# verses

text:
Saña kúu Pablo tee ni ndakana ña'a Jesucristo ma, ja sukan kúu ini maa Su'si ma, te ni tetniñu ña'a ya, te ka iyo sa ji'in ñani o Sóstenes ya. 


text:
<pb/>Te ka tee sa tutu ya'a nuu ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a ja ka iyo ni ñuu Corinto a, ja jâ ni ka ndusiin ni nuu ja u'vi ma, vaa ka iyo ni ji'in Cristo Jesús ma, te ni ndakana ña'a ya ja jin ko kuu ni ñayii ñatuu na ja u'vi‑ka jin ko sa'a. Te ka tee tna sa nuu ndaka ñayii ka ndakune'e Jesucristo iya tátnuni nuu o a ja ka iyo i ndeva'a‑ni ñuu ma. Iya tátnuni nuu i ji'in nuu o a kúu ya. 


text:
<pb/>Ka kuni sa ja Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a, te jin koo mani ni. Ndákuan‑ta'vi Pablo ma nuu Su'si ma ja ni skuta'vi ya ja vii ja va'a nuu ñayii ni ka nduu sa'ya ya ma 


text:
<pb/>Ndimaa ndákuan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja jin kuu ni, vaa ja maa Cristo Jesús ma, te ni skuta'vi ña'a Su'si ma ja vii ja va'a. 


text:
Vaa ja maa ya te ni ka ndani'i ni ndaka ja va'a ma, na ko ka'an o ja ndaka tnu'u va'a ma, ji'in ndaka tnu'u ndichi ma, 


text:
Te sa'a ni skuta'vi ña'a Su'si ma ndaka, sukan‑va'a ñatuu nawa ko ka'ni‑ka ña'a i, nani ka ndetu o ja ndenda Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Te maa ya chindee ña'a ja jin konukuiñi va'a ni nuu ya ma sukan‑va'a ni‑in ja u'vi jin konee jin kondiso ni onde kivi ndenda ya ma. 


text:
Vaa Su'si ma chi ja ká'an ya ma chi ûni sa'a ya, te maa ya kúu iya ni ndakana ña'a ja jin ketna'a ini ni ji'in Sa'ya ya Jesucristo iya tátnuni nuu o a. Má jin sa'a siin tna'a o, vaa suni maa Cristo ma kúu iya ka kandija o a 


text:
<pb/>Ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ja jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a kúu ja in‑ni ja jin ko ka'an ndaka ni, te ñatuu koo jin ko sa'a siin tna'a ni, su'va inuu kuiti jin kani ini ni te inuu jin ketna'a ini ni. 


text:
Ká'an sa sa'a nuu ndaka ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, vaa ni ka kaxtnu'u ñayii ka iyo ve'e Cloé ma nuu sa ja su'va su'va ka kuu ni te ka skiti ini tna'a ni. 


text:
Chi vaa sa'a ka ka'an in jichi in jichi ni: “Saña chi ka sa'a sa sukan ni kaxtnu'u Pablo ma”, te “saña chi ka sa'a sa sukan ni kaxtnu'u Apolos ma”, te “saña chi ka sa'a sa sukan ni ka'an Cefas ma”, te “saña chi ka sa'a sa sukan ni ka'an Cristo ma.” 


text:
¿Xi uu jichi Cristo ma kúu? ¿Xi saña ja kúu sa Pablo a, ni ndakaa sa nuu krusi ma ja jin kuu ni? ¿Xi ja nani maa sa ja kúu sa Pablo a ni ka jandute ni, ja jin ko ka'an ni sukan? 


text:
Ndákuan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja ni‑in ndijin ñatuu ni skuandute sa, nú masu ja tee kúu Crispo ma ji'in tee kúu Gayo ma‑ni, 


text:
Suni ni skuandute sa ñayii ve'e tee nani Estéfanas ma, te ja ndaka‑ka ñayii ma, ñatuu na'a sa nú ni skuandute sa in‑ka i. 


text:
Vaa masu ni tetniñu ña'a Cristo ma ja skuandute sa ñayii ma chi ni tetniñu ña'a ya ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya ma. Te masu tnu'u ndichi maa sa kúu ja kaxtnu'u sa a, vaa jin ko katanuu ña'a ñayii ma. Su'va ja kúni saña kúu ja jin kona'a ñayii ma sukan ni ndo'o ni neni Cristo ma nuu krusi ma ja jin ndani'i ta'vi i ma. Jesucristo ma chi tnu'u ndichi Su'si ma ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma kúu ya 


text:
<pb/>Kovaa ñayii ka skenaa maa i ma chi tnu'u ká'an sukan ni ji'i Cristo ma nuu krusi ma chi tnu'u neé tnu'u uun‑ni kúu, ka jani ini i. Kovaa nuu yo'o ja ni ka kandija o sukan ni ji'i ya ma chi tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma kúu, te sa'a i ja jin ndani'i ta'vi o. 


text:
Vaa sa'a ndee nuu tnu'u Su'si ma:<pb/>Xnaa ri tnu'u ndichi nuu ñayii inundichi ma, te xnaa ri tnu'u sa'a ja jáku'ni ini ñayii jani ini ja jáku'ni ini i ma. 


text:
<pb/>¿Ndenu iyo ñayii ndichi ma? ¿Te ndenu iyo tee skua'a tutu ma te jini xeen de ma? ¿Te ndenu iyo ñayii ndanduku kuenda tnu'u ndichi tiempu ya'a? ¿Masu ni sa'a Su'si ma ja ni nduneé, ni nduku'u tnu'u ndichi iyo ñuu ñayivi a? 


text:
Vaa masu ni wa'a Su'si ma tnu'u ja ñayii jani ini ja ndichi xeen i iyo i ñuu ñayivi a, te kundee tnu'u ndichi jini i ma ja kuni i ja iyo Su'si ndija ma. Su'va ja ni jatna ini Su'si ma kúu ja jin koniniso'o ñayii ma tnu'u vii tnu'u va'a ya ma, te jin jaku'ni ini i naxe jin ndani'i ta'vi i ma, visi ka ká'an maa ñayii ñatuu ka kandija tnu'u Su'si ma ja tnu'u neé tnu'u ku'u‑ni kúu ma. 


text:
Vaa ñayii judío a, ka jikan i seña nuu Su'si ma, sana jin kandija i ya ma. Te ñayii ñuu griego a, ka ndanduku i tnu'u ndichi ma, te ka jani ini i ja sukan, te jin ndani'i i Su'si ma. 


text:
Kovaa saña chi ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma iya ni ka skuita kaa i nuu krusi ma. Kovaa nuu ñayii judío ma chi in ja xtna'a ña'a kúu ja ka kaxtnu'u sa sukan ma, te nuu ñayii masu judío ka kuu i ma chi tnu'u neé tnu'u ku'u kúu tnu'u ka kaxtnu'u sa a, ka ka'an i. 


text:
Kovaa nuu ñayii ka kuu judío ma ji'in griego ma ja ni ndakana ya i te ni ka nduu i sa'ya Su'si ma chi tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma kúu Cristo ma, ji'in tnu'u ndichi Su'si ma kúu ya nuu i, ka ka'an i. 


text:
Vaa tnu'u Su'si ma ja ka jani ini ñayii ma ja masu nde jiniñu'u ma, su'va tnu'u ndichi‑ka ka kuu i sana tnu'u ndichi ñayii ñuu ñayivi a. Te tna'a ja sa'a Su'si ma ja ka jani ini ñayii ma ja masu na tnu'u ndee tnu'u ndatnu i ma, kovaa iyo‑ka tnu'u ndee tnu'u ndatnu i sana ja ka sa'a maa ñayii ma. 


text:
Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o ma, jin ndasa'a maa ni kuenda, ja masu kua'a ni ni ka yo kuu ñayii ndichi ma, te ni masu kua'a ni ni ka yo kuu ñayii ka tatnuni‑ka, te ni masu kua'a ni ni ka yo kuu ñayii ka kuu xiku‑ka ma ne'un ñayii ñuu ñayivi a, nuu ni ndakana ña'a ya ma. 


text:
Su'va ñayii ka jani ini ñayii ñuu ñayivi a ja masu ka jaku'ni ini i ma, ka kuu ñayii ni ndakaji Su'si ma, sukan‑va'a sa'a ya ja jin ndakukan‑nuu ñayii ka jani ini ja inundichi‑ka i ma. Te ñayii ñatuu ka iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu i ma ni ndakaji Su'si ma, sukan‑va'a sa'a ya ja jin ndakukan‑nuu ñayii ka jani ini ja ka iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu i ma. 


text:
Te ñayii ka saxiko ña'a ñayii ñuu ñayivi a, ñayii yukan ni ndakaji Su'si ma, te ñayii masu kuu‑ka ka ka'an ñayii ñuu ñayivi a ni ndakaji tna ya, sukan‑va'a jin kendoo nda'vi maa ñayii ka jani ini ja maa i ka kuu‑ka ma, 


text:
Vaa ja maa Su'si ma, te ka iyo o ji'in Cristo Jesús ma. Te ja maa Cristo Jesús ma, te ni ka nduu o ñayii ndichi, te ja maa ya, te ni ka nduu o ñayii jin ko sa'a ja va'a ja ndaa, te ñatuu na ja u'vi‑ka jin ko sa'a o nuu Su'si a, vaa ni ndatava ña'a ya nuu ja u'vi ma. 


text:
Te ja sukan ndaka chíndee ña'a ya ma, te jín ko kuu o sukan ndee nuu tutu Su'si ma: “Nú na in kúni ja kani ini i ja maa i kúu‑ka, su'va Su'si ma na ndachiñu'u i vaa maa ya kúu iya sa'a ndaka.”<pb/>


text:
Chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si ma, nuu ni jaan sa ni jan kaxtnu'u sa tnu'u Su'si a, masu ni ka'an sa tnu'u yii tnu'u ndichi nuu ni ma. 


text:
Ûni ni ñu'u ini sa ja masu ka'an sa in‑ka tnu'u, nú masu ja nanimaa tnu'u sukan ni ndakaa Jesucristo ma nuu krusi ma ndaka'an sa nuu ni, sukan‑va'a jin kuni tna ni. 


text:
Ñatuu na tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa sa, nuu ni iyo sa ne'un ni ma, su'va ni'i ndeyu sa ja yu'u sa ma. 


text:
Te ni a tnu'u ni yo kaxtnu'u sa ma, masu nde ni yo ka'an sa tnu'u vii tnu'u luu ni a tnu'u ndichi ka ka'an ñayii ñuu ñayivi a, sukan‑va'a jin kandija ni ma. Su'va nani yikuu sa ká'an sa ma, te maa tnu'u ndee tnu'u ndatnu Xtumani Ndios ma ni sa'a ja ni ka kandija ni ma, 


text:
sukan‑va'a jin ndasa'a maa ni kuenda ja masu kuechi tnu'u ndichi ka ka'an ñayii ma te ni ka kandija ni tnu'u Su'si ma, chi ña'a, vaa ja maa tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma te ni ka kandija ni tnu'u maa ya ma. Xtumani Ndios ma kúu iya káxtnu'u tnu'u ndichi Su'si ma nuu o 


text:
<pb/>Kovaa ka ka'an sa tnu'u ndichi maa Su'si ma nuu tna'a o ñayii ni ka teku‑ka ini i nuu maa Su'si ma, te tnu'u ndichi ya'a, masu tnu'u ndichi ja ka ka'an ñayii tiempu ya'a kúu, ni a tnu'u ndichi tee ka tatnuni‑ka tiempu ya'a kúu, vaa tnu'u ndichi ka ka'an ñayii maa‑ni chi ka naa i. 


text:
Kovaa ja ka ka'an sa a chi tnu'u ndichi maa Su'si ma kúu, te masu ka jini ñayii ma, vaa tnu'u ndichi ya'a chi ni iyo yu'u i. Kovaa sa'a jâ ni jani ini maa Su'si ma onde xi'na‑ka ma ja jin kuu o, te jin koo jayiñu'u o. 


text:
Te ndaka tnu'u ndichi ya'a, ni‑in tee ka tatnuni‑ka tiempu ya'a, ñatuu ni ka jaku'ni ini de. Vaa nute ni ka jaku'ni ini de ma chi masu jin skuita kaa de iya iyo jayiñu'u ma nuu krusi ma, ja kúu ya Iya Tátnuni ma. 


text:
Kovaa ni yo kuu sa'a, sukan‑va'a ko kuu sukan ndee nuu tutu Su'si ma ja ká'an sa'a ma:<pb/>Tna'a ja masu ni ka jini ni‑in ñayii ma ni a jin kuniso'o i ma ni a jin jaku'ni ini ini anua i ma, tna'a cha'a kúu ja ni satu'va Su'si ma ja jin kuu o ja ka kutoo o ya ma. 


text:
<pb/>Kovaa ja maa Xtumani Ndios ma, te ni kaxtnu'u Su'si ma nuu o. Vaa Xtumani Ndios ma kúu iya jini va'a jini vii ndaka ja jani ini Su'si ma. 


text:
Vaa sukan ka kuu tna o, vaa ni‑in ñayii ma ñatuu jini i nawa jani ini in‑ka ñayii ma, nú masu ja maa‑ni ini anua ñayii ma jini nawa jani ini i ma. Te suni sukan kúu ja ñatuu na in jini nawa jani ini Su'si ma, nú masu ja maa in‑ni Xtumani Ndios ma jini. 


text:
Te yo'o, ñatuu ka jan‑ta'vi o sukan ka jani ini ñayii ñuu ñayivi ya'a, chi su'va maa Su'si ma ni skuta'vi ña'a Xtumani maa ya ma, sukan‑va'a sa'a ya ja jin jaku'ni ini o ndaka ja ni skuta'vi ña'a Su'si ma. 


text:
Te ora ka ka'an o tnu'u vii tnu'u va'a maa Su'si ma chi masu tnu'u ndichi ka kaxtnu'u ñayii ñuu ñayivi a kúu ja ka ka'an o a, su'va ka ka'an o sukan káxtnu'u maa Xtumani Ndios ma, te ka kaxtnu'u o, te ndaka cha'a chi yika‑ni ja ñayii ka iyo ji'in Xtumani Ndios ma ka jaku'ni ini. 


text:
Kovaa ñayii ñatuu ka iyo ji'in Xtumani Ndios ma, masu ka jakun‑tnuni ini i sukan ká'an Xtumani Ndios ma, vaa tnu'u neé tnu'u ku'u kúu, ka jani ini i, te ñatuu ka jaku'ni ini i, vaa tnu'u ká'an Xtumani Ndios ma chi ja maa ya ma, sana kuu jin ndasa'a o kuenda ma. 


text:
Chukan kúu ja ñayii ka iyo ji'in Xtumani Ndios ma chi kuu jin ndasa'a i kuenda ndaka naxe ka iyo ndaka ja ka iyo ñuu ñayivi a, kovaa maa i, masu na in ndaka'an naxe kúu i. 


text:
Vaa: “¿Na in ni jini naxe jani ini Iya Tátnuni ma? ¿Na in ni kaxtnu'u nuu ya naxe sa'a naxe kúu ya?” Kovaa yo'o chi ka neva'a o janitnuni maa Cristo ma, te chukan kúu ja ka ndása'a o kuenda.<pb/>


text:
Chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, masu ni kuu ka'an sa tnu'u yii‑ka ja ká'an tnu'u Su'si o a, sukan iyo ja ka'an o nuu ñayii jâ ni ka teku‑ka ini i nuu Su'si ma, su'va ni ka'an sa nuu ni kuenda tnu'u ja nuu ñayii ka iyo ñuu ñayivi a‑ni, kuenda tnu'u ja suchi kuechi ka kuu ni nuu Cristo ma. 


text:
Vaa ni ka'an sa tnu'u Su'si a nuu ni kuenda tnu'u ja ni taa sa lechi‑ni, vaa masu ja kaji kúu, te sukan‑ni ni ka'an sa, vaa ñatuu jin teku‑ka ini ni kivi yukan ja jin jaku'ni ini ni, te ni a onde vitna ñatuu jin teku‑ka ini ni. 


text:
Vaa sukan ka kuu ñayii ñuu ñayivi a ka kuu‑ka ni, vaa iyo‑ka tnu'u kueñu tna'a ma, tnu'u kanaa ma, tnu'u sa'a siin tna'a ñayii ma, nuu ka iyo ni a. Te nú sukan, sukan ka sa'a ka kuu ñayii ñuu ñayivi a, sukan‑ni ka sa'a ni, te masu ka sa'a ni sukan kúni Su'si ma. 


text:
Vaa in ni ká'an: “Ja ndaa ndija ja saña chi sa'a sa sukan sa'a Pablo ma”, te in‑ka ni ká'an: “Te saña chi sa'a sa sukan sa'a Apolos ma.” ¿Te masu ka kuu ni sukan ka kuu ñayii ñuu ñayivi a, ja sukan ka ka'an ni a? 


text:
Te ¿na in kúu Pablo a, te na in kúu Apolos ma, ka jani ini ni? Jin ndasa'a ni kuenda ja tee ka jinukuechi nuu Su'si ma‑ni ka kuu sa, te ni ka kaxtnu'u sa tnu'u Su'si a ja ni ka kandija ni a, te maa Iya Tátnuni ma ni taa in in tniñu ja jin satniñu sa nuu ya. 


text:
Saña ni sunkoo tnu'u Su'si a kuenda tnu'u ja in ndikin, te Apolos ma, nuu ni yo kaxtnu'u‑ka de tnu'u Su'si ma, kuenda tnu'u ja ni yo yoso de i, te ni ka jite i, te maa Su'si ma sa'a ja ve jin kua'nu ni nuu ya ma. 


text:
Chukan kúu ja ni a ñayii sunkoo ma ni a ñayii yoso ma ka ndanuu‑ka, nú masu ja maa in‑ni Su'si ma kúu iya kanuu‑ka, vaa maa ya sa'a ja ja'nu i ma. 


text:
Te inuu ka kuu ñayii ni sunkoo ma ji'in ñayii yoso ma, kovaa maa maa i jin ndani'i sukan ni ka satniñu i nuu Su'si ma. 


text:
Vaa saña chi ñayii ka satniñu nuu Su'si ma ka kuu sa, te ndijin ka kuu nuu ñu'ú nuu satniñu maa Su'si ma, te ndijin ka kuu ve'e sa'a Su'si ma. 


text:
<pb/>Sukan ni skuta'vi ña'a Su'si ma ja satniñu sa nuu ya ma, ja ko kuu sa sukan kúu in tee jini xeen sa'a de ve'e, te ni tetna'a sa ve'e ma, te in‑ka ñayii ni ka skaa yika ve'e ma. Te sukan ka kuu o ja ka kaxtnu'u o tnu'u Su'si ma. Chukan kúu ja ndi‑in ndi‑in o, jín konde'ya va'a o ja sukan ni keja'a ve'e ma, te sukan jín skaa‑ka o yika ve'e ma. 


text:
Vaa nuu jâ ni keja'a in ve'e ma, masu na in kuu ndaxsama‑ka ja'a ve'e ma. Te kuenda tnu'u ja ja'a ve'e ni keja'a ma kúu maa Jesucristo ma. 


text:
Te ñayii ka kaxtnu'u tnu'u ya ma, nuna jin kaxtnu'u ndaa i ma chi tnu'u ka ka'an i ma chi kuenda tnu'u ja oro xi plata xi yuu vivii jin ko kuu. Kovaa nú ma jin kaxtnu'u ndaa i tnu'u Su'si ma chi kuenda tnu'u ja yutnu‑ni xi tnu ndoo‑ni xi nda'a yutnu‑ni jin ko kuu tnu'u ka ka'an i ma. 


text:
Te kenda kivi ja ndaka ja ka sa'a o ma chi jin ya'a i nuu ñu'u i'ni ma, te jin ndakuni o tniñu ni ka sa'a o ma nú ja va'a ni yo kuu i xi ña'a. 


text:
Te nú ja va'a ni yo kuu tniñu ni sa'a o ma chi koo i nuu Su'si ma, te Su'si ma, taa ya ja iyo ja skuta'vi ña'a ya ma. 


text:
Kovaa nú tniñu ni sa'a in ñayii ma, te ni kayu i te ni naa i, chi visi maa ñayii ma na jin kaku ma, kovaa jin kendoo nda'vi jin kendoo kee i, vaa ndaka ja ni ka sa'a, ni ka kuu i ma ni ka kayu te ni ka naa ma. 


text:
<pb/>Vaa jin kona'a ni ja ndaka o, te ka kuu o ve'e Su'si ma. Te Xtumani Ndios ma iyo me'ñu ndaka o a. 


text:
Te nú na in ma konukuiñi va'a nuu Su'si ma chi yikuu i ndákana i ve'e ii Su'si ma, te Su'si ma chi xnaa tna ya i, vaa masu kuu i kituu i ve'e ya ma ja sukan kúu i ma. 


text:
Máko jin xnda'vi ni maa ni, te máko jin kani ini ni ja in ñayii ndichi ka kuu ni tiempu ya'a. Va'a‑ka ja jin kani ini ni ja in ñayii masu jini kuiti ka kuu ni, sukan‑va'a jin kenda koo ni ja jin ko kuu ni ñayii ndichi ndija. 


text:
Vaa tnu'u ndichi iyo ñuu ñayivi ya'a, in ja masu jiniñu'u kúu i nuu Su'si ma. Vaa sa'a ndee nuu tnu'u Su'si ma: “Sa'a Su'si ma ja maa tnu'u ndichi ka ka'an ñayii ma, te jin nukun‑tuu maa i, te jin ndando'o jin ndaneni maa i.” 


text:
Te suni sa'a ká'an nuu tnu'u Su'si ma: “Iya Tátnuni ma chi jini ya ja ka jani ini ñayii inundichi ñuu ñayivi ya'a, te nuu ya ma masu jiniñu'u ja ka jani ini i ma.” 


text:
Chukan kúu ja ni‑in ni, másu jin kutachi ni ja ka sa'a ni sukan ka kaxtnu'u in ñayii ma‑ni, vaa ndijin chi ka iyo ni ja jin kutu'va ni ndaka tnu'u Su'si o a, 


text:
visi Pablo ma xi Apolos ma xi Cefas ma ka ka'an tnu'u Su'si ma, kovaa nuu maa ni vee. Te kuenda maa ni ka kuu ndaka ja iyo ñuu ñayivi ya vitna ja ka teku o a ji'in ja iyo ja kii‑ka ma, te suni ja iyo ja skuta'vi ña'a Su'si ma kivi jin kûu o ma, kuenda maa ni ka kuu ndaka. 


text:
Chukan kúu ja jin kani ini ni ja tee ka jinukuechi nuu Cristo ma ka kuu sa, te ka satniñu sa, ka kaxtnu'u sa tnu'u ni kaxtnu'u Su'si ma. 


text:
Masu nde ndí ini xeen sa nawa jin ka'an ni ja kuu sa, xi nawa jin ka'an tee ka ja'nde tniñu ma, ja nú va'a‑ni ja sa'a sa a xi ñatuu. Ni a maa sa, te ndaka'an sa ja ja va'a xeen kúu ja sa'a sa a, chi ñatuu. 


text:
Vaa visi maa sa jani ini ja ñatuu na ja u'vi sa'a sa ma, kovaa maa Su'si Iya Tátnuni ma kúu iya jini ndaa jini ndija nawa sa'a nawa kúu ndija sa ma. 


text:
Chukan kúu ja máko jin ka'an yachi‑ni ni nawa kúu. Va'a‑ka ja na jin kondetu o ja kenda kivi ndenda Iya Tátnuni ma, vaa maa ya ndakaxtnu'u tna'a ja ka iyo yu'u nuu nee ma, te maa ya ndakaxtnu'u nawa ni jani ini anua o ma ja sa'a o ma, te sani te ndi‑in ndi‑in o ja ni ka sa'a o ja va'a ma jin ndani'i jayiñu'u nuu Su'si ma. 


text:
Te cha'a kúu ja káxtnu'u sa nuu ni ja sukan jin ko kuu ni, vaa sukan ka kuu maa sa ji'in tee nani Apolos ya, vaa ka kutoo ña'a sa ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, te ja ka kuni sa kúu ja jin kutu'va ni ja jin ka'an ni sukan‑ni ká'an nuu tnu'u Su'si a, te másu ko jin skaa‑ka ni jin ka'an ni, nasa yukan te jin kani ini ni ja maa ni ka kuu‑ka sana jaku‑ka ñayii ma. 


text:
Vaa masu kuu ka'an maa o ja ka iyo va'a‑ka o nuu Su'si ma sana in‑ka ñayii ma. Vaa ndaka nawa ka neva'a ndi‑in ndi‑in o ma, maa Su'si ma táa. Te nú ja ni kuta'vi ni kúu ja ka neva'a ni ma, te masu ja va'a kúu ja ko kuvixi ni ja ja maa ni, te ni ni'i ni ma. 


text:
Ka jani ini ni ja ka neva'a ni ndaka. Te ka jani ni ja ni ka kuxiku ni. Te ka jani ini ni ja ka kuu ni sukan ka kuu rey ma, te ñatuu ka jiniñu'u‑ka ni ja ká'an sa a. ¡Naka va'a, nute ja ndaa ja rey ka kuu ni, sukan‑va'a jin ko kuu tna sa rey ji'in ni! 


text:
Vaa jani ini sa ja saña ja ka kuu sa tee ni tetniñu Su'si ma, ni jani ini ya ja sandi'i‑nka jin ko kuu sa, te kuenda tnu'u ja jâ ni kutnuni ja jin kûu sa. Te ndaka ñayii ñuu ñayivi a ji'in ángel ma, ka ndaa ka nuu ña'a i, te ka kusii ini i, te ka kutachi i, tee ka jakundee ña'a i ja sukan ka ndo'o ka neni sa a. 


text:
Saña chi ka jani ini ni ja ñayii ka kuneé ka ku‑uun ka kuu sa, ja ka kutoo sa Cristo ma. Te ka jani ini ni ja ñayii ka jini‑ka ka kuu ni nuu Cristo ma. Saña chi ka jani ini ni ja ka xtaya sa, te maa ni chi ka iyo‑ka tnu'u ndee tnu'u ndatnu‑ka ni, ka jani ini ni. Ndijin chi ka iyo jayiñu'u ni ñuu ñayivi a, te saña chi ka saxiko ña'a i. 


text:
Te onde vitna ka kokon ka yichi sa, te kuenda tnu'u ja ka iyo vichi sa. Te ka wa'a i tikatu yikinuu sa a. Te ñatuu na ve'e sa, te kuan koo ve koo‑ni sa ka kuu sa. 


text:
Te ni ka kuita sa ja ka satniñu sa ji'in nda'a sa a sana ka teku sa. Te ka ka'an u'vi ñayii a ja jin kuu sa, kovaa maa sa chi ka ka'an va'a sa ja jin kuu i. Te visi ka sondikin ña'a i, kovaa ka kanda sa. 


text:
Ka ka'an i ja masu ja va'a ka sa'a sa, kovaa saña chi ka ka'an vii ka ka'an va'a sa nuu i. Te kuenda tnu'u ja mi'i ma‑ni ka kuu sa nuu i, te ka saxiko ña'a i. 


text:
<pb/>Masu kuechi ja kúni sa ja jin kukan‑nuu ni kúu ja tée sa sa'a nuu ni, su'va ndáka'an‑so'o sa nuu ni ja ka kuu ni sa'ya too sa a. 


text:
Vaa visi ka neva'a ni uxi mil ñayii ka skua'a ña'a naxe jin sa'a ni ja jin kondikin ni Cristo ma, kovaa masu yuva ni ka kuu ñayii yukan. Vaa ka jini maa ni ja ja maa Cristo Jesús ma te ni kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ma, te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja yuva ni kúu sa. 


text:
Te chukan kúu ja jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ka kuu ni sa'ya sa nuu Su'si ma ja jin sa'a ni sukan sa'a sa a. 


text:
Te vitna ni tetniñu sa tee kúu Timoteo sa'ya too sa a, vaa tee ya'a chi sa'a de sukan tátnuni Iya Tátnuni ma, te suu de ndaska'án ña'a ndaka ni sukan sa'a sukan kúu sa ja jinukuechi sa nuu Cristo ma, sukan káxtnu'u sa nuu ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja ka iyo i ndaka ñuu ma. 


text:
Kovaa jaku ni chi ka jani ini ni ja maa ni ka kuu‑ka, te ka jani ini ni ja masu kenda‑ka kivi ja jaan‑ka sa nuu ka iyo ni a. 


text:
Kovaa nú Su'si ma kúni chi jaan yachi sa nuu ka iyo ni a, te kuni sa ñayii ka ka'an ja maa i ka kuu‑ka ma, te kuni sa nú ka iyo ndija i ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma xi yika‑ni ja ka ka'an i ma‑ni. 


text:
Vaa nú ka iyo o nuu tátnuni maa Su'si ma, masu yika‑ni ja tnu'u ká'an‑ni o kúu chi ûni ká'an te sa'a o, vaa iyo o ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. 


text:
¿Te naxe ka kuni ni? ¿Xi kinda'a sa in yutnu xii jaan sa, xi jaan sa ji'in tnu'u kuee tnu'u mani, sana kuu jin ndakaka ndaa ni nuu Su'si ma?<pb/>


text:
Ja ndaa kúu ja jiniso'o sa ja nuu ka iyo ni a iyo in tee ni kivi nduu ji'in ñasi'i yuva de ma, te tna'a chukan chi ni a ñayii ñatuu nde ka kandija Su'si ma, masu nde ka sa'a i sukan sa'a de a. 


text:
Te ndaka sukan kúu a, kovaa ndijin, ka jani ini ni ja va'a‑ni ka kuu ni. ¿Nava'a ñatuu ka ndasa'a ni kuenda ja masu va'a‑ni ka sa'a ka kuu ni a, te jin xtandiyo ni tee ni sa'a sukan nuu ka iyo ni a? 


text:
Ja ndaa ndija ja masu iyo sa nuu ka iyo ni a, kovaa kuenda tnu'u ja iyo sa jiña kúu ja jani ini sa a, te jâ ni ka'an sa sukan jin sa'a ni tee ni sa'a sukan a. 


text:
Nú ni ka ndututu ni a, te jin kani ini ni ja kuenda tnu'u ja iyo tna sa jiña, te ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya a, 


text:
te jin ndakua'a ni tee yukan te ndúnda'a ña'a maa tachi ma, sukan‑va'a na xndo'o xneni i de, te xi ma ndasa'a de kuenda te xndoo de ja u'vi sa'a de ma te ndakokuiñi de nuu Su'si ma, te kaku anua de ma kivi ndenda Jesús iya tátnuni nuu o a. 


text:
Masu va'a‑ni ja ka jani ini ni ja maa ni ka kuu‑ka te ka wa'a ni tnu'u ja sukan sa'a tee jiña. ¿Ñatuu ka jini ni ja vala‑ni levadura ma, te sa'a i ja xsjaa i ndaka ñujan triu ma? Te sukan kúu nú iyo in ñayii sa'a ja u'vi ma ne'un o a chi sa'a i ja ndi‑in ndi‑in ñayii ma ndakuikin xiko i ma. 


text:
Jin ndasa'a ni kuenda, te jin ndasavii ni maa ni, te jin xtandiyo ni levadura ja ka iyo ji'in ni a, sukan‑va'a jin nduu ni ñujan jaa, te máko kinee‑ka ña'a levadura ma, sukan ka iyo ka kuu ni onde vitna a. Jin ndaka'án ni sukan ni ndo'o ni neni Cristo ma ja jin kuu ni, vaa ni ka ja'ni i ya sukan ni ka yo ja'ni i in ndikachi ni ka yo jatniñu i Viko Pascua ma. 


text:
Chukan kúu ja jín koo vii jín koo va'a o, te jin kani ini o ja kuenda tnu'u ja ndi‑kivi ndi‑kivi ka sa'a o Viko Pascua ma, te jín xndoo o ndaka ja u'vi ja kini ni ka yo sa'a, ni ka yo kuu o ma, ja sa'a i sukan sa'a levadura ma. Su'va jín sa'a o ja va'a ja ndaa ma, te yo'o chi sukan kúu xtatila ñatuu na levadura yi'i ma, sukan jín ko kuu o. 


text:
<pb/>Te ja ni tee sa nuu ni ma kúu ja másu ko jin ndatna'a ni ji'in ñayii ka kivi nduu ji'in ñayii masu ni ka tnanda'a ji'in i ma. 


text:
Kovaa masu ja ká'an sa sukan ma, te ûni másu ko jin ndatna'a kuiti ni ji'in ñayii ka iyo ñuu ñayivi a ja ñatuu jin kuni‑ka i Su'si ma te ka kivi nduu i ji'in in‑ka ñayii ñatuu ni ka tnanda'a ji'in i ma, xi inundiyo ini i ma, xi ka sakui'na i ma, xi ka ndachiñu'u i tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, vaa nute sukan ma kuu jin ndatna'a‑ka o ji'in ñayii ka sa'a ja u'vi ma ja ñatuu jin kuni‑ka i tnu'u Su'si ma, chi jiniñu'u ja ma jin koo‑ka o nuu ñuu ñayivi a. 


text:
Su'va ja ni tee sa nuu ni ma, ká'an sa ja másu ko jin ndatna'a ni ji'in ni‑in ñayii ja ká'an i ja jâ ni nduu i sa'ya Su'si ma, te kívi nduu i ji'in in‑ka ñayii masu ni tnanda'a ji'in i ma, xi ja ndíyo ini i ma, xi ja ndáchiñu'u i tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, ni a ñayii ká'an u'vi nuu tna'a ma, xi ndájini i ma, xi ñayii kui'na ma, másu ko jin ndatna'a ni ji'in i ja koo jin kaa ni ji'in i xita, vaa jâ ka jini i ja va'a ma te ka kuu‑ka i sukan. 


text:
Vaa masu saña iyo ja ndakan sa kuenda nuu ñayii ñatuu jin kuni‑ka tnu'u Su'si a chi maa Su'si ma ndakan kuenda nuu i. Kovaa ndijin chi ka iyo ni ja jin ndaka'an jin ndakachi ni nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si a ja na jin koo va'a i nuu ya. Te nú ñatuu ka ndikin ndaa i Su'si ma, te jin kene'e ni ñayii so'o yukan nuu ka iyo ni a.<pb/>


text:
¿Te nava'a ka sa'a ni ja nú nde ni iyo in ja sa'a ja skiti tna'a ini ni ji'in in tna'a o ni nduu sa'ya Su'si ma, te ka wa'a ni kuenda nuu ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, te ñatuu ka kaxtnu'u ni nuu ñayii jâ ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ñatuu na ja u'vi‑ka ka sa'a i ma? 


text:
¿Te ñatuu ka ndasa'a ni kuenda ja yo'o ja ñatuu ka sa'a‑ka o ja u'vi ma ka kuu ñayii kuu jin ka'nde ndaa tniñu ñayii ñuu ñayivi a? Te nú nuu nda'a o a ka iyo ja kuu jin sa'a o ja yii‑ka ma, te ¿nava'a ñatuu ka ja'nde maa ni tniñu tna'a o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si a, te vitna ja masu ja ka'nu xeen kúu a? 


text:
¿Te xi ñatuu ka jini ni ja yo'o jin ndakan tna kuenda nuu ángel ka iyo andivi ma? Te nú sukan ká'an Su'si ma ja jin sa'a o ma, te kuiti kuu jin ka'nde ndaa o tniñu ñayii ka iyo ñuu ñayivi a. 


text:
Te nú yo'o ka iyo ja jin ka'nde tniñu siki ja kuu ñuu ñayivi a, te ¿naku jan koo ni nuu ñayii ñatuu ka jaku'ni ini tnu'u Su'si a ja ka ja'nde i tniñu ni a? 


text:
Ká'an sa sa'a, sukan‑va'a jin kukan‑nuu ni, vaa ¿xi ñatuu na tee ndichi ka iyo nuu ka iyo ni a ja kuu jin ka'nde de tniñu nde ni ka xtaya nuu ka iyo ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a? 


text:
Sukan iyo ja jin ko kuu ni, kovaa su'va nú nde in ka skiti tna'a ini ne'un ni a, ¿te kuan koo i nuu tee ka netniñu ma ja ñatuu ka kandija de Su'si o a, sukan‑va'a jin ka'nde de tniñu tna'a o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a? Chukan kúu ja masu va'a‑ni ka sa'a ni. 


text:
<pb/>Vaa ka iyo nde ni ka kanaa ji'in tna'a o a. Te ja sukan ka sa'a ni a chi jâ ka ndiso kuechi ni. ¿Xi masu va'a‑ka ja jin kanda nuu tna'a ndi‑in ndi‑in ni? Vaa va'a‑ka kúu ja ndo'o neni o ja jin xnda'vi ña'a i ma sana ja kanaa o ji'in i ma. 


text:
Kovaa su'va maa ni ka sa'a ja u'vi ma, te ka sa'a ni ja ka ndakiti ini tna'a o ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te ka kuni ni ja jin kundee ni nuu i ma. 


text:
¿Xi ñatuu ka jini ni ja ñayii ñatuu ka sa'a ja va'a ma, masu kuu jin ndani'i ta'vi i nuu tatnuni Su'si ma? Másu ko jin kani ini ni ja masu ja ndaa kúu ja ká'an sa a. Vaa ni a ñayii ñatuu tnanda'a‑ka ma te kívi nduu kívi nduu i ji'in in‑ka ñayii ma, ni a ñayii ndáchiñu'u tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, ni a ñayii ni kivi nduu ji'in in‑ka ñayii ñatuu ni tnanda'a ji'in i ma, masu kuu jin ndani'i ta'vi i nuu tatnuni Su'si ma. Ni a tee ka sa'a tnu'u ja ña'a ka kuu de ma te ka kivi nduu de ji'in tee ji'in de ma, masu kuu jin ndani'i ta'vi tna de nuu tatnuni Su'si ma. 


text:
Te ni a ñayii sakui'na ma, ni a ñayii inundiyo ini ma, ni a ñayii ka ndajini ma, ni a ñayii ka ka'an ja u'vi ma, ni a ñayii ka xnda'vi tna'a te ka sakui'na tna'a i ma, te ndaka ñayii ka sa'a sa'a ma, masu kuu jin ndani'i ta'vi i nuu tatnuni Su'si ma. 


text:
Te visi sa'a ni ka yo sa'a jaku ni, kovaa jâ ni ka ndundoo ni, vaa jâ ni ka xndoo ni ndaka ja u'vi yukan ma, te ja maa Jesús Iya Tátnuni ma ji'in ja maa Xtumani Su'si o a, te ni ka nduu ni ñayii ka sa'a ja va'a ja ndaa. Jín ko koto va'a o maa o, sukan‑va'a kóo jayiñu'u Su'si ma 


text:
<pb/>Ndaka ja kúni yikikuñu o a chi kuu sa'a o, kovaa masu ndaka chindee ña'a ja ndani'i ta'vi o. Te ndaka chi kuu sa'a o, kovaa masu kua'a kuiti o tnu'u ja ni‑in tatnuni nuu o a. 


text:
Ndeyu kaa o ma chi chii o ma kée, te chii o ma chi iyo i ja kêe ndeyu ma. Kovaa kenda kivi ja ndeyu ma ji'in chii o ma chi xnaa Su'si ma. Te yikikuñu o a, masu ja kivi nduu kivi ni'ni i ji'in ndeva'a‑ni ñayii kúu chi ja na kunukuechi i nuu Iya Tátnuni ma kúu, vaa maa Iya Tátnuni ma tátnuni nuu yikikuñu tna o a. 


text:
Te Su'si ma, ja sukan ni ndaxteku ya Jesús Iya Tátnuni ma, te suni sukan ndaxteku tna ña'a ya yo'o ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. 


text:
¿Xi ñatuu ka jini ni ja ni ka kandija o Su'si ma, te yikikuñu o a chi sukan kúu yikikuñu maa Cristo ma kúu i? ¿Xi ka jani ini ni ja kuu sketna'a o yikikuñu o a ja ni nduu i yikikuñu Cristo ma ji'in yikikuñu ña'a kuneé ku‑uun ma? ¡Ña'a kuiti! 


text:
¿Xi ñatuu ka jini ni ja in tee kívi nduu ji'in ña'a kuneé ku‑uun ma chi in‑nka‑ni yikikuñu ka kuu de ji'in ña? Vaa sa'a ká'an tnu'u Su'si a: “Tee ma ji'in ña'a ma chi in‑nka‑ni yikikuñu jin ko kuu de ji'in ña.” 


text:
Jin kaka jiyo ni nuu ja u'vi ma, tna'a ja kívi nduu ñayii ñatuu tnanda'a‑ka ma ji'in ndeva'a‑ni ñayii ma. Ndeva'a‑ni na in‑ka kuechi sa'a ñayii ma chi iyo siin i nuu yikikuñu ñayii ma, kovaa ñayii ñatuu tnanda'a‑ka ma te kívi nduu i ji'in ndeva'a‑ni ñayii ma chi sa'a i ja u'vi ja kuu yikikuñu i ma. 


text:
¿Xi ñatuu ka jini ni ja yikikuñu o a chi nuu koo Xtumani Ndios ma kúu? Te suu ya kúu iya ni skuta'vi ña'a Su'si ma, te iyo ya ji'in o a, te masu maa o tátnuni‑ka nuu maa o a. 


text:
Vaa ni ndakuaan ña'a ya, te kua'a xeen ja ni ndo'o, ni neni ya ja jin kuu o. Chukan kúu ja jin ndachiñu'u ni Su'si ma ji'in yikikuñu ni a ji'in ini anua ni a, vaa kuenda maa Su'si ma ka kuu o.<pb/>


text:
Siki tna'a ja ni ka tee ni nuu sa a ja ni ka jikan‑tnu'u ña'a ni a, te ja ká'an sa kúu ja in ja va'a xeen kúu ja in tee ma, te ma kivi nduu de ji'in ni‑in ña'a ma. 


text:
Kovaa ja kuechi ja u'vi ñu'u ini tee ma, te nasa kivi nduu de ji'in ndi‑in ndi‑in ña'a ma, te chukan kúu ja va'a‑ka ja na tnanda'a de, te koo ñasi'i de ma, te ña'a ma, te koo yii ña ma. 


text:
Te tee ma, kátanuu de ñasi'i de ma, te kó sa'a de sukan iyo ja ko kuu tee ma ji'in ñasi'i de ma, te suni sukan kó kuu tna ña'a ma ji'in yii ña ma, te kó sa'a ña sukan iyo ja ko kuu ña ji'in yii ña ma. 


text:
Vaa ña'a ma, masu maa ña tátnuni nuu yikikuñu ña ma, nú masu ja kona'a ña ja iyo yii ña ma. Te ni a tee tna ma, masu tátnuni de nuu yikikuñu de ma, nú masu ja kona'a de ja iyo ñasi'i de ma. 


text:
Ndijin ja ni ka tnanda'a ni ma, ndimaa jin koo kaa ni, xi nú jin kusiin ni jaku‑ni kivi ja kuechi ja jin katanuu ni ja jin kakan‑ta'vi, jin kakan‑ta'vi ni nuu Su'si ma, kovaa sa'a jin ndatnu'u tna'a ni, sani te jin ndatna'a ni, nasa yukan, te ko ska'an ña'a tachi ma te jin ko kivi nduu ni ji'in in‑ka ñayii, te jin kuiso kuechi ni nuu Su'si ma. 


text:
Su'va ja kúni saña kúu ja nute kuu ja ndaka tee ma, te jin ko kuu de sukan kúu sa a, ja ñatuu na ñasi'i sa iyo, te jatanuu ñukuun sa káxtnu'u sa tnu'u Su'si a. Kovaa maa maa o chi ni taa Su'si ma sukan kúni ya ja jin ko sa'a jin ko kuu o. 


text:
<pb/>Ká'an sa nuu ña'a ni ka ji'i yii ma ji'in nuu suchi ñatuu jin tnanda'a‑ka ma ja va'a‑ka kuu, nute jin koo maa in‑ni i te jin ko kuu i sukan kúu sa a. 


text:
Kovaa nú ñatuu ka kundee i ja jin tatnuni i nuu yikikuñu i ma, va'a‑ka ja na jin tnanda'a i, nú sukan ka ñu'u ini i ma, nasa yukan, te jin skenaa i maa i. 


text:
<pb/>Te suni ndátatnuni sa nuu ñayii ni ka tnanda'a ma sukan ni tatnuni maa Iya Tátnuni ma ja jin ko kuu i ma, ja ña'a ma, máko xndoo ña yii ña ma. 


text:
Kovaa nuna xndoo ña de, te kéndoo ña sukan‑ni, te máko ndatnanda'a‑ka ña, xi nú ña'a, te va'a‑ka ja na ndaka'an‑mani tna ña ji'in yii ña ma. Te tee ma, máko xndoo tna de ñasi'i de ma. 


text:
<pb/>Te nuu ndaka ni a ká'an maa sa, te jani ini sa ja sukan kúni Iya Tátnuni ma, ja nú in ñani o a, iyo ñasi'i de ma ja ñatuu kándija maa ña Su'si ma, kovaa nú játna ini maa ña ja koo ña ji'in de, máko xndoo de ña. 


text:
Te nú in ña'a ma, te iyo yii ña ma ja ñatuu kándija de Su'si ma, kovaa nú játna ini de ja koo de ji'in ña, te máko xndoo ña de. 


text:
Vaa tee ñatuu kándija Su'si ma chi ja maa ña ja kándija ña Su'si ma, te kenda kii ja xndoo tna de ja u'vi ma. Te suni sukan kúu ji'in ña'a ñatuu kándija Su'si ma, vaa ja maa yii ña ma ja kándija de Su'si ma, te kenda kii ja xndoo tna ña ja u'vi ma. Vaa nú ña'a, te sa'ya ña ji'in de ma, jin ko kuu i sukan ka kuu sa'ya ñayii ka iyo ñuu ñayivi a ja ñatuu ka kandija i Su'si ma. Kovaa ja in de kándija Su'si ma, te suchi kuechi ma chi jin xndoo tna i ja u'vi ma te jin sa'a i ja va'a ma. 


text:
Kovaa ñayii ñatuu kándija Su'si ma, te nú xndoo i ñayii kándija Su'si ma, te máko jin ka'nu ndee ni, vaa masu ka iyo ñani o a xi ku'va o a ja jin ndo'o jin neni i, vaa su'va ni ndakana ña'a Su'si a ja jin koo sii ini o. 


text:
Vaa ¿nawa jini tu ndijin ña'a nú kundee ni sa'a ni ja kandija yii ni ma Su'si ma te ndani'i ta'vi de ma? Xi ¿nawa jini tu ndijin tee ja nú kundee ni sa'a ni ja kandija ñasi'i ni ma Su'si ma te ndani'i ta'vi ña ma? 


text:
<pb/>Chukan kúu ja tátnuni sa nuu ndaka ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si ma ja ka iyo ni ndaka ñuu ma, ja naxe ka iyo ni nuu ni ndakana ña'a ya ma, te sukan jin kendoo ni. 


text:
Nú ka kuu ni tee jâ ni ka jakitnuni nuu ni ndakana ña'a ya ma, te jin kendoo ni sukan‑ni. Xi nú ka kuu ni tee ñatuu ni ka jakitnuni, te ni ndakana ña'a ya ma, te sukan‑ni jin kendoo tna ni. 


text:
Vaa ja jákitnuni o ma ji'in ja masu jákitnuni o ma, masu nawa ka kuu nuu Su'si ma, su'va ja jiniñu'u kúu ja kandija o sukan tátnuni Su'si ma te sa'a o. 


text:
Xi nú jâ ni ka jaan ña'a i ja kunukuechi ni nuu i ma, sana ni ndakana ña'a Su'si ma, má ko ndi ini ni. Su'va katanuu ni ja sa'a ni sukan kúni ya ma. Kovaa nú kuu tna sa'a ni ja ndayaa ni, te ko ndi ini ni ja ndayaa ni. 


text:
Vaa visi ñayii ka jinukuechi nuu in‑ka ñayii ka kuu ni nuu ni ndakana ña'a Iya Tátnuni ma, kovaa vitna ja ni ka kandija ni ya ma, te ñayii jâ ni ka ndayaa nuu ja u'vi ma ni ka nduu ni nuu Iya Tátnuni ma. Te suni sukan kúu ji'in ñayii ñatuu nde jinukuechi nuu in‑ka ñayii ma te ni ndakana ya i ma, kovaa vitna, te ni nduu i in ñayii kunukuechi nuu Cristo ma. 


text:
Vaa kua'a ja ni ndo'o ni neni Cristo ma saa ni ka ndani'i ta'vi o ma, te chukan kúu ja jin kunukuechi o nuu maa ya, te máko jin sa'a o ni‑in ja u'vi ja jin ska'an ña'a ñayii ma ja jin sa'a o ma. 


text:
Ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, ndi‑in ndi‑in ni, sukan ka iyo ni nuu ni ndakana ña'a Su'si ma, te sukan jin kendoo ni nuu ya, te jin ko ndi ini ni ja jin kunukuechi ni nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Te ja jin kuu ña'a ñatuu jin tnanda'a‑ka ma, ñatuu nawa ni tatnuni Iya Tátnuni ma nuu sa a. Kovaa saña ja ni kunda'vi ini ña'a Su'si ma te núkuiñi va'a sa nuu ya a, te ká'an sa sukan jani ini sa a ja va'a‑ni kúu ja nute ma jin tnanda'a ña. 


text:
Vaa kuechi ja ka ndo'o ka neni ñayii ma tiempu ya'a, te va'a‑ka ja jin kendoo ña sukan‑ni ka iyo ña a. 


text:
Kovaa nú nde ni jâ ni tnanda'a ji'in in ña'a, máko xndoo ni ña. Nú nde ni ñatuu tnanda'a‑ka, máko nduku ni ñasi'i ni, su'va katanuu ni ja kunukuechi ni nuu Su'si ma. 


text:
Kovaa nú kúni ni ja tnanda'a ni, masu kuiso kuechi ni. Te suni ña'a jaa ma te nú kúni ña ja tnanda'a ña, masu kuiso kuechi tna ña. Kovaa ndijin ja ka kuni ni ja jin tnanda'a ni ma, jin kona'a ni ja jin kuni ni tnundo'o tnuneni ñuu ñayivi a, tna'a ja masu kúni sa ja jin ndo'o jin neni ni ma. 


text:
<pb/>Kovaa nuu ndijin ñani, ká'an sa ja kuechi ja ve kutuu tiempu ya, te jiniñu'u ja nde ni ka iyo ñasi'i ni ma, te jin ndatnu'u tna'a ni, te jin katanuu‑ka ni ja jin kunukuechi ni nuu Su'si ma, te má jin katanuu ni ja jin kuu maa ni. 


text:
Te nde ni ka kuxii ini te ka nda'yu ni ma, su'va jin koo sii ini ni kuenda tnu'u ja masu nawa kúu. Te nde ni ka kusii ini xen‑xeen ma, má jin kani ini ni ja va'a xeen ka kuu ni ñuu ñayivi ya. Te nde ni ka jaan ndatniñu ja jin koneva'a ni ma, te máko jin kani ini ni ja ja va'a xeen kúu ja ni ni'i ni ma. 


text:
Te nde ni ka ni'i ka tna'a ka iyo ni ñuu ñayivi a, te jin kani ini ni ja masu nawa kúu ja ka neva'a ni a. Vaa tna'a ja ka nde'ya o ñuu ñayivi a chi ndaka jin naa. 


text:
<pb/>Ja kúni sa kúu ja ñatuu nawa ko sa'a ja jin ko ndi ini ni, sukan‑va'a jin ko kuu ni sukan kúu tee ñatuu tnanda'a‑ka ma, vaa tee ñatuu tnanda'a‑ka ma chi ndí ini de ja kunukuechi va'a‑ka de nuu Iya Tátnuni ma, te sukan‑va'a jatna ini ya ja sa'a de ma. 


text:
Kovaa tee jâ ni tnanda'a ma chi ndí ini‑ka de tna'a ja iyo ja kúu ñuu ñayivi ya, sukan‑va'a sa'a de ja játna ini ñasi'i de ma. 


text:
Te sukan kuiti kúu ji'in ña'a ni tnanda'a ma ji'in ña'a ñatuu tnanda'a‑ka ma. Vaa ña'a ñatuu tnanda'a‑ka ma chi ndí ini ña naxe kunukuechi va'a‑ka ña nuu Iya Tátnuni ma, te ni‑yu'u ni‑ini ña jatanuu ña ja kuu maa ya ma, te ni‑in ja u'vi ñatuu sa'a ña. Kovaa ña'a ni tnanda'a ma chi ndí ini ña nawa iyo nawa kúu ñuu ñayivi a, sukan‑va'a sa'a ña ja játna ini yii ña ma ja sa'a ña ma. 


text:
Te ndaka cha'a ká'an sa, kovaa másu ko jin kani ini ni ja ja'nu ndee sa ja ma jin tnanda'a ni kúu, chi ña'a, su'va ja jin koo va'a jin koo vii ni, te jin ko sa'a ndaa jin ko sa'a ndija ni, te ñatuu nawa ko ka'nu ndee ja jin koo ni jin tu'va ni nuu Iya Tátnuni ma. 


text:
<pb/>Kovaa nú nde ni jani ini ja sasi'i ni ma, te masu va'a‑ni kúu ja java'a i ma te ñatuu tnanda'a‑ka i ma, te jiniñu'u ja tnanda'a i, kua'a ni tnu'u ja tnanda'a maa i chi masu kuiso kuechi ni ja sukan ni wa'a ni tnu'u ja tnanda'a i ma. 


text:
Kovaa nú nde ni, in‑ni ja jani ini anua ni ma, te ñatuu jiniñu'u ja tnanda'a sasi'i ni ma, te kuu tatnuni ni nuu i sukan jani ini ni ja sa'a ni ma, te ja ni jani ini ni ja masu tnanda'a sasi'i ni ma chi va'a‑ni sa'a ni. 


text:
Te chukan kúu ja nú nde ni kua'a tnu'u ja tnanda'a sa'ya ni ma, va'a‑ni sa'a ni, kovaa nú nde ni ma kua'a tnu'u ja tnanda'a sa'ya ni ma, va'a‑ka sa'a ni. 


text:
<pb/>Te ña'a ni tnanda'a ma chi ni kukutu, ni kunu'ni ña ji'in yii ña ma nani téku de ma, kovaa ká'an tnu'u ni tatnuni Moisés ma, nú ni ji'i yii ña ma chi kuu ndatnanda'a ña ji'in in‑ka tee, kovaa nú in tee kándija Iya Tátnuni ma kúu de. 


text:
Kovaa ja sukan jani ini maa sa a ja iyo sa ji'in Xtumani Su'si ma chi ja va'a xen‑xeen‑ka kúu ja kendoo ña sukan‑ni.<pb/>


text:
Te siki ja ka ndakua'a i nuu ja masu Su'si ka kuu ma, ja ndaa kúu ja ka jini ndaka o naxe jin sa'a o. Kovaa jín konee o cuidado, nasa yukan, te ja ka jani ini o ja ka jini‑ka o ma, te sa'a i ja jin kani ini o ja maa o ka kuu‑ka, te masu nawa chíndee ña'a ndaka chukan. Su'va na jin kutoo tna'a ndija o chi chindee ña'a i ja jin koo vii jin koo va'a‑ka o ndeva'a‑ni nawa jin sa'a jin kuu o ma. 


text:
<pb/>Te siki ja ndaka ja kaa o ka ndakua'a i nuu tna'a ja ka xnani i su'si i ma, tna'a ja masu nde jiniñu'u ma, ka jini o ja masu Su'si ka kuu ma te ni masu nawa ka kuu i ñuu ñayivi a, vaa maa in‑ni Su'si ndija ma iyo, te ñatuu na in‑ka Su'si iyo. 


text:
Chi visi ka ka'an ñayii ma ja ka iyo kua'a su'si andivi ma xi nuu ñu'ú ya, te sukan ka iyo kua'a su'si i ma te ka iyo kua'a iya ka tatnuni ka jani ini i. 


text:
Kovaa yo'o chi ka jini o ja in‑ni Su'si iyo, iya kúu Yuva o ma, te maa ya ni sa'a ndaka ja iyo ñuu ñayivi a, te yo'o chi ka iyo o ja jin kunukuechi o nuu ya. Te maa Jesucristo ma kúu Iya Tátnuni, te ja maa ya te ka iyo ndaka ja ka iyo a, te ja maa ya te ka iyo tna o a. 


text:
<pb/>Kovaa masu ndaka ñayii ma ka jaku'ni ndaa ini i sukan ka jaku'ni ini o a, vaa jaku i, ka na'a i sukan ni ka yo ndachiñu'u i tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, te nuna jin kaa i ja ka ndakua'a ñayii ma nuu ja masu Su'si ka kuu ma, te janitnuni i ma chi vita xeen, te kúndee i ja jin kani ini i ja ka jiso kuechi i nuu Su'si ma, nuna jin sa'a i sukan ma. 


text:
Kovaa jin kona'a ni ja masu ja jaa o ma kúu ja sa'a ja koo yatni‑ka o nuu Su'si ma chi ña'a. Vaa masu kuechi ja jaa o ma te ko kuu o ñayii va'a‑ka, xi kuechi ja masu kaa o ma te ko kuu o ñayii masu kanuu‑ka nuu Su'si ma. 


text:
Te chukan kúu ja jin konde'ya va'a ni nasa yukan, te kuechi ja kaa o ja ka ndakua'a i nuu tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, te sa'a i ja ndakakayata in tna'a o ñatuu jinkuiñi va'a‑ka nuu Su'si ndija o a. 


text:
Vaa nasa yukan, te kuni ña'a i ja ndijin ja jáku'ni va'a ini ni ma, te núkoo ni nuu ka iyo ja masu Su'si ka kuu ma, te janitnuni ñayii yukan, ja ñatuu jaku'ni va'a‑ka ini i ma, te kani ini i ja kuu kaa i tna'a ja ni ka ndakua'a ñayii ma nuu ja masu Su'si ka kuu ma. Kovaa sani te ndakuxii ini i ja sukan ni sa'a i ma. 


text:
Te kuechi ja jáku'ni‑ka ini ni te ni jaa ni ma, te skenaa tna'a o ñayii ni nduu sa'ya Su'si ma maa i, te vitna ja suni ni ji'i Cristo ma nuu tniñu i ma sukan‑va'a ndani'i ta'vi i ma. 


text:
Te ja sukan ni sa'a ni nuu tna'a o ni nduu sa'ya Su'si o a, te kuiso kuechi ni nuu Su'si o a, vaa ni sa'a ni ja ni tna u'vi ini i ma, te ndáa ndívi ini i ja ni sa'a i ma, te sukan, te chukan kúu ja ni jiso kuechi ni nuu maa Cristo ma. 


text:
Te chukan kúu ja nú kuechi ja kaa o ma te sa'a i ja ñayii ni nduu sa'ya Su'si ma, te ndakakayata i nuu ya ma, kuu‑ka ja ma kaa o ja sa'a ja ndakakayata ñayii ni nduu sa'ya Su'si ma.<pb/>


text:
¿Te ka jani ini ni ja masu in tee ni tetniñu Su'si ma kúu sa? ¿Xi ka jani ini ni ja in tee jinukuechi‑ni kúu sa? ¿Te ka jani ini ni ja masu ni jini sa ji'in nuu sa Jesús iya tátnuni nuu o a? Te vitna ja ndaka maa ni ka kuu ñayii ni ka kandija tnu'u Su'si o a ja ni keja'a sa satniñu sa nuu Iya Tátnuni ma. 


text:
Kovaa visi jaku‑ka ñayii ma, ka jani ini i ja masu tee ni tetniñu ña'a Cristo ma kúu sa, kovaa ja ndaa ndija ja ka jini ndaka maa ni ja maa ya ni tetniñu ña'a. Vaa ndijin, ja ni ka kandija ni tnu'u Su'si ma ja ni kaxtnu'u sa ma, te ka iyo ni nuu nda'a iya tátnuni nuu o a, te chukan kúu ja na'a ja tee ni tetniñu ña'a Cristo ma kúu sa. 


text:
¿Xi ka jani ini ni ja masu ka iyo tna sa ja kuu jin tnanda'a sa ji'in in ku'va o a ja ko kuu ña ñasi'i sa, sukan ni ka tnanda'a jaku‑ka tee ni tetniñu ña'a Su'si ma, xi sukan ni ka tnanda'a ñani Jesús Iya Tátnuni ma, xi sukan ni tnanda'a Cefas ma? 


text:
¿Xi ka jani ini ni ja maa in‑ni saña ji'in Bernabé a onde jin satniñu sa saa jin koteku sa nani ka kaxtnu'u sa tnu'u Su'si ma? 


text:
¿Xi na in ja kúu de soldado te ndáchuya'vi de maa de? ¿Xi na in sunkoo tnu uva ma ja masu kaa i ja kuun ma? ¿Xi na in jito kiti i ma ja masu ko'o i lechi ti ma? 


text:
Vaa sa'a ndee nuu tnu'u ni tatnuni Moisés ma: “Másu ko chu'un o ñunu yu'u kiti jaxi triu ma.” Sa'a ni tatnuni Su'si ma, vaa ndí ini tna ya ja jin kuu kiti ma. 


text:
Te vi'i‑ka ndí ini ya ja jin kuu yo'o. Te chukan kúu ja ni tatnuni ya ja ni tee Moisés ma ja jin kuu o. Vaa nú na in jitu itu i ma chi kúkanu ini i ja kuu triu ma te ni'i i, te nú na in jaxi triu i ma chi kúkanu ini i ja ndaxtutu i triu ni kuu ma. 


text:
Te nú saña, te ka kaxtnu'u sa tnu'u Su'si a naxe jin ndani'i ta'vi ni ma, kuiti ka iyo tna ni ja jin ndachindee ña'a ni nawa ka jiniñu'u sa a. 


text:
Nú jaku‑ka de ma, ka wa'a ni ja ka jiniñu'u de ma, te kuiti ka iyo tna sa ja jin taa ni. Kovaa ñatuu nde ka ka'an sa ja ka iyo ni ja jin taa ni nawa ka jiniñu'u sa ma chi ka satniñu maa sa sukan‑va'a jin ni'i sa. Vaa ñatuu ka kuni sa ja kuechi ja chukan, te nasa yukan te jin xtaya ni te masu jin kandija‑ka ni tnu'u vii tnu'u va'a Cristo o a. 


text:
<pb/>¿Xi ñatuu ka ndaka'án ni ja ñayii ni ka yo satniñu nuu Su'si ma ini veñu'u ka'nu ma, ni ka yo jaa i ja ni yo jan koo ñayii ma ni ka yo jan xsia'a i ma? Te ñayii ni ka yo jinukuechi nuu altar nuu ka ndakua'a ñayii ma kiti nuu Su'si ma, ni ka yo jaa i vala ja ni ka yo wa'a ñayii ma. 


text:
Te suni sukan ni tatnuni tna Iya Tátnuni ma ja ñayii ka káxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, ka iyo i ja jin ko ndi ini jaku‑ka ñayii ni ka nduu tna sa'ya Su'si ma naxe jin koteku i ma. 


text:
Kovaa visi sukan ká'an tnu'u Su'si ma ja sukan ko kuu ma, kovaa saña chi masu nde ni'i sa ndaka chukan. Te másu ko jin kani ini ni ja ni tee sa sa'a, sukan‑va'a jin ko sa'a ni sukan ja kuu sa. Va'a‑ka ja na kûu sa sana ja jin kani ini ni ja ndiyo ini sa ja ni'i sa ja nawa jin taa ni ma, te nasa yukan, te ja vala ñii ja chukan, te skenaa sa jayiñu'u sa iyo ja ni'i sa nuu Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja saña chi ja káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si a chi masu nawa kúu ja ko sa'a vixi sa ja in ja vii ja luu kúu ja sa'a sa a, vaa maa Iya Tátnuni ma ni tatnuni ja jiniñu'u kuiti ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a maa ya a, te nda'vi maa sa nú ma sa'a sa sukan ni tatnuni ya ma. 


text:
Chukan kúu ja nú ni‑yu'u ni‑ini sa káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a chi iyo ja ndani'i ta'vi sa. Kovaa visi ñatuu kúu ini sa ja sa'a sa, kovaa ndása'a sa kuenda ja jiniñu'u ja sa'a sa, vaa sukan jâ ni tatnuni Su'si ma ja sa'a sa. 


text:
¿Te nde a kúu ja ni'i sa ja káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma, ka jani ini ni? Saña chi in ja sa'a ja kúsii ini xeen sa kúu ja káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma, te ñatuu nawa ka ndataa ni nuu sa, visi iyo sa ja jin kondetuu ni ja kaa sa. 


text:
Chukan kúu ja nune nda'a nuu sa, vaa ñatuu na in ñayii tátnuni i nde a kúni i ja sa'a sa ma. Kovaa saña chi ja ndaka ja sa'a sa a, te ni nduu sa in ñayii jinukuechi nuu ndaka maa ni a, vaa ja kúu ini sa kúu ja kua'a‑ka ñayii jin kandija tnu'u Su'si o a. 


text:
Vaa ka jini maa ni ja nú iyo sa nuu ka iyo ñayii judío ma, te sa'a‑nka sa sukan ka sa'a i ma, vaa ka jani ini maa i ja sukan kúni Su'si ma. Te nú iyo sa nuu ka iyo ñayii ka sa'a sukan ni tatnuni Moisés ma, te sa'a‑nka sa sukan ka sa'a i ma, visi masu jiniñu'u ja sa'a sa sukan. Kovaa sukan sa'a sa, sukan‑va'a jin kandija ñayii yukan sukan ká'an tnu'u vii tnu'u va'a Jesucristo ma. 


text:
Te nú iyo sa nuu ka iyo ñayii ñatuu ka sa'a sukan ni tatnuni Moisés ma, te sa'a sa tnu'u ja ñatuu jini sa sukan ni tatnuni Moisés ma, sukan‑va'a jin kandija ñayii ya'a Su'si ma. Kovaa masu ja ñatuu kándija sa sukan ni tatnuni Su'si ma nuu Moisés ma kúu, vaa saña chi ûni kándija sa sukan ni tatnuni Cristo ma ja jin sa'a o ma. 


text:
Te nú iyo sa ne'un ñayii ñatuu ka nukuiñi va'a nuu Su'si ma, te sa'a tna sa tnu'u ja kuee‑ni kua'an tna sa tnu'u Su'si o a, sukan‑va'a xi ma jin kandija va'a‑ka i Su'si ma te jin nukuiñi va'a‑ka i nuu ya. Kua'a xeen modo ni nduku sa, sukan‑va'a kuu jin ndani'i ta'vi jaku ñayii ma. 


text:
<pb/>Vaa ka jini maa ni ja ñayii ka jinu in nuu ka jinu i ma chi ndaka i ka jinu, kovaa in‑ni i kundee te ni'i i ja kuta'vi i ma. Te sukan jín kani tna ini o naxe jin kunukuechi o nuu Su'si o a, sukan‑va'a jin ni'i o ja iyo ja taa ya ma, nuna jin kundee o ma. 


text:
Ndaka ñayii ka jinu ma chi ka nduku i ndaka naxe jin sa'a i ma, sukan‑va'a jin kundee i ma, kovaa ja ndaa ká'an sa ja nú ni ka kundee i ma chi jin ni'i i in corona, kovaa chukan chi ja naa‑ni kúu. Kovaa yo'o chi nuna jin kundee o ja jin sa'a o sukan kúni Su'si ma chi jin ni'i o in corona ja masu naa kuiti. 


text:
Te chukan kúu ja saña chi kuenda tnu'u ja jinu tna sa kúu ja tnúñu sa ja sa'a sa sukan kúni Su'si ma, kovaa masu jinu sa sukan ka kuu ñayii ka jinu ndeva'a‑ni, kóto nuna jin kundee i xi ña'a ma. Xi sukan ka kuu tee ka skua'a ja jin kanaa de, te kóto nuna jin kundee de xi ña'a ma. 


text:
Chukan kúu ja masu ndí ini sa, visi na ndo'o neni yikikuñu sa a. Kovaa ja ndí ini sa kúu ja na kunukuechi va'a i nuu Su'si ma, nasa yukan, te skenaa sa maa sa, te vitna ja maa sa káxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a Su'si a nuu in‑ka ñayii ma.<pb/>


text:
Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, kúni sa ja jin kuni ni sukan ni sa'a Su'si ma ja in viko ma te kati kati‑ni ni ka iyo ndaka tna'a o ñayii jana'a ma, ji'in sukan ni ka ya'a ndaka i nuu mar ma, nuu ni ndene'e ya i ñuu Egipto ma. 


text:
Te ja maa Moisés ma, te kuenda tnu'u ja ni ka jandute tna i kúu ja ni ka yinee i kati viko ma, ji'in ja ni ka ya'a yichi i nuu mar ma. 


text:
Te ni ka ji'i tna ndaka i ndute ni xtoo Su'si ma nuu toto ma, vaa maa Cristo ma ndikin ña'a kuan koo i ma, te ni wa'a ya ndute ni too toto ma ni ka ji'i i, vaa maa ya kúu iya sa'a ja koteku o ma. 


text:
Kovaa kua'a xeen‑ka ñayii ya'a, ñatuu ni jatna ini Su'si ma sukan ni ka sa'a ka kuu i ma, te chukan kúu ja ni ka ji'i i ichi kuan koo i nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma, te yukan‑ni ni ka kendoo i. 


text:
<pb/>Kovaa sa'a ni sa'a Su'si ma ji'in ñayii yukan, sukan‑va'a yo'o ja ka iyo o vitna a, te na jin ndakani jin ndaka'vi ini o, te máko jin ndiyo ini o ja jin ko sa'a o ja u'vi ma, sukan ni ka yo ndiyo ini ñayii yukan, te ni ka yo sa'a i ja u'vi ja ñatuu játna ini Su'si ma. 


text:
Te máko jin ndachiñu'u ni ja masu Su'si ka kuu ma, sukan ni ka sa'a jaku i ma ja ni ka ndachiñu'u i tna'a ja masu Su'si kúu ma. Vaa sa'a ndee nuu tutu Su'si a: “Ni ka jinkoo ñayii ma, te ni ka jaa, ni ka ji'i i ma, te ni ka ndokuiñi i, te ni ka jakondee i ka sa'a i ja u'vi ma, te ûni ka kuu‑nka maa i nuu ja masu Su'si kúu ma, te ni ka jiso kuechi i nuu Su'si ndija ma.” 


text:
Ni a jin kivi nduu ni ji'in ndi‑in ndi‑in ñayii masu ni tnanda'a ji'in ni ma, sukan ni ka sa'a jaku i kivi yukan ma, te in kivi‑ni, ni ka ji'i oko uni mil ñayii ma, kuechi ja ni ka sa'a maa i ja u'vi ma. 


text:
Ni a jin kototnuni ni Iya Tátnuni ma sukan ni ka sa'a jaku ñayii ma, te ni ka ji'i i ja ni ka tuu ña'a koo ma. 


text:
Ni a koo jin ka'an yika ni nuu Su'si ma ja ñatuu taa ya ja ka jiniñu'u ni ma, sukan ni ka sa'a jaku ñayii ma, te ni ja'ni ña'a ángel iyo ja xnaa ña'a i ma. Sukan sa'a ña'a Su'si ma, nú ma sa'a o sukan játna ini ya ma. 


text:
<pb/>Te ndaka cha'a ni ka ndo'o ñayii yukan, te ndee i nuu tutu Su'si o a, sukan‑va'a yo'o ja ka iyo o tiempu ya'a ja ve ndi'i ñuu ñayivi ya, jin kuni o te jin ndasa'a o kuenda, te na jin ko koto va'a o maa o. 


text:
Chukan kúu ja nú na in jani ini ja núkuiñi va'a i nuu Su'si ma, te konde'ya va'a i, nasa yukan, te kotuu i. 


text:
Jin kona'a ni ja tachi ma chi iyo ñukuun kuiti i ja kototnuni ña'a i, te ska'an ña'a i, sukan ska'an i ndaka‑ka ñayii ma ja jin sa'a i ja u'vi ma. Kovaa yo'o chi jin kukanu ini o Su'si ma, vaa masu kua'a ya tnu'u ja kototnuni ña'a tachi ma in ja masu jin kundee o nuu i. Vaa jâ ni skuiso maa Su'si ma ja maa ya chindee ña'a, te vivii jin yanduu o, te jin kaku o nuu ja u'vi ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndijin ja kútoo ña'a sa, jin xndoo ni ja masu Su'si ka kuu ma, te máko jin ndachiñu'u‑ka ni i. 


text:
Ká'an sa nuu ni, vaa jani ini sa ja ñayii ka jaku'ni va'a ini ka kuu ni. Te jin ndasa'a maa ni kuenda ja ká'an sa a. 


text:
Ora ka ji'i ndaka o ndute uva ma te ka ni'i o ja va'a ja vii ma te ka ndakuan‑ta'vi o nuu Su'si ma, te ka ndaka'án o sukan ni jati niñi Cristo ma saa ni ka ndani'i ta'vi ndi‑in ndi‑in o a, te in‑ni ja ka ñu'u ini ndaka o. Te xtatila ka jaa o in in ta'vi ma, te ka ndaka'án o sukan ni ndo'o ni neni yikikuñu Cristo ma nuu tniñu o ma, te in‑ni ja ka ñu'u ini ndaka o. 


text:
Vaa in‑ni xtatila ma kúu, te visi kua'a o ka kuu, kovaa in‑ni yikikuñu ka kuu o ji'in ya, vaa in‑ni xtatila ma, te ka jaa ndaka o. 


text:
<pb/>Jin ndasa'a ni kuenda ja ñayii ñuu Israel ma, ora ka jaa i ja ka ndakua'a ñayii ma nuu Su'si ma, chi ja ka ketna'a ini i ji'in Su'si ma ji'in ñayii ni ka ndakua'a in kiti nuu altar Su'si ma kúu ja ka sa'a i sukan ma. 


text:
Kovaa ja ka ndakua'a ñayii ma nuu tna'a ja masu Su'si ka kuu ma, masu nde jiniñu'u ja ka sa'a i ma, vaa masu nawa ka kuu ma. 


text:
Te ja ká'an sa kúu ja tna'a ja ka ndakua'a ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma nuu tna'a ja masu Su'si ka kuu ma chi nuu tachi ma ka ndakua'a i, te masu nuu Su'si ma. Te ñatuu kúni sa ja koo jin kaa ni ta'vi tachi ma. 


text:
Yo'o ja ka ndachiñu'u o Cristo Iya Tátnuni ma te ka iyo o nuu mesa ya ma, ja ka ji'i o ndute uva ma te ka ndaka'án o sukan ni ndo'o ni neni ya ma saa jin ndani'i ta'vi o ma, masu va'a‑ni ja sani te jin nukoo jin nuku'un o ja jin kaa jin ko'o o tna'a ja ka ndakua'a i nuu ja masu Su'si ka kuu ma, vaa nuu tachi ma ka ndakua'a i ma. 


text:
Másu ko jin sa'a o sukan, vaa nú ña'a, te jin sa'a o ja ndakiti ini Cristo iya tátnuni nuu o ma. ¿Xi kuu jin kundee yo'o nuu ya ma, ka jani ini ni? 


text:
<pb/>“Ndaka chi kuu sa'a o”, kovaa masu ndaka chíndee ña'a ja konukuiñi va'a‑ka o nuu Su'si ma. “Ndaka chi kuu sa'a o”, kovaa masu ndaka kuu sa'a ja jin koo va'a‑ka o nuu Su'si ma. 


text:
Ni‑in jin ko nduku ja jin koo va'a‑ka maa o chi su'va ja jin nduku o ja jin sa'a o kúu ja jin koo va'a‑ka in‑ka ñayii ma. 


text:
Te ndaka kuñu ka xiko i ma, te kuu jin kaa ni. Te másu ko jin kakan‑tnu'u ni ndenu vee kuñu ma, kuechi ja janitnuni o a chi xtna'a ña'a i nuna kuni o ndenu vee ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja nú in ñayii ñatuu kándija Su'si ma, te kana ña'a i ja kaa ni xita ve'e i ma, te nú kúni ni ja ki'in ni, te ndaka ja kani i nuu ni ma, te kaa ni. Máko kakan‑tnu'u kuiti ni ndenu vee ja jin kaa ni ma, kuechi ja janitnuni ni ma chi xtna'a ña'a i nuna kuni ni ma. 


text:
Kovaa nú na in na ka'an: “Cha'a kúu ja ni ka ndakua'a i nuu ja masu Su'si ma ka kuu ma”, te máko kaa ni, kuechi ja ñayii yukan jâ ni kaxtnu'u i ma, te maa ñayii yukan chi xtna'a ña'a janitnuni i ma nuna kuni i ja kaa ni ma. Kovaa jin kona'a ni ja kuenda maa Iya Tátnuni ma kúu ñu'ú ya ji'in ndaka ja iyo ñuu ñayivi ya, te ni sa'a vii, ni sa'a ndoo ya ja kuu jin kaa o ndaka. 


text:
Kovaa nú sukan jani ini ñayii yukan, te visi iyo ja kuu kaa sa, kovaa masu kaa sa, vaa ñatuu kúni sa ja ndaxtekuechi ña'a ñayii yukan sukan jani ini i ma. 


text:
Visi na ndakuan‑ta'vi o nuu Su'si ma te kaa o ja jani ini o ja kuu kaa o ma, kovaa nú iyo in ñayii ja jani ini i ja masu kuu kaa o ma, masu játna ini Su'si ma ja sa'a o ja kúxii ini in‑ka ñayii ma ja jani ini i ja masu va'a‑ni sa'a o ma. 


text:
<pb/>Ndeva'a‑ni nawa kaa o nawa ko'o o ma xi nawa sa'a o ma, te kú'un ini o ja sa'a o ma, te sa'a i ja jin ndachiñu'u ñayii ma Su'si ma. 


text:
Máko jin sa'a o in ja kasi ndee ja ñayii ka kuu judío ma, xi ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, xi ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te jin ndakakayata i nuu Su'si ma ja kuechi o ma. 


text:
Su'va jin ku'un ini ni ja jin sa'a ni sukan sa'a maa sa a, ja ndúku sa ja ndaka ñayii ma, na jin koo vii jin koo va'a i. Te masu ndúku sa ja koo vava'a maa sa, su'va ja kúni sa kúu ja jin koo vii jin koo va'a‑ka kua'a xeen‑ka ñayii ma nuu Su'si o ma, sukan‑va'a jin ndani'i ta'vi tna i ma.<pb/>


text:
Jin ko kuu ni sukan sa'a sukan kúu sa a, vaa saña chi sukan sa'a sukan kúu maa Cristo o ma, sukan sa'a sa, vaa maa ya chi masu ni jani ini ya ja kuu maa‑ni ya ma chi ni jani ini ya ja jin kuu ndaka o. Sukan jin kondesi xini ña'a ma ora ka ndachiñu'u ña Su'si ma 


text:
<pb/>Kútachi xeen sa ja va'a‑ni ka sa'a ni, vaa ka ndaka'án ña'a ni ndaka jichi, te ka sa'a ni ndaka sukan ni kaxtnu'u sa ja jin ko sa'a jin ko kuu ni ma. 


text:
Kovaa kúni sa ja jin jaku'ni ini ni ja Cristo ma kúu iya táa ndaka nawa ka jiniñu'u o ma, te maa ya tátnuni nuu o a, te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja xini ndaka tee ma kúu Cristo ma. Te sukan kúu ji'in tee ma, vaa maa de ndí ini ndaka nawa jiniñu'u ñasi'i de ma, te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja xini ña'a ma kúu tee ma. Te ja sa'a Cristo ma ndaka sukan tátnuni Su'si ma, te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja xini Cristo ma kúu Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja ndaka tee ma, nú ndesi xini de ma ora jikan‑ta'vi de ma xi ora ndákaxtnu'u de tnu'u ni wa'a Su'si ma, ñatuu jandetu de nuu Cristo iya kúu xini de ma. 


text:
Suni ndaka ña'a ñatuu ndesi xini ña ma ora jikan‑ta'vi ña xi ora ndákaxtnu'u ña tnu'u ni wa'a Su'si ma, ñatuu jandetu ña nuu tee kúu xini ña ma, te in ja kan‑nuu kúu, vaa kuenda tnu'u ja ni sete yanda xini ña ma kúu. 


text:
Vaa nú ña'a ma, ma kasi ña xini ña ma, saa‑nka nuna sete yanda xini ña ma. Kovaa nú kukan‑nuu ña ja ka'nde ña ixi ña ma xi sete yanda xini ña ma, va'a‑ka na kasi ña xini ña ma. 


text:
Kovaa tee ma, másu ko kasi de xini de ma, vaa Su'si ma chi ni sa'a ya tee ma sukan kaa maa ya ma, te jayiñu'u Su'si ma jini o nuna sa'a de sa'a. Kovaa ña'a ma, jayiñu'u tee ma jini o nuna sa'a ña sa'a, vaa jandetu ña nuu yii ña ma ji'in nuu Su'si ma. 


text:
Suni masu ni sa'a Su'si ma tee ma ja kuechi ña'a ma, nú masu ja ña'a ma ni sa'a ya, sukan‑va'a jin chindee tna'a de ji'in ña. 


text:
Chukan kúu ja ña'a ma chi jiniñu'u ja kondesi xini ña ma, sukan‑va'a kona'a ja iyo in tee tátnuni nuu ña, vaa ka nde'ya ña'a ángel ma. 


text:
<pb/>Kovaa yo'o ja ka kandija o Iya Tátnuni a, ka jini o ja masu kuu koo tee ma nú masu ja onde ña'a ma, te ni masu kuu koo ña'a ma nú masu ja onde tee ma. 


text:
Vaa sukan ni sa'a Su'si ma ña'a ma ja yiki yika tee ma te ni kuva'a ña ma, te suni ja ña'a ma sana ni kâku tee ma. Kovaa ndaka o chi nuu Su'si ma ve koo o. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja jin ndasa'a maa ni kuenda nú va'a‑ni ja ña'a ma, te konune xini ña xi kondesi ora jikan‑ta'vi ña nuu Su'si ma. 


text:
kovaa in jayiñu'u kúu ja kua'a ña'a ma tnu'u ja kunani ixi ña ma. Vaa ña'a ma, ni wa'a Su'si ma ixi ña ma, sukan‑va'a kondesi xini ña ma nde kua'an nde vee ña ma. 


text:
Nú na in ñatuu jaku'ni ini sa'a te kúni i ja sa'a ndaa i, kóna'a i ja yo'o ji'in ndaka ñayii ka kandija Su'si ma, ñatuu ka neva'a o in‑ka ja jin kondikin o ja jin sa'a o. Jaku ñayii ma, ñatuu ka sa'a i sukan játna ini Su'si ma ora ka ndatna'a o ja ka ndakune'e o sukan ni ji'i Jesucristo ma nuu tniñu o ma 


text:
<pb/>Ja káxtnu'u sa nuu ni a kúu te ndáka'an‑so'o‑ka sa nuu ni. Vaa masu kúu ka'an sa ja va'a‑ni ka sa'a ni ora ka ndatna'a ni ja ka ndakune'e ni sukan ni ji'i Jesucristo ma, te masu nawa chindee ña'a i, su'va ja u'vi kúu nuu ni a, vaa ñatuu ka sa'a ni sukan kúni Su'si ma. 


text:
In ja ni jiniso'o sa ja ka ka'an i kúu ja ora ka ndatna'a ni ja jin chiñu'u ni Su'si ma, ñatuu ka ketna'a ini ni, te jaku chi kándija sa ja sukan ka kuu ni. 


text:
¡Vaa jiniñu'u ja sukan ma jin ketna'a ini ni, sukan‑va'a jin kuni o na in ndija sa'a sukan játna ini Su'si ma! 


text:
Chukan kúu ja ora ka ndatna'a ni ma, masu ka ndaka'án‑ka ni sukan ni tatnuni Iya Tátnuni ma kii ni kuxini ñukuun ya ji'in tee ni ka yo ndikin ya ma. 


text:
Vaa ora ka jaa ni ma, ñatuu ka ndetu tna'a ni, nú masu ja maa maa ni, ka kuxini ni sukan ka kuni maa ni, nani jaku ni ka kokon‑ka te jaku‑ka ni ka ndajini. 


text:
¿Masu ka iyo ve'e ni ma nuu kuu jin kaa jin ko'o ni? ¿Xi ka saxiko ni ñayii ka kandija Su'si o a? ¿Te ka kuni ni ja jin kukan‑nuu ñayii ñatuu ka yinda'a nawa jin kaa i ma? ¿Naxe ka'an‑nka sa, ka jani ini ni? ¿Ka'an sa ja naka va'a ka sa'a ni a? ¡Ña'a! Ni tatnuni Jesucristo Iya Tátnuni ma sukan jin sa'a o ora ka ndatna'a o ja ka ndakune'e o ja ni ji'i ya nuu tniñu o ma 


text:
<pb/>Vaa maa Iya Tátnuni ma ni kaxtnu'u nuu sa ja ndakaxtnu'u sa sa'a nuu ni a: Ja Jesús Iya Tátnuni ma, maa jakuaa kivi jin ke'en‑su'va i ya ma, ni tnii ya xtatila ma, 


text:
te ni jinu ja ni ndakuan‑ta'vi ya ma, te ni ta'vi ya, te jiña'a ya: “Cha'a kúu in ja kúni ka'an sukan ndo'o neni yikikuñu sa a ja kuechi ndaka ni ma. Sa'a jin ko sa'a ni, te jin ndaka'an ni sukan ni ndo'o ni neni sa ja jin kuu ni ma”, kuu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Nuu ni jinu ni jaa ya xtatila ji'in de ma, ni tnii ya nuu ñu'u ndute uva ma, te jiña'a ya: “Cha'a kúu in ja jaa ni tatnuni Su'si ma, te ni skuiso ya, ja maa niñi sa ja kati ma, te sana jin kaku ni nuu ja u'vi ma. Ndaka jichi ka ndatna'a ni ja jin ko'o ni ndute uva a, te jin ndaka'án ni sukan ni ndo'o ni neni sa ma te ni jati niñi sa ma ja jin kuu ni ma”, kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndáka'an‑so'o sa nuu ni ja ndaka jichi jin kaa ni xtatila ma te jin ko'o ni ndute uva ma, te jin ndaka'án ni sukan ni ji'i Iya Tátnuni ma nuu krusi ma. Te sa'a jin ndakaxtnu'u nuu tna'a ni onde kenda kivi ndii ya ma. Naxe jin sa'a o ora ka ndatna'a o ja jin kaa o xtatila ma te jin ko'o o ndute uva ma sukan ni tatnuni Iya Tátnuni ma 


text:
<pb/>Chukan kúu ja nú nde o ñatuu jika ndaa sukan kúni Su'si ma te kaa o xtatila ma te ko'o o ndute uva ma sukan ni tatnuni Jesucristo Iya Tátnuni ma chi kuiso kuechi o, vaa ka'án yichi ka'án uun‑ni o sukan ni ndo'o yikikuñu Iya Tátnuni ma ji'in sukan ni jati niñi ya ma. 


text:
Chukan kúu ja xi'na‑ka jín ndasa'a maa maa o kuenda naxe ka iyo o nuu Su'si ma, te sana jin kaa o xtatila ma te jin ko'o o ndute uva ma, ja ka ndakune'e o sukan ni ndo'o ni neni ya ma. 


text:
Chukan kúu ja nú nde o sa'a neé sa'a ñuu‑ni nuu Su'si ma, te jaa o xtatila ma te ji'i o ndute uva ma te ñatuu ndása'a o kuenda sukan ni ndo'o ni neni yikikuñu Jesucristo Iya Tátnuni ma chi ndachunaa o nuu maa Iya Tátnuni ma, vaa ñatuu sa'a o sukan ni tatnuni ya ma. 


text:
Chukan kúu ja ka iyo kua'a ñayii ka ku'u ne'un ni a, te kua'a i ni ka kuita, te jaku i, jâ ni ka ji'i i, vaa ni ka kujika i nuu Su'si ma. 


text:
Nute jin ndasa'a vava'a o kuenda naxe ka iyo o nuu Su'si ma chi masu jiniñu'u ja ndakan ya kuenda nuu o te xndo'o xneni ña'a ya. 


text:
Jín kona'a o ja nú xndo'o xneni ña'a ya vitna ja ka iyo‑ka o ñuu ñayivi a chi ja kúni ya kúu ja jin ndasa'a o kuenda te jin kutu'va o naxe jin ko sa'a jin ko kuu o nuu ya, sukan‑va'a ma jin chunaa o sukan jin chunaa ñayii ñatuu ka kandija sukan ká'an Su'si ma kivi jin ndenda koo o nuu ya ma. 


text:
Chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, nú ka ndatna'a ni ja jin kaa ni xtatila ma te jin ko'o ni ndute uva ma sukan ni tatnuni Jesús Iya Tátnuni ma, jin kondetu tna'a ndi‑in ndi‑in ni, sana jin kaa ni te jin ko'o ni ndute uva ma. 


text:
Nú nde ni kókon, va'a‑ka ja na kaa ni xita ve'e ni ma sana ki'in ni, sukan‑va'a máko ko kanduu ko kani'ni ni ja kaa ni te kuiso kuechi ni te chunaa ni ja u'vi sa'a ni ma. Ndaka‑ka ma ndakin tna'a maa sa kivi jaan sa ma.<pb/>


text:
Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, kúni sa ja jin kuni ni siki ja ni skuta'vi ña'a Xtumani Ndios ma in in o ja kuu jin sa'a o ja jin kunukuechi o nuu Su'si ma. 


text:
Vaa kivi ñatuu jin kuni‑ka ni Su'si ndija o a chi ni ka yo xnda'vi ña'a i, te kuan koo ni nuu ka iyo ja masu Su'si ka kuu ma ja masu ka ka'an ma, te ñukuun ni ka yo jinukuechi ni nuu i. 


text:
Chukan kúu ja káxtnu'u sa nuu ni ja ndeva'a‑ni ñayii, te ka'an u'vi i ja kuu Jesús ma chi ñatuu na Xtumani Ndios ma iyo ji'in i. Te ñatuu na in kuu ka'an ja Jesús ma kúu iya tátnuni nuu i ma, nú ñatuu na Xtumani Ndios ma iyo ji'in i. 


text:
<pb/>Vaa ka iyo kua'a ja skuta'vi ña'a Xtumani Ndios ma ndi‑in ndi‑in o, kovaa maa in‑ni ya kúu iya táa nuu ndaka o. 


text:
Te kua'a xeen ja ka iyo ja kuu jin sa'a o ja jin kunukuechi o nuu Iya Tátnuni ma, kovaa jín kona'a o ja nuu maa in‑ni ya ka jinukuechi o. 


text:
<pb/>Te ndi‑in ndi‑in o chi siin siin ja kuu jin sa'a o ja jin kunukuechi o nuu Su'si ma, kovaa maa in‑ni ya kúu iya táa tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma ja kuu jin sa'a o ndaka ma. 


text:
Te maa Xtumani Ndios ka iyo ji'in o ma, táa ya maa maa o sukan jin ko sa'a jin ko kuu o, sukan‑va'a jin chindee tna'a ndi‑in ndi‑in o. 


text:
Vaa ka iyo yo'o chi táa Xtumani Ndios ma tnu'u ndichi. Te ka iyo yo'o chi sa'a ya ja jin jaku'ni‑ka ini o, sukan kúni maa Xtumani Ndios ma. 


text:
Te ka iyo yo'o chi maa Xtumani Ndios ma sa'a ja masu nawa ko kasi ndee ko kasi ndoso ja ni‑yu'u ni‑ini o kukanu ini o maa ya ma, te sa'a ya nawa kakan‑ta'vi o nuu ya ma. Te ka iyo yo'o chi maa Xtumani Ndios ma sa'a ja nuna jin kakan‑ta'vi o nuu Su'si ma ja na nduva'a in ñayii ku'u ma chi nduva'a i. 


text:
Te jaku‑ka o, sa'a ya ja kuu jin sa'a o milagru. Te jaku‑ka o ma chi maa Xtumani Ndios ma kaxtnu'u nuu o nawa iyo ja ko kuu ma, te ndakaxtnu'u o nuu ñayii ma. Te jaku‑ka o ma chi maa Xtumani Ndios ma sa'a ja jin ndakunitnuni o ja nú ka iyo ñayii ma ji'in Xtumani Su'si ma xi ka iyo i ji'in tachi ma. Te jaku‑ka o ma chi sa'a Xtumani Ndios ma ja kuu jin ka'an o kua'a sa'an. Te jaku‑ka o chi maa Xtumani Ndios ma chindee ña'a te jaku'ni ini o te ndaka'an o nawa kúni ka'an sa'an ka ka'an i ma. 


text:
Kovaa ndaka cha'a chi maa in‑ni Xtumani Ndios ma skuta'vi ña'a nuu ndi‑in ndi‑in o ma sukan kúni maa ya ma. 


text:
<pb/>Vaa yikikuñu o a chi ka iyo nda'a o, ja'a o, xninda'a o, nduchinuu o, te sukan kua'a‑ka ja ka iyo, kovaa in‑ni yikikuñu o kúu. Te sukan tna kúu Cristo ma. 


text:
Vaa ja maa in‑ni Xtumani Ndios ma, te ni ka jandute o ja jin nduu o in‑ni ñayii, ka kuu o ñayii judío, ka kuu o ñayii griego, ka kuu o ñayii ka jinukuechi, ka kuu o ñayii ka nune. Te ndaka o, ni skuta'vi ña'a Su'si ma Xtumani maa ya ma ini anua o a, te koo ya ini anua ndi‑in ndi‑in o, te maa in‑ni ya kúu. 


text:
<pb/>Te sukan kúu yikikuñu o a, sukan ka kuu tna ndaka o nuu Su'si ma, vaa ka iyo nda'a o ja'a o nduchinuu o, te ndaka i ka jiniñu'u tna'a sana kuu nawa sa'a o. 


text:
Chukan kúu ja nuna kuña'a ja'a o a nuu nda'a o a: “Vaa masu kúu sa'a ri sukan sa'a ro ja kúu ro nda'a, te ma jin kituu tna'a‑ka o”, kovaa masu kuu sa'a ja'a o a sukan, vaa in‑ni yikikuñu ka kuu nduu i, te ka jiniñu'u tna'a i. 


text:
Te ni a so'o o a, nuna kuña'a i nuu nduchinuu o a: “Vaa masu kúu sa'a ri sukan sa'a ro ja kúu ro nduchinuu a, te chukan kúu ja masu jin koo kaa‑ka o”, kovaa masu kuu sa'a tna i sukan, vaa in‑ni yikikuñu ka kuu i te ka jiniñu'u tna'a tna i. 


text:
Te chukan kúu ja jín ndasa'a maa o kuenda ja nú ni‑ka'nu yikikuñu o a, nanimaa nduchinuu ko kuu i, te ¿naxe kuniso'o o? Te nú ni‑ka'nu yikikuñu o a, nanimaa so'o ko kuu i, te ¿naxe xtatachi o xi ni'i o xiko sukan sa'a xitni o a? 


text:
Kovaa sukan ni sa'a ña'a maa Su'si ma, ja ni tenee ya so'o o a, xitni o a, nduchinuu o a, ji'in ndaka‑ka ja ni taa maa Su'si ma, sukan‑va'a koo va'a yikikuñu o a, vaa sukan ni kuu ini maa ya. 


text:
Kovaa vitna, te ka jini o ja kua'a ja ni skuta'vi ña'a Su'si ma, sukan‑va'a koo va'a o, kovaa ndaka chi in‑ni yikikuñu kúu o a. 


text:
Ni a nduchinuu o a, masu kuu kuña'a i nda'a o a: “Masu nde jiniñu'u ña'a ri”, te ni a xini o a, masu kuu kuña'a i ja'a o a: “Kuán ndiyo, ki'in ro, vaa masu nde jiniñu'u ña'a ri.” 


text:
Su'va tna'a ja jani ini o ja kuechi‑ka i ma te masu nawa ka sa'a xeen i ma, kovaa suu i ka ndanuu‑ka. 


text:
Te tna'a ja jani ini o ja masu nawa ka kuu ma, te skone'nu o sa'ma va'a‑ka. Te tna'a ja jani ini o ja masu ja vivii ka kuu ma, te suu i ndása'a vivii‑ka o. 


text:
Kovaa tna'a ja vivii‑ka ka ndaa ma, masu ka jiniñu'u‑ka i ja ndasa'a vivii‑ka o i, vaa jâ vivii jâ ni sa'a ña'a maa Su'si ma. Kovaa maa Su'si ma ni tatnuni ja koo kua'a‑ka jayiñu'u nuu ja ñatuu na jayiñu'u neva'a i ma. 


text:
Sukan‑va'a ni‑ka'nu yikikuñu o a, jin ko ndi ini nuu tna'a i, te ñatuu jin ko kusiin jin ko kusu'va i. 


text:
Te nú ndenu u'vi o ma chi ni‑ka'nu yikikuñu o a u'vi, te nú nde a ka ka'an ñayii ma ja vivii‑ka kaa i ma, te sii ini xeen kúu ni‑ka'nu yikikuñu o a. 


text:
<pb/>Te sukan ka kuu ndaka tna'a o ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, te nú vivii ka ketna'a ini ndi‑in ndi‑in o ma, te yikikuñu Cristo ma ka kuu ndaka o. 


text:
Te chukan kúu ja sa'a ni sa'a Su'si ma ne'un ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te xinañu'u‑ka ni sunkani ya tee ka kuu apóstol ma, ja kúni ka'an “tee ni tetniñu maa Jesucristo Iya Tátnuni ma.” Sani te ni sunkani ya ñayii ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a maa Su'si ma ja jin ndakaxtnu'u i nuu ñayii ma. Sani te ni sunkani ya ñayii ka sa'a milagru ma. Sani te ni sunkani ya ñayii jin kakan‑ta'vi nuu Su'si ma te jin nduva'a ñayii ka ku'u ma. Sani te ni sunkani ya ñayii ka chindee ñayii ka jiniñu'u ma. Sani te ni sunkani ya ñayii ka jito ndaka‑ka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, ja vivii na jin kaka i nuu Su'si ma. Sani te ni sunkani ya ñayii ja kuu jin ka'an i in‑ka sa'an ja jin ndachiñu'u i Su'si ma. 


text:
¿Te naxe ka jani ini ni? ¿Ndaka ñayii ma ka kuu apóstol ni tetniñu Jesucristo ma? ¿Xi ndaka i ka kuu ñayii ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma? ¿Xi ndaka i ka kuu teskua'a ja ka kaxtnu'u nuu in‑ka ñayii ma? ¿Xi ndaka i ka kuu ñayii ka sa'a milagru? 


text:
¿Xi ndaka i ka kuu ñayii ka jikan‑ta'vi nuu Su'si ma te ka nduva'a ñayii ka ku'u ma? ¿Xi ndaka i ka ka'an in‑ka sa'an ja ka ndachiñu'u i Su'si ma? ¿Xi ndaka i ka ndaka'an nawa kúni ka'an sa'an ka ka'an ñayii yukan ma? Ña'a. 


text:
Te chukan kúu ja jin ndanduku ni na nde a ni skuta'vi ña'a Su'si ma ja kuu jin ko sa'a ni ja jin kunukuechi ni nuu ya ma, te sukan jin ko sa'a ni. Te vitna, te káxtnu'u sa in ja va'a xeen‑ka, te sukan jin ko sa'a ni, vaa in ichi va'a xeen‑ka kúu.<pb/>


text:
Nú saña, te visi kúu ká'an sa kua'a sa'an ka ka'an ñayii ñuu ñayivi a xi sa'an ka ka'an ángel ma, kovaa nú ñatuu kútoo sa ñayii ma chi sukan‑ni kúu in kaa káxin xi sukan‑ni kúu in kaa kíxin, sukan‑ni kúu sa. 


text:
Te visi na kuu ndakaxtnu'u sa nuu ñayii ma ja ni kaxtnu'u Su'si ma, te visi na kuu jaku'ni ini sa ndaka ja iyo yu'u nuu tnu'u Su'si a ji'in ndaka ja iyo yu'u ñuu ñayivi a, te visi ûni kúkanu ini xeen sa Su'si o a ja kuu kuña'a sa yuku ma ja ndaya'a i in‑ka nuu koo i ma te ko kuu sukan ma, kovaa nú ñatuu kútoo sa ñayii ma, masu nawa kúu sa nuu Su'si ma. 


text:
Te visi na ndaxiko sa ndaka ja neva'a sa a te ni'i sa ja kua'a sa ja jin kaa ñayii nda'vi ma, te visi na kanda sa ja jin ka'mi teku ña'a ñayii ma kuechi ja ndikin sa Su'si o a, kovaa nú ñatuu kútoo sa ñayii ma chi nuu Su'si ma masu nde jiniñu'u ja sa'a sa ma. 


text:
<pb/>Ja kutoo tna'a o ma kúu ja kanda o visi na ndo'o neni o nuu ñayii ma, te kunda'vi ini ndija o i. Ja kutoo tna'a o ma chi ñatuu na tnu'u kueñu ini iyo ini anua o ma. Ja kutoo tna'a o ma chi másu ko kani ini o ja maa o kúu‑ka te kanuu‑ka o sana in‑ka ñayii ma. 


text:
Ja kutoo tna'a o ma chi másu ko ka'an jatu ko ka'an su'va o nuu in‑ka ñayii ma, ni a másu ko nduku o ja koo va'a‑ka maa o ma sana in‑ka ñayii ma, ni a másu ko ndakiti ini o nuu in‑ka ñayii ma, ni a másu ko chu'un ini o nawa ni ka'an in‑ka ñayii ma nuu o ma. 


text:
Ni a kutachi o ja u'vi ka ndo'o ka tna'a in‑ka ñayii ma, su'va jin kutachi o nú ndimaa ja vii ja va'a ka ni'i i ma. 


text:
Ja kutoo tna'a o ma kúu ja kanda o visi na ndo'o neni o ma, te vivii kukanu ini o Su'si ma, te kondetu o ja maa ya chindee ña'a, te kanda o ndeva'a‑ni nawa na kénda nuu o ma. 


text:
<pb/>Su'va jín kutu'va o ja jin kutoo tna'a ndija ndi‑in ndi‑in o ni‑kani ni‑jika, vaa sukan kútoo ña'a Su'si ma. Kovaa tnu'u ka ndakaxtnu'u o nuu tna'a o a chi kenda kivi ja ko kuu sukan ká'an tnu'u Su'si ma, sani te masu na in ndakaxtnu'u‑ka tnu'u yukan, vaa maa ya jin koo ji'in o ma. Te ndaka sa'an ka ka'an ñayii ñuu ñayivi a chi masu nde jin kuatniñu‑ka, te ndaka tnu'u ndichi ka jini ñayii ñuu ñayivi a masu na in kuatniñu‑ka. 


text:
Kovaa kivi jin koo o nuu Su'si ma, ja ka jini o vitna a chi ni ka ya'a maa i, te masu chukan jin kukanu ini‑ka o, vaa yukan, te jin kuni ndi'i jin kuni tu'u o ja ndaa ká'an ya ma. 


text:
Vaa sukan kúu ja ve kua'nu o te ve jakun‑tnuni‑ka ini o ma, sukan ko kuu. Vaa kivi suchi luluu‑ni kúu sa ma chi ni yo ka'an sa sukan ká'an in suchi luluu, te ni yo jani ini sa sukan jani ini in suchi luluu ma, te ni yo ndasa'a sa kuenda sukan‑ni ndása'a i kuenda ma. Kovaa nuu ni kuu java'a‑ka sa ma, te ni xndoo sa sukan ni yo kuu sa nuu luluu‑ka sa ma. 


text:
Chukan kúu ja vitna a, ja ka jaku'ni ini o a chi kuenda tnu'u ja yata in espeju ma‑ni ka nde'ya o, te masu ndijin va'a ndaka ja ká'an ya ja ko kuu ma. Kovaa kivi yukan chi nuu nuu o jin kuni o ya. Vitna chi jaku‑ni jáku'ni ini sa sukan sa'a Su'si ma, kovaa kivi yukan chi jaku'ni ndi'i ini sa sukan sa'a Su'si ma vitna, vaa jini ndi'i jini tu'u ya ndaka sukan sa'a sukan kúu sa ya. 


text:
Chukan kúu ja vitna iyo ja ûni jín kukanu ini ndija o Su'si ma, te ûni jín kondetu o ja ko kuu sukan ni skuiso Su'si ma, te ûni jín ku'un ini o ja jin kutoo tna'a ndija o. Te ndinuni cha'a chi ka ndanuu i ja jin sa'a o, kovaa ja kanuu xeen‑ka kuu ja kutoo tna'a o ma.<pb/>


text:
Jin ko ndi ini ni ja jin kutoo tna'a ni, te jin ndanduku ni nde a kúu ja ni skuta'vi ña'a Xtumani Ndios ma ja jin sa'a ni ja jin kunukuechi ni nuu Su'si ma. Kovaa ja jin ko ndi ini‑ka ni kúu ja jin ndakaxtnu'u ni sukan ká'an tnu'u ni taa Su'si ma ja ko kuu ma sukan‑va'a jin jaku'ni ini o te jin koo tu'va o ma. 


text:
Chi vaa ñayii ká'an sa'an ni wa'a Xtumani Ndios ma chi nuu Su'si ma‑ni ká'an i, te masu jin jaku'ni ini ndaka‑ka ñayii ka ndatna'a ma. Vaa maa Xtumani Ndios ma ni wa'a ma, te maa i‑ni jini nawa jiña'a i Su'si ma, te ni a in‑ka ñayii ñatuu jáku'ni ini. 


text:
Kovaa ñayii ndákaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma chi nuu ñayii ma ndákaxtnu'u i, vaa ndáka'an‑so'o i, te ndáka'an‑mani i nuu ñayii ma, sukan‑va'a jin konukuiñi va'a i nuu Su'si ma. 


text:
Kovaa ñayii ká'an sa'an ñatuu ka jaku'ni ini ñayii ma, masu nawa chíndee ña'a i, vaa maa in‑ni i jáku'ni ini ja ká'an i ma. Kovaa ñayii ndákaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma chi chíndee i ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja jin konukuiñi va'a i nuu ya ma. 


text:
Chukan kúu ja visi kúni sa ja ndaka ni jin ka'an sa'an taa Xtumani Ndios ma, kovaa ja kúu ini xeen‑ka sa kúu ja jin ndakaxtnu'u ni tnu'u ni taa Su'si ma. Vaa ja kanuu‑ka kúu ja ndákaxtnu'u o tnu'u ni taa Su'si ma sana ja ká'an o sa'an ni taa Xtumani Ndios ma. Xi nú kuu ndaka'an o nawa kúni ka'an sa'an ni taa Xtumani Ndios ma, te na ndaka'an o, sukan‑va'a jin jaku'ni ini ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma te chindee ña'a i ja jin koo va'a tna i nuu Su'si ma. 


text:
Va'a‑ni. Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, nuna jaan sa nuu ka iyo ni a te ka'an sa in sa'an taa Xtumani Ndios ma, te nú ma jin jaku'ni ini ni ma, ¿te naxe jin konukuiñi va'a ni nuu Su'si ma? Chukan kúu ja va'a‑ka ja na kaxtnu'u sa in tnu'u ndichi xi ndakaxtnu'u sa sukan ni skuiso Su'si ma ja ko kuu kivi ki'in o ma xi ja kaxtnu'u sa naxe jin ko sa'a jin ko kuu ni nani ka ndetu o Su'si ma, sukan‑va'a chindee ña'a i ja jin konukuiñi va'a‑ka ni nuu ya. 


text:
<pb/>Vaa ka jini tu maa ni ja yutnu ka tava i yaa ja kúu flauta ma xi guitarra ma, te nú jin sa'a neé jin sa'a ñuu‑ni i yu'u tnu ma, masu jaku'ni ini o na yaa ka tava i ma. 


text:
Te sukan kúu tna ji'in ñayii ka ndetu ja jin koo i jin kanaa i ma. Nú ma kukaji yu'u trompeta ma ja kaxtnu'u tnu ma, masu na in satu'va ja ki'in i jin kanaa i ma. 


text:
Te suni sukan ka kuu tna o. Nuna jin ka'an o in sa'an ja masu na in jáku'ni ini ma, kuenda tnu'u ja ka ka'an neé ka ka'an ñuu‑ni o kúu, vaa ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, masu ka jaku'ni ini i ja ká'an o ma. 


text:
Kua'a xeen sa'an ka ka'an ñayii ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, kovaa ni‑in, te ko ka'an o ja ñatuu na in ma ndaka'an nawa kúni ka'an. 


text:
Kovaa nú saña, te ñatuu jáku'ni ini sa sa'an ká'an in‑ka ñayii ma chi in ñayii masu ñuu yukan kúu sa nuu ñayii ká'an ma, te ñayii ká'an ma chi ñayii in‑ka ñuu kúu i nuu sa. 


text:
Sukan tna yo'o ja ka ñu'u ini o ja jin ni'i kua'a o ja skuta'vi ña'a Xtumani Ndios ma ja jin kunukuechi o nuu Su'si ma. Te jín nduku o kua'a‑ka naxe jin sa'a o ja jin chindee o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja jin konukuiñi va'a‑ka i nuu ya. 


text:
Chukan kúu ja nú na in ká'an sa'an ja masu ka jini o a, te na kakan‑ta'vi i nuu Su'si ma ja na kuu ndaka'an i nawa kúni ka'an ma. 


text:
Vaa nú saña, te jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ji'in sa'an ja ñatuu jaku'ni ini sa nawa ká'an ma, ini anua sa ma jikan‑ta'vi, kovaa masu jáku'ni ini sa te masu chíndee ña'a i ja koo va'a‑ka sa nuu Su'si ma. 


text:
Te nú sukan, ¿nawa sa'a sa? Va'a‑ka ja kakan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ji'in ini anua sa a, kovaa na jaku'ni tna ini sa. Kata sa ji'in ini anua sa a nuu Su'si ma, kovaa na jaku'ni ini sa ja jita sa ma. 


text:
Vaa nú ndáchiñu'u ni Su'si ma ji'in ini anua ni ma, te nú iyo in ñayii ñatuu jaku'ni‑ka ini tnu'u Su'si o a, te ja ndákuan‑ta'vi ni nuu Su'si ma, masu kuu ndaskuiso i te ka'an i ja sukan ko kuu ja ni ka'an ni ma. Vaa ñatuu jáku'ni ini i nawa ni ka'an ni ma. 


text:
Vaa ndijin chi ja va'a kúu ja sa'a ni ja ndákuan‑ta'vi ni nuu Su'si ma, kovaa nuu in‑ka ñayii ma, masu nawa chíndee ña'a i ja koo va'a‑ka i nuu Su'si ma. 


text:
Kovaa nuu ka ndatna'a o ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a chi va'a‑ka ja uni kuun u'un‑ni tnu'u ja jin jaku'ni ini ñayii ma ka'an sa ja káxtnu'u sa nuu i ma, sana ja ka'an sa uxi mil tnu'u sa'an ja masu jin jaku'ni ini i ma. 


text:
<pb/>Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, máko jin ko kani ini ni sukan ka jani ini suchi kuechi ma, vaa ñatuu ka jini i nawa jin sa'a i ma. Su'va jin kani ini ni sukan ka kuu ñayii java'a ma ja jâ ni ka teku‑ka ini i ma te ka jini i nawa ka sa'a i ma. Kovaa nuu ja u'vi ma, te jin ko kuu ni sukan kúu in suchi luluu ma ja ñatuu na ja u'vi ñu'u ini anua i ma. 


text:
Vaa nuu tnu'u ni kaxtnu'u Moisés ma sa'a ká'an i: “Kuatniñu sa ñayii in‑ka ñuu in‑ka sa'an ma ja jin ka'an i nuu ñayii ñuu ya'a, kovaa ni masu jin koniniso'o i, sa'a ká'an Iya Tátnuni ma.” 


text:
Chukan kúu ja ñayii ka ka'an ndeva'a‑ni in‑ka sa'an ni wa'a Su'si ma chi iyo ja nuu ñayii ñatuu ka kandija tnu'u Su'si o a jin ka'an i, sukan‑va'a jin kuni ñayii yukan ja ñayii ka ka'an ma, ka iyo i ji'in Su'si ma. Kovaa tnu'u káxtnu'u Su'si ma chi yo'o chi iyo ja jin ndakaxtnu'u o nuu ñayii ka kandija Su'si ma, sukan‑va'a jin kuni i nawa iyo ja sa'a ya ja jin kuu o ma. 


text:
Chukan kúu ja jin ndasa'a maa o kuenda ja nú nuu ka ndatna'a o a ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, te ndi‑in ndi‑in sa'an jin ka'an ni, te jin kivi koo ñayii ñatuu jin kuni‑ka tnu'u Su'si a, xi ñayii ñatuu kandija‑ka Su'si o a chi jin ka'an i ja ni ka nduneé janitnuni o a ja sukan ka kuu o ma. 


text:
Kovaa nú ndaka o ka ndakaxtnu'u tnu'u ni taa Su'si ma, te nuna kivi in ñayii ñatuu jini tnu'u Su'si a, xi ñatuu kándija i ya ma, te kuniso'o i ndaka tnu'u ka ka'an o ma, te ndasa'a i kuenda, te kandija i Su'si ma. 


text:
Te ja ni ndakunitnuni i naxe iyo ini anua i ma nuu Su'si ma, te ndachindeyi i nuu i te ndachiñu'u i Su'si ma, te ndaka'an i ja ja ndaa ndija kúu ja iyo Su'si ma nuu ka iyo o ma. 


text:
<pb/>Te sa'a jín sa'a o nuu ka ndatna'a o ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, iyo ja jin koo tu'va ndi‑in ndi‑in o nú nde o kata xi ka'vi o in salmo, xi kaxtnu'u o nawa kúni ka'an tnu'u Su'si o a, xi ka'an o in‑ka sa'an, xi jin ndakaxtnu'u o tnu'u ni kaxtnu'u Su'si ma, xi jin ndaka'an o nawa kúni ka'an tnu'u ni kaxtnu'u Su'si ma. Kovaa ndaka jin sa'a vii jin sa'a va'a o, máko jin kanduu jin kani'ni o, sukan‑va'a na chindee ña'a i ja jin konukuiñi va'a ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma. 


text:
Te nú ka iyo ñayii jin ka'an in‑ka sa'an, in uu‑ni i na jin ka'an, kovaa maa maa i na ka'an, te koo in ñayii ndaka'an nawa kúni ka'an ja ka ka'an in in i ma. 


text:
Kovaa nú ñatuu na in kuu ndaka'an nawa kúni ka'an sa'an kúni i ja ka'an i ma chi va'a‑ka ja na kasiyu'u i, te ka'an yu'u i ja kuu maa i ji'in Su'si ma. 


text:
<pb/>Te suni sukan jín sa'a tna tee ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma. In uu‑ni de ndákaxtnu'u, te jín ndasa'a maa ñayii ma kuenda. 


text:
Te nú na in núkoo ma te ni kaxtnu'u Su'si ma tnu'u ndakaxtnu'u i ma, te kua'a ñayii xinañu'u ma tnu'u ja na ka'an i. 


text:
Vaa kuu ndi‑in ndi‑in ni jin ndakaxtnu'u tnu'u Su'si ma, sukan‑va'a ndaka o jin kutu'va, te sukan‑va'a ndaka o jin koniniso'o ja jin ndaka'an‑so'o nuu tna'a o ma. 


text:
Vaa tee ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma chi jâ na'a de nawa ni kaxtnu'u Su'si ma, te kuu jin kondetu de. 


text:
Vaa Su'si ma, masu in Su'si sakanuu sakani'ni kúu ya, su'va ja kúni Su'si ma kúu ja jin koo mani o. Sukan sa'a ya nuu ka ndatna'a ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya ya ma, ja ñatuu na ja u'vi‑ka ka sa'a i ma, 


text:
te chukan kúu ja vivii jin sa'a ni nuu ka ndatna'a ni ma, te jín kasiyu'u ña'a ma, vaa masu na'a vii ja jin ko kukuu yu'u ña. Su'va jín kuandetu ña sukan ka jandetu ña nuu yii ña ma, sukan ká'an tna tnu'u ni kaxtnu'u Moisés ma. 


text:
Nú iyo nawa jin kakan‑tnu'u ña sukan‑va'a jin kutu'va ña, va'a‑ka ve'e ña ma, te jin kakan‑tnu'u ña nuu yii ña ma. Vaa masu na'a vii ja ká'an ká'an ña nuu ka ndatna'a o ma. 


text:
<pb/>Jin kona'a ni ja masu nuu ka iyo maa ni a ni kee tnu'u Su'si ma. Te ni masu nuu maa in‑ni ni ni kenda tnu'u Su'si o a, vaa jin ko sa'a ni sukan ka jani ini maa ni. 


text:
Nú na in jani ini ja in ñayii ndákaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma kúu i, xi in ñayii jâ ni teku‑ka ini nuu Su'si ma kúu i chi iyo ja ndakunitnuni ndandaa i ja ndimaa ja tátnuni maa Iya Tátnuni ma kúu ja tée sa a. 


text:
Chukan kúu ja jin ko ndi ini‑ka ni ja jin ndakaxtnu'u ni tnu'u táa Su'si ma, te máko jin ka'nu ndee ni ja jin ka'an i in‑ka sa'an ma, kovaa máko jin sakanuu jin sakani'ni‑ni ni. 


text:
Vitna ndáka'an ndaa ndáka'an ndija sa tnu'u va'a tnu'u vii ni kaxtnu'u sa nuu ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, vaa jâ ni ka jan‑ta'vi ni tnu'u Su'si o a te ka kandija ni, te chukan kúu ja ka nukuiñi va'a ni onde vitna. 


text:
Te nú ndimaa jin ko kandija ni te ma jin xndoo ni tnu'u Su'si o a ja ni kaxtnu'u sa ma, te jin ndani'i ta'vi ni, te nuna jin xndoo ni, masu nde jiniñu'u ja ni ka sa'a ni tnu'u ja ni ka kandija ni ma. 


text:
Vaa saña chi ni kaxtnu'u ndi'i kuiti sa nuu ni sukan ni kaxtnu'u ya nuu sa onde xinañu'u ma, te ja ni kaxtnu'u ya ma kúu ja Cristo ma, ni ji'i ya ja na xnaa ya kuechi o ma, sukan ká'an tutu ndee tnu'u Su'si ma. 


text:
Te sani te ni kenda ya nuu ka iyo vi'i‑ka u'un cientu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te kua'a i ka teku‑ka, te jaku i, jâ ni ka ji'i. 


text:
Te sandi'i‑nka ja ndaka de ma, te ni kenda ya nuu sa ma, te ni ndo'o sa sukan kúu in lulu ja kuee xeen ni kaku i te ni ji'i nuu i ma, vaa onde yukan, saa ni ndakâku jaa sa nuu ya ma te ni xndoo sa ja u'vi ma. 


text:
Chukan kúu ja ndaka‑ka tee ni tetniñu ya ma, ka ndanuu‑ka de sana saña, te saña chi masu kaa masu iyo sa ja konani sa tee ni tetniñu ya ma, vaa ni yo sondikin sa ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a nkuu. 


text:
Kovaa ja ni kunda'vi ini ña'a Su'si ma kúu ja ni nduu sa sukan kúu sa vitna a. Te masu in ja kuan naa kúu ja ni skuta'vi ña'a ya a chi ja maa ya, te suu sa ni satniñu‑ka sana ndaka‑ka de ma. Kovaa masu ja tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa sa kúu ja ni satniñu sa ma, nú masu ja sukan nda'vi ini maa ya ma, te ni taa ya tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma ja kuu sa'a sa sukan kúni ya ma. 


text:
Vaa visi saña xi maa de ni ka kaxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a Su'si a nuu ni a, te ni ka kandija ni a. 


text:
<pb/>Te nú ni ka kaxtnu'u sa ja Cristo ma, ni ndateku ya ne'un ñayii ni ka ji'i ma, ¿naxe kúu ja ka ka'an jaku ni ja ñatuu na in ndateku nuu ni ji'i i ma? 


text:
Kovaa nú ñatuu ni ndateku Cristo ma sukan ka ka'an jaku ni a, masu nde jiniñu'u ja ka káxtnu'u sa a, te masu nde jiniñu'u ja ka kukanu ini o Su'si ma, nú sukan. 


text:
Te nú sukan, te saña chi ni ka nduu sa tee ñatuu ka kaxtnu'u ndaa tnu'u Su'si ma, nú sukan, vaa saña chi ka kaxtnu'u sa sukan ni sa'a Su'si ma ja ni ndaxteku ya Cristo ma, te naku ka jani ini ni ja masu jin ndateku ñayii ma, te vitna ja Cristo ma chi ni ndateku ya ma, te nú ñatuu ka ndateku ndija ñayii ma, kuiti ñatuu ni ndateku Cristo ma. 


text:
Nú ka jani ini o ja ñatuu ni ndateku Cristo ma, te masu nde jiniñu'u ja ka ka'an o ja ka kukanu ini o Su'si ma ja sa'a ya ja jin kaku o nuu ja u'vi ma. Nú sukan chi ñatuu jin naa‑ka kuechi o ma nuu Su'si ma. 


text:
Te nú sukan chi ñayii ka kukanu ini i Cristo ma te ni ka ji'i i ma chi, ¿ni ka skenaa i maa i, ka jani ini ni? 


text:
Te nú ka kukanu ini o Cristo ma ja yika‑ni ja jin koo va'a o ñuu ñayivi ya'a chi masu na tnu'u kanu ini ja jin ndateku o, te ñayii ka kunda'vi ka kukee‑ni ka kuu o sana ndaka‑ka ñayii ma. 


text:
<pb/>Kovaa ja ndaa ndija ka ka'an sa a ja Cristo ma ni ji'i ya, te suu ya ni ndateku xinañu'u ne'un ñayii ni ka ji'i ma, te sana kenda kivi ja jin ndateku tna i sukan ni ndateku ya ma. 


text:
Vaa kuechi in tee ni sa'a so'o nuu Su'si ma, te chukan kúu ja ndaka ñayii ma jin kûu. Te vitna ja ni ndateku Cristo iya ni kii ñayivi ñuu ñayivi a kúu ja ñayii ka kukanu ini i ya ma chi jin ndateku tna i nuna jin kûu i ma. 


text:
Vaa kuechi Adán ma, te ndaka ñayii ma ni ka jiso kuechi, te jin kûu i. Te suni ja maa Cristo ma, te ndaka ñayii jin kukanu ini ya ma chi sa'a ya ja jin ndani'i ta'vi i te jin koteku i. 


text:
Te vivii ni jakin tna'a ya. Vaa xinañu'u Cristo ma ni ndateku. Sana kenda kivi ja ndii Cristo ma, te jin ndateku yo'o ja ka kukanu ini o ya ma. 


text:
Sani te jinu ndaka ma. Te ndakua'a Cristo ma ndaka ja tátnuni ya ma nuu nda'a Yuva o Su'si ma, vaa ni kundee ya ni xnaa ya ndaka ja iyo ñuu ñayivi a ja tátnuni i ma nkuu. 


text:
Vaa jiniñu'u ja tatnuni Cristo ma ñuu ñayivi ya, onde kundee ya nuu ja ñatuu kúnimani nuu ya ma te skendoo ya i chii ja'a ya ma. 


text:
Vaa ndaka ja iyo ñuu ñayivi a chi ni tatnuni Su'si ma ja Cristo ma tatnuni nuu ndaka, te jin kandija i ja ká'an ya ma. Kovaa masu ká'an ja onde maa Su'si ma, Cristo ma tatnuni nuu ya. Vaa su'va maa Su'si ma ni sa'a ja ndaka ja iyo ñuu ñayivi a, jin kandija i nuu Cristo ma. 


text:
Te nú ni kuu ja ndaka ja iyo ñuu ñayivi a ka kandija nuu Cristo ma, sani te maa Su'si ma ndatnii ja ndatatnuni ya nuu ndaka ja iyo ñuu ñayivi a, te maa Cristo ma chi skendoo ya ndaka nuu nda'a Su'si ma, te kandija ya, sukan‑va'a maa Su'si ma ko kuu iya tatnuni nuu ndaka ma. 


text:
<pb/>¿Te nava'a ka ka'án ni ja ma jin ndateku ñayii ni ka ji'i ma, te vitna ja maa ni chi ka jandute ñayii ma nuu tniñu ñayii ni ka ji'i ma, sukan‑va'a kuu jin ndateku i, ka ka'án ni? 


text:
¿Te nava'a ndi‑kivi ndi‑ñuu ka iyo yika sa ja jin ndo'o jin neni sa, nú ñatuu na tnu'u kanu ini ja ndateku o te koo o ji'in Su'si ma? 


text:
Vaa ká'an sa nuu ni ja ndi‑kivi ndi‑ñuu ka iyo yika sa ja jin ka'ni ña'a i. Kovaa ka iyo sii ini sa, vaa vitna chi vivii ka kuu ni nuu Cristo ma. 


text:
¿Te nava'a saña, te ni kanaa xeen sa ji'in kiti xeen ka iyo ñuu Éfeso ma, nú ñatuu na tnu'u kanu ini ja jin ndateku ñayii ni ka ji'i ma? Te nú sukan, te va'a‑ka: “Na jin kaa o te na jin ko'o o, vaa yutnee te jin kûu o”, sukan ka ka'an jaku ñayii ma. 


text:
Kovaa máko jin kua'a ni tnu'u ja jin ko xnda'vi ña'a i ja sukan ka ka'an i ma. Vaa ñayii ka ndikin tna'a ji'in ñayii ka sa'a ja u'vi ma chi jaku‑ni, te jin ndasa'a tna i ja u'vi sukan ka sa'a ñayii yukan ma. 


text:
Su'va jin konde'ya va'a ni nawa jin sa'a ni, sukan‑va'a ma jin ndakuiso kuechi‑ka ni. Vaa ka iyo jaku ni ja ñatuu ka jaku'ni ini ni sukan kúni Su'si ma ja jin ko sa'a ni, te sa'a ká'an sa sukan‑va'a jin ndakukan‑nuu ni. 


text:
<pb/>Te kuiti ka iyo jaku ni ja jin kakan‑tnu'u ni: “¿Naxe jin ndateku ñayii ni ka ji'i ma? ¿Te naxe jin kava yikikuñu ñayii ma, nuna jin ndateku i ma?” 


text:
¡Masu ka ndasa'a ni kuenda nawa ka ka'an ni a! Chi vaa onde ja ka saka ni nuu ñu'ú ma chi xinañu'u kûu i, sana kuite i ma. ¿Te nava'a ñatuu ka ndasa'a ni kuenda? 


text:
Vaa masu viyu ma kúu ja saka ni ma, nú masu ja in nuni‑ni kúu, xi ndeva'a‑ni na ndikin saka o ma, kovaa nini ja onde kûu i, sana kuite i. 


text:
Vaa maa Su'si ma sa'a ja kuite i te kua'nu i sukan kúni maa ya ma. Te maa maa i jin kuite. Nuni ma, te kuite in viyu, te triu ma, te kuite in triu, te vivii koo i. 


text:
<pb/>Vaa masu ndaka yikikuñu i ma, inuu‑ni ka kuu i. Vaa yikikuñu ñayii ma, ji'in yikikuñu kiti ma, ji'in yikikuñu tiaka ma, ji'in yikikuñu kiti ka ndava ma, masu inuu‑ni ka kuu. 


text:
Te sukan tna kúu vaa ka iyo ja ka iyo andivi ma, te ka iyo ja ka iyo nuu ñu'ú ya. Kovaa ja ka iyo andivi ma, vivii ka na'a i yukan, te ja ka iyo nuu ñu'ú ya, vivii ka na'a i ja ka iyo i nuu ñu'ú ya. 


text:
Te ja ndii kandii ma, masu inuu kuu ji'in ja ndii yoo ma, ni a tiuxini ma masu inuu ka tnuu ndaka i ma. 


text:
<pb/>Te suni sukan ko kuu ja jin ndateku ñayii ni ka ji'i ma. Vaa jin chu'u o in yikikuñu ja tivi ma, te ndateku in yikikuñu ja masu naa masu tivi‑ka. 


text:
Te jin chu'u o in yikikuñu ja masu jiniñu'u‑ka, te ndateku in yikikuñu ñayii ja vivii kava i. Te chu'u o in yikikuñu ja masu nawa kuu‑ka sa'a i, te ndateku in yikikuñu ñayii ja koo tnu'u ndee tnu'u ndatnu i. 


text:
Te ja chu'u o ma, in yikikuñu ja tivi‑ni kúu i, kovaa ja ndateku i ma, te nduu i in yikikuñu ñayii koo ji'in Su'si ma. Vaa yo'o chi, sukan kúu yikikuñu kiti ma, sukan kúu yikikuñu o a ja ka iyo o nuu ñu'ú o ya. Te iyo in‑ka yikikuñu o ja koo andivi ma ji'in Su'si ma. 


text:
<pb/>Vaa sukan tna ndee tnu'u Su'si ma: “Adán ma kúu tee xinañu'u ni sa'a Su'si ma, te ni iyo de ñuu ñayivi a, te kuechi ja u'vi ni sa'a de ma kúu ja iyo ja jin kûu ndaka ñayii ma.” Te Jesucristo ma, andivi ma iyo ya, te ni kii ñayivi ya ñuu ñayivi a, te ni ndo'o, ni neni ya, sukan‑va'a kuu jin koteku ñayii ma. 


text:
Te chukan kúu ja ka jini o ja xinañu'u‑ka yikikuñu o a kûu i te naa i, sukan ka kuu yikikuñu kiti ma, sana ndataa Su'si ma in yikikuñu jaa, ja no'o i te koo i andivi ma. 


text:
Vaa Adán ma kúu tee xinañu'u ni sa'a Su'si ma, te ni iyo de ñuu ñayivi a, te Jesucristo Iya Tátnuni ma, visi ni kii ñayivi ya ñuu ñayivi a, kovaa andivi ma kúu nuu iyo ya. 


text:
Te jín kona'a o ja sukan‑ni ni ndo'o yikikuñu Adán ma ja ni iyo de ñuu ñayivi a, sukan‑ni jin ndo'o yikikuñu ñayii ka iyo ñuu ñayivi a vitna a. Te jín kona'a o ja sukan kaa yikikuñu iya iyo andivi ma, sukan jin nduu yikikuñu ñayii jin nu koo andivi ma te jin koo i ji'in ya ma. 


text:
Te chukan kúu ja sukan kaa tee ni iyo ñuu ñayivi a, sukan‑ni ka ndaa tna o vitna. Te suni kenda kivi ja jin kava o sukan kaa iya iyo andivi ma. 


text:
Ja ndaa ndija ká'an sa ja yikikuñu o a, sukan kaa i ja iyo i ñuu ñayivi ya chi ja tivi‑ni ja naa‑ni kúu i, te masu kuu ndenda i nuu tatnuni Su'si ma, vaa masu iyo i ja nduta'vi i nuu ka iyo ja masu jin tivi masu jin naa ma. 


text:
<pb/>Kovaa kúni sa ja jin kuni ni in tnu'u jaa ni kaxtnu'u Su'si ma, ja masu ndaka o jin kûu, kovaa kenda kivi ja ndaka o, jin ndasama yikikuñu ka neva'a o vitna a. 


text:
Te in ja nunuu‑ni ko kuu, sukan‑ni ndakueni o ma te ndakoto o ma‑ni, nú ni jinu ja tivi trompeta ma. Vaa tivi trompeta ma. Sani te ñayii ni ka ji'i ma, te jin ndateku i, te masu kuu jin naa‑ka i, te yo'o ja ka teku‑ka o a chi jin ndasama yikikuñu ka neva'a o vitna a. 


text:
Vaa jiniñu'u ja yikikuñu o ja naa ja tivi a, nduu i in yikikuñu ja masu naa ja masu tivi‑ka, te masu kûu‑ka i, vaa koteku i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Te nú ni kuu ja yikikuñu o a ja kûu ja tivi ja naa, te ni nduu i in ja masu ja kûu‑ka ja masu ja tivi‑ka ja masu ja naa‑ka, sani te ko kuu sukan ndee nuu tnu'u Su'si ma ja ká'an sa'a ma: “Ni kundee ja koteku o ma, ni xnaa i ja kûu o ma. 


text:
¿Ndenu iyo ja xtna'a ña'a i te kundee i ja'ni i ñayii ma? ¿Ndenu iyo yavi yinee ndiyi ma ja kundee i nuu o a?” Sa'a ká'an ma. 


text:
Kovaa kuechi ja jâ ni ka jini o tnu'u ni kaxtnu'u Moisés ma, te ja u'vi ma, xtna'a xtna'a ña'a i, xi ma kundee i ja kuiso kuechi o, te kûu o. 


text:
Kovaa ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ni sa'a Su'si ma ja jin kundee o nuu ja u'vi ma, te chukan kúu ja jin ndakuan‑ta'vi jin ndakuan‑ta'vi‑ni o nuu ya ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndijin ja kútoo ña'a sa a, ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, ni‑yu'u ni‑ini ni jin konukuiñi va'a ni nuu Su'si a, te jin satniñu jin satniñu‑ka ni nuu Iya Tátnuni ma, vaa ka jini o ja masu ka satniñu ka'a o nuu Iya Tátnuni ma.<pb/>


text:
Te ja jin ndakua'a ni nuu Su'si ma, jin sa'a ni sukan ni tatnuni sa nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja ka iyo i ñuu Galacia ma, sukan‑va'a jín kuatniñu ñayii ni ka ndusiin nuu ja u'vi ma te ka jinukuechi ñukuun i nuu Su'si o a. 


text:
Te ndi‑in ndi‑in ni, kivi xinañu'u ja kéja'a smana ma jin sa'a siin ni jaku ja sukan ni ka ni'i ni ma sukan‑va'a jin ndakua'a ni nuu Su'si ma. Te jin tava'a ni sukan‑va'a kivi jaan sa ma, te masu jiniñu'u ja jin ndaxtutu‑ka ni ja jin ndakua'a ni nuu Su'si ma. 


text:
Te nuna jaan sa, te tetniñu sa ñayii jin kaji maa ni ma, te jin koo i ñuu Jerusalén ma jin xsia'a i xu'un jin ndaxtutu ni ma, te jin kinda'a i in carta nuu ká'an ja maa ni ni ka tetniñu ja jin kuu ñayii yukan. 


text:
Te nú jiniñu'u ja ki'in maa sa, te ki'in sa ji'in ñayii ma. Ká'an Pablo ma ndaka tniñu jani ini de ja sa'a‑ka de nuu Su'si ma 


text:
Te xi saa kuu‑nka, te kendoo sa ji'in ni, te jin koo o nani ya'a kivi vijin ma. Te sana jin ndaskaka ichi ña'a ni nuu ki'in sa ma. 


text:
Vaa ñatuu kúni sa ja yika‑ni ja ya'a kunu sa ja kuni ña'a sa chi kúni sa ja jin koo o jaku kivi, nuna kachi maa iya tátnuni nuu o a. 


text:
<pb/>Te nú ni kenda Timoteo a nuu ka iyo ni a, te jin ko ndi ini ni ja na koo sii ini de ji'in ni, vaa tee satniñu nuu iya tátnuni nuu o a sukan satniñu sa a kúu de. 


text:
Chukan kúu ja ni‑in ni, másu ko jin saxiko ni de, su'va jin chindee ni de ja na ki'in sii ini de nuu ki'in de ma, sukan‑va'a na ndii sii ini de nuu iyo sa ya, vaa ka ndetu sa de ji'in jaku‑ka tna'a o ni ka nduu sa'ya Su'si o a. 


text:
<pb/>Te siki ja ñani o Apolos ma, ni jiña'a, ni jiña'a sa de ja jaan de ji'in ñani o a jan koto ña'a de ndijin, kovaa ñatuu ni kuni de ja jaan‑ni de vitna, kovaa jaan de nuna ndanune de. Sukan ka ndakan‑tnu'u ñaña'a Pablo ma ñayii ka iyo ñuu Corinto ma 


text:
<pb/>Jin ko koto va'a ni maa ni, te jin konukuiñi vava'a ni, te másu ko jin xndoo ni Su'si iya ka kukanu ini o a, te in‑ni ja jin kani ini ni, te máko jin koyu'u ni. 


text:
Te ndaka ja ka sa'a ni ma, te jin sa'a vii jin sa'a va'a ni, te sukan, te ka kaxtnu'u ni ja ka kutoo nuu tna'a ni ma. 


text:
Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, jâ ka jini ni ja ndaka tna'a tee kúu Estéfanas ma, ka kuu i xinañu'u ja ni ka kandija i tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a, sana ndaka‑ka ñayii ñuu Acaya ma. Te ndaka maa de ji'in tna'a de ma ka jinukuechi nuu ñayii ni ka ndusiin nuu ja u'vi ma te ka jatanuu de ka jinukuechi de nuu Su'si ma. 


text:
Te chukan kúu ja jikan‑ta'vi sa nuu ni ja jin chindee ni ndaka ñayii ka jinukuechi nuu Su'si ma sukan ka sa'a tna o a. 


text:
Ni kusii ini xeen sa ja ni ka kenda koo tee kúu Estéfanas ma, ji'in tee kúu Fortunato ma, ji'in tee kúu Acaico ma. Vaa suu de ni ka chindee ña'a tna'a ja ñatuu ni kuu jin chindee ña'a ni ma. 


text:
Te ja ni ka sa'a de sa'a, te ni ka ndani'i sa tnu'u kanu ini, te sukan ni ka ndani'i tna ni tnu'u kanu ini. Chukan kúu ja jiniñu'u ja jin ndakuni ni ndaka ñayii ka sa'a sukan ka sa'a de a te jin chindee tna ni i. 


text:
Ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja ka iyo i ñuu Asia a, ji'in tee kúu Aquila a, ji'in ña'a kúu Priscila a, ji'in ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma ja ka ndatna'a i ve'e de ma. Ja maa iya tátnuni nuu o a, te ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña ndaka de. 


text:
Te ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja ka iyo i ya'a, te jin ndakua'a tna'a ni nchuxi ndi‑in ndi‑in ni. 


text:
Kovaa nú nde in ñatuu kútoo Jesucristo iya tátnuni nuu o a, ko kuu i in ñayii skenaa maa i nuu ja u'vi ma, sukan ká'an maa ya ma. Vaa Iya Tátnuni ma, jâ vee ya. 


text:
Te ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a Jesucristo iya tátnuni nuu o a na jin koo ji'in ni ni‑kani ni‑jika. 


text:
Saña ja kúu sa Juan ma, te tée sa nuu ndijin siki iya ni iyo onde xinañu'u ma, Jesucristo iya ni ka yo jiniso'o sa ja ni yo ka'an ya ma, te ni ka jini sa ya ji'in nuu sa ma, te ni ka yo nde'ya sa ya, te ni ka yo tnii sa ya ji'in nda'a sa ma. Suu ya kúu tnu'u ja sa'a ja koteku o ma. 


text:
Te iya sa'a ja koteku o ma, ni kii ñayivi ya, te ni ka jini sa ya, te ka ndakani sa ja maa ya sa'a ja koteku o ma. Te ka kaxtnu'u sa nuu ni ja maa ya sa'a ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma, te ni iyo ya ji'in Yuva ya ma, te saa ni kii ya, te ni ka jini sa ya. 


text:
Te ka kaxtnu'u sa sukan kaa sukan iyo ya ma, te ni ka yo jiniso'o sa ja ni yo ka'an ya ma, te ka kaxtnu'u sa nuu ni a, sukan‑va'a jín ketna'a ini o sukan ka ketna'a ini sa ji'in Yuva o Su'si ma ji'in Sa'ya ya Jesucristo ma. 


text:
Te tnu'u ya'a tée sa, sukan‑va'a jin koo sii ini ndija ndaka o. Su'si ma kúu ñu'u xtnuu nuu ñayii ma, te ka sa'a i ja va'a ja ndaa ma 


text:
<pb/>Te tnu'u ya'a kúu tnu'u maa Jesucristo ma ja ni kaxtnu'u ya ma, te ka ndakaxtnu'u sa nuu ni, ja Su'si ma kúu ñu'u ndú'va ñuu ñayivi a, te ñatuu nde kunee nuu iyo ya ma. 


text:
Nú ka ka'an o ja ka iyo o ji'in ya te ka sa'a o sukan ka sa'a ñayii ka iyo nuu nee ma chi ka xnda'vi tna'a o, te ñatuu ka sa'a o ja ndaa ma. 


text:
Kovaa nú ka sa'a o ja va'a sukan ka sa'a ñayii ka iyo nuu xndu'va maa Su'si ma ñu'u ya ma, te ka ketna'a ini ndi‑in ndi‑in o, te maa niñi Sa'ya ya Jesucristo ma ndasavii ña'a ndaka na kuechi o ma. 


text:
<pb/>Nuna jin ka'an o ja ñatuu na kuechi o, ka xnda'vi o maa o, te ñatuu na ja ndaa ma ñunee ini anua o ma. 


text:
Kovaa nuna ndaka'an o na kuechi ni sa'a o ma chi maa Su'si ma kúu iya sa'a ja va'a ja ndaa, te ndasakanu ini ya na kuechi o ma, te ndasavii ña'a ya ndaka ja u'vi ni sa'a o ma. 


text:
Te nú ka ka'an o ja ñatuu na kuechi ka sa'a o ma, te ka sa'a o tnu'u ja Su'si ma kúu iya xnda'vi ña'a, te ñatuu na tnu'u ya ma ñunee ini anua o ma.<pb/>


text:
Sa'ya maa sa, tée sa tnu'u ya'a, sukan‑va'a máko jin ndakuiso kuechi‑ka ni. Kovaa nú na in ndiso kuechi i, iyo maa Jesucristo ma ja chindee ña'a ya ja xnaa ya kuechi i ma nuu Su'si ma, vaa suu ya kúu iya sa'a ja va'a ja ndaa ma. 


text:
Jesucristo ma kúu iya ni sa'a ja kuu sakanu ini Su'si ma kuechi o ma, te masu kuechi maa in‑ni o ma, nú masu ja kuechi ndaka ñayii ñuu ñayivi a, nuna jin kandija i ya ma. 


text:
Kovaa nú na in ká'an ja: “Saña chi jini sa ya”, te ñatuu sa'a i sukan tátnuni ya ma, in ñayii xnda'vi ña'a kúu i, te ñatuu na ja ndaa ma ñunee ini anua i ma. 


text:
Kovaa nú na in kandija tnu'u ká'an ya ma, te ñayii ya'a, kútoo ndija i ya, te nú sukan ka sa'a o, saa ka jini o ja ka iyo o ji'in ya. 


text:
Nú na in ká'an ja iyo i ji'in Jesucristo ma, kó sa'a i sukan ni yo sa'a maa ya ma. In tnu'u jaa tátnuni Su'si ma 


text:
<pb/>Ndijin ja ka kutoo tna'a o a, tnu'u tée sa a masu tnu'u jaa kúu, suni maa i ni ka yo jiniso'o ni onde xinañu'u ma. Te tnu'u ya'a, tnu'u jana'a kúu i, te suni maa i ni ka jiniso'o ni onde xi'na‑ka ma. 


text:
Kovaa tnu'u tée sa a nuu ni a vitna a, in ja tátnuni jaa Jesucristo ma kúu, te in ja ndaa ni sa'a ya ji'in o ma kúu. Vaa yo'o, jâ ni ka nde koo o nuu nee ni ka iyo o ma, te vitna jâ ni ndaxtnuu Su'si ñu'u ndija ya ma nuu o a, ja jin ko sa'a o ja va'a ja ndaa ma. 


text:
<pb/>Nú na in ká'an ja iyo i nuu tnuu ñu'u Su'si ma, kovaa ndákiti ini i nuu tna'a i ma, iyo‑ka i nuu nee ma. 


text:
Kovaa nú na in ndákiti ini i nuu tna'a i ma, iyo i nuu nee ma, te kua'an vee i nuu nee ma kúu i, te ñatuu jini i ndenu ki'in i, vaa nuu nee ma iyo i, te ñatuu kúndijin nuu i. 


text:
<pb/>Sa'ya sa, tée sa sa'a nuu ni, vaa ja maa Jesucristo ma, te ni sakanu ini ña'a Su'si ma ndaka kuechi ni ma. 


text:
<pb/>Tée sa nuu ndijin ja jâ ka iyo sa'ya ni ma, vaa jâ ni ka jini ni iya iyo onde xinañu'u ma. Suchi jaa, tée ri nuu ro'o, vaa jâ ni ka kundee ro nuu ja u'vi ma. Sa'ya sa, ni tee sa sa'a nuu ni, vaa ni ka jini ni Yuva o Su'si ma. 


text:
<pb/>Ni tee sa nuu ndijin ja ka iyo sa'ya ni ma, vaa ni ka jini ni iya iyo onde xinañu'u ma. Suchi jaa, ni tee ri sa'a nuu ro'o, ja jâ ni ka jan‑ta'vi ro tnu'u Su'si ma ini anua ro a, te ñatuu ni ka yu'u ro nawa jin ka'an ñayii ma ja jin kuu ro ma, vaa jâ ni ka kundee ro nuu ja u'vi ma. 


text:
<pb/>Máko jin kutoo ni ñuu ñayivi a ni ja ka iyo ñuu ñayivi a. Nú na in kútoo‑ka i ñuu ñayivi a, masu kútoo i Yuva o Su'si ma. 


text:
Vaa ndaka ja iyo ñuu ñayivi a masu nuu Yuva o ma vee, nú masu ja maa ne'un ñayii ma. Te cha'a kúu ja táa ñuu ñayivi a: ja ku'un ini o ja u'vi ma, ji'in ja ku'un ini o ja koneva'a o nawa játna ini o ma, ji'in ja sa'a o tnu'u ja maa o kuu‑ka ma. 


text:
Kovaa ñuu ñayivi ya ji'in ja játna ini ñayii ma ja sa'a i ma chi ja naa ko kuu nuu Su'si ma, kovaa ñayii sa'a sukan játna ini Su'si ma, koteku i ni‑kani ni‑jika nuu ya ma. Ñayii xnda'vi ña'a te ñatuu káxtnu'u ndaa i tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma chi masu iyo i ichi ndaa ma 


text:
<pb/>Sa'ya sa, jâ ve ndi'i kivi a. Te jâ ka jiniso'o ni ja vee in suchi kanaa ji'in Cristo ma, te jâ ve kuyatni i, te suni jâ ni ka kenda koo kua'a ñayii ñatuu ka kunimani nuu Cristo ma. Te chukan kúu ja ka jini o ja ve kuyatni kivi naa ñuu ñayivi a. 


text:
Ñayii ya'a, ni ka nde koo i ne'un o a, vaa masu ñayii ka ndikin Cristo ma ka kuu i. Vaa nute ka ndikin i ya chi jin koo ka'nu o ji'in i. Kovaa sa'a ni kuu, sukan‑va'a jin kuni ndaa o ja masu ndaka o ka kuu sa'ya Su'si ma. 


text:
<pb/>Cristo ma, ni taa ya Xtumani Ndios ma nuu ndijin, te ndaka ndijin ka jini nawa kúu ja va'a ja ndaa ma. 


text:
Te tée sa tnu'u ya'a nuu ni masu kuechi ja ñatuu ka jini ni ja ndaa ma, chi vaa ndijin, jâ ka jini ni ja ndaa ma, te jâ ka jini ni ja ni‑in ja xnda'vi tna'a o ma, kituu i nuu ja ndaa ma. 


text:
¿Na in kúu ja xnda'vi ña'a ma? Ñayii xnda'vi ña'a ma kúu ñayii ká'an ja Jesús ma, masu Cristo iya ni tetniñu Su'si ma ñuu ñayivi a kúu ya. Ñayii yukan kúu ñayii ñatuu kúnimani nuu Cristo ma, vaa ñatuu kándija i ni a Yuva o Su'si ma ni a Sa'ya ya ma. 


text:
Ndeva'a‑ni ñayii ká'an ja masu Sa'ya Su'si ma kúu Cristo ma, suni ñatuu iyo i ji'in Yuva o ma. Kovaa nú na in ká'an ja Sa'ya Su'si ma kúu Cristo ma, ñayii yukan, iyo i ji'in Yuva o ma. 


text:
<pb/>Te chukan kúu ja jin chunee va'a ni ini anua ni a tnu'u ni ka jiniso'o ni onde xinañu'u ma. Te nú ka ñu'u ini ni te ka sa'a ni sukan ká'an tnu'u ni ka jiniso'o ni onde xinañu'u ma, te jin kona'a ni ja ka iyo ni ji'in Yuva o Su'si ma ji'in Sa'ya ya ma. 


text:
<pb/>Te ni tee sa sa'a, sukan‑va'a máko jin kandija ni ja ka ka'an ñayii ka kuni i ja jin xnda'vi ña'a i ma. 


text:
Vaa ndijin chi ka iyo ni ji'in Xtumani Ndios ma iya ni taa maa Jesucristo ma, te ñatuu na in ka jiniñu'u‑ka ni ja ko skua'a ña'a i, vaa maa Xtumani Ndios ma káxtnu'u ndaka tnu'u nuu ni a, te ja kaxtnu'u ya ma kúu ja ndaa, te ñatuu xnda'vi ña'a ya. Chukan kúu ja jin koo ni nuu nda'a Cristo ma, sukan káxtnu'u Xtumani Ndios ma. 


text:
<pb/>Vitna vi, sa'ya sa, jín koo ndaa jín koo ndija ni nuu Cristo ma, sukan‑va'a kivi kii ya ma, te ma jin ndakukan‑nuu o, te jin kusaa ini o ja jin koo o jin tna'a o ya. 


text:
Vaa jâ ka jini ni ja Jesucristo ma, iya sa'a ja ndaa kúu ya, te chukan kúu ja ndaka ñayii ka sa'a ja ndaa ma, sa'ya Su'si ma ka kuu i.<pb/>


text:
Jin konde'ya ni sukan kútoo ña'a Yuva o Su'si ma, vaa ni xnani ña'a ya sa'ya maa ya ma. Te suu ka kuu o. Te chukan kúu ja ñayii ñuu ñayivi a, ñatuu ka jini ña'a i, vaa ñatuu ka jini i maa Su'si ma. 


text:
Ndijin ja ka kutoo tna'a o a, vitna chi sa'ya Su'si ma ka kuu o, te visi ñatuu jin kuni‑ka o naxe jin ko kuu o kivi jin koo o nuu Cristo ma, kovaa ka jini o ja nuna kii Jesucristo ma, jin ko kuu o sukan kúu ya ma, vaa kivi yukan, te jin kuni o ya sukan kaa sukan iyo ya ma. 


text:
Te ndaka ñayii ka kukanu ini sa'a te ka ndetu i ya ma, ka ndasavii ka ndasandoo‑ka i maa i sukan iyo vii iyo ndoo maa ya ma. 


text:
<pb/>Kovaa ndaka ñayii sa'a ja u'vi ma chi ñatuu kándija i ja ni tatnuni Su'si ma. Chukan kúu ja ndákuiso kuechi ndákuiso kuechi i ma. 


text:
Ndijin chi jâ ka jini ni ja Jesucristo ma, ni kii ya ñuu ñayivi ya, sukan‑va'a xnaa ya kuechi ñayii kandija sukan tátnuni ya ma. Te vaa maa ya chi ni‑in kuechi ndiso ya, vaa ñatuu játna ini ya ja u'vi ka sa'a ñayii ma. 


text:
Chukan kúu ja ndaka ñayii iyo kaa ji'in ya ma chi ñatuu na kuechi jin kondiso‑ka i, kovaa ndaka ñayii jiso kuechi‑ka ma, ñatuu kuni‑ka i ya. 


text:
Sa'ya sa, ñatuu ni‑in ñayii ko xnda'vi ña'a: nú na in sa'a ja ndaa ma, in ñayii va'a in ñayii ndaa kúu i, vaa sa'a i sukan sa'a ndaa maa ya ma. 


text:
Kovaa ñayii sa'a ja u'vi ma chi tna'a tachi ma kúu i, vaa tachi ma chi onde xinañu'u ma ndiso kuechi i. Te chukan kúu ja ni kenda Jesucristo Sa'ya Su'si ma, sukan‑va'a xnaa ya ja sa'a tachi ma. 


text:
Chukan kúu ja ñayii kúu sa'ya Su'si ma, masu nde jika‑ka i ichi u'vi ma, vaa iyo ja ni chunee Su'si ma ini anua i ma, te sukan ko kuu ni‑kani ni‑jika. Te masu kuu sa'a‑ka i ja u'vi ma, vaa sa'ya Su'si ma kúu i. 


text:
Te sukan, te jini o na in ka kuu sa'ya Su'si ma ji'in na in ka kuu sa'ya tachi ma: vaa ndaka ñayii ñatuu ka sa'a ja va'a ma te ñatuu ka kutoo tna'a i ma, masu sa'ya Su'si ma ka kuu i. Jín kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in o 


text:
Máko jin ko kuu o sukan ni yo kuu Caín ma, vaa tna'a tachi ma ni yo kuu i, te ni ja'ni i ñani i ma. Te ¿nava'a ni ja'ni i ñani i ma? Vaa Caín ma, ja ni yo sa'a i ma ja u'vi kúu, te ñani i ma ni yo sa'a ja va'a ma. 


text:
Vaa yo'o chi ka kutoo tna'a o a, te chukan kúu ja ka jini o ja jâ ni ka yanduu o ja ma jin kûu‑ka o, su'va jin koteku o. Te ñayii ñatuu ka kutoo tna'a i ma, ñatuu ndáteku‑ka i nuu Su'si ma. 


text:
Ndaka ñayii ñatuu kúnimani i nuu tna'a i ma, kuenda kúu in ñayii ja'ni tna'a kúu i. Te ka jini ni ja ni‑in ñayii ja'ni tna'a ma, masu kuu koteku maa i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Te chukan kúu ja yo'o chi ka jini o nawa kúu ja kutoo tna'a o ma, vaa Jesucristo ma, ni kachi ya ja ni ji'i ya nuu tniñu o ma, te suni sukan jin kachi o ja jin sa'a o ja jin kuu tna'a o ma. 


text:
Nú nde o kúu xiku te nde'ya o in tna'a o ma ja jiniñu'u i ja chindee o i, kovaa nú ñatuu wa'a o nawa jiniñu'u i ma, ¿naxe kuu ka'an o ja kútoo tna'a o sukan kútoo ña'a Su'si ma? 


text:
Sa'ya maa sa, ja kutoo tna'a o ma, masu yika‑ni ja tnu'u ká'an‑ni o kúu, nú masu ja ûni ká'an o te sa'a o ja va'a ma. 


text:
Te ja ka kutoo tna'a o sukan ma, te jin kuni o ja ka iyo o nuu ja ndaa ma, te visi ini anua o a, jani uu jani uni ini i ja masu va'a‑ni kúu ja sa'a o ma, kovaa Su'si ma chi ka'nu‑ka ya sana ini anua o a, te jini ya ndaka nawa ñu'u ini o ja sa'a o ma. 


text:
<pb/>Ndijin ja ka kutoo tna'a o a, nú ini anua o a, ñatuu nawa ndáxtekuechi ña'a i, chi kuu jin koo o jin tu'va sii ini o nuu Su'si ma, 


text:
te maa ya taa ndaka nawa kakan o ma, vaa ka kandija o ja tátnuni ya ma, te ka sa'a o ja játna ini ya ma. 


text:
Te ja tátnuni ya ma kúu ja jin kandija o Sa'ya ya Jesucristo ma, ji'in ja jin kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in o ma, sukan ni tatnuni maa ya ma. 


text:
Ñayii ka kandija ja tátnuni ya ma, ka iyo i ji'in ya, te iyo ya ji'in i. Te sa'a, te ka jini o ja iyo ya ji'in o, ja maa Xtumani Ndios ni chunee ya ini anua o ma.<pb/>


text:
Ndijin ja ka kutoo tna'a o a, máko jin kandija ni ja ka ka'an ndaka ñayii ka sa'a i tnu'u ja tnu'u Xtumani Ndios ma kúu tnu'u ka ka'an i ma, nú masu ja jin kototnuni ni i, sukan‑va'a jin kuni ni nú ka neva'a i Xtumani Ndios ma, xi ñatuu, vaa jâ ni ka kenda koo kua'a ñayii ka xnda'vi tna'a ñuu ñayivi a, te ka sa'a i tnu'u ja ka ka'an i tnu'u Su'si ma. 


text:
Te sukan, te jin kuni ni na in iyo ji'in Xtumani Ndios ma: Ndaka ñayii jin ndakuan‑yu'u ja Jesucristo ma, ni kii ñayivi ya nuu ñu'ú ya, ñayii ya'a iyo ji'in Su'si ma. 


text:
Ñayii ñatuu ndákuan‑yu'u sukan ni kii Jesús ma, ñatuu na Xtumani Ndios ma iyo ji'in i, su'va iyo i ji'in tachi ma, suchi ñatuu kúnimani nuu Cristo ma. Ndijin, jâ ni ka jiniso'o ni ja suchi yukan chi kii i ma, te vitna chi ja iyo i ñuu ñayivi ya. 


text:
<pb/>Sa'ya maa sa, ndijin chi sa'ya Su'si ma ka kuu ni, te jâ ni ka kundee ni nuu ñayii ka xnda'vi tna'a ma, vaa iya ka iyo ji'in ni a chi iya kúndee nuu suchi iyo ñuu ñayivi a kúu ya. 


text:
Ñayii yukan chi ñayii ñuu ñayivi a ka kuu i. Chukan kúu ja ndimaa ja iyo ñuu ñayivi a ka ka'an i, te ñayii ñuu ñayivi a, ka niniso'o i ja ka ka'an i ma. 


text:
Kovaa yo'o, sa'ya Su'si ma ka kuu o. Na in jini Su'si ma chi niniso'o i ja ka ka'an o ma, kovaa ñayii masu sa'ya Su'si ma ka kuu i ma, masu nde ka niniso'o i ja ka ka'an o ma. Te sukan, te jin kuni o na in ka neva'a ndija Xtumani Ndios ma ji'in nde in iyo ji'in tachi suchi xnda'vi ña'a ma. Su'si ma kúu iya kútoo ña'a 


text:
<pb/>Ndijin ja ka kutoo tna'a o a, jiniñu'u ja jin kutoo tna'a ndija ndi‑in ndi‑in o, vaa ja kutoo tna'a o ma chi nuu Su'si ma vee. Te ndaka ñayii ka kutoo tna'a ma chi sa'ya Su'si ma ka kuu i, te ka jini i Su'si ma. 


text:
Kovaa ñayii ñatuu ka kutoo tna'a ma, ñatuu ka jini i Su'si ma, vaa Su'si ma chi iya kútoo ña'a kúu ya. 


text:
Su'si ma, ni kaxtnu'u ya ja kútoo ña'a ya, te ni tetniñu ya Sa'ya maa in maa tnu'u‑ni ya ma ñuu ñayivi a, te ni ndo'o ni neni ya ma, sukan‑va'a ja maa ya ma, te jin koteku o. 


text:
Ja kútoo ña'a Su'si ma kúu ja ni sa'a ya sa'a xi'na‑ka: ni tetniñu ya Sa'ya ya ma, sukan‑va'a ja ni ndo'o ni neni ya ja kuechi o ma, te sukan saa ni kuu ni sakanu ini Su'si ma kuechi ndaka o ma. Kovaa yo'o, ni masu nde ni ka yo kutoo o Su'si ma onde xinañu'u ma. 


text:
<pb/>Te ndijin ja ka kutoo tna'a o a, nú sukan ni kutoo ña'a Su'si ma, suni sukan tna na jin kutoo tna'a o. 


text:
Su'si ma, ñatuu na in ni jini kuiti ya, kovaa nú ka kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in o ma, te ka jini o ja Su'si ma iyo ji'in o, te ka jini o ja ka sa'a ndija o sukan sa'a Su'si ma, ja kútoo ña'a ya ma. 


text:
Te nú sa'a ka sa'a o, te ka jini o ja ka iyo o ji'in Su'si ma te iyo Su'si ma ji'in o, vaa ni taa ya Xtumani Ndios ma. 


text:
Te maa o ni ka jini ja Yuva o Su'si ma, ni tetniñu ya Sa'ya ya ma, ja ni ndo'o ni neni ya ma, sukan‑va'a jin ndani'i ta'vi ñayii ñuu ñayivi a, te sukan ka ndaka'an ka ndakachi o nuu ñayii a. 


text:
Ndeva'a‑ni na in ndákuan‑yu'u ja Jesús ma, te Sa'ya Su'si ma kúu ya, iyo i ji'in Su'si ma, te iyo Su'si ma ji'in i. 


text:
<pb/>Te sa'a, saa ni ka jini o, te ni ka kandija o ja kútoo ña'a Su'si ma. Te Su'si ma, iya kútoo ña'a kúu ya, te ñayii ka kutoo tna'a ma, ka iyo i ji'in Su'si ma, te Su'si ma iyo ji'in i. 


text:
Te sukan saa kúu in ja ndaa ja ka kutoo tna'a o ma, sukan‑va'a kivi ndakan Su'si ma kuenda nuu o a, te jin kusaa ini o ja jin kenda koo o nuu ya ma, vaa sukan ni sa'a ni kuu maa Jesucristo ma, sukan ka sa'a ka kuu o nuu ñayii ñuu ñayivi a. 


text:
Nú kútoo o tna'a o ma, te masu nawa koyu'u o, chi vaa ja kutoo tna'a ndija o ma, xtandiyo i ja koyu'u o ma, vaa ja koyu'u o ma kúu ja ndachunaa o kuechi o ma nuu Su'si ma. Chukan kúu ja nú na in yu'u chi ñatuu kenda‑ka i ja kutoo tna'a ndija i sukan kúni Su'si ma. 


text:
Nú na in ká'an: “Saña chi kútoo sa Su'si ma”, te ndákiti ini i nuu tna'a i ma, in ñayii xnda'vi ña'a kúu i. Vaa nú ñatuu kútoo i tna'a i ma, te vitna ja nde'ya i tna'a i ma, te ¿naxe kutoo i Su'si ma, iya ñatuu nde'ya i ji'in nuu i ma? 


text:
Ndaka ñayii ka kandija ja Jesús ma kúu Cristo ma, sa'ya Su'si ma ka kuu i. Te ñayii ka kutoo Yuva o Su'si ma, suni ka kutoo tna i ñayii ka kuu sa'ya Yuva o Su'si ma. 


text:
Nú ka kutoo o Su'si ma te ka kandija o tnu'u ni tatnuni ya ma, te ka jini o ja suni ka kutoo o ñayii ka kuu sa'ya Su'si ma. 


text:
Ja kutoo o Su'si ma kúu ja sa'a o sukan játna ini ya ma te sa'a o sukan ká'an tnu'u ni tatnuni ya ma, te ja ni tatnuni ya ma masu in ja tnundo'o ja jin kandija o kúu, 


text:
vaa ndaka ñayii ka kuu sa'ya Su'si ma, ka kundee i nuu ndaka ja iyo ñuu ñayivi a. Te yo'o chi ka kandija tna o Su'si ma, te chukan kúu ja jin kundee o siki ndaka ja iyo ñuu ñayivi a. 


text:
Nú na in kándija ja Jesús ma kúu Sa'ya Su'si ma, jâ ni kundee i nuu ja iyo ñuu ñayivi a. Sa'a ká'an Su'si ma siki ja Sa'ya ya Jesucristo ma 


text:
<pb/>Te Jesucristo ma kúu iya ni kii ji'in ndute ji'in niñi. Masu yika‑ni ja ndute, nú masu ja ndute ji'in niñi. Maa Xtumani Ndios ma kúu testigu ja sukan ni kuu, te Xtumani Ndios ma kúu iya káxtnu'u ja ndaa ma. 


text:
Te andivi ma ka iyo uni testigu: Yuva o Su'si ma, ji'in Sa'ya ya Jesucristo ma, ji'in Xtumani Ndios ma. Te ndinuni ya chi in‑ni ya kúu. 


text:
Te ñuu ñayivi ya, uni tna'a ja ka kaxtnu'u na in kúu Jesucristo ma: Xtumani Ndios ma, ji'in ndute ma, ji'in niñi ma, te in‑ni ka ka'an ndinuni i ja kuu ya. 


text:
Ka kandija o ja ka ka'an ñayii ma, kovaa ja ká'an Su'si ma ja va'a xeen‑ka kúu ja kandija o, vaa ja ká'an Su'si ma, te káxtnu'u ya na in kúu Sa'ya ya ma. 


text:
Nú na in kándija Sa'ya Su'si ma, te ja ká'an Su'si ma ñunee ini anua i ma. Nú na in ñatuu kándija Su'si ma, sa'a i tnu'u ja Su'si ma kúu iya xnda'vi ña'a, vaa ñatuu kándija i ja ká'an Su'si ma siki ja Sa'ya ya Jesucristo ma. 


text:
Te ja ká'an Su'si ma kúu ja ni taa ya ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma, te ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma kúu ja jin ni'i o ja maa Sa'ya ya Jesucristo ma. 


text:
Nú na in iyo ji'in Sa'ya Su'si ma, te koteku i ni‑kani ni‑jika. Kovaa nú ñatuu na Sa'ya Su'si ma iyo ji'in i, masu kuu koteku i ni‑kani ni‑jika. Jaku‑ka tnu'u ni ka'an‑so'o Juan ma nuu o 


text:
<pb/>Te tée sa nuu ni ja ka kandija ni Jesucristo Sa'ya Su'si ma, sukan‑va'a jin kona'a ni ja jin koteku ni ni‑kani ni‑jika. 


text:
<pb/>Ka kukanu ini o Su'si ma, vaa ka jini o ja nú nawa na jin kakan o sukan kúni ya ma chi niniso'o ya. 


text:
Te chukan kúu ja ka kukanu ini o ja Su'si ma chi niniso'o ya nawa ka jikan‑ta'vi o nuu ya ma, te suni ka kukanu ini o ja jin ni'i o nawa ka jikan o nuu ya ma. 


text:
<pb/>Nú na in nde'ya ja in ñayii ni nduu sa'ya Su'si ma, yikuu i sa'a i ja u'vi ma, in ja masu sa'a ja kûu ñayii yukan ma, kákan‑ta'vi i nuu Su'si ma, te maa ya sakanu ini kuechi ñayii ma, sukan‑va'a koteku i nuu ya ma. Nú in ja u'vi ja masu sa'a ja skenaa i maa i ma kúu kuechi ni sa'a i ma chi kuu jin kakan‑ta'vi o. Kovaa iyo kuechi sa'a ja skenaa ñayii ma maa i nuu Su'si ma, te kuechi yukan masu ká'an sa ja jin kakan‑ta'vi ni. 


text:
Ndaka ja u'vi ma chi in kuechi kúu, kovaa iyo kuechi ja ndasakanu ini Su'si ma te ndani'i ta'vi o, te iyo kuechi ja masu ndasakanu ini ya. 


text:
<pb/>Ka jini o ja nú na in ni ndakâku jaa nuu Su'si ma, ñatuu na ja u'vi sa'a‑ka i, vaa Sa'ya Su'si ma jito ña'a, te tachi ma, ñatuu jan tna'a ña'a i. 


text:
Suni ka jini o ja Sa'ya Su'si ma, ni kii ya, te ni sa'a ya ja kuu jin ndasa'a o kuenda nde in kúu Su'si ndija ma. Te ka iyo o ji'in iya sa'a ja ndaa ja ndija ma, ja kúu ya Jesucristo Sa'ya Su'si ma. Iya ya'a kúu Su'si ndija iya sa'a ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika. 


text:
Pedro ma kúu sa, tee ni tetniñu Jesucristo ma, te káxtnu'u sa nuu ni ja ka kuu ni ñayii ni ka jitenuu te ni ka ndasañuu ni ñuu Ponto a, ñuu Galacia a, ñuu Capadocia a, ñuu Asia a ji'in ñuu Bitinia a. 


text:
Ni jini maa Yuva o Su'si ma ja jin ko kuu ni ñayii jin kandija ja ká'an Xtumani Ndios ma te masu jin sa'a‑ka ni ja u'vi ma, te chukan kúu ja ni ndakaji ña'a maa Su'si ma, sukan‑va'a jin kandija ni ja ká'an Jesucristo ma, te ja maa niñi ya ma, te jin nduvii jin ndundoo kuiti ni te jin sa'a ni nanimaa ja játna ini Su'si ma. Na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a, te jin koo mani xen‑xeen ni. Jayiñu'u kóo nuu Su'si ma ja ni sa'a ya ja jin ndani'i ta'vi o 


text:
<pb/>Ja va'a kúu Su'si o ma Yuva Jesucristo iya tátnuni nuu o a, ja sukan nda'vi ini xeen ya ma, te ni sa'a ya ja ni ka ndakâku jaa o. Vaa ka jini o ja ni ndateku maa Jesucristo ma ne'un ñayii ni ka ji'i ma, te sukan, te ka kukanu ini o ja maa ya sa'a ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika. 


text:
Te jin ndani'i‑ta'vi o in nuu iyo tu'va onde andivi ma ja jin koo o, in nuu masu naa kuiti, in nuu masu na ja u'vi iyo, su'va vivii koo i ni‑kani ni‑jika, te yukan jin ndatna'a o. 


text:
Te ja ka kandija o ya ma, te ko koto vava'a ña'a ya nani ka iyo o ñuu ñayivi a, onde kivi ndenda Jesucristo ma, te jin kuni o sukan kúu sukan iyo ja jin ndani'i‑ta'vi o ma. 


text:
Te chukan kúu ja visi na jin ndo'o jin neni o te jin kuxii ini o vala vitna, kovaa jin koo sii ini o, vaa jiniñu'u ja sa'a jin ndo'o o. 


text:
Vaa sukan kúu oro ma, visi na jin chunee jin chunee de i nuu ñu'u i'ni‑ka ma su'va nduu nanimaa‑ka i, te sukan jin ko kuu tna o, te visi na jin ndo'o xeen‑ka o, kovaa sukan, te vivii‑ka jin kukanu ini‑ka o ya. Te sukan, te jin koo jayiñu'u o kivi jin kuni o sukan kaa maa Jesucristo ma. 


text:
Visi ñatuu ni ka yo jini ni ya ma, kovaa jâ ni ka kutoo ni ya. Te visi ñatuu ka nde'ya ni ya vitna, kovaa ka kandija ni ya. Te ka kusii ini xeen o, ûni masu kuu jin ka'an o sukan ka kusii ini o a, vaa ndaka vivii xeen kúu. 


text:
Tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, ni ka ndaka'an de ja vii ja va'a skuta'vi ña'a Su'si ma. Vaa ni ka skua'a vava'a de siki naxe jin ndani'i‑ta'vi o ma. 


text:
Ni ka ndasa'a vava'a de kuenda na ñayii, na tiempu ko kuu ja ni kaxtnu'u Xtumani maa Cristo ma iya ka iyo ji'in de ma, iya ni kaxtnu'u sukan ndo'o neni Cristo ma ji'in jayiñu'u ya ja ki koo kuee‑ka ja ya'a ja ndo'o neni ya ma. 


text:
Nuu tee ya'a ni kaxtnu'u ya ndaka cha'a, ja masu ja jin kuu maa de kúu chi ja jin kuu maa o kúu, te sukan ni ka yo jinukuechi de nuu Su'si ma. Te vitna, te tee ni ka ndakaxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a nuu ni ma, ni ka kaxtnu'u de tnu'u ya'a ja ni wa'a maa Xtumani Ndios iya vee onde andivi ma. Tna'a cha'a ka kuu ini xeen ángel ma ja jin konde'ya jin konde'ya i. Jín xndoo o ndaka ja u'vi ma, te jín ko sa'a o ja va'a ma sukan játna ini Su'si ma 


text:
<pb/>Chukan kúu ja jin koo tu'va ni, te jin jaku'ni ini ni naxe jin sa'a ni. Te jin ndasa'a ni kuenda, te jin kondetu ka'nu ka'nu ni ndaka ja skuta'vi ña'a Su'si ma kivi jin kuni o Jesucristo ma. 


text:
Jin ko kuu ni sukan ka kuu sa'ya o suchi ka kandija vava'a ma, te má jin sa'a‑ka ni sukan ni ka yo kuu ini ni ja jin ko sa'a ni ma, kivi nuu ñatuu jin kuni‑ka ni ja ndaa ma. 


text:
Jâ ka jini ni ja iya ni kana ña'a ma, ñatuu na ja u'vi sa'a ya, te sukan jin ko kuu tna ni, te ni‑in ja u'vi máko jin ko sa'a ni nani ka iyo‑ka o ñuu ñayivi a, 


text:
vaa sa'a ndee nuu tutu ká'an tnu'u ya ma: “Má jin sa'a ni ja u'vi, vaa saña, masu na ja u'vi sa'a sa.” 


text:
Nú ka ka'an ni ja Yuva ni kúu Su'si ma iya ñatuu sa'a siin ni a in ñayii ma, su'va inuu sa'a ya ji'in ndaka o, te sa'a ndaa ya ndaka ja ka sa'a in in o ma, te jin koyu'u ni ya ndi‑kivi ndi‑kivi nani ka iyo o ñuu ñayivi ya, nasa jin sa'a ni in ja masu játna ini ya ma. 


text:
Vaa ka na'a ni sukan ni ndene'e ña'a ya nuu ja u'vi ja masu jiniñu'u ja ni ka yo sa'a, ni ka yo kuu ni ma, sukan ni ka yo kaxtnu'u yuva ni ma. Chukan kúu ja jin kona'a ni ja masu ji'in xu'un ni chuya'vi ya, saa ni ka kaku o a, 


text:
nú masu ja ji'in niñi vivii maa Cristo ma ni chunaa ya, sukan kúu niñi in ndikachi jaa kiti vava'a‑ka. 


text:
Onde xi'na‑ka ja kuva'a ñuu ñayivi ya, ja iyo ya ja maa ya kii ma. Kovaa onde ni kenda kivi ma, te ni kii ya, sukan‑va'a jin koo va'a‑ka o, vaa kútoo ña'a ya ma. 


text:
Te chukan kúu ja ka kukanu ini o Su'si ma, vaa ni ndaxteku ya Cristo ma ne'un ñayii ni ka ji'i ma, te ni wa'a ya jayiñu'u ya ma. Te chukan kúu ja ka kandija o Su'si ma. 


text:
Te vitna chi jâ ni ka nduvii ini anua ni a, vaa ka kandija ni ja ndaa ja káxtnu'u Xtumani Ndios ma, te ûni jín kutoo tna'a ndija ndi‑in ndi‑in o. Te chukan kúu ja ni‑yu'u ni‑anua o jín kutoo tna'a o, te in‑ni ja jin kani ini o. 


text:
Vaa jâ ni ka ndakâku jaa o, te masu sukan ni ka kâku o xinañu'u ma te jin kûu o ma kúu cha'a, chi ja maa tnu'u Su'si ma, ja kúu ja ndaa ja ndija ma te iyo ni‑kani ni‑jika ma, kúu ja ni sa'a i ja ni ka ndakâku jaa o a, te masu jin kûu‑ka o. 


text:
Vaa:<pb/>Ndaka ñayii ma, sukan kúu in yi'i ma kúu i, te ndaka jayiñu'u ñayii ma, sukan kúu ita nuu yi'i ma kúu i.<pb/>Yi'i ma chi yíchi i, te ita i ma chi jínkava,<pb/> 


text:
kovaa tnu'u Iya Tátnuni ma chi iyo i ni‑kani ni‑jika. Te tnu'u ya'a kúu tnu'u vii tnu'u va'a ni ka ndakaxtnu'u de nuu ni a.<pb/>


text:
Jín skana jín skuita o ndaka ja u'vi ma, ji'in ndaka ja ka xnda'vi tna'a o ma, ji'in ndaka ja ka ka'an o te masu ka sa'a o ma, ji'in ndaka ja ka kukueñu ini o ma, ji'in ndaka ja ka ka'an o tnu'u ja kuu in‑ka ñayii ma. 


text:
Jin ko kuu ni sukan ka kuu lulu suchi yika ni ka kâku ma ja ka ndanduku ka ndanduku‑ni i ja jin kaxi i ma, sukan jin ko ndi ini ni ja jin koniniso'o ni maa in‑ni tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma, sukan‑va'a jin kua'nu‑ka ni nuu Su'si ma, te jin ndani'i ta'vi ni, te másu ko jin koniniso'o ni ja ka ka'an ñayii ma‑ni. 


text:
Vitna ja jâ ni ka jini ni sukan va'a ini Iya Tátnuni ma. Jesucristo ma chi sukan kúu in yuu kanuu kúu ya 


text:
<pb/>Jin koo ni jin tu'va‑ka ni Jesucristo ma, vaa maa ya chi téku ya, te sukan kúu in yuu kanuu kovaa ni ka saxiko ñayii ma, sukan ni ka sa'a i ya. Kovaa nuu maa Su'si ma chi kuenda tnu'u ja in yuu vivii kúu ya, ja ni kaji maa Su'si ma, ja sotna'a ya in ve'e. 


text:
Suni jin ko kuu tna ni sukan kúu in yuu vivii ni kaji maa Su'si ma, te jin chindee tna'a ni, ja jin ko kuu ni in ve'e nuu koo Su'si ma, te jin ko kuu ni sutu, te ni‑in ja u'vi jin ko sa'a ni, te sukan‑va'a ja maa Jesucristo ma, te jin ndakua'a ni ja vii ja va'a nuu Su'si ma tna'a ja játna ini maa ya ma. 


text:
Suni sukan ká'an tnu'u ndee nuu tutu ya ma:<pb/>Ñuu Sion ya sunkani sa in yuu kanuu vivii ni kaji sa ja kituu i ve'e ma. Te nú na in na kandija ma, masu kukan‑nuu i. 


text:
<pb/>Yo'o ja ka kandija o ya ma chi vivii kúu, kovaa ñayii ñatuu ka kandija ya ma chi jin kuni i ja:<pb/>Yuu ni ka saxiko ñayii ka sa'a ve'e ma, te ni nduu i in yuu kanuu‑ka. 


text:
Te:<pb/>Suni yuu ya'a, sa'a i ja jin kotuu ñayii ma, te jin nduva i. Vaa ñatuu ka kandija i tnu'u Su'si ma, te chukan kúu ja jin ndachunaa maa i. 


text:
<pb/>Kovaa ndijin chi sa'ya tata ni ndakaji Su'si ma ka kuu ni, te ûni ka kuu ni sutu ndija nuu ya, vaa ñuu maa ya ma ka kuu ni, te ñatuu‑ka na ja u'vi ka sa'a ni, vaa maa ya ni ndakaji ña'a. Chukan kúu ja jin kaxtnu'u ni ndaka ja va'a sa'a iya ni ndene'e ña'a nuu nee ma, te ni ndaxsia'a ña'a ya nuu ndú'va ñu'u vivii maa ya ma. 


text:
Ndijin, onde xi'na‑ka ma, ni kaji ñukuun Su'si ma in ñuu maa ya, te ñatuu na tnu'u nda'vi ini ya ma ni kenda nuu ni a, kovaa vitna chi ja ni ndunda'vi ini ya ndaka o, te ni ka nduu o ñuu ya ma. Nani ka iyo o ñuu ñayivi ya, jín kunukuechi sii ini o nuu Su'si ma 


text:
<pb/>Ndijin ja kútoo ña'a sa, jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ka iyo nunuu ni ñuu ñayivi ya, ja máko jin sa'a‑ka ni sukan kúu ini yikikuñu o a, vaa yikikuñu o a chi kánaa i ji'in anua o a. 


text:
Jin ko kuu va'a jin ko kuu vii ni, ja ka iyo ni ne'un ñayii ñatuu ka kandija Su'si o a. Te visi na jin xtekuechi ña'a i ja ka sa'a ni ja u'vi, kovaa nuna jin kuni i ja va'a ka sa'a ni ma, te jin ndachiñu'u i Su'si ma kivi kii ya ja jin ndani'i ta'vi o ma. 


text:
<pb/>Ja maa Iya Tátnuni ma, te jin kandija ni nuu ndaka tee ka netniñu ma. Visi maa ñayii ma ni jani ña'a ja jin kunukuechi de ñuu teyu ni ma, kovaa ndijin chi jin kandija ni ja ka tatnuni de ma, vaa tee ka tatnuni‑ka ka kuu de ma. 


text:
Suni tee ka jinukuechi nuu gobiernu ma ja ka tatnuni de ñuu kuechi ma, jin kandija tna ni ja ka ka'an de ma, vaa tee ni tetniñu tee kúu gobiernu ma ka kuu de ma, te ka iyo de ja jin ka'nde de tniñu ñayii ka sa'a ja u'vi ma, te jin chunaa i kuechi i ma. Kovaa jayiñu'u jin koo nuu ñayii ka sa'a ja va'a ma. 


text:
Vaa sa'a kúni Su'si ma, ja na jin sa'a o ja va'a ma. Nuna jin sa'a o ja va'a ma, te jin kuni ñayii ñatuu ka jini te ñatuu ka jaku'ni ini i tnu'u Su'si ma, te jin kasiyu'u i. 


text:
Vaa vitna chi ja ni taa Su'si ma tnu'u ja kuu jin ko sa'a o nawa ka kuni o ma, kovaa masu kuu‑ni‑nka ja ni taa Su'si ma tnu'u ja kuu jin ko sa'a o nawa ka kuni o ma te jin ko sa'a‑ka o ja u'vi ma chi ña'a. Su'va jín ko kuu o ñayii jin kunukuechi nuu Su'si ma. 


text:
Jín ka'an vii jín ka'an va'a nuu tna'a ndaka o. Te jín kutoo tna'a o, te jín ka'an vii jín ka'an va'a o nuu tee kúu ja'nu‑ka ñuu teyu o ma, te jín ko ndi ini o ja jin sa'a o sukan játna ini Su'si ma, vaa iya ndakan kuenda nuu o kúu ya. 


text:
<pb/>Ndijin ja ka satniñu ni nuu in‑ka ñayii ma, jin kava respetu ni, te jin kandija ni ndaka ja ka ka'an i ma, masu yika‑ni ja nuu ñayii va'a ini ma chi onde nuu ñayii ñatuu va'a ini ma. Visi ma kundee ini o, kovaa kanda o. 


text:
Nú nde ni jini sukan ká'an Su'si ma, te sa'a ni ja va'a ma, te visi ka sa'a ndeva'a‑ka ña'a i ma, kovaa nuna kanda ni ma, te koo jayiñu'u ni nuu Su'si ma. 


text:
Kovaa nuna jin kani ña'a i ja kuechi ja u'vi ni sa'a o ma te kanda o, masu na jayiñu'u o koo nuu Su'si ma. Kovaa nuna sa'a o ja va'a ma te ndo'o neni o te kanda o ma, te ka'an Su'si ma ja vava'a‑ka kúu o. 


text:
Vaa Cristo ma chi ni ndo'o ni neni ya ja jin kuu o, te sukan ni kaxtnu'u ya ja jin ko sa'a o. Chukan kúu ja ni ndakana ña'a ya ja jin kondikin o sukan ni kaxtnu'u ya ma.<pb/> 


text:
<pb/>Nuu ni ka ka'an ndeva'a i nuu ya ma, masu ni yo ndaka'an ndeva'a ya nuu i ma. Nuu ni yo ndo'o, ni yo neni ya ma, masu ni yo chu'un ini ya, su'va ni yo yo ndetu ya naxe sa'a maa Su'si ma, vaa suu ya kúu iya ja'nde ndandaa tniñu ma. 


text:
Te maa ya ni kundee ni kuyii ini ja ni ndachunaa ya kuechi ndaka o ma, nuu ni ndakaa ya nuu krusi ma, sukan‑va'a yo'o, sukan kúu ñayii ni ji'i ma ja masu kuu nawa sa'a‑ka i ma, sukan jín ko kuu o nuu ja u'vi ma, te jin ko sa'a o nanimaa ja va'a ja ndaa ma, nani ka iyo o ñuu ñayivi ya. Vaa kuechi ja ni ndo'o ni neni ya ma kúu ja ni ka nduva'a o a. 


text:
Vaa sukan ka kuu ndikachi ni ka ski'in maa ti ma ka kuu o nkuu, kovaa vitna jâ ni ka ndenda koo o nuu iya jito vava'a ña'a a, iya nde'ya nde'ya‑ni ini anua o nawa ka jani ini o ja jin sa'a o ma.<pb/>


text:
Ndijin ja ka kuu ni ña'a ma, jin kandija ni ja ka ka'an yii ni ma, sukan‑va'a yii ni ma, ja ñatuu ka kandija de Su'si ma, te ja jin konde'ya de sukan ka sa'a ka kuu ni ma, te jin kandija de Su'si ma, visi ñatuu ka kaxtnu'u ni tnu'u ya ma nuu de. 


text:
Te ja jin kuni de ja sukan ka ndaa respetu ni nuu de ma te ñatuu ka kuneé ka ku‑uun ni ma, su'va ka sa'a ni sukan játna ini Su'si ma, sani te ja jin kuni de sukan ma, te jin kandija tna de Su'si ma. 


text:
Másu ko jin kani ini ni ja kuechi ja jin kone'nu ni sa'ma ka ndee ya'vi xeen‑ka ma, xi ja jin ndatnaa vivii‑ka ni xini ni a ja jin savixi ni maa ni ma, te jin kona'a vii‑ka ni, chi ña'a. Ni a másu ko jin kani ini ni ja kuechi ja jin ki'i siki oro ka ndee ya'vi xeen‑ka ma so'o ni ma, xi ja jin ku'un sukun ni ma, xi ja jin ku'un nda'a ni ma, te jin kona'a vii‑ka ni, chi ña'a. 


text:
Su'va jin nduku ni ja jin kona'a vivii‑ka ini anua ni ma, ja na jin kava va'a ini ni te jin kava kuee ini ni, vaa sukan, te vivii jin kona'a ni ni‑kani ni‑jika, vaa sukan játna ini ya ja jin ko sa'a jin ko kuu ni, ja vivii ka kuu ni nuu ya ma. 


text:
Vaa sa'a ni ka yo sa'a, ni ka yo kuu ña'a onde xi'na‑ka ma ja vivii ni ka yo kuu ña nuu Su'si ma, vaa vivii ni ka yo kukanu ini ña ya, te ni ka yo kandija ña nuu yii ña ma. 


text:
Sukan ni yo kandija Sara ma nuu yii ña Abraham ma, vaa ni yo jandetu ña nuu de. Te sasi'i ña ka kuu ndijin ña'a, nuna jin sa'a ni ja vii ja va'a ma, te jin kuandetu ni nuu yii ni ma, te masu nawa jin koyu'u ni nuu de. 


text:
<pb/>Suni inuu kuiti jin sa'a ndijin ja ka kuu ni yii ña ma. Jin nduku ni naxe jin ko kuu vii jin ko kuu va'a ni ji'in ñasi'i ni ma. Te jin kona'a ni ja ñasi'i maa ni kúu ña, te jin kutoo ni ña, vaa ña'a kúu ña, te yika‑ka ña. Vaa nduu ni ji'in ña jin ndani'i‑ta'vi ja jin koteku ni ni‑kani ni‑jika. Te onde sukan, jin koo mani ni ji'in ña, sukan‑va'a ñatuu nawa sakanuu ña'a ora jin kakan‑ta'vi ni nuu Su'si ma. Jín kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in o vaa sukan játna ini Su'si ma 


text:
<pb/>Sani te in‑ni ja jin kani ini ndaka ni, te jin kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in ni, te jin kunda'vi ini nuu tna'a ni, te jin ketna'a ini ni. 


text:
Te nú na in sa'a ña'a ja u'vi, máko jin ndasa'a ni i ja u'vi. Nú na in ká'an ja u'vi ja jin kuu ni, máko jin ndakone'e ni ja u'vi ja kuu i chi su'va jin ka'an ni ja vii ja va'a ja kuu i, vaa yo'o chi ni ndakana ña'a Su'si ma ja jin ka'an vii jin ka'an va'a o, te sukan, te jin ni'i o ja vii ja va'a ja taa maa Su'si ma. 


text:
Vaa:<pb/>Nú na in kúni ja koteku vii koteku va'a i te kuni i ja kenda kivi va'a ma,<br/>kó koto va'a i yaa i ma, máko ka'an i ja u'vi, te kó koto va'a i yu'u i ma, te máko xnda'vi i tna'a i ma.<pb/> 


text:
Te kú'un ini i ja xndoo i ja u'vi ma, te sa'a i nanimaa ja va'a ma.<pb/>Ndúku i ja ndimaa koo mani i ji'in ñayii ma, te sukan‑ni ko sa'a i.<pb/> 


text:
Vaa Iya Tátnuni ma, nde'ya ya nuu ka iyo ñayii ñatuu na ja u'vi ka sa'a i ma, te niniso'o ñukuun ya ja ka jikan‑ta'vi i ma.<pb/>Kovaa ndákiti ini ya nuu ñayii ka sa'a ja u'vi ma. Jín kanda o nú ka xndo'o ka xneni ña'a i kuechi ja ka kandija o Su'si ma 


text:
Te nú ka ndo'o ka neni ni ja kuechi ja ka sa'a ni ja ndaa ma, ja vava'a ka kuu ni nuu Su'si ma.<pb/>Má jin kua'a ni tnu'u ja jin xsiu'u ña'a i ji'in ja ka yu'u i ma, te má jin koyu'u ni. 


text:
<pb/>Su'va jin ndaka'an ni ja maa in‑ni Cristo ma kúu iya tátnuni nuu o a, te ndimaa jin koo tu'va ni, sukan‑va'a kuu jin ndakone'e vii jin ndakone'e va'a ni nuu ñayii jin kakan‑tnu'u ña'a nava'a ka kukanu ini ni Su'si ma. Kovaa jin kava kuee ini ni, te jin kava respetu ni nuu i. 


text:
Ni‑in ja u'vi jin ko sa'a ni, sukan‑va'a ñayii ka ka'an tnu'u ni ma ja ñayii ka sa'a ja u'vi ka kuu ni, jin ndakukan‑nuu maa i ja jin kuni i ja va'a ka sa'a ni ma ja ka ndikin ni Cristo ma. 


text:
Vava'a‑ka ja jin ndo'o jin neni ni ja ka sa'a ni ja va'a ma, nú sukan kúni maa Su'si ma, sana ja jin ndo'o jin neni ni ja ka sa'a ni ja u'vi ma. 


text:
Vaa suni Cristo ma chi in‑ni jichi ni ndo'o ni neni ya kuechi ja u'vi ni ka yo sa'a o ma. Iya sa'a ja va'a ma, ni chunaa ya nuu tniñu o ja ni ka yo sa'a o ja u'vi ma, sukan‑va'a ja maa ya ma, te kuu jin kenda koo o nuu Su'si ma. Ja ndaa kúu ja nuu ni iyo ñayivi ya ma, ni kenda kivi ja ni ji'i ya, kovaa ni ndateku ya, te téku ya, visi ñatuu ka jini ndijin o ya vitna a. 


text:
Te maa Xtumani maa ya ma ni ja'an ni jan kaxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a maa ya ma nuu anua ka yindesi va'a ma. 


text:
Te onde xi'na xeen‑ka ma, nuu ni iyo tee ni yo nani Noé ma, ñatuu ni ka kandija ñayii ma ja ni yo kaxtnu'u de ma. Te Su'si ma chi ni kaa kuee ini ya, te ni yo ndetu ya nani ni sa'a de arca ma, te kivi yukan jaku‑ni ñayii ni ka kaku, vaa una‑ni i ni ka kivi koo ini arca ma, te ni yoxtnee tnu nuu ndute ma, te ni ka kaku i. 


text:
Te suni sukan kúu vitna, te nuna jin kuandute o, te jin kaku o, vaa ni ndateku Jesucristo ma. Te ndute ma, masu maa in‑ni yikikuñu o a ndasavii de chi onde ini anua o a nduvii, te ku'un ku'un‑ni ini o Su'si ma. 


text:
Te Jesucristo ma chi ni ndaa ya onde andivi ma, te iyo ya xiñi kua'a Su'si ma. Te nuu maa‑ni ya ka kandija ángel ma, te suni sukan ka kandija tna ndaka ja ka tatnuni ja ka iyo andivi ma nuu Cristo ma.<pb/>


text:
Jâ ka jini o ja Cristo ma, in‑ni ja ni jani ini ya, visi ni ndo'o ni neni ya nuu ni iyo ya ñuu ñayivi ya, te sukan, te ni kundee ya nuu ja u'vi ni ka yo sa'a o ma. Suni sukan jín kani ini o te jín kanda o nú ka ndo'o ka neni o ma, vaa sukan, te jin kundee o nuu ja u'vi ma, 


text:
te sukan, te jaku kivi jin koo o ñuu ñayivi ya, te má jin kuu ini‑ka o ja jin sa'a o sukan ka sa'a ndaka‑ka ñayii ma, su'va ja jin sa'a o ma kó kuu sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Jâ ni kuu‑ni. Máko jin ko sa'a‑ka o sukan ka jatna ini ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, ja jâ ni ka yaa maa i te kuan koo i. Te ka sa'a maa i ja ka kuni maa i ma, te ka ndajini i, te ka ndatna'a i te ka ska'an tna'a i ja jin sa'a i ja u'vi ma, te ka xtivi i maa i, te ka chiñu'u‑ka i ja masu Su'si ka kuu ma. 


text:
Te ka jani ini i ja naku ñatuu ka sa'a‑ka o sukan ni ka yo sa'a o ji'in i ma, nuu ni ka yo kuneé, ni ka yo kuñuu o ma te ni ka yo sa'a o ndaka ja u'vi ma. Te vitna chi ka xtekuechi ña'a i ja masu ka iyo va'a o. 


text:
Kovaa ndaka ja ka sa'a ka kuu i ma jin ndakua'a i kuenda nuu iya iyo tu'va ja ndakan ya kuenda nuu ñayii ka teku a ji'in nuu ñayii ni ka ji'i ma. 


text:
Vaa ñayii ni ka ji'i ma, suni ni ka jiniso'o tna i tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, te visi jâ ni ka ji'i i ma te ni ka chu'u ñayii ma ñunde'yu i ma, sukan ka kuyu'u ndaka ñunde'yu ñayii ka ji'i ma, kovaa jin koteku anua i ma nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Te jâ ve kuyatni ja ndi'i ndaka ja iyo ñuu ñayivi a. Chukan kúu ja jin kani va'a ini ni nawa jin sa'a ni, te jin koto va'a ni maa ni, te jin kakan‑ta'vi jin kakan‑ta'vi‑ni ni nuu Su'si ma. 


text:
Te ûni jin kutoo tna'a ndija ni, vaa ja kútoo tna'a ndija o ma kúu ja sa'a ja kuu sakanu ini o ndeva'a‑ni nawa ka sa'a ña'a ñayii ma. 


text:
Nde a ni skuta'vi ña'a Su'si ma ja jin sa'a ndi‑in ndi‑in o, te jin sa'a o, te sukan jín kunukuechi nuu tna'a o, sukan kúni maa Su'si ma, vaa jiniñu'u ja jin kuatniñu vava'a o ndaka ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a ya ma. 


text:
Nú na in ká'an tnu'u Su'si ma nuu in‑ka ñayii ma, te ká'an ndaa i. Nú na in jinukuechi ini veñu'u ma ja káxtnu'u i tnu'u Su'si ma, te ja maa tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma, te káxtnu'u va'a i, sukan‑va'a ja maa Jesucristo ma, te kóo jayiñu'u Su'si ma ja ndaka ja ka sa'a o ma, vaa maa in‑ni ya iyo ja ndachiñu'u o ya, te maa in‑ni ya tátnuni nuu o ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu. Máko jin kuxii ini o nú ka ndo'o ka neni o kuechi ja ni ka nduu o sa'ya Su'si a 


text:
<pb/>Ndijin ja kútoo ña'a sa, má jin kani ini ni, ¿naku kúu sa'a?, nú ni kenda in ja jin ndo'o jin neni ni. Má jin kuxii ini ni te jin kani ini ni ja naku maa in‑ni ni ka ndo'o ka neni ma. 


text:
Su'va jín koo sii ini o ja ka ndo'o ka neni o sukan ni ndo'o maa Cristo ma, sukan‑va'a kivi jin kuni o jayiñu'u maa Cristo ma, te jin koo sii ini xeen‑ka o. 


text:
Nuna jin ka'an ndeva'a ñayii ma nuu ni ja kuechi ja ka ndikin o Cristo ma, ja vava'a ka kuu ni, vaa ka iyo ni ji'in jayiñu'u maa Xtumani Ndios ma. Ja ndaa kúu ja kuechi maa ñayii ma ka kuu, te ka ka'an ndeva'a i ja kuu Su'si ma, kovaa nuu Su'si ma chi iyo jayiñu'u, kuechi ja vii ja va'a ka sa'a maa ni a. 


text:
Nú nde ni ndó'o néni, kovaa másu ko kuu kuechi ja ni ja'ni ni in ñayii, xi ja ni sakui'na ni, xi ja ni sa'a ni ja u'vi ma, xi ja ni kivi nduu ni nuu másu kivi nduu ni ma, chi ña'a. 


text:
Kovaa nú na in ndó'o néni ja kuechi ja ni nduu i sa'ya Su'si ma, máko ko kukan‑nuu i, chi su'va ndáchiñu'u i Su'si ma ja sukan ndó'o néni i ma. 


text:
Vaa jâ ni kenda kivi ja ndakan ya kuenda nuu ndaka o ja ka iyo o ve'e ya a. Te nú xinañu'u‑ka nuu yo'o ja ka kandija o Su'si a keja'a ya ndakan ya kuenda, ¿nde a ko kuu ja jin ndo'o jin neni ñayii ñatuu ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma?<pb/> 


text:
Te nú tnundo'o xeen sana ndani'i‑ta'vi ñayii sa'a ja vii ja va'a ma,<pb/>¿nawa jin ko kuu‑nka ñayii ka sa'a ja u'vi ma te ñatuu ka kandija i Su'si ma? 


text:
<pb/>Chukan kúu ja nú nde o ka ndo'o ka neni ja ka sa'a o sukan kúni Su'si ma, te na jin skendoo o anua o ma nuu nda'a maa iya ni sa'a ña'a ma, nuu maa iya kuu jin kukanu ini o ma, te maa ya chindee ña'a ja kuu jin koo sa'a o ja va'a ma.<pb/>


text:
Saña tna ja tee núkuiñi ja jini jito sa ñayii ka kandija Su'si ma kúu sa, te ni jini sa sukan ni ndo'o ni neni Cristo ma, te kúkanu ini sa ja jin koo jayiñu'u o ji'in Cristo ma kivi ndenda ya ma. Chukan kúu ja ndijin ja ka kuu tna ni tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito ni ñayii ka kandija Su'si ma, jikan‑ta'vi xeen sa nuu ni sa'a. 


text:
Jin ko koto va'a ni ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo ni ji'in i ma. Máko jin kani ini ni ja ka xtetuu tna'a o ja jin sa'a ni sukan, su'va maa ni jin ku'un ini ja jin kunukuechi ni nuu Su'si ma. Te máko jin ndiyo ini ni ja onde jin ni'i ni xu'un ma sana jin kunukuechi ni nuu Su'si o ma, chi ña'a, su'va jin ku'un ini ni ja jin sa'a ni sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Máko jin ko kuu nija'nu maa ni ja jin ko tatnuni ni te jin sa'a ndeva'a ni ñayii ni taa Su'si ma ja jin ko koto ni i ma, su'va vivii jin ko kuu ni ji'in i ja ka jinukuechi ni nuu Su'si ma, sukan‑va'a jin kuni i, te jin ko sa'a tna i sukan ka sa'a ni ma. 


text:
Sani te kivi ndenda iya ni tatnuni ja jin ko koto o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te taa ya corona ja masu naa ja masu tivi, te jin koo jayiñu'u o nuu ya. 


text:
<pb/>Suni ndaka ro'o ja ka kuu ro suchi jaa a jin kandija ja ka ka'an tee nija'nu‑ka ma. Te ndaka ni jin kandija nuu tna'a, te má jin kani ini ja maa ni ka kuu‑ka xi ka ndanuu‑ka ni sana in‑ka ñayii ma:<pb/>Vaa Su'si ma, masu niniso'o ya te ni masu katanuu ya ja ka ka'an ñayii ja ka jani ini i ja maa i ka kuu‑ka ma, kovaa ja vii ja va'a skuta'vi ya ñayii inuu‑ni jan‑ta'vi i ndaka ñayii ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja jin ndakunitnuni ni naxe ka iyo ni nuu nda'a Su'si iya neva'a tnu'u ndee tnu'u ndatnu ma, sukan‑va'a maa ya, te taa ya jayiñu'u kivi yukan ma. 


text:
Ndaka ja ndí ini o ma, te sonee o nuu nda'a maa ya ma, vaa maa ya jito ña'a, te na'a ya nawa jiniñu'u o ma. 


text:
Jin kani vava'a ini ni nawa jin sa'a ni, te jin ko koto va'a ni maa ni ja másu ko jin ko sa'a ni ni‑in ja u'vi, vaa iyo tachi ma ja kiti ini i nuu o ma, te sukan kúu yu'u kiti xeen nani ndika'a ma, sukan kúu i, te kua'an vee i kónduu ña'a i, te ndúku i na in kuu kokon i. 


text:
In‑ni ja jin kani ini ni nuu Su'si ma, te jin konukuiñi va'a ni, vaa ka jini ni ja suni sukan ka ndo'o ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a, ja ka iyo i ni‑ka'nu ñuu ñayivi a. 


text:
Vaa maa Su'si iya skuta'vi ña'a ndaka ja vii ja va'a ma kúu iya ni ndakana ña'a ja maa Jesucristo ma, sukan‑va'a jin koo jayiñu'u o ji'in Cristo ma ni‑kani ni‑jika. Te visi na jin ndo'o jin neni o vala, nani ka iyo o ñuu ñayivi a, kovaa maa ya chindee ña'a, te jin sa'a o nanimaa ja vii ja va'a sukan játna ini ya ma, te jin konukuiñi va'a o, te chindee chituu ña'a ya ja jin koo va'a o. 


text:
Te kóo jayiñu'u nuu maa ya, te maa in‑ni ya tátnuni nuu o ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu. Sukan ndákan‑tnu'u ñaña'a Pedro ma ñayii ka kandija Su'si ma 


text:
<pb/>Tee kúu Silvano a, kúkanu ini sa ja iyo va'a de nuu Su'si ma. Te ni tee de jaku‑ni tnu'u ya'a ja jâ ni ka'an sa a, te jin ko kuu ni sukan ni ndaka'an‑so'o sa nuu ni a. Te ndákaxtnu'u sa ja tnu'u ya'a chi tnu'u vii tnu'u va'a ndija ja ni skuta'vi ña'a Su'si ma kúu, te jin konukuiñi va'a ni sukan ká'an tnu'u ya'a. 


text:
Ndaka ñayii ka iyo ñuu Babilonia a ja ni ka nduu i sa'ya Su'si ma, ja ni ndakaji tna ya i sukan ni ndakaji ña'a ya yo'o a, ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña i, te suni ndákan‑tnu'u ñaña'a tna ña Marcos sa'ya sa nuu Su'si ma. 


text:
Jin ndakua'a tna'a ndaka ni nchuxi ja ka kutoo tna'a o a. Te kóo tnu'u mani nuu ndaka ni ja ka iyo ni ji'in Jesucristo o a. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña ja kúu sa Pablo te ka iyo sa ji'in Silvano a ji'in Timoteo a, te ka tee sa tnu'u ya'a, te ka tetniñu sa nuu ni ja ka kandija ni tnu'u Su'si o a, ja ka iyo ni ñuu Tesalónica a, te ka iyo ni ji'in Yuva o Su'si a ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a. Te ka kuni sa ja maa Su'si o ma, na skuta'vi ña'a ya ndaka ni ja vii ja va'a, te na sa'a tna ya ja jin koo mani ni. Sukan vivii ni ka kandija ñayii ñuu Tesalónica ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, sukan jín kandija tna in‑ka jichi ñayii ma 


text:
<pb/>Ndimaa ka ndakuan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja jin kuu ni, te ka ndakune'e ña'a sa ora ka jikan‑ta'vi sa ma. 


text:
Ka ndaka'án ka ndaka'án sa nuu Yuva o Su'si ma ja sukan ka jinukuechi ni nuu Su'si ma vaa ka kandija ni tnu'u ya ma, ji'in sukan ka jinukuechi ni nuu tna'a o a vaa ka kutoo tna'a ni i, ji'in sukan ka kanda ni a te ka ndo'o ka neni ni a vaa ka kukanu ini ni Jesucristo iya tátnuni nuu o ma ja sa'a ya ja jin koo va'a ni. 


text:
Maa Su'si ma kútoo ña'a ndaka ni ja ni ka nduu ni sa'ya ya ma, te ka jini sa ja maa ya ni ndakaji ña'a, 


text:
vaa kivi ni ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ma nuu ni a, te masu yika‑ni ja tnu'u ka ka'an‑ni sa kúu, nú masu ja iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa Xtumani Ndios ma ji'in sa. Te sukan ni ka ka'an sa, vaa ka kukanu ini xeen sa nuu Su'si ma ja ja ndaa kúu. Te ka na'a ni sukan ni ka yo kuu sa ji'in ni, vaa ka kuni sa ja jin koo va'a ni nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Ndijin chi ni ka sa'a ni sukan ni ka sa'a maa sa ma, ji'in sukan ni sa'a maa Iya Tátnuni ma. Te maa Xtumani Ndios ma ni sa'a ja ni ka jan‑ta'vi sii ini ni tnu'u vii tnu'u va'a ma, visi ka ndo'o ka neni ni a. 


text:
Te sukan, te ni ka kuu ni ñayii jin kaxtnu'u naxe jin ko kuu ndaka‑ka ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Macedonia ma ji'in ñuu Acaya ya. 


text:
Te ja maa ni, te ni kee tnu'u Iya Tátnuni ma, te ni jitenuu i masu yika‑ni ja ñuu Macedonia ma ji'in ñuu Acaya ya, nú masu ja ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, te ndaka i ka jini sukan ka kandija ni nuu Su'si ma. Te chukan kúu ja masu nawa jiniñu'u ja jin ka'an‑ka sa. 


text:
Su'va ka ka'an maa i sukan vivii ni ka jan‑ta'vi ña'a ni ma, ji'in sukan ni ka xndoo ni ja masu Su'si ka kuu ma, te ni ka ndandikin ni Su'si ndija ma iya téku ma, te ni ka keja'a ni ka jinukuechi ni nuu ya. 


text:
Suni ka ndakani i sukan ka kukanu ini ni Jesús ma, Sa'ya Su'si ma, iya ni ji'i te ni ndateku ya ma, te ka ndetu ka ndetu ni ja ndii ya onde andivi ma. Te maa ya sa'a ja jin kaku o nuu tnundo'o tnuneni iyo ja kenda ma.<pb/>


text:
Ndaka ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, ka jini ni ja va'a‑ni ni kuu ja ni jan koo sa ni jan koto ña'a sa ma. 


text:
Vaa ka jini ni ja visi ni ka xndo'o, ni ka xneni ña'a ñayii ñuu Filipos ma, kovaa maa Su'si ma ni chindee ña'a ja ni ka kusaa ini sa, te ni jan koo sa nuu ka iyo ni a, te ni ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya ma nuu ni a, visi kua'a ñayii ni ka yo ja'nu ndee ma. 


text:
Vaa tna'a ja ni ka kaxtnu'u sa ma chi tnu'u ndaa tnu'u ndija kúu, te masu tnu'u xnda'vi tna'a o kúu, ni a sa'a u'vi nuu tna'a o kúu. 


text:
Vaa maa Su'si ma ni kukanu ini ña'a, sukan‑va'a jin kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ma, te sukan ka sa'a sa a. Te ja ka ka'an sa a, masu ka kuni sa ja jin chiñu'u ña'a ñayii ma chi ja ka kuni sa kúu ja jatna ini Su'si ma ja ka sa'a sa a, vaa maa ya kúu iya jinitnuni nawa jani ini o a. 


text:
Vaa ka jini ni ja masu nama ni ka ka'an sa tnu'u vivii te jin xnda'vi ña'a sa sukan‑va'a jin taa ni xu'un ni ma. Te maa Su'si o ma na'a, 


text:
chi vaa masu ka nduku sa ja jin chiñu'u ña'a ñayii ñuu ñayivi a, ni a maa ni, ni a in‑ka ñayii. Tee ni tetniñu maa Cristo ma ka kuu sa, te ka iyo sa ja kuu jin tatnuni sa ja jin kunukuechi ni nuu sa, kovaa ñatuu ni ka sa'a sa sukan. 


text:
Su'va vivii ni ka yo kuu sa ji'in ni ma. Sukan kúu in ña'a jito vivii ña sa'ya maa ña ma, sukan ni ka yo kuu sa ji'in ni ma. 


text:
Vaa ka kutoo xeen ña'a sa, te chukan kúu ja masu yika‑ni a ka kuni sa ja jin kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ni a, su'va ni‑yu'u ni‑ini sa jin kunukuechi sa nuu ni, sukan‑va'a kuu jin chindee ña'a sa ja na jin kundee ni nuu tnundo'o kenda koo ma, vaa ûni ka kutoo tna'a xeen o. 


text:
Ndaka ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o ma, jin ndaka'án ni sukan ni ka yo satniñu sa ma. Sukan, te ni ka yo ni'i sa ja jin koteku sa ma. Nduu ñuu ni ka yo satniñu sa, sukan‑va'a ñatuu na nde ni ko ndi ini naxe jin kaa sa ma, nani ni ka yo kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a. 


text:
<pb/>Maa Su'si o a ji'in ndaka maa ni ka na'a ja masu nama ni ka sa'a ña'a sa ja u'vi ma, te ni ka sa'a ndaa, ni ka sa'a ndija sa ji'in ndaka ni ja ni ka kandija ni Su'si ma. Te ñatuu‑ka na ja u'vi iyo ji'in sa. 


text:
Vaa jâ ka jini ni ja sukan ka kuu o ji'in sa'ya o ma, sukan ni ka yo ka'an‑so'o sa nuu ni naxe jin ko kuu ni ma, te ni ka yo ndaka'an‑mani ña'a sa ndi‑in ndi‑in ni ora ka kuxii ini ni ma, 


text:
te ni ka yo tatnuni sa nuu ni ja jin ko kuu ni sukan ka kuu ñayii ka ndikin Su'si ma, vaa ni kana ña'a ya ja jin koo o ji'in ya nuu tatnuni ya ma te jin koo jayiñu'u o ji'in ya. 


text:
<pb/>Te chukan kúu ja suni saña tna chi ndimaa ka ndakuan‑ta'vi sa nuu Su'si o a ja kivi ni ka jan‑ta'vi ni tnu'u Su'si ma ja ni ka ka'an sa ma, te masu ni ka jani ini ni ja sukan‑ni kúu in tnu'u ka ka'an‑ni ñayii ma kúu, nú masu ja sukan ká'an maa Su'si ma kúu tnu'u ni ka ka'an sa nuu ni ma. Te ni ka jini ni ja ja ndaa kúu tnu'u maa Su'si ma, te satniñu i ini anua o a ja ka kandija o Su'si o a. 


text:
Vaa ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o ma, ni ka ndo'o ni sukan ni ka ndo'o ñayii ka iyo ñuu Judea ma ja ka kandija i Su'si ma ja maa Jesucristo ma. Vaa ni ka sa'a ndeva'a ña'a ñayii judío ma, te vitna ja ndi‑tna'a ñuu i ma, te sukan ni ka xndo'o ña'a maa ñayii ñuu ni a. 


text:
Te ñayii judío ma ka kuu ñayii ni ka ja'ni Jesús Iya Tátnuni ma, ji'in tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. Te saña, ni ka taji ña'a i, te ñatuu ka sa'a i sukan játna ini Su'si ma, te ka ja'nu ndee i nuu ndaka ñayii ma ja má jin kandija i tnu'u Su'si ma. 


text:
Te ka ja'nu ndee i ja má jin ka'an sa nuu ñayii masu judío ka kuu i ma, chi vaa masu ka kuni i ja jin ndani'i ta'vi tna ñayii yukan. Te sukan, te ndimaa ka jiso kuechi xeen i, te jâ iyo ja xndo'o xneni Su'si ma ndaka ñayii yukan. Pablo ma, kúni de ja ki'in de in‑ka jichi ñuu Tesalónica ma 


text:
<pb/>Kovaa ndaka ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, ka iyo jika‑ka sa jaku kivi nuu ka iyo ni a, kovaa ini anua o a chi ka ñu'u ini tna'a o, te ka ndi ini xeen sa, te ka kuni xeen sa ja jin kuni tna'a o. 


text:
Chukan kúu ja ni ka kuni sa ja jan koo sa nuu ka iyo ni a, te saña ja kúu sa Pablo a, ja ndaa ja uu uni jichi ni kuni sa ja jaan sa. Kovaa ni ja'nu ndee tachi ma. 


text:
Kovaa saña chi ka kukanu ini sa ja jin koo sii ini xeen sa nuu Jesús iya tátnuni nuu o a kivi ndii ya ma, vaa ndataa ya ja vii ja va'a jin kuta'vi sa, vaa ni ka kandija ni ja ni ka ka'an sa ma. 


text:
Chukan kúu ja ndijin ka kuu jayiñu'u sa nuu Su'si ma, te chukan kúu ja ka kusii ini xen‑xeen sa.<pb/>


text:
Chukan kúu ja nuu ñatuu ka kundee‑ka ini sa ma, te ni ka ndatnu'u tna'a sa ja jin kendoo maa in‑ni sa ñuu Atenas ya, 


text:
te ni ka tetniñu sa tna'a o Timoteo a tee satniñu nuu Su'si o a tee ka chitna'a ji'in sa a ja ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma, sukan‑va'a chindee ña'a de te ndaka'an‑so'o de nuu ni, sukan‑va'a kuu jin ko sa'a‑ka ni sukan iyo ja jin ko sa'a ndaka o ja ka kukanu ini o Su'si ma, 


text:
sukan‑va'a ñatuu na in ndakokuiñi ja kuechi ja ka ndo'o ka neni o a. Vaa ka jini maa ni ja ka iyo o ja jin ndo'o jin neni o, 


text:
vaa nuu ni ka iyo‑ka sa ji'in ni ma, te jâ ni ka xtu'va ña'a sa ja sukan jin ndo'o o. Te jâ ka jini ni, vaa sukan jâ ni ka ndo'o ni a. 


text:
Te chukan kúu ja nuu ñatuu kundee‑ka ini sa ma, te ni tetniñu sa tna'a o Timoteo a ja jan koto ña'a de nú ka nukuiñi va'a ni nuu Su'si ma, nasa yukan, te ska'an ña'a tachi ma te naa ndaka ja ni ka kaxtnu'u sa nuu ni a. 


text:
<pb/>Kovaa vitna ja ni ndenda Timoteo a nuu ka iyo sa ya, te ni ndakani de sukan ka kandija ni nuu Su'si ma, ji'in sukan ka kutoo tna'a ni ma, ji'in ndimaa ka ndakune'e sii ini ña'a ni ma, te ka kuni ni ja jin kuni ña'a ni, te suni ka kuni tna sa ja jin kuni ña'a sa. 


text:
Te chukan kúu ja visi kua'a ja ka ndo'o ka neni sa a, kovaa ni ka ndusii ini sa ja ni ka jini sa sukan ka sa'a ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, ja ka kandija ni nuu ya ma. 


text:
Te chukan kúu ja ka ndakuan‑ta'vi xeen sa nuu Su'si o ya, vaa ka kusii ini xeen sa nuu ya, vaa ka jini sa ja sukan ka kuu ni a. 


text:
Te ka jikan‑ta'vi ka jikan‑ta'vi sa nduu ñuu nuu Su'si ma, sukan‑va'a jin ndakuni tna'a‑ka o, te jin chindee tna'a o nawa kúni‑ka ja jin kutu'va ni naxe kúni Su'si ma ja jin ko sa'a ni ma. 


text:
<pb/>Ka kuni sa ja maa Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo Iya Tátnuni ma, na chindee ña'a ya ja jan koo sa nuu ka iyo ni a. 


text:
Te maa Iya Tátnuni ma sa'a ja jin kutoo tna'a xen‑xeen ndi‑in ndi‑in ni, te jin kutoo ni ndaka ñayii ma, sukan ka kutoo ña'a sa a, 


text:
sukan‑va'a jin koo siin ni nuu ndaka ja u'vi ma, te ni‑in kuechi jin kondiso ni nuu Yuva o Su'si ma kivi ndenda Jesús Iya Tátnuni ma ji'in ndaka ñayii ñatuu ni ka yo sa'a‑ka i ja u'vi ma.<pb/>


text:
Ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, vivii ni ka kutu'va ni ja ni ka kaxtnu'u sa naxe jin ko sa'a jin ko kuu ni sukan játna ini Su'si ma. Te sukan jâ ka sa'a ni. Te ja maa Jesús Iya Tátnuni ma ka jikan‑ta'vi sa te ka ndaka'an‑so'o sa nuu ni ja sukan jin ko sa'a‑ka ni. 


text:
Vaa ja kúni maa Su'si ma kúu ja jin xndoo ni ndaka ja u'vi ma, te máko jin kivi nduu ni ji'in ndi‑in ndi‑in ña'a ma, 


text:
te ndi‑in ndi‑in ni, jin kani ini ni sukan vii sukan luu jin ko kuu ni ji'in ñasi'i ni ma, te sukan, te ni‑in ja u'vi jin ko sa'a ni nuu Su'si ma, te jin koo jayiñu'u ni. 


text:
Te máko jin sa'a ni sukan ka sa'a ñayii ñatuu ka jini Su'si ma, ja ndeva'a‑ni nawa ka kuni i te ka sa'a i ma. 


text:
Te ni‑in ni má sa'a u'vi tna'a, ni a xnda'vi tna'a, vaa ndaka cha'a jin ndachunaa o kivi ndakan Iya Tátnuni ma kuenda nuu o ma. Te sukan ni ka ka'an sa nuu ni a te sukan jâ ni ka xtu'va ña'a sa. 


text:
Vaa masu ni kana ña'a Su'si ma ja jin kondiso kuechi o, su'va ni kana ña'a ya ja jin xndoo o ndaka ja u'vi ma. 


text:
Chukan kúu ja nú nde ni saxiko tnu'u ka kaxtnu'u sa a, masu nuu ñayii a saxiko ni a chi nuu Su'si iya ni taa Xtumani Ndios ma. 


text:
<pb/>Kovaa siki ja jin kutoo tna'a o ma, maa Su'si ma jâ ni kaxtnu'u nuu ni sukan jin kutoo tna'a ndaka o, te masu nde jiniñu'u ja jin ka'an‑ka sa nuu ni. 


text:
Vaa sukan jâ ka sa'a ni ji'in ndaka ñayii ka kandija Su'si o a, ja ka iyo i ni‑ka'nu ñuu Macedonia a. Te ja ka jikan‑ta'vi sa nuu ni kúu ja sukan jin ko sa'a‑ka ni. 


text:
Te jin ko ndi ini ni ja jin koo mani ni, te jin katanuu ni na tniñu ka sa'a ni, te jin satniñu ni ji'in nda'a ni a, sukan‑va'a jin ni'i ni ja jin kaa ni, sukan ni ka kaxtnu'u sa ma, 


text:
sukan‑va'a ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, jin ka'an va'a i ja jin kuu ni, te ñatuu nawa ko ka'ni ña'a i ja jin kaa ni a. Sukan ndii Iya Tátnuni ma 


text:
<pb/>Ndijin ja ka kuu o sa'ya Su'si ma, ka kuni sa ja jin kuni ni siki ja tna'a o ñayii ni ka ji'i ma, nasa jin kuxii ini ni sukan ka kuu ñayii ka jani ini ja ni ka naa tna'a i ma te ñatuu nawa ka ndetu‑ka i. 


text:
Vaa ka kandija o ja ni ji'i Jesús ma te ni ndateku ya, te sukan ka kandija o ja ndaxteku ya tna'a o ñayii ni ka ji'i ma, ñayii ni ka yo kukanu ini Jesús ma, te ni ka yo sa'a i sukan ni tatnuni ya ma. Te kivi ndii ya ma, te jin ndakuni tna'a o ji'in i. 


text:
Te chukan kúu ja ka kaxtnu'u sa sukan ká'an tnu'u maa Iya Tátnuni ma, ja yo'o, nú ka teku o kivi ndii ya ma, masu jin koxtnuu o nuu tna'a o ñayii jâ ni ka ji'i ma. 


text:
Vaa kayu'u nini'i maa Iya Tátnuni ma ji'in yu'u maa ya ma, te tatnuni maa ya, te tivi arcángel ma trompeta Su'si ma. Sani te nuu ya onde sukun ma, te ñayii ni ka kandija Cristo ma te ni ka ji'i i ma, xinañu'u‑ka i jin ndateku. 


text:
Sani te nde o ka teku‑ka ma, te ndone'e ña'a ya, te jin nda koo kaa o ji'in ñayii ni ka ndateku ma onde nuu viko ma, sukan‑va'a jin ndatna'a o ji'in Iya Tátnuni ma onde andivi ma, te sukan jin koo o ji'in ya ni‑kani ni‑jika. 


text:
Te sa'a jín ku'un ini o, te jín ndaka'an‑so'o nuu tna'a ndi‑in ndi‑in o onde kivi ndenda ya ma.<pb/>


text:
Kovaa tna'a ja na ora xi na kivi ndii Iya Tátnuni ma, masu kanuu‑ka ja tee sa nuu ni ja ka kuu o sa'ya Su'si o a. 


text:
Vaa jâ ka jini vava'a ni ja kivi ndii Iya Tátnuni ma, ndii ya ora ñatuu na in ndetu ña'a ma, sukan kúu in kui'na kénda jakuaa ma. 


text:
Nú ñayii ma, ka ka'an i: “Ndaka iyo nañii”, sani te kenda yachi ja jin ndo'o jin neni ñayii ma. Sukan keja'a ja u'vi in ña'a ja kâku sa'ya ña ma, sukan jin ndo'o i, te ñatuu ndenu kuu jin chu'u i ja jin kaku‑ka i. 


text:
Kovaa ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, masu ñayii ka iyo‑ka nuu nee ma ka kuu ni vaa jin ko kuneé jin ko ku‑uun ni, te sanaa sanaa‑ni ndii Iya Tátnuni ma, te ndani'i ña'a ya sukan sa'a in kui'na ma. 


text:
Te chukan kúu ja máko jin kusu o, sukan ka kuu jaku i ma, su'va jin ko koto va'a o maa o, te máko jin ko kuneé jin ko ku‑uun o. 


text:
Kovaa yo'o ja ka iyo o nuu ndijin ndaa nawa ka sa'a ka kuu o, jín koo va'a jín koo ndija o. Te jín kukanu ini o Su'si ma, te jín kutoo tna'a o, te sukan, te jín kasi o maa o, te ma kaki'i ña'a ja u'vi ma, sukan jasi in su'nu kaa anua in soldado ma. Te ja ka ñu'u ini o ja jin ndani'i ta'vi o ma kúu ja kisa'vi va'a tna ña'a i, sukan‑va'a ma kaki'i ña'a ja u'vi ma, te ko kuu i sukan jasi in yuxini kaa xini in soldado ma. 


text:
Vaa masu ni ndani'i ña'a Su'si ma ja xndo'o xneni ña'a ya, nú masu ja jin ndani'i ta'vi o ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o ma. 


text:
Te maa ya ni ji'i nuu tniñu o, sukan‑va'a, nú ka ndito ka teku o xi visi ni ka ji'i o, te jin ndateku o te jin koo o ji'in ya nuu iyo ya ma. 


text:
Chukan kúu ja jin ndaka'an‑so'o nuu tna'a ni, te jin chindee tna'a ni, sukan‑va'a jin koo va'a ndi‑in ndi‑in ni nuu Su'si o a, sukan jâ ka yikuu ni ka sa'a ni a. Ká'an‑so'o Pablo ma nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma 


text:
<pb/>Ka jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, ja jin kava respetu ni nuu tna'a o ñayii ni kaji maa Iya Tátnuni ma ja jin kaxtnu'u i te jin ndaka'an‑so'o i nuu ni a. 


text:
Te jin ka'an ni ja ñayii vava'a ka kuu i, te jin kutoo ni i, kuechi ja ka jinukuechi i nuu Su'si ma. Jin koo mani ndaka ni. 


text:
<pb/>Suni ka jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a ja jin ka'an‑so'o ni nuu ñayii kuxi ma, te jín satniñu i. Jin ndaka'an‑so'o ni nuu ñayii ka xtaya nuu Su'si ma. Jin chindee ni ñayii kuee‑ka ka jaku'ni ini i ma. Jin kava kuee ini ni ji'in ndaka ñayii ma. 


text:
<pb/>Ndaka ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, jin ko koto va'a ni maa ni, te máko jin ndachunaa ni ja u'vi, nú in ñayii ni sa'a ña'a ja u'vi ma. Su'va ndimaa ja va'a jin ko sa'a ni nuu ndi‑in ndi‑in tna'a o a. Suni sukan jin ko sa'a ni nuu ndaka ñayii ma. 


text:
Jin ndakuan‑ta'vi ni nuu Su'si ma visi ka ndo'o ka neni ni, vaa sukan játna ini ya ja ndaka jin ndakuan‑ta'vi o nuu ya ja ka kandija o Cristo Jesús ma. 


text:
<pb/>Te ka kuni sa ja maa Su'si iya sa'a ja ka iyo mani o a, ndásavii ndásandoo kuiti ya ni‑ka'nu ini anua ni a ji'in yikikuñu ni a, te ñatuu‑ka na ja u'vi jin ko sa'a ni, te jin ko koto va'a ni maa ni onde kivi ndii maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Iya kuu jin kukanu ini o a kúu iya ni ndakana ña'a, te sa'a ndija ya ndaka sukan ká'an ya nuu o a. Ka ndakan‑tnu'u ñaña'a de ñayii ñuu Tesalónica ma 


text:
<pb/>Ja maa Iya Tátnuni ma, te ká'an sa ja jin kona'a ni ja jin ka'vi ni tutu ni ka tee sa nuu ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ya ja jâ ni ka xndoo i ja u'vi ma. 


text:
<pb/>Te maa Jesucristo iya tátnuni nuu o ma, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a ja jin ko kuu ni. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña kúu Pablo tee ni tetniñu Jesucristo ma ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya a, vaa sukan ni tatnuni maa Su'si ma, iya sa'a ja jin ndani'i ta'vi o ma, ji'in maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a iya ka kukanu ini xeen o a, vaa ja maa ya, te jin koo va'a o a onde vitna te ni‑kani ni‑jika. 


text:
Tétniñu sa carta ya'a nuu ni, Timoteo, vaa ni ka'an sa tnu'u Su'si o a nuu ni a, te ni kandija ni, te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja sa'ya sa kúu ni nuu Su'si o a. Na kunda'vi ini ña'a Yuva o Su'si ma, ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a, te kási ndee ya, te ñatuu nawa ko xtna'a ña'a i, te koo sii ini ni. Xtu'va ña'a Pablo ma siki tee ka xsama te ñatuu ka kaxtnu'u ndaa de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma 


text:
<pb/>Kona'a ni te sa'a ni sukan ni jikan‑ta'vi sa nuu ni, te ni kendoo ni ñuu Éfeso ma, kivi nuu ni ja'an sa ñuu Macedonia ma, sukan‑va'a tatnuni ni nuu jaku tee ka iyo ñuu Éfeso a, ja máko jin kaxtnu'u‑ka de nuu ñayii ma sukan ka xsama de ka kaxtnu'u de ma, 


text:
te máko jin katanuu de tna'a cuentu ja ka ndakani ñayii ma, ji'in nde in xi‑sa'ya tata ka kuu ñayii ma, vaa masu jinu cuentu yukan. Vaa ndaka cha'a chi yika‑ni ja sa'a i kúu ja jin kanaa o, te masu nawa chíndee ña'a i ja jin kukanu ini‑ka o Su'si ma te jin jaku'ni‑ka ini o naxe jin ko sa'a jin ko kuu o nuu ya ma. Te vitna, te ndáxndaku ini tuku ña'a sa sukan ni tatnuni sa nuu ni ma, te sukan tatnuni ni nuu tee yukan ma. 


text:
Sa'a ni sukan, te jin ndasa'a de kuenda, vaa ja kúni Su'si ma kúu ja jin koo vii jin koo ndoo ini anua o a ji'in ja jin kani va'a ini o ma ji'in ja jin kandija ndija o Su'si ma, te onde ndaka cha'a koo ini anua o a sana kuu jin kutoo tna'a ndija o. 


text:
Vaa jaku ñayii ma chi ni ka xndoo i sukan kúni Su'si ma ja jin ko kuu i ma, te ni ka skenaa i maa i, kuechi ja ni ka jatanuu i tnu'u ndeva'a tnu'u masu nde jiniñu'u ni ka yo ka'an i ma. 


text:
Vaa ni ka kuni i ja jin ko kuu i ñayii ka jini‑ka tnu'u ni tatnuni Moisés ma, kovaa ni masu nde ka ndasa'a i kuenda, te ni masu nde ka jaku'ni ini i tna'a ja ka kaxtnu'u i ma, kovaa maa i chi ûni ka tatnuni i ja sukan jin ko sa'a ndaka‑ka ñayii ma, vaa sukan játna ini Su'si ma, ka jiña'a i. 


text:
<pb/>Kovaa ka jini o ja tnu'u ni tatnuni Moisés ma chi ja va'a kúu, nuna jaku'ni ndandaa ini o te ko sa'a ko kuu o sukan ká'an tnu'u ni tatnuni Su'si ma nuu Moisés ma. 


text:
Yo'o ja ni ka nduu o ñayii ka sa'a ja va'a ja ndaa ma, te jín kona'a o ja tnu'u ni wa'a Su'si ma ja ni tatnuni Moisés ma nuu ñayii ma chi ká'an ndaka sukan jin ndo'o jin tna'a ñayii ka sa'a ja u'vi ma, kovaa masu ja jin kuu yo'o kúu chi ja jin kuu ñayii so'o ñayii ñatuu ka kandija sukan ká'an Xtumani Ndios ma kúu. Vaa ndimaa ka sa'a i ja u'vi ma, te ñatuu ka ndaa respetu i nuu Su'si ma, su'va ka jatanuu i tna'a ja iyo ñuu ñayivi a. Vaa jaku ñayii ma chi ka ja'ni i yuva i ma xi si'i i ma xi ndeva'a‑ni na ñayii jin ni'i i ma. 


text:
Te jaku‑ka i ma, ka kivi nduu i ji'in ñayii masu ni ka tnanda'a ji'in i ma, te jaku tee ma, ka ndatuu de ji'in tee ji'in de ma. Te jaku‑ka ñayii ma, ka sakui'na i ñayii sukan‑va'a jin ni'i i nawa ka kuni i ma, te jaku‑ka ñayii ma, ka xnda'vi tna'a i, te ûni ka ka'an i ja ja ndaa kúu ja ka ka'an i ma. Te ndaka cha'a ka sa'a ka kuu ñayii ma, te masu nde ka kandija i sukan ká'an tnu'u va'a ka skua'a o a, 


text:
tna'a tnu'u vii tnu'u va'a Su'si iya iyo jayiñu'u ma, tna'a tnu'u vii tnu'u va'a ni tatnuni ya ja kaxtnu'u sa nuu ñayii ni‑ka'nu ñuu ñayivi a. Sukan ndáka'an Pablo ma ja ni kunda'vi ini ña'a Su'si ma te ni nduu de in tee jinukuechi nuu ya ma 


text:
<pb/>Ndakuan‑ta'vi sa nuu Cristo iya tátnuni nuu o a ja ni chindee ni chituu ña'a ya, vaa ni jini ya ja masu xndoo sa ichi ya a, te ni sunkani ña'a ya ja kunukuechi sa nuu ya, 


text:
visi onde xi'na‑ka ma ni yo ka'an ndeva'a sa ja kuu tnu'u vii tnu'u va'a ya a, te ni yo sondikin sa ñayii ka kandija Jesús o a, te ni yo ka'an ndeva'a sa ja jin kuu i ji'in ya ma. Kovaa ni ndakunda'vi ini ña'a ya, vaa masu nde jini sa nawa kúni Su'si ndija o a ja sa'a sa ma nkuu, te masu nde kándija sa tnu'u maa ya ma nkuu, te chukan kúu ja ni yo sondikin sa ñayii ka kandija Jesucristo ma. 


text:
Kovaa kua'a xeen ja vii ja va'a neva'a iya tátnuni nuu o a ja ni skuta'vi ña'a ya, te ja maa Cristo Jesús ma, te ni sa'a Su'si ma ja kuu kukanu ini sa ya te kuu jin kutoo tna'a o. 


text:
Tnu'u ndaa tnu'u ndija kúu tnu'u ya'a ja jin kuan‑ta'vi ndaka ñayii ma: Vaa Cristo Jesús ma, ni kii ya ñuu ñayivi a ja ni ndo'o ni neni ya ma, sukan‑va'a kuu jin ndani'i ta'vi ñayii ni ka yo sa'a ja u'vi ma, nuna jin ndakani jin ndaka'vi ini i te jin ndandikin i Su'si ma. Te saña kúu in ñayii ni yo iyo ne'un i ma ja ni yo sa'a xeen‑ka sa ja u'vi ma. 


text:
Te visi sukan ni yo sa'a, ni yo kuu sa ma, kovaa ni ndunda'vi ini ña'a Su'si ma, te ni ndani'i ta'vi sa. Sa'a ni sa'a ya ji'in saña, sukan‑va'a jin kuni ndaka‑ka ñayii ma sukan nda'vi xeen ini ya ma, te jin kandija tna i ya ma, te jin koteku i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Te chukan kúu ja ndimaa na koo jayiñu'u nuu Rey ma, iya tátnuni ni‑kani ni‑jika ma, iya téku ni‑kani ni‑jika ma, iya masu kuu jin kuni ñayivi o ya ma, iya ndichi ma, te maa in‑ni ya kúu, vaa ñatuu na in‑ka Su'si iyo. Te sukan kó kuu ni‑kani ni‑jika. 


text:
<pb/>Sa'ya sa Timoteo, in ja tátnuni sa nuu ni a kúu ja kona'a ni ja sa'a ni sukan ni ka ka'an ñani o ma onde xinañu'u ma. Te ku'un ini ni sukan, te sukan ko sa'a ni, te kunukuechi ni nuu Su'si o a, sukan‑va'a kundee ni nuu ja u'vi ma. 


text:
Ndimaa kukanu ini ni Su'si ma, te ku'un kaji ku'un va'a ini ni. Vaa jaku ñayii ma, ñatuu ni ka ñu'u kaji, ni ka ñu'u va'a ini i, te chukan kúu ja ñatuu ni ka kukanu ini‑ka i Su'si ma, te ni ka xndoo i ya, te ni ka skenaa i maa i. 


text:
Vaa sukan tna ni ka ndo'o tee kúu Himeneo ma ji'in Alejandro ma. Te chukan kúu ja ni ndakua'a sa de nuu nda'a tachi ma, sukan‑va'a jin kutu'va de ja máko jin ko ka'an ndeva'a‑ka de ja kuu Su'si ma, te máko jin ko sa'a‑ka de ja jin saxiko ñayii ma Su'si ma.<pb/>


text:
Ndáka'an‑so'o sa nuu ndaka ni ja jin kakan‑ta'vi xen‑xeen ni nuu Su'si ma ja jin kuu ndaka ñayii ma, te jin ndakuan‑ta'vi ni nuu Su'si ma ja jin kuu ndaka o ja ka iyo o ñuu ñayivi a. 


text:
Te ñukuun jin kakan‑ta'vi ni ja jin kuu ndaka tee ka netniñu ma, sukan‑va'a jin konetniñu va'a de, te koo tnu'u mani ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, sukan‑va'a ndaka o jin ndanduku Su'si ma, te jin ko sa'a o sukan játna ini ya ma. 


text:
Vaa ja kúni Su'si ma kúu ja ndaka ñayii ma jin kuni tnu'u ndaa tnu'u ndija ni kaxtnu'u ya ma, sukan‑va'a jin ndani'i ta'vi i. 


text:
Vaa ñatuu na in‑ka Su'si iyo, nú masu ja maa in‑ni ya kúu Su'si ndija, te ja maa Jesucristo ma sana kuu ndenda koo ñayii ma nuu Su'si ma, te maa in‑ni Jesucristo iya ni kii te ni iyo ñayivi ya ñuu ñayivi ya kuu chindee ña'a, te masu na in‑ka kuu chindee ña'a ja jin ndenda koo o nuu Su'si ma. 


text:
Vaa maa Jesucristo ma kúu iya ni wa'a tnu'u te ni ji'i ya nuu tniñu ndaka o ma, sukan‑va'a jin kaku o nuu ja u'vi ma. Onde ni kenda kivi ja ni jani ini Su'si ma ja sukan ko kuu ma, te saa ni sa'a ya sukan, te ni kaxtnu'u Jesucristo ma ja maa in‑ni ya kúu iya sa'a ja kuu jin ndenda koo o nuu Su'si ma. 


text:
Te chukan kúu ja ni kana ña'a Jesucristo ma, te ni tetniñu ña'a ya ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u ndaa Cristo a, te masu xnda'vi ña'a sa, te suu sa skua'a ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑va'a jin kukanu ini i Su'si ma te jin kandija i tnu'u ndaa tnu'u ndija ya ma. 


text:
<pb/>Te chukan kúu ja kúni sa ja ndaka tee ma, ni‑yu'u ni‑ini de jin kakan‑ta'vi de nuu Su'si ma ndaka nuu kuan koo de ma, te jín ndone'e de nda'a de ma nuu ya, ja ko kuu in seña ja ka iyo vii, ka iyo ndoo de nuu ya, te másu ko jin skiti ini nuu tna'a de te jin ko kanaa de. Su'va ndimaa ja va'a jín ko sa'a jín ko kuu de. 


text:
<pb/>Te suni sukan tátnuni sa nuu ña'a ma ja jín kava ñuka ini sa'ma jin kone'nu ña ma, te máko jin ko ndi ini ña ja jin kone'nu ña sa'ma va'a xeen te ndee ya'vi xeen ma, ni a ko jin ndatnaa vivii ña xini ña ma te jin ko kani ini ña ja sukan, te vivii‑ka ka na'a ña ma, chi ña'a. Ni a jin ku'un nda'a ña ma, xi ja jin ku'un sukun ña ma, xi ja jin ki'i so'o ña ma oro xi siki kúu perla ma, te jin ko kani ini ña ja vivii‑ka ka na'a ña, chi ña'a. 


text:
Su'va jín ku'un ini ña ja jin sa'a ña ja va'a ja játna ini Su'si ma, sukan ka sa'a ña'a ka kandija Su'si ma. 


text:
Te chukan kúu ja ña'a ma, kóniniso'o ñukuun ña ñayii káxtnu'u tnu'u Su'si a nuu ña ma, te kuándetu ña i. 


text:
Vaa ñatuu kúni sa ja ña'a ma, te kaxtnu'u ña tnu'u Su'si ma nuu ka iyo kua'a ñayii ma, ni a ko tatnuni ña nuu tee ma. Su'va na kasiyu'u ña. 


text:
Te masu Adán ma ni xnda'vi ña'a tachi ma chi Eva ma ni xnda'vi i, te nuu ja ni xnda'vi i ña ma, te ni kundee ja u'vi ma nuu ña ma, te ni jiso kuechi ña. 


text:
Kovaa ña'a ma, nuna katanuu ña sa'ya ña ma te skaka va'a ña i ichi Su'si a, te kukanu ini ña Su'si ma, te kutoo ña ndaka ñayii ma, te ñatuu ni‑in ja u'vi ko sa'a ña, te ñatuu ko kujini ko kusu'va ña nuu tee ma chi ndani'i ta'vi ña nuu Su'si ma.<pb/>


text:
Tnu'u ndaa tnu'u ndija kúu cha'a: Nú na nde in tee ma, kúni de ja ko kuu de tee ko koto ndoso nuu ka ndatna'a ndaka o ma nú va'a‑ni xi masu va'a‑ni ka sa'a ka kuu o ja ka kandija o Su'si ma, te ja va'a kúu ja kúu ini de ja sa'a de ma. 


text:
Kovaa jiniñu'u ja ko kuu de in tee ja ñatuu ni‑in ja jin xtekuechi ña'a ñayii ma ja masu va'a‑ni sa'a de ma, te kóna'a de ja vivii ko kuu de ji'in ñasi'i de ma, te máko kivi nduu de ji'in in‑ka ña'a, te kóna'a de na in kúu de ma, te káni va'a ini de nawa ko sa'a ko kuu de ma, te másu ko ka'an de tnu'u kini tnu'u ndeva'a, te kuánuu de ve'e de ma ja jin ndoo ñayii ka jiniñu'u ja jin ndoo i ma, te vivii satu'va de naxe kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma nuu ñayii ma sukan‑va'a jin jaku'ni ini i, 


text:
te másu ko ko'o de ndixi, te másu ko kanaa de, te másu ko xnda'vi de ñayii ma sukan‑va'a ni'i de nawa koneva'a de ma, te másu ko ndiyo ini de ja ko kuu maa de ma. Su'va káva vii káva va'a ini de, te káva kuee ini de. 


text:
Te vivii kó kuu de ji'in ñasi'i de ma ji'in sa'ya de ma, te kó ndi ini de nawa ka jiniñu'u ñayii ka iyo ve'e de ma, te vivii ndáka'an‑so'o de nuu sa'ya de ma ja vivii jín kandija i te jín kuandetu i nuu de ma. 


text:
Vaa nú ñatuu jini de naxe tatnuni de naxe jin ko sa'a jin ko kuu ndaka ñayii ka iyo ve'e de ma, te nú sukan‑ni kúu de ma chi masu kuu de ko koto de ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja jiniñu'u ja in tee jâ ni kuu kii‑ka ni kandija de Su'si ma ko kuu tee ko koto ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te masu in tee yika ni kandija tnu'u Su'si ma ko kuu de. Vaa nasa yukan, te kivi ña'a ja kani ini de ja maa de kúu‑ka, te sa'a de in ja masu játna ini Su'si ma, te ndakan Su'si ma kuenda nuu de, te skenaa de maa de, sukan ni skenaa tachi ma maa i ma. 


text:
Te suni jiniñu'u ja ku'un ini de ja ko sa'a de ja va'a nuu ñayii ñatuu ka jini tnu'u Su'si o a, sukan‑va'a jin ka'an va'a i ja kuu de, sukan‑va'a máko xnda'vi ña'a tachi ma, te skenaa de maa de. Sukan kúni Su'si ma ja jin ko sa'a jin ko kuu tee ka jinukuechi nuu ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma 


text:
<pb/>Suni sukan tna jín ko kuu tee jin kunukuechi nuu ndaka o ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, te ndimaa jín ko ka'an ndaa jín ko ka'an ndija de, te másu ko jin ko'o de ndixi te ko jin ndajini de, ni a ko jin ndiyo ini de nawa jin koneva'a de te jin ko xnda'vi de ñayii ma, sukan‑va'a jin ni'i de ja ka kuni de ma. Su'va ndimaa jín ko sa'a de ja va'a ma, sukan‑va'a jin kava respetu ñayii ma nuu de. 


text:
Te jiniñu'u ja skua'a‑ka de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma te kúkanu ini vava'a de sukan ká'an tnu'u ya a, sukan ni ka kukanu ini o ma, te ni a in ja u'vi ko ku'un ini de, sukan‑va'a koo vii koo ndoo de nuu Su'si ma. 


text:
Te tee ya'a chi jiniñu'u ja xinañu'u‑ka keja'a de kunukuechi de jaku nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma, te jin ko koto va'a ni de naxe sa'a naxe kúu de, te nú ñatuu ni‑in‑ka ja u'vi sa'a de, sana kuu kunukuechi de nuu Su'si o a, vaa sukan játna ini ya. 


text:
<pb/>Suni ña'a jin kunukuechi nuu ñayii ma chi jín ko sa'a ña ja va'a, te másu ko jin ko ka'an ña tnu'u ñayii ma. Te jín ko ku'un kaji jín ko ku'un va'a ini ña sukan jin ko sa'a jin ko kuu ña ma, te jín ko kukanu ini va'a ña Su'si ma, te jín ko sa'a ña sukan kúni ya ma, sukan‑va'a jin kandija ñayii ma ja ka ka'an ka kachi ña ma. 


text:
<pb/>Te tee jin kunukuechi nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma chi jín kona'a de ja vivii jín ko kuu de ji'in ñasi'i de ma, te máko jin ko nduku de in‑ka ña'a. Te ûni jín ku'un ini de ja kuu jin ka'an jin kachi de nuu sa'ya de ma ji'in nuu ñasi'i de ma naxe jin ko sa'a jin ko kuu de, sukan‑va'a jin koo va'a de nuu Su'si ma te kuu jin kunukuechi de nuu ya. 


text:
Vaa tee ka jinukuechi va'a nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma chi jin ni'i de jayiñu'u xen‑xeen, te vivii jin koo sii ini de, te jin kusaa ini de ja jin kaxtnu'u de nuu ñayii ma sukan ka kukanu ini de Cristo Jesús ma. Sukan ká'an tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma tna'a ja ni ka jini o a 


text:
sukan‑va'a nuna kukuee sa kenda sa, te jâ jini ni naxe ko sa'a ko kuu ni ji'in ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o iya téku ma, vaa ndaka maa ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a, ka nukuiñi va'a ka nukuiñi lili i nuu tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o a, te sukan, te ka kaxtnu'u i ja tnu'u vii tnu'u ndaa kuu tnu'u Su'si o a. 


text:
Vaa tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o a ja ni ka jini o a chi ja kanuu xeen kúu, sukan‑va'a jin ni'i ini o naxe jin kukanu ini o Su'si ma te jin kondikin o ya, te masu na in ko ka'an ja masu ja ndaa kúu:<pb/>Vaa Jesucristo ma chi ni kii ñayivi ya ñuu ñayivi a,<br/>te maa Xtumani Ndios ma ni kaxtnu'u ja iya sa'a ja va'a ja ndaa kúu ya,<br/>te ni ka sa'vi‑nka ini ángel ma ja ni ka jini i sukan ni sa'a ya ma,<br/>te ñayii masu judío ka kuu i ma, ni ka jiniso'o i na in kúu ya,<br/>te ni ka kandija ñayii ñuu ñayivi a ja Su'si kúu ya,<br/>te ni ndaa ya andivi ma, te vivii ni ka ndakuan‑ta'vi i ya nuu ni ndenda ya ma.<pb/>


text:
Kovaa ndandaa‑ni ni ka'an Xtumani Ndios ma ja kivi ve ndi'i kivi ma, te jaku ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a chi jin xndoo i ichi ndaa Su'si o a, te jin koniniso'o i ja jin kaxtnu'u ñayii jâ ni xnda'vi ña'a tachi ma, te jin kandija i ndaka. 


text:
Vaa ñayii yukan chi jin ka'an i ja ka kandija i Su'si ma, kovaa masu ka sa'a i sukan kúni ya ma, vaa jâ ni kundee maa ja u'vi ma ni jasi i janitnuni i ma, te masu nde ka ndasa'a‑ka i kuenda naxe kúni Su'si ma ja jin ko kuu o. 


text:
Te chukan kúu ja jin ka'nu ndee i ja jin tnanda'a ñayii ma, te jin tatnuni i ja ka iyo kua'a ja masu kuu kaa ñayii ma, te vitna ja ndaka ni sa'a Su'si ma, sukan‑va'a jin ndakuan‑ta'vi ñayii ma nuu Su'si ma te kuu jin kaa i ma. Chukan kúu ja yo'o ja ni ka jini o ja ndaa ma te ni ka kandija o ya, jín ndakuan‑ta'vi o nuu ya, te jín kaa o. 


text:
Vaa ndaka ja ni sa'a Su'si ma ja kaa o ma chi ja va'a kúu, te ñatuu nawa ko saxiko o, su'va jín ndakuan‑ta'vi o nuu ya ja ni taa ya, te jín kaa o. 


text:
Vaa ka jini o ja ja maa tnu'u maa ya ma ji'in ja jikan‑ta'vi o nuu ya ma ja ndakuan‑ta'vi o ja iyo ja kaa o ma, te ndasavii ndasandoo ya ja kaa o ma. Sukan jin kunukuechi va'a o nuu Jesucristo ma 


text:
<pb/>Nuna kaxtnu'u ni ndaka cha'a nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma chi ko kuu ni tee jinukuechi va'a nuu Jesucristo ma, te ko kuu ni in tee ni skua'a va'a tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a, tnu'u sa'a ja kuu kukanu ini va'a o ya ma, te ko kuu ni tee ndikin va'a te sa'a ni sukan ká'an tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a ja ni kutu'va ni ma. 


text:
<pb/>Te xtandiyo ni ndaka cuentu jana'a ma ja ka ndakani ñayii ñuu ñayivi a, su'va katanuu ni sa'a ni sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Te kona'a ni ja ndaka ja sa'a ja kúu o sukan‑va'a koo‑ka tnu'u ndee tnu'u ndatnu yikikuñu o a chi vala‑ni chíndee ña'a i, vaa ja kuu yikikuñu o a‑ni kúu. Kovaa ja kútu'va o ja sa'a ja kuu o sukan játna ini Su'si o a chi ndaka tu'u chíndee ña'a i, vaa chíndee ña'a i ja koo va'a ini anua o a ji'in yikikuñu o a nuu Su'si ma, vaa jâ ni skuiso Su'si ma ja iyo ja jin ni'i o nani ka iyo o ñuu ñayivi ya, ji'in ja jin ni'i o kivi ndenda koo o nuu ya ma. 


text:
Chukan kúu ja yo'o, ka ndo'o ka neni o ka satniñu o nuu tnu'u maa ya a ja ka kaxtnu'u o nuu ñayii ma. Vaa ni ka kukanu ini o ja maa in‑ni Su'si ma kúu iya kuu sa'a ja jin kaku ndaka ñayii ma nuu ja u'vi ma, nuna jin kandija ndija i ya, vaa yika‑ni ja ñayii ni‑yu'u ni‑ini i kandija i ya ma, sa'a ya ja ndani'i ta'vi i. 


text:
Te masu kuu‑ni‑nka ja suchi jaa‑ni kúu ni a, te jin ko saxiko i tnu'u ká'an ni a chi su'va kaxtnu'u ni nuu ñayii ka kandija tnu'u Su'si o a sukan sa'a sukan kúu ni a nde kua'an nde vee ni, ji'in sukan vivii ká'an ni a, ji'in sukan vivii kútoo ni ñayii a, ji'in sukan ni‑yu'u ni‑ini ni kukanu ini ni Su'si o a, te ñatuu ni‑in ja u'vi‑ka sa'a ni. Te ja jin konde'ya i sukan sa'a sukan kúu ni ma, te sukan jin ko sa'a tna i. 


text:
Nani kenda kivi jaan sa, te katanuu ni ja ka'vi ni tnu'u Su'si o a, te kaxtnu'u ni nuu ñayii a, te ndaka'an‑so'o ni nuu i. 


text:
Máko ndunaa ni ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a Su'si o a kivi ni ka sonee tee nija'nu ma nda'a de siki ni a te ni ka ka'an de sukan kúni Su'si ma ja ko sa'a ko kuu ni ma. 


text:
Katanuu ñukuun ni, te ndimaa ko sa'a ko kuu ni ndaka sukan ni ka ka'an, ni ka kachi ñani o ma, sukan‑va'a ndaka ñayii ma, jín kuni i sukan ve kua'nu‑ka ni nuu Su'si o a. 


text:
Te ko koto va'a ni maa ni nawa sa'a nawa kúu ni nde kua'an nde vee ni, ji'in naxe káxtnu'u ni nuu ñayii ma. Vaa nuna kaxtnu'u ndaa ni nuu i ma, te kaku ni nuu ja u'vi ma, te sa'a ni ja jin kaku tna ñayii ka niniso'o tnu'u ka'an ni ma.<pb/>


text:
Máko ndonda ni nuu tee nija'nu ma, su'va ndaka'an‑so'o ni nuu de kuenda tnu'u ja yuva ni ka kuu de. Te nuu suchi jaa ma ka'an ni kuenda tnu'u ja ñani ni ka kuu i. 


text:
Te nuu ña'a nija'nu ma ndaka'an‑so'o ni kuenda tnu'u ja si'i ni ka kuu ña. Te nuu ña'a jaa ma ku'un kaji ku'un va'a ini ni, te ndaka'an‑so'o ni nuu ña kuenda tnu'u ja ku'va ni ka kuu ña. 


text:
Kovaa nú in ña'a ni ji'i yii ña ma, te ka iyo sa'ya ña xi sañani ña ma chi jiniñu'u ja xinañu'u jin kutu'va suchi ya'a ja jin chindee i tna'a i ma, vaa sukan játna ini Su'si ma, te jín ndachindee tna i yuva i ma ji'in si'i i ma. Vaa cha'a chi ja va'a kúu, te játna ini Su'si ma ja sukan jin sa'a o. 


text:
<pb/>Sa'a kó kuu nú tnu ka'an o ja ña'a ni ji'i yii ma, te ni kendoo maa in‑nka ña ma, te kúkanu ini ña Su'si ma ja chindee ña'a ya, te nduu ñuu ûni jikan‑ta'vi jikan‑ta'vi ña nuu ya. Jin ko ndi ini ni ja ko kuu ña. 


text:
Kovaa ña'a ni ji'i yii ña ma te nú ndúku ña naxe ko kusii ini ña ñuu ñayivi ya chi visi téku ña, kovaa ja ni ji'i ña nuu Su'si ma, vaa masu jatanuu ña sukan kúni ya ja sa'a ña ma. 


text:
<pb/>Sa'a tatnuni ni nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma ja jin katanuu i ja jin ko sa'a i sukan kúni Su'si ma, sukan‑va'a ñatuu nawa jin ndaxtekuechi ña'a ñayii ñuu ñayivi a. 


text:
Chi vaa yo'o ja ka jini o tnu'u ndaa Su'si ma, nú ñatuu ka ndi ini o naxe jin ko kuu ñayii ve'e o ma ji'in tna'a o ma chi kuenda tnu'u ja jâ ni ka xndoo o tnu'u ni tatnuni Su'si ma, te ka'vi‑ka ka kuu o sana ñayii ñatuu jin kandija‑ka tnu'u Su'si ma. 


text:
<pb/>Te jin kona'a ni ja jin chiso tnuni ni nde‑ni ña'a jin chindee ni ma, yika‑ni ja ña'a ka yi'i vi'i‑ka uni xiko kuiya ma, ña'a ni ka yo kuu nija'nu, ni ka yo kuu va'a ji'in yii ña ma, te ñatuu ni ka yo kuneé, ni ka yo ku‑uun ña ma, 


text:
te ka ka'an vii ka ka'an va'a i ja jin kuu ña ma, vaa ndimaa ja va'a ka sa'a ña ma, te ni ka skua'nu va'a ña sa'ya ña ma, te ka wanuu ña ve'e ña ma ja jin ndoo ñayii ka jiniñu'u ja jin ndoo i ma, te inunda'vi ini ña te ka chindee ña ñayii ñatuu‑ka na ja u'vi ka sa'a i ma ndaka nawa ka jiniñu'u i ma, te ka chindee ña ñayii ka kuxii ini na tnundo'o ka tna'a i ma, te ndaka tu'u ja va'a ka sa'a ña, te ni‑in ñayii ñatuu ka saxiko ña. 


text:
<pb/>Kovaa ña'a jaa‑ka ma te ni ka ji'i yii ña ma, másu kua'a ni tnu'u ja jin koso tnuni ña nuu tutu ma ja jin chindee ni ña ma, vaa nuna kenda ja jin kuu ini ña ja jin ndatnanda'a ña ma, te jin xndoo ña ichi Cristo o ma, te jin ndatnanda'a ña‑ni. 


text:
Te sukan, te jin ndakuiso kuechi‑ka ña, vaa ñatuu ka sa'a ña sukan ni ka skuiso ña ja jin ko sa'a ña ma. 


text:
Vaa nuna jin chindee o ña ma chi jin kutu'va ña ja jin kava kuxi ña, te masu yika‑ni ja jin kava kuxi ña ma‑ni chi kuan koo ve koo ña ve'e ve'e, ka nduku ña cuentu, te ka kivi nduu ka kivi ni'ni ña, ka ka'an ña tna'a ja másu jin ka'an ña ma. 


text:
Ja tátnuni sa kúu ja ña'a jaa ni ka ji'i yii ña ma, va'a‑ka ja na jin ndatnanda'a ña, te jin katanuu ña jin skua'nu ña sa'ya ña ma, te jín ko ndi ini ña naxe jin koo va'a ña ve'e ña ma, te máko jin sa'a ña ja u'vi tna'a ja sa'a ja ni'i ini tachi ma nawa xtekuechi ña'a i ma. 


text:
Vaa jâ ka iyo jaku ña'a jaa ma ja ni ka xndoo ña ichi Su'si ma, te ni ka ndandikin ña ichi tachi ma. 


text:
<pb/>Nú iyo in ñayii ni nduu sa'ya Su'si o a te iyo in tna'a i ña'a jâ ni ji'i yii ña ma, te kó ndi ini i naxe koteku ña ma, sukan‑va'a másu jin ko ndi ini‑ka ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja kuu ña ma, sukan‑va'a kuu jin katanuu i jaku‑ka ña'a ni ka ji'i yii ña ma te ñatuu na tna'a ña ma ja jin chindee ña'a i ma. 


text:
<pb/>Tee ni kuu kii‑ka ka skua'a de tnu'u Su'si o a te ka jinukuechi va'a de nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te jin kona'a o ja ka iyo de ja jin ko ndi ini o naxe jin kaa de ma. Na ko ka'an o ja tee ka satniñu ja ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si o a nuu ñayii ma ka kuu tee ñukuun kuiti jin ko ndi ini o ndaka nawa ka jiniñu'u de ma. 


text:
Vaa sukan ká'an tnu'u Su'si o a: “Másu chu'un o ñunu yu'u xndiki jaxi triu ma.” Te suni ká'an tna tnu'u Su'si o a: “Ñayii satniñu ma chi iyo i ja ke'en ya'vi i.” 


text:
<pb/>Nú ka xtekuechi i tee jinukuechi nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma in nawa ni sa'a de ma, te máko kandija ni chi onde nú ka iyo uu xi uni ñayii ni ka jini nawa ni sa'a de ma, sana kandija ni. 


text:
Te ñayii kúni ja sa'a‑ka i ja u'vi ma, ndonda ni nuu i nuu ka iyo ndaka tna'a o ni ka nduu sa'ya Su'si ma, sukan‑va'a jin koyu'u tna ndaka‑ka i ma, te má jin ko sa'a tna i sukan. 


text:
Te kona'a ni ja nde'ya ña'a maa Su'si o a, te nuu maa Jesucristo ma ji'in nuu ángel ni ndakaji ya ma ka iyo o, te tátnuni sa ja sa'a ko sa'a ni. Inuu ko sa'a ni ji'in ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a, te máko kunda'vi ini ni in i ma te saxiko ni in‑ka i ma. 


text:
Te máko sonee ni nda'a ni a siki in ñayii ma ja sacargu ni i na tniñu ko sa'a i nuu Su'si ma, nú ñatuu jini ni naxe ko sa'a ko kuu i ma, nasa yukan, te sa'a i ja u'vi ma, te ko kuiso kuechi tna ni ja ni sa'a i ma. Su'va ko ndi ini ni ja koo vii koo va'a ni nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Máko ko'o‑ka ni ndute su'va‑ni, vaa sukan ndó'o chii ni a. Ko'o ni vala ndute nde'ya tnu uva ma, sukan‑va'a na nduva'a ni. 


text:
<pb/>Jaku ñayii ka sa'a ja u'vi ma chi yachi‑ni jin ndatuu nawa ka sa'a i ma, te ka jini o ja kenda kivi ja jin ndachunaa maa i. Kovaa jaku‑ka i ma chi kuee‑ka ka ndatuu ja u'vi ka sa'a i ma, kovaa suni kenda kivi ja jin ndachunaa i ja u'vi ka sa'a i ma. 


text:
Te suni sukan kúu ji'in jaku ñayii ka sa'a ja va'a ma chi yachi‑ni kuni o ja va'a ka sa'a i ma. Te ja va'a ka sa'a jaku‑ka ñayii ma chi kuee‑ka sana kuni o, kovaa masu ja kuyu'u kúu ja va'a ka sa'a ka kuu o a.<pb/>


text:
Ndaka ni ja ka xtetuu ña'a ñayii ma ja jin kunukuechi ni nuu i ma, jin kona'a ni ja ñayii xi‑nuu ka jinukuechi ni ma chi ka iyo i ja jin kuandetu ni nuu i, sukan‑va'a másu jin ka'an ndeva'a i ja kuu Su'si o a ji'in tnu'u maa ya ja ka kaxtnu'u o a. 


text:
Te nú in nuu ñayii jâ ni nduu sa'ya Su'si o a ka satniñu ni, te jin kona'a ni ja masu kuu‑ni‑nka ja in tna'a o jâ ni nduu sa'ya Su'si ma kúu i ma te ma jin kuandetu ni nuu i chi su'va jin kunukuechi va'a‑ka ni nuu i, vaa jin kona'a ni ja suni ñayii kándija Su'si ma kúu tna i ma, te jin kunukuechi va'a ni nuu i, te jin chindee ni i, vaa ka kutoo tna'a o ji'in i ma. Sa'a kaxtnu'u ni nuu tna'a o ni ka nduu sa'ya Su'si o a, te ndaka'an‑so'o ni nuu i ja sukan jin ko sa'a i. Jín koo sii ini o ndeva'a‑ni naxe ka iyo o 


text:
<pb/>Te nú na in ka xsama ja ka kaxtnu'u i te ñatuu kétna'a ji'in tnu'u ndaa tnu'u ndija Jesucristo iya tátnuni nuu o a tna'a ja ka kaxtnu'u sa a, tna'a ja ká'an sukan kúni Su'si ma ja jin ko sa'a o ma, 


text:
te jin ko koto va'a ni maa ni, vaa ñayii ya'a chi ja ni ka ndu‑uun kuiti i kúu ja ka sa'a i sukan ma, te masu inundija i ja ka ka'an i ma chi ja inuvixi i kúu, vaa sukan kúu in kue'e kúu ja sukan ka sa'a i ma, vaa ja ka kuni i kúu ja jin skiti ini ña'a i yo'o ja ka kaxtnu'u o tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a, te ja ka jani ini i sukan, chukan kúu ja ka kukueñu ini i ja ñatuu ka sa'a o sukan ka sa'a i ma, te ka kuni i ja jin kanaa o ji'in i, te ka ka'an ndeva'a i ja jin kuu tna'a o ma, te ka xtekuechi ña'a i ja masu va'a‑ni ka sa'a ka kuu o. 


text:
Te ñatuu jínu jin ndakanaa maa i ja ñatuu ka jaku'ni ini i ma, vaa masu ka jani va'a ini i, te ñatuu ka jaku'ni ini i tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma. Te ka jani ini i ja jin kuatniñu i tnu'u Su'si o a, sukan‑va'a kuu jin ni'i kua'a i xu'un nuu ñayii ka xnda'vi i ma. Te chukan kúu ja másu ko jin kondikin tna'a ni ji'in ñayii ya'a. 


text:
Ja ndaa kúu ja nuna jin ko sa'a o sukan játna ini Su'si ma chi jin ko ni'i jin ko tna'a o ja taa maa Su'si ma. Sa'a ko kuu ji'in ñayii ka iyo sii ini i ji'in nawa ka neva'a i ma‑ni. 


text:
Vaa masu nawa ka yinda'a o ni ka kenda koo o ñuu ñayivi ya'a, te ni masu nawa jin ndake'en o kivi jin xndoo o ñuu ñayivi ya'a. 


text:
Chukan kúu ja nú iyo ja kaa o ji'in sa'ma kone'nu o, te koo sii ini o, te máko ndiyo ini o nawa koneva'a‑ka o. 


text:
Vaa ñayii kúni i ja ko kuxiku i ma chi ska'an ña'a tachi ma, te sa'a i ja u'vi sukan kúni yikikuñu i ma, te ndaka ja u'vi kúni i ja sa'a i ma kundee nuu i, te skenaa i maa i, te ndita ndita andeya ma kenda i ja ndachunaa i ja u'vi ni yo sa'a i ma. 


text:
Vaa ja ko ndiyo ini o ja koneva'a kua'a o xu'un ma te ku'un ku'un‑ni ini o nuu xu'un ma masu ja va'a kúu, vaa sani te kenda koo ndaka ja u'vi ja jin xnda'vi ña'a i ma. Vaa sukan ni ka ndo'o jaku ñayii ja ni ka ndiyo ini i xu'un ma, te ni ka ndunaa i Su'si ma, te ñatuu ka kukanu ini‑ka i ya, te ni ka kenda koo kua'a xeen tnundo'o tnuneni nuu i ma. Jin kundee o nuu tachi ma, nuna jin kukanu ini o Su'si ma 


text:
<pb/>Kovaa ndijin ja kúu ni sa'ya Su'si ma, má ko ndiyo ini ni ndaka cha'a, su'va ko sa'a ni ja ndaa ja ndija ká'an Su'si ma, te sa'a ni sukan játna ini ya ma, te kukanu ini ni ya, te kóo tnu'u kútoo tna'a ma ini anua ni a, te kava kuee ini ni, te koniniso'o ni nawa ka'an‑so'o in‑ka ñayii ma, te máko kava yachi ini ni, te máko ndakone'e xiko ni. 


text:
Ndimaa kukanu ini ni nuu Su'si ma, sukan‑va'a kundee ni nuu tachi ma. Te ku'un ini ni ja ndani'i ta'vi ni te koteku ni ni‑kani ni‑jika, vaa chukan kúu ja ni ndakana ña'a Su'si ma, te maa ni chi masu ni kukan‑nuu ni te ni ndaka'an ni ndakachi ni nuu ka iyo kua'a ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja kúkanu ini ni ya ma te másu xndoo kuiti ni ya. 


text:
Te kona'a ni ja vitna chi ka iyo o nuu Su'si iya sa'a ja ka teku ndaka ja iyo a, te ka iyo o nuu Jesucristo iya ni kaxtnu'u nuu tee kúu Poncio Pilato ma ja maa ya kúu iya kúu sa'a ndaka ma, te sa'a tátnuni sa nuu ni, 


text:
ja kandija ni ja ko koto va'a ni maa ni, te ñatuu ni‑in ja u'vi ko sa'a ni, sukan‑va'a ñatuu nawa jin ndaxtekuechi ña'a ñayii ma, nani ka iyo o ñuu ñayivi a onde kenda kivi ndenda Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Vaa sukan ni jani ini Su'si ma ja sukan ko kuu ja kenda kivi, te kaxtnu'u ya ja maa in‑ni ya kúu Su'si iya vii iya va'a ini, te maa in‑ni ya tátnuni nuu ndaka o, te ñatuu‑ka na in‑ka Su'si iyo, vaa maa in‑ni ya kúu Rey tátnuni nuu ndaka‑ka rey ma, te maa ya tátnuni nuu ndaka‑ka tee ka tatnuni ma. 


text:
Vaa maa in‑ni ya téku ni‑kani ni‑jika, te masu kûu kuiti ya, te vivii ndú'va ñu'u nuu iyo ya ma, kovaa masu na in kuu jin tu'va nuu iyo ya ma, te ni‑in ñayii ñatuu kuni‑ka ya tiempu ya'a ji'in nuu i ma. Te nuu maa ya na koo jayiñu'u, vaa maa ya tátnuni, te jín ndachiñu'u o ya ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu. Sukan jin ko sa'a jin ko kuu ñayii ka kuxiku ma 


text:
<pb/>Te tatnuni ni nuu ñayii ka kuxiku tiempu ya'a ja máko jin kani ini i ja maa i ka kuu‑ka ma, ni a jin kukanu ini i nuu xu'un i ma. Vaa xu'un ma chi ní'i o, te sani te ndí'i tuku maa i. Su'va jín kukanu ini i nuu Su'si iya téku ma ja maa ya kúu iya táa ndaka tu'u nawa neva'a o ma, te su'va kua'a‑ka taa ya, sukan‑va'a jin kuatniñu va'a o sukan kúni ya ja jin sa'a o ma, te jin koo sii ini o. 


text:
Chukan kúu ja ñayii ka kuxiku ma, jín ko sa'a i ja va'a ma, sukan‑va'a jín ko kuxiku i nuu Su'si ma, te tna'a ja vii ja va'a ka sa'a i nuu ya ma, te máko jin ndatna‑u'vi ini i nawa ni ka chindee i ñayii ka jiniñu'u ma. 


text:
Te sukan, te ka satu'va va'a i ja va'a jin ni'i i kivi ki'in o ma, te jin ndani'i ta'vi i te jin koteku i ni‑kani ni‑jika ma. Sukan ni sacargu Pablo ma nuu Timoteo ma 


text:
<pb/>Sa'ya sa Timoteo, ko koto va'a ni maa ni, te ko sa'a ni sukan ni tatnuni Su'si ma nuu ni a. Te máko ndatnu'u ni ji'in ñayii ka ka'an tnu'u masu kuatniñu ma, ji'in ñayii ka jani ini i ja inundichi xeen‑ka i ma. 


text:
Vaa sukan ni ka ndo'o jaku ñayii ma, te ni ka xndoo i Su'si o a, te ñatuu ni ka kukanu ini‑ka i ya ma. Kovaa ndijin, na skuta'vi ña'a Su'si ma ja vii ja va'a, te koo va'a ni nuu ya. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña, kúu sa Pablo tee ni tetniñu Jesucristo ma ja sukan ni kuu ini maa Su'si ma, te ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña sa ji'in ñani o Timoteo a ndaka ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a ja ka iyo ni ñuu Corinto ma ji'in ndaka ni ja jâ ni ka ndusiin ni nuu ja u'vi ma ja ka iyo ni ñuu Acaya ma. 


text:
Te maa Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a, te jin koo mani ni. Sukan ni ndo'o ni neni Pablo ma 


text:
<pb/>Ja vii ja va'a kúu Su'si o, Yuva Jesucristo iya tátnuni nuu o a, ja kúu ya Yuva o iya nda'vi ini xeen ma. Te maa ya kúu Su'si o, iya ndátaa tnu'u kanu ini ma. 


text:
Vaa ora ka iyo o nuu tnundo'o tnuneni ma chi maa ya ndátaa tnu'u kanu ini nuu o a, sukan‑va'a suni maa tna'a tnu'u kanu ini ni taa ya ma, te jin ndakua'a tna o nuu tna'a o ñayii ka iyo nuu tnundo'o tnuneni ma. 


text:
Vaa visi kua'a jichi ka ndo'o ka neni o ja kuechi ja ka ndikin o Cristo ma, kovaa sukan kua'a jichi ndáka'an‑mani tna ña'a maa Cristo ma. 


text:
Chukan kúu ja nú ka ndo'o ka neni sa ma chi ja va'a maa ni kúu, vaa jin ni'i ini sa naxe jin ndaka'an‑mani ña'a sa te jin ndani'i ta'vi ni. Te nú Su'si ma, ndáka'an‑mani ña'a ya saña ma chi suni ja va'a maa ni kúu chi suni kuu jin ndaka'an‑mani tna ña'a sa, sukan‑va'a jin kundee ni nuu tnundo'o tnuneni ma te jin ndani'i ta'vi ni, vaa maa Cristo ma ndaka'an‑mani ña'a nú ka ndo'o ka neni ni sukan ka ndo'o ka neni sa a. 


text:
Te ka kukanu ini sa ja sukan ko kuu ji'in ni, vaa ka jini sa ja sukan ka ndo'o ka neni ni ji'in sa a, te chukan kúu ja jin ndani'i ni tnu'u kanu ini ji'in sa. 


text:
<pb/>Vaa ka kuni sa ja jin kuni ni sukan ni ka ndo'o, ni ka neni sa ñuu Asia ma, vaa ûni jâ ni ka skenaa ndi'i sa tnu'u kanu ini ja jin koteku sa nkuu. 


text:
Vaa jâ ka iyo yika sa ja jin kûu sa nkuu, te ni ka jani ini sa ja kuiti jâ ni ka skenaa sa maa sa ma nkuu. Kovaa sa'a ni kuu, sukan‑va'a jin kutu'va‑ka sa ja jin kukanu ini sa Su'si ma te masu jin kukanu ini sa maa sa ma, vaa visi na jin kûu sa ma, kovaa Su'si ma kúu iya ndáxteku ñayii ni ka ji'i ma. 


text:
Te suu ya ni sa'a ja ni ka kaku sa, te suu ya sa'a ja ka kaku sa onde vitna a, te ka kukanu ini sa ja maa ya sa'a ja jin kaku sa ja ma jin ka'ni ña'a i. 


text:
Vaa ka chindee ña'a ni, ka jikan‑ta'vi ni nuu Su'si ma ja jin kuu sa, te tna'a ja vii ja va'a táa Su'si ma te kua'a ñayii jin ndakuan‑ta'vi nuu ya. Nava'a ni ndaxsama Pablo ma kivi ki'in de ñuu Corinto ma 


text:
<pb/>Te ka kutachi xeen sa, vaa maa Su'si ma kúu iya chíndee ña'a ja in jayiñu'u kúu ja sukan ka sa'a sa, te onde maa Su'si ma na'a ja ka ka'an ndaa ka ka'an ndija sa ka iyo sa ñuu ñayivi a, te ñukuun‑ka ka kuu sa ji'in ni, te cha'a chi masu ja sukan jani ini ñayii ñuu ñayivi a kúu chi ja ni skuta'vi ña'a maa Su'si ma kúu ja ka sa'a sa sa'a. 


text:
Vaa ñatuu ka tee sa nuu carta sa a in‑ka tnu'u ja masu kuu jin ka'vi ni te masu kuu jin jaku'ni ini ni, su'va ni ka nduku sa naxe jin tee sa sukan‑va'a kuu jin jaku'ni ini ni te jin koo va'a‑ni nuu Su'si o a. 


text:
Vaa jâ ni ka jaku'ni ini ni jaku nawa ka kuu sa nuu ni a, te chukan kúu ja kivi ndii Jesús iya tátnuni nuu o a, te jin kuni ni ja in jayiñu'u ka kuu sa nuu ni a, te sukan ka kuu ni nuu maa sa a. 


text:
<pb/>Te kúkanu ini sa ja sa'a ka jani ini tna ni, te chukan kúu ja ni jani ini sa ja jaan sa xinañu'u‑ka nuu ka iyo ni a, sukan‑va'a kuu jan koto ña'a sa, sana ki'in sa ñuu Macedonia ma, te ora ndii tuku sa ma, te ndaya'a sa jaan sa nuu ka iyo ni a, sukan‑va'a jin ndakuni tna'a tuku o in‑ka jichi. 


text:
Vaa jani ini sa ja xinañu'u kivi ki'in sa ñuu Macedonia ma, te jaan sa, te kivi ndakokuiñi sa ma, te jaan tuku sa in‑ka jichi, sukan‑va'a maa ni jin ko kuu ñayii jin ndaskaka ichi ña'a, te no'o sa ñuu Judea ma. 


text:
Ja ni jani ini sa sa'a ma, ¿ka jani ini ni ja ñatuu ni jani va'a ini sa? ¿Ka jani ini ni ja jani uu jani uni‑ni ini sa, sukan ka jani ini ñayii ma ja nú kuu xi ña'a? 


text:
Vaa Su'si ma chi in‑ni ja ká'an ya te sa'a ya. Chukan kúu ja ja ka kaxtnu'u sa a chi masu yika‑ni ja nú saa xi ña'a kúu. 


text:
Saña ji'in Silvano a ji'in Timoteo a, ja ka kaxtnu'u sa tnu'u Jesucristo Sa'ya Su'si ma nuu ni a chi masu ja nú saa xi ña'a kúu chi in ja ndaa ndija kúu. 


text:
Vaa ndaka ja ni skuiso Su'si ma chi sa'a ya, te chukan kúu ja ora ka ndachiñu'u o Su'si ma, te ka ka'an o ja ja maa Jesucristo ma, te sukan ko kuu, vaa ka kendoo ini o ja ká'an ya ma. 


text:
Te maa Su'si ma kúu iya sa'a ja ka nukuiñi va'a o nuu Cristo ma, te maa ya kúu iya chíndee ña'a, te jin xndoo o ja u'vi ma. 


text:
Te ni chitnuni ña'a ya ja kuenda maa ya ka kuu o, vaa ni chunee ya Xtumani maa ya ma ini anua o a, sukan‑va'a jin kona'a o ja ndimaa jin koo o ji'in ya, te ko koto ña'a ya ni‑kani ni‑jika. 


text:
<pb/>Kovaa ñatuu jaan‑ka sa ñuu Corinto a, te maa Su'si ma na'a sukan jani ini anua sa a vaa kuechi ja kúnda'vi ini ña'a sa kúu. 


text:
Vaa ñatuu ka kuni sa ja jin kani ini ni ja ûni ka tatnuni sa nuu ni ja jin kondikin ni Su'si ma sukan ka kuni maa sa, chi ña'a. Su'va ja ka kuni sa kúu ja jin chindee tna'a o, sukan‑va'a jin koo sii ini ni, vaa jâ ni ka kandija ni Su'si ma, te jin konukuiñi va'a ni nuu ya.<pb/>


text:
Chukan kúu ja sa'a ni jani ini sa, ja nuna jaan sa in‑ka jichi nuu ka iyo ni a chi masu sa'a sa ja jin kuxii ini ni. 


text:
Vaa nuna sa'a sa ja jin kuxii ini ni, te vitna ja maa ni ka kuu ñayii ka sa'a ja iyo sii ini maa sa a. 


text:
Te sa'a ni tee sa nuu carta sa ma, sukan‑va'a nuna jaan sa ma, te ni a maa ni, ni a maa sa, másu jin kuxii ini o, vaa ja maa Su'si ma, te ndimaa ka iyo sii ini o a, te kúkanu ini sa ja sukan kúu sii ini sa a te ka kusii ini tna ni. 


text:
Vaa ndákani ndáka'vi ini sa, te kúxii xeen ini anua sa a, te nda'yu sa ji'in ndenuu sa, nuu ni tee sa carta ni tetniñu sa nuu ni ma. Kovaa masu ja jin kuxii ini ni kúu ja ndáka'an sa a chi ja na jin kuni ni sukan kútoo ña'a sa kúu. Pablo ma, ni sakanu ini de ñayii ni sa'a ja ni kuxii ini de ma 


text:
<pb/>Kovaa ñayii ni sa'a ja ni kuxii ini sa ma chi masu nuu maa in‑ni sa ni sa'a i chi onde nuu ndaka maa ni, kovaa masu ja skaa‑ka sa ká'an sa kúu ja ndáka'an‑so'o sa nuu ni a. 


text:
Vaa ja sukan ni ka ndaka'an‑so'o ndaka ni ma nuu tee yukan kuechi ni sa'a de ma chi chukan‑ni kó kuu, te ndása'a maa de kuenda. 


text:
Te chukan kúu ja ndijin chi su'va jin sakanu ini ni de te jin ndaka'an‑mani ni de, sukan‑va'a má kundee tnu'u xii ini ma nuu de ma te skenaa de maa de. 


text:
Vaa suni chukan kúu ja ni tee sa nuu ni a, te kunitnuni sa nú ka kandija ni ndaka ja ká'an káchi sa a. 


text:
Te nú ni ka sakanu ini ni tee yukan, te suni sakanu ini tna sa de. Te maa Cristo ma jini ja jâ ni sakanu ini sa de, vaa ja kúni sa kúu ja jin koo va'a maa ni, 


text:
sukan‑va'a ni a vala ma kundee tachi ma nuu o, vaa jâ ka jini o sukan sa'a i ja kúni i ja xnda'vi ña'a i sukan‑va'a kundee i nuu o ma. Sukan ndí ini Pablo ma nuu iyo de ñuu Troas ma 


text:
<pb/>Te nuu jâ ni kenda sa ñuu Troas ma ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma nuu ñayii ñuu yukan, te visi vivii ni ndakune Iya Tátnuni ma ichi ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya ma, 


text:
kovaa ñatuu ni ndatatu ini anua sa a, vaa ñatuu ni ndani'i sa ñani o Tito ma. Te chukan kúu ja ni ndakuan‑ta'vi sa nuu tna'a o ñayii yukan, te kuan no'o sa ñuu Macedonia ma. Ja maa Cristo Jesús ma, te ndimaa ka kundee o nuu ja u'vi ma 


text:
<pb/>Kovaa ka ndakuan‑ta'vi o nuu Su'si ma, ja sa'a ya ja yo'o ja ka iyo o nuu Cristo Jesús ma, ka kundee o nuu ja u'vi ma, te ja sukan ka sa'a ka kuu o ja vii ja va'a ma vaa ka jini o Su'si ma, te kénda tnu'u yukan ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, sukan kénda in ja jáxiko asi. 


text:
Vaa ndaka ja vii ja va'a ka sa'a ka kuu o ma ndákua'a Cristo ma nuu Su'si ma, te kénda i nuu ya ma sukan kúu in ja jáxiko asi, te sukan kúu tna i nuu ñayii jin ndani'i ta'vi ma, kovaa masu sukan kúu nuu ñayii ka skenaa maa i ma. 


text:
Vaa nuu ñayii jin skenaa maa i ma chi ja vii ja va'a sa'a tnu'u Su'si a ini anua o a chi ñatuu ka jatna ini i, vaa kuenda tnu'u ja sukan jáxiko in ñayii jâ ni ji'i ma kúu ka jani ini i. Kovaa nuu ñayii jin ndani'i ta'vi ma chi kénda vivii tnu'u Su'si ma kuenda tnu'u ja jáxiko asi, te sa'a i ja koteku o. Te chukan kúu ja masu ndeva'a‑ni ñayii kuu kaxtnu'u tnu'u Su'si o a. 


text:
Vaa ka iyo kua'a ñayii ja ka jatniñu i tnu'u Su'si ma ja jin ni'i kua'a i xu'un, kovaa saña chi masu ka sa'a sa sukan ka sa'a i ma. Vaa ka na'a sa ja Su'si ma ni tetniñu ña'a, te ja maa Jesucristo ma, te ka kaxtnu'u ndaa ka kaxtnu'u ndija sa, te nde'ya ña'a maa Su'si ma nú ndija sa ja ka ka'an sa a xi ña'a.<pb/>


text:
Te nú ka ka'an sa sa'a ja masu ndeva'a‑ni ñayii kuu kaxtnu'u tnu'u Su'si o a, ¿te ka jani ini ni ja ka kuvixi sa kúu ja ka ka'an sa sukan kúni Su'si ma ja jin ko sa'a o a? ¿Xi ka jani ini ni ja ka xnda'vi ña'a sa? ¿Xi jiniñu'u ja jin taa sa in carta, te jin kuni ni sukan ka sa'a ka kuu sa a? ¿Xi jin kakan sa ja jin tee ni in carta ja jin ndaka'an ni naxe ka sa'a ka kuu sa, sukan ka sa'a jaku‑ka ñayii ma? 


text:
Kovaa masu nde jiniñu'u ndaka chukan, vaa maa ni, ja ka sa'a ni ja vii ja va'a ma chukan kúu carta ja ndákaxtnu'u naxe ka sa'a ka kuu tna sa a, te ndaka ja vii ja va'a ka sa'a o a chi onde ini anua o a ka ke koo, te ka jini ndaka ñayii ma ja ka sa'a ka kuu o a, te kuenda tnu'u ja ka ka'vi i in carta ma kúu. 


text:
Sukan, te ndandaa na'a ja maa ni ka kuu carta ni tee Cristo ma te ni ka tetniñu maa sa, vaa ka sa'a o sukan kúni ya ma. Kovaa masu ji'in tinta ndee nuu carta ma chi maa Xtumani Su'si iya téku ma ni tee, te masu in nuu yuu ndee i chi in nuu kuñu vita, vaa ini anua o a ndee, vaa maa Xtumani Ndios ma sa'a ja ka sa'a o ja vii ja va'a a. 


text:
Te masu ja ka jini xeen sa kúu ja ka jani ini sa sukan ka ka'an ka kachi sa a chi ka ndakunitnuni sa ja nuu maa Su'si ma vee ja ka ka'an ka kachi sa a. 


text:
Te maa ya ni sa'a ja kuu jin kunukuechi sa ja jin kaxtnu'u sa tnu'u jaa ja ni skuiso Su'si ma. Te masu sukan‑ni ndee nuu tutu ma‑ni chi sukan sa'a Xtumani Ndios ma ini anua o a kúu ja ka kaxtnu'u sa a. Vaa nuu tutu ma chi ndee ja nú ma sa'a o sukan kúni Su'si ma chi kûu o, kovaa Xtumani Ndios ma chi chíndee ña'a ya ja sa'a o ja vii ja va'a te koteku o ni‑kani ni‑jika. 


text:
<pb/>Vaa tnu'u ni yo ndakaxtnu'u Moisés ma, ja ndee nuu yuu ma nuu ká'an ja ñayii masu sa'a sukan kúni Su'si ma chi kûu i ma, te ni sa'a i ja vivii ni ye'e ni'ni nuu de ma ja iyo jayiñu'u Su'si ma nuu de ma, te ûni ñatuu ni ka kundee ñayii ñuu Israel ma jin konde'ya i nuu de ma ja iyo jayiñu'u Su'si ma, te vitna ja nunuu‑ni, te ni yo naa ma. 


text:
Te nú sukan ni yo kuu ji'in tnu'u ni yo ndakaxtnu'u Moisés ma, kuiti kua'a‑ka jayiñu'u Su'si ma koo ja sukan sa'a Xtumani Ndios ma ini anua o a vitna. 


text:
Vaa nú ni iyo jayiñu'u tnu'u ni yo ndakaxtnu'u Moisés ma ja ká'an ja nú ma sa'a o sukan kúni Su'si ma chi kûu o ma, te kuiti koo kua'a‑ka jayiñu'u tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma ja káxtnu'u sukan ni chunaa ya nuu tniñu o ja jin ndani'i‑ta'vi o te jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma. 


text:
Vaa in ja ni iyo jayiñu'u ma, te ni kenda in‑ka ja iyo kua'a xen‑xeen‑ka jayiñu'u ma chi ni sa'a i ja ni nuu‑ka jayiñu'u ja iyo onde xinañu'u ma. 


text:
Vaa nú tnu'u ka'an ja nú ma sa'a o sukan kúni Su'si ma chi kûu o ma, ni iyo jayiñu'u i, te kuiti kua'a xeen‑ka jayiñu'u koo nuu tnu'u ka'an sukan chíndee ña'a Xtumani Ndios ma ja jin ko sa'a o ja vii ja va'a ma te jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja vitna ja ka neva'a o tnu'u kanu ini yukan te saña chi ûni ka ka'an ndi'i ka ka'an tu'u sa sukan kúni Su'si ma ja jin ko kuu o ma. 


text:
Te másu ko jin sa'a sa sukan ni yo sa'a Moisés ma ja ni yo jasi de nuu de ma ji'in in sa'ma, sukan‑va'a másu jin kuni ñayii ñuu israelita ma sukan naa jayiñu'u iyo ja ndi'i ma, vaa ja ka ka'an sa vitna a chi koo i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Kovaa maa ñayii yukan, ñatuu ni ka kuni i ja jin jaku'ni ini i, te onde vitna, te ora ka ka'vi i tnu'u ni skuiso Su'si ma onde xi'na‑ka ma, te maa sa'ma yukan jasi nuu i ma, te ñatuu ka jaku'ni ini i ja ká'an ma. Te masu na in kuu xtandiyo sa'ma ma, nú masu ja onde maa Cristo ma xtandiyo. 


text:
Te onde vitna ora ka ka'vi i tnu'u ni tee Moisés ma ja ni tatnuni Su'si ma, te kuenda tnu'u ja in sa'ma ndesi janitnuni i ma, te ñatuu ka jaku'ni ini i. 


text:
Kovaa kivi jin kandija i te jin kuan‑ta'vi i Cristo Iya Tátnuni ma, te xtandiyo ya sa'ma ka ndesi janitnuni i ma, te jin jaku'ni ini i. 


text:
Vaa Iya Tátnuni ma, suni maa ya kúu Xtumani Ndios ma, te ñayii iyo ji'in Xtumani Iya Tátnuni ma chi nune nda'a nuu i ma, te kuu sa'a i ndaka ja vii ja va'a ma. 


text:
Chukan kúu ja yo'o chi ñatuu‑ka na sa'ma ka ndesi nuu o a, te sukan kúu espeju ma, sukan ka kuu o, ja ka sa'a o ja vii ja va'a ma, sukan‑va'a jin kuni ñayii ma jayiñu'u Iya Tátnuni ma. Te ndi‑kivi ndi‑kivi ve ndaxsama ña'a ya sukan‑va'a jin ko kuu o sukan sa'a sukan kúu maa ya ma, te ndi‑kivi ndi‑kivi, te ka ni'i‑ka o jayiñu'u ya ma, vaa sukan sa'a maa Xtumani Iya Tátnuni ma iya ka iyo ji'in o a.<pb/>


text:
Vaa sukan kúnda'vi ini ña'a Su'si o a, te chukan kúu ja jâ ni kenda nuu nda'a sa a ja sukan jin kunukuechi sa nuu ya, te masu jin kuita sa. 


text:
Te chukan kúu ja saña chi ñatuu ka jatna ini sa ja jin sa'a sa in ja u'vi ja sa'a ja jin ndakukan‑nuu sa, ni a koo jin nduku sa naxe jin sa'a sa ja jin xnda'vi sa ñayii ma ji'in tnu'u Su'si a. Su'va ja ka kuni sa kúu ja na jin kuni ñayii ma tnu'u ndaa Su'si ma, te jin ndakunitnuni ndaka i ja vii ja va'a kúni Su'si ma ja jin ko sa'a i ma. 


text:
Kovaa nú ka iyo‑ka ñayii ja ñatuu ka jaku'ni ini i tnu'u vii tnu'u va'a ka kaxtnu'u sa a, te kuechi maa i ka kuu ja ñatuu ka jaku'ni ini i te jin skenaa i maa i. 


text:
Vaa tachi iyo ñuu ñayivi a, ni jasi i janitnuni ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, sukan‑va'a masu jin jaku'ni ini ñayii ma tnu'u vii tnu'u va'a maa Cristo ma, iya iyo jayiñu'u ma, iya kaa sukan kaa maa Su'si ma. 


text:
Vaa ja ka kaxtnu'u sa a, masu ka kaxtnu'u sa naxe ka kuu maa sa, su'va ja ka kaxtnu'u sa a kúu ja Jesucristo ma kúu iya tátnuni nuu o a, te saña chi tee ni tetniñu ña'a maa Iya Tátnuni ma ja jin kunukuechi sa nuu maa ni ka kuu sa, vaa ka kutoo sa Jesús ma te ka sa'a sa sukan kúni ya ma. 


text:
Vaa Su'si ma, ni tatnuni ya ja ndatnuu ñu'u ya ma nuu nee xeen ma, te ni ndaxtnuu ya ñu'u ya ma ini anua o a, te onde sukan saa ni ka jini o jayiñu'u Su'si ma, ja ni ka jini o Jesucristo ma. Jín kukanu ini o ja téku Jesús ma te chíndee ña'a ya 


text:
<pb/>Kovaa ka neva'a sa in ja va'a xeen ja jin kaxtnu'u sa nuu ñayii ma, visi sukan‑ni kúu in vasu ñu'ú‑ni ka kuu sa. Kovaa sukan, te jin kuni ñayii ma ja maa Su'si ma kúu iya táa tnu'u ndee tnu'u ndatnu ka neva'a sa a ja kúu ka ka'an ka kachi sa tnu'u vii tnu'u va'a maa ya a, te masu ja ka kuu xeen maa sa kúu ja kúu ka ka'an sa a. 


text:
Chukan kúu ja masu nde ka kuxii ini sa, visi ka ndo'o ka neni sa a. Xi visi ka jakoxtna'a ka jakoxtnii ja ka sa'a sa a, kovaa Su'si ma sa'a ja ka iyo kuee ini sa te vivii ka ke koo ndaka. 


text:
Visi ka sondikin ña'a i, kovaa masu nde xndoo ña'a Su'si ma. Visi ka sa'a ndeva'a ña'a i, kovaa masu nde ka kundee i ja jin xnaa ña'a i. 


text:
Chukan kúu ja ndaka nuu kuan koo sa ma chi ndimaa ka iyo sa ja jin ndo'o sa sukan ni ndo'o ni neni Jesús ma nuu ni ji'i ya ma, sukan‑va'a jin kuni ñayii ma ja téku Jesús ma, ja sukan ka kanda sa ma. 


text:
Vaa saña chi nani ka teku sa a chi ka iyo yika sa ja jin kûu sa, kuechi ja ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Jesús ma, sukan‑va'a jin kuni ñayii ma ja téku Jesús ma te chíndee ña'a ya ja jin koteku sa ni‑kani ni‑jika, visi na jin kûu sa ñuu ñayivi a. 


text:
Te visi na jin ka'ni ña'a i saña, kovaa ndijin chi jâ ni ka ndani'i ta'vi ni te jin koteku tna ni ni‑kani ni‑jika. 


text:
<pb/>Vaa sukan ndee tnu'u Su'si ma: “Ni kukanu ini sa Su'si ma, te ni ka'an sa”, sa'a ká'an. Te sukan tna ni ka sa'a sa, vaa ni ka kukanu ini sa Su'si ma, te ni ka ka'an tna sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma nuu ni a. 


text:
Vaa ka jini sa ja maa Su'si iya ni ndaxteku Jesús Iya Tátnuni ma, te ndaxteku tna ña'a ya, sukan ni ndaxteku ya Jesús ma, te sa'a ya ja jin ndenda koo ndaka o nuu ya ma. 


text:
Vaa ndaka cha'a ka ndo'o ka neni sa, vaa kuechi ja ka kutoo ña'a sa. Sa'a ka sa'a sa, sukan‑va'a kua'a xeen‑ka ni jin ndani'i ja vii ja va'a ja skuta'vi ña'a Su'si ma, sukan‑va'a kukua'a‑ka o ja jin ndakuan‑ta'vi o nuu Su'si ma, te kukua'a‑ka jayiñu'u nuu ya ma. 


text:
Te chukan kúu ja masu nde ka xtaya sa a. Visi yikikuñu sa a, ve jinyavi i, kovaa ini anua sa chi ndi‑kivi ndi‑kivi ve ndujaa‑ka i. 


text:
Vaa ja ka ndo'o ka neni o ñuu ñayivi a chi vala‑ni kúu chi sani te ya'a‑ni. Kovaa ja jin ndani'i o ma chi in jayiñu'u ka'nu xen‑xeen‑ka ko kuu, te masu ndi'i masu naa i, vaa ni‑kani ni‑jika ko kuu. 


text:
Chukan kúu ja máko jin ko ndi ini o ja jin ni'i o ja ka nde'ya o ñuu ñayivi a, su'va jin ko ndi ini o ja jin ni'i o ja taa Su'si ma tna'a ja masu ka nde'ya o vitna a. Vaa ja ka nde'ya o ma chi ja jin ya'a‑ni ka kuu, te ja masu ka nde'ya o ma chi ja koo ni‑kani ni‑jika ko kuu.<pb/>


text:
Vaa jâ ka jini o ja yikikuñu o a chi kuenda tnu'u ja in ve'e nda'vi in ve'e kee‑ni kúu i. Te chukan kúu ja visi na naa i, kovaa ja ka neva'a tu'va o in yikikuñu jaa kuenda tnu'u ja in ve'e vava'a kúu i, ja ni satu'va Su'si ma onde andivi ma ja nduta'vi ini anua o a, te koo o ni‑kani ni‑jika, vaa sukan ni jani ini ya te ni satu'va ya ma. 


text:
Chukan kúu ja ûni ka ndiyo ini sa ja jin nduu yikikuñu sa a in ve'e vava'a nuu koo anua sa a onde andivi ma. 


text:
Vaa chukan kúu ja nuna koo tu'va in yikikuñu jaa nuu koo ini anua o a chi kuenda tnu'u ja ni ndinuu o in sa'ma te masu koo vichi o kúu. 


text:
Chukan kúu ja yo'o ja kuenda tnu'u ja ka iyo o in ve'e nda'vi in ve'e kee ma chi ka ndiyo nda'vi kuiti ini o ja jin nduta'vi anua o in yikikuñu jaa ja ni satu'va Su'si ma, vaa ñatuu ka kuni o ja jin koo vichi anua o a chi su'va na koo in nuu koo i ma, sukan‑va'a yikikuñu o a ja iyo ja kûu i ma, te nduu i ja koteku ni‑kani ni‑jika ma. 


text:
Te maa Su'si ma kúu iya satu'va ña'a ja sa'a ko kuu, vaa ja ni taa ya Xtumani Ndios ma, sukan‑va'a jin kona'a o ja iyo tu'va ja jin ni'i o ja skuta'vi ña'a Su'si ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndimaa jín kukanu ini o nuu Su'si ma. Vaa ka jini o ja nani ka iyo o nuu yikikuñu o a chi kuenda tnu'u ja ka iyo jika o nuu Iya Tátnuni ma kúu. 


text:
Vaa vitna masu nde ka nde'ya o Su'si ma ji'in nuu o a, kovaa ka kukanu ini xen‑xeen o ya ja ko kuu sukan jâ ni skuiso ya ma. 


text:
Te ûni ka ndetu ka'nu kuiti o, te ka kuu ini xeen o ja jin xndoo o yikikuñu o ja ka neva'a o vitna a, sukan‑va'a jin koo yatni‑ka o nuu Su'si o Iya Tátnuni ma. 


text:
Chukan kúu ja visi ka iyo yatni o ja sani te ndenda koo o nuu iyo ya ma, xi jin koteku kani‑ka o ñuu ñayivi a, kovaa ja ka ndi ini o kúu ja ndimaa jin ko sa'a o sukan játna ini ya ma. 


text:
Vaa jín kona'a o ja iyo ja ndenda koo ndaka o nuu núkoo Cristo ma ja ka'nde ya tniñu ndaka o ma, sukan‑va'a ñayii ni ka yo sa'a ja va'a ma ñuu ñayivi a, jin ndani'i i ja va'a ma, te ñayii ni ka iyo sa'a ja u'vi ma ñuu ñayivi a, jin ndani'i maa i ja u'vi ma. Ka jinukuechi de nuu Su'si ma ja ka ndakaxtnu'u de sukan kúni Su'si ma ja jin ndumani ñayii ma ji'in ya ma 


text:
<pb/>Jâ ka jini o ja jiniñu'u ja jin koyu'u o Iya Tátnuni ma, vaa ndakan ya kuenda nawa ka sa'a o ma. Chukan kúu ja ka ndi ini sa ja ka kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ñayii ma. Te Su'si ma chi jini ya naxe ka sa'a ka kuu sa, te ka kukanu ini sa ja ndijin tna chi ka jini ni naxe ka sa'a ka kuu sa. 


text:
Te ja ka ndaka'an sa sa'a nuu ni a, masu ja ka kuvixi sa kúu chi ja ka kuni sa kúu ja jin ndasa'a maa ni kuenda naxe ka sa'a ka kuu sa ja ka iyo sa ji'in ni ma te nawa ni ka kaxtnu'u sa nuu ni ma, sukan‑va'a jin ni'i ini ni naxe jin kuña'a ni nuu ñayii ka sa'a tnu'u ja va'a‑ni ka sa'a maa i ma. Kovaa masu nde ka jini i naxe ka iyo ndija ini anua i ma. 


text:
Vaa visi ka jani ini jaku ñayii ma ja ni ka nduneé xini sa a ja ka sa'a sa sa'a, kovaa masu ka ndi ini sa ja ka ka'an i sukan, vaa nuu Su'si ma ka jinukuechi saña. Kovaa nú ka jani ini maa ni ja ka ñu'u kaji ini sa ja ka sa'a ka kuu sa sa'a chi ja va'a maa ni ka kuu. 


text:
Vaa kuu‑ni ni ka jakun‑tnuni ini sa sukan kútoo ña'a Cristo ma, sani te ni ka ndi ini sa ja jin kaxtnu'u sa sa'a nuu ni: ja maa in‑ni Cristo ma ni ji'i nuu tniñu ndaka o ma, te chukan kúu ja ndaka yo'o ja ni ka kandija o ya ma, kuenda tnu'u ja ni ka ji'i tna o, vaa ni ka xndoo kuiti o ja u'vi ma. 


text:
Te jín kona'a o ja ni ji'i ya ja jin kuu ndaka o, sukan‑va'a yo'o ja ni ka kandija o ya ma te ka teku o a, máko jin ko sa'a‑ka o sukan ka kuu ini maa o, su'va jín ko sa'a o sukan kúni maa iya ni ji'i nuu tniñu o ma, te ni ndateku ya sukan‑va'a jin koo va'a maa o. 


text:
Chukan kúu ja vitna chi yo'o chi masu ka ndi ini‑ka o naxe ka ndaa ka iyo maa ñayii ma, vaa kútoo ña'a Su'si ma ndaka o. Te visi yo'o ni ka yo jani ini o ja ku'u maa Cristo ma kúu ja ni wa'a ya tnu'u ja ni ji'i ya nuu krusi ma, kovaa vitna masu sukan ka jani‑ka ini o. 


text:
Chukan kúu ja nú na in iyo nuu nda'a Cristo ma, in ñayii ni ndasa'a jaa ña'a Cristo ma kúu i, te ndaka ja ni yo sa'a, ni yo kuu i onde xi'na‑ka ma, ñatuu sa'a‑ka i, te ja sa'a ja kúu i vitna ma chi ndimaa ja va'a ja vii kúu. 


text:
Vaa ndaka cha'a chi nuu Su'si ma vee, nuu iya ni ndaka'an‑mani ña'a ma ja maa Cristo ma, te ni tatnuni ya ja jin kunukuechi sa nuu ya ja jin ndakaxtnu'u sa sukan jin ndumani o ji'in ya. 


text:
Te ja maa Cristo ma, te kuu jin ndumani ñayii ñuu ñayivi a ji'in Su'si ma, te masu ndake'en kuenda‑ka ya ja u'vi ni ka yo sa'a i nuu ñatuu jin kuni‑ka i ya ma. Te ni xndoo ya nuu nda'a sa ja jin ndakaxtnu'u sa sukan kuu jin ndumani ñayii ma ji'in Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja saña chi maa Su'si ma ni tetniñu ña'a, te ja maa Cristo ma, te jin ndakaxtnu'u sa sukan ndaka'an‑mani ña'a ya ma. Te vitna, te ka ka'an ka ka'an sa nuu ni ja maa Cristo ma, te jin ndumani ni ji'in Su'si ma, te jin kona'a ni ja maa Su'si ma ká'an ká'an ja sa'a jin sa'a ni, visi saña ka ka'an ya. 


text:
Vaa Cristo ma, ni‑in ja u'vi ñatuu ni sa'a ya, kovaa ni sa'a Su'si ma ja suu ya ni ndakuiso kuechi o ma. Te ni chunaa ya nuu tniñu o ma, sukan‑va'a ja maa ya, te yo'o ja ni ka kandija o ya ma, ñatuu‑ka na kuechi ka ndiso o nuu Su'si ma, te jin ko kuu o ñayii ka sa'a ja va'a ja ndaa nuu ya.<pb/>


text:
Chukan kúu ja saña ja ka jinukuechi sa nuu Su'si ma, te ka ndaka'an‑so'o sa nuu ni ja másu ko jin saxiko ni ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a ya ma. 


text:
Vaa sa'a ká'an tnu'u Su'si ma:<pb/>Kivi ni jan‑ta'vi ña'a ni ma, te ni jiniso'o sa ja ká'an ni ma, te kivi ndó'o néni ni ma, te ni chindee ña'a sa, te ni kaku ni. Sa'a ká'an tnu'u Su'si ma. Te vitna kúu kivi kuan‑ta'vi ni ya te ndakuan‑ta'vi ña'a ya, te vitna kúu kivi iyo ja kuu kaku ni nuu ja u'vi ma. 


text:
<pb/>Te saña chi ñatuu nde ka ja'nu ndee kuiti sa nuu ni‑in ñayii ma ja ma ki koo i ki tna'a i Su'si o a, sukan‑va'a ñatuu na in ko ka'an ndeva'a siki tniñu ka sa'a sa ja ka jinukuechi sa nuu Su'si o a. 


text:
Vaa ka kanda sa, visi ka ndo'o ka neni sa, te suni ka kanda sa nawa ka jiniñu'u sa ma xi ora ka ndi ini xeen sa ma, te sukan, te ka kaxtnu'u sa ja ka jinukuechi sa nuu Su'si ma. 


text:
Xi visi ka kani ña'a i ma, xi visi ka chinee ña'a i vekaa ma, xi visi ka ska'an tna'a i ja jin sa'a ndeva'a ña'a i ma, xi visi ka satniñu xeen‑ka sa, xi visi ka ndito xeen sa, xi visi ka kokon ka yichi sa, kovaa ka kanda sa. 


text:
Te ka ndi ini sa ja ñatuu‑ka na ja u'vi jin koo ini anua sa a, te ka jini sa ja tnu'u ka kaxtnu'u sa a chi tnu'u ndaa tnu'u ndija maa Su'si ma kúu, te ñatuu ka kuyachi ini sa, te inuva'a ini sa, vaa ka iyo sa ji'in Xtumani Ndios ma, te ka kutoo ndija ña'a sa, 


text:
te ka ka'an ndaa ka ka'an ndija sa, vaa iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma ji'in sa, te ka kundee sa nuu ja u'vi ma, vaa ka sa'a sa sukan ká'an tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma. 


text:
Iyo naxe ka ka'an vii ka ka'an va'a i ja jin kuu sa, te iyo naxe ka ka'an i ja masu ja va'a kúu ja ka sa'a sa a, te ka ka'an i ja ka xnda'vi sa ñayii ma, kovaa masu sukan iyo chi saña chi ka ka'an ndaa ka ka'an ndija sa. 


text:
Te ñayii ma chi visi ka jini vii ka jini va'a ña'a i, kovaa ka sa'a i tnu'u ja masu nde ka jini ña'a i te ka sa'a ndeva'a ña'a i. Visi ka iyo yika sa ja sani te jin kûu sa, kovaa ja maa Su'si ma, te ka teku sa. Visi ka xndo'o ka xneni ña'a i, kovaa ñatuu ka kundee i ja jin ka'ni ña'a i. 


text:
Kuenda tnu'u ja ka kuxii ka kunda'vi ini sa, kovaa ka iyo sii ini xeen ini anua sa a nuu Su'si ma. Kuenda tnu'u ja ka kunda'vi xeen sa, kovaa ka sa'a sa ja kua'a ñayii, ka nduxiku xeen i nuu Su'si ma vaa jin ndani'i ta'vi i. Visi ñatuu kuiti nawa ka ni'i ka tna'a sa ñuu ñayivi ya, kovaa ja maa Su'si ma, te ñatuu kuiti nawa ja'ni tna ña'a i. 


text:
<pb/>Ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a ja ka iyo ni ñuu Corinto a, ni ka ka'an ndaa, ni ka ka'an ndija sa nuu ni, te ñatuu nawa ni ka chu'u sa ja ma jin kaxtnu'u sa nuu ni a. 


text:
Te jin sa'a ni sukan ka sa'a sa a, vaa kuenda tnu'u ja sa'ya sa ka kuu ni, te ka ndaka'an‑so'o sa nuu ni ja jin ndakune ni ini anua ni a te jin kutoo ndija ña'a ni. Iyo Su'si iya teku ma ini anua o a 


text:
<pb/>Jin kona'a ni ja másu ko jin tnanda'a ni ji'in ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, vaa masu chindee ña'a i ja jin koo va'a ni nuu Su'si ma. ¿Xi inuu kúu nuu tnuu ñu'u ma ji'in nuu nee ma? 


text:
¿Xi kuu jin ketna'a ini Cristo ma ji'in tachi ma? Chukan kúu ja masu kuu jin ketna'a ini ñayii ka kandija Su'si ma ji'in ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma. 


text:
Jin kona'a ni ja ndijin chi ini anua ni a iyo Su'si téku ma. Te chukan kúu ja kuenda tnu'u ja in ve'e nuu iyo Su'si ma ka kuu ni. Te naku xi játna ini Su'si téku ma ja jin ndachiñu'u ni tna'a ja masu Su'si ka kuu ma. Vaa sa'a ká'an Su'si ma:<pb/>Koo sa ji'in ñayii a, te kua'an vee sa ko kuu sa ne'un i ma,<br/>te maa sa ko kuu Su'si i, te maa i jin ko kuu ñuu maa sa. 


text:
Chukan kúu ja ká'an tna Iya Tátnuni ma:<pb/>Jin kakayata ni ne'un ñayii ka sa'a ja u'vi ma, te máko jin ku'un kuiti ini ni ja jin ko sa'a ni ja u'vi ka sa'a i ma,<br/>te ndakuan‑ta'vi ña'a sa,<pb/> 


text:
te maa sa ko kuu Yuva ni, te ndijin chi jin ko kuu ni sayii sa ji'in sasi'i sa.<pb/>Sa'a ká'an iya kúu sa'a ndaka ma.<pb/>


text:
Chukan kúu ja ndijin ja kútoo ña'a sa, nú sukan ni skuiso Su'si ma ja jin ni'i o ndaka ja vii ja va'a ja taa ya ma, jín ku'un ini o ja máko jin sa'a o ni‑in ja u'vi ja játna ini yikikuñu o a ja sa'a o ma, te ni a in ja u'vi máko jin kua'a o tnu'u ja kun‑nee i ini anua o a, sukan‑va'a jin koo vii jin koo ndoo ni‑ka'nu ni‑tu'u o nuu Su'si ma. Te máko jin sa'a‑ka o ni‑in‑ka ja u'vi ma, vaa ka na'a o ja nde'ya ña'a Su'si ma, te ndakan ya kuenda nuu o a. Ni kusii ini Pablo ma ja ni ka ndakani, ni ka ndaka'vi ini ñayii ñuu Corinto ma 


text:
<pb/>Máko jin saxiko ña'a ni, te jin kuan‑ta'vi ni tnu'u ka ka'an sa a, vaa jin kona'a ni ja masu nama uun ka sa'a ña'a sa ja u'vi, ni a jin sa'a sa ja jin kuxii ini ni, te ni a in ni masu nama uun ka xnda'vi ña'a sa. 


text:
Masu ja ni ka'an sa sa'a te jin kani ini ni ja xtekuechi ña'a sa kúu, vaa jâ ni ka'an sa onde xi'na‑ka ma ja kútoo xeen ña'a sa, te visi na jin kûu sa xi jin koteku sa, kovaa ndimaa jin koo kaa o. 


text:
Te ni‑yu'u ni‑ini sa ká'an sa nuu ni a, vaa kúkanu ini xeen ña'a sa, te kútachi xeen sa ja sukan ka sa'a ka kuu ni a. Te kúsii ini xeen sa, visi ka ndo'o ka neni sa, vaa jini sa ja ka iyo va'a ni nuu Su'si a. 


text:
Vaa ja ndaa kúu ja nuu ni ka kenda koo sa ñuu Macedonia ma chi ñatuu ni ka ndatatu yikikuñu sa a. Vaa ndimaa ni ka ndo'o, ni ka neni sa ja ni ka sa'a ña'a ñayii yukan ma, te ka yu'u ka yu'u‑nka ini anua sa a. 


text:
Kovaa Su'si ma chi ndákua'a ya tnu'u kanu ini ñayii kúxii kúnda'vi ini i ma ja sukan ndó'o néni i ma, vaa nuu ni tetniñu ya Tito ma ni jaan de, te ni ka ndusii ini xeen sa ja ni ka ndatna'a sa ji'in de ma. 


text:
Kovaa masu kuechi ja ni ka ndatna'a sa ji'in de ma‑ni kúu ja ni ka ndusii ini sa ma, chi suni ja ni ndakani de sukan ni ndusii ini maa de ja ni jini de sukan ka ndi ini ni ja kuu sa a, vaa ka kuxii ini ni sukan ka ndo'o ka neni sa a, te ka kuni ni ja jin kuni ña'a ni, te ja ni jiniso'o sa sukan ma, te ni ndusii ini xeen‑ka sa. 


text:
Vaa nuu ni tetniñu sa carta ni tee sa ma, ni sa'a sa ja ni ka kuxii ini ni nkuu, te ja ni jini sa sukan ma chi ni ndakani ini sa ja ni tee sa sukan ma. Kovaa nuu ni jini sa ja visi ni ka kuxii ini ni jaku ja sukan ni tee sa ma, 


text:
te vitna chi kúsii ini xeen sa, kovaa masu kuechi ja sukan ni ka kuxii ini ni ma kúu chi kúsii ini sa, vaa ja sukan ni ka kuxii ini ni ma, te ni ka ndakani, ni ka ndaka'vi ini ni, te ni ka nukuiñi ndaa ni nuu Su'si o a. Te sa'a ni kuu, vaa maa Su'si ma ni kuni ja sukan jin kuxii ini ni ma, sukan‑va'a ma jin skenaa ni maa ni. Te chukan kúu ja saña, masu na ja u'vi ni sa'a ña'a sa. 


text:
Vaa nú maa Su'si ma ká'an ni'i nuu o ma ja masu va'a‑ni yikuu o sa'a o ma, te kúxii ini o ma chi ja va'a kúu chi sa'a i ja ndakani ndaka'vi ini o, te nukuiñi va'a o nuu ya te ndani'i ta'vi o. Chukan kúu ja másu ko ndakani ini o ja sukan ni ndo'o o ma. Kovaa nuna kuxii ini o ja ká'an ni'i Su'si ma nuu o te ko kuliva o sukan ka sa'a ñayii ñatuu ka jini Su'si ma chi ja sa'a o sukan chi sa'a i ja kûu o te skenaa o maa o ma. 


text:
Chukan kúu ja sukan ni ka kuxii ini ni jaku ma chi maa Su'si ma ni ndaka'an‑so'o nuu ni ma, sukan‑va'a jin ndakani jin ndaka'vi ini ni te jin koo va'a ni nuu ya. Te jin ko ndi ini‑ka ni ja jin kuu sa, te jin chindee‑ka ña'a ni ja na jin kaku sa nuu ñayii ka ka'an ja kuechi sa kúu ja ni sa'a tee yukan sukan ma. Te ja ni ka ka'vi ni carta ni tetniñu sa ma, te ni ka ndakiti xeen ini ni nuu tee yukan. Te ni ka ndayu'u xeen ni nuu Su'si ma. Te ûni ni ka kuni ni ja jin kuni ña'a ni, te ûni ni ka kuni ni ja na kundaa kuechi tee yukan ma, sukan‑va'a jin kuni ñayii ma ja kuechi maa de kúu ma. 


text:
Vaa ja ni tee sa ma chi masu ni tee sa ja kuechi tee ni sa'a ja u'vi ma, ni ja kuechi ñayii ni ndo'o ja u'vi ma chi ja kúni sa kúu ja jin kuni ni sukan ndí ini xeen sa naxe jin koo va'a ni nuu Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja ni ka ndusii ini sa ja jâ ni ka ndusii ini ni a, kovaa ja ni ka ndusii ini‑ka sa kúu ja sukan ni ndusii ini tna ñani o Tito ma ja sukan vivii ka kuu ni nuu Su'si ma. 


text:
Vaa visi jâ ni jiña'a sa de ja vii ja luu ka sa'a ka kuu ni nuu Su'si ma, sana ni jaan de nuu ka iyo ni a, kovaa masu na ja kan‑nuu ni tna'a sa, vaa nuu ni jaan maa de ma, te ni jini de ja ja ndaa kúu ja sukan ka jiña'a sa ma. Vaa sukan ka sa'a ka kuu ndija ni a. 


text:
Te jini sa ja kútoo xen‑xeen ña'a de ndaka ni, vaa ndákune'e ndákune'e ni de sukan ka kandija ni Su'si o a, sukan vivii ni ka jan‑ta'vi ni de ma, te ni ka jan‑ta'vi ni nawa ni ka'an de ma. 


text:
Kúsii ini xeen sa vaa kúkanu ini ña'a sa ja ndijin chi jâ ka sa'a ni ndaka sukan kúni Su'si ma.<pb/>


text:
Te vitna, ndijin ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o ma, ka kuni sa ja jin kuni ni sukan vii sukan luu sa'a Su'si ma ja jin kuu ñayii ni ka nduu sa'ya ya ma ja ka iyo i ñuu Macedonia ma. 


text:
Vaa tna'a o yukan chi visi ka ndo'o ka neni i, kovaa ka iyo sii ini xeen i nuu Su'si o a. Vaa visi ka kunda'vi i ka kukee tna i ma, kovaa vivii ni ka ketna'a ini i, te kua'a xeen ja ni ka xtutu i kuenda tnu'u ja xiku ka kuu i, te ni ka tetniñu i nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka kunda'vi‑ka i ma. 


text:
Te ndákani sa sukan ni ka sa'a i ma, vaa ndi‑in ndi‑in i, ni ka wa'a i ndaka sukan ka kuni i ja jin ndakua'a i nuu Su'si ma, te ûni kua'a‑ka ni ka wa'a i sana sukan iyo ja jin kua'a i ma. Te masu na in ni xtetuu i ja sukan jin ko sa'a i ma chi ja ni ka kuu ini maa i kúu, te ni‑yu'u ni‑ini maa i ni ka wa'a i ma. 


text:
Te ni ka jikan‑ta'vi xen‑xeen i ja na jin kua'a sa tnu'u ja na kuu jin chindee tna i ñayii ka iyo ñuu Jerusalén ma ja ka kandija i Su'si ma te ñatuu‑ka na ja u'vi ka sa'a i ma. 


text:
Vaa ja ni ka sa'a ñayii ñuu Macedonia ma sukan ma chi xinañu'u kuiti ni ka kandija i nuu Iya Tátnuni ma, te sana ni ka kandija i nuu saña sukan kúni maa Su'si ma, vaa vivii‑ka ni ka sa'a i sana sukan ka ndetu sa ja jin sa'a i ma. 


text:
Te chukan kúu ja ka ndaka'an‑so'o sa nuu Tito a ja sukan ni keja'a de kaxtnu'u de naxe jin ndakua'a tna ni nuu Su'si ma nawa ka neva'a ni ma, te kú'un ini de ja ndimaa sukan jin ko sa'a tna ni nuu ka iyo ni a, vaa sukan játna ini Su'si o a. 


text:
Vaa ndaka ni ja ka iyo ni ñuu Corinto a chi jâ vivii ka sa'a ka kuu ni, vaa jâ vivii ka kukanu ini xeen ni Su'si ma, te vivii jâ ka kaxtnu'u ni tnu'u maa ya a nuu jaku‑ka ñayii ma, te vivii jâ ni ka jaku'ni ini ni, te vivii ka jatanuu ni ja ka jinukuechi ni nuu Su'si o a, te vivii ka kutoo ña'a ni. Te chukan kúu ja vivii jin ku'un tna ini ni ja jin chindee ni tna'a o ñayii nda'vi‑ka ma, vaa sukan játna ini Su'si ma. 


text:
<pb/>Masu ká'an sa sukan ká'an in ñayii tatnuni. Yika ja kúni sa kúu ja jin kuni ni sukan vivii ka sa'a jaku‑ka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ji'in sukan vivii ka kutoo i ndaka ñayii ma, te sukan jin ko sa'a tna ni. 


text:
Vaa jâ ka jini ni ja vii ja va'a sukan ni skuta'vi ña'a Jesucristo iya tátnuni nuu o ma, vaa ja kutoo xeen ña'a ya kúu. Vaa nuu iyo ya andivi ma chi xiku kúu ya, vaa maa ya neva'a ndaka ma. Te ni xndoo ya ndaka, te ni kii ya ñuu ñayivi ya, te ni ndunda'vi ya ja jin kuu o. Te ja ni ndunda'vi ya ma, te ni ka nduxiku yo'o, vaa ni sa'a ya ja jin ndani'i ta'vi o. 


text:
Te chukan kúu ja kúni sa ja jin ke'en kuenda ni ja ká'an sa a, vaa ja va'a maa ni kúu. Ja ndaa kúu ja onde kuiya ni kii o ma jâ ni ka keja'a ni ka sa'a ni ja va'a xeen ma, te masu yika‑ni ja ka sa'a ni‑ni kúu chi ûni ka ñu'u ka ñu'u‑ni ini ni ja jin ko sa'a ni sukan kúni Su'si ma. 


text:
Te sukan yachi‑ni ni ka jaku'ni ini ni ma te ni ka keja'a ndi‑in ndi‑in ni ka ndakua'a ni nawa ka neva'a ni ma nuu Su'si ma, sukan‑va'a jin chindee ni in‑ka ñayii ma. Te vitna, te ká'an sa ja sukan ni ka keja'a ni onde xi'na‑ka ma, te sukan‑ni jin ko sa'a ni, te naxe ka ni'i ka tna'a ndi‑in ndi‑in ni ma, te jin ku'un ini ni ja sukan jin ndakua'a ni nuu Su'si ma, sukan‑va'a jin chindee ni in‑ka ñayii ma. 


text:
Vaa nú ni‑yu'u ni‑ini o kua'a o nawa neva'a o ma chi kuan‑ta'vi Su'si ma. Vaa Su'si ma chi masu jikan ya in ja masu kundee o kua'a o ma. 


text:
Te ja ká'an sa sa'a, masu kuechi ja kúni sa ja jin chindee ni tna'a ni ma te jin kendoo nda'vi jin kendoo kee maa ni kúu, chi su'va ja kúni Su'si ma kúu ja inuu‑ni jin ni'i ndaka o nawa ka jiniñu'u o ma. 


text:
Te vitna chi ndijin chi ka neva'a ni tna'a ja ka jiniñu'u ñayii yukan, te kuu jin chindee ni i, sukan‑va'a ñatuu nawa ko ka'ni ña'a i ni a maa i, ni a maa ni, sukan‑va'a nuna kenda kivi ja ka jiniñu'u tna ni, te ja ka neva'a i ma, te jin ndachindee tna ña'a i, sukan‑va'a ñatuu nawa ko ka'ni ña'a i ndaka o. 


text:
Vaa sa'a ndee nuu tnu'u Su'si ma: “Ñayii ni ndaxtutu kua'a‑ka ja ni tetniñu Su'si ma ja kaa i ma, masu ni kuu koneva'a kua'a‑ka i kivi yukan. Te ñayii ni ndaxtutu jaku‑ni ma, masu nawa ni ja'ni ña'a i ja kaa i ma.” 


text:
Ja ndaa kúu ja ni yo niniso'o ñukuun de ja ni ka ndaka'an‑so'o sa nuu de ma, vaa jâ jani ini de ja jaan maa de jan koto ña'a de ndijin. 


text:
Te ni ka tetniñu sa de ji'in ñani o tee vivii ka ka'an ndaka tna'a o ñayii ka iyo ya'a ja ni ka nduu i sa'ya Su'si ma ja kuu de a, kuechi ja vivii káxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a. 


text:
Te vaa suni maa tna ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, ni ka kaji i de ja jin kondikin tna'a sa ji'in de ichi jin koo sa jin xsia'a sa xu'un a nuu ñayii ka jiniñu'u ma, sukan‑va'a kuni de te ndaka'an de nuu tna'a o ka iyo ya'a ja ka sa'a sa sukan ka jani ini i ja jin sa'a sa ma, sukan‑va'a na koo jayiñu'u maa Iya Tátnuni ma. 


text:
Vaa ñatuu ka kuni sa ja jin ka'an i tnu'u sa siki ja xu'un ni ka kunda'a sa a ja jin kua'a sa ñayii ka jiniñu'u ma. 


text:
Te suni ni ka tetniñu tna sa in‑ka ñani o a ji'in de, in tee ni ka jini sa kua'a xeen jichi ja ni‑yu'u ni‑ini de jinukuechi de nuu Su'si o a. Te vitna chi ûni ni‑yu'u ni‑ini‑ka de jinukuechi de nuu ya, vaa kúkanu ini xeen de ja sukan ni ka ka'an ni ma te jin sa'a ni. 


text:
Te Tito a chi in tee ka ndikin tna'a ji'in maa sa ja ka jinukuechi sa nuu ni a sukan kúni maa Su'si ma kúu de. Te uu‑ka ñani o a chi tee ni ka tetniñu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ka kuu de, sukan‑va'a jin ndakani de ndenda koo de ya'a naxe ka jani ini ni ma, te jayiñu'u maa Cristo ma ko kuu. 


text:
Te jin kutoo ni de sukan ka kutoo tna'a o a, sukan‑va'a jín kuni ndaka tna'a o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a ja ja ndaa kúu ja ni ka jiña'a sa sukan ka sa'a ka kuu ni ma.<pb/>


text:
Te chukan kúu ja masu nawa ká'an‑ka sa naxe jin sa'a ni ja jin kuu ñayii ka kunda'vi‑ka ma, tna'a o ñayii ni ka kandija Su'si ma te jâ ni ka xndoo i ja u'vi ma, vaa maa ni chi jâ ka jini ni. 


text:
Vaa jini sa sukan ka jani va'a ini ni a, te chukan kúu ja kúsii ini xeen sa ndákani sa nuu tna'a o ka iyo ñuu Macedonia a, vaa maa ni ja ka iyo ni ñuu Acaya a chi jâ ni ka kutu'va ni onde kuiya ni kii o ma, te jâ ni ka satu'va ni ja jin chindee ni in‑ka ñayii ma, te ja ni ka jini i sukan ka sa'a ni ma, te ni ka ndachu'un ini kua'a xeen tna i ja sukan jin sa'a i. 


text:
Kovaa ni tetniñu sa ñani o a, sukan‑va'a jin kuni de ja masu ja ká'an‑ni‑nka sa kúu ja jiña'a sa sukan ka sa'a ni ma, te chukan kúu ja jin koo tu'va ni. 


text:
Nasa yukan, te jan koo sa ji'in jaku tna'a o ñayii ñuu Macedonia a, te jin ndani'i ña'a sa ja ñatuu ka iyo tu'va ni, te jin kukan‑nuu sa ja ñatuu ka sa'a ni sukan ka kukanu ini ña'a sa ja jin ko kuu ni ma, te jin ndatna'a‑ka maa ni ja kan‑nuu. 


text:
Chukan kúu ja ni jani ini sa te ni ndaka'an‑so'o sa nuu ñani o a, vaa jiniñu'u ja jan koo de xinañu'u‑ka nuu ka iyo ni a, sukan‑va'a jin satu'va ni nawa ka jani ini ni ja jin ndakua'a ni nuu Su'si ma. Te jâ jin koo tu'va ni, sukan‑va'a másu ko kuu i ja xtetuu tna'a o kivi kenda koo sa nuu ka iyo ni a. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ká'an sa ja nú na in vala‑ni ndákua'a i nuu Su'si ma chi vala‑ni ndakua'a ya i, te nú na in na ndakua'a kua'a‑ka nuu Su'si ma chi kua'a‑ka ja ndani'i i ja ndakua'a ya. 


text:
Ndi‑in ndi‑in o na ndakua'a nuu Su'si ma sukan ni jani ini o ja ndakua'a o nuu ya ma. Te máko kuxii ini o, ni a kani ini o ja xtetuu ña'a ya ja ndakua'a o ya, vaa Su'si ma chi kútoo ya ñayii sii ini‑ni wa'a i nawa ni kuu ini i ja ndakua'a i nuu ya ma. 


text:
Vaa Su'si ma chi iya kúu sa'a ndaka kúu ya te sa'a ya ja koo kua'a ja vii ja va'a nuu ni, sukan‑va'a nú ka neva'a ni kua'a‑ka ndaka ja kuatniñu o ma chi kuu jin chindee‑ka ni ñayii ka jiniñu'u ma. 


text:
Sukan ndee nuu tutu Su'si ma:<pb/>Ni kunda'vi ini de ñayii ka kunda'vi ma, te ni wa'a de ja ka jiniñu'u i ma,<br/>te ja va'a ja ndaa sa'a de ma koo ni‑kani ni‑jika nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Te maa Su'si ma kúu iya táa ndikin sáka o ma, te maa ya táa xtatila ma ja kaa o ma, te suni maa ya sa'a ja jin ni'i jin tna'a‑ka o, sukan‑va'a kuu jin chindee tna'a o ma, te ja va'a ja ndaa sa'a o ma sa'a ya ja ndukua'a‑ka. 


text:
Te sukan, te jin koneva'a ni ndaka ja ka jiniñu'u ni ma, sukan‑va'a ñatuu nawa ka'nu ndee ja jin chindee ni ñayii ka jiniñu'u ma, sukan‑va'a ja jin sa'a ni ma, te jin ndakuan‑ta'vi kua'a xeen ñayii ma nuu Su'si ma. 


text:
Te sukan, te ka jinukuechi ni nuu Su'si ma, masu yika‑ni ja jin chindee ni ñayii ka kunda'vi ma kúu chi su'va sukan, te ka sa'a ni ja kua'a ñayii ma, ka ndakuan‑ta'vi i nuu Su'si ma. 


text:
Ja jin kuni i sukan ka sa'a ni ma, te jin ndachiñu'u i Su'si ma ja sukan ka kandija ni ma te ka sa'a ni sukan ká'an tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma, ji'in ja sukan ka chindee ni tna'a o ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ji'in ndaka‑ka ñayii ma, te ñatuu kuiti nawa ja'nu ndee ja ka sa'a ka kuu ni ma. 


text:
Te ja sukan ka sa'a ni ma, te maa i chi jin kakan‑ta'vi i nuu Su'si ma ja jin kuu ni, te jin kutoo xeen ña'a i kuechi ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a Su'si ma te ni ka chindee ni i ma. 


text:
¡Ka kuta'vi o nuu Su'si ma ja ni skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a ma, sukan‑va'a kuu jin kutoo tna'a o te jin chindee tna'a o ma, te ni masu kuu jin ndaka'an o ndaka ja sa'a ja kúu ya ja jin kuu o ma!<pb/>


text:
Te maa sa ja kúu sa Pablo a, ja maa Cristo ma iya kuee ini ma te vivii ká'an ya ma, te jikan‑ta'vi sa nuu ni a, visi ka jani ini jaku ni a ja ora iyo sa ne'un ni a kuee‑ka ini sa kovaa ora jika‑ka iyo sa ma te ni'i‑ka ini sa, ka ka'an ni. 


text:
Te jikan‑ta'vi sa ja nuna jaan sa te jin koo o nuu ka iyo ni a, te ma jin sa'a ni ja kuni'i ini sa nuu ni sukan ka ka'an ni ja kúu sa a. Vaa jâ jani ini sa ja ndonda sa nuu jaku ñayii ka jani ini i ja ka sa'a sa sukan ka kúni yikikuñu sa a te ñatuu ka sa'a sa sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Vaa masu ka kanaa sa sukan ka kanaa ñayii ñuu ñayivi a sana jin kundee sa nuu ja ñatuu kúnimani nuu sa a, su'va maa Su'si ma táa tnu'u ndee tnu'u ndatnu, te maa ya chíndee ña'a ja ka kundee sa nuu ndaka tnu'u ndee tnu'u ndatnu iyo ñuu ñayivi ya. 


text:
Te ja maa ya, te ka xnaa sa ndaka ja ka ka'án ñayii ma ja ka ja'nu ndee i ja masu jin kuni ñayii ma Su'si ma, te ndaka ja u'vi ka jani ini ñayii ma ka xndoo sa nuu nda'a maa Cristo ma, sukan‑va'a maa ya sa'a ja jin ndasama janitnuni i ma te jin kandija i ya ma. 


text:
Te saña chi ka iyo sa ja kuu jin sa'a sa ja jin ndo'o jin neni ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, nuna jin sa'a jin kuu ndaka‑ka ni sukan kúni Su'si ma. 


text:
<pb/>Ka nde'ya ni sukan ka sa'a ka kuu ñayii ma. Te nú nde ni jini ja iyo ndija ni ji'in Cristo ma, te nú sukan jani ini maa ni ja sa'ya Cristo ma kúu ni, te suni kona'a ni ja sa'ya tna ya ka kuu sa. 


text:
Chi vaa kúsii ini sa ja ni taa Iya Tátnuni ma tnu'u ja tatnuni‑ka sa, te sukan ni taa ya ma, sukan‑va'a chindee ña'a sa ja jin koo va'a‑ka ni nuu ya, kovaa masu ja ni taa ya tnu'u ja tatnuni‑ka sa ma te sa'a sa ja jin skenaa ni maa ni. Chukan kúu ja masu kúkan‑nuu sa ja ká'an sa sa'a nuu ni, 


text:
sukan‑va'a jin kuni ni ja masu xsiu'u ña'a sa kúu ja ká'an ni'i sa nuu ni nuu carta ni tetniñu sa ma. 


text:
Vaa ka iyo ñayii ja ka ka'an i ja ni'i xeen ká'an sa ja tée sa nuu carta ma, kovaa ora iyo maa sa ma chi masu nde ká'an ni'i sa nuu ni, te masu nde ka ndi ini i tnu'u ká'an sa ma. 


text:
Ñayii ká'an sukan ma, te nú ma ndasa'a i kuenda naxe sa'a naxe kúu i nuu Su'si ma chi sukan ni ka'an ni'i sa nuu carta ma, te suni kuu sa'a sa sukan ora kenda koo sa nuu ka iyo ni a. 


text:
Vaa saña chi ñatuu ka kusaa ini sa ja jin ka'an sa sukan ka ka'an jaku ñayii ma ja ka ndachiñu'u i maa i ma te ka ka'an i ja maa i ka kuu‑ka sana in‑ka ñayii ma, vaa masu ñayii ka jani va'a ini ka kuu i ja ka sa'a i sukan ma. 


text:
Kovaa saña, masu ja ka ndachiñu'u sa maa sa kúu ja ka ndaka'an sa ja ni ka kenda koo sa nuu ka iyo ni a, nú masu ja maa Su'si ma tétniñu ña'a nuu kúni maa ya ma, te chukan kúu ja ni ka kenda koo sa nuu ka iyo ni a. 


text:
Saña chi ñatuu jan koo sa nuu masu iyo ja jin koo sa ma, kovaa nuu ka iyo ni a chi xinañu'u saña ni jan koo ja jin kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma. 


text:
Saña chi ñatuu ka kuni sa ja jin ndachiñu'u sa maa sa nú in‑ka ñayii jâ ni satniñu ma, su'va saña chi ja ka ndetu sa kúu ja jin kua'nu‑ka ni nuu Su'si ma, sukan‑va'a jin koo jayiñu'u maa sa nuu maa ni sukan kúni maa Su'si ma. 


text:
Te suni sukan jin koo sa jin kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma onde jika‑ka sana nuu ka iyo ni a. Kovaa suni másu jin koo sa nuu jâ ni ka satniñu siin‑ka ñayii ma, sukan‑va'a jin ni'i sa jayiñu'u sa nuu jâ ni ka satu'va in‑ka ñayii ma. 


text:
Vaa masu nde jiniñu'u ja maa ñayii ma, te ndachiñu'u i maa i, su'va va'a‑ka ja maa Su'si ma, te ndachiñu'u ña'a ya.<pb/>


text:
Naka va'a ko kuu nuna jin kanda ni ndaka ja ká'an káchi sa nuu ni a, visi ka jani ini ñayii ma ja kuneé sa. ¡Saa vi, nuna jin kanda ni ja ká'an sa a chi ja va'a maa ni jin ko kuu! 


text:
Vaa saña chi ûni kúkueñu ña'a sa, vaa nasa yukan, te jin skenaa ni maa ni nuu Su'si ma, vaa ja kúni sa kúu ja ni‑in ja u'vi jin ko sa'a ni, te jin koo vii jin koo ndoo ni kivi kaxtnu'u ña'a sa nuu Cristo ma, sukan kúu in suchi si'i ja jito vii jito va'a i maa i, te ndetu i ja kenda suchi tnanda'a ji'in i ma. Sukan jin ko koto va'a ni maa ni. 


text:
Kovaa yu'u sa, nasa yukan, te xnda'vi tachi ma janitnuni ni a, te jin kakayata ni nuu nda'a Cristo o a te jin ndasa'a ni ja u'vi ma, vaa sukan ni sa'a tachi ma ja vivii ni ka'an koo ma te ni xnda'vi ti Eva ma. 


text:
Vaa ndijin chi nú ni kenda in‑ka ñayii ja sama ká'an i ja kuu Jesús ma, te ka niniso'o ni, te ka kandija ni in‑ka tnu'u, kovaa masu Xtumani Ndios iya ni ka jan‑ta'vi ni ma wa'a tnu'u ka ka'an i ma. Te nú ka kenda koo ñayii ja ka ka'an i in‑ka tnu'u ja masu tnu'u vii tnu'u va'a Cristo ma kúu, te vivii ka jan‑ta'vi ni i te ka niniso'o ni ja ka ka'an i ma, te ni masu ka ndasa'a ni kuenda. 


text:
Vaa jani ini sa ja tee ka jani ini ja tee ni tetniñu ña'a Su'si ma ka kuu de ma, masu ka jini‑ka de sana saña. 


text:
Vaa visi saña chi ñatuu kúu ka'an vivii sa, kovaa jini sa ndaka ja ká'an Su'si ma. Vaa ndaka nuu kuan koo sa ma, te ndaka ja ka sa'a ka kuu sa ma, te ka jini ñayii ma sukan ká'an tnu'u Cristo ma. 


text:
Te ñatuu ni jani ini sa ja maa sa kúu ñayii kanuu‑ka, su'va ni jatanuu ñukuun ña'a sa maa ni ja ni kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ni. ¿Te ka jani ini ni ja in ja u'vi kúu ja ni kaxtnu'u sa ma te masu nawa ni jikan sa ja jin taa ni ma? 


text:
Su'va in‑ka jichi ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, ni ka taa i xu'un ja kii sa nuu ka iyo ni a, te kunukuechi sa nuu ni a. 


text:
Te nuu ni iyo sa nuu ka iyo ni a, ni iyo ja ni jiniñu'u sa, kovaa ñatuu ni ka'an sa nuu ni, sukan‑va'a másu taa sa tnundo'o nuu ni. Vaa ja ni jiniñu'u sa ma chi ni ka taa tna'a o ni ki koo ñuu Macedonia ma. Te sukan ko sa'a sa ja ma taa sa tnundo'o nuu ni. 


text:
Vaa tnu'u ndaa tnu'u ndija Cristo ma iyo ji'in sa, te ni ka'nu ñuu Acaya a masu na in ka'nu ndee ja masu ni'i sa jayiñu'u sa ma. 


text:
Sa'a ko sa'a sa, sukan‑va'a masu kua'a sa tnu'u ja tee ka jani ini ja maa de ka jini‑ka ma, te jin kani ini de ja inuu ka kuu sa ji'in de. 


text:
Vaa tee ya'a chi masu ja ndaa kúu ja Cristo ma ni tetniñu ña'a. Te ka xnda'vi ña'a de ja tee ni tetniñu ña'a Cristo ma ka kuu de, te ka sakui'na de xu'un ni a. 


text:
Chukan kúu ja masu ja ko sanuu o kúu, vaa suni tee ka jinukuechi nuu tachi ma chi ka ndane'e de, te ka xnda'vi ña'a de ja ka jinukuechi de nuu Su'si ma. Kovaa ja sukan ka sa'a ka kuu de ma, te sukan ndaxndo'o ndaxneni‑ka ña'a Su'si ma. Sukan ni ndo'o ni neni Pablo ma ja káxtnu'u de tnu'u Su'si ma 


text:
<pb/>In‑ka jichi ká'an sa ja ni‑in ni ko kani ini ja kuneé sa, kovaa nú nde ni jani ini sukan, jin kuan‑ta'vi ni ja ká'an sa ya, visi na jin kani ini ni ja kuneé sa ma, sukan‑va'a ndachiñu'u tna sa maa sa vala. 


text:
Tna'a ja ká'an sa ya, masu ká'an sa sukan kúni maa Iya Tátnuni ma, su'va sukan ká'an ñayii kuneé ma, sukan‑va'a kuu koo jayiñu'u sa ma. 


text:
Vaa kua'a xeen ñayii ma, ka ndachiñu'u i maa i ma, sukan ka jatna ini yikikuñu i ma. Te sukan tna ndáchiñu'u sa maa sa a. 


text:
Vaa ka jan‑ta'vi ni tee ka sa'a ja ka jinukuechi ni nuu de ma. Te ka sakui'na ña'a de nawa ka neva'a ni ma, te ka xnda'vi ña'a de, te ka saxiko ña'a de, te ka wa'a de in yikinuu ni ma. 


text:
Ndákukan‑nuu maa sa ja ndáka'an sa sa'a, vaa saña chi ñatuu ni ka kusaa ini sa ja jin kakan sa nawa jin chindee ña'a ni ma. Kovaa ni kenda koo tee yukan te ni ka xnda'vi ña'a de ja maa de ka kuu‑ka te ni ka jatanuu ni de, te maa de chi ni ka sa'a ndeva'a ña'a de. Kovaa vitna te ká'an sa ja in ñayii kanuu kúu sa, visi masu maa sa iyo ja ka'an sa sukan. 


text:
¿Ka ka'an de ja ka ndanuu‑ka de kuechi ja ka ka'an de sa'an hebreo ma? Saña tna chi ká'an sa sa'an yukan. ¿Ka ka'an de ja ñayii ka ndanuu ka kuu de, kuechi ja ñayii ñuu Israel ma ka kuu de ma? Suni ñayii ñuu yukan kúu tna sa. ¿Ka ka'an de ja sa'ya tata Abraham ma ka kuu de? Saña tna chi sa'ya tata Abraham ma kúu sa. 


text:
¿Ka ka'an de ja tee ka jinukuechi nuu Cristo ma ka kuu de? Te saña tna chi jinukuechi‑ka sa nuu Cristo ma. (Ja ká'an sa sa'a chi ká'an sa sukan ká'an in ñayii ni ndunee, vaa masu maa sa iyo ja ndaka'an ja kuu maa sa.) Vaa satniñu‑ka sa sana tee yukan, te kua'a‑ka jichi ni ka kani ña'a tee ka netniñu ma, te kua'a‑ka jichi ni yinee sa vekaa ma, te kua'a‑ka jichi ni iyo yika sa ja jin ka'ni ña'a i, 


text:
vaa nuu ñayii judío o a chi u'un jichi ni ka kani ña'a de, te in jichi in jichi ma, oko ja'un kuun (39), oko ja'un kuun (39) jichi ni ka kani ña'a de ji'in ñií ja ka ke'en de ñayii ma. 


text:
Te uni jichi ni ka kani ña'a de ji'in yutnu xii, te in jichi ni ka wa'a yuu ña'a i, te uni jichi ja vala‑nka te skenaa sa maa sa nuu mar ma, te in jichi ma chi in jakuaa te in nduu kua'an vee sa nuu mar ma ni yo kuu sa. 


text:
Te kua'a jichi ni iyo yika sa ichi kua'an sa ma, kúu yute ma, xi nuu kui'na ma, xi nuu ñayii ñuu sa ma, xi nuu ñayii masu ñuu judío ma. Te suni ni iyo yika sa ini ñuu ma ja jin sa'a ndeva'a ña'a ñayii ma, ji'in nuu ñatuu kuiti nawa iyo ma, ji'in nuu ñayii ka sa'a tnu'u ja sa'ya Su'si ka kuu i ma. 


text:
Ni yo ndo'o, ni yo neni sa, ni yo satniñu sa, ni yo kuita sa, te kua'a jichi ñatuu ni yo kixi sa jakuaa ma, te ni yo kokon, ni yo yichi sa, vaa ñatuu nawa kaa sa ma, te ni yo kuvijin sa, vaa ñatuu na sa'ma sa ma. 


text:
Te masu cha'a‑ni chi ndí ini xeen sa nawa ka ndo'o ka tna'a ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i ndaka ñuu ma. 


text:
Vaa nú na in ku'u in kue'e ma chi kuenda tnu'u ja maa sa ku'u. Vaa nú na in na sa'a ja ndakakayata in tna'a o ma chi saña chi kúxii xeen ini sa ja sukan ni sa'a i ma. 


text:
<pb/>Te nú iyo nde a kuu ndachiñu'u sa maa sa, su'va ndáchiñu'u sa maa Su'si ma vaa maa ya ni chindee ña'a, vaa kua'a ja masu jini sa naxe sa'a sa ma. 


text:
Te maa Su'si, Yuva Jesucristo iya tátnuni nuu o a, iya iyo ja ndachiñu'u o ya ni‑kani ni‑jika ma, jini ya ja masu xnda'vi ña'a sa. 


text:
Vaa ñuu Damasco ma, tee kúu gobiernu ñuu yukan ma, ja jinukuechi de nuu rey kúu Aretas ma, ni yo jito ñukuun de ichi nuu kívi o ñuu yukan ma, sukan‑va'a tnii ña'a de. 


text:
Kovaa ni ñunee sa in nuu chika ma, te ni ka nune'e ña'a tna'a o ma ichi ventana ve'e kátuu yu'u ñuu ma, te ni kaku sa nuu nda'a tee yukan ma.<pb/>


text:
Ja ndaa kúu ja masu va'a‑ni ja ndachiñu'u sa maa sa, kovaa iyo ja ndaka'an sa ja ni kaxtnu'u Iya Tátnuni ma nuu sa, nuu ni jini nuu sa ma naxe kúni ya ja jin jaku'ni ini o ma. 


text:
Jini sa in tee ja jinukuechi de nuu Cristo o a, jâ iyo uxi kuun kuiya ma, te ni ndone'e ña'a Su'si ma onde andivi ku‑uni ma, te masu jini sa nú ni ja'an de ji'in yikikuñu de ma xi ña'a, kovaa maa Su'si ma chi jini ya. 


text:
Te jini sa tee yukan, kovaa masu jini sa nú ni iyo de ji'in yikikuñu de ma xi ña'a, kovaa maa Su'si ma chi jini ya, 


text:
ja ni kaa de onde nuu nani paraíso ma, te yukan, te ni jiniso'o de tnu'u ni ka'an Su'si ma ja iyo yu'u ma, te ni‑in ñayii masu kuu ka'an i tnu'u yukan. 


text:
Saña chi kuu ndaka'an sa ja ni sa'a Su'si ma ji'in tee yukan, kovaa ja ndaka'an sa ja kuu maa sa masu kúu. Ja kuu ndaka'an sa kúu ndaka ja masu kúu sa'a sa ma. 


text:
Nú kúni sa chi kuu ndaka'an sa sukan sa'a Su'si ma ji'in sa, sukan‑va'a koo jayiñu'u sa, chi vaa ja ndaa kúu. Kovaa masu nawa ndaka'an sa nawa sa'a sa, sukan‑va'a ñayii nde'ya ña'a ma ji'in ñayii niniso'o ja ká'an sa ma, te ndaka'an maa i nú ja va'a kúu ja sukan sa'a sukan kúu sa ma. 


text:
Te ñatuu ni kachi Su'si ma ja ko sa'a vixi sa maa sa ja jini‑ka sa kuechi ja sukan ni kaxtnu'u Su'si ma kua'a ja vii ja va'a onde sukun ma. Te chukan kúu ja ni wa'a Su'si ma tnu'u ja tachi ma, xndo'o xneni ña'a i, kuenda tnu'u ja in iñu kani xeen ni kivi yikikuñu sa a te sa'a ndeva'a ña'a i. 


text:
Te ja sukan ndo'o neni sa ma, ja ni kuu uni jichi ni jikan‑ta'vi sa nuu Iya Tátnuni ma ja na xtandiyo ya i te máko xndo'o xneni‑ka ña'a i. 


text:
Kovaa Iya Tátnuni ma, ni ka'an ya: “Masu nawa jiniñu'u‑ka ni, vaa jâ ni skuta'vi ña'a sa ja vii ja va'a ma, chukan kúu ja ni'i ni ndaka nawa jiniñu'u‑ka ni ma. Vaa ora jani ini ni ja masu kuu‑ka nawa sa'a ni ma, te maa ora yukan‑ni, te kua'a‑ka ja chindee ña'a sa ja sa'a ni ma”, kúu ya ká'an ya. Chukan kúu ja kúsii ini xeen‑ka sa, vaa masu kúu nawa sa'a maa in‑ni sa ma, te chukan kúu ja maa tnu'u ndee tnu'u ndatnu Cristo ma koo ini anua sa a, sana kuu sa'a sa nawa kúni Su'si ma ja sa'a sa ma. 


text:
Te kúsii ini sa ja ñatuu nawa kúu sa'a sa ja maa‑ni sa ma. Te kúsii ini sa ora ka ka'an ndeva'a i nuu sa ma, ji'in ora nawa jiniñu'u sa ma, ji'in ora ka sondikin ña'a i ma, ji'in ora ndí ini xeen sa ma. Vaa ora jini sa ja ñatuu nawa kuu sa'a sa ma, te ora yukan, te ndáni'i‑ka sa tnu'u ndee tnu'u ndatnu ja kuu sa'a sa ma. Te ndaka kánda sa, vaa kútoo sa Cristo ma. 


text:
<pb/>Ni sa'a neé sa maa sa ja ni ndachiñu'u sa vala maa sa, vaa maa ni ni ka xtetuu ña'a, vaa masu nde ni ka ndakunitnuni ni ndaka nawa sa'a nawa kúu tna sa ma. Vaa visi ñatuu nawa kúu sa nuu Su'si ma ka jani ini ni, kovaa masu ka ndanuu‑ka tee ka ka'an maa de ja Cristo ma ni tetniñu ña'a ma sana saña. 


text:
Vaa ni ndo'o ni neni sa, te ni kanda sa. Te ni ka iyo seña ji'in milagru nuu ka iyo ni a ja ni sa'a Su'si ma, te chukan kúu tna'a ja ka kaxtnu'u ja in tee ni tetniñu Cristo ma kúu sa. 


text:
Vaa ndeva'a‑ni nuu ni ja'an sa ja ni kaxtnu'u sa tnu'u Su'si ma chi ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a chi ni ka yo chindee ña'a i. Te yika‑ni ja ndijin kúu ja ñatuu nawa ni jikan sa ja jin chindee ña'a ni. Te jin sakanu ini ña'a ni, nú ni sa'a sa ja ni ka kuxii ini ni ma. Pablo ma, káxtnu'u de ja ki'in de ñuu Corinto ma in‑ka tuku jichi 


text:
<pb/>Jâ iyo tu'va sa ja jaan sa nuu ka iyo ni a ja ku‑uni jichi a, te másu ko jin ko ndi ini ni ja nawa jin taa ni, vaa masu ndúku sa ja nawa jin taa ni chi ja ndí ini‑ka sa kúu ja jin koo va'a maa ni. Vaa ndijin chi ka jini ni ja sa'ya sa ka kuu ni, te masu nawa jin ko ndi ini ni ja nawa jin taa ni ja kúu sa yuva ni ma. Vaa sukan kúu o ji'in sa'ya o ma, ja maa o ja kúu o yuva i ma ko ndi ini nawa jiniñu'u sa'ya o ma. 


text:
Te maa sa chi sii ini xeen kuatniñu sa ja neva'a sa a ja jin kuu ni, te visi na xndo'o‑ka sa maa sa ja jin kuu ni kuechi ja kútoo ña'a sa a. Vaa ja ndaa kúu ja kútoo xeen‑ka ña'a sa, te maa ni, visi ma jin kutoo xeen ña'a ni. 


text:
Kúkanu ini sa ja jin kuan‑ta'vi ni ja ká'an sa ya, vaa masu nawa ni kuni sa ja jin taa ni, kovaa ka iyo jaku ni a ja ka jani ini ni ja jini xeen sa naxe xnda'vi ña'a sa te jin taa ni xu'un ni ma. 


text:
Ni jikan‑ta'vi sa nuu Tito ma ja kuan koo de ji'in in‑ka ñani o ma nuu ka iyo ni a. ¿Ni xnda'vi ña'a Tito ma? ¿Xi masu inuu‑ni ka jani ini sa ji'in de? ¿Xi masu inuu‑ni ichi ka jika sa ji'in de? 


text:
<pb/>¿Ja sa'a vivii ká'an sa a, ka jani ini ni ja sa'a‑ni‑nka sa kúu, sukan‑va'a na ya'a na kuita‑ni‑nka ja ni ndaka'an‑so'o sa nuu ni ma? Ña'a. Vaa ni‑yu'u ni‑ini sa ká'an sa, te jini maa Su'si ma. Te ja maa Cristo ma, te ka ka'an vii ka ka'an va'a sa nuu ni, vaa ka kutoo ña'a sa, te ka kuni sa ja jin koo va'a‑ka ni nuu Su'si ma. 


text:
Kovaa ja ndí ini sa kúu ja nuna jaan sa jan koto ña'a sa ma, te ma ndani'i sii ini ña'a sa sukan kúni sa ja jin koo sii ini ni nuu Su'si ma. Te maa ni, ma jin koo sii ini ni ja jin kuni ña'a ni ma. Vaa ndí ini sa ja nasa yukan, te ka skiti ini tna'a ni, xi ka kukueñu ini nuu tna'a ni, xi ka kanaa ni, xi ka jani ini ni ja maa ni ka kuu‑ka ma, xi ka ka'an u'vi nuu tna'a ni, xi ka ka'an tnu'u tna'a ni ma, xi ka sa'a neé ka sa'a uun‑nka ni ma. 


text:
Vaa ndí ini xeen sa ja nuna jaan sa ma, te sa'a Su'si ma ja ndakukan‑nuu sa nuu ya ja kuechi ni ma, xi saa konda'yu sa ja kuechi in jichi ni a, ja jâ ni kuu kii ja ka ndiso kuechi i ma, vaa ka ndasatne'e i maa i ma nuu ja u'vi ma, te ka kivi nduu ka kivi ni'i‑ni i ji'in ñayii ñatuu ni ka tnanda'a ji'in i ma, te ñatuu nde ka ndakani ka ndaka'vi ini i ja u'vi ka sa'a i ma sukan‑va'a ndasakanu ini ña'a Su'si ma.<pb/>


text:
Cha'a kúu ja ku‑uni jichi ja jaan sa nuu ka iyo ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, te jin ndasa'a ndaa o ndaka naxe ka sa'a ka kuu ni a, te onde uu xi uni ñayii jin ndaka'an naxe iyo ma, sana kundaa. 


text:
Ká'an sa nuu ñayii ni ka ndakuiso kuechi i ma ji'in nuu ndaka ni a, vitna ja ñatuu jaan‑ka sa nuu ka iyo ni a, te ndaxndaku ini ña'a sa sukan ni ka'an sa nuu ni jaan sa ja ku‑uu jichi ma. Vaa nuna jaan sa a chi ûni kene'e sa i nuu ka iyo ni a, onde nú ni ka ndakani, ni ka ndaka'vi ini maa i nuu Su'si ma. 


text:
Vaa ka nduku ni nú ndija ja maa Cristo ma ni taa tnu'u ká'an sa a. Kovaa jin kona'a ni ja maa ya ká'an ja ká'an sa a, te masu ká'an kuee ya nuu ni chi ká'an ni'i ya, te ûni satniñu ya ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma nuu ka iyo ni a. 


text:
Visi ni ndakaa ya nuu krusi ma kuenda tnu'u ja ñatuu na tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma, kovaa téku ya ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa Su'si ma. Te suni sukan ka ndo'o ka neni sa ja ka ndikin sa ya a, kovaa ja maa tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa Su'si ma, te ka iyo sa nuu nda'a Cristo ma, te jin koteku sa, te jin kunukuechi sa nuu ni a. 


text:
Jin ndasa'a maa ni kuenda, te jin ndakototnuni ni maa ni nú ka iyo va'a ni nuu Su'si ma te ka kukanu ini va'a ni ya. ¿Xi ñatuu ka ndasa'a ni kuenda ja Jesucristo ma ka iyo ji'in ni? ¿O xi ñatuu ka iyo va'a ni nuu Su'si ma? 


text:
Te saña chi ka jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja másu ko jin sa'a ni ni‑in ja u'vi, kovaa masu kuechi ja ka kuni sa ja jin koo va'a‑ka maa sa nuu Su'si ma kúu ja ka jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma chi ña'a. Su'va ja ka kuni sa kúu ja jin sa'a ni ja va'a nuu Su'si ma, sukan‑va'a ma jin skenaa ni maa ni. 


text:
Vaa masu kuu ja masu jin ko sa'a ni sukan ká'an tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o a chi kuiti nini ja ûni jin ko sa'a ni sukan ká'an tnu'u Su'si o a, sukan‑va'a jin kundee o nuu ja u'vi ma. 


text:
Te chukan kúu ja ka kusii ini sa, vaa ora ka kuxii ka kunda'vi ini sa ja ni kenda in tnundo'o ma, te ndijin chi ka iyo‑ka tnu'u ndee tnu'u ndatnu ni ma. Te ka jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja ûni jin konukuiñi va'a jin konukuiñi ndaa ni nuu ya ma. 


text:
Te chukan kûu ja tee sa sa'a vitna ja iyo jika‑ka sa a, sukan‑va'a kivi koo sa nuu ka iyo ni a, te masu ka'an ni'i xeen‑ka sa. Vaa Iya Tátnuni ma, ni taa ya tnu'u ndee tnu'u ndatnu ja tátnuni sa nuu ni a, kovaa masu ja sa'a sa ja jin skenaa ni maa ni kúu chi su'va ja jin koo va'a‑ka ni nuu Su'si ma kúu ja ndaka'an‑so'o sa nuu ni sa'a. Sukan ndákan‑tnu'u ñaña'a Pablo ma ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Corinto ma 


text:
<pb/>Te chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, jin koo sii ini ni, te jin koo va'a‑ka ni nuu Su'si ma, te jin ndaka'an‑mani tna'a ni, te in‑ni ja jin kani ini ni, te jin koo mani ni. Te maa Su'si iya kútoo ña'a ma iya sa'a ja jin koo mani o ma, koo ya ji'in ni. 


text:
Te ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña ndaka ñayii ka iyo ji'in sa ya'a ja ni ka nduu i sa'ya Su'si o a ja ni ka xndoo i ja u'vi ma. 


text:
Te Jesucristo iya tátnuni nuu o a, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a, sukan kútoo ña'a Su'si ma. Te kóo Xtumani Ndios ma ji'in o, te sa'a ya ja jin ketna'a ini o ji'in ya. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña, tee nija'nu kúu sa, te tée sa nuu ndaka ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o ma ja ni kaji ña'a maa Su'si ma. Kútoo ndija ña'a sa, te masu maa in‑ni sa kútoo ña'a, nú masu ja ndaka tna'a o a ja ni ka jini i ja ndaa ma, 


text:
<pb/>Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo Sa'ya maa Yuva o ma, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a ma, te kúnda'vi ini ña'a ya, te sa'a ya ja jin koo mani ndaka o, sukan ka kandija o ja ndaa ma te ka kutoo tna'a o ma. Jín kondikin o jín sa'a o sukan ni kaxtnu'u Cristo ma 


text:
<pb/>Ni kusii ini xeen sa ja ni jini sa ja jaku ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si ma, te ka sa'a ndija ni sukan ni tatnuni Yuva o Su'si ma. 


text:
Te vitna jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ûni jín kutoo tna'a ndi‑in ndi‑in o. Masu in tnu'u jaa kúu tnu'u ya'a ja tátnuni sa nuu ni a, nú masu ja in tnu'u ja jâ ni tatnuni ya onde xinañu'u ma kúu i. 


text:
Te nuna jin ko kutoo tna'a o ma, jin sa'a o sukan ni tatnuni ya ma. Te tnu'u ya'a kúu tnu'u ni ka jiniso'o ni onde xinañu'u ma, ja jín kutoo tna'a o sukan ká'an ya ma. 


text:
<pb/>Jin koto va'a ni maa ni, vaa ka iyo kua'a ñayii ñuu ñayivi a ja ka ka'an i ja Jesucristo ma, masu ni kii ñayivi ya ñuu ñayivi a, te sukan jin xnda'vi ña'a i. Te na in ká'an sa'a, ñayii xnda'vi ña'a kúu i, te ñayii jini u'vi nuu Jesucristo ma kúu i. 


text:
Jin konde'ya ni ja jin kuu maa ni, sukan‑va'a má jin skenaa ni ndaka ja skuta'vi ña'a Su'si ma ja ka satniñu o a. 


text:
Ndeva'a‑ni na in ndúnaa ja ndaa ma te ñatuu tníi i ja ko kuu i sukan ká'an tnu'u Cristo ma, ñatuu iyo i ji'in Su'si ma. Te ñayii tníi i te sa'a i sukan ká'an tnu'u Cristo ma, ñayii yukan kúu ñayii iyo ji'in Yuva o Su'si ma ji'in Sa'ya ya Jesucristo ma. 


text:
Nú na in kenda nuu ka iyo ni a te ñatuu ká'an i sukan ká'an tnu'u Cristo ma, má jin kuan‑ta'vi ni i nuu ka iyo ni a, ni a jin kuña'a ni: “¡Va'a sa'a ni ja ni kenda ni, te jinkoo ni!”, vaa in ñayii sa'a ja u'vi kúu i. 


text:
Vaa nú na in jiña'a: “¡Va'a sa'a ni ja ni kenda ni, te jinkoo ni!”, chi kétna'a ini i ji'in ñayii sa'a ja u'vi ma. Kúni Juan ma ja ki'in de te ndatnu'u de ji'in ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma 


text:
<pb/>Iyo kua'a xeen ja tee sa nuu ni, kovaa ñatuu kúni sa ja tee sa ndaka nuu tutu a ji'in tinta a, vaa ndetu sa ja jaan maa sa, te nuu nuu o jin ndatnu'u o a, sukan‑va'a jin ndusii ini ndija o. 


text:
Ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, tna'a ñayii ni kaji ya ma, ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña i. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña kúu Simón Pedro, tee ni tetniñu Jesucristo ma ja kunukuechi sa nuu ya. Te tée sa nuu ni ja ka kandija vivii ni Su'si ma sukan ka kandija maa sa ya a. Ja maa ja vava'a ni sa'a maa Su'si o Jesucristo iya ni sa'a ja ni ka kaku o nuu ja u'vi ma kúu ja ka kandija o ya a. 


text:
Te vitna ja ka jini o Su'si o ma, ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te na skuta'vi ña'a Su'si ma kua'a ja vii ja va'a, te jin koo mani ni. Jín sa'a o ja va'a ja ndaa vaa sukan kúu maa Su'si ma 


text:
<pb/>Su'si ma, ni kaxtnu'u ya jayiñu'u ya ma, ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma, te sukan ni kaxtnu'u ya na in kúu ya ja ni ndakana ña'a ya ma, te sa'a ya ja kuu jin sa'a o sukan ni tatnuni ya ja jin ko sa'a jin ko kuu o ma. 


text:
Te sukan, te ni skuiso ya ja taa ya ndaka ja vii ja va'a iyo ja jin ni'i o ma, te ûni jín koo o jín tu'va‑ka o ya, sukan‑va'a jin koo tu'va‑ka o ja jin sa'a o sukan sa'a sukan kúu maa ya ma, te chukan kúu ja ûni jín xndoo o ja u'vi ma ja iyo ñuu ñayivi ya, tna'a ja ni ka yo kuu ini o ja jin ko sa'a o ma. 


text:
Te ûni ni‑yu'u ni‑ini ni jin kandija‑ka ni ma. Te suni jin ku'un ini ni ja jin sa'a‑ka ni ja va'a ma. Te suni jin ku'un ini ni ja jin kutu'va‑ka ni nde a kúni Su'si ma ja jin sa'a ni. 


text:
Te suni jin ku'un ini ni ja jin kundee ni ja jin tatnuni ni nuu yikikuñu ni ma. Te suni jin ku'un ini ni ja jin kundee ni ja jin kava kuee ini ni ja ka ndo'o ka neni ni ma. Te suni jin ku'un ini ni ja jin ko ndi ini ni ja jin kuandetu ni nuu Su'si ma. 


text:
Te suni jin ku'un ini ni ja jin kunda'vi ini nuu tna'a ni. Te suni jin ku'un ini ni ja jin kutoo tna'a ndija ni. 


text:
Vaa nú ndaka cha'a ka sa'a o, te kua'a‑ka ja kuu jin ko sa'a o, te ñatuu na in koo kuxi ja ñatuu na ja va'a ko sa'a i ma, vaa jâ ka jini o ndaka ja kúu ini Jesucristo iya tátnuni nuu o ma ja jin ko sa'a o ma. 


text:
Kovaa ñayii ñatuu sa'a sukan ma, vala ti'i‑ni nde'ya i, vaa ñatuu kúndijin‑ka nuu i ma, te ni ndunaa i ja jâ ni ndasavii ña'a Su'si ma ndaka kuechi ni yo sa'a i ma. 


text:
<pb/>Te chukan kúu ja ndijin ja jâ ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a, te jin ku'un ini ni ja jin kaka va'a o ichi Su'si o a, iya ni ndakana ña'a te ni ndakaji ña'a ya ja jin kondikin ndija o ya, vaa nuna jin sa'a o sa'a chi ma jin skenaa o maa o. 


text:
Vaa nuna jin sa'a o sa'a, te ndanune nda'a ye'e ma, te kuu jin kivi koo o nuu tatnuni ni‑kani ni‑jika maa Jesucristo ma, iya tátnuni nuu o a, iya ni sa'a ja ni ka kaku o nuu ja u'vi ma. Ûni jín kondikin o tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si ma 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndimaa ndáka'an‑so'o sa tnu'u ya'a nuu ni, visi ka jini ni te jâ ka sa'a ndija ni sukan ká'an tnu'u ndaa ni ka kaxtnu'u i nuu ni a. 


text:
Te kúsii ini sa nani téku‑ka sa ñuu ñayivi ya, te ndáxndaku ini ña'a sa te ndáka'an‑so'o sa nuu ni a. 


text:
Vaa ka jini ni ja sani te xndoo sa yikikuñu sa a, vaa maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, sukan jâ ni kaxtnu'u ya nuu sa. 


text:
Te chukan kúu ja ndí ini sa, te ñukuun ndáka'an‑so'o ndáka'an‑so'o‑ka sa nuu ni a, vaa nuna no'o sa nuu Su'si ma, te másu ko jin ndunaa ni ni a vala ja ni yo ka'an‑so'o sa nuu ni a. 


text:
<pb/>Jâ ni ka kaxtnu'u sa sukan ndii Jesucristo Iya Tátnuni ma ji'in ndaka tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. Kovaa masu ja ka ndakani‑ni sa kúu tnu'u ya'a, vaa ni ka jini sa ji'in nuu sa, vaa sukan iyo ya ja tatnuni ya ma. 


text:
Vaa nuu ni ni'i ya jayiñu'u ya ji'in tnu'u respetu ni wa'a Yuva ya Su'si ma, te ni jiniso'o ya ja ni ka'an onde andivi ma nuu iyo jayiñu'u maa Su'si ma: “Iya ya'a kúu Sa'ya maa sa ja kútoo sa ya, te iyo sii ini sa ji'in ya, ja sukan sa'a ja sukan kúu ya a.” Sa'a ni ka'an ya ma. 


text:
Te suni sukan ni ka jiniso'o sa ja ni ka'an Su'si ma onde andivi ma, nuu ka iyo sa ji'in Cristo ma xini yuku ii ma. 


text:
<pb/>Te ja ni ka jiniso'o sa sukan ma, te chíndee ña'a i ja jin kukanu ini‑ka o sukan ká'an tnu'u ni ka tee tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. Te va'a‑ni jin sa'a ni, nuna jin koniniso'o ñukuun ni tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. Vaa tnu'u ya'a, sukan kúu in ñu'u ndú'va nuu nee ma kúu i, kovaa kivi ko kuu sukan ká'an ma, te jin kuni ndi'i jin kuni tu'u o ja ni ka ndaka'an de ma. Te sukan kúu ora tnuu ni'ni ja kénda kimi xtnee ne'e ma, sukan jin jaku'ni ini o ndaka ja ni ka yo ndakaxtnu'u de ma. 


text:
Kovaa jin kona'a vava'a ni ja ni‑in tnu'u ni yo wa'a Su'si ma ja ndenee nuu tutu ká'an tnu'u maa ya ma, masu kuu ka'an in ñayii ja maa in‑ni i jáku'ni ini sukan kúni ka'an tnu'u ya'a. 


text:
Vaa masu sukan ka kuu ini maa ñayii ma kúu ja ni kenda tnu'u Su'si o a, nú masu ja maa Xtumani Ndios ma, ni yo ska'an ya tee ni ka yo sa'a ja va'a ja ndaa ma, te ni ka tee de, te ni ka yo ndaka'an de nuu ñayii ma, vaa tee ni ka yo ndikin Su'si ma ka kuu de.<pb/>


text:
Vaa ni ka yo iyo tee ni ka yo xnda'vi ñayii ñuu Su'si ma ja ka sa'a de tnu'u ja tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma ka kuu maa de. Te suni sukan jin kenda koo tee nuu ka iyo ni a, ja jin kuni de ja jin xnda'vi ña'a de. Te jin sa'a de tnu'u ja tee ka jini xeen tnu'u Su'si ma ka kuu de, kovaa masu jin kaxtnu'u ndaa de tnu'u Su'si ma nuu ni. Te ñayii kandija ma chi skenaa i maa i, vaa jin ka'an de ja masu Su'si kúu Jesucristo iya tátnuni nuu o a, iya ni ndene'e ña'a nuu ja u'vi ma. Kuechi ja sa'a jin sa'a de ma, te sanaa sanaa‑ni, te jin skenaa de maa de. 


text:
Te kua'a ñayii jin ndikin tee yukan, te jin sa'a i sukan ka sa'a de ma, te ja kuechi ja u'vi ka sa'a i ma, te jin ka'an ndeva'a ñayii ma ja kuu ichi ndaa Su'si ma. 


text:
Te tee yukan chi vivii jin ka'an de, sukan‑va'a jin xnda'vi ña'a de, vaa ka ndiyo ini de xu'un ni ma. Kovaa jâ ni kuu kii jâ iyo ja jin ndo'o jin neni de, te jâ iyo tu'va nuu jin ndachunaa de ma. 


text:
<pb/>Vaa Su'si ma, masu ni sakanu ini ya ángel ja ni ka jiso kuechi ma, su'va ni skuita nuu ya i nuu andeya ma, te ni chinee va'a ya i nuu nee ma, ja masu kuu jin nde koo i ma, te yukan jin koo i onde kivi ndakan Su'si ma kuenda nuu i ma. 


text:
Te ñatuu ni sakanu ini ya ñayii ni ka iyo onde xi'na‑ka ma, nú masu ja maa‑ni Noé tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u Su'si ma, ji'in uja tna'a de ma ni tava'a ya, te ni sa'a ya ja ni kuun savi xeen ma, te ni chitu ndute ma ni‑ka'nu ñuu ñayivi ya, nuu ni ka iyo ñayii ni ka yo sa'a ja u'vi ma. 


text:
Te suni sukan ni tatnuni ya ja jin kayu ñuu Sodoma ma ji'in ñuu Gomorra ma, te maa‑nka yaa jin nduu i, te suni sukan ni kaxtnu'u ya ja sukan jin ndo'o ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma tiempu ya'a. 


text:
Kovaa tee kúu Lot ma, ni sa'a ya ja ni kaku de, vaa ni yo sa'a de ja va'a ma, te ni yo kuxii ini de ja ni yo jini de sukan ni ka yo sa'a ñayii ma ja u'vi ma. 


text:
Vaa tee ya'a, in tee ni yo sa'a ja va'a ja ndaa ni yo kuu de, te ndi‑kivi ndi‑kivi ni yo kuxii ini de, vaa nde'ya de te jiniso'o de ja u'vi ka sa'a ñayii ka iyo yukan. 


text:
Kovaa sa'a, te ka jini o ja Iya Tátnuni ma chi kuu kasi ndee kasi ndoso ya ñayii kándija ja ká'an ya ma ja ma ska'an ña'a tachi ma, te koneva'a tu'va ya ñayii ka sa'a ja u'vi ma onde kenda kivi ndakan ya kuenda nuu i ma te jin ndachunaa i ja ni ka yo sa'a, ni ka yo kuu i ma. 


text:
Te sa'a, te ka jini o ja vi'i‑ka jin ndo'o jin neni ñayii ka sa'a ndaka ja u'vi ka kuni maa yikikuñu i ma te ka saxiko i ja tátnuni Iya Tátnuni ma. Te ûni ka ka'an ndeva'a i nuu suchi in‑ka ma suchi vivi'i tátnuni ñuu ñayivi ya kuenda tnu'u ja maa ñayii yukan ka tatnuni‑ka. 


text:
Vaa ni a ángel ma ja ka iyo‑ka tnu'u ndee tnu'u ndatnu i ma, masu nde ka jikan i nuu Iya Tátnuni ma sukan ka kuni i ja xndo'o xneni ya suchi ka tatnuni ñuu ñayivi ya. 


text:
Kovaa ñayii ya'a chi ñatuu ka jaku'ni ini i te ka ka'an yichi i nuu suchi ka tatnuni ñuu ñayivi a. Te sukan ka kuu kiti masu ka ndasa'a kuenda ka kuu i. Ni ka kâku i ja ndimaa sukan‑ni jin ko sa'a i. Te kuechi ja sukan ka sa'a i ma, te jin skenaa i maa i. 


text:
Te jin ndani'i jin ndatna'a i ja kuechi ja masu ja va'a ni ka yo sa'a i ma, vaa ka jatna ini i te ka kusii ini i ja ka sa'a i ndaka sukan ka kuni maa yikikuñu i ma ndi‑kivi ndi‑kivi. Ñayii ya'a chi ka ndaa tne'e i nuu Su'si ma, ka ndaa kini ini anua i ma. Te onde nuu ka jaa o ji'in i xita ma, te ka kusii ini i ka ndaka'an i ja u'vi ka sa'a i ma. 


text:
Te ndimaa ka ñu'u ini i ja jin kivi nduu i ji'in ñayii ñatuu ni tnanda'a ji'in i ma, te ñatuu ka ndajinu ini i ja jin sa'a i ja u'vi ma. Te ka xnda'vi i ñayii ka ku‑uun ka kusu'va‑ni ini nuu Su'si ma. Jâ ni ka kaan i ja ka ndiyo ini i te ka ni'i i nde a ka kuni i ma. Ñayii ya'a chi sa'ya ja u'vi ma ka kuu i. 


text:
Jâ ni ka xndoo i ichi ndaa ma, te kuan koo i ichi tee kúu Balaam sa'ya Beor ma. Vaa tee ya'a chi ni jatna ini‑ka de ja sa'a de ja u'vi ma, sukan‑va'a ni'i de xu'un ma. 


text:
Chi jâ ka jini ni na in ni ndaka'an nuu de, nuu sani te sa'a de ja u'vi ma. Vaa burra de kiti ndiso ña'a ma, ni ka'an ti sukan ká'an in ñayii, te ni sunkani ti de ja ma sa'a de ja u'vi sukan kúni de ma nkuu. 


text:
<pb/>Ñayii ya'a chi sukan ka kuu nuu ka too ndute ma te jâ ni ka yichi ma xi sukan ka kuu viko ma ja xndechi ña'a kajin ma, sukan ka kuu i, te jâ iyo tu'va in nuu nee xeen ja jin koo i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Vaa vivii ka ka'an i ora ka kaxtnu'u i ma, kovaa masu nde jiniñu'u ja ka ka'an i ma, vaa ka ka'an i ja kuu jin sa'a ñayii ma sukan ka kuni maa yikikuñu i ma, te ñayii yika ni ka nde koo nuu ja u'vi ma, te ka sa'a i ja ka ndakokuiñi tuku ñayii nda'vi yukan in‑ka tuku jichi nuu ja u'vi ma. 


text:
Te ka jiña'a i nuu ñayii nda'vi yukan ma ja kuu jin sa'a i nawa ka kuni maa i ma, vaa maa ñayii ka ka'an sa'a ma chi ka nu'ni i nuu ja u'vi ma, vaa nú nawa kúndee nuu o ja tátnuni i ja sa'a o ma chi nuu i jinukuechi o. 


text:
Vaa ja ndaa kúu ja ni ka ndayaa i nuu ja u'vi iyo ñuu ñayivi ya, vaa jâ ni ka jini i Jesucristo Iya Tátnuni ma iya ni sa'a ja ni ka kaku o nuu ja u'vi ma nkuu, kovaa ni ka ndivi nduu tuku i in‑ka jichi, te ni ndakundee tuku ja u'vi ma nuu i, te chukan kúu ja ka'vi‑ka ni ka nduu i sana onde xi'na‑ka ma nuu ñatuu jin kuni‑ka i Jesucristo ma. 


text:
Vaa jâ ni ka jini i ichi va'a ma nkuu, te ni ka xndoo i tnu'u va'a ja ni tatnuni ya ma. Va'a‑ka nute ñatuu ni ka jini i ichi va'a ma nkuu. 


text:
Kovaa ni ka ndo'o i sukan ká'an tnu'u ndichi ma ja ká'an sa'a ma: “La‑ina ma chi ndákaa ti ja ni kana ndo'o ti ma, te chikini ka skuchi vivii i ma chi ndáskee ni'ni tuku ti maa ti nuu ndute tne'e ma, te ndasatne'e tuku ti maa ti.”<pb/>


text:
Ndijin ja kútoo ña'a sa, cha'a kúu ja ku‑uu carta tée sa nuu ni, te nduu carta a chi ndimaa ndáka'an‑so'o ndáka'an‑so'o sa nuu ni, sukan‑va'a vivii jin jaku'ni ini ni, te jin kona'a ni nawa jin sa'a ni, 


text:
te jin ndaka'án ni sukan ni ka yo ka'an tee ñatuu na ja u'vi ni ka yo sa'a de ma, tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma ji'in tnu'u ni tatnuni Jesucristo iya tátnuni nuu o a, iya ni sa'a ja ni ka ndani'i ta'vi o a, vaa ndaka tnu'u ya'a ni ka kaxtnu'u tee ni tetniñu ya nuu ka iyo ni a. 


text:
Te chukan kúu ja xinañu'u kuiti‑ka káxtnu'u sa sa'a, vaa kivi ve kuyatni ja ndii Iya Tátnuni ma, kenda koo tee ka sa'a sukan ka kuni maa de ma, te jin jakundee ña'a de. 


text:
Te jin ka'an de: “¿Ndenu iyo ja ni skuiso ya ja ndii ya ma? Vaa onde kivi ni ka ji'i yuva o tee jana'a ma, ka iyo ndaka ja ni sa'a ya ma, te masu nawa ndaxsama ya”, jin ka'an de. 


text:
Te tee ya'a chi ñukuun ka sa'a de ja ñatuu ka ndakunitnuni de ja onde xi'na‑ka ma, ja maa Su'si ma ni ka'an, te ni ka kuva'a andivi ma te ni kuva'a ñu'ú ya, te maa nuu ndute ma ni nana ñu'ú ya'a, te ja maa ndute ma te iyo i. 


text:
Kovaa andivi a ji'in ñuu ñayivi iyo vitna a, ka iyo tu'va i sukan ká'an maa tnu'u Su'si ma ja jin kayu jin koko i kivi ndakan Su'si ma kuenda ma te jin ndachunaa maa ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma. 


text:
<pb/>Ndijin ja kútoo ña'a sa, jin konana'a ni cha'a, ja nuu maa Su'si ma, chi in kivi ma kuenda tnu'u ja in mil kuiya kúu, te mil kuiya ma kuenda tnu'u ja in kivi‑ni kúu. 


text:
Iya Tátnuni ma, masu ja ni ndunaa ya ja ni skuiso ya ma kúu, sukan ka jani ini jaku ñayii ma ja kukuee Su'si ma ndenda ya ma. Kovaa Su'si ma chi su'va ja kaa kuee ini ya nuu ndaka o ma kúu, chukan kúu ja ñatuu ndenda‑ka ya, vaa ñatuu kúni ya ja ni‑in o skenaa o maa o, nú masu ja ndaka ñayii ma, na jin ndakani jin ndaka'vi ini i te jin ndakokuiñi i nuu ya ma. 


text:
Kovaa kivi ndii Iya Tátnuni ma, na'ñi na'ñi‑ni kenda kivi yukan sukan kénda in kui'na jakuaa ma, te ora yukan ûni îyo xeen kuu yu'u andivi a, te jin naa andivi a, te ndaka ja ka iyo ñuu ñayivi a, jin kayu jin koko i, te jin naa i. 


text:
<pb/>Ka jini o ja ndaka ja iyo ñuu ñayivi ya jin naa, te chukan kúu ja jiniñu'u ja jin ko ndi ini o ja máko jin sa'a‑ka o ni‑in ja u'vi, su'va jin sa'a o sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Te chukan kúu ja ni‑yu'u ni‑ini o jín kondetu o kivi ndenda Su'si ma te jin kaku o nuu ja u'vi ma, vaa kivi yukan, te kuikin andivi a, te naa i, te ndaka ja iyo ñuu ñayivi ya, jin kayu i, te jin ndatnana i. 


text:
Kovaa yo'o chi jâ ka ndetu o in andivi jaa ji'in in ñu'ú jaa nuu jin koo o, nuu iyo ja va'a ja ndaa ma, sukan ni skuiso Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja ndijin ja kútoo ña'a sa, nani ka ndetu o ja kenda kivi yukan, te jín ko ndi ini o ja jin koo mani o ji'in Su'si ma, te jín ku'un ini o ja ñatuu ni‑in ja u'vi jin ko sa'a o ja sa'a i ja jin ndakuiso kuechi o. 


text:
Te jin jaku'ni vava'a ini ni nava'a ndetu‑ka Iya Tátnuni ma, vaa ja kúni ya kúu ja jin ndani'i ta'vi ndaka o. Suni sukan ni tee tna tna'a o Pablo tee ka kutoo tna'a ji'in o ma, te ni tee de tnu'u ndichi sukan ni wa'a maa Su'si ma. 


text:
Ndi‑sa'a ni ka'an de nuu ndaka carta ni tee de ma, ja ko kuu. Te jaku ja ni tee de ma yii xeen ja jin jaku'ni ini o, te chukan kúu ja ñayii ñatuu ka ndikin ni‑yu'u ni‑ini i Su'si ma te ñatuu ka jaku'ni va'a ini i tnu'u ni tee de ma, te ka ndaxsama i. Te sukan ka sa'a tna i jaku‑ka tnu'u ndee nuu tutu ká'an tnu'u ya ma, te chukan kúu ja ka skenaa i maa i. 


text:
Chukan kúu ja ndijin ja ka kutoo tna'a o a, jâ ni xtu'va ña'a sa, te jin ko koto va'a ni maa ni, nasa jin ndaxnda'vi ña'a ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma, te jin ndaskaka yata ña'a i, te jin ndandikin ni ja jin sa'a ni sukan ka ka'an i ma, te jin nde koo ni nuu ka iyo vava'a ni nuu nda'a Su'si o a. 


text:
Su'va jin ku'un ini ni ja jin kutu'va‑ka ni sukan ká'an tnu'u vii tnu'u va'a ni skuta'vi ña'a Jesucristo iya tátnuni nuu o a, iya ni sa'a ja ni ka kaku o nuu ja u'vi ma. Te sukan, te jin kuni ndaa ni ya. Nuu maa ya na koo jayiñu'u onde vitna te ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña ja kúu sa Pablo te ka iyo sa ji'in Silvano a ji'in Timoteo a, te ka tee sa tnu'u ya'a, te ka tetniñu sa nuu ni ja ka kandija ni tnu'u Su'si o a te ka iyo ni ñuu Tesalónica a te ka iyo ni ji'in Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Te ka kuni sa ja maa Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a, na skuta'vi ña'a ya ndaka ni ja vii ja va'a, te na sa'a tna ya ja jin koo mani ni. Su'si ma, ndakan ya kuenda nuu ñayii ka sa'a ja u'vi ma 


text:
<pb/>Ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, ndimaa jin ndakuan‑ta'vi sa nuu Su'si o a ja jin kuu ni, vaa sukan jiniñu'u ja jin sa'a sa, vaa ndi‑kivi ndi‑kivi te ka kukanu ini‑ka ni Su'si ma, te ka kutoo tna'a‑ka ndaka ni. 


text:
Te chukan kúu ja maa sa chi sii ini xeen ka ndakani sa nuu ndaka‑ka ñayii ka kandija tnu'u Su'si o a ja vivii ka kuu ni ji'in sukan ka kukanu ini ni Su'si o a, te ka kanda ni sukan ka ndo'o ka neni ni ja ñatuu ka kunimani i nuu ni a. 


text:
Te sa'a, te ka jini o ja ni sa'a ndaa, ni sa'a ndija Su'si ma, nuu ni ka'an ya ja ka iyo ni ja kuu jin kivi koo ni nuu tátnuni ya ma, vaa ka kanda ni ja ka ndo'o ka neni ni a. 


text:
<pb/>Kovaa maa Su'si ma kúu iya iyo ja ndaxndo'o ndaxneni ya ndaka ñayii ka sa'a ja ka ndo'o ka neni ni a. 


text:
Te ndijin ja ka ndo'o ka neni ni a, sa'a ya ja jin ndatatu ndaka o kivi ndii Jesús iya tátnuni nuu o a onde andivi ma, ji'in ndaka ángel ka neva'a tnu'u ndee tnu'u ndatnu maa ya ma, te ûni kánda'a ita ñu'u ichi vee ya ma, 


text:
ja xndo'o xneni ya ñayii ñatuu ka jini Su'si ma, ji'in ñayii ñatuu ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Te ñayii yukan, jin ndo'o jin neni i, te jin chunaa i ni‑kani ni‑jika, te jin koo jika i, vaa masu kuu jin koo i nuu koo Iya Tátnuni ma nuu iyo jayiñu'u ya ma ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. 


text:
Sukan ko kuu kivi ndii ya ma, sukan‑va'a koo xeen jayiñu'u ya ma, vaa ka iyo kua'a ñayii ni ka yo ndikin ya ma, ja ñatuu‑ka na ja u'vi ni ka yo sa'a i ma, te ne'un ñayii yukan ka iyo tna ni ja ni ka kandija ni tnu'u ni ka yo kaxtnu'u sa nuu ni ma, te jin sa'vi‑nka ini ndaka o ja ni ka kandija o ya ma, ja jin kuni o ya sukan kaa sukan iyo ya ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ndimaa ka jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja jin kuu ni, sukan‑va'a ká'an ya ja va'a‑ni ja ni ndakana ña'a ya, te maa ya na chindee ña'a ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma, sukan‑va'a kó kuu ndaka ja va'a ja ka kuni ni ja jin sa'a ni ma vaa ka kandija ni Su'si ma. 


text:
Te sukan kóo jayiñu'u maa Jesús Iya Tátnuni ma ja ka sa'a o ma, te jín koo tna jayiñu'u o nuu ya. Cha'a kúu ja va'a ja skuta'vi ña'a Su'si o ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o ma.<pb/>


text:
Kovaa ja sukan ndii Jesucristo iya tátnuni nuu o a te jin ndatna'a o ji'in ya ma, ka jikan‑ta'vi sa nuu ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, 


text:
ja máko jin kua'a kuiti ni tnu'u ja jin ndaxsama i sukan ka jani ini ni a, te máko jin koyu'u ni ni‑in ja jin ka'an i ja jâ ni kenda kivi ndenda Iya Tátnuni ma. Visi na jin ka'an i ja sukan ni ka'an Xtumani Ndios ma, xi visi sukan ka jani ini maa i te ka ka'an i ma, xi visi jin ka'an i ja sukan ndee nuu tutu ni ka tee maa sa ma, kovaa máko jin kandija ni. 


text:
Máko jin kua'a ni tnu'u ja jin xnda'vi ña'a i, vaa ni masu ko kuu sukan, nú masu ja xi'na‑ka kenda koo ñayii ja ni ka kandija i Su'si ma sani te ni ka xndoo i tnu'u ya ma, te kenda tee sa'a ja ñatuu játna ini ya ma, vaa tee ya'a chi jâ iyo de ja skenaa de maa de ma. 


text:
Tee ya'a kúu tee ñatuu kétna'a ini ji'in Su'si ma, te ká'an ndeva'a de nuu Su'si o ma, ji'in nuu ndaka ja ka xnani ñayii ma su'si, ji'in tna'a ja ka chiñu'u i ma. Te onde ini veñu'u ka'nu ma kunukoo de tatnuni de, te sa'a de tnu'u ja Su'si ndija ma kúu de. 


text:
Te maa ni chi jâ ka jini ni nde a kúu ja sunkani ña'a, sukan‑va'a ma kenda‑ni de ma, vaa onde kenda kivi ja iyo ja kenda de ma. 


text:
Te vitna jâ yikuu satniñu ja u'vi ma. Kovaa iyo ya ja sunkani ña'a ya, te onde jin ndiyo ya ja sunkani ya i, sana kuu satniñu i. 


text:
Sani te kenda tee sa'a ja ñatuu játna ini Su'si ma. Kovaa maa Jesús Iya Tátnuni ma, tutachi ya de, te ka'ni ya de, te xnaa ya de ji'in nduva ya ma kivi ndii ya ma. 


text:
Te tee sa'a ja ñatuu játna ini Su'si ma chi maa tachi nani Satanás ma kúu ja kua'a tnu'u ndee tnu'u ndatnu ja kii de te sa'a de ndaka ja sa'a de ma. Te sa'a de seña ji'in milagru, te sukan xnda'vi de ñayii ma. 


text:
Te ndeva'a‑ni ja u'vi nduku de ja sa'a de ja xnda'vi de ñayii ma, sukan‑va'a jin skenaa i maa i ma, vaa kuechi ja ñatuu ni ka kutoo i tnu'u ndaa tnu'u ndija ma tnu'u kuu sa'a ja jin ndani'i ta'vi i ma. 


text:
Te chukan kúu ja tetniñu Su'si ma in ja xnda'vi ña'a, sukan‑va'a jin kandija i ja masu ja ndaa kúu, 


text:
te sukan‑va'a jin chunaa ndaka ñayii ñatuu ni ka kandija ja ndaa ma, nú masu ja su'va ni ka kusii ini i nuu ja u'vi ma. Ñayii ni ndakaji ya ja jin ndani'i ta'vi i ma 


text:
<pb/>Kovaa saña, ndimaa jin ndakuan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja jin kuu ni, ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, ja kutoo ña'a maa Iya Tátnuni ma, ja maa Su'si ma ni ndakaji ña'a onde xinañu'u kuiti ma ja ndasavii ndasava'a ña'a Xtumani Ndios ma te jin kandija ni ja ndaa ma, sukan‑va'a jin ndani'i ta'vi ni. 


text:
Te ni ndakana ña'a ya ji'in tnu'u vii tnu'u va'a ni ka kaxtnu'u sa nuu ni ma, sukan‑va'a jin ndani'i tna ni jayiñu'u iyo nuu Jesucristo iya tátnuni nuu o a. 


text:
Te chukan kúu ja, ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, jin konukuiñi va'a ni, te jin kona'a ni tnu'u Su'si o a ja ni ka kutu'va ni ma, ja ni ka ka'an sa ma, ji'in ja ni ka tee sa nuu tutu ni ka tetniñu sa nuu ni a. 


text:
Te maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, ji'in Yuva o Su'si ma, kúu iya ni kutoo ña'a. Te ni skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a sukan kútoo ña'a ya, te sukan ni ndaka'an‑mani ña'a ya ja jin koo va'a o ni‑kani ni‑jika, te jín kukanu ini o ya ja sukan ko kuu ja sa'a ya ma. 


text:
Te na taa ya tnu'u ndee ini, te na sunkani va'a ña'a ya, sukan‑va'a ndaka ja jin sa'a ni ma, te ja va'a ko kuu, te ndaka tnu'u jin ka'an ni ma tnu'u va'a tnu'u ndija ko kuu.<pb/>


text:
Te in‑ka ja kúni sa kúu ja ndijin ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, jin kakan‑ta'vi ni ja jin kuu sa, sukan‑va'a kuítenuu yachi‑ka tnu'u Iya Tátnuni a, te na jin ka'an i ja va'a kúu tnu'u ya a, sukan ni ka sa'a maa ni a, 


text:
te sukan‑va'a jin kaku sa nuu ñayii ka jatna ini ja jin sa'a i ja u'vi ma. Vaa masu ndaka ñayii a ka kandija tnu'u Su'si o a. 


text:
Kovaa ja ká'an Iya Tátnuni ma chi ûni sa'a ya, te sa'a ya ja jin konukuiñi va'a ni, te ko koto va'a ña'a ya ja masu kaki'i ña'a ja u'vi ma. 


text:
Te ka kukanu ini sa Iya Tátnuni ma ja vitna chi ka sa'a ni ndaka ja ni ka tatnuni sa ma, te sukan‑ni jin ko sa'a ni kivi ki'in o a. 


text:
Te maa Iya Tátnuni ma káxtnu'u ja ni‑yu'u ni‑ini ni jin kutoo tna'a ni sukan kútoo ña'a Su'si ma, te jin kava kuee ini ni sukan kuee ini Cristo ma. Sukan jin satniñu o 


text:
<pb/>Ja maa Jesucristo Iya Tátnuni ma, te ka tatnuni sa nuu ni ja ni ka nduu o sa'ya Su'si o a, ja máko jin ketna'a ini ni ji'in nde ñayii sa'a tnu'u ja ni nduu i sa'ya Su'si o a te ndeva'a ndekuu‑ni kúu i te ñatuu sa'a i sukan ni ka ndakaxtnu'u sa ma. 


text:
Vaa maa ni chi ka jini ni sukan ni ka yo kuu sa ma. Te sukan jin ko kuu tna ni. Vaa saña chi masu ndeva'a ndekuu‑ni ni ka yo kuu sa kivi ni ka yo iyo sa ji'in ni ma. 


text:
Saña chi ni ka yo satniñu sa nduu ñuu, sukan‑va'a jin ni'i sa ja jin kaa sa ma, te ñatuu na tnundo'o ni ka taa sa nuu ni‑in ni ma. 


text:
Ja ndaa kúu ja ka iyo sa ja jin kondetuu ni ja jin kaa sa te jin chindee ña'a ni, kovaa ja ka kuni sa kúu ja jin kutu'va ni sukan ka sa'a ka kuu sa a, te sukan jin ko sa'a tna ni. 


text:
Suni nuu ni ka iyo sa ji'in ni ma, ni ka yo tatnuni sa sa'a, ja nú na in ñatuu kúni i ja satniñu i ma, suni máko kaa i xita. 


text:
Vaa ni ka jiniso'o sa ja ka iyo jaku i ne'un ni a ja ka sa'a ndeva'a ndekuu‑ni i, te ñatuu ka satniñu i, nú masu ja ka kivi nduu ka kivi ni'ni i nuu masu kuenda i ka kuu ma. 


text:
Te ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ka tatnuni sa te ka ndaka'an‑so'o sa nuu ñayii yukan ja na jin satniñu sii ini i, sukan‑va'a jin ni'i maa i ja jin kaa i ma. 


text:
Nú na in ñatuu kandija tnu'u ni ka tee sa nuu tutu ya'a, jin kuña'a ni i ja masu va'a‑ni ka sa'a i, te máko jin ketna'a ini ni ji'in i, sukan‑va'a na kukan‑nuu i. 


text:
Kovaa máko jin kuni u'vi ni nuu i, su'va jin ka'an‑so'o ni nuu i kuenda tnu'u ja in ñani o xi in ku'va o kúu i. Ka ndakan‑tnu'u ñaña'a Pablo ma ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i ñuu Tesalónica ma 


text:
<pb/>Te maa Iya Tátnuni ma iya sa'a ja jin koo mani o ma, te ndimaa na taa ya tnu'u mani ni‑kani ni‑jika. Te maa Iya Tátnuni ma kóo ji'in ndaka ni. 


text:
Te ndakan‑tnu'u ñaña'a ña sa, te tee sa ji'in nda'a maa sa a, te jin kuni ni ja maa sa kúu Pablo. Vaa sa'a sa'a sa nuu ndaka tutu tee sa ma. 


text:
Te ja kúni sa kúu ja Jesucristo iya tátnuni nuu o a, na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a nuu ndaka o. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Saña kúu Pablo, tee ni tetniñu Jesucristo ma, vaa sukan ni kuu ini maa Su'si ma, ja saña kaxtnu'u sukan ni skuiso ya ja sa'a ya ja ni‑kani ni‑jika jin koteku ñayii ka kandija Cristo Jesús iya ni tetniñu Su'si ma. 


text:
Ndakan‑tnu'u ñaña'a ña sa, Timoteo, ja kúu ni sa'ya too sa nuu Su'si ma. Na skuta'vi ña'a Yuva o Su'si ma ji'in Jesucristo iya tátnuni nuu o a ja vii ja va'a, te kúnda'vi ini ña'a ya, te koo sii ini ni. Ndákuan‑ta'vi Pablo ma nuu Su'si ma ja kuu Timoteo ma 


text:
<pb/>Ndákuan‑ta'vi sa nuu Su'si o a ja ni chindee ña'a ya te ni ndanune nda'a ini anua sa a, te ñatuu nawa jasi ndee janitnuni sa a, te ñukuun jinukuechi sa nuu ya, sukan ni ka yo jinukuechi tna'a sa tee jana'a ma. Te saña chi ndaka kivi ndaka jakuaa, ndimaa jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma ja kuu ni. 


text:
Vaa ndáka'án sa sukan ni kuxii ini ni ma te ni nda'yu ni kivi ve ndii sa ma. Te kúni sa ja kuni ña'a sa, sukan‑va'a ndusii ini sa. 


text:
Vaa ndáka'án sa sukan kándija ndija ni Su'si ma, te kúsii ini sa, vaa sukan ni ka yo kuu na'nu ni Loida ma, ji'in si'i ni Eunice ma, te kúkanu ini tna sa Su'si ma ja sukan ni ka yo kandija ña Su'si ma, te sukan ko kuu tna ni nuu ya. 


text:
Te chukan kúu ja ndáka'an‑so'o sa nuu ni ja kunukuechi‑ka ni nuu Su'si ma, sukan‑va'a kuatniñu‑ka ni ja ni skuta'vi ña'a Su'si ma kivi ni sonee sa nda'a sa siki ni ma. 


text:
Vaa Su'si ma chi jâ ni taa ya tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma, te chukan kúu ja másu jin koyu'u ini anua o a, vaa ja maa ya, te kuu jin kutoo tna'a o, te máko jin kua'a o tnu'u ja ko xnda'vi ña'a ja u'vi ma te jin sa'a o ja ñatuu játna ini Su'si ma. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja másu ko kukan‑nuu ni ja ndaka'an ndakachi ni sukan ni sa'a Jesucristo iya tátnuni nuu o a, ji'in sukan ndó'o sa a, ja yinee sa vekaa a, kuechi ja káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a. Visi na ndo'o neni ni, kovaa kaxtnu'u ni tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a, vaa maa ya taa tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma, te kanda ni. 


text:
Vaa maa ya ni sa'a ja ni ka kaku o nuu ja u'vi ma, te ni ndakana ña'a ya ja jin ko kuu o ñuu maa ya ma, te ñatuu‑ka na ja u'vi jin ko sa'a o. Vaa másu ko jin kani ini o ja kuechi ja ñayii ka sa'a ja va'a ka kuu o kúu ja ni ndakana ña'a ya ma, chi ña'a. Su'va onde xi'na xen‑xeen‑ka ma onde nuu ni keja'a ñuu ñayivi ya, ni jani ini ya ja ja maa Jesucristo ma, te skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a ma. 


text:
Te vitna ja ni kenda Cristo Jesús ma, iya ni ndatava ña'a nuu ja u'vi ma, te ni kundee ya ni xnaa ya ja sa'a ja ka ji'i ñayii ma te ja skenaa i maa i ma. Te ja ni kaxtnu'u ya tnu'u vii tnu'u va'a ya ma, te sukan, te ni ndaxtuu ndandaa ya ja kuu jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma. 


text:
Te maa Su'si ma ni sakargu ña'a saña, ja kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya ma, te maa ya ni tetniñu ña'a ja ko kuu sa teskua'a nuu ñayii masu judío ka kuu i ma. 


text:
Chukan kúu ja sa'a ndó'o néni sa a. Kovaa masu nde kúkan‑nuu sa, vaa jini sa na in ni kandija sa, te kúkanu ini sa ya ja iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ja ko koto va'a ya ini anua sa a, te kuu xsinu sa ndaka tniñu ni sakargu ña'a ya a. 


text:
Chukan kúu ja kotnii va'a ni tnu'u va'a Su'si o a, te ko sa'a ni sukan ni jiniso'o ni ja ni kaxtnu'u sa ma, ja na kukanu ini ni Su'si ma te kutoo ni tna'a o ma, sukan ni kaxtnu'u Cristo Jesús ma. 


text:
Te ja maa Xtumani Ndios ma, iya iyo ini anua o a, te ko koto va'a ni maa ni ja ñatuu na ja u'vi ko sa'a ni, te ko ndi ini ni ja ko sa'a ni ja vii ja va'a ni sacargu ña'a ya a. 


text:
<pb/>Te jâ jini maa ni ja ni ka xndoo ña'a ndaka tna'a o ka iyo ñuu Asia ma, te ne'un ñayii yukan ka iyo tee kúu Figelo ma ji'in tee kúu Hermógenes ma. 


text:
Te maa Iya Tátnuni ma na kunda'vi ini Onesíforo ma, ji'in ndaka ñayii ka iyo ve'e de ma, vaa kua'a jichi ni ndataa de tnu'u kanu ini, te ñatuu ni kukan‑nuu ña'a de ja ni yinee sa vekaa ma. 


text:
Su'va kivi ni kenda‑ni de ñuu Roma ma chi ñukuun kuiti ni ndanduku ña'a de, onde ni ndani'i ña'a de. 


text:
Te maa ni chi na'a ni sukan ni yo chindee ña'a de nuu ni ka iyo o ñuu Éfeso ma. Te maa Iya Tátnuni ma, na kunda'vi ini ya de kivi ndakan ya kuenda nuu ndaka o ma.<pb/>


text:
Ndijin, sa'ya maa sa, ja maa ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a Cristo Jesús ma, te ndatnii ni tnu'u ndee tnu'u ndatnu, te sa'a ni sukan kúni Su'si ma. 


text:
Te tna'a ja ni jiniso'o ni ja ni ka'an sa nuu ka iyo kua'a tna'a o ma, sukan kaxtnu'u tna ni nuu ndaka tee ja ni‑yu'u ni‑ini de ka ndikin de Su'si ma, tee jini ni ja kuu jin kaxtnu'u de nuu jaku‑ka ñayii ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o ma. 


text:
Kovaa ndijin, máko koyu'u ni, visi ndó'o néni ni, vaa sukan ka ndo'o ka neni ndaka o ja ka kuu o soldado ka jinukuechi ndija nuu Jesucristo ma. 


text:
Vaa ñatuu ni‑in ñayii ja yinee i kúu i soldado ma, te ko katanuu i ja iyo ñuu ñayivi a, vaa nú ja kúni i kúu ja játna ini jito'o i ma ja sa'a i ma chi katanuu i tniñu i ma. 


text:
Te suni sukan kuiti kúu ji'in tee ka jinu su'va ma, vaa nú ma jin kunu ndi'i de sukan iyo ja jin ko kunu de ma, te masu jin ni'i de ja iyo ja ni'i tee kundee ma. 


text:
Te suni sukan kuiti kúu tna ji'in tee jitu itu de ma, ja sáka de nawa kúni de ja koneva'a de ma chi xinañu'u satniñu ñukuun de, sana ku'un ini de ja kuu itu de ma te koo ja ndaxtutu de. 


text:
Ndasa'a ni kuenda ndaka ja ká'an sa ya, te maa Iya Tátnuni ma na chindee ña'a ja jaku'ni ini ni ndaka sukan iyo ja ko kuu o nuu Su'si ma. 


text:
Ndaka'án ni sukan ni ndo'o ni neni tna Jesucristo ma, iya ni ka skua'nu sa'ya tata David ma nuu ni kii ñayivi ya ñuu ñayivi a, iya ni ka ja'ni i te ni ka chu'u i ya nuu ka chu'u i ñayii ni ka ji'i ma, te nuu uni kii ma te ni ndateku ya ma, te sukan ká'an tnu'u vii tnu'u va'a káxtnu'u sa nuu ñayii a. 


text:
Te ka xndo'o ka xneni ña'a i, kuechi ja káxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ya a, te onde vekaa a ka chinee ña'a i, kuenda tnu'u ja na ja u'vi ni sa'a sa. Kovaa visi sukan ka sa'a ña'a i saña, kovaa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a chi masu kuu jin chinee va'a i vekaa a. 


text:
Chukan kúu ja kánda sa ndaka ja ka sa'a ka kuu ña'a i a, vaa kútoo sa ndaka ñayii ni ndakaji Su'si ma, ja ka iyo i ja jin ndani'i ta'vi i ja maa Cristo Jesús ma te jin koo jayiñu'u i ni‑kani ni‑jika. 


text:
Tnu'u ndaa tnu'u ndija kúu cha'a:<pb/>Te visi na jin ka'ni ña'a i, kuechi ja ka ndikin o ya a, kovaa yo'o chi jin koteku o, vaa maa ya chi téku ya.<pb/> 


text:
Te nú ka ndo'o ka neni o, ja kuechi ja ka ndikin o ya a chi kenda kivi ja jin tatnuni tna o ji'in ya.<pb/>Te nú maa o na jin ka'an ja ñatuu ka jini o ya chi suni ka'an tna ya ja masu jini ña'a ya.<pb/> 


text:
Te visi yo'o, masu ka sa'a o sukan ni ka skuiso o nuu ya ma ja jin sa'a o ma, kovaa maa ya chi sa'a ya ndaka ja ni skuiso ya nuu o ma,<br/>vaa masu iya ndáxsama ja jâ ni ka'an ya ma kúu ya. Jín ko kuu o ñayii ka jinukuechi ndaa ka jinukuechi ndija nuu Su'si ma, te ñatuu nawa jin ndakukan‑nuu o 


text:
<pb/>Ndaxndaku ini ni tna'a o a: Vaa nuu maa Iya Tátnuni ma ka iyo o, te ndaka'an‑so'o tna ni nuu tna'a o a, ja másu ko jin skiti ini tna'a i, te jin ko tetna'a i tnu'u, vaa masu nawa chíndee ña'a ja sukan ko kuu o ma, vaa yika‑ni ja sa'a i kúu ja ñayii ka niniso'o ma chi jin ndakakayata i nuu Su'si ma, te jin skenaa i maa i ja kuechi o ma. 


text:
Su'va ko ndi ini ni ja koo va'a ni nuu Su'si ma, te ku'un kaji ku'un va'a ini ni, te ko kuu ni in ñayii jinukuechi va'a nuu ya, ja ñatuu nawa ko ndakukan‑nuu ni, te kaxtnu'u ndaa kaxtnu'u ndija ni tnu'u vii tnu'u va'a, tnu'u ndaa Su'si o a. 


text:
Te másu ko ka'an ni tnu'u kini tnu'u ndeva'a, tnu'u masu nde jiniñu'u ja ka ka'an ñayii ñuu ñayivi a. Vaa ñayii jâ ni ka nduvii nuu Su'si ma, te jin keja'a i jin ndaka'an i ndaka tnu'u ya'a chi ndi‑vala ndi‑vala, te ka ndujika i nuu nda'a Su'si o a, te ka ndasa'a i ja u'vi ma. 


text:
Te tnu'u ka ka'an i ma chi jika jika‑ni kua'an, sukan kúu kue'e nani gangrena ma ja xte'yu xte'yu‑ni i kua'an i ma. Te sukan ka kuu tee nani Himeneo ma ji'in tee nani Fileto ma. 


text:
Te tee ya'a chi jâ ni ka xndoo de tnu'u ndaa ma, vaa ja ka ka'an de kúu ja jâ ni ka ndateku ñayii ni ka ji'i ma, te jâ ni kenda kivi yukan, te jâ ni ya'a. Te ja sukan ka ka'an de ma, te ka sa'a de ja ñatuu ka kandija‑ka ñayii ma Su'si ma. 


text:
Kovaa Su'si ma chi jâ ni jani vava'a ya nuu jin koxtnee o ma ja ka kandija o ya ma, vaa onde xi'na‑ka ma jâ jini ya na in jin ko kuu sa'ya ya ma, vaa kuenda tnu'u ja ka yitnuni o nkuu, vaa sa'a ni ka'an ya ma: “Iya Tátnuni ma chi na'a ya na in ka kuu sa'ya maa ya ma”, te vaa: “Ndaka yo'o ja ka ndakune'e o Cristo ma na jin xndoo o ndaka ja u'vi ma, te máko jin ko sa'a‑ka o.” 


text:
<pb/>Vaa in ve'e ka'nu ma chi ka ñu'u ndatniñu ka kuu oro ma xi ndatniñu ka kuu plata ma, kovaa suni ka ñu'u tna ndatniñu ka kuu yutnu ji'in ñu'ú kixin ma. Te maa maa i ka iyo ndenu kuatniñu o. Ja va'a‑ka ma kuatniñu o kivi kúu viko ma, te ja nda'vi‑ka ma kuatniñu o kivi ndeva'a‑ni ma. 


text:
Chukan kúu ja nú nde o ndásavii maa o te ñatuu nde sa'a‑ka o ja u'vi ma chi kuu o ja kuatniñu va'a ña'a Iya Tátnuni ma, vaa kua'a‑ka ja sa'a o te koo jayiñu'u ya, vaa koo tu'va o ja sa'a o ndaka ja vii ja va'a ma. 


text:
Chukan kúu ja másu ko kua'a ni tnu'u ja ko sa'a tna ni ndaka ja u'vi ka sa'a suchi jaa ma. Su'va katanuu ni ja ko sa'a ni ja va'a ja ndaa ma, te kukanu ini ni Su'si ma, te kutoo ni tna'a o ma, te koo mani ni ji'in ndaka ñayii ka iyo vii ka iyo ndoo ini anua i ma, ja ka ndakune'e i Iya Tátnuni ma. 


text:
Te xtandiyo ni tnu'u xiko tnu'u kini ma, ja sa'a i ja ka skiti tna'a ini ñayii ma. Vaa ka jini o ja sukan ka keja'a ñayii ma, sani te ka kenda koo i ja ka kanaa i ma. 


text:
Vaa ñayii jinukuechi nuu Iya Tátnuni ma chi masu iyo ja ko kanaa i, su'va ká'an vii ká'an va'a i nuu ndaka ñayii ma, te kóo tu'va i ja kuu kaxtnu'u i nuu ñayii ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, te káva kuee ini i. 


text:
Te ká'an kuee i nuu ñayii ñatuu ka jatna ini sukan ká'an tnu'u Su'si ma ja jin ko sa'a jin ko kuu i ma, sukan‑va'a ndakani ichi va'a i ñayii yukan ma, xi saa chindee ña'a Su'si ma, ja na jin ndakani jin ndaka'vi ini ñayii yukan ma te jin ndakokuiñi i nuu Su'si ma, te jin jaku'ni ini i te jin ko sa'a i ja va'a ja ndaa ma. 


text:
Te jin kaku i nuu nda'a tachi ma, suchi kúndee kuiti ja tátnuni i nuu ñayii ma, te ka sa'a ñayii ma sukan kúu ini maa i ja kúu i tachi ma.<pb/>


text:
Suni jiniñu'u ja jin kuni ni sukan ko kuu kivi ki'in o a: Vaa kivi ve ndi'i kivi ma chi ko kuu yika xeen‑ka. 


text:
Vaa ñayii ma chi jin ko ndi ini‑ka i ja jin kuu maa i ma, te jin nduku i naxe jin koneva'a kua'a‑ka i xu'un, te jin ko kuvixi xeen i, te jin kani ini i ja maa i ka kuu‑ka, te jin ka'an ndeva'a i ja kuu Su'si ma, te masu jin kandija i ja ka ka'an yuva ka ka'an si'i i ma, te masu jin ndakuan‑ta'vi i nuu Su'si ma ja ka ni'i ka tna'a i ma, te jin sa'a i ndaka ja u'vi ma, 


text:
te masu jin kutoo i ñayii ma, ni masu jin kunda'vi ini i ñayii ma. Jin ka'an i tnu'u ñayii ma, visi masu ja ndaa kúu. Te kundee maa ja u'vi ma tatnuni i nuu i ma, te masu jin ko ndi ini i chi su'va ndaka‑ka ja u'vi ma jin sa'a i, te masu na tnu'u nda'vi ini jin koo ini anua i ma. 


text:
Te jin ke'en‑su'va i ñayii ma, te jin kusaa ini i ja jin ko sa'a i ndaka sukan ka jatna ini maa i ma, ndaka tna'a ja masu nde jiniñu'u ma, te masu jin ko ndi ini i ja jin ndanduku i Su'si ma. 


text:
Te yu'u vii yu'u va'a i jin ko kuu i, kuenda tnu'u ja ñayii ka sa'a sukan játna ini Su'si ma ka kuu i, kovaa ndaka ja u'vi ka sa'a ka kuu i ma, te ka ndaxtuu i maa i ja ñayii ka xnda'vi ña'a ka kuu i, vaa masu na tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma ka iyo ji'in i ja kuu jin sa'a i ja va'a ja ndaa ma. Chukan kúu ja másu jin kondikin tna'a ni ji'in ñayii ka sa'a sukan ma. 


text:
Vaa ne'un ñayii ya'a ma ka iyo tee jan koo ve'e ña'a ka kuneé ka ku‑uun ma, te ka kunda'a‑nka maa de ña ma, vaa ña'a ka kuneé ka ku‑uun ka kuu tna ña, te ña'a ka ndiso kua'a kuechi ka kuu ña, te ka sa'a ña ndaka ja u'vi ka jatna ini ña jin sa'a ña ma. 


text:
Vaa ña'a ya'a chi ndimaa ka sa'a ña tnu'u ja ka skua'a ña tnu'u Su'si o a, kovaa masu nde ka kundee ña ja jin jaku'ni ini ña ja ndaa ma, te chukan kúu ja ka sa'a neé ka sa'a uun ña ma. 


text:
Vaa suni sukan ni ka yo sa'a tee kúu Janes ma, ji'in tee kúu Jambres ma, ja ñatuu ni ka kandija de ja ni ka'an Moisés ma, te sukan tna ka kuu tee ká'an sa ya, vaa masu nde ka kandija de tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o ya. Te tee ñatuu ka jani va'a ini ka kuu de, te masu jin kuu maa de jin kukanu ini de Su'si ma, vaa saa ka sa'a neé ka sa'a uun de ma. 


text:
Kovaa masu jika‑ni jin kenda koo de. Te jin kuni ndaka ñayii ma ja masu nde ka kandija de ja jin sa'a de sukan ká'an Su'si ma, te jin ndo'o de sukan ni ka ndo'o tee ñatuu ni ka kandija ja ni ka'an Moisés ma. 


text:
<pb/>Kovaa ndijin chi jâ ndikin ni sa'a ni ja va'a ma, sukan ni kaxtnu'u sa nuu ni ma, sukan ko sa'a ko kuu o nani iyo o ñuu ñayivi a, ji'in sukan ku'un ini o ja kunukuechi o nuu Su'si ma te kukanu ini o ya ma. Te jâ kánda ni sukan kánda sa a. Te jâ kútoo ni tna'a o a, sukan kútoo tna sa i ma. 


text:
Vaa ni jini ni sukan ni ka sondikin ña'a ñayii ma kuechi ja káxtnu'u sa tnu'u Su'si o a, sukan ni ndo'o ni neni sa a, sukan ni ndo'o sa nuu ni iyo sa ñuu Antioquía ma, ji'in nuu ni iyo sa ñuu Iconio ma, ji'in nuu ni iyo sa ñuu Listra ma. Ndaka jichi ni ka sondikin ña'a ñayii ma chi ndimaa ndimaa ni kaku sa nuu i ma, ni sa'a maa Iya Tátnuni ma. 


text:
Te suni ndaka tna'a o ñayii ka kuni ja jin sa'a i sukan játna ini Cristo Jesús ma chi suni jin sondikin tna ña'a ñayii ma, te jin ndo'o jin neni tna i. 


text:
Kovaa tee ka sa'a ja u'vi ma te ka xnda'vi de ñayii ma chi su'va ka'vi‑ka jin ndando'o de. Vaa jin xnda'vi‑ka de ñayii ma, te ñayii ma, suni jin ndaxnda'vi tna i de. 


text:
Kovaa ndijin, konukuiñi va'a ni nuu ndaka ja ni kutu'va ni ma, vaa ni jaku'ni ini ni, te na'a ni na in ni kaxtnu'u nuu ni ma. 


text:
Vaa onde nuu luluu ni ma, ni kutu'va ni tnu'u Su'si o a. Te maa tnu'u Su'si o a kúu ja sa'a ndichi‑ka ña'a, ja na kukanu ini‑ka ni Cristo Jesús ma, sukan‑va'a ndani'i ta'vi ni. 


text:
Vaa ndaka tnu'u ndee nuu tutu Su'si o ma chi maa ya ni jani ini ja sukan kondee, te suu i kúu ja kanuu kuiti. Te jín kuatniñu o ja jin kaxtnu'u nuu tna'a o ma, sukan‑va'a jín ndasa'a o kuenda naxe jin ko sa'a jin ko kuu o nuu Su'si ma. Te suni maa i ndakani ichi ña'a, sukan‑va'a jin kutu'va o ja jin sa'a o ja va'a ja ndaa ma, 


text:
sukan‑va'a ndaka ñayii ka kandija Su'si ma, te jín koo tu'va kuiti i ja jin sa'a i ndaka ja vii ja va'a ma, vaa jâ ni ka jini i tnu'u Su'si ma.<pb/>


text:
Jín kona'a o ja nde'ya ña'a maa Su'si o a, te ka iyo o nuu Jesucristo iya tátnuni nuu o a, iya iyo ja kenda kivi, te jin kuni ndaka o ya, ja maa ya kúu Iya Tátnuni ma, te ndakan ya kuenda nuu ñayii ka teku a, ji'in nuu ñayii ni ka ji'i ma, nawa ni ka yo sa'a, ni ka yo kuu i ma. Te konana'a ni ja ka iyo o nuu maa ya a, te sacargu xen‑xeen ña'a sa 


text:
ja na kaxtnu'u ndaa ni tnu'u Su'si o a nuu ñayii ka jatna ini ja jin koniniso'o i ma. Te ndimaa ko ndi ini ni ja kaxtnu'u tna ni tnu'u Su'si o a nuu ñayii ma, visi ñatuu ka kuni i ja jin koniniso'o i ma. Te vivii ndaka'an‑so'o ni nuu ñayii ma, sukan‑va'a jín ndasa'a i kuenda te jín ko sa'a i sukan ká'an tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o a, sukan kúni ya ja jin ko sa'a o ma. Te ndaka'an ni nuu i na ja u'vi ni ka sa'a i ma, sukan‑va'a jín ndasa'a i kuenda te máko jin ko sa'a‑ka i sukan ni ka yo sa'a i ma. 


text:
Vaa kenda kivi ja masu jin kachi‑ka i jin koniniso'o i tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a. Su'va jin nduku i ñayii jin kaxtnu'u sukan ka kuu ini maa i ja jin koniniso'o i ma‑ni. 


text:
Te masu jin kua'a‑ka i tnu'u ja jin koniniso'o i tnu'u ndaa tnu'u ndija Su'si o ma, te jin katanuu i jin koniniso'o i ndaka cuentu jin ndakani ñayii jin nduku maa i ma. 


text:
Kovaa ndijin, ndaka ja sa'a ja kuu ni ma, te ku'un kaji ku'un va'a ini ni nuu Su'si ma, ja masu na ja u'vi ko sa'a ni, sukan ka sa'a ndaka‑ka ñayii ma. Te kanda ni ndaka ja ndo'o neni ni ma, te vivii kaxtnu'u ni tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o a nuu ñayii ñatuu jin kuni‑ka ma. Sa'a ni ja ni sakargu ña'a Su'si ma ja ko sa'a ni ma. 


text:
<pb/>Vaa saña chi jâ iyo ja ki'in sa ndo'o neni sa, te jâ ni kuyatni kivi xndoo sa ñuu ñayivi ya'a. 


text:
Jâ ni kundee sa nuu tachi ma. Jâ ni sinu sa ndaka ja ni tatnuni Su'si ma ja sa'a sa ma. Te ñatuu ni ndunaa sa Su'si ma, su'va ndimaa ni kukanu ini sa ya. 


text:
Te vitna chi ja iyo tu'va corona iyo ja kuta'vi sa nuu Iya Tátnuni ma, vaa ni sa'a sa ja va'a ja ndaa nuu ya ma. Vaa maa ya chi iya sa'a ndandaa kúu ya, te sukan sa'a ndandaa ya kivi ndakan ya kuenda nuu ndaka ñayii ma. Te masu nuu maa in‑ni sa skuta'vi ña'a ya corona ma chi nuu ndaka tna ni ja ka sa'a ni ja va'a ja ndaa nuu ya ma te ka ndetu ni kivi ndenda ya ma. Pablo ma, jikan de nuu Timoteo ma ja na chindee ña'a de 


text:
Vaa tee kúu Demas ma chi ni xndoo ña'a de, vaa jatanuu‑ka de ja iyo ñuu ñayivi a, te kua'an de onde ñuu Tesalónica ma. Te tee kúu Crescente ma, kanuu kuiti ja ki'in de ñuu Galacia ma te kua'an de, te tee kúu Tito ma, kua'an tna de ñuu Dalmacia ma, vaa ka jatanuu de Su'si o a. 


text:
Yika‑nka‑ni ja tee kúu Lucas ya iyo ji'in sa. Te kueka ni Marcos ma, te kii ni ji'in de chi jiniñu'u sa de ja kunukuechi de nuu Su'si o a. 


text:
Te kinda'a ni kii ni soo sa ni xndoo sa ñuu Troas ma, ve'e tee kúu Carpo ma, te kona'a na'a ni ja kinda'a ni libru ma. Másu ko ndunaa ni ja kinda'a ni libru ni ka kuva'a ji'in ñií kiti ma, vaa jiniñu'u sa. 


text:
<pb/>Te Alejandro tee sa'a ndatniñu ka kuu kaa ma, ni sa'a xeen ña'a de ja u'vi, te maa Iya Tátnuni ma na ndakan kuenda nuu de, te na ndachunaa de ndaka ja ni sa'a ña'a de ma. 


text:
Konee ni cuidado nuu de, vaa ja'nu ndee xeen de ja jin kandija ñayii ma tnu'u Su'si o a tnu'u ka kaxtnu'u o a. 


text:
<pb/>Te nuu ni iyo sa nuu tee ka netniñu ma xinañu'u kuiti ma ja ni kundaa kuechi sa ma chi ni‑in tna'a o ma, ñatuu ni ka iyo i ja jin chindee ña'a i. Su'va ndaka i ni ka xndoo ña'a. Te maa Su'si Iya Tátnuni ma, máko ke'en kuenda ya ja ni ka sa'a i ma. 


text:
Kovaa maa Su'si o Iya Tátnuni ma chi ni iyo ya ji'in sa, te ni taa ya tnu'u ndee tnu'u ndatnu, sukan‑va'a ni kuu ni kaxtnu'u sa nuu ndaka ñayii masu judío ka kuu i ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si o ma, te sukan, te ni kaku tna sa yu'u ndika'a ma. 


text:
Te maa ya chindee ña'a ja na kaku sa nuu ndaka ja u'vi ka ñu'u ini ñayii ya ja jin sa'a ña'a i ma, te maa ya ko koto va'a ña'a, onde kenda kivi ja no'o sa onde nuu tatnuni iya iyo andivi ma. Te nuu maa ya na koo jayiñu'u ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu. Ndákan‑tnu'u ñaña'a Pablo ma ndaka ñayii ka chindee tna'a ji'in de ja ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma 


text:
<pb/>Ndákan‑tnu'u ñaña'a sa ña'a kúu Prisca ma, ji'in yii ña tee kúu Aquila ma, ji'in ndaka ñayii ka iyo ve'e tee kúu Onesíforo ma jin kuña'a ni. 


text:
Te káxtnu'u sa ja tee kúu Erasto ma chi ni ndoo de ñuu Corinto ma, te tee kúu Trófimo ma chi ni xndoo sa de ñuu Mileto ma, vaa ku'u de vala. 


text:
Ko ndi ini ni ja kii ni xi'na‑ka sana kenda tiempu vijin ma. Te tee kúu Eubulo ma, ji'in tee kúu Pudente ma, ji'in tee kúu Lino ma, ji'in ña'a kúu Claudia ma, ji'in ndaka‑ka tna'a o ja ka iyo i ya'a, ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña i. 


text:
<pb/>Te maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a na koo ini anua ni a, te maa ya na skuta'vi ña'a ja vii ja va'a nuu ndaka ni. Te sukan kó kuu.<pb/>


text:
Ja kúni sa kúu ja ndaka ja sa'a ni ma, te kendoo va'a, te koo sii ini ni, sukan iyo va'a ini anua ni a nuu Su'si ma. 


text:
Vaa ni kusii ini xeen sa nuu ni ki koo ñani o ma, te ni ka ndaka'an de sukan kúu ndaa kúu ndija ni, sukan iyo ni nuu ja ndaa maa Su'si o ma. 


text:
Masu nawa sa'a sii ini xeen‑ka ña'a i, nú masu ja cha'a, ja ni jiniso'o sa ja ndaka sa'ya sa nuu Su'si ma, ka jika ndaa i nuu ya. Gayo ma, chi vivii chíndee de ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma 


text:
<pb/>Ndijin ja kútoo ña'a sa, sa'a ndija ni sukan kúni Iya Tátnuni ma ora jinukuechi ni nuu ñani o a, visi ñayii in‑ka ñuu ka kuu de. 


text:
Vaa maa de ka ndaka'an nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma sukan kútoo ni de ma. Va'a‑ni sa'a ni ja skaka ni de ichi jin koo de ma, vaa ñayii ka jinukuechi nuu Su'si ma ka kuu de, 


text:
vaa maa de chi ja kuechi ja ka kutoo de ya ma, te ni ka ke koo de kuan koo de ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma, te ñatuu nawa ni ka jan‑ta'vi de ja ka wa'a ñayii masu ka jini Su'si ma. 


text:
Yo'o chi iyo ja jin chindee o tna'a o ñayii ya'a ma, sukan‑va'a jin chindee o i ja jin sa'a o ji'in i ja ndaa ma. Masu ja va'a sa'a tee kúu Diótrefes ma 


text:
<pb/>Saña chi ni tee sa nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma sukan jin ko sa'a jin ko kuu i ma. Kovaa tee kúu Diótrefes ma, ñatuu ni jan‑ta'vi ña'a de, vaa maa de chi játna ini de ja xinañu'u‑ka ko kuu de ne'un ndaka o ma. 


text:
Chukan kúu ja nuna jaan sa, ndakune'e sa sukan kúu de ma, vaa ká'an de tnu'u ja masu kuatniñu o. Ká'an ndeva'a de ja jin kuu sa, te ni ñatuu iyo sii ini de ja ká'an de sukan ma‑ni, su'va ni masu jan‑ta'vi de ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o a, te nú nde i kúni i ja kuan‑ta'vi i nde ñani o a, te ja'nu ndee de, te taji de i veñu'u ma. Demetrio ma, sa'a de ja va'a ja ndaa 


text:
<pb/>Gayo tee kútoo maa sa, máko ndane'e ni sukan ka sa'a ñayii ka sa'a ja u'vi ma, su'va sa'a ni ja va'a ma. Ñayii sa'a ja va'a ma, sa'ya Su'si ma kúu i, kovaa ñayii sa'a ja u'vi ma chi ñatuu jini i Su'si ma. 


text:
Vaa jini maa ni ja ndaka ñayii ma ka ka'an ja va'a ja kuu Demetrio ma, onde ndaka ñayii ka sa'a ja ndaa ma. Suni maa sa chi ka ka'an sa ja ja va'a kúu ja sa'a de ma, te jâ ka jini ni ja ja ka ka'an sa a, ja ndaa ndija kúu. Kúni Juan ma ja ki'in de te ndatnu'u de ji'in ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si o ma 


text:
Tnu'u mani ma jin koo ji'in ni. Te ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña ñayii ka ketna'a ini ji'in o a. Ndakua'a ni nchuxi nuu ndi‑in ndi‑in ñayii ka ketna'a ini ji'in o a.<pb/>


text:
Teófilo, libru xinañu'u ja ni tee sa nuu ni ma, ni tee sa ndaka sukan ja ni yo sa'a Jesús ma, ji'in sukan ni yo kaxtnu'u ya ma, onde nuu ni keja'a ma, 


text:
nuu sani te ndaa ya andivi ma. Te ja maa Xtumani Ndios ma, te ni tatnuni ya nuu tee ni kaji maa ya ja jin ko kuu de tee tetniñu ya ja jin kaxtnu'u de tnu'u maa ya ma, te ni kaxtnu'u ya ndaka ja jin sa'a de ma. 


text:
Vaa nuu ni ji'i ya ma te ni ndateku ya ma, te ni yo kenda ya nuu ka iyo de ma. Te sukan, te ni kaxtnu'u ndaa, ni kaxtnu'u ndija ya ja téku ya ma, te ni iyo‑ka ya uu xiko‑ka (40) kivi ji'in de, te ni yo kaxtnu'u ya sukan ko kuu kivi tatnuni Su'si ma. 


text:
Te nuu iyo‑ka ya ji'in tee ni tetniñu ya ma, te ni tatnuni ya ja na jin kendoo de ñuu Jerusalén ma, ja má jin kanda‑ni de, te jiña'a ya: ―‍Jin kondetu ni ja ko kuu sukan ni skuiso Yuva sa Su'si ma ja jin kuta'vi ni Xtumani Ndios ma, sukan ni ka'an sa ma. 


text:
Ja ndaa kúu ja Juan ma, ni skuandute de ji'in ndute, kovaa ndijin chi masu kua'a‑ka‑ni kii, te jin kuandute ni ji'in Xtumani Ndios ma ―‍kúu ya jiña'a ya. Ni ndaa Jesús ma kuan no'o ya andivi ma 


text:
<pb/>Ñayii ka iyo tutu ji'in Jesús ma, ka jikan‑tnu'u i: ―Iya Tátnuni, ‍¿ndasa'a ni ja kuu tatnuni ñuu Israel ya ñuu ñayivi a tiempu ya'a? ―‍ka kuu i ka jiña'a i. 


text:
<pb/>Te Jesús ma, ni ndakone'e ya: ―‍Masu ndijin ka kucargu ja jin kuni ni na kivi ji'in na tiempu sa'a maa Yuva sa Su'si ma, vaa maa in‑ni ya tátnuni nuu ndaka. 


text:
Kovaa ja kanuu‑ka kúu ja jin koo tu'va ni kivi kenda Xtumani Ndios ma nuu ka iyo ni a, te jin kuta'vi ni ya, te jin ni'i ni tnu'u ndee tnu'u ndatnu ma, te jin koo ni ñuu Jerusalén ma, ji'in ni‑ka'nu ñuu Judea ma, ji'in ñuu Samaria ma, te onde ni‑ka'nu ñuu ñayivi a jin kenda koo ni, te jin kaxtnu'u ni tnu'u vii tnu'u va'a sa a ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Ni jinu ni ka'an ya ma, te nani ka nde'ya de ma, te Jesús ma, ni ndaa ya, te in nuu viko ni ndasa'vi ya, te ñatuu ni ka jini‑ka de ya. 


text:
Te nani ka nde'ya de andivi ma sukan ni ndaa ya ma, sani te ni ka kenda koo uu ángel nuu ka iyo tee ni tetniñu ya ma, te kuenda tnu'u ja tee‑ni ka kuu i, te ka ne'nu i sa'ma kuijin kuijin, 


text:
te ka jiña'a i: ―‍Ndijin tee ñuu Galilea, ¿nava'a ka nde'ya ni andivi a? Maa Jesús iya ni yo iyo ji'in ndaka ni ma, iya ni ndaa kuan no'o andivi ma, sukan ni ka jini ni ja kuan no'o ya andivi ma, sukan ndii ya in‑ka tuku jichi ―‍ka kuu i ka jiña'a i. Ni ka ndakaji de in tee nukuiñi nuu tniñu Judas ma 


text:
<pb/>Onde nuu yuku nani Yuku Tnu Olivo ma ka iyo tee ni tetniñu ya ma. Sani te kuan nu koo de onde ñuu Jerusalén ma, te ni ka jika de jaku‑ni, sukan ká'an tnu'u ni tatnuni Moisés ma ja kuu kaka ñayii ma kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu i ma, te chukan kúu ja yika‑ni ni ka ndenda koo de ñuu Jerusalén ma. 


text:
Nuu ni ka ndenda koo de ini ñuu ma, te ni ka nda koo de onde sukun maa ve'e ku‑uu ma nuu ni ka yo ndatna'a de ma. Te ndaka tee ya'a ka kuu de: Pedro ma, Juan ma, Santiago ma, Andrés ma, Felipe ma, Tomás ma, Bartolomé ma, Mateo ma, Santiago sa'ya Alfeo ma, Simón tee kúu Celote ma, ji'in Judas sa'ya Santiago ma. 


text:
Ndimaa ni ka yo ndututu ndaka de ji'in ñani Jesús ma, ji'in María si'i ya ma, ji'in jaku‑ka ña'a ma, te ni‑yu'u ni‑ini de ni ka yo jikan‑ta'vi de nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Te kivi yukan ni ka ndututu visi cientu oko ñayii. Te ni ndokuiñi Pedro ma me'ñu ndaka ñayii ma, te ni ka'an de: 


text:
<pb/>―‍Ñani, ku'va, jiniñu'u ja ko kuu sukan ni jiña'a Xtumani Ndios ma nuu David ma, sukan ndee nuu tutu Su'si ma, sukan ko kuu siki Judas ma tee ni ke'en‑su'va Jesús ma, te ni ndaxiko de ya, te ni chindee de tee ni jan koo ni jan tnii de ya ma. 


text:
Kovaa xu'un ja ni ka chuya'vi i de ja ni ndaxiko de Jesús ma, te ni ndakuaan de in ñu'ú, te maa yukan ni ndakata kaa de maa de. Sani te ni jinkava de, te ni kuun de xini de, te ni ndata sasava de, te ni ndi'i kuiti jiti de ma ni ka jitenuu. 


text:
Nuu ni ka jini ñayii ñuu Jerusalén ma, te ni ka xnani i ñu'ú yukan Aceldama sa'an hebreo ma, te kúni ka'an “Ñu'ú Niñi”. 


text:
Vaa nuu tutu ndee Salmo ma ká'an:<pb/>Ve'e de ma chi nduu i in nuu masu na in koo‑ka, ve'e nuu masu na ñayii koo‑ka, ká'an, te ka'an tna:<br/>in‑ka ñayii nukuiñi nuu tniñu de ma, ká'an. 


text:
<pb/>’Te chukan kúu ja vitna ja ka iyo o ji'in tna'a tee ni ka yo ndikin ña'a ma, te ni ka iyo o ji'in de ji'in Jesús Iya Tátnuni ma 


text:
onde kivi ni skuandute Juan ma Jesús Iya Tátnuni ma, te onde kivi ni ndaa ya andivi ma ka ndikin tna'a o. Te chukan kúu ja jiniñu'u ja in maa tee ka ndikin tna'a ji'in o a ndivi ne'un o a, sukan‑va'a ndaka o ji'in de jin ka'an nuu ñayii ma ja ndija ja ndaa kúu ja ni ndateku Jesús ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te ni ka ndakaji de uu tee ma. In tee nani José Barsabás ma tee ni ka yo xnani i Justo ma, te in tee nani Matías ma. 


text:
Te ni ka jikan‑ta'vi de sa'a nuu Iya Tátnuni ma: ―‍Su'si, ndijin ja jini ni onde ini anua ndaka ñayii ma, kaxtnu'u ni nde tee ja nduu de a ni kaji ni, 


text:
sukan‑va'a núkuiñi de nuu tniñu ni yo jinukuechi Judas tee ni skenaa maa de ma. Vaa Judas ma, ni jiso kuechi de ma, te jâ kua'an maa de nuu koo de ma. ―‍Sa'a ka jiña'a de nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>Sani te ni ka chu'un de suerte siki nduu tee yukan, te ni kani ja Matías ma ko kuu de. Te onde ora yukan, te ni ndivi de nuu ndi‑uxi in tee ni tetniñu ya ma.<pb/>


text:
Sani te sanaa sanaa‑ni, te onde ichi andivi ma ni kuu nini'i yu'u kuenda tnu'u ja yi'i xeen kajin, te ni wa'a sonda'a ni‑ka'nu ini ve'e nuu ka iyo de ma. 


text:
Te ndaka de ni ka kuta'vi Xtumani Ndios ma. Sani te siin siin‑nka sa'an ni ka keja'a de ka ka'an de, sukan ni wa'a maa Xtumani Ndios ma ja jin ka'an de ma. 


text:
<pb/>Te maa kivi yukan ni ka ndenda koo ndaka tee judío ka iyo ni‑ka'nu ñuu ñayivi a tee ka ñu'u ini de ja jin ko sa'a tna de sukan kúni Su'si ma. 


text:
Te nuu ni ka jiniso'o de sukan ni kuu yu'u ma, te kua'a xeen de ni jan koo ni ka ndututu, te ñatuu ka ni'i ini‑ka de naxe jin kani ini de ja ni ka jini de ma, vaa ndi‑in ndi‑in de ma ka jiniso'o sa'an maa maa ñuu nuu ve koo de ma ja ka ka'an tee ni tetniñu ya ma. 


text:
Te ûni ni ka sa'vi kuiti‑nka ini de, te ka ka'an ndi‑in ndi‑in de ma: ―‍¿Masu tee ñuu Galilea ma ka kuu ndaka tee ka ka'an a? 


text:
Te vitna ja yo'o chi ve ndi koo o ñuu Partia ma, ñuu Media ma, ñuu Elam ma, ñuu Mesopotamia ma, ñuu Judea ma, ñuu Capadocia ma, ñuu Ponto ma, ñuu Asia ma, 


text:
ñuu Frigia ma, ñuu Panfilia ma, ñuu Egipto ma, ji'in ñuu kuechi Libia ma yatni Cirene ma. Suni ka iyo tna jaku ñayii ve koo ñuu Roma ma. 


text:
Te jaku o ka kuu ñayii judío ya, te jaku‑ka o ka kuu ñayii in‑ka ñuu te ni ka nduu o ñayii ñuu judío a. Suni ñayii ve koo ñuu Creta ma ji'in ñuu Arabia ma. Te ja ka ka'an tee ya'a chi ndaka o ka jaku'ni ini, vaa sa'an maa maa o a ka ka'an de, ja ka kaxtnu'u de ndaka ja va'a ni sa'a Su'si ma ―‍ka kuu de ka ka'an de. 


text:
<pb/>Ndaka ñayii ma, ni ka sa'vi‑nka ini i, te ñatuu ka ni'i ini i naxe jin kani ini i, te ka jikan‑tnu'u tna'a i: ―‍¿Nawa kúu ndaka cha'a? ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
<pb/>Kovaa jaku i, ka jakundee i de, te ka ka'an i: ―‍Vâa ka ndajini de ―‍ka kuu i ka ka'an i. Sukan ni kaxtnu'u Pedro ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma 


text:
<pb/>Sani te Pedro ma, ni ndokuiñi de ji'in ndi‑uxi in‑ka tee ni tetniñu Jesús ma, te ni ka'an nini'i de jiña'a de: ―‍Ndaka ni ja ka kuu ni ñayii judío a ji'in ndaka‑ka ni ja ka kuu ni ñayii ka iyo ñuu Jerusalén a, jin koniniso'o va'a ni, te jin koniniso'o ndaka ni tna'a ja ká'an sa a. 


text:
Su'va cha'a kúu ja ká'an nuu ni tee tee nani Joel tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma:<pb/> 


text:
Ká'an Su'si ma:<pb/>Sa'a ko kuu ja kivi ve ndi'i kii ma,<br/>te tetniñu sa Xtumani maa sa a siki ndaka ñayii ma.<pb/>Sayii ni ma ji'in sasi'i ni ma, jin ndakaxtnu'u i tnu'u maa sa ma.<pb/>Suchi jaa ma, jin kuninuu i nawa kúni Su'si ma ja kaxtnu'u ya, te tee nija'nu ma, sa'a Su'si ma ja jin jani de nawa kúni Su'si ma ja kaxtnu'u ya ma.<pb/> 


text:
Suni siki tee ji'in ña'a ka jinukuechi nuu sa ma tetniñu sa Xtumani maa sa a kivi yukan, te jin ndakaxtnu'u i tnu'u sa a.<pb/> 


text:
Te onde andivi ma sa'a sa ja jin kuni ñayii ma seña kaxtnu'u sa ma, te nuu ñu'ú a jin kuni i ja ndute ma, te nduu de niñi,<br/>te jin kuni i nuu kayu koko ñu'u ma, te kana yoko kuenda tnu'u ja ñu'ma.<pb/> 


text:
Te kandii ma, ndutnuu i te kunee, te yoo ma ndukua'a sukan kaa niñi ma.<pb/>Sa'a ko kuu xi'na‑ka sana kenda kivi ndenda Iya Tátnuni ma. In kivi jayiñu'u, in kivi ka'nu ko kuu kivi yukan.<pb/> 


text:
Kovaa ndaka ñayii ka kandija te ka ndakune'e i Iya Tátnuni ma, jin kaku i te jin ndani'i ta'vi i kivi yukan. Sa'a ni ndaka'an tee kúu Joel ma. 


text:
<pb/>’Jin koniniso'o ni ñayii Israel tna'a ja ká'an sa a: Ni ka jini va'a, ni ka jini vii maa ni ja Jesús iya ni iyo ñuu Nazaret ma kúu iya ni yo sa'a kua'a milagru nuu ka iyo ni a, te sukan ni kaxtnu'u Su'si ma nuu o ja maa ya ni tetniñu Jesús ma. 


text:
Te maa ya kúu iya ni ndataa tee nani Judas ma nuu nda'a ni ma, te maa ni chi ni ka ja'ni ni ya, vaa ni ka sa'a ni ja tee ka ndiso kuechi ma, ni ka skuita kaa de ya nuu krusi ma. Te ndaka cha'a ni jani ini Su'si ma ja ndo'o neni Jesús ma, vaa kúni ya ja jin ndani'i ta'vi o a. 


text:
Visi ni ndo'o, ni neni ya te ni ji'i ya ma, kovaa ni ndaxteku ña'a Su'si ma, vaa masu nawa kundee nuu ya ma. 


text:
Vaa sa'a ni ka'an David ma ja sa'a Jesús ma:<pb/>Saña chi ni yo jini sa ja ndimaa yoxtnuu kua'an yoxtnuu vee Iya Tátnuni ma nuu sa a.<pb/>Vaa maa ya iyo ichi xiñi kua'a sa ya, te ûni konukuiñi vava'a sa, te masu nawa sa'a ja kotuu sa.<pb/> 


text:
Te chukan kúu ja ni ndusii ini xeen ini anua sa ya, te jita sii ini xeen yu'u sa a, te ndátatu ni‑ka'nu ni‑tu'u sa,<br/>vaa kúkanu ini xeen ña'a sa, te koteku sa ni‑kani ni‑jika, vi Su'si.<pb/> 


text:
Vaa masu xndoo ña'a ni ini yavi kinee ñunde'yu sa ja tivi i ma, ni masu kua'a ni tnu'u ja ñayii jâ ni nduvii jâ ni ndundoo ini i ma, te ndutne'e‑ka tuku i in‑ka jichi.<pb/> 


text:
Vaa maa ni ni kaxtnu'u ichi va'a ja sa'a ja koteku sa a, te maa ni ni sa'a ja koo sii ini xen‑xeen sa,<br/>vaa iyo ni ji'in sa a, kúu de ká'an de. 


text:
<pb/>’Ñani, ndaka maa ni chi ni ka jini ni ja ká'an sa a. Ja ndaa kúu ja tee jana'a tna'a o David ma chi ni ji'i de, te ni kuyu'u de, te ka jini o ndenu yinee de ma. 


text:
Kovaa David ma chi in tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma ni yo kuu de, te ni yo jini de ja ni skuiso Su'si ma ja ndokani ya in rey, te in tee ne'un sa'ya tata David ma ko kuu de. 


text:
Kuenda tnu'u ja nde'ya David ma kúu ja ni ka'an de ma, ja ndateku Jesús ma. Suni ni ka'an de ja masu kendoo ya yavi ni yinee ya ma, ni a yikikuñu ya ma, masu tivi i. 


text:
Te vaa jâ ni ndaxteku Su'si ma Jesús ma, te chukan chi ndaka sa ni ka jini ji'in nuu sa a ja sukan ni kuu ma. 


text:
Te jâ ni ndaa ya kuan no'o ya andivi ma, te ni nukoo ya xiñi kua'a Su'si ma, te ni nduta'vi ya Xtumani maa Su'si ma, te ni tetniñu ya ya nuu ka iyo o a sukan ni skuiso ya ma. Te cha'a kúu ja ni ka jiniso'o ni a, ji'in ja ni ka jini ni a. 


text:
Vaa masu ni kaa David ma andivi ma, kovaa sa'a ni ka'an de:<pb/>Iya Tátnuni ma, ni jiña'a ya nuu iya tátnuni nuu sa a:<pb/>“Xiñi kua'a sa ya kunukoo ni,<pb/> 


text:
onde nú ni ndi'i ñayii ñatuu ka kunimani nuu ni ma,<br/>ni chinee sa i chii ja'a ni ma”, kúu ya jiña'a ya. Sukan ni ka'an David ma. 


text:
<pb/>’Jin kona'a ndaka ni ja ka kuu ni ñayii ñuu Israel ya ja maa Jesús iya ni ka skuita kaa ni nuu krusi ma, ni sa'a Su'si ma ja maa ya kúu Iya Tátnuni ma, te suni maa ya kúu Cristo iya ni tetniñu maa Su'si ma ―‍kúu Pedro ma jiña'a de. 


text:
<pb/>Te tee ni ka ndututu ma, nuu ni ka jiniso'o de ja ká'an Pedro ma chi ni ka kuxii xeen ini de, te ni ka jikan‑tnu'u de Pedro ma, ji'in nuu ndaka‑ka tee ni tetniñu ya ma: ―‍Ñani, ¿nawa jin sa'a, nawa jin kuu sa, sukan‑va'a ndasakanu ini ña'a Su'si ma? ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Pedro ma, ni ndakone'e de: ―‍Jin ndakokuiñi ni nuu Su'si ya, te jin kandija ni ya, te jin kuandute ndi‑in ndi‑in ni ja maa Jesucristo ma, sukan‑va'a ndaka kuechi ni ma ndasakanu ini Su'si ma. Sani te jin ni'i ni Xtumani Ndios ma ja skuta'vi ña'a ya ma. 


text:
Vaa tna'a ja ni skuiso ya ma chi ndaka ni jin ni'i, ji'in sa'ya ni ma, ji'in ndaka ñayii ka iyo jika‑ka ma, ndaka i ja kúni maa Su'si iya tátnuni nuu o ma ja ndakana ya i ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Tnu'u ya'a ji'in jaku‑ka tnu'u ni ka'an Pedro ma, te káxtnu'u de naxe jin sa'a ñayii ma. Te ni jiña'a de: ―‍Má jin kondikin‑ka ni sukan ka sa'a ñayii ka kuneé ka ku‑uun ma ja ñatuu ka kandija i Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te kua'a xeen ñayii ni ka kandija Su'si ma ja sukan ni ka'an de ma, sani te ni ka jandute i, te visi uni mil ñayii ni ka kandija ma kúu, te ni ka ndandikin i tee ni tetniñu ya ma. 


text:
Te ndaka i ûni ni‑yu'u ni‑ini i ni ka yo sa'a i ndaka ja ni ka yo kaxtnu'u tee ni tetniñu Jesús ma, te vivii ni ka yo ketna'a ini i, te ni ka yo chindee tna'a i nawa ka jiniñu'u in in i ma, te vivii ni ka yo ndututu i ja jin kaa i xita ma, te suni ni ka yo ta'vi i xita tila ma sukan ni tatnuni ya ja jin ko sa'a i ma te jin ndaka'án i sukan ni ndo'o ni neni ya ja jin kuu i ma, te ni ka yo jikan‑ta'vi, ni ka yo jikan‑ta'vi i nuu ya. Sukan ni ka yo kuu ñayii ni ka kandija Su'si ma xinañu'u kuiti ma 


text:
<pb/>Te ndaka ñayii ma, ja ni ka yo jini i kua'a milagru ji'in seña ja ni ka yo sa'a tee ni tetniñu Jesús ma ja maa Su'si ma, te ni ka yo yu'u i Su'si ma, te ñatuu na ja u'vi ni ka yo sa'a‑ka i. 


text:
Ñayii ka kandija ya ma, ni ka yo iyo tutu i, te ni ka yo chindee tna'a i nawa ni ka yo jiniñu'u in in i ma. 


text:
Te ni ka yo xiko i nawa ni ka yo neva'a i ma, te ni ka yo ndachindee tna'a i nawa ka jiniñu'u ndi‑in ndi‑in i ma. 


text:
Ndaka kii ni ka yo ndututu i ini veñu'u ka'nu ma, te suni sii ini ni ka yo ndututu i ve'e ndi‑in ndi‑in i ma, ja jin kaa i xita te jin ta'vi i xita tila ma sukan ni tatnuni ya ja jin ko sa'a i ma, te inuu‑ni ni ka yo jani ini ndaka i te vivii ni ka yo ketna'a ini i. 


text:
Te vivii ni ka yo chiñu'u i Su'si ma, te ni ka yo ka'an va'a ndaka ñayii ñuu ma ja jin kuu i ma, te ndi‑kivi ndi‑kivi ni yo sa'a Su'si ma ja kénda koo ñayii jin ndani'i ta'vi ma.<pb/>


text:
In kivi, te Pedro ma ji'in Juan ma, kuan koo de veñu'u ka'nu ma visi nuu ka uni jañini ma, vaa ora yukan kúu ora ka jikan‑ta'vi ñayii ma nuu Su'si ma. 


text:
Te ye'e veñu'u ma iyo in tee, te onde nuu ni kâku de ma, ñatuu ka kanda ja'a de ma. Te ndaka kii, te ni yo jan koo i ni ka yo jan xsia'a i de, te ni ka yo sunkoo i de ye'e veñu'u ma ja nani i “Ye'e Vivii” ma, sukan‑va'a kakan de karidaa nuu ñayii ka kivi koo ini veñu'u ma. 


text:
Te tee ñatuu kúu kaka ma, nuu ni jini de Pedro ma ji'in Juan ma, ja sani te jin kivi koo de ini veñu'u ma, te ni jakondee de jikan de karidaa nuu tee ma. 


text:
Kovaa Pedro ma, jiña'a de: ―‍Masu na plata ni oro neva'a sa, kovaa ja neva'a sa a chi kuu taa sa. Ja maa Jesucristo iya ni iyo ñuu Nazaret ma, te ndokuiñi ni, te kaka ni ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Ja ni ka'an Pedro ma sukan, te ni tnii de nda'a kua'a tee ma, te ni ndone'e de tee ma. Sani te ni ka ndani'i ndee ja'a de ma ji'in sukun ja'a de ma. 


text:
Te tee ñatuu kúu kaka ma, kándava de ni ndokuiñi de, te ni keja'a de jika de. Sani te ni ndikin de Pedro ma ji'in Juan ma, te ni ka kivi koo de ini veñu'u ma. Kándava kándita de, te ndáchiñu'u de Su'si ma. 


text:
te ni ka ndakuni i de ja maa de kúu tee ni yo nukoo ni yo jikan de karidaa ye'e veñu'u ja nani i “Ye'e Vivii” ma. Te ni ka sa'vi xeen ini i, te kuenda ni ka yu'u i ja sukan ni nduva'a de ma. Sukan ni ndaka'an Pedro ma Nuke'e Salomón ma 


text:
<pb/>Te tee ñatuu ni yo kuu kaka ma, ja ni nduva'a de ma, te ndikin kua'an ndikin vee de Pedro ma ji'in Juan ma, te ndaka maa ñayii ni ka sa'vi‑nka ini ma, te ka kutneñu i kuan koo i ichi corredor veñu'u ka'nu ma ja nani i “Nuke'e Salomón”, vaa yukan ka iyo de ma. 


text:
Ja ni jini Pedro ma, te jiña'a de: ―‍¿Nava'a ni ka sa'vi‑nka ini ndijin, tee ñuu Israel? ¿Nava'a ka nde'ya ña'a ni, kuenda tnu'u ja saña ka kuu tee ni ka sa'a, ni ka kuu ja ni nduva'a tee ya'a te ni ndakaka de a? 


text:
Ña'a chi maa Su'si ni ka yo kukanu ini tee kúu Abraham ma, ji'in tee kúu Isaac ma, ji'in tee kúu Jacob ma, te suni maa Su'si ni ka yo kukanu ini tna'a o ñayii jana'a‑ka ma, kúu iya ni wa'a jayiñu'u xeen nuu Sa'ya ya Jesús ma. Kovaa ndijin chi ni ka jan xsia'a ni ya nuu tee ka netniñu ma. Te nuu ni kuni Pilato ma ja xsiaa de ya ma, te ñatuu ni ka wa'a ni tnu'u ma. 


text:
Te visi iya ii iya masu ndiso kuechi kúu ya, kovaa ñatuu ni ka jikan ni ja xsiaa de ya ma, su'va ndijin chi ni ka jikan ni ja xsiaa de in tee ni ja'ni ñayii ma. 


text:
Te sukan ni ka ja'ni ndijin iya sa'a ja koteku ini anua o ma. Kovaa saña chi ni ka jini sa ja Su'si ma, ni ndaxteku ya Jesús ma, te chukan kúu ja ka ndakaxtnu'u sa a. 


text:
Te ja ni ka kukanu ini sa maa Jesús ma, te maa Jesús ma ni sa'a ja tee ya'a, ni nduva'a de, sukan ni ka jini ni a, ji'in sukan ni ka jiniso'o ni a. Te ni ndani'i de tnu'u ndee tnu'u ndatnu. Vaa kuechi ja ka kukanu ini sa Jesús ma, te maa ya ni ndasava'a tee ya'a, sukan ka nde'ya ndaka ni a. 


text:
<pb/>’Ñani, jâ jini sa ja maa ni ji'in tee ka tatnuni nuu ni ma, nuu ni ka ja'ni ni Jesús ma, te masu ni ka jini maa ni nawa kúu ja ni ka sa'a ni ma. 


text:
Kovaa ja maa Su'si ma, te ni kuu sukan ni ka yo ka'an ndaka tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u maa ya ma ja Cristo iya tetniñu ya ma chi ndo'o neni ya. 


text:
Chukan kúu ja jin ndakani jin ndaka'vi ini ni, te jin xndoo ni ja u'vi ka sa'a ni ma, te jin ndandikin ni Su'si ma, te jin kandija ni ya, sukan‑va'a maa ya na xnaa kuechi ni ma. Sani te maa Iya Tátnuni ma sa'a ja kenda kivi ja jin ndusii ini ini anua ni a. 


text:
Vaa tetniñu ya Jesús iya ni kaji ya onde xinañu'u ma ja ko kuu ya Cristo iya tetniñu ya nuu ndaka o ma. 


text:
Kovaa vitna chi jiniñu'u ja koo Jesús ma andivi ma onde kenda kivi ndasajaa Su'si ma ndaka ja iyo ñuu ñayivi a, sukan ká'an tnu'u ni yo wa'a ya xinañu'u‑ka ma nuu tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u maa ya ma. 


text:
Moisés ma, ni kaxtnu'u de nuu tee jana'a ma: “Su'si Iya Tátnuni ma, sa'a ya ja kenda ne'un ni a in iya ndakaxtnu'u tnu'u maa ya ma sukan kúu saña, te jin kandija ni ndaka ja ka'an ya ma. 


text:
Vaa nú na in ma kandija ja ka'an iya ndakaxtnu'u tnu'u Su'si ma chi koo siin i ne'un ñayii ka kuu sa'ya Su'si ma.” Sa'a ni ndaka'an de. 


text:
<pb/>’Te ndaka tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma onde tee kúu Samuel ma te vee ma, te ni ka yo ka'an tna de siki kivi ya'a. 


text:
Ndijin ka kuu ñayii jin ndani'i ta'vi, sukan ni ka yo ka'an tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, ji'in sukan ni tatnuni Su'si ma nuu tna'a o tee jana'a ma naxe jin koo va'a de ji'in ya ma. Vaa Su'si ma, ni jiña'a ya Abraham ma: “Ja maa Sa'ya tata ni a, te jin koo vii jin koo va'a ndaka ñayii ka iyo ñuu ñayivi a”, kúu ya jiña'a ya. 


text:
Nuu ni ndaxteku Su'si ma iya kúu Sa'ya ya ma, te ni tetniñu ña'a ya xinañu'u‑ka nuu ndaka ni a, sukan‑va'a ndi‑in ndi‑in ni jin xndoo ndaka ja u'vi ni ka yo sa'a ni ma, te sukan na skuta'vi ña'a Su'si ma ja vii ja va'a ―‍kúu Pedro ma jiña'a de.<pb/>


text:
Ka yikuu‑ka Pedro ma ji'in Juan ma ka ka'an de nuu ñayii ma, te ni ka kenda koo sutu ma, ji'in tee tátnuni nuu tee ka jito veñu'u ma, ji'in tee ka kuu saduceo ma. 


text:
Ka ndakiti ini de, vaa Pedro ma ji'in Juan ma, ka kaxtnu'u de nuu ñayii ma, te ka ka'an de ja jin ndateku ñayii ni ka ji'i ma, vaa sukan ni kuu Jesús ma. 


text:
Ni ka tnii de tee ma. Te kuechi ja ve kukuee ma, te ni ka chinee de tee ma vekaa ma, sukan‑va'a onde in‑ka kii ma, te jin ka'nde de tniñu tee ma. 


text:
Kovaa kua'a ñayii ni ka jiniso'o tnu'u ni ka ka'an Pedro ma ji'in Juan ma, te ni ka kandija i tnu'u Su'si ma, te ja nanimaa tee ma chi visi u'un mil de kúu. 


text:
<pb/>Kii xtnee ma, te ni ka ndaxtutu tna'a tee ka netniñu nuu ñayii judío ma, ji'in tee ka kuu ja'nu ma, ji'in tee ka skua'a tnu'u Moisés ma, ñuu Jerusalén ma. 


text:
Yukan ka iyo tna Anás tee kúu tee tátnuni nuu sutu ma, ji'in Caifás ma, ji'in Juan ma, ji'in Alejandro ma, ji'in ndaka tee ka kuu tna'a tee ka tatnuni nuu sutu ma. 


text:
Ni ka tatnuni de ja na ki koo i ji'in Pedro ma ji'in Juan ma, te na jin konukuiñi de me'ñu ndaka ñayii ma. Sani te ni ka jakondee de ka jikan‑tnu'u de nuu Pedro ma ji'in Juan ma: ―‍¿Na nde in ni tatnuni xi na in xi‑nuu ka kuu ni ja ve koo ni ja ka sa'a ni sa'a? ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Kovaa Pedro ma chi ûni iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, te ni ndakone'e de: ―‍Ndijin, ja ka kuu ni tee ka netniñu ñuu ya'a ji'in ndijin tee ka kuu ja'nu ñuu ya'a, 


text:
ka jikan‑tnu'u ña'a ni siki ja va'a ni kuu ji'in tee ni yo ku'u ya, naxe ni kuu ja ni nduva'a de ma. 


text:
Te va'a‑ni, te káxtnu'u sa nuu ni, sukan‑va'a jín kuni ndaka ñayii ñuu Israel ya. Te tee ya'a tee iyo nuu ndaka ni a, ni nduva'a de ja maa Jesucristo iya ñuu Nazaret ma maa iya ni ka skuita kaa ni nuu krusi ma. Te iya ni ndaxteku Su'si ma kúu ya. 


text:
Maa Jesús ma kúu iya ni ka saxiko ni ma, sukan ka saxiko ni in yuu ja masu jin kuatniñu ni nuu ka sa'a ni ve'e ma. Kovaa vitna suu ya ni nduu yuu kanuu‑ka. 


text:
Vaa maa in‑ni Jesús ma kúu iya kuu sa'a ja jin ndani'i ta'vi o ma, te ñatuu ni a in‑ka ja iyo ñuu ñayivi a ja ka xnani ñayii ma su'si i ma sa'a ja kuu jin ndani'i ta'vi o ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Ni ka jini tee ka netniñu ma ja Pedro ma ji'in Juan ma chi ûni masu ka yu'u de te ka ka'an de ma, te vitna ja masu tee ni ka skua'a ka kuu de. Chukan kúu ja ni ka sa'vi‑nka ini de, te ni ka ndakunitnuni de ja tee ni ka iyo ji'in Jesús ma ka kuu de. 


text:
Te vaa suni iyo tna tee ni nduva'a ma. Chukan kúu ja masu nde kúu naxe jin ka'an de ja masu ja ndaa kúu ja ká'an Pedro ma. 


text:
Sani te ni ka tatnuni de ja na jin nde koo tee ma nuu ka ndatna'a de ma, te ni ka kendoo maa de. Sani te ka jikan‑tnu'u tna'a de, 


text:
te ka ka'an de: ―‍¿Naxe jin sa'a o tee ya'a? Ndaka ñayii ñuu Jerusalén a, ka jini i ja in milagru kúu ja ni nduva'a tee yukan. Masu kuu jin ka'an o ja masu ndija ja sukan ni yo kuu. 


text:
Kovaa ja ma jin ko kuu‑ka yu'u ñayii ma tnu'u ya'a te kuitenuu‑ka i, jín tatnuni o nuu de ja onde vitna te kii ki'in‑ka o a, máko jin ka'an‑ka de tnu'u Jesús ma nuu ni‑in‑ka ñayii ma ―‍ka kuu de ka ka'an de. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ni ka kana de tee ma, te ni ka tatnuni de ja máko jin ka'an‑ka de ni a jin kaxtnu'u‑ka de na in ni yo kuu Jesús ma. 


text:
Kovaa Pedro ma ji'in Juan ma, ni ka ndakone'e de: ―‍Jin ndasa'a maa ni kuenda, te nú játna ini Su'si ma ja jin kandija sa ja ka ka'an ndijin, te ma jin kandija‑ka sa ja ká'an maa Su'si ma. 


text:
Saña chi masu kuu jin xndoo sa ja jin ka'an sa tna'a ja ni ka jini sa a ji'in ja ni ka jiniso'o sa a ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Te tee ka netniñu ma, visi ni ka ndonda de, kovaa ni ka xsiaa de tee ma kuan koo de. Masu ni ka ni'i ini de naxe jin skuiso kuechi de tee ma, vaa ndaka ñayii ma, ka chiñu'u i Su'si ma ja ni kuu ma. 


text:
Te tee ni nduva'a ma ja ni kuu milagru ni sa'a Su'si ma chi yi'i de vi'i‑ka uu xiko (40) kuiya. Ñayii ka kandija Su'si ma, ni ka jikan i tnu'u ndee tnu'u ndatnu nuu ya ja na kuu jin kaxtnu'u de tnu'u ya ma 


text:
<pb/>Pedro ma ji'in Juan ma, nuu ni ka yaa de ma, sani te kuan nu koo de nuu ka ndatna'a de ji'in ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te ni ka ndakani de ndaka ja ni ka jiña'a tee ka tatnuni nuu sutu ma, ji'in tee ka kuu ja'nu ma. 


text:
Ja ni jinu ni ka jiniso'o i ma, te ndaka i ni ka jikan‑ta'vi nuu Su'si ma, te sa'a ka jikan‑ta'vi i: ―‍Iya Tátnuni, ndijin ja ni sa'a ni andivi a, ji'in nuu ñu'ú ya, ji'in mar ma, ji'in ndaka ja ka iyo ñuu ñayivi a, 


text:
te ja maa Xtumani Ndios ma, te ni ska'an ni tna'a sa tee jana'a David ma, tee ni jinukuechi nuu ni ma, te sa'a ni ka'an de:<pb/>¿Nava'a ni ka ndakanda ñayii ndaka ñuu a? ¿Nava'a ka ñu'u ini i te ka ndatnu'u tna'a i ja masu kuatniñu?<pb/> 


text:
Tee ka kuu rey ma, ji'in tee ka tatnuni ñuu ñayivi a, in‑ni ja ka jani ini de, te ka chutna'a tnu'u de ja ma jin kandija de ja ká'an Iya Tátnuni ma,<br/>te ka kuni u'vi de nuu ya, ji'in nuu iya ni kaji Iya Tátnuni ma ja ko kuu ya Cristo iya ni tetniñu Su'si ma. Sa'a ni ka'an David ma. 


text:
<pb/>’Ja ndaa kúu ja Herodes ma ji'in Poncio Pilato ma, ni ka ndatna'a de ini ñuu ya'a ji'in ñayii ka iyo in‑ka ñuu ma, ji'in ñayii Israel ya, te ñatuu ni ka kunimani i nuu Sa'ya ni Jesús iya ii jinukuechi nuu ni a, iya ni kaji ni ja ko kuu ya Cristo ma. 


text:
Iya Tátnuni, vitna konde'ya ni sukan ka xsiu'u ña'a de a, te chindee ña'a ni ja ka jinukuechi sa nuu ni a, sukan‑va'a má jin koyu'u sa te jín kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a ni ka'an ni ma. 


text:
Te ja maa Jesús iya ii jinukuechi nuu ni a, te sa'a ni kua'a seña ji'in milagru, sukan‑va'a jín nduva'a ñayii ka ku'u ma te jín kandija i ja maa ni ka iyo ji'in sa ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Nuu ni jinu ni ka jikan‑ta'vi de ma, nuu ka iyo tutu de ma ni tnaa, te ndaka de ma ni ka ndani'i tnu'u ndee tnu'u ndatnu ni wa'a maa Xtumani Ndios ma. Sani te ni ka keja'a tuku de ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma ni‑ka'nu ñuu ma, te ñatuu ni ka yu'u‑ka de. Ndaka ja ka neva'a in in ñayii ka kandija Su'si ma chi kuenda ndaka i kúu 


text:
<pb/>Ndaka ñayii ka kandija Su'si ma, kua'a xeen i kúu, te in‑ni ja ka jani ini i. Ni‑in i ñatuu ka ka'an ja ndatniñu i ma te kuenda ma in‑ni i ko kuu, nú masu ja kuenda ndaka i kúu. 


text:
Te tee ni tetniñu ya ma, ka yikuu de ka ndakani de ja sukan ni ndateku Jesús iya tátnuni ma nuu ndaka ñayii ma. Te Su'si ma, kua'a xeen ja vii ja va'a ni yo skuta'vi ya ndaka de ma. 


text:
Ñatuu na in ni iyo ne'un de ma ja ko ka'ni ña'a nawa kuatniñu i, vaa nú na in neva'a ñu'ú i xi ve'e i, te ni yo xiko i, te xu'un ma, 


text:
te ni ka yo wa'a i nuu nda'a tee ni tetniñu ya ma, sukan‑va'a jin ndaka'nde de nuu ndaka ñayii ka kunda'vi‑ka ma naxe ka jiniñu'u i ma. 


text:
Sukan ni sa'a in sa'ya tata tee nani Leví ma nani de José in tee ni kâku ñuu Chipre ma, te ni ka ndaxnani ña'a tee ni tetniñu ya ma Bernabé. Te tnu'u Bernabé ma kúni ka'an “Tee Ndáka'an Mani”. 


text:
Te tee ya'a, ni yo neva'a de in ñu'ú, te ni xiko de, te xu'un ni ni'i de ma ni wa'a de nuu nda'a tee ni tetniñu ya ma.<pb/>


text:
Te tee ya'a, ni ka chutna'a tnu'u de ji'in ñasi'i de ma, te ni ka ndake'en de jaku xu'un ma. Te jaku‑ni ni ka jani ini de ja jin kua'a de tee ni tetniñu Jesús ma. 


text:
Kovaa Pedro ma, jiña'a de: ―‍Ananías, ¿nava'a ni wa'a ni tnu'u ja ni kivi tachi ma ini anua ni a te xnda'vi ni Xtumani Ndios ma kúni ni, ja ni ndachu'u ni jaku xu'un ni ka chuya'vi ña'a i ja ñu'ú ni ma? 


text:
¿Masu ñu'ú maa ni ni yo kuu ma? Te ja ni xiko ni ma, ¿masu xu'un maa ni kúu? ¿Nava'a ni jani ini ni sa'a? Masu ñayii a ni xnda'vi ni chi Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Ja ni jiniso'o Ananías ma sukan, te ni kotuu de, te ni ji'i de. Te ndaka ñayii ni ka jini ma chi ni ka yu'u xeen i. 


text:
Sani te ni jan koo uni kuun suchi jaa, te ni ka chutuu i ñunde'yu de ma in sa'ma, te ni jan koo i ni ka chu'u i de. 


text:
<pb/>Visi nuu uni ora ja ni kuu sukan ma, te ni kivi ñasi'i Ananías ma. Ni masu jini ña sukan ni kuu ma. 


text:
Pedro ma, jikan‑tnu'u de ña: ―‍Ka'an ni, ¿ndija yii ni ma ja sukan‑ni ni jinu ya'vi ñu'ú ni ka xiko ni ma? ―‍kúu de jiña'a de. Te ni ndakone'e ña: ―‍Sukan‑ni ni jinu ―‍kúu ña jiña'a ña. 


text:
<pb/>Pedro ma, jiña'a de: ―‍¿Nava'a ni ka chutna'a tnu'u ni ja jin kototnuni ni Xtumani Ndios iya tátnuni nuu o a? Yukan ve ndi koo suchi ni jan koo ni ka chu'u i yii ni ma. Te vitna, te jin koo i jin chu'u tna ña'a i ndijin ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ora yukan, te ni kotuu Safira ma, te ni ji'i ña nuu ja'a Pedro ma. Nuu ni ka ndivi koo suchi jaa ma, te ni ka ndani'i i ña ja ni ji'i ña. Te ni jan koo i ni ka chu'u i ña xiñi yii ña ma. 


text:
Te ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, ji'in ndaka ñayii ni ka jiniso'o sukan ni kuu ma, ni ka yu'u xeen i, te ka ndi ini i nasa yukan, te jin ko sa'a tna i sukan te jin ndo'o i sukan. Kua'a seña ji'in milagru ni ka yo sa'a tee ni tetniñu Jesús ma 


text:
<pb/>Ja maa Su'si ma, te ni ka yo sa'a tee ni tetniñu Jesús ma kua'a seña ji'in milagru ne'un ñayii ma. Te ndaka i ni ka yo ndututu ini corredor nani Salomón ma, te in‑ni ni ka yo jani ini ndaka i. 


text:
Ni‑in‑ka ñayii ñuu ma, ñatuu ni ka yo kusaa ini i ja jin tu'va i ñayii ka kandija Su'si ma, kovaa ndaka tuku maa i chi ni ka yo ka'an vii, ni ka yo ka'an va'a i ja jin kuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma. 


text:
Te ni ka yo kene'e i ñayii ka ku'u ma yu'u ichi ma, te ni ka yo sonee i ñayii ma siki jito, sukan‑va'a nuna ya'a Pedro ma, te visi ja kuanda'vi de ma na kuiso siki ñayii ku'u ma, te nduva'a i. 


text:
Suni ñayii ñuu yatni ma, ni yo jan koo kua'a i ñuu Jerusalén ma, ka ndiso i ñayii ka ku'u ma ji'in ñayii ni yo xndo'o ña'a tachi ma, te ndaka i ni ka yo nduva'a. Sukan ni ka ndo'o tee ni tetniñu Jesús ma kuechi ja ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma 


text:
<pb/>Te tee tátnuni nuu sutu ma, ji'in in‑ka jichi tee ka kuu saduceo ka iyo ji'in de ma, ka kukueñu ini de. 


text:
Kovaa jakuaa ma, in ángel jinukuechi nuu Iya Tátnuni ma ni jan nu kune ye'e vekaa ma, te ni ndene'e i de, te jiña'a i: 


text:
<pb/>―‍Kuán koo ni, te jin kivi koo ni veñu'u ka'nu ma, te jin ndakani ni nuu ñayii ma ndaka ja vii ja va'a ka sa'a ka kuu ñayii ni ka kandija tnu'u Jesús ma ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>Te sukan ni ka jiniso'o de ma, te xtnee ne'e ma, te ni ka kivi koo de veñu'u ka'nu ma, te ni ka keja'a de ka kaxtnu'u de. Te tee tátnuni nuu sutu ma ji'in tee ka iyo ji'in de ma chi ni ka kana de ndaka tee ka ja'nde tniñu ñuu judío ma, ja jin ndututu de ja jin ndatnu'u tna'a de, te ni ka tetniñu de soldado ma ja jin koo de jin kueka de tee ni ka chinee de vekaa ma ja kuechi ja ka kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a ya ma. 


text:
Kovaa nuu ni ka kenda koo soldado ma vekaa ma, te ñatuu ni ka ndani'i de tee ma, sani te ni ka ndakokuiñi de, te ni ka ndakani de, 


text:
te ka jiña'a de: ―‍Ni ka ndani'i sa vekaa ma ja ndesi vava'a, te ka jito soldado ma ye'e vekaa ma. Kovaa nuu ni ka ndakune sa ma, masu na in ni ka ndani'i sa ini vekaa ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Ja ni ka jiniso'o tee ka tatnuni nuu sutu ma, ji'in tee tátnuni nuu tee ka jito veñu'u ka'nu ma, te ka jikan‑tnu'u tna'a de ndende kenda ndaka ja yikuu ya. 


text:
Te ora yukan ni kenda in tee, te jiña'a de: ―‍Tee ni ka chinee ni vekaa ma chi ka iyo de ini veñu'u ka'nu ma, te ka yikuu de ka kaxtnu'u de nuu ñayii ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te tee ka jito veñu'u ka'nu ma ji'in tee tátnuni nuu de ma, kuan koo de kuan nu nduku de tee ni tetniñu Jesús ma. Kovaa ñatuu ni ka sa'a ndeva'a de tee ma, vaa ka yu'u de, nasa jin kua'a yuu ña'a ñayii ma. 


text:
Nuu ni ka kenda koo de ma, ni ka jeka de tee ma, te kuan koo de ji'in tee ma nuu ni ka ndatna'a tee ka ja'nde tniñu ma. Te tee tátnuni nuu sutu ma, ni jikan‑tnu'u de: 


text:
<pb/>―‍Saña chi jâ ni ka ka'an‑so'o sa nuu ni ja másu ko jin ka'an‑ka ni ni a vala‑ka ja kuu tee yukan, te ¿nawa ka sa'a ndijin? Jâ ni ka kaxtnu'u ni tnu'u Jesús ma ni‑ka'nu ñuu Jerusalén a, te ka kuni ni ja jin xtekuechi ña'a ni ja saña ni ka ja'ni tee yukan ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Pedro ma ji'in jaku‑ka tee ni tetniñu Jesús ma, ni ka ndakone'e de: ―‍Jiniñu'u ja kandija o xinañu'u‑ka ja ká'an Su'si ma sana ja ká'an ñayii ñuu ñayivi a. 


text:
Suni maa ya kúu Su'si tna'a o tee jana'a ma, te maa ya ni ndaxteku Jesús iya ni ka skuita kaa ni nuu krusi ma, iya ni ka ja'ni ni ma. 


text:
Te Su'si ma, ni ndone'e ya ya, te ni ndasunkoo ya ya xiñi kua'a ya ma. Te suu ya kúu iya jin kondikin o, te skaku ña'a ya nuu ja u'vi ma, sukan‑va'a yo'o ja ka kuu o ñayii ñuu Israel ya, jín ndakani jín ndaka'vi ini o, te jín xndoo o ja u'vi ka sa'a o ma, te jín ndandikin o Su'si ma, te jín kandija o ya, te sukan, te sakanu ini ya kuechi o ma. 


text:
Ja sukan ni kuu ma, te testigu ka kuu sa ji'in Xtumani Ndios ma iya ni tetniñu Su'si ma nuu ndaka ñayii ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Nuu ni ka jiniso'o de sukan ma, ni ka ndakiti xeen ini de, te ni ka kuni de ja jin ka'ni de tee ma. 


text:
Kovaa ne'un tee ka ja'nde tniñu ma iyo in tee kúu fariseo nani de Gamaliel. In tee skua'a tnu'u Moisés ma kúu de, te ka iyo respetu ñayii ñuu ma nuu de. Te tee ya'a, ni ndokuiñi de, te ni tatnuni de ja jin kene'e de tee ni tetniñu Jesús ma nunuu‑ni. 


text:
Sani te jiña'a de nuu tee ka ja'nde tniñu ma: ―‍Tee ñuu Israel, jin kani va'a ini ni naxe jin sa'a ni ji'in tee ya'a. 


text:
Jin ndaka'án ni ja iyo kivi ja ni kenda tee nani Teudas ma, ká'an de ja in tee kanuu kúu de, te ni ka ndikin ña'a kuun cientu ñayii. Kovaa ni ka ja'ni i tee yukan, te ñayii ni ka yo ndikin ña'a ma, ni ka jitenuu i, te yukan ni jinu ndaka. 


text:
Te kuee‑ka ma, ne'un kivi ka ndakan de kuiya ñayii ma, ni kenda tuku tee nani Judas ma tee ñuu Galilea ma, te ni kundee de ja ni ka ndikin ña'a jaku ñayii. Kovaa suni ni ka ja'ni tna i de, te ndaka ñayii ka ndikin de ma, ni ka jitenuu i. 


text:
Chukan kúu ja ká'an‑so'o sa nuu ni ja jin xsiaa ni tee ya'a, te má jin kivi nduu ni ji'in de. Nú ja tátnuni ñayii kúu ja ka sa'a de a chi naa maa i. 


text:
Kovaa nú Su'si ma tátnuni, masu jin kundee ni jin sunkani ni. Jin konee ni cuidado, nasa ka yikuu ni ka kanaa ni ji'in Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. Te ni ka kendoo ini de ja sukan ni ka'an Gamaliel ma. 


text:
Chukan kúu ja ni ka ndakana de tee ni tetniñu Jesús ma, te ni ka kani de tee ma, te ni ka jiña'a de ja máko jin ko kaxtnu'u‑ka de siki ja Jesús ma. Sani te ni ka xsiaa de tee ma. 


text:
Te ni ka nde koo sii ini xeen tee ni tetniñu Jesús ma, vaa jâ ni jani ini Su'si ma ja tee ka jinukuechi vava'a nuu ya ka kuu de, te chukan kúu ja ni wa'a ya tnu'u ja ni ka ka'an ndeva'a i ja jin kuu de ma te ni ka sa'a ndeva'a ña'a tee ka ja'nde tniñu ma kuechi ja ka kaxtnu'u de tnu'u maa Jesús ma. 


text:
Kovaa maa de chi masu ni ka yo kuita de ja ndaka kivi ka ka'an de ka kaxtnu'u de nuu ñayii ma ini veñu'u ka'nu ma ji'in ve'e ñayii ma tnu'u vii tnu'u va'a Jesús ma ja suu ya kúu Cristo iya ni tetniñu Su'si ma.<pb/>


text:
Te kivi yukan ve kukua'a ñayii ka kandija Su'si ma. Te ñayii ka ka'an sa'an griego ma, ni ka keja'a i ka kuyika i nuu ñayii ka ka'an sa'an hebreo ma, te ka jiña'a i: “¿Nava'a ñatuu ka jatanuu va'a de naxe jin kaa ña'a ni ka ji'i yii ma ja ka ka'an ña sa'an griego ma?” 


text:
Ndi‑uxi uu tee ni tetniñu ya ma, ni ka ndututu de ji'in ñayii ka kandija ya ma, te ka jiña'a de: ―‍Masu va'a‑ni ja jin xndoo saña ja ka kaxtnu'u sa tnu'u Su'si ma, te jin katanuu sa ja jin kua'a sa ja jin kaa ñayii ma. 


text:
Chukan kúu ja jin nduku ni uja tee ka kukanu ini ni ma, tee ka kuu tee ndichi, te ûni ka iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, te jín kucargu de tniñu ya'a. 


text:
Te saña chi jin katanuu sa ja jin kakan‑ta'vi sa, te jin kaxtnu'u sa tnu'u Su'si ma nuu ñayii ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ndaka de ni ka kendoo ini ja sukan ni ka ka'an de ma, te ni ka kaji de Esteban ma tee ni‑yu'u ni‑anua de kándija de Su'si ma te ûni iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, ji'in Felipe ma, ji'in Prócoro ma, ji'in Nicanor ma, ji'in Timón ma, ji'in Parmenas ma, ji'in Nicolás in tee ñuu Antioquía ma ja onde xi'na‑ka ma jâ ni nduu de in tee judío ma. 


text:
Sani te ni jan koo de ji'in tee ma nuu ka iyo tee ni tetniñu Jesús ma. Te tee yukan, ni ka jikan‑ta'vi de nuu Su'si ma, te ni ka sonee de nda'a de ma siki tee ni ka ndakaji de ma. 


text:
<pb/>Te ni‑ka'nu ñuu ma ni ka jiniso'o i tnu'u Su'si ma, te ve kukua'a ñayii ñuu Jerusalén ma ka kandija ya ma. Suni kua'a tna'a sutu judío ma, ka kandija de tnu'u Su'si ma. Ni ka tnii de Esteban ma 


text:
<pb/>Esteban ma, vii luu kúu de, vaa iyo tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma ini anua de ma, te ja maa Su'si ma, te ni yo sa'a de milagru ne'un ñayii ma. 


text:
Jaku ñayii veñu'u luluu nuu ka ndatna'a ñayii judío ma ja ni ka ndayaa i ja ni ka jinukuechi i nuu in‑ka ñayii ma, ji'in jaku ñayii ñuu Cirene ma, ji'in ñuu Alejandría ma, ji'in ñuu Cilicia ma, ji'in ñuu Asia ma, ni ka keja'a i ka tee i Esteban ma tnu'u. 


text:
Te ni ka chuya'vi i ñayii, sukan‑va'a jin ka'an i ja ni ka jiniso'o i ja ká'an de tnu'u ndeva'a ja kuu Moisés ma ji'in ja kuu Su'si ma. 


text:
Sa'a ni ka ndaskanda i ñayii ñuu ma, te tee ka kuu ja'nu ma, ji'in tee ka skua'a tnu'u ni yo kaxtnu'u Moisés ma, ni ka tnii de Esteban ma, te ni jan koo de ji'in tee ma nuu ka ja'nde de tniñu ma. 


text:
Te suni ni ka nduku de jaku ñayii ja jin xtekuechi i Esteban ma, sukan‑va'a jin ka'an tnu'u i, te sa'a jin kuña'a i: ―‍Tee ya'a chi ká'an ká'an‑ni de ja u'vi siki veñu'u ii a ji'in siki ja ni tatnuni Moisés ma. 


text:
Ni ka jiniso'o sa ja ká'an de ja Jesús tee ñuu Nazaret ma, ndakana de veñu'u a, te suni ndaxsama de sukan ni tatnuni Moisés ma ja jin ko sa'a o ma ―‍ka kuu i ka jiña'a i. 


text:
<pb/>Te tee ka tatnuni ma, ji'in ndaka tee ka nukoo ma, ka nde'ya de Esteban ma, te ni ka jini de nuu tee ma, ja kaa sukan kaa in nuu ángel ma.<pb/>


text:
Te Esteban ma, ni ndakone'e de: ―‍Ñani sa ji'in yuva sa, jin koniniso'o ni ja ká'an sa a. Su'si o iya iyo jayiñu'u ma, ni kenda ya nuu tna'a o Abraham ma nuu iyo de ñuu Mesopotamia ma xi'na‑ka sana ki'in de ja koo de ñuu Harán ma. 


text:
Te jiña'a ya: “Xndoo ni ñu'ú ni a ji'in tna'a ni a, te kuá'an ni ñu'ú kaxtnu'u sa nuu ni ma”, kúu ya jiña'a ya. 


text:
Sani te Abraham ma, ni kee de ñuu ñayii caldeo ma, te kua'an de ja koo de ñuu Harán ma. Sani te ni ji'i yuva de ma yukan, sani te maa Su'si ma ni ki xsia'a Abraham ma ja koo de ñu'ú ya'a nuu ka iyo o vitna a. 


text:
Kovaa ñatuu ni wa'a ya ñu'ú ma, ni a nuu konukuiñi de ma, kovaa ni skuiso ya ja kuee‑ka, sana kua'a ya sa'ya tata de ma, visi kivi yukan ñatuu koo‑ka sa'ya de ma. 


text:
Suni ni jiña'a Su'si ma ja sa'ya tata de ma, jin koo i in‑ka ñuu jin kunukuechi i, te jin ndo'o jin neni i, te jin sa'a ndeva'a ña'a ñayii ma kuun cientu kuiya. 


text:
Kovaa suni jiña'a Su'si ma: “Saña chi suni xndo'o xneni sa ñuu nuu jin kunukuechi i ma. Sana jin nde koo i, te jin ndakatanuu ña'a i”, kúu ya jiña'a ya. 


text:
Nuu ni skuiso Su'si ma sukan sa'a ya ja jin kuu sa'ya tata Abraham ma, te ni tatnuni ya ja jin chitnuni de tee ma. Chukan kúu ja nuu una kivi ja ni kâku sa'ya de Isaac ma, te Abraham ma, ni chitnuni de i, te suni sukan ni sa'a Isaac ma sa'ya de Jacob ma, te suni sukan ni sa'a Jacob ma ndaka sa'ya de ma, tee ni ka yo kuu yuva uxi uu jichi ñayii ñuu Israel ma. 


text:
<pb/>’Tna'a o tee ni ka yo kuu sa'ya Jacob ma, ni ka kukueñu ini de nuu ñani de José ma, te ni ka xiko de i ma, te tee ni ka jaan i ma chi ni jan koo de ni ka jan xsia'a de i ñuu Egipto ma. Kovaa maa Su'si ma ni iyo ji'in José ma. 


text:
Te ni chindee ni chituu ya de ndaka tnundo'o tnuneni ni yo ndo'o de ma, te ni wa'a ya tnu'u ndichi naxe ka'an de ma, te ni sa'a ya ja ni yo jatna ini faraón rey ñuu Egipto ma sukan sa'a sukan kúu de ma, te ni kukanu ini ña'a rey ma ja maa José ma ni yo kuu tee tátnuni nuu ñayii ñuu Egipto ma ji'in ni‑ka'nu ve'e de ma. 


text:
<pb/>’Ni iyo soko ni iyo tnama ji'in tnundo'o tnuneni ni ka yo ndo'o ñayii ñuu Egipto ma ji'in ñayii ñuu Canaán ma. Te tna'a o tee jana'a ma, te ñatuu nawa ka ni'i‑ka de ja jin kaa de. 


text:
Nuu ni jiniso'o Jacob ma ja ñuu Egipto ma chi jin ni'i de ja jin kaa de ma, te ni tetniñu de sa'ya de ma tna'a o tee jana'a ma ja na jin koo de jín kuaan de ja jin kaa de ma. Cha'a ni yo kuu xinañu'u ja ni jan koo de ñuu Egipto ma. 


text:
Te ja ku‑uu jichi ja ni jan koo de ma, te ni kaxtnu'u José ma ja ndi‑tna'a ñani de, te sukan, te ni jini faraón ma nde in ka kuu tna'a José ma. 


text:
Te ni tatnuni José ma nuu ñani de ma ja jin koo de jin kueka de yuva de ma ji'in ndaka tna'a de ma, te ndaka tna'a José ma chi uni xiko ja'un (75) de kúu. 


text:
Sukan ni ka kivi koo Jacob ma ñuu Egipto ma, te yukan ni ji'i de, te yukan ni ka ji'i tna tna'a o ñayii jana'a ma. 


text:
Te ni ndi koo ji'in i yiki de ma ñuu Siquem ma, te ni ka chu'u i de nuu ñu'ú ni jaan Abraham ma, ja ni chuya'vi de sukan ndee i ma nuu sa'ya tee nani Hamor ma ñuu Siquem ma. 


text:
<pb/>’Nuu ve kuyatni kivi ja ko kuu sukan ni skuiso Su'si ma nuu Abraham ma, te ñayii ñuu Israel ma, ni ka kukua'a xeen i ñuu Egipto ma. 


text:
Te rey ya'a, ni xnda'vi de ñayii ñuu Israel ma, te ni sa'a ndeva'a de ndaka tna'a o ma, te ni xtetuu de ñayii ma ja jin xndoo i sa'ya i suchi yii yika ni ka kâku ma, sukan‑va'a na jin kûu i te ma jin ndukua'a‑ka i. 


text:
Ne'un kivi yukan ni kâku Moisés ma, te ni jatna ini Su'si ma lulu yukan. Ni ka yo jito ña'a yuva i ma uni yoo ve'e de ma. 


text:
Kovaa nuu ni ka xndoo de i ja kûu i ma, sasi'i faraón ma ni ndani'i ña'a, te ni skua'nu ña'a i kuenda tnu'u ja sa'ya maa i kúu suchi ma. 


text:
Te ni ka kaxtnu'u de nuu Moisés ma ndaka tnu'u ndichi sukan kúu ñayii ñuu Egipto ma, te ni kuu de in tee ndee tee ndatnu ja ni yo sa'a de ma ji'in ja ni yo ka'an de ma. 


text:
<pb/>’Nuu ni ndi'i Moisés ma uu xiko (40) kuiya ma, te ni jani ini de ja jin koto de tna'a de ñayii ñuu Israel ma. 


text:
Kovaa ja ni jini de ja in tee ñuu Egipto ma, sa'a ndeva'a de in tna'a de ma, te Moisés ma, ni jan chindee de tna'a de ma, te ni ja'ni de tee ñuu Egipto ma. 


text:
Kovaa Moisés ma, jani ini de ja tna'a de ma, jin kunitnuni i ja maa de ko kuu tee kuatniñu Su'si ma ja ndene'e ya ñayii Israel ma, kovaa ñatuu ni ka jinitnuni i. 


text:
Te kivi yutnee ma ni ndani'i de uu tee Israel ma ja ka kanaa de, te jiña'a de: “Má jin kanaa‑ka ni, vaa ndi‑tna'a ñani ni. ¿Nava'a ka sa'a ndeva'a tna'a ni?”, kúu de jiña'a de. 


text:
Sani te tee sa'a ndeva'a ñani de ma, jiña'a de nuu Moisés ma: “¿Na in ni tetniñu ña'a ja tatnuni ni xi ja ka'nde ni tniñu siki saña? 


text:
Ja ni jiniso'o Moisés ma sukan ma, ni jinu de kua'an de, te ni iyo de ñuu Madián ma nuu masu ñuu de kúu ma, te yukan ni tnanda'a de, te ni ka iyo uu sa'ya de. 


text:
<pb/>’Ja ni ya'a uu xiko (40) kuiya ma, te yatni yuku nani i Sinaí ma nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma, ni kenda in ángel me'ñu in tnu iñu kánda'a kánda'a‑nka tnu ma. 


text:
Moisés ma, ni sa'vi‑nka ini de ja ni jininuu de sukan ma, te nuu ni jan tu'va de ja kuni va'a‑ka de ma, te ni jiniso'o de ja ká'an Iya Tátnuni ma, 


text:
te jiña'a ya: “Saña kúu Su'si tna'a ni tee ni ka yo kuu Abraham ma, ji'in Isaac ma, ji'in Jacob ma”, kúu ya jiña'a ya. Te Moisés ma, ni keja'a ni'i ni'i‑nka de ja yu'u de, te ni ñatuu kúsaa ini de ja konde'ya de. 


text:
Ja ndaa kúu ja jini sa sukan ka ndo'o ñayii ñuu sa a ja ka iyo i ñuu Egipto ma, te jiniso'o sa sukan ka tnana u'vi i ja ka ndo'o i ma, te ni kuun sa vee sa ja ndene'e sa i. Te chukan kúu ja ne'e ni, te tetniñu ña'a sa ñuu Egipto ma”, kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>’Ñayii israelita ma, ni ka saxiko maa i tee kúu Moisés ma, te ni ka jiña'a i de: “¿Na in ni tatnuni ja ko kuu ni tee ja'nde tniñu ji'in tee tátnuni nuu sa a?”, ka kuu i ka jiña'a i. Kovaa visi ni ka ka'an i sukan ma, te Su'si ma chi ni tetniñu ya de ja ko kuu de tee tatnuni ji'in tee ndene'e ñayii kúu ñuu ya ma, te maa ángel ni kenda nuu núkoo tnu iñu ma ni chindee ña'a. 


text:
Te Moisés ma ni yo kuu tee ni ndene'e tna'a o ñayii jana'a ma, te ja maa Su'si ma, te ni sa'a de milagru ñuu Egipto ma, ji'in nuu Mar Rojo ma, ji'in nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma uu xiko (40) kuiya. 


text:
Te Moisés ma ni yo kuu tee ni jiña'a nuu ñayii ñuu Israel ya: “Sa'a Su'si ma ja ne'un ni a kenda iya kaxtnu'u tnu'u ya ma sukan káxtnu'u sa tnu'u maa ya a nuu ni a, te jin koniniso'o ni ja ka'an ya ma”, kúu de jiña'a de. 


text:
Te maa Moisés ma ni yo kuu tee ni iyo me'ñu ndaka ñayii ñuu Israel ma ja ni ka yo ndatna'a i ma nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma. Te ni iyo de ji'in Su'si ma iya ni ka'an nuu de xini yuku nani Sinaí ma. Te ni iyo de ji'in ndaka tna'a o ñayii jana'a ma. Te nuu maa de ni wa'a ya tnu'u sa'a ja koteku o ma, te ni ndakaxtnu'u de nuu o ma. 


text:
Kovaa tna'a o ñayii jana'a ma, ñatuu ni ka kandija i ja ni ka'an Moisés ma, su'va ni ka saxiko i, te ni ka kuu ini i ja jin ndakokuiñi i ñuu Egipto ma. 


text:
Te ni ka jiña'a i Aarón ma: “Sa'a ni in su'si iya kóxtnuu nuu o a, vaa Moisés tee ni kene'e ña'a ñuu Egipto ma, masu ka jini o nawa ni kuu de”, ka kuu i ka jiña'a i. 


text:
Sani te ni ka ndane'e i in serru ja ko kuu su'si i, te ni ka sa'a i in viko, te ni ka ja'ni i kiti ja jin ndakua'a i nuu su'si i ma, te sukan ni ka kusii ini xeen i nuu su'si i ja ni ka sa'a maa i ma. 


text:
Te chukan kúu ja ni xndoo ña'a Su'si ndija ma, te ni ka keja'a maa i ni ka chiñu'u i tiuxini ma ji'in ndaka ja ka iyo andivi ma, vaa sa'a ndee nuu tutu tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma:<pb/>Ñayii israelita, masu ni ka ja'ni ni kiti nuu sa, ni masu ni ka ndataa ni ja kúu kuenda sa ma ndi‑uu xiko (40) kuiya ni ka iyo ni nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma.<pb/> 


text:
Saa su'va ni ka jiso ni ve'e Moloc ma ji'in tiuxini ni yo kuu su'si ni Renfán ja jin chiñu'u ni ma.<pb/>Te kuechi ja sukan ni ka sa'a ni ma, chukan kúu ja tetniñu jika‑ka ña'a sa jin koo ni sana ñuu Babilonia ma, kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>’Tna'a o ñayii jana'a ma, nuu ni ka iyo i nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma, te ni ka yo neva'a ñukuun i in ve'e sa'ma nuu ni yo ka'an Su'si ma, tna'a ja ni ka sa'a de sukan ni tatnuni Su'si ma nuu Moisés ma, nuu ni jiña'a ya ja jin sa'a de in ve'e sa'ma sukan kaa tna'a ja ni kaxtnu'u ya nuu de ma. 


text:
Tna'a o ñayii jana'a ma, nuu ni ka kunda'a i ve'e sa'ma ma, te ka ndiso i ve koo i ji'in Josué ma nuu ni ka kivi koo i ñu'ú ñayii in‑ka ñuu ma. Te maa Su'si ma ni kene'e ñayii ñuu yukan, te ni ka kivi koo tna'a o ñayii jana'a ma, sukan ni yo kuu onde kivi yukan te onde kivi ni iyo David ma. 


text:
Te ni jatna ini Su'si ma sukan sa'a David ma, te ni jikan‑ta'vi de ja sa'a de in veñu'u ka'nu nuu ko jin chiñu'u de Su'si ni yo chiñu'u Jacob ma. 


text:
Kovaa Su'si onde sukun ma, masu iyo ya veñu'u ni ka sa'a nda'a ñayii ma, vaa sa'a ni ka'an ya te ni ndaka'an in tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma:<pb/> 


text:
Onde andivi ma kúu nuu núkoo sa ma, te onde nuu ñu'ú ya ka iyo ja'a sa ya.<pb/>¿Na ve'e sa kúu ja jin sa'a ni a?, ká'an Iya Tátnuni ma. ¿Ndenu kúu nuu ndatatu sa ma?<pb/> 


text:
<pb/>’Kovaa ndijin chi inundee xeen ini ni, te ñatuu ka kandija ni Su'si ma, te inuso'o ka ndaa ni. Ndimaa ñatuu ka kandija ni ja ká'an Xtumani Ndios ma. Sukan ni ka yo kuu tna'a o ñayii jana'a ma, sukan ka kuu ni. 


text:
Vaa tna'a o tee jana'a ma, ûni ni ka yo sondikin de ndaka tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. Te ûni ni ka yo ja'ni de tee ni ka yo ndakaxtnu'u sukan kii iya va'a ini ma. Te iya va'a ini ma, jâ ni kii ya, kovaa ndijin chi su'va ni ka ke'en‑su'va ni ya, te ni ka ja'ni ni ya ma. 


text:
<pb/>’Ndijin ja ni ka jini ni tnu'u ni tatnuni Su'si ma nuu Moisés ma ja ni ka kaxtnu'u ángel ma, te ñatuu ni ka sa'a ni sukan ká'an ja jin ko sa'a o ma ―‍kúu de jiña'a de. Sukan ni ka ja'ni i tee kúu Esteban ma 


text:
<pb/>Nuu ni ka jiniso'o de sukan ma, te ka ndakandi'i ka ndakandi'i‑nka de nu'u de ma, ja ni ka ndakiti xeen ini de nuu Esteban ma. 


text:
Kovaa Esteban ma, ûni iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, te nde'ya de andivi ma, te ni jini de ja vivii iyo nuu iyo Su'si ma, te núkuiñi Jesús ma xiñi kua'a Su'si ma. 


text:
Sani te jiña'a de: ―‍Vitnañu'ni te ûni nde'ya sa ja nune andivi ma, te iya ni kii ñayivi ñuu ñayivi a, iyo ya xiñi kua'a Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te ka kayu'u nini'i de, te ni ka jasi nda'a de so'o de ma, te ka jinu ndaka de ni jan koo de, te ni ka tnii de Esteban ma, 


text:
te ni ka kene'e de tee ma onde yuñuu ma, te ni ka wa'a yuu de tee ma. Te tee ka wa'a yuu ma, ni ka tava de su'nu de ma, te ni ka xndoo de ja ko koto in suchi nani Saulo. 


text:
<pb/>Te nani ka wa'a yuu de Esteban ma, te jikan‑ta'vi Esteban ma, te jiña'a de: ―‍Jesús Iya Tátnuni, ndunda'a ni anua sa ya ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te núkoo jiti de, te ni kayu'u nini'i de: ―‍Iya Tátnuni, máko ke'en kuenda ni kuechi ñayii ya'a ―‍kúu de ká'an de. Te nuu ni ka'an de sukan ma, sani te ni ji'i de.<pb/>


text:
Te Saulo ma, iyo tna i yukan, suni ni kendoo ini i sukan‑ni ni ka ja'ni de Esteban ma. Suchi kúu Saulo ma, sondikin i ñayii ka kandija Jesús ma Te maa kivi yukan ni ka keja'a de ni ka sa'a ndeva'a de ñayii ka kandija tnu'u Jesús ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma. Sani te ni ka jitenuu ndaka ñayii ni ka kandija tnu'u Su'si ma ni‑ka'nu ñuu Judea ma ji'in Samaria ma. Kovaa apóstol tee ni tetniñu Jesús ma chi ni ka kendoo de ñuu Jerusalén ma. 


text:
Te jaku tee inuva'a ini ma, ni jan koo de ni ka chu'u de Esteban ma, te ni ka nda'yu xeen de, ja ni ka kuxii xeen ini de, ja ni ji'i tee ma. 


text:
Nani suchi kúu Saulo ma, yikuu i sondikin i ñayii ka kandija tnu'u Jesús ma, te ni yo kivi i ve'e ve'e ñayii ma, te ni yo kene'e nda'a i ñayii ma, ka kuu tee ka kuu ña'a, te ni yo chinee i ñayii ma vekaa ma. Sukan ni sa'a Felipe ma ñuu Samaria ma 


text:
<pb/>Ndaka ñayii ni ka yo kandija tnu'u Su'si ma, ni ka jitenuu i kuan koo i, te ka kaxtnu'u i tnu'u maa ya ma ndeva'a‑ni nuu kuan koo i ma. 


text:
Felipe ma kúu in tee kua'an de ichi ñuu Samaria ma, te káxtnu'u de ja Jesús ma kúu Cristo iya ni tetniñu Su'si ma. 


text:
Te ñayii ma, ni ka ndututu i ka niniso'o i ja ká'an Felipe ma, te ni ka jini i kua'a milagru ni sa'a de ja maa Su'si ma, te ndaka i ka niniso'o ñukuun ndaka tnu'u káxtnu'u de ma. 


text:
Te kua'a ñayii ka yinee ña'a tachi ma, ni ka nduva'a i, te ka kayu'u tachi ma ka nde koo i ini anua ñayii ma, te kuan koo i. Suni kua'a tna'a ñayii ñatuu kúu jin kanda ma, ji'in ñayii ka jika u'vi ma, ni ka nduva'a i. 


text:
<pb/>Kovaa ni kuu kii iyo in tee nani Simón, ja ni yo jani ini de ja maa in‑ni de kúu ja jini‑ka, te ni yo sa'a tasi de, te ni yo xnda'vi de ñayii ñuu Samaria ma. 


text:
Ndaka ñayii ma, onde suchi kuechi ma ji'in ñayii nija'nu ma, ni ka yo niniso'o ñukuun i ja ká'an de ma. Te ni ka yo ka'an i: ―‍¡Tee ya'a kúu tnu'u ndee tnu'u ndatnu Su'si ma! ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
Kovaa nuu ni ka kandija ñayii ma ja káxtnu'u Felipe ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma ja jâ ni kenda ja tatnuni maa ya nuu ñayii jin kuan‑ta'vi tnu'u vii tnu'u va'a ya ma, ji'in ja maa Jesucristo ma sana kuu jin ndani'i ta'vi o ma, te kua'a tee ji'in ña'a ni ka jan‑ta'vi te ni ka jandute i. 


text:
Suni ni kandija tna Simón ma, te nuu ni jinu ni jandute de ma, ndikin de Felipe ma ndaka nuu kua'an de ma, te ni sa'vi‑nka ini de ndaka milagru ni jini de ma. 


text:
<pb/>Te tee ni tetniñu ya ma ja ka iyo de ñuu Jerusalén ma, nuu ni ka jiniso'o de ja ñuu Samaria ma jâ ni ka kandija i tnu'u Su'si ma, te ni ka tetniñu de Pedro ma ji'in Juan ma. 


text:
Ja ni ka kenda koo de ma, ni ka jikan‑ta'vi de nuu Su'si ma, sukan‑va'a jín kuta'vi ñayii ma Xtumani Ndios ma, te kóo ya ini anua i ma. 


text:
Vaa ñatuu jin kuta'vi‑ka ni a in ñayii yukan Xtumani Ndios ma nkuu, vaa yika‑ni ja ni ka jandute i ja maa Jesús ma ja kúu ya Iya Tátnuni ma. 


text:
Chukan kúu ja ni ka sonee Pedro ma ji'in Juan ma nda'a de siki ñayii ma, te ni ka kuta'vi i Xtumani Ndios ma sukan‑va'a koo ya ini anua in in i ma. 


text:
<pb/>Ja ni jini tee kúu Simón ma ja ka sonee tee ni tetniñu ya ma nda'a de siki ñayii ma te ka kuta'vi i Xtumani Ndios ma, te jiña'a Simón ma ja kua'a de xu'un, 


text:
te ni jikan‑ta'vi de nuu tee ma: ―‍Jin taa tna ni tnu'u ndee tnu'u ndatnu jiña, sukan‑va'a ndaka ñayii sonee sa nda'a sa siki i ma, te jín kuta'vi i Xtumani Ndios ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ni ndakone'e Pedro ma: ―‍¡Kuán naa maa ni ji'in xu'un ni a, vaa jani ini ni ja xu'un ni a, te ni'i ni ja skuta'vi ña'a Su'si ma! 


text:
Masu nawa ni'i ni, ni masu nawa koneva'a ni siki ja jikan ni a, vaa ini anua ni a chi masu iyo ndaa nuu Su'si a. 


text:
Chukan kúu ja va'a‑ka ndakani ndaka'vi ini ni ja u'vi sa'a ni a, te ndakan‑ta'vi ni nuu Iya Tátnuni ma saa kuu‑ni‑nka ndasakanu ini ña'a ya ja u'vi ni jani ini ni a. 


text:
<pb/>Te ni ndakone'e Simón ma: ―‍Jin kakan‑ta'vi ni ja kuu sa nuu Iya Tátnuni ma, sukan‑va'a ma ndo'o kuiti sa sukan ka ka'an ni a ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Nuu ni jinu ni ka ndaka'an, ni ka ndakachi Pedro ma ji'in Juan ma sukan ni sa'a Su'si ma te ni ka kaxtnu'u‑ka de tnu'u Iya Tátnuni ma, sani te ni ka ndakokuiñi de ichi ñuu Jerusalén ma, te ichi kuan nu koo de ma ka kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ñayii kua'a ka iyo ñuu Samaria ma. Sukan ni kaxtnu'u Felipe ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu in tee ñuu Etiopía ma 


text:
<pb/>In ángel Iya Tátnuni ma jiña'a nuu Felipe ma: ―‍Kee ni ñuu Jerusalén a, te kuá'an ni ichi nuu vee ma, ichi nuu ñatuu nawa iyo kuiti ma, ichi ñuu Gaza ma ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>Felipe ma, ni ke'en de ichi, te kua'an de, te ni ka ndatna'a de ji'in in tee ñuu Etiopía ma. In tee kanuu jinukuechi kúu de. Te ni kucargu de ndaka ja neva'a ña'a kúu reina ñuu Etiopía ma. Tee ya'a, ni ja'an de ñuu Jerusalén ma ni jan chiñu'u de Su'si ma. 


text:
Te nuu ni ndakokuiñi de ma, núkoo de nuu carreta de ma, te yikuu de ká'vi de libru Isaías ma tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. 


text:
<pb/>Te Felipe ma, ni jan tu'va yachi de carreta yukan, te ni jiniso'o de ja ká'vi tee yukan libru ni tee Isaías ma, te ni jikan‑tnu'u de: ―‍¿Te jáku'ni ini ni ja yikuu ni ká'vi ni a? ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ni ndakone'e tee ma: ―‍¿Naxe jaku'ni ini sa, nú ñatuu na in ndakaxtnu'u nawa kúni ka'an? ―‍kúu de jiña'a de. Chukan kúu ja ni kana de Felipe ma ja na jin kaa de nuu carreta ma te kunukoo de ji'in tee ma. 


text:
Te tna'a ja ká'vi de nuu ndee tnu'u Su'si ma kúu cha'a:<pb/>Sukan kúu in ndikachi kua'an nuu tee ka'ni ña'a ma, te sukan kúu in kolelu ñatuu nda'yu ti nuu tee séte ña'a ma, sukan ñatuu ni ndakune ya yu'u ya ma.<pb/> 


text:
Ni ka sa'a ndeva'a i ya, te ñatuu na in ni ndi ini ja sa'a ndaa i ja sukan ni ndo'o ni neni ya ma.<pb/>¿Na in jin ko kuu sa'ya tata ya ma ja jin ndaka'an jin ndakachi i?, te vitna ja ni ka ja'ni i ya nuu ñu'ú ya. 


text:
<pb/>Sani te tee kanuu jinukuechi nuu ña'a kúu reina ma, ni jikan‑tnu'u de nuu Felipe ma: ―‍Jikan‑ta'vi sa nuu ni ja kaxtnu'u ni na in kúu ja ká'an tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. ¿Ja kuu maa de? ¿Xi ja kuu in‑ka ñayii? ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te Felipe ma, ni keja'a de maa nuu ndee tnu'u Su'si ma nuu yikuu tee kanuu ma ká'vi de ma, te ni kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Jesús ma nuu de. 


text:
Nani kuan koo de ichi ma, te ni ka kenda koo de in nuu ñu'u ndute, te jiña'a tee kanuu jinukuechi nuu ña'a kúu reina ma: ―‍Ya'a chi ñu'u ndute. ¿Na in ka'nu ndee ja ma kuu kuandute sa ya'a vitnañu'ni? ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te Felipe ma, jiña'a de: ―‍Nú ni‑yu'u ni‑anua ni kándija ni Jesucristo ma, te kuu kuandute ni vitnañu'ni‑ni ―‍kúu de jiña'a de. Te ni ndakone'e tee ma: ―‍Kándija sa ja Jesucristo ma kúu Sa'ya Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te ni tatnuni de ja jin sunkani i carreta de ma, te ni ka nu koo de, te ni jan koo de nuu ndute ma. Te Felipe ma, ni skuandute de tee ma. 


text:
<pb/>Te nuu ni ka nana koo de nuu ndute ma, sani te Xtumani Ndios ma, ni xtandiyo yachi ya Felipe ma. Te tee kanuu jinukuechi ma, ñatuu ni jini‑ka de Felipe ma, kovaa sii ini xeen kuan no'o de. 


text:
Te Felipe ma, ni ndenda de ñuu Azoto ma. Ndaka ñuu ma ndákaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, kua'an de onde ni ndenda de ñuu Cesarea ma.<pb/>


text:
Nani Saulo ma chi jani ini de ja ka'ni de ñayii ka ndikin Iya Tátnuni ma, ni ja'an de nuu tee tátnuni nuu sutu ma, 


text:
te ni jikan de tutu jin koo nuu in in veñu'u lilikin ka iyo ñuu Damasco ma, sukan‑va'a nuna ndani'i de ñayii ka jika ichi Iya Tátnuni ma, ña'a xi tee, te chinee de i vekaa ñuu Jerusalén ma. 


text:
Kovaa ichi kua'an de ma, nuu sani te kenda de ñuu Damasco ma, sani te ni jakun‑tuu ña'a in nduva ñu'u vee ichi andivi ma. 


text:
Te ni kotuu de onde nuu ñu'ú ma, te ni jiniso'o de ja ká'an: ―‍Saulo, Saulo, ¿nava'a sóndikin ña'a ni? ―‍kúu ká'an. 


text:
<pb/>Te ni ndakone'e de: ―‍¿Na in kúu ni, Señor? ―‍kúu de jiña'a de. Te jiña'a ya: ―‍Saña kúu Jesús iya sóndikin ni a. ¿Ñatuu jani ini ni ja xtnakue'e ni maa ni, ja kuu ni sukan kúu in xndiki ndee ini ja skachi ja'a ti nuu garrocha ma? ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Te nini'i‑nka de ja ni yu'u de, te jiña'a de: ―‍Señor, ¿nawa kúni ni ja sa'a sa? ―‍kúu de jiña'a de. Te jiña'a Iya Tátnuni ma: ―‍Ndakoo ni, te kuá'an ni ini ñuu ma. Te yukan, te jin ka'an i nawa sa'a ni ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Te tee kuan koo ji'in Saulo ma, ni ka jinkuiñi de, te ni ka sa'vi‑nka ini de. Ka niniso'o de ja ká'an ya ma, kovaa masu na in ni ka jini de. 


text:
Saulo ma, ni ndakoo de, te ni ndakune de nuu de ma. Kovaa masu nde kúu konde'ya‑ka de. Chukan kúu ja ni ka tnii de nda'a Saulo ma, te ni ka jan xsia'a de tee ma ini ñuu Damasco ma. 


text:
<pb/>Iyo in tee ndikin Jesús ma ñuu Damasco ma nani de Ananías. Tee ya'a, ni jiniso'o de ja ni kana ña'a Iya Tátnuni ma: ―‍¡Ananías! ―‍kúu ya jiña'a ya. Te ni ndakone'e de: ―‍Ya'a iyo sa, Señor ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te jiña'a Iya Tátnuni ma: ―‍Ndokuiñi ni, te kuá'an ni ichi nani “Ichi Ndaa” ma, te ve'e tee nani Judas ma ndanduku ni in tee nani Saulo tee ñuu Tarso ma. Vaa yikuu de jikan‑ta'vi de, 


text:
te ni jininuu ña'a de maa ni ja nani ni Ananías a, ja ni kivi ni te ni sonee ni nda'a ni a siki de ma, sukan‑va'a kuu ndakonde'ya de ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Sani te tee kúu Ananías ma, ni ndakone'e de: ―‍Señor, jâ ni kuu jiniso'o sa kua'a xeen ja ka ka'an i ja kuu tee yukan. Kua'a xeen ja u'vi sa'a de ñayii ka kandija ña'a i maa ni ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma. 


text:
Te vitna, nú jâ ni kijaa de ya'a, te tee ka tatnuni nuu sutu ma, ni ka tatnuni de ja tnii de ndaka ñayii ka ndakune'e ña'a maa ni a ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te Iya Tátnuni ma, jiña'a ya: ―‍Kuá'an ni, vaa in tee ni kaji sa ja kunukuechi de nuu sa kúu tee ya'a, vaa suu de ko kuu tee ki'in ja jin kaxtnu'u na in kúu sa nuu ñayii masu ñuu Israel ya ka kuu i ma, ji'in nuu tee ka kuu rey ma, ji'in nuu ñayii ñuu Israel ya. 


text:
Te kaxtnu'u sa nuu de naxe ndo'o neni de ja kuechi ja kaxtnu'u de nuu ñayii ma na in kúu sa a ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Sani te ni ja'an Ananías ma, te ni kivi de ini ve'e ma, te ni sonee de nda'a de siki Saulo ma, te jiña'a de: ―‍Ñani, Saulo, Jesús Iya Tátnuni ma, iya ni kenda ichi vee ni ma, ni tetniñu ña'a ya ja vee sa, sukan‑va'a kuu ndakonde'ya ni, te kuta'vi ni Xtumani Ndios ma te ûni koo ndija ni ji'in ya ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te nduchinuu de ma kuenda tnu'u ja in ñií yaxin ni ka jinkava, sani te ni kuu ni nukonde'ya de. Te ni ndokuiñi de, sani te ni jandute de. 


text:
Sani te ni jaa de xita, te ni ndani'i de tnu'u ndee tnu'u ndatnu‑ka. Te ni iyo Saulo ma jaku kii ji'in tee ni ka kandija te ka ndikin de tnu'u Jesucristo ma ja ka iyo de ñuu Damasco ma. Sukan ni ndo'o Saulo ma ñuu Damasco ma ji'in ñuu Jerusalén ma 


text:
Te ndaka ñayii ka niniso'o ja ká'an de ma, ni ka sa'vi‑nka ini i, te ka jikan‑tnu'u tna'a i: ―‍¿Masu tee ya'a kúu tee ni yo sondikin ñayii ka ndakune'e Jesús ma ñuu Jerusalén ma, ja ka'ni de i ma? ¿Te masu chukan kúu ja vee de ya'a, ja ki'in de ji'in ñayii ma nuu tee ka tatnuni nuu sutu ma, te jin chinee de i vekaa ma? ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
<pb/>Kovaa Saulo ma chi ve ni'i‑ka de tnu'u ndee tnu'u ndatnu ja ká'an de tnu'u Su'si ma, te ñatuu ka ni'i ini‑ka ñayii judío ka iyo ñuu Damasco ma naxe jin kani ini i, vaa káxtnu'u de ja Jesús ma chi iya ni tetniñu Su'si ma kúu ya. 


text:
Kovaa Saulo ma, ni jini de ja ka jani ini i ma. Te nduu ñuu ka jito ñayii judío ma ye'e ñuu Damasco ma, sukan‑va'a nuna kee de, te jin ka'ni i de. 


text:
Kovaa tee ka ndikin tna'a ji'in Pablo ma, in jakuaa te ni ka chunee de tee ma in nuu chika, te ni ka nune'e yu'u de tee ma ichi ke'e ma. 


text:
<pb/>Nuu ni kenda Pablo ma Jerusalén ma, kúni de ja jin ndatna'a de ji'in ñayii ka ndikin Jesús ma. Kovaa ndaka tee yukan, ka yu'u ña'a de, vaa ñatuu ka kandija de ja in tee ndikin Jesús ma ni nduu Saulo ma. 


text:
Sani te Bernabé ma, ni jeka de Saulo ma, te ni jan xsia'a de tee ma nuu ka iyo tee ni tetniñu Jesús ma, te ni ndakani de sukan ni jini Saulo ma Iya Tátnuni ma ichi kua'an de ma, ji'in sukan ni jiña'a ya ma, ji'in sukan ni kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ñayii ñuu Damasco ma te masu nde ni yu'u de. Sa'a ni ndakani Bernabé ma. 


text:
Sani te ni kendoo Saulo ma ji'in tee ni tetniñu ya ma ja ka iyo de ñuu Jerusalén ma, te kua'an vee de kúu de ni‑ka'nu ñuu Jerusalén ma. 


text:
Ni yo ka'an, ni yo kachi de nuu ñayii judío ma ja ka ka'an i sa'an griego ma, kovaa maa i chi ka ndatnu'u tna'a i ja jin ka'ni i de. 


text:
Nuu ni ka jini ñayii ni ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a Jesucristo ma ja sukan ka jani ini i ma, te kuan koo i ji'in Saulo ma onde ñuu Cesarea ma, te ni ka tetniñu i de kua'an de ñuu Tarso ma. 


text:
<pb/>Sani te ni ka ndusii ini ñayii ka kandija Su'si ma ñuu Judea ma, ji'in ñuu Galilea ma, ji'in ñuu Samaria ma, te ve jin jakuiñi va'a‑ka i nuu Su'si ma, te ka ndi ini i naxe jin koo va'a i ji'in ya, vaa ka jini i ja iya ndákan kuenda kúu ya, te ve jin kukua'a‑ka i, te Xtumani Ndios ma, chíndee chítuu ña'a ya. Ni nduva'a tee kúu Eneas ma 


text:
<pb/>Pedro ma, kua'an de ndaka ñuu ma kuan koto de ñayii ka kandija Su'si ma ja jâ ni ka xndoo i ja u'vi ma. Suni ni jan koto de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Lida ma. 


text:
Te Pedro ma, jiña'a de: ―‍Eneas, vitna te maa Jesucristo ma na ndasava'a ña'a. Ndakoo ni, te ndaxtutu ni nuu ni katuu ni a ―‍kúu de jiña'a de. Te sani te ni ndakoo de. 


text:
Te ndaka ñayii ka iyo ñuu Lida ma, ji'in ñuu Sarón ma, ni ka jini i sukan ni kuu ma, te ni ka kandija i Su'si Iya Tátnuni ma, te ni ka ndandikin i ya. Ni ndateku ña'a nani Isu Vivii ma 


text:
<pb/>Iyo in ña'a ñuu Jope ma ja ndikin ña sa'a ña sukan ni kaxtnu'u Jesucristo ma, te nani ña Tabita, ja kúni ka'an “Isu Vivii”. Ña'a ya'a, ndimaa ja va'a ni yo sa'a ña, te ni yo chindee ña ñayii nda'vi ma. 


text:
Te ni kuu ja ne'un kii yukan ni ku'u ña, te ni ji'i ña. Nuu ni jinu ni ka ndakate i ñunde'yu ña ma, te ni ka ndakin tuu i ña in ve'e ichi sukun ma. 


text:
Te ñuu Lida ma iyo yatni i ji'in ñuu Jope ma, te ja ni ka jini ñayii ka kandija tnu'u ni kaxtnu'u Jesús ma, ja Pedro ma, iyo de ñuu Lida ma, te ni ka tetniñu de uu tee ni jan koo de ka jiña'a de nuu Pedro ma: ―‍Kava va'a ini ni, te jin koo yachi o ñuu Jope ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te Pedro ma, kua'an de ji'in tee ni jan koo ma. Te nuu ni kenda de ma, ni ka jan xsia'a i de ve'e ichi sukun ma, te ni jan koo ndaka ña'a ni ka ji'i yii ma, ka nda'yu ña, te ka kaxtnu'u ña sa'ma ka ndii ka nama ñayii ma ja ni yo sa'a ña'a nani Isu Vivii ma nuu ni yo teku ña ma. 


text:
<pb/>Pedro ma, ni jiña'a de ñayii ma ja jin ke koo i ke'e ma. Sani te ni jinkoo jiti de, te ni jikan‑ta'vi de nuu Su'si ma. Sani te ni ndonenuu de nde'ya de ña, te jiña'a de: ―‍Tabita, ndakoo ni ―‍kúu de jiña'a de. Te ni ndakune ña nuu ña ma. Ja ni jini ña Pedro ma, te ni ndakoo ña. 


text:
Ni tnii de nda'a ña ma, te ni ndokani de ña. Sani te ni kana de ñayii ka kandija Su'si ma ji'in ña'a ni ka ji'i yii ma, te ni kaxtnu'u de ja ni ndateku ña ma. 


text:
Ni‑ka'nu ñuu Jope ma ni ka jini i ja sukan ni kuu ma, te kua'a xeen ñayii ni ka kandija Iya Tátnuni ma te ni ka xndoo i ja u'vi ma, te ka sa'a i sukan játna ini ya ma. 


text:
Te Pedro ma, ni kendoo de kua'a kivi ñuu Jope ma ve'e tee nani Simón ma tee ni yo ndasavita ñií kiti ma.<pb/>


text:
Maa de ji'in ndaka ñayii ve'e de ma, ni‑yu'u ni‑ini de ka kandija de Su'si ma, te ni ka yo ndi ini de ja jin koo va'a de ji'in ya. Te ni yo sa'a de ja va'a ja jin kuu ñayii ñuu Israel ma, te ni yo jikan‑ta'vi, ni yo jikan‑ta'vi‑ni de nuu Su'si ma. 


text:
In kivi visi nuu ka uni‑ka jañini ma kúu, te ni jininuu de ja in ángel Su'si ma, kuan tu'va ña'a i, te jiña'a i: ―‍¡Cornelio! ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>Te ni jikan‑tnu'u Cornelio ma: ―‍¿Nawa kúni ni, Señor? ―‍kúu de jiña'a de. Te ni ndakone'e ángel ma: ―‍Su'si ma, ni jiniso'o ya ja jikan‑ta'vi ni ma, te ni jini ya ndaka ja va'a sa'a ni ma. 


text:
Tetniñu ni jaku tee jín koo ñuu Jope ma, sukan‑va'a kí koo de ji'in tee nani Simón ma tee ni nukonani Pedro ma. 


text:
Tee ya'a chi iyo de ve'e Simón tee ndásavita ñií kiti ma, ja iyo ve'e de ma yatni yu'u mar ma ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>Nuu ni jinu ni ka'an ángel ma te kuan no'o i ma, sani te Cornelio ma, ni kana de uu tee ka jinukuechi nuu de ma ji'in in soldado tee kándija tna Su'si ma tee jinukuechi nuu de ma. 


text:
<pb/>Kivi yutnee ma nani kuan koo de ichi ma te ve jin kuyatni de ñuu ma, Pedro ma ni jan kaa de onde xini ve'e iyo de ma, sukan‑va'a kakan‑ta'vi de nuu Su'si ma. Ja ve kuu sava nduu ma, 


text:
Te ja ni jini de ma kúu in sa'ma ka'nu ka'nu, te ka nu'ni tna'a ndi‑kuun nuu i ma, te ichi andivi ma ni kuun i vee i ichi nuu ñu'ú ya. 


text:
Te ni jiniso'o de ja ká'an ya: ―‍Pedro, ndokuiñi ni, te ka'ni ni ti, te kaa ni ti ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Te Pedro ma, ni ndakone'e de: ―‍Masu kuu kaa sa, Señor, vaa masu nama uun jaa sa ja masu kaa vii masu kaa ndoo nuu ni ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Ja ku‑uu jichi ni jiniso'o de ja ká'an ya: ―‍Ja ni ndasavii Su'si ma, máko xnani ni ja masu kaa vii masu kaa ndoo kúu ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
Te Pedro ma, ñatuu ni'i ini de nawa kúni ka'an ja ni jini de ma. Nani jani ini de ma, te tee ni tetniñu Cornelio ma, ka jikan‑tnu'u de ve koo de, ndenu kúu ve'e tee kúu Simón ma. Sani te ni ka kenda koo de maa ye'e nuu iyo de ma. 


text:
Nani yikuu Pedro ma ndása'a de kuenda nawa kúni ka'an ja ni jini de ma, te Xtumani Ndios ma, ni jiña'a ya: ―‍Simón, jini ni ja ni ka kenda koo uni tee ka ndanduku ña'a ja ki'in ni ji'in de. 


text:
Ndokuiñi ni, te kuá'an ni ji'in de. Máko ko kani uu ko kani uni ini ni, vaa maa sa ni tetniñu de ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Pedro ma, ni nuu de, te jiña'a de nuu tee ka ndanduku ña'a ma: ―‍Ya'a iyo sa. Saña kúu tee ka ndanduku ni a. ¿Nava'a ni kija koo ni ya'a? ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ni ka ndakone'e de: ―‍Ve koo sa, vaa ni tetniñu ña'a tee nani Cornelio ma. Tee va'a ini, tee ndí ini naxe koo va'a de nuu Su'si ma kúu de, te ñayii judío ma chi ka ndaa respetu i nuu de. Te in ángel Su'si ma ni tatnuni nuu de ja kana ña'a de ja ki'in ni ve'e de ma, sukan‑va'a koniniso'o de ja kaxtnu'u ni ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te ni kana de tee ma ja jin ya'a de ini ve'e ma, te ni wa'a de nuu jin ndoo tee ma. Te kivi yutnee ma Pedro ma, kuan koo de ji'in tee ma, te ni ka ndikin ña'a jaku ñayii ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a Jesús ma ja ka iyo i ñuu Jope ma. 


text:
<pb/>Kivi yutnee ma ni ka kenda koo de ñuu Cesarea ma, te Cornelio ma, ji'in tna'a de ma, ji'in ñayii ka ketna'a ini ji'in de ma, ka iyo tutu de ka ndetu de ja kenda Pedro ma. 


text:
Ja ni kenda Pedro ma ve'e Cornelio ma, te Cornelio ma, ni kee de ja kua'a de nchuxi Pedro ma, te ni jinkoo jiti de, te chíñu'u de tee ma. 


text:
Kovaa Pedro ma, ni ndone'e de tee ma, te jiña'a de: ―‍Ndokuiñi ni, vaa ndi‑tna'a ñayivi o ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Pedro ma ji'in Cornelio ma, ka ndatnu'u de ni ka kivi koo de ini ve'e ma, te ni ndani'i de ja ka iyo tutu kua'a‑ka ñayii. 


text:
<pb/>Sani te sa'a ni jiña'a de: ―‍Ka jini maa ni ja saña ja ka kuu sa ñayii judío ma, masu kuu jin ndatna'a sa ji'in ni ja masu ñayii judío ka kuu ni ma. Kovaa Su'si ma ni kaxtnu'u nuu sa ja masu kuu xnani sa ni‑in ñayii in‑ka ñuu ma ja masu kaa vii kaa ndoo i nuu Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja nuu ni ka tetniñu ni tee ya'a ni jan koo de ni jan kueka ña'a de ma, te vee sa ji'in de, te ñatuu nawa ni xtekuechi sa ja ma kuu kii sa. Vitna, te kakan‑tnu'u ña'a sa nava'a ni ka kana ña'a ni ja vee sa a ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te Cornelio ma, ni ndakone'e de: ―‍Vitna kúu kuun kii ja maa ora ya'a visi ka uni‑ka jañini ma yikuu sa jikan‑ta'vi sa ini ve'e a. Sani te ni jini sa ja ni kenda in tee ne'nu sa'ma jandute nuu sa ma, 


text:
te ká'an de: “Cornelio, Su'si ma, ni jiniso'o ya ja jikan‑ta'vi ni ma, te ni ndaka'án ya sukan chíndee ni ñayii ma. 


text:
Chukan kúu ja tetniñu ni na in ki'in ñuu Jope ma, sukan‑va'a kí'in i jin kueka i Simón tee ni nukonani Pedro ma, tee iyo ve'e tee kúu Simón tee ndásavita ñií kiti ma, ja kátuu ve'e de yatni yu'u mar ma.” Sa'a ni ka'an tee yukan. 


text:
Chukan kúu ja sani te ni tetniñu sa tee ni jan koo ni ka jan kueka ña'a a, te ndijin, ni jani va'a ini ni, te vee ni a. Te vitna chi ka iyo ndaka sa ya'a nuu maa Su'si o a, sukan‑va'a jin koniniso'o sa nawa kúu ja ni taa Iya Tátnuni ma nuu ni ja kaxtnu'u ni ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te Pedro ma, ni ka'an de, te jiña'a de: ―‍Vitna, te jáku'ni ini sa ja ja ndaa ja Su'si ma, masu kuji'in‑ka ya ji'in in jichi ñayii ma sana in‑ka jichi i ma, 


text:
nú masu ja ni‑ka'nu ñuu ñayivi ya jan‑ta'vi ya ñayii ka ndi ini naxe jin koo va'a i ji'in ya ma te ka sa'a ndaa ka sa'a ndija i sukan játna ini Su'si ma. 


text:
Te maa Su'si ma, ni tetniñu ya tee ja jin kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a maa ya ma nuu ñayii Israel ma, sukan‑va'a jin kuni i ja maa Jesucristo ma kúu iya tátnuni nuu ndaka o a, te ni sa'a ya ja jin koo va'a jin koo mani ndaka o nuu Su'si ma. 


text:
Ndijin, jâ ka jini ni tnu'u ya'a ja ni keja'a i ñuu Galilea ma nuu ni jinu ni kaxtnu'u Juan ma ja jin kuandute ñayii ma, te ni jitenuu i ni‑ka'nu ñuu Judea ma. 


text:
Ja ká'an sa ya kúu ja Jesús nazareno ma, ni wa'a Su'si ma Xtumani Ndios ma ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. Te maa ya chi ni yo sa'a ya ja vii ja va'a ma, te ni yo sa'a ya ja kua'a ñayii ni ka ndayaa nuu nda'a tachi ma, vaa Su'si ma ni yo iyo ji'in ya. 


text:
Te ndaka sa ni ka jini sukan ni sa'a ya nuu ka iyo ñayii ñuu Judea ma, ji'in ñayii ka iyo ini ñuu Jerusalén ma. Te ndaka sa ni ka jini sukan ni ka jata kaa i ya nuu krusi ma, te ni ka ja'ni i ya ma. 


text:
Kovaa masu ni ka jini ndaka‑ka ñayii ma ya, nú masu ja yika‑ni ja saña ja onde xinañu'u ma ni kaji ña'a maa Su'si ma ja jin ko kuu sa tee jin kuni te jin ndaka'an jin ndakachi sa nuu ndaka ñayii a, te ka ndaka'an sa nuu ni ja ni ka jaa, ni ka ji'i‑ka sa ji'in ya nuu ni ndateku ya ma. 


text:
Te maa ya ni tatnuni ja jin kaxtnu'u sa nuu ñayii ma, te jin ndakani sa ja maa Su'si ma ni xndoo nuu nda'a ya ma ja ndakan ndaa ya kuenda nuu ñayii ka teku ma ji'in nuu ñayii ni ka ji'i ma. 


text:
Ja kuu maa ya ma ka ndakani ndaka tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, te ka ka'an de ja nú na in na kandija ya ma te xndoo i ja u'vi ma te sa'a i ja va'a ma chi ndasakanu ini ya ndaka kuechi ni sa'a i ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Nani yikuu‑ka Pedro ma ká'an de ma, te ni ka kuta'vi ndaka ñayii ka niniso'o tnu'u vii tnu'u va'a ma Xtumani Ndios ma. 


text:
Te ndaka tee ka ka'an ja jiniñu'u ja kitnuni tee ma, ja ka ndikin de Pedro ma ve koo de ma, ni ka sa'vi‑nka ini de ja ni ka jini de ja ni wa'a Su'si ma Xtumani Ndios ma nuu ñayii masu ñuu Israel ma ka kuu i ma, 


text:
vaa ni ka jiniso'o de ja ñayii ma, ka ka'an i in‑ka sa'an ja masu nde ka jini i ma, te sukan ka ndachiñu'u i Su'si ma. Sani te Pedro ma, jiña'a de: 


text:
<pb/>―‍Masu na in kuu ka'nu ndee ja jin kuandute ñayii ya'a. Vaa jâ ni ka kuta'vi tna i Xtumani Ndios a, sukan ni ka kuta'vi tna o ya ma ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Te ni tatnuni de ja ja maa Jesucristo ma, te jín kuandute i. Sani te ka jiña'a i ja na kendoo de jaku‑ka kii ji'in i.<pb/>


text:
Tee ni tetniñu Su'si ma ji'in ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i ñuu Judea ma, ni ka jiniso'o i ja suni ñayii masu ñuu Israel ma, jâ ni ka jan‑ta'vi tna i tnu'u Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja nuu ni ndenda Pedro ma ñuu Jerusalén ma, te tee ka kaxtnu'u ja jiniñu'u ja jin jakitnuni tee ma, ni ka xtekuechi de Pedro ma ja masu va'a ni sa'a de, 


text:
te ka jiña'a de: ―‍Ni wa'a ni tnu'u ja ni kivi ni ve'e ñayii ñatuu ka yitnuni ma, te ni ka jaa ni ji'in i xita, te masu játna ini Su'si ma ja sukan jin sa'a o ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>―‍Yikuu sa jikan‑ta'vi sa nuu Su'si ma nuu iyo sa ñuu Jope ma, te ni jininuu sa sa'a, ja onde andivi ma ve nuu in sa'ma ka'nu ka'nu, te nu'ni ndi‑kuun nuu i ma, te ni nuu i nuu iyo sa ma. 


text:
Te ni jini sa ja ka ñu'u ndi‑tuku yu'u ndi‑tuku nuu kiti: kiti xeen ma, ji'in koo ma, ji'in lasaa ma. 


text:
Sani te ni jiniso'o sa ja ká'an ya: “Pedro, ndokuiñi ni, te ka'ni ni ti, te kaa ni ti”, kúu ya ká'an ya. 


text:
Te ni ndakone'e sa: “¡Masu kuu, Señor! Masu nama uun jaa sa in ja masu iyo vii masu iyo ndoo”, kúu sa jiña'a sa. 


text:
Ja ku‑uu jichi ma ni ndaka'an tuku onde andivi ma: “Ja jâ ni ndasavii Su'si ma máko xnani ni ja masu kaa vii masu kaa ndoo”, kúu ya ká'an ya. 


text:
<pb/>’Te maa ora yukan, sani te ni ka kenda koo uni tee ve'e nuu iyo sa ma, te onde ñuu Cesarea ma ve koo de ve kueka ña'a de. 


text:
Te Xtumani Ndios ma, ni ka'an ya ja na ki'in sa ji'in de, te má ko kani uu ko kani uni ini sa. Suni ni ka yo ndikin tna ña'a iñu ñani o a ja ni jan koo sa. Te ni ka kivi koo sa ve'e Cornelio ma, 


text:
te ni ndakani de sukan ni jini de in ángel ve'e de ma, ja jiña'a i: “Tetniñu ni ñayii ki'in ñuu Jope ma, na jin kueka i tee nani Simón ma ja ni nukonani de Pedro ma. 


text:
Tee yukan kaxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a ja sa'a ja jin ndani'i ta'vi ni ji'in ndaka tna'a ni a.” Sa'a ni jiña'a i, ká'an de. 


text:
<pb/>’Sani te nuu ni keja'a sa káxtnu'u sa tnu'u Su'si o ma, te ni kenda Xtumani Ndios ma, te ni ka kuta'vi tna de ya, sukan ni ka kuta'vi ndaka o ya ma onde xinañu'u ma. 


text:
Sani te ni ndaka'án sa sukan ni ka'an Iya Tátnuni ma nuu ni yo iyo ñayivi ya ji'in o ma: “Juan ma, ni skuandute de ji'in ndute, kovaa ndijin chi jin kuandute ni ji'in Xtumani Ndios ma.” 


text:
Chukan kúu ja nú Su'si ma, ni tetniñu tna ya Xtumani maa ya ma nuu ka iyo de ma, sukan ni tetniñu ya ya nuu yo'o ma nuu jâ ni ka kandija o Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ¿na in kúu saña ja ka'nu ndee sa nuu Su'si ma ja sa'a ya ma? ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Nuu ni ka jiniso'o de sukan ni ndakani Pedro ma, te ni ka ndukuee de. Sani te ni ka ndachiñu'u de Su'si ma, te ka ka'an de: ―‍¡Nú sukan, suni ñayii masu ñuu Israel ya, ni wa'a Su'si ma tnu'u ja jin ndakani jin ndaka'vi ini i, te sakanu ini ya na kuechi i ma, te jin ndani'i ta'vi i ja jin koteku i ni‑kani ni‑jika! ―‍ka kuu de ka ka'an de. Ñayii ka kandija Su'si ma ñuu Antioquía ma 


text:
<pb/>Nuu ni ya'a ja ni ka ja'ni tee ka tatnuni ñuu Jerusalén ma Esteban ma, te ni ka sondikin de ñayii ka kandija Su'si ma, te ni ka jitenuu i kuan koo i, te ni ka kenda koo i onde ñuu Fenicia ma, ji'in ñuu Chipre ma, ji'in ñuu Antioquía ma. Te ñatuu ni ka ka'an i tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu in‑ka ñayii, nú masu ja nanimaa nuu ñayii judío ma. 


text:
Kovaa ne'un ñayii ni ka jitenuu ma ka iyo jaku ñayii ñuu Chipre ma ji'in ñuu Cirene ma, te nuu ni ka jan koo i ñuu Antioquía ma, ni ka keja'a i ka kaxtnu'u tna i tnu'u vii tnu'u va'a Jesús Iya Tátnuni ma nuu ñayii ka ka'an sa'an griego ma. 


text:
Te tnu'u ndee tnu'u ndatnu Iya Tátnuni ma ka iyo ji'in i, te kua'a xeen ñayii ma ni ka kandija, te ni ka ndandikin i ichi Iya Tátnuni ma. 


text:
<pb/>Ja sukan ni kuu ma, ni ka jiniso'o ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma, te ni ka tetniñu i Bernabé ma kua'an de ñuu Antioquía ma. 


text:
Nuu ni kenda de ma te nuu ni jini de ja vii ja va'a ni sa'a Su'si ma, ni kutachi de, te ni ka'an‑so'o de nuu ndaka i ja ni‑yu'u ni‑ini i jín kondikin i Iya Tátnuni ma, sukan‑va'a jin koo va'a i nuu ya. 


text:
Vaa Bernabé ma, in tee va'a ini kúu de, te ûni iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, te kúkanu ini xeen de Su'si ma. Te kua'a xeen ñayii ni ka kandija Iya Tátnuni ma ja sukan ni ka'an de ma. 


text:
Te nuu ni ka ndatna'a de ma, ni jan koo de ñuu Antioquía ma. In kuiya kuiti ni ka iyo nduu de ji'in ñayii ka kandija Su'si ma, te ni ka kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu kua'a ñayii ka iyo yukan. Te yukan kúu xinañu'u nuu ni ka xnani i cristianu ñayii ka ndikin Jesucristo ma. 


text:
<pb/>Te ne'un kii yukan ni ka ke koo tee ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma ñuu Jerusalén ma, te kuan koo de ñuu Antioquía ma. 


text:
In de nani Ágabo, ni ndokuiñi de, te ni kaxtnu'u de in tnu'u ni ka'an maa Xtumani Ndios ma, ja koo tnama xeen ni‑ka'nu ñuu ñayivi a. Te sukan ni kuu ndija kivi ni yo tatnuni tee nani Claudio ma. 


text:
Sani te ni ka ndatnu'u tna'a i ja ndi‑in ndi‑in ñayii ka ndikin Jesucristo ma, jín tetniñu i nawa ka neva'a i ma, sukan‑va'a na jin koo ja jin kaa ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i ñuu Judea ma. 


text:
Te sukan ni ka sa'a i, te ni ka tetniñu i nawa ka neva'a i ma ni ka yinda'a Bernabé ma ji'in Saulo ma te ni ka ndakua'a de nuu tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Judea ma, sukan‑va'a na jin ndasaja de nuu ndaka tna'a o ma.<pb/>


text:
Te kivi yukan, te tee kúu rey Herodes ma, ni tatnuni de ja jín tnii i jaku ñayii ka kandija Su'si ma, te jín sa'a ndeva'a i ñayii ma. 


text:
Ja ni jini de ja ka jatna ini ñayii judío ma sukan sa'a de ma, sani te ni tatnuni de ja jin tnii tna i Pedro ma. Sa'a ni kuu kivi viko ka jaa i xtatila ja ñatuu na levadura yi'i ma. 


text:
Te nuu ni ka tnii i Pedro ma, te ni ka chinee i de vekaa ma. Te ni ka xndoo i kuun jichi soldado, te ndi‑kuun ndi‑kuun soldado ma ni ka yo jito ña'a. Jani ini Herodes ma ja na ya'a Viko Pascua ma, te kene'e de Pedro ma nuu ndaka ñayii ma. 


text:
Kovaa nani yinee Pedro ma vekaa ma, te ñayii ka kandija Su'si ma, ka jikan‑ta'vi, ka jikan‑ta'vi‑nka i nuu Su'si ma ja na chindee ña'a ya ja na ndee de vekaa ma. 


text:
<pb/>Kivi yutnee ma, te kene'e Herodes ma Pedro ma nuu ñayii ma nkuu. Kovaa maa jakuaa yukan, Pedro ma jâ kixi de, te nu'ni de uu yo'o kaa, te ka ndeñu'u ña'a uu soldado. Te ka iyo tee ka jito ye'e vekaa ma. 


text:
Sani te ni kenda in ángel Iya Tátnuni ma, te ni ye'e ni'ni ini nuu yinee de ma. Te ni skaki'i ángel ma yika Pedro ma ja na ndoto de, te jiña'a i: ―‍¡Ñama ni, ndakoo ni! ―‍kúu i jiña'a i. Te yo'o kaa ma, ni ka kun‑kava i nda'a de ma. 


text:
Te suni jiña'a ángel ma: ―‍Ndinuu ni sa'ma ni a, te ndachi'i ni ndijan ni a ―‍kúu i jiña'a i. Te sukan ni sa'a de. Sani te jiña'a i: ―‍Ndakondii ni sa'ma ndii ni a, te kondikin ña'a ni ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>Pedro ma, ndikin de yata ángel ma ni ndee de, kovaa masu jini de nú ja ndija kúu ja yikuu ángel ma sa'a i ma xi in ja jininuu de kúu. 


text:
Ni ka ya'a de nuu tee xinañu'u ma ji'in nuu tee ku‑uu ja ka jito ña'a ma, te ni ka kenda koo de ye'e kaa iyo sandi'i‑nka ma ja sani te ndee o ma. Te ni ndanune‑ni maa ye'e ma, te ni ka nde koo de. Te ni ka jika de jana'a. Sani te ni xndoo ña'a ángel ma. 


text:
<pb/>Sani te Pedro ma, ni ndoto vava'a de, te ka'án de: “Vitna chi jini o ja ja ndaa kúu ja maa Su'si ma, ni tetniñu ya ángel ya ma, sukan‑va'a skaku ña'a i nuu nda'a Herodes ma, ji'in nuu ñayii judío ma ja ka kuni i ja jin xndo'o jin xneni ña'a i ma.” 


text:
<pb/>Te nuu ni ndasa'a de kuenda ma, te kua'an de ve'e ña'a kúu María ma si'i tee nani Juan ma, tee ni ka ndaxnani i Marcos ma, nuu ka iyo kua'a‑ka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma te ka jikan‑ta'vi i nuu ya ma. 


text:
Te ni skajan de ye'e ma, sani te ni kee in suchi si'i jinukuechi i yukan, ja ndakune i ye'e ma, te nani i Rode. 


text:
Ja ni ndakuni i sukan ká'an Pedro ma, te ni kutachi xeen i. Jinu i ni ndivi i kua'an i, te ni ña ni ndakune i ye'e ma. Te jiña'a i: ―‍Pedro ma, ye'e ma iyo de ―‍kúu i jiña'a i. 


text:
<pb/>―‍Iyo ku'u ro ―‍ka kuu ñayii ka iyo ma ka jiña'a i. Te maa i chi ûni suu de kúu, jiña'a i, kovaa jaku i ka ka'an: ―‍Xi saa in ángel de kúu ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
<pb/>Kovaa Pedro ma, yikuu de skajan skajan‑nka de ye'e ma. Nuu ni ka ndakune i ma te nuu ni ka jini i de ma, ñatuu ka ni'i ini‑ka i naxe jin ka'an i. 


text:
Ji'in nda'a Pedro ma ni sa'a de seña ja na jin kasiyu'u i, te ni ndakani de sukan ni ndene'e ña'a Iya Tátnuni ma ini vekaa ma, te jiña'a de: ―‍Jin ndakani ni nuu Jacobo ma ji'in nuu ñayii ni ka nduu ji'in o sa'ya Su'si ma ―‍kúu de jiña'a de. Sani te kua'an de in‑ka nuu koo de. 


text:
Te Herodes ma, ni sa'a de ja jin ndanduku i Pedro ma, kovaa ñatuu ni ka ndani'i i de. Te ni jinu ni ndakan Herodes ma kuenda nuu tee ni ka yo jito Pedro ma, sani te ni xtekuechi de tee ma te ni tatnuni de ja jin ka'ni i tee ni ka yo jito Pedro ma. Te ni ya'a ja sukan ni kuu ma, te ni kee Pedro ma ñuu Judea ma, te kua'an de ñuu Cesarea ma, te ni kendoo de yukan. 


text:
<pb/>Te Herodes ma, ni ndakiti xeen ini de nuu ñayii ñuu Tiro ma ji'in ñuu Sidón ma, kovaa ni ka ndatnu'u tna'a i, te ni ki koo ñayii ka iyo nduu ñuu ma nuu iyo de ma, vaa ja ni ka yo jaa ñayii ñuu yukan chi ñuu rey Herodes ma ni yo kee. Chukan kúu ja ni ka chuya'vi ñayii ñuu Tiro ma ji'in ñuu Sidón ma in maa tee jinukuechi nuu rey ma nani de Blasto, sukan‑va'a na ka'an vivii de nuu rey ma, sukan‑va'a kóo mani rey ma ji'in ñayii ñuu yukan. 


text:
In kivi ñukuun, te ni ndinuu Herodes ma sa'ma vava'a‑ka de ma, te ni nukoo de nuu núkoo kutu de ma, te ni ka'an de nuu ñayii ñuu ma. 


text:
Te ñayii ma, ka kayu'u i ka ka'an i: ―‍Masu in tee‑ni kúu tee ká'an a, nú masu ja in su'si kúu de ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
<pb/>Sani te in ángel Iya Tátnuni ma, ni xtnakue'e i de, sani te ni ka ta'vi ña'a tindaku te ni ji'i de, vaa kuechi ja ñatuu ni ndakua'a de jayiñu'u nuu Su'si ndija ma. 


text:
<pb/>Nuu ni jinu tniñu ni jan koo Bernabé ma ji'in Saulo ma, sani te kuan nu koo de ñuu Jerusalén ma, te kuan koo de ji'in Juan ma, tee ka xnani i Marcos ma.<pb/>


text:
Ne'un ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Antioquía ma ka iyo tee ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma, ji'in tee ka skua'a tnu'u Su'si ma, te tee ya'a ka kuu de: Bernabé ma, Simón tee ka xnani i Negro ma, Lucio tee ñuu Cirene ma, Manaén tee ni ka ja'nu kaa ji'in Herodes tee ni tatnuni ñuu Judea ma, ji'in Saulo ma. 


text:
In kivi ka iyo ndite de te ka ndachiñu'u de Su'si ma, te ni ka'an Xtumani Ndios ma: ―‍Jin sa'a siin ni Bernabé a ji'in Saulo a, sukan‑va'a jín satniñu de tniñu ni kana sa de a ―‍kúu ya jiña'a ya. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja ni jinu ni ka iyo ndite de ma, te ni ka ndakuan‑ta'vi de nuu Su'si ma, sani te ni ka jikan‑ta'vi de nuu ya, te ni ka sonee de nda'a de ma siki Bernabé ma ji'in siki Saulo ma, te ni ka ndakuan‑ta'vi de nuu tee ma, te kuan koo de. Bernabé ma ji'in Saulo ma, ni ka kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu ñayii ñuu Chipre ma 


text:
<pb/>Bernabé ma ji'in Saulo ma, ni tetniñu ña'a Xtumani Ndios ma kuan koo de ñuu Seleucia ma, te yukan, te ni ka ka koo de in nuu barcu, te kuan koo de onde ñuu Chipre ma. 


text:
Nuu ni kenda koo de ñuu Salamina ma, ni ka kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma veñu'u lilikin nuu ka ndatna'a ñayii judío ka iyo yukan ma. Te chíndee tna ña'a Juan ma. 


text:
Ni‑ka'nu ñuu luluu iyo nuu mar ma ni ka ya'a de, onde ni ka kenda koo de ñuu Pafos ma. Yukan ni ka ndani'i de in tee tasi ñuu judío ma nani de Barjesús, ja xnda'vi de ñayii ma, te ká'an de ja in tee ndákaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma kúu de. 


text:
Te iyo de ji'in tee kúu gobiernu ma, te nani de Sergio Paulo. Tee ya'a chi in tee ndichi xeen kúu de. Te ni tatnuni de ja jin kana i Bernabé ma ji'in Saulo ma, vaa kúu ini xeen de ja koniniso'o de tnu'u Su'si ma. 


text:
Kovaa tee kúu Barjesús ma tee tasi ma, te sa'an griego ma chi “Elimas” kúni ka'an ja nani de ma, te ja'nu ndee de, vaa kúni de ja ma kandija tee kúu gobiernu ma tnu'u Su'si ma. 


text:
<pb/>Sani te Pablo ma, tee ni yo nani Saulo ma, ûni iyo ndija de ji'in Xtumani Ndios ma, te nde'ya vava'a de Elimas ma, 


text:
te jiña'a de: ―‍Sa'ya tachi kúu ni. Ndimaa ja u'vi kúni ni ja sa'a ni. Ndimaa ja xnda'vi ni ñayii ma kúni ni. ¿Ñatuu jinu ja sakanuu ni ichi va'a Iya Tátnuni ma? 


text:
Vitna chi nda'a Iya Tátnuni ma koo siki ni a, te ndukuaa ni jaku kivi, te ma kuu kuni‑ka ni kandii ma ―‍kúu de jiña'a de. Sani te ni kunee tnuu ni jini tee kúu Elimas ma. Sani te ni jakondee de skaka nda'a de ndúku de na in tnii nda'a de ja skaka ña'a i. 


text:
<pb/>Ja ni jini tee kúu gobiernu ma ja ni kuu sukan ma, ni kandija de Su'si ma, te ni kusii ini xeen de ja ni ka kaxtnu'u Pablo ma ji'in Bernabé ma na in kúu Iya Tátnuni ma. Sukan ni ka sa'a Pablo ma ji'in Bernabé ma ñuu Antioquía ma ja iyo i ñuu Pisidia ma 


text:
<pb/>Pablo ma ji'in tee ka ndikin tna'a ji'in de ma, ni ka nde koo de ñuu Pafos ma, te ni ka ka koo de in nuu barcu, te kuan koo de ñuu Perge ma ja iyo i ñuu Panfilia ma. Kovaa Juan ma, ni xndoo ña'a de, te ni ndakokuiñi de, te kuan no'o de ñuu Jerusalén ma. 


text:
Sani te Bernabé ma ji'in Pablo ma, ni ka ke koo de ñuu Perge ma, te kuan koo tuku de onde ñuu Antioquía ma ja iyo i ñuu Pisidia ma. In kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii ma, ni ka kivi koo de veñu'u luluu iyo yukan nuu ka ndatna'a ñayii judío ma, te ni ka jinkoo de. 


text:
Ja ni jinu ni ka ka'vi i tnu'u ni wa'a Su'si ma nuu Moisés ma, ji'in tnu'u ni ka yo ka'an tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, te tee ka tatnuni ini veñu'u luluu ma, ni ka tetniñu de ja jin kuña'a i Pablo ma ji'in Bernabé ma: ―‍Ñani, nú iyo in tnu'u vii tnu'u va'a ja ni taa Su'si ma nuu ni ja jin ndani'i tna'a o ya in tnu'u kanu ini, te kuu jin ka'an ni ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Pablo ma, ni ndokuiñi de, te ni sa'a de in seña ji'in nda'a de ma, te jiña'a de: ―‍Jin koniniso'o ni, ñayii ñuu Israel ya, ji'in ndijin tna ja masu ñayii ñuu Israel ma ka kuu ni te ka ndi ini ni naxe jin koo va'a ni nuu Su'si o a, vaa jâ ka jini ni ja iya ndakan kuenda nuu o kúu ya. 


text:
Su'si ñuu Israel ma, ni kaji ya tna'a o ñayii jana'a ma, te ni sa'a ya ja ni ka kukua'a xeen i, nani ni ka iyo i ñuu Egipto ma. Kovaa ni ndene'e ya i ñuu yukan ji'in tnu'u ndee tnu'u ndatnu ya ma. 


text:
Sani te ni xnaa ya uja ñuu ja ka iyo nii ñuu Canaán ma, te ni ndakua'a ya tna'a o ñayii jana'a ma ñuu yukan. 


text:
Sukan kuun cientu uu xiko uxi (450) kuiya ni yo kuu ndaka sukan ndáka'an sa a. ’Sani te Su'si ma, ni sa'a ya ja ni ka iyo tee ni ka yo ndaka'an, ni ka yo ndakachi nuu ñayii ma te ni ka yo ja'nde de tniñu i ma, te sa'a ni yo kuu onde ni kenda tee ni yo nani Samuel, tee ni yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma. 


text:
Sani te nuu ni ka jini ñayii ma ja ka iyo rey sava‑ka ñuu ma, te ni ka jikan tna tna'a o ma in rey, te Su'si ma, ni wa'a ya tnu'u te ni kaji ya Saúl sa'ya tee kúu Cis ma tee kúu sa'ya tata Benjamín ma ja ko kuu de rey ñuu Israel ma, te ni yo tatnuni de uu xiko (40) kuiya. 


text:
Kovaa sani te ni xtandiyo ya tee ya'a, te ni nukuiñi David ma ja ko kuu de rey. Te sa'a ni ndaka'an ya ja kuu de: “Ni ndani'i sa David a sa'ya tee kúu Isaí ma, in tee sa'a sukan kúu ini maa sa. Suu de sa'a ndaka ja kúni sa ma”, kúu ya ká'an ya. 


text:
<pb/>’Ne'un sa'ya tata tee ya'a, ni sa'a Su'si ma ja ni kee iya sa'a ja jin kaku o ma, sukan ni skuiso ya ma. Iya ya'a kúu Jesús ma, 


text:
kovaa xi'na‑ka sana kenda Jesús ma, jâ ni kenda Juan ma ja ni yo kaxtnu'u de nuu ñayii ñuu Israel ma ja na jin ndakani jín ndaka'vi ini i te jín xndoo i ja u'vi ka sa'a i ma te jín kuandute i. 


text:
Nuu sani te jinu tniñu vee Juan ma, te jiña'a de: “¿Na in ka jani ini ni ja kúu sa? Masu saña kúu Cristo, iya ka ndetu ni ma. Kovaa jâ vee maa iya masu kaa masu iyo sa ja kuu ndaji sa ni a ñií ndijan ya ma”, kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>’Ñani, ja ka kuu ni sa'ya tata Abraham ma, ji'in ndijin ja masu ñayii ñuu Israel ma ka kuu ni kovaa ka ndi ini ni naxe jin koo va'a ni nuu Su'si o a, vaa ka jini ni ja iya ndakan kuenda nuu o kúu ya, te nuu ndaka o ya ni kaxtnu'u Su'si ma tnu'u vii tnu'u va'a ya ma ja sa'a ja jin ndani'i ta'vi o a. 


text:
Ñayii ñuu Jerusalén ma, ji'in tee ka kuu gobiernu ka tatnuni nuu i ma, ñatuu ni ka ndakuni i ji'in de na in kúu Jesús ma, te visi ndaka kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu o ma ni ka yo ndaka'vi i tnu'u ni ka yo ka'an tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, kovaa ni ñatuu ni ka jaku'ni ini i sukan ká'an ma. Chukan kúu ja ni ka ka'an i ja na kûu ya ma, te ja sukan ni ka sa'a i ma, te ni yo kuu sukan jâ ni ka'an ya ja iyo ja ko kuu ma. 


text:
Visi ñatuu ni‑in kuechi ya ni ka ndani'i ñayii ma ja sa'a ja kûu ya, kovaa maa i chi ûni ni ka jikan i nuu Pilato ma ja na kua'a de tnu'u ja na jin ka'ni de ya. 


text:
Ni jinu ja ni ndo'o ni neni ya sukan ndee nuu tutu Su'si ma, te ni ji'i ya. Sani te ni ka nune'e i ya nuu krusi ma, te ni ka chu'u i ya. 


text:
Te ñayii ni ke koo ji'in ya ñuu Galilea ma te kuan koo i ji'in ya ñuu Jerusalén ma, kua'a kivi ni ka yo jini‑ka i ya, te suu i ka kuu testigu nuu ñayii ñuu a vitna. 


text:
<pb/>’Saña tna, ka kaxtnu'u sa nuu ni tnu'u vii tnu'u va'a siki ja ni skuiso ya nuu tna'a o ñayii jana'a ma. 


text:
Te vitna te ni kenda nuu yo'o ja ka kuu o sa'ya tata tna'a o ñayii jana'a ma vaa ni ka jini o ja ni ndaxteku ya Sa'ya ya Jesús ma, vaa sa'a ká'an Salmo ku‑uu ma: “Ro'o kúu Sa'ya ri, te vitna te maa ri kúu Yuva ro.” Sa'a ni ka'an ya nuu Jesús ma. 


text:
Te Su'si ma chi ni ndaxteku ya Jesús ma, sukan‑va'a ma tivi ñunde'yu ya ma, sukan ká'an tnu'u ya'a: “Maa sa kunda'vi ini ña'a, sukan ni skuiso sa nuu David ma.” Sa'a ni ka'an ya. 


text:
Chukan kúu ja sa'a ká'an in‑ka nuu ndee tnu'u maa ya a: “Masu kua'a ni tnu'u ja tivi ñunde'yu sa'ya ni a, vaa masu nama ni sa'a i ja u'vi.” 


text:
Ja ndaa kúu ja David ma, ni jinu ni jinukuechi de nuu tna'a de ma, sukan ni jani ini Su'si ma, te ni ji'i de, te ni kuyu'u de nuu ka yinee tna'a de ma, te ni tivi ñunde'yu de ma. 


text:
<pb/>’Ñani. Chukan kúu ja jin kona'a ni ja ka kaxtnu'u sa nuu ni a ja ja maa Jesús ma, te sakanu ini Su'si ma kuechi o ma ja ka kuu o ñayii ka kukanu ini ya ma. 


text:
Visi na jin sa'a ni ndaka sukan ká'an tnu'u ni tatnuni Moisés ma, kovaa nú ma jin kukanu ini ni Jesús ma, masu kuu jin naa kuechi ka sa'a ni a. Kovaa nú na in kandija Jesús ma chi maa ya sa'a ja naa kuechi i ma te kuu koo va'a i nuu Su'si ma. 


text:
<pb/>’Jin ko koto va'a ni maa ni nasa yukan, te jin ndo'o ni sukan ni ka ka'an tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma:<pb/> 


text:
Jin konde'ya ni, ndijin ja ka saxiko ña'a ni a.<pb/>Xinañu'u jin sa'vi‑nka ini ni, sani te jin naa ni.<pb/>Vaa sani te iyo in ja sa'a sa ne'un kii ya'a.<pb/>Kovaa masu jin kandija ni, visi na in na kaxtnu'u nuu ni, kúu ya jiña'a ya. ―Sa'a ni jiña'a Pablo ma. 


text:
<pb/>Ja ni ka nde koo de veñu'u yukan, ñayii judío ma ji'in ñayii masu judío ka kuu i ma, ni ka jikan‑ta'vi xeen i nuu de ja in‑ka kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii ma, te jin ka'an‑ka de siki tna'a ja ni ka ka'an de ma. 


text:
Nuu ni jinu ja ni ka ndatnu'u de ma, kua'a ñayii judío ma, ji'in ñayii ja ni ka nduu i judío ja ka sa'a i sukan kúni Su'si ma, ni ka ndikin i Pablo ma ji'in Bernabé ma. Te nani ka ndatnu'u i ji'in de ma, ni ka ka'an, ni ka kachi de nuu i ja máko jin xndoo i ja vii ja va'a ni skuta'vi ña'a Su'si ma. 


text:
<pb/>In‑ka kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii ma, te jâ yatni ndaka ñayii ñuu ma ni ka ndatna'a, sukan‑va'a jin koniniso'o i tnu'u Su'si ma. 


text:
Kovaa nuu ni ka jini ñayii judío ma ja kua'a xeen ñayii ma kúu, ni ka kukueñu ini xeen i, te ka jiña'a i ja masu ja ndaa kúu ja ká'an Pablo ma, te ka ka'an ndeva'a i ja kuu de. 


text:
<pb/>Pablo ma ji'in Bernabé ma, masu ni ka yu'u de, te ni ka ndakone'e de: ―‍Ja kúni Su'si ma nkuu ja xinañu'u‑ka nuu ndijin ja ka kuu ni judío ma jin kaxtnu'u sa tnu'u Su'si ma nkuu. Kovaa maa ni, ñatuu ka jan‑ta'vi ni ja suu ni jin ko kuu ñayii jin koteku ni‑kani ni‑jika nuu Su'si ma. Te chukan kúu ja vitna chi jin koo sa nuu ñayii masu judío ka kuu i ma, 


text:
vaa sukan ni tatnuni Iya Tátnuni ma nuu ni ka'an ya sa'a ma:<pb/>Ni sunkani ña'a sa ja ko kuu ni ñu'u jin kundijin nuu ñayii ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, sukan‑va'a kaxtnu'u ni ni‑ka'nu ñuu ñayivi a naxe jin ndani'i ta'vi i, kúu ya ká'an ya. ―Sa'a ni ka ndaka'an de. 


text:
<pb/>Ja ni ka jiniso'o ñayii masu judío ka kuu i ma, ni ka nduu sii ini xeen i te ka ka'an i ja tnu'u vii tnu'u va'a kúu tnu'u ká'an Iya Tátnuni ma, te ndaka ñayii ka iyo ja jin ndani'i ta'vi i ma, ni ka kandija i. 


text:
Kovaa ñayii judío ma ja ñatuu ni ka kandija i Su'si ma, ni ka ska'an i ña'a ka sa'a tnu'u ja ka jinindija ña Su'si ma te ka iyo respetu ñayii ma nuu ña ma, ji'in tee ka ndanuu‑ka ka iyo ñuu yukan, ja na jin ndene'e nda'a de Pablo ma ji'in Bernabé ma. Te ni ka ndene'e nda'a de tee ma ñuu yukan. 


text:
Sani te Pablo ma ji'in Bernabé ma, ni ka kaja ni'ni de ñuyaka ja'a de ma, ja kúni ka'an ja ñatuu ni ka jan‑ta'vi ñayii ñuu yukan tnu'u Su'si o a ja ka kaxtnu'u de ma. Sani te kuan koo de ñuu Iconio ma. 


text:
Te ñayii ka ndikin Jesucristo ma, ka iyo sii ini xeen ndaka i, vaa ka iyo ndija i ji'in Xtumani Ndios ma.<pb/>


text:
Ni ka kenda koo Pablo ma ji'in Bernabé ma ñuu Iconio ma, te ni ka kivi koo de ini veñu'u luluu iyo yukan, te ni ka ka'an de tnu'u Su'si ma. Sani te ni ka kandija kua'a ñayii judío ma ji'in ñayii griego ma. 


text:
Kovaa ñayii judío ma ñayii ñatuu ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu yukan, ni ka ska'an i ñayii masu judío ka kuu i ma, te ni ka sa'a i ja ñatuu ni ka kunimani i nuu ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja Pablo ma ji'in Bernabé ma, ni ka kendoo de kua'a‑ka kii ñuu yukan, te ni ka yo kukanu ini de nuu maa Iya Tátnuni ma, te ni ka kaxtnu'u de tnu'u maa ya ma sukan skuta'vi ya ñayii ma ja vii ja va'a ma, te maa ya ni wa'a tnu'u ndee tnu'u ndatnu ja jin sa'a de milagru ma, te sukan ni kaxtnu'u ya nuu ñayii ma ja ja ndaa ndija kúu tnu'u ka ka'an de ma. 


text:
Te ñayii ñuu yukan, uu jichi i iyo. In jichi i ka kandija ja ka ka'an ñayii judío ma, te in jichi‑ka i ma ka kandija ja ka ka'an tee ni tetniñu Jesús ma. 


text:
Kovaa ñayii judío ma ji'in ñayii masu judío ma ja ñatuu ka kandija i Su'si ma, ni ka ndatnu'u tna'a i ji'in tee netniñu ñuu yukan, sukan‑va'a jin sa'a ndeva'a i Pablo ma ji'in Bernabé ma te jin kua'a yuu i de. 


text:
Ja ni ka jiniso'o tee ni tetniñu Jesús ma ja sukan ka ka'an i ma, te ni ka xsiyo de kuan koo de ichi ñuu Listra ma ji'in ñuu Derbe ma ja ka iyo i ñuu Licaonia ma, ji'in ni‑ka'nu ñuu ka iyo yatni yukan ma. 


text:
Pablo ma ji'in Bernabé ma, ka kaxtnu'u tuku de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma yukan. Sukan ni kuu ja ni kenda koo Pablo ma ji'in Bernabé ma ñuu Listra ma ji'in ñuu Derbe ma 


text:
<pb/>Ñuu Listra ma iyo in tee ñatuu kúu jin kanda ja'a de ma, te ñatuu nama ni kuu kaka de onde nuu ni kâku de ma. Te núkoo de. 


text:
Ja ni jiniso'o de ja ká'an Pablo ma, te nde'ya vava'a Pablo ma de, te ni jini Pablo ma ja kúkanu ini de ja ja maa Pablo ma, te ndasava'a ña'a Su'si ma. 


text:
Te ni ka'an ni'i Pablo ma, te ni tatnuni de: ―‍Kani va'a ni ja'a ni a, te ndokuiñi ni ―‍kúu de jiña'a de. Te ni kandava de, sani te ni kuu ni jika de. 


text:
Ja ni ka jini ñayii ma sukan ni sa'a Pablo ma, te ni ka keja'a i ka kayu'u i ka ka'an i sa'an maa ñuu Licaonia ma: ―‍Su'si o ma, ni ka kenda koo ñayivi ya nuu ka iyo o ya ―‍ka kuu i ka ka'an i. 


text:
<pb/>Bernabé ma ni ka xnani i Júpiter, te Pablo ma, ni ka xnani i de Mercurio, vaa tee ya'a kúu tee ká'an‑ka ma. 


text:
Tee kúu sutu Júpiter ma ja iyo de veñu'u kátuu nuu kivi o ini ñuu ma, ni jan xsia'a de xndiki ji'in ita ye'e veñu'u yukan, te kua'a xeen ñayii ka iyo, te ka kuni i ja jin ka'mi i xndiki ma nuu Bernabé ma ji'in Pablo ma. 


text:
Ja ni ka jiniso'o Bernabé ma ji'in Pablo ma, ni ka ndata de sa'ma ka ndii de ma, te ni ka ke koo de nuu ka iyo ñayii kua'a xeen ma, te ka kayu'u de, 


text:
ka jiña'a de: ―‍Ndijin, ¿nava'a ka sa'a ni sa'a? Saña tna chi ndi‑tna'a ñayivi o. Tnu'u vii tnu'u va'a ka kaxtnu'u sa nuu ni a, ja na jin xndoo ni cha'a ja masu jiniñu'u a, te jin ndakokuiñi ni nuu Su'si iya téku ma, iya ni sa'a andivi ma ji'in nuu ñu'ú a ji'in mar ma ji'in ndaka ja iyo a, te jin kandija ni ya, te jin sa'a ni sukan kúni ya ma. 


text:
Visi ni ka yo sa'a maa i sukan ma, kovaa Su'si ma chi ni yo sa'a ya ja ni yo kuun savi ma, ni yo sa'a ya ja ni ka yo kuu itu ñayii ma, te ni iyo kua'a ja jin kaa ñayii ma te jin koo sii ini i, sukan‑va'a jin ndasa'a maa i kuenda sukan va'a ini Su'si ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Visi ni ka ka'an de ndaka tnu'u ya'a, yika‑ni ni ka kundee de ja ñatuu ni ka ja'mi ñayii ma xndiki ma nuu de ma. 


text:
Sani te ni ka kenda koo tee judío ma ja ka iyo de ñuu Antioquía ma ji'in ñuu Iconio ma, te ni ka kundee de ni ka ndaxsama de ja ka jani ini ñayii kua'a ma. Sani te ni ka wa'a yuu de Pablo ma, te ka ñu'u de tee ma, ni ka kene'e de tee ma ini ñuu ma. Ni ka jani ini de ja ni ji'i tee ma. 


text:
Kovaa nuu ni ka konduu ña'a ñayii ka ndikin Jesucristo ma, ni ndakoo de, te ni ndivi de ini ñuu ma. Kivi yutnee ma ni ndee de ñuu ma, te kua'an de ji'in Bernabé ma ñuu Derbe ma. Kuan nu koo Pablo ma ji'in Bernabé ma ñuu Antioquía ma ja iyo i ñuu Siria ma 


text:
<pb/>Te ni ka kaxtnu'u tna de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma ñuu yukan, te kua'a xeen ñayii ni ka kandija Jesucristo ma, te ni ka xndoo i ja u'vi ni ka yo sa'a i ma, te ni ka keja'a i ka sa'a i sukan játna ini Jesucristo ma. Nuu ni jinu ma, Pablo ma ji'in Bernabé ma, ni ka ndakokuiñi tuku de ñuu Listra ma ji'in ñuu Iconio ma ji'in ñuu Antioquía ma, 


text:
sukan‑va'a jin chindee de ñayii ni ka kandija tnu'u vii tnu'u va'a maa Jesucristo ma, te jin ndaka'an‑so'o de nuu ñayii ma ja jin kukanu ini va'a i Su'si ma. Te ka jiña'a de: ―‍Jin kona'a ni ja yo'o ja ka ndikin o Su'si o a chi kua'a xeen ja jin ndo'o jin neni o, sana kenda koo o nuu tatnuni Su'si ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Ndi‑in ndi‑in veñu'u nuu ka ndatna'a ñayii ka ndikin Jesucristo ma ni ka sunkani de tee ka iyo va'a nuu Su'si ma ja jin ko koto de i te jin kaxtnu'u de naxe jin ko sa'a jin ko kuu de ma. Te ka iyo ndite de, te ka jikan‑ta'vi de nuu Iya Tátnuni ma ja jin kuu ñayii ka kandija ya ma. 


text:
Nuu ni jinu ni ka kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma ñuu Perge ma, te kuan koo de ñuu Atalia ma. 


text:
Yukan, sani te ni ka nda koo de in nuu barcu, te kuan nu koo tuku de ñuu Antioquía ma. Vaa ñuu yukan kúu nuu ni ka jikan‑ta'vi tna'a o ma nuu Su'si ma ja na skuta'vi ya de ja vii ja va'a, sukan‑va'a ja maa Su'si ma, te kuu jin sa'a de ja ni ka kucargu de ma, te vitna chi ja ni kuu ni ka sa'a de ja iyo ja jin sa'a de ma. 


text:
Nuu ni ka ndenda koo de ma, ni ka ndaxtutu de ndaka ñayii ka kandija Su'si ma, te ni ka ndakani de ndaka ja vii ja va'a ni sa'a Su'si ma nuu ni jan koo de ma, ji'in sukan ni sa'a Su'si ma ja ni ka kandija ñayii masu judío ka kuu i ma tnu'u vii tnu'u va'a maa ya ma. 


text:
Ni ka kenda koo tna jaku ñayii Judea ma ñuu Antioquía ma, te ni ka jakondee i ka kaxtnu'u i nuu ñayii jâ ni ka nduu sa'ya Su'si ma, te sa'a ka jiña'a i: ―‍Jiniñu'u ja tee ma chi jakitnuni de sukan tátnuni Moisés ma, sana kuu ndani'i ta'vi de nuu Su'si ma ―‍ka kuu i ka jiña'a i. 


text:
<pb/>Chukan kúu ja Pablo ma ji'in Bernabé ma, ka jiña'a de ja masu sukan iyo, kovaa tee yukan chi masu ka kendoo ini de, te su'va su'va ka kuu de siki ja ka kaxtnu'u tee yukan ma. Sani te ni ka ndatnu'u tna'a de ja na jin koo Pablo ma ji'in Bernabé ma ji'in jaku‑ka ñayii ka kandija Su'si ma ñuu Jerusalén ma, sukan‑va'a jin ndatnu'u tna'a de ji'in tee ni tetniñu Jesucristo ma, ji'in tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu yukan ma, siki ja nú kanuu ja jin jakitnuni tee ma, xi masu kanuu. 


text:
Te ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i yukan, ni ka ndachu'un ichi i ndaka tee jin koo ñuu Jerusalén ma, te ni ka ya'a de ñuu Fenicia ma ji'in ñuu Samaria ma, te ni ka ndakani de sukan ni ka kandija ñayii masu judío ka kuu i ma tnu'u Su'si ma. Ja ni ka jiniso'o ñayii ka kandija tnu'u Su'si ma, ni ka kutachi xeen i. 


text:
Te nuu ni ka kenda koo de ñuu Jerusalén ma, vii va'a ni ka jan‑ta'vi ña'a ndaka ñayii ka kandija Su'si ma, ji'in tee ni tetniñu Jesús ma, ji'in tee ka jito ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu yukan, te nuu ndaka ñayii ya'a ni ka ndakani de ndaka ja ni ka sa'a de ja maa Su'si ma. 


text:
<pb/>Sani te ni ka kivi nduu‑ni jaku tee ka kuu fariseo ma ja jâ ni ka kandija de Jesús ma, te ka jiña'a de: ―‍Jiniñu'u ja jin jakitnuni tee ma, te jín tatnuni o ja jín kandija de tnu'u ni wa'a Su'si ma ja ni ndakaxtnu'u Moisés ma ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Tee ni tetniñu Jesús ma, ji'in tee ka jito ñayii ka kandija Su'si ma, ni ka ndatna'a de, sukan‑va'a jin skua'a vava'a de siki tnu'u ya'a. 


text:
Ni kuna'a xeen ni ka ndatnu'u tna'a de. Sani te Pedro ma, ni ndokuiñi de, te ni ka'an de: ―‍Ñani, onde xinañu'u ma, Su'si ma, ni kaji ña'a ya ne'un ni a, sukan‑va'a ka'an sa tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma, te jin kuniso'o ñayii masu ñayii judío ka kuu i ma, te jin kandija i Su'si ma te jin ndani'i ta'vi i. 


text:
Su'si ma, jini ya nawa ka jani ini ñayii ma, te jâ ni kaxtnu'u ya nuu ndaka o a ja ni jan‑ta'vi ya ñayii yukan, vaa ni skuta'vi tna ya i Xtumani Ndios ma, sukan ni sa'a ya ji'in yo'o ja ka kuu o judío a. 


text:
Masu ni sa'a siin ya ñayii yukan ji'in yo'o, su'va ni sa'a ya ja ni ka kandija i ma, te sukan ni ndasavii ya ini anua i ma. 


text:
Te vitna, ¿nava'a ka kuni ni ja jin kototnuni ni Su'si ma, ja jin skuiso ni ñayii ya'a tna'a ja ni maa o ji'in tna'a o ñayii jana'a ma, masu ni ka kundee o ja jin sa'a o sukan ni tatnuni ya nuu tna'a o ñayii jana'a ma? 


text:
¡Másu sukan ko kuu! Vaa vitna chi ja jin kukanu ini o kúu ja va'a ini Jesucristo iya tátnuni nuu o ma kúu ja ni kunda'vi ini ña'a ya ma, te ni chunaa ndi'i kuiti maa ya ja jin kuu yo'o ja ka kuu o judío a ji'in ja jin kuu ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑va'a jin ndani'i ta'vi ndaka o ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Ndaka ñayii ni ka ndatna'a ma, ni ka jasiyu'u kuiti i, te ni ka yo niniso'o ñukuun i ja ka ndakani Bernabé ma ji'in Pablo ma sukan ni sa'a Su'si ma kua'a milagru nuu ni jan koo de nuu ka iyo ñayii masu judío ka kuu i ma. 


text:
Nuu ni jinu ni ka ka'an de ma, Jacobo ma, ni ka'an tna de, te jiña'a de: ―‍Ñani, jin koniniso'o ni ja ka'an sa a. 


text:
Simón a, ni ndakani de naxe ni sa'a Su'si ma nuu ni ndakaji ya xinañu'u in jichi ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑va'a jin nduu tna i ñuu maa ya ma, te ndaka o ji'in i jin ndachiñu'u Su'si ma. 


text:
Sa'a, te ketna'a tnu'u ni ka yo ka'an tee ni ka yo ndakaxtnu'u tnu'u ni yo wa'a Su'si ma, vaa sa'a ndee nuu tutu Su'si ma:<pb/> 


text:
Jinu ko kuu sa'a, te ndenda sa, te ndasa'a sa ve'e David ma ja ni kotuu ma.<pb/>Te ndokani va'a sa, vaa ni ndi'i ni ndatnana ma, te ñatuu na in ka iyo‑ka,<br/>te ndasa'a sa sukan ni iyo xinañu'u ma, 


text:
sukan‑va'a jin ndanduku ña'a ndaka‑ka ñayii ni‑ka'nu ñuu ñayivi a, ja masu judío ka kuu i ma, te jin ko kuu i ñuu maa sa ja kúu sa Iya Tátnuni a.<pb/> 


text:
Sa'a ká'an Iya Tátnuni ma iya sa'a ndaka cha'a, te jâ ni kaxtnu'u ya onde xi'na xeen‑ka ma ja sa'a ko kuu. 


text:
<pb/>’Chukan kúu ja jani ini sa ja má jin ka'nu ndee‑ka o nuu ñayii masu judío ka kuu i ma, ja jin nduu i sa'ya Su'si ma. 


text:
Su'va jín tee o tutu kí'in nuu i, ja máko jin kaa i ja ni ka yoxtnee nuu ja masu Su'si ka kuu ma, ji'in máko jin kivi nduu tee ma ji'in ña'a ma, nú ñatuu jin tnanda'a‑ka de ji'in ña ma, ni a niñi kiti ma má jin kaa i, ni a jin kaa i kuñu kiti ni ji'i‑ni maa ma te ñatuu ni kee niñi ti ma. Vaa ndaka cha'a jâ ni tatnuni Su'si ma nuu Moisés ma ja másu ko jin sa'a o ma. 


text:
Chukan kúu ja onde xi'na xeen‑ka ma, in in ñuu ma ni ka yo iyo in in ñayii ni ka yo ndaka'vi tnu'u ni yo kaxtnu'u Moisés ma, te ni ka yo ndakaxtnu'u i nuu ñayii ma sukan ká'an ma ndaka kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu o ma te ni ka yo ndatna'a o ini veñu'u lilikin ma nkuu ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te tee ni tetniñu Jesús ma, ji'in tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma, ji'in ndaka ñayii ka ndikin Su'si ma, ni ka kaji i jaku tee jin koo ji'in Pablo ma ji'in Bernabé ma ñuu Antioquía ma. Ni ka kaji de tee nani Silas ma, ji'in Judas ma tee ka xnani i Barsabás ma, vaa suu de ka kuu tee jâ ni kuu kii‑ka ka jini de tnu'u Su'si ma te ka iyo va'a de nuu ya ma, ja ka iyo de ne'un ndaka ñayii ka ndikin Su'si ma. 


text:
Te ni ka tetniñu de tutu ni ka tee de ma ji'in maa tee ya'a. Te tnu'u ya'a ka kuu tnu'u ni ka tee de ma: “Saña ja ka kuu sa tee ni tetniñu maa Jesús ma, ji'in tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ya, ka tee sa tnu'u ya'a nuu ni ja ni ka nduu ni sa'ya Su'si o a ja masu ñayii judío ka kuu ni a ja ka iyo ni ñuu Antioquía a, ji'in ñuu Siria a, ji'in ñuu Cilicia a. Ka ndakan‑tnu'u ñaña'a ña sa, te na chindee ña'a Su'si ma. 


text:
Ni ka jini sa ja ni jan koo jaku tna'a sa ma nuu ka iyo ni a, kovaa masu saña ni ka tetniñu de, te ni ka sa'a de ja ni ka ndi ini ni ja sukan ka ka'an de naxe jin kondikin o Su'si ma. 


text:
Chukan kúu ja ni ka ndatnu'u tna'a sa, te ni ka kaji sa uu tee ya'a, te ni ka tetniñu sa de ji'in ñani o Pablo a, ji'in Bernabé a, tee ka kutoo tna'a ji'in o a. 


text:
Te tee ya'a chi ka kukanu ini de Su'si ma, te masu ka ndi ini de visi na jin ndo'o jin neni de ja ka kaxtnu'u de tnu'u Jesucristo Iya Tátnuni ma. 


text:
Chukan kúu ja ni ka tetniñu sa Judas a, ji'in Silas a, sukan‑va'a jin ndaka'an maa de ndaka sukan ni ka ndatnu'u sa te ni ka tee sa tutu kuan koo ji'in de a. 


text:
Vaa sukan kúni maa Xtumani Ndios ma, te sukan ka jani tna ini sa, te ñatuu nawa ka xtetuu‑ka ña'a sa ja jin sa'a ni, nú masu ja ndaka‑ka cha'a‑ni, 


text:
ja máko jin kaa ni ja ka yoxtnee nuu ja masu Su'si ka kuu ma, ni a niñi kiti ma, ni a kuñu kiti ni ji'i‑ni maa ma te ñatuu ni kee niñi ti ma, ji'in ja nú nde ni ñatuu jin tnanda'a‑ka ma te jin ko koto va'a ni maa ni ja máko jin kivi nduu ni ji'in in‑ka ñayii, vaa ñatuu tnanda'a‑ka ni ji'in i ma. Nuna jin sa'a ni sa'a, va'a‑ni jin koo ni nuu Su'si ma. Chíndee ña'a Su'si ma ndaka ni.” Sa'a ká'an tnu'u ni ka tee de ma. 


text:
<pb/>Nuu ni ka ndakuan‑ta'vi nuu tna'a de ma, te kuan koo de ñuu Antioquía ma, te nuu ni ka ndatna'a de ji'in ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i yukan ma, ni ka ndakua'a de tutu ma. 


text:
Te ni ka ka'vi ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma tutu ma, te ni ka ndusii ini i ja ni ka ndaka'an‑so'o de nuu i ma. 


text:
Te Judas ma, ji'in Silas ma, tee ka ndakaxtnu'u tnu'u ni wa'a Su'si ma ka kuu de, te kua'a xeen ja ni ka ka'an de nuu ñayii ma, ja ni ka ndakua'a de tnu'u kanu ini, sani te ni ka ndatnii i tnu'u ndee tnu'u ndatnu sukan jin koo va'a i nuu Su'si ma. 


text:
Te ni ya'a jaku kivi ni ka iyo de ñuu yukan, sani te jin nu koo de ma, te ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i yukan, vivii ni ka ndakuan‑ta'vi nuu tna'a i ji'in de, te kuan nu koo sii ini de nuu ka iyo tee ni ka tetniñu ña'a ma. 


text:
Te Pablo ma ji'in Bernabé ma, ni ka kendoo de ñuu Antioquía ma, te ka ndikin ña'a kua'a ñayii ma, te ndaka i ji'in de ka kaxtnu'u tnu'u vii tnu'u va'a Iya Tátnuni ma. Ni kee Pablo ma ja ku‑uu jichi kua'an de kuan kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma 


text:
<pb/>Ni ya'a jaku kii ma, te Pablo ma, jiña'a de Bernabé ma: ―‍Jín koo o jín koto o ñayii ni ka kandija Su'si ma ndaka ñuu nuu ni jan koo o ni ka kaxtnu'u o tnu'u vii tnu'u va'a Iya Tátnuni ma, sukan‑va'a jin kuni o naxe ka iyo i ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
Kovaa Pablo ma ñatuu ni jatna ini de ja jin koo de ji'in tee ma, vaa nuu ni jan koo de ñuu Panfilia ma chi ni xndoo ña'a tee ma, te ñatuu ni yo ndikin de nuu tniñu kuan koo de ma. 


text:
Te ni‑in de ñatuu ni kendoo ini sukan ka jani ini in in de ma. Chukan kúu ja ni ka ndusiin tna'a de. Bernabé ma, kua'an de ji'in Marcos ma in nuu barcu ichi ñuu Chipre ma. 


text:
Te Pablo ma, ni jeka de Silas ma, sukan‑va'a jin kondikin tna'a de jin koo de ma, te ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, ni ka jikan‑ta'vi i nuu Iya Tátnuni ma ja jin kuu de ma, ja na skuta'vi ña'a ya ja vii ja va'a. Sani te kuan koo de. 


text:
Ni ka ya'a de ñuu Siria ma, ji'in ñuu Cilicia ma, ka ndaka'an ka ndakachi de nuu ñayii ka kandija tnu'u Su'si ma ja jin kondikin va'a i ya ma.<pb/>


text:
Sani te ni ka kenda koo de ñuu Derbe ma ji'in ñuu Listra ma, te yukan ni ka ndatna'a de ji'in in tee jaa ndikin Jesús ma nani de Timoteo. Te si'i de ma, kándija ña Su'si ma, te ña'a ñuu judío ma kúu ña, te yuva de ma, in tee ñuu griego ma kúu de. 


text:
Te ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma ja ka iyo i ñuu Listra ma, ji'in ñuu Iconio ma, ka ka'an vii ka ka'an va'a i ja kuu Timoteo ma. 


text:
Pablo ma, ni kuu ini de ja jin koo de ji'in Timoteo ma, te ni chitnuni de tee ma, ja kuechi ñayii judío ka iyo ñuu yukan, vaa ndaka i ka jini ja yuva de ma chi tee griego ma kúu de. 


text:
Te kuan koo de ndi‑in ndi‑in ñuu ma, te ka kaxtnu'u de sukan ni ka ndatnu'u tna'a tee ni tetniñu Jesús ma, ji'in tee ka nukuiñi ja ka jini ka jito de ñayii ka kandija Su'si ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma, sukan‑va'a ndaka ñayii ni ka nduu sa'ya Su'si ma, jín ko sa'a i sukan ka kaxtnu'u de ma. 


text:
Te sukan, te ndaka ñuu nuu ka iyo ñayii ka kandija tnu'u Su'si ma, ve jinkuiñi va'a‑ka i nuu Su'si ma, te ve jin kukua'a‑ka i ndi‑kivi ndi‑kivi. Ni jininuu Pablo ma in tee ñuu Macedonia ma 


text:
<pb/>Ni ka ya'a ndita de onde ñuu Frigia ma, ji'in ñuu Galacia ma, vaa Xtumani Ndios ma, ni ja'nu ndee ya ja jin kaxtnu'u de tnu'u Su'si ma ñuu Asia ma. 


text:
Nuu ni ka kenda koo de yatni ñuu Misia ma, ni ka kuni de ja jin ya'a de ñuu Bitinia ma, kovaa Xtumani Ndios ma, ñatuu ni wa'a ya tnu'u. 


text:
Te jakuaa ma, Pablo ma, ni jininuu de ja in tee ñuu Macedonia ma, núkuiñi de, te jikan‑ta'vi xeen de, te jiña'a de: ―‍Ya'a tna ni ñuu Macedonia ma, te chindee ña'a ni ―‍kúu de jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te Pablo ma, nuu ni jinu ja ni jininuu de ma, sani te ni ka satu'va ndaka sa, te kuan koo sa ñuu Macedonia ma, vaa ni ka kukanu ini va'a sa ja maa Su'si ma ni kana ña'a ja jin kaxtnu'u sa tnu'u vii tnu'u va'a maa ya ma nuu ñayii ñuu Macedonia ma. Ni kandija in ña'a ñuu Filipos ma tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma 


text:
<pb/>Ni ka ka koo sa in nuu barcu ñuu Troas ma, te kuan koo ndita ndita sa onde ñuu Samotracia ma, te kivi yutnee ma ni ka kenda koo sa onde ñuu Neápolis ma. 


text:
Yukan, sani te kuan koo sa ñuu Filipos ma. Yukan ka iyo nanimaa ñayii ñuu Roma ma, te jâ ni ka ndasa'a ñuu i yukan. In ñuu kanuu kúu i ne'un ñuu Macedonia ma. Te ñuu yukan ni ka kendoo sa kua'a kivi. 


text:
<pb/>Te in kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii ma, ni ka ke koo sa kuan koo sa yu'u ñuu ma, te ni jan koo sa in yu'u yute, nuu ka ndatna'a ñayii ja jin kakan‑ta'vi i ma. Te ni ka jinkoo sa, te ni ka keja'a sa ka ndatnu'u sa ji'in ña'a ni ka ndututu yukan. 


text:
In ña ma, nani ña Lidia, te in ña'a ndachiñu'u Su'si ma kúu ña. Ña'a ñuu Tiatira ma kúu ña, te ni yo xiko ña manta vivii manta va'a xeen. Nani niniso'o ña tnu'u Su'si ma, ni ndakune ya ini anua ña ma, sukan‑va'a koniniso'o ñukuun ña ja ká'an Pablo ma. 


text:
Sani te ni ka jandute ña ji'in tna'a ña ma, vaa ni ka kandija ña tnu'u Su'si ma, te sa'a ni ka'an ña nuu sa: ―‍Nú ka jani va'a ini ni ja in ña'a kondikin va'a Iya Tátnuni ma kúu sa, jin ya'a ni ve'e sa a, te jin ndoo ni ―‍kúu ña ká'an ña. Te ni xtetuu ña'a ña ja jin ndoo sa. Pablo ma ji'in Silas ma, ni ka yinee de vekaa ñuu Filipos 


text:
<pb/>Te ora nuu kuan koo sa nuu jin ndatna'a sa ja jin kakan‑ta'vi sa nuu Su'si ma, te ni kenda in suchi si'i ja yinee ña'a in tachi, te chukan kúu ja ndaka jinitnuni i nawa ko kuu ma, te káxtnu'u i nuu ñayii ma. Chukan kúu ja kua'a xeen xu'un ni ka yo ni'i tee xi‑nuu ni yo jinukuechi i ma. 


text:
Suchi ya'a, ni ndikin ña'a i ja kuan koo sa ji'in Pablo ma, te káyu'u i ká'an i: ―‍Tee ya'a chi tee ka jinukuechi nuu Su'si iya iyo onde sukun ma ka kuu de, te ka kaxtnu'u de nuu ni ichi naxe jin ndani'i ta'vi o ma ―‍kúu i ká'an i. 


text:
<pb/>Sukan ni yo kuu i kua'a kivi, te ni kuñaña Pablo ma, te ni ndakokuiñi de, te ni ndonda de nuu tachi yinee i ma, te jiña'a de: ―‍Ja maa Jesucristo ma, te tátnuni ri ja xndoo ro suchi ya'a ―‍kúu de jiña'a de. Te maa ora yukan‑ni, te ni xndoo tachi ma suchi si'i yukan ma. 


text:
Nuu ni ka jini tee xi‑nuu jinukuechi i ma ja masu na xu'un kene'e‑ka i ja jin ni'i de ma, sani te ni ka tnii de Pablo ma ji'in Silas ma, te ka ñu'u de tee ma ichi nuu ke'e ve'e tniñu ma nuu ka iyo tee ka netniñu ma. 


text:
Ni ka jan xsia'a de tee ma nuu tee ka ja'nde tniñu ma, te ka jiña'a de: ―‍Tee ya'a chi tee judío ma ka kuu de, te ve koo de ka ska'an de ñayii ñuu o ya, 


text:
te ka kaxtnu'u de ja jin sa'a o sukan ka sa'a de ma, tna'a ja masu iyo ja jin sa'a yo'o ja ka kuu o ñayii ñuu Roma a ―‍ka kuu de ka jiña'a de. 


text:
<pb/>Sani te ñayii ma, ni ka ndakiti ini i nuu Pablo ma ji'in nuu Silas ma, te tee ka ja'nde tniñu ma, ni ka tatnuni de ja jin tava i sa'ma Pablo ma ji'in Silas ma te jin kani i de. 


text:
Ni jinu ni ka kani xeen i de ma, sani te ni ka chinee i de vekaa ma, te ni ka tatnuni i nuu tee jito ye'e vekaa ma ja ko koto vava'a de nasa ke koo tee ma. 


text:
Ja ni jiniso'o de sukan ni ka tatnuni de ma, ni jan xsia'a de Pablo ma ji'in Silas ma onde kuan kivi‑ka ini vekaa ma, te ni chinee de ja'a tee ma sasava in vitu, te ni ndachutna'a va'a de tnu, sukan‑va'a jin kinee va'a ja'a de ma, te ma kuu jin ke koo de. 


text:
<pb/>Nuu ve kuu sava ñuu ma, Pablo ma ji'in Silas ma, ka jikan‑ta'vi de nuu Su'si ma, te ka jita de ja ka ndachiñu'u de ya, te tee ka yinee vekaa ma, ka niniso'o de. 


text:
Sani te ni keja'a tnaa xen‑xeen, te ni‑ka'nu vekaa ma ni jaja ni'ni xen‑xeen. Sani te ni ka ndanune ndaka ye'e vekaa ma, te ndaka yo'o kaa ka nu'ni ñayii ka yinee vekaa ma chi ni ka kun‑ne'ne i. 


text:
Sani te ni ndoto tee jito vekaa ma, te ja ni jini de ja ndaka ye'e vekaa ma ni ka ndanune ma, te ni tava de yuchi kúu espada ndiso de ma, ja ka'ni de maa de nkuu, vaa jani ini de ja ndaka ñayii ka yinee vekaa ma, jâ ni ka jinu i kuan koo i. 


