# verses

text:
<pb/>Pjaní ne'aj yupj sin popa, Caifás lotsja jupj. Año niná jupj sacerdote más pünetsja. Jupj tjevele yupj jis lal ne'aj: —Nun ma nusin 'yüsa jas tüpwes. 


text:
<pb/>Niná jupj tjevele, jupj jola jin tuluctsja. Dios jola jin tjevele. Caifás sacerdote más pünetsja nin tepyala na, mpes Dios cus tjep'ya'sa 'ücj lo veles tsjan ca mpalas Jesús lal. Nin mpes t'üc' tjevele Jesús ca mpa'is judiopan mpes. 


text:
Pjü mpes wa tepe'e Jesús, judiopan mpes p'in tulucj. Jesús tepe'e, 'a jis mulus pjü way Dios ts'uyupj. Pjü Dios ts'uyupj, pjü jun ta'á patja, pjü jis pülücpan la tjiji jupj. 


text:
Nin mpes Jesús ma tjuwine quinam pülücj patja nt'a, judiopan tapatja nt'a. Tjemey jupj Jerusalén mpe. Efraín mo'o tjemey. Pjaní way patja ne'aj 'in. Ne'aj p'intsja wa cjuwá nt'a. Ne'aj tüpü'ü Jesús jupj discipulopan jis lal. 


text:
<pb/>Nasa quelel fiesta p'a wa lajaytsja judiopan. “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” nin lotsja fiesta niná. Mwalá way p'in, judiopan pülücj tjil Jerusalén nt'a yupj pjaní pjaní pátjatsja mpe. Judiopan püna la tjajay jin p'iyá la tjajay wa, salá jinwá jis la pal Dios lal. Ma nin la qjuijicj niná, ma polel fiesta la cüjaytsja yupj. 


text:
Yupj la tapaltsja Jesús ne'aj, Jerusalén mo'ó. Ma jus tjunuc, mpes yuwá tjowelepj Jesús po'ó, 'a jis tjimyula na Dios wo nt'a. Tjowelepj: “Jesús ma ncuwim ca nacj fiesta nt'a”. 


text:
Sacerdote noypan la pal watsja Jesús. Nin p'iyatsja fariseopan. Yupj tjüjütütj judiopan ca jis wala mvelecj ca'aj já'asa Jesús, yupj jus nlay na p'in. Quelel salejeptsja 'ücj jis la winin jis la tjilil Jesús, cus la tül.<pb/>


text:
Ts'ac' séisiya faltar custjay, fiesta mpes Jerusalén nt'a, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló. Jesús jama watsja fiesta nt'a. Mpes Betania ne'as tjemey jupj, locopyaya quelel jámatsja Jerusalén mo'ó. Betania nt'a tüpü'ü Lázaro. 'In lacasana Lázaro malala jos tepyala, tepe'e. Jesús jas tjijyünsa la tjiji jupj, nyucunú tepyala niswá. 


text:
Mpes Jesús tjac' na Betania nt'a, Lázaro 'a jis tjimyula jupj jomicapan pülücj Jesús mpes, jis tja'ayapj tjalá. Jesús tjá'asa, tjelyaja jomicapan jis lal. Marta se 'áyatsja jis la las. Lázaro pjaní wa ne'aj já'asa, lyájatsja Jesús lal, la p'a jis lal wa. 


text:
María Lázaro jüpülücj watsja. Jupj quelel 'üsüs líjitsja wa Jesús mpes. Nin mpes newa jalatsja na, Jesús tsjom perfume jas tjecjyo'la. Püné jas tjecjyo'la jupj, libra pjaní mpes jas tjecjyo'la. Perfume niná t'üc' way nardo p'in waytsja jupj. Pajal 'üsüs cjúmsutsja, pajal pülücj jaylactsja jupj. Tsjom jas tji'its'a na perfume mpes, María jas tjicjyücja jay ts'üil mpes. Wo jas tüpwes 'üsüs tjucjumsu perfume mpes. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan ne'aj jatja watsja. Yupj sin popa pjaní Judas Iscariote lotsja jupj. Simón jatjam waytsja jupj. Judas p'iyá malala la tjiji Jesús lal. P'a tjejyawca na jis capj tjep'ya'sa Jesús enemigopan jis la tjilil jupj. Judas tjevele: 


text:
<pb/>—Malala pjü t'yu jupj. ¿Tsjan mpes ma vender la tjiji? T'emel 'ücj así 'yáyatsja t'emel cjuwá mpes. Pajal pülücj jaylacj ca nactsja perfumas. Yom año pjaní tsji' liji jaylacj ca nactsja jupj. 


text:
<pb/>Nin tjevele jupj, mop'in ma t'üc' nin jólatsja t'emel cjuwá witjacj mpes. Jupj p'iyá jostsja t'emel. Pecj waytsja jupj. Judas jyámatsja t'emel pjü discipulopan yuts'a'á, Jesús juts'a'á wa. Yupj jis t'emel tüpweca neneyawá. 


text:
Jesús tjevele Judas lal: —Po ma cus tjeve'le jupj. Jupj selé napj ca ma pats', mpes nin la tjiji. Custjay 'ücj nin liji na napj mpes, quelel nin liji jupj. 'Ücj la ntjiji yupj ca ntoquecj napj mpes. 


text:
T'emel cjuwá jis lal ca mpatjaqué nun lovin. Napj ma ca mpü'üs nun jis lal lovin. Sacerdote noypan quelel wa ja'ünantsja Lazará. 


text:
<pb/>Judiopan pajal pülücj jus nlay Jesús Betania nt'a tjá'asa, mpes ne'aj tjil jus tjunuc. Tjil wa jus la nuc Lazará. Lázaro p'iyá tepe'e nawaja'a. Locopyaya Jesús jas tjijyünsa jupj, nyucunú tepyala niswá, mpes pülücj quelel sa nuctsja jupj. 


text:
Judiopan pülücj ma quelel japontsja quinam sacerdote noypan jis lal. Quelel sa con̈tsja Jesús. Jupj pajal 'üsüs la tjiji Lázaro mpes, ne pajal pülücj topon Jesús lal quinam. Pajal pülücj tjil la nyüjüsün̈ Jesús, Jerusalén nt'a tjemey na. 


text:
<pb/>Ya pajal pülücj jus nlay Jesús jactsja Jerusalén nt'a. Yas way tjiquil fiesta lajay Jerusalén nt'a, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló. 


text:
Mpes tjil la müjüsün̈ Jesús jümücj nt'a. La nyüjüsün̈ jepa püné jinwá. Manaca pjwel jatatsja pajal 'ücj jisastsja mpes. La tupuyupj:<pb/>—'Üsüs pjac tjowelé Jesús po'ó.<pb/>Dios pajal 'üsüs ca la mijis jupj mpes. Dios mpes vele jupj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.<pb/>Dios pajal 'üsüs liji israelpan jis Jepa lal —nin tjowelepj Jesús po'ó. 


text:
<pb/>Jerusalén mo'o jámatsja na, Jesús soysoy la tepyala, jus tjinyuca. Casá tjá'asa tjemey. Dios Popel nin véletsja nin ca la mijis Jesús. Ninana tjevelá Dios Popel:<pb/> 


text:
“Po ma locj tjeyá nun, Jerusalén mo'o potjaqué.<pb/>Nun jis jepa ca ncuwim. Soysoy casá ca ma'ajam, ncuwim.” 


text:
<pb/>Nin tepyala na, Jesús discipulopan ma sin tji'yüsa Dios Popel tjevele jin tepyala. Locopyaya Jesús tepe'e, niswa jas tjijyünsa, tüpü'ü. Dios pajal püné la tjiji Jesús. Niná pjü tepyala na, discipulopan yola tepyala Dios Popel nin tjevele nin ca mpalas jupj jas tjejyama lal. Yola tepyala nin p'iyá la tjajay Jesús lal, Jerusalén mo'o tjac' na. 


text:
<pb/>Pülücj Jesús lal tjelejen̈ püna p'in, Lázaro niswa tüpü'ü la tjiji na. Yupj tjunuc, tjepjyacan̈ wa Jesús tjevele ncuwim Lazará 'amá jul mpe. Tjunuc Lázaro nyucunú tepyala niswá, pje'á tjac'. Yupj tjunuc mpes, tjepjyacan̈ mpes wa, lovin la p'a jis wala javelepj watsja niná tepyalá. 


text:
<pb/>Javeleptsja mpes, pajal pülücj jus nlay Jesús pajal 'üsüs la tjiji, yom p'in ma polel liji jinwá. Nin mpes ca jus cülayecj Dios jas tjejyama jupj. Mpes tjil la nyüjüsün̈ Jesús, Jerusalén nt'a jactsja na. 


text:
Fariseopan ts'a 'intsja pajal pülücj tjil la nyüjüsün̈. Yuwá tjowelepj: —Pjü quelel lijictsja ma la tjijicj cupj lovin. Más pülücj jupj lal japon quinam. Pjü way quelel sa con̈ Jesús. Jesús tjevele jupj pe'e jos Dios, ca gente 'ücj mpatjam. 


text:
<pb/>Lovin pülücj tjil fiesta niná nt'a, pjü año na. Tjil Dios wo nt'a Jerusalén nt'a. Tjil la veles Dios pajal 'üsüs, pajal püné. Fiesta nt'a tjil wa griegopan nepenowá, judiopan tulucj. 


text:
Griegopan Jesús quelel sa nuctsja, jupj lal la veles. Mpes tjil Felipe nt'a. (Jesús discípulo watsja Felipá. Betsaida mpe 'eseptsja jupj, Galilea mpe se jütütj nt'a.) Griegopan tjowelepj Felipe lal: —Jesús quelel si nucucj. 


text:
<pb/>Mpes Felipe tjemey, Andrés lal tjevele niná. Manas tjil Jesús nt'a, jupj lal tjowelepj griegopan quelel sa nuctsja jupj. 


text:
Jesús yupj jis lal tjevele: —Len̈ way Dios ca gente sin mü'üsüs la mijis napj pajal 'üsüs, pajal püné. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
T'üc' way ma pats' ca napj. Ma ni pü'í, nasapj ca mpü'üs. Ni pü'í, pajal pülücj ca mpatjam napj lal. Nin ca nsem setel sine jin p'iyá. Setel pjaní sine popé pajal pülücj vyala. 


text:
Nepénowa po quelel patja nosis nt'a. Ma jisas malala se palá, mpes ma polel lajay Dios jos jin. Yupj ma ca polel mpatjam Dios lal. Nepénowa ma nin yola ncu ca mpatjam nosis nt'a. 'Ücj wa cya'lin̈ Dios jos jin lajay mpes. Nin mpes yupj ca mpatjam wa lovin Dios lal. Nin lovin. 


text:
Najas napj mpes tsji' lajay nin p'iyá lajay napj lejay jinwá. Nin lajay niná, napj nomozopan ca nsem yupj. Napj ca mpü'üs nt'a, ne'aj ca mpatjam wa namozopan. Napj mpes tsji' lajay, Mpapay ca mveles wa yupj 'üsüs. 


text:
<pb/>”Pajal 'aplijila way napj quinam. Newa ma ca mvelé Mpapay lal: ‘Ncapj tjep'ya'sa ma ma 'ü'nacj’. Tjacuwis malala la pal napj, la mas napj. Nin mpes tjacuwis nosis nt'a. 


text:
Jesús Popay lal tjevele: —Mpapay, pjü sin tjü'üsüs lis mijin jipj pajal 'üsüs, pajal püné wa. Tjevele na niná, tsjun po'o nepé vele tjapjaca niná: “Nasa sin tji'yüsa la tjejay napj pajal 'üsüs, pajal püné wa. Nin ca la mejay niswá.” 


text:
Pajal pülücj ne'aj tjatja Jesús tjá'asa nt'a. Tjepjyacan̈ wa tsjun mpe tjevele. Mop'in ma jus nlay tsjan niná yupj tjepjyacan̈. Nepénowa tjowelepj t'i'ila pjac tjepjyacan̈. Nepénowa tjowelepj: —Ángel nepé tjevele Jesús lal. 


text:
<pb/>Mpes Jesús jis lal tjevele: —Tsjun mpe vele tjapjaca, napj mpes tjapjaca tulucj. Napj selé Mpapay pjoca. Nun mpes vele tjapjaca tsjun nepé, ca nun mponé napj mpes. 


text:
Len̈ way ca malala jis mpalas gentas, malala la tjajay mpes. Quina diablo jyü'ta nosis nt'a. Malala ca mpalas wa jupj. Len̈ way Dios na'aj ca la nts'iyas jupj, ma müjü'tüs diablú. 


text:
Napj ca pajal 'üsüs la mejay gente mpes. Niyom ca nin müjünsücj, campanya ca ma valacj napj. Nin tepyala na, napj pjü gente ca jis capj mp'acj mponecj napj mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
Jupj tjevele tjepjyacan̈ pajal nin yólatsja jupj tjevele mpes. Tjowelepj: —Dios Popel vele Jepa Püné Dios se jamá qjuis capj la p'acj lovin ca mpü'üm jupj. Ninana selecj cupj. Jipj velen jipj p'iyá niná Jepa Püné Dios jas tjejyamá, mop'in velen wa yupj campanya ca mvalacj jipj, mya pats' ca. Jipj tulucj ca nacj Jepa niná Dios se jamá. ¿Pjacj ne jipj? 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Tsjicj way p'in ca mpü'üs nun lal. Napj jaw jinwá nun mpes. Nusin 'yüsa lejay Dios mpes. Napj nun lal pü'üs na, nusin tjü'üsüs nun. Ma nusin 'yüsa napj mpes, lovin ma ca jus nlayé 'onin 'ücj la püt'üs Dios lal. Ma nusin 'yüsam, püste nt'a lowiqué jinwá. Püste nt'a wine, ma selé ca'aj jama jupj. 


text:
Napj nun jis lal pü'üs na, toponé nun napj nin po'ó. Napj po'o poné, jaw tsjictjacj jinwá ca nsem nun. 'Ücj ca nusin mü'üsüs Dios mpes. Jesús nin tjevele na, tjemey. Yupj ma polel jus la nuc nt'a tjemey jupj. Judiopan ma topon Jesús niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj. 


text:
<pb/>Jesús pajal pülücj 'üsüs la tjiji sin la 'üsüs jis la jay Dios jas tjejyama jupj. Yupj tjunuc pajal 'üsüs la tjijá. Newa ma topon jupj lal. 


text:
Mpes nin tepyala Isaías tjevelá püná Dios mpes. Isaías profétatsja jupj. Ninana jupj tjevele Dios lal:<pb/>“Yupj ma topon cupj tjevelecj jipj mpes.<pb/>Ma wa jus nlay tsjan mpes pajal 'üsüs lejay jipj.” 


text:
“Dios yun tulucj jinwá lis tjiji yupj, mpes ma sin 'yüsa tsjan niná yupj januc.<pb/>Jupj lis tjiji yupj ma polel jisas tsjan 'üsüs, mpes ma t'üc' way sin 'yüsa yupj.<pb/>Yupj newa ma quelel sa con̈ Dios, mpes napj ma polel lejay yupj ca 'üsüs jis mpalas Dios lal.” 


text:
Niná Isaías tepyaca Jesús po'ó. Jesús nosis nt'a cuwis secj p'in, Isaías jus tjinyuca. Jus tjinyuca jupj pajal 'üsüs, pajal püné. Nin mpes nin tjevele Jesús po'ó. 


text:
<pb/>Judiopan jis jepapan pülücj ma topon Jesús lal, mop'in nin, yupj sin popa pülücj topon jupj lal. Newa ma quelel javeleptsja nasa topon yupj. Lacj jeyaptsja fariseopan jis lal. Fariseopan ma jisastsja judiopan jis la veles Jesús niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj. Fariseopan tjowelepj judío ninana cüveles Jesús po'ó, yupj ca müjü'tücj jupj lovin ma polel ncuwim ne'aj judiopan 'a si mulú nt'a. Nin mpes lacj jeyaptsja. 


text:
Malálatsja ma quelel javeleptsja nasa topon Jesús lal. Yupj po jisastsja la p'a 'üsüs yola yupj mpes. Ma pajal nin yólatsja ncu Dios 'üsüs jólatsja yupj mpes. Jesús lal ma pyona, Popay lal 'a ma wa pyona. 


text:
<pb/>Jesús pajal yümücj tjevele ne'aj tjatja jis walap'a'á: —Napj lal pyona, ma pyona napj lal p'in. Pyona wa napj nin tjejyama lal. 


text:
Napj tjacuwis nosis casa'á, ca jyawca jinwá nsem napj gente pjü way mpes. Dios mpes sin 'yüsa lejay. Napj lal japon, ca sin mü'üsüs Dios po'ó. Püste lyawun̈ jinwá tulucj yupj. 


text:
<pb/>”Nepénowa napj velé pjyacan̈, newa ma nin lajay napj velé jin. Napj p'iyá ma ca mvelé yupj malala la tjajay. Jis capj la tül mpes tjacuwis tulucj. Napj nosis nt'a tjacuwis jis capj la p'acj gentas, 'ücj jis la patj Dios lal. 


text:
La p'a ca mveles malala la tjajay yupj, yupj ne ma quelel la najay, ma wa jisas napj velé. Pjü way napj tjevelé nin ca mveles yupj malala la tjajay. Nin ca nsem nin jawas tecya'lin̈ sin müjünsücj na. 


text:
Napj lovin vele secj napj nola jin. Mpapay nin tjejyama, ntjijütüta tsjan la veles, ne nin tjevelé napj. 


text:
Napj selé jupj tjevele mpes gente ca jus nlayecj 'onin nyuca 'ücj lo püt'üs jupj lal lovin. Mpes pjü way Mpapay vele napj lal, niná pjü way nin p'iyá velé napj —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Len̈ way ca fiesta la mijictsja yupj, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló. Jesús seletsja quina ca mim nosis mpe, Popay nt'a ca mim niswá. Lovin quelel lis tjiji jupj lal japon, nosis nt'a tapatjá. Jesús tüpü'ü na nosis nt'a, lovin quelel la síjitsja pajal. 


text:
<pb/>Nasa quelel t'yaja na, Jesús discipulopan jis lal tjá'asa lo las. Judas Iscariote pjaní wa ne'aj já'asatsja. Simón jatjam waytsja jupj, Judas. Jupj nasa quelel jis capj p'yá'satsja Jesús enemigopan 'ücj la tjilil Jesús. Diablo nin la tjiji Judas nin jólatsja jupj. 


text:
Jesús seletsja jupj Popay tje'yaya jupj p'iyá 'ücj lo jay pjü. T'üc' way pjü 'ücj la tjiji Jesús. Seletsja wa Dios mpe tjac', seletsja wa ne niswa Dios nt'a ca mim. 


text:
Mop'in mozo jinwá la tjiji jupj. Jas nisa jupj tjelyaja mpe, jas quip pje'apa jas tji'ipje. Pülül wolapé tjevyala, mozo liji jinwá. 


text:
Locopyaya 'üsǘ mo'o t'yu trasto mo'ó, jupj discipulopan jis tsjam sin la patsj. Pjaní pjaní jis tsjam sin tepe'e. Pülül jupj wolapé tjevyala mpe jis tsjam tjapjaja la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Tjac' wa Simón Pedro nt'a, jupj tsjom sin la patsj. Tjac' na, Simón Pedro Jesús lal la tji'yüya: —¿Ncu napj ntsjam ca jas mpa'in jipj? Jipj napj Nejepa. Ma najas jipj nin lejay napj mpes. 


text:
<pb/>Jesús jupj lal tjevele: —Po quina ma jin 'yüsa tsjan mpes nin lejay napj. P'a jyawca na ca jin mü'üsüs. 


text:
<pb/>Pedro tjevele: —Lovin ma ca ntsjam jas mpa'in. Jesús jupj lal tjevele: —Napj ma pjü salá way la 'ejay jipj, jipj ma polel ncapj cyon̈. 


text:
<pb/>Mpes Simón Pedro tjevele Jesús lal: —Pajal quelel cyapj cyon̈ jipj. Mpes ma najas ntsjam p'in mpa'in. Nin tepe'e namas, nay pjucj 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —'Ücj tsjyam way p'in jas la patsj quinam. Tja'as'üm na, salá way jipj. Ma jyas la 'as'üs niswá. Tjuwin mpes tsjyam way p'in te. Tsjyam jas tepyatsj na, p'yüy jas tüpwes salá way. Nun salá way jinwá quinam Dios lal. Jupj ma nin jola quinam nun malala la tjüjí. Mop'in ma nun pjü way salá jinwá Dios lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús seletsja pjacj ca jis lal ncuwim jupj enemigopan jis la tjilil jupj. Nin mpes nin tjevele: “Mop'in ma nun pjü way salá jinwá Dios lal”. 


text:
<pb/>Tecyawaja na sin tepe'e jis tsjam, jas quip pje'apa jas tücüi'pe niswá, 'etjele niswá. 'Etjele na, yupj jis lal tjevele: —Napj sin tepyatsj quinam nutsjom. ¿Ncu jus nlayé tsjan nusin tji'yüsa la tjejay nin la tjejay na? 


text:
Nun welé napj nusin 'yüsa la sejay, welé wa napj nun jis Jepa. 'Ücj niná nin welé na. T'üc' way niná napj niná. 


text:
Püné napj nun lal. Napj nun jis Jepa, nusin 'yüsa wa lejay; así nin napj nusin tepyatsj nutsjom. Napj nun jis mozo jinwá nin la tjejay napj. Mpes solejé más 'ücj nun pajal 'üsüs lojí nunwa mpes, mozopan jinwá. Tsjictjacj way nun pjü. 


text:
'Ücj nin lejay napj, 'ücj wa nin lojí nun. T'üc' niná. Nun más noypan tulucj napj lal. Mozo más püné tulucj jupj patrón lal. Auxiliar más püné tulucj jyü'ta lal. 


text:
Nun jus nlayé quinam más 'ücj lovin nin lojí nunwá. Nin lojí lovin, ca 'üsüs nujisas nsem —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús tjevele ca yupj popa pjaní malala la mijis jupj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: —Pjü nun mpes tulucj nin velé niná. Napj selé nun popa pjaní ma ca nin la mijis napj tjevelé. Napj la nu t'ya nun ca tsji' la müjí napj mpes. Napj pajal 'üsüs nujus nyuc pjü. Napj selé ca nin mpalas Dios Popel vele jin. Vele: ‘Najamica napj lal lyájatsja, po quelel malala la niji quinam’. Nin ca nsem, ca nin mpalas jupj Popel vele jin. 


text:
Quina velé nun jis lal nin ca mpalas. Nin tepyala tulucj custjay. P'a jawas ca mpalas. Mpes nin tepyala na napj tjevelé, newa ca mponé nun napj Dios Jatjam. 


text:
<pb/>”Napj ca nusin majam tsji' la müjí napj mpes. La p'a wa sin majam wa ca, tsji' la mijicj wa ca napj mpes. Jil na napj mpes, nepénowa yupj jil nt'a ca 'ücj jisas nsem yupj tjiquil. 'Ücj jisas yupj tjiquil, t'üc' way 'ücj jisas wa napj mpes, napj p'iyá tjacuwis jinwá. 'Ücj jisas napj tjacuwis, 'ücj jisas wa Dios mpes, jupj p'iyá tjac' jinwá. Jupj nin tjejyama napj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>T'üc' nin tjevele na Jesús, 'aplijila waytsja pajal. Jupj seletsja tsjan ca mpalas, mpes niná tjevele yupj jis walap'a'á: —Nun popa pjaní malala nyuca la mijis napj lal. Jupj ca jis lal ncuwim napj enemigopan, ca yupj ma tjililin̈. T'üc' way ca nin mpalas. 


text:
<pb/>Jesús jupj lal tjevele: —Pan tsjicj way caldas mo'o ts'yuc, 'ya lyaja jupj; napj jupj po'ó velé. Mpes Jesús pan tsjicj way 'in tjelepta, caldas mo'o ts'yuca, tje'yaya nlajas Judas. Judas Simón Iscariote jatjam waytsja. 


text:
Judas nt'ya na pansas, len̈ way Satanás jupj jos mo'o tjemey. (Satanás diablo jupj. Lapanen jis jepa jupj.) Jesús seletsja tsjan ca la mijis Judas quinam, mpes Judas lal tjevele: —Niná jipj quelel lejay, más 'in len̈ way la mijin jipj. 


text:
Judas t'emel jyámatsja pjü discipulopan yuts'a'á, Jesús juts'a'á wa. Mpes discipulopan nepénowa yólatsja Jesús nin tjevele jupj lal: “Jutja, jaylacj la mijin cupj qjuisas fiesta mpes nlajacj”. Nepénowa yólatsja jupj tjevele: “Jutja, jis ma'ayan niná gente jis t'emel cjuwá mpes”. Nin yólatsja yupj. Ma nin tjevele Jesús. Discipulopan ma sin 'yǘsatsja la p'in. 


text:
<pb/>Judas tjemey na, Jesús tjevele: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Quina gente ca nucucj ca 'üsüs la mejay napj. Napj lejay mpes ca jus nlayecj wa Dios pajal 'üsüs, pajal püné. 


text:
Napj nin lejay gente jus nlayecj Dios pajal 'üsüs, pajal püné. Nin mpes wa Dios p'iyá ca sin 'yüsa la mijis napj pajal 'üsüs, pajal püné wa. Len̈ way ca nin la mijis jupj —nin tjevele Jesús. Jesús yupj jis lal tjevele jupj ca mim quinam. 


text:
<pb/>Niná tjevele wa: —Tsjicj way p'in ca mo'os nun lal quinam, nun napj tsjictjacj jinwá. Nun pajal ca quelel nus nucú. Nun ca jisas nsem napj ca nucopj mp'acj. Nin p'in, nun ma polel lowú napj jum nt'a. Nin tjevelé judiopan jis jepapan jis lal; quina nin wa velé nun jis lal. 


text:
Mpes quina ca nu jyütütj tsjan la müjí, nenem 'a seyasa way. Ninana nu jyütütj: nunwa quelel la tjüjí nun. Napj quelel la nutjejay jinwá, najas nin p'iyá quelel la sojí nunwá. 


text:
Nun lovin quelel la sojí nunwá, pjü ca jus nlayecj nun napj discipulopan. Ca jus nlayecj nusin tji'yüsa napj mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Simón Pedro la tji'yüya Jesús lal: —¿Ca'aj mim jipj? Jesús jupj lal tjevele: —Napj jum nt'a jipj ma polel ncapj cyon̈ quinam. P'a jyawca na ca ncapj ncon̈con ne'aj, napj jum nt'a. 


text:
<pb/>Pedro tjevele jupj lal: —¿Tsjan mpes ma polel cyapj cyon̈ quinam napj? 'Ücj napj lal ni pü'í jipj mpes. 


text:
<pb/>Jesús jupj lal tjevele: —T'üc' tulucj 'ücj jipj lal jipj 'i pü'í napj mpes. Castlyaj la puyú secj p'in yacjaj, la con ca mvelen jipj ma nus nyuc. T'üc' niná —nin tjevele Jesús Pedro lal.<pb/>


text:
Jesús tjevele jupj discipulopan jis lal: —Po ma pajal nin nujola t'as napj ca mis mpes. Nasa toponé Dios pajal 'üsüs liji nun mpes. Nin p'iyá mponé wa napj pajal 'üsüs lejay nun mpes. 


text:
Mpapay wo pajal püné, pajal la püné ne'aj, pülücj ne'aj mpatjam. Napj ne'aj ca mis 'ücj la mejay ne'aj, nun 'ücj mpatjaqué nt'a. T'üc' way. Ma t'üc' nacj, ca cüveletsja niná t'üc' tulucj. 


text:
Napj ca mis 'ücj la mejay nun mpatjaqué nt'a. T'üc' way ca nin la mejay. Niswa ca ncuwis, ne ca nun jis lal mis napj lal mpatjaqué. Mpes napj pü'üs nt'a ne'aj wa ca mpatjaqué nun lovin. 


text:
<pb/>Tomás tjevele Jesús lal: —Ma selecj ca'aj jay jipj. Mpes ma wa selecj 'oyn nyuca ne'as la winin. 


text:
<pb/>Jesús tjevele Tomás lal: —Napj mpes p'iyá ca ne'as jay ne'aj, Dios nt'a. Napj mpes p'iyá ca nusin mü'üsüs t'üc' way Dios po'ó. Napj mpes p'iyá ca jipj mpü'üm jupj lal. Napj mpes way p'in 'ücj la winin Mpapay nt'a. Ma polel la winin jupj nt'a p'a 'isin. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa pjü jupj discipulopan jis lal: —Nun jus cülayé pjacj ne napj, ca jus cülayé wa pjacj Mpapay. Quina t'üc' way solejé pjacj Mpapay, jus tjunucú wa jupj quinam. 


text:
<pb/>Jesús jupj lal tjevele: —Pajal püs tüpü'üs nun jis lal. ¿Ncu ma jus nlayen pjacj ne napj? Nun popa nus tjinyuca na, nasa jus tjinyuca wa Mpapay. ¿Tsjan mpes velen: ‘Qjuis ma'ayan nucucj Pyapay?’ 


text:
¿Ncu ma pyon Mpapay napj mpes já'asa? ¿Ncu ma pyon napj Mpapay mpes 'os wa? Nin p'iyá ncupj. Napj tjevelé nun lal, ma napj nola jin tjevelé. Mpapay najas mo'o pü'ü. Jupj tsji' liji jupj jos jinwá napj mpes. 


text:
Najas mponé niná napj velé. Napj Mpapay mpes 'os. Mpapay napj mpes já'asa wa. Nun ma poné napj nin tjevelé mpes p'in, más 'ücj ca mponé napj pajal 'üsüs way lejay mpes. Mpapay Dios liji jinwá 'üsüs lejay napj. 


text:
<pb/>”Napj mpes pyona, nin p'iyá ca la mijis napj lejay jin p'iyá. T'üc' niná. Más 'in 'üsüs ca la mijis wa napj la tjejay lal. Napj ca mis mpü'üs Mpapay nt'a, mpes 'ücj ca 'üsüs la mijis. 


text:
Napj ca pjü la mejay nun lo moná napj lal, nun lo moná na napj mpes. Nin ca la mejay la p'a sin mü'üsüs la mejay Mpapay pajal 'üsüs, pajal püné. 


text:
Pjü 'ücj lo moná napj lal, napj mpes lo moná na. Napj mpes lo moná, pjü ca la mejay —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús tjevele jupj ca jas majamas Dios Cjües. 


text:
Napj p'iyá ca la mon Mpapay lal jupj ca p'a wa jas majamas nucopj la p'acj. Mpes nin ca la mijis Mpapay. P'a wa ca ncuwim nun nt'a nucopj la p'acj. Nucopj ncon̈cos lovin. 


text:
Ninana Dios Cjües jupj. Jupj gente sin 'yüsa liji t'üc' way Dios po'ó. Dios ma jisas ma polel jis la ta'es Dios Cjües yupj jisas mo'ó. Yupj ma jus nlay jupj já'asa. Ma salejepj pjacj jupj, mpes nin. Nun solejé cana Dios Cjües. Jupj nun jis lal pü'ü, ne jupj ca mpü'üm nujos mo'ó p'a jyawca na. 


text:
Po quina way nosis casá patjá ma ca nus nucucj niswá; nun p'in ca nus nucú niswá. Napj pü'üs mpes, nun mpatjaqué wa ca. 


text:
Nin jawas, Dios Cjües tjac' na nujos mo'o la püt'üs, nun ca jus nlayé napj Mpapay mpes 'os. Ca jus nlayé wa nun napj mpes jotjaqué wa. Ca jus nlayé napj nun mpes 'os wa. 


text:
¿Cana quelel la niji? Nun popa selé napj jyütütj, liji wa niná, ninana quelel la niji t'üc' way. Jupj quelel la niji na, Mpapay ca quelel la mijis jupj. Napj ca quelel la mejay wa jupj, ne ca mis jupj nt'a, jas mü'üsüs ca la mejay jupj napj mpes —nin tjevele Jesús yupj jis lal. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, Judas p'a wa (Judas Iscariote tulucj) la tji'yüya jupj: —¿Tsjan mpes jipj ca qjuisin mü'üsüs la mijin cupj p'in jipj mpes? ¿Tsjan mpes ma ca sin mü'üsüs la mijin pjü wa nosis casá patjá? 


text:
<pb/>Jesús jupj lal tjevele: —Nun popa quelel la niji na, napj velé jin liji jupj. Ninana liji na, Mpapay ca quelel la mijis jupj, ne cupj ca nlaca jupj nt'a jupj jos mo'o la püt'üs. Pjü ma quelel la najay, mpes ma wa pjü nt'a ca nlaca la püt'üs yupj jisas mo'ó. 


text:
Ma quelel la najay na, ma wa lajay napj velé jin. Nin mpes ma wa lajay Dios jos jinwá. Napj nusin 'yüsa lejay, ma napj nola mpes nin velé. Napj velé Mpapay jola mpes. Jupj nin tjejyama. 


text:
Dios Cjües tjac' na, jupj ca nusin mü'üsüs la mijis pjü way. Jupj ca la mijis nujola mpalas pjü way napj tjevelé nun jis lal. Jupj jac' nucopj la p'acj. Mpapay ca jas majamas jupj nun nt'a napj mpes. 


text:
<pb/>”Napj lejay ma nujola nsem pjü mpes. Napj ma nola jinwá, nin p'iyá ma nujola nsem lejay napj. T'üc' way nin lejay nun mpes. Más 'üsüs lejay nun mpes nosis casá patja lajay lal. Po ma pajal nin nujola t'as napj jum quinam. Ma wa locj meyá. 


text:
Nujola tapalas napj tjevelé nun jis lal. Tjevelé: ‘Napj jum nas quinam, niswa ca ncuwis nun nt'a’. Nun quelel la cüjí napj, 'ücj nujos nactsja nun napj jum Mpapay nt'a. Más püné jupj napj lal. 


text:
Nin tjevelé quinam nun jis lal, ma nin tepyala na p'in, mpes nin tepyala na napj tjevelé, nun ca mponé napj nin po'ó. 


text:
<pb/>”Ma polel pülücj la veles nun jis lal quinam. Diablo jac' quinam. Jyü'ta jupj nosis casa'á. Jupj p'iyá ma polel malala la nqjuijis. 


text:
Napj jum Mpapay jos jin lo jay. Najas nosis nt'a patja jus nlayecj ca napj pajal quelel lejay Mpapay, mpes pjü ni jütüta, pjü nin lejay napj. Mas quepé —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tjevele jupj liji 'ücj ca 'üsüs la qjuijicj Dios jos jin. Ninana jupj tjevelá: —Napj uva 'üpǘ ts'il jinwá. Nun napj mpjel jinwá. Mpapay uva jis pjel t'yüjü lo valas jinwá liji jupj. Nin liji jupj nun mpes. 


text:
Yom uva pjwel t'yüjü, nyuca pjwel ma vyala, t'yüjü jupj. La p'a wa vyala nyuca, tsjicj way p'in t'yüjü jupj, más pülücj lo valas. 


text:
Ninana la tjiji quinam Dios nun mpes. Nun toponé napj tjevelé, mpes jupj la tjiji nun 'ücj lojí jupj jos jin. 


text:
Najas lovin ncapj ncon̈có. Nun ncapj con̈có, napj ca nucopj ncon̈ wa. Nun ma ncapj con̈có, ma polel lojí Dios jos jin, yo pjwel t'ü ma vyala jinwá. 'Ücj ton̈ca na, 'ücj lo valas. 


text:
<pb/>”Napj uva 'üpǘ ts'il jinwá. Nun mpjel jinwá. Nun lovin ncapj con̈có, napj nucopj cyon̈ wa, t'üc' way nun ca pajal 'üsüs la müjí Dios jos jin. Napj ma nucopj p'yacj, nun ma polel lojí Dios jos jin. 


text:
Nun popa ma ncapj cyon̈ca, yo pjwel na'aj la ts'iya jinwá jupj. Yo pjwel na'aj la ts'iya, ts'üique jupj. Ts'üique mpes yom t'e'enca jupj, 'amá li ts'iyá, mpem ca quinam. 


text:
<pb/>”Nun lovin ncapj con̈có, nun lovin lojí wa napj tjevelé, nun 'ücj lo moná Dios lal nun nujos, ne nin ca la mijis jupj. 


text:
Nun pajal 'üsüs lojí Dios jos jin, la p'a ca jus nlayecj Dios pajal 'üsüs, pajal püné. Ca jus nlayecj wa t'üc' way nun napj discipulopan. 


text:
Mpapay quelel la niji jinwá, nin p'iyá napj quelel la nusejay nun. Lovin ncapj ncon̈có; nin lojí, napj ca quelel la numejay lovin. 


text:
Nun nin lojí napj tjijyütütj, napj ca quelel la numejay lovin. Nin p'iyá napj lal. Mpapay ntjijütüta jin la tjejay napj, mpes jupj quelel la niji lovin. 


text:
<pb/>”Najastsja 'ücj nujos nsem nun lovin, napj 'ücj najas jinwá. Nin mpes ninana tjevelé nun jis lal. La tjüjí na napj tjevelé jin, ca 'ücj nujos nsem nun pajal. 


text:
Ninana napj nu jyütütj: nunwa quelel la nutjüjí. Napj quelel la nutjejay jinwá, nunwa quelel la nutjüjí. 


text:
Napj ma velé quinam nun napj namozopan. Mozo ma selé tsjan mpes jupj patrón liji lijá. Quina velé nun napj najamicapan. Pjü Mpapay tjevele napj lal, pues pjü nusin tji'yüsa la tjejay nun. Nin mpes velé nun napj najamicapan. 


text:
<pb/>”Nun ma la ntjet'á napj. Napj la nu t'ya nun. Napj nusin tjejyam nun pajal 'üsüs la müjí Dios jos jin. Lovin ca 'üsüs mpalas nun 'üsüs la tjüjí mpes. Nin mpes, pjü lo moná Mpapay lal napj mpes, pjü ca nu ma'ayas jupj. 


text:
Ninana napj nu jyütütj nun: quelel la nutjüjí nunwá —nin tjevele Jesucristo. Jesús tjevele gente ma jisas jupj lal japon. 


text:
<pb/>Ninana tjevele wa Jesús: —Nun ncapj con̈có mpes, gente ma jisas nun. Nujola tapalas püs way nas yupj ma jisastsja napj. 


text:
Nun p'iyá nosis nt'a patja jinwá nacj, nosis nt'a patja quelel la quijicj wa nun, yupj sin popa jinwá. Nun 'a yupj jin tulucj. Napj p'iyá la nu t'ya nosis casá patja popé ncapj la con̈. Nin mpes nosis casá patja ma jisas nun. 


text:
Nujola tapalas napj tjevelé nun jis lal: ‘Mozo más püné tulucj jyü'ta lal’. Malala quelel la najaytsja napj, ca malala quelel la nusejay wa nun. Ma la tjajay napj tjevelé, mpes yupj ma wa ca la mijicj nun welé jin. 


text:
Ncapj con̈có, mpes ca nin la mijicj nun lal. Yupj ma sa nuc Dios, mpes nin. Dios nin tjejyama napj. 


text:
<pb/>”Napj ma 'ucuwistsja yupj nt'a jis lal la veles Dios po'ó, Dios ma nin jola cüpalastsja yupj ma japon. T'üc' way jola jupj quinam yupj ma japon mpes. Yupj nasa tjepjyacan̈ napj tjevelé, mpes malala nin, yupj ma japon. 


text:
Napj ma pajal püné la cüjaytsja, la p'a ma liji jinwá, Dios ma ca jola cüpalastsja pajal malala nin, yupj ma japon. Nasa tjunuc napj pajal 'üsüs la tjejay, newa ma jisas napj, ma wa jisas Mpapay. 


text:
Yupj jis papel tjevele jin tepyala. Tjevele: ‘Yupj sin nin ma jisastsja napj’. Jis papel vele Dios tjijyü'tá, mpes t'üc' tepyala jupj tjevelá —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa jupj discipulopan jis lal: —Dios Cjües ncuwim nucopj mp'a'sas. Tjac' na, jupj ca mveles gente jis lal jupj selé napj mpes. Jupj sin 'yüsa la siji t'üc' way Dios po'ó. Mpapay mpe jac' jupj. Napj p'iyá ca jas majam jupj Mpapay mpe. 


text:
Najas nun ca mvelé wa nun solejé way napj mpes. Nun lovin ncapj tocon̈có napj mwalá way sin tji'yüsa la tjejay na, newa nin —nin tjevele Jesús yupj jis lal.<pb/>


text:
Jesús tjevele wa niná: —Nin tjevelé nun jis lal, mpes nin tepyala na, napj tjevelé jin, newa ca mponé nun napj mpes. 


text:
Judiopan jis jepapan ca müjü'tücj nun lovin ma polel nlawú judiopan 'a si mulú nt'a. Más malala ca la mijicj wa. Nu ja'ünan na, pjü yupj ca yola nsem Dios jos jin lajay yupj. Nin ca nsem p'a jyawca na. 


text:
Yupj lovin ma cus tocon̈ Mpapay, ma wa ncapj tocon̈ napj. Nin mpes ca nin la mijicj yupj nun jis lal. 


text:
Nin tjevelé nun jis lal, mpes yupj ninana la nusejay na, nun ca nujola mpalas napj tjevelé ca nin mpalas. Ma nin tjevelé püna p'in, napj nun jis lal tüpü'üs mpes. Jesús tjevele Dios Cjües ca ncuwim. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa jupj discipulopan jis lal: —Mpapay nin tjejyama. Napj ca mis quinam jupj nt'a. Newa ma pjaní nun popé nla 'yüya ne ca'aj jum napj. 


text:
Mop'in más 'üsüs nun mpes napj jum. T'üc' way niná. Napj ma jum, Dios Cjües ma ncuwim nucopj la p'acj. Napj jum, jas majam ca jupj nun nt'a. 


text:
Jupj tjac' na, jupj ca sin mü'üsüs la mijis gentas t'üc' way malala nyuca la tjajay yupj. Ca sin mü'üsüs la mijis wa tsjan t'üc' way 'üsüs Dios lal. Ca sin mü'üsüs la mijis Dios ca jis capj ntülüs malala lajay. 


text:
<pb/>”Napj mis ca Mpapay nt'a, ne nun ma ca nus nucú quinam. Mpes ca Dios Cjües sin mü'üsüs la mijis wa t'üc' way napj 'üsüs, Dios nt'a tjum mpes. 


text:
Diablo jyü'ta nosis nt'a po quina way p'in; Dios nasa tjevele jupj ca cus ntülüs diablú. Mpes Dios Cjües gente ca sin mü'üsüs la mijis wa Dios ca jis capj ntülüs malala nyuca lajay. 


text:
<pb/>”Pülücj quelel velé nun jis lal custjay, pajal ca pülücj nacj nun jis lal. Mpes ma ca pjü mvelé nun jis lal quinam. 


text:
Dios Cjües tjac' na, jupj ca nusin mü'üsüs la mijis pjü way t'üc' way. Jupj gente sin 'yüsa la siji t'üc' way Dios po'ó. Jupj ma vele jupj jola way jin p'in. Jupj tjapjacá, nin ca mveles. Nun jis lal ca mveles p'a jyawca na ca mpalas. 


text:
Lovin ca sin mü'üsüs la mijis gentas napj pajal 'üsüs, pajal püné. Jupj ca nusin mü'üsüs la mijis napj velé. 


text:
Pjü way Mpapay vele, nin p'iyá velé wa napj. Mpes tjevelé: ‘Jupj ca nusin mü'üsüs la mijis napj velé’. 


text:
<pb/>”Püs way tepyala na, ma ca nus nucú. Locopyaya p'a wa püs tepyala na, nun ca nus nucú niswá, Mpapay nt'a jum mpes —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan ma sin tji'yüsa Jesús tjevelá. Mpes yupj nepenowá yuwá tjowelepj: “¿Tsjan vele niná? Jupj vele püs tepyala na, ma ca jus nucucj. Locopyaya p'a wa püs tepyala na, ca jus nucucj niswá. Tjevele wa Popay nt'a ca mim.” 


text:
Ma sin tji'yüsa mpes newa jis la tjü'üy yuwá: “¿Tsjan quelel vele niná: ‘püs tepyala na’ ca nin mpalas? Ma qjuisin 'yüsa jupj velá.” 


text:
<pb/>Jesús seletsja yupj quelel la 'üytsja jupj lal. Mpes jupj tjevele yupj jis lal: —Nun nu la tjü'üyá nunwá tsjan mpes napj tjevelé püs tepyala na, ma ca nus nucú. Locopyaya p'a wa püs tepyala na, ca nus nucú niswá. 


text:
T'üc' way niná. Pajal 'aplijila ca nsem nun. Pajal ca la mpuyú. Nin tulucj Dios ma jisas jis lal. Yupj pajal 'ücj jisas nsem. Nun p'in pajal 'aplijila ca nsem malala tepyala mpes. Locopyaya pajal 'ücj nujisas mpalas. Nun ca jus nlayé malala tepyala pajal 'üsüs. 


text:
Quepj tsjicj way quelel mya'na na, 'aplijila pyala jupj malala jos ca mpalas quinam. Tsjicj tjemya'na na, 'ücj. Tsjicj jamay pajal 'ücj jos tsjicj way tjac' quinam. Mpes ma jola quinam pajal vyájatsja yas nam. 


text:
Quina 'a nin wa nun jis lal. Nun 'aplijila quinam. P'a jyawca na ca nu mü'ü'süs. Napj ca nujus nuc niswá, ne pajal ca 'ücj nujisas nsem nun. Nin tepyala na, la p'a ma ca polel la qjuijis 'aplijila cüpalas nun. 


text:
<pb/>”Nin tepyala na, ma ca nla mü'üyá napj lal. T'üc' way la talata lo moná Mpapay lal, jupj ca nu ma'ayas nun, napj mpes lo moná mpes. 


text:
Custjay lo moná secj nun napj mpes. Najas lovin la moná, ne nun lo moná nta'é ca. No'oté lo moná, mpes pajal ca 'ücj jisas nsem nun t'üc' way. 


text:
<pb/>”Napj tjevelé nun jis lal costa way 'in jas la 'üsüs. P'a jyawca na ma ca nin nsem. Ma ca nin jinwá velé nun jis lal. 'Ücj jas la 'üsüs mvelé nun jis lal Mpapay po'ó. 


text:
Ninana tepyala na, napj ma ca la cümon Mpapay lal nun mpes. Nun p'iyá ca la moná Mpapay lal, napj mpes lo moná mpes. 


text:
Nun quelel la ntüjí. Nasa toponé wa Dios mpe tjacuwis. Nin mpes Mpapay quelel la nusiji wa nun, ne 'ücj ca nsem nun lo moná jupj lal. 


text:
T'üc' way Mpapay mpe tjacuwis. Nosis nt'a tjacuwis napj. Quina mis wa ca niswá nosis casá pem. Mpapay nt'a ca mis niswá —niná Jesús tjevelá. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, jupj discipulopan tjowelepj jupj lal: —'Üsüs qjuisin 'yüsa velen quinam. Parábola mpes tulucj qjuisin 'yüsa lejay quinam. 


text:
Cupj jus nlayecj quinam jipj pjü selen. Jis la 'üy secj p'in, jipj selen tsjan quelel lya 'üy yupj. Nin mpes pyonecj Dios mpe tjacuy jipj. 


text:
Pjü ca nts'equenequé. Pjü ca nuwó nt'a nlawú, ne napj nasapj ca mo'os. Len̈ way ca nin mpalas. Mop'in ma ca nasapj nsem napj, Mpapay napj nlal. 


text:
Najas nun ma nin nujola nsem; najas 'üsüs mpatjaqué nun ncapj con̈có mpes. Nin mpes niná tjevelé nun jis lal. Nosis casá patja ma jisas napj, mpes malala ca nu mpalas neneyawá. Po ma locj tjeyá. Napj más pünetsja lovin nosis nt'a patja jis lal. Lovin nin —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tecyawaja tjevele na niná discipulopan jis lal, jupj tjinyuca tsjun po'ó, tjevele Popay Dios lal. Tjevele: “Mpapay, quina ca ma pats'. Jipj nt'a ca mis niswá, jipj tjevelen jin. Sin tjü'üsüs lis mijin gentas napj pajal 'üsüs, pajal püné. Mpes wa napj mpes ca sin mü'üsüs wa jipj pajal 'üsüs, pajal püné. 


text:
Jipj ntje'an 'ücj jis müjütütj pjü gentas. Mpes gente jipj ntje'an 'ücj lovin ca mpatjam jipj lal ca la mejay napj. Nin mpes la 'e mon gente sin mü'üsüs lis mijin napj 'üsüs, napj püné. 


text:
Yupj cyapj jacon̈ na, ncapj jacon̈ wa na, yupj lovin ca mpatjam jipj lal. Jipj pjaní t'üc' way Dios. Jipj nin tjejyam jis capj la p'acj gentas, püna tjevelen jin. 


text:
<pb/>”Nosis nt'a napj sin 'yüsa la tjejay jipj pajal 'üsüs, pajal püné. Pjü way tecyawaja la tjejay jipj ntjijütütj. 


text:
Mpapay, nosis cjuwatsja na p'in, cupj 'a mulutsja pajal pünetsja. Quina la 'e mon napj pajal püné ca nsem niswá jipj püt' nt'a, püna jin p'iyá. 


text:
<pb/>”Napj sin 'yüsa la tjejay noyomes nenem jipj po'ó. Jipj ntje'an yupj, nosis casá patja sin popé. Yupj jipj jits'a'atsja yas nam, ne jipj ntje'an yupj quinam. Yupj la tjajay jipj tjevelen jin. 


text:
Jipj tjevelen napj lal, napj tjevelé nin p'iyá yupj jis lal. Yupj jisas napj tjevelé. Salejepj t'üc' way napj jipj mpe tjacuwis. Topon wa jipj nin tjejyam. 


text:
<pb/>”Quina la 'e mon yupj mpes. Ma la 'e mon jipj ma jisas mpes. La 'e mon jipj ntje'an mpes p'in. Jipj jits'a'á way yupj, mpes quina la 'e mon yupj mpes. 


text:
Pjü napj nats'a'á, jipj jits'a'á wa; jipj jits'a'á, napj nats'a'á wa. Niná noyomes la p'a sin 'yüsa la tjajay napj pajal 'üsüs, pajal püné. 


text:
<pb/>”Nasa ca mis quinam napj nosis mpe. Mop'in ninana noyomes ca mpatjam nosis nt'a custjay. Napj jipj nt'a ca mis. Mpapay Dios, pajal 'üsüs way jimpe. Jipj ntje'an niná noyomes. Mpes najas jis majaman, jipj pjü 'ücj lejay mpes, ca yupj lovin cyapj ncon̈cocj. Nin mpes yupj pjü nin p'in yola ca nsem yom pjaní jinwá, cupj jin p'iyá. 


text:
Napj tüpü'üs na yupj jis lal, napj p'iyá lovin jis tjejyamá, mpes lovin cyapj tocon̈ yupj. Jipj püné mpes 'ücj nin la tjejay. Jis tjejyamá ne p'a wa ma malala lis tjiji. Ma pjaní len̈ tjevyala. Pjaní p'in tjemey. Ma quelel cyapj cyón̈catsja jupj. Jupj lovin malala lajay popa p'iyatsja. Jipj Pyapel tjevele ca nin mpalas, ne nin tepyala, ca nin mpalas jipj Pyapel tjevelá. 


text:
<pb/>”Quina ca mis jipj nt'a. Ninana tjevelé nosis nt'a 'os na p'in, yupj pajal 'ücj jisas la sejay, napj pajal 'ücj najas jinwá. 


text:
Nas tjevelé yupj jis lal tsjan niná jipj quelel velen gente jis lal. Nosis nt'a patja ma jisas yupj quinam. Yupj ma yuwal yola nosis casá patja jis lal, napj jinwá. Napj ma wa yuwal nola nosis casá patja jis lal. Mpes nosis casá patja ma jisas yupj. 


text:
Ma la 'e mon jipj ca jis man yupj nosis mpe. Napj la 'e mon jipj ca majaman yupj, diablo ma malala lis mijis yupj. 


text:
Gente jipj ntje'an ma nin p'in yola nosis nt'a patja jis lal. Nin p'iyá napj. Napj ma wa nin p'in nola nosis casá patja jis lal. 


text:
Sin tjü'üsüs lis mijin t'üc' way. Nin la mijin niná noyomes pajal 'üsüs witjacj ca nsem, ne ca yupj la mijicj jipj velen jin p'in. Pjü jipj velen t'üc' way. 


text:
Napj nin lejay jipj velen jin lovin, ca 'üsüs jis mpalas yupj. Napj nin lejay mpes, t'üc' way yupj 'ücj ca la mijicj wa jipj velen jin lovin. 


text:
<pb/>”Ma la 'e mon noyomes qui jatja mpes p'in. La p'a mpes 'a le mon wa. La p'a wa ca mponecj napj lal, niyom qui jatja javelepj mpes. Jipj lal velé yupj mpes wa. 


text:
Pjü mpes la 'e mon nin p'iyá ca yola nsem pjü, cupj jin p'iyá. Jipj napj mpes jac'; napj jipj mpes 'os wa. Mpapay, najas ca nin p'iyá nsem, yupj ca majatjum cupj mpes. Nin mpes nosis nt'a patja mponecj ca jipj nin tjejyam. 


text:
Jipj la tjejay napj 'ücj la cüjay. Napj nin p'iyá la tjejay yupj jis lal. Napj la tjejay ca yupj 'ücj wa la quijicj, napj jin p'iyá. Nin mpes 'ücj nin p'iyá yola ca nsem yupj yuwá, cupj nin p'iyá qjuiyola jinwá. 


text:
Napj yupj mpes 'os; jipj napj mpes jac' wa. Nin mpes 'ücj ca nin p'iyá yola yuwá t'üc' way. Nina jis tepyala na, nosis casá patja ca jus nlayecj jipj napj nin tjejyam. Ca jus nlayecj wa jipj quelel la sejay napj mpes japon, jipj quelel la nejay jinwá. 


text:
<pb/>”Mpapay najas gente jipj ntje'an mpatjam wa napj pü'üs nt'a. Najas ne'aj ca jus nlayecj jipj la ntjejay napj pajal püné. Nosis cjuwatsja na, jipj quelel la nejaytsja, mpes jipj la tjejay niná napj mpes. 


text:
Mpapay, jim 'a pajal 'üsüs. Nosis casá patja ma jis januctsja jipj; napj 'a jis nuctsja. Ninana noyomes jus nlay jipj nin tjejyam. 


text:
Napj sin 'yüsa la tjejay jipj mpes. Newa ca sin 'yüsa la mejay. Nin mpes jipj quelel la ntjejay jinwá, nin p'iyá ca quelel la mijicj yupj p'a wa, ne napj ca mpü'üs yupj jisas mo'ó”, nin tjevele Jesús Popay lal.<pb/>


text:
Jesús nin tjevele na niná, nepé tjemey jupj discipulopan jis lal. 'Üsǘ vequecj la pja na'aj po'ó tjil. Cedrón lotsja jupj, 'üsǘ vequecj la pja nt'a. Ne'aj sin lejen̈. Sin lejen̈ mo'o tjemey Jesús, jupj discipulopan jis lal. 


text:
Judas Jesús enemigopan jis capj p'yá'satsja jis la tjilil Jesús. Jupj selé watsja Jesús tjemey nt'a. La pülücj Jesús jupj discipulopan 'a jis tjimyula ne'aj, mpes seletsja Judas. 


text:
Nin mpes Judas pajal pülücj jis lal tjac' militar romanopan, Jesús tjá'asa nt'a. Auxiliarpan nepénowa jis lal tjac' wa. Auxiliarpan sacerdote noypan mpe tjiquil, fariseopan mpe wa tjiquil. 'Iyó jaw, lámpara jaw wa tjiquil. Pjü way 'ücj jis la palan tjiquil. 


text:
Jesús seletsja tsjan ca mpalas jupj quinam, pjü way seletsja. Mpes Jesús pje'á tecyala la nüjüsü yupj. Jis la tji'yüya: —¿Pjacj lo palá nun? 


text:
<pb/>Yupj jupj lal tjowelepj: —Cupj le palacj Jesús, Nazaret mpe 'esepj jupj. Jesús tjevele yupj jis lal: —Napj ne Jesús. Judas ne'aj wa tón̈catsja militarpan jis lal, auxiliarpan jis lal wa. Judas jis capj tjep'ya'sa Jesús enemigopan jis la tjilil Jesús. 


text:
Mpes Jesús jis la tji'yüya niswá: —¿Pjacj lo palá nun? Yupj jupj lal tjowelepj: —Cupj le palacj Jesús, Nazaret mpe 'esepj jupj. 


text:
<pb/>Jesús yupj jis lal tjevele: —Napj nuwola tjevelé napj ne Jesús. Nun napj la no palá, mpes jis tja'ayá mal noyomes napj lal jatjá. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele ca nin mpalas jupj Popay lal tjevelá. Yacjaj p'in nin tjevele Popay lal: “Napj jis tjejyamá mpes ma pjaní len̈ tjevyala jipj ntje'an popé”. 


text:
<pb/>Simón Pedro polomay tyá'atsja jupj. Polomay syults'a quinam ne'aj tjiquil popa jay lo jocj. Yom pjaní jay tjejyo'o, pjots' li'inyampe taná t'yüjü jupj. Niná yomen Malco lotsja jupj. Mozo waytsja jupj sacerdote más püné mpes. 


text:
Jesús ma jostsja pjots' tjejyo'o. Mpes tjevele jupj lal: —Vaina mo'o jas tjejyama jipj polomay. Mpapay jos malala ne palá quinam. Najas jupj jos jin ca ma palas. Ma ca nts'equenes. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, niyom pülücj ntji'lin̈ Jesús. Nin la tjajay militar romanopan, yupj jis jepa 'ots'ipj, judiopan auxiliarpan 'ots'ipj. Tsupapj jupj pjwel po'ó. 


text:
Tjaman jupj judío püné nt'a mwalá way. Judío niná Anás lotsja. Caifás joyomtsja jupj. Joway sacerdote más pünetsja nin tepyala na. 


text:
'In lacasana Caifás p'iyá tjevele judiopan jis jepapan jis lal más 'ücj yom pjaní mpa'is, ca ma nca'lin̈ judiopan pjü way. Pedro tsyüpünǘ Jesús discípulo jupj. 


text:
<pb/>Simón Pedro Jesús cjüil tjemey campapé. Discípulo p'a wa cjüil tjemey wa. Sacerdote más püné ne'as jus tjinyuca discípulo niná. Si nucutsja mpes, jupj 'ücj wama tjemey wosis t'asiyú tjüwücj mo'ó, Jesús tjá'asa nt'a. 


text:
Pedro newa tüwütüwǘ ton̈ca jun vilicj nt'a. Tsjücjüim jun vilicj jyámatsja. Discípulo ma'ajapj si nucutsja sacerdote más püné, mpes niswa jun vilicj nt'a tjemey, tjevele jun vilicj jyama lal. Nin mpes Pedro lal tjac' t'asiyú tjüwücj mo'ó. 


text:
Jun vilicj jyama tjevele Pedro lal: —¿Ncu Jesús discipulopan popa wa jipj? Pedro tjevele: —Nin tulucj. 


text:
<pb/>Pajal tsjojósetsja. Mpes mozopan 'awa jus t'ol 'etsjecj mpes. T'asiyú tjelejen̈ jis la sis. Nin la tjajay wa militarpan. Pedro yupj jis lal ton̈ca wa la sis. Anás la tji'yüya Jesús lal. Jostsja tsjan mpes mveles malala la tjijá. 


text:
<pb/>Anás sacerdote más pünetsja püna p'in. Jupj la tji'yüya Jesús lal jupj discipulopan sin po'ó. La tji'yüya wa tsjan sin tji'yüsa la tjiji jupj. 


text:
Jesús jupj lal tjevele: —Napj tjevelé pjü 'ücj jis la pjac nt'a. Wosis judiopan 'a si mulú nt'a sin 'yüsa la tjejay napj lovin. Dios wo nt'a sin 'yüsa lis tjejay wa, pjü judiopan 'a si mulú nt'a. Pequé tjevelé tulucj. 


text:
¿Tsjan pjucj nin nla 'yüy napj? Pülücj tjepjyacan̈ napj tjevelé. Jis la tji'yüya tsjan tjevelé. Yupj salejepj. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, auxiliar pjaní Jesús wola po'ó tyüla jupj. Ne'aj p'in tón̈catsja. La tji'yüya Jesús lal: —¿Tsjan pjucj tjevelentsja nin jinwá, sacerdote más püné lal? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Malala tjevelé tulucj. Napj malala tjevelé, pjü jis walap'a'a mvelen tsjan malala tjevelé. Napj 'ücj tjevelé, ¿tsjan mpes nawala po'ó tyül? —tjevele jupj. 


text:
<pb/>Yacjaya Anás Jesús jas tjejyama Caifás nt'a. Caifás sacerdote más pünetsja quinam. Jesús tsyu'pa tjemey. Pedro niswa tsyüpünǘ Jesús discípulo jupj. 


text:
<pb/>Mwalá way p'in, Jesús ne'aj ton̈ca na p'in, Simón Pedro 'awa nt'a ton̈ca süise. La p'a ne'aj lejen̈tsja la tjü'üy jupj lal: —¿Ncu jupj discipulopan popa wa jipj? Pedro tsyüpünǘ. Tjevele: —Nin tulucj nam. 


text:
<pb/>Yom p'a wa ne'aj tón̈catsja, mozo watsja jupj sacerdote más püné mpes. Mozo nenem pjots' jay tjejyo'o jopey. Pedro p'iyá mozo jopey pjots' jay tjejyo'o. Mpes jupj tjevele Pedro lal: —Napj nola napj jis tjinyuc sin lejen̈ nt'a Jesús lal. 


text:
<pb/>Pedro niswa tsyüpünǘ. Len̈ way la tipiya costlyas. Judiopan jis jepapan jisastsja jepa romano ca cus ntülüs Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya yupj Jesús lal tjil Caifás wo mpe. Jepa romano wo nt'a tjaman jupj. Pajal püstaptsja. Judiopan jis jepapan jisastsja jepa romano ca cus ntülüs Jesús. Yupj p'iyá ma wama tjil jepa romano wo mo'ó. Yupj yólatsja ma polel wama mal judío tulucj wo mo'ó. Judío tulucj wo mo'ó jil, malala nsem yupj Dios lal. Malala yupj Dios lal, ma ca polel nlajacj oveja pisis fiesta na, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló. 


text:
Nin mpes jepa romano pje'á tjac' yupj nt'a. Jepa romano Pilato lotsja jupj. Jupj tjevele judiopan jis jepapan jis lal: —Nawala tjowelé tsjan la tjiji yom niná. 


text:
<pb/>Yupj jupj wola tjowelepj: —Yom niná ma malala nyuca la qjuijistsja, ncupj ma ca 'ucumantsja cus cütül. 


text:
<pb/>Yupj nin tjowelepj na, Pilato yupj jis lal tjevele: —Nun p'iyá tjamanú jupj. Nun la tjü'üyá ncu malala la tjiji. Nun jis jepapan jajütütj jin la müjí jupj lal. Yupj tjowelepj jupj lal: —Ncupj qjuis jepapan jajütütj la 'ünan jupj. Jipj judío tulucj. Jipj jyütütj ma polel la qjuijicj niná ncupj. 


text:
<pb/>Nin mpes nin tepyala Jesús tjevelá. Jupj tjevele cruz po'o ca mvalas, mpa'is. Judiopan ma salejepj la 'ünan cruz po'ó. Romanopan cruz po'o jis capj jatül. 


text:
Pilato wo mo'ó tjemey niswá, tjevele ncuwim Jesús. La tji'yüya jupj lal: —¿Ncu jipj judiopan jis jepa püné? 


text:
<pb/>Jesús la tji'yüya jupj lal: —¿Ncu jipj p'iyá quelel selen mpes nla 'yüy niná? ¿Ncu p'a wa javelepj mpes nla 'yüy? 


text:
<pb/>Pilato tjevele: —Napj p'iyá quelel selé tulucj. Judío tulucj nam. Jipj gente popa tucuman jipj napj nt'a, napj cyapj la tül. Sacerdote noypan p'iyá la tjajay niná. ¿Tsjan malala la tjejay jipj? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —T'üc' way Jepa napj, mop'in napj nosis casá jajütütj jin lejay tulucj. Napj cüjütütj nosis nt'a jajütütj jinwá, napj ca jis cüjütütj namozopan jis la palan judiopan jis lal, ma ma tjililin̈. Yupj ma nin la tjajay. Napj qui'á jajütütj jin tulucj. 


text:
<pb/>Mpes Pilato tjevele Jesús lal: —Nin velen t'üc' jepa jipj. Jesús jupj lal tjevele: —T'üc' way. Napj ne jepa. Napj tjacuwis nosis casa'á t'üc' way la veles gente jis walap'a'á, napj selé mpes. Nin mpes tjacuwis napj. Gente quelel salejepj tsjan t'üc' way, yupj pjyacan̈ napj velé. Napj velé jin lajay wa yupj. 


text:
<pb/>Pilato tjevele Jesús lal: —Ma polel jus cülayes tsjan t'üc' way. Pilato nin tjevele na, niswa pje'á tjemey judiopan la nuctsja nt'a. Tjevele yupj jis lal: —T'üc' la tji'yüy napj. Ma polel la veles jupj malala li jam. 


text:
Napj lovin yom pjaní se jam cawilta mpe nun jis fiesta pyala na, fiesta ‘Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey’ ló. Lovin nin lejay nun mpes. ¿Ncu nujisas Jesús se jam cawilta mpe nun mpes? Jupj judiopan jis jepa püné. 


text:
<pb/>Pilato tjevele na niná, yupj la tupuyupj: —Ma qjuisas se jam jupj. Qjuisas Barrabás se jam. Barrabás pwequepj waytsja jupj.<pb/>


text:
Nin tjevele na, Pilato jis tjijyü'ta jupj militarpan mo'o jasüp Jesús 'üpǘ mpes, ne nin la tjajay yupj. 


text:
Militarpan la tjüpjüts'ün wa Jesús. Yo pjwel jam jus tjulujupj Jesús jay la 'onsos. Jesús jay tjo'onsopj, corona jay tjá'asatsja jinwá. Je jas tücüipap wa. Jepa püné jas quip jin justa la tjajay. 


text:
La pülücj jupj wolap'a'a jiquil watsja, javeleptsja: —Qjuisas 'ücj jyas mpü'üm. Jipj jepa püné judiopan jis lal. Nin tjowelepj na, wola po'o jatültsja jupj. Pilato ma quelel jyǘ'tatsja jis la 'ünan Jesús. La p'a jisastsja mpes la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Niswa pje'á tjac' Pilatá, judiopan tjatja nt'a. Tjevele yupj jis lal: —Quina ca mvelé Jesús ncuwim, nun jus nucú. Mpes jus nlayé napj ma tjinyuc malala la tjijam. 


text:
<pb/>Mpes pje'á tjac' Jesús. Yo pjwel jam jay já'asatsja custjay jupj. Jas quip je militarpan jas tücüipap newa sa capyatsja jupj. Jesús tjac' na, Pilato judiopan jis lal tjevele: —Jus 'unuca niná yomen. 


text:
<pb/>Sacerdote noypan jus tjunuc na Jesús, yupj yümücj tjowelepj: —Cruz po'o tjevyala jupj, mpa'is. Cruz po'o tjevyala jupj, mpa'is. Nin p'iyá yümücj tjowelepj wa yupj jis militarpan. Pilato tjevele yupj jis lal: —Nam ma ca müjütütj niná. Nun p'iyá cruz po'o tjovalá jupj. Napj nasa la tji'yüy tjinyuc jupj. Napj velé jupj ma la tjiji nun welé jupj po'ó. 


text:
<pb/>Judiopan tjowelepj Pilato lal: —Jupj tjevele jupj p'iyá Dios Jatjam. Ncupj qjuis jepapan jajütütj ma polel la veles nenem. Jajütütj tepe'e nas ca cus ntül nin tjevele mpes. 


text:
<pb/>Pilato ts'i tji'ina Jesús lal, ma lal tjevele mpes. Mpes tjevele Jesús lal: —¿Ncu ma velen napj lal? Napj ca 'ücj jin cüjam, 'ücj wa ca cüjütütj cruz po'o cüvalacj, ca 'i quipats'. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —Dios 'e tje'aya 'ücj lo jütütj 'oyn nyuca la cüjay napj lal. Dios ma que'as, jipj ma ca cüjütütsja 'oyn nyuca la cüjay napj lal. Nin mpes yom p'a wa más malala la tjiji jipj lal, jupj nlal tjac' jipj nt'a. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, Pilato pajal quelel se jamatsja Jesús. Mop'in yümücj tjowelepj judiopan: —Jipj se jam niná, romanopan jis jepa püné jomica tulucj jipj. Jesús vele jupj p'iyá jepa püné. Yom pjaní nin vele jepa püné wa jupj, enemigo jupj romanopan jis jepa püné lal. 


text:
<pb/>Pilato nin tjapjaca na yupj tjowelepj, pje'á tjac' Jesús lal. Pilato silla casá tjá'asa nin la veles ncu cus ntülüs Jesús. Nin mpes niná sillas. Jupj palá 'etjele na silla casa'á, pjü jus nlay jupj ca mveles quinam ncu sa tül. Silla nt'a Gabato ló ne'aj. Ncupj velecj “Pe Noypan 'Ama'á”. 


text:
Judiopan newa fiesta lajaytsja, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló. Yacjaj pjü 'ücj lajaytsja ya mpes, ya ma polel tsji' la mijicj fiesta mpes. Lots'ac' culupwen nt'a já'asa nas. Pilato judiopan jis lal tjevele quinam: —Jus tjunuca nujepa püné. 


text:
<pb/>Pilato nin tjevele na, yupj yümücj tjowelepj: —¡Tjü'ü'na jupj! ¡Tjü'ü'na jupj! Cruz po'o tjevyala, mpa'is. Pilato tjevele yupj jis lal: —Malala nyuca nujola nun. Malala nin nujisas napj ca müjütütj yupj ca cruz po'o mvalacj nujepa püné. Sacerdote noypan jupj wola tjowelepj: —Romanopan jis jepa püné, cupj qjuis jepa püné jupj. Len̈ p'am. 


text:
<pb/>Mpes Pilato tjijyü'ta yupj jisastsja jin ca nsem. Tjijyü'ta militarpan Jesús cruz po'o ca mvalacj. Yupj Jesús cruz po'o tjovalapj la 'ünan. 


text:
<pb/>Niná tjijyü'ta mpes militarpan tjil Jesús lal. Jesús p'iyá cruz tjyama jámatsja. Jay Pjucj Cjüele lotsja ne'aj, jupj tjemey nt'a. “Gólgota” tjowelepj judiopan jis tin. 


text:
Ne'aj Jesús cruz po'o tjovalapj. Niyom p'a wa mat'eyá cruz po'o jis tjovalapj wa p'a wa cruz po'ó. Jesús t'empe jis tjovalapj. Jesús tón̈catsja culupwen yupj jis lal. 


text:
Pilato tjijyü'ta tabla mpaquecj, Jesús jay pjucj nt'a lo valas cruz po'ó. Tabla niná mo'o tepyaca tsjan mpes cus tül Jesús. Ninana tepyacá niná: <n>NINANA JESÚS, NAZARET MPE 'ESEPJ</n>. <n>JEPA PÜNÉ JUPJ JUDIOPAN JIS LAL</n>. 


text:
<pb/>Jesús cruz po'o tjovalapj nt'a ne'aj way p'in Jerusalén nepem. Nin mpes judiopan pülücj mo'o tjowelepj niná mo'o tepyacá. Jis tin cont'e mpes tepyaca, judiopan jis tin pjaní wa, pjaní wa romanopan jis tin, pjaní wa griegopan jis tin. 


text:
Sacerdote noypan judiopan sin popé, ma jisastsja niná tepyacá. Mpes yupj Pilato lal tjowelepj: —Po ma tepyaca: ‘Jepa püné jupj judiopan jis lal’. Más 'ücj mpaquen: ‘Ninana yomen tjevele jupj jepa püné judiopan mpes’. 


text:
<pb/>Militarpan Jesús cruz po'o tjovalapj na, natj yupj Jesús jas quip. Militar yulupjana játjatsja ne'aj, mpes Jesús jas quip la tequeman̈, jis tja'ayapj yuwá, yulupjana yuts'a'á. Natj wa Jesús jas quip wampa, pajal 'üsüs waytsja niná. Jupj jas quip wampa jus tjulul tulucj, jas toptsja la p'in. 


text:
Mpes militarpan yuwá tjowelepj: —Po ma la tequemam niná. Mpjelaquecj nucucj pjacj nta'es niná. Ne nin la tjajay yupj. Dios Popel tjevele ca nin la mijicj yupj, ne t'üc' way nin la tjajay, jupj Popel tjevele jinwá. Dios Popel tjevele:<pb/>“Nin quip la tequeman̈, jis tja'ayapj yuwá.<pb/>Tjepjelan̈ tjunuc pjacj nta'es nin quip.” Ne nin la tjajay militarpan. 


text:
<pb/>P'a wa ne'aj lejen̈tsja cruz ton̈ca nt'a, ne'aj p'intsja 'in. Pjaní wa Jesús jamaytsja, pjaní wa Jesús jomapj, pjaní wa María, Cleofas jats'om, pjaní wa María Magdalena lotsja jupj. 


text:
Discípulo pjaní ne'aj p'in ton̈ca watsja cruz ton̈ca nt'a. Jesús pajal quelel líjitsja jupj. Mpes Jesús tjinyuca na discípulo niná ne'aj way p'in jamay ton̈ca mpe, jupj tjevele jamay lal: —Namay, niná jipj jetjam quinam. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa discípulo niná lal: —Ninana jemay quinam. Mpes nin jawas p'iyá discípulo niná Jesús jamay lal tjemey jupj wo nt'a lo püt'üs. Jesús tepe'e. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús seletsja pjü t'üc' la tjiji Dios jostsja jin. —'Üsǘ nive —tjevele jupj. Dios Popel tjevele nin ca mveles, mpes niná tjevele na, t'üc' la tjiji Dios Popel tjevelá. 


text:
<pb/>Uva 'üsǘ 'ona ne'aj já'asatsja botella mo'ó. Mpes esponja tji'its'a la tjajay uva 'üsǘ lal, yo hisopo ló po'ó tsupapj, viyá tecyacaná Jesús lo müs. 


text:
<pb/>Nin jawas pjü 'ücj lajaytsja ya mpes, ya ma polel tsji' la mijicj fiesta mpes. Judiopan ma jisastsja niyom jis p'üy newa cruz po'o velan̈ ts'ac' niná yupj ma polel tsji' lajay na, sábado nsem. Sábado ma tsji' lajay jawas tsjay 'üsüstsja fiesta mpes. Nin mpes yupj la tjomon Pilato lal militarpan niyom jis tecj la 'ul, más 'in len̈ way nca'lin̈. La tjomon wa palá jis la cutj jis p'üypan tecya'lin̈ na. 


text:
Mpes militarpan cruz tjelejen̈ nt'a tjil. Nin jawas p'iyá niyom mat'e cruz po'o tjovalapj Jesús lal. Quina yom mwalá tüecj la tju'ul. Locopyaya yom ma'ajapj tüecj la tju'ul wa. 


text:
Ma la tju'ul Jesús tüecj. Jesús ton̈ca nt'a ne'as tjiquil na, jus tjunuc nas tepe'e quinam. Mpes ma tju'ul jupj tüecj. 


text:
<pb/>Militar pjaní Jesús wüints'il po'o tsjyaca yo jay ts'ülül lal. Len̈ way 'as tepyala, 'üsǘ wa tepyala. 


text:
Napj p'iyá tjinyuc nin tepyalá, mpes velé napj tjinyuc. Velé t'üc' velé. Nin velé ca 'ücj mponé wa nun. 


text:
Pjü niná tepyala pjü nin la pal Dios Popel tjevelá. Jupj Popel vele: “Jupj cjüele popé ma ca pjaní la c'ulim”. 


text:
P'a nt'a Dios Popel mo'ó vele wa: “Jupj 'atsjac, tjü'ünan, jus nucucj wa ca yupj”. Jesús jüp'üy tüpüntüpj pe jul mo'ó, neven nt'a. 


text:
<pb/>Pjü niná tepyala na, yom pjaní Pilato nt'a tjemey, la tjemyona Jesús jüp'üy la toc. Pilato tjevele 'ücj la ta'es jupj jüp'üy, mpes tjac', palá nt'ya jüp'üy. Yom nin la tjijá José lotsja. Arimatea mpe 'eseptsja jupj. Jesús discípulo watsja. Lecj jéyatsja la p'in judiopan jis jepapan jis lal, mpes lyájasa wínetsja püna p'in; püna ma véletsja la p'a jis lal jupj cus tecyon̈ca Jesús. 


text:
Nicodemo tjac' wa José lal Jesús jüp'üy la ta'es. Püna jupj püste na tjac', tjinyuca Jesús. Nicodemo pomada teque'e Jesús jüp'üy jas la cjolol. Pomada mirra mpes la tjajay, áloe mpes la tjajay wa, 'üsüstsja pajal. Pomada pajal püné teque'e, quintal pjaní jinwá tü waytsja. 


text:
Mpes yupj manas tjat' Jesús jüp'üy, 'ücj la tjajay la toc, judiopan lajay jinwá. Pomada pülül jas tjocjolol, jas tjüwü'ün Jesús. 


text:
Ne'aj way p'intsja Jesús cruz po'o tjovalapj mpe, ne'aj sin lejen̈. Sin lejen̈ nt'a pe jultsja, neven nt'a, tecya'lin̈ mo'o la püntüpj. Newa mo'o püntǘ secj tepe'á pe jul mo'ó. 


text:
Mpes Jesús jüp'üy pe jul tüpüntüpj, ne'aj p'intsja mpes. Ts'ac' niná nasa cyawájatsja, ts'ac' 'ücj lajaytsja ya mpes. Ya ma ca polel tsji' la mijicj. Nin mpes ma p'a wa la tjajay.<pb/>


text:
Domingo na, María Magdalena ne'as tjemey pe jul nt'a. Pajal püstaptsja, jaw secj p'in. Jupj tjinyuca jun vilicj jun cjol quinam. Pe jomwen jul nt'a tjo'onsopj nawaja'a, jas tentené, jun cjol tepyala quinam. 


text:
Mpes ts'üequené, Simón Pedro nt'a tjemey, discípulo p'a wa nt'a wa. Jesús pajal quelel líjitsja discípulo niná. María Magdalena tjevele yupj jis lal: —Yupj pje'á tjaman qjuis Jepa jüp'üy pe jul mpe. Cupj ma selecj ca'aj tüpüntüpj jupj. 


text:
<pb/>Mpes Pedro tjemey. Discípulo ma'ajapj cus tecyon̈ca. Pe jul nt'a jiltsja Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a. 


text:
Manas ts'equenen̈, mop'in discípulo ma'ajapj más 'in yümücj tjemey, más 'in len̈ way ne'as tjemey pe jul nt'a. 


text:
Tjinyuca wa pülül jay tsyú'patsja jas tjan tüpü'ü, jas tjüwü'ün pǘ'ütsja. Ma pülül la p'a lal pǘ'ütsja. 


text:
<pb/>Discípulo ma'ajapj mwalá way ne'as tjemey pe jul nt'a, jupj newa pje'á ton̈ca. Simón Pedro wama tjemey na, discípulo ma'ajapj wama tjemey wa. Tjinyuca wa, mpes jupj tepyona Jesús niswa pü'ü. 


text:
Newa ma sin 'yǘsatsja Dios Popel tjevelá Jesús mpes. Tjevele tepe'e na, Dios jostsja jupj ca jas müjünsüs, mpü'üm niswá. 


text:
Discipulopan manas pje'á tjiquil pe jul mpe, jis wa nt'a tjil yupj. María Magdalena jus tjinyuca Jesús. 


text:
<pb/>María Magdalena newa pje'á tón̈catsja pe jul nt'a, li piyutsja. Newa li piyutsja, jay t'yoca, tjinyuca pe jul mo'ó. 


text:
Jupj tjinyuca angelpan mat'eyá. Pje way sin quiptsja yupj. Jesús tüpü'ü nt'a játjatsja yupj. Jesús jay pjucj tüpü'ü nt'a já'asatsja pjaní wa. Tsjom tapatja nt'a já'asatsja ma'ajapj. 


text:
Yupj la tjü'üy María Magdalena lal: —¿Tsjan mpes li piyun? Jupj tjevele yupj jis lal: —Yupj pje'á la ts'i Nejepa, ne ma selé ca'aj tüpüntüpj jupj. 


text:
<pb/>Nin tjevele na niná, cjüipe tjinyuca. Jupj jus tjinyuca Jesús tón̈catsja ne'aj. Ma seletsja jupj Jesús. 


text:
Jesús la tji'yüya jupj lal: —¿Tsjan mpes li piyun? ¿Pjacj le pal jipj? María Magdalena jólatsja jupj sin lejen̈ nt'a tsji' líjitsja. Mpes tjevele Jesús lal: —Jipj tjyam tepe'á, nawala tjevele ca'aj tjyam tipyüntün jupj. Mpes napj ca mis, ca man 'üsüs nt'a. 


text:
<pb/>Jesús jupj ló tjevele. —María —tjevele jupj. Mpes María niswa cjüipe tjinyuca, tjevele Jesús lal: —Raboni. (Ninana javelepj judiopan Dios mpes sin 'yüsa liji lal.) 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Po ma ntjutjilila. Custjay wine secj Mpapay pü'ü nt'a. Mpes jutja quinam napj mpülücpan nt'a. Tjevele yupj jis lal napj ca mis Mpapay pü'ü nt'a. Jupj napj Mpapay, nun jis Papay wa. Jupj napj Dios, nun jis Dios wa —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Mpes María Magdalena tjemey, tjevele discipulopan jis lal: “Nasa jus tjinyuc qjuis Jepa Jesús”. Tjevele wa Jesús jupj lal tjevelá. 


text:
<pb/>Nin jawas p'iyá, domingo püste na, discipulopan 'a jis tjimyula wa mo'ó. Lacj jeyaptsja yupj judiopan jis jepapan jis lal, mpes jun t'olon jun vilicj. Len̈ way Jesús lay tepyala yupj jis lal. Yupj lejen̈ culupwen nt'a tón̈catsja jupj. Tjevele yupj jis lal: —Ma nujola t'as pjü mpes. 'Üsüs mpatjaqué. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, jis tje'yaya tjunuc jupj mos, wüints'il 'at'anca nt'a 'ots'ipj. Discipulopan pajal 'ücj jisastsja jus tjunuc. 


text:
Jupj niswa tjevele yupj jis lal: —Ma nujola t'as pjü mpes. Mpapay nin tjejyama nosis casá. Nin p'iyá napj nusin jyam quinam, ca nun tsji' la müjí napj mpes. 


text:
Napj nu 'ya nun 'ücj la p'a jis lal welé Dios perdonar la siji quinam yupj malala la tjajay. Nun welé na niná, t'üc' way Dios perdonar la siji. Nu 'ya wa 'ücj welé la p'a jis lal Dios newa ma perdonar la siji yupj malala la tjajay. Nin welé na, t'üc' way Dios ma perdonar la siji —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Jesús lay tepyala Tomás lal. 


text:
<pb/>Jesús tjac' na discipulopan tjatja nt'a, len̈tsja Tomás. “Pjaní Popa Mat'eyá” lotsja wa Tomás. Jesús apostolpan dóceya popa watsja jupj. 


text:
Mpes locopyaya discipulopan p'a witjacj Tomás lal tjowelepj: —Nasa jus tjinyucucj qjuis Jepa Jesús. Tomás tjevele yupj jis lal: —Napj ma nyuc clavo mo'o t'yüjü mpe jupj mos nt'a, napj ma mo'o se jam namas clavo mo'o t'yüjü mpe, napj ma ca cüpon t'üc' way jupj pü'ü niswá. Napj ma namas mo'o se jam wüints'il 'at'anca mo'ó, ma ca cüpon napj. 


text:
<pb/>Locopyaya, ts'ac' ocho tjejyawca na, Jesús discipulopan niswa wa mo'ó 'a mulú tjatja. Tomás yupj jis lal já'asa watsja quinam. Jun t'olontsja jun vilicj; Jesús lay tepyala la p'in yupj jis lal. Yupj lejen̈ culupwen nt'a tón̈catsja. Tjevele: —Ma nujola t'as pjü mpes. 'Üsüs mpatjaqué. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, tjevele wa Tomás lal: —Tjinyuca namas. Myas mo'o jas tjejyama namas mo'ó, clavo mo'o tjemey mpe. Myas mo'o jas tjejyama wa newints'il mo'ó. Ma pajal jey c'a t'as jipj. Tepyona jipj napj pü'üs niswá —nin tjevele Jesús Tomás lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Jipj nus tjinyuc mpes pyon quinam jipj. P'a wa ma nus tjunuc, mop'in japon yupj. Nin mpes yupj pajal 'ücj jisas liji Dios —nin tjevele Jesús. Ninana papel pjü sin 'yüsa liji Jesús ne Dios Jatjam. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan tjunuc jupj la tjiji. Papel niná vele wa tsjan niná Jesús la tjijá. Pajal 'üsüs la tjiji sin la 'üsüs jis la jay jupj ne Dios Jatjam. Discipulopan tjunuc pajal la pülücj 'üsüs la tjiji papel niná ma pjü way vele. 


text:
Nepénowa tepyaca p'in. Tepyaca nusin 'yüsa lo jay, ne ca mponé nun Jesús ninana Yomen Dios jas tjejyama qjuis capj la p'acj. Dios Jatjam jupj. Mpes nun poné na jupj lal, Dios lal ca mpatjaqué lovin, nun Jesús cus tocon̈có mpes.<pb/>


text:
Locopyaya Jesús niswa lay tepyala discipulopan jis lal, 'üsǘ püné la nt'a. Tiberias lotsja jupj, 'üsǘ. Pajal la pünetsja, pajal campwila watsja. Ninana Jesús la tjiji lay tepyala na. 


text:
Discipulopan nepenowá 'a mulú játjatsja. Simón Pedro pjaní watsja, pjaní wa Tomás (“Pjaní Popa Mát'eya” lotsja jupj), Natanael pjaní wa. Natanael Caná mpe 'eseptsja, Galilea mpe se jütütj mpe. Zebedeo jatjampan yupj jis lal jatja watsja. Discipulopan p'a wa mát'eya yupj jis lal jatja watsja. 


text:
Simón Pedro yupj jis lal tjevele: —Napj ca mis nts'icjucj. Pjü way p'a witjacj jupj lal tjowelepj: —Ncupj ca nlaca wa jipj lal. Mpes yupj tjil. Barco jul mo'o tjil la ts'icjucj; mop'in püste cus tüpwes ma la tocoy yupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Barco li'inyampe la ts'iyá ataraya. Ne'aj pje'á la ncoyé ca. Mpes yupj mo'o la ts'i ataraya Jesús tjevele nt'a. Pajal pit'a tepyala ataraya cjulun lal, mpes yupj ma polel wama tüpüntüpj atarayas barco mo'ó. Tütsja pajal. 


text:
Jesús pajal quelel líjitsja discípulo pjaní. Ninana discípulo Pedro lal tjevele: —'Üsǘ la nt'a ton̈ca ncupj qjuis Jepa jupj. Jupj tjapjaca na niná, jupj pülül pje'apa jas tücüi'pe. Jupj jas tji'ipje yas nam cjul la ts'icjucj. Mpes jas tücüi'pe na, 'üsǘ mo'o ntolo, la tjemyaya tjemey 'üsǘ la nt'a. 


text:
La p'a discipulopan barco mo'o tjiquil, la tjolocjocj cjulun ataraya mo'ó. Barco campa tuluctsja 'üsǘ la nepem. Ne'aj waytsja p'in, cien metro ca nacj. 


text:
<pb/>Mpes Simón Pedro barco mo'o tjemey niswá, ataraya 'üsǘ la nt'a la tjelyo'cja. Cjul noypan pajal pülücj mo'o pátjatsja, ciento cincuenta y tres mo'o pátjatsja. Mop'in ma t'anca ataraya. 


text:
Jesús tjevele discipulopan jis lal: —Nculá nlajá. Ma yupj popa quelel la 'üytsja Jesús pjacj ne jupj. Yupj jus nlay qjuis Jepa Jesús jupj. 


text:
<pb/>Nasa la cónt'eya Jesús lay tepyala jupj discipulopan jis lal, jupj jas tjijyünsa, niswa nyucunú tepyala na. Jesús Pedro lal tjevele. 


text:
<pb/>Yupj tecyawaja tjalá naya, Jesús Simón Pedro lal tjevele: —Jipj Simón, Jonás jatjam. ¿Ncu más quelel la nejay jipj yupj jis lal? Jupj tjevele Jesús lal: —Jipj napj Nejepa. Jipj selen napj quelel la 'ejay. Mpes Jesús tjevele jupj lal: —Napj lal japon sin tjü'üsüs lis mijin napj mpes. Yupj napj no'oveja tsjictjacj jinwá. 


text:
<pb/>Niswa tjevele Jesús jupj lal: —Jipj Simón, Jonás jatjam. ¿Ncu t'üc' way quelel la nejay jipj? Jupj tjevele Jesús lal: —Jipj napj Nejepa. Jipj selen napj quelel la 'ejay. Mpes Jesús tjevele jupj lal: —Tjejyama napj mpes japon. Napj no'oveja jinwá yupj. 


text:
<pb/>Jesús niswa tjevele jupj lal, la con tjevele nasa: —Jipj Simón, Jonás jatjam. ¿Ncu t'üc' way jipj quelel la nejay? Pedro 'aplijila tepyala la con la tji'yüya Jesús ncu quelel liji jupj. Jupj tjevele Jesús lal: —Nejepa jipj. Jipj selen pjü. Jipj jus nley napj quelel la 'ejay. Jesús tjevele jupj lal: —Napj mpes japon sin tji'yüsa lis mijin napj mpes. Napj no'oveja jinwá yupj. 


text:
Jipj tjamacjastsja na, jipj jin quipaptsja, jipj jaytsja wa jipj quelel jaytsja nt'a. Co'müy na, p'a casá ca mpalas. Jepjel la mpactan ca, ne p'a ca jin nqui'pas. Jipj ma quelel jay nt'a ca mya manus. T'üc' way niná —nin tjevele Jesús Pedro lal. 


text:
<pb/>Jupj tjevele niná jas mü'üsüs la mijis nin ca mpalas Pedro lal, mpa'is jupj. Nin ca mpalas mpes ca p'a wa sin mü'üsüs Dios pajal 'üsüs, pajal püné. Jesús niná tjevele na, tjevele wa Pedro lal: —Ncapj tecyon̈ca jipj lovin. 


text:
<pb/>Pedro la nujuya, tjinyuca. P'a discípulo jus tjinyuca cjüil tjac'. Jesús pajal quelel líjitsja niná discipulú. Jupj p'iyá Jesús jun 'asas tjemey discipulopan 'a mulú tjalá na, Jesús ma tepe'e na p'in. Jupj Jesús lal la tji'yüya pjacj ca mim jis lal ncuwim jupj enemigopan jis la tjilil jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele Pedro lal: —Ca nacj napj najas jupj pü'ü napj tjacuwis nas. Jipj ma ca nin jele nsem nepes. Ncapj tecyon̈ca jipj lovin. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele mpes, qjuis pülücpan pülücj tjowelepj niná discípulo ma ca cüpa'is. Jesús ma tjevele niná discípulo ma ca mpa'is lovin. Jupj tjevele: “Ca nacj napj najas jupj pü'ü napj tjacuwis nas. Jipj ma ca nin jele nsem nepes.” 


text:
<pb/>Napj p'iyá niná discipulú. Napj p'iyá nin velé la p'a jis lal napj tjinyuc. Napj tepyac niná. Cupj selecj napj velé t'üc' way. 


text:
<pb/>P'a wa pajal pülücj la tjiji Jesús, ma tepyac qui'á. Napj nola napj pjü cüpac, cjuwá nosis mo'ó ca'aj cüpajatj papel pjü. Nasa tecyawaja tepyac.<pb/>


text:
Napj ne Judas, Jacobo jatjam napj. Jesucristo jomozo napj. Ninana napj pyac nun pjü way mpes, nun Dios ts'uyupan mpes. Dios la nu t'ya. Jupj pajal quelel la nusiji nun. Jupj nu jyama nun, ca Jesucristo cus ncon̈có lovin. 


text:
Najas Dios ca pajal nucopj mp'a'sas, malala nu pyala na. Najas nun ma nujola nsem pjü mpes, jupj la numijis. Najas Dios pajal ca quelel la numijis lovin. 


text:
<pb/>Mpülücpan, napj po quelel pyactsja popelses nun mpes. Dios la tjiji pjü way cupj ca 'ücj mpatjaquecj jupj lal. Po quelel pyactsja napj niná po'ó. Newa nin, ma ca mpac niná quinam. Napj nola Dios jos p'a po'o pyac quinam. Ninana ca mpac: po najas nun pajal tsji' lojí Jesucristo mpes. Mponé nun püna tepyonecj jupj po'ó. Mvelé wa nun p'a jis lal nun poné niná. Ninana tepyonecj Dios sin tji'yüsa lis tjiji jupj ts'uyupan. T'üc' waytsja niná. Newa t'üc' niná. 


text:
Niyom nepénowa nun popé ma nin javelepj. Lyájasa p'in tjiquil yupj nun nt'a, 'a jis mulus ne'aj nun jis lal. Mop'in malala yupj. Pajal püna profetapan tapac yupj sin po'ó. Yupj tapac Dios ca jis capj ntülüs malala lajay mpes. Ninana noyomes ma jisas Dios. Yupj javelepj Dios 'ücj perdonar la siji, mpes 'ücj pajal malala nyuca lajay. Yupj javelepj t'üc' tulucj. Yupj jatsüpün Jesucristo p'in 'ücj qjuisí jütüta. Yupj jatsüpün jupj cupj qjuis Jepa. Dios ca jis capj ntülüs yupj, p'a jis capj tyüla jinwá. 


text:
<pb/>Nun solejé qjuis Jepa Dios jis capj tjep'ya'sa pjü israelpan püná. Jis capj tjep'ya'sa 'ücj jis la winin Egipto mpe, ne'aj malala tepyala mpes. Locopyaya nepénowa yupj sin popé ma topon Dios tjevelá. Ma topon, pjü way jis tji'yü'na Dios. Pjü niná nun solejé. Napj najas niná nujola mpalas. 


text:
Nujola tapalas wa angelpan jis tepyala. Pajal püna angelpan nepénowa ma quelel jajütütsja Dios sin tjejyama nt'a. Yupj tjil Dios tje'yaya tapatja mpe. Mpes Dios tsyu'pa si manuna yupj quinam, pajal püste nt'a. Ne'aj tsyu'pa jatja lovin, jis capj tyüla nas. Ts'ac' p'a wa jis capj ntülüs yupj. 


text:
<pb/>Nujola tapalas wa nun, Dios jis capj tyüla wa Sodoma po'o tapatja, Gomorra mo'o tapatja nin p'iyá, ne'aj p'in tapatja nin p'iyá. Yupj malala la tjajay ángel malalapan jinwá. Niyom ne'aj tjamanun niyom p'a wa. Ma jisastsja nequem. Nequem p'a nequem jis lal tjelyawun̈. Ma jisastsja niyom. Pajal malala quelel lajaytsja. Yupj lajaytsja pjü gente lajay jin tulucj. Dios jis capj tyüla. Nin jis tepyala yupj, mpes cupj jus nlayecj jupj jis capj tyüla malala nyuca lajay. Jis mü'ümüs ca lovin. 


text:
<pb/>Ninana noyomes nun mpe, nin p'iyá lajay, Sodoma po'o tapatja la tjajay jinwá. Yupj javelepj Dios la tjiji yupj malala tjunuc püste na. Javelepj Dios sin tji'yüsa la tjiji 'ücj malala lajay. T'üc' way pajal malala nyuca lajay jis p'üy lal. Ma jisas p'a wa se jütütj yupj. Malala javelepj wa tsjun po'o patja mpes. 


text:
Yupj noypan tulucj, mop'in nin javelepj. Ángel más püné ma malala vele yupj jinwá. Ángel más püné Miguel ló. T'üc' way jupj püné, newa ma malala vele p'a po'ó. Moisés tepe'e na, diablo jostsja Moisés jüp'üy. “Ma polel lo t'as”, tjevele Miguel. Miguel ma jas tjevele diablo po'ó. Ma malala tjevele diablo po'ó. Niná tjevele p'in: “Najas qjuis Jepa Dios cyapj velele”, nin tjevele jupj. 


text:
<pb/>Niyom nepénowa nun nt'a patja, pajal malala javelepj ma sin 'yüsa po'ó. Animalpan sin 'yüsa, ninana sin 'yüsa niná. Animalpan jinwá yupj, ma yola yupj. Yupj sin 'yüsa yupj quelel malala nyuca lajay mpes. Ninana quelel lajay mpes ca Dios jis capj ntülüs. 


text:
<pb/>Malala ca jis mpalas yupj. Caín püna la tjiji jinwá lajay yupj. Yupj pülücj jisas t'emel. Nin mpes yupj quelel lajay Balaam la tjiji jinwá püná. Ma quelel lajay Dios jyü'ta jinwá. Coré la tjiji jinwá lajay yupj. Pajal püna Coré ma quelel líjitsja Dios tjijyü'tá; yupj nin wa. Mpes pjü malala ca jis mpalas wa yupj, Coré pjü malala tepyala jinwá. Niná noyomes pajal yola yupj p'iyá mpes. 


text:
<pb/>Niná noyomes jalá wa nun jis lal, 'a nu myula na Dios mpes. Yupj malala lajay mpes, la p'a wa yola nun malala wa. Nun quelel 'üsüs lojí; mop'in yupj pajal malala. Yupj ma se mayca malala lajay mpes. Pajal yola yupj p'iyá mpes. Ma yola la p'a mpes. Niná noyomes mol ma jive jinwá yupj. Mol niná lüpjǘ lal jama, nin p'in. Niná noyomes sine lejen̈ ma vyala jinwá yupj 'ots'ipj. Sine lejen̈ tecya'lin̈ jinwá yupj, jis ts'il topocj jinwá. Yupj ma polel lajay 'üsüs. 


text:
Niná noyomes po quelel malala lajay. Mar pajal lo pjets'epjets'e jinwá yupj. Mar pajal lo pjets'epjets'e na, te way p'yoya jupj 'üsǘ la nt'a. Nin p'iyá niná noyomes. La p'a 'ücj januc yupj malala lajay. Ma quelel 'üsüs lajay Dios jos jin, mpes ma polel sin 'yüsa lajay la p'a wa Dios mpes. Yupj pjulacj palá tinca jinwá. Dios nasa 'ücj la tjiji ca'aj jis capj la tül. Ne'aj pajal püste lovin. 


text:
<pb/>Pajal püna Enoc tjevele Dios mpes. Tjevele ca nin jis mpalas niná noyomes. Enoc pajal püna tüpü'ü. Adán yom mwalá waytsja. Adán ts'uyupj jis ts'uyupj jis tjamanun watsja. Yupj jis ts'uyupj noypan jis tepyala na, yupj p'iyá jis ts'uyupj tjamanun. La siete nin tepyala na Adán mpe, tjemya'na wa Enoc. Enoc tjevele: “T'üc' way qjuis Jepa Dios ncuwim jupj angelpan pajal pülücj jis lal, yupj ne jupj juts'a'á. 


text:
Dios p'iyá ca mveles ncu gente 'üsüs la tjajay. Ca mveles wa ncu malala la tjajay. Jupj ca mveles Dios ma jisas t'üc' way malala la tjajay, mpes jupj ca jis capj ntülüs yupj. Yupj lajaytsja malálatsja pajal jupj lal. Jupj ca mveles niná noyomes malala tjowelepj jupj po'ó, yupj jupj ma jisas mpes”, nin tjevele Enoc. 


text:
<pb/>Niná noyomes jat' javelepj lovin. Mop'in javelepj p'a po'ó. Yupj quelel malala lajay, ne nin lajay. Yupj jisas mpes p'in nin lajay. Yupj javelepj la p'a jis lal yupj p'iyá pajal 'üsüs. Yupj javelepj la p'a wa 'üsüs 'ots'ipj; ma t'üc' way yola la p'a 'üsüs, jisas yupj ca jis capj mp'a'sacj la p'in, mpes nin javelepj yupj. Yupj pajal malala. Nun ca la müjí Dios jos jinwá. 


text:
<pb/>Natjampan, po ma malala la müjí yupj lajay jinwá. Nujola tapalas apostolpan tjowelepj nun jis lal. Yupj sa con̈tsja qjuis Jepa Jesucristo. 


text:
Apostolpan tjowelepj nun jis lal: “P'a jawas nepénowa ca la mpjüts'ünücj nun poné po'ó. Yupj ma ca quelel la mijicj Dios jos jinwá. Yupj ca la mijicj yupj p'in jisas jin. Nin ca la mijicj Jesucristo jac' na”, nin tjowelepj apostolpan. 


text:
<pb/>Niná noyomes malala javelepj, mpes Dios ts'uyupan ma pjü nin p'iyá yola quinam. Niná noyomes gente jinwá lajay la p'in. Dios Cjües len̈ yupj jisas mo'ó. 


text:
Natjampan, po ma yupj jinwá la müjí. Lovin jis capj mp'a'sá nun popé, yupj ca 'ücj la mijicj Dios jos jinwá. Nun nasa nusin tji'yüsa Jesucristo mpes, mponé niná lovin. Pajal 'üsüs way niná. Nun ca mvelé Dios lal lovin. Nun welé na Dios lal, nin ca mvelé jupj Cjües jos jin. 


text:
Nun solejé Jesucristo nucopj p'ya'sa, jupj ne cupj qjuis Jepa Püné. Jupj jola nun mpes. Jupj ca la mijis nun ca mpatjaqué lovin Dios lal. Quina newa potjaqué qui'á. Quina lu nucú jupj ca nin la mijis nun mpes. Lu nucú na, ca nin la müjí Dios jos jinwá. Mpes Dios ca 'üsüs la mijis nun mpes, jupj quelel la nusiji mpes. 


text:
Nepénowa malala quelel lajay wa yupj. Pajal tsji' la müjí nun, ca len̈ way jis mü'ü'süs yupj. Ma 'üsüs lajay, ca mpen̈ yupj. P'a witjacj nasa pajal malala nyuca lajay yupj. Jis capj mp'a'sá ma ca malala la mijicj quinam. Pajal 'in tjajama nun, ma ca quelel malala la müjí yupj jinwá. Locj meyá nsem malala lajay mpes. Ma ca nujos nsem yupj nin lajay. 


text:
<pb/>Dios 'ücj nucopj p'ya'sa nun ma malala lojí. Mpes jupj ca 'ücj mveles nun ma malala. Nin ca mveles, jupj wolap'a'a lüjüqué na. Nin mpes nun ca pajal 'ücj nujisas nsem. Jupj pajal 'üsüs. Jupj pjaní p'in Dios. Jupj la tjiji cupj 'ücj ca mpatjaquecj jupj lal, qjuis Jepa Jesucristo mpes. Najas ca pjü mvelecj Dios pajal 'üsüs. Najas jupj Jepa nsem pjü way mpes. Najas jupj ca pajal püné nsem, ca jupj pjü müjü'tüs. Jupj nin p'iyatsja lovin. Najas ca nin nsem quinam. Najas wa ca nin nsem lovin. Amén.<pb/>


text:
Don Teófilo mpes: Qjuis catjampan nepénowa Jesucristo cus tocon̈, jupj nosis mo'o tjuwine na. Yupj tjunuc jupj la tjijá. Yupj tjepjyacan̈ jupj tjevelá. Jupj jomozopan waytsja yupj, ne p'a jilal tjowelepj Dios tjevelá. Locopyaya tjowelepj wa cupj qjuilal pjü tepyalá. Mpes cupj sin popa pülücj quelel japactsja Jesucristo la tjijá qjuis catjampan tjunuc. Napj nin p'iyá quelel pyactsja. Pajal püs way, tülü way la tji'yüy, nin tji'yüsa pjü tepyalá. Mpes quina 'ücj napj lal pjü pyac. Pjaní pjaní ca mpac, mpes ca jin mü'üsüs jipj. 'Üsüs way jipj pajal. 


text:
La p'a jin tji'yüsa la tjajay wa Jesucristo po'ó; napj pyac mpes jipj ca jus nlayen t'üc' way nin tepyala. Ángel lay tepyala Zacarías nt'a. 


text:
<pb/>Püna Herodes jepa más püné waytsja Judea nt'a. Jupj tüpü'ü na, yom Zacarías ló sacerdote waytsja Dios wo nt'a. Sacerdotepan pülücj tapatja. Lovin nepénowa yupj sin popé 'a mulú tsji' la tjajay, locopyaya p'a wa tsji' la tjajay. Newa nepénowa tsji' la tjajay lovin. Zacarías tsji' líjitsja jilal Abías lotsja, yupj 'a mulú tsji' la tjajay na. Zacarías jats'om Elisabet lotsja. Elisabet Aarón püna tüpü'ü popa p'iyatsja püs naya tüpü'ü jupj. (Aarón sacerdote waytsja 'ots'ipj. Sacerdote mwalá waytsja jupj.) 


text:
Zacarías, Elisabet, manas 'üsüs waytsja Dios lal. Malala tulucj. Lovin pjü la tjajay yupj jis Jepa Dios tjijyü'tá jupj Popel mo'ó. 


text:
<pb/>P'a jyawca na, niyom Zacarías tsji' líjitsja jilal tsji' la tjajay Dios wo nt'a, ne Zacarías tsji' la tjiji wa yupj jis lal. 


text:
Sacerdotepan lovin papel la t'apj, niná papel mo'ó tjowelepj tsjan 'ücj la mijicj tsji' la tjajay na. Pjaní pjaní la t'apj yupj. Nin jawas nin la tjajay na, pjaní way la t'ya Zacarías. Jupj papel tjevele jupj Dios wo mo'ó ca mim, ts'ülüc' 'üsüs cjumsu ca mü'ümüs ne'aj. Lovin nin la tjajay Dios mpes. 


text:
<pb/>Zacarías ts'ülüc' 'yǘmatsja na, gente pajal pülücj pje'á tjelejen̈ ne'aj. Dios lal la montsja yupj. 


text:
Wa mo'ó Zacarías ton̈ca nt'a ángel lay tepyala jupj nt'a. Dios jas tjejyama ángel niná la veles Zacarías lal. Mesa Zacarías 'yüma nt'a, li'inyampe ton̈ca ángel. 


text:
Mpes ángel tjevele jupj lal: —Po ma lecj tjeyá. Dios lal le montsja jupj ca mya 'as. Jets'om Elisabet yom tsjicj ca popa nsem. Tjac' na, Juan ló nt'as jupj. 


text:
Cupj qjuis Jepa Dios ca mveles jupj püné. Lovin uva 'üsǘ ma ca mü'üm jupj, guaro ma wa ca mü'üm. Ma tjemya'na na custjay, Dios Cjües jupj jos mo'o ca mpü'üm. Dios Cjües jyü'ta jin ca la mijis jupj. 


text:
Nin mpes jetjam vele na Dios po'ó, israelpan pülücj po ca jisas nsem yupj jis Jepa Dios, ne ca cus ncon̈cocj jupj. 


text:
<pb/>Ángel tjevele wa: —Jetjam ca mwalá mim qjuis Jepa Dios jama nt'a. 'Ücj ca 'üsüs la mijis Dios mpes, Elías jinwá. Püna Dios Cjües cus tjep'ya'sa Elías, mpes pajal 'üsüs la tjiji. Nin p'iyá ca nsem jetjam lal. Jetjam ca sin mü'üsüs lis mijis, mpes jis papay ca quelel lis mijicj sejatjampan niswá. Nin mpes wa malala lajay ca cü'ü'süs 'ots'ipj. Yupj ne ma lajaytsja Dios tjevelá püna p'in. 'Üsüs witjacj jinwá ca yola nsem yupj quinam. Jetjam ca nin la mijis. Mpes qjuis Jepa Dios jac' na, nepénowa 'ücj ca cus ncon̈cocj jupj —nin tjevele ángel Zacarías lal. 


text:
<pb/>Zacarías tjevele ángel lal: —Pajal co'müy napj. Nats'om co'müy wa jupj. ¿'Onin ne ca jus nley napj ncu t'üc' velen jipj? 


text:
<pb/>Ángel wola tjevele: —Gabriel napj. Lovin Dios wolap'a'a jüs napj, nin mpes ca jus nlayen t'üc' velé napj. Jupj nin tjejyama jipj nt'a. Nin tjejyama la veles 'üsüs ca mya palas. 


text:
Newa jipj ma tepyon napj tjevelé, mpes lyájasa ca nsem jipj quinam. Ma ca polel mvelen nsem jipj. Napj tjevelé jin tepyala na, niswa ca 'ücj mvelen nsem. Dios jos na ca pjü mpalas napj tjevelé jin —nin tjevele ángel jupj lal. 


text:
<pb/>La p'a witjacj pje'á la tjunuc Dios wo nt'a. La tjunuctsja Zacarías pje'á ncalas. Po yólatsja ma pje'á tjac' mpes. 


text:
Tjac' na, ma polel véletsja jupj. Nin mpes yupj jus nlaytsja Dios la tjiji Zacarías 'ücj tjinyuca Dios jas tji'yüsa la tjiji, Dios wo mo'ó tón̈catsja na. Jus nlaytsja nin mpes ma polel véletsja. Newa ma polel tjevele, mpes lovin la seña tjevele p'in. 


text:
T'üc' tepyala ángel tjevelá. Jats'om jupj ts'uyupj jana tepyala jupj, mpes mes cínquiya wo nt'a tjá'asa. Tjevele: 


text:
“Nejepa Dios ncapj tjep'ya'sa. Malala ntepalá po jólatsja jupj. Püna la p'a wa yólatsja malala napj, tsjicj cjuwatsja mpes. Ma ca nin yola quinam.” Ángel María nt'a tjemey. 


text:
<pb/>Elisabet mes séisiya way tjá'asa na, Dios jas tjejyama jupj ángel Nazaret nt'a, Galilea mpe se jütütj nt'a. Ángel jupj p'iyatsja ni, Gabriel ló. 


text:
Dios jas tjejyama jupj la veles tsjücjüim lal. Tsjücjüim María lotsja. Lovin ma yom lal tjuwine jupj. Ma tjowaya custjay. Tjevele p'a jawas José lal ca mwayim. José David popa p'iyá, püs naya tüpü'ü jupj. (David israelpan jis jépatsja pajal püna.) 


text:
<pb/>María nt'a tjac' jupj, ángel. Tjevele: —¡'Ücj jyas t'as! Po 'üsüs la tjiji Dios jipj mpes, jupj ne jipj Jepa Püné. Cyapj cyon̈ca jupj. Más 'üsüs 'e tepalá pjü nequem jis tepyala lal. 


text:
<pb/>Ángel vele tjapjaca na, po lapj nyuca jólatsja María. Ma seletsja jupj tsjan mpes nin tjevele jupj. 


text:
Püné nsem jupj. Dios Jatjam ló nsem jupj. Jupj David popa p'iyá, püs naya mpü'üm. David tjijyü'ta nt'a ca müjü'tüs jupj. Qjuis Jepa Dios ca ma'ayas müjü'tüs. 


text:
<pb/>Ángel wola tjevele: —Dios Cjües ncuwim jipj nt'a, ca cyapj mp'a'sas. Dios más püné pjü jis lal. Jupj 'üsüs liji gente p'in ma polel lajay jin. P'a nequem jin tulucj ca nsem jipj lal. Jupj püné mpes ca nin nsem la p'in. Jipj lejay mpes tulucj ca nin nsem. Mpes jipj tsjicj Dios juts'a'á ca nsem. Dios Jatjam ló ca nsem jupj. 


text:
<pb/>”Jemapj Elisabet yom tsjicj ca ma'nus wa jupj. Co'müy way jupj, mop'in nin. La p'a javeleptsja ma tsjicj way já'asa jupj lovin; nin tulucj jupj quinam. Mes séisiya nas tsjicj já'asa jupj. 


text:
<pb/>María wola tjevele: —Mwü. Dios ni jütüta. Jipj tjevelen jin ca nsem napj lal. T'üc' tjevele na tjemey ángel jupj mpe. Elisabet nt'a tjemey María. 


text:
<pb/>'Ístaway María 'ücj la tjiji quelel jámatsja mpes, ne len̈ way joc' mo'o tjemey pülücj patja nt'a, Judea mo'ó. María tjemey tjinyuca ncu t'üc' tjevele ángel jomapj po'ó. 


text:
Jupj María vele tjapjaca na, way tsjicj Elisabet col mo'o já'asa ntolo jupj. Dios Cjües tjac' wa Elisabet nt'a, cus tjep'ya'sa t'üc' la veles Dios mpes. Dios mpes tjevele Elisabet. 


text:
<pb/>'Ücj jostsja mpes yümücj tjevele niná: —Dios más 'ücj jyas la tjiji pjü nequem jis lal. Jipj tsjicj way cyol mo'o já'asa 'ücj jos la tjiji wa Dios. 


text:
Jipj tepyon ángel tjevelá Dios mpes, jupj ne cupj qjuis Jepa Püné. Tepyon t'üc' ca mpalas jupj tjevelá, mpes 'ücj jyas la tjiji jupj. Dios mpes tjevele María. 


text:
Jomozo way napj. Po jólatsja jupj pajal tsjicj way napj, püné tulucj.<pb/>'Üsüs la tjiji napj mpes. Nin mpes pjü way locopyaya patja ca mvelecj Dios 'ücj najas la tjiji.<pb/> 


text:
Pajal jas tjiyocj Dios. Pajal 'üsüs la tjiji napj mpes, jupj pajal püné mpes. Ncapj tjep'ya'sa.<pb/>Lovin ma malala nyuca liji jupj. Lovin 'üsüs way p'in liji.<pb/> 


text:
Jupj quelel jis capj p'ya'sa jupj lal japon. Püna tapatja jilal nin p'iyá la tjiji, p'a jawas ca mpatjam jilal nin p'iyá ca la mijis.<pb/>Yupj salejepj Dios ca jis capj ntülüs malala lajay.<pb/> 


text:
Jupj pajal 'üsüs la tjiji, jupj pajal jas tjiyocj mpes.<pb/>Na'aj la tecyoye püné jin yola witjacj.<pb/> 


text:
Jepapan nepénowa tsjicj way yupj la tjiji jupj, mpes ma jajütütj jis tepyala.<pb/>P'a witjacj tsjicj waytsja yupj yas nam, püné way yupj la tjiji jupj.<pb/> 


text:
Nepénowa vecj cya'lin̈, mpes Dios se 'aya tsjan 'üsüs. Jis col pit'a se palá yupj.<pb/>P'a wa pülücj jatatj, mpes 'aya secj sin jyama.<pb/> 


text:
Jis capj tjep'ya'sa israelpan, yupj ne jupj jomozopan.<pb/>Lovin ma jo' pe'e jupj tjevelá yupj jis lal pajal püna. Tjevele ca jis capj mp'a'sas, ne nin.<pb/> 


text:
Nin tjevele jupj püna tapatja jis lal, cupj ne yupj sin popa.<pb/>Nin tjevele Abraham lal, jupj ts'uyupj sin popa locopyaya tapatja jis lal 'ots'ipj”, nin tjevele María. 


text:
<pb/>Mes cont'e ne'aj tüpü'ü María Elisabet wo nt'a. Locopyaya jupj wo nt'a tjemey niswá. Juan el Bautista tjac'. 


text:
Ne'aj patja 'ücj jisastsja pajal Elisabet 'ücj jostsja mpes. Nin p'iyá 'ücj jisastsja wa jupj jüpülücpan. Jus nlay Dios pajal cus tjep'ya'sa jupj. 


text:
Tsjicj ts'ac' ocho tepyala na, tjiquil cus la con̈ yom tsjicj, pjoloc' tsjicj t'asiyú t'ü na. Dios Popel jis tjijyü'ta israelpan ca nin la mijicj niyom tsjictjacj jis lal ts'ac' ocho jis tepyala na, ne nin la tjajay lovin. Yupj quelel tsjicj ló la t'apj 'ots'ipj. Zacarías ló quelel la t'apj yupj tsjicj mpes, popay jinwá. 


text:
<pb/>Yupj tjowelepj jupj lal: —¿Tsjan mpes nin? Nin jis lá tulucj jipj pyülücpan pjü, jipj vyasaspan ma nin jis lá way yupj. 


text:
Mpes tabla tsjicj la tjemyona la pac. Tepyaca: “Juan ló jupj”. Ma jus nlaytsja tsjan mpes nin la tjiji. 


text:
Mpes pjü ne'aj patja pajal yólatsja Dios pajal 'üsüs la tjiji mpes; yupj yólatsja pajal püné Dios. Pjü niná tepyalá pjü yuwá tjowelepj joc' mo'ó Judea nt'a. 


text:
Niná tjepjyacan̈ na, po yólatsja tsjan mpes nin tepyala. Yupj tjowelepj: “Püné ca nsem jupj ca nacj. Pajal 'üsüs ca la mijis jupj ca nacj.” T'üc' way qjuis Jepa Dios yom tsjicj niná cus tecyon̈ca, cus tjep'ya'sa pajal. Zacarías Dios mpes tjevele. 


text:
<pb/>Zacarías lotsja tsjicj popay. Dios Cjües tjac' Zacarías nt'a, cus tjep'ya'sa t'üc' la veles Dios mpes. Mpes 'ücj Dios mpes tjevele jupj. Niná tjevelá:<pb/> 


text:
“'Üsüs pjac tjowelé qjuis Jepa Dios po'ó. Israelpan jis Dios jupj.<pb/>Cupj ne jupj si jütüta sin popé. Malálatsja cupj püna p'in, jupj juts'a'á tuluctsja, malala la tjijicj mpes.<pb/>Perdonar la qjuis tjiji quinam, ne ca 'üsüs nsem cupj jupj lal lovin.<pb/> 


text:
David jupj jomozo waytsja püná. David ncupj qjuis jepa waytsja pajal püna.<pb/>David popa pjaní qjuis tje'yaya Dios quinam. Pajal jas tjiyocj jupj. Jupj qjuis capj p'ya'sa, mpes 'ücj ca mpatjaquecj Dios lal.<pb/> 


text:
Pajal püna profetapan tjowelepj ca nin mpalas. Yupj Dios juts'a'atsja. Dios tjevele p'iyá tjowelepj yupj.<pb/> 


text:
Tjowelepj jupj ca qjuis capj mp'a'sas, qjuis enemigopan ma malala la qjuis mijicj ncupj.<pb/>P'a witjacj ma quelel la qjuesejay, ma wa ca polel malala la qjuis mijicj yupj.<pb/> 


text:
Niná Dios tjevelá püna tapatja jis lal, cupj ne yupj sin popa p'iyá. Tjevele ca qjuis capj mp'a'sas, malala qjuesé palá na.<pb/>Ma jo' tepe'e tjevelá. 'Üsüs way tjevelá, t'üc' way 'üsüs ca la mijis cupj mpes, jupj tjevele jin.<pb/> 


text:
Jupj ca qjuis manus qjuis enemigopan mpe, ma ca malala qjuis mpalas.<pb/>Nin mpes 'ücj ca tsji' la mijicj cupj jupj mpes. Ma ca lecj meyacj.<pb/> 


text:
Dios jos jin ca la mijicj cupj. Lovin 'üsüs ca la mijicj, pyatjaquecj na. Jupj qjuiyus nyuca lovin. Pjü niná 'üsüs way ca la mijis Dios, jupj quelel la qjuisiji mpes.<pb/> 


text:
Natjam tsjicj, Dios ca mveles jipj jupj profeta. Jipj ca mvelen jupj mpes. Pajal püné jupj pjü jis lal.<pb/>Jupj wolap'a'a ca mim, 'ücj la mijin jupj ca mim nt'a.<pb/> 


text:
Jipj ca sin mü'üsüs la mijin israelpan 'onin ne 'ücj mpatjam Dios lal.<pb/>Jupj ca perdonar lis mijis yupj malala nyuca la tjajay, mpes nin.<pb/> 


text:
Qjuis Dios po jola cupj mpes, malala qjuesé palá mpes, ne<br/>pjaní ca jas majamas qjuis capj la p'acj. Lots'ac' jinwá jupj. Dios pü'ü mpe ca ncuwim cupj nt'a.<pb/> 


text:
Gente te ton̈ca nt'a patja malala nyuca lajay mpes. Nca'lin̈ ca yupj, mpes lacj jeyapj.<pb/>Yom niná Dios se jamá, jupj ca sin 'yüsa lis mijis yupj. Jis capj jyawca jinwá ca nsem yupj jis lal.<pb/>Ca qjuisin 'yüsa la mijis 'onin ne 'üsüs la püt'üs Dios lal”, nin tjevele Zacarías. 


text:
<pb/>Püs tepyala na Zacarías jatjam t'yüna jupj, püné tepyala. Yom 'üsüs tepyala jupj. 'Üsüs jólatsja jupj Dios jos jinwá. Wa cjuwá nt'a pǘ'ütsja lovin, israelpan jis walap'a'a tjac' nas.<pb/>


text:
Jepa püné jis tjijyü'ta israelpan. Israelpan popa tuluctsja jupj. Augusto lotsja jupj. Tjijyü'ta pjü way jupj si jütüta sin popé ca mal jis lá jis la pac. 


text:
Lovin ma nin la tjajay yas nam ne'aj; mwalá way nin la tjajay quinam. (Nin la tjajay na, Cirenio jepa auxiliar waytsja Siria mo'ó.) 


text:
José tjemey wa. Nazaret nepénowa patja mpe tjemey. Galilea mpe jis tjijyü'ta ne'aj Nazaret nt'a. Judea mo'o tjemey jupj, Belén nt'a tjemey, nepénowa patja nt'a. Belén nt'a tüpü'ü israelpan jis jepa David püná. José David popa p'iyatsja, püs naya tüpü'ü jupj. 


text:
María lal tjemey jis lá jis la pac ne'aj. María tjevele ca mwayim jupj lal p'a jawasa. Way tsjicj tjá'asa jupj, María, José popa tulucj. Dios Cjües 'üsüs la tjiji mpes way já'asatsja jupj. 


text:
ne jatjam mwalá tjemya'na jupj. Pülül mpes jas tjivyü'ünǘ tsjiquis, ne caja mo'o tje'yonsa jupj, caja niná tsjutsj mpestsja, vaca ne'aj jalatsja mpes. Pensión nt'a ma polel tjijinan̈ yupj, María, José, pajal pülücj tjiquil mpes. Nin mpes animal pülücj sa manun nt'a tjijinan̈ yupj. Angelpan lay jis tepyala oveja jajamapj nt'a. 


text:
Len̈ way ángel pjaní lay tepyala yupj nt'a. Qjuis Jepa Dios jomozo way jupj. Nin mpes yupj casá po 'üsüs way tjejyawca, Dios pajal jyawca mpes. Pajal lacj tjeyapj noyomes. 


text:
Mpes ángel jis wala tjevele: “Po ma locj tjeyá nun. Napj tjacuwis la veles pajal 'üsüs tepyala quinam. Gente pajal 'ücj jisas nsem napj velé mpes. Po 'üsüs ca nsem pjü israelpan mpes. 


text:
Tsjicj tjemya'na yacjaj, David püna tüpü'ü nt'a. Tsjicj niná ca la mijis nun 'ücj ca mpatjaqué Dios lal. Qjuis Jepa jupj. Cristo jupj. Jupj ne Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas nucopj lo p'acj. 


text:
Tsjan mpes nun ca jus nlayé napj t'üc' velé: tsjicj jas tjüwü'ün ca nucú caja mo'ó, vaca jalá nt'a.” 


text:
<pb/>Len̈ way pülücj lay jis tepyala ángel militarpan, nayapé tjiquil. Pajal pülücj waytsja yupj. Ángel mwalá lal tjelejen̈ yupj, tjowelepj pajal 'üsüs way Dios. Ninana tjowelepj:<pb/> 


text:
“Qjuisas 'üsüs mvelecj Dios po'ó jupj pü'ü nt'a.<pb/>Dios 'ücj jos gente nepénowa jis lal, mpes qjuisas wa yupj ma yola pjü mpes.” 


text:
<pb/>Angelpan pjü tsjun po'o tjil niswá. Tjil na, oveja jajamapj tjowelepj: “Mas Belén nt'a. Mas nucum tsjan tepyalá no'oj, tsjan niná Dios qjuisin tji'yüsa la tjiji angelpan popem, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.” 


text:
<pb/>Mpes len̈ way tjil. Yus tjunuc María José lal. Tsjicj tjunuc wa, caja mo'o tüpü'ü, caja niná tsjutsj mpestsja, vaca ne'aj jalatsja mpes. 


text:
Oveja jajamapj tjil püna tjatja nt'a. Pjü tjepjyacan̈ mpes, pjü tjunuc mpes wa 'üsüs tjowelepj Dios po'ó. Tjowelepj pajal püné way Dios, pajal 'üsüs way jupj. Pjü tepyala ángel tjevele jin p'iyá. Dios wo nt'a tucuman Jesús. 


text:
<pb/>Tsjicj ts'ac' ocho tepyala na, jupj pjoloc' tsjicj way t'asiyú t'ü yupj. Dios Popel jis tjijyü'ta israelpan nin la mijicj niyom tsjictjacj ts'ac' ocho se palá na, mpes nin la tjajay. Nin jawas Jesús ló la t'apj yupj, ángel tjevele jin. Tsjicj cjuwatsja na ángel tjevele ca nin ló la nt'acj jupj. 


text:
<pb/>P'a jawas tjil yupj, María José lal. Tsjicj tucuman Jerusalén nt'a, Dios wolap'a'a la 'onsos Jesús. Püna Moisés tjijyü'ta quepj ts'ac' cuarenta ma polel jama Dios wo nt'a, tsjicj tjemya'na na. Ts'ac' cuarenta tepyala na, ca mim, ma'ayas Dios mpes. Nin la tjiji na, salá jinwá nsem quepan Dios lal. Mpes ts'ac' cuarenta t'üc' tepyala na, tjil yupj. 


text:
Dios wo nt'a tucuman tsjiquis, Dios Popel tjevele mpes. Tjevele: “Mwalá popa yom way, Dios juts'a'á nsem jupj”. 


text:
Animal quelel ja'ayaptsja Dios mpes. Dios Popel tjijyü'ta: “Sipipj, castucú tsjictjacj 'ücj wa ca ma'ayacj lo 'ünan Dios mpes”. Nin la tjajay yupj. 


text:
<pb/>Ne'aj Jerusalén nt'a yom tüpü'ü Simeón ló. 'Üsüs waytsja jupj Dios lal, 'üsüs cus tecyon̈ca Dios. Po la tjinyuca Dios ca jas majamas Yom pjaní yupj nt'a jis capj la p'acj israelpan. Dios Cjües Simeón cus tecyon̈ca. 


text:
Dios Cjües jas tji'yüsa la tjiji jupj la müjüsüm ca niná Jepa Püné Dios se jamatsja. Ma ca mpa'is jupj, ma jus tjinyuca na p'in. 


text:
Nin jawas Dios wo nt'a tjemey jupj; Dios Cjües tjijyü'ta ca nin la mijis. Ne'aj Jesús jamay, popay tucuman tsjiquis. Ne'aj tjil, Dios Popel tjijyü'ta jin la mijicj tsjicj mpes. Ne'aj tjatja na, 


text:
“Napj Nejepa, napj jipj myozo, 'ücj jipj nt'a jum quinam.<pb/>Jipj tjevelen jin la tjejay jipj, mpes ma nola quinam.<pb/> 


text:
Nan mpes jus tjinyuc niná jipj jas tjejyam qjuis capj la p'acj, 'ücj qjuis la püt'üs jipj lal.<pb/> 


text:
Jaw jinwá ca nsem jupj israelpan tulucj jilal. Sin mü'üsüs la mijis ca Dios po'ó.<pb/>Más püné ca la mijis ncupj, israelpan, cupj ne jipj jits'a'á”, nin tjevele Simeón Jesús po'ó. 


text:
Simeón Dios lal la tjemyona wa jupj ca 'üsüs lis mijis conas jis lal. Jamay lal tjevele wa: “Dios tjijyü'ta malala ca jis mpalas israelpan pülücj tsjicj niná mpes. Tjijyü'ta wa tsjicj niná ca jis capj mp'a'sas israelpan p'a wa, mpes pülücj ca cus ncon̈cocj Dios. Dios jas tjejyama tsjicj niná sin la 'üsüs lis mijis Dios jos. Mop'in nepénowa ca malala mvelecj jupj po'ó. 


text:
Nin mpes p'a witjacj ca jus nlayecj tsjan yola pülücj witjacj. Jipj 'aplijila ca nsem pajal, jyas mo'o tsjyaca jinwá. Nin ca mpalas tsjicj niná mpes”, nin tjevele Simeón Jesús jamay lal. 


text:
<pb/>Ne'aj Dios wo nt'a quepj p'a wa tjá'asa, Ana ló jupj, Fanuel jucucus waytsja. Israelpan popa watsja jupj. Ana profétatsja jupj, Dios mpes tjevele. Pajal co'müytsja quinam. Tsjücjüim waytsja na, tjowaya jupj. Año siete tüpü'ü voyum lal, 


text:
locopyaya tepe'e voyum. Voyum tepe'e na, jusapj pǘ'ütsja jupj. Año ochenta y cuatro tyá'atsja jupj quinam. Lovin ma tjemey Dios wo mpe. Jólatsja Dios püné. Jaw na, püste na véletsja Dios lal. La pülücj laja secj la tjemyona Dios lal. 


text:
Ana yupj nt'a tjac' quinam. Tjevele tjüwüi'i Dios lal, tsjicj jas tjejyama mpes. Locopyaya Ana p'a jis lal tjevele lovin, tsjicj po'ó. Tsjay püs way la tjunuc yom pjaní ncuwim Jerusalén mo'ó, ca jis capj mp'a'sas, yupj jis enemigopan ma ca jis müjü'tücj. Nazaret nt'a tjil niswá. 


text:
<pb/>Popay, jamay, pjü la tjajay Dios Popel tjijyü'ta jin. Pjü la tjajay na, niswa tjil yupj püna tapatja nt'a. Nazaret ló ne'aj, Galilea se jütütj mpe. Tsjicj lal tjil yupj. 


text:
T'yüna jupj, tsjiquis. 'Üsüs jólatsja jupj Dios jos jinwá. Po 'üsüs jas tji'yüsa jupj. Dios pajal 'üsüs la tjiji jupj lal. Jesús año doce tyá'atsja na, Dios wo nt'a tjemey jupj. 


text:
<pb/>Pjü año Jerusalén nt'a tjil popay, jamay, fiesta mpes. “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” lotsja fiesta niná. 


text:
Fiesta tecyawaja na, jamay, popay tjil jümücj po'ó, jis wa nt'a jiltsja niswá. Mop'in ne'aj tüpü'ü Jesús, ma tjemey. Jamay, popay, ma salejeptsja ma tjemey jupj. 


text:
Yupj yólatsja la p'a jis lal tjemey jupj. Pülücj 'a mulú jiltsja jis wa nt'a, mpes nin. Ts'ac' pjaní ma jus tjunuc jümücj nt'a, mpes la tapal jupj yupj sejamicapan tjatja nt'a, jis pülücpan tjatja nt'a wa. 


text:
<pb/>Ts'ac' cont'e tepyala na, Dios wo nt'a la nyüjüsün̈. Sin 'yüsa lajay jilal tjá'asa. Tjapjaca tjowelepj, jis la tji'yüya 'ots'ipj. 


text:
Tjepjyacan̈ na jupj tjevelá, pjü way yólatsja 'üsüs way jas tji'yüsa. Yólatsja wa 'üsüs jis wala tjevele jupj. 


text:
Popay, jamay jus tjunuc na, ma salejeptsja tsjan mpes ne'aj tjá'asa jupj. Jamay tjevele jupj lal: —Natjam, po lecj tjeyacj jipj mpes, pajal la tepyalacj. ¿Tsjan mpes nin la tjejay cupj qjuis lal? 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —¿Tsjan mpes p'a nt'a la tapalá napj? Dios napj Mpapay. Jupj wo niná. ¿Ncu ma jus nlayé más 'ücj qui'á 'os napj? 


text:
<pb/>Nazaret nt'a tjemey Jesús niswá yupj jis lal. Pjü tjüjütütj la tjiji jupj. Jupj jamay jola tepyala pjü tepyalá. 'Ücj jos jola tepyala jupj. 


text:
Jesús más 'üsüs jas tji'yüsa lovin. T'yüna wa jupj. Dios más 'ücj jos tepyala jupj lal lovin. Nin p'iyá gente más 'ücj jisas jis tepyala wa jupj lal lovin.<pb/>


text:
(Locopyaya, Jesús püné tepyala na, gente sin 'yüsa la síjitsja Dios po'ó. Custjay ma nin la tjiji na p'in, Juan wínetsja, véletsja Dios mpes. Dios jas tji'yüsa la tjiji tsjan la veles. Juan niná Zacarías jatjam p'iyatsja jupj.) Juan wa cjuwá nt'a pǘ'ütsja. Jupj quelel véletsja na Dios mpes, jepa noypan israelpan tuluctsja. Tiberio jepa más püné waytsja ne'aj. Poncio Pilato jepa auxiliar waytsja Judea mo'ó. Herodes jepa waytsja Galilea mo'ó. Herodes jüpülücj Felipe jepa waytsja Iturea mo'ó, Traconite mo'ó 'ots'ipj. Lisanias jepa waytsja Abilinia mo'ó. Israelpan sin popa nepénowa jepa jatja watsja yupj. Anás, Caifás lal, sacerdotepan más püné witjacj waytsja yupj. Tiberio año quince nas tjijyü'ta jupj, Juan quelel véletsja na Dios mpes. 


text:
Juan jun ta'á tjemey 'üsǘ püné la nt'a. Jordán lotsja 'üsǘ püné ne'aj. Ne'aj gente jis walap'a'a tjevele más 'ücj 'aplijila nsem yupj, malala nyuca la tjajay mpes. Más 'ücj yupj ca Dios jos jin la mijicj quinam, tjevele. Juan tjevele jupj ca 'üsüma jis mpa'tas, mpes bautizar jis mpalas ca. Mpes pjü ca jus nlayecj yupj quelel 'üsüs la mijicj quinam, Dios jos jin. Nin mpes Dios ma ca jola nsem yupj püna malala nyuca la tjajay mpes. Nin tjevele Juan yupj jis lal. 


text:
<pb/>Isaías Juan po'ó tepyaca püná. Profeta waytsja jupj, Isaías. Tepyaca popel mo'ó Dios tjevelá. Nin tepyaca jupj Juan po'ó:<pb/>“Yom niná wa cjuwá nt'a ca mim. Pajal ca quelel mveles gente jilal napj mpes. Mpes yümücj ca mveles: ‘Qjuis Jepa Püné ca ncuwim. Nujola t'as ca nin la müjí quinam jupj jos jin. Malala nujola nun, jümücj la lu'ulú jinwá. Po ma malala nujola t'as quinam. 'Üsüs nujola t'as qjuis Jepa Püné jos jinwá’,<br/>nin ca mveles jupj. 


text:
‘Nujisas jümücj viyavin, palavin jinwá quinam Dios lal. Ts'entuna nt'a tipit'a la müjí quinam. Joc' witjacj, neven 'ots'ipj, yumal la müjí quinam. La lu'ulú nt'a la t'atsj la müjí. La toc nt'a jüljül la müjí. Ca jümücj 'üsüs nsem qjuis Jepa Püné mpes. Nin p'iyá la müjí nujisas mo'ó. Qjuis Jepa Püné len̈ way ncuwim. Ma malala nujola t'as. Dios jola jin nujola t'as. 


text:
Nin la tjüjí na, gente pjü way ca jus nlayecj Dios liji yupj 'ücj ca mpatjam jupj lal’ ”, nin tepyaca Isaías. 


text:
<pb/>Gente pajal pülücj tjiquil Juan nt'a. Jisastsja jupj ca bautizar lis mijis. Jis wala tjevele: —Nun nin p'iyá latsj jinwá. Nun solejé Dios po ma jos gente malala lajay. Len̈ way ca jis capj ntülüs. Nin mpes tjuculá nun napj nt'a, napj ca bautizar la numejay. Nujola nun nin lojí mpes, jupj ma ca nucopj ntülüs. T'üc' tulucj. Dios selé nun newa ma quelel lojí jupj jos jin. 


text:
T'üc' way 'aplijila t'as nun, malala la tjüjí mpes, ne ca 'üsüs la müjí quinam Dios jos jin. Po ma nujola t'as nun pajal 'üsüs, nun judiopan mpes. Ma nujola t'as nun pajal 'üsüs, nun Abraham püna tüpü'ü popa mpes. T'üc' tulucj. Dios ca 'ücj la qjuijis niná pwen Abraham ts'uyupj ca mpalas. 


text:
Dios pajal len̈ way ca jis capj ntülüs malala lajay. Yupj ma 'üsüs lajay, jupj ca jis capj ntülüs yupj pjü way. Yom jupj sine ma vyala jinwá ca la mijis Dios. Jupj sine ma vyala, jyo'o, 'awa mo'o ts'iyá. Nin ca la mijis Dios malala lajay jis lal. —Nin tjevele Juan yupj jis lal. 


text:
<pb/>Juan jis wala tjevele: —Po ma la müjí püna la tjüjí jin. Jipj jin quip mat'e tyatj, pjaní ca ma'ayan jas quip cjuwá. Ve tyatj na, nin p'iyá ca la mijin. 


text:
<pb/>Nenéyawa niyom impuesto jat'anquepj tjiquil wa. Jisastsja Juan ca bautizar lis mijis. Juan lal tjowelepj: —Jipj qjuisin 'yüsa lejay Dios mpes. Qjuis wala mvelen tsjan jos Dios ca cupj la qjuijicj. 


text:
<pb/>Jis wala tjevele: —Püna p'in t'emel más pülücj nt'a nun jepa tjijyü'ta lal, niná tüpwe'qué nun. Ninana ma ca la müjí quinam. Jepa tjijyü'ta jinwá p'in ca nta'é jupj mpes. Más pülücj ma ca nta'é. 


text:
<pb/>Militarpan nepenowá tjiquil wa, la tjü'üy wa: —¿Tsjan jos Dios la qjuijicj cupj? Juan jis wala tjevele: —Malala nyuca lojitsja püná, ma nin la müjí quinam. Po ma tüpwe'qué, la p'a lacj jeyapj mpes nun jilal. Po ma ca mvelé yupj malala la tjajay, yupj ma malala la tjajay nam. 'Ücj nujisas t'as t'emel tsji' lojí jaylacj lal. 


text:
<pb/>Judiopan la nuctsja Dios ca jas majamas Yom pjaní jis capj la p'acj. Püna Dios tjevele ca nin la mijis jupj. Ne'aj tapatja nin yólatsja Juan p'iyá niná Yomen Dios se jamá. 


text:
Mpes Juan jis wala tjevele pjü jis lal: —Nam 'a niná Yomen tulucj. Napj bautizar la nusejay 'üsǘ lal p'in. P'a wa ncuwim más püné napj lal. Nam 'a pajal tsjicj way jupj lal. Po 'üsüs napj lal jupj mpes tsji' lejay. Napj jupj caite syoc la p'in, 'ücj napj lal. Püné jupj pajal. Nun nepénowa nasa quelel lojí Dios jos jin. Jupj ca nu ma'ayas Dios Cjües. Nun nepénowa newa ma quelel lojí Dios jos jin. Jupj ca nucopj ntülüs. 


text:
<pb/>”Len̈ way ca nin la mijis. Ca 'üsüs la mijis jupj 'amá nt'a, ma ca malala mpü'üm ne'aj. Ca ne'aj mo'onsos 'üsüs witjacj, ma ca malala jis mpalas. Pjü malala ca mü'ümüs; jupj 'yüma na, len̈ pjacj se wat'ata jupj 'owus —nin tjevele Juan yupj jis lal. 


text:
<pb/>Juan p'a wa nin p'iyá tjevele wa judiopan jis lal; pülücj tjevele. Jupj tjevele más 'ücj yupj más 'üsüs ca la mijicj quinam Dios jos jin. Jis walap'a'a tjevele Dios pajal 'üsüs la tjiji yupj mpes. 


text:
<pb/>Juan cus tjeve'le yupj jis jepa ne'aj, jepa niná Herodes ló. Cus tjeve'le vosas lal tjowaya mpes, vosas Herodías lotsja. Pjü way Herodes malala nyuca la tjiji mpes wa cus tjeve'le jupj. 


text:
Herodes ma jostsja Juan tjevelá. Nin mpes p'a wa malala la tjiji: cawilta mo'o tje'yonsa Juan. Juan bautizar la tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Custjay cawilta mo'o 'onsa secj p'in, Juan bautizar la tjiji Jesús. La p'a pülücj bautizar lis tjiji na, Juan bautizar la tjiji wa Jesús. Bautizar tepyala na, Jesús Dios lal tjevele. Dios lal tjevele na, tsjun po'o tsjicj way la tücüeme, jun cjol tepyala. 


text:
Nepé Dios Cjües palá tjac' Jesús jay nt'a la 'osos. Sipipj jinwá justa lay tepyala jupj. Tsjun po'o nepé vele pjactsja: “Jipj napj Natjam. Quelel la 'ejay pajal napj. Pajal 'üsüs najas jipj lal.” Qui'á sin tapac püna tapatja jis lá, José yupj popa p'iyá püs naya tüpü'ü. 


text:
<pb/>Jesús quelel sin mü'üsüs la mijis na, nasa way año tréinteya tyá'atsja jupj.<pb/>Gente yólatsja jupj ne José jatjam.<pb/>José niná Elí jatjam waytsja jupj.<pb/> 


text:
Elí Matat jatjam waytsja;<pb/>Matat Leví jatjam waytsja;<pb/>Leví Melqui jatjam waytsja;<pb/>Melqui Jana jatjam waytsja;<pb/>Jana José jatjam waytsja;<pb/> 


text:
José Matatías jatjam waytsja;<pb/>Matatías Amós jatjam waytsja;<pb/>Amós Nahúm jatjam waytsja;<pb/>Nahúm Esli jatjam waytsja;<pb/>Esli Nagai jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Nagai Maat jatjam waytsja;<pb/>Maat Matatías jatjam waytsja;<pb/>Matatías Semei jatjam waytsja;<pb/>Semei José jatjam waytsja;<pb/>José Judá jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Judá Joan'an jatjam waytsja;<pb/>Joan'an Resa jatjam waytsja;<pb/>Resa Zorobabel jatjam waytsja;<pb/>Zorobabel Salatiel jatjam waytsja;<pb/>Salatiel Neri jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Neri Melqui jatjam waytsja;<pb/>Melqui Adi jatjam waytsja;<pb/>Adi Cosam jatjam waytsja;<pb/>Cosam Elmodam jatjam waytsja;<pb/>Elmodam Er jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Er Josué jatjam waytsja;<pb/>Josué Eliezer jatjam waytsja;<pb/>Eliezer Jorim jatjam waytsja;<pb/>Jorim Matat jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Matat Leví jatjam waytsja;<pb/>Leví Simeón jatjam waytsja;<pb/>Simeón Judá jatjam waytsja;<pb/>Judá José jatjam waytsja;<pb/>José Jonán jatjam waytsja;<pb/>Jonán Eliaquim jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Eliaquim Melea jatjam waytsja;<pb/>Melea Mainán jatjam waytsja;<pb/>Mainán Matata jatjam waytsja;<pb/>Matata Natán jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Natán David jatjam waytsja;<pb/>David Isaí jatjam waytsja;<pb/>Isaí Obed jatjam waytsja;<pb/>Obed Booz jatjam waytsja;<pb/>Booz Salmón jatjam waytsja;<pb/>Salmón Naasón jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Naasón Aminadab jatjam waytsja;<pb/>Aminadab Aram jatjam waytsja;<pb/>Aram Esrom jatjam waytsja;<pb/>Esrom Fares jatjam waytsja;<pb/>Fares Judá jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Judá Jacob jatjam waytsja;<pb/>Jacob Isaac jatjam waytsja;<pb/>Isaac Abraham jatjam waytsja;<pb/>Abraham Taré jatjam waytsja;<pb/>Taré Nacor jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Nacor Serug jatjam waytsja;<pb/>Serug Ragau jatjam waytsja;<pb/>Ragau Peleg jatjam waytsja;<pb/>Peleg Heber jatjam waytsja;<pb/>Heber Sala jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Sala Cainán jatjam waytsja;<pb/>Cainán Arfaxad jatjam waytsja;<pb/>Arfaxad Sem jatjam waytsja;<pb/>Sem Noé jatjam waytsja;<pb/>Noé Lamec jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Lamec Matusalén jatjam waytsja;<pb/>Matusalén Enoc jatjam waytsja;<pb/>Enoc Jared jatjam waytsja;<pb/>Jared Mahalaleel jatjam waytsja;<pb/>Mahalaleel Cainán jatjam waytsja;<pb/> 


text:
Cainán Enós jatjam waytsja;<pb/>Enós Set jatjam waytsja;<pb/>Set Adán jatjam waytsja,<pb/>Dios p'iyá Adán la tjiji jupj. Nintsja püna tapatja jis lá, José ne yupj popa p'iyá, püs naya tüpü'ü jupj.<pb/>


text:
'Üsǘ püné la nt'a tjá'asa Jesús. Niná 'üsǘ Jordán ló. Nepé tjemey quinam jupj. Pjü la tjiji Dios Cjües jostsja jinwá. Quina Dios Cjües tjijyü'ta Jesús lo winin campa way 'in, 


text:
pjü jis wa cjuwá nt'a. Mpes tjemey Jesús. Ts'ac' cuarenta ne'aj wínetsja jupj. Ne'aj tjá'asa na diablo tjac' jupj nt'a. Jostsja ca Jesús malala nyuca la mijis, mpes malala tjevele Jesús lal. Jesús ne'aj tjuwine na, ma tjelyaja jupj. Mpes t'üc' ts'ac' cuarenta na, pajal vecj pé'etsja jupj. 


text:
Ninana diablo tjevele jupj lal: —Jipj Dios Jatjam p'iyá, 'ücj ca müjü'tün niná pe ca ve mpalas, ne nin ca nsem. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji diablo tjevele jin. Jupj wola tjevele p'in: —Dios vele jupj Popel mo'ó: ‘Gente ma ca mpatjam ve mpes p'in. Pjü way Dios tjevele mpes ca mpatjam yupj.’ 


text:
<pb/>Yacjaya diablo tjemyana Jesús campanya nt'a. Jupj la tjiji Jesús 'ücj nyúcatsja pjü patja nt'a nosis mo'ó. Len̈ way tjinyuca pjü. 


text:
Diablo Jesús lal tjevele: —Napj ca mya 'a jipj ca müjü'tün pjü patja nt'a. Napj ca mya 'a pjü yupj jatatj 'üsüs yustapj. Püné nsem jipj yupj 'üsüs lajay mpes. Pjü niná napj nats'a'á quinam. Napj le t'a lal 'ücj 'ya napj. 


text:
Najas jipj nawalap'a'a palá mpi'tjim. Najas jipj ca mvelen napj pajal püné. Nin la tjejay na, pjü way niná jipj jits'a'á nsem. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele ma ca nin la mijis. —Satanás jipj, jutja napj mpe —tjevele—. Dios Popel vele: ‘Dios Jepa más püné pjü jis lal. Nujola tapalas püné jupj p'in. Ma ca nin nujola nsem la p'a p'in püné Dios jinwá. Dios jos jin la müjí la p'in.’ 


text:
<pb/>Locopyaya diablo tjemyana Jesús Jerusalén nt'a. Ne'aj Dios wo casá pajal campanya nt'a tjijyünsa jupj. Tjevele Jesús lal: —Dios Jatjam jipj, 'ücj palá ntolo quepé. 


text:
Jis mas mpes ca mya ma'nucj<br/>ne ma ca mpojom jipj pe lal. Ma ca malala mya palas’ —nin tjevele diablú. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji diablo tjevele jin. Nin p'in wola tjevele: —Dios Popel vele wa: ‘Ma ca malala nyuca la mijin ma jola jinwá, la nuc ncu jipj Jepa Dios ca cyapj mp'a'sas’. 


text:
<pb/>Diablo po jostsja Jesús malala nyuca la mijis, mpes la pülücj malala tjevele jupj lal. Mop'in Jesús ma malala la tjiji. Mpes diablo pjü la tjiji na, tjemey, li nucutsja 'ona 'ücj la cuwis niswá. Jesús tsji' la tjiji Dios mpes Galilea mo'ó. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús Galilea nt'a tjemey niswá. Dios Cjües cus tjep'ya'sa pjü 'ücj la mijis. Mpes Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Pjü ne'aj tapatjá jas tjowelepj Jesús. 


text:
Jis wa judiopan 'a si mulú nt'a, sin tji'yüsa lis tjiji jupj lovin. Pjü 'üsüs tjowelepj Jesús po'ó. Nazaret nt'a ma jisastsja Jesús tjevelá. 


text:
<pb/>Nazaret nt'a tjemey Jesús, püna tüpü'ü nt'a tsjicj waytsja nam. Ne'aj judiopan 'a si mulú nt'a tjemey jupj, pjü sábado na la tjiji jinwá. Ne'aj jis walap'a'a ton̈ca, mo'o la veles jupj. 


text:
Tja'ayapj nt'ya jupj Dios Popel Isaías tepyaca püná. Isaías profeta waytsja jupj. Mpes Jesús la tyü'pa popel, la tepyala pjaní way Isaías tepyacá. Tjinyuca na, mo'o tjevele jupj. Nin tjevele:<pb/> 


text:
“Dios la ntjet'á jis wala la veles cjuwá jis lal.<pb/>Napj velé Dios ca 'üsüs la mijis yupj mpes quinam. Dios Cjües ncapj p'ya'sa nin la mejay.<pb/>Dios nin tjejyama la veles ntji'lin̈ jis lal. Velé 'ücj jis la winin quinam.<pb/>Velé yun cjuwá jis lal, 'ücj januc liji Dios.<pb/>Nepénowa yupj jis enemigopan po malala nyuca lis tjajay.<pb/>Dios nin tjejyama sin majam yupj, 'ücj ca mal jis enemigopan nepé.<pb/> 


text:
Nin tjejyama la veles jupj quelel la siji, quelel jis capj p'ya'sa yupj. Nin liji jupj quinam, velé napj.” 


text:
<pb/>Jesús t'üc' mo'o tjevele. Dios Popel jun t'yo'na, tje'yaya yom ne'aj tsji' liji. Tjá'asa Jesús, sin 'yüsa la mijis. Pjü wa mo'ó 'a jis tjimyula witjacj pajal jus tjunuc jupj. 


text:
Jupj yupj jis lal tjevele: “Püna tepyaca niná Dios Popel jupj. Niná jupj Popel tjevelá, t'üc' tepyala yacjaj. Jupj tepyaca napj nin po'ó”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pjü tjowelepj 'üsüs tjevele jupj. Po yólatsja 'onin ne pajal 'üsüs way tjevele. Jis la tjü'üy yuwá: “¿Tsjan mpes nin vele jupj p'iyá niná Yomen Dios se jamá? José jatjam p'in jupj.” 


text:
<pb/>Yupj nin yólatsja mpes, Jesús tjevele: “Napj selé tsjan quelel welé nun napj lal. Niná nun welé lovin. Nun quelel welé: ‘Doctor jipj, mpes mya ts'ucun jipj p'iyá’. Nun quelel welé: ‘'Üsüs la mijin jipj qui'á, püna tüpüt' nt'a. Cupj tjepjya'aquecj pajal 'üsüs la tjejay Capernaum nt'a. Qjuisas nin p'iyá la mijin qui'á.’ 


text:
<pb/>”Nin welé, mop'in ma quelel la nojí. Lovin nin profetapan jis lal. Püna tapatja nt'a, ma jisas yupj. T'üc' way niná. 


text:
Nin p'iyatsja Elías lal. Elías tüpü'ü na püná, año cont'e, mes séisiya ma tjive, mpes jun ta'á po cjuwatsja jis la las. Qui'á Israel nt'a nequem pülücj jis vayum tulucj tapatja. T'üc' way niná. 


text:
Dios ma jas tjejyama Elías yupj nt'a jis capj la p'acj. Quepj p'a nt'a tüpü'ü nt'a jas tjejyama jupj. Quepj niná Sarepta nt'a tüpü'ü jupj, Sidón mpe se jütütj nt'a. Israelpan popa tuluctsja jupj, quepan. 


text:
<pb/>”Eliseo p'a profeta watsja. Jupj tüpü'ü na, pülücj malala jisastsja Israel mo'ó, jis pjoloc' tjamaja mpes. Jas tüpwes ma jis tji'yü'sa yupj. Pjaní way p'in tji'yü'sa, salá tepyala. Naamán lotsja jupj. Siria mpe 'eseptsja jupj, israelpan popa tuluctsja”, nin tjevele Jesús, Nazaret mo'o tapatja jis lal. 


text:
<pb/>Jupj tjevele tjepjyacan̈ na ts'a tji'in pajal. Nin p'iyá pjü way wosis nt'a tjatja ts'a tji'in. (Israelpan waytsja yupj, mpes yólatsja Dios más 'üsüs jis capj tjep'ya'sa yupj la p'a jis lal. Nin mpes ma jisastsja Jesús tjevelá.) 


text:
Sin tjüjünsüpj, ntji'lin̈ jupj, pje'á la ts'i pülücj patja nepé. Quelel ja'ünantsja jupj. Tjaman jupj neven pacá nt'a, la pala'á la ts'i mpes. 


text:
Newa ma la tjajay yupj quelel lajaytsja jinwá. Yupj culupwen nipj tjemey, tjuwine tjemey jupj. Jesús más püné lapanenpan jis lal. 


text:
<pb/>Nazaret nepé palavin tjemey Capernaum nt'a. Pülücj patja ne'aj. Galilea mpe se jütütj. Sábado na sin tji'yüsa lis tjiji ne'aj. 


text:
Yupj pajal nin yólatsja jupj pajal 'üsüs sin tji'yüsa lis tjiji mpes. Jupj tjevele 'ücj lo jütütj jinwá, mpes nin. 


text:
<pb/>Ne'aj, wosis mo'ó, judiopan 'a si mulú nt'a, yom tjá'asa, lapanen jupj jos mo'o tüpü'ü. Lapanen malala jos jin la tjiji yomen. Yümücj la tipiya: 


text:
<pb/>—Jipj Jesús Nazaret mpe 'esepj. ¡Ma qjuisas jipj! ¿Tsjan pjucj tjacuy cupj nt'a? ¿Ncu pjü malala qjuis lo jay tjacuy jipj? Napj selé pjacj ne jipj. Dios juts'a'á way jipj. Pajal 'üsüs way jipj. 


text:
<pb/>Jesús yümücj tjevele lapanen lal: —¡Lyájasa t'as! ¡Jutja jupj jos mpe! —tjevele. Len̈ way lapanen yom palá ts'iya yupj jis walap'a'á. Yom nepé tjemey. Lapanen ma malala la tjiji quinam jupj lal, püna la tjiji jinwá. 


text:
Pjü way yólatsja 'üsüs tepyala mpes. Yuwá tjowelepj: “¿'Oyn ne nin vele jupj? Jepa jinwá jyü'ta lapanen. 'Ücj lo jütütj jinwá si jütüta yupj, ne pje'á jil, jupj jyü'ta jin.” 


text:
Pjü jis lal tjowelepj niná tepyalá, mpes pjü tjepjyacan̈ Jesús po'ó Capernaum mo'ó, Capernaum ne'aj p'in 'ots'ipj. Jesús tji'yü'sa la tjiji Simón pwisam. 


text:
<pb/>Yacjaya Jesús tjemey wosis mpe, niná wosis judiopan 'a si mulú nt'a. Simón wo nt'a tjemey. Wama tjemey. Ne'aj Simón pwisam malala jostsja jupj, pajal si 'áwatsja jupj. Nin mpes wa nt'a tapatja la tjomon Jesús cü'ü'süs la mijis jupj. 


text:
Mpes Jesús tjac', ton̈ca malala jos nt'a. Cus tjeve'le 'owus, mpes tji'yü'sa quinam. Simón pwisam len̈ way jas tjijyünsa, jis tje'yaya jis la las. Nas tji'yü'sa quinam, ne nin. Jesús jis tji'yü'sa lis tjiji malala jisas pülücj. 


text:
<pb/>T'yaja na, la p'a tjiquil Jesús nt'a. Pjü tucuman malala jisas yupj sin popé. Pjü p'a casá malala jisas tucuman yupj. Jesús po la tje'yot'a pjü witjacj, jis tji'yü'sa lis tjiji jupj. 


text:
Lapanenpan nepénowa jisas nepé tjil, pülücj nepé tjil. Tjil na, la tupuyupj, tjowelepj: “¡Dios Jatjam jipj!” Mpes Jesús jis capj tjeve'le lapanenpan. Yupj salejeptsja jupj niná Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj judiopan. Nin mpes Jesús ma jis tje'yaya jis la veles yupj. Jesús tjevele Dios po'ó Galilea mo'ó. 


text:
<pb/>Tjejyawca na, pje'á tjemey Jesús jusapj, pjü len̈ nt'a. Mop'in gente la tapal jupj. Tjiquil jupj nt'a. Ma quelel jas tjajam jupj yupj mpe. 


text:
Mpes jupj yupj jis lal tjevele: “Dios jos p'a nt'a jum 'ots'ipj, nepénowa patja nt'a. Ca mvelé Dios pajal 'üsüs la tjiji yupj mpes. Jis walap'a'a ca mvelé Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. Dios nin tjejyama nin la veles.” 


text:
<pb/>Mpes newa jun ta'á jámatsja judiopan tapatja nt'a. Jis wa judiopan 'a si mulú nt'a tjevele Dios tjevelá yupj jis walap'a'á. Nin líjitsja lovin.<pb/>


text:
P'a jyawca na, Jesús 'üsǘ püné la nt'a ton̈ca. Genesaret lotsja 'üsǘ püné. (Pajal campwila waytsja, pajal la püné.) Ne'aj ton̈ca na, pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a. Jesús jis wala tjevele Dios tjevelá. Tjepjyacan̈, ne cus tjeletjatj. 


text:
Ne'aj barco mat'e 'üsǘ püné la nt'a tsyu'pa tjatja tjinyuca. Len̈tsja barco wa mo'ó. Niyom cjul pje'á la coy, jis barco ne'aj tsupapj yas nam. Jis ataraya japatsj quinam. 


text:
Barco pjaní wama tjemey Jesús. Simón juts'a'á waytsja barcas. Jesús Simón lal la tjemyona jupj ca nsoctes barcas, ca tsjicj way mim 'üsǘ la mpe. Jesús 'etjele barco mo'ó, nepé sin 'yüsa lis tjiji. 


text:
<pb/>T'üc' jis lal tjevele na, tjevele Simón lal: —'Üsǘ campwila nt'a tjemyana barcas. Nun jis ataraya mo'o la ts'iyá, cjul pje'á la coy. 


text:
<pb/>Simón jupj wola tjevele: —Nejepa, püste cus tüpwes quelel pje'á la tecyoyecj; lovin len̈. Jipj velen mpes p'in niswa ca mo'o la nts'i na'ataraya. 


text:
<pb/>Nin la tjajay na, cjul pajal pülücj jis ntji'lin̈. Ataraya po tipit'a mpes, quelel lo comyatsja quinam. 


text:
Mpes Simón, jupj jomicapan jis lal wa, jis walap'a'a la tjamayapj niyom p'a barco mo'ó. Jisastsja ncul jis capj la p'acj. Tjiquil na, cjul pajal pülücj la tocoy wa, mpes barco manas tipit'a cjul lal. Pajal tü waytsja, mpes quelel pwila jama barcas. 


text:
Simón Pedro niná tjinyuca na, tüic' jin tjüjünsü Jesús wolap'a'á. Palá nipi'tje jupj. Tjevele: —Nejepa, más 'ücj napj nepé ca mim jipj. Malala napj, jipj 'a 'üsüs. 


text:
<pb/>Pajal jólatsja pajal pülücj pje'á la tecyoye cjulun quinam. Püna ma polel pje'á la tecyoye. Seletsja pajal 'üsüs la tjiji Jesús, mpes nin tjevele jupj. Niyom p'a wa nin p'iyá yólatsja cjul pajal pülücj pje'á la tocoy mpes. 


text:
Nin p'iyá jólatsja wa Jacobo, Juan 'ots'ipj, yupj ne Zebedeo jatjampan. Simón lal 'a mulú tsji' lajaytsja lovin. Jesús tjevele Simón lal: —Po ma lecj tjeyá. Cjul pje'á le coytsja püna p'in. Quina p'a casá ca la mijin. Jipj ca mvelen la p'a jis lal Dios mpes, mpes yupj ca cus ncon̈cocj Dios —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nin mpes yupj jis barco 'üsǘ la nt'a tjaman. Tsupapj na, pjü jatja tjil. Yupj quelel sa con̈tsja Jesús lovin. (Quina ma cjul pje'á la coy pátjatsja; quina tsji' lajaytsja Jesús mpes.) Jesús tji'yü'sa la tjiji yom jüp'üy tjamaja. 


text:
<pb/>Jesús p'a nt'a pülücj patja nt'a tjá'asa na, yom tjac' jupj nt'a. Malala jostsja pajal. Jüp'üy tjamaja lovin, palá tinca jüp'üy popé. Jupj Jesús tjinyuca na, palá nipi'tje Jesús wolap'a'á. La tjemyona: —Nejepa, jipj polel ni 'ü'sa lejay. Jipj jyas na ca nin nsem. 


text:
<pb/>Mpes Jesús pjwel la tepyacta, po la tje'yot'a. Tjevele: —Najas. 'I tjü'ü'süs quinam. Len̈ way tji'yü'sa, jüp'üy 'üsüs tepyala jupj. 


text:
Locopyaya Jesús tjijyü'ta jupj: —Ma ca mvelen p'a lal nin tepyalá. Jutja sacerdote nt'a. Jupj ca jis nucus. Ca la mpalas ncu malala lo nuc p'yüy po'ó. Ca mveles 'üsüs quinam. Niná la tjejay na, jipj ca ma'ayan Dios mpes, jupj 'i tjü'ü'sa la tjiji mpes. Pajal püna Moisés tjijyü'ta tsjan ca ma'ayacj, jis p'üy jis tji'yü'sa na. Jupj tjijyü'ta jin ca la mijin. Pjü la tjejay na, la p'a ca jus nlayecj jipj t'üc' way 'i tjü'ü'sa quinam —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Newa pajal pülücj 'üsüs tjowelepj Jesús po'ó. Campa tapatja tjepjyacan̈ wa Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Mpes pajal pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a jis la pjac jupj tjevelá, jis la 'ü'süs wa tjiquil, malala jisastsja mpes. 


text:
Mop'in Jesús la pülücj jusapj tjemey la veles jupj Popay Dios lal. Nin tüpü'ü jupj. Ma polel 'utaná tji'yü'sa la tjiji Jesús. 


text:
<pb/>P'a jyawca na Jesús sin 'yüsa líjitsja. Fariseopan nepénowa ne'aj tjatja wa jupj nt'a. Niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay ne'aj tjatja wa. Pülücj waytsja yupj. Galilea nepé tjiquil nepenowá. Pjü nepénowa patja mpe tjiquil yupj. Judea nepé tjiquil wa nepenowá. Jerusalén nepé tjiquil wa nepenowá. Qjuis Jepa Dios cus tecyon̈ca Jesús, mpes 'ücj si 'ü'sa líjitsja malala jisas. 


text:
<pb/>Wama tjá'asa Jesús yupj jis lal. Locopyaya niyom p'a wa tjiquil, yom ma polel 'utaná tucuman hamaca lal. Yupj quelel jamantsja malala jos wa mo'ó, Jesús nt'a, Jesús wolap'a'a la püntüs jupj. Mpes pajal la tapal yupj 'oyn ne 'ücj wama mal. 


text:
Cjuwatsja. Pülücj tjatja mpes ma tjunuc 'oyn ne wama la winin. Mpes wa casa'á tjil, wo jay tjujulul yupj. Nin la tjajay na, wo jay nepé palá tüpüntüpj malala jos hamaca lal. Jesús wolap'a'a tüpüntüpj pülücj tjatja culupwen nt'a. 


text:
<pb/>Jesús jus nleya yupj topon jupj polel cü'ü'süs la mijis. Jupj tjevele malala jos lal: —Natjam, napj perdonar la 'ejay malala nyuca la tjejay Dios lal. Ma nin nola quinam. 


text:
<pb/>Niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay malala jin yólatsja Jesús tjevelá. Nin p'iyá fariseopan. Yólatsja: “Jupj tjevelá malala Dios lal. Jupj ma polel perdonar liji malala nyuca la tjiji. Dios p'in nin liji.” 


text:
<pb/>Jesús jus nleya yupj nin yólatsja, mpes jis wala tjevele: —¿Tsjan mpes nujola napj tjevelé malala Dios lal? Nin tulucj. 


text:
Napj 'ücj velé: ‘Napj perdonar la 'ejay malala nyuca la tjejay Dios lal’. Napj 'ücj wa velé: ‘Jin tjijyünsa, tjuwine jipj’. ¿Cana más costa la veles? 


text:
Nin p'iyá ca mvelé wa malala jos lal, mpes nun ca jus nlayé napj 'ücj perdonar lejay nosis nt'a. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús. Mpes jupj tjevele yom ma polel 'utanatsja lal: —Jin tjijyünsa, jipj hamaca nt'ya nt'an, jutja wya nt'a. 


text:
<pb/>Len̈ way malala jos tji'yü'sa. Jas tjijyünsa yupj jis walap'a'á, hamaca jupj tüpü'ü casá nt'ya, tjemey wo nt'a. Po 'üsüs way tjevele Dios po'ó, 'üsüs tepyala mpes. 


text:
Pjü ne'aj tjatja pajal yólatsja pajal 'üsüs tepyala mpes, ne 'üsüs tjowelepj Dios po'ó. Yólatsja Jesús püné. Mpes tjowelepj: “Lovin ma nin tjinyucucj cupj yas nam”. Jesús jostsja Leví ca cus ncon̈cos. 


text:
<pb/>Locopyaya pje'á tjemey Jesús. Yom tjinyuca, tsji' líjitsja jepa mpes. T'emel t'e'éncatsja lovin jepa mpes, impuesto jaylacj. Wa nt'a t'emel t'e'éncatsja nt'a tjá'asa. Yom niná Leví lotsja jupj. Jesús jupj lal tjevele: —Ncapj tecyon̈ca jipj. Najas ncapj cyon̈ lovin. 


text:
<pb/>Locopyaya Leví pülücj la las la tjiji jupj wo nt'a Jesús mpes. Pülücj jis lal tjevele ncul jupj wo nt'a. Leví jostsja la p'a ca jus nlayecj püné Jesús jupj lal, mpes nin la tjiji. Pülücj tjiquil, yupj nepénowa niyom impuesto jaylacj jat'anqueptsja, Leví jinwá. Niyom p'a wa tjiquil wa. Yupj jis lal tjatja, tjalá. 


text:
Fariseopan ma jisastsja yupj nin la tjajay. Tjowelepj Jesús discipulopan jilal malala nin, yupj 'a mulú tjalá yupj jis lal. Nin p'iyá tjowelepj wa Moisés popel sin 'yüsa lajay. —¿Tsjan pjucj lojá impuesto jaylacj jat'anquepj jis lal, malala nyuca lajay jis lal wa? —nin la tjü'üy yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —'Ücj jisas ma jisas doctor. Malala jisas doctor jisas yupj. Napj doctor jinwá malala lajay jis lal. 


text:
Napj niná nin lejay Dios jos jinwá. Napj tjacuwis la veles malala lajay jis lal. Napj velé yupj jis lal Dios jos yupj 'aplijila nsem malala nyuca la tjajay mpes. Napj velé Dios jos yupj 'üsüs ca la mijicj quinam jupj jos jin. La p'a wa 'üsüs lajay quinam, napj ma nin velé yupj jis lal —nin tjevele Jesús. Jesús discipulopan p'a casá lajay püna tapatja jis lal. 


text:
<pb/>Nin mpes yupj tjowelepj jupj lal, yupj fariseopan nepenowá, Moisés popel sin 'yüsa lajay nepenowá. Yupj tjowelepj: —Juan discipulopan la pülücj ma jalá, quelel javelepj p'in Dios lal. Nin p'iyá lajay fariseopan jis discipulopan. ¿Tsjan mpes jipj discipulopan lovin jalá, lovin myü'ün̈? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj discipulopan ma nin lajaytsja custjay. P'a jyawca na ca nin la mijicj. Ninana tjevelá: —Yom judío woya na, jupj jomicapan jiquil wa cus la con̈ jupj. Pajal 'ücj jisas jatja, jalá wa yupj. Nin p'iyá napj discipulopan jis lal. Napj yupj jis lal pü'üs quinam. 'Ücj javelepj napj lal, mpes 'ücj jalá. 


text:
P'a jyawca na, p'a casá ca nsem. La p'a ca ncul, ca ma tjililin̈. Len̈ ca nsem napj. Nin tepyala na, napj discipulopan ma ca nlajacj nenéyawa, ca mvelecj p'in Dios lal. 


text:
<pb/>Parábola tjevele Jesús sin la 'üsüs jis la jay. Sin tji'yüsa lis tjiji tsjan mpes jupj lal japon ma polel nin p'iyá lajay püna tapatja la tjajay jinwá. Ninana Jesús tjevelá: —Nin p'iyá nun nusin quip seyasa to'á na, nusin quip seyasa ma cüemá nusin quip pül way po pwi'tjí mpes. Nin lojí, malala se palá manas. Seyasa way la tücüeme nsem; ma'ajapj malala wa nsem. Pülül po pwi'tjí ma yuwal justa nsem pülül pül lal. 


text:
Nin p'iyá wa judiopan uva 'üsǘ seyasa jatatj na. Uva 'üsǘ seyasa ma ca mo'o nt'ucj pjoloc' pül mo'ó. Nin lajay, pjoloc' pül ca ma'apcas 'üsǘ myolca mpes. Tje'yapta na, uva 'üsǘ ca jus ncocom. Pjoloc' malala mpalas wa. 


text:
Nepénowa uva 'üsǘ pül tjimyü'ün̈ lovin. Seyasa ma jisas yupj. Nin lovin. Yupj javelepj pül way po 'üsüs —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Sábado pjaní Jesús trigo lejen̈ culupwen nipj tjemey jupj discipulopan jis lal. Sábado ts'ac' niná judiopan ma tsji' lajay. Jesús discipulopan trigo nepénowa sey jat'anqueptsja, tjulujun, tjalá. ('Üctsja niná nin la tjajay yupj ne'aj. Jümücj tjelyawun̈ na, 'ücj p'a sine popé tjalá yupj.) 


text:
Mop'in fariseopan nepénowa ma jisastsja nin la tjajay sábado na. Tjowelepj: —¿Tsjan pjucj nin lojí? Dios Popel vele ma polel t'yanacj sábado na, ts'ac' niná ma tsji' lijicj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Dios Popel vele David la tjijá pajal püna. ¿Ncu lovin ma mo'o tjowelé niná? (David israelpan jis jepa waytsja. 'Üsüstsja jupj Dios lal.) Ts'ac' pjaní jupj vecj pé'etsja. Noyomes jupj cus tocon̈ wa, vecj tecya'lin̈ wa yupj. 


text:
Mpes jupj wama tjemey Dios wo mo'ó; ne'aj pan nt'ya, tjelyaja. Jis tje'yaya wa niyom cus tocon̈. Pan niná israelpan tja'ayapj Dios mpes. Dios Popel tjevele sacerdotepan p'in 'ücj jalá pan niná. P'a witjacj ma polel jalá yupj. David sacerdote tuluctsja; newa nin Dios ma ts'i tji'ina jupj tjelyaja mpes. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj 'ücj jyütütj tsjan 'ücj jis la jay sábado na, ts'ac' ma tsji' lijicj na. Jesús tji'yü'sa la tjiji sábado na. 


text:
<pb/>P'a sábado na, Jesús wama tjemey judiopan 'a si mulú nt'a. Sin tji'yüsa lis tjiji. Yom ne'aj tjá'asa wa mo'ó, mos li'inyampe c'a. Ma polel le páctatsja jupj. 


text:
<pb/>Niyom p'a wa ne'aj tjatja wa, Moisés popel sin 'yüsa lajay nepenowá, fariseopan nepenowá. Pajal jus tjunuc Jesús, quelel januctsja ncu 'yü'sa la mijis sábado na, ts'ac' niná ma tsji' lajay yupj. Po jisastsja Jesús ca malala la mijis, mpes ca 'ücj jat' mvelecj Jesús malala. 


text:
Jesús seletsja nin yólatsja yupj. Jupj tjevele yom mos ma polel le pacta lal: —Jin tjijyünsa. Culupwen nt'a was jipj. Mpes yom jas tjijyünsa, culupwen nt'a tjac', ton̈ca jupj. 


text:
Jesús tjevele wa niyom ne'aj tjatja jis lal: —Napj nu la 'yüy cana más 'ücj lejay sábado na, ts'ac' niná ma tsji' lijicj. ¿Ncu más 'ücj 'üsüs lejay, ncu más 'ücj malala lejay? ¿Ncu más 'ücj se p'acj 'ücj la püt'üs jupj, ncu más 'ücj 'yünan jupj? 


text:
<pb/>Jesús pjü yus tjinyuca na, mos ma polel le pacta lal tjevele: —Myas la tepyacta. Mpes mos la tepyacta quinam. Mos tji'yü'sa jupj. 


text:
Niyom ne'aj tjatjá pajal ts'a tji'in. Yuwá tjowelepj 'oyn nyuca malala la qjuijicj Jesús lal. Jesús niyom dóceya lis t'ya, tsji' la mijicj jupj mpes. 


text:
<pb/>P'a jawas Jesús joc' mo'o tjemey la veles Dios lal. Newa püste cus tüpwes Dios lal tjevele jupj. 


text:
Tjejyawca na, jupj discipulopan jis lal tjevele ncul. Yupj sin popé dóceya lis t'ya jupj. Jupj apostolpan waytsja yupj; jupj sin tjejyama tsji' la mijicj jupj mpes. 


text:
Jupj apostolpan popa pjaní Simón lotsja. Jesús p'a ló la t'ya jupj locopyaya. Pedro jupj ló la t'ya wa. P'a apóstol Andrés lotsja, Simón tsüipe jupj. Jacobo lotsja pjaní wa. Juan lotsja pjaní wa. Felipe pjaní wa, Bartolomé pjaní wa. 


text:
Mateo p'a wa, Tomás p'a wa, Jacobo p'a wa, jupj ne Alfeo jatjam. Simón p'a wa. Simón quelel le palánatsja jepa lal, jepa israelpan sin popa tulucj, ne nin. Nin mpes “Israel Mpes Jola” lotsja wa jupj. 


text:
Judas p'a wa, jupj ne Jacobo jatjam. Judas Iscariote p'a wa. P'a jawas Judas Iscariote Jesús enemigo tepyala jupj. Jis capj tjep'ya'sa Jesús enemigopan jis la tjilil jupj. Pülücj sin 'yüsa lis tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Jesús jupj apostolpan lis t'ya na, palavin tjemey yupj jis lal. Yumal nt'a ton̈ca jupj. Ne'aj jupj discipulopan pajal pülücj tjatja. P'a wa pajal pülücj tjatja wa. Judea jun ta'á nepé tjiquil, nepénowa Jerusalén mpe tjiquil. P'a witjacj Tiro nepé tjiquil, pülücj patja mpe. P'a pülücj patja nepé tjiquil wa nepenowá, Sidón ló ne'aj. Tiro, Sidón, pajal cámpatsja. 'Üsǘ püné ne'aj p'in tapatja yupj. Pjü tjiquil jis la pjac Jesús tjevelá. Tjiquil wa Jesús ca cü'ü'süs lis mijis, yupj malala jisastsja mpes. 


text:
Jesús po la tjo'otj na, jis tji'yü'sa yupj. Mpes pjü quelel po la 'otsja jupj, pülüctsja pajal. Pjü malala jisas pjü jis tji'yü'sa, Jesús po la tjo'otj na p'in. Jesús sin tji'yüsa lis tjiji tsjan mpes ca 'ücj jisas nsem. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús yus tjinyuca jupj discipulopan, tjevele:<pb/>“Nun nepénowa pjü cjuwá, mpes pajal 'ücj nujisas nsem. Dios 'ücj nu jyü'ta cjuwá na.<pb/> 


text:
Nun nepénowa vecj co'liqué, mpes pajal 'ücj nujisas nsem. 'Üsüs ca nu ma'ayas Dios.<pb/>Nun lu puyú na, 'ücj nujisas nsem. Locopyaya mwi'iqué ca. (Nin ca la mijis Dios.)<pb/> 


text:
P'a wa ma jisas nun, ncapj con̈có mpes, 'ücj nujisas nsem. Ma jisas nun culá yupj nt'a, nun ncapj con̈có mpes, 'ücj nin. Malala javelepj nun po'ó ncapj con̈có mpes, 'ücj nujisas nsem. Javelepj malala nun, nun ncapj con̈có mpes, 'ücj nujisas nsem. Napj ne niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>”Ninana lajay na nun jis lal, 'ücj nujisas t'as. Viyá lo tolonó 'ücj nujisas mpes. Po 'üsüs ca nu ma'ayas Dios tsjun po'ó 'üsüs la tjüjí mpes. T'üc' way niná. Nin p'iyá püna canapatjá yupj sin popa p'iyá malala lis tjajay wa profetapan.<pb/> 


text:
”Ma ca 'üsüs nsem nepénowa jis lal. Nun nepénowa pülücj to'á. Mpes malala ca nu mpalas. Po quina way p'in 'ücj nujisas nun. P'a wa ma ca nu ma'ayas Dios.<pb/> 


text:
Malala ca nu mpalas nun nepenowá. Pjü nujisas, pjü to'á quinam. P'a jawas cjuwá ca nsem.<pb/>Malala ca nu mpalas nun nepénowa. Wüi'iqué quinam. P'a jawas 'aplijila ca nsem nun pajal. La mpuyucj ca.<pb/> 


text:
Pjü 'üsüs nusin javelepj lovin, malala ca nu mpalas. Nin p'iyá püna canapatjá yupj sin popa p'iyá 'üsüs sin tjowelepj la tsuwilpan sin po'ó püná. Profetapan nenem ma t'üc' tjowelepj. Dios mpes tjowelepj tulucj yupj. Dios jos cupj quelel la sijicj cupj qjuis enemigopan. 


text:
<pb/>”Napj najas más 'üsüs la müjí nun yupj jis lal. Nun quelel pjo'oqué napj velé, nin velé napj nun jis lal: quelel lis müjí nun jis enemigopan. Nepénowa ma jisas nun, ma nin nujola t'as. Nun ca jis capj mp'a'sá newá. 


text:
Nepénowa malala javelepj nun sin po'ó ca nacj, yupj jisas ca malala nu mpalas. Nun ma ca nin p'iyá la müjí yupj jis lal. Nun ca mvelé nujisas 'üsüs ca jis mpalas yupj. Yupj javelepj nun malala, ma nin nujola t'as. La moná nun Dios lal jupj ca jis capj mp'a'sas. 


text:
<pb/>”La p'a nupjocj pjaní tyüla na, nun ca ma'ayá ma'ajapj tyüla wa. Nusin quip pje'apa tjüi'le, t'ya, nusin quip wampa ca ma'ayá ntji'lim wa. 


text:
La p'a la mon na nun jis lal, nun ca jis ma'ayá yupj. Nin ca la müjí pjü jis lal. La p'a nun nuts'a'á nt'ya naya, ma ca la moná jupj ma'ayas niná. 


text:
La p'a quelel la nusejay nun ca nacj, mpes nun quelel la sojí wa yupj. Ma quelel la nusejay nun, nun ma wa quelel la sojí yupj ca nacj. Dios ma ca mwi'im nin lojí mpes. Malala lajay nin p'iyá lajay yupj. La p'a quelel la sajay yupj, yupj quelel la sajay wa yupj. Dios jos nun más 'üsüs la müjí yupj jis lal. 


text:
La p'a 'üsüs lajay nun mpes ca nacj, mpes nun 'üsüs lojí wa yupj mpes. Ma 'üsüs lajay nun mpes, nun ma wa 'üsüs lojí yupj mpes ca nacj. Dios ma ca mwi'im nin nin lojí mpes. Malala lajay nin p'iyá lajay yupj. Dios jos nun más 'üsüs la müjí yupj jis lal. 


text:
La p'a nun jis lal le moná ca nacj. Nun 'oyá jupj la tjemyona, newa nujola p'a jawasa jupj t'e'éncatsja ca nca'as, ma'ayas. Dios ma ca mwi'im nin lojí mpes. Malala lajay nin p'iyá lajay yupj. La p'a yupj jis lal le monana, yupj ja'ayapj wa. Yola p'a jawasa jupj t'e'éncatsja ca nca'as, ma'ayas jupj. Dios jos nun más 'üsüs lojí yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Quelel lis müjí nun jis enemigopan. Jis capj mp'a'sá p'a wa. La mon na, jis ma'ayá nun. Ma nujola t'as p'a jawasa yupj natj ca nca'acj, ma'ayacj. Nin lojí na, po 'üsüs ca nu ma'ayas Dios jupj pü'ü nt'a. Dios más püné pjü jis lal. Nin lojí na, Nupopay Dios jinwá lojí nun. Jupj jatjampan nun, jupj jucucuspan nun. Jupj 'üsüs la siji wa malala lajay. Nepénowa ma wi'in̈ jupj se 'aya mpes, newa 'üsüs la siji wa jupj. 


text:
Malala se palá na, nun jis Papay Dios quelel jis capj p'ya'sa. Nin p'iyá 'üsüs la müjí nun. Dios jos ma welé la p'a malala. 


text:
<pb/>”Po ma tjowelé la p'a malala. Nun welé la p'a malala, Dios ca mveles nun p'in malala wa. Po ma tjowelé p'a po'ó más 'ücj Dios ca cus ntülüs. Nun nin welé, Dios ca mveles más 'ücj jupj ca nucopj ntülüs wa nun. Perdonar la müjí p'in la p'a malala nyuca la tjiji, ne Dios ca perdonar la numijis wa nun. 


text:
<pb/>”Tja'ayá p'a wa jos, ne Dios ca nu ma'ayas. Yom 'üsüs 'yaya jinwá ca ma'ayas. Quiliyú pit'a. Tipit'a na, mo'o t'a liji. Nin la tjiji na, syolsol, niswa pit'a, palá soca nas. Nin jin ca nu ma'ayas Dios. Nun p'a wa 'oyá jinwá, nin jinwá ca nu ma'ayas Dios”, nin tjevele Jesús. Ma sin 'yüsa, ma polel sin 'yüsa lajay. 


text:
<pb/>Jesús parábola mpes sin 'yüsa lis tjiji niswá. Ninana tjevelá: “Yom jun tulucj ma polel cyacaná yom p'a jun tulucj wa. Nin la qjuijis, manas ts'entuna mo'o palá jis ntüncüs ca. Nin p'iyá nun jilal. 


text:
Si 'üsǘ püné tulucj jupj jas tji'yüsa la tjiji lal. 'Üsüs jas tji'yüsa na, yuwal nsem jupj jas tji'yüsa la tjiji lal la p'in. Nin lovin”, tjevele Jesús. Nun malala lojí, ma polel sin 'yüsa lojí 'oyn nyuca ca 'üsüs la mijicj la p'a wa. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: “¿Tsjan pjucj jele jetjam malala liji, newa ma jele más malala lejay jipj jupj lal? Nin p'iyá niná, tsjan tsjicj way jetjam junma tjeyaca nyuc; yo püné jipj jinma tjeyaca ma nyuc. 


text:
Jetjam lal velen: ‘Natjam, najas jipj ca ma'ayan napj ca pje'á la nts'i tsjan tsjicj way jinma tjeyaca’. Jipj ma nyuc yo püné jipj jin mo'ó. Nin p'iyá lejay jipj. Jipj pajal malala, niná nin lejay mpes. Jipj malala wa, la p'a malala jinwá. Mya 'ü'süs ca jipj. Po ma malala la mijin quinam, püna la tjejay jinwá. Locopyaya ca jus nlayen 'onin ca cus mp'a'san p'a”, nin tjevele Jesús. 'Üsüs witjacj 'üsüs lajay, 'üsüs wa javelepj. 


text:
<pb/>Jesús p'a wa sin tji'yüsa lis tjiji. Tjevele: “Yo wolas 'ücj la las, ma ca wolas malala mvalas. Jupj wolas malala, ma ca nepénowa 'ücj la las mvalas jupj. 


text:
Nun nucú na wolas velan̈, nun jus nlayé ncu 'ücj la las jupj wolas. Nun solejé tunun mwicj ma higo vyala. Jül ma 'anpüpj vyala jupj. 


text:
Nin p'iyá gente jis lal. Yom 'üsüs, 'üsüs wa jola. Nin mpes vele wa 'üsüs way. Yom malala, malala jola jupj. Nin mpes jupj vele wa malala. Nun nujola, niná p'in welé. Nin p'iyá pjü way jis lal”, nin tjevele Jesús. Jesús tjijyü'ta jin lijicj na, 'üsüs nsem cupj qjuilal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: “¿Tsjan mpes nun welé napj nun jis Jepa, mop'in ma lojí napj jyütütj? Napj jyütütj ma lojí, nun jis Jepa tulucj napj. 


text:
Nasa ca mvelé 'oyn nyuca liji napj jyütütj jin liji. Napj nt'a jac' jupj, pjoca napj velé. Pjoca na, nin liji napj vele. 


text:
Jupj yom wo 'üsüs jas tjijyünsa jinwá. Pajal campwila tsjomis tyoca mwalá way p'in, pwen já'asa nas tyoca jupj. Yo t'ol pe casá lejen̈ la tjiji. Locopyaya wosis tjecyawaja, 'ücj la tjiji. T'üc' la tjiji na, 'üsǘ püné t'yüna, pajal yümücj wo nt'a palá tjac' 'üsüs. Newa ma si cüts'itsja wosis, 'üsüs tón̈catsja mpes. Nin p'iyá 'üsüs pü'ü napj jyütütj jin liji. 


text:
<pb/>”Yom p'a wa pjoca wa napj velé ca nacj, jupj ma liji napj jyütütj jin. P'a yom wo jas tjijyünsa jinwá jupj. Ma tsjomis tyoca. 'Amá casá jas tjijyünsa jupj la p'in. Locopyaya wosis tecyawaja. T'üc' la tjiji na, 'üsǘ püné t'yüna, pajal yümücj wo nt'a palá tjac' 'üsüs. Len̈ way tyüla wosis. Jas tüpwes malala tepyala wosis. Nin p'iyá malala pyala niná, jupj ma liji napj jyütütj jin.”<pb/>


text:
Ne'aj jepa militar tüpü'ü. Israelpan popa tuluctsja jupj. Romano militar waytsja jupj. Jépatsja jupj niyom cien jis lal. Jupj mozo malala jostsja pajal, nasa quelel pé'etsja jupj. Jepa militar pajal quelel líjitsja jupj jomozo. 


text:
La p'a wa jupj wola tjowelepj Jesús 'ücj 'yü'sa liji. Mpes jupj sin tjejyama niyom nepénowa Jesús nt'a. Niyom nenem israelpan noypan waytsja yupj. Jepa militar sin tjejyama yupj, jis la mon Jesús ncuwim, jupj jomozo 'yü'sa la mijis. 


text:
<pb/>Ne'as tjil na Jesús nt'a, pajal la tjomon Jesús lal, jupj ca cus mp'a'sas. Tjowelepj: —Jepa militar po 'üsüs jupj, mpes ca nin la mijin jupj mpes. 


text:
Israelpan popa tulucj jupj, mop'in po quelel la qjuisiji cupj. Qjuis wa 'a qjuisí mulú nt'a jas tjijyünsa jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjemey yupj jis lal. Ne'aj way p'in tjemey na, jepa militar wo nt'a, jepa militar jomicapan p'a witjacj sin tjejyama Jesús nt'a. Jupj mpes tjowelepj: —Nejepa, ma najas pajal costa nsem jipj mpes. Pajal 'üsüs way jipj. Napj 'üsüs tulucj. Más 'ücj ma nawá mo'ó cuy jipj. 


text:
Nin mpes wa ma tjacuwis napj jipj nt'a. Napj nin nola 'üsüs tulucj napj. Najas jipj ca müjü'tün la 'ü'süs jupj la p'in, ne ca cü'ü'süs napj namozo. 


text:
Napj selé jipj 'ücj jyütütj. Nin p'iyá napj nejepa ni jütüta. Napj lejay jupj vele jin. Napj jyütütj wa niyom militar nepénowa. Pjaní lal velé jutja, mpes jama. P'a lal velé was, mpes jac'. Namozo lal velé nin la mijis, mpes nin liji —nin tjevele jepa militar. 


text:
<pb/>Jesús nin tjapjaca na, jupj jólatsja pajal 'üsüs tjevele jepa militar. Pajal pülücj cus tocon̈ jupj tjuwine nt'a. Jupj la nujuya, tjevele yupj jis lal: —Pajal 'üsüs pyona jupj, jupj ne israelpan popa tulucj. Lovin ma tjinyuc israelpan popa pjaní más 'üsüs way tepyona jupj lal. T'üc' way niná —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tjil niyom nenem jepa militar sin tjejyamá. Jepa militar wo mo'ó tjil na, jupj jomozo 'ücj já'asa jus tjunuc. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj campa mpe. Jupj tjijyü'ta mpes p'in tji'yü'sa jupj. Jesús yom tepe'á jas tjijyünsa, mpes niswa tüpü'ü jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya p'a nt'a pülücj patja nt'a tjemey Jesús. Naín ló ne'aj. Jupj discipulopan cus tocon̈, la p'a pajal pülücj cus tocon̈ wa. 


text:
Naín t'asiyú tjüwücj tón̈catsja. Ne'as tjil na, tjüwücj jun vilicj nt'a, yom tepe'e pje'á jacumantsja la toc tjinyuca Jesús. Yom tepe'á, jupj pjaní jamay jatjam waytsja. Jupj jamay voyum tepe'e wa jupj püna p'in, mpes malala tepyala quepan pajal. Pülücj cus tocon̈ jupj, ne'aj tapatjá sin popé. Jatoc nt'a tjil. 


text:
Qjuis Jepa Jesús yom jamay jus tjinyuca na, pajal jólatsja malala tepyala mpes. Yom jamay lal tjevele: —Po ma la tipiya. (Jesús seletsja 'üsüs ca la mijis, mpes nin tjevele.) 


text:
<pb/>Jesús cacaste nt'a tjac', cacaste po la tje'yot'a jupj. Niyom cacaste jacumantsja jis tyantaná. Nin la tjajay na, Jesús tjevele tepe'e lal: —Natjam, jin tjijyünsa. 


text:
<pb/>Mpes yom tepe'á nyucunú tepyala. Jas tjijyünsa, tjá'asa quinam, jis wala tjevele wa. Jesús tjevele jamay lal: —Já'asa quinam jetjam. 


text:
<pb/>Pjü way niná tjunuc pajal yólatsja Jesús pajal 'üsüs la tjiji, yólatsja jupj pajal püné. 'Üsüs tjowelepj Dios po'ó. Yuwá tjowelepj: “Profeta püné way jupj. Quina israelpan jis capj tjep'ya'sa Dios.” 


text:
<pb/>Pjü way Judea mo'o tapatja, pjü sin tji'yüsa Jesús jas tjijyünsa tepe'á, niswa tüpü'ü. Judea ne'aj p'in tapatja, sin tji'yüsa wa niná. Jesús sin tji'yüsa lis tjiji jupj p'iyá ninana Dios tjevele ca jas majamas. 


text:
<pb/>Juan jus nleya wa Jesús jas tjijyünsa tepe'á, niswa tüpü'ü. Juan bautizar líjitsja püna p'in. Jupj discipulopan tjowelepj jupj lal nin tepyalá. Tjowelepj wa jupj lal pjü way Jesús pajal 'üsüs líjitsja. 


text:
Juan jupj discipulopan mát'eya jis lal tjevele jis la cuwis, sin tjejyama qjuis Jepa Jesucristo nt'a jis la veles jupj lal. Tjevele ca nin la veles: “¿Ncu jipj ninana Dios tjevele ca jas majamas cupj nt'a? ¿Ncu p'a wa la nucum?” 


text:
Mpes Juan discipulopan Jesús nt'a tjil. Ne'as tjil na, tjowelepj: —Juan el Bautista qjuisin tjejyama jipj nt'a. Tjevele ca nin mvelecj: ¿Ncu jipj ninana Dios tjevele ca jas majamas cupj nt'a? ¿Ncu p'a wa la nucum? 


text:
<pb/>Yupj ne'aj tjatja na, pülücj malala jisas jis tji'yü'sa lis tjiji Jesús. Pajal si tsjunú, jis tji'yü'sa la tjiji wa. Lapanenpan malala lis tjajay yupj nepenowá. Jesús jis tji'yü'sa la tjiji wa yupj. Pülücj yun cjuwá 'üsüs januc la tjiji jupj. Juan discipulopan tjunuc Jesús la tjijá. 


text:
Mpes Jesús tjevele Juan sin tjejyama jis lal: —Lowa, tjowelé Juan lal nun tjapja'aqué napj nt'a, tjowelé nun tjunucú wa. Yun tulucj 'ücj januc quinam. Ma polel jiltsja 'ücj lyawun̈ quinam. Jis p'üy tjamaja jis tji'yü'sa wa quinam. Jis pjats' la topj 'ücj pjyacan̈ quinam. Tecya'lin̈ nepenowá sin tjüjünsüpj wa 'ücj jis la püt'üs quinam. Napj velé wa t'emel cjuwá jis lal Dios 'üsüs la tjiji yupj mpes. Pjü niná lejay napj, Dios tjevele jin. 


text:
Tjowelé wa Juan lal: jupj newa pyona napj mpes, 'ücj jos nsem jupj pajal —nin tjevele Jesús Juan sin tjejyama jis lal. 


text:
<pb/>Tjil niyom nenem. Tjil na, Jesús tjevele Juan po'ó ne'aj tjatja jis lal. “¿Tsjan mpes tjalawú nun Juan nt'a, jupj wa cjuwá nt'a tüpü'ü na? ¿Tsjan mpes quelel nucutsja jupj? ¿Ncu visyú si lapjüna jinwatsja jupj? ¿Ncu nenéyawa p'a casá jólatsja? Nin tulucj. 


text:
¿Tsjan mpes tjalawú jupj nt'a? ¿Tsjan quelel nucutsja? ¿Ncu 'üsüs sa capyatsja? Nin tulucj. Niyom 'üsüs sin quípetsja pajal pülücj jatatj lovin. Jis wa po 'üsüs yustapj nt'a patja yupj. 


text:
¿Tsjan mpes tjalawú Juan nt'a? ¿Tsjan quelel nucutsja? ¿Ncu profeta quelel nucutsja? Nin. T'üc' way profeta jupj. Más püné jupj p'a profetapan jis lal. 


text:
Dios Popel tjevele Juan po'ó pajal püna. Dios tjevele Juan jupj jomozo. Tjevele ca jas majamas jupj, ne ca 'ücj la mijis napj cuwistsja mpes. Tjevele Juan ca mveles napj mpes, mpes la p'a ca nus nucucj napj tjacuwis na. Ninana tjevelá:<pb/>‘Tjapjaca jipj. Namozo se jam, mwalá ca mim jipj lal.<pb/>'Ücj la mijis mpes, más 'üsüs ca nsem jipj jay na.’ 


text:
Juan más püné pjü püna tapatja jis lal, quina patja jis lal wa. Nin p'in, pjü way Dios si jütüta sin popé más noypan yupj jupj lal. Nin p'iyá tsjictjacj Dios si jütüta sin popé, más noypan yupj jupj lal”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>(Pjü tjepjyacan̈ Jesús tjevelá, pjü tjowelepj 'üsüstsja yupj jis lal Dios si jütütá. Nin p'iyá tjowelepj wa impuesto jat'anquepj. Juan bautizar lis tjiji yupj yas nam. 


text:
Mop'in fariseopan ma jisastsja Juan bautizar la siji, mpes ma bautizar lis tjiji. Niná Dios jostsja yupj la mijicj ma jisastsja yupj. Nin p'iyatsja Moisés popel sin 'yüsa lajay.) 


text:
Tsjictjacj jinwá yupj, pülücj 'a si mulú nt'a. Tsjictjacj nenem ts'a 'in la p'a tsjictjacj jis lal, la p'a ma quelel pjelan̈ mpes. Mpes yümücj javelepj la p'a jis lal: ‘Nun ma quelel pjwelequé fiesta lijicj jinwá. Ma wa quelel pjwelequé tyoquecj jinwá. Cupj flauta la tjipjyusacj. ¿Tsjan mpes ma tjüpjwelequé, fiesta nt'a lajay jinwá? Locopyaya pajal tülü way tjenejets'equecj. Pajal 'aplijila jinwá la tjijicj. ¿Tsjan mpes ma la tupuyú, nujamica tepe'e jinwá?’ Nin javelepj tsjictjacj, pjelan̈ na. 


text:
<pb/>”Nin p'iyá javelepj quina patjá Juan lal, napj lal 'ots'ipj. Juan el Bautista tjac' na, la pülücj ve ma tjelyaja. Uva 'üsǘ lovin ma tjümü'ü jupj. Mpes nun welé: ‘Lapanen jupj jos mo'o pü'ü. Nin mpes nin liji jupj.’ 


text:
Locopyaya napj tjacuwis. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ma lejay Juan liji jin. Ve lya napj. Uva 'üsǘ mü'üs napj. Newa nin malala wa welé napj nin po'ó. Nun welé napj pajal lya lovin. Welé 'üsǘ mü'üs, ne maná. Nun welé niyom impuesto jata'epj sejamica napj. Malala nyuca lajay sejamica napj, welé nun. Malala welé cupj cjay manas mpes. Nun ma solejé tsjan nujos nun. 


text:
Cupj cjay manas 'üsüs lijicj. 'Üsüs tepyala Juan la tjiji mpes. 'Üsüs wa tepyala napj la tjejay mpes. Nin mpes ca jus cülayé cupj qjuiyólatsja 'üsüs. Nin lovin 'üsüs lajay jis lal”, tjevele Jesús. Fariseo wo nt'a tjemey Jesús. Quepj pjaní 'üsüs la tjiji Jesús mpes. 


text:
<pb/>Yom pjaní Simón lotsja. Jupj fariseo watsja. Jupj tjevele Jesús lal jupj jostsja Jesús ncuwim, nlajas jupj lal. Mpes fariseo wo nt'a tjemey. Tjá'asa, tjelyaja Jesús. 


text:
Ne'aj p'in, pülücj patja nt'a, quepj tüpü'ü. Pjü salejeptsja malala nyuca la tjiji jupj yas nam. Niyom pülücj lal wínetsja jupj. Quepj jus nleya Jesús fariseo wo nt'a já'asatsja, lyájatsja jupj. Nin mpes ne'aj tjemey wa. Botella pajal 'üsüs justa teque'e jupj. Niná botella pe mpestsja, pe alabastro lotsja. Perfume botella jul tón̈catsja. 


text:
Jesús cjüip'a'a tjemey, ton̈ca quepan, tsjom jyatsja nt'a. La tipiya jupj, quepan. Jesús tsjom jas tji'its'a jun la puyupj lal. Jay ts'üil lal tsjom tjicjyücja. Tsjom po la tje'yot'a jupj wola mpes. Perfume lal jas tjecjyo'la wa. Tjüwüi'i jupj Dios 'ücj perdonar liji malala nyuca lajay. Nin mpes tjac' jupj Jesús nt'a. 


text:
<pb/>Fariseo tjinyuca wa quepj la tjijá. Fariseo p'iyá Jesús lal tjevele ncuwim, nlajas. Niná tjinyuca na, jólatsja: “Profeta tulucj yom niná. Profeta ca jus nlayes pjacj niná jupj po le 'et'é. Ca jus nlayes malala jupj. Malala nyuca liji quepj niná.” 


text:
<pb/>Jesús seletsja nin jólatsja jupj, mpes jupj tjevele: —Simón, napj quelel velé jipj lal. Fariseo tjevele: —Mwü. 


text:
<pb/>Mpes Jesús parábola tjevele jupj lal. Jas tji'yüsa la tjiji Dios nasa perdonar la tjiji quepan. Nin mpes quepj pajal quelel liji jupj. Ninana parabolas: —Yom pjaní t'emel prestar lis tjiji niyom mat'eyá, p'a jawas t'emel ca nca'actsja, jaylacj la mijictsja yupj. Pjaní way quinientos jaylacj ca la mijistsja, ma'ajapj cincuenta way p'in ca jaylacj la mijistsja. 


text:
Mop'in manas jis t'emel cjuwá. Ma polel jaylacj la tjajay. Nin mpes yom tjevele 'ücj lovin t'emel ma jaylacj lajay yupj. Jesús la tji'yüya fariseo lal: —¿Cana pajal quelel la mijis yomen? 


text:
<pb/>—Más pülücj way leveltsja, más ca quelel la mijis jupj ca nacj —tjevele Simón. —T'üc' tjevelen jipj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús la nujuya, quepj tjinyuca, newa Simón lal tjevele. —Tjinyuca jipj quepj niná —tjevele jupj—. Jupj pajal quelel la niji. Nin tulucj jipj lal. Jipj ma quelel la nejay. Napj wya mo'ó tjacuwis na, 'üsǘ ntsjam la patsj ma ntje'an jipj. Quepj niná ntsjam tji'its'a jun la puyupj lal, jay ts'üil lal ntsjam tjicjyücja. 


text:
Jipj ma po la tje'yotj namas. Quepj niná janmacj ntsjam po la tje'yot'a jupj wola mpes nas tjacuwis na, pajal quelel la niji mpes. 


text:
Aceite pjaní jaylacj lal ma nay jas tjecjyolol nay pjucj. Perfume pülücj jaylacj lal ntsjam jas tjecjyo'la jupj. 


text:
T'üc' way malala nyuca la tjiji jupj yas nam, la pülücj malala nyuca la tjiji. Ma ca nin nola niswá. Pjü la tjiji, pjü perdonar la tjejay napj. Jupj pajal quelel la niji, mpes ca jus nlayen niná. P'a wa tsjicj way p'in quelel la niji. Nin mpes ca jus nlayen pjaní way p'in perdonar la tjejay jupj. 


text:
<pb/>Jesús quepj lal tjevele wa: —Napj perdonar la 'ejay malala nyuca la tjejay. Ma nin nola quinam. 


text:
<pb/>La p'a Jesús lal tjalá. Yupj yólatsja: “¿Tsjan mpes Jesús 'ücj perdonar liji quepj malala nyuca la tjiji?” 


text:
Locopyaya Jesús tjuwine Galilea mo'ó la veles ne'aj tapatja jilal. Pülücj patja nt'a tjemey, más 'in la' way patja nt'a tjemey 'ots'ipj. Lovin p'a nt'a tjemey jis lal la veles Dios po'ó. Pjü jis walap'a'a tjevele tsjan 'üsüs tepyala quinam Dios 'üsüs la tjiji mpes. Tjevele Dios ca müjü'tüs nosis casá. Püna p'in Jesús niyom dóceya lis t'ya, ca yupj tsji' la mijicj jupj mpes. Yupj cus tocon̈ Jesús. 


text:
Nequem nepenowá cus tocon̈ wa jupj. Jesús tji'yü'sa lis tjiji yupj yas nam malala jisastsja mpes. Lapanenpan nepénowa malala lis tjajay püná. Jis tji'yü'sa lis tjiji wa jupj. Quepj pjaní María lotsja. Magdalá mpe 'eseptsja jupj. Lapanenpan siéteya pje'á la ts'iya Jesús María jos mpe. 


text:
Quepj p'a wa Juana lotsja. Chuza jats'om waytsja jupj. Chuza Herodes auxiliar waytsja jupj. Quepj p'a wa Susana lotsja. Cus tecyon̈ca wa. P'a wa nequem pülücj cus tocon̈ wa. Yupj yuts'a'á tja'ayapj 'ücj la püt'üs Jesús, 'ücj jis la patj wa Jesús apostolpan dóceya. Pülücj pjyacan̈ Dios tjevelá. Nepénowa lajay jupj tjevelá, nepénowa ma nin lajay. 


text:
<pb/>Pajal pülücj 'a jis tjimyula Jesús nt'a. Newa p'a mpe tjiquil p'a wa pülücj patja mpe. Pülücj 'a si mulutsja na, parábola tjevele Jesús, sin la 'üsüs jis la jay. Ninana Jesús tjevelá: 


text:
“Yom setel sine wínetsja. Na'aj li ts'iyá sínetsja jupj. Mpes sine na, setel nepenowá palá tinca jümücj casá. Mpes palá ta'á tjajatsj setel. Tsipyaya tjalá wa setel niná. 


text:
Setel nepenowá jam nt'a palá tinca. 'A mulú si t'ünǘ. Pajal qjuisiyama tepyala, mpes jupj sínetsja ma si t'ünǘ. 


text:
Setel nepenowá 'amá 'üsüs casá palá tinca. Tecyojo, jis t'yüna. Pülücj tjevelan̈ yupj. Setel pjaní sine popé setel cien tjevelan̈”, tjevele Jesús. Parábola t'üc' tjevele na, yümücj tjevele: “Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé”. 


text:
<pb/>Locopyaya jupj discipulopan la tjü'üy jupj lal tsjan sin 'yüsa lis tjiji parábola mpes. Yupj salejeptsja ma setel po'o tjevele jupj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: “Dios ma se 'aya pjü gente sin 'yüsa 'oyn nyuca jyü'ta jupj. Jupj nu 'yaya nun ca nusin mü'üsüs niná. P'a jilal parábola mpes sin 'yüsa lejay la p'in. Mpes t'üc' ca nsem niná:<pb/>‘Yupj januc, newa ma yola se palá tsjan mpes januc niná.<pb/>Yupj pjyacan̈, mop'in ma sin 'yüsa.’ 


text:
Setel nepenowá jümücj casá palá tinca, nepénowa pjyacan̈ jinwá. Dios tjevele tjepjyacan̈ yupj. Locopyaya diablo jac', t'e'enca yupj tjepjyacan̈. Yo' pe'e liji jupj. Diablo ma jos yupj japon Dios tjevelá. Ma jos yupj ca 'ücj mpatjam Dios lal. 


text:
<pb/>”Setel peme casá palá tinca, nepénowa pjyacan̈ jinwá 'ots'ipj. Dios tjevelá pjyacan̈ na, po 'ücj jisas japon yupj. Mop'in ma lajay Dios jos jin. Tsjutsj ts'üil cjuwá jinwá yupj. Tsjicj way japon la p'in. Locopyaya diablo malala vele yupj jis lal, mpes yupj quelel malala nyuca lajay. Malala nyuca quelel lajay na, ma nin lajay Dios tjevele jin. 


text:
<pb/>”Setel nepenowá jam mo'o palá tinca, nepénowa pjyacan̈ jinwá 'ots'ipj. Dios tjevele tjepjyacan̈. Newa ma lajay Dios tjevele jin. Pajal nin yola malala pyala mpes. Po jisas t'emel. Po jisas yupj ca 'ücj jisas nsem nosis nt'a. Nin mpes ma 'üsüs lajay yupj, Dios jos jin. 


text:
<pb/>”Setel p'a wa 'amá 'üsüs casá palá tinca, nepénowa pjyacan̈ jinwá yupj 'ots'ipj. Yupj pjyacan̈ Dios tjevelá. Ma yo' pe'e. Po 'üsüs witjacj yupj. Ma la tsuwil. Malala pyala na, newa 'üsüs lajay Dios jos jin. Nin mpes t'üc' lajay Dios tjevele jin”, nin tjevele Jesús Dios Popel pjyacan̈ mpes. Dios jos gente ca sin mü'üsüs jupj velá. 


text:
<pb/>Jesús p'a parábola tjevele yupj jis lal. Ninana tjevelá: “Yom yo je si müjü na, ma tsjo'oy lal jun t'yo'na. Ma cjan 'alá 'yonsa jupj. Campanya si jünsa, mpes pjü wama jiquil pjü 'ücj januc jupj 'owus. 


text:
Nin p'iyá Dios ma pjo'na jupj quelel sin 'yüsa liji. Püna ma jis tje'yaya sin la 'üsüs, niná pjü way ca sin mü'üsüs la mijis. Püna ma sin tji'yüsa, niná ca jus nlayecj. Niná 'ücj ca jus nucucj nsem. 


text:
Mpes 'in tjajama 'üsüs tjapja'aqué Dios velá. Nun quelel nusin 'yüsa, p'a wa ca nusin mü'üsüs la mijis jupj. Nin p'iyá pjü jis lal. Dios jisas, mpes ca sin mü'üsüs. Nepénowa ma quelel sin 'yüsa. Pjyacan̈ p'in. Mpes ma ca polel sin 'yüsa Dios mpes. Sey c'a ca la mijis jupj. Yupj yola yupj sin 'yüsa Dios mpes, sin 'yüsa tulucj yupj”, nin tjevele Jesús. Jesús pajal quelel liji Dios jos jin lajay. 


text:
<pb/>Jesús jamay tjac' jus la nuc, jüpülücpan tjiquil wa jupj nt'a. Mop'in ma polel ne'as tjil Jesús nt'a, pülücj tantan tjatja mpes. 


text:
Nin mpes ne'aj tjatja sin popa pjaní tjevele jupj lal: —Jemay pje'á ton̈ca, pyülücpan pje'á lejen̈ wa yupj. Quelel jis januc yupj. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —La p'a wa namay jinwá yupj napj lal, mpülücpan jinwá yupj napj lal. Yupj pjyacan̈ Dios velá, lajay wa jupj vele jin —nin tjevele Jesús. Jesús tjijyü'ta lüpjǘ, 'üsǘ püné 'ots'ipj. 


text:
<pb/>P'a jyawca na, barco wama tjemey Jesús jupj discipulopan jis lal. Tjevele yupj jis lal: —Mas 'üsǘ püné na'aj po'ó. Mpes tjil. Pajal la püné, pajal campwila waytsja 'üsüs. 


text:
Tjil na 'üsǘ casá, tüpü'ü, tjejyá Jesús barco mo'ó. Tjejyá na, pajal jas tjelyapjünǘ lüpjüs 'üsǘ püné nt'a. 'Üsǘ la tjepjetpjets'é mpes 'üsǘ wama tjemey barco mo'ó, mo'o ca mpit'as. Nasa quelel pwila jama barcas. 


text:
Mpes jupj discipulopan jupj nt'a tjil, jas tiquilquil, tjowelepj: —Qjuis Jepa, qjuis Jepa, qjuis qjues nt'ancam. Jesús tsyülümǘ, jis capj tjeve'le lüpjǘ, 'üsǘ 'ots'ipj. Mpes lüpjǘ 'üt'ün nasa tepyala. Nin p'iyá 'üsǘ tji'yü'sa quinam. 


text:
Discipulopan jis lal tjevele Jesús: —¿Tsjan mpes ma poné napj ca nucopj mp'acj? Lacj tjeyapj yupj. Pajal yólatsja Jesús la tjiji mpes. Yuwá tjowelepj: “T'üc' way yom niná pasal püné way. 'Ücj si jütüta lüpjǘ, 'üsǘ püné 'ots'ipj, ne nin lajay jupj jyü'ta jin.” Jesús pje'á lis ts'iya lapanenpan. 


text:
Barco mpe pje'á tjemey Jesús. 'Amá casá ton̈ca naya, yom tjac' pülücj patja nepé la nüjüsü Jesús. Lapanenpan tapatja yom jos mo'ó, tjüjütütj jupj. Püs way jas pjütpjüt' tüpü'ü jupj. Ma wo mo'ó tüpü'ü; panteón nt'a tüpü'ü. 


text:
Jupj Jesús jus tjinyuca na, yümücj la tipiya, tüic' jin tjüjünsü Jesús wolap'a'á. Yümücj tjevele: —¿Tsjan mpes napj nt'a tjacuy? Jesús jipj. Dios Jatjam jipj. Más püné way Dios pjü jis lal. La 'e mon ma malala la mijin napj lal. 


text:
<pb/>Yom jactsja na, Jesús tjijyü'ta ca pje'á mim lapanen yom jos mpe, mpes nin tjevele yomen. Püna la pülücj lapanen pajal malala la tjiji jupj lal, mpes gente ne'aj patja tjajamapj jupj. Mos t'asiyú tsupaptsja, tsjom t'asiyú tsupaptsja wa cadena mpes, acero mpes wa. Mop'in tsjan mpes tsupaptsja t'anca jupj, ne lapanen tjemyana jupj wa cjuwá nt'a. 


text:
Jesús la tji'yüya jupj lal: —¿Tsjan lyá jipj? Yom tjevele: —‘Pülücj’ napj nlá. Lapanenpan pülücj jos mo'o tapatja ne nin. 


text:
Lapanenpan pajal la tjomon Jesús lal jupj ma ca jis müjü'tüs mal jul pajal campwila mo'ó, lapanenpan jis capj tyüla nt'a. 


text:
Ne'aj p'in yupj tjelejen̈ nt'a malana pülücj tjelyawun̈, tjalá yupj neven nt'a. Lapanenpan pajal la tjomon Jesús lal jupj ca jis ma'ayas mal malana jisas mo'ó. Jesús jis tje'yaya nin la mijicj yupj. 


text:
Tjil yom jos mpe. Malana jisas mo'o tjil yupj. Nin la tjajay na, malana pjü ts'equenen̈ neven palavin; 'üsǘ püné mo'o tjil yupj. Jis qjues t'anca, tecya'lin̈. 


text:
<pb/>Malana jajamapj niná tjunuc na, ts'equenen̈ yupj. Pülücj patja nt'a tjowelepj nin tepyalá. Wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a tjowelepj wa yupj. 


text:
Mpes pülücj tjil jis la nuc tepyalá. Jesús nt'a tjil. La nyüjüsün̈ yomen, 'in lacasana lapanenpan jupj jos mo'o tapatja. Jesús wolap'a'a tjá'asa. Sacapyá quinam jupj, 'ücj jólatsja quinam. Lacj tjeyapj yupj nin tepyala mpes. 


text:
P'a witjacj tjunuctsja Jesús tji'yü'sa la tjiji yomen. Mpes tjowelepj la p'a jis lal 'onin ne yom niná tji'yü'sa quinam. 'In lacasana lapanenpan jupj jos mo'o tapatja. 


text:
Nin mpes pjü Gadara mo'o tapatjá, pjü la tjomon Jesús ca mim yupj nepé. Pajal lacj tjeyapj, ne nin la tjomon yupj. Mpes barco wama tjemey Jesús, tjemey niswá Galilea nt'a. 


text:
<pb/>Custjay ma tjemey na p'in, niná yomen, lapanenpan jupj jos mpe tjil p'iyá, tjevele Jesús lal. La tjemyona Jesús lal jupj ca ma'ayas jupj lal jama. Jesús ma jostsja jupj ca mim quinam. Jesús jupj wo nt'a jas tjejyama, tjevele: 


text:
<pb/>—Niswa wya nt'a jutja. La p'a jis lal ca mvelen pajal 'üsüs way la tjiji Dios jipj mpes. Mpes tjemey yomen, la tjiji Jesús tjevele jin. Pjü jis wala tjevele ne'aj pülücj patja nt'a. Tjevele pajal 'üsüs way la tjiji Jesús jupj mpes. Jesús jas tjijyünsa tepe'á. Niswa tüpü'ü la tjiji. Quepj püs way malala jos tji'yü'sa la tjiji wa. 


text:
<pb/>Jesús 'üsǘ na'aj po'ó ne'as tjemey na, pülücj 'a jis tjimyula ne'aj. Po 'ücj jisastsja Jesús la nyüjüsün̈. Püs way la tjunuc jupj ncuwim. 


text:
Ne'aj yom tjac' Jairo ló. Jepa waytsja jupj judiopan 'a si mulú nt'a. Jupj wola 'amá 'alá tje'yonsa Jesús wolap'a'á. Pajal la tjemyona Jesús lo cuwis jupj wo nt'a. 


text:
Jupj jucucus nasa quelel pé'etsja ne nin. Jairo popa pjaní waytsja jupj, año dóceya tyá'atsja jupj quinam. Mpes tjemey Jesús. Tjemey na, pülücj jis capj tocon̈, cus tjeletjatj. 


text:
<pb/>Ne'aj tjac' wa quepj malala jos. Año dóceya newa 'os tepyálatsja, ma tji'yü'sa. Pjü jupj t'emel jis tje'yaya doctor witjacj, leméliyu jaylacj. Pjü ma polel 'yü'sa la tjajay jupj. 


text:
Jupj Jesús cjüip'a'a tjac' quinam, jas quip po'o velan̈ po la tje'yot'a. Len̈ way tji'yü'sa jupj. 'Os tjapjaja. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya ne'aj lejen̈ jis lal: —¿Pjacj nin po la tje'yot'a? Pjü tjowelepj ma nin la tjajay yupj. Pedro tjevele: —Nejepa, pülücj tantan t'asiyú lejen̈ jipj nt'a, cyapj jaletjatj. Pülücj jin po la 'otj. 


text:
<pb/>Niswa tjevele Jesús: —T'üc' way pjaní way nin po la tje'yot'a. Pjaní tji'yü'sa la tjejay jin najastsja napj. 


text:
<pb/>Quepj jus nléyatsja ma polel pjo'na, ne tjac'. Ticyücüyǘ, pajal lecj tjeyá mpes. Jupj wola 'amá 'alá tje'yonsa Jesús wolap'a'á. Pjü jis walap'a'a tjevele tsjan mpes po la tje'yot'a Jesús. Tjevele len̈ way tji'yü'sa jupj, po la tje'yot'a na. 


text:
Jesús tjevele jupj lal: —Ncucus, jipj tepyon napj polel 'i 'ü'sa lejay, mpes 'i tjü'ü'sa jipj. Ma nin jele t'as. 'Üsüs mim quinam jipj. 


text:
<pb/>Newa quepj lal véletsja na, yom tjac' jepa wo mpe, tjevele jepa lal: —Tepe'e cyucus. Po ma pajal la tjemyona qjuis Jepa lal quinam. 


text:
<pb/>Jesús nin tjapjaca na, Jairo lal tjevele: —Po ma lecj tjeyá. Mponen p'in napj polel cyapj p'yacj ne cü'ü'süs ca jupj. (Jupj seletsja jupj ca 'üsüs la mijis, mpes nin tjevele.) 


text:
<pb/>Wo nt'a tjac' na, Jesús ma jis tje'yaya pjü way wama tjil, cus la con̈. Nepénowa cus tocon̈ p'in, Pedro pjaní way, Juan pjaní way, Jacobo p'a wa, tsjicj jamay p'a wa, popay p'a wa. 


text:
La p'a pülücj pajal yümücj la puyuptsja. 'Aplijílatsja tsjicj tepe'e mpes. Jesús tjevele yupj jis lal: —Po ma la tupuyú. Ma tepe'e, tjejyá p'in. (Jupj seletsja jupj ca 'üsüs la mijis, mpes nin tjevele.) 


text:
Jesús pjü sin tjejyama tjil yupj. Tsjicj tepe'á mos ntjüi'le, yümücj tjevele: —Tsjicj, jin tjijyünsa. 


text:
<pb/>Mpes jupj cjües tjac' niswá quinam. Len̈ way jas tjijyünsa, nyucunú tepyala. Jesús jis tjijyü'ta lo 'ayas lo las tsjiquis. 


text:
Tsjicj jamay, popay po yólatsja Jesús 'üsüs la tjiji mpes, mop'in nin Jesús jis tjijyü'ta ma jis la veles p'a jis lal ninana tepyalá.<pb/>


text:
Jesús 'a jis tjimyula lis tjiji jupj discipulopan dóceya. Jis tje'yaya 'ücj pje'á la ts'i pjü lapanenpan. Jis tje'yaya wa 'ücj si 'ü'sa lis mijicj malala jisas. 


text:
Nin la tjiji na, sin tjejyama jis la veles pülücj jis walap'a'á Dios mpes. Jis tjijyü'ta ca nin mvelecj 'onin si jütüta Dios. Sin tjejyama malala jisas la 'ü'süs lis mijicj 'ots'ipj. 


text:
Ninana Jesús tjevele yupj jis lal: “Nun nasa lowú tsji' lojí napj mpes, ma ca nt'a nun p'a jawasa nujos mpes. Po ma tjacjaj t'o, 'opopa ma t'o wa, ve ma t'o wa, t'emel ma t'o wa. Ma wa ca mát'eya nsem nusin quip. 


text:
<pb/>”Nepénowa ma ca jisas nsem nun tjuculá. Ma ca jisas nsem nun welé napj mpes. Nenéyawa nin ca nsem pülücj patja nt'a. Mpes lowa yupj mpe. Lowú na, nun jis tsjam sin tjowowojó, ca palá ntüncüs pjüpjüs. Nin mpes ca sin mü'üsüs la müjí Dios ma japon jinwá yupj quinam”, nin tjevele Jesús niyom jupj sin tjejyama jis lal. 


text:
Mpes tjil niyom dóceya. 'A mulú patja nt'a tjelyawun̈. T'üc' tjowelepj na, p'a nt'a tjil lovin. Newa pülücj jis walap'a'a tjowelepj tsjan 'üsüs tepyala quinam Dios la tjiji mpes. Malala jisas jis tji'yü'sa lis tjajay wa yupj. Judiopan jis jepa ma seletsja pjacj ne Jesús. 


text:
<pb/>Herodes tjapjaca wa Jesús la tjiji po'ó. Tjapjaca wa jupj apostolpan la tjajay po'ó. Herodes jepa waytsja Galilea nt'a. Pajal lapj jólatsja jupj tjapjaca mpes. Ma seletsja jupj pjacj ne Jesús. Nepénowa javeleptsja Jesús ne Juan el Bautista. Juan tepe'e püna p'in. Yupj tjowelepj Juan jas tjijyünsa, niswa pǘ'ütsja. 


text:
Nepénowa javeleptsja Jesús ne Elías. Elías profeta püné püna tüpü'ü jupj. Nepénowa javeleptsja p'a profeta Jesús. Tjowelepj jupj püna tepe'e, jas tjijyünsa, niswa pü'ü p'in jupj. 


text:
<pb/>Herodes ma tepyona yupj tjowelepj. Tjevele: “Juan tulucj jupj. Juan mwen taná tjejyocj, tji'yünan jupj. ¿Pjacj niná? Jupj ne pajal 'üsüs liji mpes javelepj.” Herodes po quelel nyúcatsja Jesús. Jesús pülücj jis tje'yaya tjalá. 


text:
<pb/>Apostolpan tjiquil Jesús sin tjejyama mpe. Tjiquil na, Jesús lal tjowelepj tsjan la tjajay yupj. Püna p'in sin tjejyama tsji' la mijicj jupj mpes. Quina Jesús yupj jis lal tjemey Betsaida nt'a, pülücj patja nt'a. Yusapj tjil yupj. 


text:
Mop'in yusapj tuluctsja. Pajal pülücj jus nlay jupj tjemey, mpes jupj nt'a tjil yupj. Jupj 'ücj jos la nüjüsü yupj. Tjevele wa yupj jis lal 'oyn nyuca jyü'ta Dios. Malala jisas jis tji'yü'sa lis tjiji 'ots'ipj. 


text:
<pb/>T'awaná tepyala, nasa quelel t'yaja. Mpes Jesús apostolpan dóceya tjiquil jupj nt'a, tjowelepj jupj lal: —Pjü sin tjejyama, ne'aj ca mal jis wa nepénowa lejen̈ nt'a, jis wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a 'ots'ipj. Ca la mpalacj ca'aj 'ücj ca mpatjam, müjünan̈. Ve jaylacj ca la mijicj jis la las yupj. Cjuwá jis wa qui'á. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Nun p'iyá jis ma'ayá nlajacj. Niyom tjowelepj: —Pan cínquiya tya'acj p'in, cjul mát'eya tya'acj p'in. ¿Ncu jyas cupj ca nlaca ve jaylacj la mijicj pjü jis la las? 


text:
<pb/>Niyom pajal pülücj, sey cinco mil ne'aj tjatja ne nin. Más 'in pülücj waytsja ca nacj, más 'in la' way ca nacj. Pülücj pajal. Jesús tjevele jupj discipulopan jis lal: —Jis müjü'tǘ majatjum pjü. Cincuenta cincuenta 'a mulú ca majatjum yupj. 'Ücj nepénowa más 'in pülücj 'a mulú jatja, nepénowa más 'in la' way jatja yupj —tjevele Jesús. 


text:
Jesús pan cínquiya nt'ya, nt'ya wa cjul mat'eyá. Tsjun po'o tjinyuca, tjevele Dios lal tjüwüi'i ve tje'yaya mpes. T'üc' tjevele na, la tjelepta taná pansas. Nin p'iyá cjul la tücüeme wa. Jis tje'yaya discipulopan jis la 'ayas ne'aj tjatjá. 


text:
Yupj pjü way t'üc' tjalá. Pjü jis col pit'a tepyala yupj. Ma polel pjü tjalá yupj. Yupj ma tjalá, quiliyú mo'o t'olon quinam discipulopan. Quiliyú dóceya tipit'a pan tsjictjacj lal, cjul tsjictjacj lal wa. Pedro tjevele Dios jas tjejyama Jesús nosis nt'a. 


text:
<pb/>P'a jyawca na, Jesús jusapj Dios lal tjevele. Discipulopan ne'aj p'in tjatja jupj nt'a, ne jupj jis la tji'yüya: —¿Pjacj ne napj jin javelepj gentas? 


text:
<pb/>Yupj jupj wola tjowelepj: —Nepénowa javelepj jipj Juan el Bautista p'iyá. Nepénowa javelepj jipj Elías, püna tüpü'ü p'iyá. P'a wa javelepj profeta p'a wa jipj. Püna 'i tipü'í, jin tjijyünsün, niswa püt', nin javelepj gentas. 


text:
<pb/>Jesús nin p'iyá la tji'yüya discipulopan jilal: —Ne nun ¿pjacj ne napj jin nujola nun? Pedro wola tjevele: —Cristo jipj. Jipj ne Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas qjuis capj la p'acj. Jipj mpes ca 'üsüs mpatjaquecj Dios lal. 


text:
Tjevele: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios jos pajal malala ca ma palas napj quinam. Co'müypan ma ca jisas nsem napj. Nin p'iyá sacerdote noypan. Nin p'iyá Moisés popel sin 'yüsa lajay. Ma ca jisas napj yupj. La p'a ca ma 'ü'nacj. Ntjü'ünan tyan, ts'ac' cont'e naya ca nin müjünsǘ. Ca mpü'üs niswá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa pjü jupj discipulopan jis lal: —Nun popa quelel ncapj cyon̈ca, ma ca nin la mijis jupj jos jinwá. Nin ca la mijis napj lejay jinwá. Napj cruz po'ó ca ma pats'. Malala ca mpalas wa jupj, ncapj cyon̈ca mpes. Jupj ca jas mü'üsüs napj mpes. Pjü jyawca ca jola nsem 'ücj nsem jupj lal malala pyala jupj lal, ncapj cyon̈ca mpes. 


text:
Nepénowa ca quelel jis capj mp'a'sacj yupj p'iyá. Ma ca jisas malala se palá, mpes ca mvelecj napj lal japon tulucj. Yupj ma ca mpatjam Dios lal. Nepénowa nca'lin̈ napj lal japon mpes. Más 'üsüs ca jis mpalas yupj la p'a jis lal. Yupj lovin ca mpatjam Dios lal. 


text:
Nepénowa pülücj jatatj nosis nt'a, mop'in ma polel patja Dios lal. Pjü way jatatj nosis nt'a ca nacj. Newa 'üsüs tulucj pjü niná, yupj ma polel patja mpes. 


text:
<pb/>”Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Nun nu tjemaycas napj mpes, ne mayca wa ca nsem napj nun mpes, niswa tjacuwis na. Nun nu tjemaycas napj velé mpes, ne mayca wa ca nsem napj nun mpes, niswa tjacuwis na. Niswa cuwis na, pjü ca nucucj pajal püné way napj, Mpapay jinwá. Ncuwis Dios angelpan jis lal. 


text:
Nepénowa nun popa ca nucú Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. Custjay ma taca'liqué na p'in, nun ca nucú niná. T'üc' niná —tjevele Jesús. Jesús jas jaw tepyala Dios mpes. 


text:
<pb/>Ts'ac' ocho tjejyawca na, más 'in pülücj ca nacj, más 'in la' way ca nacj, joc' mo'o tjemey Jesús la veles Dios lal. Pedro lal tjemey, Juan lal tjemey wa, Jacobo lal tjemey wa. 


text:
Jesús Dios lal véletsja na, jupj wola p'a casá justa tepyala. Jas quip pje tepyala, tjejyawca, menmené jinwá. 


text:
Jisas jaw yustapj lay jis tepyala yupj, Dios pü'ü nt'a yustapj jinwá. Jesús lal tjowelepj. Tjowelepj 'onin ca mpa'is jupj Jerusalén nt'a. Dios jostsja ca nin mpalas ne quina ca nsem, tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Pedro po ja vyatsja. Nin p'iyá niyom p'a wa. Tjijinan̈ yupj. Jis tsyülümǘ na, tjunuc Jesús po 'üsüs jas jaw jústatsja. Tjunuc wa niyom mát'eya ne'aj lejen̈tsja jupj lal. 


text:
Locopyaya niyom mát'eya quelel jiltsja Jesús nepé. Jiltsja na, Pedro Jesús lal tjevele: —Nejepa, po 'üsüs qui'á jyatjaquecj. Ts'epjel cónt'eya ca sin müjünsüm cupj. Pjaní way jipj mpes ca nsem, pjaní wa Moisés mpes ca nsem, pjaní wa Elías mpes ca nsem. Pedro molo tjevele jupj. 


text:
Nin véletsja na, mol lay tepyala, palá tjac' yupj jis capá nt'a. Mol t'asiyú ton̈ca, mpes discipulopan pajal lacj tjeyapj. 


text:
T'üc' tjevele na, Jesús jusapj ton̈ca tjunuc yupj. Nin tepyala na, discipulopan ma tjowelepj la p'a jis lal yupj tjunuc joc' mo'ó. Yuwá p'in tjowelepj niná. Jesús más püné lapanenpan jis lal. 


text:
<pb/>Yaya joc' mpe palavin tjiquil. Palavin tjiquil na, pajal pülücj Jesús nt'a tjiquil la nyüjüsün̈. 


text:
Yom pjaní yupj sin popa yümücj tjevele: —Po najas jipj ca cus mp'a'san natjam. Napj mpopa pjaní way jupj. Jusapj way jupj. 


text:
Lapanen tjüi'le jupj neneyawá. Ntjüi'le na, len̈ way li piyú natjam. Jun jyu'ya, pajal cyücüyǘ wa, mpes lampe p'yoya. Lapanen malala liji jupj lovin. Ma quelel jama jupj. 


text:
Napj la tjemyon jipj discipulopan jis lal yupj ca pje'á la nts'iyacj lapanen. Ma polel nin lajaytsja yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Nun ma poné napj lal. Malala nujola pajal. Pajal püs li nuc nun ca mponé napj lal. Püs way tüpü'üs nun lal quinam. Tjevele wa yom lal: —Jetjam lal ncuwim napj nt'a. 


text:
<pb/>Yom jatjam jactsja na, lapanen palá la ts'iya jupj. Jun jyu'ya, cyücüyǘ la tjiji. Jesús cus tjeve'le lapanen. Tji'yü'sa la tjiji yom jatjam, niswa tje'yaya popay. 


text:
Pjü ne'aj po yólatsja pajal 'üsüs la tjiji Jesús. Pajal püné Dios, yólatsja yupj. Newa nin yólatsja, Jesús pjü way 'üsüs la tjiji mpes. Mop'in nin, jupj tjevele jupj discipulopan jilal: 


text:
<pb/>—Nusin tjü'üsüs niná napj ca mvelé. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios ca ma'ayas niyom ca malala la ma jicj yupj jisas jinwá. 


text:
<pb/>Yupj ma sin tji'yüsa jupj tjevelá. Dios ma jis tje'yaya sin tji'yüsa, mpes nin. Yupj lacj tjeyapj mpes ma quelel la 'üytsja jupj tsjan mpes nin tjevele. Jesús tjevele pjacj más püné nsem. 


text:
Tjevele yupj jis lal: —Najas nun ma nujola noypan nun p'iyá. Najas 'üsüs lojí la p'a jis lal napj mpes. 'Üsüs lojí na tsjicj niná lal, t'üc' way 'üsüs lojí wa napj lal. 'Üsüs lojí na napj lal, t'üc' way 'üsüs lojí wa Dios lal, jupj ne nin tjejyama qui'á. Nin mpes velé nun popé más 'in tsjicj way jin jola jupj p'iyá pjü way jis lal, más püné way jupj p'a lal —nin tjevele Jesús. Dios mpes tsji' lajay, pjü Dios ts'uyupj jis lal tsji' lajay. 


text:
<pb/>Juan tjevele Jesús lal: —Nejepa, jus tjinyucucj yom p'a wa lapanenpan pje'á li ts'iyatsja jupj. Jipj lyá tjevele mpes lapanenpan pje'á la ts'iya. Tjevelecj jupj lal ma nin ca la mijis jupj, ma ncuwa popa ne. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Po ma müjü'tǘ jupj ma ca nin la mijis. Jupj p'a casá jola nun lal tulucj, nucopj p'ya'sa p'in jupj —nin tjevele Jesús. Jesús ma ts'i tji'ina Samaria mo'o tapatja jis lal. 


text:
<pb/>Len̈ way Dios quelel myánatsja Jesús tsjun po'ó jupj pü'ü nt'a. Püna p'in Dios tjevele 'ona ca mpalas. Mpes Jesús po quelel jámatsja Jerusalén nt'a. Jostsja ca Dios jos jin mpalas. 


text:
Jesús mwalá sin tjejyama niyom nepenowá Samaria nt'a, pülücj patja nt'a. Quelel 'ücj lajaytsja ne'aj way mpü'üm, majas Jesús jupj discipulopan jis lal. 


text:
Ma polel nin la tjajay yupj. Samaria mo'o tapatja ma jisastsja ne'aj ncuwim Jesús, Jerusalén nt'a quelel jámatsja mpes. (Samaria mo'o patja ma jisas Jerusalén mo'o patjá.) 


text:
Jesús discipulopan mat'eyá, Jacobo pjaní way, Juan p'a wa, jus nlay yupj ma jisastsja Jesús ncuwim, mpes yupj tjowelepj Jesús lal: —Qjuis Jepa ¿ncu jyas ncupj jyü'tücj 'awa palá nyacas tsjun nepé, jis mü'ümüs yupj pjü? 


text:
<pb/>Nin tjowelepj mpes Jesús la nujuya, yus tjinyuca, jis capj tjeve'le. Malálatsja jupj lal nin la mijicj yupj. Tjevele: —Nun ma solejé pajal malala welé, niná welé na. 


text:
Napj niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj tjacuwis jis capj la p'acj nosis casá patjá, ca yupj mpatjam Dios lal. Ma najas malala se palá ne ca ma mpatjam Dios lal —nin tjevele Jesús. Nin tjevele na, p'a nt'a pülücj patja nt'a tjil yupj. Jesús tjevele 'oyn nyuca 'ücj sa con̈ jupj. 


text:
<pb/>Jümücj casá jiltsja na, yom pjaní tjevele Jesús lal: —Napj ca cyapj ncon̈ jun ta'á jipj quelel jay nt'a. 


text:
<pb/>Jesús tjevele costa way cus la con̈ jupj. Tjevele: —Gato selván yupj jis jomwen jul jinan̈, tsipyaya yupj jis tsintsil lajay. Nin tulucj napj lal; napj nawá 'a cjuwá. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yom p'a wa lal: —Ncapj tecyon̈ca. Yom niná tjevele: —Ntje'aya la nuc mpa'is mpapay p'in. Tepe'e na ca cyapj ncon̈. 


text:
<pb/>Jesús tjevele ma polel la nuc jupj cus la con̈. Tjevele: —La p'a wa 'ücj 'amá jis la toc jis pülücj tepe'e na. Yupj p'iyá tecya'lin̈ jinwá, yupj ma japon Dios lal. Jipj ca mim, mvelen pjü jis walap'a'á Dios mpes. Ca mvelen Dios ca yupj jis Jepa nsem quinam. 


text:
<pb/>Yom p'a wa Jesús lal tjevele: —Nejepa jipj. Cyapj ncon̈ p'a jawas. Ntje'aya mis mvelé jum wa nepé mwalá way p'in. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Püna la tjejay po jyas custjay, jipj ma polel lejay Dios 'i jütütá. Nin p'iyá jipj le ts'ec na ma cjüipe nyuc jipj. Cjüipe nyuc, jipj ma polel 'üsüs tsji' lejay.<pb/>


text:
Locopyaya qjuis Jepa Jesucristo niyom p'a wa lis t'ya, tsji' la mijicj Dios mpes. Setenta lis t'ya jupj. Mwalá sin tjejyama yupj jupj quelel jámatsja nt'a. Mat'e mat'e sin tjejyama. Pülücj patja nt'a sin tjejyama. Pjaní pjaní patja nt'a sin tjejyama wa. Jun ta'á jupj quelel jámatsja nt'a sin tjejyama jupj. 


text:
Niyom setenta jis lal tjevele: “Pülücj 'ücj ca cus ncon̈cocj Dios, quina ma sa con̈ jupj custjay. Pülücj velan̈ jinwá yupj. Namozopan po pjaní way. Costa way pjü jilal la cuwis yupj. La moná Dios lal mozopan más pülücj ca sin majamas, más pülücj jilal ncul Dios nt'a. 


text:
<pb/>”Lowa quinam. Nusin tji'yüsa: napj p'iyá nusin jyam malala witjacj nt'a. Napj selé nun ma polel nucopj p'o'sá nun p'iyá. Oveja tsjictjacj jinwá nun. Coyote jinwá ts'a 'in yupj. 


text:
Lowú na, po ma t'emel t'o nun. Po ma ve t'o nun. 'Ücj jis la t'as caitas, mop'in caite p'a wa ma ca nt'a. Nujola t'as Dios mpes tsji' lojí. Po ma nu tyantaná nu la lapaná. 


text:
<pb/>”Wo pjaní wama lowú na, lovin mwalá way mvelé: ‘Dios pajal 'üsüs la siji wosis niná nt'a patja jilal, ne yupj ma ca malala nyuca yola ncu ca malala mpalas’. 


text:
Ca nacj wa nt'a pü'ü quelel 'üsüs pü'ü Dios lal, mpes jupj ca 'üsüs mpü'üm nun nin tjowelé mpes. Jupj ma quelel 'üsüs pü'ü Dios lal, ma ca nin cüpalas nun tjowelé. Nun p'in ca 'üsüs mpatjaqué custjay. Ma ca malala nyuca nujola nun pjü mpes. 


text:
Nun mwalá tjüjünaqué nt'a newa müjünaqué. Tjalajá, müsiqué wa yupj nu ja'ayapj. Pjaní tsji' liji na p'a wa mpes, p'a wa ca ma'ayas jupj, tsji' la tjiji jaylacj. Nun tsji' lojí napj mpes. Nin mpes 'ücj nu ja'ayapj yupj. Po ma wosis wosis nlawú la moná müjünaqué ne'aj. Po ma p'a la tjomoná, nasa to'á quinam 'ücj jünaque nt'a. 


text:
<pb/>”Ca nacj pülücj patja nt'a lowú na, yupj ca jisas tjuculá, ca jisas ca nacj nun welé yupj jis lal Dios po'ó. Nin tepyala na, lovin tjalajá yupj nu ja'ayapj. 


text:
Ne'aj way ninana ca la müjí Dios mpes tsji' lojí mpes. Malala jisas jis tjü'ü'süs lis tjüjí. Ne'aj patja jis lal tjowelé: ‘Dios jyü'ta. Quelel jyü'ta quinam nun nt'a.’ 


text:
Nenéyawa pülücj patja nt'a tjalawú na, yupj ma ca jisas nsem nun tjuculá, ma ca jisas nsem nun welé yupj jis lal Dios po'ó. Nin tepyala na, jis wa nepé jümücj campalanya lowa. Tjowelé: 


text:
‘'Üpjǘ qjuis tsjom pü'ü nun potjaqué popé se wowojocj. Nun ma jisastsja cupj tjevelecj Dios mpes, ne nin la tjijicj. Nusin tji'yüsa niná: Dios jyü'ta. Quelel nu jyǘ'tatsja wa nun, nin p'in ma nujostsja.’ Nin ca mvelé nun. 


text:
<pb/>”Yupj ne'aj patja ma jisastsja nun tjowelé Dios mpes, Dios pajal ca jis capj ntülüs p'a jawas, malala lajay jis capj tyüla na. Nin liji na, más malala nsem yupj jis lal Sodoma mo'o tapatja jis lal. T'üc' niná”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tjevele wa pülücj patja nepénowa mpes: “Malala ca nu mpalas, Corazín mo'o potjaqué. Malala wa ca nu mpalas nun, Betsaida mo'o potjaqué. Pajal nola nun mpes. Napj namozopan pajal 'üsüs la tjajay nun nt'a, gente p'in ma polel lajay jinwá. Nun nujola Tiro mo'o patja pajal malala. Sidón mo'o patja pajal malala, nujola nun. Nun p'in malala. Napj namozopan pajal 'üsüs la cüjaytsja yupj nt'a, nun nt'a la tjajay jinwá, yupj püna ca 'aplijila cüpalastsja malala la tjajay mpes. Nasa ca sin 'ücüipaptsja pülül si tsutsca, nasa 'üpjǘ sin 'ücjololtsja wa 'aplijila mpes. Yupj nasa quelel la cüjaytsja Dios. 


text:
Dios pajal ca nucopj ntülüs p'a jawas, malala lajay jis capj tyüla na. Nin liji na, más malala nu mpalas Tiro mo'o patja jis lal. Más malala nu mpalas Sidón mo'o patja jis lal. 


text:
Nin p'iyá velé wa Capernaum nt'a patja jis lal. Nun ma ca nlawú Dios pü'ü nt'a. Tecya'lin̈ patja nt'a ca nlawú”, nin tjevele Jesús pülücj patja nepénowa mpes. 


text:
<pb/>Tjevele wa jupj sin tjejyama jis lal: “Nun napj mpes welé. Mpes pjyacan̈ na nun welé, pjyacan̈ wa napj velé. Ma jisas nun, ma wa jisas napj. Ma jisas napj, ma wa jisas Dios. Jupj nin tjejyama”, nin tjevele Jesús. Niyom setenta niswa tjiquil. 


text:
<pb/>Tjil niyom setenta, Jesús sin tjejyama mpes. Niswá tjiquil na, po 'ücj jisastsja yupj. Tjowelepj: —Qjuis Jepa, pajal 'üsüs qjuis tepyala tjeleque na. Jipj lyá velecj na, 'üsüs polel lijicj. 'Ücj pje'á li ts'iyacj lapanenpan jipj lyá velecj na. 


text:
<pb/>Jesús yupj jis lal tjevele: —Satanás jepa jupj lapanenpan jis lal. Nun tsji' la tjüjí na napj mpes, napj tjinyuc Satanás palá tjeyaca tsjun nepé. Menmené jinwá palá tjeyaca. Püné waytsja püná. Malala tepyala jupj quinam. 


text:
T'üc' way napj la tjejay más püné way nun diablo lal. Qjuis enemigo way jupj. Diablo latsj jinwá jupj, tsjev jinwá jupj. Quelel malala la siji gentas. Mop'in püné tulucj jupj nun jis lal. Napj la tjejay nun 'ücj malala lojí diablo, latsj jay jotsjá jinwá. Diablo polel malala liji, newa ma ca nin nujola t'as. Napj la tjejay nun 'ücj jü'tǘ ma nin la mijis jupj. Jupj ma polel malala la numijis. 


text:
Nun polel pje'á lo ts'iyá lapanenpan, mop'in nin, ma nin mpes 'ücj nujisas t'as. Nun lovin ca mpatjaqué Dios lal. Nin mpes Dios nun jis lá tepyaca tsjun po'ó. Nin tepyala mpes 'ücj nujisas t'as nun —nin tjevele Jesús. 'Ücj jostsja Jesús jupj Popay lal. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, Jesús pajal 'ücj jos tepyala Dios Cjües la tjiji mpes. Jesús tjevele Dios lal: “Mpapay, Jepa pajal püné way jipj tsjun po'ó, nosis casá nin wa. Nepénowa pajal pülücj salejepj jin yola. Pajal sin 'yüsa jin yola. Niná sin 'yüsa tulucj. Jipj ma jis tje'yan sin tji'yüsa niná jipj lejay. La p'a wa tsjictjacj jinwá. Yusapj ma sin 'yüsa. Jipj sin tji'yüsa lis tjejay la p'in, mpes nin salejepj niná jipj lejay. Jipj pajal 'üsüs. Jipj jyastsja mpes nin quinam. 'Üctsja jipj lal”, nin tjevele Jesús jupj Popay Dios lal. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa: “Mpapay pjü way ntje'aya. Len̈ pjacj ca jus cülayes pjacj ne napj. Ma salejepj napj ne Dios Jatjam. Mpapay p'in selé. Len̈ pjacj ca jus cülayes pjacj ne napj Mpapay. Napj p'in selé. Napj quelel sin 'yüsa lejay nepenowá. Yupj p'in salejepj pjacj ne napj Mpapay”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, jupj taná tjinyuca, tjevele wa jupj discipulopan jis lal: “Nun nucú quinam, niná püna tjowelepj ca nin mpalas. Dios pajal 'üsüs la tjiji nun mpes nun nucú jupj lijá quinam. 


text:
T'üc' way profetapan pülücj püna tapatjá, po quelel januctsja nun nucú, lovin ma tjunuc yupj niná. Po quelel pjyacan̈tsja nun pjo'oqué, lovin ma tjepjyacan̈ yupj niná. Nin p'iyatsja jepa noypan pülücj jis lal.” Nin tjevele Jesús niyom setenta jis lal, yupj niswa tjiquil na. Dios jos 'üsüs lijicj pjü jis lal. 


text:
<pb/>Yom pjaní ne'aj ton̈ca, jupj seletsja Moisés popel. Quelel la 'yǘyatsja jupj Jesús lal, mpes ca jus nlayes ncu t'üc' vele Jesús Dios mpes. Yom tjevele Jesús lal: —¿Tsjan más 'ücj la mejay napj ne Dios la mijis 'ücj mpü'üs lovin jupj lal? 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —¿Tsjan tepyaca Moisés püná, Dios qjuis tjijyü'tá? ¿Tsjan mo'o velen jipj Dios Popel mo'ó? 


text:
<pb/>Yom Jesús wola tjevele: —Dios Popel vele jipj ‘pajal ca quelel la mijin Dios, jipj Jepa Püné. Pajal ca tsji' la mijin jupj mpes lovin. Ca jupj jos jin la mijin. Lovin ca jele mpalas jupj pajal 'üsüs. Jupj Popel vele wa jipj ca quelel lis mijin ne'aj patjá. Jipj p'iyá quelel la 'ejay jinwá ca quelel lis mijin yupj’ —nin tjevele yom niná Jesús lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —T'üc' tjevelen jipj. Lovin nin la cüjay, 'üsüs ca mpü'üm lovin Dios lal. 


text:
<pb/>Yom niná jostsja la p'a ca yola nsem jupj 'üsüs la tji'yüya, mpes tjevele wa Jesús lal: —Dios jos napj quelel lejay ne'aj patjá. ¿Pjacj ne'aj pü'ü napj lal? 


text:
<pb/>Jupj nin la tji'yüya mpes, Jesús jas tji'yüsa la tjiji más 'ücj pjü way jupj wo jin popa jola t'as. Más 'ücj quelel la siji pjü. Ninana Jesús tjevelá: —Yom israelpan popa palavin tjemey Jericó nt'a. Jerusalén mpe tjemey jupj. Jümücj nt'a pwecapan ntji'lin̈ jupj. Pjü tepequen̈ jupj tya'atsjé, tjat' wa jas quip, jas pjütpjüt' tepyala. Mo'o süp jupj, ne tjil yupj. Nasa way pe'e naya, tjil yupj. 


text:
Yacjaya nepé tjac' wa yom pjaní, sacerdote. Israelpan popa watsja jupj. Ne'aj way quelel jámatsja jupj la p'in. Yom pajal mo'o 'üsüp tjinyuca na, campapj way tjemey jümücj nt'a, tjemey. 


text:
Locopyaya, p'a wa tjac', yom levita. Israelpan popa watsja jupj. Nenéyawa Dios wo nt'a tsji' la tjiji. Jus tjinyuca wa yom pajal mo'o 'üsüp, ne campapj way tjemey wa jümücj nt'a. 


text:
Locopyaya p'a wa nepé tjac', yom Samaria mpe 'esepj jupj, israelpan jis enemigo. Yom pajal mo'o 'üsüp nt'a tjac' jupj. Po jólatsja malala tepyala mpes. 


text:
Yom mo'o 'üsüp nt'a tjemey. 'At'anca mo'o ts'yuca aceite, vino 'ots'ipj, leméliyu mpes. 'At'anca nt'a tsyu'pa jupj. Soysoy casá tje'yonsa. Wa jinan̈ nt'a tjemyana jupj, tjejyama jupj. 


text:
Ya quelel jámatsja jupj, yom Samaria mpe 'esepj. Mpes t'emel c'a mát'eya tje'yaya yomen wa juts'a'á. Pülücj jaylactsja yupj jis lal t'emel c'a. Tje'yaya na, tjevele: ‘'In tjejyama jupj. Más pülücj jaylacj pyala jupj jyaman, jaylacj ca la mejay napj, niswa tjacuwis na’ —nin tjevele jupj. Jesús t'üc' tjevele quinam niná tepyala mpes. 


text:
Jupj tjevele yom Moisés popel seletsja lal: —Niyom cónt'eya sin popé ¿cana quelel la tjiji yomen niná pwecapan ntji'lin̈? ¿Cana quelel la tjiji jupj, ne'aj way pü'ü jinwá? ¿'Oyn jele jipj? 


text:
<pb/>Yom tjevele: —Yom cus tjep'ya'sa, niná quelel la tjiji jupj. Jesús tjevele: —Nin p'iyá la mijin jipj. Quelel lis mijin pjü, jipj enemigopan 'ots'ipj. Más 'ücj la pjac Jesús velá. 


text:
<pb/>Jesús newa jámatsja discipulopan jis lal. Pülücj patja nt'a tjemey jupj. Ne'aj quepj jostsja Jesús ncuwim jupj wo nt'a sin mü'üsüs lis mijis Dios mpes. Marta lotsja jupj, quepan. 


text:
Jupj t'olapj María lotsja. María Jesús jun 'asa'á tjá'asa, tjapjaca qjuis Jepa Jesús jas tji'yüsa la tjiji. 


text:
Marta ma nin la tjiji. Pajal pülücj líjitsja jupj. Ma polel pjü la qjuijis. Mpes tjemey Jesús nt'a, tjevele: —Nejepa ¿ncu ma jele nt'alapj ma tsji' liji napj lal? Tjijyü'ta ca ncapj mp'a'sas jupj. 


text:
<pb/>Qjuis Jepa Jesucristo tjevele jupj lal: —Marta, pajal nin jele jipj, 'aplijila jipj pülücj lejay mpes. 


text:
Más 'ücj pjaní ninam lejay. Tjapjaca napj velé, jin tjü'üsüs 'onin ne Dios jipj Jepa nsem. Jipj pyülücj niná nin liji. Más 'ücj jupj lal si 'üsǘ Dios vele jin, tsji' liji lal. Jupj jas tji'yüsa ma polel lo ta'es p'ampa.<pb/>


text:
P'a jyawca na, Jesús Dios lal véletsja. Tecyawaja tjevele na, jupj discípulo pjaní tjevele jupj lal: —Qjuis Jepa, qjuisin mü'üsüs la mijin la veles Dios lal. Juan el Bautista sin tji'yüsa lis tjiji jupj discipulopan la veles Dios lal. Qjuisas wa qjuisin 'yüsa la mijin wa ncupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Dios lal welé na, nin p'iyá ca mvelé:<pb/>‘Qjuis Papay, tsjun po'o püt'.<pb/>Po qjuisas pjü ca mvelecj jipj pajal 'üsüs. Jipj p'in 'üsüs pjü jis lal.<pb/>Qjuisas len̈ way Jepa nsem jipj pjü jis lal.<pb/> 


text:
Malala nyuca la tjijicj, qjuisas perdonar la qjuesejay.<pb/>La p'a malala la qjuisiji na, lovin perdonar lijicj jupj malala la qjuis tjiji.<pb/>Qjuis capj tjep'ya'sa wa cupj ma ca quelel malala nyuca la mijicj’ —nin tjevele ca nin mvelecj Dios lal. 


text:
<pb/>Jesús sin 'yüsa lis tjiji wa Dios quelel 'yaya jupj ts'uyupj la mon. Tjevele: —Ca nacj nun popa pjaní ca mim püste mo'oya jupj jomica nt'a. Ca mveles jomica lal: ‘Najamica, pan cont'e ma 'en. 


text:
<pb/>”Ca nacj jupj jomica ca mveles wa nepé: ‘Po ma la tjemyona quinam. Jun t'yolon jun vilicj quinam. Napj nts'uyupj napj lal patja ncjan nt'a. Ma polel nin jyünsǘ la 'ayas jipj.’ 


text:
Ca nacj jomica quelel liji mpes 'yaya tulucj. Jupj jomica newa le moná mpes p'in ca ma'ayas jupj. Nin mpes jupj ca jas müjünsüs, ma'ayas jupj. Pjü jos ca ma'ayas. 


text:
Mpes nin velé nun jis lal, newa la moná Dios lal nun, ne jupj ca nu ma'ayas nun la tjomoná. Ma len̈ way nu 'yaya, newa la moná, ne jupj ca nu ma'ayas nun la tjomoná. Nujisas Dios nucopj mp'a'sas, newa la moná niná Dios lal. Newa lo moná na, jupj ca nin la mijis. 


text:
Nun lo moná Dios lal, nin ca nt'anqué. Nun lovin p'in lo moná, jupj ca nu ma'ayas. Nun newa lo moná Dios nucopj mp'a'sas, jupj ca nin la mijis nun mpes. 


text:
<pb/>”Nun ca jus nlayé niná. Nun popa pjaní jatjam tsjicj ve le moná na, ma ca pe ma'ayas jupj. Cjul le moná na, ma ca ma'ayas lotsjim. 


text:
Nunpan malalapan, mop'in solejé 'oyn nyuca 'üsüs jis ma'ayá nun sin popa tsjictjacj. Nun jis Papay tsjun po'ó, 'üsüs way jupj, malala tulucj. Nin mpes nun ca jus nlayé jupj ca nu ma'ayas jupj Cjües, nun lo moná na —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jis lal. Dios mpes p'in 'üsüs liji Jesucristo. 


text:
<pb/>Jesús pje'á la ts'iya lapanen yom jos mpe. Yom jos mo'o tüpü'ü na, yom ma polel vele la tjiji. Lapanen pje'á tjemey na, yom 'ücj vele tepyala niswá. Pülücj tjunuc niná tepyalá. Yólatsja pajal 'üsüs Jesús nin la tjiji. 


text:
Nepénowa p'in malala tjowelepj: “Beelzebú se p'a'sa Jesús, mpes 'ücj pje'á li ts'iyá lapanenpan. Beelzebú jepa püné lapanenpan jis lal.” 


text:
<pb/>P'a witjacj quelel salejeptsja ncu t'üc' way Dios mpe tjac' Jesús. Ma topon yupj. Mpes jisastsja Jesús ca pajal 'üsüs la mijis gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes quelel sin mü'üsüstsja ncu Dios jas tjejyama. 


text:
Jesús seletsja niná yólatsja yupj. Mpes jupj sin tji'yüsa lis tjiji Dios mpes p'in pajal 'üsüs la tjiji. Jupj tjevele yupj jis lal: “Yuwá nyucunun̈ jepa pjaní si jütüta nt'a, ne'aj malala ca mpalas pajal. Nin p'iyá wa pjaní nt'a. Yuwá nyucunun̈, ma polel 'üsüs patja yupj. Malala ca jis mpalas. 


text:
Nin p'iyá Satanás lal. Jupj nucunú waytsja jupj mpes p'iyá, jupj enemigopan 'ücj ca malala la qjuijicj jupj. Nun welé Beelzebú ncapj p'ya'sa, ne nin mpes 'ücj pje'á lis ts'i lapanenpan. Ma quelel nin la qjuijis jupj. 


text:
Mop'in nin welé nun. Nun welé Beelzebú ncapj p'ya'sa. Nun welé nin mpes 'ücj pje'á li ts'i lapanenpan. Nin tulucj. Nun popa nepenowá pje'á la ts'i wa lapanenpan. ¿Pjacj jis capj p'ya'sa yupj? Yupj p'iyá ca mvelecj malala welé nun pajal. 


text:
Dios ncapj p'ya'sa. Nin mpes 'ücj jyütütj pje'á jil lapanenpan. Jupj ncapj p'ya'sa, nun 'ücj ca nusin la 'üsüs Dios quelel Jepa já'asa quinam nun nt'a. 


text:
<pb/>”Diablo yom jas tjiyocj jinwá jupj. Jupj tya'a tsjan mpes 'ücj lo palan. Pajal mo'o li nucuna ncu jiquil enemigopan. Nin liji, jupj juts'a'á 'ücj jatja. P'a wa ma polel lo cuwis la ta'es jupj juts'a'am. 


text:
Nin p'in, napj más nin tjiyocj jupj lal, más 'ücj le palan napj jupj lal. T'e'é napj jupj tya'á tsjan mpes 'ücj lo palan, t'e'é wa jupj juts'a'á. Se 'a niyom napj lal tjiquil. Niná napj lejay diablo lal. 


text:
<pb/>”Nun ca nujola cüpalas diablo ncapj p'ya'sa tulucj. Jupj ma jos napj lejay, mpes napj ne'enemigo jupj. Jupj ma gente cyuna Dios nt'a, napj lejay jinwá. Jupj liji yupj ma jis la winin Dios nt'a”, nin tjevele Jesús. Ma Dios lal patja, diablo 'ücj jac' yupj nt'a. 


text:
<pb/>P'a wa tjevele Jesús yupj jis lal. Tjevele Dios len̈ yupj jisas mo'ó, ca malala jis mpalas. Tjevele: “Lapanen yom jos mpe jama na, 'üsǘ pja nt'a jama wine. Le palá ca'aj 'ücj ca mpü'üm. Lovin ma si nucú, mpes vele: ‘Püna tüpü'üs nt'a ca mis niswá. Yom nt'a ca mis.’ 


text:
Yom nt'a tjemey na, wosis 'üsüs la tjajapjun jinwá yomen jupj lal. Len̈ ne'aj yom jos mo'ó. Dios ma pü'ü jupj jos mo'ó. Mpes wosis pajal 'ücj la tjajay jinwá jupj lapanen lal. 


text:
Mpes jama lapanen. Lapanenpan p'a wa jis lal jac'. Siete jilal jac'. Más malala yupj mwalá way lal. Pjü yupj yom jos mo'o jil jis la püt'üs. Mpes locopyaya más malala pyala yomen püna lal. Püna lapanen pjaní way p'in jupj jos mo'o tüpü'ü”, nin tjevele Jesús. Dios vele jin lajay ca 'ücj jisas nsem. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, quepj pjaní yümücj tjevele Jesús lal 'in campapé. Pülücj ne'aj tjatja popa waytsja jupj. Jupj jólatsja Jesús tjevele pajal 'üsüs. Mpes tjevele: —Po 'ücj jos nsem jemay 'i tjimanunu mpes, 'e tje'aya tsots'. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —P'a casá velé napj. Gente Dios tjevelá pjyacan̈, jupj vele jin lajay wa, pajal 'ücj jisas nsem yupj pjü. Ma japon Dios jas tjejyama Jesús, malala. 


text:
<pb/>Más pülücj jun 'asas tjiquil Jesús nt'a. Pülücj waytsja yupj pajal. 'A jis tjimyula ne'aj. Jesús tjevele yupj jis lal: “Nun quina potjaqué malala pajal. Nun lo moná napj 'üsüs la mejay gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes ca nusin mü'üsüs Dios nin tjejyama napj, nin welé nun. Ma ca nin la mejay napj. Pjaní way p'in ca la mijis Dios nun nucú mpes. Püna Jonás lal la tjiji jinwá, nin wa ca la mijis napj lal. Jonás profeta waytsja püná. 


text:
'Üsüs tepyala Jonás lal mpes Nínive nt'a tapatja salejeptsja Dios jas tjejyama jupj. Lovin ma nin pyala, Jonás lal tepyala jinwá. Nin p'iyá 'üsüs ca ma palas napj, mpes quina patjá ca jus nlayecj Dios nin tjejyama. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>”P'a wa ca mveles wa nun malala. Pajal püna quepj jepa já'asatsja Sur mo'ó Egipto nt'a. Jupj p'iyá ca nin mveles. Pajal campa mpe tjac' jupj lo pjac Salomón tjevelá. Salomón p'a wa jépatsja Israel mo'ó pajal püna. Salomón pajal selé waytsja Dios tjevelá. Nin mpes quepj quelel pjócatsja jupj tjevelá. Nin tulucj nun lal. Nun lal 'os quinam. Más püné napj Salomón lal. Newa nun ma quelel pjo'oqué napj velé. P'a jawas Dios ca mveles ncu t'üc' malala la tjajay pjü. Nin jawas tjejyawca na, quepj niná ca ntojom nun jis lal Dios wolap'a'á. Ca mveles nun malala. Nun ma quelel pjo'oqué, ne nin. 


text:
<pb/>”P'a wa ca mvelecj wa nun malala. Nínive mo'o tapatja topon Jonás tjevelá. 'Aplijila jis tepyala malala la tjajay mpes. Yupj nasa quelel 'üsüs lajaytsja. Nin tulucj nun lal. Nun lal 'os quinam. Más püné napj Jonás lal. Newa nun ma poné napj velé. P'a jawas Dios ca mveles ncu t'üc' malala la tjajay pjü. Nin jawas tjejyawca na, Nínive mo'o tapatja ca nlüjün̈ nun jis lal Dios wolap'a'á, ca mvelecj nun malala. Nun ma poné, ne nin”, tjevele Jesús yupj jis lal. Dios jyü'ta jin quelel lajay, yupj ca sin mü'üsüs Dios po'ó. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjiji Dios jos yupj sin 'yüsa jupj velá. Tjevele: “Yo je si müjü, ma quiliyú lal jun t'yo'na. Ma 'amá jul mo'o 'yonsa jupj. Campanya si jünsa, mpes la p'a wama jiquil na, jupj 'owa pjü 'ücj jis la nuc. Nin p'iyá liji Dios. 


text:
<pb/>Nin p'in, ma pjü sin 'yüsa Dios velá. Nun jis jun jaw jinwá nun jis p'üy mpes. Nun jis jun 'üsüs, jas tüpwes 'üsüs way nucú. Nin p'iyá niná nun 'üsüs nusin 'yüsa na Dios mpes. Nun jis jun malala, jas tüpwes ma nucú. Te ton̈ca p'in nucú. Nin p'iyá niná nun ma nusin 'yüsa na Dios mpes. 


text:
Nun t'üc' way nusin 'yüsa Dios po'ó, po 'üsüs. Pjü way ca nusin mü'üsüs. Lámpara mpes tjejyawca jinwá ca nsem nun lal”, tjevele Jesús. Malala ca jis mpalas fariseopan, malala la tjajay mpes. Nin p'iyá ca nsem Moisés popel sin 'yüsa lajay jis lal. 


text:
<pb/>Jesús t'üc' tjevele na, fariseo pjaní Jesús lal tjevele lo winin lo las jupj wo nt'a, lots'ac' culupwen nt'a já'asa na. Mpes tjemey Jesús, 'etjele lo las. 


text:
Fariseo tjinyuca Jesús ma mos tepe'e quelel lyájatsja na. Pajal püna Moisés tepyaca más 'ücj jis mas japatsj jalá. Mpes fariseo po jólatsja tsjan mpes ma nin la tjiji Jesús. 


text:
Mpes qjuis Jepa Jesús tjevele jupj lal: —Nun fariseopan pülücj lojí la p'a jis la nuc. Nujisas yupj yola nun 'üsüs. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Nunpan pocillo te way jinwá. Pocillo pje'á p'in so pü'í jinwá lojí nun. Plato 'ala'á p'in so pü'í jinwá lojí. Wa mo'ó pajal te custjay. Nin p'iyá nun. Lovin 'üsüs lojí la p'a januc na. Newa malala nun t'üc' way. Nun ts'üisiqué pajal. Po quelel malala lojí, ne nin lojí wa niná. 


text:
Jupj selé tsjan nujola nun. Jupj selé 'üsüs tulucj nun. Mpes 'üsüs nujola t'as nun Dios jos jin. 'Üsüs la müjí jupj jos jin. Jis tje'yayá jis t'emel cjuwá jisas. Nin lojí, pjü salá nsem nun Dios lal. 'Üsüs wa ca nsem nun nujolá. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, fariseopan. Pjü diez popé nun nuts'a'á, pjaní 'oyá Dios mpes. Tsjutsj culantro jinwá 'oyá Dios mpes. P'a wa tsjutsj ajo jinwá 'oyá. P'a siná popé 'oyá wa Dios mpes. 'Ücj wa nin lojí. Malala p'a wa ma lojí. Dios jos 'üsüs lojí p'a jilal. Jos wa quelel lojí jupj. Ninana ma lojí nun. Jupj jos ca nin la müjí. Niná lojí na, mop'in ca ma'ayá wa nun to'á popé Dios mpes. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun, fariseopan. Judiopan 'a si mulú nt'a po quelel jotjaqué noypan jatja nt'a. Pülücj lyawun̈ nt'a, nujisas la p'a wa 'üsüs javelepj nun lal, yom 'üsüs lal javelepj jinwá. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas, Moisés popel sin 'yüsa lojí. Malala ca nu mpalas wa nun fariseopan. Nun nujos p'a wa ca yola nsem nun 'üsüs, nun lojí mpes. Ma t'üc' way 'üsüs nun. Toc patja cruz cjuwá jinwá nun. Cruz cjuwá mpes nenéyawa ne'aj jil ma salejepj tsjan casá jil yupj. Nin p'iyá la p'a yola 'üsüs nun Dios lal. Ma salejepj pajal malala way nun —nin tjevele Jesús fariseopan jis lal. 


text:
<pb/>Yom pjaní ne'aj já'asatsja Moisés popel salejepj popa pjaní waytsja jupj. Jupj tjevele Jesús lal: —Nin velen na, qjuis capj velel wa ncupj. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —Nin. Malala ca nu mpalas wa nun, nun pülücj solejé Moisés popel po'ó. La p'a su jü'tǘ pülücj lajay. Pajal costa way nin lajay nun jü'tǘ. Nun p'iyá ma nin lojí nun su jü'tǘ. Jas tüpwes ma lojí nun. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas. Püna canapatjá nun popa p'iyá jis tjü'ünan profetapan püná. Quina nun 'ücj justa lojí yupj toc, profetapan patja nt'a. Nun nujola 'üsüs lojí, ma 'üsüs lojí nun. 


text:
Nun solejé malala la tjajay yupj, püna tapatjá. Yupj la tjajay 'ücj nun jilal. Yupj jis tjü'ünan profetapan. Nun t'üc' lojí yupj la tjajay. Nun 'ücj justa lojí yupj toc, profetapan patja nt'a. 


text:
<pb/>”Dios pjü selé jupj. Nin mpes tjevele: ‘Profetapan sin majam ca napj yupj nt'a. Apostolpan sin majam wa napj yupj nt'a. Yupj ca la nts'iyacj yupj, yupj patja mpe. P'a nt'a jil na, pje'á la nts'iyacj wa yupj nepé.’ 


text:
Püna tapatja nun popa p'iyá jis tjü'ünan profetapan. Yupj mwalá way nin la tjajay. Quina nun nin p'iyá lojí. Nin mpes Dios nucopj ntülüs ca nun pjü mpes, quina patja la tjajay mpes, püna tapatja la tjajay mpes 'ots'ipj. Pjü jis tjü'ünan mpes Dios ca nucopj ntülüs nun. 


text:
Mwalá way Abel tjü'ünan. Locopyaya pülücj jis tjü'ünan. Judiopan tjü'ünan wa Zacarías. Dios wo wama tepe'e jupj. Mesa Dios ja'ayapj nt'a ne'aj p'in tepe'e jupj. Dios ca jis capj ntülüs quina patjá pjü way mpes. T'üc' niná. 


text:
<pb/>”Malala ca nu mpalas nun nepenowá, pülücj solejé Moisés popel. Dios jis tje'yaya la p'a 'ücj sin 'yüsa jupj po'ó. Jis tje'yaya 'onin ne ca sin mü'üsüs. Nun ma nujisastsja niná. Tjapja'né 'onin ne ca sin mü'üsüs yupj. Nun p'iyá ma nusin tji'yüsa Dios tjevelá, ma wa jis tja'ayá p'a wa sin 'yüsa yupj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nepé tjemey na Jesús, ts'a 'in waytsja pajal Moisés popel sin 'yüsa lajay, fariseopan 'ots'ipj. Po jisastsja Jesús malala cüveles, ne pülücj mpes la tjü'üy jupj. 


text:
Po tjepjyacan̈ ncu malala nyuca tjevele jupj. Po jisastsja jupj malala nyuca cüveles, mpes ca 'ücj jat' mvelecj yupj. Ma quelel lajaytsja jupj.<pb/>


text:
Nin jawas pajal pülücj 'a jis tjimyula Jesús nt'a. Pajal pülücj mpes jis tsjom jay tjajatsj. Pajal pülücj 'a jis tjimyula na, Jesús tjevele discipulopan jis lal. Pjaní quelel véletsja mwalá way p'in. Po jostsja sin 'yǘsatsja niná. Ninana tjevelá: “Nujola t'as fariseopan 'üsüs lajay la p'a januc nt'a, mop'in ma t'üc' 'üsüs yupj. Yupj malala lajay ma si nuc, levadura ma si nuc jinwá. Levadura ma si nuc pan püm mo'ó. Yacjaya pansas t'yüna jupj, mpes 'ücj jus cülayes levadura mo'o pǘ'ütsja jupj. 


text:
Nin lovin. P'a jyawca la p'a ca jus nlayecj tsjan niná nun poné, ca jus nlayecj nun nujolá. Tsjan cus tüpwijitj, tjapjalen, cus ncjoltses ca. Püna tjapjalen, la p'a ca jus nucucj. 


text:
Te ton̈ca nt'a tjevelen, tjejyawca na ca mpjacam p'a wa. Pjü len̈ nt'a la tjivisan, yümücj ca mvelecj pjü pjyacan̈ nt'a. Mpes ca mvelé nun p'a lal tsjan niná nun poné, mvelé nun nujolá. 


text:
<pb/>”Ca nacj nepena ca quelel jis mü'ü'nacj nun, napj mpes poné mpes. Najamicapan, po ma locj tjeyá yupj jis lal. Nu tjü'ünan na, ma polel p'a lajay yupj. 


text:
Napj ca nusin 'yüsa la mejay pjacj ne 'ücj locj jeyá: locj tjeyá Dios lal. Jupj 'yü'na na, 'ücj wa na'aj li ts'iyá 'awa püné nt'a, malala lajay jis capj tyüla nt'a. ¡Locj tjeyá jupj! 


text:
<pb/>”Po ma locj tjeyá p'a mpes. Dios jyama nun. Jupj ma ca jo' mpa'is nun mpes. Dios ma jo' pe'e tsipyaya tsjictjacj. Tsipyaya cínquiya veinte centavos jaylacj. Yupj pajal tsjictjacj way nun lal. 


text:
Dios selé nol jatja jits'il. Po ma lecj tjeyá. Más 'üsüs way jipj tsipyaya pajal pülücj jis lal. T'üc' way ma ca jo' mpa'is jipj mpes. 


text:
<pb/>”Napj velé t'üc'. Nun welé la p'a jis lal nun ncapj con̈có, Dios angelpan jis lal ca mvelé wa napj nucopj cyon̈ nun. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Nun welé la p'a jis lal nun ma ncapj con̈có, Dios angelpan jis lal ca mvelé wa napj ma nucopj cyon̈ nun. 


text:
<pb/>”Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Malala javelepj napj nin po'ó, Dios 'ücj perdonar liji yupj. Malala javelepj Dios Cjües po'ó, Dios ma ca perdonar lis mijis yupj. Lovin ca jola nsem malala tjowelepj mpes. 


text:
<pb/>”P'a jawas niyom ca ncul, ca nu ntji'lin̈. Nun lal ca mal wosis nt'a, judiopan 'a si mulú nt'a. Ne'aj jat' mvelecj ca nun po'ó, nun ncapj con̈có mpes. Jepapan jis walap'a'a ca jat' mvelecj nun po'ó neneyawá. Jepa auxiliar jis walap'a'a ca jat' mvelecj nun po'ó neneyawá. Nin lajay na, po ma nin nujola t'as nun tsjan ca mvelé yupj jis lal yupj malala tjowelepj mpes. 


text:
Dios Cjües nusin mü'üsüs ca la mijis tsjan 'ücj jis wala ca mvelé. Mpes po ma locj tjeyá nun.” Más 'ücj ma t'emel pülücj qjuisas. 


text:
<pb/>Yom pjaní pülücj yuwá popa tjevele jupj lal: —Tjijyü'ta natjam la mitad ma 'es qjuis papay juts'a'á. Tepe'e qjuis papay. Jupj juts'a'á ncupj cuts'a'á quinam. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji jupj la tjemyoná. Jupj tjevele: —¿Tsjan pjucj jele napj jyütütj p'a wa la mitad liji jipj lal? Ma juez jinwá jyütütj napj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa ne'aj tjatja jis lal: —'In tjajama. Po ma t'emel pülücj nujisas t'as. Po ma ts'üisiqué t'as nun. Gente ma nin mpes patja, pülücj jatatj mpes. 


text:
<pb/>Parábola mpes sin 'yüsa lis tjiji quinam niná. Tjevele: —Yom pjaní t'emel pülücj tyá'atsja jupj. Jupj 'isine nt'a pülücj tjevyala pajal. 


text:
Mpes jupj tjevele: ‘Nin ca la mejay: napj chiquero witjacj sin mojoy ca. Chiquero más noypan ca sin müjünsǘ. Noypan mo'o 'ücj ca mpajatj pjü tjevelan̈. Pjü napj nats'a'á 'ücj ca mpajatj ne'aj. 


text:
Ninana ca nola nsem napj: “Pajal pülücj tyatj napj. Año pülücj t'üc' la las nsem, pülücj ne'aj tepyajatj mpes. Ma ca tsji' la mejay quinam napj. Nla ca. Mü'üs ca. 'Ücj najas nsem.” ’ 


text:
Mop'in ma nin tepyala, jupj jólatsja jinwá. Dios tjevele jupj lal: ‘Ma jele jin lejay jipj. Yacjaj püste mya pats' ca jipj. Mpes pjü jipj tepyajatj p'a juts'a'á nsem.’ 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Lovin nin ca nsem ninana lajay jis lal. Nosis nt'a pülücj jatatj la p'in. Cjuwá yupj lovin Dios lal, mpes pjü ca ncawajas, tecya'lin̈ na. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa discipulopan jilal: —Nin mpes nin velé, po ma pajal nujola t'as tsjan ca nlajá 'ücj nu la püt'üs. Po ma pajal lapj nyuca nujola t'as tsjan nusin nqui'pá nun jis pülül, nusin 'yawa lowiqué. 


text:
Dios la tjiji nu la püt'üs. Jupj ca nu ma'ayas wa nu lo las. Dios la tjiji nun jis p'üy. Jupj nu ma'ayas wa ca pülül. 


text:
Nujola t'as sanata po'ó. Yupj ma jasin. Velan̈ ma jacutj. Cjuwá yupj ca'aj ca mo'onsocj yupj yuts'a'á. Dios se 'aya jis la las yupj. Nin mpes solejé jupj ca nu ma'ayas wa nun nujos. Nun más 'üsüs sanata jilal. Yupj pajal tsjictjacj. 


text:
Pajal tsjicj way niná Dios lal; nun p'in ma polel nin lojí lovin. ¿Tsjan mpes pajal nin nujola nun pjü nujisas mpes? 


text:
Nujola t'as tsjutsj ts'ituju po'ó. Ma tsji' lajay yupj. Ma wa sa lul. Newa nin, tsjutsj ts'ituju más 'üsüs yustapj Salomón jas quip lal. Salomón jepa püné waytsja jupj. Jas quip pülücj jaylactsja. 'Üsüs justa jas tücüi'pe. 


text:
Dios liji pajal 'üsüs yustapj tsjutsjum. Tsjutsj lejen̈ ca nacj yacjaj. Ya pwe ca nacj. Nun más 'üsüs tsjutsjum jis lal. Nin mpes ca jus nlayé Dios ca nu ma'ayas wa nusin quip. Nun 'ots'ots' way p'in poné Dios lal. 


text:
Dios ma jisas nin yola 'oyn nyuca cüta'acj pjü way yupj jisas. Po ma yupj jinwá nujos t'as. Nun jis Papay Dios selé nujos niná. 


text:
Lovin nujos t'as ca nin la müjí Dios jyü'tá. Nujos t'as pjü ca mponecj jupj lal. Nin lojí, Dios ca nu ma'ayas wa niná nujisas. Más 'ücj pülücj tya'acj Dios pü'ü nt'a. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: —Po ma locj tjeyá. Nun pjaní way, mop'in no'oveja jinwá nun. Napj nu jyamá. Nun jis Papay Dios quelel nu 'yaya nun müjü'tǘ wa jupj lal. 'Ücj jupj lal nin nu 'yaya. 


text:
Mpes nun nuts'a'á vender la müjí, t'emel jis tja'ayá jis t'emel cjuwá mpes. Nosis nt'a ca jis ma'ayá nun jis t'emel Dios jos jin. Nin lojí, pülücj ca nta'á Dios pü'ü nt'a. Nun to'á Dios pü'ü nt'a lovin ma ncawajas ca. Ne'aj pwecapan ma pequen̈, ma wa jalá calatsas. 


text:
Más 'ücj pülücj to'á Dios pü'ü nt'a. Nun pülücj to'á nt'a, ne'aj pajal 'üsüs ca nsem nun jis lal —nin tjevele Jesucristo. Más 'ücj Jesús mozopan la nuc patja Jesús jac'. 


text:
<pb/>Jesucristo tjevele wa: —Napj ca mis nun mpe; p'a jawas ca ncuwis. Lovin la ma nucú niswa ca ncuwis. Lovin la müjí nu tjijyütütj. 


text:
Mozopan jis patrón la nuc jinwá t'as nun. Jis patrón tjemey, tjowaya jinwá napj. Mozopan jis patrón ncuwim, mpes la nuc. Jupj jac' na, ca mveles: ‘Jun tjecjyoltse jun vilicj’, ne len̈ way yupj ca jun ncjoltsecj. 


text:
Jis patrón tjac' na, mozopan po 'ücj jisas nsem la nuctsja yupj custjay. Po 'ücj jisas nsem yupj newa lajaytsja jupj tjijyü'tá. Nin jinwá la müjí nun. Nun jis patrón la p'a jis patrón jin tulucj. Jupj ca pasal 'üsüs la mijis jupj jomozopan mpes, yupj lajaytsja jupj tjijyü'tá. Jis patrón 'ücj ca la mijis jis ma'ayas jis la las. Jis müjü'tüs ca majatjum yupj. Ncuwim jupj, jis ma'ayas jis la las. Napj tjacuwis na, nin p'iyá ca la mejay napj nun mpes. T'üc' niná. 


text:
<pb/>”Nun napj namozopan. Ma solejé 'ona ncuwis napj. Püste culupwen nt'a ncuwis ca nacj. Nasa jyawca na ncuwis ca nacj. Nun newa la nu nucú napj cuwis na, po 'ücj nujisas nsem nun. 


text:
Nusin tji'yüsa niná: nun ma solejé 'ona ncuwis napj. Nin p'iyá yom ne'aj wo ma seletsja 'ona ncuwim pwequepj, mpes tjejyá, ma tjejyama jupj wo. Tjejyá na, pwequepj tjac', wama tjemey, tüpweca. Ma nin la müjí nun, yom tjejyá jinwá. 


text:
Nun la ntjunucú, lovin la tjüjí napj nu tjijyütütj. Napj cuwis na, nun ma ca jus nlayé niná jawas jyawca na ncuwis. Nun ca nujola nsem napj ma ca ncuwis custjay —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pedro tjevele Jesús lal: —Nejepa ¿ncu ncupj p'in qjuisin 'yüsa lejay jipj, parábola niná mpes? ¿Ncu pjü sin 'yüsa lejay wa nin tjevelen mpes? 


text:
<pb/>Qjuis Jepa Jesús tjevele: —Niná velé pjü way nomozopan 'üsüs witjacj jis lal. P'a parábola tjevele wa jupj jupj jomozopan sin po'ó. (Sin tji'yüsa lis tjiji ca 'üsüs tsji' la mijicj jupj mpes, jupj len̈ na.) Ninana jupj tjevelá: —¿Ncu mozopan 'üsüs way nun? Napj ca mvelé mozo 'üsüs way po'ó. Niná mozo la tjiji jupj patrón tjijyü'tá. 'Üsüs way si 'üsütsja jupj. Mpes jupj patrón la tjiji mozo niná jepa tepyala la p'a mozopan jis lal. Tjevele ca jis ma'ayas jis ve yupj jalá na. 


text:
Jupj patrón len̈ na, jomozo niná newa 'üsüs liji. Jupj patrón wo nt'a tjac' na, ca nucus jupj jomozo pjü la tjiji jupj tjevelá. Nin mpes 'üsüs ca mpalas mozo niná. 


text:
<pb/>”Mozo ma 'üsüs liji, p'a casá ca nsem jupj lal. Jupj patrón püs way len̈ ca nacj. Mpes jupj mozo jola: ‘Napj patrón ma 'ucuy quinam’. Malala liji jupj ca nacj. Si süpǘ mozopan p'a witjacj, niyom nepenowá, nequem nepenowá. Pajal püné lyaja, pajal püné mü'ü 'ots'ipj. Myona jupj. 


text:
P'a jawas ncuwim jupj patrón. Mozo ma li nucú na ca ncuwim jupj. Ma ca jus nlayes jupj ca ncuwim quinam. Jupj patrón pajal ca cus ntülüs mozo niná, malala la tjiji mpes. Jupj patrón lovin nin liji mozopan malala jis lal, yupj ma la tjajay jupj tjijyü'tá. 


text:
Jupj mozo seletsja tsjan jostsja jupj patrón. Jupj sin nin ma nin la tjiji, mpes jupj patrón yümücj nsüpüs ca jupj. 


text:
Mozo p'a wa ma selé tsjan jos jupj patrón ca nacj. Malala liji wa jupj ca nacj. Malala la tjiji mpes jupj patrón tsjicj way p'in ca cus ntülüs jupj. Tsjicj way p'in ca nsüpüs jupj, ma seletsja mpes. Nin p'iyá Dios lal. Dios pülücj jas tji'yüsa la tjiji jomozá, jos wa jomozo niná pajal 'üsüs tsji' liji jupj mpes. Dios pajal cus tjep'ya'sa jomozo 'ücj tsji' la mijis jupj mpes, Dios jos mozo niná pajal 'üsüs ca tsji' la mijis jupj mpes —nin tjevele Jesús. Pjü ma ca nin p'iyá yola Jesús po'ó. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: —Napj tjacuwis la veles pjacj t'üc' nin liji Mpapay Dios jos jin. Napj velé 'awa jinwá ca nsem. Pajal 'ücj najas nsem napj, t'üc' la tjejay nam. 


text:
¿Ncu nujola napj tjacuwis pjü nin p'iyá yola lis mejay nosis nt'a? Nin tulucj. Ca p'a casá yola nsem, napj tjacuwis mpes. (Nepénowa ca mponecj napj lal. Nepénowa ca ma mponecj.) 


text:
Jis wa pjaní nt'a, p'a casá yola nsem nepenowá p'a jilal. Jis wa nt'a cínquiya ne'aj patja, cont'e ca mponecj ca nacj; mat'e ma ca mponecj. Mpes mat'e ca p'a casá yola nsem cont'e jis lal. Nin ca nsem quinam. 


text:
Nenéyawa popay ma ca nin p'iyá jola jatjam lal; jupj jatjam ma ca nin p'iyá jola popay lal. Nenéyawa jamay ma ca nin p'iyá jola jucucus lal; jupj jucucus ma ca nin p'iyá jola jamay lal. Nenéyawa pwisam ma ca nin p'iyá jola jupj nuera lal; jupj nuera ma ca nin p'iyá jola pwisam lal. Más 'ücj pjü way Dios lal javelepj yupj jisas jupj ma ca jola nsem yupj malala la tjajay. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa pülücj 'a jis tjimyula jilal: —Mol tjac' na t'yaja mo'ó, nun len̈ way welé: ‘Nasa majawus ca’, ne nin pyala. 


text:
Tsjun po'ó 'üsüs lo palá nucú, nosis 'üsüs lo palá nucú wa, mpes nusin 'yüsa tsjan ca mpalas. ¿Tsjan mpes ma 'üsüs lo palá nucú tsjan pyala quinam, mpes ca nusin mü'üsüs tsjan liji Dios? Nun welé nun quelel nusin 'yüsa Dios po'ó. T'üc' tulucj. Mpes ma nusin 'yüsa tsjan liji Dios quinam nun nt'a. 


text:
Len̈ way la müjí niná. Ma nin lojí, malala ca nsem, niná napj velé jinwá ca nsem. La p'a quelel t'ya vele jipj po'ó jepa lal ca nacj. Nin jele t'as ca 'ücj la mijin jupj lal quinam, jupj ma nin tjevele na p'in. Ma nin lejay, jupj ca mim jipj lal juez wolap'a'á. Nin mpes ca cyapj ntülüs. Ca mveles jupj auxiliar ca mya manus cawilta mo'ó. 


text:
Juez ma wa ca jin majamas ma pjü way jaylacj la tjejay nas, jupj la tjemyona jin p'iyá. Pjü way jaylacj la mijin. Niná t'üc' way —tjevele Jesús.<pb/>


text:
Locopyaya nepénowa tjiquil Jesús nt'a, tjowelepj malala jis tepyala Galilea mo'o tapatja nepenowá. Dios wo nt'a tjil animal jis la 'ünan, jis la 'ayas Dios mpes. Nin lajaytsja na, Pilato tjac', jis tji'yü'na yupj, mpes jis 'as la tjiwyuca animal jis 'as lal. Nin tjowelepj yupj Jesús lal. 


text:
Jesús jis wala tjevele: “¿Ncu nujola más malala nyuca la tjajay yupj la p'a wa Galilea mo'o tapatja jilal, mpes malala jis tepyala yupj? 


text:
Nin tulucj. Pajal nujola t'as nun p'iyá malala nyuca la tjüjí wa. Dios jos jin la müjí quinam. Ma nin lojí, nca'liqué ca nun yupj jinwá. 


text:
Siloé nt'a, wosis pajal campanya ton̈ca jis capaná tjeyaca niyom diez y ocho casa'á, mpes tecya'lin̈. ¿Ncu nujola más malala nyuca la tjajay yupj la p'a jilal, Jerusalén nt'a patja jilal? 


text:
Nin tulucj. Pajal nujola t'as nun p'iyá malala nyuca la tjüjí wa. Dios jos jin la müjí quinam. Ma nin lojí, nun nca'liqué wa ca, yupj jin p'iyá”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Parábola mpes sin tji'yüsa lis tjiji wa niná. Nin tjevele jupj: “Yom pjaní yo higuera sínetsja yo witjacj sine nt'a. (Higuera wolas 'ücj la pis.) Locopyaya yom niná tjac' jupj higuera nt'a, jupj wolas la tepyala. Cjuwá waytsja jupj. Lo valas po'ó, mop'in cjuwá. 


text:
Mpes jupj tjevele jomozo lal: ‘Año cont'e yo wolas la tjinyuctsja napj. Cjuwá. Mpes ca mojocj jupj. ¿Tsjan mpes jupj sin ntojom nínawa momas?’ 


text:
Jupj jomozo ma jostsja jupj ca nin la mijis. Mpes jupj wola tjevele: ‘Niswa 'in la 'unyuca así 'oton̈ yon año pjaní. Yon t'asiyú ca jay mojocj momas, lu'luy ca la mejay. Vaca pwiya'a ca t'asiyú mo'onsó más 'ücj mvalas. 


text:
P'a año tjejyawca na, pajal 'üsüs mvalas ca nacj. Ma velam, 'ücj le jocj.’ ” Nin tjevele Jesús. (Mpes sin tji'yüsa lis tjiji nin p'iyá ca nsem yupj jis lal. Ma 'üsüs lajay Dios jos jin, malala ca jis mpalas.) Quepj palá pwi'tje jin wínetsja. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Sábado pjaní, nin jawas judiopan ma tsji' lajay na, Jesús sin 'yüsa la síjitsja yupj. Wa nt'a, judiopan 'a si mulú nt'a, sin 'yüsa la síjitsja jupj. 


text:
Quepj malala jos tjac' wa ne'aj. Palá palá pwi'tje jin wínetsja. Año diez y ocho nas ma polel se t'antsja jupj. Lapanen malala jos la tjiji, mpes nin tepyala. 


text:
<pb/>Jesús po la tje'yot'a quepan, ne len̈ way tji'yü'sa. Jas t'yantsja tepyala quepan. Tjevele tjüwüi'i Dios lal, 'üsüs tjevele Dios po'ó. 


text:
Nin tepyala na, jepa pjaní wo nt'a ts'i tji'ina jupj. Jesús tji'yü'sa la tjiji sábado na, mpes ts'i tji'ina. Jupj jólatsja malala Jesús 'yü'sa liji sábado na, israelpan ma tsji' lajay jawas. Mpes jepa niná tjevele la p'a jilal ne'aj: —Jyawca séisiya 'ücj tsji' lijicj. Nin jawas nculá nu mü'ü'süs la mijis. Po ma nculá nu mü'ü'süs la mijis sábado na. 


text:
<pb/>Jepa nin tjevele na, qjuis Jepa Jesús jupj wola tjevele: —Malala way nun. Nun welé napj malala, quepj pjaní cus tjep'yacj mpes sábado na. Nun lovin jis capj p'o'sá nun jis animalpan sábado na. 'Ücj nun lal nin lojí sábado na. Nun jis buey tsyu'pa ton̈ca lyaja na sábado na, nun pjü 'osocté, monú jupj 'üsǘ mo'ó, ca mü'üm jupj sábado na. Nin p'iyá lojí nun jis soysoy mpes. 


text:
Quepj más 'üsüs vaca lal. Quepj niná Abraham püna tüpü'ü popa p'iyá jupj. Satanás tsyu'pa quepj niná, mpes malala jos tepyala. Año diez y ocho newa tsyú'patsja jupj. Mpes 'ücj la soc sábado na. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, jupj enemigopan jis tjemyayca. Pjü ne'aj tjatja 'ücj jisastsja pajal, Jesús pajal 'üsüs la tjiji mpes. Ma pjü way Dios jisas, Dios mpes 'a si mulú sin popé. 


text:
<pb/>Mpes Jesús tjevele: —¿Tsjan ca mpalas Dios si jütüta jis lal? Parábola ca mvelé napj, nusin la 'üsüs la mejay tsjan ca mpalas. 


text:
Mostaza setel jinwá ca nsem. Yom mostaza sine 'amá mo'ó, jupj sine nt'a. Setel niná tsjicj way pajal. Locopyaya setel tecyojo, t'yüna, pajal püné tepyala. Yo püné tepyala jupj, setel tsjicj way. Püné na, tsipyaya tjiquil, jis tsintsil la tjajay yo jay nt'a. (Nin p'iyá ca nsem Dios si jütüta jis lal.) 


text:
<pb/>P'a wa nin p'iyá tjevele Jesús: —¿Tsjan ca mpalas Dios si jütüta jis lal? P'a parábola ca mvelé napj, nusin la 'üsüs la mejay tsjan ca mpalas. 


text:
Levadura jinwá ca nsem. Quepj levadura tyá'atsja. Harina medida cont'e lal la süpjütj la tjiji jupj, pan la tjiji. Levadura mpes pjü jis t'yüna harinas. Nin p'iyá ca nsem Dios si jütüta jis lal —nin tjevele Jesús. Quina p'in 'ücj Dios ts'uyupj se palá gentas. P'a jawas ma ca polel nin la mijicj. 


text:
<pb/>Jesús newa jámatsja Jerusalén nt'a, mpes nepénowa patja jin jámatsja, jis wa pjaní pjaní lejen̈ jin jámatsja. Ne'aj ne'aj tjemey. Yupj tapatja nt'a lovin sin 'yüsa la síjitsja. 


text:
Ne'aj patja popa pjaní la tji'yüya jupj lal: —Nejepa ¿ncu pjaní way p'in ca Dios lal mpatjam, jupj perdonar lis tjiji mpes? Jesús tjevele yupj jilal ne'aj: 


text:
<pb/>—'In tjajama nin p'in la müjí napj velé jinwá. Niná napj velé jun vilicj la'í way jinwá, 'ücj la winin la püt'üs Dios lal. Pülücj ca quelel mpatjam Dios lal ne ma ca polel mpatjam jupj lal. 


text:
Dios wo jun vilicj jun cjol jinwá quinam. Ts'ac' p'a wa jun t'yolon ca nsem. Jupj jun t'yo'na na, nun ma ca polel ne'aj la winin la püt'üs jupj lal. Nun nepenowá ca quelel mpatjaqué jupj lal, ne ma ca polel la müjí. Nun nepenowá ca mvelé Dios lal: ‘Jipj cupj qjuis Jepa. Jun tjecjyoltse, 'ücj qjuis la winin.’ Pajal ca la moná, newa ma ca polel ne'aj la winin la püt'üs jupj lal. Jupj ca mveles nun lal: ‘Ma selé ca'aj mpe tjuculá nun. Nun ma ncapj con̈có.’ 


text:
Nin mpes nun ca mvelé: ‘Püna tjelyajacj jipj lal. Tjimyüsiquecj jipj lal. Jipj sin 'yüsa la tjejay cupj pyatjaquecj nt'a.’ 


text:
Newa ca mveles jupj: ‘Ma selé ca'aj mpe tjuculá nun. Nun ma ncapj con̈có. Lowa napj mpe. Nun pjü way malala nyuca lojí.’ 


text:
<pb/>”Nun ca su nucú Abraham, Isaac 'ots'ipj, Jacob 'ots'ipj, pjü profetapan 'ots'ipj Dios jyü'ta nt'a. Yupj ne'aj ca majatjum. Nun ca pje'á lüjüqué, mpes nun lüjüqué nt'a yümücj ca la mpuyú. Nun ca wis jas nqui'lí, pajal ts'u 'inyá mpes. 


text:
Pülücj ca ncul p'a nepé, majatjum jis la las Dios jyü'ta nt'a. Tsiquin mpe ncul wa, t'yaja mpe ncul wa, norte mpe ncul wa, sur mpe ncul wa. 


text:
Nujola t'as: nepénowa más 'in malala lajaytsja más len̈ way 'üsüs ca jis mpalas Dios lal. Nepénowa más 'in 'üsüs lajaytsja más costa way nsem 'üsüs se palá yupj Dios lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>T'üc' tjevele na, fariseopan nepénowa tjiquil, tjowelepj Jesús lal: —Jutja quiyam jipj quelel jaytsja nt'a. Herodes quelel 'i 'ünana. (Herodes jepa pünetsja Galilea mo'ó.) 


text:
<pb/>Mpes Jesús yupj jis lal tjevele: —Herodes joyomac' jinwá jupj. 'Ücj jos li tsuwile. Lowa, nun ca mvelé jupj lal napj newa tsji' lejay. Yacjaj, ya 'ots'ipj ca pje'á la nts'i lapanenpan, ca jis mü'ü'süs lis mejay malala jisas. Yaya sipé len̈ way ca ncawajas tsji' lejay. 


text:
Newa yacjaj, ya 'ots'ipj, yaya sipé 'ots'ipj ne'aj ca mis Jerusalén nt'a. P'a nt'a ma polel jis la ca'lin̈ profetapan. Nin mpes más 'ücj ma pats' napj Jerusalén mo'ó. 


text:
<pb/>”Nun Jerusalén nt'a potjaqué, profetapan su 'ü'ná lovin. Pe lo ts'iyaná Dios sin tjejyama jilal, su 'ü'ná yupj. La pülücj napj quelel 'a nusí mulutsja nun napj nt'a. Castlyaj jupj tsjictjacj se t'olona, nin p'iyá quelel lejaytsja nun jilal. Nun ma jisastsja lovin. 


text:
Nusin tjü'üsüs niná. Dios ma nucopj cyon̈ca quinam nun potjaqué nt'a. Napj ca mis quinam nun mpe. Nun ma quelel la nojí na, ma ca nus nucú. P'a jawas p'a casá nujola ca nsem nun. Nun ca mvelé napj nin po'ó: ‘Dios pajal 'üsüs ca la mijis jipj mpes. Dios mpes velen jipj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.’ Nin tjowelé na, ca niswa ncuwis nun nt'a. T'üc' way ca nin nsem —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Sábado pjaní Jesús tjemey fariseo wo nt'a lo las. Fariseo niná jepa waytsja fariseopan jilal. Fariseopan p'a wa nepenowá tjatja wa jupj wo nt'a. Pajal tjunuc yupj 'oyn nyuca la mijis Jesús; judiopan ma tsji' lajay sábado na. 


text:
Mpes Jesús tjevele niyom jilal, Moisés popel salejeptsja yupj nepenowá, fariseopan nepenowá: —Sábado jawas ma tsji' lijicj cupj. ¿Ncu Moisés popel vele 'ücj 'yü'sa lijicj sábado na? ¿Ncu malala nin lijicj? 


text:
<pb/>Ma lal tjowelepj yupj. Jesús ntjüi'le malala jos, tji'yü'sa la tjiji jupj. Tji'yü'sa na, Jesús jas tjejyama jupj. 


text:
Tjemey na, Jesús tjevele niyom jilal: —Nun jis soysoy 'üsǘ campwila mo'ó tjeyaca na ¿ncu ma len̈ way pje'á la nts'iyá jupj sábado na 'ots'ipj? ¿Ncu ma nin lojí nun jis buey mpes wa? 


text:
<pb/>Yupj ma salejeptsja tsjan wola cüvelecj Jesús lal. Jesús tjevele más 'ücj ma püné jin yola yupj p'iyá. 


text:
<pb/>Jesús tjinyuca nepénowa más 'in 'üsüs nt'a lis t'apj la 'osos, noypan jatja nt'a. Yupj tjiquil wa jis la las fariseo wo nt'a. Mpes parábola tjevele Jesús; sin 'yüsa lis tjiji más 'ücj ma püné jin yola yupj p'iyá. Ninana tjevelá: 


text:
<pb/>—Ca nacj jemica pülücj way tya'a la las, ne jipj lal tjevele la cuwis la las. Nin liji na, po ma la nt'an jipj más 'in 'üsüs nt'a la 'osos, noypan jatja nt'a. Ca nacj p'a wa más püné jipj lal 'ucuy wa. Jemica jupj lal tjevele wa la cuwis jupj. 


text:
Mpes jemica ncuwim jipj nt'a, ca mveles: ‘Jipj jac' nt'a ma'ayan ma'ajam niná yomen’. Mpes jipj ca mim, ma'ajam p'a nt'a. Más malala nt'a nsem pjü jilal jipj jac' nt'a. Mpes pjü ne'aj ca nucucj püné tulucj jipj, ne jipj ca pajal mya maycas. 


text:
Mpes p'a casá ca la mijin. Jemica jipj lal vele la cuwis la las, jipj ca mim, ma'ajam silla más malala nt'a ne'aj. Mpes jemica ca mveles jipj lal: ‘Najamica, was, nt'i'isa más 'ücj nt'a’. Mpes pjü ne'aj ca nucucj püné way jipj jupj lal. 


text:
Nun popa pjaní püné jin jola jupj p'iyá, Dios ca tsjicj way la mijis jupj. Tsjicj jin jola jupj p'iyá, Dios más püné ca la mijis jupj. Jesús tjevele yom 'üsüs liji cjuwá jilal, Dios ca 'üsüs la mijis jupj lal 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yomen lal, yom niná jupj lal tjevele la cuwis. Tjevele: —Jipj pülücj lejay na pülücj jis la las, lots'ac' culupwen nt'a já'asa na ca nacj, püste na ca nacj, po ma lovin ca mvelen jis la cuwis jemicapan p'in. Ma lovin ca mvelen jis la cuwis pyülücpan p'in. Ma lovin ca mvelen jis la cuwis jepeypan p'in. Ma lovin ca mvelen jis la cuwis pülücj jatatj p'in, ne'aj patja sin popé. Yupj 'ücj mvelecj la cuwis wa jipj, yupj jis wa nt'a. Yupj polel 'üsüs lajay jipj lal, jipj 'üsüs lis tjejay mpes. 


text:
Mpes po ma nin la mijin jipj. Pülücj lejay na pülücj jis la las, jipj ca mvelen jis la cuwis jis t'emel cjuwá. Ca mvelen jis la cuwis jis más tulucj, jis tecj tulucj. Ca mvelen jis la cuwis ma polel jil. Ca mvelen jis la cuwis yun tulucj. 


text:
Cjuwá yupj. Yupj ma polel 'üsüs la mijicj jipj lal, jipj 'üsüs lis tjejay mpes. Mpes Dios p'iyá ca 'üsüs la mijis jipj mpes. P'a jawas Dios ca sin müjünsüs 'üsüs witjacj, tecya'lin̈ sin popé. Lovin ca mpatjam Dios lal. Dios nin liji na, jupj ca 'üsüs la mijis jipj lal, jipj 'üsüs lis tjejay mpes. Israelpan pülücj ma ca mpatjam Dios lal. Pülücj way israelpan tulucj ca mpatjam Dios lal. 


text:
<pb/>Jesús lal tjalá popa pjaní tjapjaca wa Jesús tjevelá. Tjapjaca na, tjevele Jesús lal: —Dios ca pülücj jis la las la mijis jupj jyü'ta nt'a. Tsjay ca 'üsüs nsem ne'aj jalá jis lal. 


text:
<pb/>Jupj nin tjevele mpes, Jesús jas tji'yüsa la tjiji pjacj ca nlajas ne'aj. Parábola niná tjevele jupj: —Yom pjaní pajal pülücj la tjiji jis la las, pülücj jilal tjevele jis la cuwis. 


text:
Jupj quelel lyájatsja na, jomozo jas tjejyama la veles yupj jilal: ‘Nculá quinam. Nasa 'ücj la tjejay nu lo las.’ 


text:
Mpes jomozo yupj nt'a tjemey. Mop'in yupj pjü way nin p'iyá tjowelepj ma polel jiltsja. Mwalá way yupj sin popé tjevele: ‘'Amá jaylacj la tjejay napj. Quelel jum nyuc ca 'ücj nacj. Ma nin jele t'as ma jum.’ 


text:
P'a wa tjevele: ‘Buey diéziya jaylacj la tjejay. Mpes quina ca mis nyuc 'oyn nyuca lejen̈. Ma nin jele t'as ma jum.’ 


text:
Mpes jomozo jupj patrón nt'a tjemey niswá. Tjevele patrón lal tsjan tjowelepj yupj. Mozo tjevele tjapjaca na, ts'i tji'ina jupj. Tjevele jomozo lal: ‘Len̈ way pülücj patja nt'a jutja. Ne'aj jümücj la püné nt'a, jümücj la'í nt'a wa, gente la mpalan jipj. Pülücj patja nepé jis lal ncuwim jis t'emel cjuwá jis lal, jis mas tulucj jis lal 'ots'ipj, jis tecj tulucj jis lal 'ots'ipj, yun tulucj jis lal 'ots'ipj, ma polel jil jis lal 'ots'ipj. Jis lal ncuwim pjü.’ 


text:
<pb/>”Locopyaya jomozo tjac' niswá. Tjevele: ‘Napj la tjejay jipj ntjijütütj. Newa len̈ nepenowá mesa nt'a.’ 


text:
Mpes jupj patrón tjevele mozo lal: ‘La nt'a patja nt'a jutja. Ne'aj ca lis mpalan jümücj püné nt'a, jümücj la'í nt'a 'ots'ipj. Lis tjemyona ncul, pajal pülücj nlawun̈ nawá nt'a. 


text:
Mwalá jilal tjevelé ma ca nlajacj napj la tjejay jis la las. T'üc' way.’ Nasa t'üc' tjevele parabolas Jesús. Ma quelel jatja jama jupj juts'a'á mpe, ma polel si 'üsǘ Jesús lal. 


text:
<pb/>P'a jyawca na, pajal pülücj sa con̈tsja Jesús. Jupj la nujuya, jis wala tjinyuca, tjevele yupj jis lal: 


text:
“Najas napj lal japon más quelel la najay pjü jis lal. Ma ca nin yola nsem ncu 'ücj niná jis papay lal. Ma ca nin yola nsem ncu 'ücj niná sejamay lal. Ma ca nin yola nsem ncu 'ücj niná sejats'om lal. Ma ca nin yola nsem ncu 'ücj niná jis ts'uyupj jis lal. Ma wa ca nin yola nsem ncu 'ücj niná yupj jis pülücpan jis lal. Ma ca nin yola nsem ncu ca malala jis mpalas, nca'lin̈ ca nacj, yupj ncapj jacon̈ mpes. Yupj niná mpes nin yolá, ma polel napj discipulopan nsem yupj. 


text:
Ma jisas malala se palá, napj discipulopan tulucj nsem yupj. Najas yupj nin p'iyá lajay, napj lejay jinwá. 'Ücj napj lal malala ne palá. 'Ücj napj lal ni pü'í cruz po'ó. Yupj ma quelel lajay napj lejay jinwá, napj discipulopan tulucj nsem yupj. 


text:
Nujola t'as costa way ncapj con̈có. Nujola t'as ncu t'üc' way quelel ncapj con̈có. Nun popa quelel si jünsa wosis pajal püné, mwalá way 'etjele, sin pyaca nol jaylacj si jünsa wosis. Jola ncu t'üc' t'emel la cawajas la jünsüs wosis. 


text:
Ma nin liji, tyoca, si jünsa tsjomis la p'in ca nacj. Nin la tjiji na, ma polel cyawaja wosis ca nacj. Mpes pjü tjunuc nin la tjiji, pjü la mpjüts'ünücj ca jupj. 


text:
<pb/>”Nin p'iyá jepa püné lal. Jupj quelel jama jupj militarpan jilal ca nacj. Quelel le palana p'a wa lal, jupj militarpan jilal. Wine secj p'in, 'etjele jupj, jola nsem ncu 'ücj le palana p'a jepa lal. Jola nsem militarpan diez mil si manuna ca nacj. Jepa p'a wa militarpan veinte mil si manuna, más pülücj witjacj yupj jupj militarpan jilal. 


text:
Jupj más püné tulucj, jupj ca sin majamas auxiliarpan nepenowá p'a jepa nt'a. Custjay pajal campa ton̈ca p'a, ca sin majamas, ca jupj lal la mü'üyacj 'onin ne 'ücj jis la püt'üs, ma la mpa'nacj. 


text:
Nin p'iyá nun jis lal. Nujola t'as costa way ncapj con̈có. Nun ma nin nujola pjü way nun nuts'a'á Dios juts'a'á, napj discipulopan tulucj nsem nun. 


text:
<pb/>”Sal 'üsüs way. (Sal mpes ts'yuca pwisis, ma malala mpalas, ma mojo jupj.) Nin tulucj sal ma wüjü na. Sal ma wüjü na, ma polel wüjü lajay yupj. 


text:
Ma wa 'yü'sa liji momas abono jinwá. Ma wa 'yü'sa liji abono 'amá la ts'uc. Na'aj la ts'i p'in. Nin p'iyá nun jis lal. Sal 'üsüs jinwá t'as nun”, nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Pülücj 'a jis tjimyula Jesús nt'a. Yupj nepenowá impuesto jaylacj jat'anquepj pátjatsja. Jupj nt'a tjiquil wa p'a witjacj malala nyuca lajay. Quelel pjyacan̈tsja Jesús tjevelá. 


text:
Nin mpes fariseopan tülü way tjowelepj Jesús malala. Nin p'iyá tjowelepj niyom p'a wa, Moisés popel sin 'yüsa lajay. Tjowelepj: “Yom niná 'ücj jos jiquil malala nyuca lajay. Lyaja wa jupj yupj jis lal.” 


text:
<pb/>Yupj nin tjowelepj, mpes Jesús parábola tjevele yupj jis lal. Sin 'yüsa lis tjiji Dios jos pjü ca cus ncon̈cocj jupj. Ninana tjevelá: 


text:
“Nun popa pjaní oveja cien tya'a jupj ca nacj, pajal pülücj. Pjü way jos jupj. Pjaní len̈ tjevyala na, jupj ca mim la mpalas jupj. Oveja noventa y nueve pjü lyawun̈ tsjutsj jalá nt'a. Pjü lejen̈ ca mim yomen. Oveja pjaní jus tjinyuca nas ca la mpalas. 


text:
Jus tjevyanta na wo nt'a, ca 'a jis mulus jomicapan, la p'a wa ne'aj patja ca 'a jis mulus wa. Ca mveles yupj jilal: ‘'Ücj nujisas t'as napj lal. Napj oveja len̈tsja, jus tjinyuc quinam.’ 


text:
<pb/>”Nin p'iyá Dios lal —tjevele Jesús—. Pülücj 'üsüs Dios lal ca nacj, noventa y nueve ca nacj. Yupj püna la tjajay 'ücj newa lajay yupj. Ca nacj yom pjaní way p'in malálatsja. Locopyaya jola tepyala malala nyuca la tjiji. Dios jos jinwá quelel liji quinam. Dios pü'ü nt'a más 'ücj jisas nsem jupj mpes, pülücj 'üsüs witjacj jilal.” 


text:
<pb/>Jesús p'a parábola tjevele quinam. (Newa sin tji'yüsa lis tjiji Dios pajal quelel liji gentas.) Nin tjevele jupj: “Quepj t'emel c'a diéziya tya'a ca nacj. Pjaní palá yaca, ne ma si nuc ca nacj. Nin tepyala na, t'üc' way 'iyó si müjü, lepa jupj. Ca wa la majapjunus, ca la mpalas jupj t'emel. Jus tjinyuca nas ca la mpalas. Lovin nin lajay nequem. 


text:
Jus tjinyuca na, 'a jis mulus ca jupj jomicapan, la p'a wa ne'aj patja 'ots'ipj. Jupj ca mveles yupj jilal: ‘'Ücj nujisas t'as napj lal. Napj nt'emel palá tjeyaca, ma si nuctsja, nasa jus tjinyuc.’ Nin ca mveles jupj. 


text:
Nin p'iyá Dios angelpan 'ücj jisas yom pjaní way mpes, quepj pjaní way mpes. Malálatsja ca nacj jupj püná. Quina ma jos niná jupj malala la tjijá; 'üsüs quelel liji quinam Dios jos jinwá.” 


text:
<pb/>Jesús p'a parábola tjevele quinam. (Newa quelel sin 'yüsa líjitsja Dios pjü quelel la siji.) Jesús tjevele: “Yom pjaní, mat'e jatjampan jupj. 


text:
Ts'ac' pjaní jatjam pjyapja tjevele popay lal: ‘Mpapay, jipj quelel ne 'antsja jipj jits'a'á popé, quina ma 'en’. Mpes jupj popay pjaní pjaní jis tje'yaya jatjampan manas pjü yupj yuts'a'á. 


text:
P'a jyawca na, jatjam pjyapja pjü vender la tjiji jupj popay tje'yayá. T'emel lal pajal campa tjemey popay mpe. Tjemey nt'a malala nyuca la tjiji. Pjü jis tje'yaya t'emel. Tecyawaja. 


text:
<pb/>”Pjü jupj juts'a'á cjuwatsja na, pjü cjuwatsja wa jis la las jupj tüpü'ü nt'a. Pues pjü cjuwatsja jis la las ne'aj. Mpes cjuwatsja wa jupj. 


text:
Tjemey jupj, yom ne'aj tüpü'ü nt'a. Quelel tsji' líjitsja yom mpes. Yom niná jas tjejyama jupj malana lyawun̈ nt'a, jupj ca jis ma'ayas jis la las. 


text:
Locopyaya 'üsüs jola tepyala jupj. Jupj jólatsja: ‘Mpapay jomozopan pülücj si manuna. Pülücj jatatj jis la las yupj pjü. Napj qui'á 'os, vecj ni pü'í. 


text:
Mpes ca nin müjünsǘ, ca mis quinam mpapay nt'a. Ca mvelé jupj lal: “Mpapay, malala nyuca la tjejay napj Dios lal, jipj lal 'ots'ipj. 


text:
Jetjam tulucj jinwá napj quinam. 'Üsüs tulucj napj jipj lal. Nin nt'a ma 'en tsji' la mejay, Mpapay. Jipj myozo nsem napj.” ’ 


text:
Nin la tjiji jupj. Jas nisa, tjemey popay nt'a. ”Custjay campa wine p'in, jupj popay jus tjinyuca jupj. Popay po jólatsja malala tepyala jatjam. Ts'üequené tjemey la nüjüsü jupj. Col tjevyala jupj. Po 'ücj jostsja jatjam tjac'. 


text:
<pb/>”Jupj jatjam tjevele popay lal: ‘Mpapay, malala nyuca la tjejay napj Dios lal, jipj lal 'ots'ipj. Jetjam tulucj jinwá napj quinam. 'Üsüs tulucj napj jipj lal.’ 


text:
Jupj popay ma nin jólatsja jupj. Tjevele jomozopan jilal: ‘Len̈ way nin quip más 'üsüs way nca'á ma 'e, jas nqui'pá natjam. Anillo nca'á ma 'e, mos tjo'onsó. Zapato nca'á ma 'e wa, tsjom tjo'onsó. 


text:
Natjam tepe'e jin nólatsja, newa pü'ü. Jupj len̈tsja; jus tjinyuc quinam.’ Nin tjevele popay, mpes 'ücj jisastsja pajal. 


text:
<pb/>”Nin tepyala na, jatjam mwalá tsji' liji nt'a tjá'asa jupj. Yacjaya tjac' jupj wo nt'a. Ne'aj p'in tjac' na jupj wo nt'a, nepé jatül jin tjapjaca jupj. Ne'aj bailar lajay jin tjapjaca jupj 'ots'ipj. 


text:
Mozo jupj wola tjevele: ‘Jitsipe tjac', mpes pyapay vaca tsjicj t'ünt'ün tji'yü'na jis la las. Jitsipe 'ücj pü'ü tjac' niswá pyapay nt'a, mpes nin la tjiji jupj.’ 


text:
<pb/>”Mpes jatjam mwalá ts'i tji'ina. Ma quelel wama jámatsja. Yacjaya popay jus nleya pje'á tjá'asa jupj, mpes tjemey, tjinyuca jupj. ‘Wama was, Natjam’, tjevele. 


text:
Jatjam mwalá ma jostsja. Jupj tjevele popay lal: ‘Año pülücj lovin tsji' la tjejay napj jipj mpes. Lovin ntjijütütj la tjejay napj. Mop'in ma ntje'an cabro tsjicj la las, najamicapan jilal la las. 


text:
Niná jetjam, malala nyuca la tjiji. Jipj jet'emel pjü jis tje'yaya nequem malala witjacj. Jupj tjac' na, tji'yünan vaca tsjicj t'ünt'ün jupj mpes.’ 


text:
Mpes jupj popay tjevele jupj lal: ‘Natjam, lovin napj lal püt' jipj. Pjü napj nats'a'á jipj jits'a'á wa. 


text:
Najastsja 'ücj qjuisas nsem quinam jetjam niswá tjac' mpes p'in. Tepe'e jin nólatsja, newa pü'ü. Len̈tsja jupj, ne niswa jus tjinyucucj.’ ” (Parábola niná t'üc' tjevele quinam Jesús. Sin tji'yüsa lis tjiji Dios quelel liji wa malala witjacj.)<pb/>


text:
Jesús p'a parábola tjevele wa discipulopan jilal. Parábola mpes sin tji'yüsa lis tjiji más 'ücj 'üsüs lajay yupj jis t'emel lal Dios jos jin. Nin lajay, más 'ücj ca nsem yupj mpes, Dios nt'a jil na. Jesús tjevele: “Yom pjaní t'emel pülücj tyá'atsja, mozo tya'a watsja jupj, pjü jis lo jütütj jupj juts'a'á. Ts'ac' pjaní tjejyawca na, p'a wa tjat' tjowelepj mozo niná po'ó. Tjowelepj mozo niná malala nyuca la tjiji, pjü jis tje'yaya yom juts'a'á. 


text:
Mpes yom niná la tjemyona ncuwim jomozo, tjevele jupj lal: ‘¿Tsjan pjucj nin la tjejay jipj? Ca mvelen tsjan la tjejay napj nats'a'á jilal. Ca mvelen nol netj napj mpes, nol jis tje'yan napj mpes 'ots'ipj. Napj namozo tulucj ca nsem jipj quinam.’ 


text:
<pb/>”Mpes jomozo jólatsja: ‘¿Tsjan ca la mejay napj quepé tjum nam? Napj mpatrón nin jyama, mpes jupj jomozo tulucj ca nsem napj quinam. Ma polel tsji' lejay nampa yümücj. Niná ma lejay napj. Ma wa quelel mocj la cümon. Pajal ne mayca nin lejay. 


text:
Selé quinam tsjan ca la mejay. Ninana lejay mpes, nepénowa 'ücj jisas nsem napj pü'üs yupj jilal, jupj nin tjejyama na.’ 


text:
<pb/>”Mpes jomozo pjü lis tjemyona ncul level lajay, jupj patrón lal level la tjajay. Pjaní pjaní lis tjemyona ncul. Mwalá lal tjevele: ‘¿Nol level jipj napj mpatrón lal?’ 


text:
Level liji tjevele: ‘Cien tina level napj aceitas’. Mpes mozo tjevele jupj lal: ‘Nca' pyapel, jipj cien level vele jupj. Nt'i'isa, pyapel seyasa tepyaca jipj, cincuenta ca level nsem jipj la p'in.’ 


text:
Locopyaya mozo tjevele p'a wa lal, level liji watsja jupj. Tjevele: ‘Ne jipj ¿nol level jipj?’ Level liji tjevele: ‘Cien carga level napj trigo’. Mpes mozo tjevele jupj lal: ‘Nca' jipj pyapel, jipj cien level vele jupj. Pyapel seyasa tepyaca jipj, ochenta ca level nsem jipj la p'in.’ 


text:
<pb/>”Malala waytsja mozo nin la tjiji. 'Ücj tulucj jupj, mop'in jupj patrón 'üsüs pjac tjevele jupj po'ó, mozo 'üsüs nyuca jólatsja mpes. Dios ma jisas 'üsüs nyuca yola tsjan más 'ücj lajay yupj, p'a wa Dios ma jisas jilal. Dios ts'uyupj jaw nt'a patja jinwá yupj Dios mpes, newa ma pajal 'üsüs nyuca yola tsjan más 'ücj lajay yupj, p'a wa Dios ts'uyupj jis lal. 


text:
<pb/>”T'emel 'üsüs tulucj, mop'in más 'ücj 'üsüs la müjí nun jis t'emel lal, Dios jos jin. Nin lojí, 'üsüs ca nu mpalas. Dios lovin ma jo' mpa'is 'üsüs la tjüjí. Mpes co'liqué na, 'üsüs nsem. Potjaqué na Dios lal, Dios 'ücj jos nsem nun jilal 'üsüs la tjüjí mpes. Nin velé napj. 


text:
<pb/>”Nun popa Dios jyü'ta jin liji pjaní way lal, Dios jyü'ta jin ca la mijis wa pülücj lal. Ma Dios tjijyü'ta jin liji pjaní way lal, ma wa Dios jyü'ta jin ca la mijis pülücj lal. Nin lovin. 


text:
T'emel tsjicj way pajal Dios lal. 'Üsüs tulucj. Mpes nun ma Dios jyü'ta jin lojí t'emel lal, jupj ma ca nu ma'ayas jupj juts'a'á 'üsüs way, nun jis la jamas jupj mpes. 


text:
Nun ma jupj tjijyü'ta jin la tjüjí jupj juts'a'á lal, Dios ma ca nu ma'ayas tsjan nun nuts'a'á nsem. 


text:
<pb/>”Nun ma polel lojí Dios jyü'ta jinwá, nun pajal t'emel nujos na. Nin p'iyá mozo ma polel tsji' liji niyom mat'e mpes nin jawas p'in. Mozo ma ca quelel t'üc' la mijis jupj patrón pjaní tjijyü'ta jinwá. Ma'ajapj tjijyü'ta jin ca quelel la mijis ca nacj. Nenéyawa ca cus ncon̈cos mwalá way p'in. Ma ca jos nsem ma'ajapj. Nin p'iyá nun ma polel pajal nin nujola t'emel mpes, Dios mpes tsji' lojí na”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Fariseopan nin tjepjyacan̈ na Jesús tjevelá, pajal la tjüpjüts'ün. Yupj pajal jisastsja t'emel. 


text:
Jesús seletsja nin tjowelepj yupj, mpes jupj tjevele yupj jis lal: “Nun welé gente jis lal nun p'iyá 'üsüs; mop'in malala nun. Dios selé tsjan t'üc' way nujola. Gente p'in yola nun pajal 'üsüs. Niná nun lojí pajal malala Dios lal. 


text:
<pb/>”Juan el Bautista custjay ma tjac' na, Moisés popel to'atsja, profetapan tapac to'atsja wa. (Yupj pjü way tapac Dios mpes.) Po quina Juan el Bautista tjac' naya mpe, napj velé pülücj jis walap'a'á. Nin velé Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. Pjü way po jisas ca Dios si jütüta popa jis mpalas yupj. Pjü polel lajay, pjü nin lajay, 'ücj jis la winin ne'aj. 


text:
<pb/>”Newa ca nin mpalas Moisés popel vele jin, jupj niná tepyaca Dios tjijyü'tá. Dios lovin ma ca jo' mpa'is jupj tjijyü'tá. Tsjicj way p'in jo' pe'e tulucj. Tsjun po'ó ca ncawajas; mop'in ma ca jo' mpa'is Dios. Nosis ca ncawajas; mop'in ma ca jo' mpa'is Dios. 


text:
<pb/>”Yom se jamá mim jats'om, p'a lal woya jupj ca nacj. P'a lal woya na, Dios ca mveles ma jats'om ne'aj mya'na jupj. Nin p'iyá jats'om lal woya lal. P'a yom jats'om lal woya, Dios ca mveles ma jats'om ne'aj mya'na jupj. Malala lajay p'in Dios lal”, tjevele Jesús. Más 'ücj Dios tjevele jin lijicj. 


text:
<pb/>(Jesús sin 'yüsa la síjitsja más 'ücj pyonecj Dios Popel tjevelá, ne nin ca la mijicj Dios tjevele jin.) Nin tjevele Jesús: “Yom tüpü'ü, t'emel pülücj tyá'atsja. Lovin jas tücüi'pe pülül je. Lovin pülül pülücj jaylacj, po 'üsüs yustapj jas tücüi'pe jupj. Pjü jyawca pülücj la las la tjiji, pülücj tjelyaja jomicapan jilal, mpes 'ücj jos tepyala jupj. 


text:
Ts'ac' pjaní p'a witjacj tjiquil jupj wo t'asiyú tjüwücj jun vilicj nt'a, yom tüpüntüpj, tjil. Pjü cjuwatsja yomen. Lázaro lotsja jupj. Jüp'üy jas tüpwes püts'ey. 


text:
Pajal vecj pé'etsja. Quelel lyájatsja na'aj la ts'iya popé, yom t'emel pülücj jupj ve palá tinca popé. Mop'in t'e'enca secj jupj. Más malala tepyala wa jupj. Tsjiyó witjacj tjiquil, jupj püts'ey tüpwis 'ots'ipj. 


text:
<pb/>”Locopyaya nin pues cjuwá tepe'e Lázaro. Angelpan tjaman jupj Dios pü'ü nt'a. Ne'aj Abraham pü'ü wa quinam. Yomen t'emel pülücj, tepe'e wa jupj, jupj 'a toctsja. 


text:
Malala nt'a tjemey jupj, 'awa püné mo'o tjemey. Ne'aj pajal 'aplijila tjá'asa. Ne'aj tjá'asa nepé Abraham pajal campa ton̈ca tjinyuca. Jus tjinyuca wa Lázaro Abraham lal. 


text:
Jupj 'awa püné mpe yümücj tjevele: ‘Ncocoy Abraham, jele t'as malala ntepalá. Ncapj tjep'ya'sa. Jas tjejyama Lázaro napj nt'a, 'üsǘ mo'o le 'et'é, palá ts'yosa, ca mpelam po la mo'ot'es, más 'in tsjo ca ma palas. Pasal 'aplijila napj 'awa mo'o jüs, mpes le mon.’ 


text:
<pb/>”Abraham jupj wola tjevele: ‘Natjam, jele t'as nosis nt'a tüpüt' na, pülücj netj jipj pajal 'üsüs. Lázaro nt'ya malala waytsja. Quina 'ücj jos tepyala Lázaro; jipj pajal li piyun. 


text:
P'a nin p'iyá velé wa: ne'aj ts'entuna pajal campwila 'i jipj 'i napj. Mpes quepé quelel jil nun nt'a, ma polel jil. Nin p'iyá jipj jac' nepé, pjü ma polel jiquil wa cupj nt'a. Yoquin cjuwá’, tjevele Abraham. 


text:
<pb/>”Yom 'awa püné mo'ó, wola tjevele jupj: ‘Nin mpes la 'e mon, ncocoy, jas majaman Lázaro, müjü'tün jupj napj mpülücpan nt'a ca mim. 


text:
Cínquiya mpülücpan napj. Lázaro ca mveles yupj jilal ca malala jis mpalas yupj, yupj malala lajay, napj lejaytsja jinwá. Jupj ma jama yupj nt'a, ca ncul wa yupj qui'á, malala nt'a, ca nacj. Nt'a po malala ne palá napj lovin.’ 


text:
<pb/>”Abraham tjevele jupj lal: ‘Moisés tepyaca Dios tjijyü'tá. Jupj Popel jatatj yupj. Profetapan tapac püná Dios po'ó jatatj wa yupj. Más 'ücj yupj jis tjüjütütj jin la mijicj pyülücpan. Nin lajay, Dios ma ca jis capj ntülüs yupj.’ 


text:
<pb/>”Yom 'awa püné mo'ó tjevele: ‘Nin tulucj, ncocoy Abraham. Tepe'e jama yupj nt'a, yupj ca yola mpalas malala nyuca la tjajay. Ma ca jisas nsem newa malala lajay yupj.’ 


text:
<pb/>”Abraham wola tjevele jupj: ‘Ma jisas Moisés tepyacá, ma jisas profetapan tapac, ma wa ca jisas nsem jupj velá, yom püna tepe'e jas nisa, pü'ü niswá. Newa ma ca mponecj jupj velá.’ ” Nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Locopyaya Jesús tjevele jupj discipulopan jilal: —T'üc' way nepénowa malala nyuca lajay mpes p'a witjacj malala quelel lajay wa. Malala ca jis mpalas pajal, niná lajay mpes. 


text:
Más 'üsüs nsem yupj mpes la p'a pe püné jis men ntsu'pacj mvalacj, 'üsǘ püné mo'o ca la nts'iyacj, nca'lin̈. Más malala nsem yupj mpes yupj malala nyuca lajay ne ca tsjicj pjaní malala nyuca la mijis wa, yupj la tjajay mpes. 


text:
'In tjajama. ”Jetjam malala nyuca la 'iji na, cus tjeve'le. Jupj jola mpalas malala nyuca la tjiji ca nacj, ne ca 'üsüs la mijis quinam. Nin la tjiji na, jipj ca mya 'ü'süs jupj lal. Jipj ca perdonar la mijin jupj. 


text:
La siete malala nyuca la 'iji ts'ac' pjaní ca nacj. La siete jipj nt'a jac' wa, jupj vele jipj lal: ‘Malala la tjejay jipj lal. Ma ca nin la mejay quinam.’ Nin liji na, jipj ca mya 'ü'süs jupj lal niswá —nin tjevele Jesús. Dios lal japon 'ücj müjü'tücj jupj mpes. 


text:
<pb/>Apostolpan tjowelepj qjuis Jepa Jesús lal: —Qjuis capj tjep'ya'sa más 'ücj qjuis la pon jipj velen. 


text:
<pb/>Jupj tjevele: —Tsjicj way p'in poné na, setel tsjicj way jinwá, 'ücj ca mvelé ts'oway lal: ‘Tepyocja, 'üsǘ püné mo'o 'isine jipj’. Ne nun welé jin ca la mijis jupj —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>(Jesús sin tji'yüsa lis tjiji 'ücj jajütütj Dios mpes, jupj lal japon na.) Ninana jupj tjevelá: —Nun popa pjaní jomozo tya'á ca nacj. Jomozo 'amá le tsjec ca nacj, oveja jyama ca nacj. Mozo tsji' liji mpe jac' na, ¿ncu nun popa ca mveles jomozo lal: ‘Len̈ way was. Nt'i'isa la las?’ 


text:
Ma nin ca mveles jupj. Ca mveles jomozo lal: ‘'Ücj la tjiji napj nla. Jin quip 'ulupela la mijin. Pjü najas jipj ca ma 'en lya na, mü'üs na wa. Yacjaya jipj ca nlajan wa, ca mü'üm wa.’ 


text:
Nin p'iyá nun jilal. Nun napj namozopan. Pjü la tjüjí na Dios nu jyü'ta, nun ca mvelé: ‘Mozopan 'üsüs tulucj cupj. Qjuis tjijyü'ta la tjijicj la p'in, pjü mozopan lajay jin’ (—nin tjevele Jesús ca nin mpalas cupj jyü'tücj na Dios mpes.) Niyom diéziya jis tji'yü'sa la tjiji Jesús. Pjaní p'in tjevele tjüwüi'i nin la tjiji mpes. 


text:
Nepénowa patja nt'a ne'aj p'in tjac' na, niyom diéziya la nyüjüsün̈ jupj. Malala jisastsja pajal, jis pjoloc' tjamaja mpes. Mpes sin tjan nyüjünsünün̈ yupj. Ma quelel jacutsja malala jisas sin popé. 


text:
Campa mpe yümücj tjowelepj: —Jesús, qjuis Jepa jipj. Qjuis capj tjep'ya'sa, malala qjuis tepyala mpes. 


text:
<pb/>Yus tjinyuca na, Jesús tjevele yupj jis lal: —Sacerdotepan nt'a lowa nun. Yupj ca nujus nucucj, nun jis p'üy ca la mpalacj ncu malala lo nuc —tjevele Jesús. Mpes tjil malala jisas. Custjay jiltsja na, jis tji'yü'sa yupj. 


text:
Jus nlay jis tji'yü'sa, ne pjaní way yupj sin popé tjac' niswá. Po 'üsüs pjac tjevele Dios po'ó. Yümücj tjevele jupj. 


text:
Palá nipi'tje jupj Jesús wolap'a'á. Tjevele tjüwüi'i pajal Jesús lal, tji'yü'sa la tjiji mpes. Samaria mpe 'eseptsja jupj, judío tulucj. 


text:
Pjaní way p'in niswa tjac' 'üsüs pjac la veles Dios po'ó. Niná judío tulucj, napj negente tulucj jupj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tjevele wa tji'yü'sa lal: —Jin ni'isa nucun, napj jin jyam quinam. Tepyon napj tjevelé, mpes 'i tjü'ü'sa —tjevele Jesús. Dios jyü'ta na, ma polel la nuc nin pyalá. 


text:
<pb/>Fariseopan Jesús lal la tjü'üy 'ona Dios ca Jepa ma'ajam nosis casá. Jesús jis wala tjevele: —Dios Jepa já'asa na, cjuwá tsjan ca nucú, ca jus cülayé ca nin mpalas quinam. 


text:
Ma ca mvelecj: ‘Qui'á nin pyala’. Ma ca mvelecj: ‘No'oj nin pyala’. Nusin tjü'üsüs nina: nasa jyü'ta jupj quinam, gente jisas mo'ó. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa discipulopan jilal: —Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. P'a jawas nun pajal ca nujos nsem napj mpü'üs nun jis lal niswá, quina nun lal pü'üs jinwá. Po ca nujos nsem ts'ac' pjaní way p'in niswa ca mpü'üs nun jis lal. 


text:
Nepénowa ca mvelecj nun jilal: ‘Tjunuca. Qui'á já'asa jupj. Tjunuca. No'oj já'asa jupj.’ Ma lowa nun. Ma ca nlawú yupj jilal. 


text:
Napj cuwis na, ca pjü jus nlayecj. Menmené la mena pjü jyawca liji; nin p'iyá ca nsem napj lay ne palá na. 


text:
Noé tüpü'ü na, ma japontsja ca malala mpalas. Newa jalatsja, myü'ün̈tsja. Newa wyayin̈tsja yupj. Lovin nin p'iyá lajaytsja. Nin p'iyatsja Noé barco wama tjemey jawas. Yacjaya pajal püné tjive. T'yüna 'üsǘ, ne pjü sey jis la tjemey, tecya'lin̈. (Nin p'iyá ca nsem, napj quelel cuwis naya. Ma ca jus nlayecj len̈ way Dios ca jis capj ntülüs.) 


text:
<pb/>”Nin p'iyatsja Lot tüpü'ü na püná. Ma yólatsja yupj. Newa jalatsja, newa myü'ün̈tsja yupj. Jaylacj lajaytsja 'ots'ipj, vender lajaytsja 'ots'ipj, jis wa sin jajünsüptsja 'ots'ipj. 


text:
Pjü newa nin lajaytsja, Lot Sodoma nepé tjemey nas. (Nin jawas p'iyá Dios jis capj tyüla Sodoma nt'a tapatjá, malala nyuca la tjajay mpes.) 'Awa tjive, pe pwe tjive la tjiji Dios, mpes pjü jis tji'yü'na ne'aj. 


text:
<pb/>”Dios nasa jis capj tyüla na, más 'ücj ts'üequenequé. Yom wo jay nt'a ntojom ca nacj, nin pyala na. Jupj juts'a'á wo mo'ó jatja. Más 'ücj len̈ way ts'üequené, ne ma pje'á le queyé jupj juts'a'á wo nepé. Jupj sine lejen̈ nt'a ton̈ca, más 'ücj ma jama lo ta'es jupj juts'a'á mpes. Más 'ücj len̈ way ts'üequené. 


text:
(Nin lovin.) Nun pajal nin nujola 'onin ne 'ücj mpatjaqué nosis nt'a, ma ca mpatjaqué Dios lal. Nun pjü jatja lowú Dios mpes, 'ücj mpatjaqué Dios lal. 


text:
<pb/>”Napj cuwis na, napj ca man nepénowa napj nt'a. Nepénowa ma ca jis man. Mát'eya ca cjan mpatjam püste na ca nacj, napj cuwis na. Pjaní way ca man. Pjaní wa ca ne'aj mpü'üm. T'üc' niná. 


text:
Nequem mat'e jun pjaní nt'a ncjocjocj ca nacj, napj cuwis na. Pjaní way ca man napj. Pjaní wa ca ne'aj ntojom. 


text:
Niyom mat'e 'a mulú me'elecj yupj jasin nt'a ca nacj, napj cuwis na. Pjaní way ca man napj. Pjaní wa ca ne'aj ntojom —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan tjowelepj jupj lal: —¿Ca'aj ca nin mpalas niná pjü? Jis wala tjevele: —Tepe'e jüp'üy pü'ü nt'a, ne'aj 'a jis mulus montes. (Nin p'iyá gente pajal malala lajay nt'a, ne'aj ca ncuwis, jis capj la tül.)<pb/>


text:
Jesús parábola p'a wa tjevele yupj jilal. Parábola mpes sin 'yüsa lis tjiji más 'ücj lovin Dios lal la mon jis capj mp'a'sas. Ma jis capj tjep'ya'sa custjay, más 'ücj newa la nuc Dios ca jis capj mp'a'sas. T'üc' way jupj ca nin la mijis. 


text:
Ninana parabolas Jesús tjevelá: “Yom püné tüpü'ü pülücj patja nt'a. Juez waytsja jupj. Ma lecj jéyatsja Dios ca cus ntülüs jupj. Ma wa jólatsja gente sin po'ó. 


text:
Quepj, voyum tepe'e, ne'aj tüpü'ü wa jupj, pülücj patja nt'a. 'Üy'üy way jactsja jupj juez nt'a, véletsja: ‘Ncapj tjep'ya'sa ma malala la ma jis napj ne'enemigá.’ 


text:
Püs way juez ma quelel se p'á'satsja jupj. Locopyaya jupj jólatsja: ‘T'üc' way napj ma lecj jeyá Dios lal. Ma wa nola gente sin po'ó. 


text:
Mop'in ca cus mp'acj jupj. Quepj niná newa pajal le moná napj lal, mpes cus mp'acj ca napj. Ma nin lejay, pajal ca nin tulum, lovin jac' mpes’, nin jólatsja juez.” 


text:
<pb/>Qjuis Jepa Jesús tjevele: “Nujola t'as juez malala po'ó. Nujola t'as jupj tjevelá, quepj lovin la tjemyona mpes. 


text:
Dios más 'üsüs juez lal. T'üc' way jupj ca jis capj mp'a'sas jupj ts'uyupj, yupj lovin la mon mpes, jaw na la mon wa, püste na la mon wa. Dios lis t'ya yupj. ¿Ncu pajal ca la nucus jis capj la p'acj? Nin tulucj. 


text:
Len̈ way ca jis capj mp'a'sas, jis enemigopan ma malala lis mijicj. Nin velé napj nun jis lal. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyama nun nt'a. Nosis nt'a cuwis na 'üsüs la jay ¿ncu nosis casá patja ca mponecj Dios quelel jis capj p'ya'sa yupj?” nin tjevele Jesús. Más 'ücj pjü tsjictjacj jin yola yupj p'iyá. 


text:
<pb/>P'a parábola tjevele wa Jesús nepénowa ne'aj tjatja jilal. Yupj p'iyá 'üsüs Dios lal jin yólatsja. Yupj yólatsja la p'a wa 'üsüs tulucj. Mpes Jesús sin tji'yüsa lis tjiji más 'ücj ma 'üsüs jin yola yupj p'iyá. Tjevele: 


text:
“Niyom mat'e tjil Dios wo nt'a jis la veles Dios lal. Pjaní fariseo waytsja. (Ne'aj patja yólatsja jupj 'üsüs.) Ma'ajapj t'emel t'e'éncatsja jepa mpes. (Ne'aj patja yólatsja jupj malala.) 


text:
Fariseo 'ücj jus la nuc nt'a ton̈ca jupj, tjevele Dios lal. (Pajal 'üsüs way jupj p'iyá, tjevele.) Nin tjevele: ‘Dios, la p'a witjacj malala yupj. Wüi'is yupj jin tulucj napj. Pwecapan yupj nepenowá. Malala nyuca lajay yupj nepenowá. Nepénowa ne'aj jamanun sejats'om tulucj. Yom qui ton̈ca jin tulucj wa napj. T'emel t'e'enca jupj jepa mpes. (Malala jupj pajal.) 


text:
Napj 'üsüs lejay jipj mpes. Ts'ac' mat'e pjü semana ma lya, 'üsüs quelel lejay mpes. Pjü napj tyatj popé, pjü diez popé, pjaní 'e 'a 'ots'ipj.’ Nin tjevele fariseo. 


text:
<pb/>”Yom ma'ajapj, t'emel t'e'éncatsja jepa mpes. Tsjicj way p'in wama tjemey Dios wo mo'ó. Ma jostsja la p'a jus la nuc. Ma tsjun po'o tjinyuca jupj. Mop'in jos suna tyüla 'aplijila mpes. Pajal nin jólatsja jupj malala nyuca la tjiji. Tjevele Dios lal: ‘Malala nyuca lejay napj lovin. Ninpe jele t'as. Ncapj tjep'ya'sa.’ ” 


text:
<pb/>Jesús tjevele: “Yom t'emel t'e'éncatsja 'üsüs tepyala Dios lal. Ma'ajapj malala waytsja custjay. Nin velé napj nun jis lal. Püné jin jola jupj p'iyá, Dios ca tsjicj way la mijis jupj. Nin lovin. Tsjicj jin jola jupj p'iyá, Dios más püné ca la mijis jupj”, nin tjevele Jesús. Jesús jos tsjictjacj jiquil jupj nt'a. 


text:
<pb/>Nepénowa tjaman wa tsjictjacj Jesús nt'a. Jisastsja Jesús ca po la mo'ot'es tsjictjacj sey pjucj, mveles ca 'üsüs jis mpalas Dios mpes. Jesús discipulopan yus tjunuc tjiquil ne'aj, ne jis capj tjowelel tsjictjacj tucuman mpes. 


text:
Jesús ma jostsja discipulopan nin la tjajay. Tjevele ncul tsjictjacj. Tjevele wa discipulopan jis lal: “Jis ma'ayá ca ncul tsjictjacj napj nt'a. Po ma jis müjü'tǘ ma ncul. Gente japon tsjictjacj japon jinwá, Dios 'ücj si jütüta yupj. 


text:
'Ücj tsjictjacj jis lal Dios si jütüta. Gente ma jisas Dios si jütüta yupj, tsjictjacj si jütüta jinwá, ma ca Dios popa jis mpalas yupj. T'üc' niná”, tjevele Jesús. Costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj. 


text:
<pb/>Judiopan jis jepa pjaní tjevele Jesús lal: —'Üsüs way jipj. 'Üsüs sin 'yüsa lejay. Najas mvelen napj lal tsjan más 'ücj la mejay napj ne Dios ca ma'ayas napj ca 'ücj mpü'üs lovin jupj lal. 


text:
<pb/>Jesús jupj wola tjevele: —¿Tsjan mpes tjevelen napj 'üsüs way? Dios p'in 'üsüs way jupj. (¿Ncu quelel velen napj p'iyá Dios?) 


text:
Jipj selen Dios tjijyü'tá jupj Popel mo'ó. Tjijyü'ta yom ma ca ne'aj ma'nus jats'om tulucj, quepj ma ca ne'aj mim voyum tulucj lal, ma ca mü'ü'nan p'a wa, ma ca mpequem, ma la ntsawilin. 'Üsüs la mijin pyapay lal, jemay lal wa. Jele nsem noypan yupj jipj lal. Niná Dios tjijyü'tá —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yom judiopan jis jepa tjevele: —Lovin nin la tjejay. Napj tsjicj waytsja na p'in lovin nin la tjejay. 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca na niná, tjevele jupj lal: —Pjaní ma la tjejay custjay. Pjü vender la mijin jipj jits'a'á. T'emel niná jis ma'ayan t'emel cjuwá. Nin la tjejay na tsjay pülücj ca nta'an Dios pü'ü nt'a. Nin la tjejay na ncuwim, ncapj ncon̈con. 


text:
<pb/>Yomen tjapjaca na niná, 'aplijílatsja jupj pajal. Ma quelel líjitsja Jesús tjevelá. Pajal pülücj tyá'atsja jupj. 


text:
Jesús tjinyuca pajal 'aplijílatsja jupj. Tjevele: —Pajal costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá. 


text:
Pajal costa way camello jav jul casá jama. Camello ma polel nin liji niná. Más 'in costa way pülücj jatatj Dios si jütüta popa se palá yupj —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Niná tjepjyacan̈ tjowelepj: —Pajal costa way Dios si jütüta popa se palá yupj. Pjü way ma 'üsüs se palá Dios lal ca nacj, pjü ma mpatjam Dios lal ca nacj. 


text:
<pb/>Mpes Jesús tjevele: —Niná gente ma polel lajay, 'ücj nin liji Dios. Dios 'ücj jis capj p'ya'sa 'ücj jis la püt'üs jupj lal. 


text:
<pb/>Mpes Jesús tjevele discipulopan jilal: —Nun nuts'a'á jatja tjalawú napj lal, 'üsüs pajal napj lal. Po 'üsüs ca nsem nun jis lal nin la tjüjí mpes. Nepénowa quelel lajay Dios jyü'tá, mpes jil jis wa nepé ca nacj, jil sejats'om mpe wa ca nacj. Nepénowa jil jis pülücpan nepé. Nepénowa jil sejamay nepé ca nacj. Jil wa jis papay nepé nepenowá. Nepénowa sin popa nepé jil. T'üc' way 


text:
pajal pülücj ca jis ma'ayas Dios nosis nt'a patja na, nin la tjajay mpes. Más pülücj ca nt'anquecj jatja tjil jis lal. P'a wa ca jis ma'ayas wa. P'a jawas, napj niswa tjacuwis nam, lovin ca mpatjam yupj Dios lal —tjevele Jesús. Jesús niswa tjevele malala ca mpalas jupj, mpa'is. 


text:
<pb/>Locopyaya sin tjan jis lal tjemey Jesús, discipulopan dóceya jis lal. Jupj tjevele yupj jis lal: “Jerusalén nt'a leque. Ne'aj pjü ca ma palas profetapan ninpe tapac püná. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Ne'aj Jerusalén nt'a, Dios ca jis ma'ayas judiopan tulucj malala la ma jicj. Yupj la mpjüts'ünücj ca napj lal. Ca nin po'o mvelecj malala napj. Ca ncapj mputs'acj. 


text:
Ca ma süpücj, ma 'ü'nacj ca. Ntipü'í na, nin müjünsǘ, mpü'üs niswá ts'ac' cont'e tepyala na”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Niná jupj tjevelá ma sin tji'yüsa discipulopan. Ma polel sin tji'yüsa yupj. Ma jus nlaytsja tsjan po'o tjevele jupj. Yom jun tulucj tji'yü'sa la tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Jesús newa jámatsja Jerusalén nt'a. Ne'aj p'in tjemey quinam Jericó nt'a, pülücj patja nt'a. Ne'aj tjá'asa yom jun tulucj jümücj la nt'a. T'emel la tjemyona ne'aj jiltsja jis lal. 


text:
<pb/>Niná tjapjaca na, yom jun tulucj la tipiya: —Jesús, ncapj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama nosis nt'a. David püna tüpü'ü popa p'iyá jipj. 


text:
<pb/>Mwalá tjil sin popé cus tjowelel yom jun tulucj. —Lyájasa t'as —tjowelepj jupj lal. Más yümücj la tipiya jupj: —Ncapj tjep'ya'sa. Dios jin tjejyama. David püna tüpü'ü popa p'iyá jipj. 


text:
<pb/>Mpes Jesús tyantaná, tjevele ca yom jun tulucj lal ncul jupj nt'a. Yom jun tulucj tjac' na, Jesús la tji'yüya jupj lal: 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —'I tjü'ü'sa catsj quinam. Jipj tepyon napj polel 'i 'ü'sa lejay mpes 'ücj quinam. 


text:
<pb/>Len̈ way yom jun tulucj 'ücj nyuca tepyala jupj. Cus tecyon̈ca Jesús, 'üsüs pjac tjevele wa Dios po'ó 'üsüs tepyala mpes. Pjü ne'aj tjunuc tji'yü'sa la tjiji, 'üsüs pjac tjowelepj wa Dios po'ó.<pb/>


text:
Ne'aj yom tüpü'ü Zaqueo ló. T'emel t'e'éncatsja jupj jepa mpes. Nin la tjiji, tüpü'ü jupj. Niyom p'a wa ne'aj natj wa t'emel jepa mpes. Zaqueo yupj jis jépatsja jupj. T'emel pülücj tyá'atsja jupj, Zaqueo. 


text:
Zaqueo po quelel si nucutsja Jesús. Quelel nyúcatsja cana jupj. Ma polel si nucutsja pajal pülücj tantan tjelyawun̈ mpes. Zaqueo 'amá 'alá tón̈catsja, ne nin. 


text:
<pb/>Nin mpes mwalá way ts'üequené jupj, ts'oway jay tjemey, Jesús quelel nyúcatsja mpes. Yon ton̈ca jin jámatsja Jesús. 


text:
Jesús yon ton̈ca nas tjemey, yon jay nt'a tjinyuca, Zaqueo ton̈ca nt'a. Tjevele jupj lal: —Zaqueo, len̈ way palá was. Mpapay Dios jos napj jum wya nt'a la püt'üs yacjam. 


text:
La p'a wa ne'aj tjelejen̈, tjunuc Jesús tjemey Zaqueo lal, mpes pjü way tülü way tjowelepj malala la tjiji Jesús. Tjowelepj: “Yom malala lal tjemey, wo nt'a ca ma'ajam”. 


text:
<pb/>T'üc' way ma sin 'yǘsatsja yupj. Zaqueo pjü jis walap'a'a tjevele qjuis Jepa Jesús lal: —Jipj napj Nejepa —tjevele—. Ma ca malala la cüjay quinam. Dios jos jin ca la mejay quinam. T'üc' way la mitad napj nats'a'á ca jis ma'ayá t'emel cjuwá quinam. La p'a jus tsyawil, tüpweques jupj t'emel püna p'in, niswa ca ma'ayá jupj t'emel. Pjaní tüpweques mpes, yulupjana ca ma'ayá —tjevele Zaqueo. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —Malálatsja jipj Dios lal. Yacjaj 'ücj 'e tepalá Dios lal, mpes ca mpü'üm Dios lal. Nin ca nsem jipj wya nt'a patja jilal. Pyon quinam jipj, Abraham tepyona jin p'iyá püná, mpes 'ücj 'e tepalá Dios lal. 


text:
Ma sa con̈ Dios 'a malala yupj. Len̈ jinwá yupj Dios lal. Napj tjacuwis la pal len̈ jis tjevyala jis lal. Jis capj p'yacj mpes ca 'üsüs nsem yupj Dios lal ne ca 'ücj mpatjam yupj jupj lal. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Jesús jos jupj jomozopan 'üsüs tsji' lajay jupj mpes jupj len̈ p'in. 


text:
<pb/>Ne'aj tjatja tjepjyacan̈ niná Jesús tjevelá Zaqueo lal. Parábola mpes sin tji'yüsa lis tjiji 'ots'ipj. Ne'aj way p'intsja Jerusalén nt'a, mpes yupj yólatsja quina ca Dios Jepa ma'ajam nosis nt'a. Pjü ca nucucj ca nin mpalas, yólatsja yupj. 


text:
Ma nin pyálatsja, mpes Jesús sin tji'yüsa lis tjiji tsjan líjitsja Dios nosis nt'a. Ninana tjevelá: “Jepa jatjam quelel campa jámatsja. Quelel jámatsja nt'a jepa püné ca püné la mijis jupj, ca jepa mpalas jupj. Jepa tepyala na, quelel jactsja niswá. 


text:
Mpes wine secj p'in, jupj jomozopan diéziya jis lal tjevele ncul. Pjaní pjaní jis tje'yaya t'emel c'a pjaní pajal pülücj jaylacj. Tjevele yupj jis lal: ‘Napj len̈ na, najas t'emel más pülücj mpalas t'emel niná mpes. Jaylacj la müjí t'emel lal. Niná ca vender la müjí más 'in pülücj jaylacj. Mpes más pülücj mpalas t'emel.’ 


text:
<pb/>”Ne'aj tapatjá ma jisastsja jepa jatjam. Mpes niyom nepénowa mwalá sin tjajam jepa püné nt'a, la veles jepa püné lal. Javeleptsja: ‘Ma qjuisas nina qjuisí jütütam ncupj’. 


text:
Jepa püné mop'in jepa la tjiji jupj. ”Nin tepyala na, jepa jatjam niswa tjac', jupj tjevele jin. Tjac' na, tjijyü'ta lal ca mvelecj ncul jomozopan diéziya, t'emel jis tje'yaya yas nam. Jupj quelel seletsja nol natj t'emel jupj tje'yaya lal. 


text:
Mpes jupj jepa tjevele jupj lal: ‘'Üsüs la tjejay. Namozo 'üsüs jipj. Tsjan tsjicj way pajal 'üsüs la tjejay jipj, mpes ca jis müjü'tün pülücj patja nt'a, pülücj patja diéziya nt'a ca jis müjü'tün.’ 


text:
<pb/>”Locopyaya mozo p'a wa tjac', tjevele: ‘Nejepa, jipj t'emel c'a pjaní cínquiya tepyala quinam’. 


text:
Jepa tjevele jupj lal: ‘Nin mpes jipj ca jis müjü'tün pülücj patja nt'a, pülücj patja cínquiya ca jis müjü'tün’. 


text:
<pb/>”Locopyaya mozo p'a wa tjac', tjevele: ‘Nejepa, qui'á já'asa jet'emel. Tjivyü'ün, tje'yonsó jet'emel. 


text:
Lecj tjeyatsja jipj lal, mpes nin la tjejaytsja. Napj seletsja ts'üis jipj. Más pülücj t'e'en jipj püna tje'yan lal. Tjevyala jequetj jipj ma jisin mpe’, nin tjevele jomozo niná. 


text:
Nin mpes jepa tjevele mozo niná lal: ‘Mozo malala jipj. Pajal malala nyuca jele. Jipj tjevelen mpes napj selé malala la tjejay jipj. Jipj tjevelen jipj selen ts'üisis napj. Más pülücj netj napj püna tje'yá lal. Tjevelen napj tjevyala jequetj napj ma jisin mpe. 


text:
Jipj selen niná. ¿Tsjan mpes ma prestar la tjejay nt'emel banco nt'a, más 'in pülücj mpalas nt'emel? Jipj nin la cüjaytsja, napj cüt'anquetsja napj nt'emel napj tjacuwis na. Cüt'anqué watsja p'a wa t'emel, napj nt'emel prestar la tjejay mpes’, nin tjevele jepá. 


text:
<pb/>”Jepa tjevele wa ne'aj tjelejen̈ jis lal: ‘No'oté napj nt'emel jupj mpe. Tja'ayá t'emel c'a niná namozo p'a, jupj ne diéziya tya'a.’ 


text:
Jupj jis wala tjevele: ‘'Ücj wa p'a wa t'emel 'ya jupj. Nepénowa 'üsüs lajay napj jis tje'yá popé, mpes más pülücj ca jis ma'ayá yupj. Ca yupj pülücj way nta'acj. Nepénowa nin tulucj yupj. Liji secj yupj napj jis tje'yá mpes, ne p'a wa ca nt'anques yupj jatatj. Nin velé ca nin nsem.’ 


text:
<pb/>”Jepa tjevele wa: ‘Napj ne'enemigopan ma jisastsja napj jis müjütütj, jis lal nculá, ma 'e. Nawalap'a'a jis tjü'ü'ná.’ ” Tecyawaja quinam parabolas. (Niná tjevelá mpes sin tji'yüsa lis tjiji tsjan ca jis mpalas jupj jomozopan jupj tjac' na, tsjan ca jis mpalas jupj enemigopan 'ots'ipj.) Jesús jepa püné jinwá tjemey Jerusalén mo'ó. 


text:
Tucuc' nt'a tjac', tucuc' niná Olivos ló, ne'aj way p'in Betfagé nt'a, Betania ne'aj p'in 'ots'ipj. Ne'aj tjac' na, jupj discipulopan mát'eya sin tjejyama, 


text:
tjevele yupj jis lal: “Lowa yupj jis wa lejen̈ nt'a. Ne'as tjalawú na, soysoy tsjicj ca nucú. Mwen tsyu'pa ton̈ca jupj. Casá 'osos secj jupj custjay. 'Osocté ncumaná, ma 'e. 


text:
P'a wa ca nu la mü'üyas ca nacj tsjan nu lo jay socté soysoysos. Wola mvelé Nujepa jos jupj. Nin welé na, 'ücj ca nsem yupj jis lal.” 


text:
Yupj soysoy jasoctsja na, jupj soysoy 'esepj tjowelepj yupj jis lal: —¿Tsjan nu lo jay socté soysoysos? 


text:
Soysoy Jesús nt'a tjaman quinam. Sin quip pje'apa soysoy lüicj casá la tsjinan ne Jesús soysoy casá tjo'onsopj. 


text:
Jupj soysoy casá tjá'asa tjemey na, gente p'a wa sin quip jümücj casá tapajatj, pülül casapa lo winin Jesús. 


text:
<pb/>Tucuc' palavin tjemey, tucuc' niná Olivos ló, ne'aj p'in quinam Jerusalén. Pjü ne'aj tjelyawun̈ 'ücj jisastsja, jupj discipulopan pajal pülücj, 'ücj jisastsja pajal. 'Üsüs pjac tjowelepj Dios po'ó, yümücj pjac tjowelepj yupj, Jesús pajal 'üsüs la tjiji mpes. La pülücj pajal 'üsüs la tjiji, yom p'in ma polel liji jinwá. 


text:
Tjowelepj:<pb/>—Jepa ma'ajam Jesús. Dios pajal 'üsüs ca la mijis jupj mpes. Dios mpes vele jupj, Dios ne cupj qjuis Jepa Püné.<pb/>Mpes tsjun po'o patja 'üsüs ca mpatjam. Cupj pajal 'üsüs ca mvelecj Dios po'ó. Dios tsjun po'o pü'ü jupj. 


text:
<pb/>Fariseopan nepenowá Jesús lal jiltsja wa. Tjowelepj Jesús lal: —Jis capj tjeve'le jipj discipulopan, yupj javelepj mpes. Jis tjijyü'ta ma mvelecj niná, jipj pajal püné. 


text:
<pb/>Jesús yupj jis wala tjevele: —Yupj lyájasa nacj, pwen witjacj ca nin p'iyá la mpuyucj wa. T'üc' velé napj. Jesús tjevele malala ca mpalas Jerusalén mo'ó. 


text:
<pb/>Más 'in ne'aj p'in tjac' quinam Jesús Jerusalén nt'a. Jerusalén tjinyuca na, pajal jólatsja Jerusalén mpes, ne la tipiya jupj. (Jupj seletsja jis wa Jerusalén mo'o lejen̈ pjü malala jis mpalas. Seletsja pasal malala ca jis mpalas ne'aj tapatjá.) 


text:
Niná jupj tjevele Jerusalén nt'a patja mpes: —Po nola nun mpes, nun ma nusin tji'yüsa 'oyn ne 'üsüs nsem nun Dios lal. Yacjaj p'in 'ücj nin cüpalastsja. Quina ma polel nusin 'yüsa 'oyn ne 'üsüs nsem nun Dios lal. 


text:
P'a jyawca nun jis enemigopan ca ncul, 'amá ne'aj ca mpa'tacj potjaqué t'asiyú. Pues yupj ca t'asiyú mpatjam jun ta'á, nun ma polel nlawú. 


text:
Nun jis enemigopan ca pjü malala lis mijicj nun jis wa. Ca jis mü'ü'nacj ne'aj patjá. Pjü jis wa cjuwá ca nsem. Pe pjaní ma ca casá ma'ajam p'a lal, jis wa pópatsja jupj yas nam. Dios nin tjejyama na nucopj la p'acj, nun ma ponetsja Dios nin tjejyama, mpes nin ca nu mpalas —tjevele Jesús. Jesús pje'á la tecyoye vender lajay Dios wo mpe. 


text:
<pb/>Jesús Jerusalén nt'a tjemey na, Dios wo nt'a tjemey. Jesús pje'á la tecyoye vender lajay ne'aj. Ma jostsja vender la tjajay Dios wo mo'ó. 


text:
Tjevele yupj jis lal: “Dios tjevele jupj Popel mo'ó: ‘Ninana nawá mpe javelepj napj lal’. Nun ma nujos niná. Nun la tjüjí pwecapan 'a si mulú qui'á”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pjü jyawca Jesús sin 'yüsa lis tjiji Dios wo nt'a. Newa sacerdote noypan po quelel ja'ünantsja jupj. Yólatsja 'oyn la qjuijim cü'ü'nam. Nin p'iyá yólatsja Moisés popel sin 'yüsa lajay, judío noypan 'ots'ipj. 


text:
Pues ma salejeptsja 'onin ne 'ücj cü'ü'nacj Jesús. Yupj salejeptsja ne'aj patjá pajal ts'i mi'inacj yupj malala la cüjay Jesús lal. Pjü ne'aj tapatjá po quelel pjyacan̈tsja Jesús tjevelá.<pb/>


text:
Ts'ac' p'a wa tjejyawca na, Jesús sin 'yüsa lis tjiji ne'aj Dios wo mo'ó, Jerusalén nt'a. Jis wala tjevele tsjan niná Dios 'üsüs la tjiji gente mpes. Custjay véletsja na, niyom nepénowa tjiquil wa Jesús nt'a, sacerdote noypan nepenowá, Moisés popel sin 'yüsa lajay nepenowá, co'müypan nepenowá. 


text:
Tjowelepj jupj lal: —Qjuis wala tjevele pjacj tjevele 'ücj nin lejay, jipj lejay jinwá. ¿Pjacj 'i jütüta nin lejay jipj? 


text:
tsjan mpes 'ücj bautizar lis tjiji Juan. ¿Ncu Dios tjijyü'ta nin la tjiji? ¿Ncu gente p'in jisastsja nin la tjiji? 


text:
<pb/>Yupj yuwá tjowelepj tsjan cüwelem jupj lal. Yuwá tjowelepj: “Cupj ma polel velecj Dios tjijyü'ta niná. Nin cüvelecj ca niná, Jesús ca qjuis la mü'üyas tsjan mpes ma tepyonecj Juan tjevelá. 


text:
Cupj ma wa polel velecj gente p'in jisastsja nin la tjiji. Nin cüvelecj ca niná, pjü pe ca qjuesé nts'iyacj, qjuis mü'ü'nacj. Pjü japon Juan Dios mpes tjevele.” 


text:
<pb/>Mpes yupj tjowelepj Jesús lal: —Cupj ma selecj pjacj tje'yaya Juan el Bautista 'ücj bautizar lis tjiji. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma nlal tjowelé, mpes ma wa ca mvelé nun nla tjü'üyá napj lal. Ma ca mvelé pjacj ntjijütüta napj niná lejay. Judío noypan malala la tjajay lovin Dios jomozopan jis lal, jupj Jatjam lal 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Nin tjevele na, Jesús parábola tjevele wa Dios wo nt'a tjatja jis lal. Sin 'yüsa lis tjiji malala pajal Dios lal judiopan ma jisastsja jupj Jatjam. Ninana parabolas Jesús tjevelá: —Yom uva sine jupj. Locopyaya jupj sínetsja jis tje'yaya mo'o jasin p'a witjacj, 'ücj la mijicj lo valas. Yupj tjowelepj ca ma'ayacj jupj, tjevyala popé. Mo'o jasin jis tje'yaya naya, tjemey pajal campa nt'a. Ne'aj pajal püs tüpü'ü. 


text:
Uva tjevyala po'ó, mozo jas tjejyama yupj nt'a, sine lejen̈ nt'a lo ta'es tjevyala popé, yom juts'a'á mpes. Niyom ne'aj mo'o jasin jas tüpwes ma tja'ayapj jomozo. Mozo süp, jas tjajam. Jas pjan tjemey. 


text:
Locopyaya jupj mozo p'a wa jas tjejyama yupj nt'a. Pajal wa jasüp ni. Tsjicj jin yólatsja, malala tjowelepj jupj lal, ne jas pjan jas tjajam yupj. 


text:
Locopyaya mozo p'a wa jas tjejyama yupj nt'a. Cont'e tepyala quinam. Jay tjojocj, na'aj la ts'i yupj. 


text:
<pb/>”Mpes uva juts'a'á tjevele: ‘¿'Oyn la mejay napj quinam? Natjam ca jas majam. Pajal quelel lejay natjam. Püné jupj ca yola nsem yupj.’ 


text:
Nin tuluctsja. Niyom ne'aj la 'el jus tjunuc na, yuwá tjowelepj: ‘Niná uva juts'a'á jatjam. Uva lejen̈ nt'a jupj juts'a'á nsem, popay tepe'e na. Mas, mü'ü'nacj ca jupj, mpes uva lejen̈ nt'a cupj cuts'a'á nsem.’ 


text:
Mpes yupj jupj jatjam la ts'i sin mpe, tjü'ünan. —Parábola t'üc' tjevele Jesús quinam. Tjevele wa: —Cupj selecj tsjan ca lis mijis yomen 'isin jis tje'yaya jis lal. 


text:
Jupj ca mim yupj nt'a, sin lejen̈ nt'a. Jis mü'ü'nas ca niyom ne'aj tsji' la tjajay. Uva sin lejen̈ ca jis ma'ayas la p'a, yupj ca 'ücj la mijicj lo valas ne'aj —nin tjevele Jesús. Yupj tjepjyacan̈ na jupj tjevelá, yupj sin tji'yüsa judiopan sin po'ó tjevele jupj, mpes tjowelepj: —¡Ma ca nin cüpalas! 


text:
<pb/>Newa Jesús yus tjinyuca, tjevele yupj jis lal: —Dios Popel vele ca nin nsem. Niná velá:<pb/>‘Niyom nepénowa quelel jajünsüptsja wosis pe mpes.<pb/>Pe pjaní ma jisastsja wosis la jünsüs. Pe niná t'üc' way 'üsüstsja.<pb/>Mpes qjuis Jepa Dios jas tjijyünsa wosis. Jupj mwalá way tje'yonsa pe niná wosis si jünsa mpes.<pb/>Pe niná más 'üsüs waytsja pjü pe witjacj lal. Tsjomis pe niná casá tón̈catsja.’ Nin vele Dios Popel. 


text:
<pb/>”Napj niná pe 'üsüs jinwá, napj tjevelé jinwá. Nun wa su jünsǘ jinwá. Yom pe niná casá yaca, malala ca mpalas jupj pajal. Pe niná yom casá yaca na, más malala ca mpalas jupj. 'Üpjǘ ca mpalas jupj, yomen —tjevele Jesús. Jesús pajal 'üsüs tjevele jupj enemigopan jis lal. 


text:
<pb/>Moisés popel sin 'yüsa lajay quelel tji'lin̈tsja Jesús. Nin p'iyá sacerdote noypan. Yupj jus nlay Jesús parábola niná tjevele yupj sin po'ó. Ma polel tji'lin̈tsja jupj custjay. Lacj jeyaptsja la p'a judiopan ca pajal ts'i mi'inacj yupj jis lal, mpes ma nin la tjajay. 


text:
Yupj la tjunuc 'ona 'ücj la tjilil Jesús. Mpes niyom sin tjajam Jesús nt'a. Yupj quelel la 'üytsja jupj lal, jupj ca malala cüveles yupj jis lal yupj jis wala tjevele na. Yupj 'üsüs jin la tjajay, newa malala la tjajay. Yupj yólatsja ca ne'aj majatjum, mpjacan̈, mpes 'ücj ca jat' mvelecj jupj po'ó jepa romano auxiliar lal. Jepa romano auxiliar pünetsja jupj, mpes 'ücj ca cus ntülüs Jesús. 


text:
Mpes yupj tjil Jesús nt'a, tjowelepj: —Cupj selecj jipj t'üc' velen. Jipj sin 'yüsa lejay 'üsüs. Nin p'iyá velen jipj pjü jilal. Sin 'yüsa lejay Dios jyü'tá t'üc' way. 


text:
Nin mpes quelel lya 'yüyacj jipj lal. ¿Ncu 'ücj Dios lal cupj impuesto jaylacj lijicj, jepa romano t'emel t'e'enca mpes? ¿Ncu 'ücj tulucj nin lijicj? 


text:
<pb/>Jesús jus nleya tsjan mpes nin la tjü'üy jupj lal. Seletsja yupj ma quelel jus nlaytsja la tjü'üy mpes. Seletsja yupj jisastsja jupj malala nyuca ca mveles. Mpes Jesús tjevele yupj jis lal: 


text:
<pb/>—T'emel c'a pjaní way nca'á ma 'e. ¿Pjacj wola t'emel wola po'ó já'asa? ¿Tsjan ló t'emel po'o tapac? —tjevele jupj. Yupj tjowelepj: —Jepa romano jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Mpes tja'ayá jepá jupj 'ücj le moná nun lal. Tja'ayá Dios jupj 'ücj le moná nun lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj ma polel malala tjowelepj Jesús po'om la p'a jis walap'a'á, jupj tjevele mpes. Po yólatsja Jesús 'üsüs jis wala tjevele mpes. 'Üsüs tjevele jupj pajal, mpes yupj lyájasatsja. Püna tecya'lin̈ ca sin müjünsücj, niswa ca mpatjam. 


text:
<pb/>Niyom p'a wa tjiquil wa Jesús nt'a. Saduceopan waytsja yupj. Yupj javelepj tecya'lin̈ ma ca sin müjünsücj, ma ca mpatjam niswá. 


text:
Saduceopan quelel jat' la velestsja wa Jesús po'ó, mpes tjowelepj yupj jupj lal. Tjowelepj: —Püna Moisés popel tepyaca tsjan qjuisí jütüta Dios. Ninana pjaní way jupj tepyacá: yom pe'e jats'om popa tulucj, más 'ücj yom jüpülücj mwayis ca tepe'e jats'om lal. Ca popa jana nsem tepe'e jats'om lal. Tepe'e ts'uyupj jin p'iyá ca nsem. Moisés nin tepyaca. 


text:
Nin mpes cupj lya 'yüyacj. Püna niyom siéteya tapatja, pjü yupj jis sejatjampan yupj. Mwalá way tjowaya, popa tulucj tepe'e jupj. 


text:
Jupj tepe'e na, jüpülücj locopyaya way tjowaya wa jüpülücj jats'om lal. Nin p'iyá popa tulucj tepe'e jupj. Nin p'iyá pjü jis pülücpan quepj pjaní lal tjewyayin̈. Pjü jis pülücpan sin popa tulucj tecya'lin̈. 


text:
¿Pjacj jats'om nsem jupj, tecya'lin̈ sin müjünsücj na jis la püt'üs niswá? Pjü way niyom siéteya tjewyayin̈ jupj lal, tapatja na p'in —nin tjowelepj saduceopan. 


text:
Dios lal patjam ma nin lajay. Dios vele yupj 'üsüs, ne yupj ca sin müjünsücj tecya'lin̈ sin popé, ca mpatjam Dios lal. Ne'aj ma mwayin̈ yupj. 


text:
Yupj ma polel cya'lin̈ niswá ne nin. Angelpan jinwá yupj, mpes ma cya'lin̈. Dios ts'uyupj way yupj. Yupj sin jajünsüpj jis la püt'üs lovin Dios lal. 


text:
T'üc' way tecya'lin̈ ca sin müjünsücj, ca mpatjam niswá. Selecj ca nin nsem Moisés tepyaca mpes 'ots'ipj. Tepyaca püna tepyalá, yo tsjicj pwetsja na, qjuis Jepa Dios ne'aj tjá'asa mpes. Jupj tjevele ‘qjuis Jepa Dios Dios jupj Abraham lal, Isaac lal 'ots'ipj, Jacob lal 'ots'ipj’. 


text:
Cupj selecj püna tecya'lin̈ conas. Selecj wa Dios tecya'lin̈ jis Dios tulucj. Patja jis Dios jupj. Nin mpes selecj patja yupj quinam. Dios selé newa patja pjü —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>(Jesús ma lecj tjeyá.) Jupj tjevele yupj jilal: —Dios tjevele jupj ca jas majamas Jepa Püné jis capj la p'acj judiopan. ¿Tsjan mpes javelepj yom niná David popa jupj? 


text:
David p'iyá tjevele jupj po'ó Dios Popel mo'ó. Dios mpes nüejets'e tepyaca nt'a tjevele:<pb/>‘Nejepa Dios tjevele Nejepa Püné lal: “Nt'i'isa jipj napj li'inyampe.<pb/> 


text:
Jipj ca müjü'tün napj lal napj ca la mpalan naya jipj enemigopan jis lal.<pb/>Napj ca la mejay tsjyam la p'a'á jatja jinwá yupj.<pb/>Nin ca la mejay jipj mpes, jipj napj lal jac' na.” ’ David tjevele niná Dios tjevelá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —David tjevele yom niná jupj Jepa way jupj. ¿'Onin nacj ne David popa nacj jupj? Moisés popel sin 'yüsa lajay malala lajaytsja yupj. 


text:
<pb/>—Moisés popel sin 'yüsa lajay malala yupj. Po ma nin p'iyá la tjüjí, yupj lajay jinwá. Yupj jisas la p'a yola yupj noypan, mpes sin quip campa jisas. Pülücj lyawun̈ nt'a jil na, po jisas la p'a 'üsüs javelepj yupj jilal, 'üsüspan lal javelepj jinwá. Judiopan 'a si mulú nt'a jil na, silla más 'üsüs nt'a la 'osos jisas, cocoypan p'in jatja nt'a. Pülücj 'a si mulú nt'a jil na jis la las, más 'üsüs nt'a quelel jatja lovin, noypan jatja nt'a. Nin lajay Moisés popel sin 'yüsa lajay. 


text:
Yupj pequen̈ nequem jis wa, nequem jis vayum tecya'lin̈. Newa jisas la p'a 'üsüs jin yola yupj, mpes püs way javelepj Dios lal, pülücj pjyacan̈ nt'a. Nin lajay mpes Dios ca mveles más malala la tjajay yupj la p'a jilal. Más ca jis capj ntülüs yupj pjü jilal —tjevele Jesús.<pb/>


text:
Caja nepenowá ne'aj tjatja Dios wo nt'a t'emel mo'o la 'onsos la 'ayas Dios mpes. Jesús jay jas tjijyünsa, tjinyuca gente pülücj jatatj jis t'emel tjo'onsopj ne'aj. Pülücj tjo'onsopj yupj. 


text:
Tjinyuca wa quepj pjaní centavito mát'eya tje'yonsa wa jupj. Quepj niná voyum tepe'e jupj. Pjü cjuwatsja jupj. 


text:
Tjinyuca na, Jesús tjevele jupj discipulopan jilal: —Quepj niná más pülücj tje'yonsa pjü jilal. Quepj niná voyum tepe'e jupj. Pjü cjuwá jupj, quepan. Pjaní way tje'yonsa, pülücj jin p'iyá napj lal. T'üc'. 


text:
La p'a wa pülücj jatatj popé tja'ayapj yupj. Quepj niná cjuwá jupj. T'emel pjaní way ve jaylacj liji popé tje'yaya jupj. Cjuwá jupj quinam —nin tjevele Jesús quepj tje'yaya po'ó. Jesús tjevele ca malala mpalas Dios wo Jerusalén nt'a. 


text:
<pb/>Discipulopan nepénowa tjowelepj wa Dios wo po'ó. —Po 'üsüs way justa —tjowelepj—. Pe po 'üsüs yustapj lal 'üsüs justa la tjajay. Tsjan 'üsüs yustapj tja'ayapj popé 'üsüs justa la tjajay wa Dios wo. Jesús tjevele: 


text:
<pb/>—Pjü ca malala mpalas niná nun nucú qui'á. P'a jawas judiopan jis enemigopan ca ncul. Yupj ca sin mojoyecj pjü way niná wosis. Pjü pwen ca palá la ncoyecj, wosis la tjajay sin popé. Pjü na'aj ca la ncoyecj, mpes pe pjaní ma ca p'a casá ma'ajam nsem —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj discipulopan la tjü'üy: —¿'Ona ca malala mpalas Dios wo? ¿Tsjan ca la mijis Dios mwalá way p'in, mpes ca jus nlayecj len̈ way ca nin mpalas? 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —'In tjajama. Pülücj ca ncul la ntsawilicj ca gente jis lal. Po ma toponé yupj javelepj. Yupj pjaní pjaní ca mvelecj yupj p'iyá Cristo. Ca mvelecj Dios sin tjejyama yupj. Ca mvelecj wa ca len̈ way ncawajas pjü. Ma ca nin la müjí yupj javelepj jinwá. 


text:
Nun ca jus nlayé wa militarpan pülücj la palan p'a nt'a. Ca jus nlayé wa yuwá p'iyá la palan wa. Niná pjo'oqué na, po ma pajal locj tjeyá. T'üc' way malala ca mpalas nosis nt'a. Ma len̈ way ncawajas ca pjü niná malala tepyalá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: —Nepénowa patja nt'a la mpa'nacj ca p'a nt'a patja jis lal. Ca jis mü'ü'nacj. Jepapan ca sin majamacj jis militarpan jis la palan p'a jepapan jis militarpan jis lal. 


text:
Pajal ca jus nquits'is nosis 'ots'ipj. Nepénowa patja nt'a cjuwá ca nsem jis la las 'ots'ipj. Nenéyawa pjü way nin p'iyá ca malala jisas yupj 'ots'ipj. Dios ca la mijis p'a casá ca mpalas tsjun po'ó, nosis casá patja jis la nuc. Nin mpes ca jus nlayecj Dios ca jis capj ntülüs malala lajay. Tjunuc na ca lacj meyacj pajal. 


text:
<pb/>”Niná tepyala secj p'in, nepénowa ca nu ntji'lin̈. Ca malala la nu mijicj ncapj con̈có mpes. Ca nu manucj judiopan 'a si mulú nt'a, cawilta nt'a 'ots'ipj. Ne'aj ca jat' mvelecj nun sin po'ó. Ca nu manucj jepapan jis walap'a'á. Ne'aj p'in se jütütj nt'a ca nu manucj. Jepa noypan nt'a ca nu manucj wa. Yupj jis walap'a'a ca jat' mvelecj nun sin po'ó ncapj con̈có mpes. 


text:
Nin pyala nam, napj ca nucopj mp'acj ne ca 'ücj mvelé nun. Nun ca jus nlayé t'üc' way. Nun ca pajal 'üsüs mvelé, mpes nun jis enemigopan pjü ca jus nlayecj t'üc' welé nun. Ma ca polel p'a casá mvelecj. 


text:
<pb/>”Nenéyawa nun jis pülücpan p'iyá ca nu ntji'lin̈ wa nun, ca quelel jat' mvelecj nun sin po'ó nun ncapj con̈có mpes. Nenéyawa nin ca la mijicj wa nun sejamicapan. Ca nu mü'ü'nacj nun nepenowá. 


text:
Newa 'üsüs ca mpatjaqué nun. Co'liqué naya, Dios newa ca nucopj ncon̈cos. Nun newa 'üsüs ca mpatjaqué Dios lal. Ma tecyawaja nun ts'üil popa pjaní jinwá ca nsem. 


text:
<pb/>”Jerusalén ca pjü malala mpalas. Nun ca nucú Jerusalén t'asiyú lejen̈ militar pajal pülücj, 'ücj jis la palan ne'aj patja jis lal. Niná tjunucú na, nun ca jus nlayé len̈ way Jerusalén pjü malala ca mpalas. 


text:
Nin quelel pyala na, más 'ücj Judea mo'o patja ts'equenen̈, joc' mo'o ca mal. Pajal malala ca mpalas Judea nt'a. Más 'ücj Jerusalén mo'o patja Jerusalén mpe ca mal. Más 'ücj jis wa pjaní pjaní lejen̈ nt'a patja ma ca mal Jerusalén mo'ó. 


text:
Dios ca jis capj ntülüs israelpan, malala la tjajay mpes. Püna tapac Dios Popel mo'ó Dios ca jis capj ntülüs, ne pjü ca mpalas quinam yupj tapac jin. Nin mpes ca pjü malala mpalas Jerusalén. 


text:
<pb/>”Niná pyala na, pajal malala ca nsem nequem way jatja jis lal, nequem tsjictjacj sa manun jis lal 'ots'ipj. Pajal malala ca mpalas Judea mo'ó. Dios po quelel jis capj tyüla Judea mo'o patja, yupj malala la tjajay mpes. 


text:
Jis enemigopan ca sey mojo'ocj nepenowá polomay lal. Jis ntji'lin̈ nepenowá, p'a'á ca jis manucj. Jun ta'á ca jis manucj, sin tjan, sin tjan jis la püt'üs, judiopan tulucj patja nt'a. Año pülücj judiopan tulucj müjü'tücj ca Jerusalén nt'a. Nin ca nsem Dios Popel vele jin. Dios selé nol año müjü'tücj. Locopyaya, Dios jos na, judiopan juts'a'á ca nsem Jerusalén niswá. Jesús niswa ncuwim. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: —Dios ca la mijis p'a casá justa ca mpalas lots'ac', mümüy 'ots'ipj, pjulacj 'ots'ipj, mpes nosis casá patja ca jus cülayecj quina ca nin mpalas napj velé jin. Nosis nt'a 'üsǘ püné pajal ca mpjac ca la mijis, pajal lo pjets'epjets'e ca mim. Mpes p'a nt'a patja pajal pülücj ca lapj nyuca yola yupj pajal. Ma ca jus nlayecj 'oyn la mijicj. 


text:
Pajal ca lacj meyacj, mpes ca nca'lin̈ nepenowá, pajal ca nin yola malala ca mpalas nosis. Noypan tsjun po'ó ca jus nquits'is, mpes nin. 


text:
Nin tepyala na, ca nus nucucj, mol mo'o ca ncuwis. Pasal püné nsem napj, pjü 'ücj la cüjay. Napj nt'a pajal majawaques ca Mpapay Dios mpes. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>—Nepénowa nas tepyala na napj tjevelé jin, 'ücj jisas t'as nun. Po ma locj tjeyá la p'a wa jinwá. Nepénowa nas tepyala na napj tjevelé jin, nun ca jus nlayé len̈ way ca ncuwis nucopj la p'acj. Mpes la 'unucú Dios ca 'üsüs la numijis, ma ca malala nu mpalas —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús parábola tjevele wa yupj jis lal sin la 'üsüs jis la jay niná. Tjevele: —Nujola t'as ts'oway po'ó, pjü yo po'ó 'ots'ipj. 


text:
Nin p'iyá nun ca nucú nepénowa nas tepyala napj tjevelé jin. Niná tjunucú na, nun jus nlayé wa len̈ way Dios müjü'tüs ca pjü nosis nt'a. 


text:
<pb/>”Pjü niná napj tjevelé, pjü ca mpalas. Judiopan newa ca mpatjam pjü tepyala na. T'üc' way niná. 


text:
Tsjun po'ó ca ncawajas, nosis ca ncawajas wa. Napj velé jin ma ncawajas ca lovin. Pjü tjevelé, pjü ca mpalas. 


text:
<pb/>”'In tjajama nun p'iyá. Po ma lowa p'a nt'a malala nyuca la müjí. Po ma nun sey 'üts'a t'as nun. Po ma pajal nujola t'as 'oyn nyuca mpatjaqué nosis nt'a. Nin la cüjí, ma lu nucú naya ca nin mpalas napj tjevele jin. 


text:
Animal walan 'ityüla len̈ way pe'e. Nin p'iyá pjü napj tjevelé len̈ way ca mpalas pjü nosis casá patja mpes. 


text:
Pajal 'in tjajamá. Lovin Dios lal la moná nun ca 'ücj la müjí Dios jos jin lovin. Mpes nosis nt'a malala tepyala na, ma ca malala nyuca la müjí wa nun, la p'a jinwá. Mpes napj velé na nun lal ncu 'ücj la tjüjí, 'ücj nsem nun napj lal. Ma ca nu maycas nun napj lal. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús jupj discipulopan jilal. 


text:
<pb/>Jesús lovin sin 'yüsa la síjitsja Dios wo nt'a jaw na. Püste na pülücj patja mpe tjemey lovin. Joc' Olivos ló nt'a tjejyá. 


text:
Len̈ way quelel pyálatsja fiesta, israelpan pan levadura cjuwá jalá na. Fiesta niná “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló jupj. 


text:
Sacerdote noypan yólatsja 'oyn la qjuijicj cü'ü'nacj Jesús. Nin p'iyá yólatsja wa Moisés popel sin 'yüsa lajay. Custjay ma malala la tjajay Jesús lal. Lacj tjeyapj ne'aj patja ca ts'i mi'inacj yupj jilal, ne nin. 


text:
<pb/>Locopyaya Satanás Judas jos mo'o tjemey. Niná Judas, “Iscariote” apellido waytsja jupj. Apostolpan dóceya pópatsja jupj. 


text:
Jupj tjemey la veles jepapan jilal Dios wo nt'a, yupj sacerdote noypan nepenowá, militarpan nepenowá. Yuwá nin tjowelepj 'oyn ne Judas ca jis capj mp'a'sas 'ücj jis la tjilil Jesús. 


text:
Judas tjevele nin ca la mijis jupj. Tjemey, la tjinyuca 'ona 'ücj jis lal ca mim la tjilil Jesús, ne'aj patja len̈ na p'in. Jesús tjelyaja jupj discipulopan jilal püts'í secj p'in. 


text:
<pb/>Locopyaya ts'ac' mwalá way tjejyawca fiesta mpes, pan levadura cjuwá jalá na yupj. Fiesta niná “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” lotsja. Nin jawas oveja tsjicj ja'ünan jis la las fiesta mpes. 


text:
<pb/>Jesús sin tjejyama Pedro, Juan 'ots'ipj, 'ücj la mijicj fiesta mpes. Tjevele: —Lowa, 'ücj la müjí qjuis la las fiesta mpes lyajacj, “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” mpes. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Jerusalén nt'a lowa. Ne'as tjalawú na, nun la müjüsüqué yom jarro t'ya, 'üsǘ mo'o ton̈ca. Cjüil lowa wama jama nt'a. 


text:
Ne'aj wo lal tjowelé: ‘Yom qjuisin 'yüsa liji qjuisin tjejyama jipj nt'a. Jupj tjevele cupj ca lya mü'üyacj ca'aj ton̈ca cuarto niná jupj ca nlajas nt'a. Ne'aj quelel lyaja jupj discipulopan jis lal fiesta mpes, fiesta “Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey” ló.’ 


text:
Ne'aj wo 'esepj nun jis lal ca mim cuarto püné nt'a, wo casá ton̈ca. Jupj nasa 'ücj la tjiji cuartas quinam. Ne'aj ca 'ücj la müjí cupj lyajacj mpes —nin tjevele Jesús Pedro lal, Juan lal wa. 


text:
Jupj tjevele yupj jis lal: —Custjay ma malala ntepalá p'in, po najastsja 'a mulú nlajacj niná fiesta na. 


text:
Malala ntepalá na püs way ma ca nla napj fiesta niná mpes, fiesta ‘Dios Qjuis Capa Nipj Tjemey’ ló. Fiesta niná mpes qjuiyola pyala Dios 'üsüs la tjiji püná, ma malala jis mpalas judiopan. Po quina más 'üsüs ca la mijis püna la tjiji lal, mpes t'üc' way ca 'ücj mpatjam napj lal japon. Nin ca nsem Dios jyü'ta na nosis casá. Nin tepyala na, niswa ca nla niná fiesta mpes —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Nt'ya jupj pocillo, uva 'üsǘ mo'o tón̈catsja. Tjevele Dios lal tjüwüi'i 'üsǘ tje'yaya mpes. Locopyaya tjevele niyom jis lal: —No'oté nun, vitvitj way pjü tjümüsiqué niná. 


text:
<pb/>Locopyaya pan pjaní nt'ya, tjevele Dios lal tjüwüi'i pan tje'yaya mpes. Nin la tjiji na, vitvitj la tücüeme, jis tje'yaya pjü. Tjevele: —Pan niná napj mp'üy jinwá. Ma pats' ca napj, mpes Dios ma ca nin jola nsem nun malala la tjüjí. 'Ücj ca mpatjaqué nun Dios lal. Nenéyawa nin p'iyá pan 'alajá nun. Nujola tapalas nin la tjejay napj nun mpes —tjevele jupj. 


text:
<pb/>Nin p'iyá la tjiji pocillo lal. Pocillo nt'ya t'üc' tjalá na. Tjevele: —Uva 'üsǘ niná na'as jinwá. Ma pats' ca nun mpes. 'As ca ma palas napj, mpes Dios 'ücj ca perdonar la numijis. Jupj tjevele t'üc' nin ca la mijis nun mpes ntipü'í na. P'a casá ca la mijis quinam püna la tjiji lal. 


text:
<pb/>”Mop'in nin, nun popa pjaní quelel malala liji napj lal. Jupj ca jis lal ncuwim napj ne'enemigopan, ca ma tjililin̈. Qui'á já'asa wa, lyaja wa napj lal. 


text:
Püna p'in Dios tjevele 'oyn la cüjay cüpats', ne nin ca nsem napj lal. Mop'in pajal malala nin, jupj ca jis lal ncuwim napj ne'enemigopan, ca ma tjililin̈. Ca malala mpalas jupj pajal, jupj malala la niji mpes. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —tjevele jupj. 


text:
(Jesús ma jostsja nin yólatsja yupj.) Nin mpes jupj tjevele yupj jilal: —Judiopan tulucj jis jepapan jajütütj la p'a wa, yupj noypan mpes. 'Ücj sa jajütütj jin lajay ne'aj patja jis lal. Niná lajay jis capj la p'acj, javelepj yupj. 


text:
Nin tulucj ca nsem nun jilal. Nun jilal más püné, pjyapja jinwá ca nsem jupj. Jepa ca mozo jinwá nsem jupj. 


text:
Yom jupj jomozopan tsji' lajay, más püné yom niná tsji' lajay jis lal. Nujola tapalas napj tsji' lejay nun mpes. Napj lejay jinwá la müjí nun. 


text:
<pb/>”Napj p'iyá ca nin la mejay nun más noypan ca nu mpalas. Nun ncapj tocon̈có lovin. Malala ntepalá na, newa ncapj tocon̈có. 


text:
'ücj nun ca müjü'tǘ wa. Nun ca nlajá, ca müsiqué wa napj lal napj jyütütj nt'a. Jepapan noypan nsem nun. Napj auxiliarpan nsem nun. Nun ca mvelé israelpan pjü jilal ncu t'üc' malala nyuca la tjajay yupj nosis nt'a. Nin ca nsem nun ncapj con̈có mpes. Jesús tjevele Simón Pedro ca ntsüpünüs Jesús jomica jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa Simón lal: —Simón, 'üsüs tjapjaca napj velé. Satanás la tjemyona Dios ca ma'ayas jupj ca pajal malala la numijis. Jupj ca nucus ncu t'üc' way quelel ncapj con̈có nun. Nin ca nsem jupj la tjemyona jinwá. 


text:
Nin mpes napj Mpapay Dios lal la tjemyon wa nun mpes. La tjemyon jipj lovin ca mponen napj lal. (Napj selé jipj ca malala nyuca la mijin. Locopyaya jipj ca 'üsüs jele mpalas niswá. Niswa ncapj cyon̈ na, najas jipj ca jis capj mp'a'san pyülücpan más 'in 'ücj mponecj yupj napj mpes.) 


text:
<pb/>Simón tjevele Jesús lal: —Nejepa jipj. 'Ücj napj lal cawilta mo'o na 'onsopj napj jipj lal. Ma 'ü'nacj jipj lal 'ücj wa napj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Pedro, yacjaj p'iyá la con ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy la puyú secj p'in, ca nin la mijin. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa discipulopan pjü jis lal: —Nusin tjejyam nun jis t'emel cjuwá, nun jis ve cjuwá 'ots'ipj, nun jis caite pjaní p'in. ¿Ncu pjaní nujos cjuwatsja? Yupj tjowelepj: —Pjü qjuisastsja, pjü tya'actsja. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Quina ma ca nlawú nusin pjan. Nun popé t'emel to'á, t'o wa nun lowú nt'a. Ve to'á, t'o wa nun lowú nt'a. Nun popé polomay cjuwá, más 'ücj jas quip pje'apa vender ca la mijis, t'emel mpes polomay ca jaylacj la mijis jupj. 


text:
Dios Popel vele: ‘La p'a ca yola nsem malala nyuca lajay jin p'iyá napj’. Dios jos nin ca nsem napj lal, Dios Popel nin vele mpes. Pjü tapac napj nin po'ó, quina ca nin mpalas pjü —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj tjowelepj: —Qjuis Jepa, 'unyuca. Polomay mát'eya tya'acj qui'á. Jesús tjevele: —Po ma p'a wa cüwelé quinam. Malala pyálatsja na, Jesús tjevele Popay lal. 


text:
<pb/>Jesús tjemey nepé yacjayam. Joc' Olivos ló nt'a tjemey, janmacj jin líjitsja jin. Jupj discipulopan cjüil tjil. 


text:
Ne'as tjemey na, tjevele yupj jis lal: “Dios lal la tjomoná ma ca malala la müjí nun, nun quelel malala lojí na”. 


text:
Nin tjevele jupj: “Mpapay, nin la mijin ma ca nin ma palas. Newa najas ca jipj jyas jinwá nsem. Ma napj najas jinwá t'as”, tjevele Jesús. 


text:
Jesús 'aplijila waytsja pajal, ne pajal la tjemyona Dios lal. Pjü tji'yawa. Pajal noypan way ts'yósatsja 'ama'á, 'as jin jústatsja. 


text:
<pb/>T'üc' tjevele na Dios lal, Jesús jas nisa, tjemey discipulopan nt'a. Yus tjinyuca pjü tjijinan̈. Yupj pajal 'aplijila waytsja, mpes ja sívetsja. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: “¿Tsjan pjucj jünaqué nun? Nusin tjüjünsǘ, Dios lal la tjomoná ma ca malala la müjí nun quelel malala la müjí na.” Yupj ntji'lin̈ Jesús. 


text:
<pb/>Jesús nin véletsja na, len̈ way niyom pülücj 'a mulú tjiquil. Yom pjaní jis lal tjac' Jesús ton̈ca nt'a. Yom niná Judas p'iyatsja. Jupj apostolpan dóceya pópatsja. Judas jun 'asas tjac' Jesús nt'a la tjelyapaná. 


text:
Jesús tjevele jupj lal: —Jipj nlal velen sin la 'üsüs jis la jay napj niná yomen yupj quelel tji'lin̈. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús discipulopan jus nlay yupj tjiquil jis la tjilil Jesús, mpes tjowelepj Jesús lal: —¿Ncu jyas sey mojo'ocj polomay lal? 


text:
<pb/>Yupj popa pjaní polomay nt'ya, jay tjejyo'o yom pjaní. Pjots' li'inyampe taná tjejyo'o. Jupj ne mozo waytsja sacerdote más püné mpes. 


text:
Jesús ma jostsja pjots' tjejyo'o. —Po ma la tapa'ná nun —tjevele jupj. Jupj pjots' po la tje'yot'a, tji'yü'sa la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Pülücj tjiquil jis la tjilil Jesús. Sacerdote noypan nepenowá, jepapan militar nepenowá Dios wo nt'a tsji' lajaytsja sin popé. Judío co'müypan nepenowá. Mpes Jesús yom pjots' tji'yü'sa la tjiji na, tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan mpes polomay t'o, yo pjwel t'o wa la tjilil napj? Niná lojí pwequepj la tjilil. 


text:
Pjü jyawca Dios wo nt'a tjo'ostsja nun jilal. Lovin ma ntjutjililiqué ne'aj tjo'os na. Nun lojí diablo jos jin. Po quina way p'in Dios 'yaya jupj jyü'ta, mpes nun malala lojí quinam nujisas jinwá —tjevele Jesús. Pedro tsyüpünǘ Jesús jomica jupj. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, ntji'lin̈, lal tjil. Tjaman jupj sacerdote más püné wo nt'a. Pedro jupj cjüil tjemey, campapé. Sacerdote jis jepa wo nt'a tjemey wa jupj. 


text:
Wo nt'a niyom nepénowa 'awa jus t'ol wosis t'asiyú tjüwücj culupwen nt'a, 'a mulú 'atjalapj jis la sis. Pedro 'etjele wa yupj jilal. 


text:
Pedro ne'aj 'etjele na, tsjücjüim jus tjinyuca Pedrú, 'awa jyawca nt'a tjá'asa jupj, ne nin. Tsjücjüim niná mozo waytsja jupj ne'aj. Püs way jus tjinyuca na, tjevele: —Yom niná cus tecyon̈ca Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya yom pjaní ne'aj jus tjinyuca wa Pedro, mpes tjevele: —Jipj Jesús discipulopan popa wa. Pedro wola tjevele: —¡Nin tulucj! 


text:
<pb/>Locopyaya, hora pjaní tepyala na, más 'in püs ca nacj, más 'in len̈ way ca nacj, p'a wa ne'aj janmacj nin jólatsja Pedro po'ó, mpes tjevele: —T'üc' way yom niná cus tecyon̈ca wa Jesús. Jupj Galilea mpe 'esepj wa, Jesús jinwá. 


text:
<pb/>Pedro tjevele jupj lal: —Ma nin 'yüsa jipj velen. Pedro nin véletsja na, castlyaj cocoy nepé la tipiya. 


text:
Nepé la tipiya na, qjuis Jepa Jesús la nujuya, tjinyuca Pedrú. Mpes Pedro jola tepyala jupj tjevelá. Ninana jupj tjevelá: “Yacjaj p'iyá la con ca mvelen ma nus nyuc. Castlyaj cocoy la puyú secj p'in, ca nin la mijin.” 


text:
<pb/>La p'a wa pajal pülücj malala tjowelepj Jesús po'ó, jupj pajal tsjicj way jin tjowelepj. Judiopan tjowelepj Jesús malala la tjiji. 


text:
<pb/>Tjejyawca na, judiopan jis jepapan 'a jis tjimyula yupj, nepénowa sacerdote noypan, nepénowa Moisés popel sin 'yüsa lajay. Yupj lovin 'a jis tjimyula nt'a tjaman Jesús. Tjowelepj Jesús lal: 


text:
<pb/>—Dios tjevele jupj ca jas majamas Jepa Püné judiopan nt'a qjuis capj la p'acj. Qjuis wala mvelen ncu ninana yomen jipj. Jesús tjevele yupj jilal: —Napj nin cüvelé nun jis lal, ma ca mponé napj velé. 


text:
Quina Dios li'inyampe ca mo'os lovin. 'A mulú ca müjü'tücj cupj. Pajal jas tjiyocj jupj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj pjü way la tjü'üy Jesús lal: —¿Ncu Dios Jatjam jipj? Jesús tjevele yupj jis lal: —T'üc' tjowelé, Dios Jatjam napj. 


text:
<pb/>Mpes yupj yuwá tjowelepj: —Quina ma qjuisas la p'a mvelecj tsjan niná yupj salejepj jupj po'ó. Tjepjya'aquecj jupj p'iyá tjevelá. Selecj malala la tjiji jupj; jupj tjevele yuwal jupj Dios lal.<pb/>


text:
Locopyaya yupj pjü sin tjüjünsüpj, tjaman Jesús Pilato nt'a. Pilato jepa püné auxiliar waytsja jupj. Romano waytsja jupj, judío tulucj. 


text:
Ne'aj tjat' tjowelepj Jesús po'ó. Tjowelepj: —Cupj tjinyucucj, tjepjya'aquecj wa yom niná judiopan sin 'yüsa lis tjiji jis la palan jepapan jilal. Qjuisí jütüta ma t'emel 'yayacj impuesto jaylacj, jepa püné jyü'ta jin. Jupj vele jupj jepa wa. Vele Dios jas tjejyama jupj jis capj la p'acj judiopan —nin tjowelepj co'müypan judiopan sin popé. 


text:
<pb/>Mpes Pilato la tji'yüya Jesús lal: —¿Ncu judiopan jis jepa püné jipj? Jesús wola tjevele: —Nin napj. 


text:
<pb/>Locopyaya Pilato tjevele sacerdote noypan jilal, la p'a pajal pülücj ne'aj tjelejen̈tsja jilal 'ots'ipj. Tjevele: —Napj velé yom niná malala tulucj. Ma polel la veles jupj malala li jam. 


text:
<pb/>Yupj newa malala tjowelepj Jesús po'ó. Po jisastsja Pilato ca cus ntülüs Jesús. Tjowelepj: —Jupj vele mpes judiopan ts'a 'in se palá jepa romanopan jilal, mpes quelel la palan nun jilal. Jun ta'á judiopan patja nt'a sin 'yüsa liji jupj. Galilea mo'ó sin tji'yüsa lis tjiji mwalá way p'in. Nepé qui'á tjac' Jerusalén nt'a. Nin p'iyá liji qui'á —tjowelepj yupj. Herodes nt'a tjaman Jesús. 


text:
<pb/>Pilato tjapjaca Galilea nepé tjac' Jesús. Niná tjapjaca na, jis la tji'yüya Jesús po'ó: —Yom niná ¿ncu Galilea mpe tjac' jupj? 


text:
<pb/>Yupj wola tjowelepj Galilea mpe tjac' Jesús. Pilato ma tjijyü'ta Galilea nt'a. Herodes jépatsja jupj Galilea nt'a, mpes 'ücj lo jütütj wa Jesús. Nin mpes Pilato jas tjejyama Jesús Herodes nt'a. Herodes la nuc wínetsja Jerusalén nt'a quinam. 


text:
Mpes tjaman Jesús Herodes nt'a. Herodes Jesús tjinyuca na, po 'ücj jostsja jupj. Püna tjapjaca jupj Jesús po'ó, mpes quelel si nucutsja jupj. Pajal püna quelel si nucutsja jupj. Herodes quelel nyúcatsja Jesús 'üsüs la mijis, yom p'in ma polel liji jinwá. 


text:
<pb/>Ne'aj tjelejen̈ wa sacerdote noypan, Moisés popel sin 'yüsa lajay 'ots'ipj. Yupj newa pajal tjat' tjowelepj Jesús po'ó. 


text:
Locopyaya Herodes malala la tjiji Jesús lal. Nin p'iyá la tjajay wa jupj militarpan. Malala jin tjowelepj Jesús. La tjüpjüts'ün Jesús mpes. Locopyaya jas tücüipap jepa jas quip. Pajal 'üsüs way jústatsja niná jas quip. Locopyaya Herodes jas tjejyama Jesús Pilato nt'a niswá. 


text:
Nin jawas sejamicapan jis tepyala yupj, Herodes Pilato lal. Püna p'in enemigopan waytsja yupj. Pilato tjevele cruz po'o ca mvalacj Jesús, mü'ü'nacj. 


text:
<pb/>Pilato 'a jis tjimyula sacerdote noypan, la p'a jepapan judiopan sin popé 'ots'ipj, la p'a judiopan 'ots'ipj. 


text:
Tjevele yupj jis lal: —Nun tucumaná ntja'ayá niná yomen, jas la veles. Tjowelé jupj sin 'yüsa lis tjiji judiopan jis la palan jepa romanopan jis lal. Mpes napj la tji'yüy jupj nun nuwolap'a'á. Napj nin velé jupj ma nin la tjiji nun tjowelé jupj po'ó. 


text:
Herodes tjevele wa ma malala la tjiji jupj, mpes jas tjejyama Jesús cupj nt'a, ne niswa tjac'. T'üc' ma pajal malala la tjiji. Malala napj pajal si tül, 'yünampa, nujisas jin. 


text:
<pb/>Pilato janmacj pjaní way jas tjejyama cawilta mpe fiesta niná lajaytsja na. Ne'aj tapatja nin jisastsja mpes nin la tjiji. 


text:
Pilato quelel se jamatsja Jesús. Judiopan p'in ma jisastsja. Pjü 'a mulú la tupuyupj: —¡Tjü'ü'ná niná yomen! Barrabás se jam qjuisas. 


text:
<pb/>(Barrabás ma jostsja jepá, mpes la tepya'na 'ücj pje'á la nts'iyas jupj. La p'a tji'yü'na wa jupj, mpes cawilta mo'o tjo'onsopj jupj.) 


text:
<pb/>Niswa jilal tjevele Pilato. La con nas tjevele jupj: —¿Tsjan pjucj cüvalá jupj cruz po'ó? ¿Tsjan malala la tjiji jupj? Napj selé ma pajal malala la tjiji. Malala napj pajal si tül, si jütütj ja'ünan Jesús. Napj ca jis müjütütj mo'o nsüpücj jupj; locopyaya ca jas majam —tjevele Pilato. 


text:
<pb/>Newa nin pajal yümücj tjowelepj, tjüjütütj cruz po'ó lo valas Jesús. Yupj pajal yümücj tjowelepj mpes, Pilato la tjiji yupj jisastsja jin. 


text:
Barrabás jas tjejyama jupj, yupj la tjomon mpes. Barrabás t'üc' way jepapan jilal quelel le palánatsja, yom tji'yü'na wa jupj, mpes cawilta mo'o tjo'onsopj jupj. Pilato jis tjijyü'ta jupj militarpan ca mal la 'ünan Jesús. Judiopan nin jisastsja, mpes nin la tjiji. Cruz po'o tjovalapj Jesús, la 'ünan. 


text:
<pb/>Militarpan Jesús lal tjil cruz po'ó ca mvalacj nt'a. Jümücj nt'a jiltsja na, yom p'a wa ntji'lin̈ yupj. Simón lotsja jupj, Cirene mpe 'eseptsja. Jupj nasa way jactsja Jerusalén nt'a jupj tüpü'ü mpe. Jis wa pjaní pjaní lejen̈ mpe tjac' jupj. Cruz tja'ayapj tjyama jupj, ne Jesús cjüil tjemey jupj. 


text:
<pb/>Pajal pülücj cjüil tjil Jesús. Yupj sin popé nequem nepénowa pajal 'aplijila waytsja malala tepyala Jesús. Pajal yümücj la tupuyupj yupj. 


text:
Mpes Jesús cjüipe tjinyuca, tjevele yupj jis lal: —Po ma la tupuyú nun napj mpes. Nun p'iyá mpes la tupuyú, nuts'uyupj mpes la tupuyú. Nun p'in nequem Jerusalén mpe ne'espan. 


text:
P'a jyawca pajal 'aplijila ca nsem nun. Malala ca nu mpalas nun Jerusalén mo'o potjaqué. Mpes nun ca mvelé: ‘Más 'ücj jisas ts'uyupj cjuwá. Más 'ücj jisas lovin way tsjicj cjuwatsja. Más 'ücj jisas lovin ma tja'ayapj tsyo'o tsjicj way.’ T'üc' niná. 


text:
Malala nyuca jis tepyala na, ca quelel ts'equenen̈, Dios ma jis capj la tül. Mop'in ma ca polel la mijicj. Ca quelel mvelecj joc' lal: ‘Jipj 'amá jus nts'eptam cupj capá nt'a’. Ca quelel mvelecj neven jilal: ‘Qjuis tjepjya'na jipj 'amá mpes’. 


text:
T'üc' way malala nyuca ca nu mpalas nun. Quina malala la najay, napj ne malala tulucj. Mpes solejé más malala ca la mijicj nun jis lal —tjevele Jesús. 


text:
Tjil nt'a 'amá ne'aj Jay Pjucj Cjüele ló. Ne'as tjil na, ne'aj cruz po'o tjovalapj Jesús. Cruz po'o jis tjovalapj wa pwecapan, la p'a wa cruzus po'ó. Jesús culupwen tjovalapj yupj jilal. Pjaní way Jesús nancupwepe tjovalapj. Ma'ajapj jupj li'inyampe tjovalapj. 


text:
<pb/>Jesús cruz po'o tjevyala na, jupj tjevele: —Mpapay, ma nin jele t'as yupj malala la ntjajay. Perdonar lis mijin. Ma sin 'yüsa tsjan lajay yupj. Militarpan ne'aj tjelejen̈ Jesús jas quip jisastsja. Tjepjelan̈ tjunuc pjacj nta'es jupj jas quip. 


text:
Judiopan pülücj ne'aj tjelejen̈, Jesús jus tjunuc. Nin p'iyá la tjajay wa judiopan jis jepapan. La tjüpjüts'ün Jesús lal. Tjowelepj: —La p'a wa jis capj tjep'ya'sa. Dios jas tjejyama jupj jis capj la p'acj judiopan, más 'ücj jupj ca cus mp'a'sas jupj p'iyá. 'Ücj nin la qjuijis, Dios la t'ya jupj. 


text:
<pb/>Militarpan la tjüpjüts'ün wa Jesús lal. Jun 'asas tjiquil, uva 'üsǘ 'ona tja'ayapj lo müs Jesús. 


text:
<pb/>Nasa tabla tapac, tüpüntüpj Jesús jay nt'a. Tabla niná tapac tsjan mpes cus tül Jesús. Nin tjevele tablá: <n>NINÁ JUDIOPAN JIS JEPA</n>. 


text:
<pb/>Pecj pjaní Jesús lal ton̈ca p'a cruz po'ó, jupj malala nyuca tjevele wa Jesús lal. Tjevele: —Dios jin tjejyama jis capj la p'acj judiopan, cyapj tjep'ya'sa jipj p'iyá, qjuis capj tjep'ya'sa wa ncupj. 


text:
<pb/>Pecj ma'ajapj cus tjeve'le jupj, nin tjevele na. Tjevele: —¿Ncu ma lecj jeyan tsjan ca la mya jis Dios? Qjuis capj jatül wa ncupj yom niná lal. Qjuis tjovalapj wa ncupj cruz po'ó la mas. 


text:
'Ücj qjuis capj jatül ncupj. Malala nyuca la tjijicj, mpes 'ücj nin lajay. Yom niná ma malala nyuca la tjiji jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj lal: —T'üc' way yacjaj p'in ncapj ncon̈con Dios pü'ü nt'a. Pajal 'üsüs way ne'aj. Tepe'e Jesús. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, lots'ac' culupwen nt'a tjá'asa quinam. Püste tepyala pjü nosis nt'a. Pǘstetsja hora cónt'eya. 


text:
Lots'ac' ma tjejyawca la tjiji. Dios wo nt'a pülül p'omp'om jupj sin la tücüeme. Pülül niná wo t'em pjaní jinwatsja. Jas tüpwes la tücüeme, mat'e tepyala jupj. 


text:
Nin tepyala na, Jesús pajal yümücj tjevele Dios lal: —Mpapay, neqjues 'e 'a cyapj la con̈. Nin tjevele na, tepe'e. 


text:
<pb/>Jepa militar tjinyuca pjü tepyalá Jesús tepe'e na. Tjinyuca na, 'üsüs tjevele Dios po'ó. Tjevele: —T'üc' way yom niná 'üsüs waytsja jupj, malala tulucj. 


text:
<pb/>Nin nt'a pajal pülücj 'a si mulutsja nas, jis la nuc jis la 'ünan cruzus po'ó. Pjü tjunuc na, tjil jis wa nt'a. Jisas suna tül tjil. 'Aplijílatsja Jesús tjü'ünan mpes. Yupj jus nlay malala nyuca la tjajay. Lacj tjeyapj yupj. 


text:
Jesús jomicapan custjay campa 'in tjelejen̈, tjunuc pjü tepyalá. Yupj nepénowa nequem. Yupj Jesús cus tocon̈, Galilea mpe tjac' na. Pe jul mo'ó, neven nt'a, tüpüntüpj Jesús jüp'üy. 


text:
<pb/>Judío pjaní José lotsja. Arimatea mpe 'eseptsja jupj, judiopan patja nt'a. Jupj judiopan jis jepapan pópatsja. 'Üsüs líjitsja jupj. Dios lal 'üsüs waytsja 'ots'ipj. 


text:
José ma jostsja yupj tjowelepj ca cus ntülücj Jesús. Malálatsja jupj lal nin la jaympa. Ma jostsja tjü'ünan jupj. José jólatsja len̈ way Dios ca müjü'tüs nosis nt'a. 


text:
Jesús tepe'e na, José tjemey Pilato nt'a. Jesús jüp'üy la tjemyona la toc la püntüs. 'Üctsja niná Pilato lal. 


text:
Mpes José Jesús jüp'üy palá nt'ya cruz mpe. Jas tjivyü'ünǘ pülül 'üsüs mpes. Pe jul nt'a tipyünta jupj, neven nt'a, tepe'e 'ücj la püntüs nt'a. Püna p'in tjijyü'ta la toc jomwen jul, tepe'e tulucj p'in. Nin lajaytsja judiopan. Mop'in ma tepe'e ne'aj tüpüntüpj custjay. 


text:
Jesús tepe'e na, nin jawastsja pjü 'ücj lajay judiopan, ya ma ca tsji' la mijicj. Len̈ way ca sábado mpalas, yupj ma tsji' lajay na. Mpes len̈ way quelel líjitsja pjü. Ma polel pjü líjitsja Jesús jüp'üy mpes, jupj quelel líjitsja jin. 


text:
<pb/>Nequem nepénowa cjüil tjil José, Jesús jüp'üy tipyünta nt'a. Yupj Galilea mpe tjiquil wa Jesús lal nawaja'a. Yupj quelel 'ücj lajaytsja Jesús jüp'üy, tepe'e mpes, lovin lajaytsja jin tecya'lin̈ jilal. Ma polel lajaytsja quinam, sábado pyala na. Mpes tjunuc yupj Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a, tjunuc wa 'oyn nyuca tüpüntüpj jupj. Domingo na quelel jiquiltsja 'ücj la mijis jüp'üy. 


text:
<pb/>Yacjaya jis wa nt'a tjil. Ne'aj 'ücj la tjajay Jesús jüp'üy jas la cjolol tepe'e mpes, lo 'üsüs cjumsu nepénowa, pomada 'üsüs cjumsu 'ots'ipj. Ya sábado waytsja, mpes ma tsji' la tjajay. Moisés popel nin tjevele püná. Dios jis tjijyü'ta ma ca tsji' la mijicj sábado na, mpes la nuctsja yupj.<pb/>


text:
Domingo tjejyawca na, nequem jomwen jul nt'a tjil, Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a. Pajal püstapj tjil yupj. Yupj tjat' lo pajal 'üsüs cjumsu, tjat' wa pomada 'üsüs cjumsu, yupj 'ücj la tjajay t'an̈ yasapé. Pomada lal quelel sa cjololtsja Jesús jüp'üy, lovin lajaytsja jin tecya'lin̈ jis lal. 


text:
Ne'as tjil na, jomwen jul nt'a, tjunuc pe püné jomwen jul jun tapá tjo'onsopj; jomwen jul jun cjol quinam. Nasa jas tentené tepyala pe püné quinam. 


text:
Nequem wama tjil jomwen jul mo'ó. Wama tjil na, Jesús jüp'üy ma tjunuc, jupj ne cupj qjuis Jepa. Len̈tsja ne'aj. 


text:
Nequem ne'aj tjelejen̈, pajal yólatsja tsjan mpes nin. Len̈ way niyom mat'e lay jis tepyala, ne'aj p'in lejen̈tsja nequem lejen̈tsja nt'a. Niyom sin quip sin jyáwcatsja. 


text:
Pajal lacj tjeyapj nequem, ne sey tococj yupj. Mpes niyom tjowelepj yupj jis lal: —¿Tsjan pjucj lo palá yom jun 'yüna tepe'e japüntüpj nt'a? 


text:
Len̈ jupj qui'á. Jas tjijyünsa. Nyucunú tepyala niswá. Nujola tapalas jupj tjevele ca nin mpalas; newa Galilea mo'o tüpü'ü na tjevele niná. 


text:
Tjevele niyom malala nyuca lajay ca ntji'lin̈ jupj, yupj jisas jin ca mijicj jupj lal. Tjevele cruz po'o ca mvalacj jupj, mpes ca mpa'is. Tjevele locopyaya, ts'ac' cont'e tepyala na, ca jas müjünsüs, ca mpü'üm niswá. Jupj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Dios jostsja ca nin nsem —nin tjowelepj niyom mat'eyá. 


text:
Pje'á tjiquil quinam yupj, jomwen jul mpe. Jesús discipulopan tapatja nt'a tjil yupj. Jesús apostolpan once jilal tjowelepj pjü tepyalá jomwen jul nt'a. P'a discipulopan jis lal 'ots'ipj, pjü jis lal tjowelepj pjü tepyalá jomwen jul nt'a. 


text:
Nequem nenem María Magdalena lotsja pjaní wa, p'a wa Juana lotsja, María Jacobo jamaytsja pjaní wa. La p'a nequem jis lal tjiquil. 


text:
<pb/>Locopyaya Pedro jas nisa jupj tjá'asa mpe, ts'üequené pe jul mo'ó. Quelel nyúcatsja min t'üc' tjowelepj locopyas. Ne'aj jun vilicj nt'a palá nipi'tje, wama tjinyuca. Pülül jas tjüwü'üntsja jas tjan já'asa tjinyuca. Tjinyuca na, wo nt'a tjemey Pedrú. Pajal jólatsja, ma jas tji'yüsa tsjan mpes nin tepyala. Jesús lay tepyala jümücj nt'a, niyom jilal tjevele. 


text:
<pb/>Nin jawas p'iyá discipulopan mát'eya tjil Emaús nt'a, nepénowa patja nt'a. Legua mát'etsja Emaús Jerusalén mpe. 


text:
Yuwá p'in tjowelepj 'oyn nyuca tepyala pjü. Nin javeleptsja na p'iyá, Jesús p'iyá tjac' ne'aj, jis capj tecyon̈ca jümücj nt'a. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan welé lowú p'in? Jesús nin tjevele na, jis tyantaná yupj, pajal 'aplijila jin yus tjunuc yupj. 


text:
Pjaní way Cleofas lotsja. Jupj Jesús lal tjevele: —Jipj tjacuy wa la nuc Jerusalén nt'a, mpes ca jus nlayen Jerusalén nt'a tepyalá nawaja'a p'in. Pjü salejepj ne'aj tepyalá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan tepyala? Yupj Jesús lal tjowelepj: —Jesús lal tepyalá velecj cupj. Nazaret nepé 'eseptsja jupj. Profétatsja jupj. Pajal 'üsüs la tjiji, Dios p'in 'ücj liji jinwá. Pajal 'üsüs tjevele wa, 'ücj la jütütj jinwá. Dios selé. Pjü gente salejepj wa niná. 


text:
Jupj pajal 'üsüstsja, yupj sin nin tjü'ünan jupj. Qjuis jepapan Jesús ntji'lin̈, tjaman jupj Pilato nt'a. Nin la tjajay sacerdote noypan, la p'a jepapan 'ots'ipj. Pilato tjevele 'ücj cus la tül, la 'ünan Jesús. Cruz po'o tjovalapj mpes tepe'e jupj. 


text:
Pajal malálatsja niná cupj qjuilal. Cupj tepyonecj Dios jas tjejyama jupj judiopan jis capj la p'acj. Tepyonecj jupj ca 'ücj la mijis ma ca qjuis müjü'tücj romanopan quinam. P'a wa mpes qjuiyola: newa nin p'iyá; t'an̈ yasapé nin tepyala. Ts'ac' cont'e quinam. 


text:
<pb/>”Pajal qjuiyola nequem nepénowa qjuis wala tjowelepj mpes. Discipulopan popa yupj, cupj jinwá. Pajal püstapj ne'as tjil jomwen jul nt'a, Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a. 


text:
Ne'aj ma tjunuc jüp'üy. Niswa tjiquil, tjowelepj angelpan ne'aj lay jis tepyala yupj nt'a. Angelpan tjowelepj Jesús nyucunú niswá. 


text:
Mpes nepénowa ne'aj tjil cupj popé, jomwen jul nt'a tjil, Jesús jüp'üy tüpüntüpj nt'a. Nin p'iyá tjunuc yupj, nequem tjowelepj jin. Ma jus tjunuc Jesús lovin —nin tjowelepj discipulopan mát'eya. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma nujola jinwá lojí. Nusey c'a pajal. Po ma quelel poné pjü way profetapan tjowelepj. 


text:
Dios jas tjejyama jupj jis capj la p'acj judiopan. T'üc' way pjü nin tepyala, Dios jostsja jin tepyala jupj. Jostsja wa pajal püné ca nsem jupj pjü jis lal, pjü niná t'üc' tepyala na —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele Moisés tepyaca popé, locopyaya tjevele wa pjü profetapan tapac popé 'ots'ipj. Pjaní pjaní 'üsüs jis wala tjevele tsjan mpes pjü tapac jupj po'ó. Yupj tapac, Dios Popel niná. 


text:
<pb/>Yacjaya ne'aj p'intsja quinam yupj quelel jiltsja nt'a, nepénowa patja nt'a. Jesús jümücj casá ca mim jinwá la tjiji. 


text:
Yupj ma jisastsja jupj ca mim. Pajal la tjomon ma lo winin quinam. Tjowelepj: —Qui'á mpü'üm, majan ncupj nt'a. Quina quelel t'yaja. Len̈ way ca ncawajas jaw na. Yupj tjowelepj mpes, jis lal tjemey mpü'üm, ca majas yupj patja nt'a. 


text:
Wo nt'a wama tjemey. Yacjaya mesa nt'a tjá'asa yupj jis lal, quelel jalatsja na. Jesús pan nt'ya, tjevele tjüwüi'i Dios lal pansas tje'yaya mpes. La tjelepta, jis tje'yaya pansas. 


text:
Nin la tjiji na, jus nlay pjacj ne jupj. Yun la tapacj tjunuc jinwatsja yupj. Yupj jus nlay na Jesús jupj, len̈ tjevyala jupj, tjá'asa nt'a. 


text:
Niyom tjowelepj yuwá: —Jesús p'iyatsja jupj. Nin mpes pajal 'ücj qjuisastsja qjuis lal tjevele na jümücj nt'a. Jupj 'üsüs qjuis wala tjevele tsjan mpes pjü nin tapac Dios Popel mo'ó, mpes pajal 'ücj qjuisastsja cupj. 


text:
<pb/>Len̈ way tjil yupj tjatja mpe, discipulopan mat'eyá. Jerusalén nt'a tjil niswá. Ne'aj apostolpan 'ónceya 'a mulú tjatja tjunuc. La p'a wa 'a mulú tjatja wa yupj jis lal. 


text:
Apostolpan javeleptsja: “T'üc' way jas tjijyünsa, pü'ü niswá qjuis Jepa Jesús. Lay tepyala jupj Simón nt'a.” 


text:
<pb/>Locopyaya niyom mat'e tjowelepj wa tsjan jis tepyala jümücj nt'a. Tjowelepj Jesús pan la tjelepta yupj jis wa nt'a. Nin la tjiji na, jus nlay jupj p'iyá ne Jesús. Jesús lay jis tepyala discipulopan tjatja nt'a. 


text:
<pb/>Yupj nin tjowelepj na, len̈ way Jesús lay jis tepyala, culupwen nt'a ton̈ca. Tjevele yupj jis lal: —'Üsüs mpatjaqué; ma nujola t'as. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan mpes lapj nyuca nujola nun? ¿Tsjan mpes nusey c'a nun? Nun ma poné napj pü'üs niswá. 


text:
Namas jus tjunucú, ntsjam jus tjunucú wa. Jus nlayé ca napj Jesús. Nin po la tjo'ot'é, nus 'unuca wa. Cjües p'in jüp'üy tulucj, cjüele tulucj wa. Nun nus nucú mp'üy jana wa, neqjuele jana wa —tjevele Jesús. 


text:
Pajal 'ücj jisastsja yupj. Jesús jin yólatsja, newa Jesús tulucj jin yólatsja. Ma polel japontsja custjay, mpes jupj tjevele yupj jis lal: —¿Ncu to'á qui'á napj nla? 


text:
Locopyaya yupj jis lal tjevele: —Niná nin ntepalá tjevelé nun jis lal nin ca ma palas. Newa nun lal tüpü'üs na tjevelé niná. Tjevelé pjü nin po'o tapac Dios Popel mo'ó, Dios jostsja pjü nin tapac jinwá tapalas pjü. Pjü Moisés nin po'o tepyaca, profetapan nin po'o tapac wa, nejets'en̈ tapac nin po'o tapac wa, jupj jostsja nin tapac jinwá tapalas pjü —tjevele Jesús. 


text:
Tjevele yupj jis lal: —Püna tapac Dios ca nin majamas nosis nt'a jis capj la p'acj nosis casá patjá. Tapac pajal ca malala ma palas, ma pats' ca. Locopyaya ts'ac' cont'e tepyala na, ca nin müjünsǘ, mpü'üs niswá. Nin tapac yupj. 


text:
Napj pjü la tjejay mpes, napj mpes japon p'a lal ca mvelecj nin po'ó. Pjü nosis nt'a ca mvelecj yupj. Ca mvelecj Dios jos pjü way 'aplijila nsem malala nyuca la tjajay mpes, ca 'üsüs la mijicj quinam Dios jos jinwá. Napj mpes topon na, Dios ma ca nin jola nsem yupj malala la tjajay. Mwalá way p'in Jerusalén nt'a jis wala ca mvelecj niná. Locopyaya jun ta'á ca mal, pjü p'a nt'a patja nt'a ca mvelecj napj la tjejay. 


text:
Nusin tjü'üsüs niná: napj Dios Cjües ca jas majam nun nt'a. Püna Mpapay tjevele ncuwim jupj. Mpes ma lowa quepem, Jerusalén mpe quinam. Jupj tjac' naya, 'ücj lowú. Tsjun popé jac' qui'á. Jupj tjac' na nun nt'a, jupj ca nucopj mp'a'sas 'ücj la müjí Dios jos jin. Nucopj mp'a'sas 'ücj tsji' la müjí Dios mpes —tjevele Jesús. Tsjun po'ó tjemey Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús tjemey yupj jis lal Jerusalén mpe. Betania ne'aj p'in nt'a tjemey yupj jis lal. Ne'aj mos sin tjijyünsa, la tjemyona jupj Popay lal jupj ca 'üsüs lis mijis yupj. 


text:
Yupj ne'aj tjelejen̈ pajal 'üsüs pjac tjowelepj jupj po'ó. Pajal püné jupj jin yólatsja yupj. Pajal 'ücj jisastsja yupj niswa tjil na Jerusalén nt'a. 


text:
Ne'aj lovin Dios wo nt'a tjátjatsja yupj, 'üsüs pjac tjowelepj Dios po'ó, tjowelepj tjuwi'in̈ Dios lal.<pb/>


text:
Dios jas tjejyama Jesucristo nosis nt'a jis capj la p'acj judiopan. Papel niná nin vele püna tapatja jis lá, Jesucristo ne yupj sin popa p'iyá, püs naya tüpü'ü jupj. David popa watsja jupj. Abraham popa watsja. 


text:
<pb/>Abraham Isaac popay waytsja.<pb/>Isaac Jacob popay waytsja.<pb/>Jacob Judá popay waytsja, Judá jüpülücpan jis popay watsja.<pb/> 


text:
Judá Fares popay waytsja, Zara popay watsja jupj. Tamar yupj sejamay waytsja.<pb/>Fares Esrom popay waytsja.<pb/>Esrom Aram popay waytsja.<pb/> 


text:
Aram Aminadab popay waytsja.<pb/>Aminadab Naasón popay waytsja.<pb/>Naasón Salmón popay waytsja.<pb/> 


text:
Salmón Booz popay waytsja. Booz jamay Rahab lotsja.<pb/>Booz Obed popay waytsja. Obed jamay Rut lotsja.<pb/>Obed Isaí popay waytsja.<pb/> 


text:
Isaí David popay waytsja. David jépatsja jupj Israel mo'ó püná. David Salomón popay waytsja. Salomón jamay Urías jats'om waytsja jupj.<pb/> 


text:
Ezequías Manasés popay waytsja.<pb/>Manasés Amón popay waytsja.<pb/>Amón Josías popay waytsja.<pb/> 


text:
Josías Jeconías popay waytsja, Jeconías jüpülücpan jis papay watsja jupj. Josías tüpü'ü na, Babilonia mo'o tapatja tjiquil, la tapalan yupj israelpan jis lal. Jis tsupapj, tjaman Babilonia nt'a. 


text:
<pb/>Babilonia nt'a tsupapj tjil na, p'a wa sin popa jis tepyala.<pb/>Jeconías Salatiel popay waytsja.<pb/>Salatiel Zorobabel popay waytsja.<pb/> 


text:
Zorobabel Abiud popay waytsja.<pb/>Abiud Eliaquim popay waytsja.<pb/>Eliaquim Azor popay waytsja.<pb/> 


text:
Jacob José popay waytsja. José niná María voyum waytsja. María Jesús jamaytsja. Jesús, Cristo ló wa jupj; Dios tjevele ca jas majamas jupj, gente jis capj la p'acj, mpes nin ló jupj. 


text:
<pb/>Nin jis latsja püna tapatja, Jesucristo ne yupj sin popa p'iyá, püs naya tüpü'ü jupj. Pjü way jis lá sin pac na Abraham ló mpe David ló nt'a, catorce way yupj. Nin p'iyá, pjü way jis lá sin pac na David ló mpe israelpan Babilonia nt'a tsupapj tjil nas, catorce way yupj 'ots'ipj. Nin p'iyá, pjü way jis lá sin pac na yupj tjil na mpe Jesucristo ló nt'a, catorce wa yupj. Jesucristo tjac'. 


text:
<pb/>Jesucristo niná Yomen Dios jas tjejyamá qjuis capj la p'acj. Papel niná nin vele 'oyn nyuca tjemya'na Jesucristo nosis nt'a. Jamay María lotsja. Tsjücjüim na tjevéletsja José lal ca jupj lal mwayim. Custjay ma tjowaya p'in, way tsjicj já'asatsja jupj Dios Cjües mpes. P'a nequem jin tulucj tepyala jupj. 


text:
José ma jus nléyatsja tsjan mpes María way tepyala. Malala la tjiji jupj, jólatsja José. Mpes quelel véletsja María lal ma mwayim jupj lal. Jupj lal p'in quelel véletsja. Ma quelel véletsja la p'a jis lal María malala la tjiji. José 'üsüstsja Dios lal, ne nin. 


text:
Nasa quelel véletsja na niná María lal, Dios ángel pjaní lay tepyala José nt'a. José tjejyá na tjinyuca jupj. Ángel tjevele José lal: “José, David püna tüpü'ü popa p'iyá jipj. Po ma lecj meyan mwayim María lal. Dios Cjües mpes p'in way tsjicj tepyala jupj. Ma malala la tjiji. 


text:
Yom tsjicj ca ma'nus jupj, María, ne jipj ca ló nt'an, Jesús ló nsem. Jesús mpes ca Dios perdonar lis mijis israelpan, malala nyuca la tjajay, ne ma ca jis capj ntülüs yupj. Nin mpes ca nin ló nsem jupj”, nin tjevele ángel José lal. 


text:
<pb/>Nin tepyala ca pjü t'üc' mpalas Dios tjevele püná. Pajal püna Dios profeta pjaní tjevele ca nin mpalas. Tjevele:<pb/> 


text:
“Tsjücjüim way tsjicj ma'ajam, ca yom tsjicj ma'nus.<pb/>‘Emanuel’ ló ca nsem jupj.” Jupj ló cupj qjuis tin “Dios Cupj Qjuis Lal” velecj cupj. 


text:
<pb/>José jola tepyala na, nin la tjiji Dios ángel tjevele jinwá. Lal tjac' María jupj wo nt'a ne jupj jats'om tepyala jupj. 


text:
Custjay ma ne'aj tjemya'na jupj, María tsjicj tjemya'na nas. José tsjicj ló t'ya Jesús ló nsem, ángel tjijyü'ta jin.<pb/>


text:
Jesús tjemya'na Belén nt'a, Judea mpe se jütütj nt'a. Herodes jépatsja ne'aj Jesús tjemya'na na. Jupj nt'a tjiquil niyom magopan nepenowá, Jerusalén nt'a. Niyom nenem tjiquil tsiquin mpe, pajal campa mpe tjiquil yupj, la tapal tsjicj way. 


text:
Niyom tjowelepj jupj lal: —¿Ca'aj pü'ü tsjiquis, ca jepa püné nsem judiopan mpes? Ncupj nyucucj pjulacj pjaní jupj tjac' mpes. Nin mpes jus nlayecj tjemya'na quinam tsjiquis. Ne'aj tjinyucucj pjulacj, cupj pyatjaquecj nt'a, tsiquin mo'ó. Nin mpes tjiquilaca. Cupj quelel palá nipi'tjiquecj jupj wolap'a'á, qjuiyola jupj püné —nin tjowelepj niná noyomes. 


text:
<pb/>Herodes tjapjácatsja na niná, pajal jola tepyala jupj. Pajal yola tepyala wa pjü way Jerusalén mo'o tapatjá. 


text:
Mpes Herodes pjü jis lal tjevele 'a jis mulus sacerdote noypan, 'a jis mulus wa niyom Moisés popel sin 'yüsa lajay, israelpan sin popé. Herodes jis la tji'yüya ca'aj ca ma'nus Jepa Püné Dios tjevele ca jas majamas jis capj la p'acj judiopan. 


text:
Yupj tjowelepj jupj lal: —Belén mo'o patja nt'a ca ma'nus jupj, Judea mpe se jütütj nt'a. Nin tepyaca profeta:<pb/> 


text:
‘Belén nt'a, Judá püna tüpü'ü nt'a, pjaní way p'in patja ne'aj.<pb/>Mop'in Belén pajal tsjicj way tulucj Judea mo'o se jütütj jis lal.<pb/>Belén mpe jepa ca ncuwim.<pb/>Ca jis majamas jupj israelpan, yupj niná napj jyütütj.’ Nin tepyaca profeta, Dios Yom ca jas majamas mpes —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Nin tjowelepj Herodes lal, mpes seletsja Belén mo'o tjemya'na tsjiquis. Mpes Herodes tjevele ncul niyom tsiquin mpe tjiquil. Ma tjevele p'a lal nin la tjiji jupj. Herodes pajal jis la tji'yüya 'ona lay tepyala pjulacj, tsjicj mpes lay tepyala. 


text:
Yupj jupj wola tjowelepj na, jupj sin tjejyama yupj Belén mo'ó. Jis lal tjevele: —Lowa, pajal ca la mü'üyá tsjicj niná mpes. Jus tjunucú na, nawala tjowelé. Napj mis wa ca jupj nt'a, ca palá mpi'tjis jupj wolap'a'á —tjevele Herodes. Jupj li tsuwíletsja. Quelel 'yǘ'natsja tsjicj way. 


text:
<pb/>Noyomes tjil yupj Belén nt'a, Herodes tjevele mpes. Tjil na, pjulacj tjunuc niswá, 'in lacasana tjunuctsja p'in. Niswa lay tepyala tsjun popé. Nin p'iyatsja tsiquin mo'o tjunuc jin p'iyá. Pjulacj mwalá tjemeytsja yupj jis lal, nasa ne'as tjemey tsjicj tüpü'ü nt'a. Ne'aj tón̈catsja. 


text:
Ne'as tjil tsjicj wo nt'a, jupj tüpü'ü nt'a. Wama tjil, wosis mo'ó. Jus tjunuc tsjiquis jamay lal. Jamay María lotsja. Tjunuctsja na, tsjicj wolap'a'a palá nipi'tjin̈. Tjowelepj jupj pajal püné. Locopyaya jun tjocjol yupj jis caja, pje'á la tocoy jis la 'ayas tsjicj mpes. Oro tja'ayapj. Ts'ülüc' 'üsüs cjumsu la 'üm tja'ayapj wa. Mirra perfume mpes tja'ayapj wa. 


text:
Tjunuc tsjicj way yupj, mop'in ma tjil Herodes nt'a niswá. Yupj tjijinan̈ na püste na, Dios yupj jis lal tjevele ma polel jiltsja Herodes nt'a. Nin mpes tjil p'a jümücj nt'a, püna tapatja po'ó. José, María lal ts'üequenetsja Jesús lal. 


text:
<pb/>Niyom tjil na, Dios ángel pjaní lay tepyala José nt'a, jupj tjejyá na. Ángel tjevele jupj lal: “Jin ni'isa nts'equenem Egipto mo'ó tsjicj lal, jamay lal. Ne'aj mpü'üm, napj tjevelé nas ca ncuwim. Herodes tsjicj ca la mpalas la 'ünan”, tjevele jupj. 


text:
<pb/>Mpes José jas nisa, nin jawas püste p'iyá tjemey Egipto nt'a. Tjemey tsjicj lal, tsjicj jamay lal wa. 


text:
Ne'aj tüpǘ'ütsja Herodes tepe'e nas. Nin tepyala ca t'üc' mpalas qjuis Jepa Dios tjevelá püná. “Napj tjevelé natjam ca mim Egipto mpe”, tjevele Dios. Nin tjevele profeta jupj mpes. Herodes tsjictjacj pülücj jis tji'yü'na. 


text:
<pb/>Locopyaya Herodes jus nleya niyom tsiquin mpe ne'espan ma jiquiltsja. La tsawiltsja yupj. Pajal ts'i tji'ínatsja jupj. Mpes jis tjijyü'ta pjü jis la 'ünan niyom tsjictjacj Belén nt'a, Belén ne'aj p'in 'ots'ipj. Pjü niyom tsjictjacj año mat'e jis tjü'ünan. Más 'in tsjicj way pjü jis tjü'ünan wa yupj. Herodes jola tepyala tsjiquis año mat'e tya'a quinam, noyomes tsiquin mpe ne'espan tjowelepj mpes. Nin mpes nin la tjiji jupj. 


text:
“Tjepjyacan̈ la puyupj Ramá nt'a.<pb/>Ne'aj pajal yümücj la tupuyupj.<pb/>Raquel la tipiya watsja tsjictjacj mpes, locopyaya tapatjá.<pb/>Jupj ma quelel jo' pé'etsja, tsjictjacj tecya'lin̈ mpes.” Nin tjevele Jeremías. José niswa tjac' Israel nt'a Jesús lal. 


text:
<pb/>Herodes tepe'e na, Dios ángel niswa lay tepyala José lal, tjejyá na. José newa pǘ'ütsja Egipto mo'ó. Ángel tjevele jupj lal: 


text:
Locopyaya José wola tjoweleptsja Herodes jatjam Arquelao jepa tjá'asa quinam Judea mo'ó, popay tepe'e mpes. José lecj jéyatsja jupj mpes, ne ma quelel jámatsja ne'aj, jupj tjijyü'ta nt'a. Locopyaya Dios José lal tjevele niswá, tjejyá na. Tjevele ca ma mim Judea nt'a. Mpes José más 'in campa tjemey Judea mpe. Galilea nt'a tjemey, nin p'iyá Israel mpetsja jupj, Galilea. 


text:
Galilea nt'a tjemey, pjaní way p'in patja nt'a, lo püt'üs ne'aj. Nazaret lotsja ne'aj tapatja nt'a. Mpes nin tepyala profetapan tjowelepj püná. Tjowelepj: “Yom Dios jas tjejyamá Nazaret mpe 'esepj nsem jupj”.<pb/>


text:
Jesús newa tüpü'ü Nazaret po'ó, Juan el Bautista mwalá way véletsja na Dios mpes. Pülücj jis walap'a'a tjevele jupj. Judea nt'a wínetsja, wa cjuwá nt'a. 


text:
Jupj tjevéletsja: “'Aplijila t'as malala nyuca la tjüjí mpes. 'Üsüs la müjí quinam Dios jos jinwá. Quina ca nu müjü'tüs Dios”, tjevele jupj. 


text:
Pajal püna Isaías tjevele nin ca mveles jupj. Isaías profétatsja jupj püná. Ninana Isaías tjevele Juan po'ó:<pb/>“Yom niná wa cjuwá nt'a ca mim. Pajal ca quelel mveles gente jilal. Mpes yümücj ca mveles: ‘Qjuis Jepa Dios ca ncuwim. Nujola t'as ca nin la müjí quinam jupj jos jin. Malala nujola nun, jümücj la lu'ulú jinwá. Po ma malala nujola t'as quinam. 'Üsüs nujola t'as qjuis Jepa Dios jos jinwá’<br/>nin ca mveles jupj.” Isaías tjevele jupj ca nin mveles, ne t'üc' way Juan nin tjevele. 


text:
<pb/>Juan jas quip camello ts'üilin waytsja jupj. Col tsyú'patsja pjoloc' mpes. Ts'elel lyájatsja. Ts'as qjuisiyas mo'o píjisa watsja. Lovin nin tüpü'ü. 


text:
Gente pajal pülücj tjiquil jupj nt'a jis la pjac jupj tjevelá. Jerusalén mpe tjiquil wa, judiopan pülücj patja mpe. Pjü Judea mpe tjiquil wa, ne'aj judiopan pjaní pjaní patja nt'a. Tjiquil wa 'üsǘ püné la nt'a patja mpe, niná 'üsǘ Jordán ló. 


text:
Yupj tjiquil, tjowelepj jupj lal malala nyuca la tjajay. Niná tjowelepj na, Juan bautizar lis tjiji 'üsǘ mo'ó, niná 'üsǘ Jordán ló. 


text:
<pb/>Juan tjinyuca watsja fariseopan pülücj jiquiltsja, pülücj saduceopan tjiquil wa. Juan ma tepyónatsja yupj pajal 'aplijílatsja malala la tjajay mpes. Mpes jupj tjevele yupj jis lal: “Nun nin p'iyá latsj jinwá. Nun solejé Dios po ma jos gente malala lajay. Len̈ way ca jis capj ntülüs. Nin mpes tjuculá nun napj nt'a, napj ca bautizar la numejay. Nujola nin lojí mpes, jupj ma ca nucopj ntülüs. T'üc' tulucj. Dios selé nun newa ma quelel lojí jupj jos jinwá. 


text:
T'üc' way 'aplijila catsja nun malala la tjüjí, 'üsüs la cüjí quinam Dios jos jin. Najas la müjí nun niná. 


text:
Po ma nujola t'as nun pajal 'üsüs, nun judiopan mpes. Ma ca nujola nsem nun pajal 'üsüs way, nun Abraham püna tüpü'ü popa p'iyá mpes. T'üc' tulucj. Dios ca 'ücj la qjuijis niná pwen Abraham ts'uyupj ca mpalas. 


text:
Dios pajal len̈ way ca jis capj ntülüs malala lajay. Yupj ma 'üsüs way lajay, jupj ca jis capj ntülüs yupj pjü way. Yom jupj sine ma vyala jinwá ca la mijis Dios. Jupj sine ma vyala, jyo'o, 'awa mo'o ts'iyá. Nin ca la mijis Dios malala lajay jis lal”, nin tjevele Juan fariseopan jis lal, saduceopan jis lal wa. 


text:
<pb/>Juan tjevele wa: “Napj bautizar la nusejay 'üsǘ lal p'in. Napj nin lejay mpes, ca pjü jus nlayecj 'aplijila nun malala nyuca la tjüjí mpes. Jus nlayecj nasa quelel lojí Dios jos jinwá. P'a wa ca ncuwim más püné napj lal. Napj pajal tsjicj way jupj lal. Po 'üsüs napj lal napj tsji' lejay jupj mpes. Napj jupj caite jet' la p'in, 'ücj napj lal. Pajal 'üsüs ca la mijis jupj. Nun nepénowa quelel lojí Dios jos jinwá. Jupj ca nu ma'ayas Dios Cjües. Nun nepénowa newa ma quelel lojí Dios jos jinwá. Jupj ca nucopj ntülüs. 


text:
Len̈ way ca nin la mijis. Ca 'üsüs la mijis jupj 'amá nt'a, ma ca malala witjacj mpatjam ne'aj. Ca ne'aj mo'onsos 'üsüs witjacj, ma ca malala jis mpalas. Pjü malala ca mü'ümüs. Jupj 'yüma na, len̈ pjacj se wat'ata jupj 'owus”, nin tjevele Juan el Bautista yupj jis lal. Juan bautizar la tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús tjac' wa Juan nt'a. Jesús jostsja ca Juan bautizar la mijis jupj. Jesús tjac' Galilea mpe. Tjac' 'üsǘ nt'a, niná 'üsǘ Jordán ló, Juan tüpü'ü nt'a. 


text:
Juan ma quelel bautizar líjitsja jupj. Nin tjevele Jesús lal: —Más 'ücj jipj bautizar la nejay napj. Jipj más 'üsüs napj lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele Juan lal: —Najas ne jipj ca nin la mijin quinam. Más 'ücj pjü 'üsüs lijicj Dios jos jin. Mpes Juan tjevele 'ücj ca bautizar la mijis jupj. 


text:
<pb/>Bautizar la tjiji na, Jesús tjemey 'üsǘ mpe. Tjemey na 'üsǘ mpe, len̈ way tsjun po'o tsjicj way la tücüeme, jun cjol tepyala. Jupj tjinyuca Dios Cjües palavin tjac'. Sipipj jinwá justa tjac' jupj Jesús nt'a. Jesús copá nt'a tjac'. Ma tjemey nepé. 


text:
Tsjun po'o nepé vele pjactsja: “Niná napj Natjam. Pajal quelel lejay jupj. Pajal 'üsüs najas jupj mpes.”<pb/>


text:
Jesús bautizar tepyala na, campa 'in tjemey, wa cjuwá nt'a, jusapj p'in. Dios Cjües jostsja mpes tjemey jupj. Ne'aj jámatsja nt'a, diablo quelel malala véletsja jupj lal, la nuc ncu malala la mijis jupj. 


text:
Jaw cuarenta, püste cuarenta Jesús laja sectsja tjuwine ne'aj. Tecyawaja ts'ac' cuarenta na, vecj pé'etsja jupj. 


text:
Diablo lovin jostsja Jesús malala la mijis. Diablo lovin malala vele gente jis lal, jos malala nyuca lajay. Jupj tjac' Jesús nt'a, tjevele: —Jipj Dios Jatjam p'iyá, 'ücj ca müjü'tün niná pe ca ve mpalas, ne nin ca nsem. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji diablo tjevele jin. Jesús Dios Popel velá tjevele p'in. —Dios Popel vele: ‘Gente ma ca mpatjam ve mpes p'in. Pjü way Dios tjevelá mpes ca mpatjam yupj’ —tjevele. 


text:
<pb/>Locopyaya diablo malala la tjiji, tjemyana Jesús Jerusalén mo'ó, Dios wo ton̈ca nt'a. Ne'aj Dios wo casapa tjijyünsa jupj. Pajal campányatsja ne'aj. 


text:
Diablo tjevele Jesús lal: —Jipj Dios Jatjam p'in, palá ntolo quepé. Dios Popel vele:<pb/>‘Dios ca jis müjü'tüs jupj angelpan, ca mya jamacj jipj.<pb/>Jis mas mpes ca mya ma'nucj,<br/>ne ca ma mpojom jipj, pe lal. Ma ca malala mya palas’ —nin tjevele diablú. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji diablo tjevele jin. Nin p'in tjevele jupj lal: —Dios Popel tjevele wa: ‘Jipj ma ca malala la mijin ma jola jinwá, la nuc ncu jipj Jepa Dios ca cyapj mp'a'sas’ —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Diablo niswa malala la tjiji Jesús lal. Lal tjemey joc' campanya nt'a. Ne'aj la tjiji Jesús 'ücj tjinyuca pjü nt'a nosis mo'ó. La tjiji tjinyuca wa pjü 'üsüs way jatatj. 


text:
Diablo tjevele jupj lal: —Napj nawalap'a'a ca palá mpi'tjim, ca mvelen napj pajal püné. Niná la tjejay na, napj ca pjü niná mya 'a müjü'tün. 


text:
<pb/>Jesús ma la tjiji jupj jostsja jinwá. Tjevele: —Satanás, jutja jipj. Dios Popel vele: ‘Dios jepa más püné pjü jilal. Nujola tapalas jupj p'in püné. Ma nin nujola nsem la p'a p'in püné Dios jinwá. Dios jos jin la müjí la p'in.’ 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, diablo tjemey. Tjemey na, angelpan tjiquil, cus tjap'acj Jesús. Jesús tjemey Galilea mo'ó. Jupj tjevele ne'aj patja jis lal. 


text:
<pb/>Jesús wola tjowelepj Juan ntji'lin̈, cawilta mo'o tjo'onsopj jupj, jepa tjevele mpes. Niná jus nleya na, Jesús tjemey Galilea mo'ó niswá, cámpatsja 'in. 


text:
Ne'as tjemey na, ma tüpü'ü Nazaret nt'a, püna tüpü'ü nt'a. Tjemey nepé quinam, Capernaum nt'a tjemey, pülücj patja nt'a. Ne'aj p'intsja 'üsǘ la nt'a, Zabulón lotsja ne'aj pajal püna. Neftalí ló watsja ne'aj pajal püna. 


text:
Jesús tjemey ne'aj ca t'üc' cüpalas Isaías tjevele Dios mpes püná. Isaías profétatsja jupj. Ninana jupj tjevelá:<pb/> 


text:
“Pülücj patja ne'aj Zabulón nt'a.<pb/>Pülücj patja wa Neftalí nt'a.<pb/>Jümücj 'üsǘ püné nt'a, yupj patja nt'a culupwen nipj jama jümücj niná.<pb/>'Üsǘ la nt'a patja, niná 'üsǘ Jordán ló.<pb/>Ne'aj Galilea ló, judiopan tulucj patja nt'a.<pb/> 


text:
Yupj ma sa nuctsja Dios. Quina pajal 'üsüs sin tji'yüsa Dios mpes.<pb/>Tecya'lin̈ jinwatsja yupj yas nam, ma topon mpes. Malala lajaytsja.<pb/>Quina 'ücj sin 'yüsa Dios tjevele jin.” Nin tjevele Isaías ca nin mpalas ne'aj. 


text:
<pb/>Nin tepyala jupj tjevele jin. Jesús ne'as tjemey na Capernaum nt'a, jupj véletsja Dios po'ó pülücj jis walap'a'á, ne'aj tapatja sin popé. Véletsja: “'Aplijila t'as malala nyuca la tjüjí. 'Üsüs la müjí quinam Dios jos jinwá. 'Üsüs way quinam Dios ca müjü'tüs. Jepa jupj. Len̈ way ca müjü'tüs nosis nt'a”, nin tjevele Jesús yupj jis lal. Jesús niyom yulupjana jis lal tjevele ca ncul, cus ncon̈cocj. 


text:
<pb/>Jesús tjuwínetsja 'üsǘ la nt'a. Niná 'üsǘ Galilea lotsja. Ne'aj wínetsja na, niyom mat'e yus tjinyuca. Pjaní wa Simón lotsja. Jupj ló watsja Pedro. P'a wa Andrés lotsja. Jupj Simón tsüípetsja. Yupj jis ataraya la ts'i 'üsǘ mo'ó. Cjul pje'á la coytsja. Lovin nin lajaytsja, tapatja yupj. 


text:
Jesús tjevele yupj jis lal: “Ncapj ncon̈có nun. Napj ca nusin 'yüsa la mejay 'ücj la veles p'a jilal Dios mpes. Nin mpes ca nepénowa cus ncon̈cocj wa jupj”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Tsjicj way tjil na, Jesús tjinyuca la p'a wa niyom mat'e. Pjaní wa Jacobo lotsja. Ma'ajapj Juan lotsja. Juan Jacobo tsüípetsja. Zebedeo jatjampan waytsja yupj. Játjatsja yupj jis barco mo'ó, yupj jis papay lal. Jis ataraya 'ücj lajaytsja. Jesús jis la tjemyona ncul yupj, ca cus ncon̈cocj. 


text:
Len̈ way tjil Jesús lal. Barco tüpüntüpj tjil. Tjil jis papay mpe. Jesús sin tji'yüsa lis tjiji Galilea mo'ó. Jis tji'yü'sa lis tjiji wa malala jisas. 


text:
<pb/>Jesús tjuwínetsja jun ta'á Galilea mo'ó. Newa sin 'yüsa la síjitsja judiopan. Wosis judiopan 'a jis tjimyula nt'a sin tji'yüsa lis tjiji jupj lovin. Pülücj jis walap'a'a tjevele pajal 'üsüs tepyala Dios mpes. Tjevele quina ca müjü'tüs Dios yupj jis lal. Jupj jis tji'yü'sa la tjiji wa pjü malala jisas ne'aj. Jis tji'yü'sa la tjiji wa pajal sin napnapj witjacj. 


text:
Nin mpes yupj tjowelepj Jesús pajal 'üsüstsja. Campa nepé tapatja tjepjyacan̈ watsja Jesús po'ó. Pjü Siria mo'o tapatja pjyacan̈ watsja jupj po'ó. Mpes yupj jis tucuman wa malala jisas yupj sin popé Jesús nt'a. Nepénowa pasal nepé vyájatsja. Nepénowa lapanenpan jatjatsja yupj jisas mo'ó. Nepénowa yun jyu'ya jin lajaytsja. Nepénowa ma polel 'yutanan̈tsja. Pjü way Jesús jis tji'yü'sa lis tjiji. 


text:
Pajal pülücj tjiquil jupj nt'a. Cus tocon̈ wa jupj tjemey nt'a. Pülücj way tjiquil Galilea mpe, Decápolis mpe 'ots'ipj, Jerusalén mpe 'ots'ipj, Judea mpe 'ots'ipj. Tjiquil wa 'üsǘ na'aj po'ó patja mpe, 'üsǘ Jordán ló.<pb/>


text:
Jesús pje'á tón̈catsja. Jupj tjinyuca gente pajal pülücj tjiquil, 'a jis tjimyula jupj nt'a. Nin mpes tucuc' popa viyá tjemey, tsjicj way p'in. 'Etjele jupj, ca sin 'yüsa la mijis. Jupj nt'a tjiquil watsja jupj discipulopan. Quelel pjyacan̈tsja jupj tjevele mpes. 


text:
“Nun po jisas ca Dios nucopj mp'a'sas, pajal 'ücj nujisas nsem nun. Dios nun jis Jepa quinam, niná nujostsja mpes.<pb/> 


text:
Nun nujola nun tsjictjacj way p'in, pajal 'ücj nujisas nsem wa nun. Nosis nun nuts'a'á ca nsem, nin nujola mpes.<pb/> 


text:
Nun pajal quelel 'üsüs lojí Dios jos jin, pajal 'ücj nujisas nsem wa nun. Dios ca nucopj mp'a'sas ca 'üsüs la müjí, nujisas jinwá.<pb/> 


text:
Nun quelel jis capj mp'a'sá la p'a wa, malala se palá na, pajal 'ücj nujisas nsem wa nun. Jupj ca nucopj mp'a'sas wa nun.<pb/> 


text:
Nun nepénowa pjaní p'in quelel lojí. Nun quelel lojí Dios jos jin. Nin mpes ca 'ücj nujisas nsem nun. Nun ca jus nucú Dios.<pb/> 


text:
Nun tsji' lojí, la p'a wa ca perdonar lis mijicj yupj yuwá, pajal 'ücj nujisas nsem wa nun. Dios ca mveles nun jupj jatjampan, jucucuspan.<pb/> 


text:
La p'a wa malala lajay nun jilal, nun 'üsüs lojí mpes Dios jos jin, pajal 'ücj nujisas nsem wa nun. Dios nun jis Jepa quinam. 


text:
<pb/>”La p'a wa malala javelepj nun jis lal nun ncapj con̈có mpes, pajal 'ücj nujisas nsem. La p'a wa malala lajay nun jis lal, nun ncapj con̈có mpes, 'ücj nujisas nsem wa. La p'a wa la tsuwil nun po'ó ncapj con̈có mpes, 'ücj nujisas nsem. 


text:
'Ücj nujisas t'as nin tepyala mpes. Po 'üsüs ca nu ma'ayas Dios tsjun po'ó, 'üsüs la tjüjí mpes. T'üc' way niná. Nin p'iyá nu tepyala nun, profetapan püna tapatja jis tepyala jin p'iyá. Dios ma jisas malala la tjajay wa yupj jis lal”, nin tjevele Jesús. Nosis casá patja ca nucucj Dios ts'uyupan 'üsüs lajay. Nin mpes ca jus nlayecj Dios 'üsüs. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: “Nun sal jinwá nosis casá, nun ncapj con̈có mpes. Sal mpes ts'ucú pisis, ma malala mpalas, ma mojo jupj. Nin tulucj sal ma wüjü na. Sal ma wüjü na, ma polel wüjü lajay jupj. 'Üsüs tulucj jupj. Na'aj la ts'i p'in, ca casá majatsjacj gentas. Nin p'iyá nun jis lal, mpes sal 'üsüs jinwá t'as nun. 


text:
<pb/>”Nun ncapj con̈có, nun jaw jinwá nosis casa'á. Nun mpes la p'a wa ca sin mü'üsüs Dios mpes. Pülücj patja tucuc' pacá nt'a, ma polel pjya'len̈. Yupj patja nt'a 'ücj la nuc. Nin p'iyá, la p'a wa januc wa nun lojí jin. 


text:
'Iyó su müjǘ na, ma jun t'o'nó quiliyú lal. 'Üsüs way nt'a p'in ca mpüntǘ, 'iyó jaw ca pjü nucucj jis wa nt'a. Nin p'iyá jaw jinwá ca nsem nun, nosis casá patja jis lal. 


text:
Nun jaw jinwá ncapj con̈có mpes. Nun lojí Dios jos jinwá, nun jaw jinwá la p'a jis lal. Nin la müjí Dios jos. Nin mpes ca la p'a wa nucucj nun 'üsüs lojí. Ca 'üsüs mvelecj Dios po'ó. Jupj nun jis Papay tsjun po'ó”, nin tjevele jupj, Jesucristá. Dios ts'uyupj ca 'üsüs la mijicj. Ma ca niswa malala la mijicj. 


text:
<pb/>Niná Jesús tjevele wa yupj jis lal, neven po'o 'a jis tjimyula na: “Pajal püna Moisés tjevele judiopan jis lal Dios tjijyü'tá. P'a wa profetapan tjowelepj wa Dios jostsja mpes. Newa nin ca nsem yupj tjowelepj jinwá. P'a casá velé tulucj. Nusin tjü'üsüs niná. Napj lejay pjü ca mpalas yupj tjowelepj jinwá. 


text:
Dios lovin ca müjü'tüs niná p'iyá, püna tjijyü'ta jin p'iyá. Nin ca nsem tsjun po'o jala p'in, nosis jala p'in. Pjü ca mpalas jupj tjijyü'ta jinwá. Niná t'üc' way. 


text:
T'üc' tulucj 'ücj ma lojí pjü way Dios tjijyü'tá. Nun pjaní way p'in ma lojí Dios tjijyü'tá, malala nin. Nun la p'a wa sin 'yüsa lojí wa 'ücj ma lajay niná, malala pajal. Niná sin 'yüsa lajay tsjictjacj way p'in ca nsem yupj Dios jyü'ta nt'a. Nun pjü way lojí Dios tjijyü'ta jinwá, po 'üsüs way niná. Nun la p'a wa sin 'yüsa lojí ca pjü la mijicj Dios jyü'ta jin, 'üsüs way niná. Niná sin 'yüsa lajay, ca noypan nsem Dios jyü'ta nt'a. 


text:
Moisés popel sin 'yüsa lajay ma pjü way lajay Dios jos jinwá. Fariseopan ma pjü way lajay Dios jos jinwá. Ma yupj jinwá la müjí. 'Üsüs la müjí la p'in Dios jos jin. Nun yupj jinwá lojí, ma nun jis Jepa nsem Dios lovin. 


text:
<pb/>”Pajal püna Moisés tjijyü'ta: ‘Ca ma jis mü'ü'nacj la p'a’. Nun la p'a 'ü'ná, jepapan ca nucopj ntülücj, ca nu mü'ü'nacj ca nun. Püna tapatja salejeptsja niná Moisés tjijyü'tá. Nun solejé wa niná. 


text:
Mop'in napj najas más 'üsüs la müjí püna tapatja jis lal. Dios jos 'üsüs ca la müjí. Jos wa 'üsüs nujola nun. Mpes napj nin velé niná: nun ts'u 'inyá p'a jis lal, jepa 'ücj ca nucopj ntülüs. Nun welé wa p'a lal: ‘Jey c'a jipj’, judiopan jis jepapan 'ücj nucopj ntülücj nin tjowelé mpes. Nun welé p'a lal: ‘Malala jipj pajal’, Dios 'ücj ca nucopj ntülüs 'awa püné nt'a. 


text:
<pb/>”Nin mpes ma malala la müjí la p'a lal. Nun malala la tjüjí na p'a lal, la tjomoná jupj ca perdonar la numijis nun. Nun ma 'ücj la tjüjí na p'in, ma polel t'emel la 'ayas Dios mpes. Nasa quelel 'oyá Dios mpes ca nacj, Dios wo mo'ó. Quelel 'oyá na, nujola pyala nun malala la tjüjí p'a lal. 


text:
Ma ca ma'ayá Dios mpes quinam. Niná nujola tepyala na, lowa jupj nt'a, püna malala la tjüjí nt'a. Tjowelé nujisas jupj ca perdonar la numijis. Tjowelé nujisas nun jupj jomicapan ca nsem quinam. Niná la tjüjí na 'ücj lowú Dios wo nt'a, t'emel nu la 'ayas”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús sin tji'yüsa lis tjiji wa más 'ücj po 'in len̈ way ca nlaca ca la monacj ca p'a perdonar la qjuis mijis, ncupj malala la tjijicj. Ninana Jesús tjevelá: “Nun jis enemigo quelel t'ya mveles nun mpes lay nt'a ca nacj. Nin quelel liji jupj, len̈ way lowa jupj nt'a. La moná ca perdonar la numijis. Nun malala la tjüjí jupj juts'a'á, nun ca p'a wa seyasa ma'ayá jupj, malala la tjüjí mpes. Nun ma lojí niná, nun jis enemigo ca mim jepa já'asa nt'a, ca mveles nun malala la tjüjí. Nin mpes ca jepa nucopj ntülüs. Jepa ca mveles jupj auxiliar lal cawilta mo'o ca nu wama manus. 


text:
Jepa ma wa ca nusin majamas ma pjü way jaylacj la tjüjí jupj la tjemyona mpes. Pjü way jaylacj la müjí nun. Niná t'üc' way”, tjevele Jesús. Pjü way mpes sin tji'yüsa lis tjiji ca Dios qjuis capj ntülüs, ma le monacj la p'a ca perdonar la qjuis mijicj cupj malala lis tjijicj na. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa niná: “Tsjay püna tjüjütütsja niyom ma ca ne'aj ma'nucj sejats'om tulucj. Tjüjütütj nequem ma ca mal jis voyum tulucj jis lal. Nun solejé niná. 


text:
Napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay jis lal. Dios jos 'üsüs lojí. Jos wa 'üsüs way nujola nujos mo'ó. Yom quepj si nucú ne jos jupj, malala niná Dios lal. Jupj quelel malala líjitsja, malala wa, jupj niná t'üc' la tjiji jin p'iyá. 


text:
<pb/>”Po ma malala la müjí nun. Nun nucú mpes p'in quelel malala lojí, po ma tjunucú niná. Nujun tulucj jinwá nujola t'as nun, nujun t'ü, na'aj la ts'i jinwá. Malala lajay ca mal 'awa püné nt'a, mpem ne'aj. Más 'ücj nujun tulucj, ne ma ca mpem nup'üy pjü 'awa püné nt'a. 


text:
Nun quelel malala lojí nun numos li'inyampe mpes, ma la müjí. Nujola t'as numos cjuwá jinwá, numos t'ü, na'aj la ts'i jinwá. Malala lajay ca mal 'awa püné nt'a, mpem ne'aj. Más 'ücj numos cjuwá ne ma ca mpem nup'üy pjü 'awa püné nt'a. 


text:
<pb/>”Püna javeleptsja: ‘Yom quelel se jamá jats'om, ca papel ma'ayas jupj. Papel ca mveles niná jupj jats'om tulucj quinam.’ 


text:
Nin la tjajaytsja püná. Napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay lal. Ma najas nun sejats'om so jamá. Jets'om la p'a yom lal wine, nin mpes p'in 'ücj se jam jupj. Yom se jamá jats'om, jats'om la p'a lal ca mwayis ca nacj. Jupj la p'a voyum nta'as, mop'in nin, Dios ca ma voyum lal wine mveles jupj. Nin p'iyá yom lal. P'a yom jats'om lal woya, Dios ca ma jats'om ne'aj mya'na mveles jupj. Malala lajay p'in Dios lal. 


text:
<pb/>”Nun solejé wa püna tjüjütütj püna tapatja jis lal ma la ntsawilicj. ‘T'üc' la müjí pjü way nun tjowelé Dios lal. Jupj nun jis Jepa Püné’, nin tjüjütütj yupj. 


text:
Napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay lal. T'üc' tjowelé lovin. Po ma jurar la müjí. Ma wa jurar la müjí tsjun po'ó mpes. 'Ücj tulucj lu tsuwilí niná welé mpes. Dios p'in jyü'ta tsjun po'ó. 


text:
Ma wa jurar la müjí nosis mpes. 'Ücj tulucj lu tsuwilí niná welé mpes. Dios jyü'ta wa nosis nt'a. Ma wa jurar la müjí Jerusalén mpes. Ne'aj pülücj patja nt'a Dios Jepa Püné. 


text:
Ma wa jurar la müjí nun sey pjucj mpes. 'Ücj tulucj lu tsuwilí niná welé mpes. Nun ma ca polel la müjí nun jis ts'il pjaní pje, nun jis ts'il pjaní te. 


text:
<pb/>”Püna javelepj watsja niná: la p'a malala la tjiji nun lal, 'ücj wa malala lojí jupj lal. ‘Malala liji jun la p'a lal, 'ücj wa malala la mijis wa jupj jun. La p'a wis 'yula, 'ücj wa lu 'ul jupj wis’, nin javeleptsja yupj püná. Nun solejé niná. 


text:
Mop'in napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay lal. Jis ma'ayá la p'a ca malala la mijicj nun jis lal. La p'a wa nupjocj po'o tyüla li'inyampe po'ó, nun ca ma'ayá nancupwepe tyüla wa. 


text:
Jipj enemigo quelel t'ya vele jipj mpes ca nacj. Jos wa jepa ca la monas jin quip wampa, jipj la tjejay mpes. Tje'yaya jipj enemigo jin quip wampa. Tje'yaya wa jin quip pje'apa. 


text:
La p'a wa nun lal la mon na, jis ma'ayá wa. La p'a wa jisas nun prestar lojí, ma ca mvelé ca ma ma'ayá. Ninana napj najas. 


text:
<pb/>”Püna javelepj watsja: ‘Jipj ca quelel lis mijin ne'aj patjá. Ma ca jyas nsem jipj enemigopan.’ Nun solejé wa niná tjowelepj. 


text:
Mop'in napj najas más 'üsüs lojí püna la tjajay lal. Najas nun quelel lis müjí nun jis enemigopan. La p'a malala lajay na nun jis lal, Dios lal la tjomoná nun yupj mpes. La tjomoná jupj ca jis capj mp'a'sas. 


text:
Nun niná lojí na, Nupopay Dios jinwá lojí. Jupj jatjampan nun, jucucuspan nun. Jupj nun jis Papay tsjun po'ó. Jupj pajal 'üsüs liji pjü jis lal. Jupj liji jyawca lots'ac'. Jyawca wa malalapan mpes. Jyawca wa 'üsüspan mpes. Jüwǘ jive mpes se 'aya Dios 'üsüspan mpes, malalapan mpes wa se 'aya jüwüs. 


text:
La p'a quelel la nusejay nun, mpes nun quelel la sojí wa yupj. Yupj ma quelel la nusejay nun, nun ma wa quelel la sojí yupj. Dios ma ca mveles nun 'üsüs way lojí nun nin lojí mpes. Malala lajay ne nin p'iyá lajay. 


text:
Nun 'üsüs way welé nun sejamicapan jis lal ca nacj. Ma quelel 'üsüs welé p'a wa jis lal ca nacj. Nun nin p'iyá lojí, nun más 'üsüs tulucj p'a jis lal. Ne nin p'iyá lajay Dios ma japon. 


text:
Jesús tjevele wa yupj jis lal: “Nepénowa jisas la p'a wa yola yupj 'üsüs. Nin mpes 'üsüs lajay la p'a jis la nuc. 'In tjajama ma la müjí niná. Niná lojí na, nun Nupopay tsjun po'o ma ca mveles nun 'üsüs la tjüjí. 


text:
Nin mpes najas ma mvelé nun p'a lal nun t'emel 'oyá t'emel cjuwá. T'emel 'oyá na, lyájasa jinwá la müjí. Nepénowa jisas pjü way jus nlayecj yupj 'üsüs lajay, mpes pjü jis walap'a'á ja'ayapj, judiopan 'a si mulú nt'a, jümücj nt'a 'ots'ipj. Jisas la p'a wa ca mvelecj yupj 'üsüs. Yupj ma t'üc' way quelel lajay t'emel cjuwá. T'üc' way gente p'in javelepj yupj 'üsüs. Dios ma ca nin mveles. 


text:
Ma ca nin la müjí nun. Nun 'oyá na cjuwá jilal, lyájasa jinwá ma'ayá. Ma pjaní lal tjowelé nun 'oyá. 


text:
La p'a wa ma ca jus nlayecj nun tja'ayá. Nupopay Dios p'in ca nucus. Jupj pjü way nyuca nun ma welé. Jupj ca mveles nun pajal 'üsüs way la tjüjí. 


text:
<pb/>”Nepénowa javelepj Dios lal, newa nin ma lajay Dios jos jinwá. Jisas la p'a januc yupj Dios lal javelepj. Nin mpes jyünsünün̈ judiopan 'a si mulú nt'a, pülücj jil nt'a jyünsünün̈ wa, ne'aj javelepj Dios lal. Niná nin lajay, ma t'üc' way 'üsüs. Napj t'üc' way velé. Gente p'in ca mvelecj yupj 'üsüs. Dios lovin ma ca mveles yupj 'üsüs. Nun Dios lal welé na, ma ca la müjí yupj lajay jinwá. 


text:
Nun Dios lal welé na, ma ca p'a lal mvelé jupj lal ca mvelé. Wama lowa nun jis wa mo'ó. Jun t'o'nó jun vilicj. Nun jis wa mo'ó ca mvelé Nupopay Dios lal, la p'a ma januc nt'a. Nupopay pjü nyuca nun pjü lojí la p'a wa ma januc nt'a. Jupj ca mveles nun pajal 'üsüs way la tjüjí nun. 


text:
<pb/>”Judiopan tulucj ma sin 'yüsa Dios po'ó. Yupj javelepj Dios lal, ma 'üsüs way yola jinwá javelepj. Nin mpes nin p'iyá pajal pülücj javelepj Dios lal. Yupj yola pajal la pülücj javelepj mpes, Dios ca mpjacam. Po ma tjowelé yupj jinwá, nun Dios lal welé na. 


text:
Ninana jin p'iyá tjowelé nun:<pb/>‘Qjuis Papay, tsjun po'o püt'.<pb/>Po qjuisas pjü ca mvelecj jipj pajal 'üsüs. Jipj p'in 'üsüs pjü jis lal.<pb/> 


text:
Qjuisas len̈ way Jepa nsem jipj pjü jis lal.<pb/>Tsjun po'o patja lajay jipj jyas jinwá.<pb/>Qjuisas wa ca nin nsem nosis casá.<pb/> 


text:
Malala nyuca la tjijicj, qjuisas perdonar la qjuesejay.<pb/>Nin p'iyá perdonar lis tjijicj la p'a, malala la qjuis tjajay cupj.<pb/> 


text:
Qjuis capj tjep'ya'sa wa ma ca quelel malala la mijicj.<pb/>Qjuis capj tjep'ya'sa diablo ma ca malala la qjuis mijis.<pb/>Jipj p'in Jepa. Jipj pajal püné. 'Üsüs way p'in la veles jipj 'üsüs. Nin ca nsem lovin. Qjuisas ca nin nsem.’ ” Nin tjevele Jesús, cupj ca nin mvelecj Dios lal. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa: “Nun ca perdonar la müjí la p'a, yupj malala la tjajay na nun jis lal. Nin mpes 'üsüs la veles niná Dios lal. Nun perdonar lojí yupj, Nupopay Dios ca perdonar la mijis wa nun malala la tjüjí. 


text:
Nun ma quelel perdonar lojí yupj, Nupopay Dios ma ca perdonar la nu mijis wa nun”, nin tjevele Jesús. Jesús niswa tjevele cupj ca 'üsüs la mijicj Dios mpes. Ma ca qjuisas la p'a ca nucucj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa niná: “Nepénowa ma jalá neneyawá, Dios lal quelel javelepj mpes. Newa ma lajay Dios jos jinwá. Yupj jisas la p'a ca jus nlayecj yupj ma jalá. Jisas wa la p'a yola yupj 'üsüs, ma jalá mpes. Nin mpes ma 'yas'ün̈, ma wa sey jacjoy. Niná p'in lajay, ma 'üsüs way yupj. Napj t'üc' way velé. Gente p'in ca mvelecj yupj 'üsüs way. Dios lovin ma ca mveles yupj 'üsüs way. Po ma la müjí yupj lajay jinwá. Nun ma lojá na, po ma nuwola je nu tapalas nun. 


text:
La p'a ma ca jus nlayecj nun ma lojá. Nupopay Dios p'in ca jus nlayes. Jupj pjü way nyuca la p'a ma januc. Jupj ca nucus nun nin la tjüjí lyájasa way jin, ca mveles nun pajal 'üsüs la tjüjí”, nin tjevele Jesús. Dios p'in nujos nsem. Ma nujos nsem t'emel. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa niná yupj jis lal: “Ma nujisas nsem pülücj nta'á nosis casá. Nun to'á nosis casá calatsa nlajas ca nacj. 'Ücj wa la majas. Pequepan ca jun ncjoltsecj, ca wama mal la pecj ca nacj. 


text:
Nin mpes más 'ücj 'üsüs lojí nun jis t'emel lal, Dios jos jinwá. Niná lojí, ca pajal pülücj nta'á Dios pü'ü nt'a. Ne'aj ma jalá calatsas. Ne'aj ma ca majas. Ne'aj ma wama jil ne'aj la pecj. 


text:
<pb/>”Nun jis jun jaw jinwá nun jis p'üy mpes. Nun jis jun 'üsüs, jas tüpwes 'üsüs way nucú. Nin p'iyá nun nusin 'yüsa na Dios mpes. 


text:
Nun jis jun malala, jas tüpwes ma nucú. Pajal te ton̈ca p'in, ma nucú mpes. Nin p'iyá nun ma nusin 'yüsa na Dios mpes. 


text:
<pb/>”Nun ma polel lojí Dios jyü'ta jinwá, nun pajal t'emel nujos. Nin p'iyá mozo ma polel tsji' liji niyom mat'e mpes nin jawas p'in. Mozo ma ca quelel t'üc' la mijis jupj patrón pjaní tjijyü'ta jinwá. Ma'ajapj tjijyü'ta jin ca quelel la mijis ca nacj. Nenéyawa ca cus ncon̈cos mwalá way p'in. Ma ca jos ma'ajapj. Nin p'iyá nun ma polel pajal nin nujola t'emel mpes, Dios mpes tsji' lojí na. 


text:
<pb/>”Nin mpes nin velé, po ma pajal nin nujola t'as tsjan ca nlajá, tsjan ca müsiqué wa 'ücj la püt'üs. Po ma pajal nin nujola t'as tsjan nusin nqui'pá nun jis pülül, nusin 'yawa. Dios la tjiji nu la püt'üs. Jupj ca nu ma'ayas wa nu la las. Dios la tjiji nun jis p'üy. Jupj nu ma'ayas wa ca pülül. 


text:
Tjunucú tsipyaya. Yupj ma jasin. Velan̈ ma jacutj. Ma jat' ja'onsopj chiquero mo'ó. Dios se 'aya jis la las. Jupj Nupopay tsjun po'ó. Nin mpes solejé Dios ca nu ma'ayas wa nujos jin. Nun más 'üsüs way tsipyaya jilal. 


text:
<pb/>”¿Tsjan mpes pajal nujola nupülül mpes? Tjunucú wa ts'utus witjacj. 'Üsüs way yustapj lejen̈, si t'ünǘ wa. Yupj ma tsji' lajay. Ma wa sa lul. 


text:
Newa nin, tsjutsj ts'ituju más 'üsüs yustapj Salomón jas quip lal. Salomón jepa püné waytsja. Jas quip pülücj jaylactsja. 'Üsüs justa jas tücüi'pe. 


text:
Nin mpes nin velé, po ma nin nujola t'as. Ma ca mvelé: ¿Tsjan ca nlajacj? ¿Tsjan ca müsiquecj? ¿Tsjan mpes ca qjuisin nqui'pacj? 


text:
Dios ma jisas nin yola 'oyn nyuca cüta'acj pjü way yupj jisas. Po ma yupj jinwá nujos t'as. Nupopay Dios selé nujisas niná. 


text:
Ninana p'in nujos t'as: nujos t'as nun ca nin la müjí Dios jyü'tá. Nujos t'as ca pjü mponé jupj lal. Nujos t'as ca 'üsüs way la müjí jupj jos jin. Nin lojí, Dios ca nu ma'ayas wa pjü way nun nujos. 


text:
Nin mpes po ma nujola t'as tsjan ca mpalas yayá. Yaya tjejyawca na 'ücj ca nin jele. Yacjaj malala pyala mpes p'in ca nin jele yacjaj. Ma nujola nsem p'a jawasa pyalá”, nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús tjevele wa: “Po ma tjowelé la p'a malala. Nun welé wa la p'a malala, Dios ca mveles wa malala nun. 


text:
Nin ca nsem, nun la p'a po'o welé jinwá, nin jinwá ca mveles Dios nun po'ó. Nun nujola jin p'iyá, nin p'in ca mveles Dios nun jis lal ncu t'üc' la tjüjí niná. 


text:
<pb/>”¿Tsjan pjucj jele jetjam malala liji, ma nin jele más malala lejay jipj jupj lal? Nin p'iyá niná tsjan tsjicj way jetjam junma tjeyaca nyuc; yo püné jipj jinma tjeyaca ma nyuc. 


text:
Jetjam lal velen: ‘Natjam, ca ma'ayan tsjan tsjicj way jinma tjeyaca pje'á li ts'i’. Jipj ma nyuc yo püné jipj jin mo'ó. Nin p'iyá lejay jipj. 


text:
Jipj pajal malala, niná nin lejay na. Jipj malala wa, la p'a malala jinwá. Mya 'üsüs ca jipj. Po ma malala la mijin quinam, püna la tjejay jinwá. Niná la tjejay na, ca jus nlayen 'oyn nyuca ca cus mp'a'san la p'a wa”, nin tjevele jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele nepénowa la pjüts'ünpan Dios lal. Tjevele cupj ma ca mvelecj yupj jis lal Dios tjevelá. Ma wa ca nin mvelecj ts'a 'inpan jis lal. Yupj tsjiyó jinwá, tjevele. Malana jinwá yupj, tjevele jupj. Nun 'üsüs welé na, la mpjüts'ünücj ca la p'in. Pajal ts'i mi'inacj ca nun tjowelé mpes, tjevele Jesús. Newa la moná Dios lal. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa: “Newa la moná Dios lal nun, ne jupj ca nu ma'ayas nun la tjomoná. Ma len̈ way nusé 'aya, newa la moná, ne jupj ca nu ma'ayas nun la tjomoná. Nun nujos Dios ca nucopj mp'a'sas, newa la moná Dios lal. Newa lo moná na, jupj ca nin la mijis. 


text:
Nun lo moná Dios lal, nin ca nt'anqué. Nun lovin p'in lo moná, jupj ca nu ma'ayas. Nun newa lo moná Dios ca nucopj mp'a'sas, jupj ca nin la mijis nun mpes. 


text:
Nunpan malalapan, mop'in solejé 'oyn nyuca 'üsüs jis ma'ayá nun sin popa tsjictjacj. Nun jis Papay tsjun po'ó, 'üsüs way jupj, malala tulucj. Nin mpes ca jus nlayé jupj ca ma'ayas 'üsüs p'in, jupj lal la mon mpes. 


text:
<pb/>”Nujisas ca la p'a 'üsüs la mijicj nun mpes. Lovin niná p'iyá la müjí yupj mpes. Ninana Moisés püna tepyaca. Niná profetapan püna tapac wa ncupj ca nin la mijicj”, nin tjevele Jesús. 'In tjajama ca la müjí Dios jos jin. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa yupj jis lal: “Nin p'in la müjí napj velé jinwá. Niná napj velé jun vilicj la'í way jinwá, 'ücj la winin la püt'üs Dios lal. Costa tulucj 'awa püné nt'a la winin. Jun vilicj la püné jinwá ne'aj la winin. Jümücj pajal la püné jinwá. Pülücj jil ne'aj, pajal malala se palá nt'a. 


text:
Nin tulucj Dios lal patja mpes. Jun vilicj tsjicj way jinwá ne'aj la winin, Dios lal la püt'üs. Jümücj la'í way jinwá. Pjaní way p'in jus nlayecj 'oyn nyuca la mijicj, mpatjam Dios lal.” Ca 'ücj wa jus nlayé pjacj liji Dios jos jinwá. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa niná: “'In tjajama. Nepénowa la tsuwil. Yupj javelepj Dios mpes javelepj. Dios mpes javelepj tulucj nepenowá. 'Üsüs jin javelepj yupj ca nacj, Dios po'o japon jinwá. Malala p'in yupj. Nun nuts'a'á jisas la p'in. Ts'isin̈ yupj pajal, coyote jinwá. 


text:
Nun 'ücj wa jus nlayé ncu t'üc' way javelepj Dios mpes. Yupj lajay mpes ca jus nlayé. Nun nucú na wolas velan̈, nun jus nlayé ncu 'ücj lo las jupj wolas. Nun solejé jül ma 'anpüpj vyala. Tunun mwicj ma higo vyala jupj. 


text:
Jupj wolas 'ücj lo las, lovin nin p'iyá 'üsüs jupj. Jupj wolas ma polel lo las, lovin nin p'iyá malala jupj. 


text:
Jupj wolas 'ücj lo las, ma ca wolas malala mvalas. Jupj wolas malala, ma ca nepénowa 'ücj lo las mvalas jupj. 


text:
Nin p'iyá niná noyomes jis lal. Nun 'ücj wa ca nucú, ca jus nlayé ncu t'üc' way javelepj Dios mpes. Yupj lajay mpes p'in ca jus nlayé. 


text:
<pb/>”Javelepj mpes p'in ma solejé ncu 'üsüs yupj. Nepénowa javelepj napj yupj jis Jepa Püné —tjevele jupj—. Newa nin, Dios yupj jis Jepa tulucj. Dios jos jin lajay, yupj p'in Dios si jütüta popa se palá. Dios napj Mpapay tsjun po'ó. 


text:
Ts'ac' p'a wa napj ca mvelé pjacj 'üsüs, ca mvelé wa pjacj malala. Nin jawas ca pülücj way mvelecj napj lal: ‘Jipj p'iyá cupj qjuis Jepa. Cupj jipj mpes tsji' la tjijicj. Tjevelecj Dios mpes jipj jyas jinwá. Tjijyü'tücj tjil lapanenpan gente jisas mpe. Pajal 'üsüs la tjijicj wa, gente p'in ma polel lajay jinwá. Ninana la tjijicj la p'a ca nucucj, ca sin mü'üsüs Dios pajal püné. Pjü way la tjijicj jipj mpes.’ Nin ca mvelecj nepenowá. Newa ma la tjajay Dios jos jinwá. 


text:
Mpes nin javelepj na, napj tülü way ca mvelé yupj jis lal: ‘Nun lovin ma ncapj tocon̈có. Lowa napj mpe. Nun pjü way malala nyuca lojí.’ Nin ca mvelé yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Nepénowa tjepjyacan̈ napj tjevelé, ne nin lajay napj tjevelé jin. Yom 'üsüs jas tjijyünsa wosis jin p'iyá yupj. 'Üsüs p'in jólatsja jupj. Pajal campwila tsjomis tyoca mwalá way p'in, pwen já'asa na tyoca nas. 


text:
T'üc' wo jas tjijyünsa na, pajal püné tjive. 'Üsǘ püné t'yüna wa. Pajal yümücj way jas tjelyapjünǘ lüpjǘ 'ots'ipj jupj wo nt'a. Newa ma tyüla wosis, tsjomis campwila ton̈ca mpes, pwen já'asa nas. Nin p'iyá napj jyütütj jinwá lajay jis lal. Newa ca 'ücj mpatjam yupj. 


text:
Nin tulucj la p'a jis lal. Yupj tjepjyacan̈ watsja napj tjevelé. Mop'in ma la tjajay napj tjevelé jin. P'a yom wo jas tjijyünsa jinwá yupj. Ma jola jintsja, mpes jupj ma tyoca tsjomis. 'Amá casá jas tjijyünsa jupj la p'in. 


text:
T'üc' wo jas tjijyünsa na, pajal yümücj tjive. 'Üsǘ t'yüna. Pajal lüpjǘ jas tjelyapjünǘ watsja ne'aj, jupj wo nt'a. Mpes tyüla wa wosis. Pajal yümücj pjac tyüla. Nin p'iyá ca malala jis mpalas yupj”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús tecyawaja tjevele quinam jupj quelel véletsja. Jupj tjevele tjepjyacan̈ yólatsja jupj pajal 'üsüs sin tji'yüsa lis tjiji. 


text:
Jesús tecyawaja sin 'yüsa lis tjiji na, tucuc' mpe palavin tjac'. Pajal pülücj jupj cjüil tjil. Quelel jiltsja Jesús lal. 


text:
Yom pjaní Jesús nt'a tjac'. Tüic' jin tjá'asa Jesús wolap'a'á. Malala jostsja pajal. Jupj jüp'üy pajal tjamájatsja lovin. Palá tinca jüp'üy popé. Jupj tjevele Jesús lal: —Nejepa, jipj polel ni 'ü'sa lejay. Jipj jyas na ca nin nsem. 


text:
<pb/>Mpes Jesús pjwel la tepyacta, po la tje'yot'a yom malala jos. Tjevele: —Najas. 'I tjü'ü'süs quinam. Ninana tjevele na, len̈ way tji'yü'sa niná yomen. Jüp'üy 'üsüs way tepyala jupj. 


text:
Yom tji'yü'sa na, Jesús tjevele jupj lal: —Po ma tjevele la p'a lal quinam jipj 'i tjü'ü'sa. Jutja sacerdote nt'a. Ca jis nucus. Jupj ca la mpalas ncu malala lo nuc p'yüy po'ó. Ca mveles 'üsüs quinam. Niná la tjejay na, Dios mpes ma'ayan, jipj 'i tjü'ü'sa mpes. Pajal püna Moisés tjijyü'ta tsjan ca ma'ayacj, jis p'üy jis tji'yü'sa na. Jupj tjijyü'ta jin ca la mijin. Pjü la tjejay na, la p'a ca jus nlayecj jipj t'üc' way 'i tjü'ü'sa quinam —nin tjevele Jesús. Jesús cus tjep'ya'sa wa israelpan popa tulucj. 


text:
<pb/>Capernaum nt'a tjemey Jesús. Ne'as tjemey na, jepa militar tjac' jupj nt'a. Jepa militar israelpan popa tuluctsja. Militar romano waytsja. Jépatsja jupj niyom cien jis lal. Jupj tjac' na, la tjemyona Jesús lal jupj ca mü'ü'süs la mijis jupj jomozo. 


text:
<pb/>Jepa militar tjevele Jesús lal: —Pajal 'üsüs way jipj. Napj 'üsüs tulucj. Más 'ücj ma nawá mo'o cuy jipj. Más 'ücj jipj ca müjü'tün ca mü'ü'süs jupj la p'in. Napj selé jipj nin la tjejay na, ca mü'ü'süs jupj. 


text:
Napj selé jipj 'ücj jyütütj. Nin p'iyá napj nejepa ni jütüta. Napj lejay jupj vele jin. Napj jyütütj wa niyom militar pajal pülücj. Pjaní lal velé jutja, mpes jama jupj. P'a lal velé was, mpes jac'. Namozo lal velé nin la mijis, mpes nin liji jupj —nin tjevele jepa militar. 


text:
<pb/>Jesús nin tjapjaca na, jupj jólatsja pajal 'üsüs tjevele jepa militar. Mpes Jesús tjevele jupj cjüil tjil jis lal: —Pajal 'üsüs pyona jupj, jupj ne israelpan popa tulucj. Newa ma tjinyuc Israel mpe 'esepj pajal tepyona jupj jinwá. 


text:
Pülücj israelpan tulucj ca mpatjam wa Dios jyü'ta nt'a. Pjü jun ta'á mpe ca ncul. Ca majatjum, ca nlajacj Abraham lal, Isaac lal wa, Jacob lal wa. T'üc' way nin ca nsem. 


text:
Dios jostsja pjü israelpan ca ne'aj mpatjam jupj jyü'ta nt'a, mop'in ma ca ne'aj mpatjam nepenowá. Israelpan pülücj ca pje'á lis ncoyes pajal püste nt'a. Ne'aj ca pajal la mpuyucj. Jis wis ca jas nqui'licj pajal nepé vyaja mpes —nin tjevele Jesús israelpan mpes. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa jepa militar lal: —'Ücj la winin quinam. Jipj tepyon jinwá ca nsem. Jesús nin tjevele na, tji'yǘ'satsja jepa militar jomozo. Jesús pajal pülücj jis tji'yü'sa lis tjiji malala jisas. 


text:
<pb/>Pedro wo nt'a tjemey Jesús. Jesús wama tjemey jupj wo mo'ó, jus tjinyuca Pedro pwisam. Pǘ'ütsja jupj, malala jostsja mpes. Si 'áwatsja jupj. 


text:
Jesús jupj mos po la tje'yot'a. Po la tje'yot'a na, tji'yü'sa jupj. Len̈ way jas tjijyünsa. Tje'yaya Jesús la las. 'Üsüs tji'yü'sa quinam. 


text:
<pb/>T'yaja na, la p'a wa malala jisas tucuman Jesús nt'a. Lapanenpan pátjatsja yupj jisas mo'ó. Jupj pje'á sin tjejyama lapanenpan. Tjil yupj jupj tjevele mpes p'in. Pjü malala jisas jis tji'yü'sa lis tjiji. 


text:
Nin la tjiji mpes, t'üc' la tjiji Isaías tjevelá pajal püna. Isaías profétatsja jupj. Dios mpes tjevele. Niná Isaías tjevelá Jesús mpes: “Jupj qjuis tji'yü'sa la qjuis tjiji cupj, malala qjuisastsja mpes. Jupj p'iyá 'aplijílatsja cupj 'aplijílatsja mpes.” Jesús tjevele 'onin la qjuijim cus la con̈ jupj. 


text:
<pb/>Jesús yus tjinyuca pajal pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a. Mpes jupj discipulopan jis tjijyü'ta ca mal 'üsǘ na'aj po'ó. 


text:
Custjay ma tjil na, yom p'a wa tjac' Jesús nt'a. Moisés popel sin 'yüsa lajay pópatsja jupj. Jupj tjevele Jesús lal: —Gente sin 'yüsa lejay jipj. Napj ca cyapj ncon̈ jun ta'á jipj quelel jay nt'a. 


text:
<pb/>Jesús tjevele costa way cus la con̈ jupj. Tjevele: —Gato selván yupj jis jomwen jul jinan̈, tsipyaya yupj jis tsintsil jatatj wa. Nin tulucj napj lal. Napj nawá cjuwá. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>P'a wa yom Jesús discípulo watsja. Jupj tjevele Jesús lal jupj quelel se cón̈catsja jupj p'a jyawca na. —Ntje'aya la nuc mpa'is mpapay p'in. Tepe'e na, ca cyapj ncon̈ —tjevele jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjevele ma polel li nucú cus la con̈. Tjevele: —Ncapj tecyon̈ca quinam. La p'a wa 'ücj 'amá jis la toc jis pülücj tepe'e na. Yupj p'iyá tecya'lin̈ jinwá, yupj Dios lal ma japon mpes —tjevele Jesús. Jesús tjijyü'ta lüpjǘ, 'üsǘ püné 'ots'ipj. 


text:
<pb/>Jesús barco mo'o wama tjemey. Jupj discipulopan wama tjil wa. 'Üsǘ na'aj po'o jil watsja yupj. Pajal la pünetsja 'üsǘ, pajal campwila watsja. 


text:
Len̈ way pajal jas tjelyapjünǘ lüpjüs 'üsǘ püné nt'a. 'Üsǘ pajal la tjepjetpjets'é. 'Üsǘ barco wama tjemey, quelel pít'atsja barcas. Jesús nasa tjejyá. Newa tjejyatsja jupj. 


text:
Mpes jupj discipulopan jupj nt'a tjil, jas tiquilquil, ne jola tepyala. Tjowelepj: —Qjuis capj tjep'ya'sa, qjuis Jepa. Qjuis qjues nt'ancam. 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —'Ots'ots' way p'in poné nun napj lal. ¿Tsjan mpes locj jeyá? —tjevele. Jas nisa jupj. Cus tjeve'le lüpjǘ, cus tjeve'le wa 'üsǘ. Mpes lüpjǘ 'üt'ün nasa tepyala. 'Üsǘ 'üt'ün nasa wa. 


text:
Niyom yólatsja jupj pajal 'üsüs la tjiji, pajal püné jupj. Yuwá tjowelepj: “¡T'üc' way yom niná pasal püné way! 'Ücj si jütüta lüpjǘ, 'üsǘ 'ots'ipj, ne nin lajay wa jupj jyü'ta jin.” Jesús pje'á sin tjejyama lapanenpan. 


text:
<pb/>Ne'as tjemey 'üsǘ na'aj po'ó. Jesús tjemey nt'a Gadara lotsja. Ne'as tjemey na, niyom mat'e tjiquil la nyüjüsün̈ jupj. Panteón mpe tjiquil yupj ne'aj. Janucun waytsja yupj, nin p'in lapanenpan jisas mo'o tapatja yupj. Pajal ts'a 'intsja yupj, mpes la p'a wa ma polel jiltsja ne'aj, yupj tjelyawun̈ nt'a. 


text:
Yupj Jesús jus tjunuc na, pajal yümücj la tupuyupj: —¿Tsjan mpes tjacuy quinam cupj nt'a? Jipj Dios Jatjam. ¿Ncu ca malala la qjuis mijin? Nin jawas jyawca tulucj nin la mijin mpes —nin tjowelepj yupj Jesús lal. 


text:
Lapanenpan pajal la tjomon Jesús lal: —Jipj ca müjü'tün ca nlaca ncupj ca nacj. Qjuisas jyütütj ca nlaca malana jisas mo'ó. 


text:
<pb/>Jesús tjevele lapanenpan jis lal: —Lowa nepé. Mpes pje'á tjil niyom jisas mpe. Malana jisas mo'o tjil. Jisas mo'o tjil na, malana pjü ts'equenen̈ neven palavin, 'üsǘ püné mo'o tjil yupj. Jis qjues t'anca, tecya'lin̈ pjü. 


text:
<pb/>Niyom malana jajamapj tjunuc nin tepyalá, ts'equenen̈ yupj pülücj patja nt'a. Pjü tjowelepj Jesús la tjijá. Niyom po'o tjowelepj wa, yupj ne lapanenpan jisas mo'o tapatja püna p'in. 


text:
Mpes pjü way tjiquil la nyüjüsün̈ Jesús. Pues pjü way pülücj patja mpe tjiquil. Jus tjunuc na, pajal la tjomon Jesús lal jupj ca mim yupj mpe.<pb/>


text:
Ne'as tjemey na, niyom nepenowá tjiquil jupj nt'a. Malala jos tucuman hamaca lal. Malala jos ma polel 'utanatsja. Yupj topon Jesús 'ücj la qjuijis lo 'ü'süs jupj. Jesús jus nleya yupj topon, ne jupj tjevele malala jos lal: —Ma nin jele t'as. Jin tjiyocj wa ca nsem. Napj perdonar la 'ejay malala la tjejay Dios lal. Ma nin nola quinam. 


text:
<pb/>Ne'aj játjatsja noyomes Moisés popel sin 'yüsa lajay. Yupj ma jisastsja Jesús tjevelá. Yupj yólatsja Jesús tjevele pajal malala. Dios p'in 'ücj nin vele, yólatsja. 


text:
Jesús seletsja nin yólatsja yupj. Jupj tjevele yupj jis lal: —¿Tsjan mpes pajal malala nyuca nujola nun? 


text:
Napj 'ücj velé: ‘Napj perdonar la 'ejay jipj malala la tjejay Dios lal’. Napj 'ücj wa velé: ‘Jin tjijyünsa, mim’. ¿Cana más 'in costa la veles? 


text:
Nin p'iyá ca mvelé wa malala jos lal, mpes nun ca jus nlayé napj 'ücj perdonar lejay nosis nt'a. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá —nin tjevele Jesús. Jupj tjevele wa malala jos lal: —Jin tjijyünsa. Jipj hamaca nt'ya, nt'an. Ca mim wya nt'a. 


text:
Pülücj way tjunuc niná nin tepyalá. Tjunuc na pajal 'üsüs yola tepyala Jesús la tjiji mpes. Nin mpes 'üsüs tjowelepj Dios po'ó. Dios tje'yaya yom pjaní 'ücj la tjiji niná, tjowelepj yupj. Jesús jostsja Mateo ca cus ncon̈cos jupj. 


text:
<pb/>Jesús tjemey nepé. Jupj jámatsja na, jupj tjinyuca yomen. Yom niná impuesto jaylacj t'e'éncatsja jepa mpes. Wa nt'a t'emel t'e'éncatsja nt'a já'asatsja jupj. Niná yom Mateo lotsja jupj. Jesús tjevele jupj lal: “Ncapj tecyon̈ca jipj. Najas ncapj cyon̈ lovin.” Len̈ way jas tjijyünsa Mateo, cus tecyon̈ca jupj. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús Mateo wo nt'a já'asatsja. Ne'aj lyájatsja t'awaná jupj discipulopan jis lal. Ne'aj tjiquil wa, tjalá watsja niyom pülücj. Nepénowa impuesto jata'epj tapatja Mateo jinwá. Yupj pequen̈tsja püna p'in. P'a witjacj ma t'üc' la tjajay Moisés popel tjijyü'ta jinwá. 


text:
Fariseopan tjunuc Jesús já'asatsja yupj jis lal, lyaja watsja yupj jis lal. Mpes yupj jis la tjü'üy Jesús discipulopan jis lal: —¿Tsjan mpes lyaja nujepa impuesto jata'epj jis lal, malala lajay jis lal wa? 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca yupj jis la tjü'üy. Mpes jupj tjevele yupj jis lal jupj quelel se p'á'satsja malala lajay. Tjevele: —'Ücj jisas ma jisas la p'a si ts'ucú. Malala jisas p'in jisas niná. Napj si ts'uc jinwá lejay malala lajay jis lal, ne yupj ca cü'ü'süs quinam. 


text:
Nun ma nusin 'yüsa tsjan jos Dios. Dios tjevele jupj Popel mo'ó: ‘Napj najas la p'a quelel la sojí nun. Najas jis capj mp'a'sá la p'a wa. Niná lojí más 'üsüs Dios mpes 'oyá lal.’ Lowa nun, nusin tjü'üsüs tsjan mpes nin tjevele Dios. Napj niná nin lejay Dios jos jinwá. Napj tjacuwis la veles malala lajay jis lal. Napj velé yupj jis lal Dios jos yupj 'aplijila nsem malala nyuca la tjajay mpes. Dios jos 'üsüs la mijicj quinam jupj jos jinwá. La p'a wa 'üsüs lajay Dios jos jin. Niná napj ma velé yupj jis lal —nin tjevele Jesús. Jesús discipulopan p'a casá lajay püna tapatja jis lal. 


text:
<pb/>Locopyaya Juan discipulopan tjiquil Jesús nt'a. Juan bautizar liji watsja püná. Jupj discipulopan tjowelepj Jesús lal: —Nenéyawa ma lyajacj cupj, quelel velecj p'in Dios lal. Nin p'iyá fariseopan ma jalá wa neneyawá, quelel javelepj p'in Dios lal. ¿Tsjan mpes ma nin lajay jipj discipulopan, Dios lal la veles? 


text:
<pb/>Jesús tjevele jupj discipulopan ma nin lajaytsja custjay. P'a jyawca na ca nin la mijicj. Ninana tjevelá: —Nin jawas yom judío woya na, jupj jomicapan jiquil wa cus la con̈ jupj. Pajal 'ücj jisas jatja; ma la puyupj yupj. Nin p'iyá napj discipulopan jis lal. Napj yupj jis lal 'os. 'Ücj javelepj napj lal. Nin mpes 'ücj jisas jatja yupj. 'Ücj yupj jalá. P'a jyawca na, p'a casá ca nsem. La p'a ca ncul, ca ma tjililin̈. Len̈ ca nsem napj. Nin tepyala na, napj discipulopan ma ca nlajacj neneyawá, ca mvelecj p'in Dios lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa jupj lal japon ma polel nin p'iyá jis la jay püna tapatja la tjajay jinwá. —Nin p'iyá ma polel jul sa lul jis pülül pül pülül seyasa mpes —tjevele—. Nin lajay na, pülül seyasa la'í pyala. Mpes pülül pül way ca la ntsü'üm, ca püné way la jul nsem. 


text:
Nin p'iyá wa, judiopan uva 'üsǘ seyasa jatatj na. Uva 'üsǘ seyasa ma ca mo'o nt'ucj pjoloc' pül way mo'ó. Nin lajay niná, pjoloc' pül ca mpjoltem 'üsǘ myolca mpes. Tjopjolta na, uva 'üsǘ ca jus ncocom. Malala ca mpalas wa pjoloc'. Nin mpes ma lajay niná. Uva 'üsǘ seyasa jatatj na, pjoloc' seyasa mo'o ca nt'ucj. Nin mpes ma ca malala mpalas uva 'üsǘ, ma wa ca malala mpalas pjoloc' —nin tjevele Jesús. Jesús jas tjijyünsa tepe'á. Niswa tüpü'ü la tjiji jupj. Nin wa tji'yü'sa la tjiji wa quepj malala jos. 


text:
<pb/>Jesús newa véletsja na yupj jis lal, yom p'a wa tjac' yupj nt'a. Yom niná jepapan pópatsja judiopan 'a si mulú nt'a. Tjac' Jesús wolap'a'á, tüic' jin tón̈catsja. Yom niná tjevele: —Ncucus yas way tepe'e. Was nawá nt'a. Najas po la mo'ot'en ncucus, ca jupj mpü'üm. 


text:
Jiltsja na, quepj pjaní Jesús cjüil tjac'. Quepj niná po la tje'yot'a Jesús jas quip, tsjan po velan̈ mpes. Malala jostsja, ne nin la tjiji jupj. Año dóceya newa 'os tepyálatsja, ma tji'yü'sa. 


text:
Jupj po la tje'yot'a na, Jesús la nujuya, jus tjinyuca quepan. Tjevele jupj lal: —Ma nin jele t'as, Ncucus. Jipj tepyon napj polel 'i 'ü'sa lejay, nin mpes 'i tjü'ü'sa jipj. Jesús nin tjevele na, tji'yü'sa quepan. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús judiopan jis jepa wo nt'a tjemey, jupj jámatsja nt'a. Nasa pülücj 'a jis tjimyula jupj wo nt'a, jupj jucucus tepe'e mpes. Nepénowa jis flauta la tjupjus. Nepénowa pajal yümücj la tupuyupj. Jesús yus tjinyuca, 


text:
tjevele: —Lowa, nun pjü way. Tsjicj tepe'e tulucj. Tjejyá p'in. Jesús seletsja jupj ca 'yü'sa la mijis, mpes nin tjevele. Yupj ma topon. Tjuwi'in̈ p'in. 


text:
Jesús pjü pje'á sin tjejyama. Tjil na, tsjicj tüpü'ü nt'a tjemey, mos ntjüi'le jupj. Nin la tjiji na, jas tjijyünsa tepe'á. Nyucunutsja jupj quinam. 


text:
Ne'aj way tapatjá pjü jis wala tjowelepj ninana tepyalá. Mpes pjü ne'aj jus nlay Jesús la tjiji niná. Yun tulucj jis tji'yü'sa lis tjiji Jesús. 


text:
<pb/>Jesús judiopan jis jepa wo mpe tjemey quinam. Tjemey na, niyom mat'e cjüil tjil wa. Manas yun tuluctsja yupj. Yupj la tupuyupj: —Qjuis capj tjep'ya'sa. Jipj niná Yomen Dios jas tjejyama qjuis capj la p'acj. Jipj David popa p'iyá, locopyaya tüpüt' —nin tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús wama tjemey na, niyom yun tulucj wama tjil wa. Yupj tjiquil Jesús nt'a. Jupj jis la tji'yüya: —¿Ncu poné nun napj polel nu 'yü'sa lejay nuyun? —Nin pyonecj —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Len̈ way 'ücj januctsja yupj, jis tji'yü'sa. Locopyaya Jesús tülü way jis tjijyü'ta ma nin mvelecj 'oyn nyuca jis tji'yü'sa yupj. 


text:
Mop'in ma la tjajay Jesús tjevele jinwá. Tjil na, pjü jis lal tjowelepj niná Jesús la tjiji yupj mpes. Mpes pjü ne'aj way p'in tapatja, pjü tjepjyacan̈ niná tepyalá. Jesús tji'yü'sa la tjiji ma polel véletsja. 


text:
<pb/>Noyomes püna yun tuluctsja pje'á tjil na, la p'a wa noyomes tjiquil wa Jesús nt'a. Yom ma polel vele lal tjiquiltsja yupj. Lapanen pǘ'ütsja jupj jos mo'ó. Nin mpes ma polel véletsja. 


text:
Jesús pje'á jas tjejyama lapanen. Nin la tjiji na, 'ücj véletsja yomen. La p'a wa tjepjyacan̈ niná tepyalá. Tjepjyacan̈ na, yupj yólatsja Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Tjowelepj: “Lovin ma tjinyucuctsja niná Israel mo'ó”. 


text:
<pb/>Newa fariseopan ma 'üsüs tjowelepj Jesús po'ó. Yupj javeleptsja: “Lapanenpan jis jepa se p'a'sa Jesús. Nin mpes 'ücj pje'á sin jyama lapanenpan.” Jesús pajal jólatsja gente malala jis tepyala mpes. 


text:
<pb/>Jesús jun ta'á tjuwine Galilea mo'ó. Pjaní pjaní tjemey pülücj patja nt'a, pjaní way p'in patja nt'a 'ots'ipj. Jupj tjemey nt'a sin tji'yüsa lis tjiji lovin judiopan 'a jis tjimyula nt'a. Pjü jis wala tjevele pajal 'üsüs tepyala Dios mpes. Tjevele quina ca jis müjü'tüs Dios. La talata malala jos, jupj tji'yü'sa la tjiji wa. Pajal sin napnapj jin jisastsja jis tji'yü'sa lis tjiji wa pjü. 


text:
Jupj gente pülücj yus tjinyuca na, pajal jólatsja yupj mpes. Oveja yusapj jinwá yupj, jólatsja Jesús. Len̈tsja pjacj jis cüjamas. Lapj nyuca yólatsja yupj lovin. Ma polel jis capj tjep'ya'sa yupj p'iyá. 


text:
Mpes Jesús tjevele jupj discipulopan jis lal: “Pajal pülücj ma sa con̈ Dios custjay. 'Ücj wa Dios jatjampan jis la pal yupj. Pülücj velan̈ jinwá yupj napj lal. Mop'in namozopan pjaní way p'in, ca jis lal ncul pjü. 


text:
Mpes la tjomoná nun Dios lal mozopan pülücj ca sin majamas yupj nt'a. Jupj p'iyá jyü'ta jupj mozopan. La tjomoná pülücj jilal ca mvelecj yupj napj mpes. Nin mpes ca pülücj mponecj napj lal, ca Dios jatjampan jis mpalas”, tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús discipulopan dóceya jilal tjevele jis la cuwis. Jupj lis tjiji jupj apostolpan yupj. Tjevele ca p'a nt'a mal, ca tsji' la mijicj jupj mpes. Jupj jis tje'yaya 'ücj pje'á la nts'iyacj lapanenpan. Jis tje'yaya wa 'ücj jis mü'ü'süs la mijicj ca pjü malala jisas. Pjü sin napnapj witjacj, pjü 'ücj ca jis mü'ü'süs la mijicj wa. 


text:
<pb/>Ninana apostolpan jis lá: mwalá way Simón lotsja. Pedro ló watsja jupj. Jupj tsüipe Andrés apóstol watsja. Jacobo pjaní watsja. Jupj tsüipe Juan pjaní watsja. Yupj ne Zebedeo jatjampan. 


text:
Felipe apóstol watsja, Bartolomé pjaní watsja; Tomás pjaní watsja jupj. Mateo pjaní wa. Jupj impuesto jaylacj t'e'enca watsja püna. Jacobo apóstol watsja jupj, jupj ne Alfeo jatjam. Tadeo pjaní watsja jupj. 


text:
Simón p'a watsja. Simón le palánatsja jepa lal, jepa israelpan popa tulucj, ne nin. Nin mpes “Israel Mpes Jola” lotsja wa jupj. Judas Iscariote apóstol watsja. Jupj Jesús enemigo tepyala. Jis capj tjep'ya'sa Jesús enemigopan jis la tjilil jupj. 


text:
<pb/>Jesús sin tjejyama niyom nenem, tsji' lajay jupj mpes. Jupj jis lal tjevele wa 'oyn nyuca la mijicj tjil na. Ninana Jesús tjevele yupj jis lal: “Po ma nlawú judiopan tulucj nt'a —tjevele jupj—. Ma wa nlawú Samaria mo'o patja nt'a. 


text:
Cupj nepé nt'a nlawú p'in, israelpan nt'a p'in. Yupj ma sa con̈ Dios. Oveja len̈ jis tjevyala jinwá yupj. 


text:
Malala jisas jis mü'ü'süs lis müjí wa. Tecya'lin̈ sin müjünsǘ, ne yupj ca mpatjam. Jis mü'ü'süs lis müjí wa jis p'üy tjamaja. Pje'á sin majamá wa lapanenpan. Ma la moná nun lojí mpes. Nun ma jaylacj la tjüjí napj la tjejay nun mpes. Así 'üsüs la müjí wa la p'a mpes. Jaylacj tulucj 'ücj ca nsem.” 


text:
Jesús tjevele wa sin tjejyama jis lal: “Nun nasa lowú tsji' lojí napj mpes, ma ca nt'a nun p'a jawasa nujisas mpes. Ma t'emel t'o nun. 


text:
Po ma ve t'o, yacjaya nu lo las. Ma ca mát'eya nusin nqui'pá nlawú. Ma ca p'a wa nt'a p'a wa caite. Ma wa ca nt'a tjacjaj. Nun lowú nt'a, ne'aj nun ca 'üsüs la müjí yupj mpes. Mpes más 'ücj yupj nu ma'ayacj nujisas. 


text:
<pb/>”Nun pülücj patja nt'a ca nlawú neneyawá. Más 'in la' way patja nt'a ca nlawú neneyawá. Nun lowú nt'a, yom 'üsüs way ca la mpalá nun ne'aj. Jupj lal ca la moná ca jupj lal mpatjaqué. Ne'aj potjaqué na p'in pülücj way patja nt'a, lovin ca ne'aj mpatjaqué jupj wo nt'a. 


text:
Nun wama lowú na, niná yom wo mo'ó, tjowelé nujisas jupj wo nt'a patja ma yola nsem pjü mpes Dios 'üsüs la siji mpes. 


text:
Yupj 'üsüs jisas nsem nun napj mpes tsji' lojí ca nacj. Nin mpes nin ca nsem nun tjowelé jin p'iyá. Nepénowa nun lowú nt'a ma ca jisas nsem nun tsji' lojí napj mpes. Ma ca 'üsüs jis mpalas nun tjowelé mpes. Nun p'in 'üsüs mpatjaqué nun tjowelé jinwá. 


text:
<pb/>Nepénowa ma ca jisas nsem nun tjuculá. Ma ca jisas nsem nun welé napj mpes. Nenéyawa nin ca nsem wa pjaní nt'a. Nenéyawa nin ca nsem pülücj patja nt'a. Mpes lowa yupj mpe. Nun lowú na nepé, nun jis tsjom sin tjowowojó, ca palá ntüncüs pjüpjüs. Nin mpes ca sin 'yüsa lis müjí Dios ma japon jinwá yupj quinam. 


text:
Dios ca pajal jis capj ntülüs, malala lajay jis capj tyüla na. Más ca jis capj ntülüs yupj, Sodoma nt'a tapatja jis lal. Más ca jis capj ntülüs yupj, Gomorra nt'a tapatja jis lal. Nin ca la mijis Dios ne'aj patja jis lal, yupj ma quelel pjyacan̈tsja mpes. Niná t'üc' way”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús tjevele wa niná jupj sin tjejyama jis lal: “Napj p'iyá nusin jyam malala witjacj nt'a. Napj selé nun ma polel nucopj p'o'sá nun p'iyá, yupj malala lajay na nun jis lal. Nun oveja jinwá. Yupj pü'á jinwá. Pajal ts'a 'in yupj. Mpes 'üsüs tjajamá nun p'iyá latsj jinwá, mop'in nin, ca 'üsüs la müjí lovin sipipj jinwá. 


text:
'In tjajama gente jis lal. Nepénowa ca nu ntji'lin̈ nun. Ca nu manucj jepapan nt'a, nucopj la tül. Mo'o ca nsüpücj nun judiopan 'a si mulú nt'a. 


text:
Jepapan nt'a ca nu manucj nun ncapj con̈có mpes. Ne'aj p'in se jütütj nt'a ca nu manucj. Jepa noypan nt'a ca nu manucj wa. Nin lajay na, nun ca 'ücj mvelé yupj jis lal 'onin ne 'ücj potjaqué Dios lal napj mpes. Nin ca mvelé wa judiopan tulucj jis lal. 


text:
T'üc' way ca nu ntji'lin̈, ca nu manucj jepapan nt'a. Nin lajay na, po ma malala nyuca nujola t'as tsjan ca mvelé nun yupj jis lal. Dios Cjües ca nusin mü'üsüs la mijis tsjan ca mvelé nin tepyala na. 


text:
Nun ma ca cüwelé nun nujola jin. Nun welé na, Dios Cjües jos jin ca mvelé. Mpes nun welé na, Dios Cjües p'iyá ca mveles yupj jis lal. 


text:
<pb/>”Ne'aj patja nun jis enemigopan ca nsem neneyawá, nun ncapj con̈có mpes. Nepénowa malala ca mvelecj jis pülücpan sin po'ó, mpes jepapan ca jis mü'ü'nacj yupj jis pülücpan. Nepénowa ca malala mvelecj wa sejatjampan sin po'ó. Ca jisas wa nsem jis la 'ünan yupj. Nepénowa ca ts'i mi'inacj jis papay lal, sejamay lal wa. Ca malala mvelecj yupj sin po'ó jepapan jis lal. Mpes ca jis mü'ü'nacj jis papay, sejamay wa. Nin ca la mijicj ncapj jacon̈ jis lal. 


text:
Pjü ma ca jisas nsem nun, nun napj nats'a'á mpes. Po ma nin nujola t'as. Nun poné napj mpes lovin, nun ca 'ücj mpatjaqué Dios lal. 


text:
Malala la nusejay na jun pjaní nt'a, nun ca ts'üequenequé p'a nt'a. Nun ma ca jun ta'á tjalawú custjay israelpan patja nt'a, napj niswa tjacuwis na. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Niná t'üc' way. 


text:
<pb/>”Malala la ntjajay wa napj, ca nin wa la mijicj nun jis lal. Nun nusin tji'yüsa napj lal. Jupj jas tji'yüsa püné tulucj sin 'yüsa la siji lal. Nun tsji' lojí napj mpes. Mozopan noypan tulucj yupj jis jepa lal. 


text:
Mpes 'ücj nin la pal sin 'yüsa la siji lal, 'ücj wa nin p'iyá jis la pal sin 'yüsa jis lal. 'Ücj malala pyala jis jepa, 'ücj wa malala se palá jupj jomozopan. Malala tjowelepj napj nin po'ó. Tjowelepj napj p'iyá Beelzebú, jupj ne lapanenpan jis jepa. Nun napj mpülücpan. Mpes ca jus nlayé yupj más malala ca mvelecj nun po'ó napj lal tjowelepj lal. 


text:
<pb/>”Nin mpes nin velé: po ma locj tjeyá malala lajay jis lal. Tsjan cus tüpwijitj, tjapjalen, cus ncjoltses ca. Püna tjapjalen la p'a ca jus nucucj. 


text:
Napj velé nun jis lal la p'a wa ma pjyacan̈ nt'a. Ninana tjowelé pjü pjyacan̈ nt'a. Napj velé nun jis lal nusapj p'in. Ninana tjowelé pjü jis lal. 


text:
Ca nacj nepena ca quelel nu mü'ü'nacj nun, napj mpes welé mpes. Po ma locj tjeyá yupj jis lal. Lovin ma polel nu mü'ü'nacj nun jis qjues. Pjaní lal p'in locj tjeyá. Locj tjeyá Dios lal. Jupj 'ücj jis capj tyüla malala lajay 'awa püné nt'a. Ne'aj pjü malala se palá jis p'üy, jis qjues malala se palá wa. 


text:
<pb/>”Po ma locj tjeyá p'a mpes. Dios nusé jamá. Dios se jamá tsipyaya tsjictjacj. Tsipyaya ma ca palá nyacas, mpa'is, Dios ma jos na p'in. Tsipyaya pajal tsjictjacj. Tsipyaya mat'e, centavo pjaní jaylacj. Dios Nupopay. Más quelel la nusiji nun tsipyaya jis lal. 


text:
<pb/>”Nun welé la p'a jis lal nun ncapj con̈có, napj ca nin p'iyá mvelé wa Mpapay lal tsjun po'ó. Ca mvelé wa napj nucopj cyon̈. 


text:
Nun welé la p'a jis lal nun ma ncapj con̈có, napj ca nin p'iyá mvelé wa Mpapay lal tsjun po'ó. Ca mvelé wa napj ma nucopj cyon̈. Po ma locj tjeyá la p'a jis lal. 


text:
<pb/>”¿Ncu nujola napj lejay pjü way nin p'iyá yola nosis nt'a? Nin tulucj. Ma ca nin p'iyá yola napj mpes. Ca la mpa'nacj napj mpes. Nin ca mpalas napj tjacuwis mpes. 


text:
‘Niyom nepenowá ca ts'i mi'inacj jis papay lal, jis papay napj lal pyona mpes. Nequem nepenowá ca ts'i mi'inacj sejamay lal, sejamay napj lal pyona mpes. Nequem nepenowá ca ts'i mi'inacj jis pisam jis lal, jis pisam napj lal pyona mpes.’ Nin ca mpalas napj tjacuwis mpes. 


text:
<pb/>”Najas yupj más quelel la najay pjü jis lal. Pajal quelel lajay jis papay, sejamay, ne napj 'ots'ots' way p'in quelel la najay, ma polel ncapj jacon̈. Pajal quelel lajay sejatjampan, jis jucucuspan, napj 'ots'ots' way p'in quelel la najay, ma polel ncapj jacon̈. 


text:
Ma jisas malala se palá, ma wa polel ncapj jacon̈ yupj. Najas yupj nin p'iyá lajay napj lejay jinwá. 'Ücj napj lal malala ne palá. 'Ücj napj lal ni pü'í cruz po'ó. Yupj ma quelel lajay napj lejay jinwá, ma polel ncapj jacon̈. 


text:
Pajal nin yólatsja 'onin ne 'ücj mpatjam nosis nt'a, ma ca mpatjam Dios lal. Yupj pjü jatja tjil Dios mpes, 'ücj mpatjam Dios lal”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Niná Jesús tjevele wa sin tjejyama jis lal: “Nun ca nlawú quinam, ca mvelé napj mpes. Nun lowú nt'a, nepénowa 'ücj jisas nsem nun tjuculá mpes. 'Ücj jisas na nun tjuculá, t'üc' way 'ücj jisas wa napj mpes, napj p'iyá tjacuwis jinwá. 'Ücj jisas na napj mpes, t'üc' way 'ücj jisas wa nin tjejyama mpes, jupj p'iyá tjac' jinwá. 


text:
'Üsüs lajay na nun jis lal, Dios ca 'üsüs la mijis yupj mpes, nin lajay mpes. Nepénowa 'ücj jisas profetapan jiquil. Quelel pjyacan̈ profetapan javelepj Dios mpes. Nin mpes Dios ca 'üsüs la mijis yupj mpes, profetapan mpes liji jin p'iyá. Nepénowa 'ücj jisas yom 'üsüs jac'. 'Ücj jisas jupj 'üsüs liji Dios jos jinwá. Nin mpes Dios ca 'üsüs la mijis yupj mpes, yom 'üsüs mpes liji jin p'iyá. 


text:
Nepénowa 'üsüs lajay napj lal pyona lal, jupj napj discípulo mpes. Tsjicj jupj ca nacj, discípulo niná. 'Üsǘ tsjojose p'in ja'ayapj lo müs ca nacj. Nin lajay p'in, Dios ca 'üsüs la mijis yupj jis lal nin la tjajay mpes. T'üc' way niná”, nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Jesús t'üc' tjevele quinam discipulopan dóceya jis lal. Jupj sin 'yüsa la síjitsja 'oyn nyuca la mijicj. Jupj t'üc' tjevele na, tjil yupj. Jupj wine watsja jun ta'á Galilea mo'ó, pülücj 'a mulú patja nt'a. Jis walap'a'a tjevele Dios mpes, sin 'yüsa lis tjiji jupj. Jesús sin tji'yüsa lis tjiji jupj ninana Dios tjevele ca jas majamas. 


text:
<pb/>Juan tjá'asa cawilta mo'ó quinam. Jupj ne bautizar lis tjiji püná. Juan jas tji'yǘsatsja Jesucristo pajal 'üsüs way líjitsja. Mpes Juan sin tjejyama jupj discipulopan mát'eya Jesús nt'a, tjil la veles jupj lal. 


text:
Niná la tjü'üy yupj: —¿Ncu jipj ninana Dios tjevele ca jas majamas cupj nt'a? ¿Ncu p'a wa la nucum? 


text:
<pb/>(Yupj nasa tjunuc Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Nasa tjepjyacan̈ Jesús tjevelá.) Nin mpes Jesús tjevele yupj jis lal: —Lowa, tjowelé Juan lal nun tjapja'aqué napj nt'a, tjowelé nun tjunucú wa. 


text:
Yun tulucj 'ücj januc quinam. Ma polel jiltsja 'ücj lyawun̈ quinam. Jis p'üy tjamaja jis tji'yü'sa wa quinam. Jis pjat la topj 'ücj pjyacan̈ quinam. Tecya'lin̈ nepenowá sin tjüjünsüpj wa 'ücj jis la püt'üs quinam. Napj velé t'emel cjuwá jis lal Dios 'üsüs la tjiji yupj mpes. Pjü nin lejay napj, Dios tjevele jin. 


text:
<pb/>Tjil niyom nenem. Tjil na, Jesús tjevele Juan po'ó ne'aj tjatja jis lal. Tjevele pjacj ne jupj. Jesús jis la tji'yüya: “¿Tsjan mpes tjalawú nun Juan nt'a, jis wa cjuwá nt'a tüpü'ü na? ¿Tsjan mpes quelel su nucutsja jupj? ¿Ncu visyú si lapjüna jinwatsja jupj? ¿Ncu nenéyawa p'a casá jólatsja? Nin tulucj. 


text:
¿Tsjan mpes tjalawú jupj nt'a? ¿Tsjan quelel su nucutsja? ¿Ncu 'üsüs sa capyatsja? Nin tulucj. Jepa noypan sin quip 'üsüs way yustapj. Jis wa 'üsüs yustapj nt'a patja yupj. Juan nin tuluctsja. 


text:
Dios Popel tjevele Juan po'ó pajal püna. Dios tjevele Juan jupj jomozo. Tjevele ca jas majamas jupj, ne ca 'ücj la mijis napj ca ncuwis mpes. Tjevele Juan ca mveles napj mpes, mpes la p'a ca nus nucucj napj tjacuwis na. Nin tjevele Dios Juan mpes. 


text:
Juan más püné püna tapatja jis lal, quina patja jis lal wa. Nin p'in, Dios si jütüta sin popé más noypan yupj jupj lal. Nin p'iyá tsjictjacj Dios si jütüta sin popé: más noypan yupj jupj lal. 


text:
<pb/>”Juan el Bautista tjac', tjevele Dios mpes. Pajal pülücj way quelel pjyacan̈tsja jupj tjevelá. Po jisastsja Dios yupj jis Jepa nsem. Pajal la tjomon yupj ca 'ücj mpatjam jupj jyü'ta nt'a. Newa nin quinam. Nepénowa po jisas Dios yupj jis Jepa ca nsem, mpes nin ca nsem yupj jis lal. 


text:
Pjü profetapan tjowelepj Dios ca jis müjü'tüs pjü nosis casá patjá. Niná tapac Dios Popel mo'ó. Niná p'iyá tepyaca Moisés. Jupj tepyaca Dios tjijyü'ta püná. Juan locopyaya wa tjac'. 


text:
Profetapan tjowelepj wa jupj ncuwim. Elías ca ncuwim niswá, tjowelepj yupj. Elías profétatsja püna tüpü'á. Juan el Bautista niná profeta Elías jinwá. Nin p'iyá liji jupj, Elías la tjiji jinwá. Nun ma quelel poné niná ca nacj. 


text:
<pb/>Jupj tjevele wa: “¿'Oyn nyuca lajay quina patjá? Tsjictjacj jinwá yupj, pülücj 'a si mulú nt'a. Tsjictjacj nenem ts'a 'in la p'a tsjictjacj jis lal, la p'a ma quelel pjelan̈ yupj jis lal. Mpes yümücj javelepj la p'a jis lal: 


text:
‘Nun ma quelel pjwelequé fiesta lijicj jinwá. Ma wa quelel pjwelequé tyoquecj jinwá. Cupj flauta la tjipjyusacj. ¿Tsjan mpes ma tjüpjwelequé, fiesta nt'a lajay jinwá? Locopyaya pajal tülü way tjenejets'equecj. Pajal 'aplijila jinwá la tjijicj. ¿Tsjan mpes ma la tupuyú, nun sejamica tepe'e jinwá?’ Nin javelepj tsjictjacj pjelan̈ na. 


text:
Nin p'iyá javelepj quina patjá Juan lal, napj lal 'ots'ipj. Yupj ma jisastsja Juan el Bautista la tjijá. Jupj la pülücj ve ma tjelyaja. Lovin ma tjümü'ü uva 'üsǘ. Mpes yupj tjowelepj lapanen pǘ'ütsja jupj jos mo'ó. 


text:
Locopyaya napj tjacuwis. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ma lejay Juan liji jin. Ve lya napj. Uva 'üsǘ mü'üs napj. Newa nin, malala wa javelepj napj nin po'ó. Yupj javelepj pajal lya lovin. Javelepj 'üsǘ pajal mü'üs, ne maná. Javelepj impuesto jata'epj sejamica napj. Malala nyuca lajay sejamica napj, javelepj. Malala javelepj ncupj manas mpes. Yupj ma salejepj tsjan jisas yupj. Cupj cjay manas 'üsüs lijicj. 'Üsüs tepyala Juan la tjiji mpes. 'Üsüs wa tepyala napj la tjejay mpes. Nin mpes nun ca jus cülayé cupj qjuiyólatsja 'üsüs. Nin lovin 'üsüs lajay jis lal”, tjevele Jesús. Jesucristo jos pjü lajay Dios jos jin. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, tjevele wa malala la tjajay israelpan pülücj. Yupj patja nt'a pajal 'üsüs la tjiji jupj, yom p'in ma polel liji jinwá. Nin la tjiji sin la 'üsüs jis la jay Dios jas tjejyama jupj. Más pülücj 'üsüs la tjiji yupj nt'a la p'a nt'a jis lal. Newa 'aplijila tuluctsja yupj malala la tjajay mpes. Ma quelel 'üsüs lajaytsja Dios jos jin. Ninana Jesús véletsja yupj jis lal: 


text:
“Malala ca nu mpalas nun, Corazín mo'o potjaqué. Malala wa ca nu mpalas nun, Betsaida mo'o potjaqué. Pajal nola nun mpes. Napj pajal 'üsüs la tjejay nun nt'a, yom p'in ma polel liji jinwá. Nun nujola Tiro mo'o patja pajal malala yupj. Sidón mo'o patja pajal malala yupj, nujola nun. Nun p'in malala. Napj pajal 'üsüs la cüjaytsja yupj nt'a, nun nt'a la tjejay jinwá, yupj nasa ca 'aplijila cüpalastsja malala la tjajay mpes. Nasa ca sin 'ücüipaptsja pülül si tsutsca, nasa 'üpjǘ sin 'ücjololtsja wa 'aplijila mpes. Yupj nasa quelel la cüjaytsja Dios. 


text:
Dios pajal ca nucopj ntülüs p'a jawas, malala lajay jis capj tyüla na. Nin liji na, más malala ca nu mpalas Tiro mo'o patja jis lal. Más malala ca nu mpalas Sidón mo'o patja jis lal. T'üc' niná. 


text:
<pb/>”Nin p'iyá velé wa Capernaum nt'a patja jis lal. Nun ma ca nlawú Dios pü'ü nt'a. Tecya'lin̈ patja nt'a ca nlawú. Nun tjunucú 'üsüs la tjejay napj nun nt'a, yom p'in ma polel liji jinwá. Newa 'aplijila tulucj nun, malala la tjüjí mpes. Nun nujola Sodoma mo'o tapatjá pajal malala yupj. Nun p'in pajal malala. Napj püné la cüjaytsja yupj nt'a, nun nt'a la tjejay jinwá, nasa 'üsüs cüpalastsja yupj Dios lal. Ca Dios ma jis capj cütülüstsja yupj. Newa cüpatjam yupj. 


text:
Dios pajal ca nucopj ntülüs p'a jawas, malala lajay jis capj tyüla na. Nin liji na, más malala ca nsem nun jis lal Sodoma mo'o tapatja jis lal. T'üc' niná”, nin tjevele Jesús pülücj patja sin popé nepénowa mpes. 


text:
<pb/>Niná tjevele na, tjevele wa Dios lal: “Mpapay, Jepa pajal püné jipj tsjun po'ó, nosis casá nin wa. Nepénowa pajal pülücj salejepj jin yola. Pajal sin tji'yüsa jin yola. Jipj ma jis tje'yan yupj sin tji'yüsa niná jipj lejay. La p'a wa tsjictjacj jinwá yupj. Yusapj ma sin 'yüsa. Niná sin 'yüsa tulucj. Jipj sin 'yüsa lis tjejay la p'in, mpes nin salejepj niná jipj lejay. Jipj pajal 'üsüs. 


text:
<pb/>Tjevele wa: “Mpapay pjü way ntje'aya. Pjü ma salejepj pjacj napj. Ma salejepj napj ne Dios Jatjam. Mpapay p'in selé. Ma wa salejepj pjacj napj Mpapay. Napj p'in selé. Napj quelel sin 'yüsa lejay wa nepenowá. Yupj p'in salejepj pjacj ne napj Mpapay. 


text:
Nun nepenowá quelel lojí Dios jyü'ta jinwá, newa ma polel nin lojí. Nun pajal nin nujola malala la tjüjí mpes. Najas mponé napj mpes nun. Ncapj ncon̈có. Napj ca nucopj mp'acj. Napj ca la mejay nun 'üsüs ca nsem Dios lal. Ma ca nin nujola nun malala la tjüjí mpes. 


text:
Ncapj ncon̈có. Cupj 'a mulú yugo qjuesé pü'ü jinwá ca nsem. Nusin mü'üsüs napj nusin 'yüsa lejay. Napj 'üsüs way lejay pjü jis lal. Napj tsjicj way jin p'in. Nun ncapj con̈có, 'ücj nujisas mpatjaqué. Nun ma ca nujola nsem püna la tjüjí mpes. 


text:
Napj lal tsji' lojí na, 'a mulú yugo qjuesé pü'ü jinwá. Tsji' lijicj 'a mulú. Costa tulucj tsji' lojí napj mpes. Costa tulucj nun lojí napj jyütütj jinwá”, nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Locopyaya Jesús trigo sine lejen̈ culupwen nipj tjemey, jupj discipulopan jis lal. Sábado jawas waytsja, nin jawas judiopan ma tsji' lajay. Jupj discipulopan vecj tecya'lin̈tsja, mpes trigo nepenowá sey jat'anqueptsja. Tjalá yupj. ('Üctsja niná nin la tjajay yupj ne'aj. Jümücj nt'a jiltsja na, 'üctsja jis la las la p'a 'isin nt'a.) 


text:
Fariseopan tjunuc watsja Jesús discipulopan trigo nepenowá jat'anqueptsja. Tjunuc na, malala yólatsja yupj, nin la tjajay mpes. Tjowelepj Jesús lal: —Jipj discipulopan malala lajay. Dios Popel vele cupj ma polel tsji' lijicj sábado na. Yupj ma polel trigo jat'anquepj sábado na —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Jesús jis wala tjevele: —Dios Popel vele David la tjijá pajal püna. ¿Ncu lovin ma mo'o tjowelé niná? (David israelpan jis jépatsja. 'Üsüstsja jupj Dios lal.) Ts'ac' pjaní jupj vecj pé'etsja. Noyomes jupj cus tocon̈ wa, vecj tecya'lin̈ wa yupj. 


text:
Mpes jupj wama tjemey Dios wo nt'a. Ne'aj pan nt'ya. Niná pan israelpan tja'ayapj Dios mpes. David tjelyaja pansas. Noyomes jupj cus tocon̈ tjalá wa yupj. Dios Popel tjevele sacerdotepan p'in 'ücj jalá pan niná. P'a wa ma polel jalá niná pansas. David sacerdote tuluctsja, mop'in nin Dios ma ts'i tji'ina jupj tjelyaja mpes. 


text:
Moisés popel vele wa sacerdotepan 'ücj tsji' lajay Dios wo nt'a sábado na. Malala tulucj tsji' lajay yupj sábado na, nin jawas judiopan ma polel tsji' lajay. ¿Ncu lovin ma mo'o tjowelé nun niná? Napj discipulopan ma malala la tjajay. 


text:
Nun ma nusin 'yüsa tsjan jos Dios. Dios Popel vele: ‘Napj najas la p'a quelel la sojí nun. Najas jis capj mp'a'sá. Niná lojí más 'ücj nun no 'oyá lal.’ Nun ma nusin tji'yüsa niná Dios tjevelá. Nusin cü'üsüstsja, ma ca cüweletsja napj discipulopan malala la tjajay. Yupj ma malala la tjajay. 


text:
La p'a wa velé wa. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj 'ücj wa jyütütj tsjan 'ücj jis la jay sábado na, ts'ac' ma tsji' lijicj na —nin tjevele Jesús. Jesús tji'yü'sa la tjiji sábado na. 


text:
Yom ne'aj tjá'asa wa mo'ó, mos c'atsja jupj. Ma polel le páctatsja jupj. Niyom p'a wa ne'aj jatja watsja. Yupj po jisastsja Jesús ca malala mveles, mpes ca 'ücj jat' mvelecj Jesús malala. Nin mpes la tjü'üy: —¿Ncu 'ücj wa Dios lal 'uts'ucucj ma'ayacj sábado na? 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun popa pjaní oveja tya'a, ca cus mp'a'sas wa oveja niná sábado na. Oveja jomwen jul campwila yaca na sábado na ¿ncu ma ca ntji'lim, ca pje'á la nts'iyas jupj sábado na? Nin ca la mijis. 


text:
<pb/>Jesús nin tjevele na, tjevele wa yom mos c'atsja lal: —Myas la tepyacta. Nin mpes yom mos la tepyacta quinam. Nasa tji'yü'sa. 'Ücj quinam, mos ma'ajapj jinwá. 


text:
Fariseopan ma polel malala jis la velestsja Jesús la tjijá. Tjil yupj. Yuwá tjowelepj 'oyn nyuca la 'ünan Jesús. Jesucristo 'üsüs liji pajal, Dios tjevele jinwá. 


text:
<pb/>Jesús seletsja yupj quelel ja'ünantsja jupj, mpes jupj tjemey nepé. Pülücj way cus tocon̈ jupj tjemey nt'a. Nepénowa malala jisastsja yupj, ne jupj jis tji'yü'sa lis tjiji pjü way. 


text:
Pajal püna Dios Popel tjevele ca nin la mijis jupj. Mpes nin la tjiji t'üc' la mijis Dios Popel tjevelá. Niná Dios Popel Isaías tepyacá. Profétatsja jupj, Isaías. Jupj tepyaca Dios tjevelá. Ninana Dios tjevele Jesucristo mpes:<pb/> 


text:
“Niná napj namozo. Napj la t'ya jupj.<pb/>Quelel lejay jupj. Pajal 'ücj najas jupj lal.<pb/>Napj Neqjues ca ma'ayá jupj, la püt'üs jupj jos mo'ó.<pb/>Mpes jupj ca mveles napj mpes judiopan tulucj jis lal. Ca nin mveles napj quelel perdonar lejay malala lajay.<pb/> 


text:
'Üsüs way jupj pajal. Jupj ma le velele.<pb/>Ma yümücj vele. Ma nepé vele pjac jupj velá jümücj po'ó.<pb/> 


text:
Jupj ma jis capj velele la puyupj na.<pb/>Jupj ma ca pje'á la nts'iyas 'ots'ots' way p'in japon. Jis capj p'ya'sa jupj.<pb/>Jupj ca t'üc' la mijis napj tjijyütütj. Nin mpes ca jis capj mp'a'sas malala lajay. Pjü ca la mijis jupj, mpes yupj 'üsüs way ca nsem napj lal.<pb/> 


text:
Jupj mpes judiopan tulucj ca jus nlayecj 'üsüs jis mpalas napj mpes.” Nin tjevele Dios Jesús mpes. Dios mpes p'in 'üsüs liji Jesús. 


text:
<pb/>P'a wa yom tucuman Jesús nt'a. Lapanen pǘ'ütsja jupj jos mo'ó. Lapanen malala la tjiji mpes jun tuluctsja yomen. Mpes wa ma polel véletsja jupj. Jesús tji'yü'sa la tjiji jupj, mpes 'ücj tjinyuca tepyala, 'ücj wa vele tepyala jupj. 


text:
Pjü way yola jis tepyala Jesús pajal 'üsüs la tjiji. Tjowelepj: “¿Ncu Jesús niná Yomen Dios tjevele ca jas majamas cupj nt'a? Dios tjevele David püna tüpü'ü popa pjaní ncuwim, qjuis capj la p'acj.” 


text:
<pb/>Fariseopan jus nlay watsja Jesús pje'á jas tjejyama lapanen. Newa ma quelel japontsja Jesús 'üsüs. Yupj tjowelepj: “Beelzebú se p'á'satsja Jesús. Nin mpes 'ücj pje'á jas tjejyama lapanen. Beelzebú jepa püné lapanenpan jis lal.” 


text:
<pb/>Jesús seletsja yupj nin yólatsja. Mpes jupj sin tji'yüsa lis tjiji Dios mpes p'in 'üsüs la tjiji jupj. Jupj tjevele: “Yuwá nyucunun̈ jepa pjaní jyü'ta nt'a, ne'aj ca malala jis mpalas. Nin p'iyá wa pjaní nt'a patja jis lal. Yuwá nyucunun̈, jis enemigopan 'ücj ca malala lis mijicj yupj. Nin p'iyá ne'aj patja pülücj patja nt'a yuwá nyucunun̈, malala nin yupj jis lal. 


text:
Nin p'iyá Satanás lal. Satanás ma polel pje'á se jamá jupj p'iyá. Jupj nin wa la qjuijis, jupj nucunú ca nsem jupj mpes p'iyá. Ninana la qjuijis, jupj enemigopan 'ücj ca malala la qjuijicj jupj. Nin mpes ca jus cülayé Satanás ma polel ncapj p'ya'sa. 


text:
Mop'in nin welé nun. Nun welé wa Beelzebú ncapj p'ya'sa. Nun welé nin mpes 'ücj pje'á li ts'i lapanenpan. Nin tulucj. Nun popa nepenowá pje'á sin tjajam wa lapanenpan. ¿Pjacj jis capj p'ya'sa yupj? Yupj p'iyá ca mvelecj wa nun malala welé pajal. 


text:
Dios Cjües ncapj p'ya'sa. Nin mpes napj 'ücj jyütütj pje'á jil lapanenpan. Jupj ncapj p'ya'sa, nun 'ücj ca nusin la 'üsüs Dios quelel Jepa já'asa quinam nun nt'a. 


text:
<pb/>”Napj tsyupapj jupj, diablú. Nin mpes 'ücj lo 'ü'süs lejay jupj malala la tjijá. Diablú yom jas tjiyocj jinwá. P'a wa ma polel wama la winin la pecj yom jas tjiyocj wo nt'a. Mwalá way ca ntsu'pá yom jas tjiyocj. Locopyaya, nin la tjiji na, 'ücj lo tjilil yom jas tjiyocj juts'a'á. 


text:
<pb/>”Nun ca nujola cüpalas diablú ncapj p'ya'sa tulucj. Jupj ma jos napj lejay, mpes napj ne'enemigo jupj. Jupj ma gente cyuna Dios nt'a, napj lejay jinwá. Jupj liji yupj ma jis la winin Dios nt'a. 


text:
<pb/>”Nin mpes nin velé Dios ma ca perdonar la numijis nun, nin tjowelé mpes. Pjü way malala lajay, pjü way 'ücj perdonar liji Dios. Pjü malala javelepj Dios po'ó, jupj 'ücj perdonar liji wa. Pjaní p'in ma perdonar liji. Malala javelepj Dios Cjües po'ó, Dios ma ca perdonar lis mijis. 


text:
Javelepj napj malala, Dios 'ücj perdonar liji yupj. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Malala javelepj Dios Cjües po'ó, Dios ma ca perdonar lis mijis quinam, cupj pyatjaquecj na p'in. Ma wa ca perdonar lis mijis p'a jawasa, nosis seyasa liji na. 


text:
<pb/>”Nujola tapalas wolas vyala na, nin p'iyá vyala jupj lovin. Jupj wolas 'ücj lo las, lovin 'ücj lo las jupj. Jupj wolas ma polel lo las, lovin ma polel lo las jupj. Jupj wolas nucú na, nun solejé ncu 'ücj lo las jupj wolas. Nin p'iyá napj lal. Napj 'üsüs lejay, mpes ca jus nlayé napj 'üsüs way. 


text:
Nun latsj sin popa jinwá. Malala nun. Nin mpes ma polel welé tsjan 'üsüs way. Nun nujola, niná p'in welé. Nin p'iyá pjü way jis lal. 


text:
Yom 'üsüs, 'üsüs wa jola jupj. Nin mpes vele wa 'üsüs way. Yom malala, malala jola jupj. Nin mpes jupj vele wa malala. 


text:
Nenéyawa ma jajamapj javelepj. Ma nin yola ncu t'üc' way javelepj. P'a jyawca na Dios ca mveles ncu t'üc' way malala la tjajay. Nin jawas jupj ca jis la mü'üyas tsjan mpes nin tjowelepj yupj niná. Ninana t'üc' way. Nin ca nsem nun jilal. 


text:
Nun 'üsüs way welé nosis casá, Dios ca mveles nun 'üsüs way. Nun malala welé nosis casá, Dios ca mveles nun malala”, nin tjevele Jesús. Malala ma la pon Dios jas tjejyama Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya niyom nepenowá tjowelepj Jesús lal, yupj fariseopan nepenowá, niyom Moisés popel sin 'yüsa lajaytsja nepenowá. Ninana tjowelepj: —Quelel nyucucj jipj pajal 'üsüs lejay, gente ma polel lajay jinwá. Qjuisin mü'üsüs la mijin jipj Dios mpes velen. 


text:
<pb/>Jesús yupj jis lal tjevele: —Nun quina potjaqué malala pajal. Nun welé Dios jatjampan nun, mop'in nun ma quelel lojí jupj. Ma quelel lojí jupj jos jin. Nun lo moná napj 'üsüs lejay, gente p'in ma polel lajay jinwá. Nin mpes ca nusin mü'üsüs ncu Dios nin tjejyama napj, nin welé nun. Ma ca la mejay napj. Pjaní way p'in ca la mijis Dios, nun nucú mpes. Püna Jonás lal la tjiji jinwá, nin wa ca la mijis napj lal. Jonás profeta waytsja jupj püná. 


text:
Cjul püné jas tjevé Jonás. Jyawca cont'e, püste cont'e wa cjul col mo'o tjá'asa jupj. Nin wa ca nsem napj lal. Jyawca cont'e, püste cont'e wa napj ca mo'os tecya'lin̈ patja nt'a. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
<pb/>P'a wa ca mvelecj wa nun malala. Nínive mo'o tapatja topon Jonás tjevelá. 'Aplijila jis tepyala malala la tjajay mpes. Yupj nasa quelel 'üsüs lajaytsja jupj tjevele mpes. Nin tulucj nun jis lal. Nun lal 'os quinam. Más püné napj Jonás lal. Newa nun ma poné napj velé. P'a jawas Dios ca mveles ncu t'üc' malala la tjajay pjü. Nin jawas tjejyawca na, Nínive mo'o tapatja ca nlüjün̈ nun jis lal Dios wolap'a'á, ca mvelecj nun malala. Nun ma poné, ne nin. 


text:
P'a wa ca mveles wa nun malala. Pajal püna quepj jepa já'asatsja campa nt'a, Sur mo'ó. Jupj p'iyá ca nin mveles. Pajal campa mpe tjac' jupj lo pjac Salomón tjevelá. Salomón jepa p'a watsja Israel mpe pajal püna. Salomón pajal selé waytsja Dios tjevelá. Nin mpes quepj quelel pjócatsja jupj tjevelá. Nin tulucj nun jis lal. Nun lal 'os quinam. Más püné napj Salomón lal. Newa nun ma quelel pjo'oqué napj velé. P'a jawas Dios ca mveles ncu t'üc' malala la tjajay pjü. Nin jawas tjejyawca na, quepj niná ca ntojom nun jis lal Dios wolap'a'á. Ca mveles nun malala. Nun ma quelel pjo'oqué, ne nin —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>P'a wa tjevele Jesús yupj jis lal. Tjevele Dios len̈ yupj jisas mo'ó, ca malala jis mpalas. Tjevele: —Lapanen yom jos mpe jama na, 'üsǘ pja nt'a jama, wine. Le palá ca'aj 'ücj la püt'üs. Lovin ma si nucú. 


text:
Mpes jupj vele: ‘Püna tüpü'üs nt'a ca mis niswá. Yom nt'a ca mis.’ Yom nt'a tjac' na, len̈ ne'aj yom jos mo'ó. Dios ma pü'ü jupj jos mo'ó. Wosis 'üsüs la tjajapjun jinwá yomen jupj lal. Wosis pajal 'ücj la tjajay jinwá jupj lapanen lal. 


text:
Mpes jama lapanen. Lapanenpan p'a wa jilal jac'. Siéteya jilal jac' p'a wa. Más malala yupj mwalá way lal. Pjü yupj yom jos mo'o jil jis la püt'üs. Mpes locopyaya más malala tepyala yomen püna lal. Püna lapanen pjaní way p'in tüpü'ü jupj jos mo'ó. Nin p'iyá ca nsem judiopan quina patja jilal —tjevele Jesús—. Malala yupj. Jesús pajal quelel liji jupj discipulopan. 


text:
<pb/>Jesús newa véletsja yupj jis lal. Pülücj ne'aj tjatja tjepjyacan̈. Newa véletsja na, jupj jamay tjac' wa. Tjiquil wa Jesús jatjaypan. Pje'á lejen̈tsja. Quelel javeleptsja jupj lal. 


text:
Pjaní way ne'aj tjatja popé tjevele Jesús lal: —Jemay pje'á ton̈ca. Ne'aj lejen̈ wa jipj jetjaypan. Quelel javelepj jipj lal. 


text:
<pb/>Jesús mos ne'aj tecyacaná jupj discipulopan nt'a. Tjevele: —Niná napj namay jin p'iyá napj lal. Niná napj mpülücpan jin p'iyá. 


text:
Dios napj Mpapay tsjun po'ó. Dios jos jin lajay, napj natjaypan jinwá yupj, napj nta'apan jinwá yupj, namay jinwá yupj napj lal —nin tjevele Jesús.<pb/>


text:
Nin jawas p'iyá Jesús tjemey wo nepé. 'Üsǘ la nt'a tjemey jupj. Pajal la pünetsja 'üsüs. Campwílatsja. 'Etjele jupj 'üsǘ la nt'a. 


text:
Pajal pülücj 'a jis tjimyula jupj nt'a. Jupj quelel sin 'yüsa la síjitsja. Mpes barco wama tjemey, 'etjele jupj, más 'ücj la veles yupj jis walap'a'á. Pajal pülücj 'üsǘ la nt'a tjelejen̈ jis la pjac. 


text:
Pülücj sin tji'yüsa lis tjiji jupj. Lovin parábola tjevele jupj, sin la 'üsüs jis la jay. Ninana Jesús tjevelá: “Yom setel sine wínetsja. Na'aj li ts'iyá sínetsja jupj. 


text:
Setel nepenowá pe casá palá tinca. 'Ots'ots' way 'amá 'alatsja ne'aj. Len̈ way tecyojo, 'amá tsjicj way p'in já'asatsja mpes. 


text:
Nin mpes malala tepyala jupj. Tjejyawca na ts'iquenan̈. Ts'iquenan̈tsja jis ts'il 'amá casá way ton̈ca mpes. 


text:
Setel nepenowá jam nt'a palá tinca. Jam jis t'yüna watsja. Pajal qjuisiyama tepyala, mpes jupj sínetsja ma si t'ünǘ. 


text:
Setel nepénowa 'amá 'üsüs casá palá tinca. 'Üsüs tjevelan̈ yupj. Setel pjaní popé cien tjevelan̈ nepenowá. La p'a wa sesenta tjevelan̈. P'a wa tréinteya tjevelan̈”, nin tjevele Jesús. 


text:
Jesús nasa t'üc' tjevele quinam parabolas. T'üc' tjevele na, tjevele wa: “Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé”. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a, la tjü'üy jupj lal: —¿Tsjan mpes jipj sin 'yüsa lejay parábola mpes p'in? 


text:
<pb/>Jupj tjevele: —Dios ma se 'aya pjü sin 'yüsa 'oyn nyuca jyü'ta jupj. Jupj nu 'yaya nun ca nusin mü'üsüs niná. Ma se 'aya yupj ca sin mü'üsüs. 


text:
Nun quelel nusin 'yüsa, mpes Dios ca nusin mü'üsüs la mijis ne p'a wa ca nusin mü'üsüs. Pülücj ca nusin mü'üsüs nun. Nin p'iyá pjü jis lal. Dios jisas, mpes ca sin mü'üsüs. Nepénowa ma quelel sin 'yüsa. Pjyacan̈ p'in. Mpes ma ca polel sin mü'üsüs Dios mpes. Sey c'a ca la mijis jupj. 


text:
Nin mpes napj sin 'yüsa lejay parábola mpes. Yupj januc, newa ma yola se palá tsjan mpes januc niná. Yupj pjyacan̈, newa ma salejepj tsjan mpes pjyacan̈ niná. Ma sin 'yüsa. 


text:
Tsjay püna Isaías tepyaca yupj ca nin la mijicj. Dios p'iyá nin tjevele yupj mpes. Isaías profétatsja jupj. Jupj tepyaca jinwá jis tepyala quinam. Jupj tepyaca:<pb/>‘Lovin ca mpja'aqué, newa ma ca nusin mü'üsüs.<pb/>Lovin ca nucú, newa ma ca jus nlayé tsjan nucú nun.<pb/> 


text:
Gente niná ma quelel sin 'yüsa Dios jos jin, nin jis tepyala yupj.<pb/>Jis pjat la topj jinwá yupj quinam. Yun jatsicyacj jinwá yupj.<pb/>Ma quelel salejepj tsjan niná yupj januc. Ma quelel sin 'yüsa pjyacan̈.<pb/>Nin mpes ma sin 'yüsa tsjan niná yupj januc. Mpes wa ma jus nlay tsjan niná yupj pjyacan̈. Nin mpes ma t'üc' way sin 'yüsa yupj.<pb/>Yupj newa ma quelel sa con̈ Dios, mpes napj ma polel lejay yupj ca 'üsüs jis mpalas Dios lal.’ Nin tepyaca Isaías yupj sin po'ó. 


text:
<pb/>”Dios pajal 'üsüs la tjiji nun mpes. Nun 'ücj nusin 'yüsa nun nucú. Nun 'ücj nusin 'yüsa nun pjo'oqué. 


text:
Profetapan pülücj quelel januctsja nun nucú. Newa ma tjunuc yupj niná. Quelel pjyacan̈tsja nun pjo'oqué jinwá. Newa ma tjepjyacan̈ niná yupj. Nin p'iyatsja niyom 'üsüs Dios lal püna tapatjá. T'üc' way niná. 


text:
<pb/>”Tjapja'aqué nun. Napj ca mvelé tsjan po'o tjevelé parábola tjevelé na. Setel sine po'o tjevelé. 


text:
Pülücj way pjyacan̈ niná cupj velecj Dios jyü'ta po'ó. Nepénowa ma sin 'yüsa yupj pjyacan̈. Setel jümücj casá palá tinca jinwá yupj. Diablo jac' la ta'es yupj tjepjyacan̈. Mpes lovin ma lajay Dios tjevele jin. 


text:
Gente nepénowa setel pe casá palá tinca jinwá. Yupj pjyacan̈ wa Dios tjevelá. Japon yupj. 'Üsüs jisas tjepjyacan̈ mpes. 


text:
Tsjutsj jis ts'il 'amá casá way ton̈ca jinwá yupj. Tsjicj way p'in japon. Locopyaya malala se palá ca nacj. La p'a wa malala la sejay yupj napj lal japon mpes ca nacj. Nin tepyala na, len̈ way p'a casá yola se palá yupj. Ma quelel sa con̈ Dios quinam. 


text:
Gente la p'a wa setel jam casá palá tinca jinwá. Pjyacan̈ wa Dios tjevelá. Japon wa yupj. Mop'in pajal nin yola nosis casá lajay mpes. T'emel pülücj jisas wa. Yola t'emel pajal 'üsüs. T'üc' tulucj. Nin mpes lovin ma lajay Dios tjevele jin. 


text:
Gente la p'a wa setel 'amá 'üsüs casá palá tinca jinwá. Yupj pjyacan̈ Dios tjevelá. Sin 'yüsa yupj. Yupj nin lajay Dios tjevele jin. Yupj 'üsüs pajal; setel sine, cyojo, velan̈ jinwá yupj. Nepénowa cien velan̈ jinwá. Nepénowa sesénteya velan̈ jinwá. Nepénowa tréinteya velan̈ jinwá —nin tjevele Jesús Dios Popel pjyacan̈ mpes. Nepénowa ma t'üc' javelepj Dios po'ó. 


text:
<pb/>P'a parábola tjevele Jesús, sin la 'üsüs jis la jay. Sin tji'yüsa lis tjiji 'oyn nyuca liji Dios nosis casá. Jesús tjevele: “Ts'ac' pjaní yom setel 'üsüs sínetsja jupj moma nt'a. 


text:
Püste na pjü way tjijinan̈ yom wo nt'a. Tjijinan̈ na, jupj enemigo tjac'. Tsjutsj malala sínetsja jupj, yom trigo sine nt'a. Tsjutsj malala sine na, tjemey. 


text:
Yom jomozopan tjiquil jupj nt'a. Tjowelepj: ‘Jipj setel 'üsüs sin jipj myama nt'a. ¿Tsjan mpes tecyojo tsjutsj malala?’ 


text:
‘Napj enemigo nin la tjiji ca nacj’, tjevele yomen. Jupj jomozopan la tjü'üy: ‘¿Ncu jyas pyoqjuecj tsjutsj malala?’ 


text:
Más 'ücj 'a mulú ca jis nt'ünüs quinam. Ne'aj velan̈ jacutj na, napj ca mvelé namozopan jis lal: Mwalá way ca mpoqjué tsjutsj malala. Pjü 'a mulú 'a mulú ntsu'pá mü'ümǘ. Locopyaya nca'á wa trigas. Chiquero mo'o mpa'tá’, nin tjevele niná yomen.” Jesús tjevele ca nin nsem wa gente jis lal. Ma pjü way Dios jisas, Dios mpes 'a si mulú nt'a. 


text:
<pb/>Jesús parábola p'a wa tjevele sin la 'üsüs jis la jay. Ninana tjevelá: “Napj ca mvelé tsjan ca mpalas Dios si jütüta jis lal. Mostaza setel jinwá ca nsem. Yom setel niná sine 'amá mo'ó, jupj sine nt'a. 


text:
Mostaza setel tsjicj way pajal. Más tsjicj way jupj la p'a setel jis lal. Locopyaya tecyojo, t'yüna jupj. Más püné tepyala jupj la p'a tsjutsj jis lal. Campanya ton̈ca tepyala jupj, mpes tsipyaya jiquil, tsintsil lajay mostaza pjwel nt'a. (Nin p'iyá ca nsem Dios si jütüta jis lal)”, nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús p'a wa parábola tjevele wa, sin la 'üsüs jis la jay. Ninana tjevelá: “Napj ca mvelé tsjan ca mpalas Dios si jütüta jis lal. Levadura jinwá ca nsem. Quepj levadura tyá'atsja. Harina medida cont'e lal la süpjütj la tjiji jupj, pan la tjiji. Levadura mpes pjü jis t'yüna harinas. Nin p'iyá ca nsem nosis Dios si jütüta jis lal”, tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Parábola p'in tjevele jupj, pülücj 'a jis tjimyula jis lal. Pues pjü sin 'yüsa lis tjiji, parábola mpes sin 'yüsa lis tjiji jupj. 


text:
Pajal püna profeta pjaní tjevele Jesús ca nin la mijis. Jupj tjevele:<pb/>“Parábola mpes ca sin mü'üsüs lis mejay napj.<pb/>Püna ma sin tji'yüsa, niná ca sin mü'üsüs lis mejay quinam.<pb/>Dios nosis la tjiji na mpe, ma sin tji'yüsa niná.” Nin tepyaca jupj Jesús po'ó. Jesús tjevele tsjan po'o tjevele parábola pjaní tjevele na. 


text:
<pb/>Gente pülücj way pjyacan̈tsja Jesús tjevelá. Jupj sin tjejyama t'üc' tjevele na. Wa mo'ó tjemey. Jupj discipulopan tjiquil jupj nt'a. Tjowelepj: —Ma qjuisin tji'yüsa tsjan po'o tjevelen, parábola tsjutsj malala mpes tjevelen na. ¿Tsjan qjuisin 'yüsa lejay jipj parábola niná lal? 


text:
<pb/>Jesús tjevele yupj jis lal: —Parábola tjevelé, napj mpes p'iyá tjevelé niná. Nosis casá patja mpes wa tjevelé. Napj setel sin jinwá lejay. Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. 


text:
Nosis napj namama jinwá. Dios jatjampan setel 'üsüs way jinwá. Diablo jos jinwá lajay, tsjutsj malala jinwá yupj. 


text:
Diablo napj ne'enemigo jupj. Jupj tsjutsj malala sine jinwá liji. Nasa quelel cyawaja na nosis, nasa vyala jinwá. Angelpan vyala jacutj jinwá. 


text:
<pb/>”Parábola tjevelé na, tjeveletsja yupj japocj tsjutsj malala. Ja'üm, tjevelé napj. Nin p'iyá ca nsem nosis casá, nosis quelel cyawaja na. 


text:
Napj p'iyá niná Yomen Dios jas tjejyamá. Napj ca sin majam napj angelpan, ca tsji' la mijicj napj mpes. Yupj ca lis ncoyecj pjü malala lajay. Yupj malala lajay mpes, la p'a wa malala quelel lajay wa. Angelpan ca pjü lis ncoyecj yupj. Malala lajay ma ca mpatjam napj jyütütj nt'a. 


text:
Angelpan ca na'aj la nts'iyacj yupj 'awa püné nt'a. Ne'aj pajal yümücj ca la mpuyucj. Jis wis ca jas nqui'licj, pajal nepé vyaja mpes. 


text:
'Üsüs witjacj p'in 'üsüs ca mpatjam pajal. Sin majawaques yupj, lots'ac' jyawca jinwá jis Papay Dios jyü'ta nt'a. Najas pjü tjapja'aqué, pjü nusin tjü'üsüs napj tjevelé —tjevele Jesús. Dios pajal quelel la qjuisiji. 


text:
<pb/>Jesús p'a wa parábola tjevele wa yupj jis lal, sin la 'üsüs jis la jay. Ninana parabolas: —Yom pjaní t'emel pülücj yus tjinyuca 'amá 'alá. Jus tjinyuca na, niswa tyoca t'emel. Tjemey. Pjü vender la tjiji jupj tyá'atsja. Jupj pajal 'ücj jostsja nin la tjiji mpes. T'emel mpes jaylacj la tjiji jupj moma, t'emel já'asa nt'a. Nin p'iyá liji Dios jupj jatjampan jis lal —tjevele Jesús—. Pajal quelel la siji yupj. 


text:
<pb/>P'a wa parábola nin p'iyá tjevele wa Jesús. Tjevele: —Yom pjaní tjemey, pe la tepyala, pe 'üsüs yustapj. Jupj pe 'üsüs yustapj vender liji, pǘ'ütsja jupj. 


text:
Pe pjaní pajal 'üsüs justa jus tjinyuca jupj. Pülücj jaylactsja pajal. Mpes yom wo nt'a tjemey. Jupj pjü way vender la tjiji jupj tyá'atsja. T'emel mpes jaylacj la tjiji niná pwen. Nin wa liji Dios jupj jatjampan jis lal —tjevele Jesús—. Pajal quelel la siji yupj. Malala lajay ma ca mpatjam Dios lal. 


text:
<pb/>Jesús p'a wa parábola tjevele yupj jis lal, sin la 'üsüs jis la jay. Sin tji'yüsa lis tjiji pülücj 'a si mulú Dios jatjampan jis lal. Ma pjü ca mpatjam jupj lal. Jesús tjevele: —Niyom jis ataraya püné na'aj la ts'i 'üsǘ püné casá, cjul jis la tjilil. Yupj lajay jinwá liji Dios nosis casá. Niyom pülücj pje'á la coy cjulun. Cjul nepénowa 'üsüs, nepénowa malala. 


text:
Ataraya pit'a na, 'üsǘ la nt'a la locjocj. 'Atjalapj yupj. Cjul 'üsüs way japüntüpj quiliyú mo'ó. Malala witjacj na'aj la ts'i yupj. 


text:
Nin wa ca nsem nosis quelel cyawaja na —tjevele Jesús—. Malala lajay 'a mulú majatjum 'üsüs witjacj jis lal. Angelpan ca ncul. Ca pje'á la ncoyecj malala lajay 'üsüs witjacj mpe. 


text:
'Awa püné mo'o ca la nts'iyacj malala witjacj. Ne'aj ca pajal la mpuyucj. Jis wis ca jas nqui'licj pajal nepé vyaja mpes —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Jesús jis la tji'yüya yupj jis lal: —¿Ncu nusin tji'yüsa pjü? —Qjuisin tji'yüsa —tjowelepj yupj. 


text:
<pb/>Mpes Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun nepenowá solejé Dios tjijyü'tá pajal püna. Nun nusin tji'yüsa wa napj nin po'ó quinam. Nasa nusin tji'yüsa 'onin nyuca liji Dios. Mpes 'ücj sin 'yüsa lojí manas. Yom pülücj tya'a jinwá nun. Yom tya'a pül way, seyasa way tya'a wa. Nin wa nun nepenowá. 'Ücj sin 'yüsa lojí püna tjowelepj. 'Ücj wa sin 'yüsa lojí niná napj velé —tjevele Jesús. Ma quelel lajaytsja Jesús, jupj püna tüpü'ü nt'a. 


text:
Püna tüpü'ü nt'a tjemey. Sin tji'yüsa lis tjiji ne'aj tapatjá judiopan 'a si mulú nt'a. Yupj pajal yólatsja Jesús 'üsüs tjevele mpes. Yuwá jis la tjü'üy: —¿Tsjan mpes pajal selé yom niná? ¿'Oyn nyuca pajal 'üsüs liji, yom p'in ma polel liji jinwá? 


text:
Jupj popay silla líjitsja, cjan líjitsja la p'in. Jupj popay cupj popa p'iyá p'in. Jupj jamay María p'in. Jupj püné tulucj. Selecj wa jatjaypan jis lá. Pjaní wa Jacobo ló, p'a wa José ló, p'a wa Simón ló, p'a wa Judas ló. 


text:
<pb/>Nin mpes ma jisastsja Jesús. Ts'a tji'in jupj lal. Nin mpes Jesús tjevele yupj jis lal: —Nun ma nujisas napj velé, napj nun jis lal tüpü'üs mpes. Nin lovin profetapan jis lal. P'a nt'a patja jisas profeta vele Dios mpes. Jupj pü'ü nt'a p'in ma quelel japon jupj pajal 'üsüs. Nin p'iyá jupj wo nt'a —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Yupj ma japontsja Dios jas tjejyama jupj. Mpes jupj ma pülücj 'üsüs la tjiji yupj nt'a. Pjaní way p'in 'üsüs la tjiji ne'aj, yom p'in ma polel lijá.<pb/>


text:
Jesús ne'aj já'asatsja na püna tüpü'ü nt'a, Herodes tjapjaca wa Jesús po'ó. Herodes jépatsja Galilea mo'ó. 


text:
Herodes tjevele jupj mozopan jis lal: “Jesús ne Juan el Bautista p'iyá. Napj nola Juan jas tjijyünsa, niswa la püt'üs. Nin ca nacj. Nin mpes 'ücj 'üsüs liji Jesús, yom p'in ma polel liji jinwá”, tjevele jupj. 


text:
<pb/>Püna Herodes tjijyü'ta jis la tjilil Juan. Tjijyü'ta la tsupapj, la 'onsos jupj cawilta mo'ó. Nin jostsja Herodías. Ts'i 'inyatsja pajal Juan lal. Nin mpes Herodes tjijyü'ta niná. Herodías Herodes vosastsja jupj. Herodes jatjay Felipe jats'om waytsja jupj, Herodías. 


text:
Herodes ne'aj tjemya'na jupj. Mpes Juan lovin véletsja jupj lal: “Malala Dios lal jipj vyasas myanun”. 


text:
Herodes quelel 'yǘ'natsja Juan el Bautista, newa ma la tjiji. Lecj jéyatsja jupj la p'a wa judiopan jis lal. Judiopan topontsja Juan el Bautista profeta jupj. Herodes lecj jéyatsja ca yupj ts'i mi'inacj, jupj cü'ü'nas na. 


text:
Locopyaya p'a año tepyala Herodes. Fiesta la tjiji jupj. Fiesta mpes Herodías jucucus bailar la tjiji yupj jis la nuc. Herodes 'ücj jostsja tsjücjüim bailar la tjiji mpes. 


text:
<pb/>Tsjücjüim tjevele: —Nca'an ma 'en Juan el Bautista jay pjucj. Plato püné mo'o nca'an. Jamay tjevéletsja 'ücj le moná niná, mpes nin tjevele tsjücjüim. 


text:
'Aplijila tepyala Herodes. Ma quelel líjitsja niná; tsjücjüim la tjemyona mpes la tjiji la p'in. Jupj nasa tjevele jupj 'ücj la 'ayas jupj la tjemyoná. Tjevele wa Dios tjapjaca jupj tjevelá. Pülücj tjepjyacan̈ niná. Yupj nasa tjiquil watsja, Herodes pülücj jis la las la tjiji mpes. Nin mpes Herodes tjijyü'ta tsjücjüim jos jinwatsja ca nsem. 


text:
Tucutj jupj jay pjucj plato püné mo'ó. Tucutj, tja'ayapj tsjücjüim. Tsjücjüim nt'ya, tje'yaya jamay. 


text:
<pb/>Locopyaya Juan discipulopan tjiquil, jis la t'as Juan jüp'üy. 'Amá jul tüpüntüpj jupj. Nin la tjajay na, tjil, tjowelepj Jesús lal niná tepyalá. Jesús pülücj way jis tje'yaya jis la las. 


text:
<pb/>Jesús tjapjaca na niná Juan po'ó, jusapj tjemey jis wa cjuwá nt'a. Barco mpes tjemey jupj 'üsǘ na'aj po'ó. Pajal pülücj jus nlay jupj tjemey, mpes yupj patja mpe tjil Jesús quelel jámatsja nt'a. Jis tsjam mpes tjil yupj. 


text:
Jesús ne'as tjemey na 'üsǘ la nt'a, tjinyuca pajal pülücj ne'aj játjatsja jus la nuc. Jesús pajal jólatsja yupj mpes. Po quelel jis capj p'yá'satsja jupj. Yupj nepenowá malala jisastsja. Jupj jis tji'yü'sa lis tjiji. 


text:
<pb/>T'awaná Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a. Tjowelepj: —T'awaná quinam. Sin tjejyama yupj quinam, ne'aj ca mal jis wa nepénowa lejen̈ nt'a. Ca ve jaylacj la mijicj yupj, nlajacj. 


text:
<pb/>Pjü jis tjijyü'ta jis la 'osos tsjutsj lejen̈ nt'a. Nasa 'atjalapj na, Jesús pan cínquiya nt'ya. Nt'ya wa cjul mat'eyá. Tjinyuca tsjun po'ó, tjevele Dios lal tjüwüi'i ve tje'yaya mpes. T'üc' tjevele na, la tjelepta taná pansas. Jis tje'yaya discipulopan. Yupj pjü jis tja'ayapj wa tsjutsj casá tjatjá. 


text:
<pb/>Yupj pjü way t'üc' tjalá. Pjü jis col pit'a tepyala. Ma polel pjü tjalá yupj. Pjü way ma pjü tjalá, discipulopan quiliyú mo'o t'olon. Quiliyú dóceya tipit'a pan tsjictjacj lal, cjul tsjictjacj lal. 


text:
Jesús pajal 'üsüs la tjiji, mpes niyom cinco mil t'üc' tjalá jupj jis tje'yaya popé. Nequem tjalá wa, tsjictjacj tjalá wa. Jesús 'üsǘ casá tjuwine. 


text:
<pb/>Pjü t'üc' tjalá na, Jesús jis tjijyü'ta jupj discipulopan jis la winin yupj jis barco mo'ó. 'Üsǘ na'aj po'ó sin tjejyama, jupj quelel jámatsja nt'a. Jesús jostsja yupj mwalá ca mal jupj lal, jupj la p'a wa sin tjejyama nas. Mpes tjil yupj. 


text:
Pjü sin tjejyama na, neven po'ó tjemey jupj jusapj, Dios lal la veles. Püste tepyala na, jusapj já'asatsja jupj. 


text:
Jupj discipulopan pajal campa játjatsja 'üsǘ casa'á. Barco mo'o játjatsja yupj custjay. Malala jis tepyala, ne ma polel jiltsja yupj. 'Üsǘ pajal lo pjets'epjets'e. Pajal yümücj po yácatsja barco po'ó. Lüpjǘ püné jis wala séjetsja, ne nin. 


text:
Discipulopan jus tjunuc na, lacj tjeyapj pajal. Tjunuc 'üsǘ casá tjuwine p'in. Ma salejeptsja Jesús jupj. —Tepe'e cjües wine —tjowelepj yupj. La tupuyupj yupj, lacj tjeyapj mpes. 


text:
<pb/>Len̈ way Jesús tjevele yupj jis lal: —'Ücj nujisas t'as. Napj ne p'in winis. Po ma locj tjeyá nun. 


text:
Jupj sin nin lecj tjeyá jupj, Pedrú. Tjinyuca pajal yümücj jas tjelyapjünǘ lüpjüs, mpes lecj tjeyá jupj. Nasa 'üsǘ pwila quelel jámatsja. —Nejepa, ncapj tjep'ya'sa —tjevele jupj. 


text:
<pb/>Len̈ way Jesús jupj mos ntjüi'le. Jas tjijyünsa. —Tsjicj way p'in pyon jipj napj lal —tjevele Jesús Pedro lal—. ¿Tsjan mpes ma pyon jipj napj 'ücj nin lejay jipj mpes? —tjevele. 


text:
Barco mo'o tjatjá yólatsja pajal püné Jesús, jupj 'üsüs la tjiji mpes. Palá nipi'tjin̈ Jesús wolap'a'á. Tjowelepj: —T'üc' way jipj Dios Jatjam. 


text:
Niyom ne'aj tapatjá ne'as tjunuc Jesús. Mpes pjü jis wala tjowelepj ne'aj way p'in tapatjá. Tjowelepj Jesús tjac'. Mpes yupj tucuman pjü malala jisas ne'aj way p'in tapatja sin popé. 


text:
Topon Jesús 'ücj si 'ü'sa liji. Pajal la tjomon Jesús lal jupj ca jis ma'ayas malala jisas po la 'otj jupj jas quip la nt'a. Quelel po la 'otsja jupj jas quip la nt'a la p'in, jis la 'ü'süs. Pjü way jas quip po la tjo'otj, pjü way jis tji'yü'sa yupj.<pb/>


text:
P'a jyawca na niyom nepénowa tjiquil Jesús nt'a. Jerusalén mpe tjiquil yupj. Yupj nepénowa fariseopan, nepénowa Moisés popel sin 'yüsa lajaytsja. Yupj la tjü'üy Jesús lal: 


text:
<pb/>—¿Tsjan mpes jipj discipulopan ma lajay judiopan püna tapatja tjüjütütj? Jipj discipulopan quelel jalá na, yupj ma jis mas japatsj judiopan lajay jinwá. 


text:
<pb/>Jesús ma jis wala tjevele yupj la tjü'üy mpes. Jupj niná jis lal tjevele: —Nun p'in ma lojí Dios jyü'ta jinwá. Nun quelel nin p'iyá lojí püna tapatja la tjajay jinwá. 


text:
Dios tjevele: ‘'Üsüs la müjí nun jis papay lal, nun sejamay lal wa. Nujola nsem noypan yupj nun jis lal.’ Dios tjevele wa: ‘Nun ma ca mvelé nujisas malala jis mpalas nupopay, nun sejamay. Nun popa nin vele, nun ca mü'ü'ná jupj, malala tjevele mpes.’ 


text:
Nun ma nin p'iyá jü'tǘ, Dios tjevele jin p'iyá. T'emel cjuwá nupopay, nun sejamay ca nacj. Nun cjuwá tulucj. Nun welé 'ücj ma 'oyá yupj jisas. Nun welé nun popa pjaní 'ücj vele yupj jis lal: ‘Ninana napj nats'a'á ma ca nu ma'ayá. Nasa tjeveletsja ninana ca ma'ayá Dios mpes.’ 


text:
Nun welé 'ücj ma 'üsüs liji jupj popay mpes, niná tjevele na. Nun niná welé na, ma nin nujola Dios tjijyü'tá. Nun quelel lojí judiopan püna tjüjütütj p'in. 


text:
Nun welé nun p'iyá 'üsüs lojí; mop'in nin, nun 'üsüs lojí tulucj. Isaías t'üc' way tjevele nun mpes pajal püna. Profétatsja jupj, Isaías. Dios mpes tjevele jupj. Jupj tjevele Dios tjevelá nun po'ó. 


text:
Ninana tjevelá:<pb/>‘Gente niná 'üsüs javelepj napj nin po'ó,<pb/>Newa ma quelel la najay yupj.<pb/> 


text:
Yupj javelepj napj püné, newa ma lajay napj najas jinwá.<pb/>Yupj sin 'yüsa lajay gente jajütütj p'in, napj velé jin sin 'yüsa lajay tulucj.’ Nin tjevele Dios nun po'ó —tjevele Jesús. 


text:
<pb/>P'a wa pajal pülücj játjatsja Jesús ne'aj p'in. Jupj tjevele ncul yupj. Tjiquil na, jupj tjevele yupj jis lal: —Tjapja'aqué napj velé. Nusin tjü'üsüs niná. 


text:
Yom ma malala nsem Dios lal ve lama 'yonsa mpes. Lampe pyacj mpes p'in, yom niná malala nsem Dios lal —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Locopyaya Jesús discipulopan tjiquil jupj nt'a. Tjowelepj jupj lal: —Fariseopan ts'a 'in jipj lal, niná tjevelen mpes. ¿Ncu selen? 


text:
<pb/>Jesús tjevele: —Yupj ma javelepj Mpapay Dios velá. Niná yupj javelepj lol jinwá Mpapay lal. Jupj ca mpoqjues lol niná. Nin liji pjü malala javelepj jis lal. 


text:
Ma nin nujola t'as yupj javelepj mpes. Yupj ma polel sin 'yüsa lajay Dios mpes. Yun tulucj jinwá yupj. Yun tulucj ma polel jacacan p'a wa. Yom jun tulucj cyacaná yom p'a wa jun tulucj, manas ts'entuna mo'o palá jis ntüncüs ca —nin tjevele Jesús. 


text:
<pb/>Pedro tjevele jupj lal: —Jipj tjevelen: lampe pyacj, malala. ¿Tsjan qjuisin 'yüsa lejay jipj parábola niná lal? 


text:
Ve jalá na, jis col mo'o jama p'in. Locopyaya na'aj la ts'i jis pwi mpe. Nin mpes nin velé nun malala tulucj Dios lal nun lojá mpes. ¿Ncu ma nusin 'yüsa niná? 


text:
Yupj malala yola, mpes nin p'in yola yupj. Malala yola, mpes wa sa 'ünan la p'a. Malala yola, mpes wa ne'aj jamanun sejats'om tulucj. Mpes wa nequem lyawun̈ jis vayum tulucj jis lal. Yupj malala yola, mpes nin. Nin mpes wa niyom ne'aj jamanun tsjücjüimpan, tjewyayin̈ tulucj. Nin mpes wa pequen̈. Nin mpes wa la tsuwil. Nin mpes wa pajal malala javelepj la p'a po'ó. Yupj malala yola, mpes nin lajay. 


text:
Niná lajay na, te jinwá yupj Dios lal. Malala tulucj Dios lal yupj ma lajay judiopan lajay jinwá, jis mas japatsj na —nin tjevele Jesús. Judío tulucj pajal tepyona Jesús 'üsüs. 


text:
<pb/>Jesús tjemey nepé. Campa way 'in tjemey judiopan patja mpe. Jupj tjemey nt'a Tiro po'o patja ne'aj p'intsja, Sidón po'o patja ne'aj p'intsja wa. 


