# verses

text:
Ne'as tjemey na, quepj tjac' la nüjüsü jupj. Judío tuluctsja jupj, quepan. Jupj Canaán mpe 'eseptsja. Judiopan tulucj patja mpe tjac', ne'aj p'in patja mpe. Niná quepj li piyutsja, tjevele Jesús lal: —Nejepa, jipj ne niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas nosis nt'a. Jipj David püna tüpü'ü popa p'iyá. Malala ntepalá. Ncapj tjep'ya'sa. Lapanenpan patja napj ncucus jos mo'ó. Newa pajal malala lajay ncucus lal —nin tjevele quepan. 


text:
<pb/>Jesús ma lal tjevele jupj lal. Nin mpes Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a, la tjomon jupj lal: —Tje'yaya jupj le moná. Jas tjejyama jupj. Newa la cjüipepé jac', newa li piyú. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Mpapay Dios nin tjejyama judiopan nt'a p'in. Yupj ne len̈ jis tjevyala, oveja jinwá. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, quepj ninana p'iyá tjac' jupj nt'a. Palá nipi'tje Jesús wolap'a'á. Tjevele: —Nejepa, ncapj tjep'ya'sa. 


text:
<pb/>Jesús tjevele quepj lal: —Judiopan Dios ts'uyupj. Napj 'üsüs lejay yupj mpes. Yupj yuts'a'á ma polel la 'ayas la p'a. Nin p'iyá tsjictjacj jis ve ma polel la 'ayas yupj jis tsjiyó —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Quepj tjevele jupj lal: —T'üc' tjevelen. Nin velé p'in, ve tsjictjacj nepenowá palá tinca wo juts'a'á lyaja mpe. Niná 'ücj wa jalá tsjiyó witjacj —tjevele jupj. (Jupj quelel véletsja Jesús 'ücj wa se p'a'sa jupj.) 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —Jipj pajal pyon napj lal. Nin ca nsem jipj la tjemyon jinwá. Jesús nin tjevele na p'in, tji'yü'sa quepj jucucus. Jesús gente pülücj jis tji'yü'sa la tjiji. Pajal pülücj jis tje'yaya jis la las 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Jesús tjemey nepé. 'Üsǘ püné la nipj tjemey, 'üsǘ niná Galilea ló. Locopyaya tucuc' popa viyá tjemey, tsjicj way p'in. Ne'aj 'etjele jupj. 


text:
Ne'aj tjá'asa na, pajal pülücj tjiquil jupj nt'a. 'A jis tjimyula jupj nt'a. Lal tjiquil wa ma polel jil nepenowá. Nepénowa yun tulucj jis lal tjiquil wa. Nepénowa jis mas cjuwá jis lal tjiquil wa. Jis tsjam cjuwá nepenowá jis lal tjiquil wa. Nepénowa ma polel javelepj jis lal tjiquil wa. La p'a wa pajal pülücj malala jisas jis lal tjiquil wa yupj. Tüpüntüpj yupj 'amá 'alá Jesús wolap'a'á; jupj jis tji'yü'sa la tjiji yupj. 


text:
Ne'aj 'a jis tjimyula tjunuc nin tepyala. Tjunuc ma polel javelepj 'ücj javelepj jis tepyala. Tjunuc jis mas cjuwatsja, jis mas seyasa jis tepyala yupj. Tjunuc jis tsjam cjuwá, jis tsjam seyasa jis tepyala yupj. Ma polel jiltsja, 'ücj jis la winin jis tepyala. Yun tulucj 'ücj januc jis tepyala. Pjü jis tji'yü'sa mpes gente ne'aj tjatjá pajal nin yólatsja Jesús 'üsüs la tjiji mpes. Nin mpes 'üsüs pjac tjowelepj Dios po'ó, jupj ne israelpan jis Dios. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús tjevele ncul jupj discipulopan. Niná jupj tjevele yupj jis lal: —Nola napj yupj mpes. Ts'ac' cont'e nasa qui'á jatja napj lal. Tecyawaja nasa yupj jis ve. Napj ma quelel sin jyam yupj, laja secj custjay. Jis capj nt'ajas ca nacj jümücj nt'a. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjowelepj: —Wa cjuwá qui'á. Cjuwá ca'aj mpe jis la t'as pansas yupj t'üc' jis la las mpes. Pajal pülücj way yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya: —¿Nol to'á nun pansas? —Siete —tjowelepj yupj—. Cjul tsjictjacj pjaní way p'in tya'acj wa. 


text:
Nin la tjajay na, jupj nt'ya wa pansas sieteyá, cjul nt'ya wa. Tjevele Dios lal tjüwüi'i jupj tje'yaya jis la las. T'üc' tjevele na, tjelepta pansas, la tücüeme wa cjulun. Niná jis tje'yaya jupj discipulopan jis la 'ayas ne'aj jatjá. Yupj pjü jis tja'ayapj pansas popé, cjulun popé wa. 


text:
Pjü yupj tjalá. Pjü jis col pit'a tepyala. T'üc' tjalá na, newa játjatsja pan popé, cjul popé wa. Mpes discipulopan quiliyú mo'o t'olon pan tsjictjacj, cjul tsjictjacj wa, ma pjü tjalá. Quiliyú noypan siéteya tipit'a la tjajay pan mpes, cjul mpes wa. 


text:
Nasa tjalá niyom pajal pülücj. Cuatro miltsja yupj. Nequem pülücj tjalá wa. Tsjictjacj pülücj tjalá wa discipulopan jis tja'ayapj popé. 


text:
T'üc' tjalá na, Jesús sin tjejyama yupj. Tjil na, barco wama tjemey. Magdalá po'o tjemey jupj, barco mpes.<pb/>


text:
Niyom tjiquil Jesús nt'a, nepénowa fariseopan, nepénowa saduceopan. Ma topon Dios mpe tjac' jupj, mpes la tjomon jupj ca 'üsüs la mijis, gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes ca sin mü'üsüs ncu Dios jas tjejyama jupj, tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj p'iyá 'ücj ca jus cülayecj pjacj ne jupj. Ninana tjevelá: “Nun quelel solejé ncu cus cjol nsem yayá, nun 'ücj lo palá nucú tsjun po'ó. Nenéyawa je way tsjun po'ó t'awaná. Mpes nun welé cus cjol nsem yayá. 


text:
Nenéyawa je way tsjun po'ó püstapj, te ton̈ca 'ots'ipj. Mpes nun welé majawus ca yacjaj. Nun 'ücj lo palá nucú tsjun po'ó. Niná 'ücj lojí la p'in. Nun welé nun quelel nusin 'yüsa Dios po'ó. T'üc' tulucj. Ma nusin 'yüsa tsjan mpes 'üsüs tepyala quinam nosis nt'a. 


text:
Nun quina potjaqué malala pajal. Nun welé Dios jatjampan nun, newa nun ma quelel lojí jupj. Nun ma quelel lojí Dios jos jin. Nun lo moná napj 'üsüs la mejay, gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes ca nusin mü'üsüs Dios nin tjejyama, welé nun. Ma ca la mejay napj. Pjaní way p'in ca la mijis Dios nun ca nucú. Püna Jonás lal la tjiji jinwá, nin wa ca la mijis napj lal. (Jonás profeta waytsja jupj püná)”, nin tjevele Jesús. Niná tjevele na, tjemey yupj mpe. Jesús jos jupj discipulopan 'in jajamapj, la p'a ma yus ntsawilicj. 


text:
<pb/>Jesús 'üsǘ na'aj po'ó tjemey jupj discipulopan jis lal. Pansas cjuwá tjil yupj, discipulopan. Yo' tepe'e jis la cutj. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —'In tjajama. Po ma jisas t'as fariseopan jis levadura. Ma wa jisas t'as saduceopan jis levadura. Yupj jis levadura malala pajal. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan ma sin tji'yüsa Jesús tjevelá. Yuwá p'in jis la tjü'üy tsjan mpes nin tjevele jupj. Tjowelepj: “Cupj ma teque'acj pansas. Nin mpes nin tjevele ca nacj.” 


text:
Jesús seletsja nin tjowelepj yuwá. Mpes jupj tjevele yupj jis lal: —Nun tsjicj way p'in poné napj lal. ¿Tsjan mpes nin nujola cjuwá pansas? ¿Tsjan mpes nin welé? 


text:
¿Ncu ma nusin 'yüsa napj 'ücj wa nu 'ya nun nujos? ¿Ncu ma nujola tepyala napj 'ücj jis tje'yá jis la las niyom cinco mil? Pansas cinco p'in tya'actsja; napj la tjejay t'üc' tjalá yupj pjü. ¿Ncu ma nujola tepyala yupj ma polel pjü tjalá? Nun quiliyú mo'o t'o'nó pan tsjictjacj yupj ma pjü tjalá. ¿Ncu nuyo' tepe'e nol quiliyú tipit'a pan tsjictjacj mpes? 


text:
¿Ncu ma nujola tepyala p'a jyawca na napj tje'yá jis la las niyom cuatro mil? Pansas siete p'in tya'actsja; napj la tjejay t'üc' tjalá yupj pjü. Niswa ma polel pjü tjalá yupj. Nun quiliyú mo'o t'o'nó pan tsjictjacj yupj ma pjü tjalá. ¿Ncu nuyo' tepe'e nol quiliyú tipit'a pan tsjictjacj mpes? 


text:
Napj ma nin veletsja pansas po'ó. Ma nin nólatsja pansas mpes. ¿Tsjan mpes ma nusin 'yüsa niná? Napj nin tjevelé 'in tjajama. Po ma jisas t'as fariseopan jis levadura. Ma wa jisas t'as saduceopan jis levadura. Yupj jis levadura malala pajal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, jupj discipulopan jus nlaytsja jupj ma véletsja levadura po'ó, yupj jis pansas lajay mpes. Jupj nin véletsja fariseopan sin 'yüsa lajaytsja mpes, saduceopan sin 'yüsa lajaytsja mpes wa. Yupj sin 'yüsa lajay levadura jinwá. Yupj 'ücj yus tsuwil la p'a wa. Pedro tjevele Jesucristo niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>Jesús ne'as tjemey Cesarea Filipo po'o patja nt'a. Ne'as tjemey na, jupj la tji'yüya jupj discipulopan jis lal: —¿Pjacj ne napj jin javelepj gentas? Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>Yupj tjowelepj: —Nepénowa javelepj jipj Juan el Bautista p'iyá. Nepénowa javelepj jipj Elías, püna tüpü'ü p'iyá. P'a wa javelepj jipj Jeremías, püna tüpü'ü wa. Nepénowa javelepj jipj p'a profeta püna tüpü'á. Püna 'i tipü'í, niswa püt', nin javelepj gentas. 


text:
<pb/>Jesús nin p'iyá la tji'yüya wa discipulopan jis lal. —¿Ne nun? —la tji'yüya jupj—. ¿Pjacj ne napj jin welé nun? 


text:
<pb/>Simón Pedro jupj wola tjevele: —Cristo jipj. Jipj ne Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj. Jipj mpes ca 'üsüs mpatjaquecj. Jipj ne Dios Jatjam, Dios ne pü'ü lovin —tjevele jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Dios pajal 'üsüs la tjiji jipj mpes. Yom p'in ma jin tji'yüsa la tjiji niná. Napj Mpapay tsjun po'o pü'ü, jupj ne jin tji'yüsa la tjiji niná. Jipj Simón, Jonás jatjam jipj. 


text:
P'a wa lyá le t'a jipj mpes quinam. Pedro lyá nsem wa quinam. Pe jinwá jipj, mpes nin lyá jipj quinam. Napj 'os wa pe püné jinwá. Pülücj ca mponecj napj lal, ca mpatjam Dios lal. Napj nin lejay ca nin nsem. Diablo jas tjiyocj tulucj ca nsem yupj jis lal. Newa ca mpatjam yupj napj lal. 


text:
Napj ca mya 'a jipj ca 'ücj mvelen p'a jis lal napj mpes. Jipj velen napj mpes llave jinwá ca nsem. Nepénowa ca mponecj jipj velen. Yupj ca 'ücj la winin Dios jyü'ta nt'a. Nepénowa ma ca mponecj. Mpes ma ca polel la winin Dios jyü'ta nt'a. Jipj ca 'ücj mvelen ncu malala la tjajay napj lal japon. Jipj nin velen nosis nt'a, Dios ca nin p'iyá mveles wa tsjun po'ó. Jipj ca 'ücj mvelen wa ncu malala la tjajay tulucj. Jipj nin velen nosis nt'a, Dios ca nin p'iyá mveles wa tsjun po'ó —nin tjevele Jesús Simón Pedro lal. 


text:
<pb/>T'üc' tjevele na, Jesús jis tjijyü'ta jupj discipulopan ma jis la veles la p'a lal jupj niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj judiopan. Jesús tjevele jupj ca mpa'is, ca niswa jas müjünsüs la püt'üs. 


text:
<pb/>Pedro nin tjevele Jesús niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas. Niná tjevele na, Jesús 'üsüs way tjevele jupj discipulopan jis lal tsjan ca mpalas jupj lal. Püna ma pjü tjevele. Quina 'üsüs way tjevele niná neneyawá. Tjevele Dios jostsja jupj ca mim Jerusalén nt'a, ca pajal malala mpalas jupj ne'aj. Tjevele niyom nepénowa ca malala la mijicj jupj lal ne'aj. Co'müypan ca nin la mijicj, sacerdote noypan 'ots'ipj, Moisés popel sin 'yüsa lajay 'ots'ipj. Tjevele yupj ca mü'ü'nacj jupj. Tjü'ünan na, ca jas müjünsüs ts'ac' cont'e tepyala na. Niswa ca mpü'üm, tjevele jupj. 


text:
<pb/>Pedro ma jostsja niná ca mpalas Jesús lal, mpes jas tjan tjemyana jupj, cus tjeve'le. Tjevele: —Ma ca nin mya palas jipj. Dios ca cyapj mp'a'sas. 


text:
<pb/>Pedro nin tjevele na, Jesús la nujuya, jupj wola tjevele: —Jutja napj mpe. Satanás jinwá velen. Jipj jyas napj ca malala la mejay. Jipj ma jele Dios jola jinwá. Yom p'in jola jinwá jele jipj. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, Jesús tjevele wa jupj discipulopan pjü way jis lal: —Nun popa quelel ncapj cyon̈ca, ma ca nin la mijis jupj p'iyá jos jinwá. Nin ca la mijis napj lejay jinwá. Napj cruz po'ó ca ma pats'. Malala ca mpalas wa jupj, ncapj cyon̈ca mpes. Jupj ca jas mü'üsüs napj mpes. 


text:
Nepénowa ca quelel jis capj mp'a'sacj yupj p'iyá. Ma ca jisas malala se palá, mpes ca mvelecj yupj japon tulucj napj lal. Yupj ma ca mpatjam Dios lal. Nepénowa nca'lin̈ napj lal japon mpes. Más 'üsüs ca jis mpalas yupj la p'a jis lal. Yupj lovin ca mpatjam Dios lal. 


text:
Nepénowa pülücj jatatj nosis nt'a, mop'in ma polel patja Dios lal. Pjü way jatatj nosis nt'a ca nacj. Newa ma polel patja, mpes 'üsüs jis tepyala tulucj pülücj jatatj mpes. Ma polel jaylacj lajay mpatjam Dios lal. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ca niswa ncuwis p'a jawas. Tjacuwis na, pjü ca nucucj napj pajal püné, Mpapay jinwá. Napj angelpan ca ncapj ncon̈cocj. Tjacuwis na, napj ca jis ma'ayá pjü gente yupj la tjajay mpes. Nepénowa 'üsüs la tjajay, mpes napj ca jis ma'ayá tsjan 'üsüs way. Nepénowa malala la tjajay, mpes ca jis capj ntül. Mpes más 'ücj nin lajay Dios jos jin quinam. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Nun popa nepenowá ca nucú napj cuwis Jepa la 'osos, nun ma taca'liqué na p'in. Newa potjaqué p'in, napj Jepa ca nsem. T'üc' niná —tjevele Jesús.<pb/>


text:
Ts'ac' séisiya tjejyawca na, Jesús tjemey Pedro lal, Jacobo lal wa, Juan lal wa. Juan niná Jacobo jüpülüctsja. Yupj jis lal tjemey joc' campanya ton̈ca nt'a, tucuc' pacá nt'a. Yupj yulupjana way p'in tjil. 


text:
Ne'aj tjatja na, Jesús p'a casá justa tepyala tjunuc yupj. Jupj wola pajal jaw tepyala lots'ac' jinwá. Jupj jas quip pajal pje way tepyala wa. Jas quip jaw tepyala wa, pajal pje way mpes. 


text:
Nin tepyala na, nepé lay tepyala wa Moisés. Elías lay tepyala wa. Yupj manas profetapan püna tapatjá. Jesús lal javeleptsja. 


text:
<pb/>Pedro tjevele Jesús lal: —Nejepa, po 'üsüs qui'á jyatjaquecj. ¿Ncu jyas ts'epjel cónt'eya sin müjünsǘ nun mpes? Pjaní way jipj mpes ca nsem, pjaní wa Moisés mpes ca nsem, pjaní wa Elías mpes ca nsem. 


text:
<pb/>Pedro newa véletsja na, len̈ way mol palá tjac' wa yupj capá nt'a. T'asiyú tón̈catsja. Jas jawtsja molon. Nepé vele pjactsja mol mpe. “Niná napj Natjam —tjevele—. Quelel lejay jupj. Pajal 'ücj najas jupj lal. Tjapja'aqué jupj velá”, nin tjevele mol mpe. 


text:
Nin la tjajay na, Jesús tjac' yupj nt'a. Po lis tje'yot'a jupj. —Nusin tjüjünsǘ —tjevele—. Po ma locj tjeyá. 


text:
Yacjaya joc' mpe palavin tjiquil. Yupj palavin jiquiltsja na, Jesús tjevele yupj jis lal: —Ma ca mvelé p'a jis lal nun tjunucú quinam. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ca ma pats', locopyaya ca nin müjünsǘ la püt'üs. Niswa nin tjijyünsǘ na, 'ücj lo veles nun tjunucú joc' mo'ó —niná nin tjijyü'ta Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjowelepj jupj lal: —Cupj pyonecj jipj niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas. ¿Tsjan mpes la p'a javelepj Elías mwalá way ca ncuwim niná Jepa Püné lal? Nin javelepj Moisés popel sin 'yüsa lajay —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>—T'üc' way jupj mwalá way ncuwim Jepa Püné lal —tjevele Jesús—. Dios Popel tjevele jupj pjü ca 'ücj la mijis Jepa Püné jac' mpes. 


text:
Nasa tjac' jupj. Yupj ma sin tji'yüsa jupj ninana p'iyatsja Dios Popel tjevele ca ncuwim. Malala la tjajay jupj lal, yupj jisastsja jinwá. Nin p'iyá ca malala la mijicj napj lal, napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, jupj discipulopan sin tji'yüsa jupj véletsja Juan el Bautista po'ó. Juan el Bautista p'iyatsja niná Dios tjevele ca mwalá ncuwim Jepa Püné lal. Jesús pje'á jas tjejyama lapanen tjamacjas jos mpe. 


text:
<pb/>Joc' 'alá mpe tjiquil na, niswa tjiquil la p'a discipulopan tjatja nt'a. Ne'aj gente pajal pülücj lejen̈tsja wa yupj jis lal. Ne'as tjiquil na, yom pjaní tjac' Jesús nt'a. Tüic' jin tjá'asa Jesús wolap'a'á. 


text:
<pb/>—Nejepa, cus tjep'ya'sa natjam —tjevele—. Pajal malala jos. Jun jyu'ya jin liji jupj lovin. Po 'in malala tepyala jupj. La pülücj 'awa mo'o tjeyaca jun jyu'ya mpes. 'Üsüma tjeyaca wa la pülücj. 


text:
Napj jupj lal tjacuwis jipj discipulopan nt'a. Yupj ma polel 'yü'sa lajaytsja jupj —nin tjevele yomen Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma poné napj lal. Malala nujola pajal. Pajal püs way li nuc nun ca mponé napj lal. Püs way tüpü'üs nun lal quinam. Lowa, lal nculá jupj jatjam. 


text:
<pb/>Tjac' na, Jesús cus tjeve'le lapanen, yom jatjam jos mo'o já'asatsja. Mpes pje'á tjac' tjamacjas jos mpe. Len̈ way 'ücj jos já'asatsja tjamacjas. 


text:
Yacjaya Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a, p'a len̈tsja na. La tjü'üy: —¿Tsjan mpes ma polel pje'á jas tjejyamacj lapanen niná? 


text:
<pb/>Jupj jis wala tjevele: —Nun tsjicj way p'in poné napj lal. Nin mpes ma polel lojitsja nun. Tsjicj way p'in cüponé, mostaza setel tsjicj way jinwá, pjü way 'ücj la cüjí. 'Ücj cüwelé mim joc' 'alá. 'Ücj cüwelé: ‘Jutja p'a nt'a’. Ne nin ca nsem nun tjowelé jinwá. T'üc' way niná. 


text:
Nin p'in velé, lapanenpan nepenowá pajal costa way sin jam. Nintsja niná. Más 'ücj lo moná Dios lal ca 'ücj jas majamá. Ts'ac' pjaní ma ca nlajá, Dios lal ca mvelé p'in. Ma nin lojí, ma ca mim —nin tjevele Jesús. Jesús niswa tjevele ca mpa'is, ca niswa jas müjünsüs la püt'üs. 


text:
<pb/>Jesús newa wínetsja Galilea mo'ó jupj discipulopan jis lal. Jawas pjaní tjejyawca na, jupj tjevele yupj jis lal: “Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios ca ma'ayas niyom ca malala la mijicj napj lal yupj jisas jinwá. 


text:
Ca ma 'ü'nacj, locopyaya ts'ac' cont'e na ca nin müjünsǘ la püt'üs niswá”, nin tjevele jupj. Nin tjevele na, pajal 'aplijila jis tepyala jupj discipulopan. Jesús impuesto jaylacj la tjiji. 


text:
<pb/>Jesús tjemey Capernaum nt'a jupj discipulopan jis lal. Ne'as tjemey na, niyom nepénowa tjiquil Pedro nt'a. Yupj niyom nenem impuesto jaylacj jata'epj Dios wo mpes. Yupj la tjü'üy Pedro lal: —¿Ncu ma impuesto jaylacj liji Jesús, jupj ne jin 'yüsa liji? 


text:
<pb/>—Jaylacj liji jupj —tjevele Pedro. Pedro wo nt'a tjemey, yupj tapatja nt'a. Tjac' na, Jesús tjevele jupj lal, Pedro ma tjevele na p'in. Tjevele: —Jepapan nosis nt'a se jütütj impuesto jaylacj jata'epj gente jatatj mpes, yupj moma jatatj mpes wa —nin tjevele Jesús—. ¿Ncu jele jepapan sejatjampan p'iyá jaylacj lajay niná? ¿Ncu jele p'a wa p'in jaylacj lajay impuesto mpes? ¿'Oyn jele jipj? —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pedro jupj wola tjevele: —P'a wa p'in jaylacj lajay niná yupj jata'epj. —Nin —tjevele Jesús—. Jepapan sejatjampan ma jaylacj lajay impuesto. (Jupj quelel véletsja jupj 'ücj wa ma jaylacj líjitsja. Jupj Dios Jatjam, ne nin.) 


text:
Jupj tjevele: —Mop'in ca jaylacj la mijicj. Ma jaylacj lijicj, yupj ca yola nsem cupj ma qjuisas Dios wo. Jutja jipj 'üsǘ püné nt'a. Jipj anzuelo 'üsüma tjevyala. Ca nts'icjun cjulun. Mwalá way cjul ts'icjucj jipj, jupj lala ma'aptan. Lala mo'o ma'ajam ca t'emel c'a. Niná t'emel t'üc' nsem impuesto jaylacj mpes. Niná ca jis ma'ayan napj jaylacj lejay mpes, jipj jaylacj lejay mpes wa —nin tjevele Jesús Pedro lal. Ne nin la tjiji niná.<pb/>


text:
Yacjaya Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a. La tjü'üy pjacj yupj popa más püné ca nsem Dios jyü'ta nt'a. 


text:
Nin la tjiji na, Jesús tjevele: —Nun ma 'üsüs way nujola. P'a casá nujola t'as, Dios jos jinwá. Tsjictjacj jinwá t'as nun. Nun ma lojí niná, nun Dios si jütüta popa nsem tulucj. T'üc' way. 


text:
Nun popa pjaní pajal tsjicj jin jola jupj p'iyá, tsjicj niná jinwá, jupj más püné ca nsem Dios jyü'ta nt'a. 


text:
Gente pülücj nin jinwá patja, yupj tsjicj niná jinwá. Najas nun ma nujola noypan nun p'iyá. Najas 'üsüs lojí yupj jilal napj mpes. 'Üsüs lojí na yupj jilal, t'üc' way 'üsüs lojí napj lal. 


text:
Malala lajay yupj jis lal, malala nin Dios lal. Tsjictjacj nepénowa japon napj lal. P'a wa nin liji ne tsjictjacj nenem malala nyuca lajay, malala pajal ca nsem jupj lal, nin la tjiji mpes. Más 'üsüs way nsem jupj mpes, la p'a pe püné 'utsu'pa mwen po'ó, ca 'üsǘ püné mo'o la nts'iyas jupj, mpa'is. 


text:
<pb/>”T'üc' way nepénowa malala nyuca lajay. Yupj lajay mpes la p'a quelel malala nyuca lajay wa. Malala ca jis mpalas pajal, yupj nin lajay. Pajal malala ca mpalas wa nosis nt'a yupj malala lajay mpes. 


text:
Po ma malala la müjí. Nun quelel malala lojí numos mpes, ma la müjí. Nujola t'as numos cjuwá jinwá. Numos t'ü, na'aj la tocoyé jinwá nujola t'as. Más 'ücj numos cjuwá, ne ca 'ücj mpatjaqué Dios lal. Más malala numos mat'e ca na'aj la nts'iyacj nun 'awa püné nt'a, nun malala la tjüjí mpes. Ne'aj pwe lovin. Nun quelel lowú, malala la müjí, ma la müjí. Nin p'iyá nujola t'as nutsjom cjuwá jinwá. Más 'ücj nutsjom cjuwá, ne ca 'ücj mpatjaqué Dios lal. Más malala nutsjom mat'e ca na'aj la nts'iyacj nun 'awa püné nt'a. 


text:
Nun quelel malala lojí nun nucú mpes p'in, ma ca nucú niná. Nujun tulucj jinwá nujola t'as nun. Nujun t'ü, na'aj la tocoyé jinwá nujola t'as. Más 'ücj nujun pjaní cjuwá, ne ca 'ücj mpatjaqué Dios lal. Más malala nujun mat'e ca na'aj la nts'iyacj nun 'awa püné nt'a —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Dios pajal quelel liji tsjictjacj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: —Po ma nujola t'as tsjictjacj 'üsüs tulucj, yupj tsjicj way mpes. Dios sin jyama yupj jis angelpan, jis majamacj tsjictjacj. Niná angelpan Dios pü'ü nt'a patja. Januc Mpapay Dios lovin, jupj ne tsjun po'ó pü'ü. Mpes nun ca jus cülayé Dios quelel liji tsjictjacj. [ 


text:
Ma sa con̈ Dios, len̈ jinwá yupj Dios lal. Napj jis capj p'yacj mpes ca 'üsüs nsem yupj Dios lal ne ca mpatjam jupj lal. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús.] 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjiji Dios quelel liji pjü gente. Ninana tjevelá: —Yom pjaní oveja ciéneya si manuna ca nacj, pajal pülücj. Oveja pjaní way tjemey, len̈ tjevyala. Mpes yom niná ca mim, ca la mpalas oveja len̈ tjevyalá. Oveja noventa y nuéveya ne'aj lyawun̈ ca nacj joc' 'ala'á, tsjutsj jalá nt'a. Pjü way lejen̈ mpe ca mim yomen. ¿Ncu ma t'üc' way ca nin la mijis niná? 


text:
Jupj jus tjinyuca na oveja len̈ tjevyalá, pajal 'ücj jos nsem jupj. T'üc' way niná. Más 'ücj jos nsem oveja niná mpes, la p'a noventa y nueve jis lal. Noventa y nuéveya ma len̈ jis tjevyala yupj. 


text:
Nin wa Nupopay tsjun po'o pü'ü lal. Jupj ma jos tsjicj pjaní len̈ mvalas. Ma jos malala mpalas. Jupj jos pjü way ca jupj lal mpatjam —nin tjevele Jesús. Nun ca mvelé nun jis pülücpan jis lal yupj malala la tjajay mpes. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa jupj discipulopan jis lal: —Napj mpes japon nun jis pülücpan napj mpes. Jipj pyülücj pjaní malala liji jipj lal ca nacj. Malala la tjiji na, jutja jus nucun jisapj p'in. 'Üsüs way tjevele jupj lal tsjan niná jupj malala lijá. Nun p'in nuseya mat'e ca mvelé. Jupj ca jola mpalas jupj malala la tjiji ca nacj. 'Üsüs ca la mijis quinam, mpes nun nusey manas wa ca quelel la müjí niswá. 


text:
Jupj ma quelel pjoca jipj velen ca nacj, mpes jipj ca mim p'a wa lal jupj nt'a. 'Ücj wa mat'e jis lal mim jupj nt'a. Yupj ca mpjacan̈ jipj pyülücj velá. Yupj ca 'ücj mvelecj jipj t'üc' way velen. Dios ts'uyupan ma polel la pon pjaní p'in vele. ‘Mát'eya javelepj yupj tjepjyacan̈, 'ücj jis la pon. Cónt'eya 'ücj jis la pon wa. Manas jipj lal jil, yupj ca mvelecj wa malala la tjiji lal. Yupj ca mvelecj yupj jisas wa jupj ca 'ücj la mijis.’ 


text:
Jupj newa ma quelel pjoca nin la tjejay na, jipj ca mvelen niná Dios ts'uyupj jis lal. 'A jis tjimyula na mvelen ca. Yupj p'iyá ca mvelecj jipj pyülücj lal, jupj malala nyuca liji mpes. Jupj ma quelel pjoca yupj javelepj, Dios ts'uyupj ca mvelecj ma yupj popa jupj quinam. Ma pyona jinwá ca nsem jupj jipj lal. Jipj jele nsem jupj pecj jinwá, impuesto jaylacj jata'epj jinwá. 


text:
<pb/>Nun 'ücj wa ca mvelé ncu malala nyuca la tjajay p'a wa. Nun nin welé nosis casá, nin p'iyá Dios ca mveles tsjun po'ó. Nun 'ücj wa ca mvelé ncu malala nyuca la tjajay tulucj. Nun nin welé nosis casá, nin p'iyá Dios ca mveles tsjun po'ó. T'üc'. 


text:
Nin p'iyá niná: nun p'in nuseya mat'e nujola pyala nin p'iyá lo moná Dios lal, jupj ca nu ma'ayas nun lo moná. Mpapay Dios tsjun po'o pü'ü ca nu ma'ayas nun lo moná nosis casá. 


text:
Mat'e, cont'e 'a si mulú napj mpes, napj 'os wa yupj jis lal. Nin mpes ca nt'anquecj Dios lal la mon —nin tjevele Jesús yupj jis lal. Lovin perdonar la müjí nun sejatjampan. 


text:
<pb/>Yacjaya Pedro tjac' Jesús nt'a. Tjevele Jesús lal: —Nejepa, ¿la nol perdonar la mejay napj natjam, jupj malala la nijá? ¿Ncu la siéteya 'ücj perdonar la mejay jupj? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —La siéteya tulucj. Jipj lovin ca perdonar la mijin jipj jetjam —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús parábola tjevele wa Pedro lal. Jas tji'yüsa la tjiji Dios jos ncupj lovin perdonar lijicj la p'a wa. Ninana nin tjevele: —Napj ca mvelé 'onin ne nin liji Dios jupj jyü'ta lal. Jepa püné po'ó ca mvelé napj. Dios liji wa jepa püné niná jinwá. Jepa püné quelel seletsja nol leveltsja jupj jomozopan jupj lal. Jostsja ca jaylacj la mijicj quinam. 


text:
Nin mpes jupj vele watsja jomozopan jis lal. Nasa nin lajaytsja na, mozo pjaní lal jiquil watsja jupj nt'a. Mozo niná level pünetsja. Peso millón quínceya leveltsja jupj lal. 


text:
Mozo ma polel jaylacj la tjiji, ma tje'yaya. Nin mpes jepa tjijyü'ta jupj jomozopan ca vender la mijicj mozo niná. Esclavo ca nsem jupj. Tjevele ca vender la mijicj wa jupj jats'om, jupj juts'uyupj 'ots'ipj, pjü way jupj tya'a watsja 'ots'ipj. T'emel ca jaylacj mpalas level mpes. 


text:
Mozo pajal la tjemyona jepa ma ca nin la mijis. Tüic' jin tjá'asa jepa wolap'a'á. La tjemyona: ‘'In la ntjinucú. Tülü way ca jaylacj la mejay pjü.’ 


text:
Nin tjevele na, jupj jepa pajal jólatsja jupj mpes. Tjevele ca perdonar la mijis level mpes. Tjevele 'ücj la winin. 


text:
<pb/>”Mpes tjemey mozo niná. Tjemey na, mozo niná tjinyuca mozo p'a wa. Niná leveltsja mozo mwalá way lal. Jupj level pjaní waytsja p'in. Mozo mwalá ntjüi'le jupj mwen po'ó. Tjevele level lal: ‘Jaylacj la mijin jipj level napj lal’, 


text:
Mozo mwalá ma jostsja. Jepapan nt'a tjemey. T'ya tjevele la p'a ma jaylacj la tjiji level. Tjiquil, ntji'lin̈ level líjitsja mpes. Cawilta mo'o tjo'onsopj jupj. Tjowelepj ne'aj ca mpü'üm jupj, pjü way jaylacj la tjiji nas. 


text:
La p'a wa mozopan tjunuc nin tepyalá. Pajal 'aplijílatsja mozo mwalá ma perdonar la tjiji ma'ajapj. Tjil yupj jis jepa nt'a, pjü tjowelepj tepyalá. 


text:
Jepa püné tjevele ncuwim mozo mwalá. Tjevele jupj lal: ‘Malala jipj pajal. Jipj pajal la tjemyon napj lal, mpes tjevelé ca perdonar la mejay jipj level mpes. 


text:
¿Tsjan mpes ma nin p'iyá la tjejay jipj, mozo la p'a wa lal? Napj nólatsja jipj mpes. ¿Tsjan pjucj ma jéletsja mozo p'a wa mpes?’ nin tjevele jepá. 


text:
Jepa ts'i 'inyatsja pajal. Tjevele ca cus ntülücj mozo niná. Tjevele lovin ca cus ntülücj, pjü jaylacj la tjiji nas. 


text:
Nun ma quelel perdonar lojí nun sejatjampan, Mpapay Dios ca nin p'iyá la mijis nun jis lal —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tecyawaja tjevele jupj quelel véletsja. T'üc' tjevele na, tjemey jupj Galilea mpe. Niswa tjemey Judea nt'a. 'Üsǘ na'aj po'ó wínetsja. Niná 'üsǘ Jordán lotsja. 


text:
Gente pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a jümücj nt'a, cus la con̈. Nepénowa yupj malala jisastsja. Jesús jis tji'yü'sa lis tjiji ne'aj, jümücj nt'a. 


text:
Fariseopan nepenowá tjiquil wa Jesús nt'a. Quelel la 'üytsja jupj lal. Yupj ma jisastsja Jesús. Yólatsja yupj la 'üytsja pajal costa nsem jis wala la veles. Yólatsja jupj mveles malala ca nsem judiopan jis lal. Yupj la tjü'üy: —¿Ncu 'ücj Dios lal yom se jamá jupj jats'om, jupj jos mpes p'in? Malala tulucj jupj jats'om ca nacj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —¿Ncu ma mo'o tjowelé Dios Popel nun? Jupj Popel nin vele Dios p'iyá la tjiji gentas. ‘La tjiji wa niyom, nequem, 'ücj ca mwayin̈ yupj.’ 


text:
Dios tjevele: ‘Yom ca mim popay mpe, jamay mpe, jats'om lal lo püt'üs. Ca quelel la mijis jupj. Manas ca jüp'üy pjaní jinwá nsem yupj.’ 


text:
Nin mpes yupj mat'e tulucj, tjewyayin̈ na. Pjaní p'in yupj Dios lal. Dios yugo sey pjucj po'ó tipyünta jinwá la tjiji. Dios p'iyá nin la tjiji na, gente ma polel sin tjan sin majamacj —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Fariseopan tjowelepj: —Moisés tjevele Dios tjijyü'ta püná. Jupj tjevele yom ca papel mpaques, jats'om pje'á li ts'iyá na. Papel ca mveles quepan jupj jats'om tulucj quinam. Moisés tjevele yom papel ca ma'ayas jupj, ca jas majamas jupj jats'om. ¿Tsjan mpes Moisés tjevele jupj ca 'ücj la mijis niná? 


text:
<pb/>Jesús yupj jis wala tjevele: —Nun ma 'üsüs quelel lojitsja, Dios jos jin. Nin mpes Moisés nin tjevele 'ücj jas majamá nun sejats'ompan. Dios nosis la tjiji na, jupj ma jostsja yom nin la qjuijis. 


text:
Napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay jis lal. Ma najas nun sejats'om so jamá. Yom se jamá jats'om, p'a lal woya ca nacj. P'a lal woya na, Dios ca jola nsem yom niná ma jats'om ne'aj mya'na. Malala lajay p'in Dios lal. Jets'om la p'a lal wine, nin mpes p'in 'ücj se jam mim —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjowelepj jupj lal: —Po 'in costa way niná la mijicj jipj tjevelen jinwá. Jipj velen yom ma polel pje'á li ts'iyá jupj jats'om, jupj jos na. Más 'ücj ma ca mwayim ca nacj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Costa way patja niyom sejats'om tulucj. Dios jis capj p'ya'sa niyom nepenowá. Yupj 'ücj wa patja sejats'om tulucj. La p'a wa ma polel jis la jay niná. 


text:
Niyom nepenowá ma quelel wyayin̈. Lovin nintsja yupj. Nepénowa malala jis tepyala jis jüp'üy, la p'a wa malala lis tjajay mpes, nin mpes ma polel wyayin̈ nepenowá. Nepénowa yupj jinwá tulucj. Yupj 'ücj wyayin̈. Yupj sin nin ma wyayin̈, Dios mpes tsji' lajay mpes. Nepénowa 'ücj nin lajay napj velé jinwá. 'Ücj nin lajay, ca nin la mijicj ninam —nin tjevele Jesús. Jesús jos tsjictjacj jiquil jupj nt'a. 


text:
<pb/>Nepénowa tjiquil Jesús nt'a tsjictjacj jis lal. Jisastsja tsjictjacj sey pjucj po'ó ca po la mo'ot'es Jesús. Jisastsja wa jupj Dios lal mveles tsjictjacj mpes. Jesús discipulopan jis capj tjowelel tsjictjacj jis lal tjiquil mpes. 


text:
Mop'in 'üctsja Jesús lal yupj tjiquil. Jupj tjevele: “Jis ma'ayá ca ncul tsjictjacj napj nt'a. Po ma jis müjü'tǘ ma ncul. Gente japon tsjictjacj japon jinwá, Dios 'ücj si jütüta yupj.” 


text:
Jesús nin tjevele na, tsjictjacj sey pjucj po la tje'yot'a. Nin la tjiji na, tjemey ne'aj patja mpe. Costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
<pb/>Yom pjaní tjac' Jesús nt'a. Tjevele jupj lal: —Jipj sin 'yüsa lejay Dios mpes. ¿Tsjan 'üsüs ca la mejay napj ne Dios ca ma'ayas napj ca 'ücj mpü'üs lovin jupj lal? 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —¿Tsjan mpes napj lal nla 'yüy tsjan ca la mijin pajal 'üsüs? Pjaní way p'in 'üsüs. Jipj jyas mpü'üm jupj lal, nin la mijin jupj jyü'tá. 


text:
<pb/>Yom tjevele: —Jupj pülücj tjijyü'ta. ¿Cana ca la mejay jupj tjijyü'tá? Jesús tjevele jupj lal: —‘Ma ca mü'ü'nan la p'a. Niyom ma ca ne'aj manucj sejats'om tulucj. Nequem ma ca mal jis vayum tulucj jis lal. Ma ca mpequem. Ma la ntsawilin. 


text:
Ca 'üsüs la mijin pyapay lal, jemay lal, yupj noypan mpes jipj lal. Quelel lis mijin ne'aj patjá. Jipj p'iyá quelel la 'ejay jinwá, ca quelel lis mijin yupj’ —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tjamacjas niná tjevele Jesús lal: —Pjü way niná t'üc' la tjejay jipj tjevelen jinwá. ¿Ncu pjaní way ma lejay custjay? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Pjaní way ma lejay custjay Dios jos jinwá. Jipj 'üsüs way quelel lejay Dios jos jin, jipj ca vender la mijin jipj jits'a'á pjü way. T'emel así way ca jis ma'ayan t'emel cjuwá. Jutja, ca nin la mijin. Mpes pülücj ca nt'an tsjun po'ó, Dios pü'ü nt'a. Nin la tjejay na, ncuwim napj nt'a, ca ncapj ncon̈con. Jipj ca jin mü'üsüs napj lal —nin tjevele Jesús jupj lal. 


text:
<pb/>Tjamacjas tjapjaca na niná Jesús tjevelá, 'aplijila tepyala. Tjemey jupj Jesús mpe. Pülücj tyá'atsja, mpes ma quelel así 'yáyatsja jupj juts'a'á cjuwá jis lal. 


text:
Tjamacjas tjemey na, Jesús tjevele jupj discipulopan jis lal: —Nin lovin, pülücj jatatj jis lal. Pajal costa way Dios si jütüta popa se palá yupj. T'üc' way niná. 


text:
Nin p'iyá nin velé. Pajal costa way camello jav jul casá jama. Camello ma polel nin liji niná. Más 'in costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa ca jis mpalas —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjepjyacan̈ na niná, pajal yólatsja jupj tjevele mpes. Yupj tjowelepj: “Pajal costa way Dios si jütüta popa se palá yupj. Pjü way ma 'üsüs se palá Dios lal ca nacj, ma mpatjam Dios lal.” 


text:
<pb/>Jesús yus tjinyuca, tjevele: —Gente yusapj p'in ma polel 'üsüs se palá Dios lal. Dios 'ücj nin liji pjü way niná yupj mpes —tjevele. 


text:
<pb/>Pedro jola tepyala tjamacjas ma quelel jámatsja jupj juts'a'á mpe, 'ücj la püt'üs Dios lal. Mpes Pedro tjevele Jesús lal: —Ncupj cuts'a'á jatja tjeleque jipj lal. Tjeleque cyapj la con̈. ¿Tsjan ca nt'anquecj niná la tjijicj mpes? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal, la p'a wa discipulopan jis lal wa: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. P'a jawasa Dios ca pjü seyasa la mijis nosis nt'a. Seyasa liji na, napj Jepa ca mo'os. Pajal püné ca nsem napj. Nun ncapj con̈có quinam, nun jepapan ca nsem 'ots'ipj, nin tepyala na. Nun jepapan dóceya nsem, israelpan jis tribu dóceya jis la jütütj. Nun ca mvelé israelpan jis lal ncu malala la tjajay nosis nt'a. Nin ca nsem nun ncapj tocon̈có mpes. T'üc' way. 


text:
Nin p'iyá 'üsüs lejay napj lovin ncapj tocon̈ jis lal. Nepénowa jil jis wa nepé ncapj jacon̈ mpes. Nepénowa jil jis pülücpan nepé. Jis papay, sejamay nepé jil nepenowá. Nepénowa jil jis ts'uyupan nepé. Nepénowa jil jis moma mpe, ncapj jacon̈ mpes. Napj pajal pülücj ca jis ma'ayá nin la tjajay mpes. Pjaní way p'in tjá'asa tjil ca nacj. Napj ciéneya ca jis ma'ayá yupj pjaní way tja'ayapj mpes. Lovin ca mpatjam Dios lal 'ots'ipj, nin ca la mejay napj yupj mpes. 


text:
Nepénowa püna p'in topon napj lal, yupj tsjictjacj ca nsem napj Jepa 'os na. Nepénowa p'a jawasa ca mponecj, noypan ca nsem yupj. Nin ca nsem pülücj jis lal —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús parábola tjevele wa sin la 'üsüs jis la jay. Sin tji'yüsa lis tjiji 'onin ca jis ma'ayas Dios Jesucristo cus tocon̈ jis lal. Ninana Jesús tjevelá: —Napj ca mvelé 'oyn nyuca liji Dios, jupj jyü'ta nt'a. Yom po'o ca mvelé. Yom niná 'amá püné tya'a, pülücj sine mpes. Dios liji yom niná liji jinwá. Niná yom mozopan jostsja jupj. Po 'in püstapj tjemey, la tepyala niyom nepenowá, jupj jomozopan nsem. Tjevele ca tsji' la mijicj jupj uva lejen̈ nt'a. 


text:
Yupj tjowelepj 'ücj ca tsji' la mijicj ts'ac' pjaní t'emel mpes, ts'ac' pjaní tsji' lajay jaylacj mpes. 'Üctsja niná yom lal. Sin tjejyama tsji' la mijicj jupj uva lejen̈ nt'a. 


text:
Yacjaya yom tjemey jis wa nepénowa lejen̈ nt'a. Las nueve ca nactsja. Yom yus tjinyuca niyom nepénowa yupj lejen̈ p'intsja, ma tsji' lajaytsja. 


text:
Yom tjevele yupj jis lal: ‘Nun p'iyá ca nlawú wa, ca tsji' la müjí napj uva lejen̈ nt'a. Napj t'üc' way ca jaylacj la mejay nun tsji' lojí mpes.’ 


text:
Mpes tjil yupj tsji' jis la jay. ”Yacjaya, culupwen nt'a tjá'asa na, yom tjemey wa niswá yupj jis wa lejen̈ nt'a. Nin p'iyá tjevele jupj niyom ma tsji' lajaytsja jis lal. Jupj nin p'iyá la tjiji wa las tres na, t'awaná. Sin tjejyama wa tsji' jis la jay ne'aj. 


text:
Yacjaya tjemey wa niswá yomen. Ne'aj já'asa las cinco pyala na quinam. Jupj p'a wa yus tjinyuca ma tsji' lajay. Mpes jupj jis la tji'yüya yupj jis lal: ‘¿Tsjan mpes nun p'in lüjüquetsja, tsji' liji secj ts'ac' pjaní?’ 


text:
‘Len̈ pjacj mozo jostsja yacjaj’, nin tjowelepj yupj. Yom jis lal tjevele: ‘Lowa wa nun, ca tsji' la müjí napj uva lejen̈ nt'a’. 


text:
<pb/>”Nasa t'yaja na, yom uva juts'a'á tjevele mozo pjaní lal. Mozo niná jépatsja la p'a wa mozopan jis lal. Yom tjevele jupj lal: ‘Tjevele ncul uva lejen̈ nt'a tsji' lajay. T'emel jis tje'yaya yupj, tsji' la tjajay jaylacj. Mwalá way ca t'emel jis ma'ayan locopyaya sin tjejyam jis lal. Jis tje'yan na, ca jis ma'ayan wa mwalá way sin tjejyam jis lal’, nin tjevele yom uva juts'a'á. 


text:
<pb/>”Niyom nepénowa t'awaná tjil, las cinco na, hora pjaní tsji' la tjajay. Mpes yupj mwalá way tjiquil, natj t'emel. Ts'ac' pjaní tsji' la tjajay jinwá natj yupj pjü. 


text:
Yacjaya niyom p'a wa tjiquil t'emel mpes. Niyom nenem mwalá way tsji' la tjajay tjil yupj, püstapj p'in. Ts'ac' pjaní tsji' la tjajay yupj, mpes yupj yólatsja yom uva juts'a'á más 'in pülücj way jaylacj la mijis yupj jis lal. Nin tuluctsja. T'emel ts'ac' pjaní tsji' lajay jaylacj natj wa yupj pjü. Nin p'iyá jaylactsja. 


text:
‘Jipj locopyaya sin tjejyam niná noyomes. Hora pjaní p'in tsji' la tjajay’, tjowelepj yupj. ‘Cupj ts'ac' pjaní tsji' la tjijicj cupj. Pajal vyaja pwetsja tsji' la tjijicj cupj. Mop'in jipj nin p'iyá jis tje'yan wa yupj ncupj qjuis tje'yan jin p'iyá. Malala nin’, tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>”Uva juts'a'á tjevele yupj popa pjaní lal: ‘Najamica —tjevele jupj—, napj malala la tjejay tulucj nun jis lal. Jipj tjevelen 'ücj ca tsji' la mijin ts'ac' pjaní, ne napj jaylacj lejaytsja jipj ts'ac' pjaní tsji' la tjejay mpes. 


text:
Nt'ya jipj t'emel. Jutja quinam wya nt'a. Napj quelel jaylacj lejay watsja nin p'iyá locopyaya jas tjejyam lal; jipj lal jaylacj la tjejay jin p'iyá, nin p'iyá jaylacj lejay jupj lal. 


text:
T'emel niná napj nt'emel. Napj 'ücj 'ya napj nt'emel napj najas jinwá. ¿Ncu ts'üis jipj napj 'üsüs la tjejay mpes?’ nin la tji'yüya uva juts'a'á. 


text:
<pb/>Jesús tecyawaja tjevele parábola quinam. Tjevele: —Nin jinwá liji Dios. Nepénowa locopyaya topon napj mpes, noypan ca nsem yupj ca nacj napj Jepa 'os na. Nepénowa püna p'in topon, tsjictjacj ca nsem napj Jepa 'os na. Dios véletsja pülücj jis lal ca yupj ncul jupj nt'a, mop'in ma jiquil nepenowá. Dios p'iyá lis t'ya pjacj mpatjam jupj lal. Pjaní way p'in lis t'ya —nin tjevele Jesús. Jesús niswa tjevele ca mpa'is, ca niswa jas müjünsüs la püt'üs. 


text:
<pb/>Jesús newa jámatsja Jerusalén nt'a. Jámatsja na jümücj nt'a, Jesús jas tjan tjemey jupj discipulopan dóceya jis lal p'in. Tjevele yupj jis lal: 


text:
“Jerusalén nt'a leque quinam. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios ca jis ma'ayas niyom nepenowá malala la mijicj napj lal; sacerdote noypan ca nin la mijicj, Moisés popel sin 'yüsa lajay ca nin la mijicj wa. Yupj ca mvelecj napj malala la tjejay. Ca mvelecj ca ncapj ntülücj, ma pats'. 


text:
Mpes ca ma manucj judiopan tulucj nt'a. Judiopan tulucj ca la mpjüts'ünücj, ca ma süpücj. Ca cruz po'o ca ma valacj napj, ma pats'. Ts'ac' cont'e na, ca nin müjünsǘ, mpü'üs niswá”, nin tjevele Jesús. Más 'ücj Jesús sa con̈ ma püné jin yola yupj p'iyá. 


text:
<pb/>Locopyaya, Zebedeo jatjampan sejamay tjac' la veles Jesús lal. Jupj jatjampan tjiquil wa yupj sejamay lal. Sejamay tüic' jin tjá'asa Jesús wolap'a'á, la tjemyona Jesús ca 'üsüs la mijis jupj mpes. 


text:
<pb/>—¿Tsjan jyas? —la tji'yüya jupj. Yupj sejamay tjevele: —Najas natjampan jipj lal p'in majatjum, jipj Jepa jac' na. Najas pjaní wa jipj li'inyampe ma'ajam, ma'ajapj ma'ajam wa jipj nancupwepe najas. Nin la mijin, ma 'en —tjevele. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma solejé tsjan niná nun lo moná. Malala ca ma palas napj. ¿Ncu 'ücj wa nun lal ca malala nu mpalas nun, napj malala ne palá jinwá? —'Ücj wa niná cupj qjuis lal —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nin ca nsem nun lal. Ca malala nu mpalas, malala ne palá jinwá. Newa nin, napj ma polel velé nun ca majatjaqué napj lal, pjaní wa li'inyampe, pjaní wa nancupwepe. Mpapay nasa la t'ya pjacj ca majatjum ne'aj. 'Ücj la tjiji nasa yupj majatjum nt'a —nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan p'a witjacj jus nlay niná la tjomon yupj. Jus nlay yupj la tjomon ca noypan nsem Jesús Jepa tepyala na. Mpes la p'a wa discipulopan diéziya ts'a tji'in discipulopan mat'e jis lal. 


text:
Mpes Jesús nin tjevele ca pjü 'a jis mulus. Tjiquil na, tjevele yupj jis lal: —Judiopan tulucj jis jepapan jajütütj la p'a wa, yupj noypan mpes. Yupj jis auxiliarpan yümücj se jütütj wa ne'aj patjá. 


text:
Nin tulucj ca nsem nun jis lal. Nun p'in nujos noypan nsem nun, ca pajal 'üsüs la müjí la p'a mpes. Yupj jis mozo jinwá nsem nun. Nin lojí na, noypan nsem nun. 


text:
Nun nujos más 'üsüs ca nsem nun pjü jis lal, ca 'üsüs la müjí lovin la p'a jis lal. Yupj jis esclavo jinwá ca nsem nun. Nin lojí na, más 'üsüs nsem nun la p'a jis lal. 


text:
Nin p'iyá lejay napj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj tjacuwis jis capj la p'acj la p'a wa. Yupj ncapj jap'acj mpes tjacuwis tulucj. Malala jis tepyala nosis casá patja, malala la tjajay mpes. Napj ma pats' ca yupj mpes. Nin mpes yupj sin popa pülücj ca 'üsüs nsem Dios lal —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús jis tji'yü'sa lis tjiji niyom yun tulucj. 


text:
<pb/>Jesús ne'as tjemey watsja Jericó po'ó jupj discipulopan jis lal. Nasa jiltsja Jericó mpe. Gente pajal pülücj jupj lal jiltsja. Cus tocon̈ jümücj nt'a. 


text:
Niyom mat'e jümücj la nt'a játjatsja. Yun tuluctsja yupj manas. P'a wa jis wala tjowelepj Jesús ne'aj wa ca mim. Mpes niná manas yümücj tjowelepj: —Qjuis Jepa, qjuis capj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama nosis nt'a. Jipj David püna tüpü'ü popa p'iyá —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Pülücj way Jesús cus tocon̈ sin popé jis capj tjowelel la tupuyupj mpes. —Lyájasa t'as —tjowelepj yupj. Más yümücj la tupuyupj: —Qjuis Jepa, qjuis capj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama nosis nt'a. Jipj David püna tüpü'ü popa p'iyá —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tyantaná. Tjevele ncul yupj. La tji'yüya yupj jis lal: —¿Tsjan nujos napj la mejay nun mpes? 


text:
<pb/>Jesús pajal jólatsja yupj mpes, malala jis tepyala mpes. Po la tje'yot'a yun po'ó. Yun po la tje'yot'a na, len̈ way 'ücj januc jis tepyala yupj. Yupj sa con̈ watsja Jesús quinam, sin la 'üsüs yupj jupj lal.<pb/>


text:
Ne'aj way p'intsja quinam Jerusalén nt'a. Ne'as tjil Betfagé po'ó nepénowa tapatja nt'a. Jis wa ne'aj lejen̈tsja tucuc' po'ó, niná tucuc' Olivos ló. Ne'as tjil na Betfagé nt'a, Jesús mwalá sin tjejyama jupj discipulopan mát'eya. 


text:
Tjevele yupj jis lal: “Lowa yupj jis wa lejen̈ nt'a. Ne'as tjalawú na, nun ca nucú soysoy tsyu'pa ton̈ca. Soysoy tsjicj ne'aj ton̈ca jamay lal ca nucú wa. 'Osocté, ncumaná ma 'e manas. 


text:
P'a wa ca nu la mü'üyas tsjan mpes socté, monú soysoysos ca nacj. Nin vele niná, nun ca mvelé Nujepa jos yupj. Tjowelé na niná, jupj len̈ way ca mveles 'ücj monú soysoysos”, nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
“Tjowelé Jerusalén nt'a patja jis lal:<pb/>‘Tjunuca nun. Nun jis jepa jac' nun nt'a.<pb/>'Üsüs jupj. Lyájasa wine. Ma le palana.<pb/>Soysoy casá já'asa jama. Soysoy tsjicj casá já'asa jupj.’ ” Nin tjevele profeta. Tjevele Jesús ca nin la mijis. 


text:
Tucuman soysoy jamay soysoy tsjicj lal. Sin quip soysoy casá tjo'onsopj, casá lo 'osos Jesús. Casá já'asa tjemey Jerusalén nt'a, pülücj patja nt'a. 


text:
Gente pülücj sa con̈tsja Jesús jümücj nt'a. Pülücj yupj sin popé jümücj po'o tapajatj yupj sin quip. Nepénowa manaca pjwel tapajatj jümücj po'ó. Nin la tjajay 'üsüs lo pal jümücj po'ó, Jesús jama nt'a. 


text:
<pb/>Gente pülücj mwalá tjil jümücj nt'a. Pülücj wa cjüil tjil. Pjü way yümücj la tupuyupj Jesús 'üsüs. Tjowelepj:<pb/>“'Üsüs pjac tjowelé Jesús po'ó. Jupj niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas. David püna tüpü'ü popa p'iyá jupj.<pb/>Dios pajal 'üsüs ca la mijis jupj mpes. Dios mpes vele jupj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.<pb/>Tsjun po'o patja 'üsüs pjac ca mvelecj wa Jesús po'ó.” Nin tjowelepj yupj jümücj nt'a. 


text:
<pb/>Jesús ne'as tjemey Jerusalén nt'a. Ne'as tjemey na, pjü way Jerusalén mo'o patja javeleptsja Jesús nasa tjac'. Yupj jis la tjü'üy: —¿Pjacj niná, jepa püné jinwá tjac'? 


text:
<pb/>Jesús cus tocon̈ tjowelepj: —Ninana Jesús. Profeta jupj. Nazaret mpe 'esepj jupj, Galilea mpe se jütütj mpe —nin tjowelepj yupj la p'a jis lal. Jesús ma jostsja malala la tjajay Dios wo nt'a. 


text:
<pb/>Jesús wama tjemey Dios wo nt'a Jerusalén po'ó. Vender lajaytsja ne'aj játjatsja. Jaylacj lajay ne'aj jatja watsja. Jesús pje'á sin tjejyama jis la winin pjü way. Ma jostsja nin lajay Dios wo nt'a. Nepénowa judiopan jis t'emel vender lajaytsja romanopan jis t'emel mpes. Judiopan jis t'emel mpes p'in 'ücj jaylacj lajaytsja ne'aj, Dios wo nt'a. Jesús yus ts'eptaná yupj jis mesa. Nepénowa sipipj vender lajaytsja. Jupj yus ts'eptaná wa yupj jis banco tsjictjacj. 


text:
Tjevele: “Dios Popel vele wa Dios tjevele jupj wo po'ó. ‘Ninana nawá mpe javelepj napj lal —tjevele—. Nin ca ló nsem wosis’, tjevele jupj. Nun ma nujos niná. Nun la tjüjí pwecapan 'a si mulú qui'á”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús Dios wo nt'a já'asatsja na, nepénowa yun tulucj tjiquil jupj nt'a. Nepénowa ma polel lyawun̈tsja tjiquil wa jupj nt'a. Jis tji'yü'sa lis tjiji. 


text:
Sacerdote noypan tjunuc Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay tjunuc wa. Tjepjyacan̈ wa tsjictjacj tjowelepj Jesús pajal 'üsüs. “Dios ca cus mp'a'sas Jesús —nin la tupuyupj tsjictjacj—. Jupj David püna tüpü'ü popa p'iyá”, tjowelepj yupj. Sacerdote noypan ts'a 'intsja tsjictjacj nin tjowelepj mpes. Nin p'iyá niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay. Ts'a 'intsja wa yupj. 


text:
Yupj la tjü'üy Jesús lal: —¿Ncu tjapjac' tsjictjacj javelepj? —Tjapjacas —tjevele Jesús—. Dios Popel vele: ‘Dios la tjiji tsjictjacj 'ücj wa jis la veles Dios 'üsüs’. ¿Ncu lovin ma mo'o tjowelé niná? —nin la tji'yüya Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, tjemey Jerusalén mpe. Betania mo'o tjemey ca majas püste mpes. Lovin nin p'iyá pyala Jesús velá. 


text:
Higuera tjinyuca jupj jümücj la nt'a. Higuera niná julupj 'üsüs lo pis. Jesús la tepyala julupj. Cjuwatsja jupj. Joló p'in tjinyuca. Mpes Jesús tjevele higuera lal: —Lovin ma ca mvalas jipj quinam. Niná tjevele na, len̈ way ts'üique higuera niná. 


text:
Jesús discipulopan tjunuc niná tepyalá. —Po 'in len̈ way ts'üique jupj, jipj tjevelen na —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun poné na Dios lal, 'ücj ca nin p'iyá la müjí, napj la tjejay jinwá. Nun newa poné ca nin mpalas nun welé jinwá, 'ücj wa ca nin la müjí higuera lal, napj la tjejay jinwá. 'Ücj wa ca mvelé joc' lal: ‘Jutja jipj 'üsüma ntolo 'üsǘ püné mo'ó’. Nun poné ca nin mpalas, ca nin mpalas. Ninana ne t'üc'. 


text:
Nun Dios lal poné na, Dios ca nin la mijis nun lo moná jupj lal. Pjü lo moná, pjü ca nu ma'ayas —nin tjevele Jesús yupj jis lal. Judiopan jis jepapan la tjü'üy Jesús lal tsjan mpes 'ücj si jütüta. 


text:
<pb/>Jesús niswa wama tjemey Dios wo mo'ó Jerusalén nt'a. Sin 'yüsa lis tjiji ne'aj 'a jis tjimyula jis lal. Newa sin 'yüsa líjitsja na, niyom nepénowa tjiquil jupj nt'a. Yupj nepénowa sacerdote noypan, nepénowa co'müypan judiopan jis lal. Yupj la tjü'üy Jesús lal: —¿Pjacj 'e tje'aya 'ücj nin lejay, jipj lejay jinwá? ¿Pjacj 'i tjüjütüta nin lejay jipj? —nin la tjü'üy Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Napj ca nu la mü'üy 'ots'ipj. Pjaní way p'in nu la mü'üy. Nun nawala tjowelé na niná, napj ca mvelé wa nun lal pjacj ntjijütüta nin lejay. 


text:
Ninana nu la 'yüy: ¿Pjacj tje'yaya Juan el Bautista 'ücj bautizar la tjiji? ¿Ncu Dios p'in tjijyü'ta ca nin la mijis? ¿Ncu gente p'in jisastsja ca nin la mijis jupj? —nin jis la tji'yüya Jesús. Yuwá tjowelepj sacerdote noypan, co'müypan jis lal. Yuwá tjowelepj tsjan cüwelem jupj lal. Tjowelepj: “Cupj ma polel velecj Dios tjijyü'ta niná. Nin cüvelecj ca niná, Jesús ca qjuis la mü'üyas tsjan mpes ma tepyonecj Juan tjevelá. 


text:
Ma wa polel velecj gente p'in jisastsja jin la tjiji Juan. Nin cüvelecj ca niná, la p'a wa judiopan ca ts'i mi'inacj cupj qjuilal. Ca malala la qjuis mijicj ca nacj. Yupj pjü way japon Juan el Bautista vele watsja Dios mpes”, niná tjowelepj yuwá. 


text:
<pb/>Mpes yupj tjowelepj Jesús lal: —Cupj ma selecj pjacj tje'yaya Juan el Bautista jupj 'ücj bautizar la tjiji. Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma nlal tjowelé, mpes napj ma wa ca mvelé nun nla tjü'üyá napj lal. Ma ca mvelé pjacj ntjijütüta napj nin lejay —nin tjevele jupj. 


text:
<pb/>Jesús parábola tjevele wa sacerdote noypan jis lal, co'müypan jis lal wa. Jupj tjevele niná sin la 'üsüs jis la jay yupj ma lajaytsja Dios jos jinwá. Ninana tjevelá: —Yom pjaní jatjampan mát'etsja jupj. Nun ca mvelé pjacj manas popé 'üsüs la tjiji. Yupj jis papay tjemey jatjam mwalá way nt'a. Tjevele: ‘Jutja, ca tsji' la mijin uva lejen̈ nt'a yacjaj’. 


text:
‘Ma najas’, tjevele jatjam. Yacjaya 'üsüs way jólatsja, mpes tjemey. Tsji' la tjiji popay tjevele jinwá. 


text:
Locopyaya popay tjemey jatjam ma'ajapj nt'a. Nin p'iyá tjevele jupj lal. Jatjam tjevele: ‘'Ücj napj jum tsji' lejay’. Newa ma tjemey jupj —nintsja parabolas. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya sacerdote noypan jis lal, co'müypan jis lal wa: —¿Pjacj manas popé nin la tjiji popay jostsja jinwá? —Jupj jatjam mwalá way —tjowelepj yupj. Nin tjowelepj na, Jesús tjevele wa yupj jis lal: —Niyom impuesto jaylacj jata'epj malala yupj. Pwecapan yupj. Newa más 'üsüs se palá yupj nun jis lal. Dios si jütüta popa 'ücj se palá yupj. Mwalá way Dios si jütüta popa se palá yupj, nun jis lal. Nin p'iyá nequem malala lajay. Dios si jütüta popa 'ücj se palá yupj. 


text:
Juan el Bautista tjac' nun nt'a. 'Üsüs la tjiji jupj. Nusin 'yüsa la tjiji 'oyn nyuca 'üsüs way la cüjí Dios jos jinwá. Nun ma toponé jupj tjevelá. Impuesto jaylacj jata'epj 'ücj topon jupj tjevelá. Nequem malala lajay 'ücj topon wa. Nun tjunucú yupj 'üsüs la tjajay yupj topon na. Newa ma 'üsüs quelel lojitsja nun. Newa ma quelel ponetsja jupj tjevelá —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús parábola p'a wa tjevele sacerdote noypan jis lal, co'müypan jis lal wa. Niswa sin tji'yüsa lis tjiji yupj malala la tjajay. Ninana Jesús tjevelá: —Tjapja'aqué p'a wa parabolas. Yom 'amá püné tyá'atsja. Uva pülücj sínetsja jupj. 'Ücj la tjiji wa uva sine nt'a. T'asiyú tjivyü'ü jupj. Pe jul püné tyoca, uva ca ne'aj jay majatsjacj, ca 'üsǘ mpalas. Ts'epjel jas tjijyünsa wa ne'aj, jomozopan ca majamacj uva sine nt'a. Nin la tjiji na, yom jis tje'yaya mo'o jasin p'a witjacj, 'ücj la mijicj lo valas. Yupj tjowelepj ca ma'ayacj jupj, tjevyala popé. Nin la tjiji na, tjemey yomen pajal campa. 


text:
P'a jawas uva tjevyala na, uva juts'a'á sin tjejyama jupj jomozopan uva lejen̈ nt'a. Sin tjejyama jis la ta'es tjevyala popé. 


text:
Niyom ne'aj tsji' la tjajay ma quelel ja'ayaptsja tjevyala popé. Jis ntji'lin̈ jupj jomozopan. Pjaní way mo'o süp, jas tjajam jupj. Pjaní wa tjü'ünan. P'a wa pe mpes po'o la ts'i jupj, nasa tepe'e na. 


text:
Locopyaya uva juts'a'á sin tjejyama p'a wa mozopan uva nt'a tsji' la tjajay nt'a. Pülücj sin tjejyama quinam. Niyom uva nt'a tsji' la tjajay malala lis tjajay wa yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Lovin ma tja'ayapj tjevyala popé, mpes jupj jas tjejyama wa jupj jatjam yupj nt'a. Jólatsja ca 'üsüs yola nsem jupj lal, jupj jatjam mpes. 


text:
Nin tuluctsja. Jatjam jus tjunuc na, yuwá tjowelepj: ‘Uva lejen̈ nt'a jupj popay juts'a'á. Jupj juts'a'á ca nsem, popay tepe'e na. Mas, mü'ünacj jupj, ne ma ca nta'es uva lejen̈ nt'a. Cupj p'iyá ca nt'anquecj momas’, tjowelepj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele ne'aj 'a jis tjimyula jis lal: —Uva juts'a'á ca mim sine lejen̈ nt'a. Ne'as tjemey na ¿ncu nujola tsjan ca la mijis jupj ne'aj tsji' lajay jis lal? 


text:
<pb/>—Ca jis capj ntülüs ne'aj tsji' lajay. Ca jis mü'ü'nas niná niyom malala —nin tjowelepj 'a jis tjimyula popé—. Ca jis ma'ayas la p'a wa ca 'ücj la mijicj lo valas ne'aj. Yupj ca ma'ayacj tjevyala popé jupj juts'a'á mpes —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele sacerdote noypan jis lal, co'müypan jis lal wa: —Dios Popel tjevele ca nin nsem, parábola jinwá. ¿Ncu ma mo'o tjowelé niná? Nin tjevele jupj Popel:<pb/>‘Niyom nepénowa quelel jajünsüptsja wosis pe mpes.<pb/>Pe pjaní ma jisastsja wosis la jünsüs. Pe niná t'üc' way 'üsüstsja.<pb/>Mpes qjuis Jepa Dios jas tjijyünsa wosis. Jupj mwalá way tje'yonsa pe niná wosis si jünsa mpes.<pb/>Pe niná más 'üsüs waytsja pjü pe witjacj jilal. Tsjomis pe niná casá tón̈catsja.<pb/>Cupj selecj Dios p'iyá la tjiji niná. Jupj pajal 'üsüs way la tjiji.’ Nin vele Dios Popel. 


text:
<pb/>”Dios pajal 'üsüs la tjiji nun mpes. Nu tje'yaya wa 'ücj tsji' la tjüjí jupj mpes. Newa nun malala la tjüjí Dios juts'a'á lal, uva lejen̈ nt'a tsji' la tjajay jinwá. Nin mpes Dios ma ca nu ma'ayas tsji' lojí jupj mpes quinam. La p'a wa ca tsji' la mijicj jupj mpes. Yupj ca 'üsüs la mijicj jupj jos jin. 


text:
Napj niná pe 'üsüs jinwá, napj tjevelé jinwá. Nun wosis su jünsǘ jinwá. Yom pe niná casá yaca, jupj malala ca mpalas pajal. Pe niná yom casá yaca na, más malala ca mpalas jupj. 'Üpjǘ jinwá ca mpalas jupj. Ca nin nsem ma quelel la najay jis lal —nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan tjepjyacan̈ parabolas Jesús tjevelá. Fariseopan tjepjyacan̈ wa. Yupj jus nlaytsja Jesús véletsja yupj sin po'ó. 


text:
Ma jisastsja Jesús tjevelá. Malala quelel lajaytsja Jesús lal. Ma la tjajay custjay. Lacj tjeyapj la p'a judiopan jis lal. La p'a judiopan yólatsja Jesús 'üsüs. Yupj yólatsja profétatsja jupj, Jesús.<pb/>


text:
Sin 'yüsa la síjitsja pajal malala la tjajay yupj Dios lal. Ninana tjevelá: “Napj ca mvelé 'oyn nyuca liji Dios nosis casá. Jepa püné po'ó ca mvelé. Dios ca la mijis niná jepa püné liji jinwá. Niná jepa püné, jatjam quelel wóyatsja quinam. Popay jostsja pülücj ncul, ca cus ncon̈cocj jatjam, woya na. Lovin nin lajaytsja jis la wayis ne'aj. Mpes jepa püné pülücj la tjiji jis la las. 


text:
Pülücj jis lal tjevele ncul jis la las. Ve tjojon na, sin tjejyama jomozopan yupj nt'a. Tjowelepj ca 'ücj ncul quinam. Mop'in ma quelel jiquiltsja yupj. 


text:
<pb/>”Mpes jepa sin tjejyama jupj jomozopan p'a wa yupj nt'a. Jepa tjevele ca nin mvelecj niná: ‘Nasa 'ücj la tjejay nu lo las. Nasa tjü'ünan vaca witjacj nu lo las. Tjü'ünan wa vaca t'ünt'ün witjacj. Pjü way 'ücj la tjejay quinam. Nculá, cus ncon̈có natjam, jupj woya na.’ 


text:
Mpes tjil jepa jomozopan. Yupj jis lal tjowelepj jepa tjevele jinwá. Mop'in gente niná ma quelel jiquiltsja jepa jatjam wóyatsja nt'a. Ma quelel pjyacan̈tsja jepa jomozopan tjowelepj. Tjil la p'in yupj quelel jiltsja nt'a. Pjaní wa jupj sine lejen̈ nt'a tjemey. P'a wa tjemey vender la mijis. 


text:
Jepa pajal ts'i tji'ina nin la tjajay mpes. Sin tjejyama jupj militarpan niná niyom nt'a. Jis tjü'ünan yupj, jepa jomozopan tjü'ünan mpes. Yupj jis wa tjü'üm wa. 


text:
<pb/>”Locopyaya jepa tjevele ncul jomozopan p'a wa. Tjevele yupj jis lal: ‘Ve tjojon quinam, natjam woya mpes. Pülücj jis lal tjevelé ncul jis la las, mop'in ma quelel jiquiltsja. Malala yupj, mpes ma ca nlajacj. 


text:
Lowa nun jümücj la püné nt'a. Gente ca yus nucú jümücj nt'a. Pjü nucú, pjü jis lal ca mvelé ncul jis la las’, nin tjevele jepa püné. 


text:
Mpes jupj jomozopan tjil jümücj nt'a. Pülücj tjunuc ne'aj. Nepénowa 'üsüstsja, nepénowa malala. Pjü jis lal tjiquil jepa wo nt'a. Mpes pülücj wama tjil, cjuwá ca'aj cücj p'a wa jupj wo mo'ó. 


text:
<pb/>”Jepa tjac' yus la nuc. Yupj pjü sin quip 'üsüstsja, woya nt'a játjatsja mpes. Jepa p'iyá jis tje'yaya niná pülül 'üsüs. Yom pjaní p'in ma jas tücüi'pe pülül 'üsüs. 


text:
Jepa tjevele jupj lal: ‘Najamica ¿'oyn nyuca wama tjacuy, cjuwá jin quip 'üsüs? Cjuwá niná, ma polel wama cuy qui'á.’ Myáycatsja yomen. Ma lal tjevele jepa lal. 


text:
<pb/>”Mpes jepa tjevele jomozopan jis lal: ‘'Utsu'pa mos, tsjom 'utsu'pa wa. Pje'á la nts'iyá jupj, pajal püste nt'a. Gente ne'aj jil pajal ca la mpuyucj. Yupj jis wis ca jas nqui'licj wa’, nin tjevele jepa. 


text:
<pb/>”Nin p'iyá ca la mijis Dios, jepa püné la tjiji jinwá. Pülücj jis lal véletsja ca ncul jupj nt'a, mop'in ma jiquil pülücj. Dios p'iyá lis t'ya pjacj ca mpatjam jupj lal. Pjaní way p'in lis t'ya jupj”, nin tjevele Jesús. Jesús po 'üsüs tjevele jupj enemigopan jis lal. 


text:
<pb/>Jesús t'üc' tjevele na, tjil fariseopan. Ts'a 'intsja pajal Jesús lal. Yuwá p'in tjowelepj tsjan la mü'üyacj jupj lal, jupj ca malala cüveles yupj jis wala tjevele na. Jisastsja ca 'ücj la tjilil jupj, cus la tül. 


text:
Mpes yupj sin tjajam sejamicapan nepenowá Jesús nt'a. Sejamicapan nin p'iyá yólatsja yupj jin p'iyá. La p'a niyom jis lal tjil. La p'a wa niná 'ücj jisastsja Herodes jépatsja Israel mo'ó. 'Üctsja yupj jis lal romanopan mpes tsji' líjitsja jupj. Ne'as tjil na Jesús nt'a, fariseopan sejamicapan tjowelepj Jesús lal: —Cupj selecj jipj t'üc' way velen. Sin 'yüsa lejay Dios jyü'tá t'üc' way. Ma nin jele ncu jisas jipj velen. Nin p'iyá velen pjü jis lal, noypan jis lal, tsjictjacj jis lal wa. 


text:
Mpes cupj quelel lya 'yüyacj ncu 'ücj Dios lal jaylacj lijicj impuesto jepa romano t'e'enca mpes. ¿Tsjan jele jipj? —nin la tjü'üy yupj. 


text:
<pb/>Jesús jus nleya yupj quelel malala lajaytsja jupj lal. Jupj tjevele yupj jis lal: —Nun welé nun quelel lojí Dios jos jin. Nun lu tsuwilí. ¿Tsjan mpes nla 'üyá niná napj lal? Napj selé nun ma quelel jus nlayé nla tjü'üyá mpes. Nun nujos napj malala velé. 


text:
Jesús la tji'yüya yupj jis lal: —¿Pjacj wola t'emel wola po'ó já'asa? ¿Tsjan ló t'emel po'ó tapac? —tjevele jupj. 


text:
<pb/>—Romanopan jis jepa jupj —tjowelepj yupj. Nin tjowelepj na, Jesús tjevele yupj jis lal: —Tja'ayá jepá jupj 'ücj le moná nun lal. Tja'ayá Dios jupj 'ücj le moná nun lal —tjevele. 


text:
<pb/>Niná tjevele tjepjyacan̈ na, pajal yólatsja Jesús pajal 'üsüs tjevele mpes. Jupj ma malala tjevele, yupj jisastsja jinwá. Mpes tjil quinam Jesús já'asa mpe. Tecya'lin̈ ca sin müjünsücj, mpatjam niswá. 


text:
<pb/>Nin jawas p'iyá tjiquil wa saduceopan Jesús nt'a. Saduceopan japon tecya'lin̈ ma ca sin müjünsücj, ma ca mpatjam niswá. Yupj tjowelepj Jesús lal: 


text:
<pb/>—Püna Moisés tjevele tsjan niná Dios qjuisí jütüta. Tjevele yom pjaní popa tulucj pe'e, jupj jatjam mwayim ca, tepe'e jats'om lal. Ca popa jana nsem tepe'e jats'om lal. Tepe'e juts'uyupan jin p'iyá ca nsem yupj, nin tjevele Moisés. 


text:
Nin mpes cupj lya 'yüyacj. Püna niyom siéteya tapatja qui'á cupj qjuis lal. Pjü yupj jis sejatjampan yupj. Sejatjampan popa mwalá way tjowaya. Popa tulucj tepe'e jupj. Popa tuluctsja, mpes jupj tsüipe tjowaya tepe'e jats'om lal. 


text:
Nin p'iyá tepyala jupj lal. Popa tulucj tepe'e wa jupj. Jupj tepe'e na, jupj jatjay tjowaya wa jatjam jats'om lal. Nin p'iyá popa tulucj tepe'e jupj. Nin p'iyá tepyala pjü sejatjampan jis lal. Pjü way tjewyayin̈ quepj niná lal. Pjü way siéteya sin popa tulucj tecya'lin̈ yupj. 


text:
¿Pjacj jats'om nsem jupj, tecya'lin̈ sin müjünsücj na jis la püt'üs niswá? Pjü way niyom siéteya tjewyayin̈ jupj lal, tapatja na p'in —nin tjowelepj yupj Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma solejé Dios Popel tjevelá. Nin p'iyá ma solejé Dios pajal püné. Nin mpes ma nusin 'yüsa niná. 


text:
Tecya'lin̈ sin müjünsücj ca, ca mpatjam niswá. Sin tjüjünsüpj na, ma nin p'iyá lajay, püna la tjajay jinwá. Nequem, niyom niswa patja na, ma ca mwayin̈ yupj. Angelpan Dios pü'ü nt'a patja jinwá ca nsem yupj. 


text:
T'üc' way ca sin müjünsücj tecya'lin̈, ca mpatjam niswá. ¿Ncu ma mo'o tjowelé Dios tjevelá jupj Popel mo'ó? 


text:
Ninana Dios tjevelá: ‘Napj Dios Abraham lal, Isaac lal wa, Jacob lal wa’. Cupj selecj conas pajal püna tecya'lin̈. Selecj wa Dios tecya'lin̈ jis Dios tulucj. Patja jis Dios jupj. Nin mpes selecj yupj conas patja quinam —nin tjevele Jesús saduceopan jis lal. 


text:
<pb/>Pülücj way tjepjyacan̈ jupj tjevelá. Tjepjyacan̈ na, pajal yólatsja jupj pajal seletsja mpes. Pajal 'üsüs sin 'yüsa líjitsja Jesús. Jesús tjevele cana más 'ücj jis la jay pjü Dios tjijyü'ta popé. 


text:
<pb/>Fariseopan tjepjyacan̈ wa Jesús pajal 'üsüs jis wala tjevele saduceopan. Saduceopan ma polel malala javeleptsja Jesús lal. Mpes fariseopan 'a jis tjimyula. 


text:
Niswa quelel januctsja ncu malala mveles Jesús. Yupj popa pjaní pajal seletsja Moisés popel. Mpes jupj tjevele Jesús lal: 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —‘Pajal ca quelel la mijin Dios, jipj Jepa Püné jupj. Pajal ca tsji' la mijin jupj mpes lovin. Lovin ca jele mpalas jupj pajal 'üsüs.’ 


text:
Dios jos p'a wa lijicj nin p'iyá. Tjevele: ‘Ca quelel lis mijin wa ne'aj patjá. Jipj quelel la 'ejay jinwá ca quelel lis mijin yupj.’ 


text:
Dios po jos manas lijicj. Nin mpes tjijyü'ta pjü way jupj tjijyü'tá Moisés popel mo'ó. Nin p'iyá tjowelepj wa profetapan, cupj ca nin la mijicj —ninana Jesús tjevele fariseo lal. Jesucristo Jepa watsja David püna tüpü'ü lal. 


text:
<pb/>—Dios tjevele ca jas majamas yom pjaní jis capj la p'acj judiopan. ¿Ncu solejé Dios tjevelá yom niná mpes? ¿Pjacj jupj cocoytsja pajal püna tüpü'á? Fariseopan tjowelepj: —David ca jupj cocoy nsem, niná David jépatsja pajal püna. 


text:
<pb/>—T'üc' tjowelé —tjevele Jesús—. David jupj cocoy pajal püna tüpü'á. David tjevele wa ninana p'iyá jupj jépatsja. Nin tepyaca David Dios Popel mo'ó. Dios Cjües cus tjep'ya'sa t'üc' la veles Dios mpes. Ninana David tepyacá:<pb/> 


text:
‘Qjuis Jepa Dios tjevele Nejepa lal: “Nt'i'isa jipj napj li'inyampe.<pb/>Jipj ca müjü'tün napj lal. Napj ca la mpalan jipj enemigopan jis lal.<pb/>Napj ca la mejay jipj enemigopan tsjyam 'alá jatja jinwá.<pb/>Nin ca la mejay jipj mpes, jipj napj lal jac' na.” ’ David tjevele niná Dios tjevelá. 


text:
Dios nin tjevele David jepa lal. Cupj selecj Jepa niná Dios ca jas majamas p'iyá. ¿'Oyn nyuca nacj David popa nacj jupj? Niná Yomen Dios ca jas majamas, pajal püné jupj David lal —nin tjevele Jesús fariseopan jis lal. 


text:
<pb/>Yupj pjü way salejeptsja Jesús t'üc' tjevele. Ma polel la veleltsja jupj lal. Nin jawas mpe ma quelel la 'üytsja Jesús lal. Lacj tjeyaptsja Jesús pajal 'üsüs tjevele mpes yupj jis lal.<pb/>


text:
Jesús nasa tecyawaja tjevele fariseopan jis lal. La p'a wa pajal pülücj 'a jis tjimyúlatsja Jesús nt'a. Jupj tjevele yupj jis lal quinam. Jupj discipulopan jis lal tjevele wa jupj. Ninana tjevele: 


text:
“Ninana noyomes Moisés popel nusin 'yüsa lajay. Nu jajütütj tsjan la müjí, nin la müjí Dios jyü'ta jin. Fariseopan nu jajütütj wa yupj jinwá. Yupj yola 'ücj wa jajütütj la p'a wa Dios mpes. 


text:
Pjü way la müjí nun yupj javelepj jinwá. Ma ca la müjí yupj lajay jinwá. Yupj p'iyá ma nin lajay yupj jajütütj jinwá. 


text:
Yupj jajütütj p'a wa pajal 'üsüs jis la jay. Pajal costa way nin lajay yupj jajütütj jinwá. Newa yupj p'iyá ma jis capj jap'acj ca nin la mijicj yupj jajütütj jinwá. Lovin ma yola p'a wa mpes. Nin fariseopan. Nin p'iyá Moisés popel sin 'yüsa lajay. 


text:
<pb/>”Yupj 'üsüs jin lajay la p'a januc na. Yupj jisas p'in la p'a ca yola nsem Dios quelel lajay yupj. Nin mpes Dios Popel tsjictjacj ja'onsopj 'opopa tsjictjacj mo'ó. Jis wala po'ó jatsupapj 'opopa tsjictjacj neneyawá, nenéyawa jis pjel po'ó jatsupapj. Po jisas la p'a ca nucucj 'opopa tsjictjacj. Po jisas wa la p'a wa yola nsem yupj 'üsüs, mpes más 'in püné lajay 'opopa tsjictjacj. Nin p'iyá pajal campa lajay sin quip po'o velan̈. Jisas ca p'a wa ca nucucj, ca yola nsem yupj quelel lajay Dios. 


text:
Pülücj 'a si mulú na jis la las, yupj quelel jatja noypan jatja nt'a. Judiopan 'a si mulú nt'a, quelel jatja co'müypan jatja nt'a. 


text:
Pülücj lyawun̈ nt'a, po jisas la p'a wa 'üsüs javelepj yupj jis lal, 'üsüspan jis lal javelepj jinwá. ‘Rabbí’ javelepj jisas. Nin jisas fariseopan. Nin jisas wa Moisés popel sin 'yüsa lajay. 


text:
<pb/>”Malala nin. Malala nin yupj jisas la p'a wa ca mvelecj ‘Rabbí’ yupj jilal. Dios ma jos la p'a wa ca mvelecj ‘Rabbí’ nun jilal. Pjaní p'in nusin 'yüsa liji, Dios jupj. Nun pjü way nun sejatjampan, nun jis to'opan. 


text:
Po ma tjowelé yom nosis casá pü'ü nupopay jupj, jupj pajal püné mpes. Pjaní p'in Nupopay. Dios p'in. Tsjun po'o pü'ü jupj. 


text:
Dios ma jos p'a wa javelepj nun 'ücj sin 'yüsa lojí p'a wa. Pjaní p'in nusin 'yüsa liji. Jupj niná Dios tjevele ca jas majamas nucopj la p'acj. 


text:
Jupj püné jin jola jupj p'iyá, Dios ca tsjicj way la mijis jupj. Jupj tsjicj jin jola jupj p'iyá, Dios ca püné la mijis jupj”, nin tjevele Jesús 'a jis tjimyula jis lal, jupj discipulopan jis lal wa. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa: “Malala ca nu mpalas, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. P'a wa nepenowá jisas Dios yupj jis Jepa nsem. Jisas ca 'üsüs jis mpalas Dios lal. Nun ma nujos niná. Nun lojí pajal costa way cus la con̈ Dios. Nun p'iyá ma nujos 'üsüs nu pyala Dios lal. Nun lojí wa yupj ma wa polel 'üsüs se palá Dios lal. 


text:
<pb/>”Ca malala nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nun pwe'qué nequem jis wa, nequem jis vayum tecya'lin̈. Newa nun nujos la p'a 'üsüs jin yola nun po'ó, mpes pülücj way welé Dios lal pülücj pjyacan̈ nt'a. Nun nin lojí mpes, Dios ca mveles nun más malala la tjüjí la p'a jilal. Más ca nucopj ntülüs pjü jilal. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nun po nujos judiopan tulucj fariseopan ca nsem wa, nun jinwá. Pajal tsji' lojí ca pjaní way fariseo mpalas. Pjaní way fariseo tepyala na, nun pülücj si 'üsǘ lojí jupj. Niná jas tji'yüsa na, pajal malala jupj. Malala jupj Dios lal, nun jinwá. Más malala pyala jupj nun jis lal. 'Awa püné nt'a ca mim, mpem, pajal malala mpes. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun. Nun ma polel sin 'yüsa lojí Dios mpes. Nun p'iyá ma nusin 'yüsa tsjan jos Dios. Nun nuyun tulucj jinwá. Nun welé gente Dios wo lal jurar lajay na, nun ma nin nujola ncu t'üc' javelepj yupj. Nin tulucj jurar lajay na oro lal, niná oro Dios wo nt'a ja'asá. Oro lal jurar lajay na, nun nujola más 'ücj t'üc' javelepj yupj. 


text:
Nun ma nujola jinwá lojí. Nuyun tulucj jinwá nun. Dios wo más 'üsüs oro lal. Niná oro pajal 'üsüs Dios wo nt'a já'asa mpes p'in. Nin mpes 'ücj tulucj ma t'üc' javelepj yupj. 


text:
Nun welé wa gente jurar lajay mesa lal, mesa niná Dios ja'ayapj nt'a, nun ma nin nujola ncu t'üc' javelepj yupj. Nin tulucj jurar lajay na mesa niná casá ja'ayapj lal. Dios ja'ayapj lal jurar lajay na, nun nujola más 'ücj t'üc' javelepj yupj. 


text:
Nun ma nujola jinwá lojí. Nuyun tulucj jinwá nun. Mesa niná más 'üsüs mesa casá ja'ayapj lal. Mesa casá ja'ayapj pajal 'üsüs mesa niná casá já'asa mpes p'in. 


text:
Nin mpes jurar lajay mesa niná lal, nin p'iyá niná yupj jurar lajay wa pjü way mesa casá já'asa lal. 


text:
Nin p'iyá jurar lajay na Dios wo lal. Dios wo lal jurar lajay, nin p'iyá niná yupj jurar lajay wa Dios lal. Jupj pü'ü jupj wo mo'ó. 


text:
Nin p'iyá jurar lajay na tsjun po'ó lal. Tsjun po'o lal jurar lajay, nin p'iyá niná yupj jurar lajay Dios jyü'ta nt'a lal. Nin p'iyá niná yupj jurar lajay Dios lal. Jupj p'iyá já'asa jupj jyü'ta nt'a. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nun tsjicj way p'in lojí Dios jyü'ta jin. Nun tsjutsj tsjictjacj siná popé 'oyá Dios mpes. Pjü way diez to'á popé, pjaní way 'oyá Dios mpes. Tsjutsj cilantro jinwá 'oyá wa Dios mpes, ajo jinwá 'oyá wa, comino 'oyá wa. 'Ücj wa nin lojí. Malala p'a wa ma lojí. Dios jos nun ca 'üsüs la müjí la p'a wa jis lal. Jupj jos nun ca jis capj mp'a'sá malala jis tepyala na yupj. Jos wa nun ca t'üc' la müjí nun welé jinwá. Ninana jupj Popel mo'o tjijyü'ta, ma la tjüjí nun. Jupj jos nun ca nin la müjí. Niná lojí na, mop'in ca ma'ayá wa nun to'á popé Dios mpes. 


text:
Nun ma polel sin 'yüsa lojí Dios mpes. Nun p'iyá ma nusin 'yüsa tsjan jos Dios. Nuyun tulucj jinwá nun. Niná nun lojí Dios mpes, tsjicj way p'in Dios lal. 'Ücj wa ma lojí niná. La p'a wa Dios tjijyü'ta jupj po jos nun ca la müjí niná. Ninana nun ma quelel lojí. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala wa ca nu mpalas nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nunpan pocillo te way jinwá. Pocillo pje'á p'in so pü'í jinwá lojí nun. Plato 'ala'á p'in so pü'í jinwá lojí. Wa mo'ó pajal te custjay. Nin p'iyá nun. Lovin 'üsüs lojí la p'a januc na. Newa malala nun t'üc' way. Nun ts'üisiqué pajal. Nun malala quelel lojí, ne nin lojí wa niná. 


text:
Nun fariseopan ma nusin 'yüsa tsjan jos Dios. Nuyun tulucj jinwá nun. Nujola t'as ma ca malala la müjí. Nujisas t'as ca 'üsüs la müjí Dios jos jinwá. Ninana la tjüjí na, t'üc' way ca 'üsüs nsem nun. La p'a wa ca nucucj nun 'üsüs lojí. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nun 'amá jatoc nt'a jinwá. 'Amá jatoc nt'a 'üsüs justa pje'á. Wa mo'ó 'üsüs tulucj. 'Amá 'ala'á ne'aj patja tepe'e cjüele. Jüp'üy tjamaja ne'aj pü'ü wa. 'Amá jatoc nt'a wine ma nyuca niná. 


text:
Nin p'iyá la p'a wa ma januc nun malala. Yupj januc nun 'üsüs lojí yupj nt'a. Yola nun 'üsüs Dios lal. Nin tulucj. Nun malala nujola pajal. Ma 'üsüs way lojí, nun welé jinwá. Nun ma 'üsüs way quelel lojí Dios jos jinwá. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos la p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Wosis tsjicj way su jünsǘ profetapan püna tapatja mpes, toc patja casá. 'Ücj lojí wa püna toctsja nt'a, 'üsüs witjacj jis p'üy patja nt'a. 


text:
Nun welé: ‘Judiopan püna tapatja tjü'ünan profetapan. Cupj yupj jinwá tulucj. Ncupj püna cüpatjaquectsja, ma ca cü'ü'nactsja profetapan’, nin welé nun. 


text:
Nun p'iyá welé nun yupj popa p'iyá. Yupj popa p'iyá nun, mpes nin p'iyá lojí, yupj la tjajay jinwá. Püna tapatja jis tjü'ünan profetapan. 


text:
Ma pjü jis tjü'ünan custjay. Mpes ncawajas la müjí nun quinam. Nun ncawajas la müjí püna tapatja malala nyuca lajaytsja. 


text:
<pb/>”Malala nun, latsj jinwá. Nun cascabel sin popa jinwá. Pajal lu tsuwilí. T'üc' way Dios ca mveles nun malala la tjüjí. Ca mveles nun ca nlawú 'awa püné nt'a, mpem, malala nyuca la tjüjí mpes. T'üc' way ca nin mpalas. 


text:
Nin mpes napj profetapan p'a wa ca sin majam nun nt'a, ca mvelecj yupj napj mpes. Ca sin majam niyom nepenowá, yupj pajal sin 'yüsa Dios mpes. Ca sin majam wa niyom nepenowá, yupj 'ücj nusin 'yüsa lajay Dios mpes. Yupj 'üsüs ca nsem, mop'in nin, nun ma ca nujos nsem yupj. Nun ca jis mü'ü'ná yupj nepenowá, ca jis mvalá yupj cruz po'ó. Nun pajal ca mo'o nsüpǘ nepenowá. Judiopan 'a si mulú nt'a ca nin la müjí. Ca pje'á la nts'iyá yupj nun potjaqué mpe. P'a nt'a jil na, pje'á la nts'iyá wa yupj nepé. 


text:
Nin ca la müjí nun, mpes Dios pajal ca nucopj ntülüs. Püna tapatja malala la tjajay mpes wa ca nucopj ntülüs nun. Püna tapatja tjü'ünan 'üsüs witjacj, yupj 'üsüstsja Dios lal. Mwalá way Abel tjü'ünan. Jupj 'üsüs waytsja Dios lal. Locopyaya pülücj way jis tjü'ünan. Judiopan tjü'ünan wa Zacarías, Berequías jatjam. Nun tjü'ünan jupj Dios wo nt'a. Mesa Dios mpes ja'ayapj nt'a ne'aj p'in tepe'e jupj. 


text:
Dios ca jis capj ntülüs judiopan quina patjá pjü niná mpes. Püna tapatja la tjajay mpes wa ca jis capj ntülüs quina patjá. T'üc' way niná. 


text:
<pb/>”Nun Jerusalén mo'o potjaqué, profetapan su 'ü'ná lovin. Pe lo ts'iyaná Dios sin tjejyama sin po'ó, su 'ü'ná yupj. La pülücj napj quelel lejaytsja ca nun 'a nusí mulus napj nt'a. Castlyaj jupj tsjictjacj se t'olona, nin p'iyá quelel lejaytsja nun jilal. Nun ma jisastsja lovin. 


text:
Napj ca mis quinam nun mpe. Nun ma quelel la nojí naya p'in, ma ca nus nucú. P'a jawas p'a casá nujola ca nsem nun. Nun ca mvelé napj nin po'ó: ‘Dios pajal 'üsüs ca la mijis jipj mpes. Dios mpes velen jipj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.’ Niná tjowelé na, ca niswa ncuwis nun nt'a. T'üc' way ca nin nsem”, nin tjevele Jesús Moisés popel sin 'yüsa lajay jis lal, fariseopan jis lal wa.<pb/>


text:
Jesús tjemey quinam Dios wo mpe. Jámatsja na, jupj discipulopan tjiquil jupj nt'a. Jisastsja jupj ca nucus wosis nepenowá ne'aj. Dios wo pjaní waytsja, wosis nepénowa Dios wo t'asiyú tjelejen̈ 'ots'ipj. Pjü way Dios mpestsja. Pajal 'üsüs way yustaptsja yupj. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —Napj nyuc wosis witjacj 'üsüs way yustapj. Tjunuca wa nun. Pjü way niná ca malala mpalas. P'a jyawca na judiopan jis enemigopan ca ncul. Yupj ca sin mojoyecj pjü way niná wosis. Pjü pwen ca palá la ncoyecj, wo la tjajay mpes. Pjü ca na'aj la ncoyecj, mpes pe pjaní ma ca p'a casá ma'ajam nsem. Niná t'üc' way —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús tjemey joc' 'ala'á, tucuc' Olivos ló nt'a. Jupj 'etjele ne'aj. Ne'aj p'intsja Dios wo ton̈ca nt'a. Jupj ne'aj tjá'asa na, jupj discipulopan tjiquil jupj nt'a yusapj. La tjü'üy jupj lal: —¿'Ona ca nin mpalas Dios wo nt'a, jipj tjevelen jin? ¿Tsjan ca la mijis Dios qjuisin 'yüsa la mijis jipj len̈ way ncuwim niswá? ¿Tsjan ca la mijis Dios qjuisin 'yüsa la mijis len̈ way ncawajas nosis casá pyalá? 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —'In tjajama. Pülücj ca ncul, ca la ntsawilicj gente jis lal. Po ma toponé yupj javelepj. 


text:
Yupj pjaní pjaní ca mvelecj yupj p'iyá Jepa niná Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj judiopan. Pülücj ca mponecj yupj javelepj. Po ma toponé nun. 


text:
Nun ca jus nlayé wa militarpan pülücj la palan p'a nt'a. Ca jus nlayé wa quelel la palan p'a jyawca na. Po ma locj tjeyá niná tepyala na. T'üc' way ca malala mpalas nosis nt'a. Custjay ma pjü tecyawaja niná malala tepyalá. 


text:
Napj quelel cuwis na, ca pülücj la mpa'nacj. Nepénowa patja nt'a la mpa'nacj ca p'a nt'a patja jis lal. Ca jis mü'ü'nacj. Jepapan ca sin majamacj jis militarpan jis la palan p'a jepapan jis militarpan jis lal. Nepénowa patja nt'a ca pjü cjuwá nsem jis la las 'ots'ipj. Pajal ca jus nquits'is nosis pülücj jun ta'á 'ots'ipj. 


text:
Pjü niná ca nin mpalas napj quelel cuwis na. Más malala ca mpalas wa nosis casá, napj cuy secj na p'in. 


text:
<pb/>”Niná pyala na, Dios ma jisas ca nu ntji'lin̈ nun nepenowá, ca malala la numijicj. Ca nin la mijicj nun ncapj con̈có mpes. Ca mü'ü'nacj nun nepenowá. 


text:
Niná pyala na, nepénowa napj lal japon ma ca quelel ncapj ncon̈cocj. Yuwá p'in pajal ts'a 'in ca nsem. Ca malala mvelecj yupj sejatjampan sin po'ó jepa wolap'a'á, mpes jepapan ca jis ntji'lin̈ napj lal japon nepenowá. 


text:
La tsuwilpan pülücj ca ncul nun nt'a 'ots'ipj. Ca mvelecj yupj javelepj napj velé, mop'in la tsuwil yupj. Pülücj ca mponecj yupj javelepj. 


text:
Mpes napj lal japon pülücj ca malala nyuca la mijicj. Más malala ca la mijicj püna lal. Nin mpes ma ca quelel la sajay yupj sejatjampan. Nin ca mpalas yupj jis lal. 


text:
Newa ma pjü way nun sin popé ca malala la mijicj yupj lajay jinwá. Nun nepénowa ca ncapj ncon̈có custjay. Newa ncapj con̈có, Dios ca la mijis nun 'ücj ca mpatjaqué jupj lal. 


text:
P'a wa ca mpalas wa napj quelel cuwis na. Nepénowa ca mal jun ta'á nosis nt'a. Nin p'iyá ca mvelecj nun welé jinwá. Ca mvelecj pjü jis lal pajal 'üsüs tepyala Dios 'üsüs la tjiji mpes. Ca mvelecj Dios ca müjü'tüs quinam nosis nt'a. Jun ta'á way patjá ca jus nlayecj wa niná, yupj javelepj mpes. Niná tjowelepj na jun ta'á, ca pjü way ncawajas nosis nt'a pyalá —nin tjevele Jesús. Jerusalén pjü ca malala mpalas. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: —Nun ca nucú pajal malala nyuca la mijicj Dios wo nt'a. Nin mpes Dios wo pajal te jinwá ca mpalas Dios lal, yupj malala la tjajay mpes. Yupj malala lajay mpes wa, len̈ ca nsem ne'aj Dios wo nt'a. Nin p'iyá ca mpalas Daniel tjevele jinwá pajal püna. Profétatsja jupj, Daniel. Nun mo'o welé na niná, nusin tjü'üsüs tsjan mpes napj nin velé niná. Niná tjunucú na 


text:
Judío pjaní jupj wo jay ntojom ca nacj, niná pyala na Dios wo nt'a. Más 'ücj jupj len̈ way ts'üequené. Ma ca pje'á la nts'iyas jupj juts'a'á jupj wo nepé. 


text:
Jupj sine lejen̈ mo'o ntojom ca nacj niná pyala na Dios wo nt'a. Más 'ücj jupj len̈ way ts'üequené. Ma ca wo nt'a mim jas quip lo ta'es. 


text:
<pb/>”Niná pyala na, pajal malala ca nsem nequem way jatja jis lal, nequem tsjictjacj jatatj jis lal 'ots'ipj. Pajal malala ca mpalas Judea mo'ó. 


text:
La tjomoná Dios lal ma ca nin mpalas jive na. Más costa ts'üequenequé jive na. La tjomoná wa ma ca nin mpalas sábado na. Judiopan ma tsji' lajay sábado na. Más costa nsem ts'üequenequé sábado na. 


text:
Pajal malala ca la mijicj judiopan jis lal. Más malala ca la mijicj püna la tjajay lal. Niná t'üc' la tjajay na, ma ca nin p'iyá la mijicj lovin. Judiopan pajal 'aplijila ca nsem. 


text:
<pb/>”Mpes Dios la tjiji ma ca ts'ac' pülücj nsem niná. Jupj ma ca jis ma'ayas yupj pjü malala la mijicj, yupj jisas jinwá. Dios ma la qjuijistsja niná, pjü way 'aca'lin̈tsja nosis casá. Dios ma jos ca pjü nca'lin̈. Jupj la t'ya nepenowá, jupj lal ca mpatjam. Yupj mpes ma ca ma'ayas ts'ac' pülücj ca malala mpalas. 


text:
<pb/>”Malala tepyala na Judea mo'ó, nepénowa ca mvelecj Cristo tjac' quinam. Ca mvelecj: ‘Tjunuca nun. Qui'á já'asa niná Yomen Dios jas tjejyama qjuis capj la p'acj.’ Nin ca mvelecj ca nacj. ‘No'ompe já'asa’, ca mvelecj ca nacj. Nin javelepj nun jis lal, po ma toponé yupj javelepj. 


text:
La tsuwilpan nepénowa ca ncul. Nepénowa ca mvelecj yupj p'iyá Cristo. Nepénowa ca mvelecj yupj javelepj Dios mpes. La tsuwil p'in yupj. Yupj ca quelel yus ntsawilicj pjü way. Ca quelel yus ntsawilicj wa Dios lis t'ya jis lal. Nin mpes p'a casá ca la mijicj yupj, gente p'in ma polel lajay jinwá. Jisas la p'a yola yupj noypan yupj nin lajay mpes. Dios lis t'ya ma ca mponecj yupj jilal. 


text:
<pb/>”Ma toponé yupj javelepj. La p'a ca mveles Cristo ne'aj já'asa ca nacj, jis wa cjuwá nt'a. Po ma nlawú ne'aj. Ca mveles Cristo pjo'na pülücj patja nt'a ca nacj. Po ma toponé niná. 


text:
Napj cuwis na ca pjü jus nlayecj. Menmené la mena nt'a pjü se jawca liji, tsiquin mo'ó 'ots'ipj, t'yaja mo'ó 'ots'ipj. Nin p'iyá ca nsem napj tjacuwis na. Ca pjü nucucj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Vaca tepe'e jüp'üy pü'ü nt'a, ne'aj 'a jis mulus montes. Nin p'iyá ca nsem napj quelel cuwis na —nin tjevele Jesús. Jesús niswa ncuwim. 


text:
<pb/>Ninana Jesús tjevele wa jupj discipulopan jis lal: —Malala ca mpalas nosis nt'a napj tjevelé jinwá. Niná t'üc' tepyala na, ‘len̈ way lots'ac' püste ca mpalas. Mümüy püste ca mpalas wa. Pjulacj ca palá jis ntüncüs tsjun mpe. La p'a wa noypan tsjun po'ó ca jus nquits'is.’ 


text:
<pb/>”Niná tepyala na, napj ca lay ma palas tsjun po'ó. Nin mpes ca sin mü'üsüs la mejay napj tjacuwis quinam. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Pjü gente nosis casa'á pajal ca la mpuyucj. Ca nucucj napj tjacuwis mol casa'á. Cuwis na, 'ücj ca müjütütj napj. Nosis casá patja ca jus nlayecj napj pajal 'üsüs, pajal püné. 


text:
Trompeta la mpjusá. Yümücj pjac nsem pajal, ca pjü ncul napj nt'a napj lal japon. Napj lis t'ya yupj, ca napj lal mpatjam. Napj ca sin majam napj angelpan yupj nt'a, pjü jis lal la cuwis. Pjü nosis mpe jis lal ncul yupj. Pajal campa patja jis lal ncul wa yupj —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjiji jupj jos jupj lal japon la nucucj jupj ncuwim. Ninana tjevelá: —Nusin tjü'üsüs parábola niná mpes. Nujola t'as ts'oway po'ó. Lo quelel cyojo na, pjwel 'u'u way jupj. Jis lo tecyojo na, nun solejé len̈ way quelel jive. 


text:
Nin p'iyá nun ca nucú malala ca mpalas nosis casá, napj tjevelé jinwá. Nun niná tjunucú na, nun ca jus nlayé len̈ way ca ncuwis napj. 


text:
<pb/>”Napj ma ca mvelé 'ona ca nin mpalas niná napj velé. Pjü ma salejepj tsjan jawas ca nsem. Ma wa salejepj angelpan tsjun po'ó. Ma wa selé napj. Napj ne Dios Jatjam. Mpapay p'in selé. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ca ncuwis niswá. Napj quelel cuwis na, nosis casá patja ma ca la ma nucucj. Ma ca yola mpalas len̈ way ca jis capj ntül malala lajay. Nin p'iyatsja püná, Noé tüpü'ü na. Püna tapatja ma topon Dios ca jis capj ntülüs. 


text:
Custjay ma nin pyálatsja p'in, yupj ma japontsja ca malala mpalas. Newa jalatsja, newa myü'ün̈tsja. Newa wyayin̈tsja yupj. Lovin nin p'iyá lajaytsja. Nin p'iyatsja Noé barco wama tjemey jawas. 


text:
Ma jus nlaytsja ca len̈ way malala mpalas. Yacjaya pajal püné tjive. T'yüna 'üsǘ, jis tjyama pjü way. Tecya'lin̈. Nin p'iyá ca nsem napj cuwis na. Ma ca yola jis mpalas napj cuwis. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Napj cuwis na, napj ca jis man nepenowá napj nt'a. Nepénowa ma ca jis man. Niyom mat'e 'a mulú me'elecj yupj jasin nt'a ca nacj, napj cuwis na. Pjaní way ca man. Pjaní wa ca ne'aj ntojom. 


text:
Nin p'iyá jupj wo 'esepj ma seletsja tsjan hora jactsja pwequepj püste na. Mpes ma tjejyama jupj wo. Wo ma tjejyama mpes, pwequepj wama tjac', tüpweca. Jupj jus cülayes catsja 'ona jactsja pwequepj, jupj cüjamas catsja wosis. Ma ca wama cuytsja pwequepj. Nin p'iyá nun lal. Nujola tapalas nun ma solejé 'ona ncuwis. 


text:
Mpes lovin ca la ma nucú napj. Lovin la müjí napj nu tjijyütütj. Napj cuwis na, nun ma ca jus nlayé niná jawas jyawca na ncuwis. Nun ca nujola nsem napj ma ca ncuwis custjay —nin tjevele Jesús. Jesús jos 'üsüs tsji' lijicj jupj mpes, jupj len̈ na. 


text:
<pb/>Jesús p'a parábola tjevele wa yupj jis lal. Sin tji'yüsa lis tjiji ca 'üsüs tsji' la mijicj jupj mpes jupj len̈ na. Ninana jupj tjevelá: —¿Ncu namozopan 'üsüs way nun? Napj ca mvelé mozo 'üsüs way po'ó. Niná mozo la tjiji jupj patrón tjijyü'tá. 'Üsüs way si 'üsütsja jupj. Mpes jupj patrón la tjiji mozo niná jepa tepyala la p'a mozopan jis lal. Tjevele ca jis ma'ayas jis ve yupj jalá na. 


text:
<pb/>”Mozo niná malala la qjuijis, p'a casá ca nsem jupj lal. Jupj patrón püs way len̈ ca nacj. Mpes jupj mozo jola ca nacj: ‘Napj patrón ma 'ucuy quinam’. 


text:
Malala liji jupj ca nacj. Si süpǘ mozopan p'a wa. Wine wa jis tjemyona jis lal. Pajal püné lyaja jupj yupj jis lal ca nacj. Myona wa yupj jis lal ca nacj. 


text:
P'a jawas ncuwim jupj patrón. Mozo ma li nucú na ca ncuwim. Ma ca jus nlayes jupj ca ncuwim quinam. 


text:
Jupj patrón pajal ca cus ntülüs jupj, malala la tjiji mpes. Ca cus ntülüs jupj, la p'a malalapan si tülǘ jinwá. La p'a malalapan jisastsja la p'a wa ca nin yola yupj 'üsüs, yupj lajay mpes. Newa 'üsüs tulucj yupj. Yupj jis lal mpü'üm mozo malala. Ne'aj pajal ca la mpuyucj. Jis wis ca jas nqui'licj. Nin p'iyá ca malala nu mpalas nun, nun malala la cüjí napj len̈ na —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal.<pb/>


text:
Jesús parábola p'a wa tjevele jupj discipulopan jis lal. Sin tji'yüsa lis tjiji yupj ca 'ücj la mijicj jupj jac' mpes. Ninana Jesús tjevelá: —Napj ca mvelé tsjan ca mpalas nosis casá napj quelel cuwis na. Nin ca nsem Dios jyü'ta mpes. Pülücj way quelel patja Dios lal. Yupj tsjücjüimpan diéziya jinwá. Tsjücjüimpan niná sejamica tjowaya. Yupj quelel jiltsja wa sejamica voyum wo nt'a, nlajacj yupj jis lal. Nin mpes tjil tsjücjüimpan jümücj nt'a la nyüjüsün̈ sejamica voyum. Quelel jiltsja jupj lal, jupj wo nt'a. Pǘstetsja. Candil jatatsja yupj, jis jaw jis la jay. 


text:
Ma yola witjacj tjowelepj 'üsüs yola jis lal: ‘Aceite qjuis tja'ayá ncupj, nun to'á popé. Cupj qjuis candil cya'lin̈ quinam.’ 


text:
'Üsüs yola witjacj tjowelepj: ‘Ma polel nu 'yayacj nun. Ma t'üc' way ton̈ca quinam nun mpes, ncupj mpes wa. Lowa nun aceite vender lajay nt'a. Ca jaylacj la müjí nun mpes.’ 


text:
<pb/>”Mpes yupj tjil, aceite jaylacj la tjajay. Tjil na, ne'aj tjac' sejamica voyum. Tsjücjüimpan 'üsüs yola witjacj nasa jus tjümǘ yupj jis candil witjacj. La nuctsja jupj. Mpes yupj tjil sejamica voyum lal, jupj wo nt'a. Wama tjil jis la las tjewyayin̈ jis lal. Wama tjil na, jun t'yo'na jun vilicj. 


text:
<pb/>”Yacjaya tjiquil wa tsjücjüimpan ma yola witjacj. Ne'aj lejen̈tsja pje'á. Tjowelepj: ‘Jun tjecjyoltse quinam. Nasa tjiquilaca ncupj.’ 


text:
Sejamica voyum tjevele: ‘Napj ma nujus nyuc nun, pjacj cuscú. T'üc' way.’ Yupj ma polel wama jiltsja —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>—Nin p'iyá ca nsem napj cuwis na —tjevele—. Mpes lovin nujola tapalas napj ca ncuwis. 'Ücj la müjí ca 'üsüs nsem nun Dios lal, napj cuwis na. Nun ma solejé 'ona ncuwis —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús liji cupj 'ücj polel tsji' lijicj jupj mpes. Malala ma tsji' lijicj jupj mpes. 


text:
<pb/>Jesús niswa tjevele jupj jostsja jupj discipulopan ca 'üsüs la mijicj jupj len̈ na. Tjevele: —Napj yom campa jama jinwá lejay. Niná yom tjevele ncul jupj jomozopan. Tjevele jupj jostsja jupj t'emel más pülücj way mpalas jupj len̈ na. Mpes pjü jis tje'yaya t'emel. Tjevele ca jaylacj la mijicj t'emel lal. Yupj jaylacj la tjajay ca vender la mijicj más 'in pülücj jaylacj. Mpes más pülücj mpalas t'emel. Pjü t'emel niná jis patrón juts'a'á nsem. 


text:
Yom niná seletsja mozo pjaní 'üsüs vender líjitsja. T'emel pülücj tje'yaya jupj. Seletsja la p'a wa 'ots'ots' way vender lajaytsja. T'emel más 'in pjaní way jis tje'yaya yupj. Mpes tje'yaya mozo pjaní peso cinco mil. Tje'yaya mozo p'a wa peso mil mat'e. Tje'yaya wa mozo p'a wa peso mil p'in. T'emel jis tje'yaya na, tjemey jupj quelel jámatsja nt'a. 


text:
Len̈ way tjemey mozo mwalá way. Jaylacj la tjiji jupj patrón tjevele jinwá. Niná vender la tjiji. Nin mpes p'a wa peso cinco mil nt'ya, vender la tjiji mpes. 


text:
P'a wa mozo peso mil mat'e tyá'atsja. Nin p'iyá la tjiji jupj, cinco mil tyá'atsja la tjiji jinwá. Nin mpes p'a wa peso mil mat'e nt'ya, vender la tjiji mpes. 


text:
Mozo p'a wa peso mil p'in tyá'atsja. Jupj ma jaylacj la tjiji jupj patrón tjevele jinwá. Jusapj tjemey jupj. 'Amá tyoca, jul tjepjya'na jupj patrón t'emel. 


text:
<pb/>”Locopyaya pajal püs tepyala na, mozopan jis patrón tjac' niswá. Jupj la tji'yüya jupj mozopan jis lal nol natj t'emel, jupj t'emel mpes, jupj jis tje'yaya mpes. 


text:
Mozo mwalá way tjac'. Teque'e niná peso cinco mil jupj patrón tje'yayá. Teque'e wa p'a wa cinco mil jupj nt'ya vender la tjiji mpes. Jupj tjevele jupj patrón lal: ‘Tjinyuca ma'a. P'a wa cinco mil netj napj jipj mpes.’ 


text:
<pb/>”Jupj patrón 'ücj jostsja jupj lal. Tjevele: ‘Namozo 'üsüs way jipj. Napj tjevelé jinwá la tjejay jipj. Nin mpes ca 'üsüs la mejay napj jipj mpes. Más püné ca nsem jipj quinam. Jipj 'üsüs la tjejay t'emel tsjicj way lal. Pülücj way napj nats'a'á ca majaman jipj quinam. Was, 'ücj jyas nsem quinam napj lal’, nin tjevele jupj patrón. 


text:
<pb/>”Nin p'iyá tjac' wa mozo p'a wa, jupj ne peso mil mat'e tyá'atsja. Jupj tjevele jupj patrón lal: ‘Jipj ntje'an peso mil mat'e. Tjinyuca ma'a. P'a wa mil mat'e netj napj jipj mpes.’ 


text:
<pb/>”Jupj patrón tjevele jupj lal: ‘Namozo 'üsüs way jipj. Napj tjevelé jinwá la tjejay jipj. Nin mpes ca 'üsüs la mejay napj jipj mpes. Más püné ca nsem jipj quinam. Jipj 'üsüs la tjejay t'emel tsjicj way lal. Pülücj way napj nats'a'á ca majaman jipj quinam. Was, 'ücj jyas nsem quinam napj lal’, nin tjevele jupj patrón. 


text:
<pb/>”Locopyaya p'a wa mozo tjac', jupj ne peso mil tyá'atsja. Jupj tjevele jupj patrón lal: ‘Napj seletsja ts'üis jipj. Tjevyala jequetj jipj ma jisin mpe. Wya nt'a 'yonson jipj ma tsji' la tjejay mpe. 


text:
Nin mpes napj lecj tjeyá jipj lal. Tjum, tjepjyalen jipj t'emel 'amá jul. Tjinyuca ma'a. Qui'á já'asa jipj t'emel.’ 


text:
<pb/>”Jupj patrón tjevele jupj mozo lal: ‘Malala nyuca jele jipj. Pajal 'e pjasá. Jipj tjevelen jipj selen ts'üisis napj. Jipj tjevelen napj tjevyala jequetj napj ma jisin mpe. Tjevelen napj nawá nt'a 'yonsó napj ma tsji' la tjejay mpe. 


text:
Jipj tjevelen selen niná. ¿Tsjan mpes ma prestar la tjejay nt'emel banco nt'a, más 'in pülücj mpalas t'emel? Jipj nin la cüjaytsja, napj cüt'anquetsja napj nt'emel napj tjacuwis na. Cüt'anqué watsja p'a wa t'emel, napj nt'emel prestar la tjejay mpes’, nin tjevele jupj patrón. 


text:
<pb/>”Jupj patrón tjevele wa jomozopan p'a wa jis lal: ‘No'oté napj nt'emel jupj mpe. Tja'ayá t'emel niná namozo p'a, jupj ne peso cinco mil nt'ya. Jupj 'üsüs la tjiji mpes jupj peso cinco mil nenem diez mil tepyala quinam. 


text:
'Ücj wa p'a wa t'emel 'ya jupj. Nepénowa 'üsüs lajay napj jis tje'yá mpes. Mpes más pülücj ca jis ma'ayá yupj. Ca yupj pülücj way ca nta'acj. Nepénowa nin tulucj. Liji secj yupj napj jis tje'yá mpes. Mpes napj ca nt'anqué yupj jatatj. Püna pjaní way jatatsja, cjuwá ca nsem quinam.’ 


text:
Jupj patrón tjevele wa jupj jomozopan jis lal: ‘Pje'á la nts'iyá nun niná mozo malala. Na'aj la nts'iyá jupj püste nt'a. Ne'aj gente ca la mpuyucj. Jis wis nqui'licj nepé vyaja mpes’, nin tjevele yupj jis patrón. Nin p'iyá ca nsem namozopan jis lal, jupj jomozopan jinwá —nin tjevele Jesús. Jesús ca mveles pjacj 'üsüs, pjacj malala. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa tsjan ca mpalas gente jis lal, jupj nasa tjac' na. Ninana tjevelá: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj niswa ca ncuwis nosis nt'a. Napj nasa tjacuwis na, pajal püné nsem napj, Mpapay Dios jinwá. Pjü Dios angelpan ca ncapj ncon̈cocj. Tjacuwis na, Jepa Püné ca nsem napj. Ca mo'os, müjütütj. Pajal 'üsüs majawaques ne'aj Dios mpes. 


text:
Pjü gente pjü jun ta'á patja mpe ca 'a jis mulus napj 'os nt'a. Oveja jyama liji jinwá ca la mejay napj yupj jis lal. Oveja jyama nyuca cabro lejen̈ wa oveja jis lal. Mpes sin tjan jyünsa oveja witjacj, sin tjan jyünsa wa cabrú. Nin p'iyá ca la mejay napj 'üsüs lajay jis lal. Sin tjan ca jis müjünsǘ yupj la p'a wa mpe. 


text:
<pb/>”Napj Jepa Püné nsem pjü jis lal. Ca mvelé napj li'inyampe lejen̈ jis lal: ‘Nculá nun. Mpapay la tjiji pajal 'üsüs nu tepyala nun. Newa 'üsüs jotjaqué. Nun ca jepapan nsem, napj jinwá. Pajal püna Dios 'ücj la tjiji ca nin nu mpalas nun. Nosis la tjiji na, 'ücj la tjiji niná nun mpes. Nun jupj ts'uyupan, mpes nin la tjiji nun mpes. 


text:
Nun ca jus cülayé niná, nun 'üsüs la tjüjí mpes. Napj vecj ni pü'itsja na, nun nta'ayá tjelyá. Napj 'üsǘ nívetsja na, nun 'üsǘ toco'á tjümü'üs. Napj p'a nepé tjacuwis na, nun ntja'ayá la püt'üs la jas nun nt'a. 


text:
Napj pülül cjuwatsja na, nun nta'ayá pülül. Malala najastsja na, nun ntjajamá napj. Cawilta mo'o tjo'os na, nun tjuculá nus la nuc.’ Nin ca mvelé 'üsüs lajay jis lal. 


text:
<pb/>”Niná tjevelé na, 'üsüs lajay ca nla mü'üyacj napj lal: ‘Qjuis Jepa, ¿'ona jis tjinyucucj vecj 'i pü'itsja? Ma selecj 'ona tje'yayacj tjelyan. ¿'Ona jis tjinyucucj 'üsǘ 'ívetsja? Ma selecj 'ona teque'acj tjümüs. 


text:
¿'Ona jis tjinyucucj jipj p'a nepé tjacuy? Ma selecj 'ona tje'yayacj la püt'üs la jas jipj. ¿'Ona jis tjinyucucj jipj pülül cjuwá? Ma selecj 'ona tje'yayacj pülül. 


text:
¿'Ona jis tjinyucucj malala jyastsja? ¿'Ona jis tjinyucucj jipj cawilta mo'o jactsja? ¿Ncu tjeleque jis la nuc niná tepyala na?’ 'Üsüs lajay nin ca nla mü'üyacj napj lal. 


text:
<pb/>”Napj Jepa Püné ca nsem pjü jis lal. Napj ca mvelé yupj jis lal: ‘Nun 'üsüs la tjüjí mpülücj pjaní lal, nin p'iyá niná nin la tjüjí wa napj lal. Mpülücj niná más 'in tsjicj waytsja pjü jis lal ca nacj. Nin p'iyá pajal 'üsüs napj lal nun 'üsüs la tjüjí jupj lal. T'üc' niná.’ 


text:
<pb/>”Nancupwepe lejen̈ jis lal ca mvelé wa. Ca mvelé: ‘Lowa napj mpe. Dios nasa tjevele ca nucopj ntülüs, malala la tjüjí mpes. 'Awa püné nt'a lowa, ne'aj ca mpem lovin. Ne'aj pwe quinam cus la tül diablú, jis capj la tül wa ángel malalapan. Yupj diablo jomozopan. 


text:
'Ücj napj nucopj tyül, nun malala la tjüjí mpes. Napj vecj ni pü'itsja na, nun ma nta'ayá tjelyá. Napj 'üsǘ nívetsja na, nun 'üsǘ ma toco'á la müs. 


text:
Napj p'a mpe tjacuwis na, nun ma ntja'ayá la püt'üs la jas nun nt'a. Napj pülül cjuwatsja na, nun ma ntja'ayá pülül. Malala najastsja, cawilta mo'o tjo'os 'ots'ipj, mop'in ma quelel ntjajamá.’ Nin ca mvelé yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Niná tjevelé na, ninana ca yupj mvelecj: ‘Qjuis Jepa, ¿'ona jis tjinyucucj jipj vecj 'i pü'itsja? ¿'Ona jis tjinyucucj jipj 'üsǘ 'ívetsja? ¿'Ona jis tjinyucucj p'a mpe tjacuy? ¿'Ona jis tjinyucucj jipj pülül cjuwatsja? ¿'Ona ma quelel 'e jamactsja, jipj malala jyastsja na, jipj cawilta mo'o jactsja wa na?’ Nin ca mvelecj yupj napj lal. 


text:
<pb/>”Napj ca mvelé yupj jis lal: ‘Nun ma 'üsüs la tjüjí mpülücj pjaní lal, nin p'iyá niná nun ma wa 'üsüs la tjüjí napj mpes. Mpülücj niná más 'in tsjicj waytsja pjü jis lal ca nacj. Nin p'iyá malala niná, nun ma 'üsüs la tjüjí jupj mpes. T'üc' way.’ Nin ca mvelé yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Niná tjevelé na, yupj ca mal napj jis capj tyül nt'a. Yupj ne'aj mpatjam lovin. Nin tulucj 'üsüs witjacj jis lal. 'Üsüs Dios lal ne ca yupj mpatjam Dios lal lovin —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tecyawaja tjevele quinam tsjan ca mpalas jupj niswa jac' na. Niná t'üc' tjevele na, tjevele wa jupj discipulopan jis lal: 


text:
“Ts'ac' mat'e na fiesta ca nsem, niná fiesta ‘Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey’ ló cupj qjuis lal. Nun solejé niná. Fiesta lajay na, yupj ca ma tjililin̈, ca ma manucj ma 'ünan nt'a. Cruz po'o ca ma valacj napj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nasa jupj véletsja na niná, sacerdote noypan 'a jis tjimyula watsja Moisés popel sin 'yüsa lajay jis lal, co'müypan judiopan sin popé jis lal 'ots'ipj. Ne'aj 'a jis tjimyula sacerdote más püné wo nt'a. Niná sacerdote más püné Caifás lotsja. 


text:
Yuwá p'in tjowelepj 'onin ne 'ücj ntji'lin̈ Jesús, la p'a wa ma jus cülayecj. Yupj quelel tji'lin̈tsja jupj, la 'ünan. 


text:
Yupj tjowelepj: “Ma ntjiliquem ca jupj judiopan fiesta lajay na. Cupj niná la qjuijicj, yupj ts'i mi'inacj ca pajal. 'A jis mulus ca, la mpa'nacj ca cupj qjuis lal. Yupj po jisas Jesús”, nin tjowelepj yupj. Quepj 'üsüs la tjiji Jesús mpes. 


text:
<pb/>Jesús Betania mo'o tjemey, ne'aj p'in Jerusalén nt'a. Simón wo nt'a tjemey. Niná Simón malala jostsja püná. Jupj poloc' mójotsja. Jesús Simón wo nt'a tjá'asa na, 


text:
quepj tjac' jupj nt'a 'üsüs lo jay jupj mpes. Botella pajal 'üsüs jústatsja teque'e jupj. Niná botella pe mpestsja, pe alabastro ló. Perfume botella jul tón̈catsja, perfume pülücj jaylactsja. Niná perfume Jesús jay pjucj po'ó t'yu. 'Üsüs cjúmsutsja. Jesús ne'aj já'asatsja na, lyájatsja na, nin la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjunuc quepj nin la tjiji niná. Tjunuc na, ts'a tji'in yupj. —Malala nin —tjowelepj yupj—. Pjü way jay pjucj po'ó t'yu. Tjapjaja perfume. 


text:
'Ücj vender la qjuijis jupj. Ca pülücj jaylacj nactsja. T'emel 'ücj así cü'ayas t'emel cjuwá jis lal —nin tjowelepj discipulopan. 


text:
<pb/>Jesús jus nleya yupj malala tjowelepj quepj la tjiji mpes. Jupj la tji'yüya jupj discipulopan jis lal: —¿Tsjan mpes so velelé quepan? Pajal 'üsüs la tjiji jupj napj mpes. 


text:
Ma pats' ca napj. Nin mpes perfume t'yu jupj nay pjucj po'ó. 'Ücj la ntjiji yupj ca ntoquecj napj mpes. 


text:
Napj lal japon ca mal nosis jun ta'á. Ne'aj ca mvelecj la p'a jis walap'a'á Dios 'üsüs la tjiji gente mpes. Jun ta'á yupj jil nt'a, ca mvelecj wa quepj niná 'ücj la tjiji napj mpes. Ma ca yo' mpa'is. T'üc' way —nin tjevele Jesús. Judas tjevele 'ücj jis lal la winin la tjilil Jesús. 


text:
Jupj tjevele 'ücj wa jis lal ca mim la tjilil Jesús. —¿Nol ma'ayá nun, napj nin lejay mpes? —nin la tji'yüya jupj. Yupj tja'ayapj jupj t'emel c'a tréinteya, plata waytsja yupj, t'emel c'a. 


text:
Yupj jaylacj la tjajay na, tjemey. La nuctsja 'ona 'ücj jis lal la winin la tjilil Jesús. Jesús tjelyaja jupj discipulopan jis lal, püts'í secj p'in. 


text:
<pb/>Ts'ac' mwalá way tjejyawca fiesta mpes. Niná fiesta lajay na, pan levadura cjuwá jalá. Fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” lotsja. Nin jawas Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a. La tjü'üy: —¿Ca'aj jyas cupj 'ücj lijicj ca nlajan fiesta mpes? 


text:
<pb/>Jupj tjevele: —Lowa pülücj patja nt'a. Yom napj velé nt'a ca nlawú. Nun ca mvelé: ‘Jesús tjevele len̈ way ca mpa'is. Jupj ca nlajas jipj wya nt'a jupj discipulopan jis lal fiesta mpes. Ca quiyola mpalas Dios jis capj tjep'ya'sa judiopan pajal püna.’ Nin ca mvelé nun jupj lal. 


text:
<pb/>Mpes tjil discipulopan. Nin la tjajay Jesús tjevele jinwá. 'Ücj la tjajay jis la las fiesta mpes. 


text:
Jalatsja na, jupj tjevele: —Nun popa pjaní malala nyuca la mijis napj lal. Jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan, ca yupj ma tjililin̈. T'üc' way ca nin mpalas —tjevele. 


text:
<pb/>Mpes pajal 'aplijila jis tepyala. Pjaní pjaní tjowelepj: —Jipj napj Nejepa. ¿Ncu napj ca nin la cüjay? 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Nun popa pjaní tjelyaja wa napj mplato mpe, la p'a wa jinwá, mop'in nin, jupj quelel malala liji napj lal. Jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan ma tjililin̈. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Pajal püna profetapan tapac ca nin ma palas napj. Yupj tapac jin p'iyá ca nsem. Ma pats' ca napj, yupj tapac jinwá. Mop'in pajal malala nin, jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan, ca ma tjililin̈. Pajal malala ca mpalas jupj, jupj malala la niji mpes. Pajal malala ca mpalas jupj, mpes más 'ücj ca nactsja jupj lovin ma pǘ'ütsja —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Judas p'iyá nasa quelel jámatsja jis lal jac' Jesús enemigopan. Judas la tji'yüya wa quinam: —Rabbí, ¿ncu napj ca nin la cüjay? Jesús jupj wola tjevele: —Nin. 


text:
<pb/>Yupj jalatsja na, Jesús nt'ya pan pjaní. Tjevele Dios lal tjüwüi'i pan tje'yaya mpes. Nin la tjiji na, vitvitj la tücüeme, jis tje'yaya discipulopan. Jis tje'yaya na, tjevele: —No'oté, nlajá. Niná pan napj mp'üy jinwá. 


text:
<pb/>Tjalá na, jupj nt'ya wa pocillo, uva 'üsǘ mo'o tón̈catsja. Tjevele Dios lal tjüwüi'i wa uva 'üsǘ tje'yaya mpes. Pocillo jis tje'yaya jupj discipulopan, vitvitj jis la müs pjü. —Tjümüsiqué napj pocillo mpe nun pjü way —tjevele jupj—. 


text:
Niná uva 'üsǘ napj na'as jinwá. Ma pats' ca napj nun mpes, la p'a pülücj mpes wa. Napj ca 'as ma palas, mpes Dios ca perdonar lis mijis napj lal japon. Ma ca jola nsem yupj malala la tjajay. Mpapay tjevele t'üc' ca nin la mijis yupj mpes napj ntipü'í na. 


text:
Napj lovin ma ca mü'üs uva 'üsǘ niswá quinam. P'a jawas cupj 'a mulú mpatjaquecj Mpapay jyü'ta nt'a. Nin jawas tjejyawca na, niswa ca mü'üs napj nun jis lal. T'üc' way —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yacjaya tjenejets'en̈ Dios po'ó. Lovin nin lajaytsja fiesta mpes. Tjenejets'en̈ na, tjil. Joc' Olivos ló nt'a tjil. Jesús tjevele Pedro ca ntsüpünüs Jesús jomica jupj. 


text:
<pb/>Tjil na, Jesús tjevele jupj discipulopan jis lal: —Püste na, nun pjü ca nts'equenequé, malala ne palá na. Nasapj mo'os. Pajal püna profeta tepyaca ca nin mpalas. Niná tepyacá: ‘Napj ca mü'ünan oveja jyama, mpes jupj oveja witjacj sin tjan ca mal’. Nin tjevele profeta ca nin mpalas. 


text:
Newa nin ca 'üsüs la mejay nun mpes. Napj ca nin müjünsǘ la püt'üs niswá. Niswa pü'üs na, ca mis Galilea nt'a. Napj mwalá way ca mis nun jis lal, cupj ca la müjüsüquecj ne'aj —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. 


text:
<pb/>Pedro jupj wola tjevele: —Pjü ca nts'equenen̈ ca nacj, malala 'e palá na. Napj ma nin la mejay. Lovin ma ca malala la mejay jipj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele Pedro lal: —Yacjaj püste p'iyá la con ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy ma la tipiya p'in, ca nin la mijin jipj. T'üc' way niná —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pedro tjevele ma ca nin la mijis. —Napj 'ücj wa ni pü'í jipj lal —tjevele—. Lovin ma ca mvelé ma jis nyuc. Nin p'iyá tjowelepj wa pjü discipulopan. Jesús tjevele Popay lal ma tepe'e na p'in. 


text:
<pb/>Jesús pje'á tjemey jupj discipulopan jis lal sine lejen̈ nt'a. Getsemaní ló ne'aj. Ne'as tjemey na jupj tjevele yupj jis lal: “Ne'aj p'in ca mis, ca mvelé Mpapay Dios lal. Nínawa majatjaqué velé na jupj lal”, tjevele. 


text:
Discipulopan cont'e jis lal tjemey jupj jámatsja nt'a. Pedro pjaní watsja. Zebedeo jatjampan mát'eya tjil watsja. Pajal 'aplijila tepyala Jesús. Pajal jola tepyala malala ca mpalas mpes. 


text:
Tjevele yupj jis lal: “Nasa ni pü'í jin najas, pajal 'aplijila mpes. Qjuive la tjunucú. Po ma müjünaqué, ma nyucun nsem nasapj”, nin tjevele Jesús yupj conas lal. 


text:
<pb/>Jupj tsjicj way p'in mwalá tjemey jusapj. Palá nipi'tje 'amá 'alá. Tjevele Popay Dios lal: “Mpapay, ¿ncu 'ücj wa jipj lal napj ma ni pü'í? Jipj 'ücj polel lejay niná, najas ma ca nin ma palas. Newa najas ca jipj jyas jinwá nsem. Ma napj najas jinwá t'as”, nin tjevele Jesús jupj Popay lal. 


text:
<pb/>T'üc' tjevele na, tjemey niswá discipulopan cónt'eya tjatja nt'a. Tjinyuca tjijinan̈ yupj quinam. “¿Ncu nun ma polel nucunú napj lal hora pjaní way p'in? —nin tjevele Jesús yupj jis lal—. 


text:
Ma müjünaqué. La tjomoná Dios lal ma ca malala la müjí, nun quelel malala lojí na. Napj selé nun quelel lojí napj najas jinwá. Mop'in pajal costa nun jis lal, nun niyom p'in”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tjevele na, tjemey niswá. Tjevele Popay Dios lal: “Mpapay, 'ücj tulucj ma ni pü'í. Jipj jyas nin ne palá. Ntipü'í na p'in ca 'ücj nsem. Najas ca nin nsem, jipj jyas jinwá”, tjevele. 


text:
<pb/>Jupj niswa tjemey jupj discipulopan cónt'eya tapatja nt'a. Niswa yus tjinyuca tjijinan̈ yupj. Pajal ja sívetsja. 


text:
Mpes niswa tjemey la veles jupj Popay Dios lal. La con quinam tjevele Dios lal. Nin p'iyá tjevele jupj. 


text:
T'üc' tjevele na, tjemey niswá jupj discipulopan nt'a. La tji'yüya: “¿Ncu potjaqué, jünaqué custjay? Quina ca mpalas napj tjevelé jinwá. Najamica pjaní jis lal ncuwim napj enemigopan, ca ma tjililin̈. Malala lajay ca malala la ma jicj, yupj jisas jinwá. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Nusin tjüjünsǘ. Mas quinam la müjüsüquecj yupj. Nasa jac' quinam yom malala la niji. Jis lal jac' napj enemigopan”, nin tjevele Jesús. Yupj ntji'lin̈ Jesús. 


text:
<pb/>Jesús niná véletsja na, ne'aj tjac' Judas. Jupj apostolpan dóceya popa watsja. Se cón̈catsja Jesús. Niyom pajal pülücj tjiquil Judas lal quinam. Pjü way polomay jatatsja, yo pjwel jatatj watsja mo'o la süp Jesús. Sacerdote noypan sin tjajam yupj la tjilil Jesús. Co'müypan judiopan sin popé sin tjajam wa yupj. 


text:
Judas jis lal tjac' la tjilil Jesús. Jupj nasa tjevéletsja ca sin 'yüsa la mijis cana Jesús. Tjevele: “Pjaní lal ca la nlapan napj. Niná ne Jesús. Ntjüiliqué jupj.” 


text:
Mpes ne'aj tjemey Judas, Jesús nt'a p'in. Ne'as tjemey, 'üsüs tjevele jupj lal, quelel la tjiji jinwá. Tjevele: —Nejepa, tjacuwis quinam. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Najamica, napj selé tsjan mpes tjacuy. Jesús nin tjevele na, p'a wa niyom ne'as tjiquil. Ntji'lin̈ Jesús, jis la man jupj jepapan nt'a. 


text:
Nin la tjajay na, Jesús discípulo pjaní polomay nt'ya, syults'a jupj vaina mpe. Jay tjejyo'o yom pjaní. Yom niná mozo waytsja, sacerdote más püné mpes. Pjots' taná tjejyo'o jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele discípulo lal: —Vaina mo'o jas tjejyama jipj polomay. Polomay mpes la palan, cya'lin̈ wa polomay mpes. 


text:
Napj ma ca la mpalan yupj jis lal. Napj 'ücj la cümon Mpapay ncapj la p'acj. Napj la cümon Mpapay lal, jupj ca ángel militarpan pülücj sin cüjamas napj nt'a, la cüpa'nactsja napj enemigopan jis lal. Más 'in pülücj yupj setenta mil lal. ¿Ncu ma jin 'yüsa niná? 


text:
Ma ca nin la mejay. Niná la cüjay napj, ma ca cüpalas Dios Popel tjevele jinwá. Dios Popel tjevele yupj ca nin la mijicj napj lal —nin tjevele Jesús jupj discípulo lal. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, tjevele wa jupj ntji'lin̈ jis lal: —¿Tsjan mpes polomay t'o, yo pjwel t'o wa la tjilil napj? Niná lojí pwequepj la tjilil. Pjü jyawca Dios wo nt'a tjo'ostsja napj. Napj sin 'yüsa la tjejay ne'aj. Lovin ma ntjutjililiqué ne'aj tjo'os na. 


text:
Niná pjü tepyala ca nin mpalas profetapan tapac pajal püna. Yupj tapac, Dios Popel jupj —tjevele Jesús. Nin tjevele na, pjü ts'equenen̈ jupj discipulopan. Jesús ne'aj tón̈catsja tjil. Tjaman Jesús judío noypan nt'a. 


text:
<pb/>Nasa ntji'lin̈ Jesús. Yupj tjaman jupj Caifás nt'a. Caifás sacerdote más pünetsja. Nasa 'a jis tjimyula ne'aj Moisés popel sin 'yüsa lajay. Co'müypan judiopan sin popé 'a jis tjimyula wa ne'aj, Caifás wo nt'a. 


text:
Pedro Jesús cjüil tjemey campapé. Ne'as tjemey wa jupj sacerdote más püné wo nt'a. Tjüwücj jun vilicj po'ó tjac' Pedrú. Tjüwücj nt'a wama tjemey wa. 'Etjele jupj militarpan nepénowa jis lal. Quelel nyúcatsja tsjan ca mpalas Jesús. 


text:
<pb/>Ne'aj jatja watsja sacerdote noypan. Ne'aj jatja watsja judiopan jis jepapan. Yupj 'a mulú jajütütj judiopan. Yupj pjü la tjü'üy tjunuc pjacj malala mveles Jesús po'ó. La tapal watsja pjacj ca la ntsawilis Jesús po'ó. Po quelel javeleptsja 'ücj cus la tül jupj. Quelel ja'ünantsja jupj. 


text:
Pülücj tjiquil yupj jis walap'a'á la tsuwil Jesús po'ó. Newa la tsuwilpan ma nin p'iyá javeleptsja. Mpes jepapan ma polel cus tül Jesús yupj tjowelepj mpes. Pjaní p'in t'ya tjevele mpes, ma polel cus tül jupj. Yacjaya niyom mat'e tjiquil yupj jis walap'a'á. 


text:
Niyom mat'e tjowelepj: —Yom niná tjevele jupj 'ücj malala liji Dios wo. Tjevele ts'ac' cont'e na t'üc' ca jas müjünsüs niswá. 


text:
<pb/>Niná tjowelepj na, sacerdote más püné jas tjijyünsa, tüwütüwǘ ton̈ca. La tji'yüya Jesús lal: —¿Ncu ma ca qjuis lal mvelen ncu t'üc' way nin tjevelen? Yupj javelepj yupj salejepj jipj malala tjevelen —nin tjevele sacerdote más püné. 


text:
<pb/>Newa lyájasa tón̈catsja Jesús. Sacerdote más püné tjevele jupj lal: —Napj 'i jütütj jipj ca t'üc' mvelen. Dios pjoca jipj velen. Jupj pü'ü lovin. Ca cyapj ntülüs jipj li tsuwil. Qjuis wala tjevele ncu jipj niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj. ¿Ncu Dios Jatjam jipj? 


text:
<pb/>—Nin —tjevele Jesús—. Napj niná p'iyá jipj velen jin. Pjü way nun jis lal velé wa, nun ca nucú napj t'üc' way velé. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. P'a jyawca na ca nus nucú napj ca mo'os Dios li'inyampe. Ne'aj ca mo'os, ncupj 'a mulú ca müjü'tücj. Jupj pajal jas tjiyocj pjü jis lal. Nun ca nucú wa napj ncuwis nosis nt'a mol mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele na, sacerdote más püné la tücüeme jupj jas quip p'iyá. Nin lajay judiopan, p'a wa malala vele na Dios po'ó. Jupj tjevele jepapan p'a wa jis lal: —Pajal malala tjevele Jesús Dios po'ó. Ma qjuisas la p'a wa mveles Jesús malala la tjiji. Nun p'iyá tjapja'aqué Jesús malala tjevele. 


text:
¿Ncu pajal malala la tjiji Jesús? —Pajal malala la tjiji —tjowelepj—. Cupj ca cus ntülücj, mpa'is, jupj malala la tjiji mpes. 


text:
<pb/>Nin tjowelepj na, cus tjupjuts' Jesús, wola po'ó. Yupj jis mas jus tjolototj, po'o jatültsja jupj. P'a wa mos la pacatj mpes wola po'ó tül jupj. 


text:
Tjowelepj jupj lal: —Qjuis lal tjevele pjacj wyala po'ó tyüla. Dios ca jin 'yüsa la mijis. Jipj niná Yomen Dios jas tjejyama qjuis capj la p'acj —nin tjowelepj la tjüpjüts'ün jupj mpes. Pedro tjevele jupj Jesús jomica tulucj. 


text:
<pb/>Newa wosis t'asiyú tjüwücj mo'o já'asatsja Pedrú, sacerdote más püné wo nt'a. Ne'aj já'asatsja na, tsjücjüim tjac' jupj nt'a. Tsjücjüim niná mozo waytsja ne'aj. Jupj tjevele Pedro lal: —Jipj se con̈ watsja Jesús, jupj ne Galilea mpe 'eseptsja. 


text:
<pb/>Pedro nin tjevele na, tjemey tjüwücj jun vilicj po'ó. Ne'aj ton̈ca na, tsjücjüim p'a wa jus tjinyuca. Niná tsjücjüim tjevele ne'aj lejen̈tsja jis lal: —Yom niná se cón̈catsja Jesús, Jesús Nazaret mpe 'eseptsja. 


text:
<pb/>Niyom p'a wa ne'aj tjelejen̈ custjay. Yacjaya yupj tjiquil Pedro nt'a. Tjowelepj: —T'üc' way jipj Jesús discipulopan popa. Jipj Galilea mpe 'esepj jin p'iyá velen. 


text:
<pb/>Nin tjowelepj na, Pedro tjevele: —Dios 'ücj ca ncapj ntülüs napj li tsuwil. T'üc' way ma si nuc yom niná. Nin tjevele na, len̈ way la tipiya castlyaj cocoy. 


text:
La tipiya na, Pedro jola tepyala Jesús tjevelá. “La con ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy la puyú secj p'in, ca nin la mijin”, tjevele Jesús. Pedro jola tepyala na, tjemey wo nepé. Pajal la tipiya jupj. Pajal jólatsja malala la tjiji.<pb/>


text:
Püstapj na sacerdote noypan 'a mulú játjatsja niswá co'müypan jis lal. Tjüjütütj ca mü'ü'nacj Jesús, püste na tjowelepj jin p'iyá. 


text:
Mpes Jesús mos tsupaptsja. Tjaman jupj Pilato nt'a, ca cus ntülüs jupj. Pilato jepa püné auxiliar waytsja jupj. Romano waytsja, judío tulucj. Israel mo'o patja jis tjijyü'ta jupj. Judas jupj p'iyá tji'yü'na. 


text:
<pb/>Judas p'iyá jis lal tjac' Jesús enemigopan, jis la tjilil jupj. Locopyaya Judas jus nleya jepapan quelel ja'ünantsja Jesús. Ca cus ntülücj Jesús, jupj malala la tjiji mpes, tjowelepj. Niná jus nleya na, jupj jola tepyala pajal malala la tjiji Jesús lal. 'Aplijila tepyala pajal. Mpes jupj tjemey niswá sacerdote noypan nt'a, co'müypan nt'a wa. 'A mulú játjatsja yupj. Judas teque'e, tje'yaya niná t'emel c'a tréinteya, nawaja'a tja'ayapj. Ma jostsja quinam jupj. 


text:
<pb/>—Malala nyuca la tjejay napj —tjevele jupj—. Napj nun jis lal tjum jupj nt'a, la tjilil jupj. Nun nasa quelel mü'ü'ná jupj. Jupj malala la tjiji tulucj, nujisas mpes p'in quelel 'ü'ná jupj —tjevele. Yupj jupj wola tjowelepj: —Jipj p'iyá nin la tjejay. Ma nin qjuiyola jipj la tjejay mpes —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Mpes Judas 'amá 'alá la ts'iya niná t'emel Dios wo mo'ó. Tjemey jupj. Tjemey na, jupj p'iyá mwen tsyu'pa tjevyala, tepe'e. 


text:
<pb/>Judas tjemey na, sacerdote noypan tapay t'emel jupj na'aj la ts'iya. Yupj yuwá p'in tjowelepj: “Malala Dios lal 'yonsocj t'emel niná p'a wa t'emel lal Dios wo mo'ó. Niná t'emel mpes jaylacj la tjijicj yom mpa'is. Ma polel la ta'es niná”, tjowelepj yupj. 


text:
Yuwá tjowelepj tsjan la qjuijicj t'emel mpes. Yólatsja 'ücj jaylacj jis la jay 'amá tsjo'oy ts'yawa juts'a'á. 'Amá niná panteón nsem p'a mpe ne'espan mpes. Mpes nin la tjajay t'emel lal. 


text:
<pb/>Nin tepyala na, t'üc' tepyala Jeremías tjevele pajal püna. Profétatsja jupj, Jeremías. Jupj tjevele: “Yupj natj t'emel c'a treinteyá. Pjaní waytsja yupj jis lal. Israelpan tjowelepj 'ücj jaylacj jis la jay niná jupj mpes, ne nin la tjajay. 


text:
T'emel mpes jaylacj la tjajay momas, tsjo'oy ts'yawa juts'a'á. Nejepa Dios ntjijütüta ca nin la mejay t'emel mpes.” Nin tjevele Jeremías pajal püna. Pilato tjevele Jesús malala la tjiji tulucj. Jupj sin cus tyüla jupj. 


text:
<pb/>Nasa tjaman Jesús jepa romano nt'a, jupj ca mveles ncu ca cus ntülüs. Jepa niná la tji'yüya jupj lal: —¿Ncu judiopan jis jepa püné jipj? —Nin napj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan tjat' tjowelepj Jesús po'ó jepa romano wolap'a'á. Co'müypan tjat' tjowelepj wa. Newa ma tjevele Jesús ncu t'üc' tuluctsja. 


text:
Jepa romano Pilato lotsja. Jupj la tji'yüya Jesús lal: —¿Tsjan mpes ma qjuis wala velen ncu t'üc' malala la tjejay, yupj javelepj jinwá? ¿Ncu ma tjapjac' yupj tjowelepj jipj jin po'ó? Tjowelepj la pülücj malala la tjejay jipj. 


text:
<pb/>Jesús newa ma lal tjevele jupj. Pues ma tjevele ncu t'üc' waytsja yupj tjowelepj. Pilato ma jas tji'yüsa tsjan mpes Jesús ma tjevele. Nin jólatsja jupj. 


text:
Jepa romano janmacj jas tjejyama yom pjaní cawilta mpe fiesta niná tepyala na. Judiopan la t'aptsja pjacj pje'á nyacas cawilta mpe. 


text:
Nin jawas cawilta mo'o já'asatsja wa yom malala la tjijá. Barrabás lotsja jupj. Pjü salejeptsja jupj malala la tjiji. 


text:
Pilato quelel se jamatsja Jesús. Mpes judiopan pülücj 'a jis tjimyula na, jupj la tji'yüya yupj jis lal. —¿Cana nujos napj ca jas majam cawilta mpe? —la tji'yüya jupj—. ¿Ncu nujos Barrabás ca mim? ¿Ncu nujos Jesús ca mim? Nepénowa javelepj jupj niná Yomen Dios jas tjejyama nucopj la p'acj —nin tjevele Pilato. 


text:
<pb/>Jupj seletsja jyaman̈ waytsja judío noypan Jesús lal. Jupj seletsja nin mpes tjaman Jesús jupj nt'a, jupj ca cus ntülüs. 


text:
<pb/>Pilato ne'aj tjá'asatsja jupj silla casá, niná casá tjá'asatsja la veles ncu cus lo tül. Ne'aj tjá'asatsja na, Pilato jats'om taná tjevele jupj lal: “Yom niná malala la tjiji tulucj. Po ma mvelen ca cus ntülücj jupj. Püste malala tjinyuc jupj mpes. Pajal lecj tjeyá malala tjinyuc mpes.” Nin tjevele Pilato jats'om. 


text:
<pb/>Judiopan p'a casá yólatsja. Sacerdote noypan nasa tjoweleptsja ne'aj 'a jis tjimyula jis lal. Co'müypan tjowelepj wa yupj jis lal. Topon yupj tjowelepj. Nin mpes yupj japontsja más 'ücj la mon ca cus ntülüs Jesús, mpa'is. 


text:
<pb/>Pilato la tji'yüya yupj jis lal: —¿Pjacj yupj popa ca jas majam nun nt'a? ¿Tsjan nujos nun? —Qjuisas ca jas majaman Barrabás —tjowelepj. 


text:
<pb/>Pilato la tji'yüya: —¿Tsjan ca la mejay Jesús lal, ne ma se jam? Nepénowa javelepj jupj niná Yomen Dios jas tjejyama nucopj la p'acj. Pjü yupj tjowelepj: —Cruz po'o tjevyala jupj, mpa'is. 


text:
<pb/>—¿Tsjan mpes ca müjütütj cruz po'o lo valas jupj? —tjevele Pilato—. Ma malala la tjiji jupj. Niná tjevele na, pajal yümücj la tupuyupj: —Cruz po'o mvalan jupj, mpa'is. 


text:
<pb/>Pilato jola tepyala yupj ma quelel pjyacan̈tsja jupj tjevelá. Mop'in jisastsja Jesús mpa'is. Pilato jus nleya wa ts'a 'intsja yupj, jupj ma la tjiji yupj la tjomon jinwá. Nasa quelel la palantsja yupj. Nin mpes 'üsǘ tepyula, mos tepe'e pjü jis walap'a'á. Pajal pülüctsja judiopan ne'aj. Pilato tjevele yupj jis lal: —Napj ma nin lejay mpa'is niná yomen. Nun p'in nujos mpes ca mpa'is. 


text:
<pb/>Pjü way yupj jupj wola tjowelepj: —'Ücj ca qjuis capj ntülüs Dios, ncupj mü'ü'nacj Jesús. 'Ücj wa jis capj ntülüs cupj qjuis ts'uyupan —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Niná tjowelepj na, Pilato jas tjejyama Barrabás cawilta mpe, yupj jisastsja jinwá. Tjijyü'ta jupj militarpan mo'o nsüpücj Jesús. Tjijyü'ta ca cruz po'ó mvalacj jupj, la 'ünan. Militarpan la tjüpjüts'ün Jesús. 


text:
<pb/>Niná tjijyü'ta na jepa romano, militarpan tjaman Jesús jepa romano wo mo'ó. Tjowelepj ncul wa la p'a wa militarpan jupj wo nt'a tsji' lajaytsja. Tjiquil, t'asiyú tjelejen̈ Jesús. 


text:
Yümücj jas tjü'ipj jupj jas quip. Jas tjü'ipj na, jas tjüwü'ün militar jas quip je. Nin la tjajay la pjüts'ün Jesús mpes. Jepa jas quip jin justa la tjajay. 


text:
Yo pjwel jam jus tjulujupj jay pjucj po'ó la 'onsos. Jesús jay tjo'onsopj, corona jay já'asa jinwá. Visyú tja'ayapj jupj mos li'inyampe, jepa püné t'e'enca jinwá. Nin la tjajay na, pajal la tjüpjüts'ün jupj mpes. Jis tic' jin tjelejen̈ jupj wolap'a'á. Tjowelepj: —Qjuisas 'ücj jyas mpü'üm. Jipj jepa püné judiopan jis lal. 


text:
<pb/>La pülücj cus tjupjuts' Jesús. Natj wa visyú jupj mos mpe, mo'o süptsja jupj visyú mpes. Tsjay la pülücj süptsja jupj. 


text:
T'üc' la tjüpjüts'ün na, jas tjü'ipj jas quip je. Niswa jas tücüipap jupj jas quip. Nin la tjajay na, jupj lal tjil, cruz po'o jis la valas jupj. Pajal la tjüpjüts'ün Jesús, cruz po'o tjevyala na. 


text:
<pb/>Jesús lal tjil na, militarpan tjunuc yom pjaní ne'aj jámatsja. Simón lotsja jupj, Cirene mpe 'eseptsja jupj. Tjüjütütj tjyama cruzus Jesús mpes, ne nin la tjiji jupj. 


text:
Ne'as tjil cruz po'o lo valas nt'a. Gólgota lotsja ne'aj. “Gólgota” mpes 'ücj la veles “Jay Pjucj Cjüele” cupj qjuis tin. 


text:
Uva 'üsǘ tja'ayapj Jesús lo müs. Uva 'üsǘ niná leméliyu la süpjütsja, pajal nepé vyaja lo ts'uc. Pajal 'ónatsja. Jesús tsjicj way tjümü'ü, tjinyuca. Jus nleya leméliyu la süpjütsja, ne ma tjümü'ü. 


text:
Cruz po'o tjovalapj jupj clavo mpes. Nin la tjajay na, Jesús jas quip jis tja'ayapj yuwá. Militarpan tjepjelan̈ tjunuc pjacj nta'es jupj jas quip. 


text:
Nasa tüpüntüpj tabla tsjicj cruz po'ó Jesús jay nt'a. Tabla niná po'o tapac tsjan mpes cus tül Jesús. Ninana tapac:<pb/><n>NINANA JESÚS, JEPA PÜNÉ JUDIOPAN JIS LAL</n>. 


text:
Yupj tjovalapj wa pwecapan mat'e p'a wa cruzus po'ó. Pjaní wa tjovalapj Jesús li'inyampe. Pjaní wa tjovalapj Jesús nancupwepé. 


text:
Judiopan nepénowa cruz ton̈ca jin tjil. Yupj sey pjucj la süpjüntsja jupj mpes. Ma topon 'üsüstsja jupj. Pajal malala po'o tjowelepj jupj. 


text:
Tjowelepj: —Jipj tjevelen jipj 'ücj malala la mijin Dios wo. Ts'ac' cont'e na niswa ca jas müjünsün, tjevelen jipj. Mpes 'ücj wa cyapj la p'acj jipj p'iyá. Jipj Dios Jatjam, 'ücj palá ncuwim cruz mpe —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan la tjüpjüts'ün wa Jesús, yupj jinwá. Nin p'iyá tjowelepj wa Moisés popel sin 'yüsa lajay. Nin p'iyá co'müypan. Niná tjowelepj: 


text:
<pb/>—Jupj jis capj tjep'ya'sa la p'a wa. Ma polel cus la p'acj jupj p'iyá. Jupj ne p'iyá Jepa Püné judiopan mpes, qjuisas ca palá ncuwim. Jupj nin la qjuijis, cupj cüponecj catsja jupj mpes. 


text:
Jupj tepyona Dios ca 'üsüs la qjuijis jupj mpes. Dios quelel liji jupj, más 'ücj Dios ca cus mp'a'sas quinam. Jupj tjevele jupj p'iyá Dios Jatjam —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Pwecapan cruz po'o tjelejen̈ Jesús lal, nin p'iyá tjowelepj yupj. Yupj pajal malala tjowelepj Jesús lal, la p'a jinwá. Jesús tepe'e. 


text:
Las tres tepyala na, Jesús pajal yümücj la tipiya, tjevele Dios lal: —Elí, Elí, ¿lama sabactani? —tjevele jupj. (Ninana jupj tjevele 'ücj wa la veles: “Napj Ndios, napj Ndios, ¿tsjan mpes 'os tjay jipj?” Nin velecj niná cupj qjuis tin.) 


text:
<pb/>P'a wa ne'aj p'in tjelejen̈, tjepjyacan̈ wa jupj tjevelá. Tjepjyacan̈ na, ma sin tji'yüsa tsjan mpes nin tjevele. Yupj tjowelepj: —Jupj Elías lal vele ncuwim. Jos ca cus mp'a'sas. Elías profeta püna tüpü'ü jupj. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, yupj popa pjaní len̈ way ts'üequené, esponja teque'e. Esponja uva 'üsǘ 'ona mo'o ts'yuca, tsyu'pa yo po'ó, mpe tecyacaná. Tje'yaya ca mü'üm Jesús. 


text:
Pjü way la p'a wa tjowelepj: —Po ma ma'ayan mü'üm niná. Cupj quelel nyucucj ncu Elías ncuwim cus la p'acj. 


text:
<pb/>Pülül p'omp'om jálatsja Dios wo mo'ó, pülül niná wo t'em pjaní jinwatsja. Jesús tepe'e na, pülül niná nayapé palavin la tücüeme. Dios la tjiji la tücüeme. Nosis jus tiquits'e 'ots'ipj. Pe witjacj la tjeleptan 'ots'ipj. 


text:
Jesús tepe'e na, pülücj janucun jis tepyala püna tecya'lin̈ sin popé. Dios sa con̈ witjactsja yupj. 'Amá toc tapatja nt'a la tjelepta. 


text:
Pje'á tjiquil toc pátjatsja mpe. Jesús jas tjijyünsa na la püt'üs niswa, yupj tjil wa Jerusalén mo'ó. Pülücj yus tjunuc yupj. 


text:
<pb/>Jepa militar tjejyámatsja Jesús, jupj jomicapan ma ncul cus nts'optecj cruz mpe. P'a wa militarpan jupj lal lejen̈ watsja, militar püné lal. Tjunuc nosis jus tiquits'e. Tjunuc wa pjü niná tepyala Jesús tepe'e na. Niná tjunuc na, pajal lacj tjeyaptsja. Tjowelepj: —T'üc' way jupj Dios Jatjam waytsja. 


text:
<pb/>Nequem pülücj way ne'aj lejen̈tsja, campa way 'in cruz ton̈ca mpe. Tjunuc wa tepyalá. Jesús jomicapan waytsja yupj. Cus tocon̈ Jesús, Galilea mpe tjac' na. Tjojon jupj mpes, pjü 'ücj la tjajay wa jupj tüpü'ü nt'a. 


text:
Yupj popa pjaní María lotsja. Magdalá mpe 'eseptsja jupj. P'a wa María ló watsja jupj. Jupj Jacobo jamaytsja, José jamaytsja. Quepj p'a wa Zebedeo jatjampan sejamay. Pe jul mo'ó, neven nt'a, tüpüntüpj Jesús. 


text:
<pb/>Nasa quelel t'yaja na, yom p'a wa tjac'. Yom niná pülücj tyá'atsja. Arimatea mpe 'eseptsja, judiopan patja nt'a. José lotsja. Jesús discípulo watsja. 


text:
José tjemey Pilato nt'a. La tjemyona Jesús jüp'üy la toc. Pilato tjijyü'ta ca nin nsem. Tjijyü'ta militarpan ca ma'ayacj Jesús jüp'üy. 


text:
Tipyünta Jesús jüp'üy pe jul mo'ó, neven nt'a, tepe'e 'ücj la püntüs nt'a. Püna p'in tjijyü'ta la toc jomwen jul, jupj p'iyá tepe'e tulucj p'in. Nin lajaytsja judiopan. José jostsja jomwen jul toc ton̈ca jupj pe'e na. Tepe'e ne'aj tipyünta tulucj custjay. Jesús jüp'üy ne'aj tipyünta na, pe püné jas tentené jun la t'olon jomwen jul. Jun t'yo'na na, tjemey. 


text:
María newa ne'aj já'asatsja pe jul wolap'a'á. Niná María, Magdalá mpe 'eseptsja. P'a quepj tjá'asa watsja María lal. María ló watsja jupj. Militarpan jajamaptsja jomwen jul nt'a, Jesús jüp'üy tüpü'ü nt'a. 


text:
<pb/>Ya sacerdote noypan tjil Pilato nt'a. Fariseopan tjil wa yupj jis lal. Nin jawas ma polel tsji' lajaytsja; t'an̈ p'in 'ücj la tjajay ma ca tsji' la mijicj nin jawas ma tsji' lajay na. Tjil na, 


text:
tjowelepj Pilato lal: —Cupj qjuiyola tepyala Jesús tjevelá. Tjevele jupj ca jas müjünsüs mpü'üm niswá ts'ac' cont'e tepyala na. Jupj la tsyawilitsja lovin. 


text:
Mpes cupj qjuisas jipj ca müjü'tün militarpan majamacj jomwen jul, Jesús jüp'üy pü'ü nt'a. Qjuisas newa majamacj ne'aj, ts'ac' cont'e tepyala nas. Militarpan len̈ ne'aj, jupj discipulopan 'ücj wa ncul, mpequen̈ jupj jüp'üy. Ca mvelecj jupj jas tjijyünsa. Nyucunú quinam, ca mvelecj. Ca yus ntsawilicj judiopan. Judiopan topontsja Jesús lal, jupj nyucunutsja na. T'üc' ca mponecj quinam, jupj jüp'üy len̈ cüvalas —nin tjowelepj yupj Pilato lal. 


text:
Pilato jis lal tjevele: —Mwü. Napj militarpan ca mal nun jis lal, ca majamacj nujisas jinwá. Nin la müjí Jesús jomicapan ma ca wama mal jomwen jul mo'ó. Pjü 'ücj polel lojí, pjü la müjí. 


text:
<pb/>Mpes tjil yupj. 'Ücj la tjajay jomwen jul nt'a. Jun t'yó'natsja jomwen jul, pe püné mpes. Hilo tsjicj way po'o tüpüntüpj pe wolap'a'á 'ots'ipj, ca jus nlayecj ncu wama jil gentas. Militarpan jis tjüjünsüpj tjil, militarpan jis la jamas ne'aj.<pb/>


text:
Tecyawaja sábado quinam, nasa domingo tepyala. 'Ücj tsji' lajaytsja quinam. Tjejyawca na, tjil nequem jomwen jul la nuc, Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a. Quepj pjaní María, Magdalá mpe 'esepj. Ma'ajapj María ló watsja. 


text:
<pb/>Pajal jus tiquits'e nosis. Dios ángel pjaní tjac' tsjun mpe, nin mpes nin tepyala niná. Tjemey jupj jomwen jul nt'a. Jas tentené pe püné jun vilicj mpe. Jun cjol tepyala. 'Etjele ángel pe casa'á. 


text:
Militarpan tjelejen̈ ne'aj custjay. Tjajamapj jomwen jul nt'a. Ángel tjunuc na, ticyücüyün̈ yupj, lacj tjeyapj mpes. Jis capj t'yaja pjü. 


text:
<pb/>Nequem ma sin tji'yüsa tsjan tepyalá. Mpes ángel tjevele yupj jis lal: —Po ma locj tjeyá quinam. Napj selé nun lo palá Jesús. Jupj ne cruz po'o tepe'e. 


text:
Len̈ quinam jupj. Jas tjijyünsa. Nyucunú tepyala niswá, jupj tjevele jinwá. Nculá nun. Tjunuca jupj tüpü'ü nt'a. 


text:
Nun tjunucú na, len̈ way lowa jupj discipulopan nt'a. Tjowelé yupj jis lal jupj jas tjijyünsa quinam. Nyucunú p'in quinam. Mwalá way jama nun jis lal Galilea nt'a. Galilea nt'a ca jus nucú jupj niswá. Nin ca mvelé nun yupj jis lal. T'üc' ca mpalas napj tjevelé jinwá —nin tjevele ángel yupj jis lal. 


text:
<pb/>Mpes len̈ way tjil nequem jomwen jul mpe, ángel tjijyü'ta jinwá. Newa lacj jeyaptsja. Pajal 'ücj jisastsja wa. Ts'equenen̈ la veles discipulopan jis lal. Quelel javeleptsja ángel tjevelá. 


text:
Newa ts'equenen̈ na, Jesús lay jis tepyala yupj jis lal. Tjac' la nüjüsü. —¿Min nucopj tjejyawca? —tjevele jupj. Nequem tjil jupj nt'a, palá nipi'tjin̈ jupj wolap'a'á. Ntji'lin̈ jupj tsjom. Yólatsja jupj pajal püné, mpes nin la tjajay. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —Po ma locj tjeyá quinam. Lowa, mvelé mpülücpan jis lal. Najas ca mal Galilea nt'a. Ne'aj ca nus nucucj. Nin ca mvelé yupj jis lal —tjevele. Militarpan la tsawil. 


text:
<pb/>Nequem nasa tjil jomwen jul mpe. Tjil na, militarpan ne'aj tjátjatsja custjay, yupj ne jajamaptsja jomwen jul. Yupj sin popa nepenowá tjil Jerusalén mo'ó. Tjowelepj sacerdote noypan jis lal. Pjü tjowelepj tepyalá. 


text:
Sacerdote noypan 'a jis tjimyula judío co'müypan jis lal. Ma jisastsja la p'a wa judiopan ca jus nlayecj Jesús jas tjijyünsa. Mpes yuwá p'in tjowelepj 'oyn nyuca la qjuijicj la p'a ma ca jus nlayecj. T'emel pülücj jis tja'ayapj militarpan niná la tsuwil mpes. 


text:
Ninana yupj tjowelepj militarpan jis lal: “Nun ca mvelé jupj discipulopan tjiquil püste na. Ca mvelé tepequen̈ jupj jüp'üy nun tjüjünaqué na. 


text:
P'a witjacj niná cüvelecj jepa romano lal, cupj 'ücj ca la mijicj ma nucopj tyüla jupj”, nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Niná 'üctsja militarpan jis lal. Mpes natj t'emel. Yupj la tsawil, sacerdotepan tjüjütütj jinwá. Judiopan topon militarpan tjowelepj. Ninana tintsja yupj t'ya tjowelepj, newa javelepj niná Jesús po'ó. Jesús jos jupj discipulopan ca mal pjü nosis nt'a, ca sin 'yüsa la mijicj jupj mpes. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan 'ónceya tjil Galilea nt'a, jupj tjijyü'ta jinwá. Tjil joc' pjaní nt'a, jupj nasa tjevele yupj ca mal ne'aj. 


text:
Ne'aj jus tjunuc Jesús. Salejeptsja jupj Dios Jatjam, mpes palá nipi'tjin̈ jupj wolap'a'á. Yupj sin popa nepenowá sey c'a jinwatsja custjay. 'Ots'ots' way p'in topon niná ne t'üc' way Jesús. 


text:
Jesús ne'as tjemey yupj nt'a. Tjevele yupj jis lal: —Napj 'ücj jyütütj pjü way tsjun po'ó. Pjü wa nosis casá 'ücj jyütütj wa. Mpapay ntje'aya ca nin nsem. 


text:
Mpes lowa nun pjü nosis casá. Pjü 'a mulú patja jis lal ca mvelé napj mpes. Sin 'yüsa lis müjí, mpes yupj napj discipulopan ca jis mpalas. Bautizar ca lis müjí Dios Mpapay mpes, Dios Jatjam mpes wa, Dios Cjües mpes wa. 


text:
Ca sin mü'üsüs la müjí ca nin la mijicj pjü way napj nu tjijyütütj. T'üc' way napj p'iyá ca nucopj ncon̈ lovin, nosis cyawaja nas —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal.<pb/>


text:
Po quina papel ca mpac Jesucristo po'ó, jupj ne Dios Jatjam. Papel niná ca mveles tsjan niná pajal 'üsüs tepyala jupj la tjiji mpes. 


text:
<pb/>Püna Isaías la p'a jis lal tjevele Dios tjevelá. Profétatsja jupj püná. Jupj papel tepyaca Dios tjevelá Jatjam lal. Ninana tepyacá:<pb/>“Napj yom pjaní jas majam ca. Jupj ca mim napj mpes. Jupj mveles ca napj mpes. Jupj mwalá way ca mim jipj lal. P'a jawas jipj ca mim. Yom niná ca mveles gente jilal. Mpes yupj ca jisas nsem jipj jay yupj nt'a.<pb/> 


text:
Yom niná wa cjuwá nt'a ca mim jupj. Pajal ca quelel mveles gente jilal napj mpes. Mpes yümücj ca mveles: ‘Qjuis Jepa Püné ca ncuwim. Nujola t'as ca nin la müjí quinam jupj jos jin. Malala nujola nun jümücj la lu'ulú jinwá. Po ma malala nujola t'as quinam. 'Üsüs nujola t'as, qjuis Jepa Püné jos jinwá’,<br/>nin ca mveles jupj.” Dios tjevele jupj ca nin mveles; Isaías tepyaca Dios tjevelá. 


text:
Mpes p'a jawas yom ne'aj tjac' wa cjuwá nt'a. Juan el Bautista lotsja jupj. Gente jis walap'a'a tjevele más 'ücj 'aplijila nsem yupj, malala nyuca la tjajay mpes. Más 'ücj ca Dios jos jin la mijicj quinam. Juan tjevele jupj ca 'üsüma jis mpa'tas, mpes bautizar jis mpalas ca. Tjevele ca sin müjünsüs niswá. Mpes pjü ca jus nlayecj yupj quelel 'üsüs la mijicj quinam, Dios jos jinwá. Nin mpes Dios ca perdonar lis mijis malala nyuca la tjajay. Nin tjevele Juan yupj jis lal. 


text:
<pb/>Pülücj way tjiquil jupj nt'a. Judea mpe tjiquil wa, ne'aj judiopan pjaní pjaní patja nt'a. Jerusalén mpe tjiquil wa, ne'aj pülücj patja judiopan. Yupj tjiquil, tjowelepj jupj lal malala nyuca la tjajay. Niná tjowelepj na, Juan bautizar lis tjiji 'üsǘ mo'ó. Jordán ló 'üsǘ ne'aj. 


text:
<pb/>Juan jas quip camello ts'üilin waytsja jupj. Col tsyú'patsja pjoloc' mpes. Ts'elel lyájatsja jupj. Ts'as joc' 'alape píjisa watsja. Lovin nin tüpü'ü. 


text:
Gente jilal tjevele: “P'a jawas p'a wa ncuwim. Más püné jupj napj lal. Napj pajal tsjicj jupj lal. Po 'üsüs napj lal tsji' lejay jupj mpes. Napj jupj caite syoc la p'in 'ücj napj lal. 


text:
Napj bautizar la nusejay 'üsǘ mpes la p'in. Yom p'a wa niná más 'üsüs ca la mijis. Jupj ca nu ma'ayas Dios Cjües.” Juan el Bautista bautizar la tjiji Jesús. 


text:
<pb/>P'a jawas Jesús Nazaret mpe tjac' jupj, Galilea se jütütj mpe. Juan el Bautista nt'a tjemey. Juan el Bautista bautizar la tjiji Jesús 'üsǘ püné mo'ó, niná 'üsǘ Jordán ló. 


text:
Jesús 'üsǘ mpe jas tjijyünsa na, jupj tjinyuca tsjun po'ó tsjicj way la tücüeme, jun cjol tepyala. Nepé palá tjac' Dios Cjües. Sipipj jinwá justa tjac' jupj Jesús nt'a. Niná tjinyuca Jesús. 


text:
Tsjun po'o nepé vele pjactsja wa: “Jipj napj Natjam. Quelel la 'ejay pajal napj. Pajal 'ücj najas jipj lal.” Diablo jostsja Jesús malala nyuca la mijis. Ma la tjiji. 


text:
Ts'ac' cuarenta tüpü'ü ne'aj. Animal pülücj lyawun̈tsja la p'in ne'aj. Ne'aj tjac' Satanás Jesús nt'a. Malala tjevele Jesús lal. Jostsja ca Jesús malala nyuca la mijis. Ángel witjacj tjiquil Jesús nt'a, cus tjap'acj jupj. Jesús tjevele Dios tjevelá, pajal 'üsüs way niná. 


text:
<pb/>Jepa cawilta mo'o tje'yonsa Juan el Bautista. Nin tepyala na, Galilea mo'o tjemey Jesús. Ne'aj pülücj jis walap'a'a tjevele Dios pajal 'üsüs la tjiji gente mpes. 


text:
Jesús tjevele: “Quina ca nin mpalas, Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. Len̈ way ca nin nsem. 'Aplijila t'as malala nyuca la tjüjí. 'Üsüs la müjí quinam Dios jos jinwá. Mponé Dios tjevelá, jupj tjevele jupj pajal 'üsüs liji nun mpes.” Jesús tjevele niyom yulupjana jilal: “Mas napj lal”. 


text:
<pb/>Jesús 'üsǘ püné la nt'a tjemey jupj. Galilea ló 'üsǘ niná. Yom mát'eya yus tjinyuca. Pjaní Simón lotsja jupj. Ma'ajapj Andrés lotsja jupj. Jupj Simón tsüípetsja. Po quina ataraya püné la ts'itsja 'üsǘ mo'ó. Lovin cjul pje'á la coytsja yupj, lovin nin la tjajaytsja, tapatja. 


text:
Jesús tjevele yupj jilal: “Ncapj ncon̈có nun. Napj ca nusin 'yüsa la mejay 'ücj la veles la p'a jilal Dios mpes. Nin mpes ca nepénowa cus ncon̈cocj wa jupj.” Nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús tsjicj way tjemey na, la p'a wa yus tjinyuca jupj. Pjaní Jacobo lotsja jupj. P'a wa Juan lotsja jupj. Jupj Jacobo tsüípetsja. Yupj Zebedeo jatjampan waytsja. Barco wama tjátjatsja yupj jis papay lal, jupj jomozopan jis lal wa. Ataraya püné 'ücj la tjajaytsja yupj. 


text:
Jesús ma la tjinyuca. Jis lal tjevele ncul yupj, ca cus ncon̈cocj. Mpes tjil jis papay tjá'asa mpe, jupj jomozopan mpe wa. Tjil Jesús lal. Jesús más püné lapanenpan jilal. 


text:
<pb/>Capernaum nt'a tjil yupj, pülücj patja nt'a. Sábado na tjil judiopan 'a si mulú nt'a. Jesús sin 'yüsa la síjitsja yupj quinam. 


text:
Pajal nin yólatsja yupj Jesús tjevele mpes. Jesús Moisés popel sin 'yüsa lajay jin tuluctsja. 'Ücj jis la jütütj jinwá tjevele jupj. 


text:
Yom tjá'asa ne'aj, wosis nt'a judiopan 'a si mulú nt'a. Lapanen jupj jos mo'o tüpǘ'ütsja. Yom niná yümücj tjevele Jesús lal: 


text:
<pb/>—Jipj Jesús Nazaret mpe 'esepj. ¿Tsjan pjucj tjacuy cupj nt'a? ¿Ncu pjü malala qjuis la jay tjacuy jipj? Napj selé pjacj ne jipj. Dios juts'a'á way jipj. Pajal 'üsüs way jipj. 


text:
Pjü way po yólatsja 'üsüs tepyala mpes. Mpes yuwá tjowelepj yupj: “¿'Oyn ne nin vele jupj? Seyasa way qjuisin 'yüsa liji Jesús. Jepa jinwá qjuisin 'yüsa la qjuisiji. Jyü'ta wa lapanenpan jilal, ne nin lajay jupj vele jin.” 


text:
Pjü jilal tjowelepj Jesús la tjijá. Mpes Galilea mo'ó len̈ way pjü tjepjyacan̈ Jesús po'ó. Jesús tji'yü'sa la tjiji Simón pwisam. 


text:
<pb/>Judiopan 'a si mulú nt'a, niná wo mpe tjemey quinam Jesús. Jacobo, Juan jilal tjemey jupj. Simón, Andrés jis wa nt'a tjil yupj. Wama tjil yupj. 


text:
Ne'aj Simón pwisam pǘ'ütsja, malala jostsja jupj. Po 'in si 'áwatsja jupj. Ne'aj patja tjowelepj Jesús lal malala jostsja niná. 


text:
Jesús tjemey jupj nt'a. Mos ntjüi'le, jas tjijyünsa jupj. Mpes 'ücj já'asatsja jupj quinam. Si 'awa tji'yü'sa quinam. Len̈ way niná ve jis tje'yaya, tjalá yupj. Pülücj malala jisas jis tji'yü'sa lis tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Püste tepyala na, la p'a wa tjiquil, jis tucuman pjü way malala jisas Jesús nt'a. Nepénowa lapanenpan yupj jisas mo'o pátjatsja yupj. 


text:
Pülücj malala jisas jis tji'yü'sa lis tjiji Jesús. Pje'á sin tjejyama lapanenpan pülücj. Mpes yupj tjil. Yupj salejeptsja pjacj ne jupj, Jesús. Mpes Jesús ma jis tje'yaya jis la veles. Galilea mo'ó Jesús tjevele Dios tjevelá. 


text:
<pb/>Püstapj tsyülümǘ Jesús, ma tjejyawca na p'in. Jas nisa jupj. Tjemey jusapj, pjü len̈ nt'a. Dios lal tjevele ne'aj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —La p'a nt'a 'alas, ne'aj p'in nepénowa patja nt'a. Napj ca mvelé wa yupj jis walap'a'á Dios tjevelá. Napj tjacuwis lo veles Dios tjevelá. 


text:
<pb/>Pues jun ta'á tjemey Galilea mo'ó, Jesús. Wa witjacj judiopan 'a si mulú nt'a tjemey lovin. Pjü jis walap'a'a tjevele Dios tjevelá. Nepénowa lapanenpan pátjatsja yupj jisas mo'ó. Mpes Jesús pje'á lis tecyoye tjil lapanenpan. Yom pjoloc' tjamaja. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Yom pjaní tjac' Jesús nt'a. Malala jostsja pajal. Jupj jüp'üy tjamaja lovin, palá tinca jupj jüp'üy popé. Jesús nt'a tjac' na, tüic' jin tjüjünsü jupj. La tjemyona: —Jipj polel ni 'ü'sa lejay. Jipj jyas na ca nin nsem. 


text:
<pb/>Jesús pajal jólatsja jupj mpes. Mpes pjwel la tepyacta, po la tje'yot'a yom malala jos. Tjevele: —Najas. 'I tjü'ü'süs quinam. 


text:
<pb/>Tji'yü'sa na p'in, Jesús jas tjejyama jupj sacerdote nt'a. Tülü way tjijyü'ta ma ca nin mveles nin tepyalá. Tjevele: 


text:
<pb/>—Po ma mvelen la p'a lal quinam jipj 'i tjü'ü'sa. Jutja sacerdote nt'a. Jupj ca jis nucus. Ca la mpalas nucus ncu malala lo nuc jipj p'yüy po'ó. Ca mveles 'üsüs quinam. Niná la tjejay na, Dios mpes ma'ayan, jipj 'i tjü'ü'sa mpes. Pajal püna Moisés tjijyü'ta tsjan ca ma'ayacj, jis p'üy jis tji'yü'sa na. Jupj tjijyü'ta jin ca la mijin. Pjü la tjejay na, la p'a ca jus nlayecj jipj t'üc' way 'i tjü'ü'sa quinam —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yom tjemey wa mpe. Ma la tjiji Jesús tjevele jin. Pjü way jilal tjevele Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj. Pülücj way jilal tjevele jupj. Nin mpes Jesús ma polel jámatsja pülücj patja nt'a. Mpes gente len̈ nt'a tüpü'ü jupj. Mop'in pülücj tjiquil pülücj patja mpe Jesús nt'a.<pb/>


text:
Jupj lal pülücj 'a jis tjimyula wa mo'ó. P'a wa ma polel wama jiltsja yupj. Pülücj way lejen̈tsja jun vilicj nt'a 'ots'ipj. Jesús yupj jilal tjevele Dios tjevelá. 


text:
Ma polel wama tjil yupj malala jos lal, mpes wo jay tjujulul Jesús casa'á. Jul 'ücj la tjajay na, malala jos palá tüpüntüpj hamaca mpes. 


text:
Jesús jus nléyatsja yupj topon jupj polel 'yü'sa liji jupj. Nin mpes malala jos lal tjevele: —Napj perdonar la 'ejay malala nyuca la tjejay Dios lal. Ma nin nola quinam. 


text:
<pb/>Niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay ne'aj tjatja, tjepjyacan̈ Jesús tjevelá. Malala jin yólatsja Jesús tjevelá. Yólatsja: 


text:
“¿Tsjan pjucj niná nin vele? Jupj tjevelá malala Dios lal. Jupj ma polel perdonar liji malala nyuca liji. Dios p'in nin liji.” 


text:
Nin yólatsja na p'in, Jesús seletsja nin yólatsja yupj. Mpes Jesús tjevele yupj jilal: —¿Tsjan mpes nin nujola napj tjevelé malala Dios lal? Nin tulucj. 


text:
Napj 'ücj velé: ‘Napj perdonar la 'ejay malala la tjejay Dios lal’. Napj 'ücj wa velé: ‘Jin tjijyünsa, ca mim’. ¿Cana más 'in costa la veles? 


text:
Nin p'iyá ca mvelé wa malala jos lal, mpes nun ca jus nlayé napj 'ücj perdonar lejay nosis nt'a. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús. Nin mpes Jesús tjevele malala jos lal: 


text:
<pb/>Len̈ way jas nisa jupj. Hamaca nt'ya. Tjemey quinam pje'á. Pjü way jus tjunuc. Pajal yólatsja yupj 'üsüs tepyala mpes. 'Üsüs tjowelepj Dios po'ó. Tjowelepj: —Lovin ma tjinyucuctsja cupj nin tepyalá. Yacjaj p'in tjinyucucj. Jesús jostsja Leví ca cus ncon̈cos jupj. 


text:
<pb/>'Üsǘ püné la nt'a tjemey Jesús niswá. Pajal pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a, ne jupj sin tji'yüsa lis tjiji. 


text:
Yacjaya tjemey Jesús. Jámatsja na, Leví jus tjinyuca. Alfeo jatjam waytsja jupj, Leví. Impuesto jaylacj t'e'éncatsja jupj jepa mpes jümücj casá tjelyawun̈ jilal. Wa nt'a impuesto t'e'enca nt'a tjá'asa. Jesús tjevele jupj lal: “Ncapj tecyon̈ca jipj. Najas ncapj cyon̈ lovin.” Mpes jas nisa jupj, cus tecyon̈ca quinam jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús Leví wo nt'a já'asatsja. Ne'aj tjelyaja jupj discipulopan jilal. Ne'aj tjiquil wa, tjalá watsja niyom pülücj. Nepénowa impuesto jata'epj tapatja, Leví jinwá. Yupj pequen̈tsja püna p'in. P'a witjacj ma t'üc' la tjajay Moisés popel tjijyü'tá. Yupj sin popa pülücj cus tocon̈ Jesús quinam. 


text:
Niyom p'a wa tjunuc Jesús tjelyaja yupj jilal. Yupj ne Moisés popel sin 'yüsa lajaytsja. Fariseopan waytsja yupj. Niná tjunuc na, yupj jis la tjü'üy Jesús discipulopan jilal: —¿Tsjan mpes lyaja Jesús impuesto jat'anquepj jis lal, malala nyuca lajay jilal 'ots'ipj? 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca jis la tjü'üy jupj discipulopan jilal. Tjevele yupj jilal: —'Ücj jisas ma jisas doctor. Malala jisas p'in doctor jisas. Napj doctor jinwá malala lajay jis lal. Napj niná nin lejay Dios jos jinwá. Napj tjacuwis la veles malala lajay jis lal. Napj velé yupj jis lal Dios jos yupj 'aplijila nsem malala nyuca la tjajay mpes. Dios jos yupj 'üsüs la mijicj quinam jupj jos jinwá. Niná napj ma velé 'üsüs lajay jis lal —nin tjevele Jesús. Jesús discipulopan p'a casá lajay püna tapatja jis lal. 


text:
<pb/>Juan discipulopan ma jalatsja neneyawá; quelel javeleptsja p'in Dios lal. Nin lajay watsja fariseopan. Mpes nepénowa tjiquil Jesús nt'a, tjowelepj: —Juan discipulopan ma jalá neneyawá; quelel javelepj p'in Dios lal. Nin p'iyá lajay wa fariseopan jis discipulopan. ¿Tsjan mpes jipj discipulopan ma nin lajay? 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Yom judío woya na, jupj jomicapan jiquil wa cus la con̈ jupj. Pasal 'ücj jisas, jalá jupj lal. Nin p'iyá napj discipulopan jis lal. Napj yupj jis lal 'os. 'Ücj javelepj napj lal. Nin mpes 'ücj jisas jatja yupj. 'Ücj yupj jalá. 


text:
P'a jyawca na, p'a casá ca nsem. La p'a ca ncul, ca ma tjililin̈. Len̈ ca nsem napj. Nin jawas tjejyawca na, napj discipulopan ma ca nlajacj neneyawá, ca mvelecj p'in Dios lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa jupj lal japon ma polel nin p'iyá lajay püna tapatja la tjajay jinwá. —Nin p'iyá ma polel jul sa lul jis pülül pül pülül seyasa mpes —tjevele—. Nin lajay na, pülül seyasa la'í pyala tepe'e na. Mpes pülül pül way ca la ntsü'üm, ca püné way la jul nsem. 


text:
Nin p'iyá wa, judiopan uva 'üsǘ seyasa jatatj na. Uva 'üsǘ seyasa ma ca mo'o nt'ucj pjoloc' pül way mo'ó. Nin lajay niná, pjoloc' pül ca mpjoltem 'üsǘ myolca mpes. Tjopjolta na, uva 'üsǘ ca jus ncocom. Malala ca mpalas wa pjoloc'. Nin mpes ma lajay niná. Uva 'üsǘ seyasa jatatj na, pjoloc' seyasa mo'o ca nt'ucj —nin tjevele Jesús. 'Ücj Jesús jyü'ta wa sábado jawas. 


text:
<pb/>Sábado pjaní Jesús trigo lejen̈ culupwen nipj tjemey. Sábado ts'ac' niná judiopan ma tsji' lajay. Jupj discipulopan tjil wa jupj lal. Jiltsja na, trigo nepénowa sey jat'anqueptsja yupj. 


text:
Fariseopan yólatsja malala niná yupj la tjajay. Mpes tjowelepj Jesús lal: —¿Tsjan pjucj nin lajay jipj discipulopan, trigo jat'anquepj? Dios Popel vele ma polel tsji' lijicj sábado na. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Dios Popel vele wa David la tjijá pajal püna. ¿Ncu lovin ma mo'o tjowelé niná? (David israelpan jis jepa waytsja püná. 'Üsüstsja jupj Dios lal.) Ts'ac' pjaní jupj vecj pé'etsja. Noyomes jupj cus tocon̈ wa, vecj tecya'lin̈ wa yupj. Ve cjuwatsja yupj. 


text:
Mpes jupj wama tjemey Dios wo nt'a. Pan nt'ya, tjelyaja. Jis tje'yaya wa niyom cus tocon̈. Pan niná israelpan tja'ayapj Dios mpes. Dios Popel tjevele sacerdotepan p'in 'ücj jalá pan niná. P'a wa ma polel jalá yupj. David sacerdote tuluctsja, mop'in nin, Dios ma ts'i tji'ina jupj tjelyaja mpes. David nin la tjiji Abiatar sacerdote más pünetsja na. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: —Dios gente jis tje'yaya ma tsji' lajay sábado na. Niná jis tjijyü'ta 'üsüs jis la pal la p'in. Dios ma nin liji pajal costa nsem gente 'üsüs lajay sábado na. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj 'ücj wa jyütütj tsjan 'ücj lajay sábado na, ts'ac' ma tsji' lijicj na —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
P'a jyawca na Jesús wama tjemey judiopan 'a si mulú nt'a. Yom ne'aj tjá'asa wa mo'ó, mos c'a waytsja jupj. Ma polel le páctatsja jupj. 


text:
Niyom p'a wa ne'aj tjatja wa. Pajal jus tjunuc Jesús, quelel januctsja ncu 'yü'sa liji sábado na, ts'ac' niná ma tsji' lajay. Jisastsja Jesús ca malala la mijis, mpes 'ücj jat' mvelecj ca Jesús malala. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yom mos ma polel le pacta lal: —Jin tjijyünsa jipj. Yupj lejen̈ culupwen nt'a was jipj. 


text:
<pb/>Tjevele wa niyom p'a wa jilal: —¿Cana más 'ücj lejay sábado na, ts'ac' ma tsji' lijicj na? ¿Ncu más 'ücj 'üsüs lejay, ncu más 'ücj malala lejay? ¿Ncu más 'ücj se p'acj 'ücj la püt'üs jupj, ncu más 'ücj 'yünan jupj? —nin tjevele Jesús. Lyájasa tjelejen̈tsja yupj. 


text:
Jesús po ma jostsja yupj malala yólatsja; yupj ma quelel sin 'yǘsatsja Dios jos jin. 'Aplijila tepyala Jesús yupj malala yólatsja mpes. Tjevele yom mos c'a lal: —Myas la tepyacta. La tepyacta jupj mos quinam. Tji'yü'sa jupj quinam. 


text:
<pb/>Fariseopan tjil quinam yupj. Tjil Herodes jomicapan nt'a. Yuwá tjowelepj 'oyn nyuca la 'ünan Jesús. Pülücj tjiquil Jesús ton̈ca nt'a, 'üsǘ la nt'a. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús tjemey 'üsǘ püné nt'a jupj discipulopan jilal. Pülücj way Galilea po'o patja witjacj tjil wa Jesús lal. 


text:
Pajal pülücj jus nlay Jesús 'üsüs la tjíjitsja. Mpes tjiquil wa yupj jupj nt'a. Tjiquil Judea mpe, Jerusalén mpe wa, Idumea mpe wa, 'üsǘ püné na'aj po'ó mpe wa. (Jordán ló niná 'üsǘ püné.) Tiro ne'aj p'in mpe tjiquil wa nepenowá. Sidón ne'aj p'in mpe tjiquil wa nepenowá. 


text:
Pülücj way jis tji'yü'sa lis tjiji Jesús. Mpes la p'a malala jisastsja pjü cus tjeletjatj jupj. Pülücj waytsja yupj. Nin mpes Jesús jupj discipulopan jilal tjevele: “Barco nca'á ma 'e nun. Pülücj ncapj jaletjatj yupj.” 


text:
Ne'aj lapanenpan tapatja gente nepénowa jisas mo'ó. Jesús jus tjunuc na, palá nipi'tjin̈ yupj. Yümücj tjowelepj yupj: —Jipj Dios Jatjam. 


text:
<pb/>Jesús neven popa viyavin tjemey. Ne'aj 'etjele na, niyom nepénowa lis t'ya jupj. Tjevele ncul yupj, mpes tjiquil. 


text:
Dóceya lis t'ya, tjevele jupj apostolpan ca nsem yupj. Tjevele ca jupj lal mpatjam, ne jupj ca sin majamas p'a nt'a. Ne'aj pülücj jis walap'a'a ca mvelecj Dios tjevelá. 


text:
Jacobo pjaní wa, jupj tsüipe Juan ló pjaní wa, yupj ne Zebedeo jatjampan (Jesús la p'a jis lá lis t'ya wa yupj. Yümücj tjowelepj lovin, mpes Boanerges jis lá tjevele Jesús. T'i'ila pjac jin javelepj velecj cupj, cupj qjuis tin.) 


text:
Andrés p'a wa, Felipe p'a wa, Bartolomé p'a wa, Mateo p'a wa, Tomás p'a wa, Jacobo p'a wa, jupj ne Alfeo jatjam; Tadeo p'a wa, Simón p'a wa (Simón le palánatsja jepa lal, jepa israelpan popa tulucj. Nin mpes “Israel Mpes Jola” lotsja wa jupj.) 


text:
Judas Iscariote p'a wa. P'a jawas Judas Iscariote Jesús enemigo tepyala. Jis capj tjep'ya'sa Jesús enemigopan jis la tjilil jupj. Jesucristo tsyu'pa diablú. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús wama tjemey wosis ne'aj ton̈ca mo'ó. Niswa pülücj tjiquil, 'a jis tjimyula jupj nt'a. Mpes Jesús ma polel lyájatsja, ma wa tjalá jupj discipulopan. 


text:
La p'a tjowelepj niná Jesús pülücpan jis lal, jupj jamay lal wa. Mpes tjil yupj, Jesús lal la cuwis. Yuwá javeleptsja: “Malala jola jin liji jupj”. 


text:
<pb/>Niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay malala wa tjowelepj Jesús po'ó. Jerusalén mpe tjiquil yupj. Tjowelepj: “Beelzebú pü'ü jupj jos mo'ó, se p'a'sa jupj. Nin mpes 'ücj pje'á jas tjejyama lapanen. Beelzebú diablo p'in. Jepa püné jupj lapanenpan jis lal.” 


text:
<pb/>Yupj nin tjowelepj mpes Jesús yupj jis lal tjevele ncul. Parábola tjevele jupj, sin 'yüsa lis tjiji mpes. Tjevele: “Satanás ma polel pje'á se jamá jupj p'iyá. 


text:
Nin p'iyá wosis pjaní nt'a patja jis lal. Yuwá nyucunun̈, jis enemigopan 'ücj ca malala lis mijicj yupj. 


text:
Nin wa Satanás lal. Jupj pje'á se jamá jupj si jütüta sin popé, jupj enemigopan 'ücj ca malala la mijicj jupj. Jupj nin la qjuijis, jupj nucunú watsja jupj mpes p'iyá. Nin la qjuijis, len̈ way ca polel malala mpalas jupj. 


text:
<pb/>”Napj tsyupapj jupj, diablú. Nin mpes 'ücj lo 'ü'süs lejay jupj malala la tjijá. Diablo yom jas tjiyocj jinwá. P'a wa ma polel wama la winin la pecj yom jas tjiyocj wo mo'ó. Mwalá way ca ntsu'pas yom jas tjiyocj. Locopyaya 'ücj lo tjilil yom jas tjiyocj juts'a'á. 


text:
<pb/>”Nin mpes nin velé Dios ma ca perdonar la numijis nun, nin tjowelé mpes. T'üc' way velé napj. Pjü way malala nyuca lajay, pjü way 'ücj perdonar liji Dios. Pjü malala javelepj Dios po'ó, jupj 'ücj perdonar liji wa. 


text:
Pjaní p'in ma perdonar liji. Malala javelepj Dios Cjües po'ó, Dios ma perdonar lis mijis. Yupj lovin malala nsem Dios lal.” 


text:
Nin tjevele Jesús. Niyom nepénowa tjowelepj lapanen jupj jos mo'o pü'ü, mpes nin tjevele. Dios jos jin lajay, yupj ne Jesús jüpülücpan. 


text:
<pb/>Jesús jamay ne'aj tjac', jupj jüpülücpan tjiquil wa. Wama ma polel jiltsja yupj, mpes pje'á lejen̈tsja yupj. Quelel javeleptsja Jesús lal. Mpes ne'aj tjatja sin popa pjaní jas tjajam wa mo'ó, lal ncuwim Jesús. 


text:
<pb/>Gente pülücj Jesús t'asiyú játjatsja, tjowelepj Jesús lal: —Jemay tjac', pyülücpan tjiquil wa, pje'á jatja quinam. Quelel jis januc yupj. 


text:
<pb/>T'asiyú jatja yus tjinyuca Jesús, tjevele: —Nun napj namay jin p'iyá napj lal. Nun napj mpülücpan jin p'iyá. 


text:
Dios jos jin lojí, nun napj natjaypan jinwá, napj nta'apan jinwá, napj namay jinwá nun napj lal —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tjemey 'üsǘ püné la nt'a. Sin 'yüsa la síjitsja ne'aj. Pajal pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a. Mpes barco wama tjemey, 'etjele jupj, más 'ücj la veles yupj jis walap'a'á. Pajal pülücj 'üsǘ la nt'a lejen̈tsja jis la pjac. 


text:
Pajal pülücj sin tji'yüsa lis tjiji jupj. Lovin parábola tjevele jupj, sin la 'üsüs jis la jay. Niná Jesús tjevelá: 


text:
Setel nepenowá pe casá palá tinca. 'Ots'ots' way 'amá 'alatsja ne'aj. Len̈ way tecyojo, 'amá tsjicj way p'in já'asatsja, ne nin. 


text:
Nin mpes malala tepyala jupj. Tjejyawca na, ts'iquenan̈. Ts'iquenan̈tsja jis ts'il 'amá casá way ton̈ca mpes. 


text:
Setel nepénowa jam nt'a palá tinca. Jam jis t'yüna watsja. Pajal qjuisiyama tepyala, mpes jupj sínetsja ma si t'ünǘ. Ma tjevyala jupj. 


text:
Setel nepénowa 'amá 'üsüs casá palá tinca. Tecyojo, jis t'yüna. 'Üsüs tjevyala. Nepénowa setel tréinteya tjevelan̈, nepénowa sesenta, nepénowa cien”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pjü way tjil na, Jesús discipulopan dóceya jupj lal játjatsja custjay. La p'a nepenowá jupj lal játjatsja wa. La tjü'üy Jesús lal tsjan mpes parábola mpes sin tji'yüsa lis tjiji. Más 'in costa la 'üsüs niná. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: “Dios ma se 'aya pjü sin 'yüsa 'oyn nyuca jyü'ta jupj. Jupj nu 'yaya nun ca nusin mü'üsüs niná. Nin tulucj yupj jis lal. Dios si jütüta sin popa tulucj yupj. Parábola mpes p'in sin 'yüsa lejay yupj. 


text:
Mpes t'üc' ca nsem niná Dios Popel tjevelá:<pb/>‘Lovin ca nucucj, newa ma ca jus nlayecj tsjan nucucj yupj.<pb/>Lovin ca mpjacan̈, newa ma ca sin mü'üsüs.<pb/>Yupj newa ma quelel sa con̈ Dios, mpes Dios ma polel perdonar la siji.<pb/>Nin mpes ma se 'aya sin 'yüsa yupj.’ ” 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: “¿Ncu ma nusin 'yüsa parábola niná? Ma nusin 'yüsa niná, p'a wa ma wa ca nusin mü'üsüs nun. 


text:
Gente nepénowa setel jümücj casá palá tinca jinwá yupj. Yupj pjyacan̈ Dios tjevelá. Locopyaya Satanás jac' la ta'es yupj tjepjyacan̈. Nin mpes yo' pe'e Dios tjevelá. 


text:
Gente la p'a, setel pe casá palá tinca jinwá yupj. Yupj pjyacan̈ Dios tjevelá. Japon yupj. 'Ücj jisas se palá tjepjyacan̈ mpes. 


text:
Tsjutsj jis ts'il 'amá casá way ton̈ca jinwá yupj. Tsjicj way p'in japon. Locopyaya malala se palá ca nacj. La p'a malala la sajay napj lal japon mpes ca nacj. Nin tepyala na, len̈ way p'a casá yola se palá yupj. Ma quelel sa con̈ quinam Dios. 


text:
Mop'in pajal nin yola nosis casá lajay mpes. T'emel pülücj jisas yupj. Yola t'emel pajal 'üsüs; t'üc' tulucj niná. Jisas ca pülücj nta'acj nosis casá. Mpes lovin ma lajay Dios tjevele jin. 


text:
Gente la p'a wa setel 'amá 'üsüs casá palá tinca jinwá yupj. Pjyacan̈ Dios tjevelá, jisas wa niná. Yupj nin lajay Dios tjevele jin. Yupj 'üsüs pajal; setel sine, cyojo, vyala jinwá yupj. Nepénowa treinta velan̈ jinwá yupj. Nepénowa sesenta velan̈ jinwá yupj. Nepénowa cien velan̈ jinwá yupj”, nin tjevele Jesús Dios Popel pjyacan̈ mpes. Dios jos qjuisin 'yüsa jupj velá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jilal: “Nenéyawa nun sin popa pjaní 'iyó je si müjü, que'e jupj. Nin liji na, ma tsjo'oy 'alá pyünta. Ma cjan 'alá pyünta. Campanya pyünta pjü 'ücj jis la nuc. 


text:
Nin p'iyá, Dios ma mpja'nes jupj quelel sin 'yüsa liji. Püna ma jis tje'yaya sin la 'üsüs, niná quelel sin mü'üsüs la mijis jupj. Püna ma sin tji'yüsa, niná ca jus nlayecj. Niná 'ücj ca jus nucucj nsem. 


text:
<pb/>”Po nujola t'as pjo'oqué mpes. Nun quelel nin lojí Dios velá, jupj pülücj ca nusin 'yüsa la mijis. Más 'üsüs la mijis ca jupj nun la tjüjí lal. 


text:
Nun quelel nusin 'yüsa Dios velá, mpes más pülücj ca nusin 'yüsa la mijis Dios. Nin p'iyá pjü jis lal. Dios jisas, mpes ca sin mü'üsüs. Nepénowa ma quelel sin 'yüsa Dios velá. Pjyacan̈ p'in. Mpes ca ma polel sin 'yüsa Dios velá. Sey c'a ca la mijis jupj”, nin tjevele Jesús. Pülücj ca mpatjam Dios lal, jupj tjevele topon mpes. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: “Napj ca nusin mü'üsüs la mejay 'oyn nyuca liji Dios nosis casá. Yom setel sine jinwá liji. Yom setel witjacj la ts'iya. 


text:
Setel cyojo, si t'ünǘ. Jaw na, püste na, newa si t'ünǘ. Yom jya na nin p'iyá, si jünsa na nin p'iyá. Yom niná ma selé 'onin ne nin lovin si t'ünǘ. 


text:
Jupj sin nin cyojo 'amá mpe, lejen̈ yupj. Mwalá way 'elyon pyala. 'Elyon tepyala na, ts'ituju. P'a jawas wolas velan̈. 


text:
Wolas ts'its'e na, 'ücj jat'anapj quinam. Mpes jat'anapj, jacutj yupj. Nin p'iyá ca nsem gente jis lal”, nin tjevele Jesús. Ma pjü way Dios jisas, Dios mpes 'a si mulú nt'a. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: “¿Tsjan ca mpalas Dios si jütüta jis lal? Parábola ca mvelé, mpes ca nusin 'yüsa la mejay tsjan ca mpalas. 


text:
Sine na, t'yüna jupj. Más püné t'yüna la p'a tsjutsj jilal. Campanya ton̈ca. Jis pjel campa se palá. Mpes tsipyaya jiquil, 'ücj lejen̈ jupj pjwel casá, tsjojoca nt'a. Nin p'iyá ca nsem Dios si jütüta jis lal”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>P'a wa parábola witjacj tjevele Jesús yupj jilal. Parábola mpes sin tji'yüsa la tjiji Dios tjevelá. 'Ücj sin 'yǘsatsja, nin p'in tjevele jupj. 


text:
Parábola p'in tjevele jupj, pülücj 'a jis tjimyula jis lal. Jusapj tjá'asa na jupj discipulopan jis lal, sin tji'yüsa lis tjiji tsjan quelel véletsja parábola mpes. Jesús 'ücj tjijyü'ta lüpjǘ, 'üsǘ püné 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Mpes len̈ way tjil jupj lal. Tjil pülücj 'a jis tjimyula mpe. Así 'ücj liji secj tjemey Jesús. Barco la p'a wa tjil wa yupj jilal. 


text:
Pajal jas tjelyapjünǘ lüpjǘ 'üsǘ püné nt'a. 'Üsǘ la tjepjetpjets'é tepyala. 'Üsǘ wama tjemey barco mo'ó, ne quelel pít'atsja barcas. Campwila quelel jámatsja. 


text:
Jesús barco cjüip'a'a pǘ'ütsja, jyatsja. Pülül jay pálatsja jupj. Jupj discipulopan jas tiquilquil. Tjowelepj: —Qjuis Jepa, qjuis qjues nt'ancam, nca'lequecj ca ncupj. ¡Qjuiyola ma jele jipj! 


text:
<pb/>Jas nisa Jesús. Cus tjeve'le lüpjǘ. Cus tjeve'le wa 'üsüs. Mpes lüpjǘ 'üt'ün nasa tepyala. 'Üsǘ 'üt'ün nasa wa. 


text:
Jesús jis la tji'yüya jupj discipulopan jilal: —¿Tsjan mpes locj jeyatsja nun? ¿Ncu ma poné custjay napj polel nucopj p'yacj? 


text:
<pb/>Yupj pajal lacj tjeyaptsja. Yuwá tjowelepj: —¡T'üc' way yom niná pasal püné way! 'Ücj si jütüta lüpjǘ, 'üsǘ 'ots'ipj, ne nin lajay jupj jyü'ta jin.<pb/>


text:
Barco mpe pje'á tjemey Jesús 'amá nt'a. Yom tjac' la nüjüsü jupj panteón mpe. Lapanenpan pülücj pátjatsja jupj jos mo'ó. 


text:
Yom niná lovin tüpǘ'ütsja panteón mo'ó. Pajal jas tjiyoctsja jupj. La p'a ma polel tsupaptsja jupj, 'üpǘ t'anca jupj lovin. Nin p'iyá cadena lal, t'anca wa jupj. 


text:
La pülücj jupj mos t'asiyú tsupaptsja, tsjom t'asiyú tsupaptsja wa acero mpes, cadena mpes wa. Lovin t'anca jupj cadenas. Lovin tji'yula aceras. Mpes lovin polel jámatsja la p'a tsupaptsja na. 


text:
Lovin tjuwine panteón nt'a, joc' mo'ó 'ots'ipj. Ne'aj tjuwine jaw na, püste na 'ots'ipj. Newa la tipiya, jupj jüp'üy newa t'yüjü wa jupj, pe mpes. 


text:
Jupj jus tjinyuca Jesús campa mpe, ne ts'üequené Jesús nt'a. Jesús wolap'a'a tüic' jin tjüjünsü jupj. 


text:
<pb/>Yümücj la tipiya: —¿Tsjan mpes napj nt'a tjacuy? Jesús jipj. Dios Jatjam jipj, Dios ne más püné pjü jilal. Najas mvelen Dios lal ma ca malala la mijin napj lal —lapanen nin tjevele. 


text:
Lapanenpan la tjomon Jesús lal: —Qjuis tjijyü'ta nlaca malana nt'a. Qjuis ma'ayan nlaca malana jisas mo'ó. 


text:
<pb/>Jesús tjevele 'ücj jis la winin yupj nt'a. Mpes lapanenpan tjil yom jos mpe. Tjil malana jisas mo'ó. Jisas mo'o tjil na, malana ts'equenen̈ neven palavin. Mil mat'e waytsja yupj. 'Üsǘ püné mo'o tjil. Jis qjues t'anca yupj, tecya'lin̈. 


text:
<pb/>Malana jajamapj niná tjunuc na, ts'equenen̈ yupj. Pülücj patja nt'a tjowelepj nin tepyalá. Wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a tjowelepj wa yupj. Mpes pülücj tjil jis la nuc niná tepyalá. 


text:
Jesús nt'a tjil na, jus tjunuc yomen lapanenpan pülücj pátjatsja jupj jos mo'ó püna p'in. Ne'aj tjá'asa. Sa capyatsja jupj, 'ücj jólatsja quinam. Lacj tjeyapj yupj nin tepyala mpes. 


text:
<pb/>P'a witjacj tjunuctsja Jesús tji'yü'sa la tjiji yomen. Mpes yupj tjowelepj la p'a jis lal tsjan tepyala yom lal, lapanenpan jupj jos mo'o tapatja p'iyá. Tjowelepj wa tsjan tepyala malana jilal. 


text:
<pb/>Mpes Jesús barco wama tjemey. Custjay ma tjemey na p'in, niná yomen, lapanenpan jupj jos mpe tjil p'iyá, jupj tjevele Jesús lal. La tjemyona Jesús lal jupj ca ma'ayas jupj lal ca mim, cus la con̈. 


text:
Jesús ma tje'yaya tjemey jupj lal. Tjevele: —Jutja jipj wya nt'a. Wya nt'a patja jis lal mvelen jipj Jepa Dios pajal 'üsüs la tjiji jipj mpes. Mvelen ca jupj jólatsja malala 'e tepalá —nin tjevele Jesús jupj lal. 


text:
<pb/>Mpes yom tjemey quinam. Decápolis nt'a pülücj jilal tjevele Jesús pajal 'üsüs way la tjiji jupj mpes. Yupj pjü way pajal yólatsja Jesús pajal 'üsüs la tjiji mpes. Jesús jas tjijyünsa tepe'á. Niswa tüpü'ü la tjiji jupj. Quepj püs way malala jos tji'yü'sa la tjiji wa. 


text:
<pb/>Jesús 'üsǘ na'aj po'ó tjemey niswá barco mpes. Ne'aj tjil na, barco mpe tjemey. Pülücj 'a jis tjimyula Jesús nt'a, 'üsǘ la nt'a tón̈catsja na. 


text:
Yom pjaní Jairo ló tjac' wa. Jupj jépatsja judiopan 'a jis tjimyula nt'a. Jus tjinyuca na Jesús, tüic' jin tjüjünsü jupj Jesús wolap'a'á. 


text:
Pajal la tjemyona Jesús lal: —Ncucus tsjicj quelel pe'e. Was nawá nt'a. Najas po la mo'ot'en ncucus, ne mü'ü'süs ca jupj, ca jupj mpü'üm. 


text:
Lovin leméliyu jaylacj la tjíjitsja jupj doctor lal. Malala tepyala p'in leméliyu mpes. Pjü jupj t'emel tecyawaja. Lovin ma tji'yü'sa, más 'in malala jos tepyala p'in. 


text:
Jupj wola tjowelepj Jesús polel jis mü'ü'süs la mijis malala jisas. Mpes Jesús cjüil tjemey. Po la tje'yot'a Jesús jas quip. 


text:
<pb/>Nin tepyala na, Jesús seletsja tji'yü'sa la tjiji jupj. Mpes la nujuya, jis la tji'yüya 'a jis tjimyula jis lal: —¿Pjacj po la tje'yot'a nin quip? 


text:
<pb/>Jesús discipulopan tjowelepj Jesús lal: —Jipj selen pülücj t'asiyú lejen̈ jipj nt'a, cyapj jaletjatj. ¿Tsjan mpes jis la tji'yüy pjacj jin po la tje'yot'a? 


text:
Quepj seletsja jupj tji'yü'sa quinam, mpes tjemey Jesús nt'a, tüic' jin tjüjünsü jupj Jesús wolap'a'á. Ticyücüyütsja, pajal lecj tjeyatsja mpes. Jesús lal tjevele pjü way jupj la tjijá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Jipj tepyon napj polel 'i 'ü'sa lejay. Nin mpes 'i tjü'ü'sa jipj. 'Üsüs way mim quinam jipj. Lovin ca 'ücj winim quinam jipj. 


text:
<pb/>Newa jupj lal véletsja na, niyom nepenowá tjiquil Jairo wo mpe, jupj ne jépatsja judiopan 'a si mulú nt'a. Tjowelepj: —Jipj cyucus tepe'e. Más 'ücj ma le mon quinam qjuis Jepa lal. 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca jepa lal tjoweleptsja. Tjevele jepa lal: —Po ma lecj tjeyá. Tepyona p'in napj polel cyapj p'yacj. 


text:
<pb/>Jesús jostsja la p'a ma ca mal quinam jupj lal. Nepénowa cus tocon̈ p'in. Pedro pjaní waytsja, Jacobo pjaní waytsja, Juan p'a watsja. Juan Jacobo tsüipe waytsja. 


text:
Tjil na jepa wo nt'a, Jesús yus tjinyuca gente pülücj ne'aj, yümücj pjac la tjajaytsja. Yümücj la tupuyuptsja. 


text:
Jesús wama tjemey, jis la tji'yüya: —¿Tsjan mpes yümücj pjac lojí? ¿Tsjan mpes pajal lu puyú? Tsjicj tepe'e tulucj. Tjejyá p'in. 


text:
<pb/>Yupj tjuwi'in̈ jupj tjevele mpes. Jesús pjü pje'á sin tjejyama. Tsjicj popay, jamay jis lal tjemey tsjicj pǘ'ütsja nt'a. Jupj discipulopan ne'aj cus tocon̈, yupj tsjicj pü'ü nt'a tjil wa. 


text:
Jesús ntjüi'le tsjicj mos. Tjevele tsjicj lal: —Talita, cumi. (Cupj velecj: “Tsjicj, jipj lal velé napj, jin tjijyünsa”.) 


text:
<pb/>Len̈ way jas tjijyünsa jupj. Tjuwine jupj quinam (Año doce tyá'atsja jupj.) Yupj ne'aj tjelejen̈ pajal yólatsja pajal 'üsüs tepyala mpes. 


text:
Jesús jis tjijyü'ta tsjicj popay lal, jamay lal wa, ma jis la veles la p'a jilal niná tepyalá. Jilal tjevele wa ma'ayacj la las tsjiquis.<pb/>


text:
Sábado tjejyawca na, judiopan 'a si mulú nt'a tjemey. Sin tji'yüsa lis tjiji ne'aj. Tjepjyacan̈ sin popa pülücj pajal yólatsja jupj 'üsüs tjevele mpes. Tjowelepj yuwá: —¿Ca'aj tjemey yom niná jas la 'üsüs niná? ¿Tsjan mpes pajal selé jupj? ¿'Oyn nyuca pajal 'üsüs liji, yom p'in ma polel lijá? 


text:
Silla líjitsja, cjan líjitsja pǘ'ütsja jupj. Jupj María jatjam p'in. Jupj püné tulucj. Selecj wa jupj jatjaypan jis lá: Jacobo pjaní wa, José p'a wa, Judas p'a wa, Simón p'a wa. Jupj to'opan qui'á patja wa cupj qjuis lal —nin tjowelepj yuwá. Mpes ma jisastsja Jesús. Ts'a tji'in jupj lal. 


text:
<pb/>Nin mpes yupj jilal tjevele jupj: —Nun ma jisas napj velé, napj nun jis lal tüpü'üs mpes. Nin lovin profetapan jis lal. P'a nt'a patja jisas profeta vele Dios mpes. Jupj pü'ü nt'a p'in ma quelel japon jupj 'üsüs. Jupj jüpülücpan p'in ma yola jupj 'üsüs. Nin p'iyá jupj wo nt'a —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Mpes Jesús ma polel 'üsüs la tjiji ne'aj, Dios p'in 'ücj liji jinwá. Yupj ma topon püné waytsja jupj, ne nin. Malala jisas nepenowá po la tje'yot'a la p'in. Jis tji'yü'sa lis tjiji. 


text:
Ne'aj tapatja ma topon Jesús pajal 'üsüs líjitsja. Jesús jólatsja yupj pajal sey c'a, yupj ma topon mpes. Locopyaya p'a nt'a tjemey. 'A mulú patja nt'a wínetsja, sin 'yüsa la síjitsja. T'üc' sin 'yüsa lis tjiji na, p'a nt'a tjemey lovin. Jesús jupj discipulopan dóceya sin tjejyama tsji' la mijicj jupj mpes. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan dóceya jilal tjevele jis la cuwis. Sin tjejyama, mat'e mat'e ca mal, ca tsji' la mijicj jupj mpes. Jis tje'yaya 'ücj pje'á la ts'i lapanenpan. 


text:
<pb/>Yupj jis lal tjevele wa 'oyn nyuca la mijicj yupj, tjil na. Ninana Jesús tjevelá yupj jis lal: “Nun lowú na tsji' la müjí napj mpes, ma ca nt'a nun p'a jawasa nujisas mpes. Tjacjaj p'in 'ücj t'o nun, lowú na. Po ma ve t'o, yacjaya nu lo las. Ma tjamá 'opos. Po ma t'o t'emel. 


text:
Nepénowa ma ca jisas nsem nun tjuculá yupj nt'a. Ma ca quelel mpjacan̈ nun welé napj mpes. Mpes yupj mpe lowa. Nun lowú na nepé, nun jis tsjam sin tjowowojó, ca palá jis ntüncüs pjüpjüs. Mpes ca sin mü'üsüs la müjí Dios ma japon jinwá yupj quinam. Dios ca pajal jis capj ntülüs, malala la tjajay jis capj tyüla na. Más ca jis capj ntülüs yupj, Sodoma nt'a tapatja jilal. Más ca jis capj ntülüs yupj, Gomorra nt'a tapatja jilal. T'üc' way niná”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Mpes Jesús discipulopan dóceya tjil yupj. Tjowelepj pülücj jis walap'a'á más 'ücj yupj ca 'aplijila nsem malala nyuca la tjajay mpes. Tjowelepj más 'ücj ca 'üsüs la mijicj quinam Dios jos jin. 


text:
Lapanenpan jilal tjüjütütj wa jis la winin gente jisas mpe. Malala jisas aceite sey tjocjolol wa jis la 'ü'süs. Juan el Bautista tepe'e. 


text:
<pb/>Herodes jepa pünetsja Galilea mo'ó. Jupj wola tjowelepj wa Jesús pajal 'üsüs la tjiji mpes. Pjü ne'aj tapatja jus nlaytsja Jesús po'ó, mpes nin. Yupj nepénowa javeleptsja: “Jesús Juan el Bautista p'iyá. Jas tjijyünsa, niswa la püt'üs jupj. Nin mpes 'ücj 'üsüs liji Jesús, yom p'in ma polel liji jinwá.” 


text:
La p'a wa tjowelepj: “Elías jupj”. P'a witjacj tjowelepj: “Profeta jupj, profetapan püna tapatja jinwá”. 


text:
Herodes wola tjowelepj na Jesús po'ó, jupj tjevele: “Jesús ne Juan el Bautista p'iyá. Napj tjijyütütj jupj mwen taná la jocj, tepe'e jupj. Quina jas tjijyünsa, pü'ü niswá”, nin tjevele Herodes. 


text:
<pb/>Püna tjijyü'ta jis la tjilil Juan, ne nin. Tjijyü'ta la tsupapj, la 'onsos jupj cawilta mo'ó. Nin la tjiji Herodías mpes. Herodías Herodes vosastsja. Herodes jatjay Felipe jats'om waytsja jupj, Herodías. Locopyaya Herodes tjowaya wa jupj lal. 


text:
Nin mpes Herodías lovin ts'i 'inyatsja Juan el Bautista lal. Quelel 'yǘ'natsja jupj, newa ma polel líjitsja niná. 


text:
Herodes tjejyama Juan el Bautista, ne nin. Lecj tjeyatsja Juan el Bautista lal. Jupj seletsja Juan 'üsüs waytsja. Seletsja Juan 'üsüs waytsja Dios lal. Nenéyawa Juan tjevele Herodes lal. Herodes 'ücj jos tjapjaca Juan tjevelá, lovin ma jas tji'yüsa tjapjacá. 


text:
<pb/>P'a jyawca na, Herodías 'ücj malala la tjiji. Herodes p'a año tepyala na, pülücj la tjiji jis la las. Jis lal tjevele ncul jupj auxiliar noypan, jepa militarpan 'ots'ipj, niyom noypan Galilea mpe ne'espan 'ots'ipj. 


text:
Herodías jucucus wama tjac', bailar la tjiji jis la nuc. Herodes pasal 'ücj jostsja tjinyuca mpes, la p'a 'ücj jisastsja wa. Mpes Herodes tjevele jupj lal: —La monan napj lal jipj jyas jin. Jipj le mon mya 'a ca. 


text:
T'üc' way velé napj, Dios pjoca. Jipj le mon, mya 'a. La mitad way nas napj jyütütj popé 'ücj 'e 'a —nin tjevele Herodes. 


text:
<pb/>Pje'á tjemey jamay nt'a. Jupj lal la tji'yüya: —¿Namay, tsjan jyas napj le mon? Jamay tjevele: —Mvelen ca jipj jyas Juan el Bautista jay pjucj —nin tjevele jupj jamay. 


text:
<pb/>Len̈ way tjemey Herodes nt'a, tjevele: —Najas nca'an ma 'en Juan el Bautista jay pjucj plato püné mo'ó quinam —nin tjevele jupj. 


text:
<pb/>Herodes pajal 'aplijila tepyala jupj tjevele mpes. Ma quelel líjitsja niná, tsjücjüim la tjemyona mpes la tjiji p'in. Jupj nasa tjevele jupj 'ücj la 'ayas jupj la tjemyoná. Tjevele wa Dios tjapjaca. Pjü ne'aj tjepjyacan̈ jupj tjevelá. Yupj nasa tjiquil watsja, Herodes pülücj jis la las la tjiji mpes. Nin mpes ma quelel véletsja ma ca ma'ayas niná. 


text:
Mpes len̈ way tjijyü'ta jomozo Juan el Bautista mwen taná la jocj, nca'as jay pjucj. Mpes jomozo tjemey cawilta nt'a. Juan el Bautista mwen taná tjejyo'o. 


text:
Jupj jay pjucj teque'e plato püné mo'ó, tje'yaya tsjücjüim. Tsjücjüim jupj jay pjucj tje'yaya jamay. 


text:
<pb/>Juan el Bautista discipulopan jus nlaytsja niná tepyalá, mpes tjiquil. Juan el Bautista jüp'üy tjajam, tüpüntüpj pe jul mo'ó, neven nt'a, tepe'e 'ücj la püntüs nt'a. Jesús pülücj way jis tje'yaya jis la las. 


text:
<pb/>Apostolpan tjiquil Jesús sin tjejyama mpe. Tjowelepj Jesús lal tsjan la tjajay yupj tjil nt'a. Tjowelepj wa tsjan sin tji'yüsa la tjajay. 


text:
Gente pülücj jiquiltsja Jesús nt'a. Newa tjiquil nepenowá, newa tjil nepenowá. Mpes ma polel jalatsja yupj. Jesús tjevele jupj apostolpan jilal: —Napj lal 'alas. Ca nlaca jis wa cjuwá nt'a, ne'aj tsjicj way ca mpatjaquecj. 


text:
Pasal pülücj yus tjunuc tjil yupj. Ne'as jus tjunuc Jesús jupj discipulopan jilal. Mpes ts'equenen̈ 'üsǘ t'asiyú. Pasal pülücj nin la tjajay, tjil yupj tapatja mpe. Mwalá way ne'as tjil Jesús lal. 


text:
Jesús ne'as tjemey na, gente pasal pülücj yus tjinyuca, játjatsja jus la nuc. Pajal jólatsja yupj mpes. Oveja yusapj jinwatsja yupj, len̈tsja pjacj jis cüjamas. Mpes pülücj sin tji'yüsa lis tjiji. 


text:
Pajal t'awaná nasa. Mpes Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a, tjowelepj: —T'awaná quinam. Wa cjuwá qui'á. 


text:
Mpes pjü sin tjejyama, ne'aj ca mal jis wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a, jis wa nepénowa lejen̈ nt'a wa. Ca ve jaylacj la mijicj jis la las —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Nun p'iyá jis tja'ayá, nlajacj yupj. Yupj tjowelepj: —¿'Oyn la qjuijicj la qjuijim nenem cupj? ¿Ncu jyas cupj ca nlaca ca pan jaylacj la mijicj? Yom pjaní mes ocho tsji' liji jaylacj nsem niná, ne pjü t'üc' nlajacj. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya: —¿Pan nol to'á? Lowa nucú —tjevele. Tjunuc na, tjowelepj: —Pan cinquiyá, cjul mát'eya tya'acj cupj. 


text:
<pb/>Mpes pjü 'atjalapj yupj. Cien cien 'a mulú játjatsja nepenowá. Cincuenta cincuenta 'a mulú játjatsja nepenowá. 


text:
Jesús nt'ya pan cínquiya, nt'ya wa cjul mát'eya. Tjinyuca tsjun po'ó, tjevele Dios lal tjüwüi'i ve tje'yaya mpes. T'üc' tjevele na, la tjelepta taná pansas. Jis tje'yaya jupj discipulopan jis la 'ayas ne'aj tjatjá. Nin p'iyá la tjiji cjulun lal. 


text:
Ma polel pjü tjalá. Mpes discipulopan quiliyú noypan dóceya tipit'a la tjajay yupj pansas lal, cjulun lal wa. 


text:
Jesús pajal 'üsüs la tjiji, mpes niyom cinco mil t'üc' tjalá jupj jis tje'yaya popé. 'Üsǘ püné casá tjuwine Jesús. 


text:
<pb/>Pjü t'üc' tjalá na, Jesús jis tjijyü'ta jupj discipulopan barco mo'o jis la winin. Sin tjejyama 'üsǘ püné na'aj po'ó, Betsaida nt'a, jupj quelel jámatsja nt'a. Jesús jostsja yupj mwalá way ca mal jupj lal, jupj la p'a sin tjejyama nas. Mpes tjil yupj. 


text:
Püste tepyala na, jupj discipulopan barco mo'o játjatsja 'üsǘ püné culupwen nt'a. Jesús jusapj já'asatsja 'amá nt'a. 


text:
Yus tjinyuca yupj pajal tsji' la tjajaytsja tjil. Lüpjǘ püné jis wala séjetsja, ne nin. Pǘstetsja custjay. Nasa quelel jyawca na, Jesús tjac' yupj nt'a. 'Üsǘ casá wínetsja jupj. Barco la quin quelel jámatsja jupj. 


text:
Discipulopan jus tjunuc, ma jus nlaytsja Jesustsja jupj. Tepe'e cjües wine p'in, nin yólatsja yupj. La tupuyupj 


text:
jus tjunuc na. Pasal lacj tjeyaptsja. Len̈ way Jesús tjevele: “'Ücj nujisas t'as. Napj ne p'in winis. Po ma locj tjeyá nun.” 


text:
<pb/>Jesús barco wama tjemey yupj tjatja nt'a. Wama tjemey na, lüpjǘ 'üt'ün tepyala. Jupj discipulopan pajal yólatsja 'üsüs tepyala mpes. 


text:
T'an̈ p'in tjunuc Jesús 'üsüs la tjiji pan lal. Newa ma sin tji'yüsa tsjan mpes 'ücj nin la tjiji jupj. Ma polel sin 'yǘsatsja Jesús po'ó. 


text:
Mpes jun ta'á ts'equenen̈ tjil yupj, malala jisas tucuman hamaca mpes Jesús nt'a. Jupj p'a nt'a tjemey na, la p'a wa jis wala tjowelepj ca'aj tjemey, ne malala jisas tjajam wa ne'aj jupj nt'a. 


text:
Lovin nintsja. Jupj tjemey nt'a, jis wa nepénowa lejen̈ nt'a, pülücj patja nt'a wa, jis wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a wa, lovin tucuman malala jisas jupj nt'a. Pülücj 'a si mulú nt'a tüpüntüpj yupj. Pajal la tjomon Jesús lal jupj ca jis ma'ayas malala jisas po la 'otj jupj jas quip la nt'a. Quelel po la 'otsja jupj jas quip la nt'a la p'in, jis la 'ü'süs. Pjü way jas quip po la tjo'otj, pjü way jis tji'yü'sa yupj.<pb/>


text:
Niyom nepénowa tjiquil Jerusalén mpe, 'a jis tjimyula Jesús nt'a. Nenem nepénowa fariseopan, nepénowa Moisés popel sin tji'yüsa lajaytsja la p'a jilal. 


text:
Yus tjunuc Jesús discipulopan nepenowá jalatsja na. Ma jis mas tapatsj, judiopan püna la tjajay jinwá. Yupj sin tjalá. Mpes niyom nenem yólatsja malálatsja discipulopan Dios lal. Yólatsja te jinwatsja yupj. 


text:
(Fariseopan quelel jalá na, yupj jis mas japatsj, ca jis mas 'üsüs nsem niswá Dios lal. Nin p'iyá lajaytsja pjü judiopan. Judiopan püna tapatja nin lajaytsja, mpes newa nin lajay yupj. 


text:
Ve jaylacj lajay na jis la las, niná jis wa nt'a jacutj. Quelel jalá na, jis mas japatsj mwalá way p'in. Ma jis mas japatsj, ma jalá. La p'a nin p'iyá lajay wa, püna tapatja nin la tjajay mpes. Pocillo japatsj wa püna tapatja la tjajay jinwá. Nin p'iyá jarro japatsj wa, tsjo'oy nin p'iyá, jalá nt'a nin p'iyá.) 


text:
<pb/>Nin mpes Jesús lal tjowelepj fariseopan, Moisés popel sin 'yüsa lajay jupj lal tjowelepj wa. La tjü'üy: —¿Tsjan mpes jipj discipulopan ma lajay judiopan püna la tjajaytsja jinwá? Jipj discipulopan quelel jalá na, ma jis mas japatsj judiopan lajay jinwá. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Nun welé nun p'iyá 'üsüs lojí, newa nun 'üsüs lojí tulucj. Püna Isaías t'üc' way tepyaca nun po'ó. Profétatsja jupj, Isaías. Dios mpes tjevele jupj. Tepyaca Dios tjevelá. Dios tjevele:<pb/>‘Gente niná 'üsüs javelepj napj nin po'ó, newa ma quelel la najay.<pb/> 


text:
Yupj javelepj napj püné, newa ma lajay napj najas jinwá.<pb/>Yupj sin 'yüsa lajay gente jajütütj p'in, napj velé jin sin 'yüsa lajay tulucj’, nin tjevele Dios nun po'ó. 


text:
<pb/>”Ma lojí quinam Dios tjijyü'ta jin. Nin lojí judiopan püna tapatja lajaytsja jinwá p'in. Nin lojí jarro po'í na. Nin p'iyá lojí pocillo lal. La p'a pülücj nin p'iyá lojí wa. 


text:
Ma lojí Dios tjijyü'ta jin. Nin p'in lojí judiopan püna tapatja lajaytsja jinwá. Nun nujola pasal 'üsüs nin lojí. 


text:
Püna Moisés tjevele: ‘'Üsüs la müjí nun jis papay lal, nun sejamay lal wa. Nujola nsem noypan yupj nun jis lal. Nun ma ca mvelé nujisas malala jis mpalas nun jis papay, nun sejamay. Nun popa nin cüweles, nun ca mü'ü'ná jupj, malala tjevele mpes’, Moisés nin tjevele püná. 


text:
Nun ma nin p'iyá jü'tǘ, Dios tjevele jin. T'emel cjuwá nun jis papay, nun sejamay ca nacj. Nun cjuwá tulucj. Nun welé 'ücj ma 'oyá yupj jisas. Nun welé nun popa pjaní 'ücj vele yupj jis lal: ‘Ninana napj nats'a'á ma ca nu ma'ayá. Nasa tjeveletsja ninana ca ma'ayá Dios mpes’, nin welé jupj 'ücj ca mveles. 


text:
Nun lojí judiopan püna la tjajay jinwá p'in. Mpes ma nin lojí Dios tjevele jinwá. La p'a pülücj nin p'iyá malala lojí —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pülücj way játjatsja Jesús ne'aj p'in. Niswa tjevele ncul yupj jupj nt'a. Tjiquil na, jupj tjevele yupj jis lal: —Pjü way tjapja'aqué. Nusin tjü'üsüs napj velé. 


text:
Nun lojá na, ma malala nsem nun Dios lal, niná tjalajá mpes. Lampe pyacj mpes p'in, malala nsem nun Dios lal. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús tjemey pülücj 'a jis tjimyula mpe. Wama tjemey jupj tüpü'ü nt'a. Jupj discipulopan tjowelepj jupj lal ma sin tji'yüsa parábola niná. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —¿Ncu ma wa nusin 'yüsa nun? Nun lojá na, ma malala nsem nun Dios lal niná tjalajá mpes. 


text:
Ve tjalajá na, nucol mo'o jama p'in. Locopyaya na'aj lo ts'iyá nun jis p'üy mpe. Newa nin nujola nun, püna nujólatsja jinwá. (Mpes Jesús tjevéletsja pjü 'ücj la las, pjü 'ücj lyajacj. Ma ca malala nsem cupj Dios lal cupj lyajacj mpes.) 


text:
Nin lovin. Malala yola, malala lajay. Yupj p'iyá malala, ne nin. Malala yola, mpes nin p'in yola yupj. Nin mpes wa niyom jamanun tsjücjüimpan tjewyayin̈ tulucj. Nin mpes wa pequen̈. Nin mpes wa sa 'ünan la p'a. Malala yola, mpes wa ne'aj jamanun sejats'om tulucj. Mpes wa nequem lyawun̈ jis vayum tulucj jis lal. Yupj malala yola, mpes nin. 


text:
Nin mpes wa ts'isin̈. Nin mpes wa jisas ca malala mpalas la p'a. Malala yupj, mpes nin. Nin mpes wa la tsuwil. Nin mpes wa yupj jisas jin lajay. Nin mpes wa ts'a 'in 'üsüs tepyala la p'a wa lal. Nin mpes wa pajal malala javelepj la p'a po'ó. Nin mpes wa yola yupj p'iyá pajal püné way. Nin mpes wa ma yola jin lajay yupj. 


text:
Malala yola, mpes nin lajay. Malala yupj Dios lal nin lajay mpes p'in —nin tjevele Jesús. Quepj, Sirofenicia mpe 'esepj, tepyona Jesús polel se p'á'satsja jupj. 


text:
<pb/>Jesús nasa tjemey nepé. Campa 'in tjemey judiopan patja mpe. Jupj tjemey nt'a Tiro po'o patja ne'aj p'intsja, Sidón po'o patja ne'aj p'intsja wa. Wa pjaní wama tjemey. Jostsja gente ma ca jus nlayecj ne'aj já'asatsja. Newa nin, jus nlaytsja ne'aj tjac' jupj. 


text:
Quepj pjaní jus nleya na Jesús po'ó, len̈ way tjac' jupj. Lapanen pǘ'ütsja quepj jucucus jos mo'ó. Mpes tjac' jupj Jesús nt'a, tüic' jin tjüjünsü Jesús wolap'a'á. 


text:
Griego waytsja quepan, judío tulucj. Sirofenicia mpe 'eseptsja. Pajal la tjemyona Jesús lal jupj ca pje'á jas majamas lapanen jupj jucucus jos mpe. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —Judiopan Dios ts'uyupj. Napj 'üsüs lejay yupj mpes. Yupj yuts'a'á ma polel la 'ayas la p'a. Nin p'iyá tsjictjacj jis ve ma polel la 'ayas yupj jis tsjiyó. Más 'ücj tsjictjacj jalá pjü jisas —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Quepj tjevele: —T'üc' tjevelen. Nin p'in velé, ve tsjictjacj nepenowá palá tinca tsjictjacj jalá mpe. Niná 'ücj wa jalá tsjiyó witjacj. (Jupj quelel véletsja Jesús 'ücj wa se p'a'sa jupj.) 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —'Üsüs way tjevelen jipj. Mpes jutja jipj wya nt'a. Lapanen nasa tjemey cyucus jos mpe. 


text:
<pb/>Mpes quepj tjemey quinam jupj wo nt'a. Jucucus jus tjinyuca cjan casá pǘ'ütsja. Len̈ quinam lapanen. Yom pjots' la toptsja, ma 'üsüs véletsja. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Tiro po'o patja nepé tjemey Jesús. Sidón culupwen nipj tjemey wa quinam. Tjemey 'üsǘ püné nt'a, niná 'üsǘ Galilea ló. Ne'as tjemey Decápolis po'o patja nt'a. 


text:
Ne'aj tüpü'ü na, jupj nt'a tucuman wa yomen pjots' la toptsja. Ma wa polel 'üsüs véletsja yomen. La tjomon Jesús lal jupj ca po la mo'ot'es yom niná, mü'ü'süs ca. 


text:
Jesús jas tjan tjemyana jupj. Mos ts'ipal pjots' jul la tje'yot'a jupj. Jupj mos ts'ipal p'iyá tipyuts'a wa, po la tje'yot'a yom pwelam. 


text:
Jesús jis tjijyü'ta pjü way jilal ma jis la veles la p'a jilal nin tepyalá. Mop'in nin tjowelepj. Newa jis tjijyü'ta ma lo veles, newa nin la pülücj nin tjowelepj la p'a jilal nin tepyalá. 


text:
Pasal yólatsja Jesús 'üsüs la tjiji mpes. Tjowelepj: “Pjü way 'üsüs la tjiji. Jis pjats' la topj, si 'ü'sa la siji, pjyacan̈ yupj. Maysa javelepj, si 'ü'sa la siji wa, ne 'ücj javelepj.”<pb/>


text:
P'a jawas pülücj 'a jis tjimyula niswá Jesús nt'a. Cjuwatsja tsjan ca nlajacj yupj. Mpes Jesús tjevele jupj discipulopan jilal jis la cuwis. Tjevele: 


text:
Ma quelel sin jyam yupj, laja secj p'in. Nepénowa campa patja. Jil na, sin napnapj way ca nsem, jis capj nt'ajas —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan wola tjowelepj: —Jipj selen jis wa cjuwá qui'á. Cjuwá ca'aj mpe jis la t'as pansas t'üc' jis la las yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis tjijyü'ta gentas jis la 'osos 'amá 'alá. Nt'ya pansas sieteyá. Tjevele Dios lal tjüwüi'i pansas mpes. T'üc' tjevele na, tjelepta pansas. Niná jis tje'yaya jupj discipulopan jis la 'ayas ne'aj jatjá. Nin la tjajay yupj. 


text:
Cjul tsjictjacj pjaní way p'in játjatsja wa yupj. Mpes Jesús tjevele wa Dios lal tjüwüi'i cjulun mpes. Jis tje'yaya discipulopan. Tjevele ca jis ma'ayacj gentas. 


text:
Nin la tjajay, mpes pjü way tjalá gentas. Pjü jis col tipit'a tepyala. T'üc' tjalá na, newa játjatsja pan popé, cjul popé wa. Mpes discipulopan quiliyú mo'o t'olon pan tsjictjacj, cjul tsjictjacj wa, yupj ma pjü tjalá. Quiliyú siéteya tipit'a la tjajay pan mpes, cjul mpes wa. 


text:
<pb/>Fariseopan tjiquil Jesús nt'a quinam. La tjü'üy jupj lal tsjan mpes 'ücj la tjiji jupj la tjijá. Ma topon Dios mpe tjac', mpes la tjomon jupj ca 'üsüs la mijis, gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes ca sin mü'üsüs ncu Dios jas tjejyama jupj, tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús yümücj tjeqjuesca, 'aplijílatsja yupj pajal sey c'atsja mpes. Tjevele: “Nun quina potjaqué, lo moná napj ca 'üsüs la mejay, gente p'in ma polel lajay jinwá. ¿Tsjan mpes lo moná nun niná? T'üc' way velé, ma ca nin la mejay.” 


text:
Jesús tjemey quinam yupj mpe. Barco wama tjemey niswá jupj discipulopan jilal, ne tjil. Quelel jiltsja 'üsǘ püné na'aj po'ó niswá. Jesús jostsja jupj discipulopan ma mponecj fariseopan jilal, Herodes lal wa. 


text:
Jesús tjevele yupj jilal: —'In tjajama. Po ma nujos t'as fariseopan jis levadura. Ma wa nujos t'as Herodes levadura. Yupj jis levadura malala pajal. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan ma sin tji'yüsa Jesús tjevelá. Yuwá p'in jis la tjü'üy tsjan mpes nin tjevele jupj. Tjowelepj: “Pan cjuwá cupj, mpes nin tjevele niná”. 


text:
Jesús seletsja nin tjowelepj yuwá. Mpes jupj tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan mpes nun weletsja cjuwá pansas? ¿Ncu ma nusin 'yüsa custjay? ¿Ncu ma polel nusin 'yüsa? 


text:
Nun jis jun janapj nun. ¿Ncu ma nusin 'yüsa tsjan nucú? Nun jis pjats' janapj nun. ¿Ncu ma sin 'yüsa pjo'oqué mpes? ¿Ncu ma nujola pyala napj la tjejay? 


text:
Pan cínquiya tjelepj napj, jis tje'yá niyom cinco mil tjalá. Nun quiliyú mo'o t'olonó pan tsjictjacj yupj ma pjü tjalá. ¿Ncu nujola tepyala nol quiliyú tipit'a la tjüjí pan tsjictjacj mpes? —Doce —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —P'a jyawca na pan siete tjelepj napj, jis tje'yá niyom cuatro mil tjalá. Nin p'iyá nun quiliyú mo'o t'olonó pan tsjictjacj yupj ma pjü tjalá. ¿Ncu nujola tepyala nol quiliyú tipit'a la tjüjí pan tsjictjacj mpes? —Siete —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Mpes Jesús jis la tji'yüya: —¿Ncu ma nusin 'yüsa custjay, napj najas nusin mü'üsüs mpes? Yom ma polel tjinyúcatsja jupj, Jesús tji'yü'sa la tjiji. 


text:
<pb/>Betsaida nt'a tjil yupj. Ne'aj tjá'asa yom ma polel nyúcatsja; la p'a witjacj tucuman jupj Jesús nt'a. La tjomon Jesús lal po la mo'ot'es ma nyucá, mü'ü'süs ca jupj. 


text:
Mpes Jesús jupj mos ntjüi'le, lal tjemey campa 'in yupj jis wa lejen̈ mpe. Ma nyuca jun mo'o tipyuts'a Jesús, po la tje'yot'a jupj jun. La tji'yüya: —¿Ncu nyuc quinam? 


text:
<pb/>Jupj jay pjucj jas tjijyünsa, tjinyuca, tjevele: —Napj nyuc gente lyawun̈. Newa yo jinwá yustapj jin nyuc. 


text:
<pb/>Mpes Jesús jupj jun po la tje'yot'a niswá. Po la tje'yot'a na, yom 'ücj tjinyuca. Jun tji'yü'sa tepyala. Pjü way pasal 'üsüs nyúcatsja quinam. 


text:
Jesús jas tjejyama jupj wo nt'a. Tjijyü'ta: —Ma ca mim yupj jis wa lejen̈ nt'a. Ma ca mvelen yupj jilal niná tepyalá. Pedro tjevele Dios jas tjejyama Jesús nosis nt'a. 


text:
<pb/>Jesús wínetsja jupj discipulopan jilal Cesarea Filipo ne'aj p'in tapatja nt'a. Ne'aj pjaní way patja nt'a jis wa tjelejen̈ Cesarea Filipo t'asiyú. Pülücj pátjatsja Cesarea Filipo nt'a. Jesús pjaní pjaní tjemeytsja la nuc pjaní way patja nt'a. Ne'aj tjelyawun̈ na, Jesús jis la tji'yüya jupj discipulopan jilal: —¿Pjacj ne napj jin javelepj gentas? 


text:
<pb/>Wola tjowelepj: —Nepénowa javelepj jipj ne Juan el Bautista p'iyá. Nepénowa javelepj jipj Elías, püna tüpü'ü p'iyá. La p'a wa javelepj jipj p'a profeta püna tüpü'á. Püna 'i tipü'í, niswa püt', nin javelepj gentas. 


text:
<pb/>Jesús nin p'iyá la tji'yüya discipulopan jis lal: —Ne nun, ¿pjacj ne napj jin welé nun? Pedro wola tjevele: —Cristo jipj. Jipj ne Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj. Jipj mpes ca 'üsüs mpatjaquecj. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa la tjiji quinam jupj discipulopan. Tjevele jupj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Tjevele Dios jostsja ca pajal malala mpalas jupj. Tjevele co'müypan ma ca jisas nsem jupj. Nin p'iyá ca nsem sacerdote noypan, nin p'iyá Moisés popel sin 'yüsa lajay. Ma ca jisas nsem jupj, tjevele. Tjevele la p'a ca mü'ü'nacj jupj. Tjü'ünan na, ca jas müjünsüs ts'ac' cont'e na. Ca mpü'üm niswá, nin tjevele. 


text:
<pb/>'Üsüs way sin tji'yüsa la tjiji niná. Pedro ma jostsja niná ca mpalas Jesús lal, mpes jas tjan tjemyana jupj, cus tjeve'le. Tjevele: —Ma ca nin mya mpalas. Dios ca cyapj mp'a'sas. 


text:
<pb/>Jesús la nujuya, yus tjinyuca discipulopan. Cus tjeve'le Pedrú, tjevele: —Jutja napj mpe. Satanás jinwá velen. Jipj ma jele Dios jola jinwá. Yom p'in jola jinwá jele jipj —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, tjevele jis la cuwis pjü ne'aj tjelejen̈, tjevele yupj jilal, jupj discipulopan jilal tjevele wa: —Nun popa quelel ncapj cyon̈ca, ma ca nin la mijis jupj jos jinwá. Nin ca la mijis napj lejay jinwá. Napj cruz po'ó ca ma pats'. Malala ca mpalas wa jupj, ncapj cyon̈ca mpes. Jupj ca jas mü'üsüs napj mpes. 


text:
Nepénowa ca quelel jis capj mp'a'sacj yupj p'iyá. Ma ca jisas malala se palá, mpes ca mvelecj napj lal japon tulucj. Mop'in ma ca mpatjam Dios lal. P'a casá nsem nepénowa jis lal. Nepénowa nca'lin̈ napj lal japon mpes. Nca'lin̈ ca nacj napj mpes javelepj mpes. Nin mvelecj Dios 'üsüs liji gente jis lal napj mpes. Más 'üsüs ca jis mpalas yupj la p'a jis lal. Yupj lovin ca mpatjam Dios lal. 


text:
<pb/>”Nepénowa pülücj jatatj nosis casá, mop'in ma polel patja Dios lal. Pjü way jatatj nosis nt'a ca nacj. Newa 'üsüs way tulucj pjü niná, yupj ma polel patja mpes. 


text:
<pb/>”Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Po ma nu tjemaycas napj mpes. Po ma nu tjemaycas napj velé mpes. Quina patja ma jisas Dios. Pajal malala nyuca lajay. Nun nu tjemaycas yupj ca jus nlayecj nun ncapj con̈có, ne mayca wa ca nsem napj nun mpes, niswa tjacuwis na. Niswa tjacuwis na, pjü ca nucucj pajal püné napj, Mpapay jinwá. Ncuwis Dios angelpan jis lal.<pb/>


text:
Jesús tjevele wa yupj jilal: —T'üc' way velé nun jilal. Nun nepénowa ca nucú Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. Custjay ma taca'liqué na p'in, nun ca nucú niná. Newa potjaqué na p'in, pajal 'üsüs ca mpalas Dios pajal püné mpes. Jesús jas jaw tepyala Dios mpes. 


text:
<pb/>Ts'ac' séisiya tjejyawca na, Jesús tjemey Pedro lal, Jacobo lal wa, Juan lal wa. Yupj jis lal tjemey joc' campanya ton̈ca nt'a, tucuc' pacá nt'a. Yupj yulupjana way p'in tjil. Ne'aj tjatja na, Jesús p'a casá justa tepyala tjunuc yupj. 


text:
Jupj jas quip pajal pje tepyala, jas jaw jinwá. Ma polel pülül la patsj ne pajal pje way cüpalas Jesús jas quip pje way tepyala jinwá. 


text:
Nepé lay tepyala wa Elías. Moisés lay tepyala wa. Yupj manas profetapan püna tapatjá. Tjoweleptsja Jesús lal. 


text:
Pedro tjevele Jesús lal: —Rabbí, po 'üsüs qui'á jyatjaquecj. Ts'epjel cónt'eya ca sin müjünsücj. Pjaní jipj mpes ca nsem, pjaní Moisés mpes ca nsem, pjaní Elías mpes ca nsem. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele na, mol lay tepyala, palá tjac' yupj jis capá nt'a. T'asiyú tón̈catsja. Nepé vele pjactsja: “Niná napj Natjam. Quelel lejay jupj. Tjapja'aqué jupj velá”, nin tjevele mol mpe. 


text:
Nin tjepjyacan̈ na p'in, t'asiyú tjunuc yupj. Jesús jusapj tón̈catsja. Len̈tsja Moisés, Elías len̈ wa. 


text:
<pb/>Yacjaya joc' mpe palavin tjiquil. Palavin jiquiltsja na, Jesús jis tjijyü'ta ma jis la veles la p'a jilal tsjan tjunuc yupj. Tjevele jupj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Mpa'is ca, ca jas müjünsüs la püt'üs niswá, tjevele. Jas tjijyünsa na, 'ücj jis la veles tjunuc mpes joc' mo'ó; nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Mpes ma tjowelepj niná la p'a jilal. Yuwá p'in jis la tjü'üy tsjan mpes Jesús tjevele mpa'is ca, jas müjünsüs la püt'üs niswá. 


text:
Tjowelepj Jesús lal: —Cupj pyonecj jipj niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas. ¿Tsjan mpes niyom nepénowa javelepj Elías mwalá way jac'? Nin javelepj Moisés popel sin 'yüsa lajay. 


text:
<pb/>Jesús wola tjevele: —T'üc' way Elías mwalá way jac' Jepa Püné lal. Dios Popel vele jupj pjü 'ücj liji Jepa Püné jac' mpes. Mop'in nin, Dios Popel vele pasal malala ca ma palas. Nosis casá patja malala ca mvelecj napj nin po'ó. ¿Ncu solejé tsjan mpes Dios Popel nin vele? 


text:
Nasa tjac' Elías. Malala la tjajay jupj lal, yupj jisastsja jinwá. Dios Popel tjevele ca nin la mijicj jupj lal, ne nin la tjajay —nin tjevele Jesús. Jesús pje'á la ts'iya lapanen tjamacjas jos mpe. 


text:
<pb/>Joc' 'alá mpe tjiquil na, niswa tjil la p'a discipulopan nt'a. Tjunuc gente pülücj t'asiyú lejen̈tsja yupj jilal. Niyom nepénowa la veleltsja yupj jilal. Yupj ne Moisés popel sin 'yüsa lajay witjacj. 


text:
Pjü way ne'aj 'a jis tjimyula ma salejeptsja Jesús ncuwim quinam. Mpes tjac' na, po yólatsja jupj tjac' mpes. Ts'equenen̈ la tjalapan jupj lal. 


text:
<pb/>Yom p'a wa wola tjevele Jesús lal 'a jis tjimyula popé: —Natjam lal tjacuwis jipj nt'a. Lapanen pü'ü jupj jos mo'ó. Natjam ma polel vele liji jupj, lapanen. 


text:
Nenéyawa tjüi'le jupj. Ntjüi'le na, 'amá po'o tyüla liji jupj. Natjam lampe p'yoya, wüis si quilila. Pajal cyac'aja. Napj la tjemyon jipj discipulopan jilal yupj ca pje'á la ncoyecj lapanen. Ma polel nin la tjajay yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jilal: —Nun ma poné napj lal. Pajal püs way li nuctsja nun ca mponé napj lal. Püs way tüpü'üs nun lal quinam. Lowa, jupj jatjam lal nculá. 


text:
<pb/>Nin la tjajay, lal tjiquil. Lapanen Jesús jus tjinyuca na, tjamacjas jun jyu'ya, ticyücüyǘ la tjiji jupj. Tyüla jupj, la ts'yüpjütǘ. Lampe p'yóyatsja. 


text:
Jesús la tji'yüya tjamacjas popay lal: —¿Ncu püs way nin pyálatsja? Jupj wola tjevele: —Mwalá way tepyala jupj tsjictsja na. 


text:
La pülücj jupj tyüla nas 'awa mo'ó, 'üsǘ mo'ó 'ots'ipj, lapanen nin liji. Quelel 'yü'na jupj. Jipj polel qjuis capj p'yacj ca nacj. Jele t'as malala qjuis tepyala mpes. Qjuis capj tjep'ya'sa. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —¿Tsjan mpes velen napj polel nucopj p'yacj ca nacj? Jipj napj lal pyon, pjü 'ücj la pal. 


text:
<pb/>Pülücj ts'equenen̈tsja yupj nt'a jis la nuc tepyalá. Mpes Jesús cus tjeve'le lapanen. Tjevele: —Tjamacjas niná ma pjoca, ma wa vele, jipj nin lejay. 'I jütütj, jutja jupj jos mpe. Lovin ma ca mim jupj jos mo'ó niswá —nin tjevele jupj lapanen lal. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, lapanen yümücj la tipiya. Tjamacjas jun jyu'ya, pajal ticyücüyǘ la tjiji jupj. Tjemey jupj. Tjamacjas tepe'e jinwá pǘ'ütsja jupj. Pülücj tjowelepj nasa tepe'e. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús wama tjemey. Jupj discipulopan wama tjil wa, la tjü'üy jupj lal la p'a len̈tsja na: —¿Tsjan mpes ma polel pje'á jas tjejyamacj lapanen niná? 


text:
<pb/>Jis wala tjevele: —Lapanenpan nepenowá pajal costa way sin jomá. Nintsja niná. Más 'ücj lo moná Dios lal ca 'ücj jas majamá; ts'ac' pjaní ma ca nlajá, Dios lal ca mvelé p'in. Ma nin lojí, ma ca mim —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya tjemey Jesús, jupj discipulopan jis lal. Galilea culupwen nipj tjil yupj. Jesús jostsja la p'a ma ca jus nlayecj ne'aj lyawun̈tsja yupj. 


text:
Sin tji'yüsa la tjíjitsja jupj discipulopan, ne nin. Yupj jis lal tjevele: “Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios ca ma'ayas niyom ca malala la mijicj napj lal yupj jisas jinwá. Ca ma 'ü'nacj; locopyaya, ts'ac' cont'e na ca nin müjünsüs la püt'üs niswá”, nin tjevele jupj. 


text:
Yupj ma sin tji'yüsa jupj tjevelá. Lacj tjeyapj, mpes ma queleltsja la 'üy tsjan mpes nin tjevele. Jesús sin tji'yüsa lis tjiji pjacj más püné nsem. 


text:
<pb/>Ne'as tjil quinam Capernaum nt'a, pülücj patja nt'a. Wama tjatja na Jesús la tji'yüya jupj discipulopan jilal: —¿Tsjan mpes lo veleletsja nunwa tjalawú na? 


text:
<pb/>Lyájasa tjatja yupj. Jis tjemyácatsja yupj. Ma quelel javeleptsja tsjan tjowelepj yupj jümücj casá tjelyawun̈ na. Nin tjowelepj cana yupj popé más püné. Niná mpes la tjowelel discipulopan. 


text:
<pb/>Jesús 'etjele quinam. Tjevele jis la cuwis jupj discipulopan. Tjevele: —Nujisas noypan ca nsem nun, más 'ücj po 'in tsjictjacj jin nujola t'as nun p'iyá. Nun pjü jis mozopan nu tepyala na, noypan ca nsem nun. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele na, tsjicj tecyumaná, discipulopan culupwen nt'a tjijyünsa jupj. Col tjevyala tsjiquis. Jesús tjevele yupj jilal: 


text:
<pb/>—Gente pülücj nin jinwá patja, yupj tsjicj niná jinwá. Najas nun ma nujola noypan way nun p'iyá. Najas 'üsüs lojí yupj jilal napj mpes. 'Üsüs lojí na yupj jilal, t'üc' way 'üsüs wa lojí napj lal. 'Üsüs lojí na napj lal, t'üc' way 'üsüs wa lojí Dios lal; jupj nin tjejyama qui'á. Dios mpes tsji' lajay, pjü Dios ts'uyupj jilal tsji' lajay. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Po ma müjü'tǘ jupj ma ca nin la mijis. Jupj napj nlá vele 'üsüs la mijis, yom p'in ma polel liji jinwá. Yom nin lijá, ma malala mveles ca napj nin po'ó yacjaya. 


text:
Nepénowa ca nucopj mp'a'sacj ca nacj nun ncapj con̈có mpes. 'Üsǘ ca nu ma'ayacj müsiqué p'in ca nacj, 'üsǘ nu vya na. T'üc' way velé napj, Dios ca 'üsüs la mijis yupj jis lal nin la tjajay mpes p'in. Malala lajay malala ca jis mpalas. 


text:
<pb/>”Tsjictjacj nepénowa japon napj lal. P'a wa nin la qjuijis ne tsjictjacj nenem malala nyuca la qjuijicj, malala pajal ca nsem jupj lal, nin la tjiji mpes. Más 'ücj nactsja la p'a wa pe püné ntsu'pacj jupj mwen po'ó, ca 'üsǘ püné mo'o la nts'iyacj, mpa'is. 


text:
<pb/>”Po ma malala la müjí. Nun quelel malala lojí nun jis mas mpes, ma la müjí. Nun jis mas cjuwá jinwá jin nujola t'as. Nun jis mas taná t'ü jinwá jin nujola t'as. Más 'ücj nun jis mas cjuwá, mpatjaqué Dios lal. Más malala nsem nun jis mas mat'e nlawú 'awa püné nt'a. Ne'aj len̈ pjacj se wat'ata 'owus.<pb/> 


text:
<pb/>”Nun quelel lowú, malala la müjí, ma la müjí. Nun jis tsjam cjuwá jinwá jin nujola t'as. Nun jis tsjam taná t'ü jinwá jin nujola t'as. Más 'ücj nun jis tsjam cjuwá, mpatjaqué Dios lal. Más malala nsem nun jis tsjam mat'e nlawú 'awa püné nt'a.<pb/> 


text:
<pb/>”Nun quelel malala lojí nun nucú mpes p'in, ma ca nucú niná. Nun jis jun tulucj jinwá jin nujola t'as. Nun jis jun pje'á la ts'i jinwá nujola t'as. Más 'ücj nun jun pjaní mpatjaqué Dios pü'ü nt'a. Más malala nsem nun jis jun mat'e nlawú 'awa püné nt'a.<pb/> 


text:
<pb/>”Sal 'üsüs way. (Sal mpes ts'yuca pwisis, ma malala mpalas, ma mojo jupj.) Nin tulucj sal ma wüjü na. Sal ma wüjü na, ma polel wüjü lajay jupj. Najas sal 'üsüs jinwá nsem nun nosis casá. 'Üsüs ca la müjí napj najas jin. Mpes ma ca pjü malala jis mpalas nosis casá patja. Po ma la tjowe'lé nunwá. Quelel lis müjí nun jis pülücpan.<pb/>


text:
Jesús tjemey quinam. Tjemey Judea nt'a. Tjemey 'üsǘ püné na'aj po'ó, 'üsǘ niná Jordán lotsja. Gente pülücj tjiquil niswá jupj nt'a. Sin tji'yüsa lis tjiji, jupj lovin nin la tjiji jinwá. 


text:
Fariseopan nepénowa tjiquil wa Jesús nt'a, la 'üytsja jupj lal. Ma jisastsja Jesús. Yólatsja costa way nsem jis wala la veles. Jisastsja jupj mveles malala ca nsem judiopan jis lal. La tjü'üy: —¿Ncu 'ücj Dios lal yom se jamá jupj jats'om, jats'om ma ncuwim niswá? 


text:
<pb/>Tjowelepj: —Jupj tjevele yom ma jos na jupj jats'om, 'ücj papel mpaques, ma'ayas jupj. Papel ca mveles quepj niná jupj jats'om tulucj quinam. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Nun ma quelel lojitsja Dios jos jin. Nin mpes Moisés tjevele yom ca nin la mijis jats'om se jamá na. 


text:
<pb/>”Dios nosis la tjiji na, jupj ma jostsja yom nin liji. ‘La tjiji wa niyom, nequem, 'ücj ca mwayin̈ yupj.’ 


text:
Ca quelel la mijis jupj. Manas ca jüp'üy pjaní jinwá nsem yupj.’ Nin mpes yupj mat'e tulucj, tjewyayin̈ na. Yupj jüp'üy pjaní p'in nsem Dios lal. 


text:
Dios yugo sey pjucj po'o tipyünta jinwá la tjiji. Dios p'iyá nin la tjiji na, gente ma polel sin tjan sin majamacj —Jesús nin tjevele. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús discipulopan yusapj játjatsja wa mo'ó Jesús lal. Yupj jisastsja jupj ca 'üsüs mveles niná, tsjan mpes yom ma polel se jamá jats'om. 


text:
Jesús tjevele: —Yom se jamá jats'om, p'a lal woya ca nacj. P'a lal woya na, Dios ca mveles yom niná ca ma jats'om ne'aj mya'na jupj. P'a lal woya, malala liji jats'om mwalá way lal. 


text:
Nenéyawa quepj jama voyum mpe. Niná quepan p'a yom lal woya. Jupj p'a voyum lal mpü'üm, mop'in Dios ca mveles quepj niná ma voyum lal wine. Malala lajay p'in Dios lal —nin tjevele Jesús. Jesús jostsja tsjictjacj jiquil jupj nt'a. 


text:
<pb/>Nepénowa tucuman yupj jis tsjictjacj Jesús nt'a. Jisastsja Jesús tsjictjacj sey pjucj po la mo'ot'es, mveles ca 'üsüs jis mpalas tsjictjacj Dios mpes. Jesús discipulopan jis capj tjowelel yupj, tsjictjacj jis lal tjiquil mpes. 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca yupj tjowelepj. Po ma jostsja tjowelepj. Tjevele: “Jis ma'ayá ca ncul tsjictjacj napj nt'a. Po ma jis müjü'tǘ ma ncul. Gente japon tsjictjacj japon jinwá, Dios 'ücj si jütüta yupj. 


text:
'Ücj tsjictjacj jilal Dios si jütüta. Gente ma jisas Dios si jütüta yupj, tsjictjacj jinwá, ma ca Dios popa jis mpalas yupj. T'üc' niná”, Jesús nin tjevele. 


text:
Tsjictjacj pwena tje'yonsa jupj quinam. Sey pjucj po la tje'yot'a, tjevele 'üsüs jis mpalas Dios mpes. Costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjemey quinam. Jámatsja na yom ts'üequené, tjac', tüic' jin tjüjünsü Jesús wolap'a'á. Tjevele: —'Üsüs way jipj. 'Üsüs sin 'yüsa lejay. Najas mvelen napj lal tsjan más 'ücj la mejay napj ne ca Dios la mijis 'ücj mpü'üs lovin jupj lal. 


text:
Jipj selen Dios tjijyü'ta jupj Popel mo'ó. Tjijyü'ta ma mü'ü'nan la p'a. Tjijyü'ta niyom ma ca ne'aj jis manucj sejats'om tulucj. Tjijyü'ta nequem ma ca mal yupj jis vayum tulucj jilal. Ma mpequem. Ma la ntsawilin. Ma la ntsawilin la t'anques la p'a juts'a'á. 'Üsüs la mijin pyapay, jemay jilal. Jele nsem noypan way yupj jipj lal. 


text:
<pb/>Ninana yomen wola tjevele: —Lovin la tjejay niná jupj tjijyü'tá. Napj tsjictsja na p'in lovin nin la tjejay. 


text:
<pb/>Jesús jus tjinyuca jupj. Quelel la tjiji jupj, mpes tjevele: —Pjaní way ma la tjejay jipj custjay. Pjü way vender la mijin jipj jits'a'á. T'emel niná jis ma'ayan t'emel cjuwá mpes. Nin la tjejay na tsjay pülücj ca nta'an Dios pü'ü nt'a. Nin la tjejay na ncuwim. Nin ca la mijin napj lejay jinwá. Napj cruz po'ó ca ma pats'. Malala ca mya palas wa, ncapj cyon̈ mpes. Ca jin mü'üsüs napj mpes. 


text:
<pb/>Yom niná tjapjaca na, pasal 'aplijila tepyala jupj. Tjemey. Pajal pülücj tyá'atsja, ne ma quelel líjitsja jupj Jesús tjevelá. 


text:
<pb/>Mpes Jesús yus tjinyuca jupj discipulopan. Tjevele yupj jilal: —Pajal costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan pasal yólatsja niná tjevele mpes. Jupj niswa tjevele: —Gente nepénowa japon 'üsüs mpatjam yupj jatatj mpes; pülücj jatatj yupj. Costa way Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
Pasal costa way camello jav jul casá jama. Camello ma polel nin liji niná. Más 'in costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan pajal nin yólatsja quinam niná tjevele mpes. Tjowelepj yuwá: “Pajal costa way Dios si jütüta popa se palá yupj. Pjü way ma 'üsüs se palá Dios lal ca nacj, ma mpatjam Dios lal.” 


text:
Jesús yus tjinyuca, tjevele: —Gente yusapj p'in ma polel 'üsüs se palá Dios lal. Dios 'ücj nin liji yupj mpes. Pjü way 'ücj liji Dios. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Nun nuts'a'á jatja tjalawú napj lal, 'üsüs pajal napj lal. Po 'üsüs ca nsem nun mpes, nin la tjüjí mpes. Nepénowa quelel pjü lajay napj najas jinwá, quelel javelepj p'a jilal napj 'üsüs la tjejay gente mpes. Nin mpes jil nepenowá yupj jis wa mpe. Jil jis pülücpan mpe ca nacj. Nepénowa jil yupj jis papay mpe, sejamay mpe 'ots'ipj. Nepénowa jil yupj sin popa mpe. Nepénowa jil yupj jis mama mpe. 


text:
T'üc' way pasal pülücj ca jis ma'ayas Dios yupj nin la tjajay mpes. Nin ca jis ma'ayas nosis casá patja na. Ca jis ma'ayas jis wa pülücj. Ca jis ma'ayas jis pülücpan pülücj, sejamay pülücj 'ots'ipj, sin popa pülücj 'ots'ipj. Ca jis ma'ayas wa momas pülücj. Newa nin, gente la p'a malala nyuca lis mijicj, yupj ncapj jacon̈ mpes. Tsjicj way p'in malala se palá yupj. Niswa tjacuwis na, lovin ca mpatjam Dios lal, nin ca jis ma'ayas. 


text:
Nepénowa püna p'in topon napj lal, tsjictjacj ca nsem napj jepa 'os na. Nepénowa p'a jawasa ca mponecj, noypan ca nsem yupj. Nin ca nsem pülücj jis lal —nin tjevele Jesús. Niswa Jesús tjevele mpa'is ca jupj. 


text:
<pb/>Jiltsja quinam Jerusalén nt'a. Jesús mwalá way jámatsja. Discipulopan ma sin 'yǘsatsja tsjan mpes jupj ne'aj jámatsja. La p'a wa yupj jis lal jiltsja, lacj jeyaptsja ca malala mpalas Jesús. Jupj discipulopan dóceya jis lal sin tjan tjemey niswá. Jilal tjevele tsjan ca mpalas jupj lal. 


text:
Tjevele: “Jerusalén nt'a leque quinam. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios ca jis ma'ayas niyom nepénowa malala la mijicj napj lal; sacerdote noypan ca nin la mijicj, Moisés popel sin 'yüsa lajay ca nin la mijicj wa. Yupj ca mvelecj napj malala la tjejay. Ca mvelecj ca ncapj ntülücj, ma pats'. Mpes ca ma manucj judiopan tulucj nt'a. 


text:
Yupj ca la mpjüts'ünücj napj lal. Napj nin po'ó ca mputs'acj, ca ma süpücj wa. Ca ma 'ü'nacj. Ts'ac' cont'e tepyala na ca nin müjünsǘ, mpü'üs niswá”, tjevele jupj. Jesús jos jupj sa con̈ ma püné jin yola yupj p'iyá. 


text:
<pb/>Discipulopan mát'eya tjiquil Jesús nt'a; Jacobo pjaní, Juan pjaní wa, yupj Zebedeo jatjampan. Tjowelepj: —Jesús, qjuisas jipj ca nin la mijin cupj qjuisas. 


text:
<pb/>Tjowelepj: —Jipj ca Jepa Püné nsem p'a jawasiyá. Cupj quelel jyatjaquecj jipj lal, pjaní jipj li'inyampe, pjaní wa jipj nancupwepe. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Nun ma solejé tsjan niná nun lo moná. Malala ca ma palas. ¿Ncu 'ücj wa nun jilal ca malala nu mpalas, malala ne palá jinwá? Malala ca nsem pajal. 


text:
<pb/>Tjowelepj: —'Ücj wa niná cupj qjuilal. Jesús tjevele yupj jis lal: —Nin ca nsem nun lal. Ca malala nu mpalas, malala ne palá jinwá. Malala ca nsem pajal. 


text:
Newa nin, napj ma polel velé nun ca majatjaqué napj lal, pjaní li'inyampe, pjaní wa nancupwepe. Dios la t'ya pjacj majatjum ca ne'aj. 'Ücj la tjiji nasa yupj mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>La p'a discipulopan diéziya tjepjyacan̈ yupj nin la tjomon Jesús lal. Mpes ts'a tji'in Jacobo lal, Juan lal wa. 


text:
Mpes Jesús tjevele ca pjü 'a jis mulus jupj nt'a. Tjevele: —Judiopan tulucj jis jepapan jajütütj la p'a wa, yupj noypan mpes. Yupj nin yola 'ücj nin lajay jepapan. Nin p'iyá yupj jis auxiliarpan yümücj se jütütj wa ne'aj patjá. 


text:
Nujisas nun más 'üsüs way nsem pjü way jilal, ca 'üsüs la müjí lovin pjü way jis lal. Pjü jis esclavo jinwá ca nsem nun. Nin lojí na, más 'üsüs nsem nun la p'a jis lal. 


text:
Nin lejay napj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj tjacuwis jis capj la p'acj la p'a. Yupj ncapj jap'acj mpes tjacuwis tulucj. Malala jis tepyala nosis casá patjá, malala la tjajay mpes. Napj ma pats' ca yupj mpes. Nin mpes yupj popa pülücj ca 'üsüs nsem Dios lal —nin tjevele Jesús. Bartimeo ma polel nyúcatsja. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Ne'as tjil Jericó nt'a, pülücj patja nt'a. Yacjaya Jesús tjemey jupj discipulopan jis lal Jericó mpe. Gente la p'a pülücj jis capj tocon̈ jümücj nt'a. Yom ma polel nyúcatsja ne'aj já'asatsja jümücj nt'a. Bartimeo lotsja. Timeo jatjam waytsja jupj. Lovin t'emel la tjemyónatsja. 


text:
La p'a wa jupj wola tjowelepj Jesús ne'aj jámatsja. Mpes pajal yümücj la tipiya: —Jesús, ncapj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama nosis nt'a. Jipj David püna tüpü'ü popa p'iyá. 


text:
<pb/>Pülücj cus tjowelel jupj. Tjowelepj: —¡Lyájasa t'as! Más yümücj la tipiya: —Ncapj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama nosis nt'a. Jupj David püna tüpü'ü popa p'iyá. 


text:
<pb/>Jesús tyantaná. Tjevele: —Mvelé ncuwim napj nt'a. Mpes tjowelepj ma nyuca lal: —'Ücj jyas t'as. Jin tjijyünsa. Jupj jos jipj jay jupj nt'a. 


text:
<pb/>Jesús la tji'yüya: —¿Tsjan jyas napj lejay jipj mpes? Ma nyuca tjevele: —Nejepa, po quelel nyuc napj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Jipj tepyon napj polel 'i 'ü'sa lejay mpes nasa 'i tjü'ü'sa jipj. 'Ücj mim quinam. Len̈ way 'ücj nyuca tepyala. Cus tecyon̈ca Jesús jümücj nt'a.<pb/>


text:
Ne'aj way p'intsja quinam Jerusalén nt'a. Ne'as tjil Betfagé nt'a nepénowa tapatja nt'a, Betania nt'a wa nepénowa tapatja nt'a. Jis wa ne'aj lejen̈tsja tucuc' po'ó, niná tucuc' Olivos ló. Ne'aj tjil na Betfagé nt'a, Betania nt'a wa, Jesús discipulopan mát'eya sin tjejyama, 


text:
tjevele: “Lowa yupj jis wa lejen̈ nt'a. Ne'as tjalawú na soysoy tsjicj ca nucú. Mwen tsyu'pa ton̈ca jupj. Casá 'osos secj jupj custjay. 'Osocté, ncumaná ma 'e jupj. 


text:
P'a wa ca nu la mü'üyas ca nacj tsjan mpes socté jupj. Wola mvelé Nujepa jos jupj. Len̈ way ca jas majamas, ca ncunucj jupj niswá, ca mvelé nun.” 


text:
<pb/>Mpes tjil yupj. Jus tjunuc soysoy tsjicj, tsyu'pa tón̈catsja jümücj nt'a. Wa jun vilicj nt'a tón̈catsja jupj. Soc jupj. 


text:
<pb/>Nepénowa lejen̈tsja ne'aj, mpes yupj soysoy soc na, la p'a jis la tjü'üy: “¿Tsjan mpes nin lojí? ¿Tsjan mpes socté soysoysos?” 


text:
Tjaman soysoysos Jesús nt'a. Sin quip pje'apa la tsjinan soysoy lüicj casá. Jesús casá 'etjele quinam. 


text:
Gente pülücj yupj sin quip pje'apa tapajatj jümücj po'ó. La p'a wa manaca pjwel t'ü manaca lejen̈ nt'a. Tucutj, jis tapajatj jümücj po'ó. Nin la tjajay 'üsüs lo pal jümücj po'ó Jesús jama nt'a. 


text:
Gente pülücj Jesús mwalá way jiltsja. Pülücj cjüil jiltsja wa. Yümücj tjowelepj:<pb/>“'Üsüs pjac tjowelé Jesús po'ó.<pb/>Dios pajal 'üsüs ca la mijis jupj mpes. Dios mpes vele jupj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.<pb/> 


text:
Pasal püna David israelpan jis jépatsja, cupj ne jupj popa p'iyá. Jesús ca müjü'tüs quinam, David tjijyü'ta jinwá.<pb/>Tsjun po'o patja 'üsüs pjac ca mvelecj wa Jesús po'ó.” Nin tjowelepj. 


text:
<pb/>Jesús ne'as tjemey quinam Jerusalén nt'a. Dios wo nt'a tjemey. La tepyala tjinyuca jupj ncu 'üsüs lajaytsja ne'aj. T'awaná tepyala mpes tjemey niswá Betania nt'a, nepénowa patja nt'a. Jupj discipulopan dóceya jilal tjemey jupj. 


text:
Higuera tjinyuca jupj, campa way tón̈catsja 'in. Higuera niná julupj 'üsüs lo pistsja. Lo jánatsja. Mpes Jesús tjemey jupj nt'a. La tepyala julupj. Cjuwatsja jupj. Lo p'in tjinyuca. Ma ne'as custjay lo valas. 


text:
Mpes Jesús tjevele higuera lal jupj lovin ma ca mvalas niswá. Jupj discipulopan tjepjyacan̈ nin tjevelá. Jesús ma jostsja vender lajay Dios wo nt'a. 


text:
<pb/>Ne'as tjil na Jerusalén nt'a, Jesús tjemey Dios wo nt'a. Vender lajaytsja ne'aj, jaylacj lajaytsja wa ne'aj. Jesús pje'á sin tjejyama pjü way. Ma jostsja nin lajay Dios wo nt'a. Nepénowa judiopan jis t'emel vender lajaytsja romanopan jis t'emel mpes. Judiopan jis t'emel mpes p'in 'ücj jaylacj lajaytsja ne'aj, Dios wo nt'a. Jesús yus ts'eptaná yupj jis mesa. Nepénowa sipipj vender lajaytsja. Jupj yus ts'eptaná wa yupj jis banco tsjictjacj. 


text:
Nin la tjiji na, jupj sin tji'yüsa lis tjiji ne'aj. Tjevele: “Dios Popel vele Dios tjevelá jupj wo mpes. Vele: ‘Ninana nawá nt'a javelepj napj lal. Gente pjü way 'ücj javelepj napj lal ne'aj. Nin ca ló nsem wosis’, Dios Popel nin vele. Nun ma nujos niná. Nun la tjüjí pwecapan 'a si mulú qui'á.” 


text:
<pb/>Sacerdote noypan tjepjyacan̈ Jesús tjevelá, niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay tjepjyacan̈ wa yupj. Jus nlaytsja gente pjü way ne'aj pajal yólatsja Jesús 'üsüs sin tji'yüsa lis tjiji mpes. Sacerdote noypan nin yólatsja gente lovin ca jisas nsem Jesús. Ma jisastsja. Nin p'iyá yola watsja Moisés popel sin 'yüsa lajay. Mpes yuwá tjowelepj 'oyn la qjuijicj cü'ü'nacj Jesús. 


text:
<pb/>T'yaja na Jesús tjemey Jerusalén mpe jupj discipulopan jis lal. Higuera ts'üique tepyala Jesús tjevele mpes p'in. 


text:
Pedro jola tepyala Jesús tjevelá higuera lal. Tjevele Jesús lal: —Rabbí, tjinyuca. T'an̈ tjevelen higuera lal lovin ma ca mvalas niswá. Nasa ts'üique jupj. 


text:
Nun popa pyona Dios lal, 'ücj wa vele joc' niná lal: ‘Jutja. Ntolo 'üsǘ püné mo'ó.’ Jupj newa pyona ca nin mpalas jupj tjevele jinwá, nin ca nsem jupj tjevelá. T'üc' niná. 


text:
Mpes nun jilal velé, lo moná na Dios lal, más 'ücj mponé jupj nasa nin la tjiji nun mpes. Nin toponé na, t'üc' way jupj ca la mijis nujisas. 


text:
<pb/>”Dios nun jis Papay tsjun po'ó. Nun welé na jupj lal, nujola pyala ca nacj nun ts'u 'inyá p'a lal. Niná nujola tepyala na, perdonar la müjí jupj. Mpes Dios ca perdonar la numijis wa nun malala nyuca la tjüjí. 


text:
Nun ma quelel perdonar la sojí, nun jis Papay Dios ma wa ca perdonar la numijis. Nepénowa la tjü'üy Jesús lal tsjan pjucj si jütüta. 


text:
<pb/>Ne'as tjil niswá Jerusalén nt'a. Tjil Dios wo nt'a. Niyom nepénowa tjiquil Jesús nt'a, yupj nepénowa sacerdote noypan, nepénowa Moisés popel sin 'yüsa lajay, nepénowa co'müypan. 


text:
Jesús lal tjowelepj: —¿Pjacj 'e tje'yaya 'ücj nin lejay, jipj lejay jinwá? ¿Pjacj 'i tjüjütüta nin lejay jipj? —nin la tjü'üy Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Napj ca nu la mü'üy 'ots'ipj. Pjaní way p'in nu la mü'üy. Niná nawala tjowelé na, napj ca mvelé wa nun lal pjacj ntjijütüta nin lejay. 


text:
Juan el Bautista bautizar lis tjiji gentas. ¿Pjacj tje'yaya ne 'ücj nin la tjiji? ¿Ncu Dios p'in tjijyü'ta ca nin la mijis? ¿Ncu gente p'in jisastsja ca nin la mijis? Nawala mvelé nun. 


text:
Yuwá tjowelepj yupj tsjan cüwelem Jesús lal. Tjowelepj: “Ma polel mvelecj Dios tjijyü'ta niná. Nin cüvelecj niná, Jesús ca qjuis la mü'üyas tsjan mpes ma tepyonecj jupj lal. 


text:
Ma wa polel velecj gente p'in jisastsja nin la tjiji jupj.” (Yupj lacj jeyaptsja la p'a wa judiopan jilal. Pjü way yupj topon Juan el Bautista tjevele Dios tjevelá.) 


text:
Mpes tjowelepj Jesús lal: —Ma selecj pjacj tje'yaya Juan el Bautista 'ücj bautizar la tjiji. Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma nlal tjowelé, mpes napj ma wa ca mvelé nun jis lal nun nla tjü'üyá napj lal. Ma ca mvelé pjacj ntjijütüta napj nin lejay.<pb/>


text:
Jesús p'a parábola tjevele yupj jilal. Sin 'yüsa lis tjiji malala pajal Dios lal judiopan ma jisastsja jupj Jatjam. Tjevele: “Yom pjaní uva pajal pülücj sine jupj. T'asiyú tjivyü'ü sine nt'a. Pe jul püné tyoca, ca ne'aj jay majatsjacj uvas, uva 'üsǘ mpalas ca. Ts'epjel jas tjijyünsa wa ne'aj, jomozopan ca ne'aj majatjum, majamacj, mpes la p'a ma mpequen̈ ne'aj. Yom tecyawaja la tjiji na, jis tje'yaya mo'o jasin p'a witjacj. Yupj 'ücj la mijicj lo valas, ca ma'ayacj jupj tjevyala popé. Nin la tjiji na, campa tjemey. 


text:
<pb/>”P'a jawasa uva tjevyala na, uva juts'a'á jas tjejyama jupj mozo uva lejen̈ nt'a. Jas tjejyama la ta'es tjevyala popé. 


text:
Ne'aj tsji' lajay ma quelel ja'ayaptsja tjevyala popé. Yupj ntji'lin̈ mozo niná, mo'o süp jupj. Jas tjajam, jas pjan tjemey. 


text:
Locopyaya uva juts'a'á jas tjejyama p'a mozo uva nt'a tsji' lajay nt'a. Yupj jay süp jupj jay pjucj, malala tjowelepj wa jupj lal. 


text:
Nin la tjajay na, uva juts'a'á jas tjejyama p'a wa mozo. Yupj tjü'ünan jupj. Yom uva juts'a'á la p'a pülücj sin tjejyama. Yupj süp nepenowá. Tjü'ünan nepenowá. 


text:
<pb/>”Yom uva juts'a'á ma jas tjejyama custjay jupj jatjam. Pajal quelel la tjiji jupj. Locopyaya jas tjejyama jupj. Yom jólatsja yupj ca püné jin yola jupj jatjam, 'üsüs la mijicj jupj lal. 


text:
Nin tuluctsja. Niyom ne'aj la 'el yuwá tjowelepj: ‘Niná uva juts'a'á jatjam. Uva lejen̈ nt'a jupj juts'a'á ca nsem, popay tepe'e na. Mas, mü'ü'nacj ca jupj. Mpes uva lejen̈ nt'a cupj cuts'a'á nsem’, nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya: “¿Ncu solejé tsjan la mijis yom niná? Ca mim uva lejen̈ nt'a, mü'ü'nas ca ne'aj tsji' lajay. Uva sin lejen̈ ca jis ma'ayas la p'a 'ücj la mijicj lo valas. 


text:
Dios Popel nin p'iyá vele. Napj selé nun mo'o tjowelé Dios Popel. Vele:<pb/>‘Niyom nepénowa quelel jajünsüptsja wosis pe mpes.<pb/>Pe pjaní ma jisastsja wosis la jünsüs. Pe niná t'üc' way 'üsüstsja.<pb/>Mpes qjuis Jepa Dios jas tjijyünsa wosis. Jupj mwalá way tje'yonsa pe niná wosis si jünsa mpes.<pb/>Pe niná más 'üsüs waytsja pjü pe witjacj jilal. Tsjomis pe niná casá tón̈catsja.<pb/> 


text:
Cupj selecj Dios p'iyá la tjiji niná. Jupj pajal 'üsüs way la tjiji.’ Dios Popel nin vele”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj salejeptsja Jesús nin tjevele parábola niná yupj sin po'ó. Mpes quelel tji'lin̈tsja Jesús. Ma nin la tjajay custjay. Lacj jeyaptsja la p'a wa judiopan jis lal. Mpes tjil p'in yupj. Jesús pajal 'üsüs tjevele jupj enemigopan jis lal. 


text:
<pb/>Yuwá tjowelepj tsjan más 'ücj ca la mü'üyacj Jesús lal, jupj ca malala jis wala cüveles. Jisastsja yupj 'ücj ca jat' mvelecj jupj po'ó. Nin mpes sin tjajam fariseopan nepenowá, niyom la p'a jis lal, la mü'üyacj Jesús lal. Niyom la p'a nenem 'ücj jisastsja Herodes jépatsja Israel mo'ó. Romanopan mpes tsji' líjitsja Herodes. 


text:
Yupj tjil Jesús nt'a. Tjowelepj: —Cupj selecj t'üc' way velen. Jipj ma nin jele ncu la p'a wa jisas jipj velen. Nin p'iyá velen pjü jilal, noypan jilal, tsjictjacj jilal wa. Sin 'yüsa lejay Dios jyü'tá t'üc' way. Nin mpes qjuisas mvelen ncu 'ücj Dios lal impuesto jaylacj lijicj jepa romano t'e'enca mpes. ¿Ncu 'ücj jaylacj lijicj? ¿Ncu 'ücj tulucj jaylacj lijicj? 


text:
<pb/>Jesús seletsja yupj quelel malala lajaytsja jupj lal. Jis la tji'yüya: —¿Tsjan mpes nla 'üyá niná napj lal? Napj selé nun ma quelel jus nlayé nla tjü'üyá mpes. Nujisas napj malala mvelé. Lowa, t'emel c'a pjaní nca'á ma 'ayá la nuc. 


text:
<pb/>T'emel c'a pjaní tucutj. Jesús jis la tji'yüya: —¿Pjacj wola t'emel wola po'ó já'asa? ¿Tsjan ló t'emel po'ó tapac? Wola tjowelepj: —Jepa romano jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Tja'ayá jepá jupj 'ücj le moná nun lal. Tja'ayá Dios jupj 'ücj le moná nun lal. Yupj pajal yólatsja Jesús pajal 'üsüs tjevele mpes. Tecya'lin̈ ca sin müjünsüs, mpatjam niswá. 


text:
<pb/>Niyom p'a wa tjiquil Jesús nt'a. Saduceopan waytsja yupj. Yupj javelepj tecya'lin̈ ma ca sin müjünsücj, ma ca mpatjam niswá. 


text:
Saduceopan quelel jat' la velestsja wa Jesús po'ó, mpes tjowelepj jupj lal: —Püna Moisés papel tepyaca tsjan qjuisí jütüta Dios. Ninana pjaní way jupj tepyacá: yom pe'e jats'om popa tulucj, más 'ücj yom jüpülücj mwayis ca tepe'e jats'om lal. Ca popa jana nsem tepe'e jats'om lal. Tepe'e ts'uyupj jin p'iyá ca nsem. 


text:
<pb/>”Nin mpes cupj lya 'yüyacj. Püna niyom siéteya tapatja, pjü yupj jis sejatjampan yupj. Mwalá way tjowaya, popa tulucj tepe'e jupj. 


text:
Tepe'e na, jupj tsüipe tjowaya tepe'e jats'om lal. Nin p'iyá popa tulucj tepe'e jupj. Jupj tepe'e na, jupj jatjay tjowaya wa jüpülücj jats'om lal. Nin p'iyá tepyala jupj lal. Popa tulucj tepe'e. 


text:
Nin p'iyá jis tepyala yupj jis pülücpan pjü. Pjü tjewyayin̈ quepj niná lal. Pjü tecya'lin̈. Popa tuluctsja lovin. Pjü tecya'lin̈ na, quepj niná tepe'e wa. 


text:
<pb/>”¿Pjacj jats'om nsem jupj, tecya'lin̈ sin müjünsücj na jis la püt'üs niswá? Pjü way niyom siéteya tjewyayin̈ jupj lal, tapatja na p'in —nin tjowelepj Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús wola tjevele: —Nun ma nusin 'yüsa Dios Popel. Ma wa solejé Dios pasal püné way, pjü 'ücj liji jupj. Nin mpes ma nusin 'yüsa niná. 


text:
Tecya'lin̈ sin müjünsücj na jis la püt'üs, ma ca mwayin̈ yupj. Angelpan Dios pü'ü nt'a patja jinwá ca nsem yupj. Angelpan ma wyayin̈. 


text:
<pb/>”T'üc' way tecya'lin̈ ca sin müjünsücj, mpatjam niswá. Napj selé nun mo'o tjowelé Moisés tepyacá. Tepyaca püna tepyalá, yo tsjicj pwetsja na, Dios ne'aj tjá'asa mpes. Tepyaca Dios jupj lal tjevelá. Dios tjevele: ‘Napj ne Dios Abraham lal, Isaac lal wa, Jacob lal wa’, nin tjevele Dios. 


text:
Dios tecya'lin̈ jis Dios tulucj. Patja jis Dios jupj. T'üc' way ma solejé nun —Jesús nin tjevele saduceopan jilal. Dios jos cupj quelel lijicj jupj. 


text:
<pb/>Yom pjaní tjac', tjapjaca Jesús tjevéletsja saduceopan jilal. Yom niná Moisés popel sin 'yüsa lajay sin popa. Jus nléyatsja 'üsüs way jis wala tjevele Jesús. Mpes jupj tjevele Jesús lal: —Dios pülücj way qjuis tjijyü'ta. ¿Cana más 'ücj jis la jay pjü Dios tjijyü'tá popé? 


text:
<pb/>Jesús wola tjevele: —Napj ca mvelé cana más 'ücj Dios lal ca cupj la mijicj. Jupj tjevele: ‘Nun israelpan, tjapja'aqué. Dios cupj qjuis Jepa Püné. Dios pjaní way jupj. 


text:
Pajal ca quelel la mijin qjuis Jepa Dios. Pajal ca tsji' la mijin jupj mpes lovin. Lovin ca jele mpalas jupj pajal 'üsüs. Ca jupj jos jin la mijin.’ 


text:
<pb/>”P'a wa 'üsüs wa Dios lal ca cupj la mijicj. Jupj tjevele: ‘Ca quelel lis mijin wa ne'aj patjá. Jipj quelel la 'ejay jinwá ca quelel lis mijin yupj.’ Manas Dios qjuis tjijyü'ta jupj po jos nin lijicj. Ninana lijicj más 'üsüs jupj lal pjü way lijicj lal —nin tjevele Jesús. 


text:
'Üsüs way nin, cupj 'yayacj Dios mpes. 'Üsüs way animal 'yayacj Dios mpes, sacerdote sa 'üm. Mop'in más 'ücj Dios lal pajal quelel lijicj jupj. Más 'ücj lovin ca qjuiyola mpalas jupj pajal 'üsüs. Más 'ücj pajal tsji' la mijicj jupj mpes lovin. Más 'ücj ca jupj jos jin la mijicj. Más 'ücj nin p'iyá quelel la sijicj ne'aj patjá, cupj p'iyá quelel lijicj jinwá. 


text:
<pb/>Yom niná 'üsüs way tjevele jin jólatsja Jesús. Mpes Jesús tjevele jupj lal: —Len̈ way Dios si jütüta popa nsem jipj —nin tjevele Jesús. Nin tjevele na, yupj jus nlaytsja Jesús lovin 'üsüs jis wala tjevele. Mpes lovin ma la tjü'üy Jesús lal niswá. Lacj jeyaptsja Jesús lovin 'üsüs tjevele mpes. Jesucristo David Jépatsja. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjíjitsja custjay Dios wo nt'a. Yupj jis lal tjevele: —Dios tjevele jupj ca jas majamas Jepa Püné jis capj la p'acj judiopan. Moisés popel sin 'yüsa lajay javelepj Jepa niná David popa jupj. ¿Tsjan mpes nin javelepj yupj? 


text:
David p'iyá tjevele yom niná jupj Jépatsja. Dios Cjües cus tjep'ya'sa la veles niná. David nin tjevele:<pb/>‘Qjuis Jepa Dios tjevele Nejepa lal: “Nt'i'isa napj li'inyampe.<pb/>Jipj ca müjü'tün napj lal. Napj ca la mpalan jipj enemigopan jis lal.<pb/>Napj ca la mejay jipj enemigopan tsjyam 'alá jatja jinwá.<pb/>Nin ca la mejay jipj mpes, jipj napj lal jac' na.” ’ David tjevele niná Dios tjevelá. 


text:
David tjevele niná yomen jupj Jepa wa jupj. Cupj selecj Jepa niná nin p'iyatsja Dios ca jas majamas p'iyá. ¿'Onin nacj ne David popa nacj jupj? —nin tjevele Jesús. Pülücj way tjepjyacan̈tsja Jesús tjevelá. 'Ücj jisastsja tjevele mpes. Jesús tjevele Moisés popel sin 'yüsa lajay malala yupj. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjíjitsja custjay. Tjevele: “Moisés popel sin 'yüsa lajay malala yupj. Po ma nin p'iyá la müjí, yupj lajay jinwá. Yupj jisas la p'a yola noypan yupj, mpes sin quip campa sin quipe yupj. Pülücj lyawun̈ nt'a po jisas la p'a 'üsüs javelepj yupj jilal, 'üsüspan jilal javelepj jinwá. 


text:
Judiopan 'a si mulú nt'a, silla más 'ücj nt'a la 'osos jisas, cocoypan p'in jatja nt'a. Pülücj 'a si mulú na jis la las, más 'üsüs nt'a quelel jatja lovin, noypan jatja nt'a. Nin lajay Moisés popel sin 'yüsa lajay. 


text:
Yupj pequen̈ nequem jis wa, nequem jis vayum tecya'lin̈. Newa jisas la p'a 'üsüs jin yola yupj. Mpes püs way javelepj Dios lal pülücj pjyacan̈ nt'a. Nin lajay Moisés popel sin 'yüsa lajay, mpes Dios ca mveles más malala la tjajay yupj la p'a jilal. Más ca jis capj ntülüs yupj pjü jilal”, nin tjevele Jesús. Quepj t'emel cjuwá po 'üsüs tje'yaya. 


text:
<pb/>Caja nepénowa játjatsja Dios wo nt'a, t'emel mo'o la 'onsos Dios mpes. Jesús ne'aj p'in 'etjele, yus tjinyuca gente pülücj tjo'onsopj t'emel caja mo'ó. Pülücj jatatj pülücj tjiquil wa, t'emel pülücj tja'ayapj yupj. 


text:
Tjinyuca wa quepj pjaní, t'emel c'a mát'eya p'in mo'o tje'yonsa jupj. Centavo pjaní jaylactsja p'in. Quepj niná voyum tepe'e jupj. Pjü cjuwatsja jupj. 


text:
Jesús tjevele jupj discipulopan jilal jis la cuwis. Tjevele: “Quepj niná más pülücj mo'o tje'yonsa la p'a jilal. T'üc' niná. Voyum tepe'e jupj. Pjü cjuwá jupj. 


text:
La p'a pülücj jatatj popé tja'ayapj yupj. Quepj niná pjü cjuwá jupj. Pjü tyá'atsja mo'o tje'yonsa. Cjuwá quinam. Ma polel jaylacj liji la las quinam. Mpes t'üc' way pülücj mo'o tje'yonsa jupj la p'a jilal.”<pb/>


text:
Jesús Dios wo mpe tjemeytsja na, jupj discípulo pjaní tjevele jupj lal: —Tjinyuca. Tsjay 'üsüs way wosis witjacj qui'á. Noypan yupj. Tsjay 'üsüs way pwen wosis jas tjüjünsüpj mpes, noypan yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Napj nyuc wosis witjacj nenem. Tjunuca wa nun. Pasal 'üsüs way yupj. Pjü way niná ca malala mpalas. P'a jyawca na judiopan jis enemigopan ca ncul. Yupj ca sin mojoyecj pjü way niná wosis. Pjü pwen ca palá la ncoyecj, wa la tjajay mpes. Pjü ca na'aj la ncoyecj, mpes pe pjaní ma ca p'a casá ma'ajam nsem. Niná t'üc' way —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús tjevele malala ca mpalas nosis nt'a jupj quelel jac' na. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús tjemey joc' 'ala'á, tucuc' Olivos ló nt'a. Jupj 'etjele ne'aj. Ne'aj p'intsja Dios wo ton̈ca nt'a. Jupj ne'aj tjá'asa na, jupj discipulopan nepénowa tjiquil jupj nt'a yusapj. Yupj sin popa pjaní Pedro waytsja, Jacobo p'a wa, Juan p'a wa, Andrés p'a wa. Jupj lal tjowelepj: 


text:
<pb/>—Jipj tjevelen cupj qjuilal malala ca mpalas Dios wo. ¿'Ona ca nin mpalas? ¿Tsjan ca mpalas mwalá way p'in, ca jus nlayecj len̈ way malala mpalas ca Dios wo? 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —'In tjajama. Pülücj ca ncul, ca la ntsawilicj gente jis lal. Ma toponé yupj javelepj. 


text:
Yupj pjaní pjaní ca mvelecj yupj p'iyá Cristo. Ca mvelecj Dios sin tjejyama yupj. Pülücj ca mponecj yupj javelepj. Po ma toponé nun. 


text:
<pb/>”Nun ca jus nlayé wa militarpan pülücj la palan p'a nt'a. Ca jus nlayé wa quelel la palan p'a jyawca na 'ots'ipj. Po ma locj tjeyá niná tepyala na. T'üc' way malala ca mpalas nosis nt'a. Custjay ma pjü tecyawaja niná malala tepyalá. 


text:
Ca pülücj la mpa'nacj. Nepénowa patja nt'a la mpa'nacj ca p'a nt'a patja jis lal. Ca jis mü'ü'nacj. Jepapan ca sin majamacj jis militarpan jis la palan la p'a jepapan militar jilal. 'Amá jus nquits'is pülücj jun ta'á. Nepénowa patja nt'a ca pjü cjuwá nsem jis la las 'ots'ipj. Pjü niná ca nin mpalas napj quelel cuwis na. Más malala ca mpalas nosis nt'a napj cuy secj na. 


text:
<pb/>”'In tjajama. La p'a ca nu ntji'lin̈ nun. Ca nu manucj jepapan nt'a, nucopj la tül. Judiopan 'a si mulú nt'a ca nu nsüpücj. Nun ncapj con̈có, mpes ca nlüjüqué jepapan jis walap'a'á, yupj nepenowá ne'aj p'in se jütütj, yupj nepenowá jepa noypan. Nun ca mvelé yupj jilal 'onin ne 'ücj potjaqué napj mpes. 


text:
Ma tjacuwis na p'in, napj lal japon ca mvelecj la p'a jilal p'a nt'a. Ca mvelecj napj 'üsüs la tjejay gente mpes. Pjü nosis nt'a, pülücj se jütütj nt'a ca nin la mijicj. 


text:
<pb/>”La p'a wa ca nu ntji'lin̈, ca nu manucj jepapan nt'a. Nin lajay na, ma ca nujola mwalá way p'in tsjan ca mvelé nun yupj jilal. Dios Cjües ca nusin mü'üsüs la mijis tsjan más 'ücj mvelé. Nun ma ca mvelé nun nujola jin. Nun welé na, Dios Cjües jos jin ca mvelé. Mpes nun welé na, Dios Cjües p'iyá ca mveles yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Ne'aj patja nun jis enemigopan ca nsem neneyawá, nun ncapj con̈có mpes. Nepénowa malala ca mvelecj jis pülücpan sin po'ó, mpes jepapan ca jis mü'ü'nacj yupj jis pülücpan. Nepénowa ca malala mvelecj wa sejatjampan sin po'ó. Ca jisas wa nsem jepapan jis mü'ü'nacj yupj. Nepénowa ca ts'i mi'inacj jis papay lal, sejamay lal wa. Ca malala mvelecj yupj sin po'ó jepapan jis lal. Mpes ca jis mü'ü'nacj jis papay, sejamay 'ots'ipj. Nin ca la mijicj ncapj jacon̈ jis lal. 


text:
Pjü ma ca jisas nsem nun, nun ncapj con̈có mpes. Po ma nin nujola t'as. Nun poné napj mpes lovin, nun ca 'ücj mpatjaqué Dios lal. 


text:
<pb/>”Ca nucú gente pasal malala la mijicj Dios wo mo'ó. Pasal malala Dios lal yupj ca nlüjün̈ ne'aj. Nin mpes Dios wo pajal te jinwá ca mpalas Dios lal, yupj malala la tjajay mpes. Nin mpes wa len̈ ca nsem ne'aj. Nin tepyala na, más 'ücj Judea mo'o patja nts'equenen̈, joc' mo'o ca mal. (Niná mo'o welé na, nusin tjü'üsüs tsjan mpes napj nin velé niná.) 


text:
Judío pjaní jupj wo jay ton̈ca ca nacj niná pyala na Dios wo nt'a. Más 'ücj jupj len̈ way ts'üequené. Ma ca wo mo'ó mim la ta'es jupj juts'a'á. 


text:
Jupj sine lejen̈ mo'o ton̈ca ca nacj, niná pyala na Dios wo mo'ó. Más 'ücj jupj len̈ way ts'üequené. Ma ca wo nt'a mim jas quip lo ta'es. 


text:
Niná pyala na, pajal malala ca nsem nequem way jatja jis lal, nequem tsjictjacj jatatj jis lal 'ots'ipj. Pajal malala ca mpalas Judea mo'ó. 


text:
Mpes nun jis Jepa Dios la tjiji ma ca ts'ac' pülücj nsem niná. Püs way malala se palá, pjü nca'lin̈. Dios ma jos pjü nca'lin̈. Jupj lis t'ya nepénowa, yupj jupj lal ca mpatjam. Yupj mpes ma tje'yaya ts'ac' pülücj ca malala mpalas. 


text:
<pb/>”Nin tepyala na Judea mo'ó, nepénowa ca mvelecj Cristo tjac' quinam. Ca mvelecj: ‘Tjunucú. Qui'á já'asa niná Jepa Püné Dios jas tjejyama qjuis capj la p'acj.’ Nin ca mvelecj ca nacj. ‘Tjunucú. No'ompe já'asa’, ca mvelecj ca nacj. Nin javelepj na nun jis lal, po ma toponé yupj javelepj. 


text:
La tsuwilpan nepénowa ca ncul. Nepénowa ca mvelecj yupj p'iyá Cristo. Nepénowa mvelecj ca yupj p'iyá javelepj Dios mpes. La tsuwil p'in yupj. Yupj ca quelel yus ntsawilicj pjü way. Ca quelel yus ntsawilicj wa Dios lis t'ya jis lal. Nin mpes p'a casá ca la mijicj yupj, gente p'in ma polel lajay jinwá. Jisas la p'a mponecj yupj t'üc' javelepj yupj, niná 'ücj lajay mpes. Dios lis t'ya ma ca mponecj yupj javelepj. 


text:
<pb/>”Malala ca mpalas nosis nt'a. Niná t'üc' tepyala na, lots'ac' püste ca mpalas. Mümüy püste ca mpalas wa. 


text:
<pb/>”Niná tepyala na, gente ca nucucj napj cuwis mol mo'ó. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Cuwis na, püné nsem napj pajal, pjü 'ücj la cüjay. Napj nt'a pajal majawaques ca Dios mpes. 


text:
Napj ca sin majam napj angelpan napj lal japon nt'a, pjü jis lal la cuwis. Napj lis t'ya yupj, ca napj lal mpatjam. Mpes angelpan jun ta'á ca mal nosis nt'a, tsjun po'ó 'ots'ipj. Pjü nosis mpe jis lal ncul yupj. Pajal campa patja jis lal ncul wa yupj —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>—Nusin tjü'üsüs parábola niná mpes. Nujola t'as ts'oway po'ó. Lo quelel cyojo na, pjwel 'u'u way jupj. Jis lo tecyojo na, nun solejé len̈ way quelel jive. 


text:
Nin p'iyá, nun ca nucú malala ca mpalas nosis casá, napj tjevelé jinwá. Nun niná tjunucú na, nun ca jus nlayé len̈ way ncuwis napj. 


text:
Tsjun po'ó ca ncawajas, nosis ca ncawajas wa. Napj velé jin ma ncawajas ca la p'in. Pjü tjevelé pjü ca mpalas. 


text:
<pb/>”Napj nin p'iyá lejay yom campa jama jinwá. Mwalá way jupj vele jomozopan jilal tsjan la mijicj yupj, jupj len̈ na. Vele wa jun vilicj ton̈ca lal 'üsüs way 'in majamas wosis. T'üc' tjevele na, jama jupj. 


text:
Más 'ücj yom jomozopan lovin 'üsüs lajay jupj tjevele jin. Yupj ma salejepj 'ona ncuwim. T'yaja na ncuwim ca nacj. Püste na ncuwim ca nacj. Castlyaj li piyú na ncuwim ca nacj. Quelel jyawca na ncuwim ca nacj. Len̈ way ncuwim ca nacj. Mpes más 'ücj lovin la nucucj. Napj yom niná jinwá. Nun napj nomozopan jinwá. Ma solejé 'ona ncuwis. Mpes lovin 'in tjajamá. Más 'ücj lovin ca la ma nucú. 


text:
Ts'ac' mat'e na judiopan fiesta ca la mijictsja. Fiesta niná “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló jupj. Pan levadura cjuwá jalá fiesta mpes. Sacerdote noypan 'a jis tjimyula Moisés popel sin 'yüsa lajay jis lal. Yuwá tjowelepj 'onin ne 'ücj ntji'lin̈ Jesús, la p'a wa ma jus cülayecj. Quelel tji'lin̈tsja jupj, la 'ünan. 


text:
Tjowelepj: “Ma ntjiliquem ca jupj judiopan fiesta lajay na. Cupj niná la qjuijicj, yupj ts'i mi'inacj ca pajal. 'A jis mulus ca, la mpa'nacj ca cupj qjuilal,” nin tjowelepj yupj. Quepj 'üsüs la tjiji Jesús mpes. 


text:
<pb/>Jesús Betania nt'a tjemey wa. Ne'aj Simón wo wama tjá'asa la las. (Simón malala jostsja püná. Pjoloc' mójotsja jupj.) Ne'aj tjá'asa na, quepj tjac' Jesús nt'a 'üsüs lo jay jupj mpes. Botella pajal 'üsüs justa teque'e jupj. Niná botella pe mpestsja, pe alabastro ló. Nardo botella mo'o tón̈catsja. Perfúmetsja jupj, pülücj jaylacj. Botella jay tji'yula, perfume Jesús jay pjucj po'o t'yu jupj. 


text:
Nepénowa tjunuc quepj la tjijá. Tjunuc na, ts'a tji'in. Yuwá tjowelepj: —Malala la tjiji. Pjü way t'yu. Tjapjaja perfume. 


text:
Yom año pjaní tsji' liji jaylactsja. Más 'ücj vender la qjuijis, t'emel 'ücj así cü'ayas t'emel cjuwá mpes. Pajal cus tjowelel quepan nin la tjiji mpes. 


text:
<pb/>Jesús ma nin p'iyá jólatsja yupj jinwá. Jupj tjevele: —Po ma cus tjowe'lé jupj. ¿Tsjan mpes nin welé jupj lal? Pasal 'üsüs la tjiji jupj napj mpes. 


text:
Cjuwá jis lal ca mpatjaqué nun lovin. Nujisas na, nun polel jis capj p'o'sá. Napj ma ca mpü'üs nun jilal lovin. 


text:
Niná polel líjitsja napj mpes, mpes nin la tjiji jupj. P'a jawas ca ma pats'. Nin mpes perfume t'yu jupj nay pjucj po'ó. 'Ücj la ntjiji yupj ca ntoquecj napj mpes. 


text:
Napj lal japon ca mal nosis jas tüpwes. Ne'aj ca mvelecj la p'a jis walap'a'á napj 'üsüs la tjejay gente mpes. Jun ta'á yupj jil nt'a, ca mvelecj wa quepj niná 'üsüs la tjiji napj mpes. Ma ca yo' mpa'is. T'üc' way —nin tjevele Jesús. Judas tjevele 'ücj jis lal ca mim Jesús enemigopan la tjilil jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya Judas Iscariote tjemey sacerdote noypan nt'a. Jesús discipulopan dóceya sin pópatsja jupj. Tjevele 'ücj ca jis lal mim la tjilil Jesús. 


text:
Yupj 'ücj jisas tepyala. Tjowelepj t'emel ca ma'ayacj jupj nin liji na. Mpes Judas la nuctsja 'ona 'ücj jis lal la winin la tjilil Jesús. Qjuis Jepa Jesús tjelyaja jupj discipulopan jilal, püts'í secj p'in. 


text:
<pb/>Ts'ac' mwalá way tjejyawca fiesta mpes. Niná fiesta lajay na, pan levadura cjuwá jalá. Fiesta niná “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” nin ló. Nin jawas oveja tsjicj ja'ünan jis la las fiesta mpes. Jesús discipulopan la tjü'üy jupj lal: —¿Ca'aj jyas cupj ca nlaca 'ücj la mijicj ca nlajan fiesta mpes? 


text:
<pb/>Discipulopan mát'eya sin tjejyama 'ücj la mijicj. Yupj jilal tjevele: —Jerusalén nt'a nlawú. Ne'as tjalawú na, nun la müjüsüqué yomen jarro t'ya, 'üsǘ mo'o ton̈ca. Cjüil lowa. 


text:
Jupj jama nt'a wama mim. Ne'aj wo lal tjowelé: ‘Yom qjuisin 'yüsa liji qjuisin tjejyama jipj nt'a. Jupj tjevele cupj ca lya mü'üyacj ca'aj já'asa jupj ca nlajas nt'a. Jupj quelel lyaja ne'aj jupj discipulopan jilal fiesta mpes, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló.’ 


text:
Mpes ne'aj wo 'esepj nun jis lal ca mim cuarto püné nt'a, wo casá ton̈ca. Jupj nasa 'ücj la tjiji cuartas quinam. Pjü qjuisas ne'aj jatja cupj mpes. Ne'aj ca 'ücj la müjí cupj nlajacj mpes —Jesús nin tjevele. 


text:
<pb/>Mpes discipulopan mát'eya nenem tjil. Pjü Jesús tjevele jin tepyala. Mpes 'ücj la tjajay jis la las fiesta mpes. 


text:
Ne'aj játjatsja, jalatsja. Jesús tjevele: —Nun popa pjaní malala nyuca la mijis napj lal. Quina lyaja napj lal. Jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan, ca yupj ma tjililin̈. T'üc' way nin ca ma palas —tjevele. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Jupj napj discipulopan dóceya popa pjaní. Jupj pan mo'o ts'yuca wa, lyaja wa napj mplato mpe, la p'a wa jinwá. Jupj ca jis lal ncuwim ma tjililin̈. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Pajal püna profetapan tapac ca nin ma palas napj. Yupj tapac jin p'iyá ca nsem. Ma pats' ca napj, yupj tapac jinwá. Mop'in pajal malala nin, jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan, ca ma tjililin̈. Pasal malala ca mpalas jupj, jupj malala la niji mpes. Pajal malala ca mpalas jupj, mpes más 'ücj ca nactsja jupj lovin ma pǘ'ütsja —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj jalatsja na, Jesús nt'ya pan pjaní. Tjevele Dios lal tjüwüi'i pan tje'yaya mpes. Nin la tjiji na vitvitj la tücüeme, jis tje'yaya jupj discipulopan. Jis tje'yaya na, tjevele: —No'oté, nlajá. Niná pansas napj mp'üy jinwá. 


text:
<pb/>Tjalá na, jupj nt'ya wa pocillo, uva 'üsǘ mo'o tón̈catsja. Tjevele Dios lal tjüwüi'i uva 'üsǘ tje'yaya mpes. Pocillo jis tje'yaya jupj discipulopan. Pjü vitvitj tjimyü'ün̈. 


text:
Jis tje'yaya na, tjevele: —Niná uva 'üsǘ napj na'as jinwá. Ma pats' ca napj nun mpes, la p'a pülücj mpes wa. Napj ca 'as ma palas. Mpapay tjevele t'üc' ca perdonar lis mijis napj ntipü'í na. 


text:
Napj lovin ma ca mü'üs uva 'üsǘ niswá quinam. P'a jawasa mpatjaquecj Dios jyü'ta nt'a. Nin jawas tjejyawca na, niswa ca mü'üs napj. T'üc' way velé —tjevele jupj. Jesús tjevele Pedro ca ntsüpünüs jupj se con̈ca Jesús. 


text:
<pb/>Yacjaya tjenejets'en̈ Dios po'ó. Lovin nin lajaytsja fiesta mpes. Tjenejets'en̈ na, tjil. Joc' Olivos ló nt'a tjil. 


text:
Jesús tjevele yupj jilal: —Nun pjü way ca nts'equenequé malala ne palá na. Nasapj mo'os. Püna profeta tepyaca ca nin mpalas. Tepyaca: ‘Napj ca mü'ünan oveja jyama, mpes jupj oveja witjacj sin tjan ca mal.’ 


text:
Newa napj ca 'üsüs la mejay nun mpes. Napj ca niswa nin müjünsǘ la püt'üs. Niswa pü'üs na, ca mis Galilea nt'a. Napj mwalá way ca mis nun jis lal, cupj ca la müjüsüquecj ne'aj —nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Yacjaya püste p'iyá jipj p'iyá ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy la pjaní p'in la tipiya na, jipj la con ca mvelen ma nus nyuc. 


text:
<pb/>Pedro tjevele t'üc' way ma ca nin la mijis. —Napj 'ücj wa ni pü'í jipj lal. Lovin ma ca mvelé ma jis nyuc —nin tjevele Pedro. Nin p'iyá tjowelepj wa pjü discipulopan. Jesús tjevele Dios lal Getsemaní nt'a. 


text:
<pb/>Locopyaya yupj pje'á tjil. Sine lejen̈ nt'a tjil, Getsemaní ló ne'aj. Jesús tjevele jupj discipulopan jilal: “Mis mvelé Mpapay Dios lal. Nínawa majatjaqué velé na jupj lal.” 


text:
Jupj discipulopan cónt'eya jis lal tjemey ne'aj p'in. Pedro pjaní wa, Jacobo p'a wa, Juan p'a wa. Jesús pasal jólatsja, pasal 'aplijila tepyala. 


text:
Tjevele: “Nasa ni pü'í jin najas, pasal 'aplijila mpes. Quive la ntjunucú. Po ma müjünaqué, ma nyucun nsem nasapj.” 


text:
<pb/>Jusapj tsjicj way p'in tjemey. Palá tipi'tje, tjevele Dios lal jupj jostsja ma ca malala la mijicj jupj. La tji'yüya ncu 'ücj ma ca nin mpalas. Tjevele: 


text:
“Mpapay, pjü polel lejay jipj. Najas jipj la mijin ne yupj ma malala la ma jicj. Newa najas ca jipj jyas jinwá nsem. Ma napj najas jinwá t'as”, nin tjevele Jesús jupj Popay lal. 


text:
<pb/>T'üc' tjevele na, Jesús tjac' jupj discipulopan nt'a. Yus tjinyuca tjijinan̈ yupj. Tjevele Pedro lal: “Simón, ¿ncu tjejyan? ¿Ncu ma polel nyucuntsja hora pjaní p'in? 


text:
Ma müjünaqué. La moná Dios lal ma ca malala la müjí, nun quelel malala lojí na. Napj selé nun quelel lojí napj najas jinwá. Mop'in pajal costa nun jis lal, nun niyom p'in”, tjevele jupj. 


text:
Jupj niswa tjac' jupj discipulopan cont'e tapatja nt'a. Niswa yus tjinyuca tjijinan̈ yupj. Pajal ja sívetsja. Jis tsyülümǘ na jis tjemyayca, mpes ma salejeptsja tsjan más 'ücj la veles jupj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjemey niswá la veles Dios lal. Niswa tjac' na jupj discipulopan nt'a, jis la tji'yüya: “¿Ncu potjaqué jünaqué custjay? Nasa t'üc' tjüjünaqué. Po quina ca mpalas napj tjevelé jinwá. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Najamica pjaní jis lal ncuwim napj ne'enemigopan, ca ma tjililin̈. Malala lajay ca malala la ma jicj, yupj jisas jinwá. 


text:
¡Nusin tjüjünsǘ! Mas quinam la müjüsüquecj yupj. Nasa jac' quinam yom malala la niji. Jis lal jac' napj ne'enemigopan”, nin tjevele Jesús. Yupj ntji'lin̈ Jesús. 


text:
<pb/>Jilal véletsja na, Judas ne'aj tjac'. Jupj Jesús apostolpan dóceya popa watsja. Püs way se cón̈catsja Jesús. Pülücj tjiquil jupj lal quinam. Polomay jatatsja, yo pjwel jatatj watsja mo'o la süp Jesús. Sacerdote noypan sin tjajam jis la tjilil Jesús. Moisés popel sin 'yüsa lajay sin tjajam wa. Co'müypan sin tjajam wa. 


text:
Judas jis lal tjac' la tjilil Jesús. Jupj nasa tjevéletsja ca sin 'yüsa la mijis cana Jesús. Tjevele: “Pjaní lal ca la nlapan napj. Niná Jesús. Ntjüiliqué jupj. Tjamanú jupj. 'Üsüs tjajama ne ma mim.” 


text:
Mpes ne'aj tjemey Judas, Jesús nt'a p'in. Ne'as tjemey, 'üsüs tjevele jupj lal, quelel la tjiji jinwá. Tjevele: —Nejepa. 


text:
<pb/>Jesús discípulo pjaní ne'aj p'in tón̈catsja. Jupj polomay syults'a. Jay tjejyo'o yom pjaní. Jupj pjots' taná tjejyo'o jupj. Yom niná mozo waytsja sacerdote más püné mpes. 


text:
Jesús tjevele pülücj tjiquil jis lal: —¿Tsjan mpes polomay t'o, yo pjwel t'o wa la tjilil napj? Niná lojí pwequepj la tjilil. 


text:
Pjü jyawca tjo'os napj nun jilal Dios wo nt'a. Ne'aj sin tji'yüsa la tjejay. Nun lovin ma ntjutjililiqué ne'aj. Niná tepyala ca t'üc' mpalas Dios Popel vele jin. 


text:
<pb/>Tjamacjas Jesús cjüil tjemeytsja. Jupj sa capyatsja jas quip pjyapja mpes la p'in. Yupj ntji'lin̈ wa jupj. 


text:
Jupj jas quip ntji'lin̈tsja p'in. Mpes ts'üequené jupj, jas pjütpjüt' way tjemey. Yupj tjaman Jesús judío noypan nt'a. 


text:
<pb/>Yupj tjaman Jesús sacerdote más püné nt'a. Sacerdote noypan pjü way 'a jis tjimyula ne'aj. Co'müypan ne'aj tjatja wa, Moisés popel sin 'yüsa lajay ne'aj tjatja wa. 


text:
Pedro Jesús cjüil tjemey campapé. Ne'as tjemey wa jupj sacerdote más püné wo nt'a. Tjüwücj mo'o wama tjemey jupj. 'Etjele militarpan nepénowa jilal. 'Awa süísetsja. 


text:
<pb/>Ne'aj jatja watsja sacerdote noypan. Ne'aj jatja watsja judiopan jis jepapan. Yupj 'a mulú jajütütsja judiopan. Yupj pjü la tjü'üy tjunuc pjacj malala mveles Jesús po'ó. Po quelel javeleptsja 'ücj cus la tül jupj. Quelel ja'ünantsja jupj. Newa pjü tjunuc Jesús malala la tjiji tulucj. 


text:
Pülücj tjiquil la tsuwil Jesús po'ó. Tjowelepj Jesús malala la tjiji. Newa nin ma nin p'iyá tjowelepj. Mpes jepapan ma polel cus tül Jesús yupj tjowelepj mpes. Pjaní p'in t'ya tjevele mpes, ma polel cus tül jupj. 


text:
<pb/>—Cupj tjepjya'aquecj Jesús malala tjevele. Tjevele: ‘Gente p'in jas tjüjünsüpj Dios wo. Napj ca jas mojoy. Ts'ac' cont'e na, napj t'üc' ca jas müjünsǘ niswá. Gente tulucj ca jas müjünsücj’ —nin tjowelepj. 


text:
<pb/>Niná tjowelepj na, sacerdote más püné tüwütüwǘ ton̈ca. La tji'yüya Jesús lal: —¿Ncu ma ca qjuis lal mvelen ncu t'üc' way nin tjevelen? Yupj javelepj malala tjevelen jipj. 


text:
<pb/>Jesús ma wola tjevele. Lyájasa tón̈catsja. Sacerdote más püné la tji'yüya niswá: —¿Ncu jipj niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj? ¿Ncu Dios Jatjam jipj? Dios pasal 'üsüs way jupj. 


text:
<pb/>Jesús wola tjevele: —Nin napj. Nun ca nucú napj t'üc' way velé. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. P'a jyawca na ca nus nucú napj ca mo'os Dios li'inyampe. Ne'aj ca mo'os, ncupj 'a mulú ca müjü'tücj. Dios pajal jas tjiyocj pjü jilal. Nun ca nucú napj ncuwis nosis nt'a mol mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele na, sacerdote más püné la tücüeme jupj jas quip. Judiopan nin lajay p'a wa malala vele na Dios po'ó. Tjevele: —¡Ma qjuisas la p'a mvelecj Jesús malala nyuca la tjiji! ¡Nasa t'üc'! 


text:
Nun tjapja'aqué pajal malala tjevele Jesús. ¿Ncu pajal malala la tjiji Jesús? Pjü way tjowelepj malala la tjiji. Tjowelepj más 'ücj mü'ü'nacj jupj. 


text:
<pb/>Nin tjowelepj na, nepénowa cus tuputs' Jesús wola po'ó. Pülül mpes tsupapj Jesús jun. Yupj jis mas sa lototsja, jüp'üy po'o tül jupj. Tjowelepj: —Qjuis wala mvelen, ¿pjacj wyala po'ó tyüla? ¡Dios ca jin mü'üsüs la mijis! Malala tjowelepj, mpes la tjüpjüts'ün jupj lal. Sacerdote militarpan Jesús lal tjil, mo'o la süp. Pedro tjevele ma cus tecyón̈catsja Jesús. 


text:
<pb/>Pedro já'asatsja custjay wosis t'asiyú tjüwücj mo'ó. Ne'aj tjá'asa na, tsjücjüim ne'aj tjac' wa. Sacerdote más püné jomózotsja jupj. 


text:
Pedro 'awa süísetsja custjay. Tsjücjüim niná jus tjinyuca jupj, püs way jus tjinyúcatsja. Tjevele: —Jipj cus tecyon̈tsja wa Jesús, Jesús Nazaret mpe 'esepj. 


text:
<pb/>Pedro tsyüpünǘ. —Nin tulucj —tjevele—. Ma nin 'yüsa tsjan mpes nin velen jipj. Tjemey tjüwücj jun vilicj nt'a. Castlyaj cocoy la tipiya quinam. 


text:
Ne'aj ton̈ca na, tsjücjüim jus tjinyuca ne'aj. Tjevele yupj jilal ne'aj: —Niná Jesús discipulopan popa. 


text:
<pb/>Pedro niswa tsyüpünǘ. Yacjaya ne'aj p'in lejen̈ tjowelepj: —T'üc' way jipj jupj discipulopan popa. Galilea mpe 'esepj wa jipj. 


text:
<pb/>Pedro tjevele: —Dios 'ücj ca ncapj ntülüs napj li tsuwil. Yom niná ma si nuc. T'üc' way velé napj. 


text:
<pb/>Nin tjevele na castlyaj cocoy la tipiya niswá, lama quinam. Mpes Pedro jola tepyala Jesús tjevelá: “Jipj p'iyá ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy la pjaní p'in la tipiya na, la con ca mvelen ma nus nyuc.” Mpes Pedro pasal la tipiya, pajal 'aplijílatsja jupj.<pb/>


text:
Yaya pajal püstapj pjü way judiopan jis jepapan 'a jis tjimyula, yupj nepenowá sacerdote noypan, nepénowa co'müypan, nepénowa Moisés popel sin 'yüsa lajay, nepénowa p'a wa jepapan judiopan sin popé. Tjüjütütj tsjan ca la mijicj Jesús lal. Jupj mos tsupapj. Tjaman jupj Pilato nt'a. Pilato jepa püné auxiliar waytsja jupj. Románotsja jupj, judío tulucj. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan tjat' tjowelepj Jesús po'ó jepa romano wolap'a'á. Tjowelepj la pülücj malala la tjiji jupj. 


text:
Mpes Pilato la tji'yüya Jesús lal: —¿Ncu ma quelel qjuis wala velen ncu t'üc' malala la tjejay, yupj javelepj jinwá? Javelepj jipj la pülücj malala la tjejay. 


text:
<pb/>Pilato janmacj jas tjejyama yom pjaní cawilta mpe fiesta niná tepyala na. Judiopan janmacj la t'apj pjacj pje'á nyacas cawilta mpe. 


text:
Cawilta mo'o já'asatsja yom malala la tjijá, Barrabás lotsja jupj. Jupj jepa püné lal la tapalan sin popa watsja. La tapalan na, jis tjü'ünan la p'a. Nin mpes játjatsja quinam cawilta mo'ó. 


text:
Judiopan Pilato wo nt'a 'a jis tjimyula, tjil quinam Pilato nt'a, tjowelepj: —Janmacj se jam yom pjaní cawilta mpe fiesta tepyala na. Qjuisas nin lejay quinam. 


text:
<pb/>Pilato seletsja sacerdote noypan tjejyaman̈tsja Jesús lal. Seletsja nin mpes tucuman jupj. Jisastsja Pilato ca cus ntülüs. 


text:
Sacerdote noypan nasa tjowelepj 'a jis tjimyula jis lal. Tjowelepj pajal malala Jesús. Más 'ücj la mon ca jas majamas Barrabás, tjowelepj. Mpes nin la tjomon. 


text:
<pb/>Pilato tjevele: —¿Tsjan jyas napj lejay yom niná lal? Nun welé jupj p'iyá judiopan jis jepa püné. 


text:
<pb/>Pilato jis la tji'yüya: —¿Tsjan mpes? Ma malala la tjiji. Más yümücj tjowelepj: —¡Cruz po'o tjevyala, mpa'is jupj! 


text:
<pb/>Pilato jostsja yupj ma ca ts'i mi'inacj. Mpes jas tjejyama Barrabás cawilta mpe. Tjijyü'ta jupj militarpan jilal mo'o nsüpücj Jesús. Tjijyü'ta cruz po'o mvalacj, la 'ünan. Yupj cruz po'o tjovalapj Jesús, tepe'e jupj. 


text:
<pb/>Niná tjijyü'ta na, militarpan tjaman Jesús Pilato wo nt'a. Wama tjil. Pilato wo Pretorio lotsja. Pünetsja pajal. Tjowelepj jis la cuwis wa la p'a wa militarpan Pilato wo nt'a tsji' la tjajaytsja. 


text:
Jas tjüwü'ün Jesús militar jas quip je mpes. Nin la tjajay la pjüts'ün jupj mpes. Pülül je jepa jas quip jin jústatsja. Yo pjwel jam jus tjulujupj jay pjucj po'o la 'onsos. Jesús jay tjo'onsopj, corona jay tjá'asatsja jinwá. 


text:
Tjowelepj: —¡Qjuisas 'ücj jyas mpü'üm! ¡Jipj jepa püné judiopan jilal! Pajal la tjüpjüts'ün jupj mpes. 


text:
<pb/>La pülücj Jesús jay süptsja tjacjaj mpes. La pülücj cus tuputs' Jesús wola po'ó. Yupj jis tic' mpes tjijyünsünün̈. Nin lajay jepapan jilal, mop'in ma topon jépatsja jupj. 


text:
T'üc' la tjüpjüts'ün na, jas tjü'ipj pülül je. Jas tücüipap jupj jas quip mpes. Pje'á tjaman jupj la valas jupj cruz po'ó. 


text:
<pb/>Jümücj nt'a jiltsja na, yom pjaní ntji'lin̈ yupj. Jupj nasa way jactsja Jerusalén nt'a jupj tüpü'ü mpe. Jis wa pjaní pjaní lejen̈ mpe tjac' jupj. Simón lotsja jupj. Cirene mpe 'eseptsja. Jupj ne Alejandro popay, Rufo popay wa jupj. Militarpan tjüjütütj Simón ntjamas cruzus. 


text:
<pb/>Nin la tjajay na, tjaman Jesús Gólgota nt'a. “Gólgota” mpes 'ücj la veles “Jay Pjucj Cjüele” cupj qjuis tin. 


text:
Uva 'üsǘ tja'ayapj Jesús lo müs. Uva 'üsǘ mirra la süpjütsja, pajal nepé vyaja lo ts'uc. Jesús jus nleya leméliyu la süpjütsja, ne ma tjümü'ü. 


text:
Cruz po'o tjovalapj jupj. Militarpan jisastsja Jesús jas quip. Mpes tjepjelan̈ tjunuc pjacj nta'es jupj jas quip. 


text:
<pb/>Yupj tjovalapj wa pequepan mát'eya p'a wa cruzus po'ó. Pjaní way tjovalapj Jesús li'inyampe. La p'a wa tjovalapj Jesús nancupwepe. 


text:
Dios Popel tjevele niná ca nin mpalas. Tjevele: “Yupj yólatsja jupj malálatsja, malala lajay jinwá”. Nin tepyala quinam. 


text:
Judiopan nepénowa cruz ton̈ca jin tjil. Malala tjowelepj Jesús po'ó. Yupj sey pjucj la süpjüntsja jupj mpes. Ma topon 'üsüstsja jupj. Jupj lal tjowelepj: —Jipj tjevelen ca jas mojoyen Dios wo. Ts'ac' cont'e na ca jas müjünsün niswá, nin tjevelen. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan yuwá tjowelepj. La tjüpjüts'ün wa Jesús po'ó. Nin p'iyá la tjajay wa Moisés popel sin 'yüsa lajay. Tjowelepj: —Jis capj tjep'ya'sa la p'a wa. Ma polel cus la p'acj jupj p'iyá. 


text:
Jupj vele jupj p'iyá niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj. Jupj vele Jepa jupj israelpan jilal. Qjuisas palá ncuwim cruz mpe, ca nucucj ncupj. Jupj nin la qjuijis, cupj cüponecj catsja jupj mpes —nin tjowelepj. Pequepan cruz po'o lejen̈tsja pasal malala tjowelepj wa Jesús lal. 


text:
Las tres na Jesús yümücj tjevele: —Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? (Cupj qjuis tin mpes velecj: “Napj Ndios, napj Ndios, ¿tsjan mpes 'os tjay jipj?”) 


text:
<pb/>La p'a wa ne'aj p'in tjelejen̈tsja. Tjepjyacan̈ na jupj tjevelá, ma sin tji'yüsa jupj tjevelá. Nepénowa yupj sin popa tjowelepj: —Tjapja'aqué. Jupj jos Elías ncuwim cus la p'acj jupj. 


text:
<pb/>Yom pjaní ts'üequené, esponja teque'e. Mo'o ts'yuca uva 'üsǘ 'ona mpes. Esponja yo jay tsyu'pa, viyá tecyacaná Jesús lo müs. Tjevele: —'Ücj quinam. Ma ca p'a la müjí. Ca nucucj ncu Elías jac' palá nt'anques jupj cruz mpe. 


text:
Pülül p'omp'om jálatsja Dios wo mo'ó, pülül niná wo t'em pjaní jinwatsja. Jesús tepe'e na, nayapé palavin la tücüeme. Jas tüpwes la tücüeme jupj. 


text:
Jepa militar tón̈catsja Jesús wolap'a'á. Jupj tjapjaca wa Jesús yümücj tjevele na. Tjinyuca 'oyn nyuca tepe'e jupj. Mpes tjevele: —T'üc' way yom niná Dios Jatjam waytsja. 


text:
<pb/>Nequem nepénowa campa way 'in lejen̈tsja, tjunuc tepyalá. Pjaní wa María lotsja, Magdalá mpe 'eseptsja. P'a wa María ló watsja. Jupj Jacobo jamaytsja, José jamay watsja. Jacobo niná “Jacobo pjyapja” tjowelepj yupj. Quepj p'a wa ne'aj Salomé lotsja. 


text:
Nequem nenem cus tocon̈tsja Jesús Galilea po'o tjuwine na. Yupj tjojon jupj mpes, 'ücj la tjajay wa jupj tüpü'ü nt'a. Nequem la p'a wa pülücj lejen̈tsja wa ne'aj. Nasa tjiquil wa Jesús lal Jerusalén nt'a. Pe jul mo'ó, neven nt'a, tüpüntüpj Jesús. 


text:
<pb/>Nin jawas pjü 'ücj la tjajay ya mpes, ya ma ca tsji' la mijicj. Sábado nsem yayá. T'awaná tepyala quinam, 


text:
mpes José tjac' quinam. Arimatea mpe 'eseptsja jupj. Jupj judiopan jis jepapan popa watsja. Püné waytsja yupj jis lal. Jostsja wa Dios len̈ way müjü'tüs ca nosis nt'a. Ma lecj tjeyatsja Pilato lal. Mpes tjemey Pilato nt'a, la tjemyona Jesús jüp'üy la toc. 


text:
Pilato ma seletsja pasal len̈ way tepe'e Jesús. Mpes tjijyü'ta la cuwis jepa militar. La tji'yüya ncu nasa tepe'e jupj. 


text:
<pb/>Mpes José pülül pje jaylacj la tjiji. Palá t'e'enca Jesús jüp'üy, jas tjivyü'ünǘ. Tipyünta Jesús jüp'üy pe jul mo'ó, neven nt'a, tepe'e 'ücj la püntüs nt'a. Püna p'in tjijyü'ta la toc jomwen jul, tepe'e tulucj p'in. Nin lajaytsja judiopan. Jesús jüp'üy ne'aj tipyünta na, pe pones jas tentené, jun t'yo'na jomwen jul. 


text:
Nequem mát'eya tjunuc ca'aj tipyünta Jesús jüp'üy. Pjaní wa María, Magdalá mpe 'esepj. La p'a wa María ló watsja, José jamay.<pb/>


text:
Sábado tecyawaja na, nequem cónt'eya pjü 'ücj la tjajay. Lo pajal 'üsüs way cjumsu jaylacj la tjajay. Quelel sa cjololtsja Jesús jüp'üy 'üsüs la cjumsus. Pjaní wa María, Magdalá mpe 'eseptsja. La p'a wa María ló watsja, jupj Jacobo jamay. La p'a wa Salomé ló waytsja. 


text:
<pb/>Ne'as tjil na, tjunuc jun vilicj jun cjol quinam. Pe pajal pünetsja nasa t'üc' jas tentené tepyala. 


text:
Pe jul wama tjil na, jus tjunuc tjamacjas. Jupj jas quip pje waytsja, cámpatsja. Tjá'asa yupj li'inyampe. Pasal lacj jeyaptsja yupj. 


text:
Tjamacjas tjevele: —Po ma locj tjeyá. Napj selé nun lo palá Jesús jüp'üy, jupj ne Nazaret mpe 'eseptsja. Nasa tjovalapj jupj cruz po'ó, tepe'e. ¡Jas tjijyünsa, nyucunú tepyala niswá! Jupj len̈ qui'á. Tjunucú jupj tüpü'ü nt'a. Len̈. 


text:
Lowa Pedro nt'a, jupj discipulopan la p'a wa nt'a wa. Jilal mvelé: ‘Jesús mwalá way jama nun jilal Galilea nt'a. Ne'aj ca jus nucú. Niná nun jilal tjevele jupj nawaja'a.’ 


text:
<pb/>Mpes nequem nenem len̈ way tjil pe jul mpe. Pasal ticyücüyün̈, lacj tjeyaptsja mpes. Tjil na, ma tjowelepj la p'a jilal lacj tjeyaptsja mpes. Jesús lay tepyala María lal. 


text:
<pb/>Domingo na Jesús jas tjijyünsa, tüpü'ü niswá. Mwalá way lay tepyala María Magdalena lal. Püna lapanenpan siéteya tapatja jupj jos mo'ó. Jesús pje'á lis ts'iya yupj, mpes tji'yü'sa jupj. Nin tepyala püná. 


text:
Quina María tjemey Jesús discipulopan nt'a. Yupj 'aplijila way tjátjatsja, la tupuyuptsja. María tjevele yupj jilal Jesús lay tepyala jupj nt'a. 


text:
Tjevele Jesús nyucunú niswá, nasa jus tjinyuca, tjevele. Yupj ma topon. Jesús discipulopan mát'eya jilal lay tepyala. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús discipulopan mát'eya jilal lay tepyala wa. Yupj tjelyawun̈tsja jis wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a. P'a casá jústatsja jupj, yupj jus tjunuc na. 


text:
Discipulopan nenem tjil la p'a discipulopan nt'a. Tjowelepj yupj jilal Jesús lay jis tepyala. Ma wa topon yupj tjowelepj. Jesús tjevele jupj discipulopan jilal yupj ca mal pjü nosis nt'a jupj mpes. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús lay jis tepyala jupj apostolpan once jilal. Yupj 'a mulú jalatsja jupj lay jis tepyala na. La p'a wa nasa tjowelepj yupj jilal yupj jus tjunuc Jesús. Nasa jas tjijyünsa, nyucunú niswá, tjowelepj. Newa ma topon. Mpes Jesús yupj jilal tjevele malálatsja ma nin topon yupj tjowelepj. Tjevele malálatsja ma wa quelel japontsja. 


text:
Tjevele yupj jilal: “Lowa nun pjü nosis casá. Tjowelé pjü jis walap'a'á Dios pajal 'üsüs la tjiji gente mpes. 


text:
Pülücj ca mponecj napj lal nun welé mpes. Napj lal japon ca bautizar jis mpalas. Nin lajay 'üsüs ca mpatjam Dios lal. Ma japon, Dios ca jis capj ntülüs malala lajay mpes. 


text:
Napj lal japon ca 'üsüs la mijicj, gente p'in ma polel lajay jinwá. Mpes la p'a ca jus nlayecj Dios jis capj cyon̈ca. Ca 'ücj pje'á la nts'iyacj lapanenpan. Nin ca 'ücj la mijicj napj nlá ca mvelecj mpes. Ca polel mvelecj la p'a jis tin, yupj p'iyá ma sin 'yüsa la veles. 


text:
Ca polel nt'anquecj lotsjim. Veneno myü'ün̈ na, ma nca'lin̈ ca. Yupj po la mo'ot'ecj ca malala jisas sey pjucj, ca jis mü'ü'süs yupj. Niná pjü lajay mpes la p'a ca jus nlayecj Dios jis capj cyon̈ca.” Dios tjemyana Jesús jupj pü'ü nt'a. 


text:
<pb/>Qjuis Jepa Jesús t'üc' jilal tjevele na, Dios jas tjemyana jupj tsjun po'ó. 'Etjele jupj Dios li'inyampe. 


text:
Jupj discipulopan tjil jun ta'á, la p'a jis walap'a'a tjowelepj Jesús 'üsüs la tjiji. Qjuis Jepa Jesús jis capj tjep'ya'sa. Mpes 'üsüs la tjajay, gente p'in ma polel lajay jinwá. Mpes la p'a jus nlay t'üc' way tjowelepj yupj Dios tjevelá.<pb/>


text:
Napj Pablo. Timoteo já'asa wa qui'á. Jupj cupj qjuis catjam. Napj 'os cawilta mo'ó Jesucristo mpes tsji' lejay ne. Filemón, papel niná pyaquecj jipj mpes. Jipj cupj qjuis catjam. Pasal quelel la 'ijicj. Jipj tsji' lejay wa cupj qjuilal Jesucristo mpes. 


text:
Papel niná pyaquecj wa Apia mpes. Jupj cupj qjuis ta'a, Jesucristo lal pyona mpes. Pyaquecj wa Arquipo mpes. La p'a wa malala javelepj na Jesucristo po'ó, jupj jis wala vele malala javelepj. Dios ts'uyupj 'a si mulú wya nt'a. Pyaquecj wa yupj mpes. 


text:
<pb/>Dios cupj qjuis Papay. Jesucristo cupj qjuis Jepa Püné way jupj. Najas 'üsüs way lajay nun mpes. Najas nun ma nujola nsem pjü way mpes; najas yupj ca nin la mijicj nun mpes. Pablo tjüwüi'i Dios lal Filemón mpes. 


text:
La p'a wa nawala tjowelepj jipj pajal quelel lejay Jesucristo. Tjowelepj jipj pyon Jesucristo tjevelá. Tjowelepj wa jipj po quelel la sejay Dios ts'uyupj. 


text:
Napj velé Dios lal jipj mpes. Najas lovin mvelen la p'a jilal Jesucristo mpes. Najas ca 'üsüs mpalas velen mpes. Nin tepyala na, jipj ca jus nlayen tsjay 'üsüs qjuis tepyala Jesucristo mpes. 


text:
Jipj po quelel lis tjejay Dios ts'uyupj. Po 'ücj najas ntepalá jipj quelel la sejay mpes. Po 'üsüs pü'üs ntepalá. Dios ts'uyupj po 'ücj jisas jis tepyala, jipj la tjejay mpes. Pablo tepyaca Onésimo po'ó. 


text:
<pb/>Filemón, Jesucristo mpes napj polel 'i jütütj. Nin mpes polel 'i jütütj tsjan más 'ücj la mijin. 


text:
Mop'in napj quelel la 'e jay, mpes ma quelel 'i jütütj. Nin p'in najas jipj ca la mijin napj najas jinwá napj najas mpes p'in. Co'müy napj quinam. Cawilta mo'o pü'üs Jesucristo mpes tsji' la tjejay mpes. 


text:
Najas 'üsüs la mijin Onésimo mpes. Qui'á napj tjevelé jupj lal Jesucristo po'ó, ne jupj tepyona napj tjevelé. Pajal 'üsüs jas tji'yüsa, tsjicj si 'üsǘ jinwá popay si 'üsǘ liji na. 


text:
Püna p'in Onésimo ma 'üsüs tsji' la tjiji jipj mpes, nin selé napj. Nin tulucj ca nsem quinam. Quina po 'üsüs ca la mijis jipj mpes, napj mpes 'ots'ipj. 


text:
Najastsja jupj newá mpü'üm napj lal. Najastsja jupj ca ncapj mp'a'sas qui'á cawilta nt'a, jipj len̈ mpes. Qui'á 'os la p'a jis lal tjevelé mpes. Nin tjevelé tsjan niná Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. 


text:
Najastsja jupj ca ncapj mp'a'sas jipj p'iyá jyas mpes. Custjay ma tjevelen ncu 'ücj jupj ca mpü'üm napj lal. Ma selen jupj pü'ü qui'á. Mpes napj se jam jupj jipj nt'a quinam. Jipj 'üsüs lejay na, najas jipj p'iyá jyas mpes ca nin la mijin. Jipj ma polel lejay jipj jyas jinwá, malala nin. 


text:
<pb/>T'üc' way Onésimo tjemey jipj mpe. Tsjicj way mpes p'in len̈tsja jupj jipj püt' nt'a. Mop'in pajal 'üsüs tepyala jupj lal, tjemey mpes. Quina lovin ca mpü'üm jipj lal. 


text:
T'üc' way Onésimo jipj esclavo custjay. Mop'in jupj más 'üsüs quinam esclavo lal. Jupj cupj qjuis catjam. Quelel lijicj jupj. Napj quelel lejay jupj; quina más 'ücj jipj pajal quelel la mijin jupj 'ots'ipj. Jupj jipj esclavo, jupj jipj jetjam 'ots'ipj quinam qjuis Jepa Jesucristo mpes. 


text:
<pb/>Filemón, t'üc' way napj jipj jetjam. Napj cüwinis jipj nt'a, tsjay 'üsüs jyas nsem. Selé napj niná. Najas tsjay 'ücj jyas nsem wa Onésimo ne'aj jama na jipj nt'a, napj p'iyá ne'aj tjum jinwá. 


text:
Onésimo malala nyuca la tjiji ca nacj jipj lal. Level la 'iji ca nacj. Mvelen napj lal nol level la 'iji, ne napj ca jaylacj la mejay jupj mpes. 


text:
Napj Pablo. Napj p'iyá nin pyac niná. T'üc' way ca jaylacj la mejay jupj mpes. Mop'in najas jipj jele mpalas jipj Dios popa 'e tepalá napj tjevelé mpes jipj lal. Mpes napj nola ma ca jyas nsem napj niná jaylacj la mejay. 


text:
<pb/>Natjam, cupj nin pyonecj Jesucristo tjevelá. Jipj se con̈ Jesucristo 'ots'ipj. Mpes po najas jipj ca la mijin napj najas jinwá. Nin lejay na, tsjay 'ücj najas nsem. 


text:
<pb/>Napj selé nin ca la mijin napj najas jinwá. Selé más 'in 'üsüs ca la mijin wa napj tjevelé lal. Mpes niná nin pyac jipj mpes. 


text:
Po quelel jum jipj nt'a. Mpes Dios lal la monan len̈ way 'ücj ca mis. 'Ücj la mijin la püt'üs napj ne'aj. Pablo tecyawaja tepyaca. 


text:
<pb/>Epafras süs wa la tjiji jipj mpes. Selen jupj pü'ü napj lal cawilta mo'ó Jesucristo mpes tsji' la tjiji mpes wa. 


text:
Marcos 'ots'ipj süs wa la tjiji, Aristarco 'ots'ipj. Demas süs wa la tjiji wa, Lucas 'ots'ipj. Yupj tsji' lajay wa napj lal Jesucristo mpes. 


text:
Napj Pablo. Timoteo napj lal pü'ü. Cupj Jesucristo jomozopan. Nun Dios ts'uyupj, ne'aj potjaqué Filipos po'ó. Quina pyaquecj nun mpes. Nun nepénowa pastorpan. Nun mpes wa pyaquecj. Nun nepénowa jis capj p'o'sá pastorpan. Nun mpes wa nin pyaquecj. Nun pjü way so con̈có Jesucristo. 


text:
Dios cupj qjuis Papay. Jesucristo cupj qjuis Jepa Püné. Qjuisas yupj pajal 'üsüs way lajay nun mpes. Qjuisas ma nujola nun pjü mpes, nin la nusejay. Dios ts'uyupj Filipos nt'a tapatja, yupj mpes Pablo nin tjevele Dios lal. 


text:
nun ncapj tjap'a'sá mpes. Nun tjowelé wa p'a jilal Jesucristo po'ó napj jinwá. Nin jis wala tjowelé tsjan niná Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. Toponé na nin la tjüjí nun. Newa nin lojí. 


text:
Nun quelel lojí Dios jos jinwá. Dios p'iyá nucopj p'ya'sa 'üsüs lojí. Napj selé jupj lovin ca nin la mijis. Pjü way Dios jos ca nu mpalas nun, nin ca la numijis jupj. Jesucristo tjac' nas ca nin la mijis. 


text:
'Ücj nin napj wüi'is Dios lal nun mpes; napj lovin nola nun mpes, ne nin. Dios 'üsüs, mpes jostsja napj tsji' lejay jupj mpes. Nun tsji' la tjüjí napj lal lovin. Quina, cawilta mo'o pü'üs na, newa tsji' lojí nun napj lal. Pje'á winistsja na, tsji' la tjüjí wa napj lal. La p'a sin tji'yüsa la tjejay napj Jesucristo po'ó. Tjevelé tsjan niná Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. Nin p'iyá lojí wa nun. Pülücj topon Jesucristo lal quinam. 


text:
Napj po quelel nujus nyuc. Po quelel la nusejay, Jesucristo quelel la nusiji jinwá. Dios selé t'üc' way velé. 


text:
<pb/>Najas nun lovin más ca quelel lis müjí la p'a. Najas lovin nusin mü'üsüs ca Dios jos jinwá. Najas lovin ca jus nlayé tsjan niná Dios jos ca nun la müjí. Nin le mon napj Dios lal nun mpes. 


text:
Mpes ca jus nlayé tsjan más 'ücj la müjí. Mpes Jesucristo niswa tjac' na, t'üc' way 'üsüs way nsem nun Dios lal. Jesucristo niswa tjac' na, ma ca mveles p'a witjacj ma jisastsja jupj, nun la tjüjí mpes. Najas p'a wa ca jisas nsem Jesucristo nun lojí mpes. 


text:
Pasal 'üsüs ca la müjí nun, Dios jos jin. Nin polel la müjí, Jesucristo la numijis ca. Gente ca 'üsüs mvelecj Dios po'ó, nun la müjí mpes. Ca mvelecj pasal püné way jupj. Cupj pyatjaquecj na p'in, más 'ücj lovin tsji' lijicj Jesucristo mpes. 


text:
<pb/>Nun solejé malala ntepalá. Najas nun ca jus nlayé gente más pülücj sin tji'yüsa Jesucristo po'ó, niná ntepalá mpes. Nin mpes 'ücj velé yupj jis lal tsjan niná jupj 'üsüs la tjiji gente mpes. 


text:
Jepa más püné pü'ü nt'a, niyom nepénowa jajamapj ne'aj. Yupj pjü way sin tji'yüsa cawilta mo'o pü'üs Jesucristo mpes tsji' lejay mpes. Pjü qui'á patja jus nlay niná. 


text:
Cawilta mo'o pü'üs, mpes qjuis catjampan pülücj po quelel javelepj quinam p'a jilal Dios tjevelá. Mpes nin javelepj. Yas nam lacj jeyaptsja, quina ma lacj jeyapj. Qjuis Jepa Jesucristo mpes ma lacj jeyapj. 


text:
<pb/>Pasal 'üsüs la tjejay napj Jesucristo mpes, ne t'üc' way nepénowa jyaman̈. Yupj más 'üsüs quelel lajay napj lal. Nin mpes yupj nepénowa nin javelepj la p'a jis walap'a'á Jesucristo po'ó. Nepénowa nin tulucj. Yupj t'üc' way jisas la p'a sin 'yüsa Jesucristo po'ó, mpes javelepj yupj. 


text:
Nenem quelel la najay yupj, mpes nin javelepj yupj. Yupj salejepj Dios nin tjejyama la veles tsjan mpes 'ücj jis la pon niná Dios 'üsüs la tjiji gente mpes Jesucristo la tjiji mpes. 


text:
La p'a jis walap'a'a javelepj Cristo po'ó malala yola mpes p'in. Jisas ca püné nsem yupj p'iyá, mpes nin lajay. Ma t'üc' way quelel 'üsüs lajay. Yupj jisas napj ca 'aplijila nsem qui'á cawilta mo'ó. 'Aplijila tulucj napj. 


text:
Ma nola yupj malala yola mpes. 'Ücj najas p'in nin javelepj p'a jis walap'a'á Jesucristo po'ó. T'üc' way nepénowa javelepj p'a jis walap'a'á Jesucristo po'ó, ne Jesucristo mpes nin javelepj. P'a wa nin javelepj p'a jis walap'a'á Jesucristo po'ó, mop'in ma Jesucristo mpes p'in javelepj yupj. Newa 'ücj najas pjü way yupj nin javelepj p'a jis walap'a'á Jesucristo po'ó. 'Ücj najas wa p'a jawasa ca mpalas mpes. 


text:
Napj selé yupj ca nin majamas cawilta mpe. Nun lo moná Dios lal napj mpes; nin mpes ca nin mpalas. Jesucristo Cjües ca ncapj mp'a'sas, mpes ca 'üsüs ma palas. 


text:
Po najas lovin ca la mejay Jesucristo jos jin. Najas lovin ma ca lecj meyá la veles Jesucristo po'ó. Najas gente lovin 'üsüs javelepj Jesucristo po'ó, napj lejay mpes. Mpü'üs ca, 'ücj. Ma pats' ca, 'ücj wa. Pjaní p'in najas: najas gente lovin 'üsüs mvelecj Jesucristo po'ó napj lejay mpes, niná ne palá mpes wa. 


text:
Newa mpü'üs ca custjay, Dios jos ca nacj. Mpes más pülücj ca polel la mejay jupj mpes, jupj jos jinwá. Ma selé ncu más 'ücj pü'üs custjay. Ma selé ncu más 'ücj ni pü'í quinam. 


text:
Niná napj selé. Mpes napj selé napj ca mpü'üs qui'á custjay, nucopj lo p'acj; Dios jos nun lovin más 'üsüs lojí jupj jos jinwá. Jos wa nun más 'ücj jisas nsem, nun jupj lal poné mpes. Nin mpes ma ca mis custjay. 


text:
Mpes niswa tjum na nun nt'a, pasal 'üsüs ca mvelé nun Jesucristo po'ó. Niná ntepalá mpes, nun ca 'üsüs mvelé jupj po'ó. 


text:
<pb/>Nusin tji'yüsa Jesucristo tjevelá. Jupj tjevele 'üsüs tepyala gente jis lal Dios mpes. Lovin 'üsüs la müjí nun, niná toponé mpes. Napj polel jum ca nacj nujus nyuc. Ma selé ncu polel jum. Newa najas la p'a nawala mvelecj yuwal nujola nunwá, nun newa poné mpes. Najas nawala mvelecj nun pjü way nin p'iyá nujisas. Najas mvelecj nun lovin 'a mulú tsji' lojí Jesucristo mpes, nun toponé mpes, niná toponé Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. 


text:
T'üc' way nepénowa ma jisas nun tsji' lojí Jesucristo mpes. Ma locj tjeyá yupj jilal. Ma locj jeyá nujus januc na, yupj ca sin mü'üsüs t'üc' way malala ca jis mpalas. Ca sin mü'üsüs nun ca mpatjaqué Dios lal, Dios ca la numijis. 


text:
T'üc' way Dios nu tje'yaya ne 'ücj polel poné Jesucristo lal. Po 'üsüs way niná. T'üc' way ca malala qjuis mpalas 'ots'ipj, Dios ts'uyupj tulucj ca nin la qjuis mijicj. 'Ücj nin. Cupj Jesucristo mpes tsji' lijicj, mpes nin lajay yupj. Mpes po 'üsüs. Dios tje'yaya ninana qjuis mpalas ca. Po 'üsüs way. 


text:
Tjunucú malala ntepalá. Quina jus nlayé malala ne palá custjay. Nin p'iyá nu pyala. Jesucristo mpes tsji' lijicj mpes nin qjuesé palá.<pb/>


text:
Nun so con̈có Jesucristo, mpes nucopj p'ya'sa. Jesucristo quelel la nusiji, mpes 'ücj nujisas, ma nujola nun. Dios Cjües nucopj cyon̈ca. 'Üsüs lojí p'a mpes. Malala se palá na p'a jilal, jis capj p'o'sá. 


text:
Mpes po najas nun pjü way nin p'iyá nujola t'as, nun sey pjucj pjaní jinwá. Najas nun quelel la lojí nunwá ne'aj, pjü way. Najas nun pjü way nin p'iyá nujisas nun. Najas nun pjü way nin p'iyá nujola. Nin lojí na, más 'ücj najas nsem ca la ma müjí nun. 


text:
Ma nuts'isipan t'as nun. Ts'isipan lajay 'üsüs se palá yupj p'iyá p'in. Ma nin yola ncu 'üsüs se palá p'a jilal. Malala nin. Dios jos ma nujola noypan nun. Lovin nujola t'as la p'a más 'üsüs nun jilal. 


text:
T'üc' way Jesucristo lovin Dios waytsja jupj 'ots'ipj, Dios qjuis Papay jinwá.<pb/>T'üc' way püné jupj, Popay Dios jinwá, mop'in 'üctsja jupj lal ma lovin 'üsüs tepyala jupj p'iyá, jupj pajal püné mpes.<pb/> 


text:
Mpes jupj tjac' nosis nt'a. Jupj tjac' mozo jinwá. Nin jostsja, mpes tjac'.<pb/>Tjac' na, yom p'in jinwá tepyala jupj. Gente jus tjunuc yom jinwá jústatsja jupj.<pb/> 


text:
T'üc' way pünetsja jupj, mop'in ma noypan jinwá la tjiji. Lyájasa tjuwine.<pb/>Jupj la tjiji Dios jostsja jin. Nin mpes wa tepe'e. Cruz po'o tjü'ünan jupj, malala lajay ja'ünan jinwá.<pb/> 


text:
Jesucristo más püné pjü jilal, mpes pjü Dios nt'a patja ca mvelecj pasal püné way jupj.<pb/>Pjü nosis nt'a patja ca mvelecj wa pasal püné way jupj. Tecya'lin̈ 'amá 'alá patja ca mvelecj wa pasal püné jupj.<pb/> 


text:
Pjü ca mvelecj Jesucristo Jepa más püné pjü jilal. Nin javelepj na, t'üc' way 'üsüs javelepj wa Dios po'ó, qjuis Papay jupj. Nun jaw jinwá nsem, p'a ca nujus nucucj. 


text:
<pb/>Mpes najas nin lojí custjay, napj velé jin. Napj po quelel la nusejay. Nun jilal tüpü'üs na, lovin nin jin la tjüjí napj tjevelé jin. Quina ma pü'üs nun nt'a; newa nin, más 'ücj lovin nin lojí custjay napj velé jin. Najas pjü nun po 'üsüs nusin 'yüsa Dios jos jin. Najas nin lojí jupj jos jin. Nin la tjüjí na, t'üc' way nin lojí Dios jos jinwá. Po 'üsüs niná. Ma lojí na Dios vele jin, más 'ücj tsjay locj jeyá nun. 


text:
T'üc' way Dios p'iyá la nusiji nin la müjí jupj jos jin. Mpes nucopj p'ya'sa, ne nin quelel lojí jupj jos jin. Nucopj p'ya'sa, ne nin lojí. 


text:
Mpes la p'a ca sin mü'üsüs t'üc' way ma malala lojí nun. Ma polel jis la veles nun malala. Gente la p'a pasal malala yola. Pasal malala lajay yupj. Nin tulucj nun. Nun Dios ts'uyupj. Yupj ca sin mü'üsüs t'üc' way 'üsüs nun. Nun jaw jinwá yupj jis lal, nun Dios po'o nusin 'yüsa mpes. 


text:
Nun ca jis wala mvelé 'onin ne nin polel mpatjam lovin Dios lal. Mpes po 'ücj najas nsem nun mpes Jesucristo niswa jac' na. Po 'ücj najas nsem pajal 'üsüs way la tjüjí, napj nusin tji'yüsa la tjejay mpes. Costa waytsja napj nusin 'yüsa la tjejay. Mpes pajal 'ücj najas nsem nun Dios jos jin lojí na. 


text:
<pb/>Ca nacj la p'a ca ma 'ü'nacj, nucopj tjep'yacj mpes; nucopj tjep'yacj toponé Dios lal. Ca ma 'ü'nacj, animal ja'ünan jinwá. Animal ja'ünan na, ja'ayapj jupj 'os yupj jis dios witjacj mpes. Nin ca ma palas ca nacj, newa po 'ücj najas. Nin ca la mijicj nucopj tjep'yacj mpes, nucopj tjep'yacj toponé Dios po'ó. Mpes más 'ücj nun 'ücj jisas nsem 'ots'ipj Dios po'o poné mpes quinam. 


text:
Ca ma 'ü'nacj, nin mpalas; newa najas lovin 'ücj nujisas nsem. Ca 'ücj najas nsem, nun 'ücj nujisas mpes. Pablo tepyaca Timoteo po'ó, Epafrodito po'ó 'ots'ipj. Pajal 'üsüs waytsja yupj. 


text:
<pb/>Napj nola len̈ way ca jas majam Timoteo nun nt'a. 'Ücj niná qjuis Jepa Jesucristo lal, nin ca la mejay. 'Ücj najas ca ma palas, jupj niswa jac' na, nawala mveles nun po'ó; nin mpes quelel se jam jupj nun nt'a. 


text:
Solejé Timoteo 'üsüs la tjiji püna p'in. Ncapj tjep'ya'sa, ne cupj 'a mulú jis wala tjevelecj la p'a jis lal Jesucristo po'ó. Tjevelecj tsjan niná Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. Tsjicj jupj popay se p'a'sa jinwá ncapj tjep'ya'sa jupj. 


text:
Mpes len̈ way quelel se jam jupj nun nt'a. Mwalá way p'in quelel selé ncu ca nin majamacj cawilta mpe. 


text:
<pb/>Napj nola más 'ücj napj se jam Epafrodito nun nt'a quinam. T'üc' way jupj cupj qjuis catjam. T'üc' way tsji' la tjiji qui'á napj lal Jesucristo mpes. P'a malala nyuca tjowelepj na Jesucristo po'ó, Epafrodito jis wala tjevele malala tjowelepj. Lovin t'üc' way jis wala tjevele. Nun Epafrodito jas tjajamá napj nt'a, ncapj lo p'acj. 'Üsüs nin. 


text:
Mop'in jupj po quelel nujus nyuca niswá, mpes napj quelel jas majam nun nt'a. Jupj wola tjowelepj nun jus nlayé jupj malala jostsja, mpes po jólatsja jupj. Jupj ma jos nujola jupj mpes. 


text:
T'üc' way malala jostsja, quelel pé'etsja. Mop'in Dios cus tjep'ya'sa, ne ma tepe'e. Tji'yü'sa. Pasal 'aplijila ntepalá, malala jostsja na. Najastsja Epafrodito ma pe'e, ne t'üc' way ma tepe'e. Mpes Dios 'üsüs la tjiji napj mpes 'ots'ipj, ma ca 'aplijila ma palas niswá. 


text:
Najas nun su nucú niswá, mpes po quelel se jam nun nt'a. Jus tjunucú na, 'ücj nujisas nsem nun. Napj ma pajal nola nsem nun po'ó, nun jus tjunucú na. 


text:
Mpes po tjüwüi'iqué ne'aj tjemey na; jupj nun sejatjam, qjuis Jepa Jesucristo mpes. Po 'üsüs nujola t'as jupj po'ó. Niyom p'a witjacj 'üsüs la tjajay wa jupj jinwá, nin p'iyá 'üsüs nujola t'as yupj sin po'ó. 


text:
Nin nujola t'as jupj mpes; Epafrodito quelel pé'etsja tsji' líjitsja na Jesucristo mpes. Nun ma polel culatsja ncapj lo p'acj; Epafrodito p'in jas tjajamá napj nt'a ncapj lo p'acj. Ncapj tjep'ya'sa na, ma nin jólatsja ncu ca mpa'is ca nacj. Mpes po 'üsüs nujola t'as jupj po'ó.<pb/>


text:
Quina ca p'a wa mpac. 'Ücj jisas t'as, qjuis Jepa Jesucristo nucopj cyon̈ca mpes. Yas nam napj tepyac nun mpes. Nin p'iyá ca mpac quinam. 'Üsüs way napj lal ne nin la pac; 'üsüs way niná mo'o welé nun niswá. 


text:
'In tjajamá malala nyuca lajay jilal. Nujola tapalas 'üsüs tulucj yupj. Yupj tsjiyó malala jinwá. Jat'ǘ jis p'üy. T'ü na, yola Dios juts'a'á nsem yupj. 


text:
T'üc' way ma Dios juts'a'á yupj. Cupj ne t'üc' way Dios juts'a'á; jupj Cjües qjuis capj p'ya'sa qjuis la veles jupj lal, qjuiyola jupj püné jupj Cjües qjuis capj p'ya'sa mpes. Pasal 'ücj qjuisas Jesucristo mpes. Cupj selecj Jesucristo qjuis capj tjep'ya'sa mpes Dios juts'a'á cupj; selecj cupj 'üsüs la tjijicj mpes nin tepyala tulucj. 


text:
Napj polel nola napj Dios juts'a'á napj la tjejay mpes. Polel nin nola 'üsüs ntepalá mpes. Niyom p'a wa nin p'iyá polel yola. Mop'in napj más 'üsüs la tjejay yupj jilal. 


text:
Semana pjaní tyatsja na, yupj napj mpjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü, Moisés popel vele jinwá. Mpapay, namay, israelpan waytsja yupj. Mpes nin p'iyá napj. Benjamín pajal püna tüpü'ü, jupj popa p'iyá püs naya pü'üs napj. Hebreo napj. Fariseo napj; napj pjü la tjejay Moisés tjijyü'tá. 


text:
Po quelel lejaytsja Dios jostsja jin. Mpes pasal malala la tjejay Jesucristo jisas jilal. Nólatsja niná la tjejay 'üsüstsja Dios lal. Pjü way Moisés tjijyü'ta ca nin la mijicj, pjü nin la tjejay napj. 


text:
Más 'üsüs napj lal Jesucristo najas, ncapj cyon̈ca jupj. Jupj napj Nejepa Püné. Napj 'üsüs Dios lal jupj mpes. Nólatsja pasal pülücj la tjejay Dios mpes, mop'in napj la tjejay mpes tulucj 'üsüs ntepalá napj Dios lal. T'üc' way pasal pülücj la tjejay, mop'in napj la tjejay mpes tulucj 'üsüs ntepalá napj jupj lal. Ma quelel nola quinam püna la tjejay mpes. Quina najas Jesucristo, mpes ma quelel nin nola quinam. 


text:
Napj quelel se con̈ Jesucristo, mpes ma quelel nin nola. Napj selé 'üsüs way napj Dios lal napj Jesucristo lal pyon mpes. La tjejay mpes tulucj 'üsüs way napj Dios lal. Moisés tjijyü'ta jin la tjejay mpes tulucj 'üsüs way napj Dios lal. Pyonecj na Jesucristo 'üsüs la tjiji cupj mpes, 'üsüs way cupj Dios lal, nin la qjuisiji jupj. 


text:
Nin p'in najas Jesucristo; najas jupj ncapj cyon̈ca la p'in. Jesucristo tepe'e, jas tjijyünsa, tüpü'ü niswá, Dios pjü 'ücj liji mpes. Najas jupj 'üsüs way liji wa napj mpes, jupj p'in 'ücj liji jinwá. Jesucristo ncapj cyon̈ca mpes wa, malala ne palá jupj malala tepyala jinwá. 'Ücj nin. Napj quelel nola jupj jinwá. Jupj tepe'e napj malala la tjejay mpes, ne ma quelel malala lejay quinam. 


text:
Niná nin najas; najas Dios nin müjünsüs ca, mpü'üs niswá, ntipü'í na, mpes nin najas napj. Pablo quelel líjitsja pjü way Dios jos jin. 


text:
<pb/>Ma pjü way la tjejay Dios jos jin, nin selé napj. Dios quelel liji napj lal, pjü way ma la tjiji custjay. Mpes lovin tsji' lejay Dios mpes; najas napj ca 'ücj nola nsem Dios jos jinwá. Najas jupj ca nin la mijis napj lal. Jesucristo p'iyá la ntjiji napj jupj juts'a'á ntepalá, mpes ca nin la mijis Dios napj mpes. 


text:
T'üc' way ma 'ücj nola custjay Dios jos jinwá. P'a jawas ca nin ma palas. Mpes lovin tsji' lejay Dios mpes. Jupj 'üsüs la mijis napj lal p'a jawasa, po 'in len̈ way nin liji, nin najas. Ma nola napj nasa 'üsüs la tjejay jupj mpes. 


text:
Najas napj ca 'ücj nola nsem Dios jos jinwá; najas jupj ca nin la mijis napj lal. Nin mpes lovin tsji' lejay jupj mpes. Jupj nin liji najas napj. T'üc' way Dios tjevele 'üsüs way pyatjaquecj jupj pü'ü nt'a. Jupj nin vele Jesucristo lal pyonecj mpes. 


text:
<pb/>Dios ts'uyupj nepenowá nin lajay Dios jos jinwá; najas nin p'iyá nin yola yupj. Ca nacj nun nepénowa ma nin nujola. Mpes Dios ca nusin mü'üsüs la mijis ma nin nujola jupj jos jinwá. 


text:
<pb/>Natjampan, najas lovin lojí napj la tjejay jinwá. T'üc' way nepénowa nin lajay, nusin tji'yüsa la tjijicj jinwá. Nusin tji'yüsa pjacj cuscú yupj, ne nin la müjí yupj jinwá. 


text:
Selecj tsjan mpes Jesucristo tepe'e cruz po'ó. Mop'in gente pasal pülücj nin p'iyá japon tulucj. La p'a casá javelepj. Mpes gente p'a wa ma t'üc' sin 'yüsa, yupj javelepj mpes. Malala nin. Niná la pülücj nun jis wala tjevelé. Niswa nun jis wala velé niná. Pasal 'aplijila napj yupj lajay mpes. 


text:
'Awa püné nt'a ca mal yupj. Yupj sin nin yola yupj jisas mpes; ma Dios po'o yola. Pasal malala nyuca lajay. Newa yola ninana lajay 'üsüs. Más 'ücj se mayca lajay mpes, newa ma se mayca ninana lajay mpes. Dios ma jisas jinwá quelel lajay p'in. 


text:
Nin tulucj cupj qjuis lal. Cupj qjuisas Dios, ca nlaca Dios nt'a. Po qjuisas Jesucristo len̈ way jac' Dios pü'ü mpe. Jupj la tjiji cupj 'ücj ca mpatjaquecj Dios lal. Jesucristo cupj qjuis Jepa Püné jupj. 


text:
Qjuis p'üy nca'lin̈ ca. Mop'in qjuis p'üy seyasa ca qjuis ma'ayas, jupj jüp'üy jinwá. Pasal 'üsüs way niná, lovin ma ca mpa'is. Pasal püné Jesucristo, ne 'üsüs way liji jupj. Pjü vele nin pyala. Mpes jupj ca polel qjuis ma'ayas qjuis p'üy seyasa.<pb/>


text:
Nasa tjevelé 'oyn nyuca la müjí, mpes lovin la müjí qjuis Jepa Jesucristo jos jin. Po quelel la nusejay. Pasal quelel nujus nyuc. Nun mpes po 'ücj najas. Lovin p'a jilal velé nun po'ó. 


text:
<pb/>Quelel velé Evodia, Síntique, la p'a p'in nujola nun, ne lo velelé. Yuwal nujola t'as nun. Ma la tjowe'lé. Qjuis Jepa Jesucristo jos yuwal nujola, ne ma lo velelé. 


text:
Yom pjaní já'asa ne'aj, pasal 'üsüs way ncapj tjep'ya'sa. Najas jupj mveles ca ma nin p'iyá yola jilal. Mpes ma ca la mve'lecj quinam ca nacj. T'üc' way nequem nenem pasal 'üsüs way ncapj tjap'acj 'ücj la p'a jilal la veles Jesucristo po'ó. Nin velé tsjan niná jupj 'üsüs la tjiji gente mpes. Clemente ncapj tjep'ya'sa wa. P'a witjacj tsji' la tjajay wa napj lal, ncapj tjap'acj wa. Dios tepyaca yupj jis lá papel mo'ó, papel niná nin vele pjac mpatjam ca Dios lal. 


text:
<pb/>Najas lovin 'ücj jisas jotjaqué nun Nujepa Jesucristo so con̈có mpes. Niswa velé, 'üsüs nujisas t'as nun. 


text:
P'a nun jis wala javelepj na, 'üsüs tjapja'aqué. Ma lovin tjowelé t'üc' tulucj tjowelepj yupj. Qjuis Jepa Jesucristo len̈ way jac'. 


text:
Ma nin nujola t'as pjü mpes. Más 'ücj lo moná Dios lal nujisas mpes, Dios lal welé na. Lo moná na, tjüwüi'iqué jupj lal. 


text:
Dios ca la numijis ma ca nujola nsem pjü mpes. 'Onin ne nin liji, ma qjuisin 'yüsa. Niná selecj p'in: jupj nin liji na, t'üc' way pjü mpes ma nujola nsem nun. Jesucristo so con̈có mpes ca nin nsem. 


text:
<pb/>Quina p'a wa ca mpac, ne ncawajas ca. Pasal nujola t'as tsjan t'üc' way mpes, 'üsüs nin jola mpes 'ots'ipj, 'üsüs way liji mpes 'ots'ipj. Tsjan malala tulucj, nin p'in pasal nujola t'as. Pjü way 'ücj quelel la sijicj, niná mpes wa nujola t'as. Pjü 'üsüs way velecj, niná mpes wa nujola t'as. Najas nujola nsem 'üsüs mpes la p'in. 'Ücj la veles niná pajal 'üsüs, najas nun nin nujola. 


text:
<pb/>T'üc' way nusin tji'yüsa la tjejay napj. Napj tjevelé, nusin tji'yüsa. Nusin tji'yüsa, najas nin lojí. Napj la tjejay, niná tjunucú nun. Najas nin p'iyá nin lojí. Mpes Dios ca nucopj ncon̈cos. Ma qjuiyola nsem pjü mpes, jupj ca nin la qjuis mijis. Pablo tjüwüi'i yupj jilal yupj tja'ayapj mpes. 


text:
<pb/>Po 'ücj najas napj. Wüi'is qjuis Jepa Jesucristo lal nun niswa ncapj p'o'sá quinam. Pajal püs way ma polel ntja'ayá. T'üc' way lovin quelel no 'oyatsja; ma polel nin la tjüjí la p'in. 


text:
Ca nacj nepénowa mvelecj ca napj nin velé pülücj najas mpes. Nin tulucj. Tyatj mpes, lovin 'ücj najas, nin ntepalá. 


text:
T'üc' way nenéyawa najas napj. Nenéyawa pasal pülücj tyatj, ne p'a wa ma najas. Mop'in nin tji'yüsa más 'ücj lovin 'ücj najas 'os. Nin napj lal. Ncol pit'a na, 'ücj najas 'os. Vecj ni pü'í na, 'ücj najas 'os. Pülücj tyatj na, 'ücj najas 'os. Cjuwá na, 'ücj najas 'os. 


text:
Pjü p'a casá pyala na napj lal, polel wüi'is Jesucristo lal nin pyala na. Jesucristo ncapj p'ya'sa mpes, napj polel wüi'is lovin. 


text:
<pb/>Mop'in pasal 'üsüs la tjüjí nun, ntja'ayá mpes. Malala ntepalá na, ncapj tjap'a'sá. 'Üsüs nin. 


text:
Nujola pyala napj tjum Macedonia nt'a püná. Tjum la veles ne'aj patja jilal Jesucristo 'üsüs la tjiji gente mpes. Tjum na Macedonia mpe, nun ntja'ayá napj cjuwatsja mpes. Dios ts'uyupj p'a nt'a 'a jis tjimyula ma ntja'ayapj. Nun p'in ntja'ayá. 


text:
Tesalónica nt'a tüpü'üs na, t'üc' way nenéyawa t'emel jas tjajamá napj mpes. Nin jas tjajamá napj cjuwatsja na. 


text:
Ma najastsja 'oyá, so jamá napj nt'a. Mop'in wüi'is napj nun jas tjajamá mpes. Wüi'is Dios ca 'üsüs la mijis nun mpes p'a jawas, ntja'ayá mpes. Nin mpes 'ücj najas ntja'ayá. 


text:
<pb/>Quina pjü najas pjü tyatj. Más pülücj way tyatj, nun jas tjajamá mpes. Epafrodito niná ntje'aya nun jas tjajamá. Nun ntja'ayá Dios mpes tja'ayá, napj Dios mpes tsji' lejay mpes. Niná la tjüjí po 'üsüs waytsja Dios lal. Wüi'i jupj. 


text:
<pb/>Dios ca nu ma'ayas pjü nujisas, nun 'üsüs la tjüjí mpes napj lal. Pasal pülücj tya'a Dios. Jupj tya'a 'üsüs pajal. Nin mpes 'ücj nu 'yaya nujisas. Jupj nin ca la mijis nun Jesucristo so con̈có mpes. 


text:
Najas lovin 'üsüs velecj qjuis Dios po'ó. Qjuis Papay jupj. Ninana pjü way mpalas ca, nin najas. Pablo tecyawaja tepyaca. 


text:
<pb/>Süs wa la müjí pjü Dios ts'uyupj. Yupj sa con̈ Jesucristo. Dios ts'uyupj nepénowa jatja qui'á napj lal. Süs wa la tjajay. 


text:
Dios ts'uyupj pjü way süs wa la tjajay. Nepénowa tsji' lajay romanopan jis jepa pü'ü nt'a, süs wa la tjajay yupj. Quelel la nusejay. 


text:
Ninana tepyac nin p'iyá Jesucristo nin tji'yüsa la tjiji. Niná Dios jas tji'yüsa la tjiji Jesucristo lal mwalá way p'in. Jupj jostsja Jesucristo sin mü'ü'süs la mijis jomozopan tsjan niná ca len̈ way mpalas. T'üc' way ca nin mpalas jupj tjevele jin. Nin mpes Jesucristo jas tjejyama jupj ángel napj nt'a, nin 'yüsa la mijis niná. Napj ne Jesucristo jomozo. Juan nlá napj. Dios Jesucristo jas tjejyama nosis nt'a qjuis capj la p'acj. 


text:
Napj tjapjacas Dios tjevelá. Napj tjinyuc Jesucristo t'üc' way tjevele Dios po'ó. Pues pjü tjapjacas, pjü way tjinyuc, niná tepyac napj papel casa'á. 


text:
<pb/>Ninana papel vele p'a jawasa pyalá. Dios nin tji'yüsa la tjiji ca nin mpalas. Pjaní nun popé mo'o vele niná popelses la p'a jis la pjac, pajal ca 'üsüs nsem niná jupj mpes. Nin p'iyá ca nsem papel niná mo'o vele pjyacan̈ jis lal. Yupj lajay wa ninana velá, pajal 'üsüs ca nsem yupj mpes catsj wa. Len̈ way ca mpalas papel niná vele jin, mpes nin. Juan süs wa lis tjiji Dios ts'uyupj Asia mo'o tapatjá. 


text:
<pb/>Napj ne Juan. Nun Dios ts'uyupj Asia mo'o potjaqué, nun mpes papel pyac. Nun 'a nusí mulú nt'a siéteya sin popé nun. Najas Dios ca pajal 'üsüs la mijis nun mpes. Najas nun 'üsüs potjaqué ca la mijis jupj. Dios pü'ü lovin. Quina pü'ü, püna p'in pǘ'ütsja, lovin ca mpü'üm jupj. Dios Cjües lovin jupj wolap'a'a já'asa jupj jyü'ta nt'a. Jis qjues siéteya jinwá jupj, pajal 'üsüs liji mpes. Najas jupj ca 'üsüs la mijis wa nun mpes. Najas wa jupj ca la mijis nun ma nujola nsem pjü mpes. 


text:
Najas Jesucristo ca la mijis wa niná nun mpes. Jesucristo lovin t'üc' way vele Dios mpes. Jupj vele jupj selé. Jupj mwalá way jas tjijyünsá tecya'lin̈ sin popé. Jupj ne Jepa pjü jepapan jis lal nosis casá. Jupj quelel la qjuisíjitsja ncupj. Jupj 'os mpes 'üsüs qjuis tepyala Dios lal. Jupj mpes Dios perdonar la qjuis tjiji malala la tjijicj. 


text:
Jupj la qjuis tjiji jepapan wa ncupj. Cupj sacerdotepan la qjuis tjiji wa, ca 'ücj tsji' la mijicj jupj Popay Dios mpes. Najas nun pjü solejé jupj pajal 'üsüs, pajal püné wa. Najas wa jupj pjü si jütüta lovin. Najas ca nin nsem.<pb/> 


text:
Jus tjalayé molon lal jac' jupj. Pjü ca nucucj jupj.<pb/>Jesucristo 'atsjac, tjü'ünan, jus nucucj wa ca yupj.<pb/>Pjü gente nosis casa'á pajal ca la mpuyucj jus tjunuc na. Nin ca nsem t'üc' way. 


text:
<pb/>Qjuis Jepa Dios vele: “Napj lovin pü'üs, pjü way 'ücj lejay”. Nin vele jupj. Qjuis Jepa Dios pü'ü newa. Pü'ü jupj quinam. Tüpü'ü püná. Lovin ca mpü'üm. Pjü 'ücj liji jupj. Juan jus tjinyuca Jesucristo, nin la tjiji Dios Cjües. 


text:
<pb/>Napj ne Juan, nun jis pülücj napj Jesucristo mpes. Malala nyuca ntepalá wa napj, Jesucristo se con̈ mpes, nun jinwá. Jesucristo ni jütüta napj, nun nu jyü'ta jinwá. Malala ntepalá na, newa 'üsüs la tjejay Dios jos jin. Nin p'iyá nun jis lal. Jepapan ncapj tül Dios mpes tjevelé mpes. Napj tjevelé Dios tjevelá. Napj tjevelé wa Jesucristo qjuisin 'yüsa la tjijá. Jepapan ma jisastsja tjevelé, mpes nin tjajam Patmos nt'a la püt'üs. Ma polel jum quinam. Patmos 'amá nt'a 'üsǘ t'asiyú pü'ü. 


text:
<pb/>Domingo jyawca na qjuis Jepa Jesucristo mpes 'a qjuisí mulú. Domingo pjaní tjejyawca na, pajal 'ücj najastsja Dios mpes. Dios Cjües 'ücj véletsja napj lal, ne napj nepé tjapjacas la cjüipepé vele jin tjapjacastsja. Pajal yümücj tjevele trompeta la tjipjyusa jinwá. 


text:
Tjevele: “Pjü jipj nyuc tepyaca jipj. Tepyac na, jas majaman popelses Dios ts'uyupj nt'a Asia mo'ó. Yupj 'a si mulú nt'a siéteya sin popé yupj. Yupj 'a si mulú nt'a Efeso po'ó, Esmirna po'ó 'ots'ipj, Pérgamo po'ó 'ots'ipj, Tiatira po'ó 'ots'ipj, Sardis po'ó 'ots'ipj, Filadelfia po'ó 'ots'ipj, Laodicea po'ó 'ots'ipj.” Nin tjevele tjapjacas. 


text:
<pb/>Napj la nujuyus, tjinyuc pjacj véletsja napj lal. Yam casá lejen̈ tjinyuc napj, yam mpes tjejyawca. Siéteya lejen̈tsja ne'aj yam casá lejen̈. 


text:
Ne'aj ton̈ca watsja yom pjaní, más 'üsüstsja jupj yom lal. Yam casa'á lejen̈ culupwen nt'a tón̈catsja yomen. Jupj pülül 'üsüs sa capyatsja, yom püné jinwá. Jas quip pajal cámpatsja. Faja jos suna tsú'patsja, jupj faja órotsja. 


text:
Jupj ts'üil pje waytsja pajal, oveja ts'üil pje way jinwatsja. Lüpj tjive jinwá pje waytsja. Jupj jun 'awa wolaqué jinwatsja. 


text:
Jupj tsjom se jáwcatsja, bronce jinwá, bronce 'yawa tepyala na 'awa mo'ó. Jupj nepé tjevele na, 'üsǘ püné jama jinwá pjactsja, yümücj pjactsja. 


text:
Siéteya pjul witjacj mos nt'a tjatja, li'inyampe mos. Jupj tjevele na, polomay pjoye pje'á tjac' tjinyuc la mpe. Wala manas pjoye jupj polomay. Ninana yomen wola tjejyawca lots'ac' way jyawca jinwá, culupwen nt'a já'asa na. 


text:
<pb/>Napj jus tjinyuc na, ncapj t'yaja, ntitülǘ jupj tsjom nt'a, ntipü'í jinwá. Mpes jupj mos li'inyampe napj capá nt'a la tje'yot'a jupj, tjevele napj lal: “Po ma lecj tjeyá. Napj ne mwalatsja pjü jis lal. Napj locopyaya wa pjü jis lal. 


text:
Napj pü'üs newá. Ntipü'í, newa pü'üs. Napj 'ücj lejay gente ma cya'lin̈. 'Ücj wa lejay ma ne'aj patja, tecya'lin̈ patja nt'a. 


text:
Pjul siéteya tjinyuc jipj namas li'inyampé. Tjinyuc wa yam casá lejen̈, siéteya waytsja tjinyuc. Oro waytsja yupj. Pjul tulucj niná t'üc' way, ma t'üc' way yomicj casá lejen̈ wa. Quina ca jin mü'üsüs la mejay tsjan niná t'üc' way. Pjul siéteya pastorpan yupj. Tsji' lajay yupj Dios mpes Dios ts'uyupj 'a si mulú nt'a, Dios ts'uyupj 'a si mulú nt'a siéteya way yupj. Yam casá lejen̈ siéteya yupj, yupj Dios ts'uyupj Asia mo'ó. Dios ts'uyupj 'a si mulú nt'a siéteya sin popé yupj”, nin tjevele jupj napj lal.<pb/>


text:
Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a, Efeso nt'a tsji' liji lal. Tepyaca jipj napj mpes: Napj pjü Dios ts'uyupj nt'a winis, nucopj cyon̈. Yupj 'a si mulú nt'a siéteya sin popé yupj. Napj tyatj pastorpan namas li'inyampé. Nin quelel velé jipj lal: 


text:
Napj selé jipj 'üsüs lejay. Yümücj tsji' la tjejay jipj. Napj selé jipj newa 'üsüs la tjejay malala 'e tepalá na. Ma jyas malala nyuca lajay 'a si mulú nun lal. Nepénowa la tsawil jipj nt'a, tjowelepj apostolpan yupj. Jipj la tepyal, tjinyuc ncu t'üc' way apostolpan yupj. Mpes jus nley apostolpan tulucj yupj. 


text:
Malala 'e tepalá jipj napj nin po'o pyon mpes. Newa 'üsüs la tjejay napj najas jinwá. Newa quelel nin lejay jipj; lovin ma jéletsja ma quelel nin lejay quinam. 


text:
'Üsüs niná, mop'in nin, ma pjü way 'üsüs lejay napj lal. Jipj ma pajal quelel la nejay quinam, püna quelel la ntjejay jinwá. Malala napj lal niná. 


text:
Jele tapalas püna pajal quelel la nejaytsja. Jele tapalas ma nin lejay quinam. Jele pjucj tapalas ca nin la mijin napj najas jinwá quinam. 'Üsüs la mijin niswá, püna la tjejay jinwá. Ma lejay niná, napj ca cyapj ntül. Napj ca la mejay Dios ts'uyupj ma ca 'a jis mulus jipj püt' nt'a. 


text:
Pjaní lejay 'üsüs napj lal. Jipj ma jyas nicolaitapan lajay. Napj nin p'iyá, po ma najas yupj lajay. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal. Nin la tjajay na napj tjevelé jin, napj ca jis ma'ayá nlajacj wolas yo popé, jupj wolas 'ücj la püt'üs liji. Yo niná Dios sine nt'a ton̈ca. Pajal 'üsüs ne'aj”, nin tjevele Jesucristo Efeso nt'a 'a jis tjimyula jis lal. Ninana Jesucristo tjevelá Esmirna nt'a 'a jis tjimyula jis lal. 


text:
<pb/>Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Esmirna nt'a tsji' liji lal. Tepyaca niná napj mpes: Napj mwalá way pjü jis lal. Napj locopyaya wa pjü jis lal. Napj ntipü'í, quina pü'üs niswá. 


text:
Napj selé pajal malala nu tepyala nun, napj nin po'ó poné mpes. Napj selé nun t'emel cjuwá; newa nin, t'üc' way Dios pajal 'üsüs liji nun mpes. Napj selé nepénowa pajal malala javelepj nun sin po'ó. Yupj javelepj judiopan yupj; Dios juts'uyupj yupj, javelepj. T'üc' way judiopan yupj, nin p'in; Dios juts'uyupj tulucj yupj. Yupj Satanás mpes 'a si mulú, jupj ne lapanenpan jis jepa. 


text:
Malala nu mpalas quinam nun; po ma locj tjeyá nin mpes. Nun popé nepénowa cawilta mo'o ca mo'onsocj. Yupj ca nin la mijicj diablo mpes. Nin nu pyala mpes, pjü ca nucucj ncu t'üc' way quelel ncapj con̈có. Ts'ac' diéziya ca malala la mijicj nun lal napj mpes poné mpes. Newa ncapj ncon̈có. Yupj quelel nu ja'ünan napj mpes, newa ncapj ncon̈có. Nin lojí, napj ca la mejay lovin mpatjaqué napj lal. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal. Nin la tjajay na napj tjevelé jin, t'üc' way ma ca malala jis mpalas tecya'lin̈ na, la p'a wa malala se palá jinwá. Malala se palá yupj, la miyá cya'lin̈ jinwá”, nin tjevele Jesucristo Esmirna nt'a 'a jis tjimyula jis lal. Ninana Jesucristo tjevelá Pérgamo nt'a 'a jis tjimyula jis lal. 


text:
<pb/>Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Pérgamo nt'a tsji' liji lal. Tepyaca niná napj mpes: Napj velé polomay wala manas pjoye jinwá. Ninana velé jipj lal. 


text:
Napj selé malala pajal jipj püt' nt'a. Jipj püt' Satanás p'iyá pü'ü nt'a, jupj ne lapanenpan jis jepa. Pajal costa ncapj cyon̈, newa pyon jipj napj nin po'ó. Antipas yom pjaní nun popé watsja. Mop'in tjevele napj mpes, jupj seletsja mpes. Ne'aj pátjatsja tjü'ünan jupj, jupj ncapj cyón̈catsja mpes. Nun potjaqué nt'a tjü'ünan jupj, ne'aj Satanás pü'ü nt'a. Nin la tjajay na, newa nun ma tsüpünütsja nun napj nin po'ó poné. 'Üsüs nin. 


text:
Nin p'in pjaní way nun lojí ma najas. Nepénowa nun nt'a sin 'yüsa lajay malala. Sin 'yüsa lajay 'ücj malala nyuca lojí. Balaam püna tüpü'ü jin p'iyá lajay. Jupj la tjiji israelpan pajal malala nyuca la tjajay püná. Israelpan jis enemigo pjaní Balac lotsja. Israelpan malala se palá jostsja Balac. Mpes Balaam tjevele jupj lal más 'ücj la mijis ne israelpan ca malala nyuca la mijicj. Balaam tjevele Dios ma jostsja israelpan 'a si mulú dios p'a wa lal. Pisis p'a dios mpes tja'ayapj ma polel jalá, tjevele jupj. Ma wa polel la manun sejats'om tulucj, ma wa polel lyawun̈ jis vayum tulucj jis lal. Gente dios p'a wa quelel lajay, niná nin lajay yupj, nin tjevele Balaam. Mpes Balac israelpan jis lal tjevele ncul; jostsja ca malala la mijicj yupj. 


text:
Nun popé nepenowá nin p'iyá lajay. Nicolaitapan sin 'yüsa lajay jin lajay. Napj ma najas yupj sin 'yüsa lajay. 


text:
Mpes jele tapalas ma ca malala la mijin quinam. Sin majaman mal quinam malala witjacj. Jipj ma nin lejay napj velé jin, len̈ way cyapj ntül ca. Napj la mpalan ca yupj jis lal, nicolaitapan sin 'yüsa lajay jin lajay jis lal. Napj velé mpes p'in ca malala jis mpalas. Napj velé polomay jinwá. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal. Nin la tjajay na napj tjevelé jin, napj ca jis ma'ayá lovin ca 'ücj mpatjam. Napj ca jis ma'ayá maná püna tjapjalen jinwá, pajal 'üsüs niná. Napj ca pe pje jis ma'ayá wa yupj pjü. Yupj jis pe tsjicj po'o ca mveles yupj jis lá seyasa. Yupj p'in ca jus nlayecj tsjan yupj jis lá seyasa pwen po'o tepyac”, nin tjevele Jesucristo Pérgamo nt'a 'a jis tjimyula jis lal. Ninana Jesucristo tjevelá Tiatira nt'a 'a jis tjimyula jis lal. 


text:
<pb/>Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Tiatira nt'a tsji' liji lal. Tepyaca jipj napj mpes: Napj Dios Jatjam. Napj nan 'awa wolaqué jinwá. Ntsjam ne jawca bronce 'üsüs jinwá. Ninana napj velé jipj lal: 


text:
Napj selé jipj 'üsüs lejay. Napj selé jipj pajal quelel la sejay la p'a witjacj, Dios quelel la siji jinwá. Napj selé wa jipj napj nin po'ó pyon. Selé wa 'üsüs lejay la p'a mpes. Selé jipj newa 'üsüs la tjejay, malala 'e tepalá na. Selé wa jipj más 'üsüs lejay quinam püna la tjejay lal. 


text:
Nin p'in pjaní way jipj lejay ma najas. Ma na'aj la ts'in quepj malala, nun 'a nu myula popé. Ninana quepan nin p'iyá liji Jezebel la tjiji jinwá, Jezebel pajal püna tüpǘ'ütsja. Ninana quepan vele Dios mpes 'a vele wa jupj. Li tsuwile jupj. Jupj sin 'yüsa la siji napj namozopan 'ücj jis la manun sejats'om tulucj; sin 'yüsa la siji 'ücj lyawun̈ jis vayum tulucj jis lal. Sin 'yüsa liji 'ücj jis la las pisis gente tja'ayapj dios p'a wa mpes. Niná quepan vele mpes, pajal malala nyuca lajay napj namozopan. 


text:
Napj ma cus tyül niná quepan custjay. Napj pajal püs la tjinyuctsja jupj ca cü'ü'süs, ne ma ca mwinim niyom pülücj jis lal. Napj la tjinyuctsja ca 'üsüs la mijis quinam. Ma jostsja jupj. 


text:
Mpes quina napj ca la mejay pajal malala jos mpalas jupj. Niyom tjil quepj niná lal, malala nyuca lajay watsja yupj. Yupj ma yola se palá yupj malala la tjajay, ninana quepan la tjiji jinwá, napj ca jis capj ntül wa yupj. Yupj ma 'üsüs nyuca lajay quinam, napj ca la mejay pajal malala nyuca jis mpalas ca yupj. 


text:
Napj la mejay ca nca'lin̈ quepan sin popa. Mpes Dios ts'uyupj pjü way ca jus nlayecj wa napj selé pjü yola mpes, selé wa pjü yupj jisas. Napj selé pjacj nun popé malala nyuca lajay. Malala lojí, napj ca nucopj ntül. Napj selé wa nun popé cana 'üsüs lajay. 'Üsüs lojí, ca 'üsüs la mejay napj nun mpes. 


text:
Nun nepénowa Tiatira nt'a potjaqué, ma nujisas niná sin 'yüsa liji quepan. P'a casá velé nun jis lal. Nun ma quelel nusin 'yǘsatsja Satanás po'ó, la p'a jinwá. Yupj javelepj pülücj sin 'yüsa nas Satanás mpes. Nun ma nujisastsja niná, ma nu jyütütj quinam p'am nam. 


text:
Napj 'üsüs lejay 'üsüs lajay jis lal. Napj tjevelé jin la jay yupj patja na p'in, napj ca jis ma'ayá 'ücj müjü'tücj nosis casá patjá. 


text:
Mpapay ntje'aya ne 'ücj la jütütj. Nin p'iyá ca jis ma'ayá 'ücj müjü'tücj yupj. Nin vele Dios Popel:<pb/>‘Jupj ca majamas nosis casá patjá. Püné ca nsem pajal, 'ücj jis capj la tül malala lajay.<pb/>Ma lajay jupj jyü'ta jinwá, ca pjü malala jis mpalas yupj, tsjo'oy tje'yapta jinwá.’ 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal”, nin tjevele Jesucristo Tiatira nt'a 'a jis tjimyula jis lal.<pb/>


text:
Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Sardis nt'a tsji' liji lal. Tepyaca jipj napj mpes: Napj Dios Cjües se jam, napj najas nt'a. Jupj Cjües jis qjues siéteya jinwá; pajal 'üsüs liji. Napj si jütütj wa Dios ts'uyupj jis pastorpan. Nun pastorpan siéteya, 'a pjulacj siéteya jinwá nyuc. Napj selé jipj la tjejay. La p'a javelepj jipj 'üsüs lejay napj najas jinwá. Nin tulucj. Jipj 'i tipü'í jinwá napj lal. Ninana quelel veletsja jipj lal. 


text:
'In tjejyama jipj ca 'üsüs la mijin quinam. Ne'aj Dios ts'uyupj 'a si mulú na, ma lajay napj tjevelé jinwá quinam. Pjü way quelel yo' mpa'is quinam. Pjaní way p'in 'üsüs way lajay custjay. Jis capj mp'a'san más 'ücj la mijicj niná. Napj tjinyuc ncu 'üsüs lojí nun. Tjinyuc nun ma lojí pjü way napj Ndios jos jin. 


text:
Mpes jele tapalas tsjan 'e tje'aya jupj. Jele tapalas tsjan tjapjac' Dios po'ó. Nin la mijin jipj, Dios vele jin. 'Üsüs la mijin quinam. Jipj ma nin lejay napj velé, napj ca cyapj ntül. Jipj ma selen naya ca nsem, pecj tjac' na jinwá. Ma ca jus nlayen 'ona ca nin la mejay. 


text:
Newa nin, ma pjü mpes nin velé. Nun Sardis nt'a 'a nu myula, nepénowa ma malala la tjüjí, la p'a jinwá. 'Üsüs lojí nun nepenowá. 'Üsüs lojí, Dios pü'ü nt'a ca ncapj ncon̈có lovin. Ne'aj nun ca nta'é nun pülül pje way, ca nusin nqui'pá pülül niná mpes. 


text:
Napj tjevelé jin lajay, yupj ca sin nqui'pacj yupj sin quip pje. Napj lovin ma ca 'ücjücj yupj jis lá papel mpe, papel niná nin vele pjacj mpatjam Dios lal. Napj ca mvelé yupj ncapj jacon̈. Nin ca mvelé Mpapay lal, jupj angelpan jis lal ca nin mvelé wa ca. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal”, nin tjevele Jesucristo Sardis nt'a 'a jis tjimyula jis lal. Ninana Jesucristo tjevelá Filadelfia nt'a 'a jis tjimyula jis lal. 


text:
<pb/>Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Filadelfia nt'a tsji' liji lal. Tepyaca jipj napj mpes: Napj lovin ma malala lejay. T'üc' way Dios nin tjejyama nosis casa'á jis capj la p'acj gentá. Napj 'ücj velé pjacj wama cuy Dios jyü'ta nt'a. Napj lejay David líjitsja jinwá püna p'in. David ne jépatsja püná Israel nt'a. Jupj 'ücj véletsja pjacj wama cuy jupj tjijyü'ta nt'a. Ninana lejay wa napj. Napj jun cjyol na, ma polel jun la t'olon p'a wa. Napj jun t'yolon na, ma polel jun la cjol p'a wa. 


text:
Napj selé tsjan la tjejay jipj. Napj la tjejay jipj ca 'ücj tsji' la mijin napj mpes. P'a ma ca polel la qjuijis ne jipj ma polel tsji' lejay napj mpes. Napj selé tsjicj way p'in ca 'ücj la cüjay jipj; mop'in nin, jipj la tjejay napj tjevelé jinwá. Jipj ma tsyüpüntsja jipj napj nin po'ó pyon. Nin mpes nin la tjejay niná jipj mpes. 


text:
Nepénowa jipj nt'a patja, Satanás mpes 'a si mulú yupj, jupj ne lapanenpan jis jepa. Yupj javelepj judiopan yupj. Dios ts'uyupj yupj, javelepj. La tsuwil yupj. Dios juts'uyupj tulucj yupj, mpes yupj judiopan tulucj napj lal. Napj ca la mejay yupj ca jus nlayecj jipj t'üc' way Dios popa. Mpes wyalap'a'a ca palá mpi'tjin̈. Yupj ca jus nlayecj napj quelel la 'ejay. 


text:
Malala 'e tepalá na, newa 'üsüs la tjejay napj najas jinwá. Napj tjevelé jin la tjejay. Mpes ca napj cyapj mp'acj, ne jipj ma ca malala la cüjay pajal malala pyala na nosis nt'a. P'a jawas pajal malala ca mpalas pjü nosis nt'a. Niná tepyala na, pjü ca jus nlayecj ncu malala la tjajay nosis casá patjá, ncu 'üsüs la tjajay yupj. 


text:
Len̈ way ca ncuwis. Quina jipj 'üsüs lejay napj najas jin. Mop'in nin la mijin. Nin lejay na, p'am ma polel la cüjay ne jipj ma nta'en Dios quelel 'e 'ayá, jipj 'üsüs la tjejay mpes. 


text:
Nin tjevelé jin lajay, napj ca lis mejay mpatjam ca Dios wo nt'a. Dios wo tsjomis jinwá ca nsem yupj. Ma ca mal yupj jupj wo mpe. Yupj sin po'ó ca mpac Dios ló, yupj 'a Dios juts'a'á mpes. Dios si jütüta nt'a patja ló mpac wa ca, yupj sin po'ó. Nin ca la mejay, ne'aj mpatjam mpes. Ne'aj patja nt'a Jerusalén Seyasa ló. Jerusalén Seyasa la palá ca ncuwim nosis casa'á tsjun mpe. Dios mpe ca ncuwim. Napj mpac wa ca napj nlá seyasa yupj sin po'ó, yupj ncapj jacon̈ mpes. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal”, nin tjevele Jesucristo Filadelfia nt'a 'a jis tjimyula jis lal. Ninana Jesucristo tjevelá Laodicea nt'a 'a jis tjimyula jis lal. 


text:
<pb/>Ninana jupj tjevelá: “Jipj ca papel mpaquen, jas majaman pastor nt'a Laodicea nt'a tsji' liji lal. Tepyaca jipj napj mpes: Pjü velé, pjü ca nin nsem. Lovin t'üc' way velé. Napj velé napj selé. Pjü way nosis nt'a patja, pjü way tsjun po'o patja, pues pjü way jun ta'á, napj p'iyá la tjejay pjü. 


text:
Napj selé tsjan la tjejay jipj. Napj selé jipj ma ts'i 'in napj lal. Selé wa jipj ma wa quelel la nejay. Malala nin, 'ots'ots' way p'in quelel la nejay. Más 'ücj napj lal jipj pajal ts'i qui'in. Más 'ücj wa napj lal pajal quelel la nejay. 


text:
Jipj tjevelen pajal pülücj tyatj jipj. Jipj velen pajal pülücj tyatj quinam püna tyatsja lal. Pjü jyas, pjü tyatj quinam, tjevelen jipj. T'üc' tulucj. Jipj ma selen malala 'e tepalá jipj pajal. Pajal nola napj jipj mpes. Napj nola jas tüpwes cjuwá jipj. Jin tulucj jinwá jipj, ma jin 'yüsa Dios mpes. Jipj 'a jin pjütpjüt' jinwá. Malala jipj Dios lal. Nin mpes 


text:
nin velé jipj lal, najas p'a casá la mijin quinam. La monan napj lal napj ca mya 'a tsjan 'üsüs t'üc' way. Napj nin lejay, jipj nt'anquen jipj jyas. La monan napj lal napj ca cyapj mp'acj Dios ma ca nin jola jipj malala nyuca la tjejay mpes. Napj nin lejay na, jipj ma ca mya maycas Dios lal. La monan napj lal napj ca jin mü'üsüs la mejay Dios mpes. Napj nin lejay, ca t'üc' way jin mü'üsüs. 


text:
Napj gente quelel la sejay na, napj jis capj velel malala nyuca lajay na. Sin 'yüsa lejay 'ücj ca la cüjay. Mpes nin tjevelé napj jipj lal. Mpes pajal jele t'as ca nin la mijin napj tjevelé jinwá. 'Üsüs la mijin quinam. 


text:
Jin tjü'üsüs napj velé. Napj ne'aj p'in, napj ne'aj cüjüs wya jun vilicj nt'a jinwá. Najas jipj jemica ca nsem napj. Latalata nun popé 'ücj lo pjac napj velé, 'ücj ca mveles wa napj lal jupj jos wa napj jupj jomica ca nsem. Nin la tjiji na, napj jupj jomica ca nsem t'üc' way. Lovin ca cus ncon̈ napj. 


text:
Nin lajay napj tjevelé jin, napj ca jis ma'ayá majatjum napj lal, yupj ca müjü'tücj napj lal. Diablo jostsja wa napj 'a malala nyuca la cüjay, mop'in ma nin la tjejay. Napj la tjejay Mpapay jos jin. Mpes pü'üs napj jupj lal, 'a mulú jyü'tücj. 


text:
Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé. Ninana vele Dios Cjües Dios ts'uyupj pjü way jis lal”, nin tjevele Jesucristo Laodicea nt'a 'a jis tjimyula jis lal.<pb/>


text:
Locopyaya napj tjinyuc Jesucristo nin tji'yüsa la tjiji. Napj tjinyuc jun vilicj jun cjol Dios pü'ü nt'a. Napj tjapjacas pjaní nepé tjevele napj lal. “Was qui'á —tjevele—. Napj jin mü'üsüs ca la mejay tsjan ca mpalas p'a jawas”, nin tjevele napj lal. Nin p'iyá pjac tjevéletsja mwalá way tjapjacas jinwá. Pajal yümücj tjevele, trompeta la tjipjyusa jinwá. 


text:
<pb/>Len̈ way Dios Cjües napj lal tjemey Dios pü'ü nt'a. Silla pajal 'üsüs justa tjinyuc ne'aj, Jepa Püné mpes. Dios já'asatsja ne'aj. 


text:
Se jáwcatsja jupj, pe 'üsüs yustapj se jawca jinwá, pe tsju way se jawca jinwá, pe je way se jawca jinwá. Silla t'asiyú tsets' pjojocj tón̈catsja. Tsju waytsja tsets' pjojocj, pe tsju way se jawca jinwá. 


text:
Silla veinticuatro t'asiyú játjatsja Dios tjá'asa nt'a. Silla veinticuatro más 'in tsjictjacj waytsja silla 'üsüs justa lal, mop'in jepapan mpes watsja yupj. Co'müypan veinticuatro silla casá játjatsja. Co'müypan sin quip pjetsja. Pjü corona 'üsüs yustapj sey játjatsja, jepa noypan sey jatja jinwá. Oro waytsja sey tjatjá. 


text:
Dios tjá'asa nt'a pajal tjejyawca menmené, pajal ca mpjac pjactsja nepé, t'i'ila wa pjactsja ne'aj. Napj tjinyuc wa Dios wolap'a'á siéteya 'iyó je wolaquetsja tjelejen̈, nin yustaptsja yupj. 'Iyó je tuluctsja yupj. T'üc' way Dios Cjües niná jupj wolap'a'a ton̈ca, mpes napj tjinyuc niná. Dios Cjües jis qjues siéteya jinwá jupj, jupj pajal 'üsüs liji mpes. 


text:
Dios tjá'asa wolap'a'á vidrio pajal püné ne'aj tüpü'ü jin jústatsja. Vidrio niná 'üsǘ muju ton̈ca jinwá jústatsja. Pajal salá waytsja, 'üsǘ salá jinwá. Ne'aj tjelejen̈ wa janucunpan yulupjana. Animalpan jin yustaptsja, mop'in angelpan jinwatsja yupj. T'asiyú tüwütüwǘ tjelejen̈tsja Dios tjá'asa nt'a. Pjaní jupj wolap'a'á, pjaní wa lo cjüipe mpe, pjaní wa li'inyampé, pjaní wa nancupwepé. Janucunpan pajal yun pülüctsja yupj, yupj jis walapé, lo cjüipepé wa. 


text:
Yupj popa pjaní león jinwá jústatsja. P'a wa buey jinwá jústatsja. Pjaní wa, yom jin jústatsja wola po'ó. P'a wa ts'i pom mpes wine jin jústatsja. 


text:
Pjü janucunpan séisiya jis pamtsja yupj. Jis p'üy popa yun pülücj jánatsja yupj, jis pam 'alapa jis yun jana watsja. Jaw na, püste na, yupj lovin javelepj Dios pajal 'üsüs. Pues ma quelel lyájasa jin jatja yupj. Ninana javelepj:<pb/>“Dios pajal 'üsüs. Más 'üsüs jupj pjü jis lal. Pues ma malala liji.<pb/>Jupj qjuis Jepa más püné. Jupj pjü 'ücj ca la qjuijis.<pb/>Jupj pü'ü quinam. Jupj pǘ'ütsja püna mpe. Mpü'üm ca newa”, nin javelepj yupj. 


text:
<pb/>Dios Jepa Püné jupj pjü jis lal. Pü'ü jupj. Janucunpan yulupjana javelepj jupj pajal püné. Javelepj jupj pajal 'üsüs. Wi'in̈ jupj lal jupj la tjiji mpes. Nin javelepj na, 


text:
co'müypan veinticuatro palá nipi'tjin̈ Dios wolap'a'á. Yupj ne nin p'iyá napj tjevelé jinwá. Yupj javelepj Dios pajal püné. Dios pü'ü newa. Jis corona ja'onsopj Dios wolap'a'á, jis la 'ayas jupj mpes. Javelepj:<pb/> 


text:
“Jipj qjuis Jepa. Jipj qjuis Dios. Jipj pajal 'üsüs, mpes qjuisas pjü javelepj jipj pajal püné.<pb/>Qjuisas javelepj jipj pajal 'üsüs. Qjuisas javelepj jipj pjü 'ücj la cüjay.<pb/>T'üc' way jipj la tjejay pjü. Jipj jyastsja mpes nin la tjejay. Nin mpes patja quinam”, nin javelepj co'müypan Dios lal.<pb/>


text:
Napj tjinyuc Dios, jupj silla pajal 'üsüs justa casá tjá'asa. Popel tyá'atsja jupj mos li'inyampé. Popel niná tapactsja jupj wampé, pje'apé. Jus tjulujuptsja jupj. Siete tsjan po pitjinin̈tsja jupj. 


text:
Tjinyuc ángel pjaní, pajal jas tjiyocj wa. Jupj pajal yümücj pjac tjevele pjü jis la pjac. Tjevele: “¿Pjacj pajal püné, 'ücj lo ta'es tsjan ts'ülüc' po piji'tja? ¿Pjacj 'ücj la tüpüpj popelses?” 


text:
<pb/>Pues ma jus tjinyuc pjacj 'ücj lo tüpüpj la nuc popelses. Len̈ pjacj ca nin la qjuijis tsjun po'o patja sin popé. Jis len̈ watsja nosis casá patja sin popé. Nin p'iyá jis len̈ watsja tecya'lin̈ sin popé. 


text:
Pjü len̈ pjacj 'ücj lo tüpüpj la nuc popelses. Mpes napj pajal la tipiyú. Pajal 'aplijílatsja napj. 


text:
Nin tepyala na, co'müy pjaní napj nlal tjevele: “Po ma la tipiya. Cupj selecj pjacj 'ücj lo tüpüpj popelses. Jupj 'ücj t'e'enca tsjan ts'ülüc' po piji'tjá. Pajal püné tepyala jupj enemigopan jis lal, mpes león jinwá jupj, velecj cupj. Jupj israelpan popa. Judá pajal püna tüpü'ü popa p'iyá jupj. Israelpan jis jepa David popa p'iyá wa jupj.” Nin tjevele co'müy pjaní napj lal. 


text:
<pb/>Locopyaya napj tjinyuc ninana jupj tjevele mpes. Oveja Tsjicj tjinyuc napj. Napj tjinyuc tjü'ünan jin jústatsja, mop'in jun 'yǘ'natsja quinam. Jupj siéteya tsjüeme. Jupj siete wa juntsja. Napj tjinyuc siéteya jun Dios Cjües cus tecyon̈ca mpes. Dios Cjües jusapj jis qjues siéteya jinwá jupj, pajal 'üsüs liji mpes. Oveja Tsjicj jas tjejyama Dios Cjües pjü nosis nt'a. Ninana Oveja Tsjicj, oveja tulucj niná. Niná Jesucristo p'iyá. Jupj tón̈catsja co'müypan veinticuatro culupwen nt'a, ne'aj silla pajal 'üsüs justa wolap'a'á, janucunpan yulupjana jis walap'a'á 'ots'ipj. 


text:
Jupj nt'ya na papel, janucunpan yulupjana palá nipi'tjin̈ jupj wolap'a'á. Nin p'iyá la tjajay wa co'müypan veinticuatro. Oveja Tsjicj pajal pünetsja yupj jis lal, mpes nin la tjajay yupj. Co'müypan pjü way arpa jatjatsja jis la tül. Trasto pajal 'üsüs yustapj jatatsja wa yupj. Jis trasto oro waytsja yupj. Trasto mo'o pít'atsja ts'ülüc' 'üsüs way la 'üm, ca 'üsüs way cjumsu. Ts'ülüc' niná napj tjinyuc ts'ülüc' tulucj waytsja jupj. Ts'ülüc' niná Dios ts'uyupj Dios lal tjowelepj p'in. Yupj jupj lal javelepj 'üsüs pajal Dios lal, ts'ülüc' pajal 'üsüs cjumsu jinwá. 


text:
Co'müypan tsjan seyasa tjenejets'en̈ wa Oveja Tsjicj mpes. Ninana tjenejets'en̈:<pb/>“Yupj 'e tjya'ünan, ne jipj 'yas mpes Dios perdonar lis tjiji pajal pülücj yupj malala la tjajay, mpes lovin ca 'üsüs nsem yupj jupj lal.<pb/>Nin mpes 'ücj la ta'es popelses jipj. 'Ücj la ta'es tsjan ts'ülüc' po piji'tja.<pb/>Jipj la tjejay mpes pülücj lovin ca mpatjam Dios lal.<pb/>Pjü tribu sin popa, nepénowa yupj sin popa lovin ca mpatjam Dios lal.<pb/>Nin p'iyá, pjü yupj jis tin popa, nepénowa nin javelepj sin popa lovin ca mpatjam Dios lal.<pb/>Pülücj 'a mulú patja sin popa, pjü jun ta'á mpe, nepénowa yupj sin popa lovin ca mpatjam Dios lal.<pb/>Pjü way pülücj se jütütj mpe, nepénowa yupj sin popa lovin ca mpatjam Dios lal.<pb/> 


text:
Jipj la tjejay jepapan jis tepyala yupj. Jipj la tjejay sacerdotepan jis tepyala wa,<pb/>'ücj ca tsji' la mijicj Dios mpes. Yupj ca jis müjü'tücj nosis casa'á.” Nin tjenejets'en̈ co'müypan. 


text:
<pb/>Locopyaya angelpan pajal pülücj yus tjinyuc napj. Dios tjá'asa nt'a t'asiyú tjelejen̈. Milpan pülüctsja angelpan. Ma polel sin la pactsja pajal pülüctsja mpes. Dios tjá'asa culupwen nt'a yupj jis lal, janucunpan yulupjana jis lal wa, co'müypan jis lal wa. Angelpan tjowelepj tjapjacas. 


text:
Niná pajal yümücj tjenejets'en̈:<pb/>“Oveja Tsjicj pajal 'üsüs. Tjü'ünan mpes tepe'e jupj.<pb/>'Ücj la veles t'üc' way jupj 'ücj jyü'ta. 'Ücj wa la veles jupj pajal pülücj tya'a, pajal selé wa jupj, jas tjiyocj wa jupj.<pb/>'Ücj la veles jupj pajal püné, más 'üsüs jupj pjü jis lal.<pb/>'Ücj pjü jis la veles pajal quelel lajay jupj, jupj pajal 'üsüs mpes.” Nin tjenejets'en̈ angelpan. 


text:
<pb/>Napj tjapjacas wa pjü way Dios la tjijá tjenejets'en̈ wa, pjü tsjun po'o patja, pjü nosis casá patja 'ots'ipj, pjü tecya'lin̈ 'ots'ipj, pjü 'üsǘ püné mo'o patjá 'ots'ipj. Ninana pjü tjenejets'en̈:<pb/>“Po qjuisas pjü 'üsüs pjac javelepj Dios po'ó. Jupj jyü'ta.<pb/>Po qjuisas 'üsüs pjac javelepj Oveja Tsjicj po'ó. Po qjuisas ca mvelecj yupj pajal noypan. Qjuisas pjü ca mvelecj yupj pajal sin tjiyocj.<pb/>Po qjuisas ninana javelepj lovin.” 


text:
<pb/>Tjenejets'en̈ na niná, janucunpan yulupjana javeleptsja: “Nin qjuisas ca nin nsem”. Co'müypan palá nipi'tjin̈ Dios wolap'a'á, Oveja Tsjicj wolap'a'á wa palá nipi'tjin̈ yupj. Yupj tjowelepj pajal noypan yupj.<pb/>


text:
Locopyaya tjinyuc Oveja Tsjicj (jupj ne Jesucristo). Jupj tsjan ts'ülüc' pjaní nt'ya popel mpes. Mwalá waytsja niná, siete tsjan ts'ülüc' sin popé. Nin la tjiji na, tjapjacas janucunpan popa pjaní tjevele: “Was”. Pajal yümücj tjevele jupj, t'i'ila pjac jinwá ca mpjac tjevele. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, napj tjinyuc cavayú pje. Jupj casá já'asatsja jalecj tyá'atsja la palan. Nt'ya watsja corona, jupj püné tepyala mpes. Jupj la tepya'na tjemey, más pülücj jostsja más pülücj si jütüta mpes. Jupj más 'üsüs la tepya'na na, ca yupj jis jepa cüpalas jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya niswa tjinyuc Oveja Tsjicj. P'a wa tsjan ts'ülüc' nt'ya jupj popel mpe. (Mát'eya nt'ya quinam.) Nin la tjiji na, napj tjapjacas p'a wa nepé tjevele. “Was”, tjevele jupj. Jupj p'a wa janucunpan yulupjana sin popé. 


text:
<pb/>Jupj tjevele na, napj tjinyuc cavayú p'a wa tjac'. Cavayú niná jetsja jupj. Jupj casá já'asatsja permiso tyá'atsja pjü nosis casá patja jis la palan jis la jay, jis la 'ünan. Polomay püné nt'ya wa jupj, pülücj jis la 'ünan. 


text:
<pb/>Locopyaya tjinyuc Oveja Tsjicj tsjan ts'ülüc' p'a wa nt'ya jupj popel mpe. (Cónt'eya quinam nt'ya jupj.) Nin la tjiji na, tjapjacas p'a wa nin tjevele: “Was”. Ninana nin tjevelá p'a wa janucunpan yulupjana sin popé waytsja. Nin tjevele na, napj tjinyuc cavayú te. Jupj casá já'asatsja, balanza tyá'atsja mos nt'a, ve la vujus. 


text:
Ne'aj tjelejen̈ janucunpan yulupjana. Yupj culupwen nepé tjevele jin tjapjacas. Tjapjacas tjevele ve pajal ca pülücj jaylacj nsem. Ninana tjevelá: “Trigo yom pjaní ts'ac' pjaní t'üc' lo las, ts'ac' pjaní tsji' liji jaylacj. Cebada lal nin p'iyá ca nsem. Cebada yom pjaní ts'ac' pjaní t'üc' lo las, ts'ac' pjaní tsji' liji jaylacj. Mop'in ca nta'acj aceite olivo. Uva 'üsǘ nta'acj wa ca. Po ma malala lis mijin aceite olivo lal, uva 'üsǘ lal wa”, nin tjevele tjapjacas napj. 


text:
<pb/>Locopyaya Oveja Tsjicj tsjan ts'ülüc' p'a wa nt'ya popel mpe. (Yulupjana quinam.) Nin la tjiji na, tjapjacas p'a wa was tjevele. Ninana tjevelá p'a wa nenem janucunpan yulupjana sin popé. Pjü yulupjana nasa tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jupj tjevele na, napj tjinyuc cavayú p'a wa tjac'. Pje waytsja 'in jupj. Jupj casá já'asatsja “Tepe'e” ló jupj. P'a wa jupj cjüil tjac'. “Tecya'lin̈ Patja Nt'a” ló jupj. Dios yupj jis tje'yaya 'ücj jis la 'ünan nosis casá patja pülücj. Pjü yulupjana sin popé nosis casá patja sin popé, pjaní way 'ücj jis la 'ünan. Nepénowa jis tjü'ünan yuwá la tapalan na. Yupj la tjajay mpes, nepénowa cjuwatsja jis la las, mpes tecya'lin̈ yupj. Yupj la tjajay mpes, nepénowa malala jisas tepyala, mpes tecya'lin̈ yupj. Yupj la tjajay mpes, nepénowa animal ts'a 'in jis tjü'ünan. 


text:
<pb/>Locopyaya Oveja Tsjicj tsjan ts'ülüc' p'a wa nt'ya popel mpe. (Cínquiya quinam.) Nin la tjiji na niná, jis qjues nepénowa tjinyuc. Mesa 'ala'á tjatja yupj, mesa niná Dios ja'ayapj nt'a. La p'a jis tjü'ünan yupj, nosis casá tapatja na. Jis tjü'ünan yupj Dios tjevelá tjowelepj mpes. Lovin tjowelepj Jesucristo po'o topon, mpes wa jis tjü'ünan yupj. 


text:
Yümücj nepé tjowelepj. Ninana tjowelepj Dios lal: “Jipj cupj qjuis Jepa. Pjü jyütütj. Jipj pajal 'üsüs lejay lovin. Mop'in lejay jipj velen jin. ¿'Ona ca jis capj ntülün nosis casá patjá yupj qjuis tjü'ünan mpes? Qjuisas yupj ca jus nlayecj t'üc' way tjevelecj”, nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Ninana tjowelepj na, pjü yupj pjaní pjaní natj yupj jis pülül pje. 'Üsüstsja yupj Dios lal, mpes jis tje'yaya yupj niná. Tjevele wa yupj jis lal más 'in püs way ca la nucus. Tjevele gente ca más pülücj jis mü'ü'nacj jis pülücpan, Jesucristo mpes tsji' lajay sin popé. Yupj jis tjü'ünan jin p'iyá ca jis mü'ü'nacj wa jis pülücpan. Dios selé nol ca jis mü'ü'nacj. Ninana jis tjü'ünan na, ca jis capj ntülüs, tjevele. 


text:
<pb/>Locopyaya napj tjinyuc Oveja Tsjicj tsjan ts'ülüc' p'a wa nt'ya popel mpe. (Séisiya nt'ya quinam jupj.) Nin la tjiji na niná, nosis pajal yümücj jus tiquits'e. Lots'ac' way te tepyala wa pülül te jinwá. Mümüy jas tüpwes je tepyala, 'as jin p'iyá justa tepyala. 


text:
Pjulacj witjacj palá tinca tsjun popé. Yo wolas 'u'u way palá tinca, yümücj si lapjüna na, nin p'iyá palá tinca pjulacj witjacj. 


text:
Tsjun po'ó tecyawaja, papel jus tjilyuju jin p'iyá. Pues nosis nt'a, joc' pjü tanajǘ tjil. Nin p'iyá jis tepyala wa pjü momas tsjictjacj 'üsǘ culupwen nt'a tjatjá. 


text:
<pb/>Mpes jepapan nosis casá tapatjá, tjepjya'nen̈ pe jul mo'ó, neven nt'a. Pe noypan nt'a tjepjya'nen̈ wa joc' mo'ó. Nin p'iyá la tjajay wa niyom noypan, niyom t'emel pülücj jatatj 'ots'ipj. Militarpan jis jepapan nin wa la tjajay, niyom sin tjiyocj 'ots'ipj. Nin p'iyá la tjajay wa esclavopan, esclavo tulucj 'ots'ipj. Pjü way nin la tjajay. 


text:
Joc' mo'ó lal lis tjomon, pwen lal lis tjomon wa: “Jipj 'amá jus nts'eptam cupj capá nt'a. Qjuis tjepjya'na Dios ma qjuiyus nucus. Jupj jyü'ta ne'aj tsjun po'ó. Qjuis tjepjya'na Oveja Tsjicj ma qjuiyus nucus. Jupj po ma jos cupj la tjijicj. Pajal yümücj qjuis capj ntülüs ca. 


text:
Quina ca qjuis capj ntülücj. Po ma jisas cupj malala la tjijicj. Len̈ pjacj la cüpa'nas ne ma ca cus cütülücj”, nin tjowelepj nosis yümücj jus tiquits'e na.<pb/>


text:
Locopyaya Jesucristo nin 'yüsa la tjiji wa niná. Angelpan yulupjana tüwütüwǘ tjelejen̈ nosis casa'á, niná tjinyuc napj. Pjaní way ton̈ca norte nt'a, pjaní way sur nt'a ton̈ca, pjaní wa tsiquin mo'o ton̈ca, pjaní wa t'yaja mo'o ton̈ca. Lüpjǘ tyantaná la tjajay, lüpjǘ ma jas nlapjünüs nosis casa'á, ma wa ca jas nlapjünüs 'üsǘ püné casa'á, ma wa ca mojos yon jis lal. 


text:
Ninana tjinyuc na, ángel p'a wa tjinyuc. Jupj tjac' ne'aj tsiquin mpe. Jupj tyá'atsja fierro jinwá, po'o la 'onsos gentá Dios juts'a'á, Dios ne pü'ü lovin. Ángel fierro tyá'atsja p'iyá, angelpan yulupjana jis lal tjevele jupj. Dios jis tje'yaya niná angelpan 'ücj malala jis la jay nosis, malala wa la mijicj 'üsǘ püné. Mpes ángel locopyaya tjac' yümücj tjevele yupj 'ücj jis la pjac: 


text:
“Po ma malala la müjí nosis quinam. Po ma malala la müjí 'üsǘ püné, ma wa malala la müjí yo po'ó quinam. Cupj t'üc' jis wala po'o tje'yonsocj nasa Dios jomozopan, 'ücj nin lojí nun”, tjevele jupj. 


text:
<pb/>Napj tjapjacas nol Dios jomozopan yupj jis wala po'o tje'yonsocj yupj. Pajal pülüctsja, ciento cuarenta y cuatro mil. Pjü yupj Israel pajal püna tüpü'ü popa p'iyatsja. Israel jatjampan dóceya püna tapatja sin popé waytsja yupj, locopyaya tapatja sin popé. Pjü jatjampan dóceya sin popé waytsja yupj.<pb/> 


text:
Judá püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac yupj.<pb/>Rubén püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Gad püna tüpü'ü popé, 12,000 watsja yupj.<pb/> 


text:
Aser püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Neftalí püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Manasés püna tüpü'ü popé, 12,000 watsja yupj.<pb/> 


text:
Simeón püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Leví püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Isacar püna tüpü'ü popé, 12,000 watsja.<pb/> 


text:
Zabulón püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>José püna tüpü'ü popé, 12,000 sin tapac wa.<pb/>Benjamín püna tüpü'ü popé, 12,000 watsja yupj. Angelpan pjü yupj sin po'o sin tapac Dios mpes. Pajal malala ca mpalas nosis nt'a, ne ca pülücj mponecj Jesucristo po'ó. 


text:
<pb/>Niswa tjinyuc na, napj tjinyuc gente pajal pülücj 'a jis tjimyula. Ma polel sin la pactsja pülücj mpes. Yupj pjü gente sin popetsja, pjü 'a mulú patja sin popé, pjü se jütütj mpe sin popetsja wa, pjü jis tin javelepj sin popetsja wa. Yupj Dios wolap'a'a lejen̈tsja. Oveja Tsjicj wolap'a'a lejen̈ watsja. Oveja Tsjicj Jesucristo nitsja jupj. Gente ne'aj pjü sin quip pjetsja. Manaca pjwel jatatsja jis mas nt'a. 


text:
Yupj pajal yümücj tjowelepj:<pb/>“Dios jyü'ta.<pb/>Jupj mpes, Oveja Tsjicj mpes wa, ca 'üsüs mpatjaquecj lovin.” Nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Pjü angelpan t'asiyú tjelejen̈ Dios tjá'asa nt'a. Dios culupwen nt'a tjá'asa co'müypan jis lal, janucunpan yulupjana jis lal wa. Angelpan Dios wolap'a'a palá nipi'tjin̈ yupj. Yupj yólatsja pajal püné Dios. 


text:
Niná tjowelepj:<pb/>“Gente ninana tjowelepj, t'üc'.<pb/>'Ücj la veles Dios 'üsüs. Jupj más 'üsüs liji pjü jis lal. Pjü si 'üsǘ wa jupj.<pb/>'Ücj la veles wi'in̈ jupj la tjiji mpes. 'Ücj la veles jupj püné, 'ücj jyü'ta jupj, jas tjiyocj jupj pajal. 'Ücj nin la veles lovin.<pb/>Pjü niná, t'üc'”, nin tjowelepj angelpan. 


text:
<pb/>Co'müy pjaní la tji'yüya napj lal: —¿Ncu selen niná pjacj niná sin quip pje? ¿Ncu selen ca'aj mpe tjiquil niná? 


text:
<pb/>Napj tjevelé jupj lal: —Ma selé napj. Jipj selen. Mpes jupj tjevele: —Yupj nosis casá tapatjá, nosis casa'á pajal malala tepyala na. 'Ücj jis tepyala quinam. Jesucristo tepe'e yupj mpes, oveja tsjicj jinwá. Jupj 'as tepyala mpes, 'üsüs jis tepyala Dios lal. Yupj Jesucristo lal topon na, sin quip tapatsj jinwá jis tepyala Dios lal. 


text:
Nin mpes<pb/>‘Dios wolap'a'a lejen̈ quinam lovin, jupj jyü'ta nt'a.<pb/>Jaw na, püste na, tsji' lajay Dios mpes, jupj wo nt'a.<pb/>Dios ca mpü'üm yupj jis lal, ma malala jis mpalas.<pb/> 


text:
Jupj liji ma ca vecj jis nca'lin̈ niswá, ma 'üsǘ sive wa mpalas.<pb/>Lots'ac' mpes ma ca mpen̈ yupj. Ma ca malala jis mpalas pajal vyaja pwe mpes.<pb/> 


text:
Oveja Tsjicj 'üsüs la siji mpes ca nin nsem. Oveja Tsjicj Jesucristo ni jupj. Dios já'asa nt'a la jütütj, ne'aj já'asa wa jupj.<pb/>Jupj ca jis majamas yupj, yom oveja jyama jinwá.<pb/>'Üsǘ 'amá popa pyaca nt'a ca jis ncacanas yupj, ne 'üsǘ niná myü'ün̈ mpes, mpatjam ca lovin.<pb/>Yun 'üsǘ ca ncjücjüs Dios.’ —Nin tjevele co'müy pjaní, gente niná sin po'ó. Jupj tjevele pajal 'ücj jisas mpatjam lovin.<pb/>


text:
Oveja Tsjicj tsjan ts'ülüc' p'a wa nt'ya jupj popel mpe. Siéteya nt'ya quinam jupj. Nin la tjiji na, püs way lyájasa jin tjatja Dios pü'ü nt'a, media hora mpes ca nacj. 


text:
Locopyaya napj tjinyuc angelpan siéteya. Yupj ne Dios wolap'a'a lejen̈tsja lovin. Trompeta siéteya natj, pjaní pjaní siéteya popé. 


text:
Ángel p'a wa tjac' wa. Plato tyá'atsja jupj, ts'ülüc' 'üsüs cjumsu mo'o la 'üm. Plato oro waytsja jupj. Ángel niná ne'aj tjac', mesa Dios ja'ayapj nt'a ton̈ca jupj. Oro watsja jupj, mesa niná. Ángel tjac' na, tja'ayapj jupj ts'ülüc' püné, 'üsüs cjumsu la 'üm. Jupj ts'ülüc' niná quelel 'yǘmatsja mesa casa'á Dios wolap'a'á, jupj myusca ca jay la p'a'a mim Dios wolap'a'á. Pjü way Dios ts'uyupj la tjomon Dios lal, niná ca jay la p'a'a mal wa myusca lal, 'ücj lo pjac. 


text:
Ángel niná nin la tjiji. Ts'ülüc' tji'yüma na, myusca tepyala. Myusca pajal 'üsüs cjumsu jay la p'a'a tjemey Dios wolap'a'á, ángel mos nt'a tyá'atsja mpe. Jay la p'a'a tjil wa Dios ts'uyupj Dios lal tjowelepj. 'A mulú jay la p'a'a tjil. 


text:
Locopyaya ángel 'etsjecj 'yawa t'e'enca, 'awa mesa casá tjá'asa mpe, mesa niná Dios ja'ayapj nt'a. Jupj plato 'etsjecj mpes tipit'a. 'Etsjecj niná nosis casá la tecyoye. 'Etsjecj na'aj la tecyoye na, t'i'ila pjactsja, pajal ca mpjac pjactsja nepé 'ots'ipj, tjejyawca menmené 'ots'ipj, jus tiquits'e nosis 'ots'ipj. Ninana Juan tjinyucá, angelpan la tjupjus pjactsja na. 


text:
<pb/>Ángel mwalá la tjipjyusa jupj trompeta. La tjipjyusa na, lüpjücj tincünǘ. 'Awa 'as lal tjive wa nosis casa'á. Nin tepyala na, pajal püné tüpwé nosis, nasa way la mitad pwetsja. Pjü yo cont'e sin popé, pjaní tüpwé wa yon. Tsjutsj lo tsju pjü tüpwé wa. 


text:
<pb/>Locopyaya ángel p'a wa la tjipjyusa p'a wa trompeta. La tjipjyusa na, napj tjinyuc joc' püné jinwá. Pwe tjinyuc. Joc' niná nosis casa'á palá ts'iya, 'üsǘ püné casa'á tjeyaca. Nin tepyala mpes, nasa way la mitad 'as tepyala jupj, 'üsüs. 


text:
Mpes wa animalpan 'üsǘ mo'o lyawun̈ pajal pülücj tecya'lin̈. Pjü cónt'eya sin popé, pjaní tepe'e. Barco 'üsǘ casá jil, pajal pülücj pajal malala jis tepyala yupj. Pjü cónt'eya sin popé, pjaní malala tepyala. 


text:
<pb/>Locopyaya ángel p'a wa la tjipjyusa jupj trompeta. Jupj la tjipjyusa na, pjulacj püné palá tjeyaca nosis casa'á tsjun mpe. Tüpwé jupj, 'iyó je püné jinwá. 'Üsǘ pülücj casá tjeyaca, 'üsǘ 'amá popa pyaca casa'á wa. Pjü cont'e sin popé, 'üsǘ püné pjaní casa'á tjeyaca jupj. 


text:
Pjulacj niná palá tjeyaca p'iyá, “'Ona” lotsja jupj. Jupj mpes 'ona tepyala wa 'üsüs. Nasa way la mitad ma polel la müs tepyala. Gente pülücj tecya'lin̈ 'üsǘ 'ona tjimyü'ün̈ mpes. 


text:
<pb/>Locopyaya ángel p'a wa la tjipjyusa jupj trompeta. La tjipjyusa na, malala tepyala lots'ac' way. Nasa way la mitad püste tepyala jupj. Mümüy 'a nin p'iyá tepyala, pjulacj witjacj 'a nin p'iyá jis tepyala. Mpes nasa way la mitad ma sin tjejyawca yupj. Mpes jaw na, nasa way la mitad ma tjejyawca nosis nt'a. Nin p'iyatsja püste na. Ma 'üsüs tjejyawca mümüy way. 


text:
<pb/>Locopyaya tjinyuc na, ts'i tjinyuc. La mena nt'a wínetsja. Tjapjacas wa yümücj pjac la tipiya. Ninana tjevele: “Pajal malala ca mpalas nosis casá patjá, angelpan p'a witjacj jis trompeta la tjupjus na. Trompeta cont'e ma la tjupjus custjay. Len̈ way la mpjusacj ca yupj”, nin tjevele ts'i.<pb/>


text:
Ángel p'a wa jupj trompeta la tjipjyusa. Jupj la tjipjyusa na, napj tjinyuc pjacj palá tjeyaca nosis nt'a tsjun mpe. Pjulacj jinwá jústatsja jupj. Llave tja'ayapj jupj, jul campwila jun la cjol. Lapanenpan pülücj jun t'olon pátjatsja ne'aj, jul mo'ó. 


text:
Jun tjecjyoltse na niná jul, myusca pajal püné pje'á tjemey jupj, jul mpe, 'awa püné myusca jinwá. Myusca püné jul mpe tjemey mpes, pajal te ton̈ca tepyala, lots'ac' ma si nuc tepyala. 


text:
Myusca mpe ts'elel pülücj palá tjiquil nosis casa'á. Jul mpe 'a tjiquil wa yupj. Ts'elel niná 'ücj jis janütsja tsjev jinwá. 


text:
Yupj jis jepa jis tjijyü'ta ma malala la mijicj tsjutsjum. Tjijyü'ta ma ca malala la mijicj pjü tsjutsjum. Pjü yo ma ca malala la mijicj wa. Gente jis lal p'in 'ücj malala lajaytsja. Gente niná jis wala sin tapac tulucj Dios mpes, niná 'ücj malala lis tjajay yupj. 


text:
Ma permiso tja'ayapj ts'elel niná jis la 'ünan gentas. 'Ücj nepé vyaja lajaytsja la p'in. Mes cinco mpes ca la qjuijictsja niná. Yupj tjünǘ na, tsjev tjinyüjü jinwá tjevyaja. 


text:
Ts'elel nin lajay po'ó, gente ca quelel jis mü'ü'nacj yupj p'iyá, pajal vyaja mpes, newa ma ca polel nca'lin̈ yupj. Pajal ca quelel nca'lin̈ ca nsem yupj, mop'in ma ca nca'lin̈. 


text:
<pb/>Ts'elel niná cavayú tsjictjacj jas tjüwü'ün jin yustaptsja. Corona sey játjatsja jin yustaptsja sey pjucj po'ó. Jis corona oro jinwá yustaptsja. Gente jin yustaptsja jis wala po'ó. 


text:
Jisas suna nt'a pjoloc' c'a waytsja yupj. C'a waytsja pajal, acero jinwá. Jis pam mpes tjil na, yümücj pjactsja, cavayú pülücj carreta jat' jinwá pjactsja, la palan nt'a ts'equenen̈ jinwá pjactsja. 


text:
Ts'elel niná jis soc', tsjev soc' jinwatsja. Jis soc' jay ts'ülül tsjev jinwá. Yupj tjünǘ mpes 'ücj malala lajaytsja gentas. Mes cinco 'ücj nin la tjajay yupj. 


text:
Ts'elel jis jepa ángel pjaní waytsja, jul campwila mo'o jyü'ta jupj. Hebreopan jis tin Abadón ló jupj, ángel niná. Griegopan jis tin Apolión ló jupj. (“Malala La Siji” ló jupj cupj qjuis lal.) 


text:
<pb/>Pjaní malala tepyala nasa tecyawaja quinam. Pjaní tepyala nas, ts'i tjevele jin. Mát'eya ma t'üc' tepyala custjay, malala jis la pal. 


text:
<pb/>Locopyaya ángel p'a wa jupj trompeta la tjipjyusa. Jupj la tjipjyusa na, mesa mpe pjac jin tjapjacas, mesa niná Dios ja'ayapj nt'a. (Órotsja jupj mesá, Dios wolap'a'a ton̈ca.) Mesa tsjülǘ yulupjana nepé vele pjactsja. 


text:
Ángel lal tjevele jupj, po quina t'üc' la tjipjyusa lal. Ninana tjevele jupj lal: “'Esocte ma 'en angelpan yulupjaná, 'üsǘ püné nt'a tsyu'pa jatja. Eufrates ló jupj, 'üsǘ püné ne'aj”, nin tjevele nepé pjactsja. 


text:
<pb/>Mpes nin la tjiji ángel. Jupj syocte niná angelpan yulupjaná. Ne'aj tsyu'pa tjatja, la tjunuctsja año niná mpes, mes niná p'iyá, ts'ac' niná p'iyá, hora niná p'iyá. La tjunuc ca mal, mü'ü'nacj gentá. Pajal pülücj ca mü'ü'nacj. Pjü cont'e sin popé, pjaní ca mü'ü'nacj. Tjiquil yupj quinam. 


text:
Ninana angelpan, jepapan yupj militarpan pülücj jis lal. Jis militarpan pülücj cavayú casá tjil yupj. Tjapjacas nol tjil militarpan. Dos cientos millón waytsja yupj. 


text:
<pb/>Dios la tjiji napj yus tjinyuc, mpes tjinyuc 'onin nyuca yustaptsja yupj. Militarpan cavayú casá tjatjá, acero lal sin tjüwü'ün jisas suna mo'ó. Jisas suna sin tjüwü'ün, sin je jin jústatsja, 'awa jinwá, tsju jas püste jin justa watsja, lu watsja. Jis cavayú sey pjucj pü'á sey pjucj jin yustaptsja. Cavayú jis lala mpe 'awa pje'á tjac', myusca pje'á tjac' wa, azufre 'ots'ipj. 


text:
Conas cavayú jis lala mpe tjiquil mpes, gente pajal pülücj jis tjü'ünan. 'Awa mpes jis tjü'ünan, myusca mpes wa, azufre mpes wa. Pjü cont'e popé, pjaní way tjü'ünan yupj. 


text:
Cavayú 'ücj malala lajaytsja jis lala mpes, jis soc' mpes wa. Jis soc' latsj jinwá yustaptsja. Jis soc' sey pjucj jánatsja, latsj sey pjucj jinwá. Nin mpes jis soc' mpes malala lajay watsja. 


text:
<pb/>Gente pülücj jis tjü'ünan. Newa nin, gente la p'a wa newa malala la tjajay. Newa nin, yupj ma quelel 'üsüs lajaytsja. Newa po jisastsja lapanenpan, tjowelepj yupj pajal noypan. Newa jisastsja dios p'a wa, yupj p'iyá lis tjajay la p'in. Jis dios p'a, oro waytsja yupj nepenowá, nepénowa plata, nepénowa bronce, nepénowa pe, nepénowa yotsja. Yupj jis dios ma polel januc, nin p'iyá ma wa polel pjyacan̈, ma wa polel lyawun̈. 


text:
Gente nosis casá patja newa jis tjü'ünan la p'a wa, newa diablo la tapal, jupj ca jis capj mp'a'sas malala la mijicj. Newa sejats'om tulucj ne'aj tjamanun, newa jis vayum tulucj jis lal tjelyawun̈. Newa tepequen̈ yupj. Ma quelel 'üsüs lajaytsja yupj.<pb/>


text:
Locopyaya p'a wa ángel tjinyuc. Jupj pajal jas tjiyoctsja. Tjac' tsjun mpe. Mol jas tjüwü'üntsja jupj. Tsets' pjojocj jay pjucj t'asiyutsja jupj. Wola se jáwcatsja jupj, lots'ac' jinwá. Jupj tüecj 'awa wolaqué jinwá jústatsja. 


text:
Jupj tyá'atsja papel tsjicj. Nasa la tüpüpj pǘ'ütsja mos nt'a. Nosis casá tjac' na, tsjom li'inyampe 'üsǘ püné casá tjejyatsja, tsjom nancupwepe 'amá casá tjejyatsja. 


text:
Yümücj tjevele pü'á pjyusa jinwá. Niná tjevele na, siéteya t'i'ila pjactsja, nepé javelepj jin pjactsja. 


text:
<pb/>T'i'ila na, napj quelel pyactsja t'i'ila pjac tjowelepj. Napj quelel pyactsja na, p'a wa tjapjacas tsjun po'ó nepé tjevele pjac. Niná tjevele: “Siéteya t'i'ila tjowelepj po ma mvelen. Po ma mpaquen”, nin tjevele napj lal. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, ángel mos jas tjijyünsa la tjiji la mena nt'a. Jupj ninana p'iyá 'üsǘ püné casa'á ton̈ca, nosis casá ton̈ca wa. 


text:
Jupj tjevele: “Dios selé t'üc' way velé. Dios pü'ü lovin. Jupj la tjiji tsjun po'ó, la tjiji wa pjü tsjun po'o patjá. Jupj la tjiji nosis, la tjiji wa pjü way nosis casa'á. Jupj la tjiji wa 'üsǘ püné, la tjiji wa pjü way 'üsǘ mo'ó lyawun̈, pjü way 'üsǘ mo'ó lejen̈ 'ots'ipj”, nin tjevele jupj Dios po'ó. Tjevele wa: “Nin ca mpalas quinam Dios tjevelá. Ma ca la nucus. 


text:
Ángel p'a wa ca la mpjusas jupj trompeta. La tjipjyusa na, Dios t'üc' way ca la mijis jupj tjevelá. Püna gente ma sin 'yǘsatsja tsjan ca la mijis Dios. Locopyaya Dios tjevele jupj profetapan jis lal tsjan la mijis jupj. Yupj tjowelepj Dios mpes. Jupj jomozopan waytsja yupj”, nin tjevele ángel. 


text:
<pb/>Tsjun po'o nepé vele jin tjapjacas, niswa tjevele napj lal. Jupj tjevele: “Jutja jipj ángel nt'a, jupj 'üsǘ püné casá ton̈ca, 'amá casá ton̈ca wa. Nt'ya papel tsjicj, la tüpüpj pü'ü jupj mos nt'a”, nin tjevele jupj napj lal. 


text:
<pb/>Mpes napj ángel nt'a tjum, la tjemyon napj nla 'ayas papel tsjicj. Jupj tjevele napj lal: “Nt'ya papel, nlajan. Wüjü ca nsem jipj lyala mo'ó, ts'as jinwá; locopyaya, t'üc' tjelyan na, 'ona ca nsem cyol mo'ó.” Nin tjevele ángel. 


text:
<pb/>Napj netj papel tsjicj jupj mos mpe, tjelyá wa popelses. Wüjü waytsja nlala mo'ó ts'as jinwá. Locopyaya, napj t'üc' tjelyá na, ncol mo'ó 'ónatsja. 


text:
Papel tjelyá na, pjaní way tjevele napj lal: “Niswa ca mvelen Dios mpes. Dios jos mvelen ca tsjan ca jis mpalas gente pülücj jis lal. Ca mvelen tsjan ca jis mpalas p'a nt'a 'a mulú patja jis lal. Ca mvelen tsjan ca jis mpalas pülücj se jütütj mpe. Ca mvelen tsjan ca jis mpalas p'a wa jis tin javelepj. Ca mvelen wa tsjan ca jis mpalas jis jepapan”, nin tjevele napj lal.<pb/>


text:
Locopyaya jupj ntje'aya visyú campa, la vujus. P'a wa tjevele napj lal Dios mpes: “Jutja, mvujun ca Dios wo nosis nt'a, mesa Dios ja'ayapj nt'a mvujun wa. Sin tepyaca nucun nol jatja gentas ne'aj Dios jisas, nol javelepj Dios pajal püné. 


text:
Ma mvujun tjüwücj nt'a, Dios wo t'asiyú. Tjüwücj nt'a lyawun̈, ma japon yupj Dios po'ó. Dios jis tje'yaya ne'aj malala la mijicj mes cuarenta y dos mpes. Nin ca la mijicj pülücj patja nt'a ne'aj, Dios juts'a'á nt'a. 


text:
<pb/>”Napj niyom mat'e ca sin majam, ca mvelecj yupj nosis casá patja jis lal. Napj mpes ca mvelecj, pülücj jyawca mpes; ts'ac' mil, dos cientos sesenta jyawca mpes ca mvelecj. Niná niyom mat'e 'aplijila ca nsem nosis casá patja malala nyuca lajay mpes. Pülül si tsutsca ca sin nqui'pacj, 'aplijila mpes. 


text:
Niyom ninana yo olivo jinwá yupj napj lal. Yupj ninana noyomes püna tjevelé jiquil nosis nt'a. Pajal 'üsüs yupj. Yupj quelel lajay Dios jyü'ta jinwá. Dios Jepa jupj pjü nosis casá patja mpes. Ninana niyom mat'e, se jawca jinwá yupj, yam casá lejen̈ jinwá yupj, Dios mpes javelepj mpes. 


text:
La p'a wa quelel malala lajay yupj jis lal, ma polel nin lajay. Yom pjaní quelel malala la siji na, noyomes mat'e jajütütj mü'ümüs jupj. Javelepj mpes p'in pe'e jupj, Dios nin liji mpes. Nin mpes cya'lin̈ jis enemigopan. Lovin nin pyala la p'a wa quelel malala la sajay na. 


text:
Ninana noyomes 'ücj lajay ma majawus Dios mpes javelepj na. Nin p'iyá 'ücj la mijicj wa, 'üsǘ 'as ca mpalas. Nin wa yupj 'ücj wa la mijicj p'a casá pyalá, malala jis la pal nosis casá patjá. Jisas na, 'ücj wa la mijicj niná. 


text:
<pb/>”P'a jawas t'üc' tjowelepj na Dios po'ó, yom malala ca ncuwim, jis mü'ü'nas ca niná niyom mát'eya. Jupj animal ts'i 'inyá jinwá. Jul campwila mpe pje'á ncuwim ca, ne pajal la mpa'nas ca yupj jis lal. Jupj más jas tjiyocj nsem yupj jis lal; jis mü'ü'nas ca. 


text:
Tecya'lin̈ na, jis p'üy mpatjam ca jümücj nt'a, pajal pülücj patja nt'a. Ma ca ntoquecj yupj. Ne'aj, niyom mat'e cya'lin̈ nt'a, ne'aj p'iyá jis Jepa cruz po'o tjovalapj nt'a. Ne'aj patja malala lajay; Sodoma po'o tapatja jin p'iyá lajay, Egipto nt'a tapatja jin p'iyá lajay wa. 


text:
<pb/>”Ts'ac' cont'e y medio niyom pülücj ca nucucj jis p'üy. P'a nt'a 'a mulú patja ca yus nucucj wa yupj jis p'üy. Pjü tribu sin popa yus nucucj wa ca. P'a wa jis tin javelepj ca yus nucucj wa. P'a wa se jütütj mpe wa ca nucucj yupj jis p'üy. Müjü'tücj ca ma ntoquecj. 


text:
Yupj 'ücj jisas nsem tecya'lin̈ niyom mat'eyá. Fiesta ca la mijicj tecya'lin̈ mpes, ca así jis ma'ayacj yuwá. Malala jis tepyala nosis casá patjá niná profetapan mát'eya Dios mpes tjowelepj mpes. Nin mpes yupj 'ücj jisas nsem len̈ yupj”, nin tjevele jupj napj lal. 


text:
<pb/>Ts'ac' cont'e y medio niyom mat'e jis p'üy jümücj nt'a tapatja na, Dios ca la mijis mpatjam niswá, ne yupj ca nlüjün̈. Nepénowa ca nucucj yupj niswa patja se palá, mpes pajal ca lecj meyacj yupj. 


text:
Niyom mat'e na'in jis tepyala na, yümücj nepé vele ca mpjacam tsjun mpe. “Nculá qui'á”, ca mveles. Mpes yupj ca mal tsjun po'ó, molon mo'ó ca mal. Jis enemigopan ca nucucj ne yupj jil. 


text:
Nin tepyala na, len̈ way ca jus nquits'is ne'aj, mpes ne'aj, pülücj patja nt'a, malala ca jis mpalas jis wa pülücj. Pjaní ca malala mpalas pjü diez sin popé. Pülücj ca nca'lin̈ gentas, jus tiquits'e mpes. Siete mil ca nca'lin̈. Janucun witjacj pajal ca lecj meyacj, ca mvelecj Dios pajal püné, jupj ne tsjun po'o pü'ü. 


text:
<pb/>Nasa t'üc' p'a wa malala tepyalá, ts'i tjevele jin. Len̈ way ca p'a mpalas. Ángel p'a wa trompeta la tjipjyusa. Siéteya tepyala quinam. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa ángel tjinyuc. Jupj trompeta la tjipjyusa wa. Siéteya la tjupjus quinam. Niná la tjipjyusa na, Dios pü'ü mpe yümücj tjowelepj jin tjapjacas. Nin tjowelepj:<pb/>“Qjuis Jepa Dios quina ca müjü'tüs nosis nt'a. Lovin ca müjü'tüs jupj.<pb/>Jesucristo lal ca 'a mulú müjü'tücj. Jesucristo ne Yom niná Dios jas tjejyama nosis nt'a”, nin tjowelepj. 


text:
<pb/>Co'müypan veinticuatro, yupj jis silla casá játjatsja Dios wolap'a'á. Jepapan wa yupj. Nin tjowelepj tjepjyacan̈ na, Dios wolap'a'a palá nipi'tjin̈ yupj. Yupj tjowelepj Dios pajal püné. 


text:
Tjowelepj Dios lal:<pb/>“Jipj Dios. Qjuis Jepa jipj. Pjü 'ücj wa lejay jipj.<pb/>Jipj püt' quinam. Tüpüt' watsja jipj püná.<pb/>Wi'iquecj jipj lal, jipj pajal püné pjü jis lal, ne jipj nasa jyütütj quinam.<pb/> 


text:
Nosis casá patja pajal ts'a 'intsja jipj lal.<pb/>Jipj po ma jyas yupj pajal malala la tjajay, ne ca jis capj ntülün quinam.<pb/>Jipj ca mvelen quinam tecya'lin̈ jis lal, ncu t'üc' malala la tjajay.<pb/>Quina ca 'üsüs jis ma'ayan wa jipj myozopan, yupj ne jipj mpes tjowelepj.<pb/>Ca 'üsüs jis ma'ayan pjü jipj ts'uyupj. Yupj salejepj jipj jis capj ntülün malala lajay.<pb/>Jipj ca 'üsüs jis ma'ayan cyapj jacon̈. Nin p'iyá ca la mijin noypan jis lal, tsjictjacj jis lal wa.<pb/>Nosis malala jis la jay ca jis capj ntülün jipj, ne ca malala jis mpalas yupj.” Nin tjowelepj co'müypan Dios wolap'a'á. 


text:
<pb/>Nin tepyala na, napj tjinyuctsja Dios wo jun cjol tsjun po'ó. Si nuctsja cajón tabla mpes, niná cajón mpes, israelpan yola jis tepyala Dios tjevelá. Püna tjevele tsjan ca la mijis jupj yupj mpes. Niná tjinyuc na, pajal tjejyawca menmené, pajal t'i'ila pjactsja. Jus tiquits'e wa, lüpjücj tjive wa.<pb/>


text:
Quepj lay tepyala tsjun po'ó. Dios 'ücj la tjiji napj tjinyuc jupj, ca gente jus nlayecj nosis nt'a pyalá, ca jus nlayecj wa tsjun po'o pyalá. Quepj niná tsjun po'ó, lots'ac' lal sa capyatsja. Jupj ton̈ca mümüy casa'á. Pjulacj dóceya jay pjucj po'o játjatsja, corona jinwá. (Püné waytsja jupj, mpes corona já'asatsja jay pjucj po'ó.) 


text:
<pb/>Len̈ way Latsj Püné lay tepyala wa tsjun po'ó. Dios 'ücj la tjiji napj tjinyuc wa jupj, ca gente jus nlayecj nosis nt'a pyalá, ca jus nlayecj wa tsjun po'o pyalá. Niná Lotsjim tsjun po'ó, 'a jetsja. Siéteya jay pjuctsja niná Lotsjim. Diez tsjüémetsja jupj. Jupj jay pjaní pjaní corona pjaní pjaní jay játjatsja, jupj püné mpes. 


text:
Latsj soc' mpes pjulacj pülücj witjacj palá la tecyoye nosis casa'á, palá tinca jay la p'a'apé. Pjü cont'e sin popé, pjaní way palá tjeyaca. Latsj Püné Quepj wolap'a'a tyantaná, Quepj way tsjicj quelel myá'natsja na. Latsj quelel lyájatsja Tsjiquis, tjemya'na na. 


text:
<pb/>Lovin ma polel tjelyaja jupj. Quepan tjemya'na yom tsjicj way. Jatjam tsjicj Jepa ca nsem, pjü müjü'tüs nosis casa'á, ca jis majamas nosis casá patjá. Jupj ca len̈ way jis capj ntülüs malala lajay. Tsjicj niná tjemya'na na, len̈ way Dios tjemyana Tsjiquis jupj pü'ü nt'a, jupj jyü'ta nt'a. 


text:
Quepan ts'üequené pjü jis wa cjuwá nt'a. Dios 'ücj la tjiji ne'aj lo püt'üs jupj. Ne'aj ma'ayacj ca nlajas pülücj jyawca mpes. Jyawca mil, dos cientos sesenta ca ne'aj mpü'üm jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya tjinyuc pülücj la tapalan tsjun po'ó. Ángel püné, Miguel ló, jépatsja jupj Dios angelpan 'üsüs witjacj jis lal. La tapalan yupj Latsj Püné lal. Latsj Püné jepa watsja jupj angelpan malala witjacj jis lal. Yupj la tapalan 'üsüs witjacj jis lal. 


text:
Newa nin, 'üsüs witjacj más sin tjiyoctsja Latsj Püné lal. Ma tja'ayapj malalapan tapátjatsja ne'aj, tsjun po'ó. 


text:
Palá la ts'i Latsj Püné nosis casa'á. Ángel malalapan palá la ts'i wa Latsj Püné lal. Jupj p'iyá lotsjim pajal püna tüpü'á. Diablo ló jupj, Satanás ló wa jupj. Jupj p'iyá pjü nosis casá patja yus tsyawilitsja. 


text:
<pb/>Diablo palá la ts'i na, nepé vele jin tjapjacas Dios pü'ü mpe. Yümücj tjevele:<pb/>“Nasa t'üc' quinam.<pb/>Dios qjuis capj tjep'ya'sa ne diablo ma polel malala la qjuijis quinam.<pb/>Dios pjü sin 'yüsa lis tjiji jupj pajal püné. Sin 'yüsa lis tjiji jupj jyü'ta.<pb/>Sin 'yüsa lis tjiji Jesucristo 'ücj jyü'ta quinam. Jupj ne Yom niná Dios jas tjejyamá nosis nt'a.<pb/>Nasa palá la ts'i quinam Latsj Püné nosis nt'a, jupj ne lovin t'ya vele qjuis pülücpan sin po'ó.<pb/>Püste 'ots'ipj, jaw 'ots'ipj t'ya vele niná Dios wolap'a'á yupj sin po'ó.<pb/> 


text:
Newa nin, Dios ts'uyupj más sin tjiyoctsja jupj lal,<pb/>Oveja Tsjicj yupj mpes tepe'e mpes, jupj 'os tepyala mpes.<pb/>Yupj jupj po'o japon tjowelepj, mpes wa más sin tjiyoctsja yupj diablo lal.<pb/>Ma pajal yólatsja ncu ca nca'lin̈; 'üctsja yupj jis lal la mas Jesucristo mpes.<pb/> 


text:
'Üsüs nujisas t'as tsjun po'o potjaqué. 'Üsüs tepyala jay la p'a'á. Len̈ quinam diablú.<pb/>Mop'in malala ca nu mpalas nosis casá potjaqué, 'üsǘ püné casá potjaqué 'ots'ipj.<pb/>Diablo palá tjemey nun nt'a. Jupj pajal ts'i 'inyá.<pb/>Jupj selé pajal tsjicj way p'in ca mpü'üm nosis casá quinam”, nin tjevele tsjun po'ó nepé. 


text:
<pb/>Latsj Püné jus nleya yupj palá la ts'i jupj nosis casa'á. Jus nleya na, len̈ way tsjiquis jamay cjüil tjemey jupj. Latsj Püné quelel malala líjitsja jupj. 


text:
Ma polel nin la tjiji jupj; pom mat'e tja'ayapj jupj, Quepan. Jupj pom püné tja'ayapj jupj, pom más 'in püné, ts'i pom lal. Tja'ayapj 'ücj lo ts'equen Latsj Püné mpe, jis wa cjuwá nt'a ca mim. Ne'aj ca ma'ayacj nlajas año cont'e y medio. 


text:
Quepj ts'üequené na, Latsj 'üsǘ jas tjejyama lala mpe, 'üsǘ püné jinwá; 'üsǘ niná quepj cjüil jas tjejyama jus lo pijitj, lo 'ünan. 


text:
Mop'in ma tji'yü'na; nosis cus tjep'ya'sa quepan. Jun tjecjyoltse nosis, mpes 'üsǘ Lotsjim lala popa tjac' tjemey nosis 'alá. 


text:
<pb/>Nin mpes Latsj Püné pajal ts'i tji'ina Quepan lal. Tjemey la palan jupj juts'uyupj p'a wa jis lal. Yupj ne lajay wa Dios si jütüta jinwá, topon wa Jesucristo tjevelá, mpes yupj jupj juts'uyupj 'ots'ipj.<pb/>


text:
Napj tjinyuctsja Latsj Püné 'üsǘ püné la nt'a tón̈catsja. Locopyaya napj tjinyuc wa Animal Ts'i 'Inyá jas nisa 'üsǘ mpe. Diéziya tsjüémetsja jupj, siéteya jay pjuctsja. Diéziya corona tsjüeme po'o tjatja wa. Corona pjaní pjaní tsjüeme po'o játjatsja. Pjü jay pjucj wola po'ó jupj ló tapactsja. Pjü jupj ló jupj ne p'iyá Dios. Malala nin; jupj ne Dios tulucj. 


text:
Animal napj tjinyuc, pü'á jinwá tjinyuctsja. Tsjom noypan waytsja, oso tsjom jinwá yustaptsja. La mo'ó pünetsja, león lala jinwá. Latsj Püné la tjiji Animal niná 'ücj la tjiji Latsj Püné jos jinwá. La tjiji 'ücj lo jütütj jupj, Latsj Püné jinwá. La tjiji ca la p'a müjü'tücj jupj mpes. 


text:
<pb/>Tjinyuc Animal jay pjucj pjaní jay tjojocj jinwá, nasa tepe'e jinwá. Nasa tji'yü'sa quinam jay tjojocj, mpes niswa pü'ü tepyala jupj. Jupj tji'yü'sa mpes, nosis casá patjá yólatsja Animal niná pajal püné. Yupj japontsja jupj tjevelá. 


text:
Latsj Püné la tjiji ca Animal müjü'tüs, mpes gente yólatsja Latsj Püné pajal püné. Yólatsja wa niná Animal Ts'i 'Inyá pajal püné wa jupj. Tjowelepj: “Animal más püné pjü jis lal. P'a wa ma polel jis la palan jupj lal.” 


text:
<pb/>Mes cuarenta y dos mpes Dios tje'yaya Animal niná tjevele jupj p'iyá pajal püné; jupj ne p'iyá Dios, tjevele. Mes cuarenta y dos mpes Animal polel malala líjitsja, jupj jostsja jinwá. 


text:
Jupj vele watsja Dios malala. Malala Dios lijá, tjevele jupj. Malala tjevele wa Dios lal patja sin po'ó. 


text:
<pb/>Diablo la tjiji Animal niná 'ücj lo palan Dios ts'uyupj jis lal. La tjiji jupj ca malala la qjuijis yupj jis lal. Diablo la tjiji Animal ca pjü jis cüjü'tüs. Pjü tribu 'ots'ipj, pjü 'a mulú patja 'ots'ipj, pjü jis tin javelepj 'ots'ipj, pjü p'a wa se jütütj mpe 'ots'ipj; pjü yupj jis tjijyü'ta jupj. 


text:
Pjü nosis casá patja ca yola nsem niná Animal püné. Jis lá ma tapac Oveja Tsjicj popel mo'ó, yupj pjü way ca jisas nsem Animal niná, yola nsem jupj püné. Oveja Tsjicj popel tya'a, popel niná nin vele pjac ca mpatjam Dios lal. Püna, Dios nosis liji secj na p'in, nin tapactsja jupj popel mo'ó. Oveja Tsjicj tjü'ünan, ne 'ücj jis la patj gentá. 


text:
Dios selé gente ca jis ntji'lin̈ jupj ts'uyupj nepenowá, cawilta mo'o mo'onsocj, jis capj ntülücj.<pb/>Dios se 'aya nin lajay, mpes jupj ts'uyupj nepenowá ca majatjum cawilta mo'ó.<pb/>Dios selé wa gente ca mü'ü'nacj jupj ts'uyupj nepenowá polomay mpes.<pb/>Dios se 'aya nin lajay, mpes jupj ts'uyupj nepenowá ca nca'lin̈, polomay mpes sey jajocj mpes. Nin tepyala na, más 'ücj Dios ts'uyupj newa 'üsüs lajay Dios jos jin. Newa ca mponecj Dios 'üsüs. Ma ca ts'i mi'inacj. Juan tjinyuca p'a wa animal. Nosis mpe tjac' jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya animal p'a wa tjinyuc. Jupj pje'á yácatsja nosis mpe. Mát'eya tsjüeme jupj. Oveja tsjicj jin jústatsja; p'a p'in jupj. Pajal malala tjevele jupj, latsj püné jinwá. 


text:
Jupj auxiliartsja animal mwalá way lal, 'ücj lo jütütj jupj mpes. Jupj la tjiji pjü nosis casá patja 'üsüs way yólatsja animal mwalá way po'ó. Yólatsja pajal püné animal mwalá. Animal mwalá tepe'e jay tjojocj mpes; mop'in nin, tji'yü'sa jupj, niswa pü'ü tepyala. 


text:
Animal ma'ajapj la tjiji ne ca p'a mponecj jupj ca 'üsüs la qjuijis Dios jinwá. Jupj la tjiji wa 'awa palá tjeyaca jay la p'a'á mpe, nosis casa'á. Niná la tjiji gente jis walap'a'á, yupj jis la nuc. 


text:
<pb/>Diablo la tjiji 'ücj nin la qjuijis jupj. Animal niná 'ücj p'a casá la tjiji, yom p'in ma polel liji jinwá; jupj auxiliar waytsja animal mwalá way mpes, ne nin. Jupj la tjiji mpes, nosis casá patja topon animal mwalá way t'üc' way pajal pünetsja. Jupj pajal yus tsyawilí yupj. Jupj jis tjijyü'ta jis la t'üs pwen, animal mwalá way jin justa jas la jünsüs, ne nin la tjajay. Jupj tjevele animal mwalá way pajal pünetsja, mpes más 'ücj ca nin la mijicj. Animal mwalá tepe'e polomay mpes jay tjojocj mpes; locopyaya tji'yü'sa jupj, niswa pü'ü tepyala. 


text:
<pb/>Animal ma'ajapj tjeqjuesca la tjiji pwen, niná pwen animal mwalá way jin justa. Diablo la tjiji 'ücj nin la qjuijis jupj. Nin mpes wa pe niná 'ücj véletsja. Jupj tjevele pjü ca mvelecj ne jupj ca püné nsem. Tjevele ca yupj jis dios nsem jupj. Gente ma quelel javeleptsja jupj püné, pe niná tjijyü'ta jis la 'ünan yupj. 


text:
<pb/>Animal ma'ajapj tjijyü'ta wa pjü sin po'o tapac. Tsjictjacj 'ots'ipj, noypan 'ots'ipj, pülücj jatatj 'ots'ipj, pülücj cjuwá 'ots'ipj, esclavopan 'ots'ipj, esclavopan tulucj 'ots'ipj, pjü jis tjijyü'ta sin po'o tapac. 'Ücj mos li'inyampe po'o tapac, 'ücj wa wola po'o tapac. 


text:
Jupj tjevele sin po'o tapac tulucj ma polel jaylacj lajay, ma wa polel vender lajay. Niná sin po'o tapac Animal ló, animal mwalá way p'iyá. 'Ücj wa número sin po'o tapac, número niná jupj ló jin p'iyatsja. 


text:
<pb/>Nenem 'a costa way sin la 'üsüs. Nun nusin tjü'üsüs, nujola tapalas tsjan mpes número niná jupj ló jin p'iyá ca nsem. Jupj número mpes ca jus cülayecj jupj yom p'in. Jupj número seis cientos sesenta y seis.<pb/>


text:
Jesucristo nin tji'yüsa la tjiji wa niná. Napj tjinyuc Oveja Tsjicj joc' casa'á ton̈ca Jerusalén mo'ó. Joc' niná Sión ló. Gente pülücj lyawun̈tsja ne'aj jupj lal. Ciento cuarenta y cuatro mil játjatsja jupj lal. Yupj jis wala po'o tapactsja Oveja Tsjicj ló, jupj Popay ló wa, yupj Dios si jütüta sin pópatsja mpes. 


text:
Napj 'a nepé tjapjacas tsjun po'ó nepé. Pajal yümücj pjactsja, 'üsǘ püné yümücj jama jinwá, t'i'ila jinwá pjactsja wa. Nepé tjapjacas arpa jatül jinwá pjactsja jupj. 


text:
Jatül na, nejets'en̈ tjapjacas. Tsjan seyasa way nejets'en̈tsja Dios wolap'a'á, janucunpan yulupjana jis walap'a'á wa, co'müypan jis walap'a'á wa. Yupj nejets'en̈ p'a wa ma polel si 'üsǘ nejets'e. Yupj ninana nosis casá patja sin popé, yupj ne lovin ca mpatjam Dios lal. Jesucristo yupj mpes tepe'e, mpes Dios perdonar lis tjiji yupj malala la tjajay, ne ca 'üsüs nsem yupj lovin Dios lal. Yupj ne niná ciento cuarenta y cuatro mil p'iyá. 


text:
Yupj ma malala nyuca la tjajay locopyas jis lal. Lovin ma tjewyayin̈ yupj. Newa jil Oveja Tsjicj jama nt'a. Yupj gente sin popa wa, mop'in Dios juts'a'á yupj. Oveja Tsjicj tepe'e yupj mpes, ca Dios perdonar la siji, ne ca 'üsüs nsem yupj lovin Dios lal. Yupj mwalá way p'in Oveja Tsjicj jis lal tjac' sin popé, p'a jawasa ca p'a wa ncul. 


text:
Niná gentá ma la tsuwil, ma malala yupj; pajal 'üsüs p'in. Napj tjinyuc niná. Tjinyuc ca nin mpalas. Juan tjinyuca angelpan cónt'eya ca mvelecj nosis casá patja jis lal. 


text:
<pb/>Locopyaya napj tjinyuc p'a wa ángel, Jesucristo la tjiji tjinyuc jupj. Ángel niná la mena nt'a wínetsja. Dios jas tjejyama jupj la veles pjü nosis casá patja jis walap'a'á. Pjü way p'a wa se jütütj mpe jis walap'a'a tjevele 'ots'ipj, pjü tribu jis walap'a'a tjevele 'ots'ipj, pjü jis tin javelepj jis walap'a'a tjevele 'ots'ipj, pjü 'a mulú patja jis walap'a'a tjevele 'ots'ipj. Jupj tjevele Dios 'üsüs la siji gente jis lal Jesucristo mpes. Ángel tjevelá ne Dios nin p'iyá véletsja lovin. 


text:
Ángel pajal yümücj tjevele: “Jus nlayé nun Dios ca jis capj ntülüs malala lajay. 'Üsüs pjac mvelé nun jupj po'ó. Quina ca Dios mveles pjacj malala. Mvelé nun Dios pajal püné. Jupj p'iyá la tjiji tsjun po'ó, nosis nin p'iyá la tjiji wa, 'üsǘ püné nin p'iyá, 'üsǘ 'amá popa pyacj nin p'iyá”, nin tjevele niná ángel. 


text:
<pb/>Jupj tecyawaja tjevele na, p'a wa ángel tjac', tjevele: “Pajal malala tepyala Babilonia mo'ó, pülücj pátjatsja nt'a. Jupj pünetsja pajal; malala tepyala quinam. Ne'aj tapatja la tjajay mpes, pjü gente pajal malala la tjajay wa yupj jin p'iyá. Pajal 'ücj jisastsja malala lajaytsja, quepj malala jinwá. Niyom pülücj lal wine jinwá lajaytsja. Ma jisastsja Dios”, nin tjevele ángel niná. 


text:
<pb/>Jupj t'üc' tjevele na, p'a wa ángel tjac', nasa angelpan cónt'eya tjiquil quinam. Niná pajal yümücj tjevele: “Pülücj tjowelepj Animal püné. Dios ca jis capj ntülüs nin tjowelepj mpes. Pe Animal jin justa püné jin tjowelepj, Dios ca jis capj ntülüs wa yupj. 'Ücj yupj jis lal yupj sin po'o tapac Animal ló, nin p'iyá ca nsem yupj jis lal. Jis wala po'o tapac, jis mas po'o tapac, 


text:
nin p'iyá ca nsem yupj jis lal. Dios pajal jis capj ntülüs nin lajay. T'üc' way ma ca perdonar lis mijis jis capj tyüla nas. Ca mpen̈ azufre mpes. Ca pajal jis mvajas ca yupj. Dios angelpan jis walap'a'á ca nsem, Oveja Tsjicj wolap'a'a ca nsem wa. 


text:
Myusca yupj pen̈ mpes viyá jama lovin. Ma 'yü'sa vyaja mpes; jaw na, püste na ma 'yü'sa. Nin ca nsem yupj jis lal, palá nipi'tjin̈ Animal wolap'a'á, yola jupj pajal püné. Nin ca nsem wa yupj jis lal, palá nipi'tjin̈ pwen wolap'a'á, Animal jin justa. Sin po'o tapac Animal mpes, nin p'iyá ca nsem yupj jis lal”, nin tjevele ángel nosis casá patja jis lal. Niná napj tjinyuc ca nin mpalas. 


text:
<pb/>Nin ca mpalas mpes, más 'ücj Dios ts'uyupj lovin 'üsüs lajay Dios jos jin. Dios ts'uyupj Dios jyü'ta jin lajay. Yupj lovin japon Jesucristo lal. 


text:
<pb/>Angelpan tecyawaja tjowelepj na, nepé vele jin tjapjacas Dios pü'ü mpe. Tjevele: “Tepyaca jipj niná: ‘Qjuis Jepa Jesucristo lal japon, pajal 'üsüs jisas nsem cya'lin̈ na quinam’ ”. Dios Cjües tjevele wa: “Nin. Pajal yümücj tsji' la tjajay Dios mpes, ne quina ca majatjum. Dios pajal 'üsüs ca jis ma'ayas yupj, 'üsüs la tjajay mpes.” Jesucristo ca jis manus jupj lal japon jis la püt'üs jupj lal. Dios ca jis capj ntülüs malala lajay. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa tjinyuc, niná ca nin mpalas. Napj mol pje tjinyuc. Pjaní wa já'asatsja mol casa'á. Yom jin jústatsja jupj. Corona jay já'asatsja jupj, jepa püné jay já'asa jinwá. Oro waytsja coroná. Polomay tyá'atsja wa mos nt'a, pajal pjóyetsja, jupj wolas mpe la t'üs. 


text:
Locopyaya p'a ángel tjac' Dios wo nepé. Yümücj tjevele, molon casá já'asa ca mpjacam jupj tjevelá. Jupj tjevele: “Tjevyala tjejyo'o jipj quinam. Nasa t'üc' quinam. Tjevyala tji'yǘ quinam.” 


text:
P'a wa ángel tjac' mesa mpe, mesa niná nt'a Dios mpes ja'ayapj ne'aj. Ángel niná, jupj 'awa tjejyámatsja ne'aj. Jupj yümücj tjevele, ma'ajapj ca 'ücj mpjacam jupj tjevelá, ma'ajapj ne polomay pjoye tyá'atsja p'iyá. Tjevele: “Tjevyala tjejyo'o jipj. Nt'ya wa 'a mulú, 'a mulú velan̈ uva jinwá. Pjü niná tji'yǘ quinam”, nin tjevele polomay pjoye tya'a lal. 


text:
<pb/>Mpes jupj tjejyo'o wa nosis casa'á, nt'ya jupj 'a mulú tjevelan̈ uva jinwá. Nt'ya na, tjevyala na'aj la ts'iya sey jajatsj nt'a. La pünetsja ne'aj. Ninana napj tjinyuc ninana ca mpalas gente jis lal. Dios po ma jos yupj malala lajay, ne ca jis capj ntülüs; nin mpes niná tjinyuc napj. 


text:
Yupj uva sey jajatsj jinwá la tjajay, campa way 'in, pülücj patja mpe. Ne'aj sey tjajatsj, mpes 'as pje'á tjac' jupj. 'Osis 'üsǘ jinwá jámatsja. 'Osis campwílatsja. Cavayú lala mo'ó p'iyá tón̈catsja 'osis. Legua setenta y cinco 'üsǘ jinwá jámatsja jupj, 'osis. Tjinyuc ca nin mpalas Dios jis capj tyüla na.<pb/>


text:
Locopyaya p'a wa tjinyuc Dios pü'ü nt'a. Niná napj tjinyuc, Dios ca nin la mijis, jupj pajal püné mpes. Jupj 'ücj la tjiji tjinyuc niná, ca gente jus nlayecj nosis nt'a pyalá, ca jus nlayecj wa tsjun po'o pyalá. Niná la tjiji na, ca gente yola nsem jupj pajal püné. Ninana napj tjinyuc: tjinyuc angelpan siéteya. Yupj jatatsja tsjan mpes ca Dios jis capj ntülüs malala lajay. Siéteya jatatsja yupj, tsjan mpes lo cawajas jis capj la tül. Nin mpes ca malala jis mpalas malala lajay. 


text:
<pb/>Napj tjinyuc wa vidrio tüpü'ü, 'üsǘ püné muju ton̈ca jinwá jústatsja. 'Awa wolaqué watsja vidrio mo'ó. Gente lejen̈tsja vidrio la nt'a. Yupj ma lajaytsja Animal jostsja jinwá, ma javeleptsja pe pajal 'üsüs, pwen niná Animal jin justá. Número Animal ló jinwá, ma wa jisastsja. Gente niná más sin tjiyoctsja yupj jis lal. Niná gentas arpa jatatsja, Dios p'iyá jis tje'yayá. 


text:
Yupj tjenejets'en̈, Moisés tjünüejets'e jinwatsja. (Moisés Dios jomozo waytsja püná.) Yupj tjenejets'en̈, Oveja Tsjicj mpestsja. Ninana tjenejets'en̈:<pb/>“Jipj pajal 'üsüs lejay, jipj pajal püné mpes. Jipj Dios, jipj Jepa.<pb/>Pjü 'ücj jis la jay jipj. Jipj 'üsüs lejay. Nin p'iyá lejay jipj, jipj tjevelen jinwá. Jipj Jepa pjü gente jis lal.<pb/> 


text:
Pjü ca jus nlayecj jipj ca jis capj ntülün malala la tjajay.<pb/>Pjü 'üsüs ca mvelecj jipj po'ó. Jipj p'in Dios.<pb/>Pjü gente ca ncul, jis tic' ca jin müjünsünün̈, palá mpi'tjin̈ jipj wyalap'a'á, mvelecj ca jipj pajal püné.<pb/>Yupj jus nlay quinam jipj la tjejay pajal 'üsüs.” Nin tjenejets'en̈ yupj. Tjinyuc ca nin mpalas. Angelpan 'ücj ca la mijicj ca nosis casa'á malala mpalas. 


text:
<pb/>Locopyaya napj tjinyuc Dios wo tsjun po'ó; jun tjecjyoltse jupj, Dios já'asa nt'a. Püna israelpan Dios wo pülül jas tjüjünsüpj nosis nt'a. Niná wo pülül mpes, israelpan salejeptsja Dios jis capj tecyón̈catsja ne'aj. Quina napj tjinyuc Dios wo tsjun po'ó, Dios já'asa nt'a. 


text:
Dios wo nepé angelpan siéteya tjiquil. Yupj ne nin p'iyá napj tjevelé jin. Siéteya jatatsja yupj tsjan mpes ca malala jis mpalas malala lajay. Ninana angelpan sin quip sin salatsja pajal. Se jáwcatsja sin quip. Jisas suna tsupaptsja faja lal, jis faja órotsja yupj. 


text:
Tjinyuc janucunpan yulupjana sin popa pjaní, plato jis tje'yaya ángel sietepan. Plato pjaní pjaní jis tje'yaya. Plato witjacj oro watsja yupj. Jis plato mo'o tón̈catsja niná p'iyá Dios jas tjejyama, jis capj la tül malala lajay. Dios pü'ü lovin. 


text:
<pb/>Nin tepyala na, Dios wo nt'a tipit'a musus, Dios ne'aj tjá'asa mpes. Dios pajal 'üsüs, pajal püné, nin mpes nin tepyala. P'a wa ma polel wama jámatsja, tecyawaja la tjajay nas, angelpan siéteya la tjajay. Yupj la tjajay la siete malala tepyala nosis casa'á, jis capj la tül malala nyuca lajay. Nin ca mpalas p'a jawasa.<pb/>


text:
Locopyaya yümücj tjevele jin tjapjacastsja. Dios wo mpe tjevele angelpan siéteya jis lal: “Lowa, nun jis plato pjü yus tococa nosis casa'á; nun jis plato mo'o ton̈ca niná p'iyá Dios se jamá jis capj la tül”. Nin tjevele jin tjapjacastsja. Nin ca mpalas mpes tjapjacas. 


text:
<pb/>Pjaní pjaní tjil. Ángel mwalá way tjemey, jupj plato jus tecyoca nosis casa'á. Nin la tjiji na, nawan jis p'üy po'o tepyala nosis casá patjá. Jis wala po'o tapac Animal mpes, nawan jis p'üy po'o tepyala yupj. Pe wolap'a'a palá nipi'tjin̈, pe niná ne Animal jin justa, yólatsja jupj püné, nin p'in jis tepyala yupj. Jis nawan pajal pünetsja, vyájatsja pajal. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa ángel jupj plato jus tecyoca 'üsǘ püné casa'á, 'üsǘ niná mar po'ó. Jupj nin la tjiji na, 'üsǘ püné mar po'ó 'as tepyala, tepe'e 'os jinwá. Nin tepyala mpes, pjü mar mo'o patja, pjü tecya'lin̈. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa ángel jupj plato jus tecyoca. Cont'e quinam jupj lal. Jupj plato jus tecyoca pjü 'üsǘ casa'á, 'üsǘ 'amá popa cyala mpe wa. Nin la tjiji na, 'osis jis tepyala wa yupj. 


text:
Ángel pjaní 'üsǘ jyama Dios mpes. Napj tjapjacas jupj tjevele nin tepyala na. Ninana jupj tjevelá:<pb/>“'Ücj niná la tjejay jis capj la tül. Jipj nínawa pütsja püná, newa püt' lovin.<pb/>Jipj Dios juts'a'á, pajal 'üsüs jipj Dios lal.<pb/> 


text:
Yupj jipj ts'uyupj jis tjü'ünan, jipj profetapan 'ots'ipj.<pb/>'Osis jis tepyala la tjajay. Mpes jipj la tjejay jis süsü 'as tepyala.<pb/>'As myü'ün̈ yupj quinam, malala la tjajay mpes”, nin tjevele ángel 'üsǘ tjejyamá. 


text:
<pb/>Niná nin tjevele na, p'a wa tjevele tjapjacas mesa mpe, mesa niná Dios mpes ja'ayapj nt'a. Ninana tjevele jupj Dios lal:<pb/>“T'üc' way tjevele jupj. Jipj ne Jepa. Jipj ne Dios. Jipj ne más püné pjü jis lal.<pb/>'Ücj la tjejay niná, jis capj la tül. Jipj tjevelen jin la tjejay”, nin tjevele jupj mesa mpe. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa ángel jupj plato jus tecyoca. Yulupjana quinam jupj lal. Jupj plato jus tecyoca lots'ac' casa'á. Nin la tjiji na, lots'ac' pajal 'yawa tepyala nosis casa'á, lots'ac' 'ücj lo pes gentá, jupj pajal 'yawa tepyala mpes. 


text:
Mpes pjü gente pjü jis tepen̈. Nasa tepen̈ na, yupj malala tjowelepj Dios po'ó, jupj ne 'ücj tjijyü'ta niná nin tepyala jis capj la tül. Yupj newa 'aplijila tuluctsja malala la tjajay mpes. Newa ma quelel lajaytsja Dios jos jinwá. Newa ma quelel javeleptsja Dios 'üsüs. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa ángel jupj plato jus tecyoca. Cinco quinam jupj lal. Jupj plato jus tecyoca Animal jyü'ta nt'a casa'á. Nin la tjiji na, pajal püste tepyala pjü jun ta'á jupj tjijyü'ta nt'a. Ne'aj tapatjá jis pelam jay jalatsja pajal nepé vyájatsja mpes. 


text:
Pajal nepé vyájatsja mpes, jis nawan mpes wa, malala tjowelepj Dios po'ó, jupj ne tsjun po'o pü'ü. Newa 'aplijila tuluctsja malala la tjajay mpes. Newa ma quelel 'üsüs lajaytsja. 


text:
<pb/>P'a ángel jupj plato jus tecyoca. Seis quinam jupj lal. Jupj plato jus tecyoca 'üsǘ casa'á, 'üsǘ niná Eufrates ló. Nin la tjiji na, 'üsǘ tjapjaja. Nin la tjiji 'ücj jis la cuwis jepapan tsiquin mpe ne'espan, 'üsǘ na'aj po'o jis la winin jis la palan. 


text:
<pb/>Nin tepyala na, napj tjinyuc wa lapanenpan cont'eyá. Vin̈ jin yustaptsja yupj. Pjaní wa Latsj Püné la mpe pje'á tjeyaca. P'a wa pje'á tjeyaca Animal la mpe. P'a wa pje'á tjeyaca Profeta Malala la mpe. Profeta niná Dios mpes véletsja tulucj. 


text:
Lapanenpan vin̈ jin yustaptsja, yupj lapanenpan jis qjues witjactsja. Yupj 'ücj jis la jay gente ma polel lajay jinwá, ne gente mponecj ca yupj javelepj. Lapanenpan nenem tjil pjü nosis casa'á, pjü jis jepapan nt'a, ne'aj ca 'a jis mulus jis la palan. Nin la tjajay na, ca Dios jos jin mpalas. Dios más jas tjiyocj pjü jis lal. Napj tjinyuc ca nin mpalas. 


text:
Lapanenpan 'a jis tjimyula jepapan. 'A jis tjimyula nt'a, Armagedón ló israelpan jis tin. Ncupj qjuis Jepa Jesucristo nin vele: “Nusin tjü'üsüs nun niná. Gente ma la ni nuc na ca ncuwis, pecj jac' na jinwá. Nun newa nujola napj ncuwis, nun ca 'ücj nujisas nsem. Nun newa lojí napj najas jinwá, nun ca 'ücj nujisas nsem. Nin lojí, ma ca nu maycas gente jis walap'a'á napj tjacuwis na.” Nin tjevele jupj. 


text:
<pb/>Ángel p'a wa jupj plato jus tecyoca. Siete quinam jupj lal. Jupj plato jus tecyoca la mena nt'a. Ninana jus tecyoca na p'in, Dios wo nepé yümücj tjevele tjapjacas. Jupj tjevele: “Nasa t'üc' quinam”. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, tjejyawca menmené, pajal yümücj pjactsja, t'i'ila watsja ne'aj. Pajal yümücj si quits'í watsja nosis. Pajal yümücj jus tiquits'e püná lal, gente nosis casá patja na mpe. 


text:
Nin tepyala na, malala tepyala Babilonia nt'a, pajal pülücj patja nt'a. Tjacja'la momas ne'aj neneyawá, mpes cont'e sin popa tepyala Babilonia mo'ó. Jis wa jis tyü'na wa, pjü pülücj patja nt'a, nosis casa'á. Dios newa jólatsja “Babilonia Püné” mo'o patja pajal malala la tjajay. Dios po ma jostsja yupj malala la tjajay, ne pajal jis capj tyüla jupj. 


text:
Pajal jus tiquits'e na, pjü 'amá 'üsǘ t'asiyú pü'ü, pjü jis tecyawaja. Pjü joc' mo'ó, pjü yumal tepyala. 


text:
<pb/>Tjive wa lüpjücj yupj jis capá nt'a. Lüpjücj pjaní pjaní quintal pjaní jinwá tütsja. Ninana jis tepyala na, niswa malala tjowelepj Dios po'ó, lüpjücj püné tjive mpes. Pajal malala jis tepyala lüpjücj mpes. Niná napj tjinyuc ca nin mpalas p'a jawas.<pb/>


text:
Ángel pjaní tjac', napj nlal la veles. Angelpan siéteya jis plato jatatsja popa pjanitsja jupj. Napj nlal tjevele “Babilonia Püné” po'ó. “Was napj lal —tjevele—. Napj ca jin mü'üsüs la mejay malala ca mpalas ne'aj. Dios ca jis capj ntülüs ne'aj, 'üsǘ pülücj jil nt'a. Babilonia Püné, quepj niyom pülücj jis lal wine jinwá jupj. Malala lajay ne'aj. 


text:
Ne'aj patja ma jisastsja Dios; la p'a wa p'in jisastsja. Nin p'iyá la tjajay wa jepapan nosis casa'á. Jisastsja wa Babilonia mo'o patja jisastsja jin p'iyá. La p'a gente nosis casa'á, jis tjemyona jinwá jis tepyala, pajal malala quelel lajaytsja mpes. Babilonia nt'a la tjajay, quelel wa lajaytsja yupj. Ma jisastsja Dios. P'a wa p'in quelel lajaytsja lovin.” Nin tjevele ángel niná napj lal. 


text:
<pb/>Ángel tjevele na niná, jupj ntjemanú pjü jis wa cjuwá nt'a. Dios Cjües newa nin tji'yüsa la tjiji niná, mpes nin. Napj tjinyuc quepj pjaní ne'aj. Animal ts'i 'inyá casá já'asatsja jupj. Animal niná je waytsja, pajal pülücj lotsja jupj. Jupj ló witjacj jüp'üy po'o tepyaca 'ots'ipj. Jupj ló jupj p'iyá Dios; malálatsja jupj po'o tepyacá, pues la tsuwil waytsja. Niná animal siéteya jay pjuctsja, diéziya tsjüémetsja. 


text:
Quepan animal casá tja'asá, jupj jas quip pajal 'üsüs jústatsja. Jas quip mát'eya jin yustaptsja, tsju way, je way. Pajal pülücj jaylactsja jas quip. Soquiya pülücj tjyámatsja, arete pjots' jala watsja, anillo mos já'asatsja wa jupj. Nepénowa oro witjactsja, jupj tyá'atsja popé, nepénowa pe pülücj jaylacj witjacj, nepénowa pe niná perla ló. Pocillo tyá'atsja jupj mos nt'a, pajal 'üsüs way jústatsja. Pocillo, jupj oro watsja. Mop'in malálatsja pocillo mo'ó. Pocillo mo'o ton̈ca tsjan te jin jústatsja, malálatsja jupj. Ninana napj tjinyuc, quepj malala líjitsja jin p'iyá. Quepj niná niyom pülücj lal wine jinwá la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Quepj niná jupj ló jupj wola po'o tapactsja. Ninana jupj lotsja: <n>GENTE MA SIN 'YÜSA PJACJ NE NAPJ.</n> <n>NAPJ NE BABILONIA PÜNÉ.</n> <n>PJÜ QUEPJ MALALAPAN SEJAMAY NAPJ.</n> <n>PUES PJÜ NOSIS NT'A MALALA LAJAY, NAPJ YUPJ SEJAMAY.</n> Nin lotsja jupj. 


text:
Niná quepan, Dios ts'uyupj pajal pülücj tecya'lin̈ la tjiji jupj. Jis tjü'ünan Jesucristo mpes tjowelepj mpes. Quepj niná 'üsǘ tjemyona jinwatsja, yupj jis 'as lal. Napj jus tjinyuc na, pajal nólatsja napj, pues ma nin tji'yüsa tjinyuc. 


text:
Mpes ángel tjevele napj lal: “¿Tsjan mpes pajal jele, jipj tjinyuc mpes? Jipj ma jin tji'yüsá, napj ca jin mü'üsüs la mejay. Napj ca mvelé tsjan pjucj tjinyuc jipj niná quepan. Ca mvelé tsjan pjucj tjinyuc niná animal jay pjucj sieteyá, tsjüeme dieziyá jupj. 


text:
Animal niná pajal püna tüpǘ'ütsja jupj, len̈ quinam. Niswa ca ncuwim jul campwila mpe. Tjac' na, jas tüpwes ca malala mpalas jupj. Ma malala tepyala na p'in, nosis casá patja ca yola nsem animal niná pajal püné, yupj sa nuc na. Jupj püna tüpü'ü. Len̈ quinam; p'a jawásiya niswa ncuwim jupj, mpes gente ca yola nsem jupj püné. Dios custjay nosis la tjiji secj p'in, papel mo'o tapactsja gente jis lá, Dios lal ca mpatjam witjacj. P'a witjacj jis lá tapac tulucj; yupj pjü way ca yola nsem animal niná pajal püné. 


text:
<pb/>”Jipj pajal jin 'yüsa, jele t'as napj ca mvelé. Animal jay pjucj sieteyá, siéteya joc' witjacj, pülücj patja nt'a. Animal jay pjucj sieteyá, jepapan siéteya witjacj wa. 


text:
Jepapan siete sin popé, cínquiya malala jis tepyala quinam, ma jajütütj quinam yupj. Pjaní way jyü'ta quinam siete sin popé. Jepa tulucj pjaní wa custjay. P'a jawas, jupj jepa tepyala na, tsjicj way p'in ca müjü'tüs jupj. 


text:
Animal püna tüpü'ü, jupj ne p'a wa jepa nsem. Jupj jyü'ta na, óchoya tjátjatsja quinam jepapan. Len̈ quinam jepa niná. Jupj jepapan siéteya sin popé wa; jepa watsja jupj püná. Jupj tjac' na, malala mpalas wa jupj. 


text:
<pb/>”Animal tsjüeme diez witjacj, p'a wa jepapan diez yupj. Ma jajütütj custjay yupj; diablo ca jis ma'ayas 'ücj müjü'tücj tsjicj way p'in. Animal lal 'a mulú ca müjü'tücj yupj. 


text:
Jepapan diéziya niná, nin p'iyá ca yola nsem yupj. Yupj ca pajal cus mp'a'sacj animal je. Animal jos jin ca müjü'tücj yupj pjü. 


text:
Pjü way yupj Oveja Tsjicj lal ca la mpa'nacj. Mop'in Oveja Tsjicj más jas tjiyocj nsem yupj jis lal. Jupj pjü jepapan jis Jepa, más püné jupj pjü jis lal. Jupj le palana na yupj jis lal, jupj lal japon ca cus ncon̈cocj wa. Dios p'iyá jis capj tjep'ya'sa jis la pon. Jupj lis t'ya yupj. Yupj, pues, newa sa con̈ Oveja Tsjicj”, nin tjevele ángel napj lal. 


text:
<pb/>Locopyaya jupj tjevele wa napj lal: “'Üsǘ püné pülücj tjinyuc jipj, tjinyuc wa quepj malala 'üsǘ casá já'asatsja. 'Üsǘ niná 'üsǘ tulucj. 'Üsǘ niná gente pajal pülücj quepj si jütüta. P'a nt'a 'a mulú patja sin popetsja yupj. Pues pajal pülücj 'a jis tjimyula tjinyuc. Pülücj se jütütj mpe sin popetsja yupj 'ots'ipj. P'a jis tin javelepj sin popetsja 'ots'ipj. 


text:
Jepapan diéziya ma ca jisas nsem niná quepan. Nin p'iyá, niná animal ts'i 'inyá ma wa ca jos nsem jupj. Mpes pjü tya'a ca nt'anquecj, ne jas pjütpjüt' jinwá ca nsem quepan. Nlajacj ca jüp'üy. Yupj ma pjü tjalá, mü'ümücj ca yupj. 


text:
Dios p'iyá nin la tjiji jepapan diéziya quelel jis la jay niná. Mpes ca nin mpalas Dios jos jin. Jupj ca la mijis yupj nin p'iyá ca yola nsem, ne yupj ca müjü'tücj animal jos jin. Mpes nin ca la mijicj. Pjü ca mpalas niná, Dios tjevele jin. 


text:
Quepan jipj jus tjinyuc, jupj p'iyá niná pülücj patja, nasa tjevelé jupj po'ó. Jupj pjü si jütüta jepapan nosis casa'á”, nin tjevele ángel napj lal.<pb/>


text:
Locopyaya p'a wa tjinyuc, p'a jawasa ca mpalas. Napj tjinyuc ángel p'a wa tjac' tsjun mpe. 'Ücj jyǘ'tatsja jupj Dios jostsja jin. Tjejyawca la tjiji nosis casa'á, jupj jas tjejyawca mpes. 


text:
Jupj yümücj tjevele, pjü jis la pac. Tjevele:<pb/>“Babilonia Püné tyüla, malala tepyala. Lapanenpan p'in ne'aj patja quinam. Ne'aj pjü lapanenpan tsyu'pa jatja. Ne'aj tsyu'pa jatja wa jis pam jana malala witjacj, sin te witjacj wa.<pb/> 


text:
Babilonia mo'ó tapatjá pajal malala quelel lajaytsja, quepj niyom pülücj jis lal wine jinwá. Ma jisastsja Dios ne'aj. P'a p'iyá jisastsja yupj lovin. Babilonia mo'ó la tjajay mpes wa, nin p'iyá quelel lajaytsja gentá, pjü nosis casá patja sin popé.<pb/>'Üsǘ jis tjemyona jinwá jis tepyala pajal malala nyuca la tjajay mpes.<pb/>Babilonia mo'o patja la tjajay quelel lajaytsja wa yupj.<pb/>Jepapan nosis casa'á, jisas watsja Babilonia mo'o patja jisastsja jin p'iyá.<pb/>Vender lajay witjacj nosis casa'á, yupj pajal pülücj jatatj jis tepyala, pülücj vender la tjajay mpes.<pb/>Babilonia mo'ó tapatjá pajal pülücj jaylacj la tjajay tsjan pülücj jaylacj”, ángel püné nin véletsja Babilonia po'ó. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa nepé vele jin tjapjacas tsjun popé. Tjevele:<pb/>“Pje'á nu tacalas napj negente, ma malala la müjí jupj jinwá, ne ma ca malala nu mpalas jupj lal, napj cus tyül na.<pb/> 


text:
La pülücj pajal malala la tjiji jupj, newa nin.<pb/>Dios pjü selé jupj malala la tjijá, ne nasa ca cus ntülüs jupj, nin la tjiji mpes”, niná tjapjacas napj. 


text:
<pb/>Tjevele wa Babilonia cus tül jis lal:<pb/>“Jupj la tjiji jinwá la müjí nun jupj lal. Pajal malala la tjiji jupj la p'a jis lal, mpes pajal ca cus ntülǘ jupj.<pb/>La p'a wa pajal malala jis tepyala jupj la tjiji mpes.<pb/>Nin la müjí nun, nin p'iyá ca pajal malala mpalas jupj quinam.<pb/>Más malala ca mpalas jupj yupj jis lal. Pues pjü malala la tjiji mpes, nun ca cus ntülǘ jupj quinam.<pb/> 


text:
Pjü jupj jostsja, pjü way t'e'éncatsja. Pajal püné jin jólatsja jupj p'iyá lovin.<pb/>Mpes nin la müjí nun, nin p'iyá ca pajal mvajas, 'aplijila mpalas wa jupj, cus ntülǘ na.<pb/>Jupj lovin jola jupj p'iyá jepa, jyü'ta jin jola jupj. Jusapj tulucj jola jupj; lovin ma ca la mpuyus, jola.<pb/> 


text:
Jupj nin jola mpes, po 'in len̈ way ca malala mpalas jupj. Pajal ca len̈ way ca pülücj nca'lin̈. Len̈ way ca pülücj la mpuyucj, len̈ way ca ve cjuwá nsem ne'aj 'ots'ipj. Ca pjü mpem ne'aj.<pb/>Qjuis Jepa Dios jas tjiyocj jupj, ne ca cus ntülüs jupj”, nin tjevele tsjun popé. 


text:
<pb/>Jepapan nosis nt'a, myusca ca nucucj Babilonia tüpwé mpes. 'Aplijila way ca nsem yupj, Babilonia malala tepyala mpes. La mpuyucj ca, jupj mpes. Yupj p'iyá malala la tjajay wa jupj lal. Nin p'iyá ma wa jisastsja Dios. P'a wa p'in jisastsja, Babilonia mo'o patja jisastsja jinwá. Pjü jisas, pjü natsja yupj, Babilonia jinwá. 


text:
Jepapan pajal ca lecj meyacj Babilonia pajal malala tepyala mpes. Campa mpe ca nucucj, ca mvelecj Babilonia lal:<pb/>“Pajal malala 'e tepalá jipj.<pb/>Pülücj tapátjatsja jipj nt'a yas nam.<pb/>Jipj pajal pünetsja.<pb/>Babilonia lyatsja jipj.<pb/>Jipj pajal jin tjiyoctsja.<pb/>Pajal len̈ way pjü malala 'e tepalá, cyapj tyüla na”, nin ca mvelecj jepapan. 


text:
<pb/>Vender lajay witjacj nosis nt'a, pajal ca yümücj la mpuyucj wa jupj mpes. Pajal 'aplijila ca jis mpalas yupj jupj mpes. Pues len̈ nsem pjacj 'ucul, jaylacj la qjuijicj yupj tucutj vender lajay. 


text:
Pajal pülücj tucutsja yupj vender lajay mpes.<pb/>Oro vender lajay watsja. Plata tucutj watsja.<pb/>Pe pülücj jaylacj tucutj watsja, pe perla ló 'ots'ipj.<pb/>Pülül tucutj wa. Jis pülül pajal 'üsüstsja, nepénowa pje way 'üsüs yustaptsja, nepénowa tsju jas püste jin yustaptsja, nepénowa pajal tsjatsj waytsja, 'üm'üm waytsja, nepénowa pajal jetsja.<pb/>Yupj vender lajay watsja pjü wüt' 'üsüs cjumsu.<pb/>Tsjan 'üsüs yustapj, pülücj vender lajay watsja yupj, nepénowa elefante wis, nepénowa wüt' pülücj jaylacj, nepénowa bróncetsja, nepénowa acérotsja, nepénowa pe mármol lotsja.<pb/> 


text:
Yupj canela vender lajay watsja.<pb/>Pomada vender lajay watsja, ts'ülüc' 'üsüs cjumsu la 'üm 'ots'ipj, lemeliyú 'ots'ipj, perfume 'ots'ipj, vino 'ots'ipj, aceite vender lajay watsja, harina 'üsüs 'ots'ipj, trigo 'ots'ipj.<pb/>Vaca 'ots'ipj vender lajaytsja, oveja 'ots'ipj, cavayú 'ots'ipj.<pb/>Carreta 'ots'ipj vender lajaytsja, esclavopan 'ots'ipj. 'Ücj vender lajaytsja gentas. 


text:
<pb/>Niná vender lajay, Babilonia lal ca mvelecj wa: “Pjü niná jipj tyatsja, jipj jyastsja wa, pjü tecyawaja quiyam. Pues cjuwá quinam wolas püna jyastsja, pajal 'ücj syá'matsja. Pjü 'üsüs yustaptsja jipj nt'a, pues cjuwá quinam pjü. Lovin ma ca nta'an niná lovin”, nin ca mvelecj yupj. 


text:
<pb/>Vender lajay pajal pülücj jatatj jis tepyala, ne'aj vender la tjajay mpes. Yupj ca pajal lecj meyacj Babilonia malala tepyala mpes, ne campa mpe ca nucucj yupj. La mpuyucj ca; 'aplijila ca jis mpalas yupj. 


text:
Babilonia lal ca mvelecj:<pb/>“Pajal malala 'e tepalá.<pb/>Pülücj pátjatsja jipj nt'a yas nam.<pb/>Jipj pajal pünetsja.<pb/>Jim 'a quepan pajal 'üsüs justa jinwatsja. Quepj jas quip pajal 'üsüs justa jinwatsja jipj.<pb/>Jin quip nepénowa pülül pje 'üsüs yustaptsja, nepénowa tsju jas püste jin yustaptsja, nepénowa pajal sin jetsja.<pb/>Soquiya tjyama jinwatsja jipj,<br/>arete pjots' jala jinwá 'ots'iptsja, arete nepénowa órotsja, nepénowa pe pülücj jaylacj, pe perla ló watsja nepenowá.<pb/> 


text:
Po 'in pülücj tyatsja, po 'in len̈ way tecyawaja”, nin ca mvelecj vender lajay. Barco jatatj, nucucj wa ca yupj pjü way, campa mpe. Ca nucucj Babilonia pwe. Barco mo'o jil, pjü yupj nucucj wa ca, barco mo'o tsji' lajay, nucucj wa ca. Pjü way 'üsǘ mo'ó tsji' lajay, nucucj wa ca yupj. 


text:
Nepé myusca ca nucucj, jupj tüpwé mpes, ne nin ca mvelecj: “Pues cjuwá p'a pülücj patja nin jiná. Pünetsja pajal.” 


text:
<pb/>'Amá sey pjucj casá mpa'tacj 'aplijila mpes. La mpuyucj ca, mvelecj wa Babilonia mpes:<pb/>“Pajal malala tepyala jupj.<pb/>Pajal pünetsja jupj yas nam.<pb/>Jupj jaylacj la tjiji tsjan pajal pülücj jaylacj. Mpes pülücj tya'acj qjuis tepyala cupj, cupj ne barco tya'acj. Nin tulucj quinam.<pb/>Po 'in len̈ way pjü malala tepyala jupj”, nin ca mvelecj yupj, barco mo'o jil. 


text:
<pb/>P'a casá nujola nsem nun, tsjun po'o potjaqué. Nun tsjun po'o potjaqué, 'üsüs nujisas t'as malala tepyala jupj. 'Üsüs nujisas t'as nun Dios ts'uyupj, nun apostolpan nepenowá, nepénowa profetapan nun. Dios cus tyüla jupj, jupj pajal malala la nutjiji mpes. 


text:
<pb/>Niná tjapjacas na, ángel pajal jas tjiyocj tjinyuc napj. Pe püné nt'ya jupj, trapiche jinwá jústatsja. 'Üsǘ püné mo'o la ts'iya pwen, tjevele:<pb/>“Nin p'iyá ca mpalas Babilonia, pülücj patja nt'a.<pb/>Pajal pünetsja, mop'in Dios ca 'amá nt'a palá la nts'iyas jupj, ne pjü ma ca jus nucucj quinam.” 


text:
<pb/>Ángel tjevele wa Babilonia lal:<pb/>“Ma cüpjacas quinam jipj nt'a jatül. Ma cüpjacas quinam arpa. Ma wa cüpjacas quinam gente nejets'en̈. Ma wa cüpjacas quinam yupj la pjus. Ma ca cüpjacas quinam trompeta jipj nt'a.<pb/>Len̈ ca nsem tsji' lajay pjü. Ma cüpjacas quinam trigo jacjol jipj nt'a.<pb/> 


text:
Ma yam jus cümüjǘ jipj nt'a quinam.<pb/>Niyom, locopyas, ma ca mwayim jipj nt'a quinam.<pb/>Vender lajay jipj nt'a tapatjá, pajal noypan waytsja nosis nt'a 'in lacasana way, t'emel pülücj jatatsja mpes; nin tulucj ca nsem quinam.<pb/>Püna diablo cyapj tjep'ya'sa malala la tjejay, ne jipj yus tsyawiltsja gentas nosis nt'a.<pb/>Nin tulucj ca nsem quinam”, nin tjevele ángel jas tjiyocj Babilonia lal. 


text:
<pb/>Dios ca cus ntülüs Babilonia, pülücj patja nt'a. Babilonia nt'a jis tjü'ünan profetapan, jis tjü'ünan wa la p'a wa Dios juts'uyupj. P'a nt'a nosis nt'a jis tjü'ünan wa Dios ts'uyupj. Babilonia la tjiji mpes, nin la tjajay wa ne'aj. Pjü way jis tjü'ünan, Babilonia mpes jis tjü'ünan yupj.<pb/>


text:
Locopyaya yümücj nepé tjowelepj jin tjapjacas Dios pü'ü mpe. Gente pajal pülücj nepé la tupuyupj jin pjactsja. 'Ücj jisastsja pajal. Nin tjowelepj yupj:<pb/>“Nun ca mvelé Dios 'üsüs way. Dios mpes ca 'üsüs mpatjaqué lovin. Más 'üsüs liji jupj pjü jis lal. Püné jupj; pjü way 'ücj liji jupj.<pb/> 


text:
'Üsüs nin, Dios nin liji cus la tül Babilonia, pülücj patja nt'a.<pb/>Jupj nin la tjiji jupj tjevelá. Jupj tjevele t'üc' way pajal malala nyuca la tjajay Babilonia mo'o patjá.<pb/>Quepj niyom pülücj lal wine jinwá la tjajay yupj. Yupj ma jisastsja Dios. P'a p'in jisastsja lovin.<pb/>Nosis casá tapatjá, Babilonia nt'a lajaytsja jinwá quelel lajaytsja yupj, mpes yupj malala wa lajaytsja pajal.<pb/>Dios jis capj tyüla Babilonia mo'o patja quinam, yupj p'iyá jis tjü'ünan Dios jomozopan.” 


text:
<pb/>Dios pü'ü nt'a niswa pajal yümücj tjowelepj:<pb/>“Nun ca mvelé Dios 'üsüs way.<pb/>Pülücj patja nt'a pwe, nepé ca viyá mim musus lovin.” 


text:
<pb/>Nin tjowelepj na niná, co'müypan veinticuatro palá nipi'tjin̈ Dios wolap'a'á, jupj tjijyü'ta mpe tjá'asa nt'a. Püné jupj, tjowelepj yupj. Nin p'iyá la tjajay wa yulupjanas janucunpan. Pjü yupj tjowelepj:<pb/>“Nin qjuisas t'as.<pb/>'Üsüs Dios, tjowelé nun.” 


text:
<pb/>Locopyaya Dios tjá'asa nepé vele jin tjapjacas. Tjevele:<pb/>“Nun Dios jomozopan, mvelé nun Dios 'üsüs.<pb/>Nun solejé jupj ca jis capj ntülüs malala la tjajay.<pb/>'Üsüs pjac tjowelé nun pjü, Dios po'ó; nun noypan, tsjictjacj wa, ca nin mvelé nun”, nin tjapjacas, Dios tjá'asa mpe. 


text:
<pb/>Locopyaya pajal pülücj nepé javelepj jin tjapjacas wa. 'Üsǘ püné t'yüna na jinwá pjactsja. Pajal yümücj t'i'ila jin pjactsja wa. Yupj tjowelepj:<pb/>“Nun ca mvelé Dios 'üsüs way. Qjuis Dios jyü'ta. Qjuis Jepa jupj. Jupj pajal püné pjü jis lal.<pb/> 


text:
'Ücj qjuisas t'as cupj. Pajal 'ücj qjuisas ca nsem. Ca mvelecj Dios pajal püné.<pb/>Oveja Tsjicj ca mwayim quinam.<pb/>Jupj lal ca mwayim jas tücüi'pe quinam lo wayis. 


text:
Oveja Tsjicj p'iyá tje'yaya jupj jas quip. Jupj jas quip pje way, pajal 'üsüs justa, pajal salá way. Se jawca 'ots'ipj”, nin tjowelepj yupj. (Dios ts'uyupj pülül pje sin jacüipap, mpes ca qjuiyola mpalas yupj 'üsüs quinam Dios lal.) 


text:
<pb/>Locopyaya ángel tjevele napj lal: “Tepyaca jipj niná: ‘Dios nepénowa jis lal tjevele ncul pülücj jis la las la tjiji nt'a, ne'aj nlajacj ca Oveja Tsjicj ca mwayim mpes. Pajal 'üsüs ca jis mpalas, ne'aj jil mpes.’ ” Jupj tjevele wa: “Dios p'iyá tjevele niná”. 


text:
<pb/>Ángel nin tjevele na niná, jupj wolap'a'a palá nipi'tjis napj. Quelel veletsja jupj pajal püné. Jupj ma jostsja niná. Napj lal tjevele: “Ma nin la mijin niná. Napj ne Dios jomozo wa, jipj jinwá, jipj pyülücpan jinwá. Pjü nun poné Jesucristo nusin tji'yüsa la tjijá. Nin mpes Dios jomozopan nun. Dios wolap'a'a palá nipi'tjiqué la p'in. Ca mvelen jupj pajal püné. Pjü way cupj velecj Jesucristo velá. Nin p'iyá javelepj pjü way Dios mpes javelepj”, nin tjevele ángel napj lal. Jesucristo jac' niswá nosis casa'á. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a wa tjinyuc, p'a jawas ca mpalas. Tjinyuc jun cjoltsja Dios pü'ü nt'a. Tjinyuc wa cavayú pje. Jupj, cavayú casá tja'asá, “T'üc' Way Vele” ló jupj. “Ma Li Tsuwile” ló wa jupj. Jupj 'üsüs Dios lal, mpes jis capj tyüla malala nyuca lajay. Nin mpes jupj le palana malala nyuca lajay jis lal. 


text:
Jupj jun, 'awa wolaqué jinwá. Jupj jay pjucj po'ó corona pülücj jay jatja, jupj pülücj jis Jepa mpes. Jupj ló pjaní jupj po'o tapac, jupj p'in selé tsjan mpes nin ló jupj. 


text:
<pb/>Pjü Dios militarpan cus tocon̈ jupj. Jupj cjüil tjil. Pjü yupj cavayú pje casá tjatja tjil wa. Pjü sin quip pje pajal 'üsüs yustapj sin quípetsja yupj. Pajal salá waytsja sin quip. 


text:
Cavayú casá tjá'asa, jupj la mpe pje'á tjeyaca polomay pjoye. Polomay ninana lal ca jis mojo'os Dios ma jisas. Ma lajay jupj jyü'tá, yümücj ca jis capj ntülüs, acero mpes syüpa jinwá. Dios nin ca la mijis gente pajal malala nyuca la tjajay mpes, ne ninana p'iyá ca jis capj ntülüs. Uva sey jajatsj 'üsǘ ca mpalas, nin jinwá ca la mijis jupj, Dios ma jisas jis lal. Dios pajal püné pjü jis lal. 


text:
Cavayú casá tja'asá, jas quip po'o tapac jupj ló p'a wa. Ninana nin tapactsja: <n>PJÜ JEPAPAN JIS JEPA.</n> <n>PAJAL PÜNÉ PJÜ JIS LAL.</n> Nin p'iyá tapac watsja tüecj po'ó. 


text:
<pb/>P'a wa ángel tjinyuc. Lots'ac' mo'o tón̈catsja jupj. Yümücj tjevele manta witjacj jis lal: “Nculá nun. Dios pülücj liji nun nu lo las. 'A nu tjumulus quinam nin nt'a. 


text:
Ne'aj ca nlajá jepapan jis p'üy. Jepapan militar jis p'üy ca nlajá wa, niyom sin tjiyocpan 'a nin p'iyá. Ne'aj cavayú jis p'üy nlajá wa ca, casá tjatja nlajá wa ca nun. Pjü Dios ma quelel lajaytsjé, jis p'üy nlajá wa ca. Nepénowa esclavopan, nepénowa esclavopan tulucj. Yupj nepénowa tsjictjacj, nepénowa noypan”, nin tjevele ángel manta witjacj jis lal. 


text:
<pb/>Locopyaya wa napj tjinyuc Animal Ts'i 'Inyá, jupj ne 'üsǘ mpe pje'á tjeyaca p'iyá. Jepapan nosis casá patja cus tocon̈ wa. Jis militarpan jis lal tjiquil jepapan. Ne'aj 'a jis tjimyula jis la palan cavayú pje casá tjá'asa lal, jupj militarpan jis lal 'ots'ipj. 


text:
Malala jis tepyala la p'in. Yupj sin tjiyocj tuluctsja cavayú pje casá tjá'asa lal. Ntji'lin̈ Animal Ts'i 'Inyá. Profeta li tsuwiletsjé, 'a ntji'lin̈ wa. Profeta niná líjitsja, gente ma polel lajay jinwá. Nin la tjiji yus tsyawilí gentas, yupj ne Animal mpes sin po'o tapac. Püné jin yólatsja pwen, Animal jin justa. Mop'in malala tepyala jupj, Profeta Malala. 'Awa püné mo'o la ts'i jupj Animal Ts'i 'Inyá lal. Así janucun ne'aj la ts'i yupj. Azufre, 'yüma ne'aj. 


text:
Cavayú casá tjá'asa jis tji'yü'na wa pjü la p'a wa, yupj ne ne'aj tjiquil jis la palan jupj lal. Jupj polomay la mpe pje'á tjeyaca mpes jis tji'yü'na yupj. Nin la tjiji na, manta witjacj pjü tjiquil, tjalá. Pajal jis col pit'a tepyala, jis p'üy tjalá mpes. Niná napj tjinyuc, p'a jawasa ca nin mpalas.<pb/>


text:
Napj tjinyuc wa ángel pjaní tsjun popé. Llave tya'a watsja jun la t'olon jul pajal campwila. Ne'aj ca mo'onsos diablú. Jupj cadena püné mos nt'a tyá'atsja diablo la tsupapj. 


text:
Niná ángel ntjüi'le Latsj Püné. Latsj Püné nin p'iyatsja lotsjim püna tüpü'á. Jupj ne diablú. Satanás ló wa niná. Ángel tsyu'pa jupj, jupj año mil ca ntsu'pam ma'ajam. 


text:
Tsyu'pa na, ángel diablo jul pajal campwila mo'ó la ts'iya jupj. Na'aj la ts'iya na, jul jun t'yo'na. Pajal 'üsüs jun t'yo'na, p'a ma polel jun la cjol lyájasa jin. Nin la tjiji diablo ma pje'á lo winin año mil, ma yus tsyawilí niswá nosis casá patjá. Tecyawaja na año mil, Dios tjevele nsoctes ca jupj. Tsjicj way p'in ca socotj nsem diablú. Napj tjinyuc ca nin mpalas p'a jawasa. 


text:
<pb/>Napj tjinyuc wa jepapan jis silla nepenowá. Silla casá jatjatsjé 'ücj jis la veles p'a po'ó ncu malala yupj. Dios jis tje'yaya 'ücj jis la veles niná jupj mpes. Napj tjinyuc wa gente jis qjues nepenowá. Yupj nasa tecya'lin̈. Noypan nosis casá patjá jis men taná tjojocj yupj, Jesucristo mpes javeleptsja mpes. Dios Popel mpes tjowelepj watsja, mpes wa tjü'ünan yupj. Yupj lovin yólatsja Animal Ts'i 'Inyá püné tulucj. Yólatsja wa püné tulucj pe niná Animal jin justa. Yupj ma quelel sin po'o tapac Animal Ts'i 'Inyá mpes. Tapac tuluctsja wola po'ó, jis mas po'ó tapac tuluctsja wa yupj. Yupj niswa patja tepyala. Jesucristo sa con̈tsja quinam. 'A mulú tjüjütütj año mil mpes, Jesucristo lal. 


text:
<pb/>Yupj mwalá way sin jajünsüpj tecya'lin̈ popé, jis la püt'üs niswá. P'a wa tecya'lin̈ ma sin tjüjünsüpj po quinam. Año mil tecyawaja na, ca sin müjünsücj yupj. 


text:
Mwalá way sin tjüjünsüpj witjacj, Dios pajal 'ücj jisas lis tjiji yupj. Yum 'a Dios juts'a'á. Yupj ma ca nca'lin̈ niswá, la p'a jinwá. Sacerdotepan ca nsem yupj Dios mpes, Jesucristo mpes wa. 'A mulú ca müjü'tücj año mil mpes Jesucristo lal, jupj ne nosis nt'a tjemey jis capj la p'acj püna p'in. 


text:
Ca pje'á nyacas, ca mim, jis la tsuwil gentá, pjü jun ta'á nosis nt'a. Ca yus ntsawilis Dios ma jisas. Nin p'iyá ca nsem yupj jis jepa lal. (Dios ma jisas Magogpan jis lá yupj. Yupj jis jepa, Gog ló jupj.) Diablo yupj jis militarpan ca 'a jis mulus jis la palan. Pajal pülücj nsem yupj. Sus 'üsǘ püné la nt'a jinwá ca pülücj nsem pajal. 


text:
Yumal casá ca ncul. T'asiyú ca müjünsünün̈ Dios ts'uyupj patja nt'a. Niná pülücj patja nt'a Dios pajal quelel la siji. Mpes 'awa ca palá nyacas t'asiyú jyünsünün̈ jis capá nt'a, ne ca pjü jis mpen̈ yupj. 'Awa ca palá nyacas Dios pü'ü mpe. 


text:
<pb/>Nin tepyala na niná, Dios ca la nts'iyas diablú 'awa püné mo'ó, jupj ne gente yus tsyawilitsja. Azufre 'yüma ne'aj. Ca püna ne'aj la ts'iya watsja Animal Ts'i 'Inyá. Profeta li tsuwile ca ne'aj la ts'iya watsja. Jis mvajas ca nsem yupj ne'aj. Püste na, jaw na, jis mvajas ca nsem lovin. 


text:
<pb/>Locopyaya silla püné tjinyuc, Jepa Püné mpes. Pjetsja niná sillas. Napj tjinyuc wa silla casá ja'asatsjé. Nosis tecyawaja jupj wolap'a'á, tsjun po'ó tecyawaja wa jupj wolap'a'á. Len̈ jis tepyala yupj. 


text:
Tjinyuc wa püna tecya'lin̈ qjuis Jepa Jesucristo wolap'a'a tjelejen̈. Pjü ne'aj tjelejen̈, noypan, tsjictjacj, pjü. Papel ne'aj pǘ'ütsja tjevele tsjan la tjajay yupj, nosis casá tapatja na. La tüpüptsja quinam niná papel. La tüpüpj watsja papel p'a wa. Papel niná nin tjevele pjacj ca mpatjam Dios lal. Locopyaya qjuis Jepa Jesucristo tjevele pjacj mpü'üm, tjevele wa pjacj malala nyuca la tjiji, papel tjevele jin. 


text:
Tecya'lin̈ nepenowá jis p'üy 'üsǘ püné mo'o patja; yupj 'a sin tjüjünsüpj wa, Jepa wolap'a'a nyüjünsünün̈ wa. Pjü tecya'lin̈, pjü sin tjüjünsüpj. Tecya'lin̈ patja nepé tjiquil yupj. Pjü yupj mpes tjevele ncu 'üsüs la tjajay. 


text:
Nin tepyala na niná, Dios la tjiji pjü ma ca nca'lin̈ quinam. Nin la tjiji 'awa püné mo'o jatja cya'lin̈ la p'in. Dios na'aj la tecyoye tecya'lin̈ tjatja nt'a, 'awa püné mo'ó. 'Awa püné mo'o jil, niswa cya'lin̈ jinwá se palá yupj. Lama tecya'lin̈ jinwá yupj quinam. 


text:
Papel pjaní tjevele pjacj ca mpatjam Dios lal. Jis lá cjuwá papel mo'ó, 'awa püné mo'o lis tecyoye. Niná napj tjinyuc ca nin mpalas p'a jawasa.<pb/>


text:
Locopyaya tjinyuc napj tsjun seyasa, nosis seyasa tjinyuc wa. Tsjun mwalá tecyawaja, nosis mwalá tecyawaja wa. Nosis seyasa casá, mar cjuwatsja. 


text:
Tjinyuc wa seyasa Jerusalén, pülücj patja nt'a. Dios pü'ü mpe tjac' nosis casa'á. Jerusalén Seyasa Dios juts'a'á p'iyá. Pajal pülücj patja ne'aj. Dios pajal 'üsüs la tjiji jupj. Quepj jinwá 'üsüs jústatsja, quepj 'üsüs justa sa capyá woya na, nin p'iyá 'üsüs jústatsja Jerusalén Seyasa. 


text:
Yümücj nepé vele jin tjapjacas Dios pü'ü mpe. Ninana tjevelá: “Dios pü'ü gente jis lal quinam. Yupj jis lal ca mpü'üm jupj. Niná gentá, jupj juts'a'á ca nsem. Dios p'iyá ca jis capj ncon̈cos. Jupj ca yupj jis Dios nsem jupj. 


text:
'Aplijílatsja yupj püna p'in; quina jupj yupj yun 'üsǘ ncjücjüs ca, mpjajam la mijis, ne ca pajal 'ücj jisas nsem. Ma ca nca'lin̈ quinam. Ma 'aplijila nsem quinam, ne ma ca la mpuyucj. Ma ca nepé vyaja nsem quinam. Püna tepyala ma ca mpalas quinam”, nin tjevele tjapjacas. 


text:
<pb/>Locopyaya Dios tjevele jupj jyü'ta mpe: “Napj pjü lejay seyasa”. Tjevele wa napj lal: “Mpaquen niná papel mo'ó: ‘Ninana velé, t'üc' way velé. 'Ücj la pon napj velé.’ ” 


text:
<pb/>Locopyaya tjevele wa: “Tecyawaja la tjejay quinam. Lovin pü'üs, pjü way 'ücj lejay. Napj nlal pjü nin tepyala, napj mpes wa ca pjü ncawajas. Gente pajal quelel ncapj jacon̈, napj ca jis ma'ayá 'ücj mpatjam napj lal. Así ca jis ma'ayá, jaylacj tulucj. 


text:
Nin la tjajay, napj tjijyütütj jin, nin ca nsem yupj jis lal; nin ca la mejay napj yupj mpes. Napj ca yupj jis Dios nsem. Yupj napj nts'uyupj ca nsem. 


text:
Nin tulucj malala lajay jis lal. Nepénowa lacj jeyapj mpes ma quelel ncapj tocon̈. Yupj ca mal 'awa püné mo'ó. Ne'aj wa ca mal ma japon napj velé. Malala lajay ne'aj wa ca mal. Gente sa 'ünan ne'aj wa ca mal. Sejats'om tulucj jamanun ne'aj wa ca mal. Jis vayum tulucj lal lyawun̈ ne'aj wa ca mal. Nin wa ca jis mpalas lapanenpan jis lal javelepj. Nin p'iyá ca nsem dios p'a wa jisas jis lal. (Nosis nt'a p'in jis dios yupj.) Pjü la tsuwilpan ne'aj wa ca mal. Pjü yupj 'awa püné mo'o ca mal. Ne'aj azufre 'yüma. Ne'aj mal, niswa cya'lin̈ cuscú. Lama cya'lin̈ yupj.” Nin tjevele Dios. Jerusalén Seyasa pajal 'üsüs. 


text:
<pb/>Locopyaya ángel pjaní tjac', tjevele napj lal. Jupj ne angelpan siéteya sin popé, jis plato jatatsja popé. Jis plato mo'ó jatatsja Dios jas tjejyama jis capj la tül nosis casá patjá. Siéteya jatatsja yupj, lo cawajas jis capj la tül mpes. Ángel niná tjevele napj lal: “Was. Napj ca jin mü'üsüs la mejay pjacj lal ca mwayim Oveja Tsjicj.” 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele na, ángel ntjemanú joc' mo'ó, campanya nt'a. Dios Cjües newa nin tji'yüsa la tjiji niná, mpes nin. Ne'aj ntje'aya tjinyuc Jerusalén nt'a. Tsjun popa nosis nt'a tjac' Dios mpe. Jerusalén Dios juts'a'á. Ne'aj pülücj patja. 


text:
Ne'aj pajal jas tjejyawca Dios jyawca mpes. Jyáwcatsja pe 'üsüs justa jinwá, pe jaspe ló jinwá. Salá waytsja pajal, vidrio jinwá. 


text:
Jerusalén t'asiyú campanya tjüwüctsja, la püné watsja jupj. Doce jun vilictsja, tjüwücj nt'a. Angelpan pjaní pjaní jajamaptsja jun vilicj. Jun vilicj po'o tapac Israel jatjampan dóceya jis lá. Pajal püna tapatja yupj. Pjü israelpan yupj sin popa. 


text:
Tjüwücj nt'a jun vilicj cónt'etsja tsiquin mpe, cont'e watsja norte mpe, cont'e watsja sur mpe, cont'e watsja t'yaja mpe. 


text:
Pe dóceya casá tjüwücj. Pe pajal noypan waytsja. Pe pjaní pjaní po'o tapac apostolpan jis lá. Dóceya apostolpan sa con̈tsja Oveja Tsjicj, jupj tjuwine na nosis casá. 


text:
<pb/>Ángel napj lal véletsja, visyú tyá'atsja jupj, pülücj patja la vujus. Jupj 'a quelel wa vyújutsja jun vilicj witjacj, jupj tjüwücj quelel vyuju watsja. Jupj visyú oro watsja jupj. 


text:
T'empe pülücj patja yulupjánatsja. Pjü t'empe nin p'iyá cámpatsja jupj. Pülücj patja tjivyuju jupj, ángel, visyú mpes. Pajal pünetsja. Kilómetro dos mil, dos cientos cámpatsja. Nin p'iyatsja campanya nt'a. Nin p'iyá la pünetsja. 


text:
Ángel tjivyuju wa tjüwücj nt'a. Sesenta y cuatro varas la pünetsja jupj. Cupj vyujucj jin p'iyá tjivyuju jupj. 


text:
<pb/>Tjüwücj pe 'üsüs way justa pópatsja niná. Jaspe ló ninana pe. Pjü wosis ne'aj oro lata witjactsja, vidrio salá jin yustaptsja. T'üc' way oro waytsja pjü. 


text:
Tjüwücj pe witjacj casá tjá'asa. Pe niná 'üsüs way yustaptsja. Pe p'a wa pe po'o játjatsja, se jáwcatsja. Pe po'o játjatsja, pajal pülücj jaylacj pjütsja niná. P'a casá yustaptsja yupj pjü. Pe noypan casá tjá'asa tjüwücj,<br/>pe jaspe ló pjaní way.<pb/>Pe pjaní wa zafiro ló.<pb/>Pe p'a wa ágata ló.<pb/>Pe p'a wa esmeralda ló.<pb/> 


text:
Pe p'a wa ónice ló.<pb/>Pe p'a wa cornalina ló.<pb/>Pe p'a wa crisólito ló.<pb/>Pe p'a wa berilo ló.<pb/>Pe p'a wa topacio ló.<pb/>Pe p'a wa crisoprasa ló.<pb/>Pe p'a wa jacinto ló.<pb/>Pe p'a wa amatista ló. Niná pe witjacj, tjüwücj casá tjá'asatsja. 


text:
Jupj jun vilicj dóceya, pues pjü perla waytsja, niná pe waytsja yupj. Pajal 'üsüs yustaptsja. Jun vilicj pjaní perla pjanitsja. Ne'aj jümücj la püné oro látatsja jupj. Jümücj salá waytsja pajal, vidrio jinwá. T'üc' way oro waytsja pjü. 


text:
<pb/>Dios cupj qjuis Jepa, jun ta'á wine ne'aj. Jupj más püné pjü jis lal. Oveja Tsjicj jun ta'á wine wa ne'aj. Cjuwatsja ne'aj Dios wosis. Ne'aj pjü jun ta'á quelel lajay Dios, Oveja Tsjicj quelel lajay wa, mpes nin. 


text:
Ne'aj ma jisas lots'ac'. Ne'aj ma jisas mümüy. Dios jyawca ne'aj. Mpes jyawca ne'aj lovin. Oveja Tsjicj jyawca wa ne'aj, mpes ma jisas yam. 


text:
Niná pülücj patja pjü ca jas majawaques nosis nt'a. Jepapan nosis casá patjá, ne'aj ca nca'acj tsjan 'üsüs way yustapj yupj la tjajay sin popé. Ne'aj ca jis ma'ayacj. 


text:
<pb/>Nosis mpe, pjü p'a se jütütj mpe ca ne'aj nca'acj yupj jatatj 'üsüs yustapj, ca jis ma'ayacj. Pjü 'üsüs la tjajay, pjü ca nca'acj ne'aj yupj. 


text:
Malala ma polel la cuwis ne'aj. Malala nyuca liji ma polel la winin ne'aj. Li tsuwile 'a nin p'iyá. P'a p'in 'ücj jis la winin ne'aj. Jis lá papel po'o tapac, Oveja Tsjicj popel po'ó, 'ücj jis la winin ne'aj nempe. Jupj popel vele pjac ca mpatjam Dios lal. Niná napj tjinyuc ca nin mpalas p'a jawasa.<pb/>


text:
Locopyaya ángel niná ntje'aya tjinyuc 'üsǘ ne'aj, pülücj patja nt'a. Dios Oveja Tsjicj lal já'asa mpe pyacj 'üsǘ cjües. Pjü salá way niná 'üsüs, vidrio jinwá. Gente 'ücj patja niná 'üsǘ myü'ün̈ mpes. 


text:
Jümücj la püné culupwen nt'a jama niná 'üsüs, pülücj patja nt'a. 'Üsǘ la nt'a, yo lejen̈, na'aj po'ó, qui'á po'ó. Yo wolas japis, patja yupj. La dóceya vyala jupj año pjaní. Pjü mes wolas vyala niswá. Yo lo lemeliyú jupj, nosis casá patja si ts'ucú jupj. 


text:
Ne'aj Dios lovin ma jis capj ntülüs gentá, malala la tjajay mpes. Ma pjaní 'o'sa ca malala la mijis ne'aj. Ne'aj 'a mulú ca müjü'tücj Dios, Oveja Tsjicj lal. Jupj jomozopan 'ücj jisas tsji' la mijicj jupj mpes. 


text:
Ma ca püste nsem ne'aj. Ne'aj patjá ma yam jisas nacj, ma jisas lots'ac'. Jis Jepa Dios jyawca yupj mpes. Yupj ne'aj patjá, jepapan ca nsem wa lovin. Jesucristo jac' jupj. 


text:
<pb/>Ángel tjevele napj lal: “Napj tjevelé t'üc' way. 'Ücj la pon napj tjevelé. Cupj qjuis Jepa Dios nin tjejyama sin la 'üsüs jis la jay jupj jomozopan, ne ca sin mü'üsüs tsjan ca mpalas len̈ way. Dios p'iyá sin 'yüsa la siji jupj profetapan, mpes ca 'ücj mvelecj jupj mpes.” 


text:
<pb/>Jesucristo tjevele: “Nusin tjü'üsüs niná. Len̈ way ca ncuwis nun nt'a. Papel niná vele tsjan ca la mijis Dios. Jupj mpes tepyaca niná. Popel niná jyü'ta jin lajay, Dios ca 'ücj jisas lis mijis”, nin tjevele Jesucristá. 


text:
<pb/>Napj ne Juan. Napj tjapjacas niná, tjinyuc niná, tepyac jinwá. Tjapjacas na niná, palá nipi'tjis napj ángel wolap'a'á. Napj nólatsja ángel pünetsja. Jupj niná pjü nin 'yüsa la níjitsja. 


text:
<pb/>Napj la tjejay na niná, jupj tjevele napj lal: “Po ma nin la mijin niná. Nam 'a Dios jomozo, jipj jinwá, jipj pyülücpan profetapan jinwá. Lajay na papel niná vele jin, yupj ne Dios jomozopan, napj jinwá. Dios wolap'a'a palá nipi'tjim jipj la p'in. Jele t'as jupj püné.” 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa napj lal: “Po ma tjepjya'na papel niná, ninana mo'ó tepyac Dios mpes. Len̈ way ca nin mpalas papel niná vele jin. 


text:
Ma nin tepyala na p'in, malala nyuca lajay newa ca malala nyuca la mijicj. Malala nyuca yola, newa ca malala nyuca yola nsem. 'Üsüs lajay, 'üsüs ca la mijicj newá. 'Üsüs yolá, 'üsüs yola nsem newá”, ángel nin tjevele napj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: “Nusin tjü'üsüs niná. Len̈ way ca ncuwis nun nt'a. Napj tjacuwis na, nu ma'ayá ca, nun la tjüjí mpes. 


text:
Napj lovin pü'üs, pjü way 'ücj lejay. Napj ne mwalá waytsja pjü jis lal. Napj ne locopyaya wa pjü jis lal. Napj nlal pjü nin tepyala. Napj mpes wa ca pjü ncawajas. 


text:
Gente nepénowa nasa 'üsüs jis tepyala Dios lal, napj la tjejay mpes. Te jinwatsja yupj Dios lal püna p'in; salá jinwá quinam yupj. Yupj jisas Dios perdonar la siji, ne nin la mon wa yupj. Dios ca 'ücj jisas lis mijis. 'Ücj jis la pis ca nsem yo wolas, niná yo wolas 'ücj jis la patj liji. Yupj 'ücj jis la winin ne'aj, Dios ts'uyupj pülücj patja nt'a. 


text:
Ma polel jis la winin ne'aj Dios ma quelel lajay. Lapanen lal javelepj, ma wa polel jis la winin ne'aj. Sejats'om tulucj jamanun ma ncul ne'aj. Nin p'iyá voyum tulucj lal lyawun̈ jis lal. Nin p'iyá gente sa 'ünan jis lal. Nin p'iyá p'a dios witjacj jisas jis lal. Nin p'iyá quelel la tsuwil jis lal. La tsuwilpan ma ca mal ne'aj. 


text:
<pb/>”Napj ne Jesús. Napj ángel jas tjejyam, nun lal la veles. Pjü Dios ts'uyupj pjü jun ta'á 'a si mulú mpes nin tjevelé. T'üc' way David püna tüpü'ü popa p'iyá napj. Napj pjulacj püné jinwá, püstapj casá cyala. Napj mpes ca majawaques, ne ca 'üsüs mpalas Dios jos jin”, nin tjevele Jesucristo. 


text:
<pb/>Dios Cjües vele: “Nculá nun. Jesucristo po'o mponé.” Qjuis Jepa lal mwayim nin vele wa: “Nculá nun”. Pülücj way tjepjyacan̈ nin tjevelé; mvelecj wa ca yupj: “Nculá nun”. Pajal quelel so con̈có Dios, qjuisas mponé nun Jesucristo lal. Nun quelel potjaqué Dios lal, 'ücj potjaqué jupj lal. 'Üsǘ sive, 'üsǘ myü'ün̈, mpes patja yupj. Nin p'iyá ca nsem nun lal. Nin p'iyá ca nu ma'ayas 'ücj mpatjaqué jupj lal. Jaylacj tulucj ca nsem. 


text:
<pb/>Jesucristo tjevele wa: “Papel niná nin vele tsjan ca la mijis Dios. Jupj mpes tepyaca niná. Mpes nin velé niná papel pjyacan̈ jis lal: po ma la ntsawilí nun, popel niná vele mpes. Po ma mvelé p'a tjevelam, jupj tjevele tulucj. Jupj nin liji niná, Dios ca cus ntülüs papel niná vele jinwá. 


text:
Po ma ntsüpünǘ nun niná papel niná vele Dios mpes. Nun popa pjaní nin liji niná, ma ca polel mpü'üm Dios lal. Ma ca polel mpisis yo wolas, yo wolas 'ücj la püt'üs liji. Ma ca polel la püt'üs ca nsem Dios ts'uyupj pülücj patja nt'a, ne'aj Dios juts'a'á. Papel niná vele Dios ts'uyupj pülücj patja po'ó. 


text:
T'üc' way napj velé jin ca mpalas. T'üc' way ca len̈ way ncuwis nun nt'a”, nin tjevele Jesucristo. Nin qjuisas ca nin mpalas. Was, qjuis Jepa Jesús. 


text:
<pb/>Najas ca pajal 'üsüs la mijis qjuis Jepa Jesús nun mpes. Nun Dios juts'uyupj. Najas ca nin mpalas.<pb/>


text:
Napj Pablo. Napj Jesucristo jomozo. Dios la ntjet'á napj, apóstol nsem napj. Nin tjejyama la veles la p'a jilal jupj mpes. Nin tjejyama la veles pasal 'üsüs way tepyala Jesucristo mpes. 


text:
Püna Dios tjevele jupj ca jas majamas Jesucristo, tjevele gente lovin ca 'ücj mpatjam jupj lal Jesucristo mpes. Nin jis wala tjevele profetapan jilal nin jis la pac yupj. Yupj tapac, Dios Popel jupj. 


text:
Qjuisin 'yüsa Jesucristo po'ó, Dios tjevelá mpes. Jesucristo Dios Jatjam. Jupj Jatjam yom tepyala jupj. Jupj David ts'uyupj popa p'iyá püs naya tüpü'ü. 


text:
Gente sin tji'yüsa jupj Dios Jatjam. Jupj tepe'e na Dios jas tjijyünsa jupj, tüpü'ü jupj niswá; nin mpes sin tji'yüsa niná. Dios pajal püné, ne nin la tjiji. T'üc' way Jesucristo Dios Jatjam jupj. Jupj p'iyá Dios 'ots'ipj, pajal 'üsüs way jupj, jupj Popay jinwá. Jesucristo cupj qjuis Jepa Püné. 


text:
<pb/>Jesucristo mpes Dios tsjay 'üsüs la qjuis tjiji. La qjuis t'ya, apostolpan nsem ncupj, ne qjuis tjejyama la veles la p'a jilal Jesucristo po'ó. Dios jos pjü gente jun ta'á patja nin japon Jesucristo po'ó. Jos yupj lajay jupj tjevele jin. Mpes Dios qjuis tjejyama nin la veles gente nenem jilal. Qjuis tjejyama Jesucristo mpes. 


text:
<pb/>Nun Dios ts'uyupj Roma po'o potjaqué. Dios pasal quelel la nusiji. Nun Dios ts'uyupj, jupj la nu t'ya mpes. Quina napj pyac nun mpes. Dios cupj qjuis Papay. Jesucristo cupj qjuis Jepa Püné. Najas yupj 'üsüs way la nusejay. Najas ma nujola nun pjü mpes, yupj nin la nusejay mpes. Pablo quelel jama Roma nt'a. 


text:
<pb/>Mwalá nin pyac wüi'is Dios lal nun pjü way mpes. Napj 'ücj wüi'is Dios lal Jesucristo la tjiji mpes. Dios lal wüi'is gente jun ta'á jus nlay nun po poné Jesucristo lal. 


text:
La pülücj way velé Dios lal nun mpes. Jupj selé nin velé. T'üc' way tsjay yümücj tsji' lejay napj Dios mpes. Ma quelel lejay p'a. Pasal 'üsüs tepyala Dios Jatjam mpes. Niná velé napj la p'a jilal, t'üc' way. 


text:
Dios lal velé na, lovin le mon napj ca 'ücj polel mis nun nt'a nujus la nuc. Jupj jos, 'ücj jum. Ma jos, ma jum. 


text:
Napj pasal quelel nujus nyuc. Napj quelel nucopj p'yacj, más 'üsüs nusin mü'üsüs Jesucristo po'ó. Najas nun lovin ca jisas nsem Jesucristo, mpes nin quelel lejay napj. 


text:
Mpes tsjay 'ücj najas nsem napj, nun Jesucristo lal poné mpes. Nun 'ücj jisas nsem wa napj Jesucristo lal pyon mpes. Nin mpes pajal 'ücj qjuisas nsem cupj pjü way Dios mpes. 


text:
<pb/>Natjampan, najas jus nlayé la pülücj quelel jumtsja nun nt'a. Lovin ma polel tjumtsja custjay. Quelel nucopj p'yacj, mpes más 'ücj nujola nsem Jesucristo jinwá. Napj polel tjumtsja la p'a judiopan tulucj nt'a. Jis capj tjep'yacj, más 'ücj yola quinam Jesucristo jinwá. 


text:
Dios la ntjet'á napj la veles jupj tjevelá pjü jilal. Mpes más 'ücj nin lejay. Nin ca mvelé griego javelepj jilal. Ca mvelé wa la p'a jilal, griego ma javelepj. Ca mvelé pasal pülücj sin tji'yüsa jilal. Ca mvelé wa ma sin tji'yüsa jilal. 


text:
Mpes po quelel jum nun nt'a, nun Roma po'ó potjaqué. Quelel jum la veles pasal 'üsüs tepyala Jesucristo mpes. 


text:
<pb/>Ma ne mayca la veles Dios tjevelá. Jupj nin tjevele pasal 'üsüs tepyala Jesucristo mpes. Gente japon na jupj tjevelá, Dios liji yupj 'ücj ca mpatjam jupj lal, ma ca malala jis mpalas malala la tjajay mpes. Niná Dios mwalá way tjevele judiopan mpes. Locopyaya nin p'iyá tjevele wa judiopan tulucj mpes. 


text:
Dios tjevele mpes qjuisin 'yüsa 'onin 'üsüs nsem gente Dios lal. 'Üsüs yupj Dios lal, japon na jupj tjevelá. Japon mpes p'in, yupj 'üsüs Dios lal, nin se palá. Dios Popel vele: “Gente japon na Dios lal, 'üsüs yupj jupj lal. Yupj ca mpatjam jupj lal”, Dios Popel nin vele. Pjü gente malala nyuca la tjajay. 


text:
<pb/>Pülücj jisas la p'a dios witjacj; pasal malala nin lajay. Dios p'iyá po ma jos yupj malala lajay, nin mpes ca jis capj ntülüs. Yupj lovin nin lajay Dios ma jos. Ma quelel jus nlayecj t'üc' way Dios po'ó. 


text:
T'üc' way Dios po'o, costa tulucj la 'üsüs. Niná Dios sin tji'yüsa lis tjiji. Yupj ma nin jisas la p'in. Mpes Dios ca jis capj ntülüs. 


text:
Püna Dios nosis la tjiji. Gente lovin 'ücj yus januctsja Dios la tjijá. Januc mpes polel sin 'yüsa Dios püné. Januc mpes polel sin 'yüsa Dios lovin ca püné nsem. Polel sin 'yüsa t'üc' way Dios jupj. Ma polel sa nuc Dios, nin p'in 'ücj sin 'yüsa Dios po'ó jupj la tjiji januc mpes. Yupj ma polel javelepj ma salejeptsja Dios po'ó. 


text:
T'üc' way yupj salejeptsja Dios já'asa. Newa ma yólatsja pasal püné way jupj. Ma wi'in̈tsja Dios lal jupj 'üsüs la siji mpes. Ma yola jinwá lajaytsja yupj. 'Üsüs tulucj yólatsja yupj. Püste jatja jinwatsja yupj, yupj ma sin 'yǘsatsja mpes. 


text:
Yupj javeleptsja pülücj salejepj yupj p'iyá, newa más 'in malala yólatsja yupj lovin. Ma yola jinwá lajay. 


text:
Ma jisas Dios t'üc' way. Pajal 'üsüs, pajal püné jupj. Gente p'in la tjajay, ninana jisas yupj jis dios witjacj mpes. Nenéyawa yo mpes la tjajay dios witjacj, gente jin yustapj, animal jin yustapj 'ots'ipj. Nenéyawa la tjajay wa niná pe mpes. Ninana jisas yupj jis dios mpes. Gente nca'lin̈ ca, nin p'iyá ca nsem animalpan jis lal. Dios t'üc' way lovin ma ca mpa'is jupj. 


text:
<pb/>Dios selé tsjay malala nyuca la tjajay yupj. Mpes tjemey yupj mpe. Mpes malala polel lajay, yupj jisas jinwá. Tsjay malala lajay yupj p'iyá jilal. Yupj lajay mpes la p'a se mayca, ne ma polel javelepj yupj lajay mpes. 


text:
Yupj ma japon t'üc' way Dios po'ó. T'üc' tulucj mpes japon yupj. Dios t'üc' way pjü la tjiji jupj, mop'in ma jisas Dios. Ma yola jupj püné. Malala lajay yupj. Ma lajay Dios jos jin. Yupj jisas Dios la tjiji witjacj la p'in. Más 'ücj gente lovin 'üsüs javelepj Dios po'ó. Amén. 


text:
<pb/>Yupj lajay mpes Dios tjemey yupj mpe. 'Ücj polel lajay yupj jisas jin. La p'a se mayca la veles yupj lajay mpes. Nequem nenem niyom ma jisas. P'a nequem jisas, ne ne'aj jamanun yupj. Yupj lajay pasal malala Dios lal. 


text:
Nin p'iyá niyom nenem jilal. Ma jisas nequem. Yupj sin nin jisas p'a niyom, ne ne'aj jamanun yupj. Tsjay malala yupj lajay. Lajay malala, mpes malala se palá jis p'üy jilal. Yupj jinwá lajay, nin p'iyá jis mpalas lovin. 


text:
<pb/>Ma quelel yola mpalas t'üc' way Dios po'o. Mpes Dios tjemey yupj mpe. Polel yola yupj p'iyá quelel yola jinwá. 'Üsüs mpes ma polel nin yola. Mpes lovin tsjay malala lajay. Niná malala Dios lal. 


text:
Pajal malala yupj. Pjü lajay mpes malala. Niyom nenem jamanun yupj sejats'om tulucj. Nequem nenem jil yupj jis vayum tulucj jilal. Pülücj jisas yupj. Yupj lajay mpes malala se palá la p'a jilal. Jisas p'a yuts'a'á. Ja'ünan la p'a wa. La pülücj la velel. La tsuwil wa. Yupj lovin malala javelepj tsjan 'üsüs po'ó. Tin javelepj la p'a lajay mpes, ne ma salejepj ncu t'üc' nin lajay. 


text:
Javelepj la p'a lajay po'ó, javelepj malala nin lajay. Po ma jisas Dios. Malala javelepj la p'a jilal, mpes la p'a ts'a 'in se palá yupj javelepj mpes. Noypan jin yola yupj p'iyá. Javelepj la p'a jilal yupj p'iyá noypan. Nin yola 'oyn nyuca ca malala la mijicj. Lovin ma lajay jis papay jisas mpes, sejamay jisas mpes. 


text:
Ma sin tji'yüsa tsjan t'üc' way. Ma nin jisas yupj. Ma lajay yupj tjowelepj la mijicj mpes. Ma quelel lajay jis ts'uyupj. La p'a malala la tjajay mpes, lovin ma yo' pe'e; yupj ts'a 'in lovin. La p'a jilal malala se palá na, ma yola; wi'in̈ ca nacj. 


text:
Salejepj Dios tjevele gente ninana lajay na más 'ücj nca'lin̈ yupj. Newa niná nin lajay lovin. La p'a ninana lajay na, po 'üsüs javelepj yupj sin po'ó.<pb/>


text:
T'üc' way gente malala lajay. Ca nacj nun welé yupj malala. Newa nin nun p'iyá nin p'iyá lojí. Mpes t'üc' way malala wa nun, nin p'iyá malala lojí mpes. Nun ma polel mvelé ca Dios lal 'üsüs nun; nun malala lojí yupj lajay jinwá. 


text:
La p'a malala lajay, ne nun welé malala yupj. Mop'in nin p'iyá lojí nun. Mpes t'üc' way Dios ca nucopj ntülüs 'ots'ipj. 


text:
Dios pasal 'üsüs way liji nun jilal. Niná 'üsüs tulucj nun jis lal ca nacj. Dios ma ts'i 'inyá nun jilal. Niná 'üsüs tulucj nun jis lal ca nacj. Dios li nucú, jupj jos nun ca nujisas nsem jupj. 'Üsüs tulucj nun jis lal ca nacj jupj li nucú. Najas nun jus nlayé Dios jos nun 'aplijila way nsem malala la tjüjí mpes, nin mpes jupj pasal 'üsüs liji nun jilal. Jos nun ca nin la müjí jupj jos jin. 


text:
<pb/>T'üc' way p'a jawas Dios ca mveles pjü jilal ncu 'üsüs la tjajay yupj. Selé jupj. T'üc' ca mveles. Ca jis capj ntülüs malala la jay. Nun solejé tsjan jos Dios nun lojí, nin p'in ma quelel nin lojí. Nun 'aplijila way tulucj malala la tjüjí. Dios po ca nucopj ntülüs nun lojí mpes. 


text:
“Gente 'üsüs lajay na, t'üc' way Dios ca 'üsüs lis mijis yupj jilal pjü way. Gente malala lajay na, ca jis capj ntülüs yupj pjü way.” 


text:
Nepénowa quelel 'üsüs lajay lovin, ne nin lajay yupj. Yupj jisas Dios 'üsüs mveles yupj sin po'ó. Jisas Dios 'üsüs liji yupj mpes. Jisas lovin mpatjam Dios lal. Mpes t'üc' way lovin mpatjam ca Dios lal, Dios ca nin la mijis yupj mpes. 


text:
La p'a quelel lajay yupj p'iyá jisas p'in. Dios t'üc' way tjevele, mop'in yupj ma lajay jupj tjevelá. Malala p'in lajay yupj. T'üc' way Dios quelel jis capj tyüla yupj la jay mpes, ne nin ca la mijis. 


text:
Gente malala lajay na, pasal malala ca jis mpalas. Pasal ca jis mvajas nsem yupj. Pasal yola nsem, ca la mpuyucj. Judiopan malala lajay, nin ca jis mpalas yupj jilal. Judiopan tulucj malala lajay, nin p'iyá ca jis mpalas. 


text:
P'a casá ca nsem 'üsüs lajay jilal; Dios ca 'üsüs mveles yupj sin po'ó. Ca 'üsüs la mijis yupj mpes. Yupj ma ca yola nsem pjü mpes, Dios ca la mijis yupj mpes. T'üc' way Dios nin ca la mijis judiopan 'üsüs lajay jilal. Nin la mijis wa judiopan tulucj 'üsüs lajay jilal. 


text:
Malala lajay, Dios ca jis capj ntülüs. Pjü yupj jilal ca nin la mijis. 'Üsüs lajay jilal, Dios ca 'üsüs lis mijis. Pjü yupj jilal ca nin la mijis. 


text:
<pb/>Dios wola tjevele Moisés lal tsjan jostsja judiopan la mijicj. Moisés niná tjevele judiopan jilal. Niná Moisés tepyaca, Dios Popel jupj. Judiopan malala lajay na, Dios ca jis capj ntülüs. Jupj ca mveles ncu yupj la tjajay Moisés tepyaca jinwá. Judiopan tulucj malala lajay na, Dios ca jis capj ntülüs wa. Dios ma ca mveles ncu yupj la tjajay Moisés tepyaca jin; yupj ma salejeptsja Moisés tepyaca judiopan mpes. Mop'in malala ca jis mpalas tecya'lin̈ na, malala la tjajay mpes. 


text:
Gente 'üsüs Dios lal nin lajay na pjü Moisés tepyacá. T'üc' way gente pülücj tjepjyacan̈, sin tji'yüsa Moisés tepyacá; mop'in ma lajay niná. Mpes 'üsüs tulucj yupj Dios lal. 


text:
Dios jos judiopan lajay, ninana judiopan tulucj pülücj way nin p'iyá lajay. Ma salejepj Moisés tepyacá. Yupj sin nin lajay Moisés tepyaca jinwá. T'üc' way ma salejepj Moisés tepyacá, mop'in nin yola Dios jos jinwá. Mpes salejepj 'ücj jis la jay. 


text:
Cupj nyucucj yupj lajay, mpes jus nlayecj yupj nin salejepj 'ücj jis la jay. Nin lajay Moisés tjijyü'ta jinwá. Yupj yola mpes 'ots'ipj cupj jus nlayecj yupj salejepj 'ücj jis la jay. Yupj jus nlay malala la tjajay na. Yupj jus nlay wa 'üsüs la tjajay na. 


text:
T'üc' way p'a jawas Dios ca jas majamas Jesucristo qui'á la veles pjü jilal. Ca mveles ncu 'üsüs la tjajay. Pjü gente pülücj way la tjajay, la p'a ma tjunuc, ma salejepj. Jesucristo ca mveles ncu 'üsüs la tjajay. Selé jupj. Niná Dios nin tjevele, niná napj velé la p'a jilal. Judiopan ma la tjajaytsja pjü way Moisés tjevelá. 


text:
<pb/>Nun nepénowa judiopan. Nun nepénowa welé nun pasal 'üsüs way Dios lal. Quina ca mpac nun mpes. T'üc' way nun welé nun 'üsüs nsem Dios lal, lojí na Moisés tepyaca jin. 


text:
Nun solejé tsjan jos Dios. Nun sin tji'yüsa Moisés tjijyü'ta mpes. Nun welé 'üsüs way jupj tjijyü'tá. Mpes solejé 'ücj jis la jay. 


text:
Pülücj way ma salejepj Dios po'ó, mpes nun sin 'yüsa lojí. Nujola 'üsüs sin 'yüsa lojí. Yupj ma januc jinwá ma salejepj mpes. Nun nujola 'üsüs monú jinwá lojí yupj jilal. Püste nt'a jatja jinwá yupj. Nun nujola nun jaw jinwá yupj mpes. 


text:
Nepénowa ma 'üsüs yola. Nun nujola 'üsüs sin 'yüsa lojí. Nepénowa ma pülücj sin tji'yüsa custjay. Nujola 'üsüs sin 'yüsa lojí wa yupj. Nun nujisas Moisés tjijyü'tá, mpes nin nujola nun. Nun nujola Moisés tjevele niná Dios jos nun solejé. T'üc' way tjevele Moisés. 


text:
<pb/>Nun sin 'yüsa lojí la p'a; mop'in ma nusin 'yüsa lojí nun p'iyá. Nun welé la p'a jilal ma mpequen̈; mop'in nun p'iyá pwe'qué. Malala nin. 


text:
Nun jü'tǘ la p'a jilal ma ma'nucj sejats'om tulucj; mop'in nun p'iyá mo'nú nun sejats'om tulucj. Malala nin. Nun ma jisas la p'a jis dios witjacj. Mpes t'üc' way niná lojí Moisés tepyaca jin. Mop'in nun p'iyá malala lojí; nun pwe'qué yupj jis dios witjacj jatja nt'a. Mpes niná lojí ma lojí Moisés tepyaca jin. 


text:
Nun 'üsüs welé Moisés tjijyü'ta po'ó; mop'in ma lojí pjü way jupj tjijyü'tá. Mpes gente malala javelepj Dios po'ó nun lojí mpes. 


text:
<pb/>Nun judiopan, mpes nun jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü yupj. Dios jos nin lojí Moisés tjijyü'ta mpes. Ma lojí na Moisés pjü way tjijyü'ta jin, judiopan tulucj jinwá nun. Judiopan tulucj ma t'ü yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú. Nun yupj jinwá. 


text:
T'üc' way judiopan tulucj nepénowa nin lajay Moisés tjijyü'tá. Yupj ma t'ü yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú, judiopan lajay jinwá; newa judiopan jinwá yupj, Moisés tjijyü'ta jin lajay mpes. 


text:
Yupj lajay mpes, nun ca jus nlayé malala la tjüjí nun. Yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tulucj, newa nin lajay Moisés tjijyü'ta jin. Nun to'á Moisés tepyacá. Nun jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tepyala, jupj tepyaca jinwá. Mop'in nun ma lojí pjü way Moisés tjijyü'ta jin. Mpes yupj lajay nucú na, ca jus nlayé malala la tjüjí nun. 


text:
Nun judiopan t'üc' way, nun pülücj way nin nujola. Mop'in nun nepénowa judiopan t'üc' way tulucj Dios lal. Nun jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü yupj; mop'in ma ca judiopan nsem nun, nin lojí mpes p'in. 


text:
Gente nepénowa yola Dios jos jin. Nenem judiopan t'üc' way yupj. Ma malala yola quinam, Dios Cjües nin lis tjiji. Mpes t'üc' way yupj Dios gente. Dios 'üsüs vele yupj sin po'ó. T'üc' way nun jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tepyala, mop'in nun nepénowa malala lojí custjay. Nin lajay, Dios gente tulucj. Ca nacj la p'a 'üsüs javelepj yupj sin po'ó; Dios ma nin vele.<pb/>


text:
Mpes yom pjaní ca mveles ca nacj: “Gente pülücj judiopan yupj. 'Üsüs tulucj niná. Yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tepyala, newa más 'üsüs se palá tulucj yupj la p'a jilal.” 


text:
Napj nun jis wala velé pasal 'üsüs way jis tepyala judiopan. Dios jis tje'yaya jupj Popel. Jostsja yupj mvelecj la p'a jilal jupj tjevelá. Pasal pülücj 'üsüs la tjiji yupj mpes; niná la tjiji más 'üsüs pjü la tjiji lal. 


text:
Mop'in judiopan pülücj ma la tjajay Dios tjevele jin. ¿Ncu nin nujola Dios ma ca la mijis jupj tjevele jin yupj malala la tjajay mpes? 


text:
Nin tulucj. Lovin ca la mijis jupj tjevele jin. Pjü gente la tsuwil; Dios ma nin liji. Dios lovin t'üc' way vele. Dios Popel vele David tjevelá Dios lal. Vele:<pb/>“Jipj velen na, pjü ca jus nlayecj 'üsüs velen jipj, t'üc' velen.<pb/>Nepénowa ca mvelecj t'üc' tulucj velen jipj, mop'in ca jus nlayecj lovin t'üc' way velen”, Dios Popel nin vele. 


text:
<pb/>Nepénowa javelepj yupj malala lajay na, gente ca jus nlayecj pasal 'üsüs Dios. Mpes malala Dios qjuis capj tyüla, nin javelepj gente nepenowá. ¿Ncu nujola 'üsüs nin p'iyá velecj? 


text:
¡Nin tulucj! Ma nin ca mvelecj. 'Üsüs jupj jis capj ntülüs. Dios 'üsüs nin liji. 'Üsüs lovin nin liji, mpes polel jis capj ntülüs malala lajay, pjü way. 


text:
<pb/>Ca nacj yom pjaní ca mveles napj lal. Mveles: “Napj li tsuwil na, gente ca jus nlayecj Dios más 'üsüs napj lal, ca mvelecj Dios lovin t'üc' way vele. Mpes gente javelepj Dios pasal püné. Gente 'üsüs javelepj Dios po'ó napj li tsuwil na. Mpes malala Dios ncapj tyüla, napj la tsyawil mpes”, yom pjaní ca mveles niná ca nacj. 


text:
P'a wa ca mveles wa napj lal ca nacj. Mveles: “Cupj malala lijicj na, gente ca jus nlayecj Dios más 'üsüs cupj qjuis lal, ca mvelecj Dios 'üsüs way jupj. Mpes más 'ücj malala lijicj”, pjaní nin ca mveles ca nacj. Nepénowa tjowelepj cupj nin tjevelecj más 'ücj malala nyuca lijicj. Nin tulucj. Malala tjowelepj cupj po'ó. 'Üsüs Dios jis capj tyüla niná lajay. Pjü malala la tjajay. 


text:
<pb/>Mpes napj quelel nu la 'yüy ncu nujola más 'üsüs cupj judiopan tulucj jilal. Nin tulucj. Po quina nusin tji'yüsa la tjejay judiopan malala yupj. Nusin tji'yüsa la tjejay wa judiopan tulucj malala wa yupj. Pjü gente malala quelel lajay yupj. Mpes lovin nin lajay yupj. 


text:
Quina pjü ma quelel lajay Dios jos jin. Pjü malala, nin jis tepyala.<pb/>Pjü 'üsüs tulucj lajay, pjü malala lajay.<pb/> 


text:
Nin javelepj malala. Yom tepe'e, tjamaja, pajal malala cjumsu. Nin p'iyá yupj javelepj mpes tsjay malala.<pb/>Jis pelam pasal la tsuwil.<pb/>Latsj lyaja mpes, gente cya'lin̈. Nin p'iyá, yupj javelepj latsj lyaja jinwá.<pb/> 


text:
Yupj malala javelepj la p'a jilal. Malala javelepj yupj sin po'ó. Malala nyuca yola mpes malala javelepj yupj sin po'ó.<pb/> 


text:
<pb/>Selecj Dios tjevele judiopan jilal, tjevele tsjan jostsja jupj ca nin la mijicj yupj. Moisés tepyaca niná, Dios Popel jupj. Jostsja yupj la mijicj pjü tjevelá. Salejepj malala la tjajay. Mpes ma polel mvelecj Dios lal 'üsüs nin la tjajay. T'üc' way Dios ca mveles pjü jilal malala nin la tjajay. Nin mveles ca judiopan jilal, judío tulucj jilal 'ots'ipj. 


text:
Gente sin 'yüsa Dios tjevelá, Moisés tepyaca mpes. Sin 'yüsa na jus nlay ma la tjajay pjü way Dios tjevelá. Nepénowa javelepj: “Cupj lijicj Dios tjevelá, mpes cupj 'üsüs Dios lal”, nin javelepj. Yupj pjü way ma 'üsüs nsem Dios lal; ma la tjajay pjü way Dios tjevelá. Gente 'üsüs nsem Dios lal nin japon na jupj tjevelá Jesucristo po'ó. 


text:
<pb/>Quina Dios 'üsüs qjuisin tji'yüsa la tjiji 'onin ne 'üsüs nsem gentá jupj lal. Gente ma lajay pjü way jupj tjevelá, mop'in jupj qjuisin 'yüsa liji 'onin ne 'üsüs nsem yupj jupj lal. Püna Moisés nin p'iyá tepyaca, profetapan nin p'iyá tapac wa. 


text:
Gente 'üsüs nsem Dios lal Jesucristo lal japon na. Jesucristo lal japon na, yupj 'üsüs nsem Dios lal, Dios nin liji yupj mpes, pjü way. Nin liji judiopan jilal, judiopan tulucj wa jilal. Yuwal yupj Dios lal. 


text:
Mop'in nin, Dios 'üsüs la siji. Dios la siji yupj 'üsüs nsem jupj lal Jesucristo mpes. Perdonar la siji malala la tjajay, ne lovin ca 'üsüs nsem yupj jupj lal. Nin liji yupj 'üsüs la tjajay mpes tulucj; jupj jostsja mpes nin la tjiji. 


text:
Dios jas tjejyama Jesucristo nosis nt'a. Dios ma quelel jis capj tyüla yupj, mpes jas tjejyama Jesucristo. Cus tyüla jupj gente mpes, ne tepe'e jupj yupj mpes. 'Os tepyala gente pjü malala la tjajay mpes. Yupj niná japon na, Dios perdonar la siji malala la tjajay yupj. Jesucristo po'o japon na, perdonar la siji. Dios jostsja gente ca sin mü'üsüs jupj ma nyuca p'in gente malala lajay na quinam, nin mpes cus tyüla Jesucristo. Yas nam, gente malala la tjajay na, ma jis capj tyüla neneyawá. 


text:
Napj velé Dios jostsja gente ca sin mü'üsüs jupj ma nyuca p'in gente malala lajay na, nin mpes nin la tjiji. Cus tyüla Jesucristo, pjü malala la tjajay mpes, gentá. Jupj jostsja gente ca sin mü'üsüs yupj 'üsüs nsem jupj lal Jesucristo lal japon na; nin mpes nin la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Pjü ma polel javelepj yupj p'iyá 'üsüs, yupj p'iyá la tjajay mpes. Gente ma 'üsüs nsem Dios lal yupj Moisés tjevele jin lajay mpes. Yupj 'üsüs nsem Dios lal japon na Dios tjevelá Jesucristo po'ó. 


text:
Mpes qjuisin 'yüsa gente 'üsüs nsem Dios lal, yupj japon na Dios tjevelá Jesucristo po'ó. Moisés tjevele jin la tjajay tulucj ca nacj; mop'in nin, 'üsüs nsem yupj Dios lal. 


text:
pjaní jupj, ne nin; len̈ p'a. Jupj la siji judiopan 'üsüs nsem jupj lal, jupj lal japon na. Nin p'iyá la siji judiopan tulucj jilal. 


text:
Yom pjaní mveles ca nacj: “Cupj pyonecj Dios tjevelá Jesucristo po'ó. Mpes Moisés tepyaca 'üsüs tulucj cupj mpes”, nin vele jupj ca nacj. Nin tulucj jupj tjevelá. Cupj velecj Moisés tepyaca pasal 'üsüs way.<pb/>


text:
Quina napj quelel pyac Abraham po'ó. Jupj pasal püna tüpü'ü, cupj jupj popa p'iyá püs naya pyatjaquecj. Napj ca mpac 'onin tepyala ne 'üsüstsja jupj Dios lal. 


text:
T'üc' way Abraham pasal 'üsüs la tjiji. 'Üsüstsja jupj Dios lal. Nintsja jupj, jupj la tjiji mpes tulucj. Jupj ma tjevele 'üsüstsja jupj p'iyá, jupj Dios mpes tsji' la tjiji mpes. Jupj ma nin tjevele Dios lal. 


text:
<pb/>Yom pjaní tsji' liji na, p'a wa jaylacj liji jupj tsji' la tjiji mpes. T'emel 'yaya jupj sin jos mpes tulucj. 'Yaya jupj tsji' la tjiji mpes. 


text:
T'üc' way gente nepénowa tsji' lajay Dios mpes. Mop'in nin, Dios liji yupj 'üsüs nsem jupj lal, yupj p'iyá 'üsüs lajay mpes tulucj. 'Üsüs nsem yupj Dios lal yupj japon na jupj tjevele jin. Mpes gente malala 'üsüs polel nsem wa Dios lal, Dios nin liji. 


text:
Nin p'iyá tjevele David. Tjevele gente 'üsüs Dios lal, yupj jupj tjevele jin topon mpes. Nin liji Dios. Tsjay 'ücj jisas yupj. Salejepj 'üsüs yupj Dios lal, yupj lajay mpes tulucj. 


text:
David tjevele:<pb/>“Pjü malala la tjajay.<pb/>Dios perdonar lis tjiji nepenowá, yupj la tjajay mpes. Lovin ma jola yupj la tjajay mpes. Tsjay 'ücj jisas yupj.<pb/> 


text:
<pb/>T'üc' way judiopan nin jinwá jatja, 'ücj jisas. Yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tepyala. Judiopan tulucj nin jinwá jatja wa, 'ücj jisas wa. Yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tulucj. Selecj Dios Popel vele Abraham 'üsüstsja Dios lal jupj sin nin tepyona mpes. 


text:
¿Ncu solejé 'ona 'üsüs tepyala Abraham Dios lal? Jupj pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'yüjü secj custjay, 'üsüstsja jupj Dios lal. 


text:
P'a jawas jupj pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'yüjü. Dios jostsja la p'a ca jus nlayecj Abraham 'üsüstsja, tepyona mpes la p'in, nin mpes jostsja jupj ca nin la mijis. Dios jostsja la p'a ca jus nlayecj Abraham 'üsüstsja jupj pjoloc' t'asiyú t'yüjü secj p'in. Quina pülücj topon Dios tjevele jin. Yupj pülücj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü tulucj. Mop'in 'üsüs yupj Dios lal; Dios vele yupj 'üsüs yupj topon mpes. Abraham lal tepyala jin p'iyá jis tepyala yupj. Mpes Abraham yupj jis papay jinwá. 


text:
T'üc' way judiopan pülücj topon wa Dios lal. Yupj jis pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü wa. Abraham jinwá la tjajay wa, mpes jupj yupj jis papay jinwá 'ots'ipj. Abraham yupj jis papay jinwá, yupj Dios lal topon mpes, Abraham jinwá. Jupj tepyona Dios lal, jupj pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'yüjü secj p'in. Dios tjevele Abraham lal jupj 'üsüs la mijis. 


text:
<pb/>Dios tjevele Abraham lal. Abraham ts'uyupj popa p'iyá püs naya tapatja sin po'o tjevele wa, Abraham po'o tjevele wa. Tjevele nosis ca jis ma'ayas. Niná mwalá nin tjevele, Moisés lal tjevele secj p'in. Mpes Abraham ma pjü la tjiji Moisés tjijyü'tá. Abraham tepyona Dios tjevele jin, mpes Dios tjevele niná jupj lal, tjevele ca ma'ayas nosis. Abraham 'üsüstsja Dios lal jupj tepyona mpes. 


