teĩ maꞌẽ, haꞌe kuery oguerekopa aguã ma ipo gui ae eꞌỹ ou. <PI2>Xevy pe ndaꞌevei ae heko vai vaꞌe kuery onhemongetaa rami aiko aguã! 


text:
 — Mbovykue tu heko vai vaꞌe kuery rataendy omboguea? <PI2>Mbovykue tu haꞌe kuery áry omboua ꞌrã imombaarã? Mbovykue tu Nhanderuete opoxya rupi ombou ꞌrã haꞌe kuery ikuai axy aguã? 


text:
 Mbovykue tu haꞌe kuery omoxẽa ꞌrã jai pirekue yvytu ogueroveve heravy vaꞌe rami, <PI2>eꞌỹ vy mbaꞌemo pirekue yvytu jere ogueraa vaꞌe rami? 


text:
 Haꞌe rã peẽ kuery aipopeje: “Nhanderuete ma oarõ ꞌrã heko vai vaꞌe raꞌy kuery ombopaga aguã”, peje ꞌrã. <PI2>Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ae Nhanderuete ombopaga vaꞌe rire, haꞌe kuery ae oendu aguã haxya. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery omano ma rire, hekove oipeꞌaa ma ramo, <PI2>mbaꞌexa tu haꞌe kuery oendu ꞌrã ngoo pyguare kuery reko gui? 


text:
 Amongue ndaꞌu omoꞌarandu kuaa ꞌrã Nhanderuete? <PI2>Mbaꞌeta haꞌe ma yva re ikuai vaꞌe re voi oikuaa pota vaꞌe. 


text:
 — Maꞌẽ, xee aikuaa ae ma pejapoxea, <PI2>mbaꞌeta haꞌeveꞌỹa rami penhembopyꞌa xembojexavaive aguã re. 


text:
 Haꞌe rami teĩ peporandu na oguataa rupi ikuai vaꞌe pe. <PI2>Napendu potai teve mbaꞌemo haꞌe kuery omombeꞌu rã? 


text:
 Mbaꞌeta aipoeꞌi ꞌrã: “Jexavaia ára py heko vai vaꞌe kuery omboaxya ꞌrã, <PI2>ogueraa jepea ꞌrã poxya ára gui”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta opaa py haꞌe kuery retekue ogueraa ꞌrã onhono porãa aguã katy, <PI2>haꞌe onhono porãague re openaa ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery rupa áry yvy itui vaꞌe ndaꞌipoyi ꞌrã, <PI2>haꞌe avakue haꞌe javi ojeꞌoi ꞌrã hetekue rakykue, henonde ojeꞌoi vaꞌe voi mbovy rei eꞌỹa rami avi. 


text:
 Haꞌe nunga rupi mbaꞌe re tu xembopyꞌa porãa rupi merami teĩ pendeayvu rive? <PI2>Pembovaia haꞌe javi re ma apu anho oĩ — heꞌi. 


text:
 — Haꞌe gui avakue ndaꞌu mbaꞌemo ovare ꞌrã ri Nhanderuete pe? <PI2>Any, oikuaapa vaꞌe teĩ ojeupe ae ovare vaꞌe. 


text:
 Tyrã pa ndereko porãa teve ombovyꞌa ꞌrã Ipoꞌakapa vaꞌe? <PI2>Xapyꞌa rei ndee rejejavy eꞌỹ re reiko rã haꞌe ojou porã ꞌrã teve? 


text:
 — Yva re yvatevea py eꞌỹ teve Nhanderuete oĩ? <PI2>Emaꞌẽ haꞌvy jaxy-tata yva re ikuai vaꞌe re. Haꞌe vaꞌe ma ndaꞌyvate ma raꞌagai! 


text:
 Haꞌe rami teĩ aipoꞌre: “Mbaꞌe tu Nhanderuete oikuaa? <PI2>Haꞌe ndaꞌu oikuaa pota ꞌrã mbaꞌemo re, oexa ꞌrã teve pytũ ana rupi? 


text:
 Mbaꞌeta yva apy rupi haꞌe oguata oikovya rupi <PI2>arai ana ojaoꞌi ꞌrã mbaꞌemo oexa aguã rami eꞌỹ”, ꞌre. 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery ma oipeꞌapaa vyvoi rakaꞌe hiꞌára ovaẽ eꞌỹ mbove. <PI2>Haꞌe kuery ytarã oĩ vaꞌekue ma yxyry atã vaꞌe ogueraapa. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete pe aipoeꞌi: “Ejepeꞌa ke orea gui! <PI2>Mbaꞌe tu Ipoꞌakapa vaꞌe ojapo ꞌrã orere?” heꞌi rire. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery ro haꞌe omonyẽ mbaꞌemo porã anho. <PI2>Haꞌe rã xevy pe ndaꞌevei ae heko vai vaꞌe kuery onhemongetaa rami aiko aguã. 


text:
 Haꞌe kuery opa rã heko porã vaꞌe kuery oexa vy ovyꞌa ꞌrã. <PI2>Haꞌe kuery re ojejavy eꞌỹ vaꞌe opuka ꞌrã. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: “Anhetẽ, nhanderovaigua kuery omombaa raꞌe, <PI2>haꞌe rã mbaꞌemo oeja vaꞌekue ma tata ju omomba”, heꞌi ꞌrã okuapy. 


text:
 — Haꞌe nunga rupi peteĩ rami ju pota ke eiko Nhanderuete reve, <PI2>revyꞌa nho aguã. Haꞌe ramo ndere ou ꞌrã iporã vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta Ipoꞌakapa vaꞌe pe rejeko rerova uka ramo reiko porã ju ꞌrã. <PI2>Xapyꞌa rei ndero gui mbaꞌemo vai reipeꞌa ramo, 


text:
 haꞌe ouro rereko vaꞌe yvy kuꞌi py remombo ramo, <PI2>ouro Ofir guigua rereko teĩ yakãꞌi rupi ita ikuai vaꞌe mbyte rupi remombo ri ramo, 


text:
 Mbaꞌemo rejapo aguã re renhembopyꞌa ramo oiko porã ꞌrã, <PI2>haꞌe tape reikoa rupi omoexakãmba ꞌrã. 


text:
 Nhomoꞌyvyĩꞌia rã rexa vy “Emopuꞌã ju ke” ꞌre ramo <PI2>Nhanderuete ogueraa jepe ꞌrã onhemoꞌyvyĩꞌi vaꞌekue, 


text:
 Ai! Xee aikuaa vaꞌe rire Nhanderuete ajou aguã! <PI2>Haꞌe rami vy ajexa uka ꞌrãgue oikuaa pota oinya py. 


text:
 Haꞌe py ma heko porã vaꞌe ijayvu ꞌrãgue hexeve, <PI2>haꞌe rakaꞌe rã peve xee aa jepe ꞌrãgue xemboayvu aguã gui. 


text:
 — Haꞌe rami teĩ maꞌẽ, xerenonde katy xee aa rã noĩ ꞌrã haꞌe py. <PI2>Xerakykue katy ajevy teĩ haꞌe py voi ndajoui. 


text:
 Haꞌe rã haꞌe ma oikuaapa xee aikoa. <PI2>Xeraꞌanga vaꞌe rire ouro ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rami ajekuaa ꞌrãgue. 


text:
 Mbaꞌeta xepy ma haꞌe oikoa rupi anho oiko. <PI2>Aĩ atã ixuguigua tape rupi aikoa rupi, ndajepeꞌai ae. 


text:
 Haꞌe rã haꞌe ma mbaꞌemo ojapo aguã re onhembopyꞌa ramo <PI2>mavaꞌe ꞌrã tu ojoko? Mbaꞌeta haꞌe ojapoxe vy ojapo ꞌrãe. 


text:
 Haꞌe rami vy ojapopa avi ꞌrã xerekorã re ijayvuague. <PI2>Haꞌe vaꞌe ramigua ma mbovy rei eꞌỹ ojee omoĩ ojapo vaꞌerã. 


text:
<n> Mbovykue rei eꞌỹ heko vai vaꞌe kuery nombopagaaia rami Jó ijayvuague</n> — Mbaꞌe re ndaꞌu Ipoꞌakapa vaꞌe noaꞌangai ri joe oikuaa pota aguã ára? <PI2>Mbaꞌe re tu oikuaa vaꞌe kuery ndoikuaai haꞌe vaꞌe ára? 


text:
 Mbaꞌeta ikuai yvy markaa oguerova rive vaꞌe, <PI2>haꞌe mymba re imonda vy guymba kuery reve ae omongaru vaꞌe. 


text:
 Ojexavai vaꞌe kuery pe ojavy uka ꞌrã tape. <PI2>Haꞌe kuery gui iporiaukueꞌi yvy re ikuai vaꞌe onhemimba ꞌrã okuapy, 


text:
 Haꞌe vaꞌe kuery ma ombaꞌeapo aguã katy ojeꞌoi ꞌrã kavajuꞌi tekoa eꞌỹa rupigua rami, <PI2>iporiaukueꞌi voi yvy joja reia rupi oeka ꞌrã ojeꞌoivy hoꞌu vaꞌerã. Haꞌe rami vy ꞌrãe ojou tembiꞌu ojeupe haꞌe guaꞌy kuery pe. 


text:
 Yvyty rupi inhakỹmba ꞌrã oky gui. <PI2>Onhemi aguã oguereko eꞌỹ vy itaova rupi rive ꞌrã onhemi okuapy. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe vaꞌe kuery ipire rei vaꞌe ikuai ao oguereko eꞌỹ vy. <PI2>Karuai oendu vy ogueraa ꞌrã mbaꞌemo aju ojokua pyre. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery roka py onhami ꞌrã azeite-rã, <PI2>uva oumbiri avi teĩ oendu riae ꞌrã oyꞌuxea. 


text:
 Tetã rupi voi avakue ipoaẽ ꞌrã okuapy, ojeaipy kuery ojapukai ꞌrã onheꞌẽ py. <PI2>Haꞌe rami teĩ haꞌe nunga re Nhanderuete ndoikuaa potai merami. 


text:
 — Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma hendy vaꞌe rovaigua ikuai, <PI2>ndoikuaai ꞌrã guive tape hendya katy oo vaꞌe, haꞌe vaꞌe rupi ndooxei guive. 


text:
 Koꞌẽ rai jave jojuka rive-rive vaꞌe opuꞌã vy <PI2>ojuka ꞌrã iporiaukueꞌi haꞌe ojexavai vaꞌe. Haꞌe gui pyávy ma oo ju ꞌrã imonda aguã katy. 


text:
 Itavy rei vaꞌe voi oarõ ꞌrã pytũꞌi ta maa. <PI2>Haꞌe vy aipoeꞌi ojeupe: “Avave rei ndaxerexa kuaai ꞌrã”, heꞌi vy omoꞌã ꞌrã ovy ngova. 


text:
 Pytũ jave avakue oike ꞌrã joo rupi, <PI2>haꞌe gui ara py ma ngoo rupi ae ꞌrã ikuai. Neĩ ndoexaxevei ꞌrã hendy vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery ma koꞌẽa pe “Manoa pytũ guigua” heꞌi ꞌrã, <PI2>haꞌe rã pyávy nhomongyje reia ma haꞌe kuery oexa vaꞌety ae oiko. 


text:
 — Peẽ aipopeje: “Heko vai vaꞌe kuery ma ogueraapaa vyvoi ꞌrã yxyrya py. <PI2>Yvy re haꞌe kuery pegua oĩ vaꞌe ma ayvu vaipy anho. Ndoovei ꞌrã tape uvaty katy oo vaꞌe rupi ombaꞌeapo aguã. 


text:
 Haꞌe ramo haꞌe kuery re ixy ae hexarai ꞌrã, <PI2>hoꞌokue re taxo ovyꞌa reve okaru ꞌrã okuapy. Heko vai kuery re naꞌimaꞌenduꞌaavei ma ꞌrã. Haꞌe kuery omopẽmbaa ꞌrã yvyra rami, 


text:
 — Any! Haꞌe rami ꞌrãgue py Nhanderuete ombaraetea rupi ombopukuve ꞌrã ojerovia rei vaꞌe kuery ára. <PI2>Haꞌe kuery ndaekorãvei teĩ opuꞌã ju nho ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery pe haꞌe omeꞌẽ ꞌrã opytuꞌu aguã. <PI2>Haꞌe ramo ikuai atã ꞌrã. Nhanderuete omaꞌẽ ꞌrã haꞌe kuery ikuaia rupi. 


text:
 Haꞌe kuery ma xapyꞌaꞌi ꞌrã omboyvatea. <PI2>Haꞌe rire oaxa ju xapyꞌa ꞌrã, amboae kuery rami oipeꞌapaa ꞌrã, mbaꞌemo raꞌyĩgue rami avi ojayaa ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete renonde avave rei nonhemboeko porã kuaaia rami Bildade ijayvuague</n> Haꞌe ramo Sua pygua Bildade ombovai: 


text:
 — Haꞌe rami avi Nhanderuete pegua anho oĩ opena haꞌe ipoꞌaka aguã. <PI2>Haꞌe ma ojapo yva yvatevea rupi voi ikuai porãa aguã rami. 


text:
 Guembiguai xondaro kuery ma ndajaipapapa kuaai ꞌrã. <PI2>Ixuguigua hexakãa ojope ꞌrã haꞌe javi áry. 


text:
 Haꞌe rami rã mbaꞌexa tu avakue onhemboeko porã ꞌrã Nhanderuete renonde? <PI2>Mbaꞌexa tu kunha gui ituiꞌi vaꞌekue oiko ꞌrã ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe? 


text:
 Haꞌe gui avakue katuve ma taxo rami rive ꞌrã yvyĩgueveꞌi. <PI2>Avakue raꞌy kuery ma taxo ramigua meme ae ikuai — heꞌi. 


text:
 Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe remongeta kuaa merami rive, <PI2>haꞌe anhetẽ vaꞌe reikuaa uka porãmba merami rive! 


text:
 Mavaꞌe nemboꞌea rupi tu ndeayvu haꞌe rami ete? <PI2>Mavaꞌe guigua nheꞌẽ tu ndere oĩ ndeayvu kuaa aguã? 


text:
 Mbaꞌeve oĩ eꞌỹa áry haꞌe oipyo kuaray apuꞌaꞌia katygua, <PI2>mbaꞌeve oĩ eꞌỹa áry ae avi onhono yvy. 


text:
 Maꞌẽ, haꞌe ramigua ma hembiapo ypy rive! <PI2>Mbaꞌeta ixugui ma nhaendu mbegueiꞌi anho. Haꞌe gui mavaꞌe tu oendu kuaa ꞌrã ipoꞌakaa ryapu atã vaꞌe? 


text:
 — Anhetẽ ete Nhanderuete Ipoꞌakapa vaꞌe xevy guarã vaꞌekue peꞌaa <PI2>haꞌe xenheꞌẽ moingo axya vaꞌe rekove rupi aura vy aipoaꞌe: 


text:
 Ndaꞌevei ete “Haꞌevea rami pendeayvu”, haꞌe aguã! <PI2>Amano peve ndajepeꞌai ꞌrã anhetẽ rupi aikoa gui. 


text:
 — Xerovaigua kuery topa heko vai vaꞌe rami, <PI2>xerovai opuꞌã vaꞌe kuery ma haꞌeveꞌỹa rami ikuai vaꞌe rami topa. 


text:
 Mbaꞌeta ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery ma mbaꞌe tu oĩ oarõ aguã, <PI2>hekove ojayaa, haꞌe inheꞌẽ Nhanderuete oipeꞌa rã guarã? 


text:
 Heko vai vaꞌe ndaꞌu oguerovyꞌa ꞌrã Ipoꞌakapa vaꞌe? <PI2>Ixupe ojapukai ꞌrã teve oikoa haꞌe javi py? 


text:
 — Xee romboꞌe ꞌrã Nhanderuete poꞌakaa re, <PI2>namombeꞌu eꞌỹi ꞌrã Ipoꞌakapa vaꞌe reve mbaꞌemo oĩ vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta peẽ kuery haꞌe javi pexa ae ma haꞌe nunga. <PI2>Mbaꞌe re tu haꞌvy ovare eꞌỹ vaꞌe anho pejou porã? 


text:
 Maꞌẽ, po ramigua anho heko vai vaꞌe ojopy ꞌrã Nhanderuete po gui, <PI2>Ipoꞌakapa vaꞌe gui nhomoingo axya kuery ojopy ꞌrã po rami. 


text:
 Haꞌe kuery raꞌy kuery hetave ojeꞌoivy teĩ kyxe pyguarã meme ikuai, <PI2>hamymino kuery voi ndojou retai ꞌrã hoꞌu vaꞌerã. 


text:
 Haꞌe kuery vaꞌe regua hembyre vaꞌekue ma mbaꞌeaxy omomba ꞌrã, <PI2>haꞌe rã taꞌyxykue ndojaeꞌoi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga omoĩ porã teĩ heko porã vaꞌe kuery ju ꞌrã onhemonde, <PI2>prata oguereko vaꞌekue voi ojejavy eꞌỹ vaꞌe kuery ju ombojaꞌo ꞌrã okuapy. 


text:
 Heko vai vaꞌe ngoorã ojapo vaꞌe ma tanambi raity rami, <PI2>haꞌe oguyꞌirã mbaꞌety rarõa ojapo vaꞌe rami rive. 


text:
 Iporiau eꞌỹ vaꞌe ma mbaꞌemo oguerekopa vaꞌe mbyte py onheno teĩ <PI2>guexa oipeꞌa ju vy ndoexavei ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery re imongyjearã ou vy ipoꞌaka ꞌrã yy oxyry atã vaꞌe rami, <PI2>pyávy ma yvytu vaikue ogueraapa ꞌrã. 


text:
 Kuaray oua katy gui yvytu ou vaꞌe ogueraa ramo okanhymba ꞌrã. <PI2>Oipeꞌapa ꞌrã heravy oĩague gui. 


text:
 Heko vai vaꞌe hoꞌa rã ojepopetepaa ꞌrã, <PI2>okanhy ovy ramo otuvy nheꞌẽ pavẽ ꞌrã imondovy — heꞌi. 


text:
<n> Yvy guýry mbaꞌemo porã oĩ vaꞌe avakue oguenoẽ kuaa re Jó ijayvuague</n> — Anhetẽ, prata re yvy joꞌoa ikuai, <PI2>oĩ avi ouro kyꞌaꞌoaty. 


text:
 Avakue omoexakã ꞌrã pytũ anaa rupi, <PI2>haꞌe hexakãa opaa peve oo vy oeka ꞌrã ita porãgueve pytũ anaa py oĩ vaꞌe. 


text:
 Ojoꞌo ꞌrã yvy oike aguã avakue ikuaia gui mombyry, <PI2>oguata vaꞌe kuery oikuaa eꞌỹa py. Haꞌe kuery ikuaia gui mombyry ꞌrã ikuai peteĩ ixã re ovava-vava oinya py. 


text:
 — Avakue opo py tembiporu oguereko vaꞌe py ombota-mbota ꞌrã ita re, <PI2>haꞌe vy yvyty ikuai vaꞌe oipeꞌa ꞌrã iguy peve. 


text:
 Omboty ꞌrã yy rape ikuai vaꞌe peteĩve henda py otyky eꞌỹ aguã rami, <PI2>hexakãa katy oguerupa aguã hiꞌã py oĩ vaꞌekue. 


text:
<n> Arandu anhetẽ vaꞌe meꞌẽa Nhanderuete oikoa re Jó ijayvuague</n> — Haꞌe rã ꞌarandua ma mamo tu oĩ? <PI2>Mamo tu oĩ mbaꞌemo jaikuaa ete aguã? 


text:
 Mbaꞌeta ouro Ofir gui ogueru pyre haꞌe javi gui ovareve vaꞌe, <PI2>ônix hepyve vaꞌe haꞌe safira ikuai vaꞌe gui guive. 


text:
 Ouro teĩ ma ꞌarandu rami eꞌỹ iporã vaꞌe, neĩ itaendy ma voi. <PI2>Jeguaa ouro oikyꞌaꞌo pyre guigua re teĩ nanhamboekoviai ꞌrã. 


text:
 ꞌArandu oĩa py ma ita coral haꞌe itaendy ikuai vaꞌe re nhanderexaraipa ꞌrã. <PI2>Pérola jajoua gui voi haꞌeveve ꞌarandu jarekoa. 


text:
 Etiópia gui topázio herua teĩ haꞌe vaꞌe ma ꞌarandu rami eꞌỹ ovare, <PI2>neĩ ouro ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe voi. 


text:
 haꞌe vaꞌe jave py ae ꞌarandu oexa avi vy oikuaa uka rakaꞌe. <PI2>Haꞌe vaꞌe re oikuaa pota ma vy omoĩ atã rakaꞌe. 


text:
 Haꞌe vy aipoeꞌi avakue pe: “Pendu ke: Senhor renonde pejererokyjea ma peneꞌarandurã oĩ, <PI2>haꞌeveꞌỹ vaꞌe gui pejepeꞌa vy ꞌrãe peikuaa mbaꞌemo”, heꞌi. 


text:
 — Ai! Kueveꞌigua jaxy re aikoague rami ju aiko vaꞌe rire, <PI2>Nhanderuete xere opena javegua re rami! 


text:
 Haꞌe jave ma xeakã áry rupi omoexakã vaꞌekue, <PI2>haꞌe hendy vaꞌe xerereko heravy ramo pytũ rupi ete aguata aikovy vaꞌekue. 


text:
 Kamby py xepy ajoi ainy vaꞌekue, <PI2>haꞌe itaova gui yakãꞌi oxyry vaꞌe rami azeite oxyry oiny jave. 


text:
 Xeayvua rendua kuery ma “Ovyꞌa vaꞌe” heꞌi okuapy xevy, <PI2>xerexaa kuery voi xere imaꞌenduꞌa porã vaꞌekue. 


text:
 Mbaꞌeta xee ma iporiaukueꞌi ojapukai rã aepy vaꞌekue, <PI2>tyreꞌỹ opytyvõarã oguereko eꞌỹ vaꞌe kuery guive. 


text:
 Omano ta vaꞌe voi xereroayvu porã vaꞌekue, <PI2>xee ajapo avi vaꞌekue imeveꞌỹ vaꞌe kuery okuraxõ py ovyꞌa aguã rami. 


text:
 Xejee amoĩ vaꞌekue teko porã, <PI2>haꞌe vaꞌe anho oĩ vaꞌekue xeao rami. Manto haꞌe akã nhovãa rami oĩ vaꞌekue haꞌevea rami joe apenaa. 


text:
 Haꞌe rã porayvu eꞌỹ vaꞌe kuery raĩꞌy kã ma xee amopẽmba vaꞌekue, <PI2>haꞌe kuery raĩ gui xee araa jepe vaꞌekue omokõ ta vaꞌe. 


text:
 — Xeayvu rã ojapyxaka vaꞌe kuery oarõ okuapy vaꞌekue amongeta aguã, <PI2>xeayvua oendua rupi okyrirĩ pavẽ vaꞌekue. 


text:
 Xee xeayvupa ma rã naxembovai kuaai vaꞌekue. <PI2>Haꞌe kuery áry xeayvua oguejy vaꞌekue yxapy rami. 


text:
 Haꞌe kuery xerarõ vaꞌekue oky re rami, <PI2>ojuru oipeꞌa reve oarõ okuapy xeayvu aguã, haku-a ára py oky oarõ vaꞌe rami. 


text:
 Haꞌe kuery ndaꞌipyꞌa guaxui jave haꞌe kuery pe xerory vaꞌekue. <PI2>Xerova omoexakã rã xererovyꞌa vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe kuery raperã xee aiporavo vaꞌekue huvixa rami aguapy ainy reve, <PI2>huvixave oxondaro kuery mbyte oĩ vaꞌe rami, haꞌe ojaeꞌo vaꞌe kuery mbopyꞌa porãa rami ajoguereko vaꞌekue. 


text:
<n> Jó iporiaua oguerojaeꞌoague</n> — Haꞌe gui aỹ ma xegui kyrĩgueve xejojai okuapy, <PI2>haꞌe vaꞌe kuery ru ma neĩ jagua reve xerymba vexaꞌi kuery oarõ aguã katy namondoukai vaꞌekue ri. 


text:
 Jexavai haꞌe karuai gui haꞌe kuery ikangypa okuapy. <PI2>Oixuꞌu okuapy mbaꞌemo pirukue, yma ma tekoa noĩveia rupi mbaꞌemo vaikue ikuai vaꞌe guive. 


text:
 Avakue mbyte gui omoxẽa. <PI2>Haꞌe kuery rovai ojapukaia okuapy imonda vaꞌe rakykue ojapukaia rami. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ombopyu xerapa xã xembojexavai vy. <PI2>Haꞌe ramo haꞌe kuery ndojejokovei ma xerenonde. 


text:
 Haꞌe rami vy xeaxu eꞌỹa re opuꞌã okuapy xemoanha rei aguã, <PI2>haꞌe xerovai jogueroayvu okuapy xemomba vy ou aguã re. 


text:
 Ombovaipa okuapy xee aa aguã vaꞌe rupi, <PI2>xeapo ajexavai aguã rami. Haꞌe kuery ma oipytyvõ pyrã eꞌỹ ae. 


text:
 Xere ou okuapy tetã kora oitypaague rupi oike vaꞌe rami, <PI2>haꞌe kuery ouve tema ꞌrã ivaipaague mbyte rupi. 


text:
 Xere ou xemongyjearã, <PI2>yvytu ombovevepa rire omboetepy aikoague. Avyꞌaague oaxa ma ovy arai rami. 


text:
 Pyávy xekãgue huꞌũmba haꞌe ovapa vaꞌe ramigua aendu, <PI2>haꞌe mbaꞌemo vai xexuꞌu vaꞌe ndopytuꞌui. 


text:
 Mbaꞌemo vai aendu vaꞌe gui xeao voi ojepokapa rei ꞌrã, <PI2>mbaꞌemo vai xejyryvipy ꞌrã xeao puku jyryvi rami. 


text:
 — Haꞌe rami avi yty áry ava omomboa imoinyague gui nokuaveꞌẽi ꞌrã teve, <PI2>ojexavaia gui ndojapukai ratãi ꞌrã teve ipytyvõarã pe? 


text:
 Xeporiau aikovy kuaray ojope eꞌỹa rupi. <PI2>Heta vaꞌe kuery mbyte py ajerure haꞌamy xepytyvõa aguã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi ixã reta vaꞌe ambopu ꞌrãgue py xeraxẽ ainy xepyꞌa vai vy, <PI2>haꞌe mimby amonheꞌẽ ꞌrãgue py ojaeꞌo vaꞌe rami anhendu. 


text:
<n> Jó anhetẽ rupi oikoa re ijayvuague</n> — Xerexa reve ajapo ma areko aguã. <PI2>Mbaꞌexa tu haꞌvy xee apena reia rupi amaꞌẽ ta kunhataĩ re? 


text:
 Haꞌe rami rire mbaꞌe ꞌrã tu xee ajopy Nhanderuete yvategua gui, <PI2>mbaꞌe nunga tu yvate oĩa gui omeꞌẽ ꞌrã xevy? 


text:
 — Haꞌe gui aiko porã merami rive vaꞌe rire, <PI2>haꞌe ajokore aguã katy xepy inhakuã ovy vaꞌe rire, 


text:
 xapyꞌa rei tape porã gui ajepeꞌa vy <PI2>mbaꞌemo aexa vaꞌe rupi rive anhembopyꞌa, eꞌỹ vy xepo re ikyꞌa vaꞌe oĩ vaꞌe rire, 


text:
 haꞌe rami ri ramo amboae kuery rive toꞌu xee amaꞌetỹague gui, <PI2>haꞌe xembaꞌety rupi henhoĩ vaꞌekue tomondoropa rive. 


text:
 — Xapyꞌa rei xekuraxõ py kunha mboae re anhembotavy uka, <PI2>haꞌe xea katygua rokẽ py amaꞌẽ mbeguea rupi aiko vaꞌe rire, 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe rami aiko vaꞌe rire ndaꞌevei ete ꞌrãgue, <PI2>ajejavyague re huvixa kuery xembopaga ꞌrãgue. 


text:
 Haꞌe ramigua ma tata rami ombovaipa ꞌrãgue opa peve, <PI2>omomba ꞌrãgue mbaꞌemo areko vaꞌe haꞌe javi. 


text:
 mbaꞌe tu xee ajapo ꞌrãgue Nhanderuete xere opuꞌã ramo? <PI2>Xere oikuaa pota ramo mbaꞌexa tu xee ambovai ꞌrãgue? 


text:
 Mbaꞌeta xeryruꞌi py aĩ aguã xemoingo vaꞌekue eꞌỹ ri tyꞌy haꞌe kuery voi omoingo rakaꞌe? <PI2>Haꞌe eꞌỹ teve nhanderyruꞌi py nhanemoingo pavẽ vaꞌekue? 


text:
 — Xapyꞌa rei iporiaukueꞌi oipota vaꞌe nameꞌẽi vy <PI2>imeveꞌỹ vaꞌe ndaexa pyxovei aguã rami ajapo vaꞌe rire, 


text:
 (mbaꞌeta xekunumi guive xereve ae areko tuu rami, <PI2>haꞌe xeryruꞌi py aĩ guive imeveꞌỹ vaꞌe rerekoa aiko,) 


text:
 xapyꞌa rei ijao eꞌỹ vaꞌe ojexavai rã amaꞌẽ rive vaꞌe rire, <PI2>eꞌỹ vy onheovã aguã oguereko eꞌỹ vy ojexavai rã, 


text:
 xapyꞌa rei xerymba vexaꞌi rague py namboakui ramo <PI2>haꞌe kuery opyꞌa py ndaxereroayvu porãi vaꞌe rire, 


text:
 xapyꞌa rei okẽ py joguerekoa kuery ikuai vaꞌe xemboeko porã reve teĩ <PI2>tyreꞌỹ rovai xepo aupi vaꞌe rire, 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe rami vaꞌe rire Nhanderuete xembopaga aguã gui ndaxerekorãvei ꞌrãgue, <PI2>hexakãa rive xee ndaropoꞌakai ꞌrãgue. 


text:
 haꞌe vaꞌe py voi ajejavy ꞌrãgue joguerekoa kuery xembopaga aguã rami, <PI2>Nhanderuete yvategua eꞌỹ amboete rire. 


text:
 — Haꞌe gui xere ijaꞌeꞌỹ vaꞌe kuery ojexavai rã aexa vy ndavyꞌai, <PI2>haꞌe kuery re mbaꞌemo vai oiko rã ndarovyꞌai. 


text:
 mbaꞌeta xee ndaejai yvy mboae guigua tape py rive pytũ oaxa aguã, <PI2>xerokẽ aipeꞌa jepi riae oguata vaꞌe kuery amovaẽ vy. 


text:
 Mbaꞌeta xee ma heta vaꞌe kuery gui ndakyjei, <PI2>xeretarã kuery xere ijaꞌe eꞌỹa naxemongyjei akyrirĩ haꞌe xero gui naẽi aguã rami. 


text:
 Xeayvu renduarã oĩ vaꞌe rire! <PI2>Maꞌẽ, apy ma oĩ xereko regua xerery reve ambopara vaꞌekue! Ipoꞌakapa vaꞌe xembovai vaꞌe rire, haꞌe rami eꞌỹ vy xerovaigua ombopara vaꞌe rire xere ijayvua! 


text:
 Nhanderuete pe xee aikuaa uka ꞌrãgue aikoa haꞌe javi. <PI2>Haꞌe oĩa py ajexa uka ꞌrãgue yvateve vaꞌe rami. 


text:
 — Xapyꞌa rei xembaꞌety káuxa xere ijayvua, <PI2>haꞌe yvy aikaraĩ heravyague káuxa ojaeꞌoa vaꞌe rire, 


text:
 xapyꞌa rei ijaju ma ramo haꞌu ombaꞌeapo vaꞌe kuery pe haꞌevea rami apaga eꞌỹ re, <PI2>haꞌe ijopyarã vaꞌekue amomba vaꞌe rire, 


text:
 haꞌe rami ri ramo trigo ꞌrãgue py juu rive toiko xevy, <PI2>haꞌe cevada ꞌrãgue py toiko trigo ramigua rive — heꞌi. Apy ma opa ma Jó ijayvuague. 


text:
<n> Jó haꞌe irũ kuery mboapy ikuai vaꞌe pe Eliú ivaiague</n> Haꞌe gui mboapyve avakue opytuꞌu ma Jó onhemboeko porãa rupi ijayvu rã ombovaia gui.


text:
Haꞌe ramo buzita Baraquel raꞌy Eliú, Rão ramymino regua ju ivai Jó pe, Nhanderuete gui eteve voi onhemboeko porãvexe ramo.


text:
Irũ kuery mboapyve pe voi ivai, mbaꞌeta haꞌe kuery nombovai kuaavei vaꞌeri Jó rovai tema ijayvu rire.


text:
<n> Jó pe ombovai ypy vy Eliú ijayvuague</n> Haꞌe gui buzita Baraquel raꞌy Eliú aipoeꞌi: — Xee ma xekunumive vaꞌe, haꞌe rã peẽ ma pendetujakueve meme. <PI2>Haꞌe rami vy xee arõ ranhe, pendua py xee aikuaa vaꞌe amombeꞌu aguã ndaxepyꞌa guaxui vy. 


text:
 Xee aipoaꞌe vaꞌekue: “Heta ára haꞌe maꞌetỹ mbovy eꞌỹ oguereko vaꞌe kuery ranhe taꞌijayvu ꞌarandu re nhomboꞌea rupi”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rami teĩ anhetẽ avakue re oĩ ꞌrã peteĩ Nheꞌẽ, <PI2>mbaꞌeta Ipoꞌakapa vaꞌe oipejua py rive nhomoꞌarandu ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi xee aipoaꞌe: “Pejapyxaka ke xere, <PI2>haꞌe gui xee voi amombeꞌu ꞌrã aikuaa vaꞌe”, haꞌe. 


text:
 — Maꞌẽ, xee amoĩ porã pendeayvuague, <PI2>pendeayvua re ajapyxaka pota porã pendeayvurã re teri peikuaa pota peiny reve. 


text:
 Haꞌe gui pendeayvu aendu rã <PI2>peẽ kuery peteĩve ma voi ndapeikuaa ukai Jó haꞌeveꞌỹa rami ijayvua, napembovai kuaai pekuapy haꞌe ae oikuaa rami ijayvu rã. 


text:
 Haꞌe gui ndaꞌevei penhemboeko porã ukaa rupi aipopeje aguã: <PI2>“Ore rojou ma ꞌarandu. Nhanderuete ju tombovai, avakue ma ndaꞌevei”, peje aguã. 


text:
 — Jó, neirũ kuery mboapyve onhemondyi vy nanembovai kuaavei, <PI2>haꞌe kuery pe oata ma merami ayvu. 


text:
 Haꞌe gui xee pa arõve ta haꞌe kuery ndaꞌijayvui ma rire? <PI2>Mbaꞌeta okyrirĩmba ma, peteĩ henda py ma voi nombovaivei vy. 


text:
 Mbaꞌeta xepyꞌapy rupi aendu vinho ryru mbaꞌemo pirekue guigua ipyau vaꞌe ramigua, <PI2>onhembotypa vy oxoro raiꞌi vaꞌe rami. 


text:
 Xee ma peteĩ rive joegui ayvuvea rupi eꞌỹ ꞌrã xeayvu, <PI2>neĩ avakue pe ajejou porã ukaa rupi eꞌỹ guive. 


text:
 Mbaꞌeta xee ma ajejou porã ukaa rupi ndaxeayvu kuaai. <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vaꞌe rire xemoingoare xereraa voi ꞌrãgue. 


text:
<n> Jó pe Eliú ijayvu eteague</n> — Haꞌe gui Jó, endu ke aikuaa vaꞌe re xeayvu rã, <PI2>ejapyxaka xeayvua haꞌe javi re. 


text:
 Xeayvua oikuaa uka ꞌrã xepyꞌa re anhetẽ vaꞌe anho oĩa, <PI2>xeayvu ꞌrã mbaꞌemo aikuaa vaꞌe re anho. 


text:
 Haꞌe rami vy yvyra paꞌũ py omboty xepy, <PI2>haꞌe oikuaa pota ꞌrã aikoa haꞌe javi re”, ꞌre vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rami ndeayvuague haꞌeveꞌỹa ramigua ramo <PI2>xee rombovai ꞌrã. Mbaꞌeta avakue ikuai vaꞌe gui Nhanderuete yvateve vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py Nhanderuete ma peteĩ rami ijayvu ma vy <PI2>teĩgue ju ꞌrã omombeꞌu porãve. Haꞌe rami teĩ ijayvua re avakue noendu porã potai ꞌrã. 


text:
 Nhandevy pe oexa raꞌu uka ꞌrã mbaꞌemo, pyávy mbaꞌemo jaexaa rupi, <PI2>nhanderopeyi vaipa reve nhanderupa rupi jake jajupy jave. 


text:
 ojapo aguã nhanhembopyꞌaa gui jajepeꞌa aguã rami, <PI2>jajejou porã reia gui nhandereraa jepe aguã, 


text:
 — Nhanderupa rupi nhandetui ramo nhanembopaga ꞌrã haxy vaꞌe py, <PI2>nhanekãgue re haxy nhaendu riae vaꞌe py. 


text:
 Nhanderoꞌo oĩ porã vaꞌekue aỹ ndojekuaavei. <PI2>Haꞌe rã nhanekãgue ndojekuaai vaꞌekue ma aỹ ojekuaapa. 


text:
 — Xapyꞌa rei ou ꞌrã peteĩ anjo nhandere ojerure vaꞌerã, mbovy eꞌỹ ikuai vaꞌe regua, <PI2>nhandevy oikuaa uka aguã haꞌevea ramigua jajapo aguã. 


text:
 Haꞌe ramo Nhanderuete nhanemboaxy vy aipoeꞌi ꞌrã anjo pe: <PI2>“Eraa jepe ke, yvykua py hoꞌa eꞌỹ aguã. Ajou ma hepyrã”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami rã nhanderoꞌo hexaĩ ju ꞌrã nhanekyrĩ jave nhanembaraeteague rami, <PI2>nhanekunumi jave jaikoague rami ae ju ꞌrã jaiko. 


text:
 Haꞌe ramo jajerure ꞌrã Nhanderuete pe, haꞌe rã nhanepytyvõ ꞌrã. <PI2>Haꞌe ramo javyꞌa reve ꞌrã jaexa Nhanderuete rova. Haꞌe ramo nhanemboeko porã ju ꞌrã. 


text:
 Haꞌe ramo avakue oendua py japoraei reve aipojaꞌe ꞌrã: <PI2>“Ajejavy vaꞌekue, haꞌeveꞌỹa ramigua ajapo, teĩ apaga aguã vaꞌekue rami eꞌỹ guive xembopagaa. 


text:
 Haꞌe gui mbaꞌeve ndererekoi ri ramo ejapyxakave tema xeayvua re. <PI2>Ekyrirĩ, haꞌe rã romboꞌe ꞌrã ꞌarandu re — heꞌi. 


text:
 Mbaꞌeta nhandeapyxa py nhaendu kuaa ꞌrã ayvu, <PI2>nhandejuru py tembiꞌu heea nhaendu kuaa rami avi. 


text:
 Haꞌevea rami aiko teĩ ijapu vaꞌe rami xekuaa. <PI2>Xeai okuera vaꞌerã eꞌỹ oĩ, ajejavya oĩ ramo eꞌỹ”, heꞌi vaꞌekue. 


text:
 — Oiko ꞌrã ndaꞌu ava Jó ramigua? <PI2>Mbaꞌeta haꞌe ma ojojai ꞌrã Nhanderuete, yy oyꞌu vaꞌe rami rive. 


text:
 Haꞌe rami vy onhemoirũ ꞌrã oikovy ojapo vai rei vaꞌe kuery re, <PI2>avakue heko vai vaꞌe kuery reve anho oiko. 


text:
 — Haꞌe nunga rupi peẽ avakue peneakã porã vaꞌe, pejapyxaka xeayvua re. <PI2>Nhanderuete ma peteĩve henda py ndojapo vai ꞌrã, Ipoꞌakapa vaꞌe haꞌeveꞌỹa rami ndajoguerekoi ꞌrã. 


text:
 Anhetẽ ete, Nhanderuete haꞌeveꞌỹa rami ndoikoi ꞌrã. <PI2>Ipoꞌakapa vaꞌe ndajoguerekoi ꞌrã haꞌeveꞌỹa rami. 


text:
 Mbaꞌeta mavaꞌe tu omoĩ rakaꞌe yvy re opena vaꞌerã? <PI2>Mavaꞌe tu ipo py omboaxa rakaꞌe haꞌe javi regua? 


text:
 Xapyꞌa rei Nhanderuete ojee rive opena vaꞌe rire, <PI2>haꞌe ojea katy onheꞌẽ haꞌe pytuẽa oguerupa vaꞌe rire 


text:
 Haꞌeveꞌỹa rami joguereko vaꞌe teve oĩ ꞌrã joe opena aguã? <PI2>Mbaꞌe re tu haꞌvy ndee ndeayvu Heko porã haꞌe Ipoꞌakapa vaꞌe ojejavya rami? 


text:
 Huvixave oiko vaꞌe pe ndaꞌu “Mbaꞌe vareꞌỹ” ꞌea ꞌrã teve? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy yvatekueve pe: “Pendeko vai vaꞌe” ꞌea ꞌrã teve? 


text:
 Yvatekueve rive oayvuve eꞌỹ vaꞌe pe katuve ma ndaꞌevei. <PI2>Haꞌe ma iporiaukueꞌi gui ndoayvuvei ꞌrã oguerekopa rei vaꞌe kuery. Mbaꞌeta haꞌe javive ma opo py ojapo vaꞌekue meme ikuai. 


text:
 Haꞌe kuery omano xapyꞌa vaꞌerã meme. <PI2>Pytũ mbyte jave haꞌe kuery oryryipa reve oaxa ꞌrã, ipoꞌaka vaꞌekue teĩ Ipoꞌakapa vaꞌe jaexa eꞌỹ vaꞌe ogueraa ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta Nhanderuete ma avakue reko re oikuaa pota are eꞌỹ teĩ <PI2>ojapo ꞌrã henonde ojexa uka aguã rami omboayvu aguã. 


text:
 Haꞌe rami vy oikuaa pota eꞌỹ re omopẽmba ꞌrã imbaraete vaꞌe kuery, <PI2>haꞌe vy hekovia omoĩ ꞌrã amboae kuery. 


text:
 Haꞌe kuery ojapo Nhanderuete renonde iporiaukueꞌi ojapukaia onhendu aguã rami. <PI2>Haꞌe ramo oendu ae ojexavai vaꞌe kuery ojaeꞌoa. 


text:
 Nhanderuete okyrirĩ teĩ mavaꞌe ꞌrã tu ombopaga? <PI2>Ngova omoꞌã rã mavaꞌe ꞌrã tu oexa, peteĩ regua haꞌe javi eꞌỹ vy peteĩ ava teĩ? 


text:
 Haꞌe rami oiko heko vai vaꞌe ipoꞌaka eꞌỹ aguã, <PI2>haꞌe oiko eꞌỹ aguã heta vaꞌe kuery mbotavyarã. 


text:
 Xemboꞌe ke mbaꞌemo xee ndaikuaai vaꞌe re. <PI2>Haꞌeveꞌỹa rami ajapo vaꞌekue teĩ ndajapovei ma ꞌrã”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami rã Nhanderuete omboekovia kuaa aguã ndaꞌu <PI2>oporandu ꞌrã teve ndee reipotaa eꞌỹ vy ndee ndereipotaia re? Ndevy pe teve aipoeꞌi ꞌrã: “Ndee ae eiporavo, xeeꞌỹ. Emombeꞌu ke reikuaa vaꞌe, ndeayvu ke”, heꞌi ꞌrã teve? 


text:
 — Avakue hiꞌarandukueve omombeꞌu ꞌrã xevy, <PI2>inhakã porã vaꞌe kuery xeayvua re ojapyxaka vy aipoeꞌi ꞌrã xevy: 


text:
 Mbaꞌeta ojejavya áryve omoĩ Nhanderuete re opuꞌã rei aguã. <PI2>Nhanembyte py ojepopete ombojaru reia rupi, haꞌe Nhanderuete rovai ijayvu reta rive. 


text:
<n> Eliú “Ojerovia eꞌỹ vaꞌe kuery ojexavai vy ojapukai teĩ Nhanderuete noendui”, heꞌiague</n> Eliú aipoeꞌive ju: 


text:
 Mbaꞌeta aipoꞌre: “Mbaꞌe nunga py tu xereko porãa ovare? <PI2>Mbaꞌe tu xereko porãa py ajouve ꞌrã ajejavya py ajou vaꞌe gui?” ꞌre vaꞌekue. 


text:
 Rejejavya py mbaꞌe nunga py tu hexe rejapo vai? <PI2>Ndereko vaia hetave ovy rã mbaꞌe tu rejapo hexe? 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py ndereko vaia ma avakue ndee ramigua pe ae ꞌrã ojapo vai. <PI2>Haꞌe ndereko porãa ma voi haꞌe rami ae avi avakue raꞌy kuery pe anho ꞌrã ojapo porã. 


text:
 — Haꞌe gui avakue omoingo axya vaipa rã haxẽ ꞌrã, <PI2>haꞌe vy ojapukai ꞌrã ipoꞌaka vaꞌe kuery po gui ogueraa jepea aguã. 


text:
 Haꞌe rami teĩ avave rei aipo ndeꞌi ꞌrã: “Mamo tu oĩ Nhanderuete xemoingoare, <PI2>pyávy avyꞌa reve aporaei aguã omeꞌẽ vaꞌe? 


text:
 Haꞌe ma yvy rupi vixo ikuai vaꞌe gui nhanderekomboꞌeve vaꞌe, <PI2>haꞌe guyra yvate rupi oveve vaꞌe gui nhanemoꞌaranduve vaꞌe”, ndeꞌi. 


text:
 Jó, ndee ma Nhanderuete nderexaia rami ndeayvu, <PI2>haꞌe rã henonde ma ndereko ojekuaapa. Haꞌe nunga rupi earõ hexe. 


text:
<n> Eliú “Avakue ojexavaia py Nhanderuete oikuaa uka ꞌrã iporã vaꞌe”, heꞌiague</n> Eliú ijayvuve tema. Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
 — Ejapyxakaveꞌi ranhe, haꞌe rã amombeꞌu porãve ꞌrã ndevy <PI2>Nhanderuete amboeko porãa rupi xeayvu aguã arekove teri vaꞌe. 


text:
 — Neꞌexa, Nhanderuete ma tuvixa ete vaꞌe. <PI2>Haꞌe rami teĩ nopena eꞌỹi ꞌrã peteĩve re. Oikuaa py avi tuvixa ete vaꞌe oiko. 


text:
 Ndogueraa jepei ꞌrã heko vai vaꞌe rekove, <PI2>haꞌe rã ojexavai vaꞌe kuery ma haꞌevea rami ꞌrã oguereko. 


text:
 Ndopytuꞌui ꞌrã heko porã vaꞌe kuery re omaꞌẽa gui. <PI2>Haꞌe rami ꞌrãgue py omboyvate vy huvixave kuery reve omboguapy ꞌrã henda openaaty py rakaꞌe rã peve. 


text:
 Xapyꞌa rei haꞌe kuery corrente py omboꞌaague py ꞌrã ikuai, <PI2>ixã imoingo axyarã py ojokuaa rire. 


text:
 Haꞌe rami haꞌe ojapo ꞌrã haꞌe kuery haꞌeveꞌỹa rami ojapoague oikuaa aguã, <PI2>ojejou porã reia rupi ikuai rire. 


text:
 Haꞌe kuery apyxa oipeꞌa ꞌrã omboꞌe aguã. <PI2>Haꞌe rami vy haꞌe kuery pe ijayvu ꞌrã heko vaia gui ojeko rerova aguã. 


text:
 Xapyꞌa rei haꞌe kuery onheꞌẽ rendu haꞌe ixupe ju ikuai ramo <PI2>opaa py oiko ꞌrã haꞌe kuery ovyꞌa aguã ára, haꞌe maꞌetỹ mbaꞌemo re ovyꞌa rei okuapy aguã. 


text:
 Haꞌe rã haꞌe kuery noendu potai ri ramo <PI2>huꞌy guaxu py rami onhyvõa ꞌrã, haꞌe ramo omano ꞌrã hexa ogue reve. 


text:
 Opyꞌa py heko vaia anho omoĩ vaꞌe ma ojeupe guarã omboaty ꞌrã poxya. <PI2>Nhanderuete omboꞌa uka teĩ ndojapukai ꞌrã okuapy heraa jepearã vaꞌekue pe. 


text:
 Haꞌe rami vy kunumi teri reve teĩ omokanhy ꞌrã guekove. <PI2>Omano ꞌrã avakue taꞌangaa pegua itavy rei vaꞌe mbyte py. 


text:
 Haꞌe rã ojexavai vaꞌe kuery ma haꞌe ogueraa jepe ꞌrã ojexavaia py ae oeko mboꞌe vy, <PI2>mbaꞌeta ombojexavaia rupi oipeꞌa ꞌrã ijapyxa. 


text:
 — Haꞌe rami ae ndee voi reiko axya gui Nhanderuete ndepeꞌaxe avi <PI2>peteĩ henda tuvixaa py, reiko axy veꞌỹ aguã py, haꞌe rekaru aguã mesa áry tembiꞌu hee vaꞌe anho oĩa py. 


text:
 Haꞌe rã ndee ma renhemonyẽ heko vai vaꞌe kuery reve repaga aguã. <PI2>Haꞌe nunga rupi nderupity ꞌrã ndejou vaia haꞌe nembopagaa aguã anho. 


text:
 Enheangu ke haꞌvy ipoxya rendua py rejojai rei eꞌỹ aguã, <PI2>ejepeꞌa uka eme guive “Xerekovia heta omeꞌẽa” ꞌre vy rive. 


text:
 Rejaeꞌo rei haꞌe opa mbaꞌe py renheaꞌã ramo rive ndaꞌu <PI2>nemboaxy ꞌrã rejexavaia gui reo jepe aguã? 


text:
 Maꞌẽ, Nhanderuete opoꞌakaa py yvate ete vaꞌe ojekuaa! <PI2>Mavaꞌe poromboꞌea ꞌrã tu haꞌe rami oiko? 


text:
<n> Nhanderuete yvate etea re Eliú ijayvuague</n> — Nemaꞌenduꞌa porã Nhanderuete rembiapo <PI2>avakue pavẽ oguerovyꞌa vaꞌe re. 


text:
 Maꞌẽ, Nhanderuete ma yvate ete vaꞌe, jaikuaa aguã rami eꞌỹ. <PI2>Oikoa maꞌetỹ guive ndajaipapa kuaai ꞌrã. 


text:
 Maꞌẽ, haꞌe vaꞌe áry rupi oexa uka ꞌrã imondovy nhemboxi, <PI2>yeꞌẽ typyvea haꞌe javi rupi peve omoexakã vaꞌerã. 


text:
 Haꞌe nunga py oguereko ꞌrã yvy regua ikuai vaꞌe, <PI2>haꞌe vy haꞌe kuery pe omeꞌẽ ꞌrã tembiꞌu oata aguã rami eꞌỹ. 


text:
 Ára vai revovo voi oikuaa uka ꞌrã heko, <PI2>mbaꞌeta ndaꞌevei etea oexa uka ꞌrã haꞌeveꞌỹa rami joguereko vaꞌe rovai. 


text:
 Haꞌe vaꞌe rire ijayvu atã nhendu ꞌrã, <PI2>yvatevea py onhemboxi ꞌrã hyapu reve. Haꞌe ndopoi eꞌỹi ꞌrã overa vaꞌe ijayvua onhendua rupi. 


text:
 Nhanderuete ijayvu reve hyapu ꞌrã nhomondyipaa rupi. <PI2>Ojapo ꞌrã mbaꞌemo tuvixa vaꞌe, jaikuaa eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta yroꞌy apĩ pe aipoeꞌi ꞌrã: “Heꞌa ke yvy áry”, <PI2>haꞌe gui oky haꞌe oky xapyꞌa-pyꞌa vaꞌe pe ma “Penembaraeteve ke”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami vy ojapo ꞌrã avakue haꞌe javi po oĩ rive aguã rami, <PI2>hembiapo re ju haꞌe kuery oikuaa pota aguã. 


text:
 Yvytu jere oẽ ꞌrã ouvy opy jaꞌo oĩaty gui, <PI2>haꞌe rã yvytu roꞌy ma kuaray yke katy gui ꞌrã oipeju. 


text:
 Haꞌe ramo arai ikuai vaꞌe omondouka rã <PI2>oaĩmba ꞌrã ojeꞌoivy opa rupi, yvy jave áry rupi, ijayvuague ojapo aguã. 


text:
 Omombeꞌua teve ndevy arai ikuai vaꞌe marã rami pa yvate rupi ova-ova, <PI2>eꞌỹ vy Oikuaapa vaꞌe rembiapo porãgue haꞌe javi? 


text:
 — Mavaꞌe tu ojapo ndeao raku-a rendu aguã rami <PI2>kuaray puku-a katy gui yvytu ou rã yvy jave rupi okyrirĩmba rei oiny jave? 


text:
 Hexeve voi teve ndee yva reipyo kuaa avi yvate rupi, <PI2>jajexaa mbaꞌemo ryku guigua rami overa rei vaꞌe? 


text:
 Oremboꞌe haꞌvy ore voi ixupe oreayvu kuaa avi aguã. <PI2>Mbaꞌeta ore ma pytũ rupi orekuai vaꞌe vy mbaꞌeve noromombeꞌu kuaai ixupe. 


text:
 Amongue ndaꞌu ixupe omombeꞌu ꞌrã xeayvuague? <PI2>Haꞌe rami avakue ikuai vaꞌe onhemomba ukaxe vy ma ꞌrã. 


text:
 — Maꞌẽ, avakue ma yva re kuaray rexakãa re nomaꞌẽ mbaraetei ꞌrã, <PI2>yvytu oipejua rupi yva oikyꞌaꞌopa ma jave. 


text:
 Kuaray apuꞌaꞌia katy gui hexakã ꞌrã ouvy iju vaꞌe, <PI2>Nhanderuete yvýry rupi ojekuaa ꞌrã hexakãa nhomondyipaarã. 


text:
 Ipoꞌakapa vaꞌe ma ndajaeko upityi ꞌrã. <PI2>Haꞌe ma opoꞌakaa py yvate ete vaꞌe, haꞌevea rami meme joguereko vaꞌe guive, opa mbaꞌe py heko porã vaꞌe vy. 


text:
 Haꞌe rami rã henonde avakue ojererokyje ꞌrã. <PI2>Haꞌe ma onhemoꞌarandu rei vaꞌe kuery re nomaꞌẽi ꞌrã — heꞌi. 


text:
 Haꞌe vaꞌe jave py ma jaxy-tata koꞌẽ raiꞌi javegua ovyꞌa ete reve oporaei okuapy, <PI2>haꞌe Nhanderuete raꞌy kuery ikuai vaꞌe oguerovyꞌa okuapy. 


text:
 Haꞌe vy aipoaꞌe: “Apy peveꞌi ꞌrã reju, ndereaxavei ꞌrã. <PI2>Apy ae ꞌrã ndeguigua yai onhemboyvate reve ojeapi vy oxopa”, haꞌe vaꞌekue. 


text:
 — Ndee teve reikoa ára guive ndeayvu rakaꞌe koꞌẽ rai ouvya vaꞌe pe, <PI2>koꞌẽ vaꞌe pe reikuaa uka vy hexakã aguã, 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery gui amokanhy ꞌrã “Nhandevygua hexakã vaꞌe” heꞌia vaꞌe, <n>Heko vai vaꞌe kuery pegua hendy vaꞌe ma pytũ ae, pytũ rupigua ae ikuai ramo (24.16-17). <PI2>haꞌe amopẽ ꞌrã ijyva jojuka aguã oupi vaꞌe. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe vaꞌe ma xee amboyru imoiny anhombojexavai aguã, <PI2>jogueroꞌa haꞌe joe opuꞌãa jave guarã. 


text:
 — Mamo rupi tu oĩ tape hendy vaꞌe oẽ ovy aguã katy, <PI2>haꞌe yvytu kuaray oua katy gui yvy áry rupi oipeju ouvya katy? 


text:
 — Tyrã ndee teve rejokua kuaa Eixu jaxy-tata, <PI2>eꞌỹ vy rejora kuaa Hendy guaxu vaꞌe ojokuaague? 


text:
 Ndee teve reru kuaa ꞌrã jaxy-tata ijaty vaꞌe, <PI2>eꞌỹ vy reraa ꞌrã teve henoiny Ursa taꞌy kuery reve? 


text:
 Reikuaa teve yva re ikuai vaꞌe rekorã oeja pyre? <PI2>Reikuaa teve marã rami pa yvy re haꞌe kuery ipoꞌakaa? 


text:
 Tyrã overa vaꞌe pe ndeayvu kuaa ꞌrã teve, <PI2>nembovai vy haꞌe kuery “Apy ma roĩ” heꞌi okuapy aguã? 


text:
 Mavaꞌe ndaꞌu oꞌarandu rupi oipapa kuaa ꞌrã arai ikuai vaꞌe? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy mavaꞌe ndaꞌu onhoẽ kuaa ꞌrã yy yva re yryru ikuai vaꞌe gui, 


text:
 — Ndee teve rejuka ꞌrã guary kunha hoꞌu vaꞌerã? <PI2>Haꞌe guary raꞌy kueꞌiry okaruxe rã remoevyatã kuaa ꞌrã teve 


text:
 Mavaꞌe tu uruvu kuery pe ojou uka ꞌrã hoꞌu vaꞌerã, <PI2>taꞌy kueꞌiry Nguuete pe ojapukai reve hoꞌu vaꞌerã rekaa rupi ikuai ramo? 


text:
 Reipapa kuaa teve mbovy jaxy peve pa haꞌe kuery ipuruꞌaa? <PI2>Reikuaa teve haꞌe kuery taꞌyꞌi aguã ára? 


text:
 Taꞌy kuery ma imbaraetepa ꞌrã okuapy, <PI2>nhuũndy rupi ae ꞌrã tuvixapa. Oopa vy ndojevyvei ꞌrã oxy kuerya py. 


text:
 — Mavaꞌe tu opoi ꞌrã mburikaꞌi kaꞌaguy regua? <PI2>Haꞌe mavaꞌe tu ojora kuaa ꞌrã mburika onha ratã vaꞌe? 


text:
 — Toro kaꞌaguy rupigua teve ombaꞌeapoxe ꞌrã ndevy? <PI2>Haꞌe vaꞌe teve pytũ oaxa ꞌrã nerymba okaruaty py? 


text:
 Hexe teve ndee rejerovia ꞌrã imbaraete vaipa vaꞌe ramo? <PI2>Ixupe teve reja ꞌrã rembaꞌeapoa rupi opena aguã? 


text:
 — Guyra-nhandu ma opepo ombota-mbota ꞌrã ovyꞌa reve. <PI2>Haꞌe rami teĩ guague haꞌe opepo ndaꞌu joayvu aguã ri oguereko? 


text:
 Mbaꞌeta hexarai ꞌrã amongue opyrõ vy ombovopa vaꞌerãa gui, <PI2>vixo nhuũndy rupi ikuai vaꞌe opyrõmba vaꞌerãa gui guive. 


text:
 Nopena porãi ꞌrã guaꞌy kuery re, guaꞌy kuery eꞌỹ re rami. <PI2>Ndoikuaa potai ꞌrã guaꞌyꞌi okanhymba teĩ, 


text:
 — Haꞌe gui ndee teve kavaju pe remeꞌẽ ꞌrã imbaraeterã, <PI2>eꞌỹ vy ijajuꞌy áry rupi remoĩ ꞌrã haguerã? 


text:
 Rejapo kuaa teve tuku rami opo ovy aguã rami? <PI2>Nhomondyi ꞌrã oapyĩgua gui ipytuẽ raku rei reve onhendu vy. 


text:
 Ojoꞌo ꞌrã heravy yvyugua ombaraetea ae oguerovyꞌaa rupi. <PI2>Haꞌe vy ojepeꞌa ꞌrã ovy tembiporu revegua kuery reve jogueroꞌa aguã. 


text:
 Ojojai ꞌrã nhomongyjea kuery onhemondyi eꞌỹ re. <PI2>Haꞌe rami vy guakykue katy ndojevyi ꞌrã kyxe revegua gui voi. 


text:
 Ipoxy haꞌe ivai reve omouꞌũmba ꞌrã heravy tape, <PI2>mimby guaxu nheꞌẽ oendu ma vy ndojejokoi ꞌrã. 


text:
 Mimby guaxu omonheꞌẽa ramo “Tenonde katy!” heꞌi ꞌrã. <PI2>Joe opuꞌãa gui mombyry teri oo reve oetũ ꞌrã, oendu ꞌrã huvixa kuery ojapukai atãa haꞌe tembiporu revovo. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ma itaova yvate vaꞌe re oĩ ꞌrã guaityrã ojapo aguã py, <PI2>itaova yvate vaꞌe apyte áry, mbaꞌeve rei nomoangekoia py. 


text:
 Haꞌe vaꞌe rire taꞌy kuery oipyte ꞌrã tuguy. <PI2>Mamo rã rei teꞌõgue ituia py haꞌe voi ovaẽ ꞌrã — heꞌi. 


text:
 — Haꞌe gui ijayvu poyi vaꞌe ndaꞌu nhombovake ta Ipoꞌakapa vaꞌe reve? <PI2>Nguuete rovai ijayvu vaꞌekue tombovai aỹ — heꞌi. 


text:
 Peteĩgue xeayvu rire teĩ nambovai kuaavei ma. <PI2>Mokoĩgue katu vaꞌeri ndaxeayvu reguavei ma — heꞌi. 


text:
<n> Nhanderuete poꞌakaa hembiapo oexa uka vaꞌe re ijayvuague</n> Haꞌe ramo yvytu jere mbyte gui Senhor ombovai ju. Haꞌe vy aipoeꞌive Jó pe: 


text:
 Tyrã ndee teve Nderuete rami ndejyva mbaraete vaꞌe? <PI2>Ndee voi ndeayvu ryapu rei ꞌrã teve xee xeayvua rami? 


text:
 Exa pota onhemboyvate rei vaꞌe haꞌe javi re, haꞌe emoꞌyvyĩꞌimba. <PI2>Epyrõmba vyvoi heko vai vaꞌe kuery ikuaia re. 


text:
 — Eikuaa pota aỹ hipopótamo ndereve amoingo avi vaꞌekue re. <PI2>Haꞌe vaꞌe ma vaka rami nhuũ hoꞌu oikovy vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã omaꞌẽ hoꞌamy ramo amongue ndaꞌu ojopy kuaa ꞌrã? <PI2>Haꞌeve ꞌrã ndaꞌu ixĩ rupi omoxãa aguã? 


text:
 Jai ꞌygue remboaxa ꞌrã teve inhapyĩgua rupi? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy remombu ꞌrã teve haĩnhykã jepoꞌoia py? 


text:
 Ndereve ojapo ꞌrã teve peteĩ rami pendekuai aguã? <PI2>Haꞌeve ꞌrã teve reraa aguã nerembiguai rakaꞌe rã peve guarã? 


text:
 Rembojaru ꞌrã teve guyraꞌi rami? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy remoxã ꞌrã teve heruvy nderajy kuery rymbarã? 


text:
 Neirũ kuery teve jogueroayvu ꞌrã hepyrã oikuaa aguã? <PI2>Haꞌe rami eꞌỹ vy mbaꞌemo vendea kuery teve ombojaꞌo ꞌrã hoꞌokue? 


text:
 Hexe repoko ri vy nemaꞌenduꞌa riae ꞌrã ndereroꞌaague re, <PI2>haꞌe rami vy neremoangekovei ma ꞌrã. 


text:
 Avakue ipyꞌa guaxukueve teĩ ndoikoi omyĩ vaꞌerã. <PI2>Haꞌe rami rã xerenonde katuve ma mavaꞌe tu haꞌvy onhemboyvate aguã haꞌeve vaꞌe? 


text:
 Mavaꞌe tu haꞌe ranhe xevy omeꞌẽ mbaꞌemo, xee ju amboekovia aguã? <PI2>Mbaꞌeta yva guy re ikuai vaꞌe ma xembaꞌe meme. 


text:
 Haꞌe opuꞌã ramo ipyꞌa guaxukueve voi onhemondyi ꞌrã okuapy. <PI2>Haꞌe ou xapyꞌa ramo ndaekorãvei vaꞌe rami ikuai. 


text:
 Xapyꞌa rei kyxe py omboguaia teĩ mbaꞌeve ndojapoi ꞌrã, <PI2>neĩ huꞌy guaxu py, huꞌyꞌi eꞌỹ vy huꞌy ete py teĩ. 


text:
 Ferro guigua haꞌe oikuaa rã jai rogue pirukue rami rive, <PI2>haꞌe overa vaꞌe guigua ma yvyra ruꞌũgue rami oikuaa. 


text:
 Hye guy rupi oĩ ipekue hakua vaꞌe. <PI2>Yapo áry rupi otyryryague ma mbaꞌemo raꞌyĩ ykya rami ipore. 


text:
 Yy guy katy oike vy ojapo ꞌrã oja opupu vaꞌe yjuipaa rami, <PI2>yeꞌẽ eteve voi mbaꞌemo rykue ombojyaty rami ombokururu ꞌrã. 


text:
 Guakykue oeja ꞌrã hape ovy vaꞌe overa aguã rami. <PI2>Yy haꞌe oĩa ma hiꞌa xiĩmba vaꞌe rami yjuipa ꞌrã. 


text:
 Yvatekueve haꞌe javi re omaꞌẽ vy nombovarei ꞌrã, <PI2>vixo yvatekueve ikuai vaꞌe ruvixave oiko vy — heꞌi. 


text:
 — Aỹ aikuaa porã ma opa mbaꞌe rejapo kuaa vaꞌea, <PI2>haꞌe renhembopyꞌaague peteĩve ndoiko eꞌỹi ꞌrãa. 


text:
 Ange xevy reporandu vy “Mavaꞌe tu ndee mbaꞌeve reikuaa eꞌỹ vy <PI2>xepyꞌaa haꞌeveꞌỹa rami remombeꞌu vaꞌe?” ꞌre vaꞌekue. Anhetẽ ri aikuaa vy eꞌỹ xeayvu vaꞌekue, mbaꞌemo xevy pe iporã vaipa haꞌe aikuaa vaꞌerã eꞌỹ re anho. 


text:
 Aipoꞌre avi: “Ejapyxaka ke xeayvu re, haꞌe rã xee xeayvu ꞌrã. <PI2>Xee aporandu ꞌrã ndevy, haꞌe rã ndee xembovai ꞌrã”, ꞌre vaꞌekue. 


text:
 Haꞌe rami avi xee roikuaa vaꞌekue omombeꞌua rã aendu vy rive, <PI2>haꞌe rã aỹ ma xerexa py ae roexa ma. 


text:
 Haꞌe rami vy aỹ anhereroangeko vy anhemboaxy, <PI2>yvy kuꞌi haꞌe tanhimbu áry aguapy ainy reve — heꞌi. 


text:
<n> Jó irũ kuery mboapyve pe Nhanderuete ijayvu eteague</n> Haꞌe rami Jó pe Senhor ijayvupa ma rire aipoeꞌi avi Temã pygua Elifaz pe: — Xepoxya hendy ma nderovai, neirũ kuery mokoĩve rovai guive. Mbaꞌeta anhetẽ rupi eꞌỹ peẽ kuery xemombeꞌu, xerembiguai Jó rami eꞌỹ.


text:
Haꞌe nunga rupi peraa sete vaka raꞌy haꞌe sete vexaꞌi ava, haꞌe tapeo xerembiguai Jó-a py. Haꞌe vy peapy reve pemeꞌẽ ꞌrã pejejavyague re. Haꞌe gui xerembiguai Jó ojerure ꞌrã pendere, mbaꞌeta haꞌe ojerurea ma aendu ꞌrã, peneꞌarandua rupi eꞌỹ peikoague re rombopaga eꞌỹ aguã. Mbaꞌeta anhetẽ rupi eꞌỹ peẽ kuery xemombeꞌu, xerembiguai Jó rami eꞌỹ — heꞌi. 


text:
Haꞌe ramo Temã pygua Elifaz, Sua pygua Bildade haꞌe Naamá pygua Zofar ojeꞌoi vy ojapo okuapy Senhor ijayvuague. Haꞌe ramo Senhor oendu Jó ojerurea. 


text:
<n> Nhanderuete Jó omoingo porã jevyague</n> Haꞌe gui Jó oirũ kuery re ojerure ma rire Senhor omoingo porã ju. Haꞌe vy mbaꞌemo oguereko vaꞌekue gui mokoĩguea ju omeꞌẽ retave ixupe.


text:
Haꞌe ramo haꞌe oĩa py ou tyvy haꞌe heindy kuery, ymave rupi oexa vaꞌety haꞌe javi reve. Hexeve okaru okuapy hoo py. Omboaxy vy ombopyꞌa porã okuapy hexe Senhor mbaꞌemo vai ombouague haꞌe javi gui. Ixupe peteĩ-teĩ omeꞌẽ peráta haꞌe kuã regua ouro guigua. 


text:
Haꞌe rami py Senhor omoingo porãve Jó jypy guare gui. Haꞌe ramo vexaꞌi kuery oguerekove ju catorze mil, seis mil camelo, mil toro meme haꞌe mil mburika.


text:
Ijyvy haꞌe javi rupi kunhague ndoikoi Jó rajy kuery rami iporã vaꞌe. Haꞌe ramo haꞌe kuery pe tuu omeꞌẽ mbaꞌemo ikyvy kuery pe omeꞌẽa ramigua ae. 


text:
Haꞌe vaꞌe rire ma cento e quarenta maꞌetỹ re ju Jó oiko. Haꞌe rami vy oexa guaꞌy kuery, guaꞌy raꞌy haꞌe guajy memby kuery guive, irundykue ikuaia peve.


text:
<n>Salmos Israel kuery oporaeiaty</n> <n> Heko porã haꞌe heko vai vaꞌe ikuaia re ijayvua</n> Ovyꞌa ete ꞌrã ava heko vai vaꞌe kuery nhomongetaa rami ndoikoi, <PI2>ojejavypa rei vaꞌe ikuaia rupi ndopytai, neĩ nhombojaru rei vaꞌe kuerya py voi oguapy eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami ꞌrãgue py Senhor ayvu oguerovyꞌa vy <PI2>ara py haꞌe pyávy ijayvua re anho oikuaa pota oikovy vaꞌe. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ma yvyra yakã yvýry onhotỹ mbyre rami oiko, <PI2>hiꞌa aguã ára py porã hiꞌa vaꞌe rami, neĩ hogue ma ipiru riveꞌỹ vaꞌe rami. Haꞌe ma ojapo vaꞌe haꞌe javi oiko porã ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rã heko vai vaꞌe ma haꞌe rami eꞌỹ ikuai. <PI2>Haꞌe kuery ma mbaꞌemo pire yvytu opa rupi ogueraa vaꞌe rami ꞌrã okanhy. 


text:
 Haꞌe nunga rupi nhomboayvua ára heko vai vaꞌe ndoo jepei ꞌrã, <PI2>ojejavypa rei vaꞌe ndopytai ꞌrã heko porã vaꞌe ikuaia py. 


text:
<n> Huvixarã Nhanderuete omoĩ vaꞌekue poꞌakaa re ijayvua</n> Mbaꞌe re tu yvy regua kuery ipoxypa ri? <PI2>Mbaꞌe re tu yvy re ikuai vaꞌe onhembopyꞌa okuapy ovare eꞌỹ vaꞌe re? 


text:
 Mbaꞌeta yvy regua huvixa kuery opuꞌã okuapy, <PI2>huvixa ikuai vaꞌe Senhor rovai jogueroayvu okuapy, <PI2>huvixarã Senhor omoĩ vaꞌekue rovai guive. <PI2>Haꞌe vy aipoeꞌi: 


text:
 Haꞌe rami vy ipoxya rupi ijayvu ete ꞌrã haꞌe kuery pe. <PI2>Opoxya oexa uka vy omondyipa ꞌrã. Haꞌe vy aipoeꞌi ꞌrã: 


text:
 Haꞌe rã haꞌe vaꞌe ju aipoeꞌi: “Xee amombeꞌu ꞌrã Senhor ijayvuague. <PI2>Haꞌe aipoeꞌi xevy: ‘Ndee ma xeraꞌy. Kovaꞌe ára romoĩ. ; ,  


text:
 Ejerure ke xevy, <PI2>haꞌe ramo ndevy guarã xee ameꞌẽ ꞌrã amboae regua kuery, yvy apy re peve ndepoꞌaka aguã. 


text:
 Popygua ferro guigua py remopẽ ꞌrã, <PI2>hyru yapo guigua ombovopaa rami ꞌrã remopẽmba’, heꞌi vaꞌekue xevy.” <n>Apy Taꞌy omombeꞌu Nguu ixupe aipoeꞌiague (Atos 13.33; Hebreus 1.5, 5.5; Apocalipse 2.26-27, 12.5, 19.11-16). 


text:
 Haꞌe nunga rupi huvixa kuery, penheangu ke aỹ, <PI2>yvy regua huvixa kuery, pendu ke penemongeta rã. 


text:
 Peayvua rupi pemboete Taꞌy ipoxy eꞌỹ aguã, <PI2>peikoa gui pekanhy eꞌỹ aguã. Haꞌe rami eꞌỹ rã are eꞌỹ re oexa uka ꞌrã opoxya. Ovyꞌa ete ꞌrã hexe onhemi vaꞌe kuery haꞌe javi. 


text:
 Senhor, heta pojava vaꞌe tyꞌy xerovaigua kuery ikuai! <PI2>Aipapapa aguã rami eꞌỹ xere opuꞌã vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami teĩ Senhor, ndee ma mbaꞌemo vai jokoa reiko xevy. <PI2>Ndee ae roguerovyꞌa, haꞌe rã xeakã remopuꞌã kuerei ꞌrã. 


text:
 |yhwh{Senhor,} epuꞌã ke. <PI2>Xerepy ke, Xeruete. Xerovaigua kuery haꞌe javi reunga ꞌrã haĩnhykã, remopẽmba ꞌrã heko vai vaꞌe kuery raĩ. 


text:
<n> Oiko axy teĩ Nhanderuete re ojeroviaa re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe ixã vaꞌe py ombojoguy reve guarã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xeruete xemboeko porãa, xembovai ke ajapukai ramo. <PI2>Xee ajexavai ramo xemoingo porã jevy vaꞌekue. Xemboaxy jevy ke, haꞌe endu anhemboꞌea. 


text:
 Peẽ avakue, rakaꞌe peve ꞌrã tu axĩmba aguã rami xeapo pekuapy xemboete ꞌrãgue py? <PI2>Rakaꞌe peve ꞌrã ovare eꞌỹ vaꞌe rive pejou porã, haꞌe peikuaa pota apu re? 


text:
 Peikuaa pota ke povaꞌe re: Senhor pe ikuai vaꞌe kuery ma haꞌe oiporavo ꞌrã ojeupe guarã. <PI2>Haꞌe rami vy Senhor oendu ꞌrã ixupe ajapukaia. 


text:
 Pendevai teĩ pejejavy eme. <PI2>Peneakãngyta áry pendetui vy pendepyꞌa py penhemongeta, haꞌe pepytuꞌu. 


text:
 Heta ikuai aipoeꞌi vaꞌe: “Mavaꞌe ndaꞌu nhandevy ombou ꞌrã mbaꞌemo porã?” Senhor, ore kuery pe exa uka nderova rexakãa. 


text:
 Xepyꞌa re ma remoĩ avyꞌa aguã. <PI2>Haꞌe kuery mbaꞌemo raꞌyĩ haꞌe vinho ojou reta vy ovyꞌa okuapya gui xee avyꞌave. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery gui ogueraa jepe aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe mimby py ombojoguy reve guarã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} ejapyxaka ke xeayvu re, <PI2>endu ke xepoaẽ rã. 


text:
 |yhwh{Senhor,} ajeꞌive guive rendu ꞌrã xeayvua. <PI2>Ajeꞌive anhemboꞌe ꞌrã ndevy, haꞌe rire roarõ ꞌrã aikovy. 


text:
 Ndee remomba ꞌrã ijapua re ikuai vaꞌe. Senhor ojou vai ꞌrã jouguy moẽa haꞌe nhombotavypa rei vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã xee ma xemboaxy ete ramo aike ꞌrã ndevygua opy, <PI2>ndevygua templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe rexei, xerenapyꞌã re aĩ ꞌrã nerenonde ajererokyjea rupi. 


text:
 Senhor, xerovaigua kuery gui <PI2>xerereko ke heravy ndeguigua teko porã rupi, emboꞌyvi ke ndeguigua tape xerenonderã. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe kuery ma ijuru re anhetẽ vaꞌe noĩ. <PI2>Joupe ojapo vai aguã re anho ꞌrã ipyꞌa okuapy. Ijyryvi ma omanogue rupa ojepeꞌa vaꞌe rami. Oapekũ py ma ijayvu porã merami rive ꞌrã. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Xeruete, eikuaa uka haꞌe kuery reko vaia. <PI2>Emboꞌapa ke jogueroayvuague py ae. Opa marã rei ikuaia ramo eipeꞌapa nerenonde gui, nderovai opuꞌã rei rire. 


text:
 Haꞌe rã ndere ojerovia vaꞌe kuery ma tovyꞌapa. <PI2>Ndererovyꞌaa rupi toporaei atã okuapy rakaꞌe rã peve, ndee repy ramo. Tove nderery oayvu vaꞌe tandererovyꞌa okuapy. 


text:
 Mbaꞌeta ndee Senhor, remoingo porã ꞌrã heko porã vaꞌe. <PI2>Reayvu ete vy rejoko ꞌrã opa mbaꞌe vai gui. 


text:
<n> Nhanderuete omboaxy aguã re Davi ojerureague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe ixã irundy meme vaꞌe py ombojoguy reve guarã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} ndepoxya rupi eꞌỹ ke xemongeta, <PI2>ndevaia rupi eꞌỹ xembopaga. 


text:
 Xemboaxy ke Senhor, mbaꞌeta aendu xekangypaa. <PI2>|yhwh{Senhor,} xemonguera ju ke, mbaꞌeta xekãgue okuꞌepa rei ma, 


text:
 Mbaꞌeta manoa py ma ndoikoi ꞌrã ndere imaꞌenduꞌa vaꞌe. <PI2>Onhono porãague py ituia gui mavaꞌe ꞌrã tu oporaei ndevy? 


text:
 Teko vai rupi pendekuai vaꞌe, pejepeꞌapa ke xea gui, ; <PI2>mbaꞌeta Senhor oendu ma ajaeꞌo reve xeayvu rã. 


text:
 Haꞌe ramo xerovaigua kuery oxĩmba haꞌe onhemondyipa ꞌrã okuapy. <PI2>Ojepeꞌapa xapyꞌa ꞌrã oxĩmba vy. 


text:
<n> Nhanderuete heko porã vaꞌe kuery oepya re ijayvua</n> Senhor Xeruete, ndere anhemi vaꞌe. <PI2>Xerepy ke xerakykue ou vaꞌe haꞌe javi gui, xereraa jepe guive. 


text:
 Senhor Xeruete, xere haꞌe kuery ijayvu reia vaꞌe nunga xee ajapo vaꞌe rire, <PI2>xapyꞌa rei xepo py ajejavy, 


text:
 eꞌỹ vy xereve peteĩ rami ikuai porã vaꞌe pe ajapo vai vaꞌe rire — <PI2>haꞌe rã xee ma araa jepe kuerei mbaꞌe py eꞌỹ xembojexavai vaꞌe — 


text:
 haꞌe rami ajoapo vai vaꞌe rire ma <PI2>xerovaigua kuery haꞌevea rami ꞌrãgue xerakykue monha xenheꞌẽ oupity peve, xerekove re haꞌevea rami opyrõ ꞌrãgue yvy re, yvy kuꞌi rupi arovyꞌave vaꞌekue ombotyryry vy. 


text:
 |yhwh{Senhor,} epuꞌã ke ndepoxya rupi. <PI2>Exa uka ndepoꞌakaa xerovaigua kuery ipoxypaa rejoko vy. Epuꞌã ke xerepy aguã, haꞌe kuery rembopaga aguã re ndeayvua rami vy. 


text:
 Mbaꞌeta Senhor omboayvu ꞌrã yvy regua kuery. <PI2>|yhwh{Senhor,} xere voi eikuaa pota xereko porãa haꞌe anhetẽ rupi aikoa re. 


text:
 Topa heko vai vaꞌe kuery reko vaia, <PI2>haꞌe rã heko porã vaꞌe kuery ma emoĩ atãve. Mbaꞌeta Xeruete ndereko porã vaꞌe, ndee reikuaa pota nhaneꞌarandua haꞌe nhandepyꞌa re oĩ vaꞌe re. 


text:
 Haꞌe rami vy avakue ndojeko rerovai ri ramo <PI2>Nhanderuete oaĩmbeꞌe ꞌrã okyxe. Omoxã ae ma guive guyrapa, oguereko katupa ma. 


text:
 Heko vai vaꞌe ma imemby raxy vaꞌe rami oendu ꞌrã teko vai ojapoxea, <PI2>oguerekoꞌi ꞌrã nhombotavy aguã, haꞌe gui oikuavã ꞌrã apu. 


text:
 Haꞌe rã xee ma arovyꞌa ꞌrã Senhor <PI2>anhetẽ rupi joe oikuaa potaa re, aporaei ꞌrã guive Senhor yvate vaꞌe rery rupi. 


text:
<n> Nhanderuete yvatea haꞌe avakue poꞌakaa re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue “Uvaꞌa nhamia” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Senhor, ore kuery Senhor, <PI2>yvy jave re nderery iporã ete! Yva gui voi reikuaa uka ndeyvatevea. 


text:
 Kyrĩgueꞌi haꞌe okambu vaꞌe pe remeꞌẽ oporaia aguã. <PI2>Haꞌe kuery oporaia ma remoĩ nderovaigua kuery jokoarã, remokyrirĩ aguã nderovaigua kuery haꞌe joepya rupi jojuka vaꞌe. 


text:
 Haꞌe gui ma yva regua aexa ndepo py rejapo vaꞌekue, <PI2>jaxy, jaxy-tata remoĩ vaꞌekue haꞌe javi — 


text:
 marã ramigua tu avakue ikuai, haꞌe kuery re nemaꞌenduꞌa aguã? <PI2>Marã ramigua ru avakue raꞌy kuery, haꞌe kuery pe rejekuaa uka aguã? 


text:
 Haꞌe rami teĩ rembopoꞌaka haꞌe remboete uka vy <PI2>rejapo Nhanderuete gui yvyĩveꞌi ikuai aguã rami. ; 


text:
<n> Jarovyꞌa ete aguã regua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue “Taꞌy omano” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Senhor, ndevy aporaei ꞌrã xepyꞌa haꞌe javi py. <PI2>Amombeꞌupa ꞌrã nerembiapo porãa. 


text:
 Mbaꞌeta ndee xerepy ꞌrã xemboeko porã vy. <PI2>Tenda repenaaty py reguapy vy haꞌevea rami meme renhomboayvu reiny. 


text:
 Haꞌe rami vy yvy regua kuery pe ndeayvu ete ꞌrã, <PI2>remomba ꞌrã heko vai vaꞌe. Haꞌe kuery rery voi rembogue rakaꞌe rã peve guarã. 


text:
 Haꞌe ramo orerovaigua kuery okanhymba, <PI2>hetã voi rembovaipa rakaꞌe rã peve. Noĩvei ma haꞌe kuery re imaꞌenduꞌaa. 


text:
 Haꞌe rami vy omboayvu ꞌrã yvy regua kuery haꞌevea rami. <PI2>Haꞌevea rami meme oguereko yvy regua kuery. 


text:
 Haꞌe nunga rupi Senhor, nderery oikuaa vaꞌe kuery ojerovia ndere, <PI2>mbaꞌeta ndee nereipytyvõ eꞌỹi ꞌrã ndereka vaꞌe. 


text:
 Senhor Sião py oiko vaꞌe pe peporaei pemboete vy. <PI2>Yvy regua kuery mbyte rupi peikuaa uka hembiapo porãa. 


text:
 Mbaꞌeta imaꞌenduꞌa ꞌrã jouguy moẽare nhombopaga aguã, <PI2>ndaexarai ꞌrã ojexavai vaꞌe ojapukaia re. 


text:
 |yhwh{Senhor,} xemboaxy ke. <PI2>Eikuaa pota ke xerayvu eꞌỹ vaꞌe xemoingo axya re. Ndee ma xemopuꞌã ju manoa rokẽ gui, 


text:
 Sião tetã rokẽ py ju amombeꞌu aguã ndereko porãa haꞌe javi. <PI2>Roguerovyꞌa ꞌrã xereraa jepeague re. 


text:
 Yvy regua kuery ma yvykuarã ojoꞌoague py ae hoꞌapa. <PI2>Nhuã omoĩ nhemi vaꞌekue py ipy ae ojejura. 


text:
 Senhor ojekuaa uka ꞌrã haꞌevea rami joguerekoa py. <PI2>Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery ojexavai ꞌrã opo py ae ojapo vaꞌekue py. 


text:
 Heko vai vaꞌe kuery ma omomboa ꞌrã ikuai axya aguã py, <PI2>haꞌe javi regua Nhanderuete gui hexarai vaꞌe meme. 


text:
 Haꞌe rã ojexavai rei vaꞌe kuery gui ma Senhor ndaexarai riaei ꞌrã, <PI2>nomboaxa rivei ꞌrã ojexavai vaꞌe oarõ okuapya. 


text:
 |yhwh{Senhor,} epuꞌã ke. <PI2>Imarã vaꞌe kuery taꞌipoꞌaka eme. Yvy regua kuery tombopagapaa nerenonde. 


text:
<n> Heko vai vaꞌe kuery hoꞌapa aguã re ijayvua ague</n> Senhor, mbaꞌe re tu mombyry reĩ? <PI2>Mbaꞌe re tu rojexavai rã nderejekuaa ukai? 


text:
 Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery ma ayvu vaikue-ikue py omoingo axy ꞌrã iporiaukueꞌi. <PI2>Haꞌe kuery tojejurapa jojopy aguã omoĩ vaꞌekue py ae. 


text:
 Mbaꞌeta heko vai vaꞌe ovyꞌa ꞌrã oipotapa reia re rive, <PI2>mbaꞌemo ojoupaxe vaꞌe ijayvu vaikue-ikue ꞌrã Senhor re, <PI2>ijayvu vai ꞌrã hexe. 


text:
 Heko vai vaꞌe ojee rive ojerovia vy ndoikuaa potai ꞌrã mbaꞌeve re. <PI2>Haꞌe rami vy “Nhanderuete ndoikoi”, heꞌi ꞌrã. 


text:
 Haꞌe kuery oikoa nhavõ rupi ojoupa rei ꞌrã mbaꞌemo. <PI2>Ndoikuaai ꞌrã guive neꞌarandua rupi ndeayvua. Ojojai rei ꞌrã okuapy ngovaigua kuery. 


text:
 Mbaꞌeta opyꞌa py aipoeꞌi: “Avave rei ndaxereityai ꞌrã. <PI2>Aỹ haꞌe rakaꞌe rã voi ndoui ꞌrã mbaꞌemo vai xeꞌáry”, heꞌi. 


text:
 Ijuru tynyẽ oiny ayvu vai, nhombotavyarã haꞌe ayvu poyi, <PI2>haꞌe rami vy nhomboeko vai haꞌe joapo vai aguã re anho ꞌrã ijayvu. 


text:
 Nhoarõ ꞌrã tetã yvýry jojuka aguã. <PI2>Ojuka ꞌrã heko porãꞌi vaꞌe nhemia py. Omaꞌẽ mbegue ꞌrã openamby eꞌỹ oity aguã. 


text:
 Nhoarõ ꞌrã oiny guary okua yvyꞌã peguy re oĩ vaꞌe py nhoarõ oinya rami. <PI2>Oarõ ꞌrã oity aguã iporiaukueꞌi, nhuã py omboꞌa vy oimamamba aguã. 


text:
 Aipoeꞌi ꞌrã opyꞌa py: “Nhanderuete ma nopenai. <PI2>Ngova ombojere vy peteĩve henda py ndoexa potai ꞌrã ajapo vaꞌe.” 


text:
 Mbaꞌe nunga rupi tu heko vai vaꞌe omboyke Nhanderuete? <PI2>Mbaꞌeta opyꞌa py “Nhanderuete nopenai ꞌrãe” heꞌi. 


text:
 Haꞌe rami teĩ ndee ma rexa ae, <PI2>reikuaa pota guive rojexavaia rupi rombaꞌeapoa re, ndepo py orerepy aguã. Ndepo py onhemboaxa openamby eꞌỹ ikuai vaꞌe. Haꞌe ramo repy ꞌrã tyreꞌỹ. 


text:
 Emopẽ ke heko vai haꞌe joupe ojapo vai vaꞌe jyva. <PI2>Eikuaa pota haꞌe kuery reko vaia re rejoupa peve. 


text:
 |yhwh{Senhor,} rendu ae ma onhemoꞌyvyĩꞌi vaꞌe kuery oipotaa. <PI2>Haꞌe rami vy rembopyꞌa guaxu haꞌe reraa jepe ꞌrã, 


text:
<n> Senhor re nhanhemi aguã regua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Xee ma Senhor re anhemi vaꞌe. <PI2>Haꞌe nunga rupi mbaꞌexa tu xenheꞌẽ pe aipopeje: “Ejava ke yvyty katy guyraꞌi rami. 


text:
 Mbaꞌeta heko vai vaꞌe kuery omoxã ma guyrapa, <PI2>ixã re ma omoĩ ma huꞌy oaꞌanga vy, nhemia py heko porã vaꞌe rovai opoi aguã. 


text:
 Yvy ytarã omoĩ vaꞌekue omombaa ramo <PI2>mbaꞌe tu heko porã vaꞌe ojapo ꞌrã?” <n>Apy ma huvixave irũ kuery oguerokyje vy ixupe ijayvu okuapy hovaigua kuery ojukaxea gui onha aguã re. Haꞌe gui “Yvy ytarã omoĩ vaꞌekue” heꞌia ma huvixa openaa re ijayvu vy (Salmo 75.3, 82.5). 


text:
 Haꞌe rã Senhor ma oĩ ojeupegua templo ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py. <PI2>Yva re Senhor oĩ guenda openaaty py. <PI2>Omaꞌẽ oiny avakue ojapo vaꞌe re. 


text:
 Senhor oikuaa pota ꞌrã heko porã haꞌe heko vai vaꞌe re. <PI2>Ojou vai ꞌrã jojukaa rupi anho ikuaixe vai vaꞌe. 


text:
 Heko vai vaꞌe áry ombou ꞌrã tapyĩ rexakã enxofre revegua. <PI2>Haꞌe kuery oyꞌu aguã ombou ꞌrã yvytu tata revegua. ,  


text:
 Mbaꞌeta Senhor ma heko porã vaꞌe oiko vy <PI2>oayvu teko porã rupi ikuai vaꞌe. Haꞌe ramo heko porã vaꞌe oexa ꞌrã hova. 


text:
<n> Apu gui onhepytyvõ ukaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe ixã irundy meme vaꞌe py ombojoguy reve guarã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} orereraa jepe ke! <PI2>Mbaꞌeta ndevygua avakue ndoikovei. Avakue raꞌy kuery mbyte gui okanhymba ma ojeroviapy. 


text:
 Haꞌe ramo anhetẽ rupi eꞌỹ ꞌrã ijayvu jomeme, <PI2>opyꞌa py nhombotavy vy ijayvu mbegue rei okuapy. 


text:
 |yhwh{Senhor,} ejaya ijayvu mbegue rei vaꞌe kuery rembe, <PI2>opa marã rei ijayvu vaꞌe apekũ guive. 


text:
 Mbaꞌeta aipoeꞌi okuapy: “Nhaneapekũ py ꞌrãe nhandepoꞌaka, <PI2>nhanerembe ma nhanembaꞌe ae. Mavaꞌe tu nhandere ipoꞌaka ꞌrã?” heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe ramo Senhor aipoeꞌi: <PI2>“Iporiaukueꞌi omoingo axya haꞌe ojexavai vaꞌe ipoaẽ ramo xee aendu vy apuꞌã ta aỹ. Araa jepe ꞌrã aepy aguã oarõ oikovy vaꞌe”, heꞌi. 


text:
 Senhor ayvu ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe meme, <PI2>prata sete-kue oikyꞌaꞌo pyre rami, tata rupa yapo gui ojapo pyre py. 


text:
<n> Ojeroviaa rupi ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> |yhwh{Senhor,} rakaꞌe peve ꞌrã tu nderexarai xegui? <PI2>Rakaꞌe peve ꞌrã tu xevy pe nderejexa ukavei? 


text:
 Rakaꞌe peve ꞌrã tu ndaꞌevei riae xepyꞌa py? <PI2>Mbaꞌeta koꞌẽ nhavõ xepyꞌa py aendu ndavyꞌaia. Rakaꞌe peve ꞌrã tu xerovaigua xere opuꞌã rei? 


text:
 xerovaigua kuery “Xepoꞌaka ma hexe” heꞌi eꞌỹ aguã, <PI2>haꞌe xerovaigua kuery xekangy ramo oexa vy ovyꞌa rei eꞌỹ aguã. 


text:
<n><i> </i></n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Hiꞌarandu eꞌỹ vaꞌe ma opyꞌa py: <PI2>“Nhanderuete ndoikoi” heꞌi. Haꞌe kuery opa marã ikuai ojejokoa rupi eꞌỹ. Neĩ peteĩve ma ndoikoi heko porã vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rã Senhor ma yva gui omaꞌẽ ꞌrã avakue raꞌy kuery ikuaia re, <PI2>oexa aguã amongue pa ꞌarandu rupi oikoa, amongue pa oiko Nhanderuete oeka vaꞌe. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe javive ojepeꞌa, opa marã rei ikuai pavẽ rei. <PI2>Ndoikovei ae teko porã rupi oiko vaꞌe, neĩ peteĩve ma. 


text:
 Teko vai rupi ikuai vaꞌe ꞌarandurã noĩ teve? <PI2>Haꞌe kuery ma xevygua kuery omomba rivepa ꞌrã mbojape hoꞌua rami. Ndojapukai ꞌrã guive Nhanderuete pe. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe kuery onhemondyipa ꞌrã <PI2>oexa vy heko porã vaꞌe kuery reve Nhanderuete oiko ramo. 


text:
 Haꞌe kuery ma yvyĩgueꞌi nhomongeta ramo ojojai rei okuapy, <PI2>haꞌe rã Senhor ma onhemoĩ haꞌe kuery onhemi aguã. 


text:
 Sião gui ou ma vaꞌe rire Israel kuery reraa jepearã! Senhor ojeupegua kuery omoingo porã jevy ramo <PI2>Jacó ramymino kuery, Israel kuery ovyꞌapa ꞌrã okuapy. 


text:
<n> Yva pygua re ijayvua</n> <n><i>Mboraeirã Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, marã ramigua ndaꞌu oiko ꞌrã ndevygua opy? <PI2>Marã ramigua ndaꞌu oĩ ꞌrã ndevygua yvyty ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe py? 


text:
 oapekũ py joe ijayvu vai eꞌỹ vaꞌe, <PI2>amboae kuery pe ojapo vai eꞌỹ vaꞌe, neĩ ngoo katy raiꞌi ikuai vaꞌe re voi imaꞌenduꞌa vai eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe kuery ndoguerovyꞌa rei ꞌrã ojou vaipy, <PI2>haꞌe rã omboete ꞌrã Senhor renonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe kuery anho. <PI2>Ijayvuague ndojapo eꞌỹi ꞌrã guive, haꞌe nungakue py oiko axy teĩ. 


text:
 Operáta oiporuka rire nomboekovia retavei ꞌrã, <PI2>neĩ nombopagai ꞌrã ojejavy eꞌỹ vaꞌe kuery mbaꞌemo omeꞌẽa ta teĩ. Haꞌe rami ikuai vaꞌe ma mbaꞌeve py ndoityai ꞌrã. 


text:
<n> Nhanderuete pegua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe reko re ijayvua</n> <n><i>Davi oporaeiague.</i></n> Xeruete, epena porã ke xere, <PI2>ndere anhemi rire. 


text:
 Haꞌe gui ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe yvy re ikuai vaꞌe ma <PI2>xee arovyꞌa vy haꞌe kuery pe ‘Yvatekueve’ haꞌe.” 


text:
 Haꞌe rã amboae tuueterã re Senhor omboekovia vaꞌe kuery ma ikuai axy ꞌrã. <PI2>Haꞌe kuery ruete pe xee nameꞌẽi ꞌrã tuguy revegua, neĩ ndaxeayvui ꞌrã hery rupi. 


text:
 Senhor anho oiko mbaꞌemo xevygua meꞌẽa, xekaro pygua meꞌẽa guive. <PI2>Ndee anho remoĩ xerenonderã. 


text:
 Mbaꞌeta xerekovea nderejai ꞌrã manoa py, <PI2>Ndevygua ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe nderejai ꞌrã ivaipa aguã py. 


text:
 Xevy rexa uka ꞌrã tape tekove katy oo vaꞌe. <PI2>Nerenonde oĩ avyꞌa ete aguã, ndeyvýry oĩ xembovyꞌa vaꞌe rakaꞌe rã peve guarã. <n>Kovaꞌe ayvu rupi Pedro ijayvu Jesus rekokue omombeꞌu vy , haꞌe gui Paulo ju ijayvu (Atos 13.32-37; 1 Coríntios 15.4). 


text:
<n> Nhanderuete oepy aguã re ojerurea ague</n> <n><i>Davi onhemboꞌeague.</i></n> |yhwh{Senhor,} endu ke ajerure ramo haꞌevea rami xerereko aguã, <PI2>eikuaa pota ajapukaia re, ejapyxaka ajerurea re, mbaꞌeta ijapu vaꞌe juru gui eꞌỹ xeayvu onhendu. 


text:
 Nerenonde gui eikuaa uka xemboeko porãa regua. <PI2>Mbaꞌeta orerexa vy haꞌevea rami meme reikuaa pota. 


text:
 Xekuraxõ re reikuaa pota teĩ, <PI2>pyávy voi reikuaa pota vy tata py rami xereko reaꞌã teĩ peteĩ henda py ma xere nderejoui ꞌrã teko vai. Xejuru gui noẽi ꞌrã ayvu vai. 


text:
 Avakue opa marã ikuai teĩ xee ma ndeayvua rami vy <PI2>ajejoko jojuka vaꞌety ikuaia rupi aiko eꞌỹ aguã. 


text:
 Exa uka opa mbaꞌe py ndeporayvu etea. <PI2>Mbaꞌeta ndere onhemi vaꞌe kuery reraa jepe ꞌrã haꞌe kuery re opuꞌã vaꞌe gui. 


text:
 |yhwh{Senhor,} ndepo py ae xereraa jepe avakue yvy regua gui. <PI2>Haꞌe kuery ma aỹ oikove teri reve anho ꞌrã ojou iporã vaꞌe. Mbaꞌeta haꞌe kuery rye remonyẽ mbaꞌemo porã. Haꞌe kuery taꞌy reta ꞌrã. Haꞌe gui mbaꞌemo ndoiporupai vaꞌekue ma oeja ꞌrã guaꞌy kuery pe. 


text:
 Haꞌe rã xee ma teko porã rupi vy amaꞌẽ ꞌrã nderova re. <PI2>Apuꞌã ju vy avyꞌa ꞌrã roexa vy. <n>Omanoague gui onhemboete ju aguã re ijayvu . 


text:
 |yhwh{Senhor,} ndee ma xeꞌitaova. <PI2>Ndee ma oo ikorapa vaꞌe haꞌe xerepya. Xeruete ma xeꞌitaova anhemiaty, mbaꞌemo vai jokoa, xereraa jepea imbaraete vaꞌe haꞌe oo imbaraete ete vaꞌe. 


text:
 Haꞌe ramo ajexavaia py ajapukai karamboae Senhor pe. <PI2>Xeruete pe ajapukai xereraa jepe aguã. Haꞌe rã oĩaty templo gui oendu xeayvua, ijapyxa peve ajapukaia ovaẽ ramo. 


text:
 Haꞌe ramo yvy omyĩ haꞌe oryryi. <PI2>Yvyty yta ikuai vaꞌe voi ovavapa, oryryipa, Senhor ogueropoxy ramo. 


text:
 Haꞌe gui ma Senhor yapu yva re. <PI2>Yvate ete vaꞌe ijayvu atã ramo hoꞌa amandau haꞌe tapyĩ hexakã vaꞌe. 


text:
 Haꞌe ramo ojekuaa yy rupa peve, <PI2>yvy yta avi ojekuaapa, ndeayvu atãa py Senhor, <PI2>ndepoxya rupi neapyĩgua gui nepytuẽ ramo. 


text:
 Mbaꞌeta xee ma Senhor guigua tape rupi anho aiko vaꞌe, <PI2>Xeruete gui ndajepeꞌai guive haꞌeveꞌỹa rami aiko aguã. 


text:
 Mbaꞌeta reraa jepe ꞌrã onhemoꞌyvyĩꞌi vaꞌe, <PI2>haꞌe rã omaꞌẽ vaikue reia rupi onhemboyvate vaꞌe ma remomba ꞌrã. 


text:
 Ndee rejapo xerata endy hexakãve aguã rami. <PI2>Pytũ rupi aikoa rupi ma ndee Senhor Xeruete remoexakãmba. 


text:
 Nhanderuete guigua tape ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, Senhor ayvu ma oaꞌanga pyre. <PI2>Hexe onhemi vaꞌe haꞌe javi pe ma mbaꞌemo vai jokoa oĩ. 


text:
 Xepo pe voi omeꞌẽ joe apuꞌã kuaa aguã. <PI2>Haꞌe ramo guyrapa overa vaꞌe guigua teĩ xee aipira ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌemo vai jokoarã remeꞌẽ xereraa jepea, <PI2>reiporu kuaa regua xemoĩ atã, xemboaxya rupi xemboyvate. 


text:
 Haꞌe ramo amonguꞌipa yvy kuꞌi yvytu rupi ovevepa vaꞌe rami, <PI2>yapo tape guiguare nhamomboa rami amokanhymba. 


text:
 Heta vaꞌe kuery xere opuꞌã teĩ xereraa jepe, <PI2>xemoĩ yvy regua kuery ruvixarã. Amboae regua kuery ndaexai vaꞌety voi xevygua ikuai. 


text:
 Nhanderuete ae xereraa jepe xerovaigua kuery gui. <PI2>Ndee ma xemboyvate xerovaigua kuery áryve, haꞌe xerepy avakue jojuka vaꞌety po gui. 


text:
 Haꞌe ramo |yhwh{Senhor,} roguerovyꞌa ꞌrã yvy regua kuery oendua py, <PI2>aporaei ꞌrã nderery rupi. 


text:
 Haꞌe ae ombopoꞌaka ꞌrã huvixaverã omoĩ vaꞌekue, <PI2>oexa uka ꞌrã guembiporavo oayvua, Davi haꞌe hamymino kuery pe, rakaꞌe rã peve. 


text:
<n> Nhanderuete rembiapo haꞌe ijayvua oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Yva re mbaꞌemo ikuai vaꞌe oikuaa uka Nhanderuete hexakãmba vaꞌea, <PI2>yvate rupi ikuai vaꞌe oikuaa uka ꞌrã opo py ojapoague. 


text:
 Haꞌe rami teĩ haꞌe nunga ꞌarandu ma yvy jave rupi oikuaa, <PI2>yvy apy peve ꞌrã haꞌe nunga re ayvua. , <a href="b45.10.16-18">10.16-18</a> Haꞌe vy yva apy re omoĩ kuaray oike aguã. 


text:
 Haꞌe vaꞌe ma omenda ramo vaꞌe rami ꞌrã oẽ ouvy ngoo gui, <PI2>ovyꞌa ꞌrã ovy imbaraetepa vaꞌe onha ovya rami. 


text:
 Haꞌe gui Senhor guigua lei ma haꞌeve vaipa ete vy <PI2>omombaraete ju ꞌrã nhanderekove. Senhor omombeꞌu vaꞌe ma ogueroviapy vy <PI2>omoꞌarandu ꞌrã hiꞌarandu eꞌỹꞌi vaꞌe. 


text:
 Senhor nhomboꞌea ma haꞌevea ramigua vy <PI2>ombovyꞌa ꞌrã nhanekuraxõ. Senhor ojapo uka vaꞌe ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe vy <PI2>omoexakã ꞌrã nhanderexa. 


text:
 Senhor renonde jajererokyjea ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe, <PI2>rakaꞌe rã peve guarã guive. Senhor joe oikuaa potaa ma anhetẽ rupigua, <PI2>haꞌevea rami meme. 


text:
 Haꞌe nunga ma ouro gui jaipotave vaꞌerã, <PI2>ouro oikyꞌaꞌo pyre gui iporãve ramo. Heꞌẽve ꞌrã ei hetãgue gui onhami vaꞌekue gui. 


text:
 Haꞌe vaꞌe rupi nerembiguai kuery remongeta ꞌrã guive. <PI2>Haꞌe vaꞌe jajapo vy jajou reta ꞌrã iporã vaꞌe. 


text:
 Xejoko xee nerembiguai anhemboyvate reia gui voi. <PI2>Haꞌe nunga taꞌipoꞌaka eme xere. Haꞌe rami rã ikyꞌa vaꞌeꞌỹ ꞌrã aiko, haꞌe aa jepe ꞌrã ajejavyve etea gui. 


text:
 Senhor, xeꞌitaova haꞌe xerepya, <PI2>tove ayvu xejuru gui oẽ vaꞌe haꞌe xepyꞌaa xepyꞌa re oĩ vaꞌe nerenonde toĩ nembovyꞌaarã. 


text:
<n> Huvixave re ojerurea ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Rejexavaia ára tove Senhor tanembovai. <PI2>Jacó Ruete rery tandereraa jepe reĩ atã aguã py. 


text:
 Haꞌe gui ma ndepoꞌaka ramo ore kuery rovyꞌa ꞌrã mboraei rupi, <PI2>Nhanderuete rery rupi roupi ꞌrã imoiny bandeira. Ixupe Senhor tomoingo renhemboayvua haꞌe javi. 


text:
 Aỹ ma xee aikuaa Senhor ogueraa jepe ꞌrãa huvixarã omoĩ vaꞌekue. <PI2>Ombovai ꞌrã oꞌamba ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe gui, haꞌe rami vy opo py oexa uka ꞌrã opoꞌakaa. 


text:
 Amongue ma ojerovia ꞌrã mbaꞌeyru re, <PI2>amboae kuery ma kavaju re ꞌrã ojerovia. Haꞌe rã nhande kuery ma Senhor Nhanderuete rery anho jarovyꞌa. 


text:
<n> Ngovaigua kuery re huvixave ipoꞌaka rã oguerovyꞌaa ague</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue.</i></n> Senhor, nembaraetea re oreruvixave ovyꞌa, <PI2>reraa jepeague re oporaei. 


text:
 Mbaꞌeta huvixave ojerovia Senhor re. <PI2>Haꞌe rami vy Yvate ete vaꞌe omboaxy ramo peteĩve henda py ndoꞌai ꞌrã. 


text:
 Haꞌe rami vy ndepo oupity ꞌrã nderovaigua kuery haꞌe javi, <n>Apy guive huvixave pe ijayvu. <PI2>reiporu kuaa regua ojopypa ꞌrã ndere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe. 


text:
 Haꞌe kuery pe rejekuaa uka vy <PI2>rejapo ꞌrã tata rupa haku raxa vaꞌe rami. Senhor opoxya rupi omomba ꞌrã, <PI2>tata oapypaa rami. 


text:
 |yhwh{Senhor,} tandeyvate ndepoꞌakaa py. <PI2>Haꞌe rã ore ma roporaei ꞌrã ndepoꞌakaa roguerovyꞌaa rupi. 


text:
<n> Messias oiko axy rire ipoꞌaka ju aguã re ijayvua</n> <n><i>Jogueroporaei vaꞌe pe Davi ombopara vaꞌekue, “Guaxu ajeꞌivegua” heꞌia py oporaeia rami oporaei aguã.</i></n> Xeruete, Xeruete, mbaꞌe re tu xereja ri? <n>Kovaꞌe salmo haꞌe javi omombeꞌu ma voi Jesus kuruxu re omano jave guarã (Mateus 27.33-54, Marcos 15.22-32, João 19.17-30, Filipenses 2.5-11). <PI2>Mbaꞌe re tu ajexavaia rupi ajapukai teĩ mombyry ri repyta xegui xereraa jepe eꞌỹ aguã? 


text:
 Haꞌe rami teĩ ndee ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe reiko. <PI2>Nerenda repenaaty py reguapy reiny Israel kuery oporaei okuapy vaꞌe mbyte. 


text:
 Haꞌe rã xee ma taxo, ava eꞌỹ merami, <PI2>mbaꞌeta avakue pe ovare eꞌỹ vaꞌe, heta vaꞌe kuery oipota vaꞌeꞌỹ aiko. 


text:
 “ Senhor re rejerovia ramo tanderepy. <PI2>Haꞌe ae tandereraa jepe, hexe ndererovyꞌa ri vy”, heꞌi okuapy. 


text:
 Haꞌe rami teĩ ndee ma xetuiꞌi aguã rami xeapo vaꞌekue. <PI2>Xere repena porã vaꞌekue akambuꞌi teri jave. 


text:
 Heta ikuai toro nharõ rami xejoko vaꞌe, <PI2>toro mbaraetekueve Basã pygua xembojere rei okuapy. <n>Basã yvy re ma heta ikuai rakaꞌe vaka. Haꞌe rã apy ma toro re eteꞌỹ, heko vai vaꞌe kuery re ijayvu. 


text:
 Yy rami anheẽ, <PI2>haꞌe xekãgue haꞌe javi okuꞌepa, xeryepy re xekuraxõ ma ei raity hykupa vaꞌe rami ojeapo. 


text:
 Yapo guigua pẽgue ipirupaa rami <PI2>xembaraetea voi opa ma, xeapekũ guive xejurupy re oja ma oiny. Haꞌe rami py ndee xereity yvy kuꞌi rupi amano aguã. 


text:
 Jagua kuery xembojere rei okuapy, <PI2>joapo vai vaꞌety kuery nhomoirũmba vaꞌe. Xepo haꞌe xepy ombokuapa. 


text:
 Haꞌe rami rire xeryvy kuery oendua py xemaꞌenduꞌa ꞌrã nderery re, <PI2>heta vaꞌe kuery mbyte rogueroporaei ꞌrã, po rami: 


text:
 “ Senhor renonde pejererokyjea rupi pendekuai vaꞌe, peroporaei. <PI2>Pembojerovia, peẽ Jacó ramymino kuery haꞌe javi. Israel ramymino kuery haꞌe javi, pemboete pekuapy. 


text:
 Mbaꞌeta haꞌe naxemboaxy eꞌỹi ajexavai rã, <PI2>ndojeguarui guive aiko axya gui, ngova voi nomoꞌãi xegui. Haꞌe rami ꞌrãgue py oendu xereraa jepe aguã ajapukai ramo”, haꞌe ꞌrã. 


text:
 Mbaꞌeta ndegui ae ou ijaty vaꞌe kuery mbyte xee rogueroporaei aguã. <PI2>Nerenonde ojererokyjea rupi ikuai vaꞌe oexaa py ajapo ꞌrã anhemboayvuague. <n>“Anhemboayvuague ajapo ꞌrã” heꞌi vy ma mbaꞌemo mymba ojuka aguã re ijayvuague re imaꞌenduꞌa. Haꞌe gui hoꞌokue ombojaꞌo ꞌrã guetarã kuery pe Nhanderuete oguerovyꞌa okuapy aguã . 


