# verses

text:
<pb/>Jujuʼ o̱ʼe̱nok, huanabaʼere Diosen jak huato̱e̱ʼeriere taʼak o̱gkaʼuy. Aso̱ʼukkayaʼpo onʼtimaboʼuy. Pedrokon kenomeyere aso̱ʼukkayaʼpo taʼakte oʼboʼuy. Sacerdote huairia Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>“¿O̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeri menigaʼ iʼta̱e̱? ¿Kate iʼmanmadikikaʼ?” Sacerdote huairia Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼ aratbuta menʼpe̱e̱po ijmanmadikanhuahuaʼmey. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo ijmanmadikikaʼmey. Kenpaʼti Diosen jakyo ijmanmadikikaʼmey. Judío o̱gkupopakikaʼ ke̱ya̱ʼti ijmanmadikikaʼmey. I̱re̱gi̱re̱g manmadikahueʼ i̱ji̱kaʼmey. 


text:
“¿Kate iʼmanmadikikaʼ?” ¿Menaʼpo doʼtaj onaʼ? Ayaʼada doʼtaj menʼpe̱e̱i̱kaʼne, “¿Jesúsa kateaʼ monmadikameʼ?” Kenomeytaj yamanaʼ. Kenda ijmanaʼmey kenomeya̱ onʼnopo̱e̱. —‍Jesúsa sacerdote huairitaj onaʼuy. 


text:
<pb/>Kenda eaʼte nogtida Diosen jak huato̱e̱ʼeria sorotataj Jesústaj huabaʼa oʼpebaspo, —‍Sacerdote huairitaj dakhueaʼ iaʼ. —‍Jesústaj kameʼpukoneʼpo onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Namaʼda onahueʼ i̱jje̱ynigʼa, namaʼda doa enaʼnayo kenda namaʼda iaʼne menaʼ. Huadakda doa yonaʼnigʼa menaʼpo oʼpebas. —‍Jesús onaʼuy. 


text:
<pb/>Caifás sacerdote huairite Anása oʼtaʼmonaʼuy. Onʼtinukupo oʼtaʼmonaʼuy. Onteʼti bottaʼaʼte “Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼ i̱jje̱y.” Pedroa onaʼuy. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Pedro taʼakte aso̱ʼukkayaʼpo eʼbote, —‍¿Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri menpaʼ i̱ʼe̱? —‍Oʼnonaʼuy. —‍Ehueʼ, Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼ i̱jje̱y. —‍Pedroa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Ken, nogtida sacerdote huairien huanabaʼ o̱ʼe̱po. Keʼnen huabettaj Pedroa oʼpesodʼoktegnig. Keʼnakon Pedrotaj onaʼpo, —‍¿Jesúsere taʼbayo onʼtaj oʼtiahuaynig menpaʼ i̱ʼe̱? —‍Onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ehueʼ. —‍Onteʼti Pedroa onaʼuy. Kenpaʼ eadeʼte huatahuaja oʼsipogʼuy. Jesústaj Pilatotekon onʼtohuaʼuy. 


text:
<pb/>Caifásen jakyaʼ Jesústaj onʼtohuaʼpo, Roma huairien jakyo onʼtohuaʼ. Judío huairi eʼaraktaʼ oʼderetpakpo onʼtohuaʼuy. Sikyoednada o̱ʼu̱y. Roma huairien jakyo judío aratbut kudhueʼdik o̱ʼneʼuy. Judío aratbut nog aratbuten jakyo kudhueʼdik o̱ʼneʼuynok, judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ o̱ʼnuy okkahuehueʼ fiesta aypo eʼbapeʼtaʼ onʼpakpo, Roma huairien jakyo kudhueʼdik o̱ʼne, eʼkudnayo, judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ o̱ʼnuy fiesta aypo bapehueʼdik o̱ʼneʼuy. 


text:
Jakyo kudhueʼdik o̱ʼneʼnok jak kurute Pilato oʼmahua̱o̱ro̱konpo, —‍¿In huabokerek kate dakhueaʼ yakaʼ? ¿Katiaʼ boʼhuaaʼ? —‍Pilatoa judío huairitaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼe̱nok onte oʼtotiaki. Dakhueaʼ kahueʼ e̱e̱ʼnayo ontaj yokhueʼ o̱ʼe̱a̱ynigʼa. —‍Judío huairia oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Yanʼtohuaʼ. Konig opuden adhueaʼpaneʼ onʼmanaʼuyate castiga ya̱gʼkatiʼ. —‍Pilatoa oʼmanaʼuy. —‍Dakhueaʼ huakaʼeritaj oroʼnayo arakhueʼdik o̱ʼe̱y. Opuda̱ Roma jak hua̱e̱ʼeria dakhueaʼ huakaʼeritaj cruzte arakdik moʼe̱ne. —‍Judío huairia oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>“Cruz hue̱ypate nog aratbut meʼdarakapone.” Jesúsa oameʼnig. Konige̱po “Cruzte kabueyeʼpo,” Judío huairia oʼderetpakpo kenpayoʼ Pilatotaj oʼnonaʼuy. 


text:
Roma huairien jakyo Pilato oʼkudonpo onteʼti. Jesústaj oʼtokudpo onaʼpo, —‍¿Judío aratbuten gobierno huairi menpaʼ i̱ʼe̱? —‍Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ onda iʼnopo̱e̱po doʼtaj menaʼ? ¿Menpaʼ nogomey kenpaʼ monaʼnok menaʼ? —‍Jesúsa Pilatotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ehueʼ, kenda eʼnopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ i̱jje̱po judío aratbut ehueʼ i̱jje̱y. O̱ʼnen aratbuta sacerdote huairierea doʼtaj mennigtotiakne. ¿Kate iʼkameʼ? —‍Pilatoa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍In huadariyo aratbuten gobierno huairi ehueʼ i̱jje̱y. In huadariyo gobierno huairi doa e̱e̱ʼnayo judío huairia doʼtaj enʼtohuaʼte doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeria doʼtaj menʼtiokaʼpo yanʼmagkaymet. In huadariyo gobierno huairi ehueʼ i̱jje̱y. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Huairi i̱ʼe̱ on? —‍Ken Pilatoa onaʼuyate. —‍E̱e̱ʼ, doa huairi i̱jje̱y. Kenda iaʼne. Huaknopo̱e̱ʼerien huairi a̱ʼe̱ya̱ʼpo kurudya̱ʼ ijhuarakpo isiʼpoe̱ʼuypo. Konig Dios o̱ʼe̱ aratbuttaj buttida aʼmanopo̱e̱a̱yaʼpo Diosyaʼ ijhuarakʼuy. Diostaj buttida huaʼa ayaʼada eʼpe̱e̱taʼ onʼpakpo doʼtaj onʼnigpe̱i̱kaʼ. Nogomey buttida huaʼa pakhueʼ o̱ʼnepo doʼtaj pe̱e̱hueʼ meʼnikaʼne. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Kate buttida huaʼa ya̱ʼe̱? —‍Pilatoa onaʼuyate. Jesústaj cruzte yadaraktiʼ Pilatoa oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken konig opuda̱ boʼkikaʼ judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ o̱ʼnuy okkahuehueʼ fiestate opud boʼpaknok nogtida huabakuda̱ʼ jakyaʼ oʼnigo̱ro̱kaʼikaʼne. ¿Judíoen huairi hua̱e̱ʼ menpaʼ eʼnigo̱ro̱kaʼtaʼ boʼpak? —‍Pilatoa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ehueʼ, kentaj pakhueʼ o̱ʼe̱y. Barrabástaj moʼnigo̱ro̱kaʼ. —‍Ayada oʼnokoyʼuy. Barrabás huabereʼeri o̱ʼu̱yate.<pb/>


text:
Sorotataj onʼbitbitdepo eʼpidonbij onʼkuokkaʼpo Jesústaj onʼkuotaʼuyate. Okayagda huaok onʼotaʼuy. Okayag huaok gobierno huairiayoʼda onʼotikaʼ konig. 


text:
Onʼhuahuaʼpo, —‍¡Yanoeunhuahuikatiʼ, judío gobierno huairi! —‍Sorotataa onʼtierikpo oʼnonaʼpo, huabaʼa onʼpebasʼuyate. 


text:
<pb/>Onteʼti Pilato oʼmahua̱o̱ro̱konpo, —‍E̱ya̱ʼ, opudte Jesústaj ijto̱ro̱kdey. Dakhueaʼ sigpiʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼ, yanʼnopo̱e̱ʼ. —‍Judío aratbuttaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Ken, eʼpidonbij huakuok oʼkuotdepo okayag oʼotdepo, Jesúsa o̱ʼo̱ro̱kʼuy. —‍¡In huabokerek o̱ʼe̱! Yanʼtiahuayʼ. —‍Pilatoa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Sacerdote huairiere Diosen jak huato̱e̱ʼeri Jesústaj onʼtiahuaydepo, oʼdokoypo, —‍Hue̱ypa cruzte yadarak. Hue̱ypa cruzte yadarak. —‍ʼUttaʼda oʼdokoyʼuy. —‍Opuda̱ yanʼpakpo yanʼtohuaʼ. Hue̱ypa cruzte yanʼpakpo yadarak. Keʼna dakhueaʼ sigpiʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼ ijnopo̱e̱y. —‍Pilatoa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Oroʼen huadik eʼmanaʼ oʼto̱e̱y. Keʼna bueydik o̱ʼe̱, oaʼ. “Diosen Huasiʼpo i̱jje̱y.” Oaʼnok bueydik o̱ʼe̱. —‍Judío huairia oʼnonaʼuy. 


text:
onteʼti gobierno huairien jakyo oʼkudonpo, —‍¿Meyo̱ hua̱e̱ʼeri i̱ʼe̱? ¿Beʼa i̱ʼe̱? —‍Jesústaj enaʼtada Jesúsa aʼtokhueʼda o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>—‍¿Menapaʼ doʼtaj aʼtokhueʼ o̱ke̱? Do gobierno huairi i̱jje̱po, ontaj o̱ro̱kaʼdik meʼe̱ne. Kenpaʼti hue̱ypa cruzte arakdik meʼe̱ne. ¿Menpaʼ iʼnopo̱e̱? —‍Pilatoa Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Diosa oʼpaknok gobierno huairi i̱ʼe̱po doʼtaj hue̱ypa cruzte arakdik o̱ʼe̱ne. Judío huabokereka onʼtaj boʼyokne kenaʼtaj dakhueaʼda meʼnogkaʼne. O̱ʼnanayo suhueʼda dakhueaʼ o̱gkaʼne. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda Pilato oʼpe̱e̱depo eʼo̱ro̱kaʼtaʼ oʼpakpo, monig o̱ro̱kaʼdik i̱jje̱y oʼnopo̱e̱po oʼukʼuynigʼa, judíoa oʼdokoypo, —‍Kentaj o̱ro̱kahueʼ ya̱e̱ʼ, kentaj eʼo̱ro̱kanayo Roma gobierno huantopa huairia ontaj onteʼti pakhueʼ o̱ʼe̱po oʼenapo. César o̱ʼnen huantopa o̱ʼe̱nok. Beʼapiʼ “Do huairi i̱jje̱y,” huataʼda eʼhuaaʼnayo Césaren takaʼ o̱ʼe̱nok arakdik o̱ʼe̱. —‍Judío huairia ʼuttaʼda oʼdokoyʼuy. 


text:
<pb/>Kenda Pilato oʼpe̱e̱depo Jesústaj oʼto̱ro̱konpo huantopa huahuadte oʼhuadatoʼuy. Kenda judíoen huaʼa oʼdikkaʼ Gabata. Huidʼaytate o̱ʼu̱y. 


text:
Aʼti tokhuada̱ʼ oʼhuadapo kenpaʼti emeʼte judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoe o̱ʼe̱a̱ponok, —‍In o̱ʼnen huairi moʼta̱e̱ne. —‍Pilatoa judío huairitaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Yaarak. Yaarak. O̱hue̱yen cruzte yabetaʼ. —‍Judío huairia oʼdokoyʼuy. —‍¿Opuden huairitaj menpaʼ o̱hue̱yen cruzte doa eʼbetaʼtaʼ boʼpak? —‍Pilatoa oʼmanaʼuy. —‍Roma huantopa César kenyoʼda mota̱e̱ne. —‍Sacerdote huairiomeya̱ oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Pilato kenomeytaj oʼmanigpe̱e̱po o̱hue̱yen cruzte kanʼarakeʼpo oʼmanaʼuy. Roma sorotataj hue̱ypa cruzte siropia onʼti̱o̱gkoʼeaʼpo onʼbetaʼuy. 


text:
<pb/>Ken Jesústaj onʼtohuaʼuy. Keʼnen hue̱ypa cruz Jesús oʼtohuaʼuy. Oteʼ huadik Huakuaiʼte oʼtohuaʼuy. Ken oteʼ judíoen huadik o̱ʼe̱ Gólgota. 


text:
Kente e̱kye̱deʼte Roma sorotataj hue̱ypa cruzte siropia onʼti̱o̱gkoʼeaʼpo onʼbetaʼuy. Kenpaʼti nog bottaʼ huabokerektaj hue̱ypa cruzte onʼmabetaʼpo, nogkoreʼ nogkoreʼpen onʼmabetaʼuy. Jesústaj nopoyo cruzte onʼbetaʼuy. 


text:
“Jesús Nazareteri judíoen gobierno huairi o̱ʼe̱.” Huaente yanʼmadoyaʼpo, cruz kutapen yanʼbetaʼ, Pilatoa oʼmanaʼnok onʼmadoyaʼpo onʼbetaʼuy. 


text:
Huakkaʼada judíoa eʼmadoyaʼ onʼtiahuayʼuy. Ken hue̱ypa cruzte enʼbettaʼte huakkaʼ jak Jerusalén ʼibodteda o̱ʼe̱nok, kenaʼpo huakkaʼada judíoa eʼmadoyaʼ onʼtiahuayʼuy. Judíoen huaʼate onʼmadoyaʼpo, Roma hua̱e̱ʼerien huaʼate onʼmadoyaʼpo, kenpaʼti griego huaʼate onʼmadoyaʼuy. 


text:
<pb/>—‍“Judíoen huairi o̱ʼe̱,” madoyahueʼ ya̱e̱ʼ. “Judíoen huairi i̱jje̱y,” in huabokerek oameʼte. Kenpaʼ yamadoyaʼ. —‍Judío sacerdote huairia Pilatotaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Sorotataj Jesústaj onʼbetaʼdepo bottaʼ bottaʼa keʼnen yudtaj nogti nogti onʼdeʼeʼuy. Kenpaʼti keʼnen huaok tiokhuihuihueʼ nogtida huaok o̱ʼe̱nok, 


text:
<pb/>—‍Huishueʼ moʼne. Beʼa eʼdik aʼnopo̱e̱yaʼpo huid okmo moʼnenʼe̱. —‍Onpapayoʼ sorotataj oʼdadpo, ken konig Apagbaʼte oaʼuyate, “Doʼhued yudtaj nogti nogti yanʼdeʼeapet. Doʼhued huaoktaj beʼa yaʼeyapet aʼnopo̱e̱yaʼpo huid okmo yaʼnenʼe̱a̱pet.” Kenda Apagbaʼ oaʼuyatenig kenda o̱gkaʼuy. 


text:
<pb/>Onteyoʼ Jesúsen cruzte o̱ʼnepo, Jesúsen hua̱ye̱, huamaʼbuyere o̱ʼnepo, kenpaʼti María, Cleofasen hua̱to̱e̱ o̱ʼe̱po kenpaʼti María Magdalena o̱ʼe̱ʼuy. 


text:
Jesúsen hua̱ye̱ doere oʼbonok Jesúsa boʼtiahuaypo, —‍In o̱ʼnen huasiʼpo iʼta̱e̱ne ettoneʼ. —‍Hua̱ye̱taj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍In o̱ʼnen hua̱ye̱ iʼta̱e̱ne. —‍Do Juantaj menaʼuyne. Kenokaʼ Jesúsen hua̱ye̱taj doʼhued jakyo ijtohuaʼuy, doʼhued jakyo ijto̱i̱kaʼuy. Konig Jesús oʼbueyʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda Jesúsa oaʼdepo, ayaʼda Diosen huaʼa ijkuhuitdey Jesúsa oʼnopo̱e̱po, —‍Maymaya̱ ijjay. —‍Jesúsa oaʼuy. Kenda Apagbaʼa oʼbatiaʼpakuynig Jesúsa oaʼuy. 


text:
<pb/>Kosoyo vino paiʼ hueda̱ʼda onhuadʼuy. A̱pon esponja oʼnigoyeʼepo, hue̱ypate onʼbetaʼpo huakittaʼte oʼnigokteaʼuy. 


text:
Vino paiʼ oʼmaiʼdepo, —‍Ayaʼda Diosa oʼpaknig ijkaʼdepo ijkuhuiti. —‍Jesúsa oaʼdepo, oʼkutaʼboypo oʼbueyʼuy. Siro huiʼdaka Jesústaj onʼpidtukaʼuy. 


text:
<pb/>Emeʼte okmapi̱e̱ʼahuaddik o̱ʼe̱a̱po kenpaʼti judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ o̱ʼnuy okkahuehueʼ fiesta o̱ʼe̱a̱po, Diostaj ʼurumeʼnoe o̱ʼe̱a̱ponok kenaʼpo hue̱ypa cruzte hua̱so̱ʼ e̱a̱hueʼdik o̱ʼnepo “Hue̱ypa cruzte huabeterien huabopi yanʼmabopiokketekpo yanʼbahuarakaʼ kenpaʼti yanʼbatohuaʼ.” Judío huairia Pilatotaj oʼnonaʼuy. 


text:
Oʼnonaʼnok sorotataj onʼhuaʼpo huakkuru huabokerektaj huabopi oʼnokketekpo, nogtakon Jesúsere cruzte eʼbetaʼtaj huabopi oʼnokketekʼuy. 


text:
Ken onʼbakketekdepo Jesústekon onʼhuahuaʼpo eʼbueyondeʼ onʼtiahuayatoʼpo keʼnen huabopi okketekhueʼ o̱ʼneʼuy. 


text:
Okketekhueʼada sorotataj nogtiada keʼnen siro huiʼdaka Jesústaj onʼpidtukaʼuy. Enpidtukaʼte i̱da mimi hue̱ʼe̱yere oʼmimihuaʼuy. 


text:
Do Juan ayaʼtada ijtiahuayʼuy, buttida ijjay, ijnopo̱e̱y. Opudomey dakaʼ Jesústaj oknopo̱e̱ʼdik moʼi̱kaʼaponok buttida ijtimadoyay. 


text:
“Keʼnen huaʼay nogayʼtipiʼ okketekhueʼ o̱ʼneapo.” Apagbaʼa oaʼuyatenok Jesúsen huabopi okketekhueʼ o̱ʼnuy. 


text:
“Kentaj onʼpidtukapo kenda onʼtiahuayapo.” Nogya̱ʼ Apagbaʼte onʼtimadoyaʼuyate. Jesústaj o̱gkubarakkaʼuy. 


text:
<pb/>Jesústaj enpidtukaʼdeʼte, —‍Hua̱so̱ʼ kakubarakkeʼpo beyok. —‍Pilatotaj José Arimatea huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeria onaʼuy. José Jesústaj huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po judío huairitaj oʼmididpo soatayoʼ Jesústaj huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼu̱yate. —‍Yatohuaʼ. —‍Pilatoa onaʼuynok cruzte oʼhuaʼpo, hua̱so̱ʼ oʼhuarakaʼpo oʼtohuaʼuy. 


text:
Nicodemo kenpaʼti oʼhuaʼuy. Keʼna aʼnenda sikyo Jesústaj aʼbatiaʼpakyaʼpo oʼhuahuaʼuyate. Ken mirraere áloesere oʼtohuaʼpo, mirra kenpaʼti áloes konig ʼuruʼhui̱e̱da e̱ʼe̱o̱k treinta kilos oʼtohuaʼpo, 


text:
Joséere Nicodemoere Jesúsenso̱ʼ onʼtohuaʼpo konig mirra áloesere ʼuruʼhui̱e̱da yudtaʼbia onʼtihui̱yi̱gonpo. Ken konig judíoa onʼbakubarakkikaʼnig konigti Jesústaj onʼkubarakkaʼuy. 


text:
Kenteda Jesústaj yaarakteda taʼba o̱ʼu̱y. Kenteda taʼbayo huaboda kubarak hua̱e̱ʼ eʼkogkaʼ o̱ʼe̱po ke̱yo̱ sigpiʼ bakubarakkahued e̱e̱ʼyo̱. 


text:
Jesústaj onʼkubarakkaʼuy. Kenaʼpo emeʼte judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoe o̱ʼe̱a̱po kenpaʼti kubarak eʼkogkaʼ ʼibodteda o̱ʼe̱nok kenteda Jesústaj onʼkubarakkaʼuy.<pb/>


text:
Domingote eʼmeunyakte sikki̱re̱genteda kubarak eʼkogkaʼyo María Magdalena oʼhuaʼpo, huakogyo̱ huakhuida̱ eʼtinokbetaʼmeʼyo ekpokoreaʼ oʼtiahuayʼuyate. 


text:
Oʼtiahuaydepo oʼketonyakpo Simón Pedrotaj doeretaj boʼhuatiakuyne. —‍Kubarak huakogya̱ʼ Huairitaj onʼtohuaʼte. Ke̱yo̱ onʼhueda̱ʼtaj nopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱y. —‍María monaʼuyne. 


text:
Pedroere doere oʼhuaʼpo kubarakyo oʼhuaʼpo oroʼ bottaʼ oʼketpo donayo i̱da ijketpo huakkuruda kubarakyo i̱jji̱a̱toʼuy. 


text:
Yonoktoatoʼpo ijtiahuayʼuy. Yudtaʼbijyoʼda eʼhued ijtiahuaypo Jesúsbueytaj tiahuayhueʼ i̱jje̱po kudhueʼ i̱jju̱y. 


text:
Doa huakkuru e̱ʼe̱a̱toada taʼpote ijkudonpo ijtiahuaypo kenpaʼti yoknopo̱e̱ʼuy. Jesús onteʼti oʼnoyhuadde yoknopo̱e̱ʼuy. 


text:
Eʼbueyada onteʼti noyhuaddik o̱ʼe̱a̱po konig Apagbaʼ oaʼ oroʼ nopo̱e̱hued o̱ʼe̱ʼuynigʼa huaboaʼda oknopo̱e̱ʼuy. 


text:
<pb/>Kubarakkogte kurute María onteʼti oʼtiakdepo oʼbopo oʼhuikuyate. Oʼhuikpo kubarak eʼkogkaʼyo oʼkubuypo oʼnoktoatoʼpo oʼtiahuayʼuyate. 


text:
Bottaʼ Diosen huataʼmoneritaj oʼtiahuayʼuyate. Yereda onʼotpo kente Jesúsbuey oʼhuedmeʼte onʼhuad. Nogtida huakupen oʼhuadʼuy. Nogtida huaʼipen oʼhuadʼuy. 


text:
<pb/>—‍¿Menaʼpo iʼhuik, ettoneʼ? —‍Oʼnonaʼuy. —‍Doʼhued Huairitaj onʼtohuaʼtenok ijjay. Ke̱yon onʼhueda̱ʼ nopo̱e̱hueʼ i̱jje̱y. —‍María oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda oʼmanaʼdepo oʼbatipekorudpo Jesús eʼbote oʼtiahuayʼuynigʼa, Jesús o̱ʼe̱ o̱ki̱e̱hueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>—‍¿Menaʼpo iʼhuik, ettoneʼ? ¿Beʼtaj iʼuk? —‍Jesúsa onaʼuyate. —‍O̱ʼna eʼtohuaʼnayo ke̱yo̱ ijhueda̱y menaʼ. Doʼhua ijtohuaʼapoy. —‍María onaʼuyate. Taʼba huato̱e̱ʼeri keʼna o̱ʼe̱ namaʼda oʼnopo̱e̱po kenda Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¡María! —‍Jesúsa onaʼuyate. Kentaj oʼtikorudpo, o̱ki̱e̱ʼdepo, —‍Huamanmadikaʼeri. —‍María onaʼpo oʼdokoatoʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Doʼtaj so̱ʼto̱e̱a̱hueʼ meeʼ. Apag Diosyo behuikhued i̱jje̱y. Doʼhued huamaʼbuyte yahuatiʼ. “Doʼhued Apag Dioste kenpaʼti opuden Dioste ijbehuikapoy,” oaʼ, yamanaʼ. —‍Jesúsa Maríataj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken María Magdalena oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj boʼhuatiakdepo, “Huairitaj ijtiahuay.” Oroʼtaj monaʼpo kenda Jesúsa Maríataj enʼbatiaʼpak María monbatiaʼpakuyne. Oroʼtaj huanigpe̱i̱kaʼeritaj Jesúsa hua̱so̱ʼda boʼtiahuayʼeaʼuyne. 


text:
<pb/>Kenda huameʼnoe, domingo sikyo oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeri jakyoda oʼkupopakpo judío huairitaj oʼmididpo akbogpe oʼyahuekaʼpo. Jesús ihuiti ehueʼ oroʼ eʼkupopaknopoyo oʼbopo, —‍Meʼpukhueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>Kenda eadeʼte keʼnen huabaʼ eʼbati̱o̱gkoaʼ boʼtiahuayʼeaʼuyne. Keʼnen huapid eʼpidtukaʼ boʼtiahuayʼeaʼuyne. Huairitaj oʼtiahuaypo oʼnoki̱a̱ʼdepo oʼdurugpakuy. 


text:
<pb/>—‍Yanʼnopoʼnoeyʼ meʼpukhueʼ yaneʼ. Konig doʼhued Apag doʼtaj meʼtaʼmonaʼuyne, ayaʼtada huadak huaʼa kamaneʼpo ijmataʼmonaʼapoy. —‍Onteʼti monaʼuyne. 


text:
Opuda̱ nogen dakhueaʼ eʼkaʼ eʼbakkahueaʼnayo Diosakon kenomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ oʼbakkahueaʼdeapo. Nogen dakhueaʼ eʼkaʼ opudomeya̱ okkahueahueʼ e̱e̱ʼnayo Diosakon okkahueahueʼ oʼmaeapo. —‍Jesúsa monaʼuyne. Tomása Jesús Huairi eʼnoyhuaddeʼte oʼtiahuayʼuyate. 


text:
<pb/>Tomás, nogtiada doce huanigpe̱i̱kaʼeri o̱ʼe̱po, nogdikda Gemelo. Jesús huakkuruda oroʼere eʼbote Tomás ehueʼ o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>—‍Jesús Huairitaj oʼtiahuay. —‍Nog huanigpe̱i̱kaʼeria Tomástaj oʼnonaʼuy. —‍Huabaʼtaʼ siropi onʼbati̱o̱gkoameʼte tiahuayhueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti siropia eʼti̱o̱gkoaʼe̱yo̱ doʼhued huabaʼpiʼ kudhueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti doʼhued huabaʼ keʼnen huapidte eʼpidtukaʼyo bakudhueʼ e̱e̱ʼnayo Huairi oʼnoyhuadmeʼte oknopo̱e̱hueʼdik i̱jje̱a̱poy. —‍Tomása oroʼtaj monaʼuyne. 


text:
<pb/>Ocho huameʼnoe eʼpokdeʼte oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeri onteʼti jakyo eʼkupopakte Tomásere o̱ʼe̱po akbogpe okyahueʼkaʼnigʼa Jesúsa oʼkudonpo oroʼ nopoyo oʼboatoʼuy. —‍Meʼpukhueʼ yaneʼ, yanʼmanopoʼnoeyʼ. —‍Monaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Intaʼ menej. Doʼhued huabaʼ yatiahuayʼ. Huapidyo mebakud. Oknopo̱e̱hueʼ e̱e̱ʼ yabatikpo doʼtaj meknopo̱e̱ʼ. —‍Tomástaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Doʼtaj beʼtiahuaypo kenaʼpo doʼtaj meknopo̱e̱ne. Do Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱ meknopo̱e̱ne. Nogomeya̱ doʼtaj tiahuayhueʼ e̱ʼe̱a̱da meʼnoknopo̱e̱po durugda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa onaʼuy. Juana in oʼmadoyaʼnok huakkaʼada Jesucristotaj oknopo̱e̱ʼdik ya̱ʼneapet. 


text:
<pb/>Jesúsa huakkaʼda oʼbayareaʼuy. Kenpaʼti konig Diosayoʼda kaʼdik o̱ʼe̱nig Jesúsa oroʼere huakkaʼ oʼkikaʼuy. In berobaʼte ayaʼ madoyahueʼ i̱jje̱y. In berobaʼte suhueʼda ijmadoyay. 


text:
In ijmadoyaʼnok Jesús Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱ kenpaʼti Cristo o̱ʼe̱po Diosyaʼ oʼtiakʼuyate oknopo̱e̱ʼdik moʼe̱ne. Ayaʼada kenda oʼnoknopo̱e̱po onteʼti Diosere onʼnoeunhuahuikaʼapo.<pb/>


text:
Nogok onteʼti Jesúsa hua̱so̱ʼda oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj boʼtiahuayʼeaʼuyne. E̱ʼpo̱g Tiberiaste Jesúsa hua̱so̱ʼda oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj boʼtiahuayʼeaʼpo. 


text:
Simón Pedroere Tomásere, Natanaelere, doere, doʼen huamaʼbuyere, kenpaʼti bottaʼ nog huanigpe̱i̱kaʼeriere onteteyoʼ o̱ʼu̱y. (Tomás konogda oʼdikkaʼ Gemelo.) (Natanael Caná Galileaeri o̱ʼu̱y.) (Doere doʼen huamaʼbuyere Zebedeoen huasiʼpo o̱ʼe̱y.) Oroʼ onteteyoʼ o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>—‍Biig yo̱gkaʼapoy. —‍Simón Pedroa monaʼuyne. —‍Oroʼtion oʼhuaʼapoy. —‍Onaʼuy. Ken, oʼhuaʼpo kusiʼpeyo oʼkudpo, e̱ʼpo̱g nopote okenʼe̱bedpo sigpiʼ biig ontotokhueʼda o̱ʼe̱bedʼuy. 


text:
<pb/>—‍Nogkorepen huadaʼkopen yanoken, huakkaʼda montotokapone. —‍Jesúsa monaʼuyne. Ke̱yon okenpo, huakkaʼda biig oʼkudpo ontotokhueʼdik o̱ʼe̱ʼuy. 


text:
<pb/>—‍¡Huairi o̱ʼe̱! —‍Doʼa Pedrotaj yonaʼuynok othueʼ o̱ʼe̱po biig okenepo, ken Huairi o̱ʼe̱, Simón Pedro oʼpeeonpo oʼotonpo hua̱hue̱yo̱ oaʼuy. 


text:
Oroʼ kusiʼpete oʼhuaʼuy. Aktaʼbogpeyo oʼhuaʼuy. Huakeneʼyo̱ biig hueda̱ʼda onʼtotokʼuy. Aktaʼbogpe meyo̱hueʼda o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>Simón Pedro kusiʼpeyo oʼhuaʼpo aktaʼbogpete huakeneʼ onʼtotokʼuyate. Hueda̱ʼda onʼtotokpo ciento cincuenta y tres boroʼbiig e̱ʼe̱a̱da huakkaʼda e̱ʼe̱a̱da huakeneʼ onokpukonhueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>—‍Yanʼtiak. Yanʼbapeʼ. —‍Jesúsa monaʼuyne. Huairi o̱ʼe̱ eʼnopo̱a̱da. “¿Beʼa i̱ʼe̱?” Anayʼ eʼnopo̱a̱da oroʼ oʼmeʼpukpo ahueʼ o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼnoyhuaddepo oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj kenokaʼ bapaʼaʼ bohuahuayʼuyne. Simón Pedrotaj Jesúsa oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ken onʼbapuddepo, —‍¿Menpaʼ inomeya̱ doʼtaj sueʼda diʼ meʼnene. Menpaʼ o̱ʼnanayo doʼtaj nogi̱ti huakaʼda diʼ o̱ʼe̱ne, Simón, Jonásensiʼpo? —‍Jesúsa onaʼuy. —‍E̱e̱ʼ, Huairi. Onʼtaj diʼda i̱jje̱y, kenda iʼnopo̱e̱ne. —‍Simóna onaʼnok, —‍Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri konig oveja o̱ʼnenok dakaʼ yabatiokikaʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ doʼtaj diʼda o̱ʼe̱, Simón Jonásensiʼpo? —‍Onteʼti Jesúsa onaʼuy. —‍E̱e̱ʼ, Huairi. Ontaj diʼda i̱jje̱y. Kenda iʼnopo̱e̱ne. —‍Simóna onaʼnok, —‍Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri dakaʼ yamato̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa Pedrotaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ diʼ o̱ʼe̱, Simón, Jonásensiʼpo? —‍Bapaʼaʼ Jesúsa onaʼuy. “¿Menpaʼ diʼ o̱ʼe̱?” Bapaʼaʼ Jesúsa jenak Pedro huaboaʼda suhueʼ o̱ʼunpo, —‍On ayaʼda iʼnopo̱e̱, Huairi. Onʼtaj diʼda o̱ʼe̱ne iʼnopo̱e̱. —‍Simóna onaʼuy. —‍Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakaʼ yamato̱i̱kaʼ. 


text:
Huabo i̱ʼe̱po konig iʼpakpo iʼotikaʼuy, meyo̱piʼ ehuaʼtaʼ iʼpakpo iʼhuaeʼikaʼuy. Nogok toneʼda e̱ʼe̱deʼte huabaʼ boʼosaddaapo noga̱ moʼtinukuʼapet. Ke̱yo̱ ehuaʼtaʼ pakhueʼ e̱e̱ʼtada boʼtohuaʼapet. Buttida ijjay. —‍Jesúsa onaʼuy. 


text:
<pb/>Ken konig oʼbueyapo. Jesúsa moʼnopoenkaʼuy. Kenpaʼti Pedro oʼbueydepo Dios ʼuruda o̱ʼe̱ oʼmanopo̱e̱a̱ʼapo. Jesúsa oʼbatiaʼpakʼuy. Kenpaʼti onaʼpo, —‍Doʼtaj menigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. Jesúsa Juantaj diʼda o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>Jesúsa doʼtaj diʼnanada meʼi̱kaʼuyne. Aʼnen Jesúsere oʼbapeʼpo Jesústaj ijtipebetpo, “¿Beʼa ontaj judío huairitaj yaʼbayokapet, Huairi?” Doʼhua yonaʼmey. Ken oʼhuaʼdepo doʼtaj Pedro oʼkorepo huataʼpipen beʼtiahuayʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Doʼa kurudyo̱ ijhuaʼapoy. Doʼhua eʼpaknayo doʼhua nogoknanada onteʼti eʼtiakdeʼte Juan bueyhued eʼnoeʼnayo meʼpukehueʼada doʼtaj menigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa Pedrotaj onaʼuy. 


text:
Juan bueyhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Nog huanigpe̱i̱kaʼeria namaʼda onʼbatiaʼpakuy, “Juan bueyhueʼ o̱ʼe̱a̱po.” Jesúsa ahueʼ o̱ʼu̱ynigʼa, “Doʼa eʼpaknayo kurudya̱ʼ onteʼti eʼtiakdeʼte Juan bueyhued eʼnoeʼnayo meʼpukehueʼ ya̱e̱ʼ.” Kenpaʼ Jesúsa Pedrotaj onaʼuy. 


text:
<pb/>Doa Juan ayaʼda ijtiahuayikaʼpo, ijpe̱i̱kaʼpo kenpaʼti ijnopo̱e̱po onʼnigmadoyaʼne. Buttida ijmadoyay, buttida oʼnopo̱e̱y. 


text:
<pb/>Jesúsa huakkaʼda nogda nogda oʼkaʼuyate. Kenpaʼti huakkaʼda oʼmanmadikikaʼuyate. Kenda ayaʼda eʼmadoyadhuahuikaʼnayo in huadari ayaʼ berobaʼ dakhuapa to̱e̱hueʼdik o̱ʼe̱, ijnopo̱e̱y, ken.<pb/>


text:
Judas Jacoboen huamaʼbuy i̱jje̱y. Jesucristoen huanabaʼ i̱jje̱po ijnigkikay. Diosa moʼbaktieʼeaʼuynok Apag Diosensiʼpo moʼe̱po moʼnigpe̱i̱kaʼne. Apag Diosa diʼ moʼi̱kaʼne. Jesucristoere moʼnounhuahuikeʼpo, Apag Diosa dakaʼ moʼmato̱i̱kaʼne. Opudomeytaj onʼnigmadoyaʼne. 


text:
Opudomeytaj Diosa nogi̱ti nogi̱ti moʼmatinepahuiʼpo, nogi̱ti nogi̱ti moʼmanoeye̱ʼpo, nogi̱ti nogi̱ti diʼda moʼmaikeʼ. Opudomey noga̱ namaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼne. 


text:
<pb/>Konig Diosa oroʼomeytaj moʼbakkahueaʼne, moʼmanopoʼyareaʼne, moʼmanoeanhuahuikaʼne eʼnigmadoyaʼtaʼ eʼpakada Dios Jesucristotaere buttida huaʼa ayaʼada Diosen huaknopo̱e̱ʼeritaj kenyoʼda oroʼomey oʼmanmadikikaʼuynig dakaʼ moknopo̱i̱kaʼpo manikaʼdik moʼe̱ne. Opudomeytaj nigmadoyaʼdik o̱ʼnene. 


text:
Sueʼda huamanmadikaʼeriomey namaʼda oʼnoknopo̱e̱. Hueretda huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y namaʼda eʼada Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Opudomeyere onʼkudpo aʼmanmadikayaʼpo onʼkudikaʼnok kenomeytaj sigpiʼ manpe̱e̱hueʼ yanikaʼ. Diostaj pakhueʼ o̱ʼnepo, namaʼdayoʼ onʼbatiaʼpakikaʼ. Diosa diʼda o̱ʼe̱po dakhueaʼ ekaʼnayo bekkahueaʼaponok ettoneʼtaj diga̱ʼda bakdejdik moʼe̱ne. Namaʼda onʼmanmadikikaʼ. Huairi Diostaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Huairi Jesucristotaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼne. Kenomeytaj Diosa castiga oʼmagkaʼapo aʼnennada Diosbaʼte kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Diosa Israel aratbut oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritaj castiga oʼmagkaʼuyate. Kenpaʼti Diosen huataʼmoneri nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritaj castiga oʼmagkaʼuyate. Kenpaʼti huakkaʼ jak Sodomataj Gomorraeretaj castiga oʼmagkaʼuyate. Kenda opud eʼnopo̱e̱piʼ onteʼti onʼnopoeanhuaʼne. Diosen Israel aratbut Egipto huadaribayo o̱ʼneonhuahuikaʼuyate. Egipto aratbuten huanabaʼ o̱ʼneonhuahuikaʼpo, paiʼnanada o̱ʼneonhuahuikaʼpo, paiʼda onʼnopoʼeonhuahuikaʼpo Diosa teyda o̱ʼe̱po oʼbatihuapokpo oʼmato̱ro̱kuyate. Egipto huadaribayaʼ oʼmato̱ro̱kuyate. Nogok Israel aratbut eknopo̱e̱ʼ oʼnoknopo̱e̱batikuyate. Onteʼti Diostaj pakhueʼ o̱ʼnepo huakkaʼada oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnuyate. Diosa castiga oʼmagkaʼnok oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeriyoʼ onʼmabueyʼuyate. 


text:
Kenpaʼti aʼnennada Diosen huataʼmoneri sueʼda kurudyo̱ Diosere o̱ʼnepo Diostaj onʼnigpe̱i̱kaʼdepo konig huairi o̱ʼnedepo huataʼda onʼpakpo Diostaj oʼnokbahuaʼuyate. Nogokda keneʼhua̱ya̱ʼ castiga huamagkaʼ huameʼnoete castiga oʼmagkaʼapo. Kenomey dakhueʼda huataʼmoneritaj Diosa sikki̱re̱gyo̱ oʼmatoeonhuahuikaʼpo ke̱yo̱da huaunhuahuikaʼte bijteyanada oʼmatinukuʼikaʼ. 


text:
Kenpaʼti jak Sodoma Gomorraere kenpaʼti meyo̱hueʼda huahuaderiomey dakhueaʼ o̱gkikaʼuyate. Konig sueʼda Diosen huataʼmoneria dakhueaʼ o̱gkaʼuyatenig kenomeykon dakhueaʼda o̱gkikaʼuyate. Sodoma nog huabotbokerekaʼ oʼderetpakpo onʼmabakdejpo dakhueaʼnanada o̱gkikaʼuyatenok Sodoma jaktaj Gomorra jaktakon Diosa castiga oʼmagkaʼpo oʼbakpakaʼuyate. Ayaʼada nopo̱e̱ʼdik ya̱ʼneapet, Diosa dakhueaʼ huakaʼeritaj castiga oʼmagkaʼpo oʼmabakpakanhuahuikaʼapo. Ken dakhueaʼ huakaʼeritaj Diosa castiga oʼmagkadhuahuikaʼapo. Kenpaʼti namaʼda huamanmadikaʼeritaj castiga oʼmagkadhuahuikaʼapo. 


text:
<pb/>Kenda namaʼda huamanmadikaʼeri namaʼda onʼnopo̱e̱po Diosa castiga magkahueʼ ya̱ʼe̱a̱pet opudomeyere o̱ʼnepo namaʼda eʼyorokyaʼ onʼnopo̱e̱po kenpaʼti ettoneʼtaj onʼbokerekboʼikaʼpo. Huairi Jesucristotaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼpo. Diosen huataʼmoneritaj onʼtidikkikaʼ. 


text:
Miguel Diosen huataʼmoneri huairi huadakda o̱ʼe̱po huadakda oʼkikaʼuyate. Totoʼ huairitaj oʼbatiaʼpakpo Moisésenso̱ʼbueytaj totoʼa eʼtohuaʼtaʼ oʼpakuynok, “Dakhueaʼda iʼkaʼ.” Miguela o̱ʼnada totoʼtaj huiyoka onahueʼ o̱ʼe̱po. “Dakhueaʼ iʼkaʼ. Dios Huairia kaeʼpo.” Miguela onaʼuyate. 


text:
Inomey namaʼda huamanmadikaʼerinayo Diostaj kenpaʼti Diosen huataʼmoneritaj nopo̱e̱hueʼada dakhueaʼda onʼbahuaaʼpakpo, dakhueʼda onʼbatidikkikaʼpo. Konig dubayo hua̱e̱ʼeri katepiʼ onʼpakpo o̱gkikaʼ konigti namaʼda huamanmadikaʼeriomey onʼeretpakpo o̱gkikaʼ. Dakhueaʼda o̱gkikaʼ. Konige̱po Diosa castiga oʼmagkadhuahuikaʼapo. 


text:
<pb/>Konig Caína oʼkaʼuyate konigti o̱gkikaʼ. Caín Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼu̱yate. Inomey huamanmadikaʼerikon Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼpo paiʼda onʼnopoʼeonhuahuikaʼapo. Kenpaʼti Balaam huakupetaʼ oʼeretpakpo Diosen aratbuttaj namaʼda oʼmanmadikaʼuyate. Inomey konig Balaam huakupetaʼ oʼeretpakpo huakupete namaʼda onʼmanmadikikaʼ. Paiʼda onʼnopoʼe̱a̱po. Kenpaʼti aʼnennada konig Coré Dios huairitaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼi̱kameʼtepo oʼbueyʼuyate. Konigti namaʼda huamanmadikaʼeri nigpe̱e̱hueʼ e̱ʼi̱kaʼte Diosa castiga oʼmagkadhuahuikaʼapo. 


text:
Nogok nogok opudomey huaknopo̱e̱ʼeriomey aʼbapeyaʼpo boʼkupopakikaʼpo huayahuaya diʼda moʼmaepo moʼbapeʼikaʼ. Ontatayoʼ moʼbapeʼpo kenomey namaʼda huamanmadikaʼeri opudomeyere o̱gkupopakikaʼ. Onʼbapeʼpo, huataʼda onʼpakpo dakhueaʼda o̱gkikaʼ. Namaʼda onʼbatiaʼpakpo, huataʼda onʼpakpo durugda onyoʼda huakkaʼ onʼbapeʼpo opudomeytaj yokhueʼ moʼi̱kaʼ. Birahueʼda o̱gkikaʼ. Kenomey huamanmadikaʼeri huataʼda dakaʼ onʼto̱i̱kaʼpo namaʼda opudomeytaj boʼhuatiakikaʼ. Kenomey konig o̱ʼnikaʼnig ijbatiaʼpakapoy. Kenomey konig e̱ʼsi̱hui̱ʼ o̱ʼnenigtaj ijjaʼapoy. E̱ʼsi̱hui̱ʼ oʼtiahuaypo oʼhuiʼapo namaʼda oʼnopo̱e̱po bapoka oʼtohuaʼnok sigpiʼ huihueʼdik o̱ʼe̱. Kenomey namaʼda huamanmadikaʼeri konig hue̱ymey o̱ʼnepo, huadapakok e̱ʼe̱a̱da dapakhueʼ o̱ʼi̱kaʼ. Namaʼda huada oʼnonmaboʼikaʼ. Konigti namaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo ʼuruda manmadikahueʼ o̱ʼnikaʼ. Namaʼda moʼpe̱e̱ne. Konig hue̱ymey oʼaynok onʼuruj. Eʼurujdeʼte kenpaʼda oʼparaʼapo. Konigti kenomey namaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo sigpiʼ huadakaʼ kahueʼ o̱ʼnikaʼ. 


text:
Konig e̱ʼpo̱gtoneʼte diga̱ʼda eʼbapokte kuhuadbate huiyokda oʼbosakikaʼpo konig sorokda hue̱kuru kutaj huidbate onʼbosakikaʼ. Inomey namaʼda huamanmadikaʼeri konigti dakhueaʼda o̱gkikaʼnok ayaʼada batibiraʼdik o̱ʼnikaʼnigʼa birahueʼ o̱ʼnikaʼ. Kenomey namaʼda huamanmadikaʼeri konig siokpo eʼkotonig dakhueʼda o̱ʼne. Sikki̱re̱gyo̱ o̱ʼneonhuahuikaʼapo. Kenomey huamanmadikaʼeriomey Diosen buttida huaʼa manmadikahueʼ o̱ʼnikaʼpo namaʼda onʼmanmadikikaʼnok kenomeytaj manigpe̱e̱hueʼ yanikaʼ. 


text:
Aʼnennada Adánen huasiʼpo huayayo huayayoensiʼpo keʼnensiʼpo keʼnensiʼpo keʼnensiʼpo sietea Enoc o̱ʼu̱yate. Enoca inomey namaʼda huamanmadikaʼeritaj oʼbahuaaʼpo inomey namaʼda huamanmadikaʼeritaj Diosa castiga oʼmagkaʼapo Enoca oʼbahuaaʼuyate. Oaʼpo, “Kenpihuay, ayaʼtada dakhueaʼ huakaʼeritaj castiga oʼmagkaʼapo. Dakhueaʼda o̱gkikaʼuyate. Dakhueaʼda huaʼa Diostaj onʼhuaaʼikaʼuynok Diosa castiga oʼmagkaʼapo. Diosere Diosen huakkaʼada huataʼmoneri onʼbatiakapo. Castiga onʼmagkaʼapo.” Enoca aʼnennada oʼmanaʼuyate. 


text:
Namaʼda huamanmadikaʼeriomey dakhueyoʼ ondaʼikaʼpo huairitaj dakhueaʼ onʼbahuaaʼikaʼpo gobierno huairitaj dakhueaʼ onʼbahuaaʼikaʼpo katetapiʼ namaʼda onʼeretpakikaʼpo durugnopoʼ ehueʼ o̱ʼnikaʼ. Katetapiʼ onʼderetpakpo o̱gkikaʼ. Kenpaʼda onʼderetpakpo o̱gkikaʼ. Namaʼda ʼuttaʼda onʼmanaʼikaʼ. Engaña eʼmagkaʼtaʼ onʼpakpo “huadakda o̱ʼi̱kaʼne,” “diʼda o̱ʼi̱kaʼne,” onʼmanaʼikaʼ. Namaʼda huamanmadikaʼeriomeya̱ ken konig o̱gkikaʼ. Keyoj, huabatidikeʼeritaj keyoj ijjay. Diostaj dakaʼ yanoknopo̱e̱po ʼuruaʼda ya̱gʼkikatiʼ. Judasa huaknopo̱e̱ʼeritaj dakaʼ oʼmaboroayʼuyate. 


text:
“Nogok huabokerek o̱ʼneapo. Diosen ʼuruda huaʼataj onʼtibiraʼeapo. Huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼbatibiraʼeapo, dakhueaʼda eʼkaʼtaʼ oʼderetpakpo dakhueaʼda o̱gkikaʼapo. Ken konigti o̱ʼneapo.” Kenda Huairi Jesucristoen huataʼmonaʼeriomeya̱ onʼmanaʼuyate, onteʼti kenda yanoknopo̱e̱ʼikaʼ, huadiʼda egomey pogomey. 


text:
Kenomey dakhueaʼda huabokerek namaʼda onʼmanmadikaʼpo sueʼda opudomey nogpaʼ nogpaʼ yanʼnopo̱e̱a̱petpiʼ onteʼti konigti hueretda oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱a̱petpiʼ, konigti pakhueʼ moʼe̱a̱petpiʼ. Namaʼda onʼmanmadikikaʼnok. Kenomeykon konig onʼpakpo o̱gkikaʼ. Dakhueaʼ o̱gkikaʼ. Diosen Noki̱re̱ga̱ manopoʼto̱e̱hueʼ oʼmae. Konig kenomeya̱ o̱gkikaʼ konigti kikahueʼ moʼnikaʼ. Kenomeytaj manigpe̱e̱hueʼ yanikaʼ. 


text:
<pb/>Opudomeynayo nogi̱ti nogi̱ti Diostaj ʼuruaʼnanada yanʼnigpe̱i̱kaʼpo yaʼnoknopo̱i̱kaʼ, huadiʼda egomey. Diosen ʼuruda huaʼa dakaʼ yanoknopo̱i̱kaʼ. Diosen Noki̱re̱ga̱ teyda beʼtihuapokeʼpo Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. 


text:
Diosen diʼ eʼmaikaʼ ʼuruaʼda ya̱gʼkikaʼ. Onteʼti dakhueaʼ kahueʼ yanikaʼ. Diostaj dakaʼ yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Diosa castiga o̱gkahueʼ meʼe̱ʼpo huadakda ya̱gʼkikaʼ. Huairi Jesucristoa meʼtinepahuieʼpo e̱kpo̱e̱ʼ moʼnigi̱kaʼ. Huairi Jesucristo moʼmatinepahuiʼnok onteʼti Diosere durugda moʼnoeonhuahuikaʼapone. 


text:
<pb/>Namaʼda huamanmadikaʼeritaj sueʼda huaknopo̱e̱ʼeria onʼpe̱e̱nigʼa kenpaʼti nogomey yanʼpe̱e̱a̱petpiʼ. Opudtaj eʼpe̱e̱taʼ enʼpaknayo yanʼmatinepahuiʼpo dakaʼ kanoknopo̱e̱ʼpo Diosen buttida huaʼa dakaʼ yanʼmanopo̱e̱a̱tiʼ. 


text:
Namaʼda huamanmadikaʼeritaj huaknopo̱e̱ʼeri sueʼadamon yanʼpe̱e̱a̱petpiʼ. Oknopo̱e̱batikhueʼ kaʼneʼpo dakaʼ yanʼmanaʼ. Konig taʼak eʼbakpakyanig yanʼbatotokpo yanʼmanopoʼkoreaʼ. Nogomey dakhueaʼ huakikaʼeri keʼpoda o̱gkikaʼdepo yudtakon dakhueaʼda onʼta̱i̱kaʼ. Kenomeytaj eʼmatinepahuipiʼ konig o̱gkikaʼ, keyoj, konigti kikahueʼ yanikaʼ. ʼUrunanada o̱ʼi̱kaʼ Dios teynanada o̱ʼi̱kaʼ. Diostaj monʼhuaaʼikaʼ. Judasa moʼnigmadoyaʼuyate. 


text:
Dios nogtida o̱ʼi̱kaʼ. Keʼnayoʼda ayaʼda oʼnopo̱i̱kaʼ. Oroʼomeytaj dakhueaʼ eʼkaʼ moʼnopoʼyareaʼne. Moʼnoeanhuahuikaʼne. Dakhueaʼ kahueʼ kaʼneʼpo mato̱i̱kaʼdik moʼe̱a̱pone. ʼUrunopoʼda konig dakhueaʼ kahueʼ kurudyo̱ oroʼomeytaj hua̱ʼenbayo aʼmato̱e̱yaʼpo Diosa baeʼdik moʼe̱a̱pone. Boʼedenok diga̱ʼda oʼnopoʼdurugpakapone. Dios ʼurunanada konig eyda konig senogda kenere oʼnopoʼdurugpakapone. Jesucristoere Dios ʼurunanada o̱ʼi̱kaʼ, teynanada o̱ʼi̱kaʼpo i̱ghuaʼ oʼmanaʼikaʼ, aʼnennada, oyda, nogok batikhueʼda Dios ʼurunanada o̱ʼi̱kaʼapo.<pb/>


text:
Oʼnigmadoyaʼne, huadiʼda Teófilo. Kenda Jesús oʼkadhuahuaʼuyate kenpaʼti oʼmanmadikaʼonhuahuaʼuyate. Ken sueʼda huakkaʼa onʼtiahuayonhuahuaʼuyate. Ken Jesús huaboaʼda oʼkaʼuyate onʼtiahuayʼuyate. Kenpaʼti Diosbaʼ onʼmanmadikaʼuyate. Nogomey onʼpeeonhuahuaʼuypo onʼtimadoyaʼuyate. Ayaʼ kenda Jesús oʼkadhuahuaʼuyate onʼtimadoyaʼuyate. 


text:
Kenda Jesús oʼkadhuahuaʼuyate kenpaʼti Jesústaj onʼtimadoyaʼuyate aʼnennada huakkuruda ijbaʼtiahuayonhuahuaʼuy. Dakaʼnada yoknopoeonhuahuikay. Konige̱po doʼhuakon Jesústaj dakaʼ eʼtimadoyaʼonhuahuaʼtaʼ ijpaki, Teófilo. 


text:
Kenda Jesústaj iʼnigpe̱e̱demeʼte buttida o̱ʼe̱ kanopo̱e̱ʼpo dakaʼda onʼnigmadoyaʼonhuahuaʼne. Juan bautiza huamagkaʼ oʼsiʼpoe̱apo. Ken Diosen huataʼmoneria nogtiada onaʼuyate. 


text:
<pb/>Aʼnennada Romano gobierno huairi Herodes Judea huadaribayo o̱ʼu̱yate. Kenokaʼ sacerdote o̱ʼe̱po sacerdote Diostaj kenda onʼbaaʼpo ʼuhua onʼnigbatiarakikaʼuyate. Zacaríasa sacerdote o̱ʼu̱yate. Zacaríasere nogomey sacerdote onʼbaaʼikaʼpo onteteyoʼ onʼbaaʼikaʼpo kenomeyendik onʼmadikkaʼuy Abías. Zacaríasen hua̱toeen huadik Elisabet. Elisabeten adhueaʼpaneʼ Aarón o̱ʼu̱yate. Aarón huakkuruda sacerdote huairi o̱ʼu̱yate. 


text:
Zacarías hua̱to̱e̱ Elisabetere Diostehuapaʼ ʼurunopoʼda o̱ʼnikaʼuyate. Ayaʼda Diosen eʼmanaʼ onʼnigpe̱i̱kaʼuyate. Dakhueaʼda o̱gkaʼ beʼapiʼ bahuaahueʼdik o̱ʼne. 


text:
Konig sacerdote o̱gkikaʼ huidsiʼpo oʼnendepo onʼtiahuaydepo Zacaríasyoʼda Diosen jakyo kuddik o̱ʼu̱yate. Konig ʼuruʼhui̱e̱a̱da vela aʼbakpakayaʼpo Dios Huairitaj Zacarías kuddik o̱ʼu̱yate. 


text:
Ken Zacarías Dios Huairien jakyo o̱ʼe̱po vela ʼuruʼhui̱e̱a̱da oʼbakpakaʼdepo jakkurute huakkaʼda aratbut o̱gkupopakdepo onʼtionaʼpakuyate. 


text:
Kenokaʼ Zacarías Dios Huairien huataʼmoneritaj oʼtiahuayʼuyate. Ken kutopate ʼuruʼhui̱e̱a̱da vela eʼbakpakte huadaʼkopen oʼboʼuyate. Dios huairien huataʼmoneri kente oʼboʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Meʼpukhueʼ ya̱e̱ʼ, Zacarías. Kenda Diostaj iʼtionaʼpakuynok Diosa mepe̱e̱ʼuyate. O̱ʼnen hua̱to̱e̱ Elisabet bokereksiʼpoaʼ oʼsiʼpopakapo kenpaʼti kentaj iʼdikkaʼapone Juan. 


text:
O̱ʼnensiʼpoa Diostaj ʼuruaʼda oʼnigpe̱e̱a̱po konige̱po durugnanada i̱ʼe̱a̱pone. Kenpaʼti eʼsiʼpoe̱ʼte huakkaʼada onʼdurugpakapo. Vino mayhueʼ iʼta̱e̱a̱pone. Kenpaʼti piscoʼpiʼ mayhueʼ iʼta̱e̱a̱pone. Siʼpopakhued e̱e̱ʼted Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱a̱po. 


text:
Cristo Huairitaj Juan huakkuruda o̱ʼe̱a̱po. Cristo tiakhued o̱ʼnensiʼpoa Juan huakkuruda o̱ʼe̱a̱po. Elíasen noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱po konig Elías teyda o̱ʼu̱yate konigti Juan teyda kaʼdik o̱ʼe̱a̱po. Huaoj huasiʼpotaj onʼbakkahueaʼpo onʼmanoeynoeya̱po. Ken huayahuaya huaoa huasiʼpoa huadiʼda onʼmaeapo. Kenda Juana oʼkaʼapo. Kenpaʼti nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritaj oʼmanopoʼkoreaʼapo onteʼti onʼnigpe̱e̱a̱po. ʼUruaʼda onʼnopo̱e̱po huadakda o̱gkaʼapo. Ken Cristo Huairitaj kanoknopo̱e̱ʼpo Juana aratbuttaj ʼuruʼnopoaʼda oʼmagkaʼapo. —‍Diosen huataʼmoneria Zacaríastaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kenda onaʼnig buttiaʼ oknopo̱e̱hueʼdik i̱jje̱y. Huatoneʼda i̱jje̱y, doʼhued hua̱to̱e̱kon huatoneʼda o̱ʼe̱. —‍Zacarías Diosen huataʼmoneritaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Do Gabriel i̱jje̱y. Diosen huanabaʼ i̱jje̱y. Diosa meʼtaʼmonaʼne. Ontaj kanʼbatiaʼpakeʼpo Diosa meʼtaʼmonaʼne. Huadak huaʼa kanʼbatiaʼpakeʼpo Diosa meʼtaʼmonaʼne. 


text:
Kenda onaʼdenigʼa buttiaʼ oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱nok aʼpakhueʼdik i̱ʼe̱a̱pone. O̱ʼnensiʼpo eʼsiʼpoe̱deʼte onteʼti aʼpakdik i̱ʼe̱a̱pone. Kenokaʼ Diosa oʼpak kenda yonaʼdey o̱ʼe̱a̱po. —‍Diosen huataʼmoneria onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ jakkurute aratbut o̱gkupopakpo Zacaríastaj onʼnige̱po ijhueʼda Diosen jakyo o̱ʼe̱nok aratbut onʼmeʼpukeʼuyate. 


text:
Ken kenokaʼ Zacarías o̱ʼo̱ro̱kdepo aʼpakhueʼdik o̱ʼu̱yate. Diosen jakyo konig eʼyorokyanig Diosa Zacaríastaj oʼtiahuayaʼ kenomey aratbut onʼnokotuyate. Ken Zacarías huabaʼa oʼtohuaʼyadhuaʼuyate. Ken aʼpakhueʼdik o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>Ken ken huameʼnoete Diosen jakyaʼ konig sacerdote oʼbaaʼonhuahuaʼpo oʼkuhuitdepo hua̱ʼen jakyokon oʼhuaʼuyate. 


text:
Nogok keʼnen hua̱to̱e̱ Elisabet huaboaʼda bogdakhueʼ o̱ʼu̱yate. Konig oʼi̱re̱gunhuahuaʼpo cinco puug jakkurute o̱ro̱khueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
“Dakhueʼda o̱ʼe̱. Siʼpopakhueʼdik o̱ʼe̱.” Ken aratbut huaahueʼ meʼneapone. Dios Huairia meʼtinepahuiʼpo in megkaʼne. Elisabet oʼnopo̱e̱ʼuyate. Jesússiʼpo iʼto̱e̱a̱pone. Ken Diosen huataʼmoneria Maríataj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Elisabet seis puug bogdakhueʼ e̱ʼe̱deʼte Diosen huataʼmoneri Gabrieltaj Diosa oʼtaʼmonaʼuyate. Nazaret huakkaʼ jakyo Galilea huadaribayo oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Muneʼyo̱ Maríataj oʼhuahuaʼuyate. María katenohued o̱ʼu̱yate. Kato̱e̱pakeʼpo Maríaen huaoa oʼyokuy Josétaj. José Davidkudak huairien onaratbutyoʼ konig huayayo o̱ʼu̱yate. María hueretda to̱e̱pakhued Gabriel oʼhuahuaʼuyate. 


text:
Maríataj oʼhuahuaʼdepo, —‍Ijtiaki, María, Diosa ʼuruaʼda megkaʼne, onere o̱ʼe̱. Nog ettoneʼtaj Dios sueʼda huadak oʼmagkaʼnigʼa ontanayo huadakaʼda megkaʼne. —‍Maríataj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken, Diosen huataʼmoneritaj oʼtiahuaydepo oʼpe̱e̱depo keʼnen huaʼataj oʼmeʼpukatupo, ¿Menaʼpo ken konig menaʼne? oʼnopo̱e̱po María. 


text:
Huairi o̱ʼe̱a̱po. Kentaj huakkaʼda oʼnoknopo̱e̱a̱popo onʼnigpe̱e̱a̱po. Diosen Huasiʼpo onʼdikkaʼapo. Dios Kuruderiensiʼpo onʼdikkaʼapo. Konig Davidkudak huairitoneʼ huakkaʼda aratbuttaj oʼmanaʼikaʼuyate. Konigti Dios Huairi Jesústaj huairitoneʼ oʼyahueaʼapo. Ken ayaʼda Israel aratbuttaj oʼmanaʼonhuahuikaʼapo. 


text:
Ken Israel aratbuttaj oʼmanaʼonhuahuikaʼapopo, batikhueʼ o̱ʼeonhuahuikaʼapo. —‍Diosen huataʼmoneri Gabriela Maríataj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ do ijsiʼpopakapo? Huabokerekere huedhued i̱jje̱y. —‍Maríaa Diosen huataʼmoneritaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosen Noki̱re̱g betihuarakapone. Kenpaʼti Dios teynanada o̱ʼe̱po konig e̱ʼsi̱hui̱a̱ betibukapone, ontaj betibukapone. Konige̱po kensiʼpo oʼsiʼpoe̱apo Diosyaʼ oʼtiakapo. Diosenyoʼda oʼkikaʼapo. Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱. Aratbuta onʼbatiaʼpakikaʼapo. 


text:
Kenpaʼti o̱ʼnen huabet Elisabet huabokereksiʼpo oʼsiʼpopakapo. Keʼna huatoneʼnanada o̱ʼe̱nok siʼpopakhueʼdik onʼbatiaʼpakikameʼte. Keʼna seis puug bogdakhueʼ o̱ʼe̱de. 


text:
<pb/>—‍Dios Huairien huanabaʼ i̱jje̱y. Ken konig onaʼnig kenda Diosa megkeʼ. —‍María onaʼuyate. Ken konig onaʼdepo Diosen huataʼmoneria okhuaʼuyate. María Elisabettaj bapaʼ puugaʼ oʼtoksikeʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ María atoksikeyaʼpo oʼhuahuaʼuyate. I̱dada oʼhuaʼpo Judea oteʼbayo oʼhuaʼuyate. Oteʼ huakkaʼ jakyo oʼhuaʼuyate. 


text:
Kenokaʼ Elisabet Maríataj oʼpe̱e̱depo yo̱beda huakiokoyaʼ oʼtiarudʼuy. Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱ʼuyate. Elisabettaj oʼnopoʼto̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosa ayaʼ ettoneʼtaj dakaʼ mogkikaʼne. Ontanayo ʼuruaʼda megkaʼne. Kenpaʼti o̱ʼnensiʼpotaj ʼuruaʼda o̱gkaʼapo. 


text:
Dios Huairitaj iknopo̱e̱po durugda i̱ʼe̱ konige̱po kenda Diosa menameʼne kenda megkaʼapone. —‍Ken Elisabeta Maríataj ʼuttaʼda onaʼuyate.<pb/> 


text:
Konige̱po doʼtaj beʼtiahuayne. Paiʼda huanabaʼ e̱e̱ʼpiʼ dakaʼ beʼtiahuayne. Kenda nogok nogok aratbuta moʼbatiaʼpakikaʼapone. Diosa ʼuruaʼda megkaʼnig. Kenda moʼbatiaʼpakapone. 


text:
Ken paiʼda hua̱e̱ʼeritaj huadakda oʼbayokikaʼ. Huakkaʼda huato̱e̱ʼeritaj oʼmataʼmonaʼ. Katepiʼ to̱e̱hueʼda oʼmataʼmonaʼ. 


text:
Israel aratbut konig Diosen huanabaʼ e̱ʼhua̱e̱ʼtaj Diosa dakaʼ oʼmato̱i̱kaʼpo, okkahuehueʼ oʼmaepo oʼmatinepahuiʼikaʼpo. 


text:
Oroʼen huapaneʼkudakomeytaj kenpaʼti Abrahamkudaktaj kenpaʼti ayaʼda keʼnensiʼpo keʼnen huayayo nogok nogok ayaʼtada “Ijmatinepahuiʼapoy” onaʼuyate Diosa. Kenda oʼkikaʼ. Kenda Maríaa Elisabettaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Elisabetere o̱ʼunhuahuaʼuyate. Bapaʼ puug María o̱ʼunhuahuaʼuyate. Bapaʼ puug o̱ʼe̱depo hua̱ʼen jakyo oʼkumeʼuyate. Juan Bautista oʼsiʼpoe̱ʼuyate. 


text:
Onteteyoʼ huahuaderi kenpaʼti Elisabeten huabet hua̱e̱ʼeri onʼmapeeundepo ken Dios Elisabettaj oʼtinepahuiʼpo yo̱bed oʼyoknok onʼpe̱e̱depo Elisabetere onʼmadurugpakuyate. 


text:
Yo̱bed ocho huameʼnoe e̱e̱ʼte huabokereksiʼpoensiʼdak kaktegeʼpo konig judío aratbut o̱gkikaʼuyate, aktegyaʼpo onʼbatiakuyate. Siʼnontaj huaoendik Zacarías eʼdikkataʼ onʼpakuynigʼa. 


text:
Kamadoyeʼpo huaen tablataj meʼnigtotiak oʼmanaʼuy. Enʼtotiakdeʼte “Keʼnendik Juan o̱ʼe̱.” Zacaríasa oʼmadoyaʼuyate. Ayaʼda onʼtiahuaydepo kenpihuay onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Juanendik oʼmadoyaʼdepo Zacarías onteʼti huaboaʼda aʼpakdik o̱ʼu̱y. Dios Huairi ʼuruaʼda o̱ʼe̱po teyda oʼkikaʼ Zacaríasa oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Ayaʼda aratbut ke̱yo̱da meyo̱hueʼda kenpihuay onʼnopo̱e̱ʼuyate. Kenda Zacarías oʼkaʼ kenpaʼti Juantaj huabada onʼbatiaʼpakeʼuy. Judea oteʼyo huabada kenda onʼbatiaʼpakeʼuyate. 


text:
Ken ayaʼada onʼtipe̱e̱depo kenda onʼtinopoeonhuahuaʼpo nogtaj nogtaj onʼbatiaʼpakonhuaʼpo: —‍Keʼna huasiʼpo Juana Diostaj kate ʼuruaʼda yaʼnigkapet. —‍Diosa ʼuruaʼda o̱gkameʼnok onʼbatiaʼpakuyate. Zacarías konig oʼmanaʼuyate oʼbatadiʼkeaʼuy. 


text:
<pb/>Juansiʼpoen huaoj Zacarías o̱ʼe̱po Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱nok Zacaríasa oʼmanaʼpakpo:<pb/> 


text:
Dios Huairitaj Israel aratbuta oʼnoknopo̱i̱kaʼ. Dios Huairi ʼuruaʼda o̱ʼe̱. Kanʼbatiaʼpakikeʼpo. Oroʼomey Israel aratbuttaj boʼhuatiakdepo moʼnopoʼyareaʼne. 


text:
Kenpaʼti Diosen huanabaʼ Davidkudak huakkaʼda huayayo oʼmata̱e̱ʼnigʼa nogtida boʼyokdene. Dios Huairia oroʼomeytaj boʼyokdene. Keʼna Davidkudaken adhueaʼ huayayo o̱ʼe̱po teynanada huamanopoʼyareaʼeri o̱ʼe̱. 


text:
Oroʼen takaʼtaj akmaenyaʼpo Dios Huairia oʼmataʼmonaʼapo. Oroʼomeytaj huahuadiayeritaj Dios Huairia boʼtiokaʼpo oʼmaenapo. Kenpaʼti oroʼomeyen adhueaʼpaneʼtaj aʼmatinepahuiyaʼpo, “Meʼpukhueʼada o̱ʼna o̱ʼnen huayayoere Diostaj ʼurunopoʼda kanʼnigpe̱i̱keʼpo kenpaʼti Diostayoʼda kanʼnigpe̱i̱keʼpo opudomeyen takaʼtaj boʼtiokaʼapone.” Ken oroʼen huaoj Abrahamtaj kenda Diosa onaʼuyate. Kenda Diosa okkahuehueʼ o̱ʼi̱kaʼ. Ken Diosa oaʼuyate. Kenda aʼnennada Diosen ʼuruaʼda huamanbatiaʼpakeria oʼmanaʼuyate. 


text:
Kenpaʼti, o̱ʼna doʼhuedsiʼpo, Dios Kuruderien huamanbatiaʼpakeri moʼdikkaʼapone konige̱po Cristo Huairia manmadikahued o̱ʼna huaboaʼda iʼmanmadikaʼapo. Konig Cristo Huairi o̱ʼe̱a̱po huakkuruda iʼmanmadikaʼapone. Kenda iʼmanmadikaʼdepo aratbuttaj iʼmanopoʼkoreaʼapone. Cristotaj iʼmaknopo̱e̱a̱ʼapone. 


text:
Aratbut Cristotaj oʼnoknopo̱e̱depo onʼnigpe̱i̱kaʼpo dakhueaʼ eʼkaʼ Diosa oʼbakkahueaʼapo kenpaʼti oʼmanopoʼkoreaʼapo. Iʼmanmadikaʼaponok oʼnoknopo̱e̱a̱po. 


text:
Ken oroʼen Diosa diʼ moʼe̱po moʼmatinepahuiʼpo konig niokpo oʼtaʼtikaʼnig kutayaʼ Cristo konigti oʼhuarakapo. 


text:
Sikki̱re̱gyo̱ hua̱e̱ʼeritaj keʼna konig huakjey oʼmaeapo. Aratbut eʼbueytaj huameʼpukeritaj konig huakjey oʼmaeapo. Diostaj oʼmaknopo̱e̱a̱ʼapo. ʼUruda huakadhuaʼ monʼmadikaʼapone. Kenda enaʼte onʼnopoʼnoeyapone. Zacaríasa oaʼuyate, ken. 


text:
<pb/>Ken Zacaríasensiʼpo oʼkerekpo kenpaʼti Diostaj dakaʼda oknopo̱e̱po nogi̱ti nogi̱ti oknopo̱e̱po aratbut ehueʼ e̱ʼneʼte o̱ʼeonhuahuikaʼpo Israel aratbuttaj aʼmanbatiaʼpakyaʼpo huahued aratbut ehueʼ e̱ʼneʼte o̱ʼeonhuahuikaʼpo. Nogok Israel aratbuttaj oʼmanbatiaʼpakuyate.<pb/>


text:
Kenokaʼ Romano huairitoneʼ o̱ʼi̱kaʼpo keʼnendik Augusto o̱ʼe̱ʼuyate. “Ayaʼ huabokerekdik kanʼmatimadoyeʼ.” Huairia Augustoa oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken konig huabokerekdik onʼmatimadoyaʼuyate, ken konig Romano huairi oʼpaknok huakkuruda ayaʼ huabokerekdiktaj onʼmatimadoyaʼuyate. Kenokaʼ Siria aratbut gobierno huairi Cireniotaj onʼnigpe̱i̱kaʼuyate. 


text:
Ken ayaʼda aratbut kenomeyen adhueaʼpaneʼen huakkaʼ jakyo huaʼdik o̱ʼnepo huadik gobiernoen berobaʼte aʼtimadoyayaʼpo onʼbahuaʼuyate. 


text:
Konige̱po Nazaret huakkaʼ jakyaʼ José oʼhuaʼuyate. Nazaret Galilea huadaribayo o̱ʼe̱. Nog huadaribayo oʼhuaʼuyate. Judea huadaribayo José oʼhuaʼuyate. Huakkaʼ jakyo Belényo oʼhuaʼuyate. Belényo Davidkudak oʼsiʼpoe̱ʼuyate. José Davidkudaken adhueaʼ huayayo o̱ʼu̱yate. 


text:
Belényo huadik i̱jje̱y aʼtimadoyayaʼpo oʼhuaʼpo Maríaere onʼhuaʼuyate. Maríaen huaoj Maríataj oʼto̱e̱pakanpo Joséere onʼhuaʼpo María bogdakhueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
huakkuru huabokereksiʼpo oʼsiʼpopakuyate. Aratbuten huatay jakyo huakkaʼda o̱ʼnedepo kudhueʼdik o̱ʼnepo vaca ʼuhuaen jakyo oʼsiʼpopakuyate. Konig atisuksiʼpo yo̱bedtaj onʼtidokaʼpo vacaen huabapeʼ aypo cajayo onʼhueda̱ʼuyate. Diosen huataʼmoneritaj onʼtiahuaypo oveja huamato̱e̱ʼeria onʼtiahuaypo kenpaʼti onʼmape̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Belén huakkaʼ jakyo meyo̱hueʼda oveja huamato̱e̱ʼeri o̱ʼnebedpo kenomeyen oveja onʼmato̱e̱bedpo mire̱ huadaribayo onʼmato̱e̱beduyate. 


text:
I̱dada Dios Huairien huataʼmoneritaj onʼtiahuayʼuyate. Oveja huamato̱e̱ʼeria onʼtiahuaypo Dios Huairi eynanada nogyen nogyen oʼbatitaʼtenok huakkaʼda onʼmeʼpukeʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Meʼpukhueʼ yaneʼ konige̱po huadak huaʼa oʼnigtotiakne. Ken ayaʼada onʼmape̱e̱depo onʼmadurugpakapo. 


text:
Kanʼnopo̱e̱ʼpo huasiʼpo atisuksiʼpo eʼtidokaʼ vacaen huabapeʼ aypo cajayo eʼhuedte boʼhuahuayapone. —‍Ken Diosen huataʼmoneria oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ ken Diosen huakkuru huataʼmoneri e̱e̱ʼted nog huakkaʼnanada huataʼmoneri kurudya̱ʼ onʼhuahuarakdepo,<pb/> 


text:
—‍Dios kutayo o̱ʼi̱kaʼpo ʼuruaʼda o̱ʼe̱po oʼkaʼde, i̱yo̱ huadariyo aratbuttaj Diosa oʼpakpo oʼmanoeya̱ʼ. —‍Diosen huataʼmonaʼeriomeya̱ ʼuruaʼnanada onʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kurudyo̱ Diosen huataʼmoneriomey enʼbehuikdeʼte, “Belényo monhuaʼ. Kenda Diosa oʼkaʼde Dios Huairia moʼnopo̱e̱a̱ʼdene monʼtiahuay.” Oveja huamato̱e̱ʼeriomeya̱ huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>I̱dada onʼbahuaʼuyate. María Joséere kenpaʼti yo̱bedtaj onʼbahuahuayʼuyate. Yo̱bed vacaen mire̱ huabapeʼ cajaʼpoyo eʼhuedte onʼhuahuayʼuyate. 


text:
Jesús yo̱bedtaj onʼtiahuaydepo kenda Diosen huataʼmoneria huasiʼpotaj oʼhuaaʼnig ayaʼda Josétaj Maríataere oʼnonʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Ken, ayaʼda onʼpe̱e̱depo José Maríaere kenpihuay onʼnopo̱e̱ʼuyate. Kenda oveja huamato̱e̱ʼeriomeya̱ eʼbatiaʼpakdeʼte onʼmepukeʼuyate. 


text:
Maríanayo kenda oveja huamato̱e̱ʼeriomeya̱ enʼbatiaʼpakdeʼte kenda okkahuehueʼ o̱ʼe̱po oʼnopoeonhuahuaʼuy. 


text:
Ken oveja huamato̱e̱ʼeriomeynayo o̱gkumeʼuyate. Ovejate o̱gkumeʼuyate. O̱gkumejpo “Diosen huataʼmoneria buttida monaʼnig. Konig monaʼnig Diosa oʼkaʼ, konig oʼpe̱e̱nig konigti oʼtiahuaydey. Dios ʼuruaʼda o̱ʼe̱po huadaknada oʼkikaʼ. Huadakda mogkaʼne. Dakiti Dios.” Ken oveja huamato̱e̱ʼeriomeya̱ onʼbatiaʼpakuyate. Diosen jakyo Jesús yo̱bedtaj onʼtohuaʼuyate. Diosa kaʼtiahuayeʼpo onʼtohuaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken eʼsiʼpopakte ocho huameʼnoe e̱ʼe̱deʼte huabokereksiʼpoensiʼdak oʼnoktegʼuyate. Oʼnoktegdepo onʼdikkaʼuyate Jesús. Ken huadik Diosen huataʼmoneria aʼnenda oʼdikyokʼuyate. María bogdakhueʼ ehueʼ e̱e̱ʼted oʼdikyokʼuyate. Kenda oʼdikkaʼuyate Jesús. 


text:
Huabokereksiʼpo eʼsiʼpopakdeʼte cuarenta huameʼnoe eʼpokdeʼte keʼnen huaoj hua̱ye̱ere bottaʼ apoyerepiʼ bottaʼ tukkupiʼ eʼnigarak Diostaj yokdik yaneʼ. Kenda judío aratbuttaj Moisésa oʼmanaʼuyate. Kenpaʼti ettoneʼen huakkurueri huabokereksiʼpo eʼsiʼpopakdeʼte “Diosen o̱ʼta̱e̱.” Kenda aratbuta kanʼbatiaʼpakeʼ. Judío aratbuttaj Moisésa oʼmanaʼuyate. Ken Jesús eʼsiʼpoe̱ʼte cuarenta huameʼnoe eʼpokdeʼte José Maríaere Jesústaj onʼtohuaʼuyate. Jerusalényo̱ onʼtohuaʼuyate. Ayaʼ Moisésa oʼmanaʼuyatenig kenda aʼkayaʼpo Jerusalényo̱ onʼtohuaʼuyate. 


text:
Ken Jerusalényo̱ oʼnokye̱depo Diosen jakyo onʼkudʼuyate. Diosenbaʼ Moisésa oʼnigmadoyaʼuyatenig aʼnigpe̱e̱yaʼpo onʼkudʼuyate. Jesústaj eʼnigkaʼ aʼnigpe̱e̱yaʼpo onʼkudʼuyate. Onʼkuddepo Simeón ke̱yo̱da o̱ʼe̱ʼuyate. Simeón Jerusalén huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri o̱ʼu̱y. ʼUrunopoʼda o̱ʼe̱po Diostaj huakkaʼda oʼpakikaʼuyate. Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱ʼuyate. Cristoa paiʼda Israel aratbuttaj oʼmanopoʼyareaʼapo. Kentaj Simeóna oʼnigunhuahuikaʼpo Cristotaj Dios Huairia oʼtaʼmonaʼapo Cristotaj ijtiahuayapoy, do bueyhued i̱jje̱po ijtiahuayapoy. Ken Diosa Simeóntaj oʼnopo̱e̱a̱ʼuyate. Yo̱bed Jesús huaojere hua̱ye̱ere Diosen jakyo eʼkudte Diosen Noki̱re̱ga̱ Simeóntaj oʼtokudʼuyate 


text:
Konig menaʼuyne megkaʼdene. Konig menaʼuyne o̱ʼnen Huamanoeanhuahuikaʼeritaj ijtiahuaydey, Dios Huairi oyda menopoʼnoeyanpo kabueyeʼ meknopo̱e̱ʼ. 


text:
Insiʼpoa konig huakjey o̱ʼe̱po Dios konig o̱ʼe̱nig judío ehueʼ aratbuttaj oʼmaknopo̱e̱a̱ʼapo kenpaʼti Israel aratbut ʼuruda o̱ʼne keʼna ayaʼtada oʼmanopo̱e̱a̱ʼapo. Ken konig Diostaj Simeóna oaʼuyate. 


text:
“Diosa dakaʼ mogkaʼne.” Simeóna oʼmanaʼuyate Maríataj Josétaere. —‍E̱ya̱ʼ Diosa oʼpaknok insiʼpotaj huakkaʼ Israel aratbut oknopo̱e̱hueʼda o̱ʼnepo Diosere ehueʼ o̱ʼneapo nog Israel aratbuta oʼnoknopo̱e̱po Diosere kenpaʼda onʼnoeonhuahuikaʼapo. Diosen huaʼa oaʼikaʼnok kenpaʼti konig Dios oʼpak oʼkikaʼaponok huakkaʼada kentaj dakhueʼada onʼhuaaʼpo onʼhuamahui̱ʼi̱a̱ʼapo. 


text:
Onʼhuamahui̱ʼi̱a̱ʼpo dakhueaʼ huanopoyaʼ onʼnopo̱e̱nig kenda ayaʼada onʼnopo̱e̱a̱po. O̱ʼnakon María paiʼda i̱ʼe̱a̱pone. Konig siro eʼnopoʼhuekonig suhueʼnanada i̱ʼe̱a̱pone. —‍Ken Simeóna Maríataj onaʼuyate. María Jesúsen hua̱ye̱ o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>Ke̱yo̱da Diosen jakyoda Ana o̱ʼu̱yate. Ana Diosen huaʼa huamanbatiaʼpakeri o̱ʼu̱yate. Ana Fanuelen hua̱yo̱bu kenpaʼti Aser aratbut o̱ʼu̱y. Huatoneʼnanada o̱ʼu̱yate. Konig muneʼyo̱ sueʼda huabayok e̱ʼta̱e̱tada oʼto̱e̱pakuyate. Siete huabayok hua̱to̱e̱ere onʼuyate. 


text:
Kenokaʼ Jesús Diosen jakyo e̱e̱ʼte konig ayhua ochenta y cuatro huabayok o̱ʼeonhuahuikaʼdeʼuy. Diosen jakyo o̱ʼi̱kaʼpo jakyaʼ huahueʼ o̱ʼi̱kaʼuyate. Diostaj oʼnigpe̱i̱kaʼpo nogok nogok Diostaj oʼpakpo bapehueʼda o̱ʼe̱po, Diostayoʼda oʼtionaʼpakahuadikaʼuyate. Kenpaʼti oʼtionaʼpakbedikaʼuyate. 


text:
Kenokaʼ Simeón enadeʼte Ana Jesústaj oʼhuahuaʼuyate. Anaʼa Diostaj dakiti oaʼdepo ken Jesúsa paiʼda enʼnopoʼe̱te Jerusalén aratbuttaj oʼmadurugpakapo. Kentaj huakkaʼda oʼnonmabonok Anaʼa Jesústaj oʼmanbatiaʼpak ken. Nazaret huakkaʼ jakyo onʼkumeʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Dios Huairienbaʼ eʼmanaʼte ayaʼda onʼnigpe̱e̱depo José Maríaere Galilea huadaribayo onʼkumeʼuy. Kenomeyen jakyo Nazaretyo onʼkumeʼuyate. 


text:
Ken Jesússiʼpo oʼkerekpo, oʼteyyepo kenpaʼti Diosen eʼkaʼ konig ʼuruaʼda eʼkaʼ nogi̱ti nogi̱ti oʼnopo̱e̱ʼuyate. Kenpaʼti Diosa dakaʼ oʼto̱i̱kaʼuyate. Diosen Jakyo Jesús huabosiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>Nogbayok nogbayok ayaʼ huabayokda Jerusalényo̱ Jesúsen huaoj hua̱ye̱ere Jerusalényo̱ onʼhuaʼikaʼuyate. Judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ fiestate onʼhuaʼikaʼuyate. 


text:
Ken Jesús doce huabayok eʼto̱e̱deʼte ayaʼda Jerusalényo̱ onʼhuaʼuyate. María Joséere Jesúsere onʼhuaʼuyate. Konig ken fiestate onʼhuikaʼpo onʼhuaʼuyate. 


text:
Ken fiesta eʼpokdeʼte onʼkumejdepo José Jesúsen hua̱ye̱ere nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo Jesús huahueʼda Jerusalényo̱ o̱ʼe̱ʼuyate. 


text:
Jesús nog aratbutere yatiaket namaʼda onʼnopo̱e̱po nogmeʼnoetida oʼnokhuaʼuyate, huabet eʼta̱hue̱ʼyo̱ kenpaʼti nog aratbutyo Jesústaj onʼukpo 


text:
<pb/>Ken, bapaʼ huameʼnoe onʼukdepo onʼhuahuayʼuy, Jesús Diosen jakyo o̱ʼe̱po Diosbaʼ huamanmadikaʼeriere oʼhuadpo oʼbatiaʼpakpo kenomeyere oʼbatiaʼpakpo. 


text:
Ken ayaʼda Jesústaj onʼpe̱e̱depo ʼuruaʼda oʼbatiaʼpak onʼnopo̱e̱po kenpihuay huakkaʼ Jesús oʼnopo̱e̱ Jesústaj huape̱e̱ʼeria onʼnopo̱e̱ʼuyate. 


text:
Keʼnen hua̱ye̱ Joséere onʼtiahuaydepo onʼmepukeʼuyate. —‍¿Menaʼpo konig i̱ʼe̱ oroʼtaj? Ontaj huakkaʼ oʼmeʼpukeʼpo oʼukne. O̱ʼnen huaoj doere oʼukne. —‍Jesúsen hua̱ye̱a̱ Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menaʼpo doʼtaj oʼduk? Kenda doʼhued Apag Dios oʼpaknok kaʼdik i̱jje̱y. ¿Menpaʼ kenda nopo̱e̱hueʼ moʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Ken Nazaretyo onʼkumejpo onteʼti Josétaj hua̱ye̱taere Jesúsa oʼnigpe̱i̱kaʼuyate. Kenda Jesús oʼkaʼdepo Jerusalényo̱ María okkahuehueʼ o̱ʼe̱po huanopoyaʼ oʼnopoeonhuahuaʼikaʼuyate. 


text:
Ken Jesús oʼkerekpo kenpaʼti nogi̱ti nogi̱ti oʼnopounhuahuaʼuyate. Jesús ʼuruaʼda oʼkikaʼ. Kenda Dios aratbutakon onʼnopo̱e̱ʼuyate.<pb/>


text:
Huakkaʼ huabayok eʼpokdeʼte Tiberio Roma hua̱e̱ʼeria gobierno Huairi o̱ʼu̱yate. Keʼna quince huabayok oʼmanaʼdeʼikaʼuyate. Kenokti Poncio Pilato Judeayo gobierno huairi o̱ʼu̱yate. Herodes Galilea huadaribayo Romayo hua̱e̱ʼeria gobierno huairi o̱ʼu̱yate. Kenokaʼti Herodesen huamaʼbuy Felipe Iturea huadaribayo gobierno huairi o̱ʼe̱po kenpaʼti Felipe Traconite huadaribayo huairi o̱ʼu̱yate. Kenokaʼti Lisanias Abilinia huadaribayo gobierno huairi o̱ʼu̱yate. 


text:
Kenokaʼti Anás Caifásere konig huakkuru sacerdote huairi o̱ʼnuyate. Diosen jakyo o̱gkikaʼuyate. Kenokti Diosa Juantaj onaʼpo Diosen huaʼa ijmanbatiaʼpakapoy Diosa Juantaj oʼnopo̱e̱a̱ʼuyate. Juan Zacaríasensiʼpo o̱ʼe̱po aratbut huakkaʼ ehueʼ e̱e̱ʼyo̱ o̱ʼi̱kameʼte. 


text:
Jordánhue̱te nogyon nogyon oʼhuaʼepo aratbuttaj oʼmanbatiaʼpakpo, —‍Dios opudomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ kabakkahueʼpo yanʼnopoʼkoreaʼpo bautiza ya̱gkaʼ. —‍Aratbuttaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Konig Isaías Diosen huamanbatiaʼpakeri oʼtimadoyaʼuyate. Konigti Juana oʼkaʼuyate. Isaías oʼtimadoyaʼpo,<pb/>Ke̱yo̱ aratbut ehueʼ e̱ʼi̱kaʼyo huabokerek ʼuttaʼda eʼmanaʼte aʼpe̱e̱yaʼpo aratbut onʼbahuahuaʼapo. “Dios Huairien dag kente huahuaeʼ dakaʼ dag yanʼnigkaʼ. Butukda yanʼnigkaʼ. Konig yanʼmanopoʼkoreaʼpo. 


text:
Huatotaʼpo yanokbuk. Konig oteʼ yanoktibutukaʼ. Sondoda dag e̱ʼe̱o̱k yanoktibutukaʼ. Kente ekkotatukaʼ dag yanʼtinokdejpakaʼ. 


text:
Kenpaʼti konig Dios aratbuttaj oʼmanopoʼyareaʼ ayaʼyaʼda huadariyaʼ ayaʼada aratbut onʼtiahuayapo.” Kenda Isaías oʼmadoyaʼuyate. Aʼnennada oʼmadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huakkaʼada Juantaj onʼhuahuaʼuyate. Juantaj bautiza megkeʼpo onʼhuahuaʼuyate. —‍Konig dakhueʼda bihui oʼmagkikaʼ. Konigti opudomey dakhueaʼda boʼkikaʼpo kenpaʼti opudomey namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼpo. Nopoʼkoreahueʼtada bautiza e̱gkaʼte Diosa dakhueaʼda castiga e̱gkaʼte yoktitikonapoy. Kenda namaʼda moʼnopo̱e̱ne. 


text:
ʼUruaʼda ya̱gʼkikatiʼ. Daknopoʼda ya̱gʼkikaʼpo Diostaj moʼnopoʼkoreaʼuynok ayaʼada tiahuaydik moʼe̱a̱pone. “Abraham oroʼomeyen adhueaʼpaneʼ o̱ʼe̱po Diostaj meʼpukhueʼdik o̱ʼe̱y.” Nopo̱e̱hueʼ yaneʼ. Diosa eʼpaknayo huid in oʼbahuednigtaj Abrahamen huayayo magkaʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Nopoʼkoreahueʼ e̱e̱ʼnayo i̱da Diosa castiga mogkaʼapone. In konig o̱ʼe̱. Konig taʼbayo huada huato̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po. Huada ʼuruaʼda onhuadhueʼ o̱ʼeonhuahuikaʼnok dakaʼda oʼtiahuayonhuahuaʼdepo huateya oʼtaʼtegpo taʼakyo oʼmahui̱gikaʼ. —‍Juana oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Bottaʼ opiot e̱ʼta̱e̱ʼnayo kentaj opiotbayoʼ e̱ʼhua̱e̱ʼtaj nogtida yanʼbayokikaʼ. O̱ʼna aypo eʼto̱e̱ʼnayo kentaj aypobayoʼ e̱ʼhua̱e̱ʼtaj yanʼbayokikatiʼ. —‍Juana oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Juana bautiza megkeʼpo sueʼda gobierno huakupe huabaeʼeria Juantaj onʼhuahuaʼdepo engaña eʼkikada huakkaʼda huakupe eʼbakikada, —‍¿Oroʼ kate kaʼdik o̱ʼe̱, huamanmadikaʼeri? —‍Juantaj oʼnonaʼpo, 


text:
<pb/>—‍Kenyoʼda ken huakupe Roma gobiernoa oʼmanaʼuynig kenyoʼda yanʼbaeʼ. Nogda baehueʼ yaneʼ. —‍Gobierno huakupe huabaeʼeritaj Juana oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Oroʼ kate kaʼdik o̱ʼe̱? —‍Roma sorotataj Juantaj oʼnonaʼuy. —‍Beʼtapiʼ katepiʼ bakkayhueʼ yanikaʼ. Katepiʼ aʼbakkayyaʼpo huiyokaʼda manahueʼ yanikaʼ. Namaʼda yanʼbahuaaʼpo bakkayhueʼ yaneʼ. Kenpaʼti ken huakupe gobierno boʼyokikaʼne konig sorotatayo e̱e̱ʼte huakupe boʼyokikaʼne. Kenpaʼda dakhuapa meʼte̱ne, nogi̱ti pakhueʼ a̱ʼe̱i̱ʼ yanʼnopo̱i̱kaʼ. —‍Ken Juana sorotatataj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Diosa Cristotaj oʼtaʼmonapo kenda huakkaʼada aratbut onʼnopo̱e̱po Juante o̱gkupopakdepo Cristotaj huakkaʼ oʼnonmabopo, Juantaj Cristo o̱ʼe̱piʼ onʼtinopo̱e̱po. 


text:
<pb/>—‍Cristo ehueʼ i̱jje̱y. Donayo hue̱ʼe̱ya̱ bautiza ijmagkikay. Cristonayo oʼtiakde opudomeytaj bautiza oʼmagkaʼapo. Diosen Noki̱re̱ga̱ bautiza oʼmagkaʼapo kenpaʼti taʼak eʼbakpakyaʼ bautiza oʼmagkaʼapo. Keʼna huakhuairi o̱ʼe̱po mataʼmonaʼdik o̱ʼe̱a̱po. Donayo huairi ehueʼda i̱jje̱y. Cristo ʼuruaʼda o̱ʼe̱po Diostaj huadaknada o̱ʼe̱. Donayo suhueʼda huadak i̱jje̱y. 


text:
Cristo oʼtiakdepo konig aroz huatuga̱ʼeri o̱ʼe̱po aroz oʼtugdepo oktipoaʼ. Ken oktipoaʼdepo jakyo oʼkudapo. Oʼkuda̱ʼdepo huakusiʼhue taʼakyo oʼhui̱gonhuahuikaʼpo okbithueʼ o̱ʼe̱a̱po. Ken huadak huakid konig Cristotaj huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼne. Onʼnigpe̱i̱kaʼ. Huaknopo̱e̱ʼeritaj oʼbakuda̱ʼapo, Diosen jakyo oʼbakuda̱ʼapo. Huakusiʼhue konig aratbut Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Konig castiga eʼmagkaʼ taʼakyo oʼmaenapo. —‍Juana ayaʼtada oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken konig nogda nogda Juana oʼmanaʼonhuahuaʼpo judío aratbuttaj huadak huaʼa oʼmanbatiaʼpakpo Jesucristotaj ken Juana oʼmanbatiaʼpakuyate. 


text:
Herodes Roma hua̱e̱ʼeri gobierno huairi o̱ʼe̱po Galilea huadaribayo gobierno huairi o̱ʼe̱po, “Dakhueaʼ oʼkaʼ.” Juana oʼhuaaʼdeʼuy. Herodes huamaʼbuyen hua̱to̱e̱ oʼto̱e̱po kenpaʼti nogda nogda dakhueaʼ oʼkameʼnok, “Dakhueaʼ oʼkaʼ.” Juana oʼhuaaʼdeʼuy. 


text:
Juana kenpaʼ eʼhuaaʼdeʼte Herodes nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼe̱depo nogda dakhueaʼ oʼkaʼpo huabakuda̱ʼ jakyo Juantaj oʼkuda̱ʼuyate. Jesústaj bautiza o̱gkaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken ʼikken Juantaj kuda̱hued Juan bautiza oʼmagkaʼpo, huakkaʼda aratbuttaj bautiza oʼmagkaʼdepo Jesústakon bautiza o̱gkaʼuyate. Ken Jesústaj bautiza e̱gkadeʼte Jesúsa Diostaj eʼtionaʼpakdeʼte konig kurudya̱ʼ akbogpe okhuikeʼuyate. 


text:
Diosen Noki̱re̱g oʼhuahuarakpo konig tukkuʼ oʼhuarakpo Jesústaj oʼtikotpo, —‍On doʼhued Huasiʼpo o̱ʼta̱e̱ne. Huadiʼda o̱ʼta̱e̱ne. Ontaj durugda oʼto̱e̱ne. —‍Kurudya̱ʼ Diosa onaʼuyate. Jesucristoen adhueaʼpaneʼ o̱ʼnikaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús konig treinta huabayok o̱ʼe̱po huaboaʼda judío aratbuttaj oʼmanmadikaʼonhuahuaʼpo. Joséensiʼpo o̱ʼe̱ aratbut onʼnopo̱i̱kaʼpiʼ. José Elíensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Elí Matatensiʼpo o̱ʼu̱yate. Matat Levíensiʼpo o̱ʼu̱yate. Leví Melquiensiʼpo o̱ʼu̱yate. Melqui Janaensiʼpo o̱ʼu̱yate. Jana Joséensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
José Matatíasensiʼpo o̱ʼu̱yate. Matatías Amósensiʼpo o̱ʼu̱yate. Amós Nahumensiʼpo o̱ʼu̱yate. Nahum Esliensiʼpo o̱ʼu̱yate. Esli Nagaiensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Nagai Maatensiʼpo o̱ʼu̱yate. Maat Matatíasensiʼpo o̱ʼu̱yate. Matatías Semeiensiʼpo o̱ʼu̱yate. Semei Joséensiʼpo o̱ʼu̱yate. José Judáensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Judá Joanaensiʼpo o̱ʼu̱yate. Joana Resaensiʼpo o̱ʼu̱yate. Resa Zorobabelensiʼpo o̱ʼu̱yate. Zorobabel Salatielensiʼpo o̱ʼu̱yate. Salatiel Neriensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Neri Melquiensiʼpo o̱ʼu̱yate. Melqui Adiensiʼpo o̱ʼu̱yate. Adi Cosamensiʼpo o̱ʼu̱yate. Cosam Elmodamensiʼpo o̱ʼu̱yate. Elmodam Erensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Er Josuéensiʼpo o̱ʼu̱yate. Josué Eliezerensiʼpo o̱ʼu̱yate. Eliezer Jorimensiʼpo o̱ʼu̱yate. Jorim Matatensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Matat Levíensiʼpo o̱ʼu̱yate. Leví Simeónensiʼpo o̱ʼu̱yate. Simeón Judáensiʼpo o̱ʼu̱yate. Judá Joséensiʼpo o̱ʼu̱yate. José Jonánensiʼpo o̱ʼu̱yate. Jonán Eliaquimensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Eliaquim Meleaensiʼpo o̱ʼu̱yate. Melea Mainánensiʼpo o̱ʼu̱yate. Mainán Matataensiʼpo o̱ʼu̱yate. Matata Natánensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Natán Davidensiʼpo o̱ʼu̱yate. David Isaíensiʼpo o̱ʼu̱yate. Isaí Obedensiʼpo o̱ʼu̱yate. Obed Boozensiʼpo o̱ʼu̱yate. Booz Salmónensiʼpo o̱ʼu̱yate. Salmón Naasónensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Naasón Aminadabensiʼpo o̱ʼu̱yate. Aminadab Aramensiʼpo o̱ʼu̱yate. Aram Esromensiʼpo o̱ʼu̱yate. Esrom Faresensiʼpo o̱ʼu̱yate. Fares Judáensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Judá Jacobensiʼpo o̱ʼu̱yate. Jacob Isaacensiʼpo o̱ʼu̱yate. Isaac Abrahamensiʼpo o̱ʼu̱yate. Abraham Taréensiʼpo o̱ʼu̱yate. Taré Nacorensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Nacor Serugensiʼpo o̱ʼu̱yate. Serug Ragauensiʼpo o̱ʼu̱yate. Ragau Pelegensiʼpo o̱ʼu̱yate. Peleg Heberensiʼpo o̱ʼu̱yate. Heber Salaensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Sala Cainánensiʼpo o̱ʼu̱yate. Cainán Arfaxadensiʼpo o̱ʼu̱yate. Arfaxad Semensiʼpo o̱ʼu̱yate. Sem Noéensiʼpo o̱ʼu̱yate. Noé Lamecensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Lemec Matusalénensiʼpo o̱ʼu̱yate. Matusalén Enocensiʼpo o̱ʼu̱yate. Enoc Jaredensiʼpo o̱ʼu̱yate. Jared Mahalaleelensiʼpo o̱ʼu̱yate. Mahalaleel Cainánensiʼpo o̱ʼu̱yate. 


text:
Cainán Enósensiʼpo o̱ʼu̱yate. Enós Setensiʼpo o̱ʼu̱yate. Set Adánensiʼpo o̱ʼu̱yate. Adán Diosensiʼpo o̱ʼu̱yate.<pb/>


text:
Diosen Noki̱re̱g oʼnopoʼto̱e̱nok Jesúsa Diostaj oʼnigpe̱i̱kaʼpo Jordánhue̱ya̱ʼ oʼkumeʼuyate. Diosen Noki̱re̱ga̱ aratbut ehueʼ e̱ʼi̱kaʼyo Jesústaj oʼtohuaʼuyate. 


text:
Ke̱yo̱da cuarenta huameʼnoe o̱ʼeonhuahuikaʼpo. Ke̱yo̱da totoʼa Jesústaj oʼdikdikuyate dakhueaʼ kakeʼpo. Cuarenta huameʼnoe bapehueʼ o̱ʼunhuaʼpo kenpaʼti cuarentaaʼ sikyo bapehueʼ o̱ʼeonhuahuaʼdepo kenokaʼ aypotaʼ o̱ʼe̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aypoayoʼda noikahueʼdik o̱ʼne aratbut. Aypo onʼbapeʼpo ayaʼda Apagbaʼ huadik nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼne. Apagbaʼa kenpaʼ oaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ totoʼa oʼtohuaʼpo Jesústaj oʼtohuaʼpo kutayoda oteʼyo oʼtobehuikpo. Ken ijhuiti ehueʼ nogyo̱ nogyo̱da adteda ayaʼ huadaribayo gobierno huairi Jesústaj oʼbatiahuayʼeaʼuyate. 


text:
—‍Ayaʼda ʼuruaʼda huadaribayo kenpaʼti huadariyo huairi hua̱e̱ʼ oʼbayokapone konige̱po doʼhuedda meʼtamaenok. Betapiʼ eʼyoktaʼ ijpakpo yokdik i̱jje̱y. Doʼtaj huikudate eʼtihuadnayo “ʼUruda huairi meʼta̱e̱ne.” Doʼtaj enaʼnayo ayaʼda iʼtiahuaynig oʼbayokapone. —‍Totoʼa Jesústaj namaʼda onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Bekhuaʼ, totoʼ, konige̱po “Dios Huairitayoʼda huikudate yanighuadpo yanʼnigpe̱e̱ʼ.” Apagbaʼa kenpaʼ oaʼ. —‍Kenpaʼ Jesúsa totoʼtaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Jerusalényo̱ Diosen jakyo oʼtohuaʼpo totoʼa oʼtohuaʼpo Diosen huaboroʼ jak jakkutagpiyo oʼtobehuikuyate. —‍On Diosen Huasiʼpo e̱e̱ʼnayo barakte yakudaj. 


text:
Apagbaʼ oaʼpo:<pb/>Kaʼnonokbaʼhuade̱ʼpo eʼkudajte Diosa keʼnen huataʼmoneritaj oʼmataʼmonaʼaponok huidbate kothueʼdik i̱ʼe̱a̱pone. Huabaʼa kutate monokbaʼhuada̱pone. Apagbaʼ kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. —‍Totoʼa namaʼda onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“Dios Huairi namaʼda kakeʼpo namaʼda ahueʼ ya̱e̱ʼ.” Apagbaʼ kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. —‍Jesúsa totoʼtaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús namaʼda kakeʼpo totoʼ huairia nogda nogda da onaʼdepo nogda namaʼda huanaʼ nopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱depo oʼbatikpo okhuaʼuyate. Nogokpiʼ da anayaʼpo yakumeapetdapiʼ. Galilea huadaribayo Jesúsa huaboaʼda oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Galilea huadaribayo Jesús oʼkumeʼuyate. Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱nok Jesús teyda o̱ʼe̱ʼuyate. ʼUruaʼda oʼmanmadikaʼnok Jesústaj onʼbatiaʼpaknok huabada adtaʼda nogya̱ʼ nogya̱ʼ onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyaʼ oʼmanmadikaʼpo nogda nogda nogyo̱ nogyo̱ judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyaʼ oʼmanmadikaʼikaʼuyate. “ʼUruaʼda oʼmanmadikaʼ Jesúsa.” Ayaʼada onʼbatiaʼpakuyate. Nazaretyo Jesúsa o̱ʼi̱kaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken, Nazaret huakkaʼ jakyo Jesús oʼhuaʼuyate. Ke̱ya̱ʼ Jesús oʼkerekuyate. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyo oʼkudʼuyate. Kenda oʼkikaʼpo oʼkudʼuyate. Oʼkudondepo Apagbaʼ oʼtiahuaypo Apagbaʼ abonaʼpakyaʼpo oʼboʼuyate. 


text:
Apagbaʼ ken Isaías huamanbatiaʼpakeria oʼmanigmadoyaʼuy. Kenda berobaʼ Jesústaj onʼyokuyate. Oʼukpo in oʼhuahuaydepo, oʼmonaʼpakuyate:<pb/> 


text:
Dios Huairien Noki̱re̱g meʼnopoʼto̱e̱ne konige̱po paiʼda aratbuttaj huadak huaʼa aʼmanbatiaʼpakyaʼpo bektieʼeaʼmeʼne. Paiʼda hua̱e̱ʼeri aratbuttaj kamadurugpakeʼpo Dios Huairia meʼtaʼmonaʼuyne. Huairien huanabaʼ kenpaʼda bahuaʼdik kaʼneʼpo kamaneʼpo Dios Huairia meʼtaʼmonaʼuyne. Ekpobigtaj kabakpoyareʼpo Dios Huairia meʼtaʼmonaʼuyne. Kenomeytaj dakhueaʼda onʼmagkikaʼnok kabaktohueʼpo Dios Huairia meʼtaʼmonaʼuyne. 


text:
In huadak huabayokte Dios Huairia oʼmatinepahuiʼpo kamabatiaʼpakeʼpo Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Ken Jesúsa Isaíasbaʼ oʼmonaʼpakpo oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús Apagbaʼ oʼbokhuikdepo judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jak huato̱e̱ʼeritaj oʼbaʼyokdepo oʼhuaduyate. Ken ayaʼ aratbut hua̱i̱takeʼ jakyoda o̱ʼnepo Jesústaj onʼtiahuayaʼnok, 


text:
<pb/>—‍Ken Apagbaʼ huaboaʼda moʼpe̱e̱dene oy konig Isaías oaʼuyate oy kenda ijkay. Oy ijkaʼnig boʼtiahuayne. —‍Ken Jesúsa huaboaʼda oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesústaj “kenpihuay,” onʼbatiaʼpakpo “huadakda oaʼ,” “buttida oaʼ,” “ʼuruaʼda huaʼa oʼbatiaʼpak,” ayaʼada onʼbatiaʼpakuyate. —‍In Joséensiʼpo o̱ʼe̱nigʼa. —‍Onʼbatiaʼpakuyate. Nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>—‍Konig aratbut oaʼikaʼ, “Huamadakkaʼeri i̱ʼe̱po huataʼda yayareaʼ.” Doʼtaj enaʼtaʼ boʼpakne ijnopo̱e̱y, “Konig Capernaum huakkaʼ jakyo oʼbayareameʼte oʼpe̱e̱ i̱yo̱kon o̱ʼnen huadaribayaʼ konigti yakaʼ.” Oʼnonaʼapone. —‍Jesúsa Nazaret aratbuttaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa nogi̱ti oʼmanbatiaʼpakpo, —‍Beʼapiʼ Diosen huamanbatiaʼpakeria nogbayo eʼhuaʼnayo Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱ aratbuta oʼnoknopo̱e̱a̱po onʼnigpe̱e̱a̱po. Keʼnen huakkaʼ jakyaʼ yakerekyaʼda kentaj Diosen huamanbatiaʼpakeritaj aratbuta pakhueʼ o̱ʼnikaʼapo. Buttida ijjay. 


text:
Aʼnennada Elíaskudak o̱ʼi̱kaʼuyate. Elíaskudak Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼu̱yate. Ke̱yo̱ Israel aratbut o̱ʼnikaʼ bapaʼ huabayok nogi̱ti nog seis puug huiʼhueʼ o̱ʼu̱yate. Aypo ehueʼda o̱ʼu̱yate. Israel aratbut aypo to̱e̱hueʼ o̱ʼnuyate. Kenokaʼ huakkaʼada Israel ʼayhua e̱e̱ʼtada 


text:
Israel aratbut ʼayhuataj Elíaskudaktaj nigtaʼmonahueʼ o̱ʼu̱yate. Israel aratbuta oknopo̱e̱hueʼda o̱ʼnenok Israel ʼayhuataj aypo kabayokikeʼpo nigtaʼmonahueʼ o̱ʼu̱yate. Dios nog aratbut ʼayhuataj oʼnigtaʼmonaʼuyate. Ken Sarepta jak ʼayhuataj oʼtaʼmonaʼuyate. Serepta jak meyo̱hueʼda Sidón huakkaʼ jak o̱ʼe̱. Sarepta jak ʼayhua nog aratbutda o̱ʼu̱yate. Nog aratbut ʼayhua aypo kabayokikeʼpo oʼnigtaʼmonaʼuyate. 


text:
Kenpaʼti Israel aratbut huadaribayo hua̱e̱ʼeri Eliseokudak o̱ʼu̱yate. Eliseo Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼu̱yate. Kenokaʼ huakkaʼ Israel aratbut keʼpoda onʼmaso̱ʼsetʼuyate. Eʼso̱ʼset Israel aratbuttaj bayareahueʼ oʼmauyate Diosa. Nogtatipiʼ bayareahueʼ Israeltanayo e̱ʼe̱a̱da Naamantayoʼda oʼyareaʼuyate. Naaman nog aratbutda Siria huadaribayo hua̱e̱ʼeri aratbut o̱ʼu̱yate. —‍Jesúsa hua̱ʼenbayaʼda Nazaretyo oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyaʼ ayaʼada Israel aratbut o̱ʼnepo onʼpe̱e̱depo diga̱ʼda Jesústaj onʼhuadiayʼuyate. 


text:
Onʼbopo huakkaʼ jakyaʼ onʼto̱o̱ro̱kpo Jesústaj onʼto̱o̱ro̱kpo huakupakunojpoyo onʼtohuaʼpo ken huakupate kenomeyen huakkaʼ jak o̱ʼe̱ʼuy. Ken huakupakunojpoyaʼ andayaʼyo onʼtohuaʼuynigʼa. 


text:
Jesúsa huakupakunojpote huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte oʼbakpokonpo oʼbakhuaʼuyate. Dakhueʼda noki̱re̱ga̱ bokerektaj oʼnopoʼto̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Capernaum huakkaʼ jakyo Jesúsa oʼhuaʼuyate. Capernaum Galilea huadaribayo o̱ʼe̱. Capernaumyo Jesús o̱ʼe̱po aratbuttaj oʼmanmadikaʼpo judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyaʼ okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oroʼomeytaj o̱gkahueʼ moeʼ. ¿Menaʼpo oroʼomeytaj o̱gkaʼ, Jesús Nazaret hua̱e̱ʼeri? ¿Oroʼtaj kenpaʼda aʼenya̱ʼpo menpaʼ oʼhuatiak? Ontaj o̱ke̱a̱ʼne. Diosenyoʼda i̱ʼe̱ne. —‍Dakhueʼ noki̱re̱ga̱ ʼuttaʼda oʼokoyʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aʼpakhueʼ ya̱e̱ʼ. Huabokerekyaʼ yakhuaʼ, noki̱re̱g. —‍Jesúsa onaʼuyate. Ken huabokerektaj dakhueʼ noki̱re̱ga̱ sorokte oʼenʼuyate. Ayaʼ okpoda sorokte oʼenʼuyate. Oʼendepo oko̱ro̱konʼuyate. Huabokerektaj dakhueaʼ o̱gkadhueʼada dakhueʼ noki̱re̱ga̱ okhuaʼuyate. 


text:
Ayaʼada onʼtiahuaypo onʼmepukeʼuyate. Huayahuaya onʼmanbatiaʼpakpo, —‍ʼUruaʼda huadik oaʼ. Konig huairitoneʼ onaʼpo i̱ghuaʼda oʼmanaʼnok nigpe̱e̱dik o̱ʼnepo oʼmako̱ro̱kaʼ, dakhueʼ noki̱re̱g oʼmako̱ro̱kaʼ. —‍Huayahuaya onʼmanbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ken huadaribayo nogyon nogyon Jesústaj onʼmanbatiaʼpakonhuahuikaʼuyate. Simón Pedroen huasuʼtaj Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús oʼo̱ro̱konpo judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyaʼ oʼo̱ro̱kondepo Simónen jakyo oʼkudonʼuyate. Ke̱yo̱ Simónen huasuʼ huakkaʼda oʼdigpaknok, “Oroʼen huasuʼtaj yayareaʼ.” Jesústaj oʼnonaʼnok 


text:
enpahuedte Jesúsa oʼtiboatoʼpo oʼyareaʼnok keʼna oʼtaʼhuitatoʼdepo i̱da oʼbodpo oʼmanigmanhuada̱ʼuyate. Huakkaʼ aratbut dakhueʼda e̱ʼneʼte Jesúsa oʼbayareaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogyo̱ nogyo̱ huakkaʼ aratbut o̱ʼnepo, dakhueʼda o̱ʼnepo, noga̱ noga̱ dakhueʼda o̱ʼnepo, onʼdigpakpiʼ, ekpobigpiʼ, nogda nogda dakhueʼda o̱ʼneʼuyate. Ken eʼsikdeʼte kenomeyen huabeta onʼbatotiakpo Jesúste onʼbatotiakuyate. Jesús nogtati nogtatiaʼ oʼbatibataʼtepo oʼbayareaʼuyate. 


text:
Nogomey kenpaʼti dakhueʼda e̱ʼneʼte Jesúsa totoʼtaj oʼmakenaʼuyate. Totoʼa oʼmako̱ro̱kpo ʼuttaʼda oʼdokoypo, —‍Diosen Huasiʼpo i̱ʼe̱ne. —‍Totoʼa onʼmanaʼuyate. Jesús Diosen Cristo Diosa oʼtaʼmonaʼdeʼuy totoʼa oʼnoknopo̱e̱nok, —‍Kejeʼ, ahueʼ yaneʼ. —‍Jesúsanayo totoʼtaj oʼmanaʼuy. Galilea huadaribayaʼ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakonhuahuaʼuyate. 


text:
<pb/>Eʼmunyakte Jesúsa huakkaʼ jakyaʼ oʼo̱ro̱konpo aratbut ehueʼ e̱e̱ʼyo̱ oʼhuaʼuyate. Aratbuta oʼdukpo Jesústaj onʼhuahuayʼuyate. —‍Oroʼomeytaj okhuahueʼ moeʼ. —‍Jesústaj oʼnonaʼnigʼa, 


text:
<pb/>—‍Huadak huaʼa konig aratbut Dios Huairitaj oknopo̱i̱kaʼdik o̱ʼneapo. Ken nog huakkaʼ jakyo nogyo̱ nogyo̱ huadak huaʼa manbatiaʼpakdik ka̱e̱ʼpo konige̱po Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. —‍Jesúsa aratbuttaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken nogda nogda judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyo Galilea huadaribayo Jesúsa huadak huaʼa oʼmanbatiaʼpakikaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok Genesaret e̱ʼpo̱g aktaʼbogpete Jesús oʼboʼuyate. Diosen huaʼa aʼpe̱e̱yaʼpo huakkaʼnada aratbut onʼbatiakpo oʼnondaʼepo Diosen huaʼa eʼpe̱e̱taʼ onʼpakpo Jesústaj oʼnondaʼeʼuy. 


text:
Bottaʼ kusiʼpetoneʼ meyo̱hueʼda aktaʼbogpete eʼbette Jesúsa oʼtiahuaypo sigpiʼ huadhueʼ o̱ʼnuy. Huakjeneʼeriomey kusiʼpetaj oʼnokhuaʼdepo huakjeneʼ onʼkoyoaʼuyate. 


text:
Nogtida kusiʼpetoneʼyo Jesús oʼkudpo oʼboʼuyate, Simónen kusiʼpeyo oʼbopo. —‍Sueʼpiʼ e̱ʼpo̱gnopoʼte beʼtohuatuʼ, Simón. —‍Jesúsa Simóntaj onaʼuyate. Ke̱yo̱ kusiʼpeyo oʼhuaddepo huaboaʼda huakkaʼnada aratbuttaj oʼmanmadikaʼuyate. Kusiʼpeyaʼda oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼ sikyoda oroʼomey okjeneʼbednigʼa biig ehueʼda o̱ʼe̱, Huamanmadikaʼeri. O̱ʼna onaʼnok yokjeneʼapoy. —‍Simóna Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken oʼnokjeneʼdepo huakkaʼnada biig onʼkuda̱ʼdenok enʼtotokte huakjeneʼ huaboaʼda okputukonpo nogyen nogyen okputukonpo. 


text:
Nog huakjeneʼeri nog kusiʼpetaj Simóna huabaʼa baʼbaʼ oʼmanenok. Ken onʼtiakdepo kenomeyen bottaʼ kusiʼpeyo biig onʼbahueda̱ʼpo huakkaʼnada o̱ʼe̱po kusiʼpe oʼtaʼkotayʼuyate. 


text:
Kenda Simón Pedro oʼtiahuaypo Jesúsen huaʼite huikudate oʼtihuadpo, —‍Bekhuaʼ, Huairi, donayo dakhueaʼ huakaʼeri i̱jje̱y. —‍Jesústaj Simóna onaʼuyate. 


text:
Kenpaʼti Jacobo Juanere Zebedeoensiʼpo Simónere huakjeneʼeri o̱ʼnuyate. Kenomeykon onʼmepukeʼuyate. —‍Mepuʼkehueʼ ya̱e̱ʼ. Oy huaboaʼda doʼtaj kanoknopo̱e̱ʼpo aratbuttaj iʼbaeʼapo. —‍Jesúsa Simóntaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken kusiʼpe onʼbetandepo huakjeneʼeria ayaʼda onʼmaenanpo kenpaʼda onʼmaenanpo Jesústaj aʼnigpe̱i̱kayaʼpo onʼtahuaʼuyate. Huabokerek keʼpoda eʼso̱ʼset Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Ke̱yo̱ huakkaʼ jakyo Jesús o̱ʼe̱denok huabokereka oʼhuatiakʼuyate. Keʼna keʼpoda oʼso̱ʼseta̱ʼ Jesústaj oʼtiahuaydepo huikudate oʼhuadpo sorokyo oʼkutaʼboyʼuyate. (Ken konig gobierno huairitaj o̱gkikaʼuyate.) —‍O̱ʼna eʼpaknayo beyareaʼ, Huairi. —‍Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼtibataʼtepo —‍Eʼyareaʼtaʼ ijpaki, “oʼyareayʼ.” —‍Jesúsa onaʼuyate. Enaʼte i̱dada oʼyarudʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“Jesúsa beʼyareaʼne,” mantiaʼpakhueʼ ya̱e̱ʼ. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakerite sacerdotete yahuatiʼ. Iʼyaredene betiahuayyeʼ. Aʼyareyaʼpo konig Moisésa oʼmanaʼuyate konig yayoktiʼ. Sacerdote ʼuhua Diostaj kanigarakeʼpo ʼuhuapiʼ yayoktiʼ. Ken konig iʼkaʼpo iʼyaredepo huadak i̱ʼe̱nok aratbut tiahuaydik o̱ʼneapo. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>ʼUruaʼda Jesúsa oʼbayareaʼ huadaknada oʼmanmadikaʼ nogya̱ʼ nogya̱ʼ onʼtipe̱e̱po nogi̱ti nogi̱ti huakkaʼda onʼtipe̱e̱po huakkaʼda aratbut Jesústaj o̱gkupopakpo aʼpe̱e̱yaʼpo kenpaʼti beʼyareʼpo o̱gkupopakuyate. 


text:
E̱gkupopaktada Jesúsnayo oʼbakhuaʼikaʼpo ke̱yo̱ aratbut ehueʼ hua̱e̱ʼyo oʼbakhuaʼikaʼuyate. Ke̱yo̱da oʼtionaʼpakonhuaʼuyate. Huabokerek eʼketpaktaj Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogokaʼ Jesúsa eʼmanmadikaʼte ke̱yo̱ fariseo aratbut onʼbahuadpo fariseo Moisésenbaʼ onʼnigpe̱i̱kaʼuyate. Kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri onʼbahuadpo Galileayaʼ Judeayaʼ kenpaʼti Jerusalénya̱ʼ onʼhuatiakdeʼuyate. Kabayareʼpo Diosa Jesústaj oʼtihuapokpo 


text:
ken Jesústaj huabokerek asukte enpahuedte onʼnigtotiakpo sueʼada huabokerek onʼnigtotiakuyate. Ken huabokereka asukte eʼketpak onpahuedikaʼuyate. Jakyo eʼkuda̱ʼtaʼ onʼpakpo Jesústaj aʼnighueda̱yaʼpo eʼkuda̱ʼtaʼ onʼpaknigʼa 


text:
huakkaʼnanada o̱ʼnenok meya̱ʼ kuda̱hueʼ o̱ʼneʼuy. Konige̱po jak kutayo onʼtobehuikpo jakonpid onʼtiokendepo huabokerek asukte enpahuedte oʼnonhuarakaʼpo aratbutnopote Jesústaj huakokpen oʼnonhuarakaʼuyate. 


text:
Jesúsanayo oʼyareaʼapo onʼnopo̱e̱ʼuy. Kenda Jesúsa oknokot. Huabokerek eʼketpaktaj, —‍Ayaʼda Diostaj dakhueaʼ iʼkaʼuyatenigʼa doʼa yokkahueay, huabokerek. —‍Jesúsa eʼketpaktaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri kenpaʼti fariseo aratbut Jesústaj onʼpe̱e̱depo huaboaʼda onʼnopo̱e̱po “Diostaj dakhueaʼ Jesúsa oaʼ. Namaʼda oʼnopo̱e̱po dakhueaʼda Jesúsa oaʼ. Huabokerekanayo okkahueahueʼdik o̱ʼe̱. Diosayoʼda dakhueaʼ eʼkaʼ okkahueaʼdik o̱ʼe̱.” Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseoere huaboaʼda huanopoyaʼda onʼnopo̱e̱po. 


text:
<pb/>Kenda fariseomey huanopoyaʼda onʼnopo̱e̱nig Jesúsa oʼnopo̱e̱ʼuyate. —‍Menpaʼ ken konig dakhueaʼ onʼtinopo̱e̱. 


text:
Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ huabokereka okkahueahueʼdik o̱ʼe̱. Diosayoʼda dakhueaʼ eʼkaʼ okkahueaʼdik o̱ʼe̱. Huabokerekanayo sigpiʼ yareahueʼdik o̱ʼe̱. Diosayoʼda yareaʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ bakkahueaʼdik i̱jje̱y opudtaj aʼmanopo̱e̱a̱yaʼpo eʼketpaktaj ijyareapoy. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo, —‍Yaboʼ, asuk yaʼudpo, o̱ʼnen jakyo yahuatiʼ. —‍Huabokerek eʼketpaktaj Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Huaboaʼda enaʼte keʼna oʼbodʼuyate. Huamanmadikaʼeri fariseoere enʼtiahuayte oʼbodpo, asuk oʼudpo keʼnen jakyo oʼhuaʼpo Diostaj dakiti oʼtionaʼpakpo Dios ʼuruaʼda megkaʼne oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Ayaʼada onʼtiahuaydepo onʼmepukeʼpo Dios ʼuruaʼda oʼkaʼ onʼbatiaʼpakuyate. Onʼmepuʼkudpo, —‍Oy konig aʼnenda tiahuayhueʼ o̱ʼnikaʼuynig oʼtiahuaydey. Diosa ʼuruaʼda oʼkaʼ oʼtiahuay. —‍Aratbuta onʼtiahuaydepo onʼbatiaʼpakuyate. —‍Diostaj aknopo̱e̱yaʼpo doʼtaj menigpe̱e̱po beʼtahuaʼ. —‍Jesúsa Levítaj onaʼuyate. (Leví konogda oʼdikkaʼuy Mateo) 


text:
<pb/>Nogokaʼ Jesúsa o̱ʼo̱ro̱kpo Levítaj oʼtiahuayʼuyate. Leví huabokerek o̱ʼe̱po gobiernotaj huakupe oʼtabaeʼikaʼpo gobierno huakupe huatabaeʼ jakyo oʼhuadʼuyate. —‍Diostaj aknopo̱e̱yaʼpo doʼtaj menigpeunhuahuikaʼ. —‍Jesúsa Levítaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok Jesústaj huakkaʼda aypo onʼmanigmanhuada̱ʼpo Levíen huanabaʼa onʼnigmanhuada̱ʼuyate. Levíen jakyaʼ onʼnigmanhuada̱ʼuyate. Kutopate Jesúsere Levíere huakkaʼda onʼbahuadpo, gobiernotaj huakupe huatabaeʼeri onʼbahuadpo kenpaʼti nogomey onʼbahuadpo gobierno huakupe huatabaeʼeria engaña o̱gkikaʼuyate. 


text:
Fariseo aratbut kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo huaboaʼda onʼbahuaaʼpo Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeritaj onʼbahuaaʼdepo, —‍¿Gobierno huakupe huatabaeʼeriere kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeriere menaʼpo opudomeya̱ moʼbapeʼ? Kenomeyere bapehueʼ yaneʼ. Dakhueaʼda bokaʼne. —‍Onʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aratbut huadakda e̱e̱ʼnayo huamadakkaʼeriyo huahueʼ o̱ʼnikaʼ. Dakhueʼda e̱e̱ʼnayo huamadakkaʼeriyo onʼhuaʼikaʼ. 


text:
Konige̱po “Huadak huakaʼeri i̱jje̱y.” Aratbut kenda huataʼ huatinopo̱e̱ʼeritaj “Yanʼnopoʼkoreaʼ. Diostaj yanʼnigpe̱e̱ʼ,” aʼmanayaʼpo Diosyaʼ bahuatiakhueʼ i̱jje̱ʼuy. “Dakhueaʼ huakaʼeri i̱jje̱y.” Aratbut kenda huataʼ huatinopo̱e̱ʼeritaj “Yanʼnopoʼkoreaʼ. Diostaj yanʼnigpe̱e̱ʼ,” aʼmanayaʼpo Diosyaʼ ijbahuatiakuy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosa kamape̱e̱ʼpo bapehueʼ oʼnunhuaʼdepo onʼtionaʼpakikaʼ. 


text:
<pb/>—‍Juan bautiza huakaʼerien huanigpe̱i̱kaʼeri kenpaʼti fariseoen huanigpe̱i̱kaʼeri Diosa meʼpe̱e̱ʼpo bapehueʼ o̱ʼnunhuaʼpo onʼtionaʼpakikaʼ. ¿Menpaʼ o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeriata aypo onʼbapeʼikaʼ? —‍Fariseomey kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriomeya̱ namaʼda onʼnopo̱e̱po Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Do konig huabokerek eʼto̱e̱pak konig i̱jje̱nok. Kenokaʼ huabokerek oʼto̱e̱pakapo huakkaʼ huadiʼa aʼdurugpakyaʼpo kenere aʼbapeyaʼpo onʼbahuatiakikaʼ. Kenokaʼ huadiʼ kenere o̱ʼnepo “Bapehueʼ yaʼnunhuaʼ,” manahueʼdik o̱ʼnenigʼa 


text:
kenokaʼ doʼtaj kadarakeʼpo boktohuaʼdenok huadiʼ aratbuta bapehueʼ o̱ʼnunhuaʼpo onʼtionaʼpakonhuaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huatoneʼok keʼpoda eʼparaʼte akbetyaʼpo huabo huaoktaj okteghueʼ monikaʼ oroʼomey judío aratbut. Huaboenpa huatoneʼoktaj ekbetnayo onteʼti keʼpoda oʼparaʼapo kenpaʼti huabo huaok dakhueʼda o̱ʼe̱a̱po. Konigti adhueaʼpaneʼa̱ eʼmanmadikaʼ huatoneʼdik onteʼti nigpe̱e̱hueʼdik yaneʼ. Doʼhued huabodikyoʼda eʼmanmadikaʼ nigpe̱e̱dik yanikaʼ. 


text:
Huatoneʼsiʼdak vino hua̱to̱e̱ʼ ayda kenpaʼti kuruga̱da o̱ʼe̱po konige̱po huabo vino sineʼ hue̱biahued onjoyhueʼdik o̱ʼe̱ne. Huatoneʼsiʼdakyo huabo vino onjoyhueʼdik o̱ʼi̱kaʼne. Huatoneʼsiʼdakyo huabo vino enjoynayo oʼhue̱poagpo huasiʼdak onʼtitagonapo. Vino oʼsurukapo kenpaʼti huasiʼdak keʼpoda oʼsuʼhuitonapo, dakhueʼda o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Huabo vino huabosiʼdakyo onjoydik o̱ʼe̱ne. Konigti adhueaʼpaneʼ o̱gkikaʼ kahueʼdik yanikaʼ. Doʼhued huabo eʼmanmadikayoʼda yanʼnigpe̱i̱kaʼpo, ya̱gʼkikaʼ. 


text:
Beʼapiʼ vinotoneʼ onʼmamayʼikameʼte huabo vino pakhueʼ o̱ʼnepo. “Vinotoneʼyoʼda huadakda o̱ʼe̱.” Oʼdaʼ. Ken konig adhueaʼpaneʼ o̱gkikaʼ beʼapiʼ o̱gkadhuahuikaʼdepo doʼhued huabo eʼmanmadikaʼ eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼne. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete Jesús taʼbayo oʼhuaʼepo huanigpe̱i̱kaʼeriere oʼhuaʼeʼuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri trigo oʼnogkupayaʼpo huabaʼa onʼtipitaʼpo onʼbapeʼuyate. 


text:
Ken sueʼda fariseo huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo, —‍Kenda Judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete o̱gkupayahueʼdik o̱ʼe̱nigʼa. ¿Menaʼpo boʼkaʼ? Dakhueaʼda boʼkaʼne. —‍Fariseo huamanmadikaʼeriomey Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeritaj onʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Apagbaʼte Davidtaj eʼbatiaʼpak moʼbaʼtiahuayʼuyate. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokuyate. 


text:
Diosen carpa jakyo o̱gkudʼuyate. Pan Diostaj onʼnighueda̱ʼikaʼ oʼhuedʼuyate. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakeriyoʼda ken pan bapeʼdik o̱ʼnikaʼ. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokpo ken pan oʼdepo onʼbapeʼuyate. —‍Jesúsa fariseomeytaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogdakon Jesúsa oʼmanaʼpo, —‍Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete huairi i̱jje̱po katepiʼ ya̱gkaʼ aratbuttaj manaʼdik i̱jje̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Ebaʼpoʼketpaktaj Jesúsa oʼbaʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Nog okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo Jesús oʼkuddepo huaboaʼda oʼmanmadikaʼuyate. Ke̱yo̱ huabokerek huadaʼkopen ebaʼpoʼketpak o̱ʼu̱yate. 


text:
Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseomeyere Jesústaj onʼtiahuayaʼpo okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete menpaʼ oʼyareapopiʼ kenda eʼtiahuaytaʼ onʼpakpo. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete eʼyareaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ.” huaaʼdik o̱ʼe̱y onʼnopo̱e̱po. 


text:
Kenda fariseomey enʼnopo̱e̱ʼte Jesúsnayo oʼmaknokotuy. Huabokerek ebaʼpoʼketpaktaj —‍Yaboʼ, i̱yo̱ eretnopoyo yaboatoʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. Ken huabokerek oʼbopo eretnopoyo oʼboatoʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete huadak kaʼdik o̱ʼe̱ne. Dakhueaʼ kahueʼdik o̱ʼe̱ne. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete dakhueʼtaj yareaʼdik o̱ʼe̱ne. Barakhueʼdik o̱ʼe̱ne. Menpaʼ kenpaʼ moʼnopo̱e̱ opuda̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼnigʼa fariseomey soataʼ aʼtokhueʼda oʼnoke̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Konige̱po Jesús nogta nogta oʼbatiahuaypo, —‍Yabateʼ. —‍Jesúsa huabokerek ebaʼpoʼketpaktaj onaʼuyate. Oʼbaʼtedepo oʼbaʼyarudpo huadakbaʼda o̱ʼeanʼuyate. 


text:
Fariseomeynayo Jesústaj huakkaʼda onʼhuadiaydepo aʼarakyaʼpo monig kaʼdik o̱ʼe̱, onʼbatiaʼpakuyate. Jesúsen doce huamataʼmonaʼeritaj Jesúsa oʼbaktieʼeaʼuyate 


text:
<pb/>Nog huameʼnoete Jesúsa aʼtionaʼpakyaʼpo oteʼyo oʼbehuikpo ayaʼ sikyoda oʼtionaʼpakbedpo Diostaj oʼtionaʼpakbeduyate. 


text:
Emedeʼte keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmagkupopakaʼdepo doceyoʼda oʼbaktieʼeaʼuyate. Opuda̱ doce doʼhued huamataʼmonaʼeri moʼe̱a̱pone. Jesúsa oʼmadikkaʼuyate. 


text:
Simóntaj oktieʼeaʼuyate. Simón konogda oʼdikkaʼuy Pedro. Simónen huamaʼbuy Andréstaj oktieʼeaʼuyate. Jacobotaj Juantaj, Felipetaj, Bartolométaj, 


text:
Mateotaj, Tomástaj oʼbaktieʼeaʼuyate. Alfeoensiʼpo Jacobo o̱ʼe̱po Jacobotakon oktieʼeaʼuyate. Kenpaʼti Simón Zelote oktieʼeaʼuyate. 


text:
Kenpaʼti Jacoboen huamaʼbuy Judastaj oktieʼeaʼuyate, kenpaʼti Judas Iscariotetaj oktieʼeaʼuyate. Keʼna Judas Iscariote Jesústaj judío huairitaj nogok oʼbayokuyate. Kadarakepo oʼbayokuyate. Jesúsa huakkaʼtada oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús oteʼyaʼ oʼhuarakpo doce huamataʼmonaʼeriere huatotaʼyo onʼhuarakuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri huakkaʼnada o̱ʼnepo kenpaʼti nogomey huakkaʼ onʼbatiakdepo Judea huadariyaʼ Jerusalénya̱ʼ e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Tiroyaʼ kenpaʼti e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Sidónyaʼ onʼbatiakdeʼuyate. Jesústaj aʼpe̱e̱yaʼpo onʼbatiakpo Jesúsa beʼyareʼ onʼnopo̱e̱po onʼbatiakuyate. 


text:
Jesúsa ayaʼtada oʼbayareaʼikaʼnok ayaʼada aʼyareyaʼpo Jesústaj eʼnejtaʼ onʼpakuyate. Durugda aratbut o̱ʼnikaʼapo kenpaʼti noga̱ suhueʼ o̱ʼnikaʼapo. Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbatiahuaypo, oʼmanmadikaʼpo, —‍Opudomey paiʼda moʼe̱po katepiʼ to̱e̱hueʼ moʼe̱. Dios opuden Huairi o̱ʼe̱. Diosa moʼnopoʼto̱e̱nok Diostaj moʼnigpe̱i̱kaʼ. Durugda moʼi̱kaʼne. 


text:
<pb/>Opudomey aypotaj e̱ʼe̱a̱da durugda moʼi̱kaʼapo dapotey moʼi̱kaʼapone. Opudomey oy suhueʼ moʼe̱depo boʼhuikdepo durugda moʼe̱po boʼerikapone. 


text:
<pb/>Opudomeytaj onʼhuadiayapo. Doʼtaj boʼpaknok onʼhuadiayapo. Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Eʼhuadiaytada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok moʼenapone. E̱ʼentada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok eʼtidiʼkeʼtada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok “dakhueʼda o̱ʼne,” eʼhuaaʼtada durugda moʼi̱kaʼapone. 


text:
Nogok ken konig e̱gkaʼtada huakkaʼda yanʼmadurugpaktiʼ. Dios kurudya̱ʼ ʼuruaʼda moʼnigkaʼapone. Kenomey aratbuta opudomeytaj dakhueaʼda mogkaʼapone. Kenomeyen adhueaʼpaneʼ Diosen huamanbatiaʼpakeritaj dakhueaʼda onʼmagkaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼda aypopiʼ moʼto̱e̱po konig oy dapotey e̱ʼi̱kaʼada nogokda paiʼda moʼe̱a̱popo boʼkusitokapone. Oy durugteda eʼerikada paiʼda moʼe̱po boʼhuikapone. 


text:
<pb/>Huadakda o̱ʼne. Ayaʼada opudtaj moʼtinopo̱e̱po onʼbatiaʼpakikaʼnigʼa nogokda paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Konigti aʼnennada da huamanbatiaʼpakeritaj onʼtinopo̱e̱ʼuyate, huadakda o̱ʼne namaʼda onʼtinopo̱e̱ʼuyate. Huadakda o̱ʼne namaʼda onʼbatiaʼpakuyate. Dig huabahuahuayʼeritaj konig takaʼtaj onteʼti diayhueʼada diʼ yanʼmaeʼ. 


text:
<pb/>Doʼtaj onʼpe̱e̱ne opudomeytaj oʼnonaʼne. Opudtaj dig boʼhuahuayikaʼne konig takaʼ o̱ʼnepo dakhueaʼ mogkikaʼne. Kenomeytaj diʼ yanʼmaikaʼpo huadak yanʼmagkikaʼ. 


text:
Opudtehuapaʼ dakhueʼda ka̱e̱ʼ huahuaaʼeritaj Diostaj dakaʼ yamagkaʼ ya̱ʼnonaʼ. “Kenomeytaj Diosa kamanopoʼkoreʼ.” Yanʼtionaʼpaktiʼ. Kenpaʼti kenomeya̱ dakhueʼda mogkaʼne, kenomeytaj yanʼtionaʼpaktiʼ. 


text:
Noga̱ opudtaj eʼtuktuknayo diayhueʼada kentaj dakaʼ yanaʼ. Onteʼti eʼbatuktuknayo onteʼti dakaʼ yanaʼ. Noga̱ opiot eʼkaiʼnayo diayhueʼada chompakon yayoktiʼ, 


text:
“Aypo beyok.” Noga̱ enaʼnayo sueʼnopo ehueʼ ya̱e̱po yabayoktiʼ. Yudtaj bektoyok enaʼnayo daknopoʼda ya̱e̱po yaktoyoktiʼ. Onteʼti “Betahuaʼ,” ahueʼ ya̱e̱ʼ. 


text:
Konigti huadakda nogomey opudtaj eʼnigkaʼtaʼ boʼpaknok kenomeytaj konigti huadakda yanʼmanigkikatiʼ. 


text:
<pb/>Sueʼada opudomeytaj diʼ moʼe̱ne kenomeytayoʼda diʼ e̱e̱ʼnayo kenda sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼnigtaj. Nogomeya̱ diʼda e̱e̱ʼnayo diʼ onʼmaeʼ. Dihueʼ hua̱e̱ʼeritakon diʼ yanʼmaeʼ. Kenda huadakda o̱ʼe̱. 


text:
Sueʼada opudomeytaj huadakda mogkikaʼpo montihuapokikaʼne. Kenomeytayoʼda eʼtihuapoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Ken konig dakhueaʼ huakaʼeri o̱gkikaʼ. Nogomey dakhueʼ hua̱e̱ʼeri huadak e̱gkaʼnayo eʼtihuapoknayo kenomeytaj dakhueʼ hua̱e̱ʼeria huadak o̱gkikaʼpo onʼtihuapokikaʼ. Opudomeytaj huadakda kahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti tihuapokhueʼ hua̱e̱ʼeritaj huadakda ya̱gʼkikatiʼ. Kenda eʼkikaʼnayo huadaknanada o̱ʼe̱. 


text:
Kenomeya̱nayo kenpaʼti beʼtahuapone, yanʼnopo̱e̱po kenomeytayoʼda ektoyoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda konig dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼ. Nog dakhueaʼ huakaʼeritaj onʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti beʼtahuapone onʼnopo̱e̱po. Nogomeya̱nayo onteʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada opudomeynayo kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenda huadaknanada o̱ʼe̱. 


text:
Opudtaj huahuadiayeritaj kenpaʼti takaʼtaj diʼ yanʼmaikaʼ. Huadakda yanʼmagkikaʼ. Takaʼtaj huadakda yanʼmagkikaʼ. Kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada yanʼbaktoyokikaʼ. Ken konig eʼkikaʼnayo Dios kurudyo̱ ʼuruaʼda boʼyokapone. Opudomey kenpaʼti Dios Huairi kuruderiensiʼpo moʼe̱a̱pone. Dios kuruderi teynanada o̱ʼe̱. Konige̱po dakiti ahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeritaj Diosa huadakda oʼmanigkikaʼ. 


text:
Konig opuden Apag Dios oʼmatinepahuikaʼ konigti yanʼmatinepahuikaʼ. Nog aratbuttaj dakhueaʼ oʼkaʼ, eʼnopo̱e̱ʼada bahuaahueʼdik yaneʼ. 


text:
<pb/>Nogtaj “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ yanikaʼ. “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ e̱ʼi̱kaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” Dios opudtakon huaahueʼ moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti nogomeytaj “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik o̱ʼe̱y,” ahueʼ yanikaʼ. Ken konig ahueʼ e̱e̱ʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik i̱jje̱y.” Diosa opudtakon onahueʼ moʼe̱a̱pone. Nogomeytaj bakkahueaʼnayo Diosa opudtakon bokkahueaʼapone. 


text:
Nogomeytaj yanʼbayoktiʼ, konig enʼpakte huakkaʼ yanʼbayoktiʼ. Huakkaʼ eʼbayoknayo opudtakon huakkaʼnanada Diosa moʼbayokapone. Nogomeytaj sueʼda eʼbayoknayo kenpaʼti Diosa sueʼda boʼyokapone. Nogomeytaj huakkaʼda eʼbayoknayo Diosa opudtakon huakkaʼda moʼbayokapone. —‍Jesúsa kenda oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Konig huamanbatiaʼpakonhuaʼ Jesúsa oʼmanmadikaʼpo, —‍Huabot ekpobiga̱ʼ batohuahueʼdik o̱ʼne. Konige̱po huakogtoneʼyon bakotdik o̱ʼne. Ken konig beʼapiʼ huamanmadikaʼeritaj dakaʼ pe̱e̱hued e̱ʼe̱a̱da Diosenbaʼ dakaʼ kikahued e̱ʼe̱a̱da Diosbaʼ nogtaj manmadikahueʼdik o̱ʼne. 


text:
Huamanmadikaʼerien huanigpe̱i̱kaʼerinayo sueʼda onʼnopo̱e̱nigʼa keʼnen huamanmadikaʼerinayo huakkaʼda onʼnopo̱i̱kaʼ. Nogok eʼnigpeeonhuahuadeʼte konigti kenomeyen huamanmadikaʼeri oʼmanmadikaʼikaʼ nogomeytakon manmadikaʼdik o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>Noga̱ suepiʼ dakhueaʼ ekaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” i̱da huaahueʼ yaneʼ. Onnayo dakhueaʼnanada iʼkuyʼetpiʼ. Kenda nopo̱e̱hueʼ i̱ʼe̱. In konig o̱ʼe̱ ijbatiaʼpakapoy. Nog aratbuten huakpoyo huataʼsujsiʼpo ekpohuedte o̱ʼna iʼtiahuaynigʼa. O̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuedne. 


text:
“Huataʼsuj huakpoyo oktokiʼ, egʼ.” Menpaʼ inaʼ. Namaʼda iaʼ. Ken o̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuednigʼa tiahuayhueʼ i̱ʼe̱ne. Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri i̱ʼe̱ne. Huakkuruda o̱ʼnen huakpoyaʼ huaboroʼtaʼsutaj on huataʼ yakokpotoken. Ken konig dakhueaʼ iʼkaʼne yanopoʼkoreaʼpo yabatik. Kenokaʼ iʼbatikdeʼpo dakaʼ iʼtiahuaydepo nogen taʼsujkon okpotokdik i̱ʼe̱a̱pone. Noga̱ namaʼda ekaʼnayo dakhueaʼ eʼhuakaʼ kabatikeʼpo tihuapokdik i̱ʼe̱a̱pone. Hue̱ymeyen huada huadakda e̱e̱ʼnayo oʼtiahuaypo hue̱ymey huadakda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Konigti aratbut huadakda eʼbatiaʼpakikaʼnayo huadakda o̱ʼne oʼnopo̱e̱ne. 


text:
<pb/>Aratbut konig hue̱ymey o̱ʼne. Huadak hue̱ymey e̱e̱ʼnayo dakhueʼdaaʼ huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Huadakdayoʼ oʼdapakikaʼ. Kenpaʼti dakhueʼ hue̱ymey o̱ʼe̱po huadak huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Dakhueʼayoʼ huada oʼdapakikaʼ. 


text:
Hue̱ymeyen huada huadak e̱e̱ʼnayo oʼtiahuaydepo hue̱ymey huadakda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Hue̱ymeyen huada dakhueʼ e̱e̱ʼnayo hue̱ymey dakhueʼda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. 


text:
Konigti bepiʼ huabokerek huadakda e̱e̱ʼnayo huadakyoʼ oaʼikaʼ. Huadaknopoʼda o̱ʼe̱po huadakyoʼ oʼbatiaʼpakikaʼ. Kenpaʼti bepiʼ dakhueʼda o̱ʼe̱po dakhueʼyoʼ oaʼikaʼ. Dakhueʼnopoʼda o̱ʼe̱po dakhueaʼda oʼbatiaʼpakikaʼ. Konig huanopoʼa o̱ʼe̱, konig oʼnopo̱i̱kaʼpo ken konig oʼbatiaʼpakikaʼne. Jesústaj huanigpe̱i̱kaʼeri konig jak huakaʼeri o̱ʼne. Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>“Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne. Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne.” Namaʼda doʼtaj oʼnonikaʼne. Doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ moʼi̱kaʼne. Kenda oʼnonikaʼne kahueʼ moʼi̱kaʼne. 


text:
Ayaʼda doʼtaj menhuatiakpo doʼtaj menigpe̱i̱kaʼpo doʼhued huaʼa boʼkikaʼ, konig ʼuruaʼda jak huakaʼeri dakaʼ jak oʼkaʼpo dariteyyaʼ oʼkaʼpo ʼiddu boroʼda adteda oʼkudya̱po jak oʼkaʼ. Hue̱kuru oʼtiakdepo jakta oʼpokpo dakaʼ jak oʼkaʼnok tohuahueʼdik o̱ʼe̱. Hue̱kurua tohuahueʼdik o̱ʼe̱. Ken konig doʼtaj huanigpe̱i̱kaʼeri o̱ʼnepo, oknopo̱e̱batikhueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
Nogomeya̱ doʼtaj namaʼda menpe̱e̱nigʼa kenda ijmanay nigpe̱a̱hueʼ o̱ʼnikaʼpo konig dakhueʼ jak huakaʼeri o̱ʼne. Dakhueʼ jak huakaʼeri kuhuadtaʼ jak oʼkaʼpo, ʼiddu adteda kudya̱hueʼada jak oʼkaʼpo. Nogok hue̱kuru oʼhue̱tiakdepo ken jak o̱ʼhue̱kedepo hue̱kurua jaktaj oʼtohuaʼpo. Ayaʼda oʼtohuaʼ. Dakhueʼ jak huakaʼerien jak ehueʼda o̱ʼta̱e̱. Ken konig doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri o̱ʼneapo. Ken konig e̱ʼdik o̱ʼneapo. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate.<pb/>


text:
Capernaumyo oʼkudondepo Roma gobierno sorotataj capitán o̱ʼe̱ʼuyate. Capitán cien sorotataj oʼmataʼmonaʼikaʼ. Huadiʼda huanabaʼ o̱ʼta̱e̱po kentaj huakkaʼ oʼpakikaʼuyate. Ken huanabaʼ dakhueʼda o̱ʼe̱po ehueʼ hua̱e̱ʼdikte o̱ʼu̱yate. 


text:
Jesúsa oʼbayareaʼdemeʼte oʼtipe̱e̱depo sueʼda judío huairitoneʼtaj oʼmataʼmonaʼpo Jesúste oʼmataʼmonaʼpo. “Doʼhued huanabaʼtaj betayareaʼ.” Jesústaj ya̱ʼnonatiʼ. Oʼmanaʼuyate. 


text:
Jesústaj onhuahuaʼdepo diga̱ʼda onʼpakpo, —‍Roma sorotataj capitána oroʼomey judío aratbutaj huakkaʼda oʼpak. Oroʼomeytaj diʼda o̱ʼe̱. Oroʼen hua̱i̱takeʼ jak oʼkaʼuy. Konige̱po capitánen huanabaʼtaj yayareaʼ. —‍Judío huiritoneʼa̱ i̱ghuaʼda Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huairitoneʼere Jesús oʼhuaʼuyate. Capitánte oʼhuaʼpo capitánen jak meyo̱hueʼda enʼtikayopakte capitána huadiʼ aratbuttaj oʼmataʼmonaʼuyate. Jesúste yanhuaʼ oʼmanaʼpo, —‍I̱yo̱ doʼhued jakyo kudhueʼ ka̱e̱ʼ konige̱po o̱ʼna ʼuruaʼda i̱ʼe̱. Huairi i̱ʼe̱ne. Donayo huairi ehueʼda i̱jje̱y. 


text:
Doʼhuada ijpakpo ontaj huahuahueʼ o̱ʼe̱ne. “Kayareʼ,” yaaʼ. Kenda o̱ʼna eaʼte doʼhued huanabaʼ oʼyaruda̱po. 


text:
Doʼhued sorotataj huairia menikaʼne kenda ijnigpe̱i̱kay. Kenpaʼti doʼhued sorotatataj ijmanikay doʼtaj mennigpe̱i̱kaʼne. “Yahuatiʼ,” doʼhued sorotatataj eʼnadeʼte oʼhuaʼikaʼ. Nogtaj “Yatiak,” enaʼte oʼtiakikaʼ. Doʼhued huanabaʼtaj katepiʼ “Yakaʼ,” enaʼnayo oʼkaʼikaʼ. Kenpaʼ Jesústaj ya̱ʼnonatiʼ. —‍Capitána huadiʼtaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda Jesús oʼpe̱e̱depo “Kenpihuay, huakkaʼda capitána meknopo̱e̱ne.” Jesúsa oʼnopo̱e̱po. Huakkaʼ aratbut huatahuaʼeritaj Jesúsa oʼbatiahuayʼepo, —‍Ken capitána huakkaʼda meknopo̱e̱ne. Huakkaʼda Diostaj oknopo̱e̱ʼ. Judío aratbutnayo Diostaj sueʼda oʼnoknopo̱e̱ ijnopo̱e̱y. Diostaj sueʼda oʼnoknopo̱e̱. Buttida ijjay. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jakyo eʼkumejdeʼte kenomeytaj capitán oʼmataʼmonaʼdenig o̱gkumejdepo capitánen huanabaʼ eʼyaredeʼ huadakda e̱ʼe̱deʼ onʼhuahuayatoʼuyate. ʼAyhuaensiʼpo huabokerek huaboaʼda eʼbueytada Jesúsa oʼnoyhuada̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Nogokaʼda Naín huakkaʼ jakyo Jesús oʼhuaʼuyate. Jesús huanigpe̱i̱kaʼeriere kenpaʼti nogomey huakkaʼada onʼhuaʼuyate. 


text:
Huakkaʼ jak hua̱kye̱ʼdikte oʼhuahuaʼdepo huabokudak huaboaʼda eʼbueydeʼte aʼkubarakkayaʼpo o̱hue̱y cajónpote eʼnontohuaʼte Jesúsa oʼtiahuayʼuyate. Ken huabokerekkudak ʼayhuaen nogtida huabosiʼpo o̱ʼta̱i̱kaʼuyate. ʼAyhuaere huakkaʼda aratbut onʼhuaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús oʼhuahuaʼpo o̱hue̱y cajónpotaʼ oʼtibataʼtenok huantohuaʼeriomeya̱ oʼnontoboatoʼuyate. —‍Yanoyhuad, huabo, doʼhua ijjay. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huaboa oʼhuadatoʼpo huaboaʼda aratbuttaj oʼmanaʼpakatoʼuyate. Ken huabotaj hua̱ye̱taj oʼyokuyate. 


text:
Huakkaʼada aratbut ke̱yo̱ o̱ʼnepo onʼtiahuaypo huakkaʼada onʼmamepuʼkudpo Diosa ʼuruaʼnanada o̱ʼe̱po huadaknanada oʼkikaʼ. Onʼbatiaʼpakpo, —‍Diosen huamanbatiaʼpakeri teyda o̱ʼe̱po orote oʼtiakde. —‍Ondaʼpo, kenpaʼti, —‍Diosa i̱yo̱ keʼnen aratbutte oʼtiakde. Oroʼomeytaj mantihuapokyaʼpone. —‍Ondaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda Jesúsa oʼkaʼdenig onʼbatiaʼpakpo, nogya̱ʼ nogya̱ʼ adtaʼda onʼbatiaʼpakpo, Judea huadaribayo kenpaʼti Judea huadaribayaʼ nogya̱ʼ nogya̱ʼ onʼbatiaʼpakuyate. Jesúste Juan Bautista bottaʼtaj oʼmataʼmonaʼuyate. 


text:
Kenda Jesúsa oʼkaʼdenig Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeria onʼbatiaʼpakdenok kenda Juana oʼtipe̱e̱depo bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmataʼmonaʼpo, Jesúste oʼmataʼmonaʼpo, “Diosa Cristotaj moʼtaʼmonaʼapone. Cristo oʼtiakapo oknopo̱e̱y. ¿Menpaʼ o̱ʼna Cristoda i̱ʼe̱? ¿Oroʼomey menpaʼ nogtaj nige̱ʼdik o̱ʼe̱?” Jesús Huairitaj ya̱ʼnonatiʼ. Juana oʼmanaʼuyate. 


text:
Kenomey Juanen huanigpe̱i̱kaʼeri bottaʼa Jesústaj onʼhuatiakdepo, —‍“¿Menpaʼ o̱ʼna Cristoda i̱ʼe̱? ¿On Cristo ehueʼ e̱e̱ʼnayo menpaʼ nogtaj onʼmabodik o̱ʼe̱a̱po oroʼomeya̱?” Ontaj kenpaʼ kanoneʼpo Juana boʼtaʼmonaʼne. —‍Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ bottaʼ enʼtiakdeʼte Jesúsa huakkaʼtada oʼbayareaʼpo, dakhueʼtaj oʼbayareaʼpo, paiʼda eʼnopoʼe̱te kenomeytaj oʼbayareaʼuyate. Nogomeytaj totoʼa eʼmanopoʼto̱e̱tada totoʼtaj oʼmaenʼuyate. Kenpaʼti Jesúsa huakkaʼ ekpobigtaj oʼmakpoanʼuyate. 


text:
—‍Ekpobigtaj ijmakpoani, huakkettaj ijhuaʼeadi̱, keʼpoda eʼso̱ʼparaʼtaj ijbayareay, eʼpeokbettaj ijbayareay, huakudakaʼda eʼbueytada ijmanoyhuada̱y. “Doʼtaj eknopo̱e̱ʼnayo Diosere onteʼti moʼnoeonhuahuikaʼapone.” Paiʼda hua̱e̱ʼeriomeytaj ijmanikay. Doʼtaj okbirahueʼ hua̱e̱ʼeriomeytaj ijmadurugpakaʼapoy. Kenda eʼkaʼte onʼtiahuayne onʼpe̱e̱dene Juantaj yanhuahuaʼpo yanʼbatiaʼpaktiʼ. —‍Jesúsa Juanen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeri eʼnokhuadeʼte huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte Jesúsa Juantaj oʼtiaʼpakpo, —‍Nogbayo jakbahueʼyo aratbut ehueʼ e̱ʼi̱kaʼyo opudomey bohuaʼuyne. Huabokerek konig teyda ehueʼ konig dakhueʼ kaʼhuey ahueʼ hua̱e̱ʼeri konig huihuipi eʼbapokte o̱ʼi̱kaʼ kentaj konig aʼtiahuayaʼpo huahueʼ moʼu̱yne 


text:
Huabokerek ʼurunada yudtaj eʼotte aʼtiahuayaʼpo huahueʼ moʼu̱yne. Aratbut ʼuru yudtaj onʼotikaʼpo konig katetapiʼ oʼderetpakikaʼpo huairien ʼuru jakyoda o̱ʼnikaʼ. 


text:
Diosen huamanbatiaʼpakeritaj aʼtiahuayaʼpo jakbahueʼyo bohuaʼuyne. Diosen huamanbatiaʼpakeri huadakda o̱ʼne. Juannayo nogi̱ti hueretnanada Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼi̱kaʼnok. Juantaj aʼtiahuayaʼpo bohuaʼuyne. 


text:
Doʼtaj katiapakeʼpo huakkuruda Diosa Juantaj oʼtaʼmonaʼuyate. Apagbaʼte kenpaʼ oʼtimadoyaʼpo:<pb/>Ontaj huakkuruda doʼhued huataʼmonaʼeritaj ijtaʼmonaʼapoy. Dakhueaʼ o̱gkikaʼnok ayaʼtada yamanopoʼkoreaʼ. Diosen Huasiʼpotaj yanoknopo̱e̱ʼ. Aratbuttaj oʼmanaʼapo. Apagbaʼte oʼnigmadoyaʼuyate. Kenda Diosa Apagbaʼte menaʼuyne doʼtaj. 


text:
Ayaʼda huabokerek sueʼda huadak o̱ʼnenok Juannayo huadaknada o̱ʼe̱nok Diosa huakkaʼ Juantaj oʼpak. Dios Huairitaj eʼnigpe̱i̱kaʼte Diosen Huasiʼpotaj huaknopo̱e̱ʼeri huadakda o̱ʼneapo. Diosa kenomeytataj huakkaʼnada oʼbaeretpakapo. Juantaj sueʼdamon oʼpakapo. Ijjay. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ayaʼ aratbuttaj kenpaʼti gobiernotaj huakupe huanigbaeʼeritaj Juana bautiza oʼmagkameʼnok kenomeya̱ Jesústaj eʼpe̱e̱deʼte “Diosa huadakda oʼkaʼ.” Onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Moisésenbaʼ huamanmadikaʼerinayo kenpaʼti fariseomeynayo konig huairi o̱ʼnepo Diostaj eʼnopoʼkoreaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo bautiza megkeʼpo Juantaj huahuahueʼ o̱ʼneʼuyate. Juana konige̱po kenomeytaj bautiza magkahueʼ oʼmaeʼuyate. 


text:
Jesúsa nogi̱ti oʼmanaʼpo: —‍Aratbut oy ken konig o̱ʼnikaʼ ijbatiaʼpakapoy. Kenomeytaj beʼapiʼ madurugpakahueʼdik o̱ʼne. Katepiʼ nogomey onʼpakpo o̱gkikaʼnig kenomeynayo konigti eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼne. Kenda Juan Bautista oʼkikaʼnig kenomeynayo pakhueʼ o̱ʼne. Kenpaʼti do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne konig do ijkikaʼnig kenda kenpaʼti pakhueʼda o̱ʼne. Juan bautista katepiʼ ʼuruaʼda aypo bapehueʼ o̱ʼi̱kaʼpo kenpaʼti vino konig sineʼ paiʼ mayhueʼ o̱ʼi̱kaʼpo. Kenda Juana oʼkikaʼnok totoʼa Juantaj oʼnopoʼto̱e̱ kenomeya̱ namaʼda onʼbatiaʼpakikaʼnigʼa. Nogok do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne opudere katepiʼ ʼuruda aypo ijbapikay kenpaʼti do katepiʼ ijmayʼikay. Doʼtakon dakhueaʼda menhuaʼpakikaʼne. “Huakkaʼda oʼbapikaʼ kenpaʼti huakkaʼda huamaiʼeri o̱ʼi̱kaʼ. Kenpaʼti Jesúsa dakhueaʼ huakaʼeritaj diʼda oʼmaikaʼ. Kenpaʼti gobierno huakupe huanigbaeʼeritaj diʼda oʼmaikaʼ.” Doʼtaj kenpaʼ menhuaaʼikaʼne. Aratbut oy ken konig o̱ʼnikaʼ nogda ijbatiaʼpakapoy. Katepiʼ nogomey onʼpakpo o̱gkaʼ kenomeynayo konigti eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. Konig huasiʼpo onʼbatuerikikaʼnig aratbut oy konigti o̱ʼne. Huasiʼpo huakkaʼ jak kurute onʼbahuadpo onʼbatuerikpo nogtaj nogtaj onʼmanaʼpo, “Teteʼpuʼte ʼuruaʼda oʼbatadiʼkey opudnayo oroʼere eʼdurugpaktaʼ pakhueʼ moʼe̱ne baila e̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ moʼe̱ne. Oroʼ eʼbahuiktada opudnayo huikhueʼ moʼe̱ne.” Ken konig huasiʼpoa ondaʼikaʼ. Ken konig aratbut oyda o̱gkikaʼ. 


text:
Diosa ʼuruaʼda oʼnopo̱i̱kaʼnok Diostaj huanigpe̱i̱kaʼerinayo ʼuruaʼda onʼnopoenkikaʼ. Kenomeyyoʼda durugda o̱ʼne. —‍Jesús Huairia oʼmanaʼuyate. Jesús Simónen jakyo oʼbapeʼuyate. Simón fariseo aratbut o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>“Doʼhued jakyaʼ mobapeʼ.” Nogtiada fariseo aratbut Jesústaj onaʼuyate. Jesús keʼnen jakyo oʼhuaʼpo kutopate oʼhuadpo oʼbapeʼuyate. 


text:
Ken ettoneʼ o̱ʼe̱po huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼu̱yate. Jesús fariseoen jakyo oʼbapeʼ oʼnopo̱e̱po Jesústaj oʼhuahuaʼpo ʼuruda yereda huidpuʼ ʼuruʼhui̱e̱a̱da huasihuaj oʼtohuaʼuyate. 


text:
Jesústaj huaʼitaʼpote oʼtihuadpo oʼhuikpo diga̱ʼda huakpota̱ʼhue̱a̱ Jesúsen huaʼitaʼ oʼitisurukaʼpo ken oʼikoyopo oʼitidukutpo ettoneʼa̱ huakuhuiʼa oʼitidukutpo huaʼitaʼ oʼibuyukepo, Jesústaj diʼda o̱ʼe̱po oʼibuyukepo kenpaʼti diʼ o̱ʼe̱po huaʼitaʼ ʼuruʼhui̱e̱da huasihuaʼa oʼihuekeʼuyate. 


text:
Ken fariseo Jesústaj oʼtobapeʼpo kenda ettoneʼ e̱gkadeʼte oʼtiahuaydepo “Diosen huamanbatiaʼpakeri Jesús ehueʼdik o̱ʼe̱, yoknopo̱e̱po Diosen huamanbatiaʼpakeri e̱e̱ʼnayo in ettoneʼ dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼe̱, yaʼnopo̱e̱yet.” Kenda fariseoa huanopoyaʼ namaʼda oʼnopo̱e̱ʼuyate. 


text:
Jesúsa kenda joknokotpo, —‍Ontaj eʼbatiaʼpaktaʼ ijpaki, Simón. —‍Jesúsa fariseotaj onaʼuyate. —‍Menaʼ, Huamanmadikaʼeri. —‍Fariseoa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huakupe huabaktoyokeritaj bottaʼ huabokereka huakupe dehueaʼ o̱ʼnuyate. Nogtiada quinientos denario huakupe dehueaʼ o̱ʼu̱yate. Noga̱ cincuenta denario huakupe dehueaʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
Huakupebayoʼ o̱ʼnepo tahuahueʼdik o̱ʼnenok huakupe huabaktoyokeria huabokerek bottaʼtaj huakupetaj betahuaʼ eʼmanataʼ pakhueʼ o̱ʼe̱po oʼbatiokkahueʼuyate. Oy, ¿menaʼtaj diʼda e̱ʼdik ya̱ʼe̱? —‍Jesúsa fariseotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Keʼna huakkaʼda dehueaʼ o̱ʼe̱po kentaj huakkaʼda oʼbatiokkahueʼuyate, keʼna huakkaʼ diʼ o̱ʼe̱, ijnopo̱e̱po. —‍Simóna onaʼuyate. —‍Buttida iaʼne. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesúsa ettoneʼtaj huatiahuayaʼaʼ, Simóntaj, —‍In ettoneʼtaj yatiahuayʼ. O̱ʼnen jakyo ijkudondey. Huaʼitaʼ aʼikoyoyaʼpo hue̱ʼe̱y yokhueʼ meʼe̱ne. In ettoneʼnayo huakpota̱ʼhue̱a̱ beʼikoyoaʼpo kenpaʼti huakuhuiʼa beʼitidukutne. 


text:
Eʼkudondeʼte huakutaʼ doʼtaj huasihuaj kutioyhueʼ o̱ʼe̱ne. Ettoneʼa̱nayo ʼuruʼhui̱e̱a̱da huasihuaj beʼitioyne. 


text:
Ettoneʼ huakkaʼ dakhueaʼ eʼkaʼ Diosa okkahueaʼnok ettoneʼ huakkaʼ diʼ meʼe̱dene. Kentaj Diosa sueʼda okkahueaʼnok sueʼda diʼ meʼe̱ne. —‍Jesúsa Simóntaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogomeya̱ kutopataʼ onʼbatobapeʼpo huayahuaya onʼbatiaʼpakpo, —‍Ken huabokereka dakhueaʼ eʼkaʼ okkahueaʼde. Konig Diosa okkahueaʼ keʼna dakhueaʼ eʼkaʼtaj okkahueaʼ. ¿Be ya̱ʼe̱? —‍Aypo huatobapeʼeria onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ettoneʼtaj, —‍Doʼtaj oknopo̱e̱nok Diosa ontaj bekkahueaʼpo meʼnopoʼyareaʼne. Daknopoʼda ya̱e̱po yahuatiʼ. —‍Jesúsa ettoneʼtaj onaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok nogyo̱ nogyo̱ huakkaʼ jakyo Jesús oʼhuaʼepo huakkaʼ jakyo huadak huaʼa Diosen huairi o̱kye̱yakde Dios huairitaj yanoknopo̱e̱po yanʼnigpe̱i̱kaʼ, oʼmanmadikikaʼuyate. Jesúsen doce huamataʼmonaʼeri kenere onʼhuaʼudhuaʼpo. 


text:
Ettoneʼere oʼhuaʼepo totoʼa eʼmanopoʼto̱e̱tada Jesúsa oʼmanopoʼyareameʼte totoʼ oʼmakenmeʼte. Nogomey ettoneʼtaj oʼbayareameʼte. María Magdalena Jesúsere o̱ʼi̱kaʼuyate. Jesúsa Maríataj siete totoʼ okmaenameʼte. 


text:
Juanakon Jesúsere o̱ʼi̱kaʼuyate. Juana Chuzaen hua̱to̱e̱ o̱ʼu̱yate. Chuza Huairi Herodesen jak huato̱e̱ʼeri o̱ʼu̱yate. Kenpaʼti Susana Jesúsere o̱ʼi̱kaʼuyate. Nogomey ettoneʼ sueʼda huakkaʼ Jesúsere o̱ʼnepo Jesúsomey hua̱e̱ʼeritaj katepiʼ onʼpaknok onʼbayokikaʼuyate. Aypopiʼ yudtapiʼ onʼbayokikaʼpo kenpaʼti onʼtihuapokikaʼuyate. Huabakidenaʼeri ken konig o̱gkikaʼ oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼada aratbuta Jesústaj onʼhuahuaʼuyate. Nog jak nog jakyaʼ onʼhuahuaʼpo Jesústaj onʼtikupopaknok huabakidenaʼeri ken konig o̱gkikaʼ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikanhuaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aʼbakidenayaʼpo huabakidenaʼeri oʼhuaʼuyate. Oʼhuaʼepo oʼbakidenaʼpo dagte sueʼda oʼkidkahuapo huaʼia oʼbakidtuge̱a̱ʼpo kenpaʼti nogte bakoya oʼkidye̱ʼkuyate. 


text:
Huidbate kuhuado̱nokparedte sueʼda oʼkidkahuad. I̱da oʼkereknigʼa. Kuhuado̱nokparedte dariayda o̱ʼe̱nok i̱da oʼayʼuyate. 


text:
Nog huakid okpotaʼpidsiʼbayo oʼkidkahuaʼuyate. Huakpi sueʼda oʼbatipakbonigʼa okpotaʼpidsiʼ diga̱ʼda oʼbakerekpo huakpitaj oʼbatibukʼuyate. 


text:
Nog huakid huadak sorokte oʼkidkahuaʼuyate. Oʼbatipakbodepo huakkaʼda huakid o̱gkupapakuyate. Sueʼda huakpi cien huakid o̱gkupapakpo noga̱ sueʼda huakid o̱gkupapakuyate. —‍Jesúsa kenda eʼmanaʼte, —‍Huadakpeok e̱ʼhua̱e̱a̱ dakaʼ menʼpe̱e̱ʼ. —‍Jesúsa ʼuttaʼda oʼmanaʼuyate. Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyatenok huakkaʼa nopoenkahueʼdik ya̱ʼneapet. 


text:
<pb/>—‍Ken huakidenaʼeri ken konig oʼkaʼ huaboaʼda oroʼtaj onʼbatiaʼpaknig nopoenkahueʼda o̱ʼe̱y. Oroʼtaj dakaʼ moʼnopo̱e̱a̱ʼ. —‍Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Opudomey doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri moʼe̱nok konig aratbut Diosen Huakhuairitaj onʼnigpe̱i̱kaʼapo, konig buttida o̱ʼe̱a̱po Diosa opudomeytanayo eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ oʼpak. Nogomeytaj doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼtaj nogda ken konig o̱ʼe̱ ijmanbatiaʼpakikay. Kenda eʼmape̱e̱a̱da nopoenkahueʼ o̱ʼneapo. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Huakidenaʼeri konig o̱ʼe̱ aʼnopoenkayaʼpo Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakaʼ oʼmanopo̱e̱a̱ʼuyate. 


text:
Dagte sueʼda oʼkidkahuaʼuyate. Ken huakid dagte oʼkidkahuaʼuyate konig sueʼda aratbut Diosen eʼmanmadikaʼtaj onʼpe̱e̱nigʼa i̱da totoʼa oʼhuahuaʼpo huanopoyaʼ Diosen huaʼa oʼbakkaynok onteʼti Diostaj oknopo̱e̱hueʼdik o̱ʼneapo onteʼti nopoʼyareahueʼdikda o̱ʼneapo. 


text:
Huidbate sueʼda oʼkidkahuaʼuyate. Ken konig aratbut Apagbaʼ enʼpe̱e̱a̱tuʼte durugda onʼpe̱e̱a̱tunigʼa konige̱po dakaʼ nigpeonhuahuahueʼ o̱ʼnepo sueʼda onʼnopoenkaʼpo sueʼda huameʼnoe oʼnoknopoeonhuaʼpo totoʼa namaʼda eʼmanadeʼte onteʼti Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo kenpaʼda okkahueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
Huakid okpotaʼpidsiʼbayo oʼkidkahuaʼuyate. Ken konig aratbut Diosen eʼmanmadikaʼtaj onʼpe̱e̱po onʼpe̱e̱nigʼa nogok nogtaʼ nogtaʼ onʼmamepuʼkepo onteʼti sig sig Diostaj oʼnoknopo̱e̱batikapo. Kenpaʼti huakkaʼ eʼta̱ʼmaetaʼ onʼpakpo sig sig Diostaj oʼnoknopo̱e̱batikapo. Kenpaʼti huataʼda eʼdurugpakaʼtaʼ onʼpakikaʼpo onteʼti Diostaj pakhueʼ o̱ʼneapo, nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼneapo. Diosen kahueʼ o̱ʼneapo. 


text:
Ken huakid huadak sorokyo oʼkidkahuaʼuyate. Ken konig aratbut huadaknopoʼda Diosbaʼtaj onʼpeeonhuahuikaʼpo onʼnigpeeonhuahuikaʼ. Dakaʼ konig ʼurunopoʼda onʼnigpe̱e̱po batikhueʼda huadakda o̱gkikaʼapo. Kenomey Diosensiʼpo o̱ʼne, huakkaʼada onʼnopo̱e̱a̱po. Jakki̱re̱gya̱ʼ huakjeytaj oʼbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Sikyo jakki̱re̱gya̱ʼ huakjey eʼbakpakte kosoa tiokkubukhueʼdik o̱ʼnikaʼ. Kenpaʼti huakjey eʼbakpakte huataytoyo huada̱hueʼdik o̱ʼnikaʼ. Kutopate huakjey onʼhuada̱ʼikaʼ. Jakyoda ayaʼada onʼkuddepo tiahuaydik kaʼneʼpo. 


text:
Ken konigti Diosen eʼnopo̱e̱ʼ oy konig eʼi̱re̱g e̱e̱ʼtada nogok ayaʼada onʼnopo̱e̱a̱po, ayaʼada onʼtiahuayapo. 


text:
<pb/>Ken, dakaʼ Apagbaʼtaj yanʼpe̱e̱ʼ konige̱po sueʼda eʼpe̱e̱ʼnayo sueʼda eknopo̱e̱ʼnayo Diosa boʼtihuapokapone nogi̱ti nogi̱ti Diostaj moknopo̱e̱a̱po, nogi̱ti nogi̱ti Diostaj moʼnigpe̱e̱a̱po. Dakaʼ pe̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo Diosbaʼtaj oknopo̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo kenda moʼnopo̱e̱ Diosa bokkayapone onteʼti oknopo̱e̱hueʼdikada moʼe̱a̱pone. —‍Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Jesúsen hua̱ye̱ Jesúsen huamaʼbuyere Jesústaj onʼhuatiakuynigʼa. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Jesúsen hua̱ye̱ Jesúsen huamaʼbuyere Jesústaj onhuatiakuynigʼa huakkaʼnanada o̱gkupopaknok kentaj huatiakhueʼdik o̱ʼneʼuyate. 


text:
<pb/>—‍O̱ʼnen hua̱ye̱ o̱ʼnen huamaʼbuyere aratbuttiokpeyon moʼnigbone. Ontaj eʼbatiaʼpaktaʼ onʼpak. —‍Noga̱ Jesústaj oʼnonatuʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Beʼapiʼ Diosen huaʼa onʼpe̱e̱po onʼnigpe̱e̱po konig o̱gkikaʼ keʼna doʼhued hua̱ye̱ o̱ʼne, doʼhued huamaʼbuy o̱ʼne ijnopo̱e̱y. —‍Jesúsa ayaʼ huakupopakeritaj oʼmanaʼuyate. Jesúsa e̱ʼhue̱niri̱ʼtoneʼtaj bapokaʼtere oʼbatikanʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok Jesús huanigpe̱i̱kaʼeriere huaboaʼda kusiʼpetoneʼyo onʼbahuadpo, —‍E̱ʼpo̱g monokteg. —‍Jesúsa oʼmanaʼnok huaboaʼda oʼnonhuaʼuyate. 


text:
Ken eʼnonoktegte kusiʼpeyaʼ Jesús oʼtayʼuyate. E̱ʼpo̱gnopoyaʼ i̱da huaboroʼbapokada oʼbahuatiakpo. Teyaʼda oʼbapoknok huaboroʼ oʼhue̱niri̱ʼtoneʼpo diga̱ʼda oʼhue̱kudpo oʼtihuedpo huataʼkotdikte o̱ʼu̱yate. 


text:
Jesústaj onʼhuahuaʼpo aʼmaboayaʼpo, —‍Huamanmadikaʼeri, Huamanmadikaʼeri, montakotnede. —‍Jesústaj oʼnonaʼuyate. Ken Jesús oʼmabodpo, “Yabatik, bapokhueʼ ya̱e̱ʼ.” Kenpaʼti, “Yabatik, hue̱niri̱hueʼ ya̱e̱ʼ.” Jesúsa onaʼnok oʼbatikanpo bapokhueʼ o̱ʼu̱yate kenpaʼti hue̱niri̱hueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>—‍Menaʼpo doʼtaj oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱, —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Kenomeynayo Jesústaj onʼtomeʼpukepo huayahuaya, —‍¿Kenpihuay, be in huabokerek ya̱ʼe̱? Bapokataj onaʼnok oʼnigpe̱e̱ kenpaʼti e̱ʼpo̱gtaj onaʼnok e̱ʼpo̱ga̱kon oʼnigpe̱e̱. ¿Kenpihuay, be ya̱ʼe̱? —‍Huanigpe̱i̱kaʼeria huayahuaya onʼmanbatiaʼpakuyate. Gadara huadaribayo nogbokerektatida huakkaʼ totoʼa onʼnopoʼto̱e̱ʼuyate. 


text:
Jesús eʼkotdeʼte Jesústaj nogbokerekatida huakkaʼ jakyaʼ oʼhuatiakonpo. Ken huabokerektaj huakkaʼ totoʼa onʼnopoʼtounhuahuaʼuyate. Yudtaj othueʼ o̱ʼunhuahuaʼuyate. Jakyo ehueʼ o̱ʼi̱kameʼte. Kubarakbayo o̱ʼunhuahuaʼikaʼuyate. 


text:
Oʼtiahuaydepo Jesústaj huikudate oʼtisakotuyate. Oʼokoypo, —‍¿Menaʼpo doʼtaj oʼhuatiak, Jesús? Dios kutayo hua̱e̱ʼerien Huasiʼpo i̱ʼe̱. Doʼtaj o̱gkahueʼ meeʼ. Diga̱ʼda onaʼne. —‍Huabokereka ʼuttaʼda Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenpaʼ enadeʼte Jesúsa totoʼtaj huamaenaʼdikte o̱ʼu̱yate. Nogok nogok huakkaʼ totoʼa onʼnopoʼto̱i̱kameʼte. Aratbuta kentaj sirobia huabaʼ kenpaʼti huaʼi onʼtinukupo dakaʼ aʼto̱e̱ya̱ʼpo. Onʼtinukunigʼa ken huabokereka oʼtipukpukanikaʼuy. Aratbut ehueʼ e̱ʼi̱kaʼyo totoʼomeya̱ onʼtohuaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Katedik i̱ʼe̱? —‍Jesúsa huabokerektaj onaʼnok, —‍Doʼhued huadik “Huakkaʼ” i̱jje̱y. —‍Onaʼuyate. Kenda onaʼnigtaj huakkaʼ totoʼ kentaj onʼnopoʼto̱i̱kaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Sorokkogyo̱ adyonda dakhueaʼ totoʼomeya̱ paiʼda onʼnopoʼeunhuahuikaʼapo. Ke̱yo̱ oroʼomeytaj mataʼmonahueʼ moeʼ. —‍Totoʼomeya̱ Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
Kente oteʼte huakkaʼda huakyariʼ onʼpeʼnok, —‍Huakyariere a̱ʼe̱ya̱ʼpo yanʼkud. Monaʼ. —‍Jesústaj diga̱ʼda oʼnonaʼnok, —‍Yanʼkud. —‍Jesúsa totoʼtaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken totoʼa huabokerektaj oʼnenonpo oʼnokhuaʼpo huakyaritaj onʼhuankudonpo ken huakyariʼ ayaʼda huaduk oʼbahuarakpo kubogyo onʼbaajpo e̱ʼpo̱gyo̱ oʼbataʼkoʼtuyate. Totoʼere onʼbataʼkoʼtuyate. 


text:
<pb/>Ken huakyariʼ huato̱e̱ʼeri kenda onʼtiahuaydepo onʼmameʼpukeʼpo kenda aʼmanbatiaʼpakyaʼpo huakkaʼ jakyo onʼbakeʼtuyate. Kenpaʼti taʼbayaʼ aʼmanbatiaʼpakyaʼpo onʼhuaʼuyate. 


text:
Kenda onʼpe̱e̱depo monig Jesúsa yakaʼ aʼtiahuayaʼpo huakkaʼ jakyaʼ huakkaʼada onʼmaoro̱kondepo Jesústaj onʼhuahuaʼpo onʼhuatiakdepo ken huabokerektaj huakkaʼ totoʼ huaboaʼda eʼnokbahuaʼdeʼ onʼtiahuaypo, ken huabokereka Jesúsen huaʼite oʼhuadpo, yudtaj oʼotpo, kenpaʼti oyda huadakda o̱ʼe̱. Ken huabokerektaj onʼtiahuaydepo onʼmeʼpukeʼuyate. 


text:
Aratbut ke̱yo̱ Jesúsere e̱ʼhua̱e̱a̱ onʼtiahuaydepo kenda Jesúsa oʼkaʼde eatiahuayʼa onʼmanbatiaʼpakpo huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeritaj onʼmanbatiaʼpakpo, konig kentaj huakkaʼ totoʼa eʼnopoʼtounhuahuikaʼdeʼte Jesúsa oʼyareaʼdenig, onʼmanbatiaʼpakuyate. 


text:
Kenda onʼpe̱e̱depo ayaʼ aratbut Gadara huadaribayo hua̱e̱ʼeri ke̱yo̱ o̱gkupopakdepo huakkaʼda onmeʼpukpo, —‍Oroʼedbayaʼ yahuadeʼ. —‍Jesústaj i̱ghuaʼda oʼnonaʼnok. Jesús kusiʼpetoneʼyo oʼhuadpo huahuaʼdikte o̱ʼe̱nigʼa 


text:
huahued e̱e̱ʼted ken huabokerekyaʼ totoʼa huaboaʼda oʼnokhuaʼde keʼna Jesúsere eʼhuaʼtaʼ oʼpakpo, —‍Onere eʼhuaʼtaʼ ijpaki. —‍Jesústaj onaʼnok. —‍Doere huahueʼ ya̱e̱ʼ. 


text:
O̱ʼnen jakyo yahuatiʼ. A̱yo̱ o̱ʼnenbayaʼ yamanbatiaʼpak. Ayaʼda Diosa menigkaʼdene yamanbatiaʼpakhuatiʼ. —‍Jesúsa ken huabokerektaj onaʼuyate. Kenpaʼ onaʼdepo Jesúsa oʼhuaʼuyate. Ken huabokerek aʼmanbatiaʼpakhuayaʼpo oʼhuaʼpo keʼnen jak hua̱e̱ʼeritaj Jesúsa huakkaʼ totoʼtaj mekmaenameʼne, beʼyareameʼne oʼmanbatiaʼpakhuaʼuyate. Jairoen hua̱yo̱butaj oʼnoyhuada̱ʼuyate. Kenpaʼti ettoneʼ Jesúsen yudtaj oʼnejdepo oʼyarudʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús akudpen onteʼti oʼkumejdepo huakkaʼada aratbuta oʼnonmabopo o̱gkupopakpo durugteda huabada onʼdeʼuyate. 


text:
Ken huabokerek Jairodik oʼtiakuyate. Jairo judíoen hua̱i̱takeʼ jak huairi o̱ʼu̱yate. Jairo Jesúsen huaʼite huikudate oʼtisakotpo, —‍Nogtida huayetsiʼpo meʼta̱e̱ne. Doce años o̱ʼe̱po keʼpoda o̱ʼe̱po huabueydikte meke̱ne. Betayareaʼ, doʼhued jakyo yahuaʼ. —‍Jesústaj i̱ghuaʼda onaʼuyate. Ken Jesús eʼhuaʼte huakkaʼada aratbut o̱gkupopakpo Jesústaj huakkaʼada aratbutpoyaʼ andayaʼpo oʼnogkaʼuyate. 


text:
<pb/>Ettoneʼ o̱ʼe̱po huakkaʼ aratbutere o̱ʼe̱po keʼna dakhueʼda o̱ʼe̱po mimi batikhueʼ o̱ʼunhuahuikaʼpo doce huabayok oʼtipokde batikhueʼda o̱ʼunhuahuikaʼuyate. Nogtaj nogtaj huamadakkaʼeritaj oʼbahuahuaeʼikaʼuyate. Huamadakkaʼeritaj ayaʼda keʼnen huakupe gasta oʼtikaʼonhuahuaʼuyate. Huamadakkaʼeritaj eʼyoktada yareahueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
Jesústaʼpiyen oʼhuatiakpo, yudtaʼjok huakubogpitaʼ oʼnejpo, oʼnejdepo mimi oʼbatikonpo oʼyarudʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Beʼa meʼnej? —‍Jesúsa oaʼuyate. Ehueʼ beʼa nejhueʼ meene, ayaʼada onʼbatiaʼpakpo —‍Huakkaʼada aratbutpoyaʼ ontaj mondaʼene andayaʼpo mogkaʼne. “¿Beʼa meʼnej?” ¿Menaʼpo iaʼ? —‍Pedro nogomeyere Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Beʼapiʼ meʼnejne ijnopo̱e̱y konige̱po betapiʼ ijyareaʼdey huanopoʼada ijnopo̱e̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼnok. 


text:
<pb/>Doʼtaj beʼyareadne Jesúsa meʼtinopo̱e̱ne ettoneʼ oʼnokotdepo omeʼpukpo oʼiriga̱ʼpo Jesústaj oʼhuahuaʼpo Jesúsen huaʼite huikudate oʼtisakotuyate. Huakkaʼ aratbuttaj kanʼpe̱e̱ʼpo kenaʼpo Jesústaj ijnej kenpaʼti konig i̱dada beʼyareaddene ettoneʼa̱ oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa ettoneʼtaj eʼbatiaʼpakdeʼte Jairo hua̱i̱takeʼ jak huairien jakyaʼ huabokerekakon o̱kye̱yakpo, —‍O̱ʼnen huayetsiʼpo oʼbueyde. Huamanmadikaʼeritaj totiakhueʼ ya̱e̱ʼ. —‍Jairotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús kenda oʼpe̱e̱po, —‍Meʼpukehueʼ ya̱e̱ʼ. Doʼhua oʼyareaʼapo meknopo̱e̱ʼ. O̱ʼnen hua̱yo̱bu oʼyaruda̱po. —‍Jesúsa Jairotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús jakyo o̱kye̱depo, “Ettoneʼsiʼpoen hua̱ye̱ huaojere Pedroere Jacoboere Juanereyoʼda kuddik o̱ʼne. Nogomeynayo kudhueʼdik moʼe̱ne.” Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
Huakkaʼ aratbut onʼkupopakdepo ettoneʼsiʼpo eʼbueytaʼ enʼbahuikte, —‍Huikhueʼ yaneʼ. Muneʼyo̱siʼpo bueyhueʼ o̱ʼe̱. Oʼtaypo o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kenpihuay. —‍Muneʼyoen huaoj hua̱ye̱erea oʼdaʼuyate. —‍Kenda ijkay manbatiaʼpakhueʼ yaneʼ. Betapiʼ manbatiaʼpakhueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
Doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj Jesúsa “Intaʼ mogkupopak,” oʼmanaʼpo. Onʼkupopakdepo, “Doa oʼnonaʼnok nogda nogda dakhueʼ totoʼ noki̱re̱gtaj maendik moʼe̱a̱pone kenpaʼti ayaʼ aratbut dakhueʼ e̱e̱ʼ bayareaʼdik moʼe̱a̱pone.” Kenda Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
Docetaj Jesúsa oʼmataʼmonaʼpo huadak huaʼa konig aratbut Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱pone onʼnigpe̱i̱kaʼapone. Kenda doce kanʼmanmadikeʼpo kenpaʼti dakhueʼtaj kanʼbayareʼpo docetaj Jesúsa oʼmataʼmonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Yanhuahuudhuahuikaʼpo dagte kaʼtepiʼ tohuahueʼ yanikatiʼ. Oteypaj tohuahueʼ yaneʼ. Cuperina yudtaj mantoahueʼ yaneʼ. Huenpu tohuahueʼ yaneʼ. Aypo tohuahueʼ yaneʼ. Huakupe tohuahueʼ yaneʼ. Nogtida ʼopiot yanʼot. Bottaʼ ʼopiot tohuahueʼ yaneʼ. 


text:
Huakkaʼ jakyo boʼkuddepo ken jakyo huaboaʼda boʼtayapet ke̱yo̱yoʼda yanikatiʼ. Nogen jakyo huahueʼ yaneʼ. Ken huakkaʼ jakyaʼ enʼbahuadeʼte ke̱yo̱da yanikatiʼ. 


text:
Ken huakkaʼ jakyo opudomeytaj eʼpe̱e̱taʼ pakhueʼ e̱ʼneʼte ken huakkaʼ jakyaʼ yanʼbakhuaʼ. Bohuaʼdepo soroka eʼitimabette yanʼitihuekead. Ken huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeriomey onʼtiahuaydepo onʼnopo̱e̱a̱po kenda o̱gkaʼde dakhueaʼda Diostaj o̱ʼe̱nok o̱gkaʼ onʼnopo̱e̱a̱po. —‍Jesúsa docetaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken doce huanigpe̱i̱kaʼeri onʼbahuaʼudhuahuikaʼpo, nog huakkaʼ jakyo nog huakkaʼ jakyo onʼhuaʼpo huadak huaʼa onʼmanbatiaʼpakpo dakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj onʼbayareaʼuyate. Konig Juan Bautista oʼbueyʼuyate. 


text:
<pb/>Herodes Roma hua̱e̱ʼeri gobierno huairi o̱ʼe̱po Jesústaj tiahuayhued o̱ʼe̱po kenda Jesús oʼkikaʼnig oʼtipe̱e̱depo huaboaʼda oʼnopo̱e̱po oʼmepuʼkepo Herodes Juantaj onʼhue̱renoktegʼuy. Juan eʼbueyada oʼnoyhuadmeʼte sueʼada onʼbatiaʼpaknok, Juan o̱ʼe̱ Jesústaj oʼtinopo̱e̱po oʼmepuʼkeʼuy Herodes. 


text:
“Diosen huamanbatiaʼpakeri Elíaskudak kurudya̱ʼ oʼhuarakdenok kentaj oʼtiahuayikay Jesús o̱ʼe̱taj.” Nogomeya̱ onʼbatiaʼpakpo, “Diosen huamanbatiaʼpakerikudak nogtida oʼnoyhuadmeʼte Jesús o̱ʼe̱taj.” Nogomeya̱ onʼbatiaʼpaknok Herodes oʼmepuʼkepo, 


text:
<pb/>—‍Juantaj yanʼhue̱renokteg ijmanaʼmey. Jesústaj eʼmanbatiaʼpak ijpe̱e̱y. Jesús be ya̱ʼe̱. —‍Herodesa oaʼpo. Jesústaj aʼtiahuayaʼpo Herodesa oʼukʼuyate. Cinco mil huabokerektaj Jesúsa aypotaj oʼbiaʼpo oʼbatobapeʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsen doce huataʼmonaʼeri onʼkumejdepo kenda oʼkaʼmey Jesústaj oʼnonbatiaʼpakuyate. Ken doce huamataʼmonaʼeritaj oʼbatohuaʼuyate. Huakkaʼ jak Betsaidayon onʼbahuaʼpo kente aratbut ehueʼyo onʼbahuaʼuyate. 


text:
Jesús oʼpokonde onʼtipe̱e̱po huakkaʼ aratbut huakkaʼ jakyaʼ onʼnokotondepo Jesústaj onʼtahuaʼuyate. Jesúsa oʼbaedpo kenpaʼti huadak huaʼa konig aratbut Dios huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱pone moʼnigpe̱e̱a̱pone Jesúsa oʼmanmadikaʼpo kenpaʼti aratbut dakhueʼ e̱ʼneʼte oʼbayareaʼuyate. 


text:
<pb/>Huaboaʼ eʼsikonyakte Jesúsen doce huataʼmonaʼeria Jesústaj onʼhuahuaʼpo —‍I̱yo̱ katepiʼ jak ehueʼ o̱ʼe̱, aratbut ehueʼ o̱ʼne, aypo ehueʼ o̱ʼe̱, konige̱po huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte kanʼtayeʼpo kanʼbapeʼpo huakkaʼ jakyo meyo̱hueʼda yamataʼmonaʼ. —‍Jesúsen doce huataʼmonaʼeria Jesústaj oʼnonaʼnigʼa, 


text:
<pb/>—‍Opudomeya̱ aypo yanʼbayok. —‍Jesúsa docetaj oʼmanaʼuyate. —‍Ehueʼda to̱e̱hueʼda o̱ʼe̱y. Cinco panes dos biigyoʼda oʼto̱e̱y. Biig aypoere kanokayatueʼpo menpaʼ oroʼtaj eʼtaʼmonaʼtaʼ oʼtipak. —‍Docea Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken, cinco mil huabokerek o̱ʼneʼuyatepiʼ. —‍Yanʼbahuad. Yanʼmanaʼ. Cincuenta huakupo huakupoaʼ yanʼbahuad yanʼmanaʼ. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken, Jesús huabaʼte cinco panes bottaʼ biigere oʼbapadpo kurudyo̱ oʼmabopo Diostaj dakiti oʼtionaʼpakdepo panes oʼposakeaʼpo biigkon okpukpukpo huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbayokenok huanigpe̱i̱kaʼeriomeya̱ huakkaʼda aratbuttaj onʼbayokeʼuyate. 


text:
Ayaʼada onʼbapeʼpo dapoteymeya̱ʼ o̱gkaʼuyate. Onʼbapeʼdepo doce kusogyo̱ huataʼsuj hueda̱ʼda onʼdohueaʼ, huaboroʼ huaenmo boroʼtaʼsujmonere onʼtihueda̱ʼuyate. Diosen Cristo i̱ʼe̱ne. Diosa kurudya̱ʼ metaʼmonaʼuyne. Pedroa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok nogmeʼnoete aratbut bahueʼyo huanigpe̱i̱kaʼeriereyoʼda Jesúsere o̱ʼnepo Jesúsa oʼtionaʼpakpo, oʼtionaʼpakdepo huanigpe̱i̱kaʼeritaj —‍¿Beʼa i̱jje̱ do? ¿Katiaʼ doʼtaj aratbuta menhuaikaʼ? —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Juan Bautista keʼna o̱ʼe̱. Sueʼada boʼhuaaʼikaʼne. Noga̱ Elías keʼna o̱ʼe̱. Boʼhuaaʼikaʼne. Nogomeya̱ nogtida Diosen huamanbatiaʼpakerikudak aʼnennada o̱ʼu̱yatenig, oʼnoyhuadde, kena o̱ʼe̱. Boʼhuaaʼikaʼne. —‍Huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Opuda̱ katedik o̱ʼe̱ doʼtaj onʼtinopo̱e̱? —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼnok. —‍Diosen Cristo i̱ʼe̱ne. Diosa kurudya̱ʼ ontaj metaʼmonaʼuyne. —‍Pedroa onaʼuyate. “Ijbueyapoy.” Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Huakkaʼda paiʼda ijnopoʼe̱a̱poy. Judío huairitoneʼ, sacerdote huairi, kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriere doʼtaj pakhueʼ o̱ʼnepo menʼarakapone. Bapaʼmeʼnoe eʼpokdeʼte Diosa meʼnoyhuada̱ʼapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ayaʼtada oʼmanaʼpo, —‍Beʼapiʼ doʼhued eʼmanmadikaʼ eʼkaʼtaʼ eʼpaknayo katepiʼ hua̱ʼenda onʼpak onaʼti eretpakhueʼ kaʼneʼ. Onaʼti doʼhuedyoʼda kanʼpakikeʼ. Konig cruzte paiʼda ijnopoʼe̱a̱poy konigti kenomeya̱kon paiʼda kanʼnopoʼe̱ʼ. Kenpaʼti doʼtaj doʼhued enʼmanaʼtaj menʼnigpe̱i̱keʼ. 


text:
Kenomey kenpaʼda hua̱ʼenda onʼpakpo Cristoere kurudyo̱ onteʼti noeonhuahuikahueʼ o̱ʼneapo. Kenomey kenpaʼda hua̱ʼenda pakhueʼ o̱ʼnepo, Diostayoʼda eʼnigpe̱e̱taʼ huakkaʼ onʼpakpo onteʼti Diosere o̱ʼneonhuahuikaʼapo. 


text:
Beʼapiʼ huabokerek katetapiʼ huakkaʼtaʼda onʼeretpakpo onʼbaeʼikaʼpo doʼtaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnepo kenpaʼda onʼbueyapo. Diosyo noeonhuahuahueʼ o̱ʼneapo. Huakkaʼ onʼmato̱e̱po Diosyo huahueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
Doʼtaj eʼnokbiraʼnayo kenpaʼti doʼhued eʼmanmadikaʼtaj enʼtobiraʼnayo nogok do ijtiakdepo kenomeytakon ijbakbiraʼapoy. Huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne konig Apag Dios huakhuairionig i̱jje̱po, ʼuruaʼda i̱jje̱po, Diosyaʼ kurudya̱ʼ ijhuarakdepo kenomeytakon ijbakbiraʼapoy. Kenpaʼti ijhuarakdepo konig Diosen huataʼmonerionig ʼuruaʼda i̱jje̱a̱poy. 


text:
Opudomey sueʼda i̱yo̱ moʼe̱nigʼa bueyhued moʼe̱po huakkaʼtada Dios Huairitaj eʼnoknopo̱i̱kaʼte enʼnigpe̱i̱kaʼte moʼbaʼtiahuayapet. Buttida ijjay. —‍Jesúsa ayaʼtada oʼmanaʼuyate. Jesúsa oʼjeypakatuʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa kenda eadeʼte ochopiʼ huameʼnoe eʼpokdeʼte Jesús oteʼyo oʼbehuikpo aʼtionaʼpakyaʼpo oʼbehuikpo Pedroere Jacoboere Juanere onʼbehuikʼuyate. 


text:
Jesúsa oʼtionaʼpakdepo Jesúsen huakok kokeyda o̱ʼe̱tuy kenpaʼti yudtaj keregnada o̱ʼe̱tuy kenpaʼti senogda o̱ʼe̱tuyate. 


text:
Ken kentaʼ Jesústaj bottaʼ huabokereka onʼbopo onʼbatiaʼpakpo adhueaʼpaneʼ Moiséskudak kenpaʼti adhueaʼpaneʼ Elíaskudakere onʼbatiaʼpakpo 


text:
ʼuruaʼda konig jeynanada o̱ʼnepo ken konig Jesús paiʼda oʼnopoʼe̱a̱po Jerusalénya̱ʼ kenpaʼti ken konig oʼbueyapo onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Pedromey diga̱ʼda taytayaʼ eʼada tayhueʼ o̱ʼnepo Jesústaj onʼtiahuaypo Jesústaj ʼuruaʼda jeynanada onʼtiahuaypo. Kenpaʼti nog bottaʼ huabokerektaj onʼtiahuaypo Jesúsere e̱ʼneʼte onʼbatiahuayʼuyate. 


text:
Huabokereka Jesústaj eʼnokhuaʼdeʼte —‍Oroʼ i̱yo̱ o̱ʼe̱po huadakda o̱ʼe̱. Bapaʼ bak oʼkaiʼ. Ontehuapaʼ nogtida Moiséstaj nogtida kenpaʼti Elíastaj nogtida bak oʼkaiʼ, Huamanmadikaʼeri. —‍Pedroa Jesústaj onaʼuyate. Pedroa koniga̱ʼ oaʼ nopo̱e̱hueʼada oaʼuyate. 


text:
E̱ʼsi̱hui̱ya̱ʼ onʼpe̱e̱po, —‍In doʼhued Huasiʼpo meʼta̱e̱ne. Huadiʼda meʼta̱e̱ne kentaj yanʼpe̱e̱ʼ. Ken e̱ʼsi̱hui̱ya̱ʼ onʼpe̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda Diosa eadeʼte Jesústayoʼda onʼtiahuayʼuyate. Soatayoʼ o̱ʼnepo kenda huaboaʼda onʼtiahuaydenig batiaʼpakhueʼ o̱ʼneonhuahuaʼuyate. Huasiʼpotaj totoʼ noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱nok dakhueʼda e̱e̱ʼtada Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
Huakkaʼada aratbut e̱gkupopakyo nogtiada huabokereka ʼuttaʼda onaʼpo: —‍In doʼhued nogsiʼpotida meʼta̱e̱nig yatiahuayʼ. 


text:
Totoʼa oʼnopoʼto̱e̱nok oʼsagkiaʼikaʼ, oʼiriga̱ʼikaʼ, huakittayaʼ kutajpoaʼ o̱ʼo̱ro̱kikaʼpo, kenpaʼti huasiʼpotaj diga̱ʼda o̱gkadhuahuikaʼpo e̱ʼenontaʼ pakhueʼ o̱ʼe̱. 


text:
“Totoʼtaj yantaʼmonaʼ.” O̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj ijmanaʼdenigʼa okenhueʼdik o̱ʼnemeʼ, Huamanmadikaʼeri. —‍Huabokereka ʼuttaʼda Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Opudomey aratbut oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri moʼe̱po, dakhueaʼda moʼi̱kaʼne. Opudere huakkaʼda huameʼnoe i̱kahueʼdik i̱jje̱a̱poy. Opudomeytaj nogok nogok pe̱e̱hueʼdik i̱jjeonhuahuikaʼapoy. O̱ʼnensiʼpotaj yatotiak. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Huasiʼpoa Jesústaj eʼhuahuadeʼte totoʼa barakte o̱ʼhue̱kanpo oʼiriga̱ʼuyate. Totoʼtaj, —‍Kejeʼ, kenpaʼda yakhuatiʼ. —‍Jesúsa totoʼtaj enadeʼte huasiʼpotaj oʼyareadʼuyate. Huasiʼpo huadakda e̱ʼundeʼte keʼnen huaojtaj oʼyokuyate. 


text:
<pb/>—‍Kenpihuay ijjay, Dios kutayo huaboroʼda o̱ʼe̱po ʼuruaʼda o̱ʼe̱po konig teyda oʼkikaʼ. —‍Ayaʼada onʼbatiaʼpakʼuyate. “Doʼtaj meʼdarakapone.” Onteʼti Jesúsa oʼbatiaʼpakʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dakaʼ yanʼpe̱e̱ʼ. Okkahuehueʼ yaneʼ. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Doʼtaj huairiomeytaj menyokapone. Huairiomeya̱ doʼtaj dakhueaʼda kaʼnogkeʼpo menyokapone. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼmanaʼnigʼa 


text:
huanigpe̱i̱kaʼeri nopoenkahueʼ o̱ʼnenok konig Diosa oʼmaki̱re̱ga̱ʼpo manopoenkahueʼ oʼmaeaʼnok. “¿Monig ya̱ʼe̱?” Anaiʼ eʼnopo̱a̱da onmeʼpukpo onahueʼ o̱ʼneʼuyate. “¿Beʼa hueret huairida e̱ʼdik ya̱ʼe̱a̱pet?” Huanigpe̱i̱kaʼeriomey onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>“¿Oroʼomeya̱ beʼata hueret huairida e̱ʼdik ya̱ʼe̱a̱po?” Ken huanigpe̱i̱kaʼeria huayahuaya onʼbatiaʼpaknigʼa 


text:
oʼmanaʼpo, —‍In huasiʼpo ehueʼ o̱ʼe̱ moknopo̱e̱ne. In huasiʼpotaj beʼapiʼ eeʼnayo do ijpaknok eeʼnayo konigti doʼtaj eʼdik moʼe̱ne kenpaʼti beʼapiʼ doʼtaj oʼdeapet doere doʼhued Apageretaj oʼdeapone. Doʼhued Apaga̱ meʼtaʼmonaʼuyne. Huasiʼpotaj huatihuapokeri konig hueret huairida o̱ʼne Diosnayo oʼnopo̱e̱. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Ken aratbuta opudomeytaj dakhueaʼ e̱gkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo opudomeytaj onʼtihuapokikaʼ. 


text:
<pb/>—‍Huabokerektaj eʼtiahuaydeʼte, keʼna o̱ʼnendik oʼdikkaʼpo totoʼtaj oʼmaenikaʼ, “Kejeʼ, kahueʼ ya̱e̱ʼ.” Oroʼa onaʼnok kenbokereka oroʼere huahueʼ o̱ʼi̱kaʼnok. —‍Juana Jesústaj onaʼnigʼa. 


text:
<pb/>—‍Ken huabokerektaj “Kahueʼ ya̱e̱ʼ,” onahueʼ yaneʼ. Ken aratbuta oroʼomeytaj dakhueaʼ e̱gkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo oroʼomeytaj boʼtihuapokne. —‍Jesúsa onaʼuyate. “Kenda ahueʼ yaneʼ.” Jacobotaj Juaneretaj Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Aʼti kurudyo̱ ijhuaʼapoy Jesús oʼnopo̱e̱po “Jerusalényo̱ ijhuaʼapoy,” meʼpukhueʼada ʼuruaʼda oʼnopo̱e̱depo 


text:
huakkuruda menigtayoʼda oʼmataʼmonaʼuyate. Samaria huadaribayo huakkaʼ jakyo oʼmataʼmonaʼuyate huatay jak kanʼukeʼpo. 


text:
Jesús Jerusalényo̱ oʼhuaʼnok Samaria huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeria Jesústaj i̱yo̱ yatayaʼ manahueʼ o̱ʼneʼuyate. 


text:
Jacobo Juanere Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri kenda onʼpe̱e̱depo, —‍¿Konig Elíaskudak Diosen huamanbatiaʼpakeria oʼkaʼuyate, kenomeytaj Samariayo hua̱e̱ʼeritaj konigti kanʼmameyye̱ʼpo taʼak kurudya̱ʼ kakoteʼ oroʼomeya̱ enaʼtaʼ menpaʼ on iʼpak, Huairi? —‍Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼbatiahuayatupo Jacobotaj Juaneretaj oʼmanaʼpo, —‍Namaʼda moʼnopo̱e̱ne, ken konig nopo̱e̱hueʼ yaneʼ. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Aratbuttaj aʼbarakyaʼpo tiakhueʼ i̱jje̱ʼuy. Aratbuttaj aʼmanopoʼyareayaʼpo ijtiakuy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Ken nog huakkaʼ jakyokon onhuaʼuyate. Nogomey Jesústaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ onʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ken dagte onʼhuaʼpo Jesústaj —‍Meyo̱piʼ iʼhuaikaʼapo o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeri e̱e̱ʼtaʼ ijpaki. Etaʼhuaʼikaʼtaʼ ijpaki, Huairi. —‍Huabokereka Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Nubakuhued huakog o̱ʼta̱i̱kaʼ. Bakoyen kenpaʼti huapak o̱ʼta̱i̱kaʼ. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Konige̱po donayo jak to̱e̱hueʼ i̱ji̱kay. Nog jakyo nog jakyo ijtayʼikay. —‍Jesúsa huabokerektaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Betaʼhuaʼ. —‍Jesúsa nogtaj onaʼnigʼa, —‍Aʼti, huakkuru huaojtoneʼtaj dakaʼ toenʼdik i̱jje̱a̱poy. Kenpaʼti eʼbueydeʼte kubarakkaʼdik i̱jje̱a̱poy. —‍Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kejeʼ. Huabot oknopo̱e̱hueʼyaʼ hua̱e̱ʼeria nog oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritoneʼtaj dakaʼ kanʼto̱i̱ke̱ʼ kenpaʼti kanʼkubarakkeʼ. Onnayo yahuatiʼ. Huadak huaʼa konig aratbut Dios Huairitaj oknopo̱e̱ʼdik kenpaʼti nigpe̱e̱dik kaʼneʼpo yamanbatiaʼpakikaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huaboaʼda ontaj etaʼhuaʼtaʼ eʼpakada, Huairi huakkuru huabettaj “Ijhuay,” aʼmanaʼtuyaʼpo jakyo eʼhuaʼtutaʼ ijpaki. —‍Noga̱ Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aratbut huaboaʼda Diostaj oʼnoknopo̱e̱po onʼnigpe̱e̱po batikhueʼda nigpe̱e̱ʼdik o̱ʼne. Ken konig ʼikken o̱gkikaʼuy onteʼti ken konig nopo̱e̱hueʼdik o̱ʼnikaʼapo. Diostaj oʼnoknopo̱e̱po onʼnigpe̱e̱po eʼbatiknayo konig o̱gkikaʼuy onteʼti eʼnopo̱i̱kaʼnayo nogomey Dios Huairitaj huaknopo̱e̱ʼ kenpaʼti huanigpe̱e̱ʼ tihuapokhueʼdik o̱ʼneapo. —‍Jesúsa onaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok Jesús Huairia oʼbaktieʼeaʼpo nog setenta huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbaktieʼeaʼpo huakkuru bottaʼ bottaʼtaj oʼmataʼmoneaʼuyate. Nog huakkaʼ jak nog huakkaʼ jakyo oʼmataʼmoneaʼpo aʼti Jesúsakon taʼpotaʼ oʼhuaʼapo. 


text:
<pb/>—‍Huakkaʼada Diostaj yanoknopo̱e̱a̱pet yanʼnigpe̱i̱kaʼapet sueʼada huabokereka Dios Huairitaj huamaknopo̱e̱a̱ʼeri o̱ʼne. Dios Huairitaj yanʼtionaʼpakikaʼ. Dios Huairia huamaknopo̱e̱a̱ʼeritaj kamataʼmoneʼ yanʼtionaʼpakikatiʼ. 


text:
Yanhuatiʼ. Opudomey konig ovejasiʼponig moʼe̱nok konig dubakuhuaenbanopoyonig moʼe̱a̱po. Konig dubakuhuaa ovejasiʼpotaj onʼarakikaʼ kenpaʼti aratbuta opudomeytaj konigti mogkaʼapetdapiʼ. 


text:
Yudtaj kutamate tohuahueʼ yaneʼ. Huakupe huamanto̱e̱piʼ tohuahueʼ yaneʼ. Nogda huaʼiotpiʼ tohuahueʼ yaneʼ. Aratbuta dagte eʼdejpiʼ batiaʼpakonhueʼ yaneʼ. 


text:
Ken jakyaʼ aratbut enʼnopoʼyareaʼtaʼ enʼpaknayo kanʼnopoʼyareʼ. Eʼnopoʼyareataʼ pakhueʼ e̱ʼneʼnayo kenda huaboaʼda yanʼtionaʼpakdeʼpo kejeʼ yanʼmanatiʼ. 


text:
Ken jakyo boʼkudapet ke̱yo̱yoʼda yanikatiʼ. Kenda aypo boʼyokapetnig yanʼbapikatiʼ. Kenda hue̱ʼe̱y boʼyokapetnig yanʼmayi̱katiʼ. Nogen eʼbaaʼnayo dakhuapa aypopiʼ bayokikaʼdik moʼi̱kaʼapone. Ken nog jakyo nog jakyo huaʼehueʼ yanikatiʼ. Ken jakyo huakkuru boʼkudapet, ke̱yo̱da yanikatiʼ. 


text:
Ke̱yo̱ huakkaʼ jakyo eʼkuddeʼte dakhueʼ e̱ʼhua̱e̱ʼtaj yanʼbayareaʼikatiʼ. “Huadak huaʼa konig Dios Huairi meyo̱hueʼda o̱ʼe̱denok opudomeya̱ oy yanoknopo̱e̱ʼ.” Yanʼmanatiʼ. 


text:
Kenokaʼ huakkaʼ jakyo eʼkuddeʼte opudomeytaj eeʼtaʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo yanbakhuatiʼ. Jakyaʼ yanʼbakhuaʼdepo, 


text:
“Oroʼomeytaj pakhueʼ moʼe̱nok opudomeyen huakkaʼ jak kurutaʼ sorok oroʼen huaʼitaʼ eʼtibette oroʼa oʼtihuekeay. Huadak huaʼa konig Dios Huairi meyo̱hueʼda o̱ʼe̱denok oyedda yanoknopo̱e̱ʼ.” Yanhuaʼdepo yanʼmanatiʼ. 


text:
Nogok dakhueaʼ huakkaʼeri ayaʼtada Diosa keʼpoda castiga oʼmagkaʼapo. Kenokaʼ ken jak hua̱e̱ʼeria opudomeytaj ehueʼ moeʼu̱ynigtaj kenomeytataj keʼponanada castiga oʼmagkaʼapo. Sodomatanayo sueʼda castiga oʼmagkaʼuyate. —‍Jesúsa setenta huaknopo̱e̱ʼeritaj oʼmanaʼuyate. Huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeria Diostaj nigpe̱e̱hueʼada dakhueaʼda o̱gkikaʼpo nopoʼkoreahueʼ o̱ʼneʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huakkaʼ jak Corazín hua̱e̱ʼeria paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Kenpaʼti huakkaʼ jak Betsaida hua̱e̱ʼeria paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Opudomeyen jakyaʼ Diosa teyda oʼkameʼnigʼa ʼuruaʼda oʼkameʼnigʼa oʼbayareameʼnigʼa, opudomeynayo nopoʼkoreahueʼ moʼe̱meʼne. Konig Betsaida huakkaʼ jakyaʼ kenpaʼti Corazínya̱ʼ Diosa ʼuruaʼda oʼkameʼ kenpaʼti teyda oʼkameʼ konigti Tiro huakkaʼ jakyaʼ Sidón huakkaʼ jakyaʼkon Diosa ʼuruaʼda e̱gkaʼnayo kenomeya̱ i̱da yanʼmanopoʼkoreaʼuyyetnigʼa kenpaʼti paiʼda o̱ʼneaʼ aratbuttaj moknopo̱e̱po saconig yanʼotayʼuyyetnigʼa. 


text:
Nogok kenokaʼ Diosa ayaʼtada aratbuttaj dakhueaʼ huakaʼeritaj castiga oʼmagkaʼpo Tiro hua̱e̱ʼeritaj Sidón hua̱e̱ʼerieretaj sueʼda castiga oʼmagkaʼapo. Opudomeytanayo diga̱ʼda castiga mogkaʼapone. 


text:
Opud Capernaum huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri “Huadakda o̱ʼe̱y.” Moʼnopo̱e̱nigʼa, “Kurudyo̱ oʼhuaʼapoy.” Moʼnopo̱e̱nigʼa. Kubarakyoyoʼda boʼhuaʼapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼada opudomeytaj eʼnigpe̱e̱ʼnayo doʼtaj onʼnigpe̱e̱a̱po. Ayaʼda opudomeytaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo doʼtaj pakhueʼ o̱ʼne. Kenpaʼti ayaʼda doʼtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo Diostaj pakhueʼ o̱ʼne. Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. —‍Jesúsa setentataj oʼmanaʼdenok setentaakon oʼnokbahuaʼuyate. Setenta onteʼti onʼkumeʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok setenta huanigpe̱i̱kaʼeri onʼkumejdepo durugteda onʼkumejpo, —‍O̱ʼna boʼteypakaʼnok totoʼa oroʼtaj moʼnigpe̱e̱po bokbahuameʼne, Huairi. —‍Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosa totoʼ huairitaj oʼenmeʼ kurudya̱ʼ, ijtiahuaymey. Konig o̱jbed i̱dada kurudya̱ʼ oʼkotonmeʼ. Totoʼ kurudya̱ʼ barakyo okotmeʼte. 


text:
Doʼhua yonaʼnok bihuitaj tugdik kenpaʼti toʼtidtaj tugdik kenpaʼti totoʼtaj gana o̱gkaʼdik moʼe̱po bihuia toʼtidapiʼ totoʼapiʼ opudomeytaj sigpiʼ diga̱ʼ noeyanhueʼdik moʼe̱ne. 


text:
Kenda huadakda o̱ʼe̱nigʼa totoʼ opudomeytaj moʼnigpe̱e̱meʼtenok durugpakhueʼ yaneʼ. Diosensiʼpo moʼe̱nok kurudya̱ʼ opudendik Diosa eʼtimadoyaʼdeʼ moʼte̱ne Diosere oʼnoeonhuahuikaʼapoy. Kenda yanʼnopo̱e̱po yanʼdurugpak. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Jesús oʼdurugpakuyate. 


text:
<pb/>Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱nok Jesúsa oʼdurugpakpo Diostaj, —‍Kurudyo̱ hua̱e̱ʼeri Huairi i̱ʼe̱ne kenpaʼti huadariyo hua̱e̱ʼeri Huairi i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Huaboaʼda setentataj iʼbateypakameʼnig kenda suhueʼda huanopo̱e̱ʼeritaj iʼmaʼnopo̱e̱a̱ʼne Apag Dios. Kenda huakkaʼ huanopo̱e̱ʼeritanayo manopo̱e̱a̱hueʼ i̱ʼe̱ne. Kenda iʼpakpo ʼuruaʼda iʼkaʼde. —‍Apag Diostaj Jesúsa oʼtionaʼpakpo, 


text:
<pb/>—‍Doʼhued Apaga beʼteypakaʼuyne, meʼnopo̱e̱a̱ʼuyne. Ayaʼda beyokuyne. Do Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱, Apag Diosayoʼda moknopo̱e̱a̱ʼne. Konig Apag Dios o̱ʼe̱po, konig oʼnopo̱e̱, konig Apag Dios oʼkaʼ doʼhuayoʼda ijnopo̱e̱y kenpaʼti kenomeytaj doʼhua Diosen Huasiʼpoa ijmaknopo̱e̱a̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbatiahuayʼepo, —‍Opudomey doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri moʼe̱po doʼtaj Diosen Huasiʼpotaj onʼtiahuaypo durugda moʼe̱ne. 


text:
Aʼnenda huakkaʼ Diosen huamanbatiaʼpakeria kenpaʼti huadaribayo huairierea do Diosen Huasiʼpotaj eʼtiahuaytaʼ menʼpakuyatenigʼa tiahuayhueʼ meʼnuyne. Kenpaʼti doʼhued eʼmanmadikaʼ eʼpe̱e̱taʼ onʼpakuyatenigʼa pe̱e̱hueʼ meʼnuyne. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritayoʼda oʼmanaʼuyate. Konig Samaria huadaribayo hua̱e̱ʼeria ʼuruaʼda oʼkaʼuyate, konigti ya̱gʼkikatiʼ. 


text:
<pb/>Ken Moisésenbaʼ eʼmanaʼ huamanmadikaʼeri oʼbodpo, Jesústaj oʼhuahuaʼpo Jesúsa namaʼdapiʼ kaeʼpo, —‍¿Diosere aʼnoeonhuahuikayaʼpo kate kaʼdik i̱jje̱? —‍Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Kateaʼ Moisésbaʼ yaʼmadoyaʼuyate? ¿Monig iʼtiahuay? —‍Jesúsa onaʼuyate. Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeritaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Dios Huairitaj diʼ yanikaʼ. Huanopoʼa huakkaʼda yanʼpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Noki̱re̱ga̱ huakkaʼda yanʼpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Hua̱so̱ʼa̱ teyda ya̱ʼnepo Diostaj diʼ yanikaʼ. Eʼnopo̱i̱kaʼ ya̱ʼderetpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Kenpaʼti konig huataʼ diʼ i̱ʼe̱ konigti nog aratbuttaj diʼ yanʼmaikaʼ. —‍Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Huadakda onaʼ aratbut kanʼnopo̱e̱deʼpo Jesústaj onaʼ, —‍¿Betataj diʼ maeʼdik i̱jje̱? —‍Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria onaʼnok. 


text:
<pb/>—‍Nogbokerektida Jericó huakkaʼ jakyo dagte oʼhuaeʼuyate. Judío aratbut o̱ʼe̱po Jerusalénya̱ʼ Jericóyon oʼhuarakpo dagte eʼhuaʼete sueʼda huabereeria onʼhuahuaʼpo, oʼnogkaʼpo, onʼbitbitpo, ayaʼda oʼnokbakayaʼpo yudtakon oʼnokbakayaʼpo dagte ken huabokerektaj oʼnenonpo oʼnokbahuaʼuyate. Keʼna judío huabueyʼdikte dagte onpahueduyate. 


text:
Aʼti judío sacerdote ken dagte oʼhuaʼepo judío huabokerek enpahuedtaj eʼtiahuayada dagte adpenda okpokonʼuyate. 


text:
Nog huabokerekkon oʼhuaʼepo keʼna Leví aratbut e̱e̱ʼtada, oʼhuaʼepo kente enpahuedte eʼtiahuayada keʼnakon okpokonʼuyate. Leví aratbut Diosen jakyaʼ onʼbaaʼikaʼuyate. Ken enpahuedte eʼtiahuayada okpokonʼuyate. 


text:
Nog huabokereknayo judío ehueʼ Samaria hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po Samaria hua̱e̱ʼeri judío hua̱e̱ʼeritaj diʼ maehueʼ o̱ʼnikaʼ. Ken Samaria hua̱e̱ʼeri dagte oʼhuaʼepo judío enpahuedte oʼtiahuayatoʼpo oʼtinepahuiʼpo 


text:
oʼhuahuaʼpo, huaentaj ʼurusihuada vinoere okhuekeʼedepo huakbetakon oʼtinukuʼdepo keʼnen mulayo oʼbehuikaʼpo huatay jakyo oʼtohuaʼdeʼuyate. Ke̱yo̱ dakaʼ oʼto̱e̱ʼuyate. 


text:
Emeʼte ken Samaria hua̱e̱ʼeri ahuaʼdeyapo bottaʼ huakupe kutamayo oʼtokdepo jak huato̱e̱ʼeritaj oʼyokpo “In judío huabokerektaj dakaʼ yato̱e̱ʼ. Nogda huakupe eʼpaknayo aʼti ijkumejdepo oʼyokapone.” Samaria hua̱e̱ʼeria onaʼuyate. 


text:
Ken huabokerektaj huabereeria oʼnogkaʼuyate, bapaʼ huabokereka onʼtiahuayʼuyatenigʼa, ¿Beʼata diʼ o̱ʼu̱yate? —‍Jesúsa Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeritaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Keʼna oʼtinepahuiʼpo okbetbetpo oʼtinukuʼuyate. Keʼna diʼ o̱ʼu̱yate. —‍Ken Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj onaʼnok, —‍Yahuatiʼ. Konigti yakikatiʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. Marta Maríaenere jakyo Jesús o̱ʼi̱kaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa onteʼti oʼhuaʼudhuahuaʼpo huanigpe̱i̱kaʼeriere oʼhuaʼuyate. Huakkaʼ jakyo oʼkuddepo ettoneʼ oʼdikkaʼ Martaa keʼnen jakyo katayeʼpo oʼedʼuyate Jesústaj. 


text:
Martanayo huakkaʼ oʼbaaʼpo kenpaʼti huakkaʼda kaʼdik i̱jje̱y oʼnopo̱e̱po oʼmepuʼkepo Jesústaj oʼhuahuaʼpo, —‍Doʼhued huamaʼbuya doʼtaj tihuapokhueʼ meʼe̱ne. Nogtiaʼda ayaʼda ijkay. Doʼhued huamaʼbuya doʼtaj tihuapokdik o̱ʼe̱. Kenpaʼ iʼnopo̱e̱t. “Martataj yatihuapok.” Maríataj yanaʼ, Huairi. —‍Martaa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
Kenyoʼda doʼtaj eʼnigpe̱e̱ʼ huadaknanada o̱ʼe̱. Kenda o̱ʼnen huamaʼbuy María oʼpak. Doʼtaj eʼpe̱e̱taʼ oʼpak. Kenda huadaknada o̱ʼe̱. Beʼapiʼ doʼhueddik okdikkayhueʼdik o̱ʼne. —‍Jesúsa onaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok bebahueyaʼ Jesúsa oʼtionaʼpakonhuaʼdepo oʼbatikdenok, —‍Juan Bautista keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanmadikaʼpo huationaʼpak oʼmanmadikaʼuyate. Konig Juan oʼmanmadikaʼuyate konigti oroʼomeytaj monʼmadikaʼ, Huairi. —‍Nogtiada Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj onaʼuyate.<pb/> 


text:
—‍In konig yanʼtionaʼpaktiʼ: Oroʼen Apag i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Kurudyo̱ i̱ʼi̱kaʼpo kenpaʼda huadakda i̱ʼi̱kaʼne. O̱ʼnendik kenpaʼda huadakda o̱ʼe̱. Huairi i̱ʼe̱nok i̱da ayaʼada ontaj moʼnigpe̱i̱keʼ. Dios Huairi i̱ʼe̱po ayaʼda iʼpakpo iʼmanikaʼ. Kurudyo̱ hua̱e̱ʼeria moʼnigpe̱i̱kaʼpo o̱gkikaʼ konigti i̱yo̱ huadariyo ayaʼada huakaʼ. 


text:
Oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ bokkahueaʼ kenda oroʼtaj dakhueaʼ mogkameʼnigtaj oroʼakon oʼbakkahueaʼdemey. Ke̱ya̱ʼ dakhueaʼda o̱gkikaʼ ke̱yo̱ toahueʼ moeʼ. Oroʼ namaʼda eʼkaʼtaʼ eʼpaknayo dakhueaʼ kahueʼ o̱e̱i̱ʼ boʼtihuapok, Apag Dios, ken. —‍Jesúsa eʼtionaʼpak oʼmanmadikaʼpo. 


text:
Jesúsa nogi̱ti oʼmanmadikaʼpo, —‍Opudomey nogtipiʼ sikyo nopokaʼ huadiʼen jakyo eʼhuaʼnayopiʼ. “Doʼhued jakyo bidtaʼda doʼhued huadiʼ o̱kye̱denigʼa aypobayoʼ i̱jje̱po aypo yokhueʼdik i̱jje̱po sueʼda aypo beyok.” Keʼna enaʼnayo 


text:
keʼnen huadiʼ jakyo o̱ʼe̱po, “Aypo beyok. Onnahueʼ meeʼ. Yokhuikdey. Doʼhuedsiʼpoere doere oʼtayʼi. Aypo aʼyokyaʼpo eʼmabotaʼ pakhueʼ i̱jje̱y.” Keʼna yaapetpiʼ. 


text:
Oroʼen huadiʼ e̱ʼe̱a̱da sikyo nopokaʼ aypo yokhueʼ meʼe̱ne. “Aypo beyok” oroʼomeya̱ batikonhueʼda onaʼbednok kanʼbatikeʼpo sikyo nopokaʼ aypo boʼyokapone. Katepiʼ aypo oʼpaki boʼyokapone. 


text:
In oʼnonaʼnig eʼtionaʼpak oʼnonmadikaʼne. Katepiʼ boʼpakpo, “Beyok.” Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. Diosa boʼyokapone. Katepiʼ boʼpakpo, yanʼtionaʼpakikaʼpo yaduk, batikhueʼda boʼukpo boʼhuahuaypo, moʼto̱e̱a̱pone. Ijtiaki, menigokhuikeʼ konig Diostaj eʼtionaʼpak o̱ʼe̱nok Diosa moʼnigokhuikeʼapone. 


text:
Konig boʼpakpo, “Beyok.” Diostaj eʼtionaʼpaknayo Diosa boʼyokapone. Katepiʼ boʼpakpo boʼtionaʼpakpo eʼuknayo batikhueʼda eʼuknayo boʼhuahuaypo moʼto̱e̱a̱pone. “Ijtiaki, menigokhuikeʼ,” eʼtionaʼpakikaʼnayo Diosa moʼnigokhuikeʼapone. 


text:
<pb/>Apag Diostaj eʼtionaʼpak in konig o̱ʼe̱. Huasiʼpo katetapiʼ onʼpakpo huaojtaj “beyok” oʼnonaʼikaʼ. Kenda eaʼte boʼyokikaʼapone. “Pan beyok,” huasiʼpoa enaʼnayo huaoa huid yokhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Panda beyokapone. “Biig beyok,” huasiʼpoa enaʼnayo huaoa bihui yokhueʼ o̱ʼe̱po biigda beyokapone. 


text:
Dakhueaʼ huakaʼeri e̱e̱ʼpiʼ huasiʼpotaj katepiʼ huadaknada moʼbayokikaʼne. Opuden Apag Dios kurudyo̱ o̱ʼi̱kaʼ huadaknada o̱ʼe̱po ʼuruaʼda boʼyokapone. “Diosen Noki̱re̱g beyok.” Eʼtionaʼpaknayo boʼyokapone. —‍Kenda Jesúsa huationaʼpakonhuaʼ oʼmanmadikaʼuyate. “Totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼ.” Sueʼada namaʼda onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok huabokerek o̱ʼe̱ʼuyate. Totoʼa oʼnopoʼto̱e̱nok aʼpakhueʼdik o̱ʼu̱yate. Jesúsa totoʼtaj okendenok huaboaʼda oaʼpakonʼuyate. Kenda aratbut onʼtiahuaydepo kenpaʼti onʼpe̱e̱depo, “Kenpihuay,” oʼdaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼnok totoʼtaj oʼmakenikaʼ. —‍Sueʼada oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosa ontaj eʼtaʼmonaʼuynayo konig Dios kuruderia teyda oʼkikaʼnig konigti yakaʼ. —‍Nogomeya̱ namaʼda Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
Kenda kenomey judío huairia onʼnopo̱e̱nig Jesúsnayo kenda oʼnopo̱e̱po, —‍Huadari gobierno huairi huakkaʼda aratbuttaj huamanaʼikaʼeria huayahuaya eʼmagkikaʼnayo ayaʼda ken aratbuten gobierno huairi ehueʼda o̱ʼneapo. Kenpaʼti huabet huabetere nogtaj nogtaj eʼbatuktuknayo ehueʼda o̱ʼneapo. 


text:
Konigti totoʼ huairiomey e̱gkaʼnayo totoʼ nog totoʼtaj eʼmagkaʼnayo totoʼ huairi ehueʼdik o̱ʼneapo. “Totoʼtaj aʼmakenyaʼpo totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼ.” Namaʼda moʼbatiaʼpakne. 


text:
Totoʼtaj kaʼmakeneʼpo totoʼ huairia doʼtaj oʼteyyaʼ opudomey namaʼda moʼtinopo̱e̱nigʼa. Oroʼen huanigpe̱i̱kaʼeritaj totoʼ huairia oʼmanopoʼteypakaʼikaʼ totoʼtaj kamakmaeneʼpo opuda̱ kenpaʼ eaʼnayo “Da boaʼne.” Opudomeyen huanigpe̱i̱kaʼeria monaʼapone. 


text:
Dios teyda o̱ʼe̱po doʼtaj beʼteypakaʼnok totoʼtaj ijmakenikay. Do Diosen Huairi ijtiakdey ayaʼada nopo̱e̱ʼdik o̱ʼneapo kenpaʼti nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼneapo. Opudomeyere i̱jje̱dey. Doʼtaj menoknopo̱i̱kaʼ. 


text:
<pb/>Huabokerekpiʼ teyda o̱ʼe̱po konig huairi o̱ʼe̱po huakkaʼ pi̱ya̱ʼ oʼmato̱e̱po keʼnen jak dakaʼ oʼta̱to̱e̱po. Doʼhued jakyo katepiʼ meʼta̱e̱nig dakaʼ ijto̱e̱nok bepiʼ kudhueʼdik o̱ʼe̱a̱po oʼnopo̱e̱nigʼa, 


text:
noga̱piʼ huamagkaʼeria nogi̱ti teyda o̱ʼe̱po kentaj eʼhuatiaknayo o̱gkaʼpo jokbakayaʼpo pi̱ya̱ʼ kenpaʼti ayaʼda okbatohuaʼapo. 


text:
<pb/>Beʼapiʼ doʼtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo konig doʼtaj dakhueʼda moʼe̱ne. Sueʼada doʼtaj onʼpakpo dakaʼ moknopo̱e̱po moʼnigpe̱e̱po huakkaʼtada Diostaj moknopo̱e̱a̱ʼne doʼtaj moʼnigpe̱e̱a̱ʼne. Nogomeynayo doʼtaj batotiakhueʼ o̱ʼnepo huakkaʼtada maknopo̱a̱hueʼ onʼmaeaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Dakhueʼ totoʼ noki̱re̱ga̱ huabokerektaj ekhuaʼdeada onteʼti oʼkumej. 


text:
<pb/>—‍Dakhueaʼ totoʼ huabokerektaj eʼnopoʼtoeonhuahuaʼdeʼ okhuaʼdepo aratbut ehueʼ e̱e̱ʼyo̱ oʼhuaʼpo meyo̱piʼ hua̱i̱kaʼ eʼuktada huahuayhueʼ o̱ʼe̱po “Ke̱yo̱ i̱ji̱kamey aʼkumeyi̱ʼ.” Ken noki̱re̱ga̱ oʼnopo̱e̱po, 


text:
ken huabokerektaj oʼnopoʼto̱i̱kameʼ, kentaj e̱kye̱deʼte Diosapiʼ nopoʼto̱e̱hueʼtada daknopoʼda konig jak eʼberokeʼyonig ʼuruaʼda o̱ʼe̱nok 


text:
ken totoʼa oʼhuaʼpo nog siete dakhueʼnada noki̱re̱gtaj oʼbahuahuaydepo oʼbatotiakpo dakhueaʼda o̱ʼnepo keʼnanayo sueʼda dakhueʼ o̱ʼe̱po ken ontayoʼ huabokerektaj onʼnopoʼto̱e̱nok. Huakkuruda nogtotoʼtida oʼnopoʼto̱e̱po sueʼda dakhueʼda o̱ʼe̱po taʼpotaʼ ocho dakhueaʼ totoʼ onʼnopoʼto̱e̱depo huabokerek dakhueaʼda o̱ʼe̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosa eaʼ huanigpe̱i̱kaʼeri durugda o̱ʼnikaʼapo. 


text:
<pb/>Jesúsa kenda eʼmanadeʼte, —‍Ken ettoneʼ o̱ʼnen hua̱ye̱a̱ ontaj besiʼpopakuypo kenpaʼti ontaj meminoganhuahuaʼuypo durugnada ka̱i̱keʼ. —‍Ettoneʼa̱ aratbut e̱gkupopakyo o̱ʼe̱po ʼuttaʼnada onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Doʼhued hua̱ye̱nayo sueʼda durugmon o̱ʼe̱nigʼa ayaʼda Diosbaʼtaj onʼpe̱e̱depo onʼnigpe̱e̱po o̱gkikaʼpo kenataʼtaj nogi̱ti durugda o̱ʼnikaʼapo. —‍Jesúsa ettoneʼtaj onaʼuyate. —‍On Diosyaʼ oʼtiakuyate. Oroʼomeya̱ oknopo̱e̱ʼdik kaʼneʼpo konig Dios teyda oʼkikaʼ konigti yakaʼ. —‍Dakhueaʼ huakaʼeriomeya̱ Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
Huakkaʼananada Jesústaj enʼtikupopakte, —‍Opudomey aratbut oy moʼnoikaʼ. Dakhueaʼda hua̱e̱ʼeri moʼi̱kaʼ. Konig Dios teyda kaʼdik o̱ʼe̱ konig eʼbayareaʼ konigti oroʼtaj mogkeʼ moʼnopo̱e̱nigʼa. Konig Jonás o̱ʼe̱ʼuyate, konigti Diosa doʼtaj meʼe̱a̱ʼapone. Jonás ʼuruaʼda o̱ʼe̱ʼuyatenok Nínive huakkaʼ jak aratbut onʼnigpe̱e̱po Diostaj onʼmanopoʼkoreaʼuyate. Konigti do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne ʼuruaʼda i̱jje̱a̱ponok aratbuta menʼtiahuaypo oknopo̱e̱ʼdik ya̱ʼneapet, Diosa oʼtaʼmonaʼuy oknopo̱e̱ʼdik ya̱ʼneapet. Aʼnennada huakkaʼ jak Nínive hua̱e̱ʼeritaj Jonás Diosbaʼ eʼmanaʼdeʼte Nínive aratbut Diostaj onʼnopoʼkoreaʼpo huaboaʼda Diostaj onʼnigpe̱e̱ʼuyate. Oy aratbut doʼtaj moʼpe̱e̱denigʼa nopoʼkoreahueʼ o̱ʼnepo doʼtaj oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱ne. Jonás sueʼda huairi o̱ʼu̱yate. Donayo huahuak huairi i̱jje̱po, konige̱po keneʼhua̱ya̱ʼmeʼnoete ayaʼda Diostaj onʼnigbakupobopo kenokaʼ opudomey oy hua̱e̱ʼeri aʼneneri Nínive hua̱e̱ʼeriere Diostaj onteteyoʼ boʼtaʼbopo. Opudomey oy hua̱e̱ʼeri dakhueaʼda moʼe̱po doʼtaj eʼtiahuayada eʼpe̱e̱deada nopoʼkorehueʼ moʼu̱yatenok. Nínive hua̱e̱ʼeria kenda Diostaj onʼbahuaaʼapo. Aʼnennada huadaribayo ettoneʼa̱ huairi o̱ʼu̱yate. Keʼnendari adtenada o̱ʼu̱yate. Salomón Israel aratbuten huairi huakkaʼnada oʼnopo̱e̱po ʼuruaʼda oʼbatiaʼpakikaʼnok aʼpe̱e̱yaʼpo ken ettoneʼ keʼnenbayaʼ bidtenada oʼhuaʼonhuahuaʼuyate. Israel aratbutenbayo oʼhuaʼonhuahuaʼuyate. Salomóna sueʼda ʼuruaʼda oʼnopo̱e̱ʼuyate. Donayo ʼuruaʼnanada ijnopo̱e̱po huakkaʼda ijnopo̱e̱nigʼa oy hua̱e̱ʼeria sueʼada doʼtaj moʼpe̱e̱po moknopo̱e̱ne. Konige̱po nogok keneʼhua̱ya̱ʼmeʼnoete ayaʼda Diostaj enʼnigbakupoboʼte opudomey oy hua̱e̱ʼeri dakhueaʼda moʼe̱ doʼtaj nigpe̱e̱hueʼada oknopo̱e̱hueʼ moʼu̱ynok, ettoneʼ huairia Diostaj oʼbahuaaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Oroʼomeyen huakpo konig hua̱so̱ʼen huakjey o̱ʼe̱. 


text:
<pb/>—‍Huakjey eʼbakpakdeʼte e̱kti̱o̱ke̱ʼyo̱ huada̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Sorokkosotoneʼtoyo huada̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Huakjey eʼbakpakte kutopa kutapen onʼhuada̱ʼikaʼ. Kente jeyda o̱ʼe̱nok ayaʼda onʼkudpo batiahuayaʼdik o̱ʼne. 


text:
Aratbuten huakpo konig hua̱so̱ʼen huakjey o̱ʼne. Aratbuten huakpo huadakda e̱e̱ʼnayo hua̱so̱ʼa̱ jeyonigti o̱ʼe̱. Konigti huakjey jeyda e̱e̱ʼte aratbut katepiʼ eʼkaʼ tiahuaydik o̱ʼne. Aratbuten huakpo dakhueʼda e̱e̱ʼnayo dakaʼ tiahuayhueʼdik o̱ʼne. Konig sikki̱re̱gyo̱ hua̱so̱ʼ o̱ʼnepo katepiʼ kahueʼdik o̱ʼne. Konigti aratbuten huanopoʼ o̱ʼe̱ konig huakjey aratbutenso̱ʼyo o̱ʼe̱. Huadaknopoʼda e̱e̱ʼnayo huadakyoʼ onʼnopo̱i̱kaʼ. Konig ʼuruaʼda Diosa oʼnopo̱e̱ kenpaʼti Diosa oʼpak aratbutkon oʼnopo̱e̱ kenpaʼti o̱gkaʼ. Aratbutennopoʼ dakhueʼda e̱e̱ʼnayo katepiʼ dakhueʼ eʼnopo̱e̱ʼnayo aratbuttaj ʼuruda eʼnopo̱e̱ʼ Diosa manopo̱e̱a̱hueʼdik oʼmae. Aratbut dakhueʼnopoʼda e̱e̱ʼnayo konig sikki̱re̱gyo̱ o̱ʼne. Meyon huahueʼdikda o̱ʼne. Konige̱po keyoj, dakyoʼ ya̱gʼkikatiʼ. Huanopoyaʼ huadakyoʼ yanʼnopo̱e̱po, batikhueʼ yaneʼ. Eʼbatiknayo konig sikki̱re̱gyo̱ moʼi̱kaʼapone. 


text:
Huanopoyaʼ huadakda eʼnopo̱e̱ʼnayo Dios konig huakjey keʼnen dag boʼtiahuayaʼne kenpaʼti huadak eʼkaʼ moʼnopo̱e̱a̱ʼne. Sikki̱re̱gyo̱ ehueʼ moʼe̱a̱pone. Konig huakjey oʼbakpakpo ʼuruaʼda oʼtaʼte tiahuaydik moʼe̱po kenpaʼti Diosen eʼkaʼ moʼnopo̱e̱a̱po. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Fariseo huairitaj kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeritaj Jesúsa oʼbahuaaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa eʼmanmadikaʼdeʼte, “Doere moʼbapeʼ.” Jesústaj fariseoa onaʼuyate. Jesús keʼnen jakyo oʼkuddepo kutopate oʼhuaduyate. 


text:
Judío aratbut bapehued huabaʼ onʼbakoyoʼikaʼ. Jesús baʼkoyohueʼ kutopayo oʼhuadnok fariseoa oʼtiahuaydepo, “Kenpihuay, baʼkoyohueʼada oʼbapeapo,” fariseoa oʼtinopo̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Opudomey fariseo huairi konig platoʼ taza huabakoyoaʼeri moʼe̱po hua̱so̱ʼensiʼdakyoʼda dakaʼ boʼkoyoaʼikaʼne. Aratbut kanʼtiahuayeʼpo ʼuruaʼda hua̱so̱ʼsiʼdak boʼkoyoaʼnigʼa huanopoʼnayo dakhueʼda moʼe̱ne. Nogen onʼta̱e̱ boʼeretpakpo moʼbakkayʼikaʼne kenpaʼti katepiʼ dakhueaʼ boʼkikaʼ. 


text:
Namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼ. Diosa hua̱so̱ʼsiʼdak oʼkaʼuyate. Ken Diosa kenpaʼti hua̱so̱ʼen huanopoʼ oʼkaʼuyate. Kenda nopo̱e̱ʼdik moʼe̱ne. 


text:
Huanopoyaʼ yanʼmatinepahuiʼpo paiʼda aratbuttaj yanʼbayokikatiʼ kenda eʼkikaʼnayo ayaʼda hua̱so̱ʼen ʼuruda moʼe̱a̱pone. 


text:
<pb/>Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone, opudomey fariseo huairi. Aypo huatokbuk sueʼda Diostaj boʼyokikaʼnigʼa nog aypo huatokbukbaʼa ʼuruda Diostaj sueʼda boʼyokikaʼnigʼa aratbuttanayo huadakda kahueʼ moʼi̱kaʼpo kenpaʼti Diostaj diʼ ehueʼ moʼe̱ne. Aypo huatokbuk Diostaj yokdik moʼe̱po kenpaʼti aratbuttaj huadakda kikaʼdik moʼe̱po kenpaʼti Diostaj diʼ e̱ʼdik moʼe̱ne. 


text:
Huanopoʼa paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone, opudomey fariseo huairi. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo ʼuruda huairien huahuadte ehuadtaʼ boʼeretpakikaʼne. Huakkaʼ jakte eʼhuaʼeʼte “Iʼtiak huairi.” “Iʼtiak huamanmadikaʼeri.” Kenpaʼ enayoʼda eʼpe̱e̱taʼ boʼeretpakikaʼne. 


text:
Opudomey fariseo huairi kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone. “Oroʼomey huadakda o̱ʼe̱y.” Namaʼda moʼnopo̱e̱ʼikaʼnigʼa konig ta̱hui̱ri̱gda dakhueʼnada moʼe̱ne. Dakhueʼda e̱ʼneʼtada aratbuta nokothueʼ o̱ʼne. Opud konig kubaraktoneʼonig moʼe̱ne. Kubaraktoneʼtaj aratbut tiahuayhueʼ o̱ʼnepo kente onʼhuaeʼikaʼ. Aratbut sorokyo eʼparaʼ e̱e̱ʼtada tiahuayhueʼda o̱ʼnepo onʼhuaeʼikaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oroʼomeytakon dakhueaʼda oʼhuaaʼne, huamanmadikaʼeri. —‍Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone opudomey Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri. Nogda nogda huakkaʼda ya̱gʼkikaʼ, beʼapiʼ kenda kahueʼdik e̱e̱ʼtada opudomey aratbuttaj moʼmanaʼikaʼne. Opudnayo sigpiʼ kenda kahueʼ moʼi̱kaʼne. 


text:
<pb/>Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone opudomey. Opudomeyen adhueaʼpaneʼkudak Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj onʼbarakuyate. Eʼbueykudaken kubaraktaʼ huid jaksiʼpo konig okkahuehueʼdik huid jaksiʼpo boʼkikaʼne. 


text:
Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj opudomeyen adhueaʼpaneʼa̱ onʼbatiarakaʼuy. Opudomeyen adhueaʼpaneʼ huadakda o̱gkaʼuyate opudomeya̱kon moʼnopo̱e̱po, kubaraktaʼ okkahuehueʼdik huid jaksiʼpo boʼkikaʼ. 


text:
<pb/>Konige̱po, “Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeri ijmataʼmonaʼapoy kenpaʼti huanigpe̱i̱kaʼeri ijmataʼmonaʼapoy. Sueʼtada onʼbarakapo nogomeytaj onhuadiaypo diga̱ʼ onʼmagkaʼapo.” Diosa huakkaʼ oʼnopo̱e̱po kenda oʼmanaʼuyate. 


text:
Konige̱po opudomey aratbut oyda moʼnoenig, opudomeytaj Diosa diga̱ʼ mogkaʼapone. Opudomeyen adhueaʼpaneʼ Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj onʼbarakuyate. Diosa huadari eʼkaʼdeʼte huakkuruda Abeltaj oʼarakpo oʼbueyʼuyate. Nogok nogok nogtaj nogtaj onʼbarakpo, taʼpotaʼ Zacaríastaj oʼdarakuyate. Diosen ʼuru jak kurute ʼuhua eʼarakikaʼtaʼ Diostaj eʼnigbakpakikaʼ kutopa o̱ʼe̱. Kutopa Diosen jaknopoyaʼ Zacaríastaj oʼdarakuyate. Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj opudomeyen adhueaʼpaneʼ onʼbarakuynok opudomeynayo barakhueʼ e̱ʼu̱ypiʼ Diosa diga̱ʼ mogkaʼapone. 


text:
<pb/>Opudomey Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone. Aratbuttaj dakaʼ Diosbaʼ nopo̱e̱a̱hueʼdik moʼe̱ne. Konig Diosensiʼpo e̱e̱ʼ nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo. Opudomeykon Diosensiʼpo ehueʼ moʼe̱a̱pone kenpaʼti nogomey Diosensiʼpo ehueʼdik o̱ʼneapo oknopo̱e̱hueʼada boʼkaʼpo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa kenda eʼmanaʼdeʼte Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriomeya̱ fariseoerea Jesústaj diga̱ʼda onʼhuadiaypo nogpaʼ nogpaʼ kiriga̱yo̱ʼ oʼnonaʼuyate. 


text:
Jesúsa namaʼda kaeʼpopiʼ yaapetpiʼ onʼnopo̱e̱po onʼpe̱e̱nigʼa dakhueaʼ eaʼ eʼpe̱e̱taʼ onʼpaknigʼa. Jesúsa dakhueaʼ oaʼ eʼhuaaʼtaʼ onʼpakpo.<pb/>


text:
Jesúsa dakaʼ oʼmanmadikaʼonhuahuaʼpo huakkaʼnanada aratbut o̱gkupopakdepo huakkaʼada aratbut o̱ʼnepo batugon o̱gkaʼuyate. Huakkuruda huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼpo: —‍“Oroʼomey huadakda o̱ʼe̱y.” Fariseo huairia ayaʼtada eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ onʼpaknigʼa dakhueaʼda o̱ʼne. Konig pan eʼbiaʼo̱gʼ fariseo o̱ʼne. Huakkuruda pan eʼkaʼte eʼbiaʼo̱gʼ tiahuayhued moʼe̱po aʼti eʼbiadeʼte eʼbiaʼo̱gʼ o̱ʼe̱ moʼnopo̱e̱. Huakkuruda fariseo huairi huadakda o̱ʼne namaʼda moʼnopo̱e̱nigʼa nogok kenda o̱gkikaʼ boʼtiahuaydepo dakhueaʼda o̱ʼne nopo̱e̱ʼdik moʼe̱a̱pone. Konige̱po fariseomey huairitaj keyoj, ijjay. 


text:
Katepiʼ konig soatayoʼ sikki̱re̱gya̱ʼ boaʼikaʼnig, kenda boaʼikaʼnig nogok konig huameʼnoete ayaʼada onʼpe̱e̱a̱po. Konigti jakyaʼda nog aratbut ehueʼ e̱e̱ʼya̱ʼ kenpaʼti jakhuiʼkay ekhuikyaʼ utakaʼ boaʼikaʼnig kenda nogok huakkaʼ jak eretnopote jakkutagpite onʼbopo ʼuttaʼda oʼdaʼapo, ayaʼada kanʼpe̱e̱ʼpo oʼdaʼapo. ¿Beʼtaj okmeʼpukdik moʼe̱? 


text:
Huabokerek hua̱so̱ʼtaj arakdik o̱ʼne. Kenyoʼda aratbutso̱ʼtaj arakdik o̱ʼne. Noki̱re̱gtanayo arakhueʼdik o̱ʼne. Konige̱po aratbuttaj mididhueʼ yanikaʼ. Beʼtaʼtaj okmeʼpukdik moeʼ dakaʼ oʼnonaʼne. Diostayoʼda yanokmeʼpukikaʼ. Diosnayo arakdik o̱ʼe̱ kenpaʼti eʼbueydeʼte noki̱re̱gtaj paiʼda kanʼnopoʼe̱ʼpo taʼakyo enʼdik o̱ʼe̱. Kentaj yanokmeʼpuk, ijjay. Doʼhued huadiʼtaj ijjay. 


text:
<pb/>Bakoytaʼ aratbut suhuigda onʼpakikaʼ. Cinco bakoy aʼbakayaʼpo bottaʼ sigkupe bayokdik o̱ʼne. Diosnayo bakoytaj oʼpakpo nogtatipiʼ okkahuehueʼ o̱ʼe̱. 


text:
Opudomeytaj Diosa huakkaʼda oʼpakpo dakaʼ moʼmato̱i̱kaʼne. Opuden huakuhuijtapiʼ moʼdikikaʼne. Bakoytaj konig sueʼda oʼpak. Diosa sueʼda oʼpak. Opudomeytaj huakkaʼ oʼpaknok meʼpukhueʼ yanikaʼ. “Jesucristotaj huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Huaaʼeritaj Jesúsa oʼbatiaʼpak. 


text:
<pb/>“Jesucristotaj huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Ayaʼada aratbuttaj onʼmanaʼaponig do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne, “Kenomey kenda eʼmanadeʼte doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼne.” Diosen huataʼmoneritaj ijmanaʼapoy. 


text:
“Jesucristotaj oknopo̱e̱hueʼya i̱jje̱y.” Aratbuttaj onʼmanaʼpo “Doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri ehueʼ o̱ʼne.” Diosen huataʼmoneritaj ijmanaʼapoy ijjay. 


text:
<pb/>Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne, doʼtaj beʼapiʼ dakhueaʼ eʼhuaaʼnayo Diosa bakkahueaʼdik o̱ʼe̱. Diosen Noki̱re̱gtaj dakhueaʼ eʼhuaaʼnayo Diosa bakkahueahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
<pb/>Nogok judío hua̱i̱takeʼ jak huairitaj boʼtohuaʼapone. Dakhueaʼ bokaʼne monaʼpo judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo boʼtohuaʼapone. Kenpaʼti gobierno huairite boʼtohuaʼapone. “¿Kaʼtiaʼpiʼ huairitaj ijmanbatiaʼpakapo?” Yanʼnopo̱e̱po meʼpukehueʼ yaneʼ. 


text:
Huairitaj manbatiaʼpakdik e̱e̱ʼte Apag Diosen Noki̱re̱ga̱ moʼnopo̱e̱a̱ʼaponok ʼuruaʼda batiaʼpakdik moʼe̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Huakkaʼda katepiʼ eʼmato̱e̱ʼtaʼ eretpakhueʼ yaneʼ. Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kenda oroʼen huaojkudak oʼmato̱e̱ʼuyate kenda doʼtaj jonposakeaʼdik o̱ʼe̱nok, doʼtaj yabayoktiʼ. Doʼhued huamaʼbuytaj yanatiʼ, Huamanmadikaʼeri. —‍Huakkaʼ Jesústaj enʼtikupopakyaʼ nogtiada Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¡Keyoj! Huakkaʼnada eʼmato̱e̱ʼtaʼ eretpakhueʼ yanikaʼ. Durugnada a̱ʼe̱ya̱ʼpo huakkaʼda katepiʼ to̱e̱hueʼdik yanikaʼ. Sueʼda e̱ʼta̱e̱piʼ durugda e̱ʼdik moʼe̱ne. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa aʼmanmadikayaʼpo oʼmanbatiaʼpakpo, —‍Aʼnenda huabokerek o̱ʼu̱yate. Konig huairi o̱ʼe̱po huakkaʼda oʼmato̱e̱ʼuyate. Keʼnen taʼbatoneʼ huakkaʼda aypo oʼkerekdepo konig aroz huakkaʼda oʼtaboyogʼuyate. 


text:
“Menpaʼ ijkaʼapo. Doʼhued aroz doʼhued aypo hua̱to̱e̱ʼ jak suhuigda o̱ʼe̱. Aypo huakkaʼda o̱ʼe̱nok meyo̱ kuda̱hueʼdik o̱ʼe̱.” Kenpaʼ huairia oʼnopo̱e̱po. 


text:
Ken, “Oy konig ijkaʼapoy ijnopo̱e̱y. Doʼhued aypo hua̱to̱e̱ʼ jaksiʼpo ijjakyogapoy. Nogda huaboroaʼda aypo huamato̱e̱ʼ jak ijkaʼapoy ijjakkaʼdepo ayaʼda aypo arozere ke̱yo̱ ijkuda̱ʼapoy. Ayaʼda katepiʼ ijmato̱e̱nig ijbakuda̱ʼapoy. 


text:
Kenokaʼ ijbakuda̱ʼdepo doʼhued huamato̱e̱ʼ jakyo huakkaʼda ijto̱e̱ʼapoy. Huakkaʼda huabayok ijto̱e̱a̱poy. Baahueʼada bapeʼdik i̱jje̱a̱poy. Maiʼdik i̱jje̱a̱poy. Durugda i̱jje̱a̱poy.” Ken huabokerek namaʼda oʼnopo̱e̱nigʼa. 


text:
“Namaʼda iʼnopo̱e̱nigʼa. In sikyo iʼbueyapone. Ayaʼ aypopiʼ arozpiʼ nogda nogda huakkaʼda iʼmato̱e̱po huaboroʼ jakyo iʼbakuda̱ʼdepo noga̱ onʼmato̱e̱a̱po. Diosa ken huairitaj onaʼuyate.” 


text:
Ken konig o̱ʼe̱po aratbut keʼnen huataʼ huakkaʼda nogi̱ti nogi̱ti onʼmato̱e̱po, huakkaʼda eʼmato̱e̱a̱da Diostehuapaʼnayo paiʼda onʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanmadikaʼpo oʼmanaʼuyate. Diosa huaknopo̱e̱ʼeritaj dakaʼ oʼmato̱i̱kaʼ. 


text:
<pb/>Nogok huanigpe̱i̱kaʼeritaj, —‍Aypotaʼ mepuʼkehueʼ yanikaʼ. Kenpaʼti yudtataʼ mepuʼkehueʼ yanikaʼ. 


text:
Diosa teyda o̱ʼe̱po oroʼomeytaj moʼmanoeaʼi̱kaʼne. Oroʼomeytaj aypo yudtakon bayokdik moʼi̱kaʼapone. 


text:
Surujpi̱g konig o̱ʼe̱ yanʼnopo̱e̱po. Batukehueʼ o̱ʼnikaʼ. O̱gkupaeahueʼ o̱ʼnikaʼ. Aypo huamato̱e̱ʼ jak to̱e̱hueʼ o̱ʼnenigʼa Diosayoʼda surujpi̱gtaj aypo oʼbayokikaʼ. Diosa bakoytaj sueʼda oʼpak. Opudomeytanayo Diosa huakkaʼda boʼpakikaʼne. Ayaʼda katepiʼ bayokdik moʼi̱kaʼapone. Mepuʼkehueʼ yanikaʼ. 


text:
Aratbut nogi̱ti huabidda e̱e̱ʼtaʼ onʼpakpo, huakkaʼda eʼmepuʼkeada nogi̱ti huabidda ehueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>Huakhuen ʼurunada o̱ʼne. Baahueʼada o̱ʼnikaʼ kenpaʼti batiokhuihuihueʼ o̱ʼnikaʼ moʼnopo̱e̱t. Salomónkudak huairitoneʼ o̱ʼu̱yate. Huakkaʼda oʼmato̱e̱ʼuyate. ʼUruda yudtaj oʼmato̱e̱ʼpo oʼutikaʼuyate. Huakhuen ʼurunanada o̱ʼnikaʼ, Salomónnayo sueʼda ʼuruda oʼutikaʼuyate. 


text:
Diosa huakunopia okhuenpakaʼ. ʼUruaʼda oʼkaʼ. I̱da okhuenkot. I̱da oʼtaset. Diosa huakunopia okhuenpakikaʼ kenpaʼti opudomeytaj huakkaʼda oʼpakpo boʼtihuapokikaʼapone yudtaj moʼmato̱i̱kaʼapone. Sueʼda moknopo̱e̱po nogi̱ti Diostaj dakaʼ yanoknopo̱e̱ʼ. 


text:
Katetapiʼ mepuʼkehueʼ yanikaʼ. ¿Kate oʼbapeʼapo? Nopo̱e̱hueʼ yanikaʼ. ¿Kateʼ oʼmamayʼa̱? Nopo̱e̱hueʼ yanikaʼ. 


text:
Oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria yudtataʼ kenpaʼti aypotaʼ kenpaʼda onʼeretpakikaʼ. Opudnayo aypopiʼ yudtapiʼ to̱e̱hueʼ moʼe̱nig Apag Diosa kenda oʼnopo̱i̱kaʼ. 


text:
Kenpaʼda Dios Huairitaj yanʼpakikaʼpo yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Ken konig Dios Huairitaj eʼpaknayo Diosa boʼyokikaʼapone. Katepiʼ boʼpak yudtapiʼ aypopiʼ Apag Diosa boʼyokikaʼapone. —‍Jesúsa keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Kenda Dios Huairitaj moʼnigpeeonhuahuaʼpo boʼkikaʼnok Diosa kurudya̱ʼ okkahuehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kurudya̱ʼ Diosere huakkaʼda moʼmato̱e̱a̱pone. 


text:
<pb/>—‍Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri moʼe̱po sueʼda moʼe̱ne. Meʼpukhueʼ yaneʼ. Opudomeyen Apag Dios oʼpaknok kenokaʼ ayaʼada Diostaj onʼnigpe̱e̱depo opudomeykon Apag Diosere huairida moʼe̱a̱pone. 


text:
Kenda moʼmato̱e̱nig yanʼbahuayaʼ. Yanʼbahuayaʼdepo paiʼda aratbuttaj ken huakupe yanʼbayoketiʼ. Kenda eʼkaʼte Diosa kurudya̱ʼ boʼtiahuayapone. Okkahuehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kenda boʼkaʼpo kurudyo̱ Diosere huakkaʼda moʼto̱e̱a̱pone. Kenda matoneʼpakhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Okkayhueʼdik moʼe̱a̱pone. Huabereeria berehueʼdik o̱ʼneapo. Kenpaʼti kenda kurudya̱ʼ moʼto̱e̱a̱ponig sukkaʼpoapiʼ bapehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Huakkaʼtada katetapiʼ eʼpaknayo Diostaj sueʼda boʼpakapo. Diostaj moʼnigpe̱e̱po paiʼda aratbuttaj eʼbayokikaʼnayo Diostaj huakkaʼda boʼpakapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Jesús Huairitaj e̱kpo̱e̱ʼ yanʼnige̱ʼikaʼ. 


text:
—‍Onteʼti indariyo ijtiakapoy. Do huairitaj e̱kpo̱e̱ʼ mennige̱ʼikatiʼ. Konig enʼto̱e̱pak fiestayaʼ huairi e̱kye̱ʼtaj keʼnen huanabaʼa e̱kpo̱e̱ʼ onʼnige̱ʼi̱kaʼ. Ken e̱kye̱ʼte huairitaj i̱da nigokhuikeʼdik o̱ʼneapo. Konigti doʼtaj e̱kpo̱e̱ʼ mennige̱ʼi̱katiʼ. 


text:
Konig huairi oʼtiakpo keʼnen huanabaʼa e̱kpo̱e̱ʼ enʼnige̱ʼte oʼbahuahuayatonok durugda o̱ʼneapo. Ken huairi nog yudtaj oʼtiokotdepo yanʼbahuad huanabaʼtaj oʼmanaʼdepo aypo oʼbayokeapo. Huanabaʼtaj oʼbayokeaponok durugda o̱ʼneapo. 


text:
Huairi nopotesikyo oʼtiakapopiʼ sikyoeddapiʼ oʼtiakapopiʼ. Huanabaʼa e̱kpo̱e̱ʼ onʼnige̱ʼpo huairi eʼtiakte durugda o̱ʼneapo. Huanabaʼ durugda o̱ʼneapo. 


text:
Kenpaʼti nogdakon yanʼnopo̱e̱ʼ. Konig huabereeri aʼbereyaʼpo ken horate oʼtiakapo jak hua̱ta̱e̱ʼeria eʼnopo̱e̱ʼnayo tayhueʼ o̱ʼe̱nok huabereeria jakyo kudhueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kenpaʼti berehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Do kurudya̱ʼ ijtiakaponok e̱kpo̱e̱ʼ mennige̱ʼikatiʼ. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne kenokaʼ huameʼnoe sikyopiʼ oʼtiakapo nopo̱e̱hueʼda eneʼte kenokaʼ ijtiakapoy. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Huairien huanabaʼ huamato̱e̱ʼeri dakaʼ huakikaʼeri konig o̱ʼne. Huairien huanabaʼ huamato̱e̱ʼeri dakaʼ kikahueʼ hua̱e̱ʼeri konig o̱ʼne. 


text:
<pb/>—‍¿Oroʼomeytayoʼda menpaʼ kenda onmadikaʼ, Huairi? ¿Menpaʼ nogomeytakon iʼmanmadikaʼ? —‍Pedroa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huanabaʼ huamato̱e̱ʼeri dakaʼ huakikaʼeri kenpaʼti huanabaʼ huamato̱e̱ʼeri ʼuruaʼda huaknopo̱e̱ʼeri konig o̱ʼne ijmanmadikay. Ken huairien jak huanabaʼ huamato̱e̱ʼeritaj “Doʼhued huanabaʼtaj aypo yamabayokikatiʼ. Nogbayo ijhuaʼapoy. Aʼti ijtiakapoy.” Onanpo. 


text:
Huairi oʼtiakdepo konig huiria onanmeʼnig huanabaʼ huamato̱e̱ʼeria dakaʼ aypo eʼbayokikaʼnayo durugda o̱ʼe̱a̱po. 


text:
“Doʼhued huairi ijhueʼda ya̱ʼe̱po yatiakapet.” Huanabaʼa eʼnopo̱e̱ʼnayo nog huanabaʼtaj huabokerekere ettoneʼeretaj huaboaʼda oʼmabitbitpo kenpaʼti huaboaʼda huakkaʼ oʼbapudhuaʼpo huakkaʼ oʼmaiʼonhuaʼpo kenpaʼti konig sineʼ oʼsiborudhuaʼpo 


text:
Kenda huanabaʼ huamato̱e̱ʼeria eʼkaʼte kenokaʼ ken huanabaʼ e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ e̱e̱ʼte kenpaʼti kenmeʼnoete oʼtiakapo nopo̱e̱hueʼda e̱e̱ʼte huairi oʼtiakapo. Ken huanabaʼ huamato̱e̱ʼeritaj castiga diga̱ʼda o̱gkaʼapo kenpaʼti oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeriere kenpaʼda oʼmaenapo. 


text:
<pb/>Huanabaʼ keʼnen huairi oʼpaknig enʼnopo̱e̱a̱da kahueʼ o̱ʼnepo dakhueʼen o̱gkaʼ kenpaʼti huairi eʼtiakapote e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ o̱ʼnenok kenomeyen huairia huakkaʼda castiga oʼmagkaʼapo. Konigti aratbut kenda ijmanikaʼnig eʼnopo̱e̱a̱da nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo kenpaʼti do eʼtiakapote e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ meneʼapetnigtaj Diosa castiga diga̱ʼda yaʼmagkaʼapet. 


text:
Nog huanabaʼa kenda huairi oʼpaknig nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo kenda huairi pakhueʼtada o̱gkaʼnok huairia sueʼda castiga oʼmagkaʼapo. Dakhueaʼ o̱gkaʼnok sueʼda castiga oʼmagkaʼapo. Konigti aratbut kenda ijpaki nopo̱e̱hueʼada kenda pakhueʼ i̱jje̱ynig e̱gkaʼnayo Diosa sueʼda castiga oʼmagkaʼapo. Diosapiʼ huairiapiʼ aratbuttaj huakkaʼ katepiʼ eʼbayoknayo dakaʼ nigpe̱i̱kaʼdik kaʼneʼ Diosa ʼuruaʼda eʼnopo̱e̱a̱ʼnayo dakaʼ nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼneapo. Diosa huakkaʼ eʼtihuapoknayo nogomeytakon huakkaʼda tihuapokdik o̱ʼneapo. —‍Ken konig Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Jesústaj sueʼada oʼnoknopo̱e̱a̱po nogomeya̱ sueʼada oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼneapopo huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼbahuadiayapo. 


text:
<pb/>—‍In huadariyo aratbut abakpoespakayaʼpo ijtiakuy. Aratbut onʼpoespakpo konig taʼak eʼbakpak o̱ʼe̱. Ken taʼak aʼbakpakayaʼpo ijtiakuy. Ken oyda eʼbakpakte ijjeretpaki. 


text:
Konig bautiza e̱gkaʼte o̱ʼe̱ konigti paiʼda nopo̱e̱ʼdik i̱jje̱a̱poy. Paiʼda ijnopoʼe̱a̱popo ijmeʼpukey. 


text:
Aratbut nog aratbuttaj aʼmanoeyyayaʼpo oʼtiakuy opudomey namaʼda moʼnopo̱e̱ne. Aratbut nog aratbuttaj aʼmanoeyyayaʼpo Diosyaʼ tiakhueʼ i̱jje̱ʼuy. Aratbut nog aratbuttaj aʼpoespakayaʼpo Diosyaʼ ijtiakuy. 


text:
Huaboaʼda nogjakyotida huabet nog huabettaj dakhueaʼ onʼbahuaʼpakapo. Cinco o̱ʼnepo tresa dostaj dakhueaʼ onʼbahuaʼpakapo kenpaʼti dosa trestaj huadak huaʼa onʼbatiaʼpakapo. 


text:
Sueʼda doʼtaj onʼpakapo nogomeya̱nayo doʼtaj pakhueʼ o̱ʼnepo konige̱po oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria dakhueaʼ onʼbahuaʼpakapo. Huaoapiʼ doʼtaj oknopo̱e̱hueʼda meʼe̱po huasiʼpotaj huaknopo̱e̱ʼeritaj yaʼhuadiayapet. Muneʼyo̱ huaknopo̱e̱ʼeritaj hua̱ye̱a̱ huadiaydik ya̱ʼe̱a̱pet. Huakabua huasuʼtaj huadiaydik ya̱ʼe̱a̱pet. —‍Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Kurudtaj onʼtiahuaypo huameʼnoe huadak o̱ʼe̱a̱popiʼ dakhueʼmeʼnoe o̱ʼe̱a̱popiʼ aratbuta onʼnopo̱e̱ʼi̱kaʼ. 


text:
<pb/>—‍Opudomey indariyo moʼe̱po kurudyo̱ e̱ʼsi̱hui̱ʼ sika eʼbiaʼte niokpo yakudyon boʼtiahuaypo “Ohuiʼapo,” boaʼikaʼnig aʼti oʼhuiʼapo. 


text:
Kenpaʼti indariyo moʼe̱po toyed eʼbapoknayo “juknanada o̱ʼe̱a̱po,” boaʼikaʼnig i̱da juknanada o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Opudomey namaʼda huanopo̱e̱ʼeri moʼe̱ne. Kurud boʼtiahuaypo oʼhuiʼapo kenpaʼti juknanada oʼtaʼteapo eʼnopo̱i̱kaʼada i̱nok doʼtanayo Diosen Cristo o̱ʼe̱ oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnene. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo. Nog aratbuta gobierno huairitaj eʼtohuaʼnayo i̱da yanʼnoeya̱ʼ. 


text:
“O̱ʼna dakhueaʼ ikaʼne,” noga̱ enaʼnayo gobierno huairitaj boʼtohuaʼdepo eʼtohuaʼte kentaj yanoeya̱ʼ. Eʼmadehueʼnayo huakupepiʼ yayoktiʼ. Noeyahueʼpiʼ yokhueʼpiʼ e̱e̱ʼnayo gobierno huairitaj boʼtohuaʼapone. Ken gobierno huairi sorotatataj boʼyokapone. Sorotataa huabakuda̱ʼ jakyo boʼkuda̱ʼapone. 


text:
Ke̱yo̱da ijhueʼda o̱ro̱khueʼdik i̱ʼe̱a̱pone. Ayaʼda dehueʼte iʼyokdeʼpo o̱ro̱kdik i̱ʼe̱a̱pone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
Kenokaʼ sueʼada Jesústaj oʼnonbatiaʼpakpo. Sueʼda huabokerek Galilea huadaribayo hua̱e̱ʼeri Diostaj oveja ʼuhua onʼnigbatiarakaʼdepo Pilato gobierno huairien soratataa Galileayo hua̱e̱ʼeri huabokerektaj onʼbatiarakaʼpo ʼuhua mimi huabokereken mimiere jontayoʼ oʼmimihuaʼuyate. Jesústaj oʼnonbatiaʼpakʼuyate. 


text:
—‍Kenomey huabokerek Galileayo hua̱e̱ʼeria dakhueaʼda o̱gkikaʼpo onʼmabueyʼuy. Nogomeynayo sueʼda dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼnepo mabueyhueʼ o̱ʼne. Kenpaʼ nopo̱e̱hueʼ yaneʼ, ijjay. Opudomey ayaʼda nopoʼkoreahueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti moʼmabueyapone. 


text:
Kenpaʼti Jerusalén huakkaʼ jakyo huabid jaktoneʼ o̱ʼhue̱kpo oʼmanbetuyate. Dieciocho huabokerektaj oʼmanbetuyate. Kenomey huabokereka onʼmabueyʼuyate dakhueaʼda huakaʼeri o̱ʼnepo konige̱po onʼmabueyʼuyate. Nogomey Jerusalén hua̱e̱ʼeri sueʼda dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼnepo bueyhueʼ o̱ʼneʼuyate. Kenpaʼ nopo̱e̱hueʼ yaneʼ, ijjay. Opudomey nopoʼkoreahueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti ayaʼda moʼmabueyapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Higuera hue̱ymey dapakhueʼda o̱ʼe̱. Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa ken konig o̱ʼe̱ oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo, —‍Nogtida huabokereka taʼba oʼto̱e̱po menpaʼti higuera huada yanhuadmet oʼnopo̱e̱po taʼbayo oʼhuaʼpo huadataj oʼtiahuaynigʼa onhuadhueʼ o̱ʼe̱nok 


text:
taʼba huato̱e̱ʼeritaj, “E̱ya̱ʼ bapaʼ huabayok in taʼbayo ijtiakdemeʼnigʼa higuera hue̱ymey huada onhuadhueʼ o̱ʼe̱meʼ. Yataʼteg. In sorok huadak o̱ʼe̱nigʼa namaʼda oʼkerek.” Taʼba huato̱e̱ʼeritaj onaʼuyate. 


text:
“In huabayoknayo taʼteghueʼ i̱jje̱a̱poy, hue̱ymeytaʼpo ijtoruapoy kenpaʼti ʼuhua ovejadohuaʼa ijtaʼpotibukapoy. 


text:
Nog manhuaʼataʼ yaʼdapakapetpiʼ. Dapakhueʼ e̱e̱ʼnayo ijtaʼtegapoy.” Taʼba huato̱e̱ʼeria onaʼuyate. —‍Ken konig Israel oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri o̱ʼne Jesúsa oʼbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. Kenmeʼnoe okmapi̱e̱ʼahuaddikte ettoneʼ dakhueʼ e̱ʼi̱kaʼte Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete judío aratbut baahueʼdik e̱ʼnikaʼte judióen hua̱i̱takeʼ jakyaʼ Jesúsa oʼmanmadikaʼpo. 


text:
Ke̱yo̱ hua̱i̱takeʼ jakyo ettoneʼ o̱ʼe̱po dakhueʼda o̱ʼeonhuahuikaʼuyate. Dieciocho huabayok dakhueʼda o̱ʼeonhuahuikaʼuyate. Dakhueaʼ totoʼa ken ettoneʼtaj o̱gkaʼnok sodoaʼ oʼboikaʼpo butukaʼ bohueʼdik o̱ʼi̱kaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesúsa oʼtibataʼtenok i̱da ken ettoneʼ butukaʼda oʼbodpo huaboaʼda “Dios ʼurunanada o̱ʼe̱,” kenpaʼti “dakiti Dios” oaʼuyate. 


text:
Hua̱i̱takeʼ jak huairianayo oʼhuadiayʼuyate. Judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete Jesúsa oʼyareaʼdenok oʼhuadiaypo, —‍Seis huameʼnoe baaʼdik moʼe̱ne. Ken seis huameʼnoe eʼyareaʼtaʼ eʼpaknayo yanʼtiaktiʼ. Judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete beʼyareʼpo tiakhueʼ yanikaʼ. —‍Hua̱i̱takeʼ jak huairia oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri moʼe̱ne. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete opudomey ayaʼda opudomeyen vacatapiʼ burrotapiʼ hue̱ʼe̱y kanʼmaye̱ʼpo boʼtikujpo hue̱ʼe̱yte boʼtohuaʼikaʼne. 


text:
In ettoneʼ Abrahamen adhueaʼ huayayo e̱e̱ʼtada totoʼ huairia dakhueaʼ o̱gkadhuahuikaʼnok ettoneʼ dakhueʼda o̱ʼeonhuahuaikaʼpo dieciocho huabayok dakhueʼda o̱ʼeonhuahuikaʼuyate. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete eʼyareaʼ huadak o̱ʼe̱. Dapiʼ huadakda o̱ʼe̱ yanʼnopo̱e̱ʼ. —‍Jesús Huairia judióen hua̱i̱takeʼ jak huairitaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa kenda enadeʼte kenomey Jesústaj onʼhuadiayikaʼnigʼa onʼmabiraʼuyate. Nogomeynayo ayaʼada Jesústaj durugda o̱ʼnepo, kenda ʼuruaʼda Jesúsa oʼkikaʼ onʼtiahuaydepo kentaj durugda o̱ʼnuyate. Mostazakidtaj ken konig o̱ʼe̱ oʼmanʼbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huadak huaʼa konig Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱ponigtaj onʼnigpe̱e̱a̱ponigtaj ken konig o̱ʼe̱a̱po ijmanbatiaʼpakpo ijmanmadikaʼapoy. 


text:
Konig huabokereka suigkidda mostaza huakid oʼtuk. Kenkida oʼkerekdepo nogok huaboroʼda o̱ʼe̱depo huaʼopite huakkaʼ bakoya oʼpakkaʼ. Konigti huakkuru Dios Huairien huaknopo̱e̱ʼeri sueʼda o̱ʼne. Nogok huakkaʼada Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱po onʼnigpeonhuahuikaʼpo huakkaʼnada huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼneapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Pan eʼbiaʼo̱gʼa ken konig oʼkaʼ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
Konig sigda pan eʼbiaʼo̱gʼa ettoneʼa̱ huakkaʼ harinao̱gyo̱ oʼtokbuk. Harinao̱gyo̱ eʼbiaʼo̱gʼ oʼtokbukdepo dakaʼ o̱gkuayaga̱ʼ. Huabada oʼkudapo. Ayaʼda oʼbiaʼapo. Eʼbiaʼo̱gʼa oʼbiaʼpo konig Dios Huairien huadak huaʼa onʼmanmadikaʼnok huakkaʼada nogya̱ʼ nogya̱ʼ huabada oʼnoknopo̱e̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosyo huahuaʼ konig suigda akbogpe huakud o̱ʼe̱. 


text:
<pb/>Jerusalényon Jesúsa oʼhuaʼudhuaʼpo nog huakkaʼ jakyo nog huakkaʼ jakyo oʼpokandepo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosyo huahuaʼ konig suigda akbogpe huakud o̱ʼe̱nok huakkaʼ yanʼpakpo yanʼkud. Huakkaʼada e̱gkudtaʼ onʼpakpo onhuahuaʼnigʼa kudhueʼdik o̱ʼneapo Diosenbayo aʼkudyaʼpo konig o̱ʼe̱ ijmanbatiaʼpakapoy. 


text:
Jak huato̱e̱ʼeri huairi nogok eʼmabodeʼte akbogpe jokhuikdepo opudomey dakhueaʼ huakkaʼeri jak kurute moʼe̱po “Moʼnigokhuikeʼ, Huairi.” Monaʼaponigʼa. “Opudomey meyo̱ hua̱e̱ʼeri moʼe̱t. O̱ki̱e̱hueʼya o̱ʼnene.” Huairia oʼmanaʼapo. 


text:
“Onere oʼbapeʼikay kenpaʼti onere oʼmayʼikay kenpaʼti oroʼomeyen jak kurutaʼ onmadikaʼonhuahuaʼuyne.” Opudomeya̱ huaboaʼda monaʼapone. 


text:
“Opudomey meyo̱ hua̱e̱ʼeri moʼe̱t oʼnonaʼdene. Doʼtaj meʼnokhuaʼ. Dakhueaʼ huakaʼeri moʼe̱ne.” Huairia monaʼapone. Kenda konigti Diosa monaʼapone. 


text:
Ke̱yon dakhueaʼ huakaʼeria bokbahuaʼdepo paiʼda moʼmanopoʼe̱a̱pet. Kenpaʼda Diosyo huahueʼdik moʼe̱a̱popo. Abraham Isaacere Jacobere Diosen huamanbatiaʼpakeriere Dios Huairiere adyo̱da e̱e̱ʼneʼte moʼbatiahuaydepo. Diga̱ʼda moʼbahuikonhuahuikaʼapo. Paiʼda moʼnopoʼe̱po boʼidokbokeʼapo. 


text:
Kenpaʼti aratbut Dios Huairitaj onʼbatiakapo. Niokpo eʼo̱ro̱kyen onʼtiakapo. Niokpo eʼhuakudyen onʼtiakapo. Toyaʼ kenpaʼti kutayaʼ onʼtiakapo. Nogya̱ʼ nogya̱ʼ Dios huairitaj onʼhuatiakapo. Dios Huairiere konig keʼnensiʼpo onʼbapeʼikaʼapo. 


text:
Huakkaʼada oy konig Diosen aratbut ehueʼda o̱ʼne. Judío aratbut ehueʼda o̱ʼne. Nogok Diosa oʼmatinepahuinok Diosere o̱ʼneapo. Nogomey judío aratbutpiʼ oy Diosen aratbut o̱ʼe̱y onʼnopo̱e̱nigʼa nogok Dostaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼneaponok Diosa matinepahuihueʼ oʼmaeapo. Diosere ehueʼda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Jerusalén hua̱e̱ʼeritaj Jesúsa oʼmatinepahuiʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ sueʼda fariseo aratbut oʼnokye̱po, —‍I̱ya̱ʼ yabakhuaʼ. Herodes gobierno huairia ontaj eʼaraktaʼ oʼpak. —‍Fariseoa Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Yanhuatiʼ. “E̱ya̱ʼ, oy emeʼtekon sueʼda huameʼnoe totoʼtaj ijmaenapoy kenpaʼti ijbayareaʼapoy dakhueʼtaj ijbayareaʼapoy. Emeʼte kentaʼ ayaʼda ijkuhuitapoy, oaʼ,” Herodestaj ya̱ʼnonaʼ. Herodes namaʼda huaaʼeri konig engaña huaaʼeri o̱ʼe̱. Fariseomeytaj oʼmanaʼpo. 


text:
Ken oy emeʼte admeʼtaʼ nog admeʼtaʼ nog admeʼtaʼ Jerusalényo̱ huaʼdik i̱jje̱y. Jerusalénya̱yo̱ʼ Diosen huamanbatiaʼpakeri bueydik o̱ʼnikaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Jerusalényo̱ hua̱e̱ʼeritaj oʼnonaʼne. Diosen huamanbatiaʼpakeritaj moʼmabatiarakikaʼuyate. Kenpaʼti Diosa oʼmataʼmonaʼuyatenigtaj, kenomeytaj huida̱ moʼbapaʼeaʼpo moʼmabatiarakikaʼuyate. Konig huatahuaj hua̱ye̱a̱ huasiʼpotaj okajpea oʼbatiokaʼikaʼ konigti opudomeytaj aʼbatiokayaʼpo eʼkupopakataʼ ijpakuynigʼa, nogok nogok aʼbatiokayaʼpo eʼkupopakataʼ ijpakuynigʼa opudomeynayo pakhueʼda moʼe̱ʼuyne. 


text:
Opudomeyen jakyaʼ Diosa oʼbakhuaʼde. Opudomeytaj tiokahueʼ moʼe̱a̱pone. Tihuapokhueʼ moʼe̱a̱pone. Kenpaʼti nopoʼyareahueʼ moʼe̱a̱pone yanʼnopo̱e̱ʼ. Nogok doʼtaj tiahuayhueʼ o̱ʼneonhuahuikaʼapone. “Dios Huairia in huabokerektaj oʼtaʼmonaʼuyate. Huadakda o̱ʼe̱.” Nogoknanada monaʼdeapone kenda onteʼti doʼtaj boʼtiahuayapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete aʼbapeyaʼpo Jesús oʼhuaʼuyate. Fariseo huairien jakyo oʼhuaʼpo, nog fariseo huairi o̱ʼnepo menpaʼ Jesús okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete yaʼyareapetpiʼ onʼnopo̱e̱po Jesústaj dakaʼ onʼtiahuayʼuyate. 


text:
Jesús huakkuruyon huabokerektaj okpo̱e̱po dakhueʼda o̱ʼe̱po huabopij huaʼopiere diga̱ʼda oʼiyokuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete menpaʼ yareaʼdik ya̱ʼe̱? ¿Menpaʼ yareahueʼdikpiʼ ya̱ʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼpo, Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeritaj kenpaʼti fariseotaj oʼmanaʼnok. 


text:
Onteʼti fariseomeytaj, —‍Opudomey o̱ʼnen burropiʼ vacapiʼ hue̱ʼe̱y huabid sorokkogyo̱ okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete e̱e̱ʼpiʼ eʼtakotnayo dapitaʼ i̱da sorokkogyo̱ boʼtotokatuʼikaʼ. Opudomey kenda dakaʼ moʼnopo̱e̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
Kenda Jesúsa eadeʼte buttida o̱ʼe̱ onʼnopo̱e̱po nogda aʼtokhueʼ o̱ʼnepo sohuataʼda oʼnoke̱ʼuyate. Eʼto̱e̱pak fiesta menata huahuad yaʼhuad Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken fiestayo onʼbatiakpo kutopate onʼbahuadpo kente huairi onʼhuadikaʼ ken huahuadtaj onʼukpo onʼhuaduyate. Jesúsa kenda oʼtiahuaydepo oʼmanmadikaʼpo: 


text:
<pb/>—‍Eʼto̱e̱pak fiestate yatiaktiʼ enadeʼte onʼhuaʼdepo huairi o̱ʼe̱ aratbuta meʼnoknopo̱e̱ʼpo kente huaboroʼ huairi onʼhuadikaʼ kente huadhueʼ yanikaʼ. Huairien huahuadte eʼhuadnayo nogda huakhuairi oʼtiakatoapopiʼ. 


text:
Fiesta huakaʼeria ontaj behuatiakaponepiʼ. “Yakboʼ in huabokerek kente oʼhuadapo,” menaʼapetpiʼ. Ken nogyon kente huanabaʼ onʼhuadikaʼnig kente huaddik i̱ʼe̱a̱po. Iʼbiraʼepo nogtekon iʼhuadapone. 


text:
Eʼto̱e̱pak fiestayo yanhuaʼpo kente huiri ehueʼa onʼhuadikaʼ kente yanhuadatotiʼ. Kente eʼhuadte fiesta huakaʼeria oʼtiakdepo, “Nogyon kente huairi onʼhuadikaʼnig kente yahuad, huadiʼ.” Ontaj onaʼdik moʼe̱a̱pet. Kenokaʼ huadakda i̱ʼe̱po konig huairi i̱ʼe̱ ayaʼada kutopate onʼhuadpo onʼnopo̱e̱a̱po. 


text:
“Huairi i̱jje̱y,” aratbut huataʼda namaʼda eʼtinopo̱e̱ʼnayo “Huairi ehueʼ i̱ʼe̱,” Diosa oʼbatiaʼpakapo. “Huairi ehueʼ i̱jje̱y.” Aratbuta huataʼda eʼtinopo̱e̱ʼnayo “huairi i̱ʼe̱.” Diosa oʼbatiaʼpakapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>“Eʼto̱e̱pak fiestate yatiaktiʼ Jesús.” Fariseoa onameʼnigtaj kentaj Jesúsa onaʼpo, —‍Nogok onteʼti fiesta iʼkaʼpo huakkaʼ aypo iʼmanhuada̱ʼpo, huadiʼtaj, huamaʼbuytaj, huaojtaj, hua̱ye̱taj, huairitaj “Yanʼtiaktiʼ, aypo doere monʼbapeʼ.” Kenomeytaj manahueʼ ya̱i̱kaʼ. Kenomeytaj eʼtobapeʼnayo onteʼti kenomeyere iʼbapeʼapetpiʼ kenpaʼti dehuehueʼ moʼe̱a̱pone. 


text:
Fiesta ekaʼnayo huakkaʼ aypo eʼmanhuada̱ʼnayo “Yanʼtiaktiʼ doere aypo monʼbapeʼ.” Paiʼda hua̱e̱ʼeritaj, dakhueʼso̱ʼtaj, huakkettaj, ekpobigtaj yamanaʼikaʼ. 


text:
Kenda eʼmanaʼikaʼnayo durugda i̱ʼe̱a̱ponok kenomeya̱ kenpaʼti ontaj tobapehueʼdik moʼe̱a̱pone Diostaj dakaʼ huanigpe̱i̱kaʼeri kurudyo̱ Diosyo enʼhuadeʼte Diosa huadakda moʼnigkaʼapone. —‍Jesúsa onaʼuyate. “Doere monʼbapeʼ yanʼtiak.” Dios Huairia huakkaʼtada oʼmanaʼuy. Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogtida huabokereka kutopate oʼtohuadpo Jesústaj kenda oʼpe̱e̱depo Jesústaj —‍In huadariyo Dios Huairiere Diosen aratbutere durugteda onʼbapeʼapo. —‍Kenbokereka Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo, —‍Huairia aʼti huakkaʼtada aypo kanʼmanigmanhuadje̱ʼpo oʼmanaʼapo. Huanabaʼtaj oʼmataʼmonaʼpo, “Huairia beʼtobapeʼpo aʼti aypote yanʼtiaktiʼ.” Yanʼmanaʼ. Huakkaʼtada yanʼmanatiʼ. 


text:
Ken aypo eʼmahue̱ydeʼte, onteʼti huanabaʼtaj oʼmataʼmonaʼpo, kenomeytaj ʼikken moʼmanameʼte “Oyda yanʼtiak. Aypo oʼmahue̱yde yanʼtiak.” Yanʼmanatiʼ. 


text:
Kenda eʼpe̱e̱deada “Aypote huahueʼdik i̱jje̱y.” Ayaʼada huaboaʼda konigti onʼmanaʼpo, “Taʼba huakupete ekkaiʼmeʼtenok tiahuayatudik i̱jje̱y. Konige̱po aypote huahueʼdik i̱jje̱y. Huairia doʼtaj huadiayhueʼ ke̱ʼe̱ʼ.” Huakkuruda huanabaʼtaj onaʼuyate. 


text:
Noga̱ “Diez toros konig ʼuhua vaca konig tronco huatotokeri huakupete ijbaeʼdey. Menpaʼti huadakda totokdik ya̱ʼe̱taʼpo tiahuaydik i̱jje̱y. Aypote huahueʼdik i̱jje̱y. Huairia doʼtaj huadiayhueʼ ke̱ʼe̱ʼ.” Noga̱ huanabaʼtaj onaʼuyate. 


text:
Huanabaʼ huairitaj onʼkumejdepo kenda aratbuta onʼmanaʼdenig huairitaj oʼnonaʼtoʼuyate. Kenokaʼ huairi oʼdiayonpo, “Huakkaʼ jak kurute yanhuatiʼ. Ayaʼ jak kurute yanhuaʼetiʼ. I̱yo̱ paiʼda hua̱e̱ʼeritaj yanʼbatotiaktiʼ. Dakhueʼ hua̱so̱ʼ hua̱e̱ʼeritaj yanʼbatotiaktiʼ. Huakkettaj yanʼbatotiaktiʼ. Kenpaʼti huakpobigtaj yanʼbatotiaktiʼ.” Huairia huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Nogok huanabaʼ onteʼti onʼtiakdepo, “Konig o̱ʼna onameʼnig konigti oʼkay, huairi, huakked huahuad o̱ʼe̱nok nogda tiakdik o̱ʼne.” Huanabaʼa oʼnonaʼnok 


text:
“Nogyon nogyon dagtepiʼ hua̱hue̱tepiʼ meyo̱piʼ aratbut e̱ʼneʼte, huairien aypote yanʼtiaktiʼ i̱ghuaʼda yanʼmanatiʼ. Huakkaʼda doʼhued jakyo e̱ʼta̱e̱taʼ ijpaki. 


text:
Konige̱po ayaʼda huakkurueritaj yanʼtiak, doere yanʼbapeʼ ijmanaʼnigʼa ayaʼada doʼere huakkaʼ aypo bapehueʼ o̱ʼneapo.” Huairia huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate. —‍Ken konig Dios Huairia oʼkaʼapo Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. Cristotaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ eʼpaknayo huakkuruda monig kaʼdik i̱jje̱y nopo̱e̱ʼdik ya̱ʼne. 


text:
<pb/>—‍Beʼapiʼ doʼtaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ eʼpaknayo doʼtaj huakkaʼda diʼ e̱ʼdik meʼnikaʼ. Huaojtapiʼ hua̱ye̱tapiʼ hua̱to̱e̱ʼtapiʼ huasiʼpotapiʼ huamaʼbuytapiʼ huidpotapiʼ huataʼdapiʼ sueʼda diʼ yanikaʼ. Doʼtanayo huakkaʼda diʼ e̱ʼdik yanikaʼ. Beapiʼ doʼtaj huakkaʼda diʼ ehueʼ e̱e̱ʼnayo doʼtaj nigpe̱i̱kahueʼdik moʼe̱a̱pone. Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Konig hue̱ypa cruzte paiʼda onʼnopoʼe̱po konigti doʼtaj aʼnigpe̱i̱kayaʼpo paiʼda eʼnopoʼe̱taʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼdik moʼe̱a̱pone. Kenpaʼde hua̱ʼenda eʼpaknayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Menpuru doʼhuedda katepiʼ ijeretpakikaʼnig Jesústaj aʼnigpe̱i̱kayaʼpo onteʼti doʼhuedda eretpakhueʼ i̱jje̱a̱po, kenpaʼ huakkuruda dakaʼ yanʼnopo̱e̱po. Kenpaʼda hua̱ʼenda eʼpaknayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼdik moʼe̱a̱pone. Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri e̱e̱ʼtaʼ eʼpaknayo huakkuruda monig kaʼdik i̱jje̱ dakaʼ yanʼnopo̱e̱po. Paiʼda ijnopoʼe̱a̱petpiʼ, nogpiʼ ayaʼ ijmato̱e̱nig paiʼda hua̱e̱ʼeritaj bayokdik i̱jje̱a̱petpiʼ, kenpaʼ huakkuruda dakaʼ yanʼnopo̱e̱po. Konig huabokerekpiʼ huaboroʼ jak eʼkaʼtaʼ oʼpakpo huakkuruda menigte e̱ʼdik ya̱ʼe̱t dakaʼ oʼnopo̱e̱po. Sueʼda eʼto̱e̱ʼnayo jak huaboaʼda kahueʼ o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Dakaʼ nopo̱e̱hueda̱da ekaʼnayo jak ʼiddu oʼkaʼdenigʼa siro jaktaj huakupebayoʼ o̱ʼe̱po dakeahueʼdik o̱ʼe̱nok ayaʼada kentaj onʼtierikapo. 


text:
“Ken huabokereka huaboroʼ jak eʼkaʼtaʼ oʼpaknigʼa jak dakeahued huakupe oʼdakeaʼpo jaknayo dakeahueʼdik o̱ʼe̱a̱po.” Huayahuaya kenda onʼmanaʼpo onʼtierikapo. 


text:
Konigti gobierno huairipiʼ diez mil sorotataj oʼmato̱e̱po nog gobierno huairipiʼ keʼnen takaʼ veinte mil sorotataj oʼmato̱e̱po onʼtiak. Tiakhueda̱ded gobierno huairi diez mil sorotataj oʼmato̱e̱po dakaʼ nopounhuaʼdik o̱ʼe̱a̱po. “Doʼhued diez mil sorotataj menpaʼ gana kaʼdik ya̱ʼnet.” Nopo̱e̱ʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Gana kahueʼdik o̱ʼneapo. Eʼnopo̱e̱ʼnayo sueʼda huabokerektaj takaʼ huairitaj oʼmataʼmonaʼapo. “Eʼmanoeyaʼtaʼ oʼpaki.” Takaʼ huairitaj ya̱ʼnonaʼ. Oʼmanaʼapo. 


text:
Ken konig, “Jesústaj aʼnigpe̱i̱kayaʼpo Dios Huairia eʼpaknayo doʼhuedda eretpakhueʼ i̱jje̱po ayaʼda ijmato̱e̱nig kenpaʼda ijmaenapoy.” Kenpaʼ nopo̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼdik moʼe̱a̱pone. Sal konig Cristoen huanigpe̱i̱kaʼeri o̱ʼne. Sal paiʼ ehueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼda enʼdik o̱ʼe̱. 


text:
<pb/>Sal huadakda o̱ʼe̱po aratbuttehuapaʼ. Konigti doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri konig sal huadakda o̱ʼnepo aratbuttehuapaʼ huadakda o̱ʼne. Sal huadak ehueʼ e̱e̱ʼnayo onteʼti huadak kahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Sal huadak ehueʼ e̱e̱ʼnayo huadaritehuapaʼ huadak ehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Paichi kahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kenpaʼda enʼdik o̱ʼe̱. Dakaʼ menʼpe̱e̱ʼ. Dakaʼ meʼnoknopoenkaʼ. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate.<pb/>


text:
Jesústaj aʼpe̱e̱yaʼpo ayaʼada gobierino huakupe huabaeʼeri dakhueaʼ huakaʼeriere Jesústaj onʼhuahuaʼpo. Ken gobierno huakupe huabaeʼeri engaña huakaʼeri o̱ʼnikaʼpo dakhueaʼ huakaʼeriere Jesústaj onʼhuahuaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Dakhueaʼ huakaʼeritaj oʼbaeʼ. In huabokereka dakhueaʼ huakaʼeritaj oʼbaepo oʼbatobapeʼ. —‍Fariseo hua̱e̱ʼeri Moisésenbaʼ huamanmadikaʼerierea Jesústaj dakhueaʼ onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Cien oveja on eʼto̱e̱ʼnayo nogtida eʼtitikonnayo nogomey noventa y nueve mire̱bate oveja enʼmaeʼte iʼbakhuaʼapo ken nogtida ovejataj iʼukapo. Eʼhuahuaytaʼda iʼpakpo iʼukpo. 


text:
Jakyo iʼtiakdepo ayaʼtada huadiʼtaj iʼbakupopakaʼpo, “Doʼhued oveja oʼtitikonmeʼtenig ken ijhuahuaydey. Konige̱po doere moʼdurugpak,” o̱ʼna iʼmanaʼapone. 


text:
Konigti nogtida dakhueaʼ huakaʼeri Diostaj oʼnopoʼkoreaʼdepo onteʼti Diostaj ijnigpe̱e̱a̱poy oʼnopo̱e̱depo kurudyo̱ durugnanada o̱ʼneapo. Nogomey noventa y nuevepiʼ sueʼda huadak o̱ʼnepo Diostaj nopoʼkoreahueʼdik o̱ʼe̱y onʼnopo̱e̱nok kenomeytaj kuruderia durugda mato̱e̱hueʼ o̱ʼneapo. Ijjay. —‍Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Ettoneʼen huakupe eʼtitikon konig o̱ʼe̱, Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Bepiʼ ettoneʼ diez oro huakupe e̱ʼta̱e̱a̱da nogtida eʼtitikonnayo huakjey oʼbakpakapo kenpaʼti oʼukpo jonberokeapo, jakyo jonberokeapo, jakyo dakaʼ oʼukonhuaʼpo eʼhuahuaytaʼda oʼpakpo oʼukonhuaʼapo. 


text:
Ken huakupe oʼhuahuaydepo ettoneʼ huadiʼtaj kenpaʼti nogomey meyo̱hueʼda jakyo hua̱e̱ʼeritaj oʼbakupopakapo, “Ken huakupe beʼtatitikonmeʼnig ijhuahuaydey doere moʼdurugpak.” Ettoneʼa̱ oʼmanaʼapo. 


text:
Konigti nogtida dakhueaʼ huakaʼeri eʼnopoʼkoreaʼnayo kurudyo̱ Diosere Diosen huataʼmoneri durugnada o̱ʼneapo, ijjay. —‍Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. Huabokerekensiʼpoa namaʼda oʼkadhuahuaʼdepo oʼnopoʼkoreaʼuyate. Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
huasueda̱ huaojtaj, “Konig huaoj eʼbueyte huasiʼpotaj onʼbayokikaʼ oyda ijpaknok o̱ʼna bueyhueda̱ded katepiʼ huakupepiʼ beyok, pag.” Huasueda̱ huaojtaj onaʼuyate. Ken huaoj keʼnen bottaʼsiʼpotaj keʼnen oʼtamaeʼuy oʼbayokeʼ. Huakkaʼda oʼtamaenok oʼbayokeʼuyate. 


text:
Sueʼda huameʼnoe eʼpokdeʼte huasueda̱ huasiʼpoa ayaʼda huaboaʼda huaojen oʼto̱e̱depo nog huadaribayo bidteda oʼhuaʼuyate. Ke̱ya̱ʼ dakhueaʼ oʼkadhuahuaʼpo ayaʼda keʼnen huakupe gasta oʼkaʼpo dakhueaʼda oʼkaʼpo gasta oʼkaʼuyate. 


text:
Kenokaʼ ayaʼda gasta oʼkaʼdepo huakupebayoʼ o̱ʼe̱depo ken huadaribayo huiʼhueʼda o̱ʼe̱po aypobayoʼ o̱ʼnenok keʼna huaboaʼda oʼkusitokpo. 


text:
Konige̱po ken huadari huato̱e̱ʼeritaj oʼhuahuaʼuyate. Keʼnen aʼtabaayaʼpo oʼhuahuaʼuyate. Ken huadari huato̱e̱ʼeria keʼnen huakyaritaj metamato̱e̱ʼpo oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Keʼna diga̱ʼda oʼkusitokpo huakyarien aypo eʼpaktada nog huakyariʼ huato̱e̱ʼeria yokhueʼ o̱ʼnuyate. 


text:
Konige̱po huaboaʼda dakaʼ oʼnopo̱e̱po “Doʼhued huaojen jakyo huakkaʼda huanabaʼ e̱ʼe̱a̱da huakkaʼda aypo onʼto̱e̱po ayaʼ bapehueʼdik o̱ʼnikaʼ. Donayo i̱yo̱ aypotaʼ bueydik i̱jje̱a̱poy. 


text:
Doʼhued huaojenbayo ijkumejapoy. ‘Diostaj dakhueaʼda ijkadhuahuaʼmey kenpaʼti ontaj dakhueaʼda ijkaʼmey. 


text:
Onteʼti huasiʼpoaʼ onahueʼ meetiʼ. O̱ʼnen huanabaʼ e̱e̱ʼtaʼ ijpaki, pag.’ Ken doʼhued huaojtaj anayʼ,” oʼnopo̱e̱ʼuyate. 


text:
Ken keʼnen huaojen jakyo huaboaʼda onaʼti oʼkumeʼuyate. Ken jakyo iboteda e̱e̱ʼdeʼte kentaj keʼnen huaoa oʼtiahuaydepo oʼtinepahuiʼpo huasiʼpotaj oʼhuaketpo diʼ o̱ʼe̱po oʼdokopo kenpaʼti oʼbuyukuyate. 


text:
Huaojtaj “Diostaj dakhueaʼda ijkadhuahuaʼmey. Ontakon dakhueʼda ijkaʼmey. Onteʼti sionaʼ onahueʼdik meetiʼ, pag.” Huasiʼpoa onaʼuyate. 


text:
Huanabaʼtaj “ʼUruda huaot yanʼtotiakpo yanottaʼ. Kenpaʼti huabapiokot yanottaʼ. Huaʼiotkon yanottaʼ. 


text:
Kenpaʼti ken huabo vaca sihuada e̱ʼhua̱e̱ʼ yanʼtotiakpo yanʼarak. Fiesta mogkaʼ. Huakkaʼ aypo monʼbapeʼ. 


text:
Doʼhued huasiʼpoa konig ekbueyonig meʼi̱kaʼnigʼa oy onteʼti oʼnoe. Aʼnen oʼtitikonʼuynig oy huaboaʼda oʼhuahuaydey.” Huaoa huanabaʼtaj oʼmanaʼuynok huaboaʼda fiesta o̱gkaʼdeʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ huatoneʼmaʼbuy taʼbayo o̱ʼe̱po oʼbaaʼpo jakyo oʼtiakdepo música oʼpe̱e̱po kenpaʼti e̱ʼhua̱k oʼpe̱e̱ʼuyate. 


text:
“O̱ʼnen huamaʼbuy oʼtiakdenok kenpaʼti dakda o̱kye̱yaknok o̱ʼnen huaoj huabo vaca e̱ʼhua̱e̱ʼ sihuada huanabaʼtaj yaarak oʼmanaʼ.” Huanabaʼa onaʼuyate. 


text:
Huatoneʼmaʼbuya oʼdiaypo “Jakyo kudhueʼ i̱jje̱a̱poy.” Oaʼ. Keʼnen huaoa oʼhua̱o̱ro̱konpo, “Yakud ijjay,” enaʼtada 


text:
“Huakkaʼda huabayok o̱ʼnen ijbaaʼonhuahuaʼikaʼnigʼa, ontaj oʼnigpe̱i̱kaʼnigʼa, fiesta doʼhued huadiʼtaj kabatokeʼpo doʼtaj sigpiʼ yokhueʼ o̱ʼi̱kaʼne. Cabrito konig ʼuhua sueʼpiʼ yokhueʼ o̱ʼi̱kaʼne. 


text:
O̱ʼnensiʼponayo huakkaʼda o̱ʼnen huakupe oʼbaeʼuynig potajtaj oʼbayokuyate. Oy eʼkumejdeʼte huabo vaca e̱ʼhua̱e̱ʼ sihuada i̱ʼnigarakdene.” Huaojtaj onaʼuyate. 


text:
Oy durugpakdik o̱ʼe̱ne kenpaʼti fiesta kaʼdik o̱ʼe̱ne konige̱po o̱ʼnen huamaʼbuy konig eʼbueyda o̱ʼemeʼnigʼa oy onteʼti oʼnoe. Konig oʼyoyahueʼuyatenigʼa oy oʼhuahuaydey, sion.” Huaoa onaʼuyate. —‍Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo ken konig eʼnopoʼkoreaʼnayo dakhueaʼ huakaʼeritaj Apag Diosa oʼmatinepahuiʼpo oʼbakkahueaʼikaʼapo oʼmanmadikaʼuyate.<pb/>


text:
Huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo, —‍Huairi o̱ʼu̱yate. Huakkaʼda oʼtamaenok huatamato̱e̱ʼeria oʼtamato̱e̱po, “O̱ʼnen huatamato̱e̱ʼeri huabokerek o̱ʼnen iʼtamaenig dakaʼ tamato̱e̱hueʼada dakhueaʼ iʼtakikaʼne.” Aratbuta onʼhuaaʼnok, 


text:
“Yatiak.” Huatamato̱e̱ʼeritaj onaʼuyate. Eʼtiakdeʼte “Doʼhued eʼtamato̱e̱ʼada namaʼda oʼbayokikaʼ. Nogomeya̱ menonaʼne. Onteʼti doʼhued huatamato̱e̱ʼeri ehueʼda i̱ʼe̱a̱pone. Ayaʼda eʼbahuayaʼbaʼ kenpaʼti ayaʼda eʼbaeʼbaʼ menigtotiak.” Huairia huatamato̱e̱ʼeritaj onaʼuyate. 


text:
“Oy huairia meʼendene keʼnen huatamato̱e̱ʼeri onteʼti ehueʼda i̱jje̱a̱poy. ¿Kate ijkaʼapet? Teyhueʼda i̱jje̱po taʼba kahueʼdik i̱jje̱y. Konig aratbuttaj huakupe beyok eʼmanikaʼtaʼ pakhueʼ i̱jje̱po, ijbiraʼi.” Kenda huairien huatamato̱e̱ʼeria huanopoyaʼda oʼnopo̱e̱po. 


text:
“Oyda kenda ijkaʼapoy ijnopo̱e̱y. Nogok jak to̱e̱hueʼ e̱ʼe̱deʼte, huakupe to̱e̱hueʼ e̱ʼe̱deʼte, aypobayoʼ e̱ʼe̱deʼte aratbuta kenomeyen jakyo doʼtaj medeapetpiʼ kenda ijkaʼapoy ijnopo̱e̱y.” Kenpaʼ huanopoyaʼda oʼnopo̱e̱ʼuyate. 


text:
Kenomey doʼhued huairitaj dehueaʼ eʼnahue̱ʼtaj kenomeytaj nogti nogtiaʼ menigtotiak onaʼnok. Huakkuru huatiakeritaj “¿Doʼhued huairitaj meniga̱ʼ dehueaʼ i̱ʼe̱?” Huakkuru dehueaʼ hua̱e̱ʼeritaj onaʼuyate. 


text:
“Cien kajapotoneʼte huasihuaj dehueaʼ i̱jje̱y.” Huakkuru huabokereka onaʼnok “In o̱ʼnen dehueaʼ e̱ʼhua̱e̱ʼbaʼ iʼte̱ne, i̱da yahuadpo yamadoyaʼ, cincuentayoʼda yamadoyaʼ. Ken onteʼti huairitaj cincuentayoʼda dehueaʼ i̱ʼunapone.” Huairien huatamato̱e̱ʼeria onaʼuyate. 


text:
Noga̱kon eʼtiakdeʼte “¿O̱ʼna meniga̱ʼ dehueaʼ i̱ʼe̱?” Nogtaj onaʼnok, “Cien huaboroʼ saco trigo dehueaʼ i̱jje̱y.” Noga̱ onaʼuyate. “In o̱ʼnen dehueaʼ e̱ʼhua̱e̱ʼbaʼ iʼte̱ne, kente ochenta huaboroʼ sacoyoʼda yamadoyaʼ. Ken onteʼti huairitaj ochenta huaboroʼ sacoyoʼda dehueaʼ i̱ʼunapone.” Huairien huatamato̱e̱ʼeria onaʼuyate. Kenda konigti nogtaj nogtaj dehueaʼ hua̱e̱ʼeritaj oʼmanaʼuyate. Konige̱po nogok dehueaʼ hua̱e̱ʼeria huairien huatamato̱e̱ʼeritaj yaʼdeapetpiʼ. 


text:
Huairien huatamato̱e̱ʼeri ken konig oʼkaʼde huairi oʼnokotdepo, “In dakhueaʼ huatamato̱e̱ʼeria dakhueaʼ beʼtakaʼ aratbuta kentaj nogok mentihuapokeʼpo dakaʼ akayaʼ oʼnopo̱e̱po. In huadariyo Diostaj oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri aratbut nogtaj nogtaj ʼuruaʼda akayaʼ onʼnopo̱e̱po, nogok kenpaʼti mentihuapokeʼpo. Diostaj huaknopo̱e̱ʼerinayo sueʼda ʼuruaʼda akayaʼ onʼnopo̱i̱kaʼ, nogok sueʼda mentihuapokedepo.” 


text:
<pb/>Konige̱po huakupepiʼ nog katepiʼ moʼto̱e̱po namaʼda gasta kaʼdik moʼi̱kaʼpiʼ. Huataʼda boʼpakpo Diostaj nigpe̱e̱hueʼda moʼe̱po gasta kaʼdik moʼi̱kaʼpiʼ. Huataʼda boʼeretpakpo namaʼda baeʼikaʼdik moʼe̱piʼ. Diostaj dakaʼ yanʼnigpe̱e̱po aratbuttaj yanʼtihuapokikatiʼ, yanʼbayokikatiʼ, paiʼda hua̱e̱ʼeritaj yanʼbayokikatiʼ, ijjay. Nogok opudomey eʼbueydeʼte katepiʼ huakupepiʼ to̱e̱hueʼ moʼe̱denok o̱ʼnen huadiʼa Dioserea kurudya̱ʼ moʼbaedapone. 


text:
<pb/>Nogen sueʼda eʼtamaetaj dakaʼ eʼtamati̱e̱ʼikaʼnayo konigti nogenkon nogi̱tinada dakaʼ moʼtamati̱e̱ʼikaʼapo. Kenpaʼti nogen sueʼda eʼtamaetaj dakaʼ mati̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo konigti nogen nogi̱tinada dakaʼ tamati̱e̱hueʼdik moʼe̱a̱po. 


text:
Huakupe katepiʼ moʼto̱e̱po dakaʼ yanʼnopo̱e̱po yanikatiʼ. Huakupe gana eʼkaʼtaʼ boʼpakpo engaña kaʼdikpiʼ moʼe̱ne. Diosa oʼpaknok huakupe moʼto̱i̱kaʼne. Huakupe dakaʼ to̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo paiʼda aratbuttaj dakaʼ bayokhueʼ e̱e̱ʼnayo Dios huadaknanada huaunhuahuikaʼ yokhueʼdik moʼe̱a̱pone. Kenpaʼti Diosa ʼuruda huaknopo̱e̱ʼ tihuapokhueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
<pb/>Bottaʼ huairi to̱e̱hueʼdik moʼe̱ne. Diosyoʼda Huairi o̱ʼe̱. Katepiʼ huakkaʼ eʼtamaetaʼ eʼeretpaknayo konig nog huairi huanopoyaʼ to̱e̱ʼdik o̱ʼe̱. Kenpaʼti huakkaʼ huakupe e̱ʼta̱e̱ʼtaʼ eʼeretpaknayo konig nog huairi huanopoyoda to̱e̱ʼdik o̱ʼe̱. Dios Huairitayoʼda nigpe̱e̱dik moʼe̱ne. Diostayoʼda diʼ e̱ʼdik moʼe̱ne. Huakkaʼtaʼda katepiʼ huakupepiʼ eʼeretpaknayo Diostaj pakhueʼdik moʼe̱ne. Diostaj eʼpaknayo huakkaʼda katepiʼ huakupepiʼ pakhueʼdik moʼe̱ne. Diostaj eʼnigpe̱e̱nayo huakkaʼda katepiʼ huakupepiʼ pakhueʼdik moʼe̱ne. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Fariseoa huakkaʼda huakupetaʼ onʼderetpakikaʼpo Jesústaj onʼpe̱e̱depo Jesústaj onʼtierikpo namaʼda oaʼ onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Opudomey fariseo “Huadakda o̱ʼne,” nog aratbuttaj moʼmanopo̱e̱a̱ʼikaʼnigʼa Diosanayo opudomeyennopoʼtaj dakhueʼ o̱ʼne moknopo̱e̱ne. Beʼapi engaña o̱gkaʼpo “Huadakda o̱ʼne,” aratbuttaj eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ onʼeretpakikaʼ. Diosnayo kenda eʼkaʼ dakhueʼda o̱ʼe̱ oʼnopo̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Moisésenbaʼtaj kenpaʼti konig Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱po onʼnigpe̱i̱kaʼapone Jesúsa oʼbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Juan Bautista tiakhued e̱e̱ʼte Moisésbaʼtaj moʼnigpe̱i̱kaʼuyate, kenpaʼti Juan Bautista tiakhued e̱e̱ʼte Diosen huamanbatiaʼpakerien berobaʼ monmadikaʼuyate. Juan Bautista eʼtiakdeʼte huadak huaʼa konig Dios Huairitaj yanoknopo̱e̱ʼ yanʼnigpe̱e̱ʼ kenda onʼmanbatiaʼpakonhuahuaʼpo oy huakkaʼda onʼeretpakpo Dios Huairitaj huaboaʼda onʼnigpe̱e̱depo. 


text:
<pb/>Kurud huadariere i̱da batikhueʼdik o̱ʼneapo konigti Moisésenbaʼ kenpaʼda o̱ʼi̱kaʼapo. Dikenhueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Nogtipiʼ huadik dikenhueʼdik o̱ʼe̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Hua̱to̱e̱ʼtaj kenpaʼda enhueʼ yaneʼ. Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Beʼapiʼ huabokerek hua̱to̱e̱ kenpaʼda e̱ʼennayo kenpaʼti nog ettoneʼtaj eʼto̱e̱paknayo huakkuru hua̱to̱e̱ʼtaj dakhueaʼ oʼkaʼ. Kenpaʼti konig eʼbakdej o̱ʼe̱nok dakhueaʼ oʼkaʼ. Kenpaʼ Diosa oaʼ. Nog huabokereken hua̱to̱e̱ e̱ʼenondeʼte kentaj beʼapiʼ eʼto̱e̱paknayo kenpaʼ dakhueaʼ o̱gkaʼ. Kenpaʼ Diosa oaʼ. —‍Ken Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Huabokerek huairitaj kenpaʼti paiʼda Lázarotaj Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Huabokerek huairi o̱ʼu̱yate. Huakkaʼda oʼmato̱e̱ʼuyate. ʼUruda yudtaj huakkaʼteda ekkaiʼ o̱ʼta̱e̱nok oʼotikaʼpo ayaʼ huameʼnoe huakkaʼtada oʼmatobapepo konig fiesta oʼkikaʼpo ʼuruaʼda oʼbapeʼikaʼuyate. 


text:
Nog huabokerek Lázaro paiʼnanada o̱ʼi̱kaʼpo huasiʼdak huabada oʼbasetikaʼpo huairien akbogpete oʼhuadikaʼpo sorokte oʼhuadikaʼuyate. 


text:
Huairia enʼbapeʼte sueʼda aypotaʼsuj barakte enʼbakotate ken aypotaʼsuj paiʼda Lázaro eʼbapeʼtaʼ oʼpakikaʼuyate. Kenpaʼti Lázarotaj kuhua onʼhuatiakpo huasiʼdak eʼsettaj onʼtiminikaʼuyate. 


text:
Nogok Lázaro paiʼda hua̱e̱ʼeri oʼbueyʼuyate. Ken Diosen huataʼmoneria Lázarotaj onʼtohuaʼpo kente Abraham e̱ʼhua̱e̱ʼyo̱ onʼtohuaʼuyate. Kente ʼuruda o̱ʼi̱kaʼ. Huairikon eʼbueydeʼte onʼkubarakkaʼuyate. 


text:
Ke̱yo̱ oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼerikudak noki̱re̱g e̱ʼnikaʼyo ken huairia paiʼda oʼnopoʼe̱po kutayo bidteda Abrahamtaj oʼtiahuaypo Lázarotaj Abrahameretaj oʼbatiahuayʼuyate. 


text:
“Doʼtaj yatinepahuiʼ, pag Abraham. Doʼte Lázarotaj menigtaʼmonaʼ. Keʼna huabaʼpikunote hue̱ʼe̱yyo̱ yabaʼpisotpo doʼhued huanoʼtaj kanoʼpohueʼpo in taʼakyo paiʼda ijnopoʼe̱y.” Kenpaʼ huairikudaka Abrahamtaj oʼnokoypo onaʼuyate. 


text:
“Okkahuehueʼ ya̱e̱ʼ, sion. On iʼnoepo huakkaʼnanada iʼmato̱e̱ʼikaʼuyate. Huadaknada i̱ʼi̱kaʼuyate, Lázaronayo paiʼnada o̱ʼi̱kaʼuyate. Oy i̱yo̱ doere Lázaro huadakda o̱ʼe̱. Durugda o̱ʼi̱kaʼ. Onnayo paiʼnada iʼnopoʼe̱ne. 


text:
Kenpaʼti i̱yo̱ konig kubog o̱ʼe̱. Mente huahueʼdik o̱ʼe̱. I̱ya̱ʼ opudomeytaj huahuahueʼdik o̱ʼe̱y. Kenpaʼti i̱yo̱ oroʼomeytaj huatiakhueʼdik moʼe̱ne.” Abraham huairikudaktaj onaʼuyate. 


text:
Doʼhued cinco huamaʼbuytaj yamanaʼtuʼ Lázarotaj yanaʼ. Doʼhued huamaʼbuy i̱yo̱ tiakhueʼ kaʼneʼpo, i̱ya̱ʼ paiʼda onʼnopoʼe̱a̱po. Konig do namaʼda ijkikaʼmey konigti kahueʼ kaʼneʼpo. Lázaroa kamaneʼ, pag Abraham.” Huairia Abrahamtaj onaʼuyate. 


text:
“O̱ʼnen huamaʼbuy kenda Moisésa oʼnigmadoyaʼuyate, Moisésenbaʼ onʼbaʼto̱e̱ kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakerienbaʼ onʼbaʼto̱e̱. Kanʼnigpe̱e̱ʼ.” Abrahama onaʼuyate. 


text:
“Ehueʼ, Moisésenbaʼtaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼneapo, pag Abraham. Beʼapiʼ kubarakyaʼ oʼnoyhuadpo eʼhuatiakatoʼnayo doʼhued huamaʼbuya yanʼnopoʼkoreaʼapet.” Huairia onaʼuyate. 


text:
“Moisésenbaʼtaj kenpaʼti huamanbatiaʼpakeribaʼtaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo beʼapiʼ kubarakyaʼ eʼhuatiakatoʼnayo kentaj kenpaʼti nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼneapo.” Abrahama onaʼuyate. —‍Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate.<pb/>


text:
Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj, —‍Katetapiʼ eʼtiahuayapiʼ e̱ʼhui̱ri̱kapiʼ eʼpe̱e̱ʼa̱piʼ konige̱po aratbut kiriga̱yo̱ʼ dakhueaʼ eʼkaʼtaʼ oʼbapakaʼikaʼ. Ken o̱ʼna nogtaj dakhueaʼ eʼbatokaʼnayo konige̱po ontaj Diosa keʼpoda castiga megkaʼapone. 


text:
Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakhueaʼ eʼbatokaʼtaʼ iʼpakpopiʼ dakhueaʼ batokahued beʼapiʼ huidtoneʼ o̱ʼnen hua̱hue̱rentaʼ yanʼtiontidukupo aʼtaʼkotiaʼpo odda ya̱koyo e̱ʼennayo kenda sueʼda castiga o̱ʼe̱. 


text:
Keyoj, opudomey, ayaʼda dakaʼ yanʼnopo̱e̱po yanʼmanikaʼ. Huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuyapiʼ ontaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo “Dakhueaʼda o̱gkaʼne. Kenpaʼda yabatik.” O̱ʼnen huamaʼbuytaj i̱ghuaʼda yaboroay. Eʼnopoʼkoreaʼnayo o̱ʼnen huamaʼbuytaj yakkahueaʼ. 


text:
Nogmeʼnoetida ontaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo konig sieteaʼpiʼ ontaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo ontaj “Namaʼda ontaj o̱gkaʼne, ijnopoʼkoreay, onteʼti konigti kahueʼ o̱ʼe̱a̱pone,” sieteaʼpiʼ enaʼnayo o̱ʼnen huamaʼbuytaj sieteaʼaʼ yakkahueaʼ. Nogok nogok konigti o̱ʼnen huamaʼbuya enaʼnayo onteʼti yakkahueaʼ. —‍Ken Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanmadikaʼpo oʼmanaʼuyate. Dakaʼ eknopo̱e̱ʼnayo Huairi Jesúsa teyda ʼuruaʼda oʼkaʼapo. 


text:
<pb/>—‍Ontaj sueʼda oroʼ oknopo̱e̱y, nogi̱ti ontaj huaknopo̱e̱ʼ boʼtihuapok. —‍Huairi Jesústaj doce huamataʼmonaʼeria oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Mostaza huakid sigda o̱ʼe̱. Doʼtaj sueʼda eknopo̱e̱ʼnayo mostazakid konig suigda eknopo̱e̱ʼ o̱ʼe̱ “In hue̱ymey oʼdikkaʼ sicómoro yauru, e̱ʼpo̱gyo̱ yatohuaʼpo yatuk.” Suigda iknopo̱e̱po enapiʼ Diosa oʼkaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diostaj huaknopo̱e̱ʼeri konig huairien huanabaʼ dakaʼ nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼne. 


text:
<pb/>—‍O̱ʼnen huanabaʼ taʼbayaʼ oʼbaaʼpopiʼ campoduyte oveja oʼtiokaʼpopiʼ bisik jakyo eʼtiakdeʼte “Yakud, yabapeʼ.” Ken konig onahueʼ moʼi̱kaʼne. 


text:
“Menigmanhuada̱ʼ doʼtaj kabapeʼpo kenpaʼti koyaʼ menigtotiak. Do eʼbapeʼdeʼte aʼti yabapedtiʼ kenpaʼti koyaʼ yamayentiʼ.” Ken konig moʼmanaʼikaʼne. 


text:
Konigti opudomey kenokaʼ ayaʼda Diosa oʼmanaʼuyate bokaʼdepo, “O̱ʼnen huanabaʼ o̱ʼe̱y, ‘Huadakaʼda bokaʼne.’ Kenpaʼti ‘Dakiti’ oroʼtaj onahueʼdik o̱ʼe̱ne. Kenyoʼda kaʼdik o̱ʼe̱po oʼkay.” Diostaj ya̱ʼnonaʼ. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. Diez huabokerek enʼsiʼdakparaʼta Jesúsa oʼbayareaʼuyate. 


text:
<pb/>Jerusalényo̱ Jesús oʼhuaeʼonhuahuaʼpo Samaria huadaribayo Galilea huadaribayo ondariyonyoʼ e̱ʼneʼte oʼhuaʼepo. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼbatiahuaydepo, —‍Yanhuatiʼ. Judío sacerdotetaj yanhuahuatiʼ. Sacerdotea boʼtiahuayeʼ. —‍Jesúsa diez huabokerek eʼsiʼdakparaʼtaj oʼmanaʼuyate. Enʼbahuadeʼte Diosa oʼbayareadʼuyate. 


text:
Kenokaʼ nogtiada ijyaredey huaboaʼda oʼnopo̱e̱depo oʼkumejpo, “Diosa ʼuruaʼda oʼkikaʼ. Huadaknanada o̱ʼe̱ Dios. Dakiti Dios.” ʼUttaʼda oʼokoypo, 


text:
Jesústaj huikudate oʼtihuadpo “Dakiti Jesús Huairi.” Onaʼuyate. Keʼna Samaria huadaribayo hua̱e̱ʼeri o̱ʼu̱yate. 


text:
In nogbayo hua̱e̱ʼeriyoʼda “dakiti Dios” aaʼyaʼpo oʼkumej. Kaʼtiaʼpo nogda nueve kumejhueʼ ya̱ʼne. —‍Jesúsa oaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Yaʼupakpo yabodpo yahuatiʼ. Doʼtaj oknopo̱e̱nok konige̱po oʼyareaddene. —‍Jesúsa onaʼuyate. ¿Dios Huairi oʼtiakpo monig ya̱ʼe̱a̱po? 


text:
<pb/>—‍¿Menokaʼ Dios Huairi yatiakapet? —‍Fariseo aratbuta Jesústaj oʼnonaʼnok, —‍Dios Huairitaj huadak huaʼa moknopo̱i̱kaʼnig kenpaʼti moʼnigpe̱i̱kaʼnig tiahuayhueʼdik moʼe̱ne. 


text:
Oy opudomey sueʼada Dios Huairitaj moknopo̱e̱denok eʼnigpe̱e̱depiʼ “In o̱ʼe̱.” “An o̱ʼe̱.” Beʼapiʼ ahueʼdik o̱ʼneapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj, —‍Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne, nogok doʼtaj eʼtiahuaytaʼ boʼpakaponigʼa. Nogtida huameʼnoeyo̱ʼdapiʼ doʼtaj eʼtiahuaytaʼ boʼpakaponigʼa kenokaʼ doʼtaj tiahuayhueʼdik o̱ʼneapone. Aratbutere ehueʼ i̱jje̱a̱poy. 


text:
‘A̱yo̱ o̱ʼe̱.’ ‘Ke̱yo̱ o̱ʼe̱.’ Yanʼbatiaʼpakapetnigʼa. Kenomeytaj manpe̱e̱hueʼ yaneʼ. Doʼtaj aʼukyaʼpo huahueʼ yaneʼ. 


text:
Nogok do eʼtiakte ayaʼ huadariyaʼ nogdari nogdariyaʼ doʼtaj boʼtiahuayapone. Konig o̱jbed o̱ʼi̱kaʼ kurudya̱ʼ huabada jeyda o̱ʼe̱nok ayaʼ huadariyaʼ doʼtaj tiahuaydik o̱ʼneapo. 


text:
Huakkurunayo paiʼda huakkaʼ ijnopoʼe̱a̱poy. Kenpaʼti huakkaʼ aratbuta oy doʼtaj eknopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ meʼneapone. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Nogokaʼ do kurudya̱ʼ eʼtiakte aratbut onʼbapeʼikaʼapo vinopiʼ onʼmamayʼikaʼapo kenpaʼti onʼto̱e̱pakikaʼapo. Konige̱po doʼtaj e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ o̱ʼneapo. Aʼnennada Noékudak e̱e̱ʼte konigti o̱gkikaʼuyate. Diostaj pakhueʼda o̱ʼnepo, onʼbapeʼikaʼpo, onʼmamayʼikaʼpo, onʼto̱e̱pakikaʼpo. Noé huaboroʼ kusiʼpetoneʼyo enʼbakuddeʼte aratbut kenda e̱gkikaʼte hue̱kurua o̱ʼhue̱pokdepo ayaʼda onʼmabueyʼuyate. 


text:
Konigti aʼnennada Lotkudak e̱ʼhua̱e̱ʼokaʼ aratbut Diostaj pakhueʼ o̱ʼnepo onʼbapikaʼpo onʼmamayʼikaʼpo kenpaʼti huakupete onʼbaeʼikaʼpo onʼbahuayaʼikaʼpo, kenpaʼti taʼbayo onʼbatukeʼikaʼpo kenpaʼti jak o̱gkikaʼpo. 


text:
Kenda aratbut o̱gkikaʼuynigʼa Lot Sodoma huakkaʼ jakyaʼ enʼmako̱ro̱kdeʼte Diosa castiga oʼmagkaʼpo konig taʼakoniga̱ kurudya̱ʼ eʼhuiʼa ayaʼtada oʼmahui̱gʼuyate. Kenpaʼti azufre konig huidjeyada kurudya̱ʼ oʼbatikahuapo ayaʼtada oʼbarakuyate. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyate, do onteʼti kurudya̱ʼ eʼtiakte konigti aratbut o̱gkikaʼpo, doʼtaj e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ o̱ʼnikaʼapo. 


text:
<pb/>Katepiʼ eʼmato̱e̱ʼtaʼ meʼpukehueʼ yanikatiʼ. Do kurudya̱ʼ eʼtiakte jakkurute opud e̱e̱ʼnayo katepiʼ jakyo eʼtamaeʼnayo aʼbaetuyaʼpo jakyo kudhueʼ yanetiʼ. Kenpaʼti do eʼtiakte taʼbayo opud e̱e̱ʼnayo jakyo katepiʼ aʼbaetuyaʼpo huahueʼ yaneʼ. Konige̱po doʼtaj dakaʼ e̱kpo̱e̱ʼ nige̱ʼdik moʼe̱a̱ponok. 


text:
Loten hua̱to̱e̱ʼtaj okkahuehueʼ yaneʼ. Ettoneʼa̱ katepiʼ doʼhued jakyo meʼtamaene oʼnopo̱e̱po ta̱ʼniaʼ oʼmaboʼudpo konige̱po kenteda oʼbueyʼuyate. 


text:
Opudomey kenpaʼda huataʼda boʼpakpo doere kurudyo̱ onteʼti noeonhuahuikahueʼdik moʼe̱a̱pone. Opudomey kenpaʼda huataʼ pakhueʼ moʼi̱kaʼpo Diostaj eʼnigpe̱e̱taʼ huakkaʼ boʼpakikaʼpo onteʼti Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. 


text:
<pb/>Ken nogok do eʼtiakte sikyopiʼ bottaʼ jo̱gkutopayoyoʼ enʼtayte nogtiada doʼtaj e̱kpo̱e̱ʼ o̱ʼnige̱nok Diosen huataʼmoneria oʼtohuaʼapo. Nogtaj tohuahueʼ o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Konigti bottaʼ ettoneʼ aros onʼtugpo nogtatida Diosen huataʼmoneria oʼtohuaʼapo nogtaj tohuahueʼ o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Konigti taʼbayo bottaʼ huabokerek o̱ʼnepo. Diosen huataʼmoneria nogtatida oʼtohuaʼapo nogtaj tohuahueʼ o̱ʼe̱a̱po, ijjay. —‍Ken Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Huanigpe̱i̱kaʼeri kenda onʼpe̱e̱depo, —‍¿Kenda iaʼnig meya̱ʼ ya̱ʼe̱a̱pet? —‍Huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuyate. —‍Kente eʼbueyen hua̱so̱ʼ oʼhuednok, kente huakkaʼ matuk onʼtiakapo. Ken konig e̱ʼneʼte dakhueaʼ huakaʼeriʼtaj Diosen huataʼmonaʼeriomeya̱ castiga oʼmagkaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
<pb/>—‍Aʼnenda huakkaʼ jakyo juez yamanoeya̱ʼ huamanaʼeri o̱ʼe̱po, Diostapiʼ meʼpukhueʼ o̱ʼe̱po kenpaʼti aratbuttaj manpe̱e̱hueʼda o̱ʼi̱kaʼuyate. 


text:
Ken huakkaʼ jakyo ʼayhuakon o̱ʼe̱po yamanoeya̱ʼ huamanaʼerite oʼhuahuaʼikaʼpo, “Noga̱ dakhueaʼ menogkameʼne mentihuapok, huairi.” ʼAyhua onaʼikaʼpo nogok nogok kiriga̱yo̱ʼ konigti onaʼikaʼuyate. 


text:
Kejeʼ kejeʼ yamanoeya̱ʼ manahueʼ i̱jje̱a̱poy nogok nogok yamanoeya̱ʼ huamanaʼeria eʼnopo̱e̱ʼada nogok “Diostaj okmeʼpukhueʼ i̱jje̱y kenpaʼti aratbuttaj pe̱e̱hueʼ i̱ji̱kay. 


text:
In ʼayhua kiriga̱ʼda beʼhuatiakikaʼnok kentaj ijtipeunapoy. Onpeunhueʼ e̱e̱ʼnayo doʼtaj kiriga̱yo̱ʼ beʼhuatiakikaʼnok doʼhua huadiaydik i̱jje̱a̱poy.” Huanopoada oʼtinopo̱e̱ʼuy. —‍Kenda kiriga̱yo̱ʼ yanʼtionaʼpakikaʼpo batikhueʼ yanikaʼ, Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate: 


text:
<pb/>Onteʼti Jesús Huairia oʼmanaʼpo, —‍Kenda dakhueʼa yamanoeya̱ʼ huamanaʼeri huanopoyaʼ oʼtinopo̱e̱ʼuyate. Yanʼnopo̱e̱ʼ. 


text:
“Beʼtihuapak, Dios.” “Beʼtihuapok, Dios.” “Takaʼ dakhueaʼ megkaʼne, Dios.” Diosen huabaktieʼeaʼeria Diostaj huameʼnoe kenpaʼti sikyo eʼtionaʼpakikaʼte Diosa i̱dada oʼbatihuapokapo, Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Kurudya̱ʼ ijhuarakapoy. ¿Huabaktieʼeaʼeritaj aʼbatiokayaʼpo eʼtiakdeʼte meniga̱ʼ doʼtaj yanoknopo̱e̱ʼapet? —‍Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. Fariseo hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti gobiernoen huakupe huabaeʼeritaj Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>“Huadakda i̱jje̱y. Huadakda ijkikay.” “Nogomeynayo dakhueʼda o̱ʼnepo dakhueaʼ o̱gkikaʼ.” Sueʼada namaʼda onʼmatinopo̱i̱kaʼnigtaj Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosen jakyo aʼtionaʼpakyaʼpo bottaʼ huabokerek onʼhuaʼuyate. Nogtida fariseo hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po nogda gobiernoen huakupe huatabaeʼeri o̱ʼu̱yate. 


text:
Huakkuru fariseo hua̱e̱ʼeria oʼbopo, oʼtionaʼpakpo, “Konig nog aratbut dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼnikaʼnig konig donayo ehueʼ i̱jje̱y. Huadakda i̱jje̱y, Dios. Konige̱po dakiti ijjay. Huabereeri konig ehueʼ i̱jje̱y. Dakhueaʼ huakaʼeri konig ehueʼ i̱jje̱y. Nogen hua̱to̱e̱ʼtaj huabakdejeri konig ehueʼ i̱jje̱y. Kenpaʼti in gobiernoen huakupe huabaeʼeri konig ehueʼ i̱jje̱y. 


text:
Nogsemanatida e̱e̱ʼte Diostaj iknopo̱e̱po bottaʼaʼ huameʼnoete bapehueʼ i̱ji̱kay. Kenpaʼti huakupepiʼ aypopiʼ katepiʼ ijbaeʼdey. Diostaj sueʼda ijyokikay.” Ken fariseo hua̱e̱ʼeria oʼbopo Diostaj oʼtionaʼpakʼuyatenigʼa. 


text:
Gobiernoen huakupe huatabaeʼerinayo Diosen jakte sueʼda bidte oʼbopo dakhueaʼ huakaʼeri i̱jje̱y oʼnopo̱e̱po kurudyo̱ mabohueʼda o̱ʼe̱po oʼtionaʼpakpo, kenpaʼti konig paiʼda o̱ʼe̱po huataʼ oʼka̱gkatuktukpo oʼtionaʼpakpo, “Doʼtaj meʼtinepahuiʼ, dahueaʼ huakaʼeri i̱jje̱y, Dios.” Oʼtionaʼpakuyate. 


text:
Gobiernoen huakupe huatabaeʼeri keʼnen jakyo eʼkumejdeʼte Diosa okkahueaʼdepo huadaknopoʼda o̱ʼeanʼuyate. Fariseo hua̱e̱ʼeritaj okkahueahueʼ o̱ʼu̱yate. “Huadakda i̱jje̱y. Huairi i̱jje̱y.” Ayaʼda kenda huanopo̱e̱ʼeritaj “Doʼtehuapaʼ dakhueʼda moʼe̱ne.” Diosa oʼmanaʼapo. “Huairi ehueʼ i̱jje̱y. Huadakda ehueʼ i̱jje̱y.” Ayaʼda kenda, huanopo̱e̱ʼeritaj “Huadakda moʼe̱ne.” Diosa oʼmanaʼapo. —‍Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. Jesúsa huasiʼpotaj huadakda Diosa kamagkeʼpo oʼbatibataʼteʼeʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok huasiʼpotaj Jesúste onʼbatohuaʼuyate. Jesúsa kabatibaʼtaʼteʼeʼpo onʼbatohuaʼuyate. “Kejeʼ batohuahueʼ yaneʼ.” Huanigpe̱i̱kaʼeria enʼmanaʼtada 


text:
“Menʼhuatiake,” Jesúsa oʼmanaʼpo, “Huasiʼpo doʼte enʼhuatiakte, ka̱e̱ya̱ʼ manahueʼ yaneʼ. Konige̱po konig inomey ʼurunopoʼda huasiʼpo o̱ʼne konigti aratbut huaknopo̱e̱ʼeri Dios Huairitaj onʼnigpe̱i̱kaʼpo Diosensiʼpo o̱ʼne. 


text:
Huasiʼpo doʼtaj ʼurunopoʼda meʼnoknopo̱e̱po menʼnigpe̱i̱kaʼne. Konig huasiʼpo Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱nig konigti opud oknopo̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo Dios Huairiensiʼpo ehueʼdik moʼe̱a̱pone. Buttida ijjay.” Jesúsa oʼmanaʼuyate. Huairia Jesúsere onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Kurudyo̱ Diosere aʼnoeonhuahuikayaʼpo kate kikaʼdik i̱jje̱, huadak huamanmadikaʼeri? —‍Nogtiaʼda judío huairia Jesústaj onaʼuyate. 


text:
Nogen hua̱to̱e̱ʼtaj bakdejhueʼ yaneʼ. Nog aratbuttaj eʼhuadiayte arakhueʼ yanʼmaikaʼ. Nogen bakberehueʼ yanikaʼ. Nog aratbuttaj dakhueaʼda bahuaahueʼ yanikaʼ. Huaojtaj hua̱ye̱taere yanigpe̱i̱kaʼpo dakaʼ yanʼmato̱i̱kaʼpo yanʼbayokikaʼ. Ken Diosen eʼmanaʼ yanopo̱e̱ʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼpe̱e̱depo, —‍Nogitied kaʼdiken i̱ʼe̱ne. Ayaʼda katepiʼ iʼmato̱e̱nig huakupete yabahuayaʼ. Ken huakupe yabaedepo paiʼda aratbuttaj yabayokeʼ. Kenda on ekaʼnayo kurudyo̱ Diosere huakkaʼda iʼmatoeunhuahuikaʼapone, doʼtaj behuatiakpo doʼtayoʼda menigpeonhuahuikaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
Suhueʼnada o̱ʼe̱nok Jesúsa oʼtiahuaydepo, —‍Huairi keʼnenda huakkaʼ eʼmato̱e̱ʼtaʼ eʼeretpaknayo Diostaj oknopo̱e̱hueʼdik o̱ʼneapo Diosensiʼpo ehueʼdikda o̱ʼne. 


text:
Konig camello huaboroʼ ʼuhua sakpiʼpe̱yo̱ kudhueʼdik o̱ʼe̱. Konigti huairi huakkaʼda eʼmato̱e̱ʼnayo Diosensiʼpo ehueʼdikda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Beʼa manopoʼyareaʼdik ya̱ʼne? ¿Beʼa Diosere noeonhuahuikaʼdik ya̱ʼne? —‍Nogomeya̱ Jesústaj onʼpe̱e̱depo oʼnonaʼuynok, 


text:
<pb/>—‍Huabokerek huataʼda nopoʼyareahueʼdik o̱ʼne. Huataʼda onʼpakpo noeanhuahuikahueʼdik o̱ʼneapo. Diosayoʼda nopoʼyareaʼdik oʼmae kenpaʼti onteʼti noeanhuahuikaʼdik oʼmae. Diosayoʼda ayaʼda kaʼdik o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oroʼomeynayo ayaʼda oʼmato̱e̱i̱kaʼnig oʼmaenonʼuy. Ontaj ataʼhuayaʼpo ayaʼda oʼmaenondemey, huairi. —‍Pedroa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼda keʼnen jakpiʼ, keʼnen huaojpiʼ, keʼnen hua̱ye̱piʼ, keʼnen huamaʼbuypiʼ, keʼnen huidpopiʼ, keʼnen hua̱to̱e̱piʼ, keʼnen huasiʼpopiʼ Dios Huairitaj aʼnigpe̱e̱yaʼpo eʼmaenonʼnayo indariyo 


text:
durugda onʼnoeonhuahuikaʼapo huakkaʼda nogda onʼmato̱e̱a̱po kenpaʼti onteʼti Diosere onʼnoeonhuahuikaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Nog aratbuta doʼtaj meʼdarakapone. Jesúsa onteʼti oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Doce huamataʼmonaʼeritaj Jesúsa meyo̱hueʼda oʼbatohuaʼdepo, —‍Oy Jerusalényo̱ oʼhuaʼdeapone. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Aʼnenda Diosen huamanbatiaʼpakeria doʼtaj kenda menʼtimadoyaʼuyatenig huabokereka doʼtaj meʼnogkaʼapone. 


text:
Nog aratbuttada menyokapone. Doʼtaj nog aratbuta menʼtierikapone, dakhueaʼda menʼtidiʼkeapone, doʼtaj mentisupuʼeapone, 


text:
pidetbiʼa kenpaʼti menʼbitbitapone, meʼdarakapone, bottaʼaʼ kubarakyo eksikondeʼte kubarakyaʼ Diosa meʼnoyhuada̱ʼapone. —‍Jesúsa doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Doce huanigpe̱i̱kaʼerinayo nopoenkahueʼ o̱ʼnuyate. Kenda Jesúsa eʼmanaʼtada nopoenkahueʼ o̱ʼnepo konig eʼi̱re̱g o̱ʼe̱nok nopoenkahueʼ o̱ʼneʼuyate. Jericó huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeri ekpobigtaj Jesúsa okpoyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼ jak Jericóyo Jesúsa eʼtikayopakte dagte huabokerek oʼhuadpo ekpobig o̱ʼe̱po huakupepiʼ aypopiʼ menʼyok oaʼikaʼ. 


text:
<pb/>“Yabatik, soataʼ ya̱e̱ʼ.” Huakkuru aratbuta Jesúsere huahuaʼeria eʼnonaʼtada onteʼti onteʼti oʼokoypo, —‍Metinepahuiʼ, Jesús. Daviden adhueaʼ huayayo i̱ʼe̱ne. —‍Oʼokoyʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús ehuada oʼboatoʼpo, “Menʼnigtotiak,” huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Oʼtikayopakonyakdenok, 


text:
<pb/>Jesúsa kenpaʼ eadeʼte huaboaʼda ekpobig tiahuaydik o̱ʼe̱depo, Jesústaj oʼtahuaʼpo “Dios kurudyo̱ ʼuruda o̱ʼi̱kaʼpo huadaknanada oʼkikaʼ,” oʼbatiaʼpaknok, ayaʼada Jesústaj onʼtahuaʼpo onʼtiahuaypo onʼpe̱e̱po kenpaʼti “Dios kurudyo̱ ʼuruda o̱ʼi̱kaʼpo huadaknanada oʼkikaʼ,” onʼbatiaʼpakuyate.<pb/>


text:
Jesústaj eʼtiahuaytaʼ eʼpakada huakkaʼada Jesústaj onʼtikupopakikaʼnok keʼna jontojyoʼda o̱ʼe̱po tiahuayhueʼdik o̱ʼe̱po, 


text:
Konige̱po huakkuruyon oʼketonhuaʼpo kente Jesús oʼpokapo oʼnopo̱e̱po hue̱ymeyyo̱ sicómoroyo oʼbehuikatoʼpo Jesústaj aʼtiahuayaʼpo hue̱ymeyyo̱ oʼbehuikatoʼuyate. 


text:
Ken hue̱ymeyte Jesús oʼpokpo kutayo oʼmaboatopo, —‍I̱da yahuarak, Zaqueo. Oy o̱ʼnen jakyo tahuade̱ʼdik i̱jje̱y. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Konige̱po Zaqueo oʼhuarakonpo i̱da oʼhuarakpo durugda oʼto̱e̱po keʼnen jakyo Jesústaj oʼtohuaʼuyate. 


text:
Huakkaʼda aratbuta Jesústaj Zaqueoere eʼhuaʼte onʼtiahuaydepo, “Dakhueaʼ huakaʼerien jakyo oʼhuaʼdepo ke̱yo̱ oʼtayʼapo,” dakhueaʼ onpapayoʼ onʼhuaaʼuyate. 


text:
Ken Zaqueo huaʼite oʼbodpo, —‍E̱ya̱ʼ, Huairi, huakkaʼda do ijmato̱e̱nig ijposakapoy paiʼda aratbut hua̱e̱ʼeritaj ijbayokeʼapoy. Paiʼda aratbuttaj huakkaʼda ijbayokeʼapoy. Aratbuttaj engaña eʼmagkikameʼnayo kenomeyen huakupe bottaʼ bottaʼ ijbatahuaʼapoy. —‍Zaqueo Jesús Huairitaj onaʼuyate. 


text:
—‍Do huabokerek i̱jje̱po Abrahamen adhueaʼ huayayo judío dakhueaʼ huakkaʼeritaj aʼukyaʼpo aʼbakkahueayaʼpo aʼmanopoʼyareayaʼpo ijtiakpo Abrahamen adhueaʼ huayayo i̱ʼe̱nok, Zaqueo, ontaj o̱ʼnen huabettakon dakhueaʼ oʼbakkahueaʼpo oʼmanopoʼyareaʼne. Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. —‍Jesúsa onaʼuyate. Diez huakupetaj Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús Jerusalényo̱ oʼhuaʼpo meyo̱hueʼda o̱ʼe̱nok aʼti Dios Huairitaj oʼhuahuayapoy aratbut onʼnopo̱e̱nok huakkaʼda eʼpe̱e̱deʼte Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo, 


text:
<pb/>—‍ʼUruda huabokerek o̱ʼe̱po, huadakda keʼnen huabet o̱ʼnepo keʼna nogbayo oʼhuaʼuyate. “O̱ʼnenbayo gobierno huairi i̱ʼe̱.” Nogbayo hua̱e̱ʼeri huairi kayahueʼpo oʼhuaʼuyate. Nogok gobierno huairi o̱ʼe̱depo oʼkumejapo. 


text:
Keʼna ʼuruda huabokerek huahued diez huanabaʼtaj oʼmagkupopakaʼdepo nogtitaj nogtitaj nogtida huakupe huakkaʼteda e̱e̱ʼ konig oro huakupetoneʼ oʼbaktoyokeʼuyate. “Ijhueʼda i̱jjeonhuahuikaʼdepo ijtiakapoy. Do a̱yo̱da huakkaʼaʼda e̱ʼunhuahuaʼte in huakupete yudtapiʼ yanʼbaeʼikatiʼ kenpaʼti yanʼbahuayikaʼ huakupe gana ya̱gʼkikatiʼ.” Oʼmanaʼuyate. Diez huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate. Kenpaʼ oʼmanaʼdepo nogbayo oʼhuaʼuyate. 


text:
Keʼnenbayo hua̱e̱ʼerinayo ken huairitaj onʼhuadiaypo sueʼtada aratbut onʼmataʼmonaʼpo ʼuruda huabokerektaj taʼpote onʼmataʼmonaʼpo, “In huabokerektaj konig oroʼomeyen huairi e̱ʼta̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼe̱y.” Nogbayo hua̱e̱ʼeri huairitaj yanʼmanaʼ. Keʼnenbayo hua̱e̱ʼeriomeya̱ onʼmanaʼuyatenigʼa. 


text:
Ken nogbayo ʼuruda huabokerek e̱e̱ʼte “Gobierno huairi i̱ʼe̱ne.” Eʼnonadeʼte oʼkumeʼuyate. Keʼnenbayo oʼkumejdepo kenomeytaj huakupe aʼnenda eʼbaktoyoʼkeʼmeʼtaj “yanʼtiak,” oʼmanaʼuyate. Konig keʼnen huakupe yudtaj onʼbaepo kenpaʼti onʼbahuayaʼpo meniga̱ʼ gana ya̱gkaʼmet eʼnopo̱e̱taʼ oʼpakuyate. Nogtiaj nogtiaj meniga̱ʼ gana ya̱gkaʼmet eʼnopo̱e̱ʼtaʼ oʼpakuyate. 


text:
Ken huakkurueria huanabaʼa huairitaj oʼhuahuaʼdepo, “O̱ʼnen huakupe oktoyokuynig nog diez gana ijkaʼdemey, huairi.” Kenda huakkurueri huanabaʼa onaʼuyate. 


text:
“Huadakda iʼkameʼte. Huadakda huanabaʼ o̱ʼta̱e̱ne. Konige̱po sueʼda doʼhued eʼnigtoeunhuahuaʼte dakaʼ oʼnigtoeunhuahuameʼnok diez huakkaʼ jaktaj gobierno huairi i̱ʼe̱a̱po.” Huairia onaʼuyate, huakkurueri huanabaʼtaj onaʼuyate. 


text:
Nog huanabaʼa huairitaj oʼhuahuaʼdepo, “O̱ʼnen huakupe oktoyokuynig nog cinco huakupe gana ijkaʼdemey, huairi.” Ken huanabaʼa onaʼuy. 


text:
Ken noga̱ huanabaʼ gobierno huairitaj oʼhuahuaʼdepo, “In o̱ʼnen huakupe pañuelote ijtoeunhuahuaʼmey, huairi. 


text:
Huakupe gana ekaʼnayo o̱ʼna bektiparatapetpiʼ ijnopo̱e̱po ijmeʼpukpo. Kenpaʼti ayaʼda o̱ʼnen huanabaʼ gana onʼkaʼ ken ayaʼtada iʼbaktiparatikaʼ. Kenpaʼti taʼba nogomey onʼbatukeʼuyate. Ken katetehueʼ iʼbakbaeʼikaʼne.” Ken huanabaʼa onaʼuyate. 


text:
“On huanabaʼ dakhueaʼda i̱ʼe̱ne. Kenda huaboaʼda onaʼne oʼpe̱e̱dene dakhueʼada i̱ʼe̱ne ijnopo̱e̱y. Doʼhua oʼnoktiparatikaʼne kenpaʼti do batukehueʼda nogen taʼbayaʼ katetehueʼ oʼnokbaeʼikaʼne o̱ʼna eʼnopo̱e̱meʼnayo 


text:
menaʼpo doʼhued huakupe bancoyo kuda̱hueʼ i̱ʼe̱meʼte. Huakupe bancoyo e̱ʼunhuahuaʼnayo nog huakupe huakkaʼ i̱takdik o̱ʼi̱kayʼnigʼa. Doʼhued huakupe bancoyo aʼnenda eʼkuda̱meʼnayo do eʼtiakte doʼhued huakupe doʼtaj yokdik o̱ʼe̱po kenpaʼti nogiti huakupe doʼtaj yokdik meʼneaynigʼa.” Huairia onaʼuyate. 


text:
Nogomey kentaj meyo̱hueʼda oʼbonigtaj “Ken huakupe oʼtoenig yanoktiparatpo, ken diez oʼto̱e̱nigtaj yanʼyoktiʼ.” Huairia oʼmanaʼuyate. 


text:
“Konige̱po ayaʼ hua̱e̱ʼeria huairien sueʼda huakkaʼmon onʼnigto̱e̱po huairitaj dakaʼ eʼnigto̱e̱nayo dakaʼ huairitaj nogda eʼnigi̱takaʼnayo kenomeyen huairia oʼpakpo nogdakon oʼbayokeapo. Nogomey huirien sueʼda onʼnigto̱e̱po huairitaj dakaʼ nigto̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti huairitaj nogda nigi̱takahueʼ e̱e̱ʼnayo kenomeyen huairi kenda sueʼda eʼhua̱to̱e̱taj oʼbaktiparatapo. Kenpaʼti konig Diostaj sueʼda huakkaʼmon moknopo̱e̱po, Diostaj ʼuruaʼda eʼnigpe̱e̱ʼnayo nog aratbuttaj huadakda eʼtihuapoknayo nogiti Diostaj moknopo̱e̱a̱po. Sueʼda Diostaj moknopo̱e̱po, Diostaj sueʼda eʼnigpe̱e̱ʼnayo aratbuttaj sueʼda eʼtihuapoknayo kenda moknopo̱e̱nigʼa bokkahueapo, ijjay. 


text:
Inomey aratbut doʼhuedbayo hua̱e̱ʼeri doʼtaj menhuadiaypo do konig kenomeyen gobierno huairitaʼ pakhueʼ o̱ʼnenigʼa, yanʼtotiakpo yanʼdarak. I̱yo̱ doʼhua eʼtiahuayte yanʼdarak.” Huairia keʼnen huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate. —‍Kenda Jesúsa oʼmanaʼuyate. Jerusalényo̱ Jesús oʼkuduyate. 


text:
Ken oʼhuaʼpo huakkaʼ jak Betfagé kenpaʼti huakkaʼ jak Betania meyo̱hueʼda e̱e̱ʼte kenpaʼti oteʼ huadik onʼdikkikaʼ Olivos meyo̱hueʼda e̱e̱ʼte bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼpo, 


text:
<pb/>—‍Ke̱yon huakkaʼ jakyo meyo̱hueʼda e̱e̱ʼte yanhuatiʼ. Boʼkudondeʼpo burro ʼuhua eʼtinukuʼ boʼhuahuayapone. Huabo burrote bepiʼ huadhued o̱ʼne. Yanʼtikujpo yanʼtotiaktiʼ. 


text:
“¿Menaʼpo boʼtikuj?” Beʼapiʼ enaʼnayo, “Huairia oʼpaknok oʼkay.” Ya̱ʼnonaʼtiʼ. —‍Bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeri onʼhuaʼpo, kenda Jesúsa oʼmanaʼnig konigti onʼhuahuaypo burrotaj onʼhuahuayʼuyate. 


text:
Burrotaj huaboaʼ eʼtikujte burro huato̱e̱ʼeria onʼmanaʼpo, —‍¿Burrotaj menaʼpo boʼtikuj? —‍Onʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesúste onʼtohuaʼpo, e̱kye̱deʼte huanigpe̱i̱kaʼeriomey kenomeyen yudtaʼa burrotaʼpite onʼhueda̱ʼdepo Jesús burrotaʼpite oʼhuaddeʼuyate. 


text:
Jesús burrote oʼhuaʼdepo aratbut ke̱yo̱ʼti o̱ʼnepo dagte huakkuruyon huaok onʼbahueda̱ʼpo, kente Jesús oʼpokapo onʼnopo̱e̱po huaok onʼbahueda̱ʼuyate. 


text:
Olivos oteʼyo o̱ʼnepo huaduk onʼtikayoʼpakpo Jerusalén meyo̱hueʼda ke̱yo̱ onʼtibehuikapo. Huakkaʼda huanigpe̱i̱kaʼeriomeya̱ onʼdurugpakpo “ʼUruda Dios o̱ʼe̱.” “Huadakda Diosa oʼkikaʼ. Huakkaʼtada Diosa oʼbayareadde oʼtiahuaymey. ʼUruaʼda Diosa oʼkikaʼ.” ʼUttaʼda oʼnokoyʼuyate. 


text:
<pb/>—‍In Gobierno Huairi oʼtiakde Dios Huairia oʼpakpo oʼtaʼmonaʼuyate. Dios Huairia dakaʼ kato̱e̱ʼ. Kurudya̱ʼ kentaj onʼdurugpak. Dios ʼuruda o̱ʼe̱. —‍Huakkaʼda aratbut o̱gkupopakpo oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼda aratbut o̱gkupopakpo huakkaʼda aratbutere sueʼda fariseo ke̱yo̱ʼti o̱ʼnepo, —‍“Soataʼ yaneʼ.” O̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj yamanaʼ. —‍Fariseo Jesústaj oʼnonaʼuynigʼa. 


text:
<pb/>—‍Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeria ʼuttaʼ okoyhueʼ e̱e̱ʼnayo soataʼ e̱ʼneʼnayo huida̱piʼ oʼdokoyapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Jerusalényo̱ meyo̱hueʼda o̱ʼe̱depo Jerusalén huakkaʼ jaktaj oʼtiahuaypo Jesúsa Jerusalén aratbuttaj oʼmatinepahuiʼpo oʼbatohuikuyate. 


text:
Oʼmanaʼpo, —‍Opudomeytaj Diosa kamanopoʼnoeye̱ʼpo kate kaʼdik moʼe̱ oy opudomey eʼmanopoenkaʼtaʼ huakkaʼda onʼtipaknigʼa oy konig eʼi̱re̱g o̱ʼe̱nok suigpiʼ nopoenkahueʼ moʼe̱ne. 


text:
Dios Huairitaj o̱ki̱e̱hueʼ moʼe̱nok nogok opudomeytaj dakhueʼnanada o̱ʼe̱a̱po. Opudomeytaj takaʼ onʼhuatiakdeapo. Huakkaʼ jak kurute keʼna huakti̱o̱ke̱ʼ huakbirik takaʼa oʼnokbirikpo onʼtiokkudejdeapo nogyen nogyen boʼhuatiakpo boʼbatiarakapone. 


text:
Opudomenen jak sorokte mokmaenaʼapone. Opudomey huakkaʼ jak aratbuttaj boʼbatiarakapone. Ayaʼda jak huidtaj barakte onʼmaenapo. Kenokaʼ Diosen Huasiʼpo aʼmanopoʼnoeyayaʼpo oʼtiakmeʼ opudomey oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱meʼnok. —‍Jerusalényo̱ hua̱e̱ʼeriomeytaj Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosen jakyaʼ huabahuayaʼeritaj oʼmaenʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Diosen jakyo Jesús oʼkudonpo huabahuayaʼeriomeytaj huaboaʼda oʼmakmaenaʼpo huabaeʼeriomeytakon oʼmakmaenaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“In doʼhued jak o̱ʼe̱. Aʼtionaʼpakyaʼpo aratbut i̱yo̱da onʼkudikaʼ. Konig huabereerien jak opudomeya̱ moʼto̱e̱ne.” Apagbaʼa kenpaʼ oaʼ. —‍Jesúsa huabahuayaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Diosen jakyo Jesúsa oʼmanmadikaʼikaʼpo ayaʼmeʼnoeda oʼmanmadikaʼikaʼuyate. Sacerdote huairi, Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriere, nog huakkaʼ jak huairiere Jesústaj onʼhuadiaypo eʼaraktaʼ onʼtipakpo monig arakdik o̱ʼe̱a̱po onʼnopo̱e̱po oʼduknigʼa. 


text:
Ayaʼada aratbut onʼpeonhuaʼpo Jesústaj onʼpakpo dakaʼ onʼpeonhuahuaʼuyatenok Jesústaj konig arakdik nopoenkahueʼ o̱ʼnuyate.<pb/>


text:
Nogok nog huameʼnoete Diosen jakyo konig Dios aratbuttaj oʼmanopoʼyarikaʼnig kenda Jesúsa eʼmanmadikaʼte Jesústaj sacerdote huairia onʼhuatiakpo, Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria onʼhuatiakpo, huatoneʼ huairierea onʼhuatiakuyate. 


text:
—‍Huakkuru doʼtaj meʼnakonen. Bautiza yamagkadhuatiʼ. ¿Beʼa Juantaj yanuyate, huabokereka Diosapiʼ? ¿Menpaʼ Juan onda yaʼpakpo bautiza yamagkikaʼuyate? —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Huayahuaya onpayoʼ judío huairiomey onʼbatiaʼpakpo, —‍¿Jesústaj katiaʼ onaʼapet? Diosa Juantaj oʼtaʼmonaʼuyate. Oroʼomeya̱ Jesústaj enaʼnayo “¿Juantaj menaʼpo oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱ʼuy? ¿Menaʼpo nigpe̱e̱hueʼ moʼe̱ʼuy?” Jesúsa monaʼapone oroʼomeytaj. 


text:
“Juantaj Diosa taʼmonahueʼ o̱ʼe̱ʼuy.” Jesústaj enaʼnayo aratbut oroʼomeytaj huida̱ boʼpaʼeaʼapone. Boʼpaʼeaʼpo oroʼomeytaj boʼarakapone. Kenda Juan Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼu̱yate. Ayaʼda aratbut oʼnoknopo̱e̱nok. —‍Ken konig judío huairia onʼbatiaʼpakpo konig huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>—‍Bautiza kamagkeʼpo beʼa Juantaj yaʼtaʼmonaʼuyet nopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱y. —‍Jesústaj huairiomeya̱ oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Do kenpaʼti, “Yamanmadikaʼ. Yabayareaʼ.” Keʼna doʼtaj menaʼuyne, kenda onahueʼ o̱ʼneapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Huairien taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeria dakhueaʼda onʼmagkaʼuyate. Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok huakkaʼda aratbuttaj Jesúsa onteʼti oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo, —‍Huabokerek o̱ʼe̱po, taʼba huato̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po uva oʼbatukeʼuyate. Kenokaʼ uva taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeritaj oʼbaktoyokdepo nogbayo adteda oʼbakhuaʼuyate. Nogbayo ijhueʼda o̱ʼe̱ʼuyate. 


text:
Nogok uva huada oʼboyogdenok huanabaʼtaj oʼtaʼmonaʼpo taʼbayo oʼtaʼmonaʼpo taʼba menta̱to̱e̱nigtaj, “Sueʼda uva huada boyok.” Yamanaʼ. Ken huanabaʼ oʼhuaʼuyate. Taʼbayo oʼtiakdepo “Sueʼda uva huada boyok,” eʼmanaʼtada hua̱ta̱to̱e̱ʼeria nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo huanabaʼtaj onʼtuktukpo uva huada yokhueʼada onʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Ken taʼba huato̱e̱ʼeria nog huanabaʼtakon oʼtaʼmonaʼuyate. Kentakon onʼtidiʼkeʼpo onʼbitbitdepo uva huada yokhueʼada onʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Taʼba huato̱e̱ʼeria nog huanabaʼ oʼtaʼmonaʼuyate. Taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeria kentaj dighueaʼ siroa onʼtukaʼpo tabayaʼ onʼenʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ “¿Kate ijkaʼapo?” Taʼba huato̱e̱ʼeria oʼnopo̱e̱po, “Doʼhued huasiʼpo huadiʼnanada ijtaʼmonaʼapoy. Kentanayopiʼ onʼtiahuaydepo dakhueaʼ onahueʼ ya̱ʼneapetpiʼ.” Oʼnopo̱e̱ʼuyate. Ken huasiʼpotaj oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeria huasiʼpotaj onʼtiahuaydepo huayahuaya onʼbatiaʼpakpo “In taʼba huato̱e̱ʼeriensiʼpo o̱ʼe̱. Keʼnen huaoj eʼbueydeʼte huaojen taʼba keʼnakon oʼto̱e̱a̱po. Huasiʼpotaj monʼarak. Keʼnen huaojen taʼba oroʼomeyen moʼta̱e̱ʼpo moʼdarak.” Kenda taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeriomeya̱ onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Ken uva taʼbokpeyo onʼtohuaʼdepo onʼdarakuyate. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo. —‍Taʼba huato̱e̱ʼeria hua̱ta̱to̱e̱ʼeriomeytaj oʼbahuatiakapo. Hua̱ta̱to̱e̱ʼeritaj oʼbaarakapo. Taʼba nog aratbuttaj oʼbayokapo. —‍Jesúsa oʼmanbatiaʼpakuyate. Kenda huakkaʼda aratbut onʼpe̱e̱depo, —‍Kejeʼ kenda kahueʼdik ka̱e̱ʼ. —‍Oʼdaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa aratbuttaj oʼbatiahuaypo, —‍Apagbaʼ yanʼnopoenkaʼ. Kenpaʼ Apagbaʼa oaʼ,<pb/>Huid jak huakaʼeria jak o̱gkaʼpo Diosen ʼuru huid pakhueʼ o̱ʼnuy. Ken hueretda huida̱ Diosen jak jonʼtaʼtihuada̱ʼapo. Nogok huaknopo̱e̱ʼerien Huairi i̱jje̱a̱poy. Konig huid jak huakaʼeriomey o̱gkaʼpo huidtaj pakhueʼda o̱ʼnepo o̱ʼnenʼuyate konigti doʼtaj pakhueʼada o̱ʼnepo kenpaʼti doʼtaj meʼnenapone. 


text:
Konig huidtoneʼtaj oʼtikudeʼpo oʼnokketo̱gkaʼapo konigti Diosen Huairitaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo dakhueʼda o̱ʼneapo. Huidtoneʼ kutahueyaʼ eʼtikotnayo konig hua̱o̱ga̱da yamagkapet. Ehueʼda o̱ʼneapo. Konigti kenomey Diosen Huasiʼpotaj pakhueʼ o̱ʼnepo nopoʼkoreahueʼ o̱ʼnepo. Diosa castiga oʼmagkaʼapo. Ehueʼda o̱ʼneapo. —‍Kenda Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. ¿Menpaʼ Romano aratbuten gobierno huairitaj huakupe yokdik o̱ʼe̱? 


text:
<pb/>Ken sacerdote huairiomey, Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriere Jesústaj onʼpeeonhuaʼdepo Jesúsa oroʼomeytaj boʼtiaʼpakne, oroʼa konig huairien taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼerionig o̱ʼneaʼ, boʼtiaʼpakne. Judío huairiomeya̱ onʼnokotdepo Jesústaj huabakuda̱ʼ jakyo eʼtohuaʼtaʼ onʼtipaknigʼa aratbuttaj onʼmakmeʼpukpo tohuahueʼdik o̱ʼnuyate. Jesús Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱. Aratbuta oʼnoknopo̱e̱nok huairia aratbuttaj onʼmakmeʼpukuyate. 


text:
Konige̱po Jesúste namaʼda huaaʼeriomeytaj onʼtitaʼmonaʼpo sacerdote huairia onʼtitaʼmonaʼpo namaʼda huaaʼeritaj konig huadaknoponigda onʼnige̱po Jesústaj onʼpe̱e̱a̱po namaʼda Jesúsa yaaʼapetdapiʼ. Jesúsa namaʼda eaʼnayo gobierno huairite tohuaʼdik ya̱ʼneapet. Jesúsnayo namaʼda ahueʼdik o̱ʼi̱kaʼuyate. 


text:
Konige̱po Jesústaj oʼnonaʼpo, —‍Buttida iʼmanikate. Buttida iʼmanmadikaʼikaʼ. Kenda Diosa oʼpak buttida iʼmanmadikaʼikaʼ. Beʼapiʼ aratbut huairipiʼ ontaj eʼpe̱e̱ʼnayo meʼpukhueʼada i̱ʼe̱po buttida iʼmanmadikaʼikaʼ. 


text:
¿Romano gobierno huairitaj menpaʼ huakupe yokdik o̱ʼe̱? ¿Yokhueʼdikpiʼ o̱ʼe̱, huamanmadikaʼeri? Jesústaj oʼnonaʼuyate. —‍Kenda namaʼda huaaʼeria oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsa namaʼda yaʼmanaʼapetpiʼ namaʼda huaaʼeria namaʼda oʼnonaʼdenok Jesús oʼnokotonpo, —‍¿Menaʼpo namaʼda doʼtaj oʼnonaʼ? 


text:
Men huakupe. ¿Beʼed huakok huakupete ya̱ʼe̱? ¿Beʼed huadik huakupete eʼmadoyaʼ ya̱ʼe̱? —‍Oʼmanaʼnok, —‍Romano gobierno huairi o̱ʼe̱. —‍Onteʼti Jesústaj oʼnonaʼnok. 


text:
<pb/>—‍Gobierno huairien huakupe huairitaj yanʼyoktiʼ. Kenpaʼti Diostaj yanoknopo̱e̱po yanʼnigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Aratbuta enʼpe̱e̱a̱ʼte Jesúsa namaʼda ahueʼ o̱ʼneapo onʼnopo̱e̱ʼuy. Jesúsa ʼuruaʼda oaʼikaʼ onʼnopo̱e̱po namaʼda huaaʼeri soataʼ o̱ʼneʼuyate. ¿Menpaʼ aratbut kubarakyaʼ yanʼnoyhuada̱petpiʼ? 


text:
<pb/>Nogok Jesústaj onʼhuahuaʼpo sueʼada saduceo aratbut onʼhuahuaʼuyate. Aratbut kubarakyaʼ onteʼti noyhuadhueʼ o̱ʼneapo saduceo onʼnopo̱e̱po kenpaʼti onʼbatiaʼpakikaʼpo, 


text:
<pb/>—‍“Huabokerek hua̱to̱e̱ere e̱ʼe̱a̱da suigpiʼ okhuij ehueʼada eʼbueynayo keʼnen huamaʼbuy ʼayhuataj to̱e̱pakdik o̱ʼneapo. Huakkuru eʼta̱siʼpo̱e̱ʼ kentaj kaʼdikkeʼ huamaʼbuykudakendik ka̱e̱ʼ.” Moisésa aʼnennada oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken siete huamaʼbuy o̱ʼnuy. Huakkurueria oʼto̱e̱pakdepo nogok okbueyʼuyate. Sigpiʼ okhuij ehueʼada okbueyʼuyate. 


text:
Konoga̱da ʼayhuataj oʼto̱e̱pakpo keʼnakon sigpiʼ okhuij ehueʼada okbueyʼuy. Konigti nog huamaʼbuy o̱gkaʼuyate. Ayaʼda huamaʼbuy seis huamaʼbuy huakkuruerien ʼayhuataj onʼto̱e̱pakdepo sigpiʼ onpapayoʼ okhuijhueʼada onʼbueyʼuyate. 


text:
Nogok aratbut kubarakyaʼ onteʼti Diosere enʼmanoyhuaddeʼte, ¿Keʼna ʼayhua beʼed hua̱to̱e̱ ya̱ʼe̱a̱po? Ayaʼda siete huamaʼbuy onʼto̱e̱ʼuyate, huamanmadikaʼeri. —‍Saduceoa oʼnonaʼuyate. 


text:
Kenomeynayo Diostaj daknopoʼda o̱ʼnepo Diostaj oʼnoknopo̱e̱nok nogok onʼmanoyhuaddepo Diosere o̱ʼnedepo onteʼti to̱e̱pakhueʼ o̱ʼneapo. Kenpaʼti hua̱yo̱bu kato̱e̱pakeʼpo bayokhueʼ o̱ʼneapo. 


text:
Onteʼti bueyhueʼdik o̱ʼneapo. Ken konig Diosen huamataʼmoneri kurudyo̱ o̱ʼne konigti o̱ʼneapo. Kubarakyaʼ Diosa oʼmanoyhuada̱ʼnok Diosensiʼpo o̱ʼneapo. 


text:
Aratbut kubarakyaʼ onʼnoyhuada̱po Moisésa oʼmadoyaʼpo Diosbaʼ oʼmadoyaʼpo oʼmanopo̱e̱a̱ʼuyate. Kente Moisésenbaʼte hue̱ymey eʼbakpakte Moisés oʼtimadoyaʼuyate kente Dios Huairi Abrahamen Dios o̱ʼe̱. Dios Huairi Isaacen Dios o̱ʼe̱. Kenpaʼti Dios Huairi Jacoben Dios o̱ʼe̱. Apagbaʼa kenpaʼ oaʼ. 


text:
Abrahamkudak Isaackudak Jacobkudakere huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼneʼuynok konig noki̱re̱g onʼnoe Diosa oʼmatinopo̱e̱po. Ayaʼda Diostaj huaknopo̱e̱ʼeri enʼbueypiʼ onʼnoe Diosa oʼmatinopo̱e̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Onteʼti Jesústaj onʼmeʼpukpo onahueʼ o̱ʼnuyate. Cristotaj Diosa oʼtaʼmonaʼapo. Kenpaʼ Diosbaʼ oaʼuyate. Cristo Daviden Dios Huairi o̱ʼe̱ kenokaʼti kenpaʼti Daviden adhueaʼ huayayo o̱ʼe̱. 


text:
Salmosbaʼ Apagbaʼte Cristotaj oʼbatiaʼpakpo, Cristo doʼhued Huairi meʼta̱e̱ne, Davida oaʼuyate.<pb/>“Doere teyada kenpaʼda yamanaʼikaʼ. Ayaʼda o̱ʼnen takaʼ konig totoʼ kenpaʼti oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri nogokaʼda huaboaʼda ontaj nigpe̱e̱dik o̱ʼneapo.” Cristo doʼhued huairitaj Dios Huairia onaʼuy. Davida Salmosbaʼte oaʼuyate. 


text:
“Doʼhued Huairi meʼta̱e̱ne.” Cristo siʼpopakhued Davida oaʼuyate. Cristo Huairi eʼsiʼpoe̱ʼdete Davidkudaken adhueaʼ huayayo kenpaʼti o̱ʼe̱ʼuy. Kenda dapiʼ moʼnopo̱e̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri namaʼda o̱gkikaʼ. Jesúsa oʼbahuaaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Moisésbaʼ huamanmadikaʼeriomey huataʼda onʼeretpakpo namaʼda o̱gkikaʼ dakaʼ yanʼnopo̱i̱kaʼ. Konigti huairi kiriga̱yo̱ʼ huabidokda eʼottaʼ onʼpakikaʼpo, kenpaʼti huakkaʼ jak eretnopoyo e̱ʼhua̱e̱ʼte “Iʼtiak, huairi.” Enaʼte eʼpe̱e̱taʼ onʼpakikaʼ. Kenpaʼti judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo huairied huahuadte eʼhuadtaʼ onʼeretpakikaʼ. Kenpaʼti fiestate konig huairied huahuadte eʼhuadtaʼ onʼeretpakikaʼpo. 


text:
Kenpaʼti ʼayhuaen huakupepiʼ jakpiʼ katepiʼ enʼta̱e̱ʼte konig engaña o̱gkaʼpo onʼbakkayikaʼpo. Kenda o̱gkikaʼpo onokteteyoʼ Diostaj ijhueʼda onʼtionaʼpakonhuahuikaʼpo aratbuta menʼtiahuayeʼpo huadakda o̱ʼne menʼtinopo̱e̱ʼpo konige̱po kiriga̱yo̱ʼ onʼtionaʼpakonhuahuikaʼpo. Kenda o̱gkikaʼnok Diosa dakaʼ oʼnopo̱e̱po huakkaʼ castiga oʼmagkaʼapo. Huakkaʼ paiʼda onʼnopoʼe̱a̱po. Konig kenomey namaʼda o̱gkikaʼ konigti kahueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate.<pb/>


text:
Diosen jakyo o̱ʼnepo, judío huairi huakkaʼda onʼmato̱e̱po Diosen jakyo huakupe cajayo onʼkuda̱ʼpo Jesúsa oʼtiahuayʼuyate. 


text:
—‍In ʼayhua suigda eʼto̱e̱a̱da konig huakkaʼda oʼkuda̱ʼ. Judío huairinayo huakkaʼda e̱ʼta̱e̱tada konig suigda onʼkuda̱ʼ. ʼAyhuanayo sueʼda e̱ʼta̱e̱tada Diostaj dakaʼ oknopo̱e̱po ayaʼda Diostaj oʼyok. Buttida ijjay. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosen jak ekbirik huidtaj ayaʼda sorokte onʼbaksakaʼapo. Jak ehueʼda o̱ʼe̱a̱po. Jesúsa oaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Diosen jak ʼuruda o̱ʼe̱. Sueʼda onʼbatiaʼpakpo. ʼUruda huid kenpaʼti Diostaj ʼuruda katepiʼ katetehueʼ onʼyokuyate. Kendakon onʼnigbetuyate. Diosen jak ʼuruda o̱ʼe̱. Kenda onʼtiahuaypo onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>—‍Nogok in ʼuruda jak boʼtiahuayikaʼnig ekbirik huid onʼmajenapo. Ayaʼda huid sorokte nog aratbuta onʼbaksakaʼapo. Huid kupahuihueʼda o̱ʼe̱a̱po. Diosen jak ehueʼ o̱ʼe̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Diosen keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoe tiakhued e̱e̱ʼted kenpaʼ aratbut o̱gkikaʼaponig Jesúsa oʼmanopo̱e̱a̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Kenda oroʼomeytaj onaʼdene menokaʼ ya̱ʼe̱a̱pet? ¿Oroʼomey aʼnopo̱e̱yaʼpo kate huakkuru tiahuaydik o̱ʼe̱a̱pet? Huamanmadikaʼeri. —‍Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Keyoj namaʼda monaʼapey. Opudomeytaj huakkaʼada bohuatiakapone, “Diosa meʼtaʼmonaʼuyneʼ, Cristo i̱jje̱y.” Namaʼda onʼbatiaʼpakapo. “Oy opudtaj ijhuatiakpo, do Cristo i̱jje̱y.” Namaʼda onʼbatiaʼpakapo. Kenomeytaj keyoj kenomeytaj manigpe̱e̱hueʼ yaneʼ. 


text:
Nogbayo nogbayo gobierno sorotatataj nog gobierno sorotatataj onʼbarakonhuahuaʼ, onʼbatiaʼpakdeapo moʼpe̱e̱deapet, meʼpukehueʼ yaneʼ. Ken huakkuruda gobierno sorotataj barakonhuahuaʼdik o̱ʼneapo. Aʼti nogok Diosen keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoete do onteʼti ijtiakapoy. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼmanaʼpo. 


text:
<pb/>—‍Huadaribayoeri nog huadaribayoeri sorotataa yanʼbarakapet. Kenpaʼti huadaribayo gobierno sorotataj nog huadaribayo gobierno sorotatataj diga̱ʼda yanʼbarakapet. 


text:
Nogya̱ʼ nogya̱ʼ huadaribayaʼ diga̱ʼda ya̱ʼi̱ye̱gapet. Nogya̱ʼ nogya̱ʼ aypo ehueʼda ya̱ʼe̱a̱pet. Aypotaʼ yanʼmabueyonhuaʼapet. Kenpaʼti nogya̱ʼ nogya̱ʼ aratbut dakhueʼda o̱ʼnepo huakkaʼda yanʼmabueyapet. Kurudyo̱ huiyoknanada onʼtiahuaypo diga̱ʼda yanʼmameʼpukapet. Konig tiahuayhueʼya onʼtiahuaypo yanʼmeʼpukapet. 


text:
<pb/>Kenda kahued e̱e̱ʼted opudomey huaknopo̱e̱ʼeritaj moʼbaeaʼpo moʼbatohuaʼapone. Opudomey huaknopo̱e̱ʼeritaj boʼhuadiayapone. Judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyo moʼbatohuaʼapone. Opudomeya̱ dakhueaʼda boʼkameʼne, boʼhuadiaypo namaʼda boʼhuaaʼapone. Huabakuda̱ʼ jakyo boʼkuda̱ʼapone. Kenpaʼti doʼtaj moknopo̱e̱nok gobierno huairite moʼbatohuaʼapone, opudomey huaknopo̱e̱ʼeri dakhueaʼ o̱gkameʼ aʼhuaayaʼpo huairite moʼbatohuaʼapone. Gobierno huairite huakkurute moʼnigboaʼapone. 


text:
Do Cristotaj huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱po Cristoen i̱jje̱y, Diosensiʼpo i̱jje̱y. Dios aratbuttaj oʼmatinepahuiʼpo oʼmanopoʼyareadhuahuikaʼ. Batiaʼpakdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Kenok huairitaj huanaʼdikte huadakdik kenpaʼti ʼuru eʼnopo̱e̱ʼ doʼhua onʼnopo̱e̱a̱ʼapone. ʼUrunanada monaʼapet opudomeyen takaʼ oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria onteʼti katiaʼpiʼ sigpiʼ opudtaj huaahueʼdik ya̱ʼneapet. 


text:
Opudomeyen huaoapiʼ hua̱ye̱a̱piʼ huamaʼbuyapiʼ huidpoapiʼ kenpaʼti nog huabetapiʼ kenpaʼti huadiʼda aratbutapiʼ dakhueaʼda opudomeytaj mogkaʼapone. Castiga ka̱gkeʼpo gobierno huairitaj boʼyokapone. Opudomeytaj sueʼtada boʼarakapone. 


text:
Doʼtaj oʼnoknopo̱e̱nok doʼhued huadik menʼdikto̱i̱kaʼnok konige̱po ayaʼda aratbuta boʼhuadiayapone. 


text:
Meʼpukehueʼ yaneʼ. Dakaʼ Diosa moʼmato̱e̱i̱kaʼapone. Opudomey kenpaʼda bueyhueʼ moʼe̱a̱pone. Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapo. Ayaʼ opudenso̱ʼtaj Diosa dakaʼ moʼmato̱e̱a̱pone. Huakuhuij opuden nogtipiʼ ehueʼ ehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Dakaʼda doʼtaj eknopoeonhuahuikaʼnayo batikhueʼada eknopoeonhuahuikaʼnayo Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. 


text:
<pb/>Jerusalén jakkuru huanig takaʼ sorotataj e̱ʼnedeʼte opudomeya̱ eʼtiahuaydeʼ Jerusalén huakkaʼ jakyo i̱da onʼbarakapo kenpaʼti jak onʼmaenapo. Huakkaʼ jak ehueʼda o̱ʼe̱a̱po, yanʼnopo̱e̱tiʼ. 


text:
Kenokaʼ ayaʼda aratbut Judea huadaribayo o̱ʼnepo oteʼyon i̱da kanʼmamoneʼpo, ayaʼda Jerusalényo̱ hua̱e̱ʼeri i̱da kaʼnoro̱koneʼpo, kenpaʼti kenokaʼ taʼbayo o̱ʼnepo huakkaʼ jakyo onteʼti kumejhueʼ kaʼneʼ. 


text:
Kenokaʼ Dios keʼnen Israel aratbuttaj castiga oʼmagkaʼapo. Kenpaʼ Diosbaʼa oaʼuyate. Kenda Diosa oʼkaʼapo. 


text:
Kenokaʼ Diosa keʼpoda castiga yamagkaʼapet. Ettoneʼ bogdakhueʼ ya̱ʼneapet kenpaʼti nog ettoneʼ yo̱bed onʼto̱e̱po yanʼminoga̱ʼdeapet kenpihuay keʼponada ya̱ʼe̱a̱pet. Paiʼnanada onʼnopoʼe̱a̱po. Huadarite in judío aratbuttaj Diosa diga̱ʼnanada castiga oʼmagkaʼapo, paiʼda onʼnopoʼe̱a̱po. 


text:
Sorotataa judíotaj yanʼbarakapet huakkaʼ yanʼmabueyapet nogomeytaj noybayo nog gobiernoenbayo nogyon nogyon yanʼbatohuaʼapet. Nog aratbut Jerusalényo̱ ya̱ʼneonhuahuikaʼapet, nog aratbutda huairi Jerusalényo̱ ya̱ʼneonhuahuikaʼapet. Kenokaʼ Diosa oʼpakpo judío onteʼti Jerusalényo̱ ya̱ʼnikaʼapet. Gobierno huairi hua̱ʼenda yanʼto̱e̱a̱pet. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo. Kurudya̱ʼ ijhuarakapet. Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosa castiga oʼmagkaʼapo huanopo̱e̱a̱ʼ niokpo puug siokpo nogpaʼda ya̱ʼneapetnok nogoknanada nogbayaʼ nogbayaʼ aratbuta enʼtiahuayada kate Diosa yakaʼapet yanokkahueapet. Kenpaʼti e̱ʼpo̱ga̱ ʼuttaʼda yaaʼapet kenpaʼti huiyokda e̱ʼpo̱ga̱ diga̱ʼda yaʼbosakapetnok diga̱ʼda yanʼmameʼpukapet. 


text:
Ken niokpo siokpoere konig huiyokda o̱ʼi̱ye̱ga̱ponok konige̱po kate Dios yakaʼapet aratbut onʼnopo̱e̱po huakkaʼnanada onʼmeʼpukpo konig onʼmabueynoatuʼapo. 


text:
Kenokaʼ do eʼtiakte onʼtiahuayapo. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne kurudya̱ʼ e̱ʼsi̱hui̱ʼya̱ʼ ijhuarakapoy. Teynanada kenpaʼti konig senogda jeynanada ijhuarakapoy. Ken konig doʼtaj boʼtiahuayapone. 


text:
Kenokaʼ huaboaʼda o̱ʼe̱deapo konig kurud e̱ʼi̱ye̱gdeʼte kenokaʼ yanʼdurugpakpo kutayo yanʼmaboʼ. Opudomeytaj Diosa oʼmanopoʼyareaʼdeapo. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Onteʼti Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo, —‍Higuera hue̱ymey kenpaʼti nog hue̱ymeytapiʼ yanʼtiahuayʼ. 


text:
Kenda huaboaʼda oʼnonaʼdenig kenda huaboaʼda boʼtiahuaydepo Dios Huairi aʼti oʼtiakapo nopo̱e̱ʼdik moʼe̱ne. 


text:
Kenda huaboaʼda ijjaʼnig opuden huakkaʼ jaktaj takaʼ sorotataa keʼpoda o̱gkaʼapo. Jak ehueʼ o̱ʼe̱a̱po. Ayaʼ aratbut oyda onʼnoepo bueyhued o̱ʼnepo onʼtiahuayapo. Buttida ijjay. 


text:
Kurud ehueʼ o̱ʼe̱a̱po. Kenpaʼti huadari ehueʼ o̱ʼe̱a̱po. Doʼhued buttida huadiknayo batikhueʼdik o̱ʼeonhuahuikaʼapo. 


text:
Keyoj ijjay. Dakaʼ yanʼnopo̱i̱kaʼ. Kenpaʼda huadakda ya̱gʼkikaʼ, huadakda yanʼnopo̱i̱kaʼ. Katepiʼ fiestapiʼ eʼkaʼtaʼ meʼpukehueʼ yanikaʼ. Huakkaʼda eʼmamayʼtaʼ eretpakhueʼ yanikaʼ. Katetapiʼ huakkaʼ mepuʼkehueʼ yanikaʼ. Ken konig namaʼda eʼkikaʼnayo kenokaʼ doʼtaj e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ e̱ʼneʼte do huabokerek i̱jje̱po kurudya̱ʼ i̱da ijhuarakapoy. Castiga aʼmagkayaʼpo ijtiakapoy. Konig trampa i̱dada oʼkotikaʼ konig e̱kpo̱e̱ʼ nige̱hueʼ e̱ʼneʼte i̱dada kurudya̱ʼ ijhuarakapoy. Castiga eʼmagkaʼ ijtiakapoy. Ayaʼtada aratbut nogya̱ʼ nogya̱ʼ nog huadari nog huadariyo ayaʼtada castiga aʼmagkayaʼpo ijbahuatiakapoy. 


text:
Konige̱po doʼtaj eʼtiaktaj e̱kpo̱e̱ʼ menʼnige̱ʼikaʼ. Kenpaʼti kenokaʼ konig kenda huaboaʼda ijjaʼnig konig sorotataj nogbayo sorotatataj onʼbarakikaʼpo kenpaʼti kenokaʼ opudomeytaj diga̱ʼ boʼhuadiaypo keʼpoda mogkaʼapone. Konige̱po opudomeya̱ dakaʼ Diostaj yanoknopo̱i̱kaʼ Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. Do huabokerek i̱jje̱po, doʼhua eʼtiakte daknopoʼda e̱ʼdik yanikaʼ. —‍Jesúsa oʼmanmadikaʼpo oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huameʼnoete Diosen jakyo oʼmanmadikaʼikaʼpo Jesúsa oʼmanmadikaʼikaʼuyate. Sikyo Jerusalénya̱ʼ o̱ʼo̱ro̱kikaʼpo oteʼ Olivoste oʼhuaʼikaʼpo ke̱yo̱ jakyo oʼtayikaʼuyate. 


text:
Aʼti judíoen fiesta o̱ʼe̱a̱po. Ken fiestate biahueʼ pan onʼbapeʼikaʼ. Eʼbiaʼo̱gʼ okbukhueʼ o̱ʼnepo pan biahueʼ o̱ʼi̱kaʼ. Ken fiesta huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ fiesta onʼdikkuyate. 


text:
Kenokaʼ sacerdote Diosen jakyo huabaaʼeri huairi, Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriere sueʼda ke̱yo̱ti o̱ʼnepo Jesústaj monig arakdik o̱ʼe̱a̱poy. Kenomey onʼnopo̱e̱po Jesústaj eʼtohuaʼte huakkaʼ aratbuta oroʼtaj enʼtiahuayʼnayo aratbuta boʼhuadiayapey onʼnopo̱e̱po onʼmakmeʼpukuy. 


text:
<pb/>Judas Iscariote Jesúsen doce huamataʼmonaʼeri nogtida o̱ʼu̱yate. Judastaj totoʼ huairia oʼnopoʼto̱e̱denok, 


text:
Sacerdote huairitaj kenpaʼti Diosen jak huato̱e̱ʼeri huairitaj oʼbahuahuaʼpo monig Jesústaj ijbayokapo oʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Ken sacerdote huairi Diosen jak huato̱e̱ʼeriere Judastaj onʼpe̱e̱depo durugda o̱ʼnepo, “Huakkaʼda huakupe boʼyokapone.” Judastaj oʼnonaʼuyate. 


text:
“Huakkaʼ huakupe onʼyokaponok Jesúste onʼtohuaʼapone.” Judasa oʼmanaʼuyate. “Kente huakkaʼ aratbut ehueʼ e̱ʼneʼyo menpe̱e̱taʼ sacerdotetaj ijbatohuaʼa.” Huaboaʼda Judasa oʼnopo̱e̱ʼuy. Doce huanigpe̱i̱kaʼeriere Jesús Huairiere onʼbapeʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huameʼnoe pan eʼbiaʼo̱gʼa okbukhueʼada onʼbapeʼikaʼnig fiesta o̱ʼe̱de. Kenokaʼ ovejasiʼpo onʼdarakikaʼ. 


text:
Pedrotaj Juaneretaj oʼmataʼmonaʼuyate Jesúsa. —‍Yanhuatiʼ. Judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ fiesta aypo yanʼmanhuada̱ʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼnok, 


text:
<pb/>—‍Jerusalényo̱ yanhuaʼ. Huakkaʼ jakyo yanʼkudondepo, huabokerek hue̱ʼe̱y huaegpuʼte hueda̱ʼ eʼtohuaʼte boʼhuahuayapone. Kentaj yanʼtahuatiʼ. Ken jakyo oʼkudapo. Ken jak kurute yanʼhuahuatiʼ. 


text:
“¿Do huanigpe̱i̱kaʼeriere o̱ʼnen jakyo meya̱ʼ oʼbapeʼapo?” oroʼen huamanmadikaʼeria menaʼne. Ken konig jak hua̱ta̱e̱ʼeritaj ya̱ʼnonatiʼ. 


text:
Ken jak hua̱ta̱e̱ʼeri opudomeytaj oʼpe̱e̱depo jak kutayo huaboroʼ ki̱re̱gyo oʼbatohuaʼnok kutopa huabidda huahuadere monʼtiahuayatu. Ke̱ya̱ʼ aypo yanʼmanhuada̱ʼ. —‍Jesúsa Pedrotaj Juaneretaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Juan Pedroere oʼnokhuaʼpo, huakkaʼ jak Jerusalényo̱ onʼhuaʼpo kenda Jesúsa oʼmanaʼnig onʼhuahuayʼuyate. Ken jakyo o̱ʼnehuaʼpo fiesta aypo onʼmanhuada̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Do bueyhued i̱jje̱po in judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ kaʼneʼpo fiesta opudomeyere eʼtobapeʼtaʼ huakkaʼ ijpaki. 


text:
Onteʼti in fiesta aypo bapehueʼ i̱jjeonhuahuikaʼapopo. Nogok ayaʼda Diosen Huairitaj enʼnigpe̱e̱deʼte kenpaʼti do Diosen Huasiʼpo eʼnigbueyʼuydeʼte doʼtaj okkahuehueʼada aypo moʼbapeʼikaʼapone. Kenokaʼ nogoknanada onteʼti in okkahuehueʼada aypo ijbapeʼapoy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
Konige̱po uva huada hue̱ʼe̱y mayhueʼ i̱jjeonhuahuikaʼapoy. Nogokda Dios Huairitaj ayaʼada enʼnigpe̱e̱deʼte onteʼti ijmayapoy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Kenpaʼ oaʼdepo pan oʼbapadpo Diostaj dakiti oaʼdepo oʼpoʼsakeaʼpo doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbayokeʼpo, —‍In pan doʼhued hua̱so̱ʼnigti o̱ʼe̱. Ayaʼtada kamannigbueyeʼpo Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. In pan yanʼbapeʼ. Do eʼbuey okkahuehueʼ hua̱i̱kaʼ yanʼbapeʼ. —‍Oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken onʼbapeʼdepo onteʼti huamaiʼpuʼ oʼbayokpo, —‍In vino konig Diosen huaboaʼ huamanopoʼyareaʼ eʼmanaʼ huadik o̱ʼe̱. Buttida o̱ʼe̱ aʼmanopo̱e̱a̱yaʼpo doʼtaj boʼarakapone. Doʼhued mimi oʼmimihuaʼapo. 


text:
<pb/>Oynayo ken huabokerek oroʼere oʼbapeʼnigʼa konig huadiʼda oʼbapenigʼa doʼtaj takaʼtaj beʼyokapone. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Ijbueyapoy. Konig Diosa oʼpakpo aʼnennanada oʼnopo̱u̱ya̱tenok, ijbueyapoy. Keʼna takaʼtaj beʼyokapone. Kentaj Diosa diga̱ʼ castiga o̱gkaʼapo. Paiʼnada oʼnopoʼunhuahuikaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken, huaboaʼda onʼbatiaʼpakepo Jesúsen huataʼmonaʼeriomey huayahuaya onʼbatiaʼpakepo, ¿beʼauru Jesústaj takaʼtaj yaʼbayokapo? onʼbatiaʼpakeʼuyate. ¿Oroʼomey beʼaturu hueretda huairi o̱ʼe̱a̱pet? Huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ onʼbatiaʼpakpo. ¿Oroʼomey beʼaturu hueretda huairi o̱ʼe̱a̱pet? Huayahuaya huamataʼmonaʼeriomeya̱ onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>—‍Nog aratbuten gobierno huairi teyda onʼmanaʼikaʼ kenpaʼti onʼmataʼmoneaʼikaʼ. “Huadakda o̱gkikaʼ.” Nog aratbuta kenomeyen huairitaj huaaʼdik o̱ʼnikaʼ. 


text:
Opudomeynayo konig nog aratbut gobierno huairi ehueʼdik yaneʼ. Opudomeya̱ hueretda huairi e̱e̱ʼtaʼ eʼpaknayo teyda eʼmataʼmonaʼikaʼtaʼ pakhueʼ yanetiʼ konig huasuedonig yanetiʼ. Kenpaʼti opudomey huairi e̱e̱ʼtaʼ eʼpaknayo konig huanabaʼ yanikatiʼ. 


text:
Keʼna kutopate oʼbapeʼ. Keʼna huairi o̱ʼe̱. Keʼna aypo oʼnigtotiakikaʼnig keʼnataj huanabaʼ o̱ʼe̱. Donayo opudomeyere konig opudomeyen huabatihuapokikaʼeri i̱jje̱y. Ken konig Diosa oʼpak. 


text:
<pb/>Kenokaʼ judío huairi doʼtaj engaña e̱gkaʼtaʼ onʼeretpakpo namaʼda enaʼtaʼ mentipakikameʼne kenokaʼ doʼere moʼi̱kameʼne. 


text:
Konig doʼhued Apag Diosa hueretda huairitoneʼ meʼe̱a̱ʼu̱yne. Konig ayaʼtada manaʼdik i̱jje̱po kenpaʼti mataʼmonaʼdik ka̱e̱ʼpo huairi meʼe̱a̱ʼu̱yne. Konigti huairi opudomeytakon o̱ʼneaʼne. 


text:
Nogok do gobierno huairitoneʼ e̱e̱ʼte doeretaj moʼtobapeʼapone. Kenpaʼti doere moʼmayapone. Dios Huairien huahuad huahuadte boʼhuadapone. Ayaʼda Israel aratbuttaj, doce tribus aratbuttaj konig huamanoeya̱ʼeri huairionigti moʼe̱a̱pone. Kenda katepiʼ Israel aratbut o̱gkikaʼuyate, kenda moʼpe̱e̱deapone. Dakhueaʼ o̱gkaʼnigtaj moʼnopo̱e̱nok Diosa castiga oʼmagkaʼapo. —‍Jesúsa doce huamataʼmonaʼeriomeytaj oʼmanaʼuyate. “Jesústaj jo̱ki̱a̱hueʼya i̱jje̱y.” Simón Pedroa iaʼapone. Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Yape̱e̱ʼ Simón, yape̱e̱ʼ Simón. “Beyok Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri konig trigotaj ektipoapaʼ o̱ʼnen huataʼmonaʼeritaj eʼmagkaʼtaʼ ijpaki. Jesúsen huataʼmonaʼeritaj menpaʼti dakaʼ yanoknopoenhuahuiketapo batikhueʼada eʼnoknopoenhuahuikate namaʼda eʼmagkaʼtaʼ ijbatipaki, Dios.” Totoʼ huairia onaʼuyatenigʼa. 


text:
Donayo ontaj Simón oʼtionaʼpakne. “Simón Diostaj doʼtakon dakaʼ kaknopo̱i̱keʼ batikhueʼada kaknopo̱i̱keʼ kenpaʼti onaʼti doʼtaj eʼnopoʼkoreaʼdeʼte huamaʼbuy huaknopo̱e̱ʼeritaj teyda eknopo̱e̱ʼ kabatihuapokikeʼ.” Kenda oʼtionaʼpakne. —‍Jesúsa Simón Pedrotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍On huabakuda̱ʼ jakyo e̱gkuda̱ʼnayo kuddiktion i̱jje̱y. Onere aʼbueyyaʼpo huaʼdiktion i̱jje̱y, ijnopo̱e̱y, Huairi. —‍Simón Pedroa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oyedda in sikyo huatahuaj sipoghued “Jesústaj jo̱ki̱a̱hueʼya i̱jje̱y,” bapaʼaʼ iaʼapo, Pedro. —‍Jesúsa Pedrotaj onaʼuyate. Aʼti Jesús paiʼda oʼnopoʼe̱a̱po. 


text:
<pb/>—‍Aʼnenda opudomeytaj doʼhua onʼmataʼmonaʼuyne. Kutamabayoʼ, huakupebayoʼ nog huaʼiotbayoʼ onʼmataʼmonaʼuyne. Enhuaʼdeʼte konig ayaʼda eʼtamaeʼonig moʼe̱meʼne. —‍Jesúsa oʼmanaʼnok, —‍E̱e̱ʼ, katepiʼ ayaʼda oʼpaknig oʼmato̱e̱ʼuy. —‍Oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oynayo huakupe e̱ʼta̱e̱ʼnayo yanʼtohuaʼ. Kutama e̱ʼta̱e̱ʼnayo yanʼtohuaʼ. Sorotataen siro to̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo huaok yanʼbahuayaʼpo siro yadetiʼ. 


text:
Konige̱po “Keʼna dakhueaʼ huakaʼeri o̱ʼe̱. Onʼbatiaʼpakapo.” Apagbaʼa oaʼ. Kenda Apagbaʼa oaʼnig doʼtaj aʼti menʼhuaaʼdeapone ijjay. Ayaʼda Apagbaʼte meʼnigbatiaʼpakuyatenig doʼtaj aʼti meʼnogkaʼapone. Paiʼda ijnopoʼe̱a̱poy. Aʼti ehueʼda i̱jje̱a̱poy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍In bottaʼ sorotataen siro o̱ʼe̱, Huairi. —‍Oʼnonaʼdenok. —‍Kenyoʼda ka̱e̱ʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Getsemaní taʼbayaʼ Jesúsa Diostaj oʼtionaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesús huakkaʼ jakyaʼ Jerusalénya̱ʼ oʼo̱ro̱konpo oteʼ Olivosyo oʼhuaʼikaʼpo oteʼ Olivosyon oʼhuaʼbeduyate. Kenere huanigpe̱i̱kaʼeriomeyere onʼhuaʼuyate. 


text:
Ke̱yo̱ oʼtionaʼpakikaʼnigyo̱ jo̱kye̱depo, —‍Dakhueaʼ kahueʼ hua̱e̱ʼte yanʼtionaʼpak. Konig Diosa boʼtihuapokeʼpo dakhueaʼ kahueʼ hua̱e̱ʼte yanʼtionaʼpak. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“Paiʼda yanopoʼe̱po bueyhueʼdik ya̱e̱ʼti sion.” On eʼpaknayo menaʼ, Dios. Do konig ijpaknig kahueʼ ya̱e̱ʼ. Konig kenda on iʼpak megkaʼ, doʼhued pag. —‍Jesúsa oʼtionapakuyate. 


text:
Konige̱po cruzte ijbueyapoy diga̱ʼda oʼnopo̱e̱po nogi̱ti huakkaʼaʼda oʼtionaʼpakpo diga̱ʼda oʼukpakpo konig mimi eʼukpakhue̱ huakkaʼ barakte oʼsurukuyate. 


text:
<pb/>Ken oʼtionaʼpakonhuaʼdepo oʼbopo huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼbahuahuaʼpo eʼtayte oʼbahuahuayʼuyate. Sueʼnanada o̱ʼnepo onʼbatayʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menaʼpo boʼtaiʼ? Yanʼmaboʼ. Yanʼtionaʼpak. Onteʼti dakhueaʼ kahueʼ hua̱e̱ʼte yanʼtionaʼpak. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. Jesústaj huakkaʼada aʼtohuayaʼpo onʼhuatiakuyate. 


text:
<pb/>Jesús huanigpe̱i̱kaʼeritaj eʼmanbatiaʼpakonhuaʼte huakkaʼada onʼhuatiakdeʼuyate. Huakkuru Judasa oʼhuatiakpo. Keʼna Jesúsen doce huanigpe̱i̱kaʼeri nogtiaʼ o̱ʼu̱y. Judas huakkaʼ aratbut oʼbatotiakdepo Jesústaj aʼbuyukyaʼpo oʼhuahuaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Doʼtaj inomey doʼhued takaʼtaj aʼyokyaʼpo doʼtaj oʼbuyukne. —‍Judastaj Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼ aratbut onʼhuatiakdepo Jesústaj onʼtohuaʼapo. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria onʼbatiahuayondepo, —‍¿Sorotataen siro menpaʼ oʼmagkaʼapo, Huairi? —‍Huanigpe̱i̱kaʼeriomeya̱ oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kejeʼ kennigda yamagkaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo, Ken huanabaʼen huapesod Jesúsa oʼtibataʼtepo oʼyareaʼuyate. 


text:
—‍Konig huabereeritaj e̱gkapaʼ siroa hue̱ypaerea onʼhuatotiakbedne. Kaʼtiaʼpo kenpaʼ oʼnogkaʼ. Diosen jakyo opudomeyere nog huameʼnoe nog huameʼnoe nogok nogok i̱ji̱kaʼniga doʼtaj sigpiʼ opuda̱ tohuahueʼda o̱ʼnikameʼne. Oynayo sikyoda totoʼa moʼto̱e̱nok oʼnogkaʼbedne. —‍Sacerdote huairitaj Diosen jak huairitaj huatoneʼ huairitaj Jesúsa oʼmanaʼuyate. Kenomey Jesústaj aʼtohuayaʼpo onʼhuatiakbeduyate. Jesústaj jo̱ki̱a̱hueʼya i̱jje̱y. Pedroa bapaʼaʼ oaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Jesústaj onʼto̱e̱po onʼtohuaʼbeduyate. Sacerdote huairitoneʼen jakyo onʼtohuaʼbeduyate. Pedroa taʼpote hueytemon oʼtahuaʼpo. 


text:
Sacerdote huairitoneʼen jakyo oʼnokye̱ʼdepo jakkurunopote taʼak onʼbakpakaʼpo taʼakope huabirikaʼ onʼtibahuadpo Pedro ke̱yo̱ti kenomeyere oʼhuaduyate. 


text:
Pedro taʼakopete eʼhuadte huanabaʼ ettoneʼ oʼboatoʼpo Pedrotaj oʼtiahuaypo dakaʼda oʼtiahuaydepo, —‍In huabokerekkon Jesúsere o̱ʼi̱kaʼuyate. —‍Huanabaʼ ettoneʼa̱ oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Aʼtimon noga̱kon Pedrotaj oʼtiahuaydepo, —‍O̱ʼnakon Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri i̱ʼe̱ne. —‍Onaʼuyate. —‍Ehueʼ, huabokerek, Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri ehueʼ i̱jje̱y. —‍Pedroa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Aʼti noghoratida noga̱kon oʼmanaʼ, —‍In huabokerek Jesúsere o̱ʼi̱kaʼuyate, buttida ijjay. Konige̱po Galilea huadaribayo hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱. —‍Oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ehueʼ, kaʼtiaʼ iaʼ nopo̱e̱hueʼ i̱jje̱y, huabokerek. —‍Pedroa onaʼuyate. Kenokaʼ kenpaʼ Pedroa eaʼte huatahuaa oʼsipogdeʼuyate. 


text:
Jesúsa Pedrotaj oʼhuakorudpo oʼtiahuaynok, kenda Jesús Huairia onaʼ Pedro okkahuehueʼ o̱ʼe̱po huaboaʼda oʼnopo̱e̱. “Oyedda in sikyo huatahuaj sipoghued ‘Jesústaj jo̱ki̱a̱hueʼya i̱jje̱y,’ bapaʼaʼ iaʼapo, Pedro.” Huairia menameʼnig Pedro okkahuehueʼda huaboaʼda onteʼti oʼnoponʼuyate. 


text:
huakpotaj tela oʼnokpotidokaʼpo huakoktaʼ onʼpebasbasdepo, “Diosa mennopo̱e̱ʼ, ¿Beʼa ontaj boʼkokbasbas? oroʼtaj monaʼ.” Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken nogda nogda dakhueaʼda Jesústaj onʼtidiʼkeunhuaʼuyate. Judío huairi e̱gkupopakyo Jesústaj onʼboaʼuyate. 


text:
<pb/>Emedeʼte judío aratbut huatoneʼ huairi o̱gkupopakpo, sacerdote huairiere o̱gkupopakpo kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriere o̱gkupopakpo, Jesústaj onʼmanigtotiakdepo, 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ Cristo i̱ʼe̱? ¿Menpaʼ Diosa metaʼmonaʼuy? Oroʼomeytaj kenda monaʼ. —‍Judío huairiomey o̱gkupopakpo Jesústaj oʼnonaʼuyate. —‍E̱e̱ʼ, doʼhua eʼmanaʼnayo, Cristo i̱jje̱y doʼhua eʼmanaʼnayo oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱a̱pone. Da oaʼ moʼnopo̱e̱a̱pone. 


text:
“Do Cristo i̱jje̱y. Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. ¿Kenda menpaʼ moʼnopo̱e̱?” Opudomeytaj eʼmanaʼnayo doʼtaj onteʼti aʼtokhueʼ o̱ʼneapone. Kenpaʼti “Yahuaʼ.” Onahueʼdik o̱ʼneapone. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Aʼti Diosere ijhuadapoy. Dios teyda o̱ʼe̱po ayaʼda kaʼdik o̱ʼe̱nok Dioste huadaʼkopen konig Dios teyda i̱jje̱a̱poy. Ayaʼda kaʼdik i̱jje̱a̱poy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ o̱ʼna Diosen Huasiʼpoda i̱ʼe̱? —‍Ayaʼada Jesústaj oʼnonaʼuyate. —‍E̱e̱ʼ, Diosen Huasiʼpo i̱jje̱y konig opuda̱da oʼnonaʼne, Diosen Huasiʼpo i̱jje̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“Diosen Huasiʼpo i̱jje̱y.” Jesúsa oaʼnok oroada oʼpe̱e̱ne. Dakhueaʼda oaʼpo oʼkaʼ, oʼnopo̱e̱ne. Konige̱po castiga o̱gkaʼdik o̱ʼe̱a̱pone. “Jesús dakhueaʼ oaʼuy.” “Dakhueaʼ oʼkaʼuy.” Noga̱ enʼdapiʼ pe̱e̱hueʼdik o̱ʼe̱a̱pone. —‍Huatoneʼ huairiomeya̱ o̱daʼuyate.<pb/>


text:
Kenokaʼ ayaʼada judío huairi e̱gkupopakte onʼmaboddepo Jesústaj Pilato Romano gobierno huairite onʼtohuaʼuyate. Judío huairinayo Jesústaj arakhueʼdik o̱ʼnenok Romano huairiayoʼda yanʼarak aʼdik o̱ʼnenok. 


text:
A̱yo̱ Jesústaj Pilatotaj huaboaʼda namaʼda onʼhuaaʼpo, —‍Oroʼomeyen judío aratbuttaj in huabokerek namaʼda oʼmanmadikikaʼuy. Romano gobiernotaj yanʼmagkaʼ namaʼda oʼmanmadikikaʼ oroʼa oʼpe̱e̱ʼuy. Kenpaʼti Romano gobierno huairitaj huakupe bayokhueʼdik yanikaʼ. Namaʼda oʼmanmadikaʼ. Kenpaʼti “Cristo i̱jje̱y,” oaʼ. Cristo konig gobierno huairi huadik o̱ʼe̱. —‍Jesústaj Pilatotaj namaʼda onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Judío aratbuten gobierno huairi menpaʼ i̱ʼe̱? —‍Pilatoa Jesústaj onaʼuyate. —‍E̱e̱ʼ, konig o̱ʼna iaʼnig i̱jje̱y. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍In huabokerek dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼ. Castiga o̱gkahueʼdik i̱jje̱y. —‍Pilatoa sacerdote huairitaj huakkaʼ aratbutomeytaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Romano gobierno huairi dakhueaʼda o̱ʼne. Yanʼmaen. Ken konig Jesúsa namaʼda oʼmanmadikikaʼ. Judío aratbut ayaʼtada namaʼda oʼmanmadikikaʼpo adyonda Galileayo huakkuruda namaʼda oʼmanmadikikaʼpo nogyo̱ nogyo̱ konigti oʼkikaʼpo taʼpotaʼ i̱yo̱kon konigti oʼkikaʼpo namaʼda oʼmanmadikikaʼ. —‍Kenpaʼ judío huairia i̱ghuaʼda onʼtihuaaʼpo Jesústaj, Pilatotaj namaʼda onʼtihuaaʼuyate. Herodes nog Romano gobierno huairi o̱ʼe̱po Galilea huadaribayo huairi o̱ʼe̱nok Herodeste Jesústaj Pilatoa oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús Galileayo oʼmanmadikaʼuyate. Pilatoa oʼpe̱e̱depo “¿Galilea hua̱e̱ʼeri menpaʼ Jesús ya̱ʼe̱?” Oʼmanaʼuyate. 


text:
“E̱e̱ʼ, Galilea huadaribayo hua̱e̱ʼeri Jesús o̱ʼe̱.” Pilatotaj oʼnonaʼdeʼuyate. Kenda Pilato oʼpe̱e̱depo Jesústaj Herodeste oʼtaʼmonaʼpo, Herodes Galilea gobernador o̱ʼe̱nok kenpaʼti kenokaʼ Herodes Jerusalényo̱ o̱ʼu̱yate. 


text:
Herodes nogok nogok Jesústaj oʼtipeeonhuahuaʼpo konige̱po Jesústaj eʼtiahuaytaʼ oʼpakpo Jesús katepiʼ ʼuruaʼda eʼkaʼ konig eʼbayareaʼte eʼtiahuaytaʼ oʼpakpo konige̱po Jesústaj eʼtiakte oʼtiahuaydepo Herodes huakkaʼ oʼdurugpakuyate. 


text:
Ke̱yo̱ sacerdote huairi kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo Jesústaj i̱ghuaʼda onʼhuaaʼnok 


text:
Herodes sorotataere Jesústaj aʼtierikyaʼpo ʼuruda huaok onʼotaʼpo konig gobiernoen huairien yudtaj onʼotaʼdepo onteʼti Pilatote oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
Kenmeʼnoete Pilato Herodesere huaboaʼda huayahuaya diʼda onʼmaeʼuyate. Aʼnenda huayahuaya onʼbahuadiayʼikaʼuyate. Huaboaʼda diʼda onʼmaeʼuy. “Jesústaj arakdik moʼe̱ne.” Pilatoa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Sacerdote huairitaj aratbuten huairitaj kenpaʼti nog aratbuteretaj “Yanʼbatiak, doʼtaj menhuatiak.” Pilatoa oʼmanaʼpo e̱gkupopakdeʼte, 


text:
<pb/>—‍In huabokerektaj opudomeya̱ onʼnigtotiakne. “In huabokerek namaʼda oʼmanmadikikaʼ. Romano gobiernotaj yanʼmagkaʼ namaʼda oʼmanmadikikaʼ.” Opudomeya̱ oʼnonaʼnigʼa opudomey onʼtiahuaypo Jesústaj ijbatiaʼpakdepo Jesúsa nogda nogda dakhueaʼ oʼkaʼ boʼhuaaʼnigʼa kenda namaʼda boʼhuaaʼnigʼa Jesúsnayo sigpiʼ dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼte. Ijnopo̱e̱y. 


text:
Herodes kenpaʼti Jesústaj oʼpe̱e̱depo dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼte. Herodesakon oʼnopo̱e̱po oroʼomeytaj onteʼti boʼtokumejne. Yanʼpe̱e̱ʼ. Jesúsa sigpiʼ dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼtenok Jesústaj yadarak. Ahueʼdik i̱jje̱y. 


text:
<pb/>Fiestate nogtida huabakuda̱ʼ jakyo hua̱e̱ʼeritaj jakyaʼ o̱ʼo̱ro̱kikaʼ konige̱po Pilato nogtatida o̱ro̱kaʼdik o̱ʼu̱yate. 


text:
Onokteteyoʼ ayaʼada ʼuttaʼda oʼnokoypo, —‍Jesústaj yadarak. Barrabástanayo ya̱o̱ro̱kaʼ. —‍Onokteteyoʼ ayaʼada ʼuttaʼda oʼnokoyʼuyate. 


text:
<pb/>Jerusalényo̱ Barrabás huakkaʼda aratbut oʼbakupopakaʼdepo gobierno huairitaj aʼmabatiarakayaʼpo eʼbatoahuaʼtaʼ oʼpakuyatenigʼa. Kenpaʼti nogtatida oʼarakuyate. Konige̱po huabakuda̱ʼ jakyo o̱ʼe̱nok. 


text:
<pb/>—‍Hue̱ypa cruzte yadarak. Hue̱ypa cruzte yadarak. —‍Huakkaʼada judío aratbut eʼkupopakyaʼ ʼuttaʼda oʼnokoypo. Onteʼti onteʼti oʼnokoyʼuyate. 


text:
<pb/>—‍I̱ʼna sigpiʼ dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼtenok kejeʼ arakhueʼdik i̱jje̱y. Konige̱po Jesústaj castiga yo̱gkaʼdepo Jesústaj ijjo̱ro̱kapoy. —‍Bapaʼaʼ Pilatoa oʼmanaʼnigʼa. 


text:
<pb/>—‍Hue̱ypa cruzte Jesústaj yadarak. Hue̱ypa cruzte yadarak. —‍Huakkaʼada aratbuta o̱gkupopakpo sacerdote huairierea diga̱ʼda oʼnokoypo, nogok Pilato taʼpotaʼtaj eʼnokoyte oʼmanigpe̱e̱ʼuyate. 


text:
Pilato huakkaʼ aratbuttaj oʼmanigpe̱e̱po, Barrabástaj o̱ʼo̱ro̱kaʼuyate. Aʼnenda Barrabás huakkaʼ aratbuttaj oʼbakupopakaʼdepo gobierno huairitaj aʼmabatiarakayaʼpo eʼbahuatoahuaʼtaʼ oʼpakuyatenigʼa. Kenpaʼti Barrabása oʼarakuyate. “Barrabástaj ya̱o̱ro̱kaʼ.” Huakkaʼada oʼnokoynok o̱ʼo̱ro̱kaʼuyate. Ken judío aratbuta Jesústaj eʼaraktaʼ oneretpaknok, Jesústaj Pilato Romano sorotatataj kaʼdarakepo oʼbayokuyate. Hue̱ypa cruzte Jesústaj onʼarakuyate. 


text:
<pb/>Ken sorotataj Jesústaj onʼtohuaʼdepo Simóntaj onʼdejdepo, Simón Cirene huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po taʼbayaʼ eʼtiakdeʼte Simóntaj onʼto̱e̱po hue̱ypa cruz katohueʼpo sorotataa oʼnonaʼnok Jesúsen taʼpotaʼ Simóna cruz oʼtohuaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼnanada aratbut onʼbatahuaʼpo kenpaʼti huakkaʼda ettoneʼ onʼbatahuaʼpo Jesústaj onʼtinepahuiʼpo diga̱ʼda onʼbahuikonhuaʼpo ʼuttaʼda onʼbahuikonhuaʼuyate. 


text:
Jesúsa ettoneʼtaj oʼbatiahuaypo, —‍Dotaʼ huikhueʼ yaneʼ, Jerusalén ettoneʼ, huataʼda yanʼtohuik, opudomeyensiʼpotaʼ yanʼtohuik. 


text:
Konige̱po opudtaʼtaj nogok keʼpoda dakhueaʼnada o̱ʼe̱a̱po. Aratbuta paiʼnanada onʼnopoʼe̱a̱po. “Ettoneʼ siʼpopakhueʼdik o̱ʼnepo durugda o̱ʼneapo, ettoneʼ bogdakhueʼ ehueʼdik o̱ʼnepo durugda o̱ʼneapo, ettoneʼ huasiʼpotaj huauʼte minonhueʼ o̱ʼnepo durugda o̱ʼneapo.” Nogok keʼponada e̱e̱ʼte kenda onʼbatiaʼpakapo. 


text:
Kenokaʼ nogokda aratbut diga̱ʼda paiʼnada onʼnopoʼe̱a̱ponok eʼbueytaʼ onʼpakapo. “Oroʼomeytaj monbet,” huakupataj oʼnonaʼapo. “Pendaka boʼtiyurak,” oʼnonaʼapo. 


text:
Donayo konig o̱hue̱yburanig i̱jje̱po huadakda e̱e̱ʼtada doʼtaj dakhueaʼda meʼnogkaʼne. Opudomeynayo dakhueaʼda moʼe̱po konig o̱hue̱y eʼayʼonig opudomeytaj nogi̱ti keʼpoda dakhueaʼnada onʼmagkaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenpaʼti nog bottaʼtaj dakhueaʼ huakkaʼeritaj onʼbatohuaʼpo Jesústaere aʼarakyaʼpo onʼbatohuaʼuyate. 


text:
Oteʼte oʼnokye̱depo Jesústaj hue̱ypa cruzte onʼbetaʼuyate. Kenpaʼti bottaʼ dakhueaʼ huakkaʼeriere hue̱ypa cruzte onʼmabetaʼuyate. Jesúsen huadaʼkopen nogtaj onʼbetaʼpo nogtaj Jesúsen opeʼtopen onʼbetaʼuyate. Oteʼ huadik o̱ʼe̱ La Calavera. 


text:
Jesústaj enʼbetaʼdete, —‍Dakhueaʼ eʼkaʼ yabakkahueaʼ, Pag. Kenda menogkaʼne nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo. —‍Jesúsa onaʼuyate. Ken sorotataj Jesúsen yudtaj beʼati yaʼdeyapet aʼnopo̱e̱yaʼpo huid okmo o̱ʼneneʼuyate. 


text:
Huakkaʼda aratbut o̱ʼnepo Jesústaj onʼtiahuayaʼpo judío huairiomeya̱kon Jesústaj onʼtierikpo, —‍Jesús nogomeytaj oʼbatihuapokikameʼte. Ken Diosen Cristo e̱e̱ʼnayo Diosa ektieʼeaʼ e̱e̱ʼnayo huataʼ katihuapokeʼ. —‍Judío huairiomeya̱ Jesústaj dakhueaʼda onʼtierikpo onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Sorotataa kenpaʼti Jesústaj onʼtierikpo, Jesústaj onʼhuahuaʼpo, vino paiʼ kamaye̱ʼpo onʼyokuyate. 


text:
<pb/>—‍On judíoen gobierno Huairi e̱e̱ʼnayo huataʼ yatihuapokpo hue̱ypa cruzyaʼ yahuarak. —‍Sorotataa Jesústaj onʼtierikpo oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesúsen huaku kutapen huaensiʼpote bapaʼen huaʼate onʼmadoyaʼuyate, griego huaʼa, latin huaʼa, hebreo huaʼa onʼmadoyaʼpo “In judío aratbuten gobierno Huairi o̱ʼe̱.” Onʼmadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Bottaʼ dakhueaʼ huakaʼeri cruzte onʼbetonhuaʼpo Jesústaj nogtiada oʼtierikpo, —‍O̱ʼna Cristo e̱e̱ʼnayo Diosa eʼtaʼmonaʼuynayo huataʼda cruzyaʼ yahuarak kenpaʼti oroʼomeytaj boʼtihuapokpo bohuarakaʼ. —‍Nogtiada dakhueaʼ huakaʼeria Jesústaj namaʼda onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Dakhueaʼ iaʼ. Menpaʼ Diostaj okmeʼpakhueʼada iaʼne. Jesús paiʼda oʼnopoʼe̱ konigti paiʼda iʼnopoʼe̱ne castiga ontaj mogkaʼne. 


text:
Oroʼomeynayo dakhueaʼda oʼkikaʼnok oroʼomeytanayo castiga mogkaʼne. Inbokereknayo sigpiʼ dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼ. —‍Noga̱ dakhueaʼ huakaʼeria huakkuru huaaʼeritaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Nogok Dios Huairi on i̱ʼe̱depo doʼtaj okkahuehueʼ ya̱e̱po doʼtaj metinepahuitiʼ, Jesús. —‍Jesústaj huatodiayeria onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Oy doere paraísoyo i̱ʼe̱a̱pone. Paraísoyo durugda i̱ʼeonhuahuikaʼapone. Buttida ijjay. —‍Huatodiayeritaj Jesúsa onaʼuyate. Jesús oʼbueyondeʼuyate. 


text:
<pb/>Niokpo tokhuada̱ʼ ekpohuadte huadari huabada oʼtaʼsikonʼuyate. Sikki̱re̱gda o̱ʼu̱yate. Huaduknopoyo eʼhuadte onteʼti niokpo oʼtieyhuaduyate. 


text:
Niokpo jey e̱e̱ʼ eʼbatikonte sikki̱re̱gda e̱e̱ʼte Diosen jakyo huahuakda cuperina eretnopoyo eʼoroyaʼda huanopotaʼda oʼhuisonʼuyate. Kenokaʼ, 


text:
<pb/>—‍Ontaj Apag Dios doʼhued noki̱re̱g oʼyokne, Pag. —‍Jesúsa ʼuttaʼda onaʼuyate. Kenpaʼ oaʼdepo oʼbueyonʼuyate. 


text:
<pb/>Capitán sorotataj Romano o̱ʼe̱po sorotataj huairi o̱ʼe̱po kenokaʼ kenda ayaʼda oʼtiahuaydepo, “Apag Dios ʼuruda o̱ʼe̱. Huadaknanada o̱ʼe̱,” oʼbatiaʼpakpo, —‍In huabokerek dakhueaʼ kahueʼ o̱ʼi̱kaʼte, buttida ijjay. —‍Capitán sorotataa oaʼuyate. 


text:
<pb/>Ayaʼda aratbut kente o̱ʼnepo onʼtiahuaydepo oʼnokbahuaʼpo suhueʼnanada o̱ʼnepo oʼnokbahuaʼuyate. 


text:
Nogomeynayo Jesústaj hua̱ki̱e̱ʼeri o̱ʼnepo huahueʼ o̱ʼneʼuyate. Ettoneʼere o̱ʼnepo ettoneʼ Galileayaʼ Jesústaj huatahuaʼeri o̱ʼnepo huahuedda o̱ʼnepo sueʼda bidte onʼkupobopo Jesústaj eʼdarakte onʼbatiahuayaʼuyate. Jesúsbueytaj onʼkubarakkaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken huabokerek o̱ʼe̱po keʼnen huadik o̱ʼe̱ José. José huadakda o̱ʼe̱po Diosenbaʼ dakaʼ oʼnigpe̱i̱kaʼuyate. Judea huadaribayo hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po huakkaʼ jak Arimateayo oʼsiʼpoe̱po oʼkerekuyate. Keʼna judío huairiere onʼkupopakikaʼuyate. 


text:
José Dios Huairitaj eʼmaboʼ oʼnigi̱kuyate. Kenda judío huairiomey Jesústaj oʼnogkaʼdenig kenda pakhueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
“E̱e̱ʼ, yatohuatiʼ,” Pilatoa eʼnadeʼte Jesúsbueytaj oʼhuarakaʼdepo oʼbueyto̱e̱po Jesúsbueytaj oʼtihui̱yi̱gpo ʼuruada telaa konig sábana oʼtihui̱yi̱gdepo sipanaʼ huidkogyo̱ huabokogyoda oʼbueyhueda̱ʼuyate. Ken kubarak huabokogda o̱ʼe̱po ke̱yo̱ nogtaj kubarakkahuedda o̱ʼe̱ʼuyate. 


text:
Ken huameʼnoe konig eʼmanhuada̱ʼ huameʼnoe o̱ʼe̱nok aʼti huaboaʼda okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoe o̱ʼe̱a̱po. 


text:
<pb/>Kenomey ettoneʼ huaboaʼda Jesúsere Galileayaʼ onʼtiakmeʼte kente Jesúsbueyte onʼhuahuaʼpo kubaraktaj onʼtiahuaypo kenpaʼti konig keʼnenbuey eʼhuedte onʼtiahuayonʼuyate. 


text:
Ettoneʼ jakyo o̱gkumejdepo ʼuruʼhui̱e̱da hue̱ʼe̱y eʼkaʼdeada okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete kahueʼ o̱ʼnuyate. Konig Moisés eʼmanaʼ oaʼuyatenok kenomey onʼnigpe̱e̱ʼuyate.<pb/>


text:
Judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoe eʼpokondeʼte domingo emedeʼte sikyoednada kubarakyo ettoneʼ onʼhuaʼpo ʼuruʼhui̱e̱da hue̱ʼe̱y adikken eʼkaʼdeʼ onʼte̱nok onʼtohuaʼpo, nog ettoneʼere onʼhuahuaʼuyate. 


text:
Ettoneʼ kubarakyo oʼnokye̱depo huaboroʼ huid huanokbet kubaraktaj oʼnonokbetameʼte onokbethueʼkon onʼhuahuayʼuyate. 


text:
Kenpihuay, Jesúsbuey huedhueʼ o̱ʼe̱ menpapiʼ ya̱ʼe̱a̱te enʼnopo̱e̱ʼte. I̱da bottaʼ huabokerek onʼtibopo meyo̱hueʼda onʼtibopo yudtaj senogda eʼot o̱ʼnuyate. 


text:
Huabokerektaj onʼbatiahuaydepo diga̱ʼda onʼmeʼpukpo sorokyon onʼkuboyonʼuyate. —‍Kubarakyo kente aratbutbueyyoʼda o̱ʼnikaʼnigʼa katiaʼpo huabokerektaj oʼnoedenigʼa boʼuk. 


text:
Jesús i̱yo̱da ehueʼ o̱ʼe̱. Diosa oʼnoyhuadande. Jesús Galileayo o̱ʼe̱po “Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Doʼtaj dakhueaʼ huakaʼeritaj beyokapone. Dakhueaʼ huakaʼeriomey menʼtohuaʼapone. Hue̱ypa cruzte doʼtaj menʼarakapone. Bapaaʼ huameʼnoe kubarakyo i̱jje̱depo aʼti ijnoyhuadapoy.” Jesúsa monaʼuyne, okkahuehueʼ moʼe̱t. —‍Bottaʼa Diosen huataʼmoneria ettoneʼtaj onʼmanaʼuyate. 


text:
Ken kubarakyaʼ onʼkumejdepo ayaʼda onʼtiahuaydepo onʼpe̱e̱denig onʼmanbatiaʼpakuyate. Once huamataʼmonaʼeritaj kenpaʼti ayaʼtada nogomeytaj ayaʼda onʼmanbatiaʼpakuyate. 


text:
María Magdalena, Juana, María Jacoboen hua̱ye̱, nog ettoneʼere once huamataʼmonaʼeritaj ayaʼda eʼmanbatiaʼpakatoʼtada 


text:
<pb/>Pedronayo o̱ʼo̱ro̱kondepo oʼketonhuaʼpo kubarakyo oʼketonhuaʼpo o̱kye̱depo kubarakyo oʼtiahuayatoʼpo ʼuru tela konig sábana adkorepen eʼhued oʼtiahuayondepo onteʼti jakyo oʼhuaʼpo, “Kenpihuay, kate yakaʼ Diosa,” oʼnoponpo oʼhuaʼuyate. Emaús huakkaʼ jakyo dagte onʼhuaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenmeʼnoete bottaʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri Emaús huakkaʼ jakyo onʼhuaʼpo, Jerusalénya̱ʼ Emaús sueʼda bidte o̱ʼe̱. Once kilómetros o̱ʼu̱y. 


text:
Huahuaʼaʼ onʼbatiaʼpakonhuaʼpo ayaʼda huaboaʼda onʼtiahuaymeʼnig ayaʼda onʼpe̱e̱meʼnig ayaʼda Jesústaj oʼnogkameʼnig ayaʼda onʼbatiaʼpakonhuaʼpo, 


text:
Jesústaj onʼtiahuaynigʼa ken Jesús o̱ʼe̱ nopo̱e̱hueʼ o̱ʼneʼuy. Kenpaʼ Diosa oʼpaknok o̱ki̱e̱hueʼdik o̱ʼneʼuyate. 


text:
Bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj —‍¿Huahuaʼaʼ kateʼtaj moʼbatiaʼpakonyak? ¿Menaʼpo sueʼ moʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼnok, 


text:
<pb/>—‍Kenda huaboaʼda Jesústaj oʼnogkameʼ Jerusalényo̱ huaboaʼda oʼnogkameʼ ayaʼada aratbut onʼnopo̱e̱. O̱ʼna Jerusalényo̱ i̱ʼi̱kaʼnigʼa menpaʼ onyoʼda nopo̱e̱hueʼ i̱ʼe̱. —‍Nogtiada Jesústaj onaʼuyate. Keʼnen huadik Cleofas o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>—‍¿Kate ya̱gkameʼ? —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. —‍Kenda Jesús Nazareteritaj oʼnogkameʼ. Jesús Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱po huakkaʼtada oʼbayareaʼuy kenpaʼti i̱ghuaʼda oaʼikaʼuy. Kenda Diosa dakaʼda oʼnopo̱e̱. Konigti ayaʼ aratbutere Jesúsa huadakda oʼkikaʼ onʼnopo̱e̱nigʼa 


text:
oroʼomeyen sacerdote huairia kenpaʼti judío huairia Romano gobierno huairitaj onʼyokmeʼ. Hue̱ypa cruzte kanʼarakeʼpo onʼyokmeʼ. 


text:
Jesúsa Romano gobierno huairitaj yaʼmaenapetpiʼ. Romano sorotatataj yaʼmaenapetpiʼ. Oroʼomeyen Israel aratbuttaj oʼbatihuapokapo oroʼomeya̱ oʼnopo̱e̱nigʼa. Jesús oʼbueymeʼnig bapaʼ huameʼnoe oʼtipokde. 


text:
Jesúsenbuey huahuayhueʼ o̱ʼnepo onʼkumejdepo “Diosen huataʼmoneritaj oʼtiahuay. Jesús oʼnoe, monaʼne.” Ettoneʼa̱ onʼbatiaʼpak. 


text:
Aʼtimon nogomey oroʼomeyere o̱ʼnikaʼpo onʼhuaʼ, kubarakyo onʼhuaʼ. Konigti ettoneʼa̱ onʼbatiaʼpak onʼhuahuaynigʼa Jesústaj tiahuayhueʼ o̱ʼneate. —‍Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Nopoenkahueʼda moʼe̱. Ijhueʼtaʼda moknopo̱e̱. Ayaʼda Diosen huamanbatiaʼpakeria eʼmanaʼuytada ijhueʼtaʼda moknopo̱e̱. 


text:
Cristo ʼuruda o̱ʼe̱. ʼUruaʼda oʼkikaʼuy. Ayaʼada onʼbatiaʼpakapo. Huakkuruda Cristo paiʼda nopoʼe̱ʼdik o̱ʼe̱. —‍Jesúsa bottaʼtaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Moisésenbaʼ Cristotaj oʼbatiaʼpak, konig Cristo o̱ʼe̱a̱po kenpaʼti kenda Cristo oʼkaʼapo oʼbatiaʼpakpo kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakeri Cristotaj oʼbatiaʼpaknok Jesúsa huakkuru Moisésenbaʼ Cristotaj eʼbatiaʼpakte oʼmanopo̱e̱a̱ʼpo. Kenpaʼti Cristotaj eʼbatiaʼpakte Diosen huamanbatiaʼpakeriomey onaʼuyate Jesúsa oʼmanopo̱e̱a̱ʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kejeʼ huahueʼ ya̱e̱ʼ. Oroʼen jakyo yaksik. Osikde. Sikki̱re̱ga̱ʼ o̱ʼe̱de. —‍Jesústaj dakaʼda oʼnonaʼpo. Ken Jesús ke̱yo̱ jaksikyaʼpo oʼkoreʼuyate. 


text:
Kutopate bottaʼtaj Jesús onteteyoʼ oʼbataʼhuaddepo pan oʼbapadpo “Dakiti, Dios,” oaʼdepo oʼposakeaʼdepo oʼbayokeʼuyate. 


text:
Huaboaʼda Jesústaj oʼnoki̱e̱ʼde. Jesús o̱ʼe̱ onʼnopoendenok onteʼti Jesústaj tiahuayhueʼdik o̱ʼnuyate. 


text:
<pb/>—‍Dagte eʼtiakte Jesúsere eʼtiakte Jesús Apagbaʼtaj moʼnopoenkaʼdepo oroʼennopoʼ diga̱ʼ oʼnopoʼdurugpak. —‍Huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
<pb/>Ken ijhuiti ehueʼ jakyaʼ oʼnoro̱konpo Jerusalényo̱ onʼkumejpo Jerusalényo̱ once huanigpe̱i̱kaʼeri nogomeyere onteteyoʼ onʼbahuahuayatoʼpo, 


text:
<pb/>—‍Jesús Huairi oʼnoyhuadate, buttida oʼay. Simónakon Huairitaj oʼtiahuayate. —‍Bottaʼa onʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Konig dagte onʼhuaʼpo Jesúsere onʼbatiaʼpakpo kenpaʼti konig jakyo kutopataʼ pan eʼposakeaʼte Jesústaj huaboaʼda oʼnoki̱e̱ʼpo, kenda onʼbatiaʼpakuyate. Huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj Jesúsa oʼmanokyonʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda bottaʼa enʼbatiaʼpakte Jesús huaboaʼda oʼmanokyondepo kenomeyere onteteyoʼ oʼbatobopo, —‍Yanʼmanopoʼnoeyʼ. Mameʼpukhueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa oʼbopo oʼmanaʼuyate. 


text:
Doʼhued huabaʼtaj dakaʼ menʼtiahuayʼ. Doʼhued huaʼitakon menʼtiahuayʼ. Jesúsda do i̱jje̱y. Doʼtaj menʼso̱ʼto̱e̱a̱ʼ. Kenpaʼti doʼtaj menʼtiahuayʼ. Noki̱re̱gnayo huaen huaayʼ to̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Donayo huaen huaayʼ ijto̱e̱y konigda doʼtaj onʼtiahuay. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
Onʼdurugpakpo kenpaʼti onʼmeʼpukeʼpo oknopo̱e̱hued o̱ʼnenok. —‍¿Aypo menpaʼ ya̱ʼe̱? —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Eʼmanaʼ berobaʼte Apagbaʼte ayaʼ Moisés doʼtaj beʼtimadoyaʼuyate. Ayaʼda huamanbatiaʼpakeria doʼtaj mentimadoyaʼuyate. David salmos Apagbaʼte doʼtaj beʼtimadoyaʼuyate. Kenda kaʼdik i̱ji̱kaʼpo ijkikaʼuy. Kenda o̱gkaʼdik meʼnepo meʼnogkaʼuyne. Bueyhued opudomeyere i̱ji̱kaʼuy. Kenda menogkaʼapone opudomeytaj dakaʼ oʼnonaʼikaʼuyne. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ oʼmanopoenkaʼpo kenda Apagbaʼte Jesústaj onʼtimadoyaʼuyate Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼmanopoenkaʼpo, 


text:
<pb/>—‍Apagbaʼte onʼtimadoyaʼpo, Cristo bueydik o̱ʼe̱a̱po. Bapaʼaʼ huameʼnoete noyhuaddik o̱ʼe̱a̱po. Kubarakyaʼ noyhuaddik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Huakkuru Jerusalén aratbuttaj huadak huaʼa manbatiaʼpakdik yanikatiʼ. Nogok ayaʼtada aratbuttaj ayaʼ huadaribayo huadak huaʼa manbatiaʼpakonhuahuaʼdik yanikaʼ. Diosa bekkahueʼpo manopoʼkoreaʼdik yaneʼ. Manaʼdik moʼe̱a̱pone. Apagbaʼte kenpaʼ onʼtimadoyaʼuyate. 


text:
E̱ya̱ʼ. Konig Apag Diosa oʼmanaʼuyate, opudomeytaj Diosen Noki̱re̱g doʼhua oʼnigtaʼmonaʼapone. Diosen Noki̱re̱g tiakhued oy Jerusalényo̱ yanʼnigi̱kaʼ. Diosen Nokire̱gtaj yanʼnigi̱katiʼ. Diosen Noki̱re̱ga̱ opudomeytaj eʼnopoʼto̱e̱deʼte konig Diosyaʼ teyda moʼe̱deapet. Dakaʼ manbatiaʼpakikaʼdik moʼi̱kaʼapone. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼmanaʼuyate. Kurudyo̱ Jesús oʼbehuikuyate. 


text:
<pb/>Ken Jerusalénya̱ʼ o̱ʼo̱ro̱konpo Betaniayo oʼbatohuaʼpo huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj oʼbatohuaʼuyate. Oʼbaʼtepo, “Doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj ʼuruaʼda yamato̱e̱ʼ, Apag Dios.” Oʼtionaʼpakondepo, 


text:
Jesús huadaknanada o̱ʼe̱. ʼUruaʼda oʼkikaʼ. Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱. Onʼbatiaʼpakdepo durugnanada Jerusalényo̱ onʼkumeʼuyate. 


text:
Jesucristo Davidkudaken adhueaʼsiʼpo kenpaʼti Abrahamkudaken adhueaʼsiʼpo o̱ʼu̱yate. In berobaʼte do Mateoa onʼnigmadoyaʼne. Jesucristoen adhueaʼpaneʼdik onʼnigmadoyaʼdene. 


text:
<pb/>Aʼnennanada Abraham Isaacen huaoj o̱ʼu̱yate. Isaac Jacoben huaoj o̱ʼu̱yate. Jacob Judáen huamaʼbuyereen huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Judá Faresen Zaraereen huaoj o̱ʼu̱yate. Tamar kenomeyen huaoj o̱ʼu̱yate. Fares Esromen huaoj o̱ʼu̱yate. Esrom Aramen huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Aram Aminadaben huaoj o̱ʼu̱yate. Aminadab Naasónen huaoj o̱ʼu̱yate. Naasón Salmónen huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Salmón Boozen huaoj o̱ʼu̱yate. Rahab Boozen hua̱ye̱ o̱ʼu̱yate. Booz Obeden huaoj o̱ʼu̱yate. Rut Obeden hua̱ye̱ o̱ʼu̱yate. Obed Isaíen huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Isaí Huairi Daviden huaoj o̱ʼu̱yate. David Salomónen huaoj o̱ʼu̱yate. Uríasen ayhua Salomónen inag o̱ʼu̱yate. 


text:
<pb/>Salomón Roboamen huaoj o̱ʼu̱yate. Roboam Abíasen huaoj o̱ʼu̱yate. Abías Asaen huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Josías Jeconíasen huamaʼbuyereen huaoj o̱ʼe̱po kenokaʼ Israel aratbuttaj Babilonia huadaribayo onʼbatohuaʼdeʼuyate. 


text:
Zorobabel Abiuden huaoj o̱ʼu̱yate. Abiud Eliaquimen huaoj o̱ʼu̱yate. Eliaquim Azoren huaoj o̱ʼu̱yate. 


text:
Jacob Joséen huaoj o̱ʼu̱yate. José Maríaen hua̱to̱e̱ o̱ʼu̱yate. María Jesúsen hua̱ye̱ o̱ʼu̱yate. Jesústaj konogdikda oʼdikkaʼuy Cristo, Diosa oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Abraham Davidte catorce Daviden adhueaʼpaneʼ o̱ʼnuyate. Kenpaʼti David Babilonia huadariyo enʼbatohuadeʼte Jeconíaste catorce adhueaʼpaneʼ o̱ʼnuyate. Kenpaʼti Jesús eʼsiʼpoe̱deʼte nog catorce adhueaʼpaneʼ o̱ʼnuyate. Jesucristo oʼsiʼpoe̱ʼuyate. 


text:
<pb/>In konig Jesucristo oʼsiʼpoe̱ʼuyate. María Jesúsen hua̱ye̱ Joséere oʼto̱e̱pakapo. To̱e̱pakhueda̱da huaboaʼda bogdakhueʼda o̱ʼe̱ onʼtinopo̱e̱ʼuy. Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼdapokaʼuy. 


text:
José Maríaen hua̱to̱e̱ huadak huakaʼeri e̱ʼe̱a̱da María bogdakhueʼ o̱ʼe̱nok eʼhuaaʼtaʼ pakhueʼada soatayoʼ hua̱to̱e̱ e̱ʼentaʼ oʼpakuynigʼa. 


text:
Kenpaʼ José eʼnopo̱e̱deʼte oʼyorokpo Dios Huairien huataʼmoneritaj oʼtiahuayʼuy. —‍On José i̱ʼe̱. Daviden adhueaʼsiʼpo i̱ʼe̱. María eʼto̱e̱paktaj meʼpukehueʼ ya̱e̱ʼ. Huasiʼpo oʼto̱e̱a̱ponig Dios Noki̱re̱gen o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Bokereksiʼpoaʼ oʼsiʼpopakapo. Kentaj iʼdikkaʼapo Jesús. (Jesúsdik Judíoen huaʼate dakhueaʼ eʼkaʼ huamanopoʼyareaʼeri o̱ʼe̱a̱po) konige̱po keʼnen aratbut Israel aratbuttaj dakhueaʼ eʼkikaʼ oʼmanopoʼyareaʼapo. —‍Diosen huataʼmoneria kenda onaʼuyate. Josétaj onaʼuyate. 


text:
Muneʼyo̱ katenohued e̱ʼe̱a̱da bogdakhueʼ o̱ʼe̱po. Huabokereksiʼpo oʼsiʼpopakapo. Kentaj onʼdikkaʼapo Emanuel. Dios Huairia oʼmanaʼuyate. Emanuel huadik konig Dios oroʼere o̱ʼi̱kaʼ. 


text:
Belén huakkaʼ jakyo Judea huadaribayo Jesús oʼsiʼpoe̱ʼuyate. Kenokaʼ Herodes Roma hua̱e̱ʼeri Judea gobierno huairi o̱ʼu̱y. Kenokaʼ Jerusalén huakkaʼ jakyo sueʼda huabokerek onʼtiakdepo, kenomey diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeria nogbayaʼ niokpo eʼbehuikyon onʼtiakdepo, 


text:
<pb/>—‍Judío aratbuten huairi oʼsiʼpopakdemeʼ. ¿Meyon ya̱ʼe̱? Ke̱yon niokpo omeʼ judío Huairi eʼsiʼpopakdeʼ huanopo̱e̱ʼ siokpo oʼtiahuaymeʼpo, judío Huairitaj dakiti Dios aaʼyaʼpo oʼtiakdey. —‍Onʼmanaʼuyate. 


text:
Ayaʼ sacerdote huairitaj kenpaʼti ayaʼda Apagbaʼ huamanmadikaʼeritaj oʼmakupopakaʼuyate Herodesa. O̱gkupopakdepo, “¿Cristo Diosyaʼ oʼtiakdepo meya̱ʼ yaʼsiʼpoe̱apo?” oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Judeabayo Belén huakkaʼ jakyo oʼsiʼpoe̱apo. Diosen huamanbatiaʼpakeria kenpaʼ oʼnigmadoyaʼuyate:<pb/> 


text:
Judea huadaribayoda Belén huakkaʼ jak suhuigda e̱e̱ʼpiʼ huakhuairi Cristo oʼsiʼpoe̱ʼapo. Belén jakyaʼ huamataʼmonanhuaʼ Huairi Cristo o̱ʼo̱ro̱kapo. Keʼna Israel aratbuttaj oʼbatiokikaʼapo. —‍Judío huairia oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼerite oʼmataʼmonaʼ Herodesa. “I̱re̱gi̱re̱g yanʼbatotiak.” Herodesa oʼmanaʼuyate. “¿Judío huairien siokpo menok huaboaʼda ya̱ʼo̱ro̱kuy boʼtiahuayne?” Herodesa diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Oʼnopo̱e̱depo diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼerite Belényo oʼmataʼmonaʼpo, —‍A̱yon yanʼhuatiʼ. Huasiʼpotaj dakaʼ yaduk. Kenokaʼ yanʼhuahuaydepo doʼtaj yanʼtiaktiʼ. Enadeʼte do kenpaʼti huahuaʼdik i̱jje̱po kentaj huikudate ijtihuadpo, “ʼUruaʼda huairi i̱ʼe̱ne.” Yonaʼapoy. —‍Herodesa namaʼda oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Herodestaj onʼpe̱e̱depo diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeria oʼnokhuaʼuyate. Ken siokpo niokpo yaʼbehuikyon onʼtiahuayde ken siokpo huakkuruyon oʼhuaʼuy. Oʼhuaʼpo kutayaʼ kente huasiʼpo e̱ʼhua̱e̱ʼte oʼbatik. 


text:
Diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeria siokpo onʼtiahuaypo huakkaʼda onʼdurugpakuy. Judío aratbuten huairisiʼpo kente o̱ʼe̱ onʼnopo̱e̱po. 


text:
Jakyo onʼkuddepo huasiʼpotaj onʼtiahuayʼuy. Huasiʼpo hua̱ye̱ Maríaere onʼtiahuayʼuyate. Konig gobierno huairitaj huikudate onʼhuadikuy huasiʼpo Jesústaj huikudate onʼtihuadpo ʼuruaʼda judío aratbuten gobierno huairi o̱ʼe̱ onʼbatiaʼpakpo. Kenokaʼ cajaʼ oʼnokhuikedepo katetehueʼ huasiʼpotaj oro onʼyokuyate. ʼUruaʼda o̱hue̱y huasihuaj dakaʼda eʼbakpakte ʼuruʼhui̱e̱a̱da oʼhui̱ri̱kikaʼ. Huakkaʼteda e̱e̱ʼtada Jesústaj onʼyokuyate. Nogda konig ʼuruʼhui̱e̱a̱da eʼhui̱ri̱kikaʼ kenpaʼti huakkaʼteda e̱e̱ʼtada onʼyokuyate. Katetehueʼ huasiʼpo huairitaj onʼyokuyate. 


text:
Nogok onʼyorokdepo “Herodeste onteʼti huahueʼ yaneʼ,” kenda onʼpe̱e̱depo kenomeyenbayo nog dagtekon onʼhuaʼuyate. Nog aratbutenbayo Egiptobayo onʼmonʼuyate. 


text:
<pb/>Diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeri enʼhuadeʼte José oʼtaypo oʼyorokpo Diosen huataʼmoneritaj oʼtiahuayʼuy. —‍Herodes Jesússiʼpotaj aʼarakyaʼpo oʼukaponok, yamaboʼ, huasiʼpo hua̱ye̱ere yabatohuaʼpo Egipto aratbutenbayo yamatomonʼ. Ke̱yo̱ yanikatiʼ. Kenok yakumejtiʼ onaʼapone. —‍José eʼyorokyaʼ Diosen huataʼmoneria onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken José oʼpe̱e̱depo oʼmaboduyate. Sikyo huasiʼpo hua̱ye̱erea oʼtohuaʼbedpo Egiptobayo oʼtohuaʼuyate. 


text:
Egiptoyo o̱ʼi̱kaʼuyate. Herodes Huairi eʼbueydeʼte o̱ʼi̱kaʼuyate. Konig Oseas Diosen huamanbatiaʼpakeria aʼnenda oaʼuy konigti o̱gkaʼuyate. “Egiptobayaʼ ya̱o̱ro̱k. Doʼhued Huasiʼpotaj yonaʼapoy.” Dios Huairia oaʼuy. “Huasiʼpotaj yanʼbatiarakaʼ.” Herodesa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeria judío huairisiʼpotaj aʼbatiaʼpakyaʼpo tiakhueʼ ya̱ʼneapet. Namaʼda meʼnonaʼuyne. Herodes kenda oʼnokotdepo diga̱ʼda oʼdiaypo, “Ayaʼda huabokereksiʼpo yo̱bed nogbayoktidaere bottaʼ huabayokere enʼta̱e̱tada yanʼbatiarakaʼ. Belén huakkaʼ jakyo kenpaʼti Belén meyo̱hueʼda huasiʼpotaj yanʼbatiarakaʼ.” Oʼmanaʼuyate. Diga̱ʼda huanopo̱e̱ʼeria aʼnenda bottaʼ huabayok Jesúsen siokpo huaboaʼda onʼtiahuayʼuyate. Kenokaʼ Herodestaj onʼbatiaʼpakuy. 


text:
Ramá huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeria diga̱ʼda onʼbahuikonhuahuaʼ. Bidteda onʼmapeeonhuahuaʼ. Huasiʼpo onʼmabueynok Raquel huasiʼpotaj onʼbahuikonhuahuaʼapo. Jeremíasa kenda oaʼuyate. 


text:
<pb/>Herodes eʼbueydeʼte José eʼyorokyaʼ Diosen huataʼmoneritaj oʼtiahuayʼuy. Egiptobayo o̱ʼe̱po oʼtiahuayʼuy. 


text:
<pb/>—‍Keʼna huasiʼpotaj eʼaraktaʼ oʼpakuy oʼbueyde, yaboʼ, Israel aratbutenbayo yakumejtiʼ. Huasiʼpo hua̱ye̱eretaj yabatohuaʼ. —‍Diosen huataʼmoneria Josétaj onaʼuyate. 


text:
Herodesensiʼpo Arquelao Judeabayo gobierno huairi o̱ʼe̱. José oʼpe̱e̱depo Judeayo eʼhuaʼtaʼ oʼmeʼpukpo oʼbayorokpo, “Judeayo huahueʼ ya̱e̱ʼ,” oʼpe̱e̱depo Galileabayo oʼhuaʼuyate. 


text:
Nazaret huakkaʼ jakyo oʼhuaʼuyate. O̱ʼi̱kaʼuyate. Jesús Nazaret hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱ onʼdikkaʼapo Apagbaʼ huamanbatiaʼpakeria oaʼuyate. Konig Apagbaʼ oaʼuyate aratbut Jesústaj onʼdikkaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok Jesús Nazaretyo oʼkerekdepo Juan bautiza huakaʼeria huaboaʼda oʼmanaʼonhuahuaʼuyate. Sueʼda aratbut eʼnahue̱ʼyo̱ Jordánhue̱yon oʼmanaʼonhuahuaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Dakhueaʼ eʼkikaʼ yanʼbatikpo onteʼti Diostaj yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Diosen Huairi oʼtiakdeapo Diosensiʼpo moʼe̱a̱pone. —‍Juana aratbut e̱gkupopakyaʼ oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Isaías Diosen huamanbatiaʼpakeria aʼnenda Juantaj oʼtimadoyaʼuyate,<pb/>Sueʼda aratbut eʼnahue̱ʼyo̱ kentaj moʼpe̱e̱a̱po. ʼUttaʼ enaʼpakte moʼpe̱e̱a̱po. “Huairi eʼtiakdeʼte dakaʼda aeʼyaʼpo ʼurunopoʼda ya̱gʼkikaʼ. Dakhueaʼ eʼkikaʼ yanʼbatikpo onteʼti Diostaj yanʼnigpe̱e̱ʼ. Huairitaj yadeʼ.” ʼUttaʼda oʼmanaʼapo. Kenda Isaíasa oʼtimadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Yudtaj camello huahuijtaj eʼkaʼ Juan Bautista oʼotikaʼpo kenpaʼti huasiʼdak makaʼbij o̱ʼta̱e̱ʼuyate. Tiktik oʼbapikaʼuyate. Asi̱gku oʼminikaʼuyate. 


text:
Juantaj eʼpe̱e̱taʼ onʼpakpo huakkaʼda aratbut Juantaj onʼhuatiakuyate. Huakkaʼ Jerusalén huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri kenpaʼti huakkaʼ Judea huadari hua̱e̱ʼeri kenpaʼti Jordánhue̱ idbodte hua̱e̱ʼeria Juantaj onʼhuatiakuyate. 


text:
“Dakhueaʼda ijkikaʼmey, bekkahueaʼ Dios.” Enadeʼte Juana bautiza oʼmagkaʼuyate. Jordánhue̱ya̱ʼ bautiza oʼmagkaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼada huamanmadikaʼeri huairi onʼbahuaʼpo fariseo huairi saduceo huairiere onʼbahuaʼuyate. Juantaj bautiza megkeʼpo onʼhuahuaʼuyate. Juana oʼbatiahuaydepo: —‍Konig dakhueʼda bihui oʼmagkikaʼ. Konigti opudomey dakhueaʼda boʼkikaʼpo kenpaʼti opudomey namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼpo. Nopoʼkoreahueʼtada bautiza e̱gkadeʼte Diosa dakhueaʼda castiga e̱gkaʼte yoktitikonapoy. Kenda namaʼda moʼnopo̱e̱ne. 


text:
ʼUruaʼda ya̱gʼkikatiʼ. Daknopoʼda ya̱gʼkikaʼpo Diostaj moʼnopoʼkoreaʼuynok ayaʼada tiahuaydik moʼe̱a̱pone. 


text:
“Abraham oroʼomeyen adhueaʼpaneʼ o̱ʼe̱nok Diostaj meʼpukhueʼdik o̱ʼe̱y.” Nopo̱e̱hueʼ yanikaʼ. Diosa eʼpaknayo in huid oʼbahuednigtaj Abrahamen huayayoaʼ magkaʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Nopoʼkoreahueʼ e̱e̱ʼnayo i̱da Diosa castiga mogkaʼapone. In konig o̱ʼe̱. Konig taʼbayo huada huato̱e̱ʼeri o̱ʼe̱po. Huada ʼuruaʼda onhuadhueʼ o̱ʼeonhuahuikaʼnok dakaʼda oʼtiahuayonhuahuaʼdepo yamiʼa oʼtaʼtegpo taʼakyo oʼmahui̱gikaʼ. 


text:
Dakhueaʼ eʼkikaʼ moʼnopoʼkoreaʼde huamanopo̱e̱a̱ʼ hue̱ʼe̱ya̱ doʼhua bautiza e̱gkaʼtada noga̱nayo Cristoanayo oʼtiakdepo Diosen Noki̱re̱ga̱ taʼakerea bautiza oʼmagkaʼapo. Kennayo huakhuairinanada teynanada e̱ʼe̱a̱da doʼhuataj ehueʼnanada i̱jje̱y. 


text:
Cristo oʼtiakdepo konig aroz huatuga̱ʼeri o̱ʼe̱po aroz oʼtugdepo oktipoaʼ. Ken oktipoaʼdepo jakyo oʼkudapo. Oʼkuda̱ʼdepo huakusiʼhue taʼakyo oʼhui̱gonhuahuikaʼpo okbithueʼ o̱ʼe̱a̱po. Ken huadak huakid konig Cristotaj huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼne. Onʼnigpe̱i̱kaʼ. Huaknopo̱e̱ʼeritaj oʼbakuda̱ʼapo, Diosen jakyo oʼbakuda̱ʼapo. Huakusiʼhue konig aratbut Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Konig castiga eʼmagkaʼ taʼakyo oʼmajenapo. —‍Juana ayaʼtada oʼmanaʼuyate. Juana Jesústaj bautiza o̱gkaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Galilea huadaribayaʼ Jordánhue̱yo̱ Juante oʼhuahuaʼuyate Jesúsa. Bautiza megkeʼpo oʼhuahuaʼpo. 


text:
Juan Jesústaj bautiza e̱gkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼe̱po, —‍Doʼtaj bautiza o̱gkaʼdik o̱ʼe̱ne o̱ʼna. ¿Menaʼpo bautiza megkeʼpo doʼtaj iʼtiak? —‍Juana Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼda Diosa oʼpaknig eʼkaʼtaʼ ijpaknok bautiza megkaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. —‍Huadak bautiza o̱gkaiʼ. —‍Juana onaʼuyate. 


text:
Juan bautiza o̱gkaʼdenok Jesús hua̱hue̱ya̱ʼ eʼbehuikdeʼte i̱da kurud konig akbogpe okhuikepo Diosen Noki̱re̱ga̱ dakaʼdamon konig tukkuʼ oʼhuahuarakpo Jesústaj oʼtikot. Jesúsa eʼtiahuayte oʼtikotpo. 


text:
<pb/>—‍On doʼhued Huasiʼpo o̱ʼta̱e̱ne. Huadiʼda o̱ʼta̱e̱ne. Ontaj durugda oʼto̱e̱ne. —‍Kurudya̱ʼ Diosa onaʼuyate.<pb/>


text:
Nogok sueʼda aratbut eʼnahue̱ʼyo̱ Diosen Noki̱re̱ga̱ Jesústaj oʼtohuaʼuyate. Totoʼa Jesústaj aʼdikdikyaʼpo ke̱yo̱ Jesústaj oʼtohuaʼuyate. 


text:
Jesús namaʼda kakeʼpo totoʼa Jesústaj oʼhuahuaʼdepo, —‍On buttida Diosensiʼpo e̱e̱ʼnayo in huidtaj aypo ya̱e̱ʼ yanaʼ. —‍Totoʼa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Aypoayoʼda noikahueʼdik o̱ʼne aratbut. Aypo onʼbapepo ayaʼda Apagbaʼ huadikkon nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼne. Apagbaʼ kenpaʼ oaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ totoʼ Jesústaj oʼtohuaʼpo Jerusalényo̱ Diosen huakkaʼ jakyo oʼtohuaʼpo Diosen huaboroʼ jak kutayoda jakkutagpiyo oʼtobehuikuyate. 


text:
<pb/>—‍On buttida Diosen Huasiʼpo e̱e̱ʼnayo barakte yakudaj Apagbaʼ oaʼpo:<pb/>Kanokbaʼhuadeʼpo eʼkotte Diosa keʼnen huataʼmoneritaj oʼmataʼmonaʼaponok huidbate kothueʼdik i̱ʼe̱a̱pone. Huabaʼa kutate monokbaʼhuada̱pone. Apagbaʼ kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. —‍Totoʼa onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kenpaʼti “Dios Huairitaj namaʼda kakeʼpo dikdikhueʼ ya̱e̱ʼ.” Apagbaʼte kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. —‍Jesúsa totoʼtaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Onteʼti totoʼa Jesústaj oʼtohuaʼ. Kutayoda oteʼyo oʼtobehuikuyate. Nogyo̱ nogyo̱da ayaʼ ʼuruaʼda huadaribayo kenpaʼti ayaʼda huadaribayo gobierno huairi Jesústaj oʼtiahuayʼeaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Doʼtaj huikudate beʼtihuadpo “ʼUruaʼda huairi meʼta̱e̱ne,” doʼtaj eaʼnayo ayaʼda iʼtiahuaynig ayaʼda ʼuruaʼda huadaribayo kenpaʼti huadaribayo huairi huaunhuaʼ oʼbayokapone. —‍Totoʼa namaʼda Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Kejeʼ, yahuatiʼ, totoʼ. “Dios Huairitayoʼda huikudate yanʼtihuadpo kentayoʼda yanʼnigpe̱i̱kaʼ.” Apagbaʼa oaʼ. —‍Jesúsa onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken totoʼa okhuaʼdepo Diosen huataʼmoneria Jesústaj onʼhuatiakdepo aypo onʼyokuyate. Galilea judíoen huadaribayo Jesúsa huaboaʼda oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
Nazaret huakkaʼ jakyo eʼhuaʼada ijhuiti ehueʼ Capernaum huakkaʼ jakyo oʼhuaʼpo Capernaumyo o̱ʼi̱kaʼuyate. Capernaum huaboroʼ e̱ʼpo̱gte o̱ʼe̱. Zabulón huadaribayo kenpaʼti Neftalí huadaribayo huakkaʼ jak Capernaum kenteda o̱ʼe̱. 


text:
Zabulón huadarieri kenpaʼti Neftalí huadari onteteyoʼ e̱ʼpo̱gtoneʼ hua̱e̱ʼeri Jordánhue̱ akodpeneri Galilea hua̱e̱ʼeri Galilea kenteda nog aratbutda judío hua̱e̱ʼeri ehueʼ o̱ʼnika. 


text:
Inomey aratbut Diostaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo konig sikki̱re̱gyo̱ o̱ʼnikaʼpo huaboaʼnayo Diostaj oʼnoknopo̱e̱depo konig huaboroʼda huakjey huaboaʼda onʼtiahuayde. Kenomeya̱ dakhueaʼda o̱gkikaʼpo kenpaʼda bueydik ya̱ʼneapetnigʼa huaboaʼnayo huakjeytaj onʼtiahuayde. Isaíaskudaka oʼmadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenokaʼ Jesúsa huaboaʼda oʼmanaʼpo: —‍Diosen Huairi oʼtiakdenok dakhueaʼ bokikaʼnig yanʼnopoʼkoreaʼ Diostaj yanʼnopoʼkoreaʼ. Dios Huairitaj yanoknopo̱e̱ʼ. —‍Jesúsa huakkaʼ aratbuttaj oʼmanaʼikaʼuyate. Bottaʼ bottaʼ huakjeneʼeritaj: “Doere monhuaʼ.” Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok Galilea e̱ʼpo̱g aktaʼbogpete Jesúsa oʼhuaʼepo bottaʼ huamaʼbuy oʼtiahuayʼuy. Simóntaj oʼtiahuay. Simón nogdikda oʼdikkaʼ Pedro. Andréstakon oʼtiahuayʼuy. Huakjeneʼeri o̱ʼneʼuy. E̱ʼpo̱gyo̱ oʼnokjenʼe̱po: 


text:
<pb/>—‍Doere monhuaʼ. Aratbut Diosensiʼpo kaʼnikeʼpo kanʼmanopoʼkoreʼpo moʼmanmadikikaʼapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Adyonda nog bottaʼ huamaʼbuytaj Jesúsa oʼtiahuayʼuy. Jacobo Juanere oʼtiahuayʼuy. Zebedeoen huasiʼpo o̱ʼnuy. Kusiʼpetoneʼyo o̱ʼnepo huaojere huakjeneʼtaj onʼtoʼkaʼpo, “Doere monhuaʼpo doʼtaj meʼnigpe̱i̱kaʼ.” Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
Onʼpe̱e̱depo kusiʼpe huaojtere kenpaʼda oʼnenonpo Jesústaj aʼnigpe̱i̱kayaʼpo onʼtahuaʼuyate. Huakkaʼtada oʼmanmadikaʼuyate Jesúsa. 


text:
<pb/>Ken Galilea huadaribayo nog huakkaʼ jakyo nog huakkaʼ jakyo Jesúsa oʼhuaʼepo judío aratbuten hua̱i̱takeʼ jakyo nogya̱ʼ nogya̱ʼ oʼmanmadikaʼonhuahuaʼpo Diosen Huairi oʼtiakdepo yanʼnopoʼkoreaʼpo yanʼnigpe̱i̱kaʼ Diosensiʼpo moʼe̱a̱pone. Oʼmanmadikaʼonhuahuaʼpo kenpaʼti aratbut nogpaʼ nogpaʼ dakhueʼda enʼto̱e̱te oʼbayareadhuaʼuyate. 


text:
Jesúsa aratbuttaj oʼbayareaʼ bidteda Siria huadaribayo onʼtipe̱e̱depo ayaʼda dakhueʼda aratbut Jesúste onʼbatohuaʼpo nogda nogda dakhueʼ enʼto̱e̱te onʼbatohuaʼuyate. Nog eʼareʼ, nog eʼso̱ʼteyyeʼ, nog ayhueʼ, nog totoʼ eʼnopoʼto̱e̱ʼtaj onʼbatohuaʼuy. Jesúsa oʼbayareadhuaʼuyate. 


text:
Galilea huadaribayaʼ aratbut, Decápolis huakkaʼ jakyaʼ aratbut, Jerusalén huakkaʼ jakyaʼ aratbut, Judea huadaribayaʼ aratbut, kenpaʼti Jordánhue̱ akodpen hua̱e̱ʼeri huakkaʼada Jesúsere onʼhuahuudhuahuikaʼuyate.<pb/>


text:
Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte Jesús oʼbatiahuaypo oteʼyo oʼbehuikpo oʼhuaduy. Keʼnen huamanigpe̱i̱kaʼeri kentaj meyo̱hueʼda o̱gkupopakuy. 


text:
<pb/>—‍Opudomey huataʼda Diosen kikahueʼdik i̱hue̱y, moʼnopo̱e̱po, “Beʼtihuapok Dios,” boʼtionaʼpakikaʼpo, durugda moʼe̱. Dios opuden Huairi o̱ʼe̱. Diosensiʼpo moʼe̱ne. 


text:
<pb/>Opudomey dakhueaʼ eʼkaʼdeʼ namaʼda ijkamey moʼnopo̱i̱kaʼdenok paiʼda moʼe̱nok, Dios opudtaj moʼmanoeynoeya̱ʼapone. Durugdakon moʼi̱kaʼapone. 


text:
<pb/>Opudomey daknopoʼda huataʼyoʼda pakhueʼ yanikaʼpo Diosen aratbut moʼe̱a̱po kenpaʼti Diosere Diosenbayo hua̱e̱ʼeri moʼe̱a̱po. Durugda moʼi̱kaʼapone. 


text:
<pb/>Opudomey Diosen eʼmanaʼ ʼurunanada eʼkikaʼtaʼ boʼeretpakikaʼnok. Diosa boʼtihuapokaponok daknopoʼda moʼta̱e̱a̱pone. Durugnada moʼi̱kaʼapone. 


text:
<pb/>Diosenyoʼda huapakeri ʼurunanada huanopo̱e̱ʼeriomey Diosere moʼe̱a̱pone. Durugda moʼi̱kaʼapone. 


text:
<pb/>Diosen eʼmanaʼ boʼkikaʼnok nogomeya̱ boʼhuadiaypo boʼtierikpo mogkaʼne. Opud Diosen boʼkikaʼpo Diosensiʼpo moʼi̱kaʼapone. Durugda moʼi̱kaʼapone. 


text:
<pb/>Opud doʼhued huaʼa eʼkikaʼtaʼ boʼpaknok namaʼda boʼtidiʼkene kenpaʼti namaʼda mogkaʼne kenpaʼti dakhueaʼda boʼhuaaʼne. Durugda moʼi̱kaʼapone. 


text:
Aʼnenda opud siʼpopakhued Diosen huamanbatiaʼpakeritaj kenpaʼti onʼmagkuyate. Konig premio Diosa ʼuruaʼda moʼto̱e̱a̱ʼapone. Durugda moʼi̱kaʼapone. Cristoen huanigpe̱i̱kaʼeri konigti sal huadak onʼmanigkikaʼpo konig huakjey Diosen e̱gkikaʼte ayaʼada onʼbatiahuaypo oknopo̱e̱ʼdik o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>Sal huadakda o̱ʼe̱po aratbuttehuapaʼ. Konigti doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri konig salonig huadakda o̱ʼnepo aratbuttehuapaʼ huadakda o̱ʼne. Sal paiʼ eʼtitiknayo onteʼti huadakda kahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Sal paiʼ eʼtitiknayo huadaritehuapaʼ huadak ehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Paichi kahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kenpaʼda enʼdik o̱ʼe̱. Batikhueʼada dakaʼ menʼpe̱e̱ʼ. Batikhueʼada dakaʼ meʼnoknopoenkaʼ. 


text:
<pb/>Opudomey konig huakjey moʼe̱ne. Diostaj moʼnigpe̱e̱po huadak boʼkikaʼnok aratbuta tiahuaydik moʼe̱ne. Konigti beʼedpiʼ huakkaʼ jak oteʼyo e̱e̱ʼnayo ayaʼada jaktaj tiahuaydik o̱ʼne. Konigti Diosen boʼkikaʼnok ayaʼ aratbutada tiahuaydik moʼe̱a̱pone. 


text:
Huakjey eʼbakpakdeʼte e̱kti̱o̱ke̱ʼyo̱ jonhuadahueʼ o̱ʼnikaʼ. Ayaʼ onʼkudpo tiahuaydik kaʼneʼpo kutopa kutapen huakjey oʼnonhuadikaʼ. Ayaʼ jakyoda jeyda o̱ʼe̱. 


text:
Konigti opud huadak ya̱gʼkikaʼpo konig huakjey ya̱ʼnepo ayaʼada opudtaj tiahuaydik kaʼneʼpo kenpaʼti huadakda Dios o̱ʼe̱a̱ʼ batiaʼpakdik kaʼneʼ. Moisés eʼmanaʼtaj Jesúsa oʼtiaʼpakuy. 


text:
<pb/>“Moisésen eʼmanaʼ kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakeritaj pe̱e̱hueʼdik yaneʼ.” Eaʼtaʼ oʼpakpo oʼtiakuy. Kenda namaʼda nopo̱e̱hueʼ yaneʼ. “Moisésen eʼmanaʼ kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakeritaj pe̱e̱hueʼdik yaneʼ.” Ahueʼ a̱ʼe̱ya̱ʼpo ayaʼtada dakaʼda eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaj ijpakpo ijtiakuy. 


text:
Kurud huadari e̱e̱ʼte batikhued kenpaʼda Moisésen eʼmanaʼ dikenhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Suigpiʼ dikenhueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoe e̱ʼe̱deʼte ayaʼda Moisés eʼmanaʼ kuhuitdik o̱ʼe̱a̱pet. Buttida ijjay. 


text:
Beʼapiʼ Diosen eʼmanaʼtaj kahueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti Diosen eʼmanaʼ kahueʼdik yaneʼ eʼmanmadikaʼnayo Dios Huairiensiʼpo ehueʼda o̱ʼneapo. Kenpaʼ Moisésa oʼmanaʼuyate opud boʼkaʼpo kenpaʼti ya̱gʼkikaʼ eʼmanmadikaʼnayo Dios Huairiensiʼpo moʼe̱a̱pone. 


text:
Moisésbaʼ huamanmadikaʼeri kenpaʼti fariseo aratbut eretpakhueʼ e̱ʼe̱a̱da Moisésbaʼtaj namaʼda onʼnigpe̱i̱kaʼnigʼa. Opudomeynayo huadakada yanʼnopo̱e̱po Diostaj dakaʼ ya̱gʼkikaʼ. Huadaknopoʼ ehueʼ e̱e̱ʼnayo Diosen aratbut ehueʼ moʼe̱a̱pone. Madiayhueʼ yanikaʼ Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>“Aratbuttaj arakhueʼ ya̱e̱ʼ. Iʼhuadiaypo eʼaraknayo o̱ʼnakon bueydik i̱ʼe̱ne.” Opuden adhueaʼpaneʼ monaʼuyate. Kenda opud moʼpe̱e̱ʼuy. 


text:
Kenda huadak e̱e̱ʼpiʼ nogda ijjaʼapoy. Beʼapiʼ nog aratbuttaj eʼhuadiaynayo dakhueʼda oʼkaʼnok gobierno huairite castiga ka̱gkeʼpo tohuaʼdik moʼe̱ne. Nog aratbuttaj oʼbahuadiaypo eʼbatidiʼkeʼnayo dakhueaʼda oaʼnok mabitbitdik moʼe̱ne. Castiga ka̱gkeʼpo gobierno huairi e̱gkupopakyo tohuaʼdik moʼe̱ne. “Huasegda i̱ʼe̱po dakhueaʼ iʼkikaʼne.” Nog aratbuttaj enaʼnayo dakhueaʼda iaʼnok taʼakyo hui̱gdik moʼi̱kaʼapone. Doʼa ijjay. 


text:
Diostaj aʼtionaʼpakyaʼpo iʼhuaʼpo nog aratbuttaj dakhueʼada ijkamey huaboaʼda iʼnopo̱e̱de. Tionaʼpakhueda̱da yahuatiʼ. Kentaj yamanoeynoey. Yamanoeynoeydepo aʼtionaʼpakyaʼpo yahuatiʼ. 


text:
<pb/>“O̱ʼna dakhueaʼ megkaʼne,” noga̱ enaʼnayo gobierno huairitaj boʼtohuaʼdepo eʼtohuaʼte kentaj yanoeya̱ʼ. Eʼmaʼdehueʼnayo huakupepiʼ yayoktiʼ. Noeyahueʼpiʼ yokhueʼpiʼ e̱e̱ʼnayo gobierno huairitaj boʼtohuaʼapone. Ken gobierno huairi sorotatataj boʼyokapone. Sorotataa huabakuda̱ʼ jakyo boʼkuda̱ʼapone. 


text:
Ke̱yo̱da ijhueʼda o̱ro̱khueʼdik i̱ʼe̱a̱pone. Ayaʼda dehueʼte iʼyokdeʼpo o̱ro̱kdik i̱ʼe̱a̱pone. Eʼbokerekboʼnayo konig hua̱to̱e̱ to̱e̱hueʼ o̱ʼe̱po eʼbakdej o̱ʼe̱. Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
Kenda buttida eaʼpiʼ beʼapiʼ eʼbokerekboʼnayo konig huanopoyaʼ oʼeretpakpo konigti oʼbakdej. Dakhueaʼda oʼkaʼ. Donayo ijjay. 


text:
<pb/>Eʼbokerekboʼnayo dakhueaʼda ijkay yanʼnopo̱e̱po kenpaʼda yanʼbatiktiʼ. Batikhueʼda dakhueaʼda eʼkikaʼnayo Diosa castiga mogkaʼpo taʼakyo hui̱gdik moʼi̱kaʼapone. 


text:
Dakhueaʼda huabaʼa ekaʼnayo kenpaʼda yanʼbatiktiʼ, dakhueʼda eʼkikaʼnayo. Batikhueʼda Diosa castiga mogkaʼpo taʼakyo hui̱gdik moʼi̱kaʼapone. Hua̱to̱e̱ konig e̱ʼentaj Jesúsa oʼmanmadikaʼ. 


text:
<pb/>Beʼapiʼ huabokerek hua̱to̱e̱ e̱ʼennayo ettoneʼtaj e̱ʼendeʼ huanopo̱e̱ʼ berobaʼ yokdik o̱ʼe̱. Opuden adhueaʼpaneʼ kenda monaʼikaʼuyne. 


text:
Donayo nogda ijjay. Huabokereken hua̱to̱e̱ bakdejhued e̱e̱ʼtada e̱ʼennayo ettoneʼtaj dakhueʼda o̱gkaʼ. Ken ettoneʼ e̱ʼendeʼtaj eʼto̱e̱ʼnayo konig eʼbakdejonhuahuikaʼ o̱ʼe̱. Kenpaʼti huabokereka nogen hua̱to̱e̱ e̱ʼentaj eʼto̱e̱ʼnayo konig eʼbakdejonhuahuikaʼ o̱ʼe̱. Diostehuapaʼ dakhueaʼda o̱ʼe̱, ijjay. “Ijkaʼapoy. Buttida ijjay. Diosa meknopo̱e̱ne.” Ken konig aratbut oʼdikaʼnig Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>“Ijkaʼapoy. Buttida ijjay. Diosa meknopo̱e̱ne.” Diostaj eʼhuaaʼnayo da ahueʼ ya̱e̱ʼ, kenda yakatiʼ. Kenda opuden adhueaʼpaneʼa̱ onʼmanaʼuyate moʼpe̱e̱deʼuy. 


text:
Donayo nogda ijjay. “Ijkaʼapoy. Buttida ijjay.” Ahueʼ yanikaʼ. “Ijkaʼapoy,” kenyoʼda yaaʼ. Kurud Diosenbayo o̱ʼe̱. Ke̱ya̱ʼ oʼmataʼmonaʼikaʼ. “Ijkaʼapoy. Buttida ijjay. Kuruda meknopo̱e̱ne da ahueʼ i̱jje̱y.” Ken konig ahueʼ yanikaʼ. 


text:
Dios huadarite oʼibonok, “Ijkaʼapoy, buttida ijjay. Huadaria meknopo̱e̱ne. Da ahueʼ i̱jje̱y.” Ken konig ahueʼ yanikaʼ. Jerusalén Dios Huairien huakkaʼ jak o̱ʼe̱nok, “Ijkaʼapoy, buttida ijjay. Jerusaléna meknopo̱e̱ne. Da ahueʼ i̱jje̱y.” Ken konigtion ahueʼ yanikaʼ. 


text:
Opuda̱da kuhuirihueahueʼdik moʼe̱ne. Diosayoʼda kuhuirihueaʼdik o̱ʼe̱. “Ijkaʼapoy, buttida ijjay. Doʼhued huaku oʼnopo̱e̱. Da ahueʼ i̱jje̱y.” Kention ahueʼ yanikaʼ. 


text:
Kenpaʼda buttida yadaʼ. Menokpiʼ da ahueʼ yaneʼ. Nogi̱ti nogi̱tinada eaʼnayo totoʼa menaʼnok iaʼne. Noga̱ ontaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo konigti kahueʼ ya̱e̱ʼ. Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>Huabokerekapiʼ nogtaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo kenpaʼti huairiakon konigti kentaj o̱gkaʼdik o̱ʼe̱. Kenda opud moʼpe̱e̱ʼuyate. 


text:
Nogpaʼda donayo ijjay. Noga̱ ontaj dakhueaʼ e̱gkaʼnayo diayhueʼ ya̱e̱po kentaj o̱gkahueʼ ya̱e̱tiʼ. Noga̱ ontaj noga̱tida e̱gkaʼnayo diayhueʼ ya̱e̱po o̱gkahueʼ ya̱e̱tiʼ. Onteʼti e̱gkaʼnayo onteʼti diayhueʼ ya̱e̱po o̱gkahueʼ ya̱e̱ʼ. 


text:
Noga̱ gobierno huairipiʼ “Opiot beyok,” enaʼnayo dakaʼda yayoktiʼ. Kenpaʼti diayhueʼada chompakon yayoktiʼ. 


text:
“Aypo beyok.” Noga̱ enaʼnayo sueʼnopo ehueʼada yabayoktiʼ. Yudtaj bektoyok enaʼnayo daknopoda ya̱e̱po yaktoyoktiʼ, ijjay. Dig huadiayeritaj konig takaʼtaj onteʼti diayhueʼada diʼ yanʼmaikaʼ. 


text:
<pb/>“Huadiʼtaj diʼ yamaikaʼ. Ontaj huatinosikeritaj konigti yanʼhuadiayikatiʼ.” Kenda opuden adhueaʼpaneʼ onʼmanaʼuyatenig moʼpe̱e̱deʼuyne. 


text:
Donayo nogpaʼda ijjay. Matinosikeritaj diʼ yanʼmaikaʼ. Dakhueaʼda huaaʼeritaj Diosa “Kanopoʼkoreʼ,” yanʼtionaʼpakikatiʼ. Huadiayeritaj huadakda yakikatiʼ. Huabatidiʼkeritaj yanʼtionaʼpakikatiʼ. Huamagkeritaj kenpaʼti yanʼtionaʼpakikatiʼ. 


text:
Kenda boʼkikaʼpo konig Apag Dios Kuruderiensiʼpo moʼi̱kaʼapet. Huadak huakaʼeri kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeriere aypo kanʼto̱i̱ke̱ʼpo Diosa niokpoa kataʼteikeʼpo oʼkuyate kenpaʼti ehuiʼ moʼnigtaʼmonaʼikaʼne. 


text:
Diʼ aratbuttayoʼda diʼ eʼmaikaʼnayo gana eʼkaʼhuayak baehueʼdik moʼe̱a̱pone. Kenda dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼ. Diʼ aratbuttaj diʼ onʼmaikaʼ. Dakhueaʼ huakeritaj kenpaʼti diʼ maikaʼdik moʼi̱kaʼapone. 


text:
O̱ʼnen huabettayoʼda ʼuruaʼda e̱ʼhua̱i̱kaʼnayo “Huadakda ijkay,” nopo̱e̱hueʼ yanikaʼ. Dakhueaʼ huakaʼeria kenda o̱gkikaʼ. Dakhueaʼ huakeritaj kenpaʼti diʼda huaaʼdik moʼi̱kaʼne. 


text:
Opuden Apag Dios kurudyo̱ ayaʼtada diʼ oʼmaikaʼ kenpaʼti ayaʼtada huadakaʼda oʼmagkikaʼ. Konigti opuden Apag Dios ayaʼtada diʼ yanʼmaikaʼ kenpaʼti ayaʼda huadaknopoʼda ya̱gʼkikatiʼ.<pb/>


text:
Aratbuta menʼtiahuayeʼpoyoʼda paiʼda aratbuttaj eʼbayoknayo namaʼda bokaʼne. Ken konig kahueʼ yanikaʼ. Kenda eʼkikaʼnayo Apag Dios kurudyo̱ hua̱e̱ʼeria kenpaʼ eʼkaʼhuayak bayokhueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Namaʼda huanopo̱e̱ʼeria huakkaʼ aratbut menʼtiahuayeʼpo paiʼda aratbuttaj onʼbayokikaʼ. Kenpaʼti hua̱i̱takeʼ jakyaʼ huakkaʼ aratbut menʼtiahuayeʼpo paiʼda aratbuttaj onʼbayokikaʼ. Konige̱po huadakda o̱gkaʼ batiaʼpakikaʼdik meʼnepo. Kenpayoʼda onʼpe̱i̱kaʼpo. “Huadak o̱gkaʼ.” Diosa ahueʼ moʼe̱a̱pone. Kenomey namaʼda huanopo̱e̱ʼeria diga̱ʼda aratbuttayoʼda onʼpakikaʼ. Diostanayo pakhueʼ o̱ʼne. Konig kenomey o̱gkikaʼ kikahueʼ yaneʼ. I̱re̱gi̱re̱g yanʼbayokikatiʼ. O̱ʼnen huadiʼa tiahuayhueʼte paiʼda aratbuttaj yanʼbayokikatiʼ. 


text:
I̱re̱gi̱re̱g aratbuta tiahuayhueʼ eneʼte paiʼda aratbuttaj yanʼbayokikatiʼ. Kenda eʼkikaʼnayo Dios i̱re̱gi̱re̱g eʼbayokikaʼnayo oʼtiahuaypo Diosa nogi̱tida ʼuruda boʼyokapone. Diostaj konig tionaʼpakikaʼdik Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>Do huadakda i̱jje̱y namaʼda huamanopo̱e̱a̱ʼeri hua̱i̱takeʼ jakyo kenpaʼti jak kurute aratbut e̱gkupopakikayaʼ onʼtionaʼpakikaʼ. “Huadakda o̱ʼne.” Aratbuta menhuaikeʼpo onʼtionaʼpakikaʼ. Kenda dakhuapa e̱ʼe̱a̱da onʼtionaʼpakikaʼnigʼa Diosanayo sigpiʼ pe̱e̱hueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Opudomeynayo menokapiʼ eʼtionaʼpaktaʼ boʼpakpo o̱ʼnenbayo dubayapiʼ nogtiaʼda Apag Diostaj yanʼtionaʼpakikatiʼ. I̱re̱gi̱re̱g eʼtionaʼpakikaʼte Apag Diosa tiahuaydik moʼe̱ne. Moʼpe̱e̱i̱kaʼapone. Montihuapokikaʼapone. 


text:
Diostaj oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria konigdikti onteʼti onteʼti ijhueʼda onʼtionaʼpakonhuaʼnigʼa Diosa moʼpe̱e̱a̱pone namaʼda onʼnopo̱e̱nigʼa. Kenomeytaj Diosa nigpe̱e̱hueʼdik oʼmaikaʼapo. Konigti kikahueʼ yaneʼ. Tionaʼpakhued e̱e̱ʼted kenda iʼpaknig Apag Diosa oʼnopo̱e̱. 


text:
In konig yanʼtionaʼpakikatiʼ:<pb/>Oroʼen Apag i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Kurudyo̱ i̱ʼi̱kaʼne. Kenpaʼda ʼurunanada i̱ʼi̱kaʼne. O̱ʼnen huadik kenpaʼda huadakda o̱ʼi̱kaʼ. Ayaʼada kaʼdikeʼ. 


text:
Huakhuairi i̱ʼe̱nok i̱da ayaʼada ontaj moʼnigpe̱i̱keʼ. Dios Huairi i̱ʼe̱po ayaʼda iʼpakpo iʼmanikaʼ. Kurudyo̱ hua̱e̱ʼeria moʼnigpe̱i̱kaʼpo o̱gkikaʼ konigti i̱yo̱ huadariyo ayaʼada huakaʼ. 


text:
Dakhueaʼ eʼkaʼ nopo̱e̱hueʼ ka̱i̱keʼpo montihuapok. Namaʼda eʼkaʼtaʼ eʼpaknayo kikahueʼ ka̱e̱ʼpo boʼtihuapok, Apag Dios. Dios Huairinayo ayaʼenda Huakhuairinanada i̱ʼe̱po teynananada i̱ʼe̱po kenpaʼda huadaknananada i̱ʼe̱nok kenda ayaʼada kanʼmanbatiaʼpakikeʼ, ken. Ken konig yanʼtionaʼpakikatiʼ. 


text:
<pb/>Opudtaj dakhueaʼ mogkameʼnigtaj ekkahueaʼnayo o̱ʼnen Apaga̱ kurudya̱ʼ o̱ʼnen dakhueaʼ eʼkaʼ bokkahueaʼapone. 


text:
Opudomey nogomeytaj okkahueahueʼ e̱e̱ʼnayo Diosa opudtaj okkahueahueʼdik moʼe̱a̱pone. Diosa kapeunhueʼpo in konig bapehueʼ moʼunhuaʼnigʼa Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>Oroʼ huadakda o̱ʼe̱ namaʼda huamanopo̱e̱a̱ʼeri, paiʼda o̱ʼe̱, namaʼda eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ onʼpakpo huakok koyoahueʼda o̱gkokparokaʼpo “Huadakda o̱ʼne.” Aratbuta kanʼbatiaʼpakeʼpo aypo bapehueʼ o̱ʼneonhuaʼnigʼa, “Huadakda o̱ʼne.” Diosanayo huaahueʼdik moʼe̱a̱pone. Opudomeynayo Diostaj aypo bapehueʼ moʼunhuaʼpo ken konig kikahueʼ yaneʼ. 


text:
Opudnayo eʼtionaʼpakte aypo bapehueʼ e̱ʼunhuaʼnayo ya̱gʼkokkoyoikaʼ kenpaʼti dakaʼ ya̱gʼkuirida̱ʼikaʼ. Kenda ekaʼnayo aratbut boʼtiahuaypo aypo bapehueʼ o̱ʼnunhuaʼnigtaj nokothueʼdik o̱ʼneapo. Opuden Apag Diosayoʼda soatayoʼ boʼtiahuayapone. Boʼtiahuaypo moʼpe̱e̱po huanoeonhuahuikaʼ moʼbayokapone. Diostaj boʼeretpakpo yanʼnigpe̱i̱kaʼpo kenda Diosa okkahuehueʼ moʼe̱a̱pone. 


text:
<pb/>Katepiʼ ʼuru yudtapiʼ huakkaʼnada eʼtamaetaʼ eretpakhueʼ yanikatiʼ. Huakkaʼda mato̱e̱hueʼ yanikatiʼ. Huakkaʼda eʼmato̱e̱ʼnayo indariyo huithuita yaʼbapeapetpiʼ, huakkaʼda yaʼparaʼapetpiʼ, yanʼbereapetpiʼ, 


text:
Dios kuruderienyoʼda yaderetpakpo yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Diosa okkahuehueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Kenpaʼti Diosen o̱ʼta̱e̱ kateapiʼ bapehueʼdik parahueʼdik okberehueʼdikpiʼ o̱ʼunhuahuikaʼapo. 


text:
Diosen eʼkikaʼnayo Diostaj diʼnanada moʼe̱po Diostaj boʼeretpakikaʼapone. Opudomeyen huakpo hua̱so̱ʼen huakjey o̱ʼe̱. 


text:
Opudomeyen huakpo hua̱so̱ʼen huakjey e̱ʼdik o̱ʼe̱. Huakpoa katepiʼ boʼtiahuaypopiʼ ontehuapayoʼda eretpakdik moʼenepiʼ, huadaknopoʼda moʼe̱po nogomey paiʼda hua̱e̱ʼeritapiʼ eʼbayoktaʼ boʼeretpakpopiʼ. Katetapiʼ ʼuruda eʼtiahuayada nogomey kanʼtamaeʼpo eʼpaknayo huadaknopoʼda moʼe̱po durugda moʼe̱po huadakda boʼkikaʼne. Konig huakjeyyonig moʼi̱kaʼ. Katetapiʼ boʼtiahuaypo ontehuapayoʼda boʼeretpakpo dakhueʼnopoʼda moʼe̱po durugnopoʼ ehueʼ dakhueʼ boʼkikaʼ. Konig sikki̱re̱gyo̱nig moʼi̱kaʼne. Dios huairi o̱ʼe̱. Huakkaʼ eʼtamaetaʼ eʼeretpaknayo ken konig nogda huairionig moʼta̱e̱. 


text:
<pb/>Diosyoʼda konig huairi o̱ʼe̱. Kentayoʼda nigpe̱i̱kaʼdik moʼe̱ne. Kentayoʼda diʼnanada i̱kaʼdik moʼe̱ne. Huakkaʼda katepiʼ eʼeretpakikaʼnayo nogda huairi moʼta̱e̱. Konige̱po huakkaʼda katepiʼ eretpakhueʼ yanikatiʼ. Diostaj eʼnigpe̱i̱kaʼnayo huakkaʼda katetapiʼ eretpakhueʼdik moʼe̱ne. Dios keʼnensiʼpotaj oʼbatihuapokikaʼ. 


text:
<pb/>Aypotaʼ eʼmaiʼtaʼpiʼ yudtataʼ mepuʼkudhuahuahueʼ yanikatiʼ. Diosa oroʼtaj moʼnoeaʼikaʼne kenpaʼti oroʼen aypo oroʼen yudtaj boʼyokikaʼne. Konige̱po Diostaj yanoknopounhuahuikaʼ. 


text:
Bakoy baahueʼtada o̱ʼnen Apag Diosa aypo oʼbayokikaʼ. Bakoytaʼ suigda oʼpak. Opudtanayo Apag Diosa huakkaʼda oʼpak. Konige̱po boʼtihuapokikaʼapone. Aypotaʼ mepuʼkikahueʼ yanikaʼ. 


text:
<pb/>¿Menaʼpo yudtataʼ moʼmepuʼkikaʼ? Mepuʼkehueʼ yanikaʼ. Mire̱bayo huakhuen yanʼtiahuayikaʼ. Mire̱ huakhuen baahueʼada o̱ʼe̱. Jo̱da oʼkerek. 


text:
Salomónkudak huairitoneʼ o̱ʼu̱yate. Huakkaʼda oʼto̱e̱ʼuyate. ʼUruda yudtaj oʼmato̱e̱ʼikaʼuyate. ʼUruda oʼotikaʼ. Huakhuennayo nogi̱tinada ʼurunanada Salomónkudak sueʼda ʼuruda oʼotikaʼuyate. 


text:
Diosa huakunopia okhuenpakaʼ. ʼUruaʼnada eʼkaʼtada i̱dada okhuenkot. Diosa huakunopiada okhuenpakaʼikaʼ kenpaʼti opudtaj huakkaʼda oʼpakpo oʼtihuapokapone yudtaj yokikaʼdik moʼi̱kaʼapone. 


text:
Konige̱po katetapiʼ mepuʼkehueʼ yanikatiʼ. “¿Kate oʼbapeapo?” Nopo̱e̱hueʼ yanikatiʼ. “¿Kate oʼmayapo?” Nopo̱e̱hueʼ yanikatiʼ. “¿Kate ijjotapo?” Nopo̱e̱hueʼ yanikatiʼ. 


text:
Oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri huakkaʼda yudtaj kenpaʼti huakkaʼda aypo diga̱ʼda onʼpakikaʼ. Kenokaʼ opud to̱e̱hueʼda moʼe̱nok Apag Diosa oʼnopo̱e̱po boʼtihuapokikaʼapone. 


text:
Nogi̱ti nogi̱ti Dios Huairitaj yanʼpakikaʼ. Nogi̱ti nogi̱ti Dios Huairitaj eʼnigpe̱e̱taʼ yanʼpakikaʼ. Ken konig Diostaj eʼpakikaʼnayo Diosa boʼyokikaʼapone. Yudtaj aypo huamaiʼ katepiʼ boʼyokikaʼapone. 


text:
Emeʼte katepiʼ ijjotapo, katepiʼ ijbapeapo katepiʼ yamayapo kenpaʼ nopo̱e̱hueʼ yanikaʼ. Konig oy Diosa boʼtihuapokpo emeʼtepiʼ nogok nogok Diosa dakaʼ boʼtihuapokikaʼapone.<pb/>


text:
Konig nogomeytaj boʼhuaaʼikaʼnig konigti Diosa opudtaj boʼhuaaʼapone. Konig nogomeytaj boʼkikaʼnig konigti Diosa mogkikaʼapone. 


text:
Noga̱ sueʼpiʼ dakhueaʼ eʼkaʼtada “dakhueaʼ ikaʼ,” i̱da onahueʼ yanikaʼ. Onaʼtaj dakhueaʼnanada iʼkuyʼetpiʼ. Kenda nopo̱e̱hueʼ moʼe̱ne. In konig o̱ʼe̱ ijbatiaʼpakapoy. Nogen huakpoyo huataʼsujsiʼpo ekpohuedte o̱ʼna iʼtiahuaynigʼa. O̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsuada bekpohuedne. “Huataʼsuj huakpoyo oktokiʼ, egʼ.” Menpaʼ inaʼ. Namaʼda iʼnopo̱e̱po iaʼ. Ken o̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsuada ekpohuedtada tiahuayhueʼ i̱ʼe̱ne. Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri i̱ʼe̱ne. Huakkuruda o̱ʼnen huakpoyo huaboroʼtaʼsutaj on huataʼ yakokpotoken. Ken konig dakhueaʼ iʼkaʼuynig yanopoʼkoreaʼpo yabatik. Kenokaʼ iʼnopoʼkoreaʼdepo dakaʼ iʼtiahuaydepo nogen huataʼsujsiʼpokon okpotokdik i̱ʼe̱a̱pone. Noga̱ namaʼda ekaʼnayo dakhueaʼ eʼkaʼ kabatikeʼpo batihuapokdik i̱ʼe̱a̱pone. 


text:
<pb/>Huatidiʼkeritaj Diosen huadak huaʼa manmadikahueʼ yanikaʼ. Kentaj eʼmanmadikaʼnayo dakhueaʼ magkaʼdik ya̱ʼneapetpiʼ. Konigti Diostaj pakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj Diosen huadak huaʼa manmadikahueʼ yanikaʼ. ʼUrunanada eʼmanmadikaʼnayo opudomeytaj boʼhuadiaypo dakhueaʼda mogkaʼapetpiʼ. In konig Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. 


text:
<pb/>Katepiʼ boʼpakpo “Beyok” Diostaj yanʼtionaʼpakikatiʼ. Diosa boʼyokikapone. Diostaj boʼukpo boʼhuahuayapone. Menigokhuikeʼ Diosyo ijkuda̱poy. Yanʼtionaʼpak. Moʼtionaʼpakdepo kuddik moʼe̱a̱pone. 


text:
Konige̱po beyok o̱ʼna eaʼnayo Diosa boʼyokapone. Kenpaʼti eʼuknayo boʼhuahuayapone. Ijkudapoy menigokhuikeʼ enaʼnayo kuddik moʼe̱a̱pone. 


text:
“Biig beyok.” Enaʼnayo bihui yokhueada, biigda yokdik moʼe̱ne. Kenda huasiʼpo oʼpaknig kenda boʼyokne. 


text:
Opud dakhueʼda e̱e̱ʼpiʼ katepiʼ huadakda moʼbayokikaʼne huasiʼpotaj. Kenpaʼda Diosnayo huadakda oʼkikaʼ. Opud Diostaj eʼtionaʼpakikaʼnayo Diosa huadakda mogkikaʼapone kenpaʼti huadakda huakikaʼ boʼtihuapokikaʼapone. 


text:
<pb/>Konig nogomeya̱ opudtaj huadakda e̱gkikaʼtaʼ eʼpaknayo huadakda o̱gkikahueʼ e̱e̱ʼpiʼ kenomeytaj huadakda ya̱gʼkikatiʼ. Konig nogomey opudtaj diʼda e̱e̱ʼtaʼ eʼbatipaknayo kenomeytakon diʼnanada yanʼmaikatiʼ. Ken konig Moisésa oʼmanbatiaʼpakonhuahuaʼuyate. Kenpaʼti huamanbatiaʼpakeria ken konigti onʼmanbatiaʼpakonhuahuaʼuyate. Diosyo huahuaʼ suigda akbogpe huakud o̱ʼe̱. 


text:
<pb/>Diosyo huahuaʼ suig akbogpe huakud o̱ʼe̱. Diosyo huahuaʼ suigdagda o̱ʼe̱. Diosyo boʼhuaʼpo suigdag huakkaʼ boʼpakpo huaʼdik moʼi̱kaʼpone. Suigdagte huahuaʼ Diostaj moʼnigpe̱i̱kaʼpo Diosere onteʼti moʼnoeonhuahuikaʼapo. Boroʼdagte taʼakyo onʼhuaʼikaʼ. Taʼakyo huahuaʼ dag huaboroʼdag o̱ʼi̱kaʼ. Boroʼdagtaj huakkaʼda eretpakdik o̱ʼnikaʼ. Katepiʼ huakkaʼda eʼtamaetaʼ onʼpakikaʼ. Dakhueaʼda kikaʼdik o̱ʼnikaʼ. Boroʼdagte huakkaʼnada onʼbahuaʼikaʼ. Taʼakyo onʼbahuaʼikaʼ. Taʼakyo mahui̱gdik o̱ʼi̱kaʼapo. 


text:
Diosyo huahuaʼ suigdagda o̱ʼe̱. Dagsiʼpoda o̱ʼe̱. Suigdagteda huakkaʼda katepiʼ to̱e̱hueʼdik moʼi̱kaʼapone. Diosenyoʼda kikaʼdik moʼi̱kaʼpone. Suigdagte boʼhuaʼpo onteʼti Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. Suigdagtaj sueʼada onʼhuahuaypo onʼhuaʼikaʼ. Huamanmadikaʼeri konig hue̱ymey o̱ʼne. Huadak hue̱ymey e̱e̱ʼnayo huadak huada oʼto̱e̱. 


text:
<pb/>Namaʼda huamanmadikaʼeria opudtaj eʼmanmadikaʼtaʼ onʼpakpo yanʼtiakapet. Keyoj namaʼda monmadikapet. Namaʼda eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ onʼpak. Konig oveja i̱jje̱y. Huadakda ijkikay. Buttida ijjay. Namaʼda opudtaj monaʼikaʼapet. Konig apetpet o̱ʼne. Huiyokda o̱ʼne. Dakhueaʼda o̱gkaʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Huamanmadikaʼeria dakhueaʼda eʼkikaʼnayo namaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼne. Maknokotdik moʼe̱ne. Konig okposidsiʼ ʼuruda huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Konigti namaʼda huamanmadikaʼeri huadak kikahueʼdik o̱ʼne. 


text:
Huamanmadikaʼeri konig hue̱ymey o̱ʼne. Huadak hue̱ymeya̱ kenpaʼti huadak huada oʼto̱i̱kaʼ. Hue̱ymey eʼaya huada kenpaʼti oʼay. Dakhueʼda o̱ʼe̱. 


text:
Hue̱ymey huadakda e̱e̱ʼnayo dakhueʼ huada to̱e̱hueʼdik o̱ʼe̱. Hue̱ymey eʼaya huadak huada to̱e̱hueʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Namaʼda huamanmadikaʼeria dakhueʼda o̱gkikaʼ. Huamanmadikaʼeria dakhueʼda eʼkikaʼnayo namaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼne. Maknokotdik moʼe̱ne. Kenomeytaj manigpe̱e̱hueʼ yanetiʼ. Diosensiʼpo ayaʼda ehueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>“Doʼhued huairi ontaj huakkaʼda ijnigpe̱i̱kay, Huairi.” Doʼtaj huakkaʼada oʼnonaʼapet. Sueʼda huakkaʼamon aratbuta huadaknopoʼda kenda oʼnonaʼpo Apag Diostaj moʼnigpe̱i̱kaʼnok kenomeynayo Diosensiʼpo o̱ʼne. “Doʼhued huairi ontaj huakkaʼda ijnigpe̱i̱kay, Huairi.” Huakkaʼada doʼtaj namaʼda oʼnonaʼapet. Apag Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo dapitaʼ Diosensiʼpo ehueʼda o̱ʼne. 


text:
Keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoete ayaʼada Diostaj onʼtoboapo. “Diosa monaʼnok Diosbaʼ oroʼa oʼmanbatiaʼpakikaʼuy. Diosa monaʼnok aratbuttaj oʼbayareaʼpo totoʼ noki̱re̱g oʼmaoro̱kaʼuy. Diosa monaʼnok konig Diosyoʼda teyda kaʼdik o̱ʼe̱ konigti oroʼ ʼuruaʼda oʼkikaʼuy.” Diostaj onʼtobopo huakkaʼada ya̱ʼnonaʼapet. 


text:
“Opudtaj o̱ki̱e̱hueʼ i̱jje̱a̱huadikamey. Dakhueaʼda huakaʼeri moʼe̱ne. Kenpaʼda yanhuatiʼ.” Ijmanaʼapoy. Konig jak o̱gkaʼ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
Ayaʼada doʼhued huaʼataj moʼnigpe̱i̱kaʼpo boʼkikaʼ kenpaʼda bueyhueʼdik moʼi̱kaʼapone. Onteʼti doere moʼnoeonhuahuikaʼapone. Konig huadak huanopo̱e̱ʼeri jak huakaʼeri o̱ʼnepo jak o̱gkaʼ. Oteʼyaʼ dariteytaʼ jak o̱gkaʼ. Adteda ʼiddu o̱gkude̱a̱ʼ. Diga̱ʼda oʼhuiʼ, diga̱ʼda kenpaʼti oʼbapok. Hue̱kurukon oʼtiak. Oteʼyo o̱ʼe̱nok hue̱kurua jak tohuahueʼdik o̱ʼe̱. Bapoka onhue̱ke̱hueʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Ayaʼada doʼhued huaʼataj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo konig namaʼda huakaʼeri o̱ʼne. Namaʼda huakaʼeri konig kuhuadtaʼ jak huakaʼeri o̱ʼne. Adteda ʼiddu kude̱a̱hueʼ o̱ʼne. 


text:
Huakkaʼ oʼhuiʼ kenpaʼti diga̱ʼda oʼbapok kenpaʼti hue̱kuru o̱ʼhue̱pokpo jak oʼtohuaʼ. Keʼpoda oʼkaʼ. Namaʼda huakaʼeri ken konig o̱gkikaʼ kenpaʼti doʼed eʼmanmadikaʼte nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼahuaduy. 


text:
“ʼUruaʼda oʼmanmadikaʼnok nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼi̱kaʼapoy. Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria konig huairi manmadikahueʼ o̱ʼnikaʼ.” Aratbuta onʼbatiaʼpakuy.<pb/>


text:
Jesústaj huabokereka oʼhuatiakuy, kena keʼpoda eʼso̱ʼset. Konig aʼnenda aratbut gobierno huairitaj o̱gkikaʼuynig keʼna Jesústaj huikudate oʼtihuadpo: —‍O̱ʼna eʼpaknayo beyareaʼ, Huairi. —‍Onaʼuy. 


text:
<pb/>Jesúsa oʼtibataʼtepo onaʼpo: —‍Eʼyareaʼtaʼ ijpaki. Ijyareapoy. —‍Jesúsa onaʼuy. Enaʼte i̱dada oʼyarudʼuy. 


text:
<pb/>—‍Jesúsa beʼyareaʼne mantiaʼpakhueʼ ya̱e̱ʼ. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakerite yahuatiʼ. Aʼyareyaʼpo konig Moisésa oʼmanaʼuyate ken konig yayoktiʼ. Sacerdotea ʼuhua Diostaj kanigarakeʼpo ʼuhuapiʼ yayoktiʼ. Ken konig iʼkaʼpo oʼyaredepo aratbuta moʼtinopo̱e̱a̱pone. —‍Jesúsa onaʼuy. Roma gobierno capitánen huanabaʼtaj Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼ jak Capernaumyo Jesús eʼkudondeʼte Roma sorotataj Capitána Jesústaj oʼhuahuaʼuy. Cien sorotataj oʼmataʼmonaʼikaʼ. 


text:
Jesústaj —‍Doʼhued huanabaʼ jakyo onpahued. Hua̱so̱ʼ dakhueʼda o̱ʼe̱po konig ayhueʼda o̱ʼe̱. Paiʼnada oʼnopoʼe̱, Huairi. —‍Capitána diga̱ʼ oʼpakpo onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍O̱ʼna ʼuruaʼda Huairi i̱ʼe̱. Donayo nog aratbutda i̱jje̱y. Ehueʼda i̱jje̱y. Doʼhued jakyo kudhueʼdik i̱ʼe̱ne, Huairi. Kayareʼ yaaʼ. Eadeʼte oʼyaruda̱po. 


text:
Doʼhued sorotataj huairia menikaʼne kenda ijnigpe̱i̱kay. Kenpaʼti doʼhued sorotatataj ijmanikay doʼtaj menʼnigpe̱i̱kaʼne. “Yahuatiʼ.” Doʼhued sorotatataj enadeʼte onʼhuaʼikaʼ. Nogtaj “Yatiak,” enaʼte onʼtiakikaʼ. Doʼhued huanabaʼtaj katepiʼ “Yakaʼ,” enaʼnayo oʼkikaʼ. —‍Capitána Jesústaj onaʼuyate. 


text:
Kenda Jesúsa oʼpe̱e̱depo, —‍Kenpihuay, huakkaʼda meknopo̱e̱ne. Israel aratbut Diosen aratbut e̱ʼe̱a̱da sueʼda Diostaj oʼnoknopo̱e̱. 


text:
Huakkaʼda nog aratbutda judío ehueʼ oʼnoknopo̱e̱a̱po. Bidtaʼda onʼtiakapo nogya̱ʼ nogya̱ʼ. Abrahamere Isaacere Jacobere onʼbapeʼpo onʼnoeonhuahuikaʼapo. Diosensiʼpo o̱ʼneapo. 


text:
Huakkaʼada judío aratbuta Diosensiʼpo o̱ʼe̱y namaʼda onʼnopo̱e̱po Diostaj oknopo̱e̱hueʼada onʼnopo̱e̱nok Diosa oʼmaenapo. Sikki̱re̱gyo̱da onʼbahuaʼapo. Paiʼda onʼnopoʼunhuahuikaʼapo. Kenpaʼda onʼhuikonhuahuikaʼapo. —‍Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Onaʼti capitántaj onaʼpo: —‍O̱ʼnen jakyo yahuatiʼ. Konig doʼtaj iknopo̱e̱nig o̱ʼnen huanabaʼ oʼyarudde. —‍Jesúsa onaʼuy. Kenda eaʼte huanabaʼ oʼyarud. Pedroen huasuʼtaj oʼyareadʼuy Jesúsa. 


text:
<pb/>Pedroen jakyo Jesús oʼhuaʼuy. Pedroen huasuʼ oʼdigpakpo onpahued. Jesús eʼkuddeʼte oʼtiahuayʼuy. 


text:
Huabaʼtaʼ oʼnejpo oʼyareadʼuy. Ken Pedroen huasuʼ oʼyaruddepo oʼbodpo oʼmanigmanhuada̱ʼuy. Jesúsa huakkaʼtada oʼbayareaʼuy. 


text:
<pb/>Nogya̱ʼ nogya̱ʼ huakkaʼ aratbut o̱ʼnepo, dakhueʼda o̱ʼnepo, noga̱ noga̱ nogda nogda dakhueʼ onʼto̱e̱po onʼdigpakpiʼ, ekpobigpiʼ, nogda nogda dakhueʼda o̱ʼneʼuyate. Ken eʼsikdeʼte kenomeyen huabeta Jesúste onʼbatotiakuyate. Jesús nogtati nogtati oʼbatibataʼteʼepo oʼbayareaʼuyate. Nogomey kenpaʼti dakhueʼda e̱ʼneʼte Jesúsa totoʼtaj oʼmakenaʼuyate. Ayaʼ dakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj oʼbayareaʼuy. 


text:
“Oroʼtaj moʼtinepahuiʼpo boʼyareaʼapone.” Isaíasa aʼnennada oaʼuyate. Kenpaʼ Isaíasa Jesústaj oʼtiaʼpakpo oaʼuyate. Kenda Jesúsa oʼkaʼpo oʼbayareaʼuy. Jesúsa huakkaʼtada oʼbayareaʼuy. Nogomeya̱ Jesústaj eʼtahuataʼ onʼpakuy. 


text:
<pb/>Nogok Jesústaj huakkaʼada enʼtikupopakte Jesúsa oʼbatiahuaypo, “E̱ʼpo̱gtoneʼ moʼdayhua,” oʼmanaʼuy. 


text:
E̱ʼpo̱g ayhuahued Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj oʼhuatiakuy. Onaʼpo: —‍Meyo̱piʼ iʼhuikaʼapo o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeri e̱e̱ʼtaʼ ijpaki. Ontaj eʼtahuikaʼtaʼ ijpaki, Huamanmadikaʼeri. —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Nubakuhued huakog o̱ʼta̱i̱kaʼ. Bakoyen kenpaʼti huapak o̱ʼta̱i̱kaʼ. Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Donayo nog jakyo nog jakyo ijtayʼikay. Doere eʼhuaʼnayo meyo̱kon yatayapet nopo̱e̱hueʼ ya̱e̱ʼ. —‍Huamanmadikaʼeritaj Jesúsa onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ontaj etahuataʼ ijpaknigʼa huakkuru bueyhued e̱e̱ʼted huaojtoneʼtaj dakaʼ to̱e̱dik i̱jje̱y. —‍Noga̱ huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huabo oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria nog oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritoneʼtaj dakaʼ kanʼto̱i̱ke̱ʼ kenpaʼti kanʼkubarakkeʼ. Onnayo diga̱ʼda yaeretpakpo betaʼhuaʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. Jesúsa e̱ʼhue̱niri̱ʼtoneʼtaj bapokaʼtere oʼbatikaʼuy. 


text:
E̱ʼpo̱gnopoyo e̱e̱ʼte huaboroʼbapokada oʼbahuatiakuy. Teyaʼda oʼbapoknok huaboroʼda oʼhue̱niri̱ʼtoneʼpo diga̱ʼda oʼhue̱kudpo huataʼkotdikte o̱ʼu̱y. Jesúsnayo oʼtayʼuy. 


text:
Aʼmaboayaʼpo Jesústaj onʼhuahuaʼ huanigpe̱i̱kaʼeria: —‍Boʼtihuapok, Huairi. Montakotnede. —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Meʼpukhueʼ yaneʼ. Diosa boʼtihuapokapone. Diosa boʼtiokkikaʼapo dakaʼ yanoknopo̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Oʼmabodpo, “Yabatik, bapokhueʼ ya̱e̱ʼ, hue̱niri̱hueʼ ya̱e̱ʼ,” onaʼnok oʼbatikanpo, bapokhueʼ o̱ʼe̱po kenpaʼti hue̱niri̱hueʼ o̱ʼu̱y. 


text:
“Kenpihuay. I̱ʼna huabokerek ʼuruaʼda oʼkaʼ. Kentaj bapoka oʼnigpe̱e̱ kenpaʼti e̱ʼpo̱ga̱ oʼnigpe̱e̱.” Huanigpe̱i̱kaʼeria onʼbatiaʼpakuy. Bottaʼ huabokerektaj totoʼ huakkaʼada oʼmanopoʼto̱e̱ʼikaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús e̱ʼpo̱g akodpen oʼbeʼtuy. Ken huadari Gadarabayo o̱ʼe̱. Jesústaj bottaʼ huabokerek onʼhuatiakuy. Huakkaʼada totoʼa oʼmanopoʼtounhuahuaʼnok kubarakbayo o̱ʼnikaʼuyate. Soroke̱yo̱ o̱ʼnikaʼuyate. Huiyokda o̱ʼnikaʼuyate. Huiyokda o̱ʼnenok keʼnenbayo aratbut huahueʼdik o̱ʼnikaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍¿Menaʼpo oroʼtaj oʼhuatiak, Jesús? Diosen Huasiʼpo i̱ʼe̱ne. Keneʼhua̱ya̱ʼ castiga huameʼnoe ehued oroʼtaj castiga magkahueʼ moeʼ. —‍ʼUttaʼda Jesústaj oʼnonaʼuy totoʼa. 


text:
<pb/>—‍Yanhuatiʼ, huakyarien huanopoʼyo yanʼbakud. —‍Jesúsa oʼmanaʼnok, totoʼ botbokerektaj onʼmaenonpo huakyarien huanopoʼyo onʼhuaʼpo onʼbakudʼuy. Ken, ayaʼda huakyariʼ huaduk onʼbahuarakpo kubogyo onʼbaajpo e̱ʼpo̱gyo̱ onʼbataʼkoʼtuyate. Totoʼere onʼbataʼkoʼtuy. 


text:
<pb/>Ken huakyariʼ huamato̱e̱ʼeri kenda onʼtiahuaydepo diga̱ʼda onʼmameʼpukonpo kenomeyen huakkaʼ jakyo onʼbaketʼuyate. Onʼtiakdepo kenda huaboaʼda onʼtiahuaynig onʼbatiaʼpakatoʼuyate. 


text:
Ayaʼada huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeria onʼpe̱e̱depo Jesúste onʼhuahuaʼuy. Jesústaj onʼhuahuaydepo, “Oroʼenbayaʼ yahuadeʼ.” Jesústaj diga̱ʼda oʼnonaʼuyate.<pb/>


text:
Jesúste aratbuta asukte huabokerektaj oʼnonpahueda̱ʼpo onʼnigtotiakuyate. Keʼna eʼketpak o̱ʼi̱kaʼuy. Jesúsanayo oʼyareapo oʼnoknopo̱e̱po onʼnigtotiakuy. Kenda Jesúsa oʼnopo̱e̱po. —‍Durugda ya̱e̱ʼ. Ayaʼda Diostaj dakhueaʼ iʼkaʼuyatenigʼa doa yokkahueay. —‍Jesúsa eʼketpaktaj onaʼuy. 


text:
<pb/>“Inbokerek namaʼda oʼnopo̱e̱po Diostaj dakhueaʼda oʼhuaaʼ.” Sueʼda Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria huanopoyaʼda onʼnopo̱e̱po. 


text:
Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ huabokerekada okkahueahueʼdik o̱ʼne. Diosayoʼda dakhueaʼ eʼkaʼ okkahueaʼdik o̱ʼe̱. Huabokerekanayo sigpiʼ yareahueʼdik o̱ʼne. Diosayoʼda yareaʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ bakkahueaʼdik i̱jje̱y opudtaj kenda aʼmanopo̱e̱a̱yaʼpo, —‍Yaboʼ, asuk yato̱e̱po, o̱ʼnen jakyo yahuatiʼ. —‍Huabokerek eʼketpaktaj Jesúsa onaʼuy. 


text:
Huakkaʼda aratbut o̱gkupopakpo kenda onʼtiahuaypo onʼmameʼpukpo Diosa oʼtihuapoknok Jesús teyda o̱ʼe̱po konig Diosonigti okkahueaʼdik o̱ʼe̱. Yareaʼdik o̱ʼe̱. ʼUruaʼnanada Dios o̱ʼe̱. Onʼhuaaʼuy. Jesúsa Mateotaj “menigpeunhuahuikaʼpo betaʼhuikaʼ,” onaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken ke̱ya̱ʼ Jesús oʼtiakuy. Do Mateotaj Jesúsa beʼhuahuayʼuyne. Jaksiʼpoyaʼ gobiernoen huakupe ijtabaeʼikaʼuy. —‍Doʼtaj aʼnigpeunhuahuikayaʼpo betaʼhuikaʼ. —‍Menaʼuynok ijbodpo kenere ijhuaʼuy. 


text:
<pb/>Ken jakyo Jesúsere Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeriere ijbapeʼpo huakkaʼada gobiernoen huakupe huatabaeʼeri onʼbakudpo oroʼere onʼbapepo kenpaʼti nogomey Moisésenbaʼ dakaʼ pe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri onʼbapeʼuy. 


text:
Kenda fariseo huamanmadikaʼeria onʼtiahuaypo: —‍¿Menaʼpo Jesúsa gobiernoen huakupe huatabaeʼeriere kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeriere yaʼbapeʼ? Dakhueaʼ huakikaʼeriere bapehueʼdik o̱ʼi̱kaʼne. —‍Fariseoa Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeritaj onʼhuaaʼuy. 


text:
Jesúsa kenda oʼmape̱e̱depo, —‍Aratbut dakda e̱e̱ʼnayo huamadakkaʼeritaj pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. Dakhueʼda e̱e̱ʼnayo huamadakkaʼeritaʼ onʼpakikaʼ. Opud fariseo huamanmadikaʼeri huadakda o̱ʼe̱y moʼnopo̱e̱po doʼtaj pakhueʼ moʼe̱ne. Gobiernoen huakupe huatabaeʼeri kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeriere dakhueʼda o̱ʼne onʼnopo̱e̱po doʼte huamanopoʼyareaʼeri i̱jje̱nok onʼpakpo onʼbatiakikaʼ. 


text:
“Nog aratbuttaj diʼ yanʼmaepo yanʼmatinepahuikaʼ. Kenda huakkaʼda ijpaki. Doʼtaj ʼuhua eʼnigarakikaʼ kennayo sueʼda ijpaki.” Apagbaʼa oaʼ. Kenda dakaʼ yanʼnopo̱i̱kaʼ. Konige̱po “Yanʼnopoʼkoreaʼ, onteʼti Diostaj yanʼnigpe̱i̱kaʼ.” Dakhueaʼ huakaʼeritaj eʼmanaʼtaj ijpakpo ijtiakuy. Huadak huakaʼeritaj “Yanʼnopoʼkoreaʼ,” aʼmanayaʼpo Diosyaʼ tiakhueʼ i̱jju̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Menaʼpo o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeria Dios kamape̱e̱ʼpo aypo bapehueʼ ehueʼ yanikaʼ. Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj onʼhuatiakpo: —‍Diosa meʼpe̱e̱ʼpo bapehueʼ o̱ʼi̱kay oroʼ. Fariseo huamanmadikaʼeriakon Diosa meʼpe̱e̱ʼpo bapehueʼ o̱ʼnikaʼ. O̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼerinayo kenpaʼda onʼbapikaʼ. ¿Menaʼpo yanʼbapikaʼ? —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huabokerek oʼto̱e̱pakpo keʼnen huadiʼa fiestate onʼtiakdepo onʼbapikaʼ. Ken huabokerekere o̱ʼnepo paiʼda ehueʼdik o̱ʼne. Do kenpaʼti doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeriere i̱ji̱kaʼnok durugda o̱ʼnikaʼ. Paiʼda ehueʼ o̱ʼnepo onʼbapikaʼ. Nogok doʼtaj moʼbaktohuaʼapone. Kenokaʼ paiʼda o̱ʼneapo. Nogok nogok Dios kamape̱e̱ʼpo bapehueʼ o̱ʼnikaʼapo. 


text:
<pb/>Huatoneʼok keʼpoda eʼparaʼte akbetyaʼpo huabo huaoktaj okteghueʼ o̱ʼi̱kay oroʼomey judío aratbut. Huaboenpa huatoneʼoktaj ekbetnayo onteʼti keʼpoda oʼparaʼapo kenpaʼti huabo huaok dakhueʼda o̱ʼe̱a̱po. Konigti adhueaʼpaneʼa̱ eʼmanmadikaʼ huatoneʼdik onteʼti nigpe̱e̱hueʼdik yaneʼ. Doʼhued huabodikyoʼda eʼmanmadikaʼ nigpe̱e̱dik yanikaʼ. 


text:
Huatoneʼsiʼdak vino hua̱to̱e̱ʼ ayda kenpaʼti kuruga̱da o̱ʼe̱po konige̱po huabo vino sineʼ hue̱biahued onjoyhueʼdik o̱ʼe̱ne. Huatoneʼsiʼdakyo huabo vino onjoyhueʼdik o̱ʼi̱kaʼne. Huatoneʼsiʼdakyo huabo vino enjoynayo oʼhue̱poagpo huasiʼdak onʼtitagonapo. Vino oʼsurukapo kenpaʼti huasiʼdak keʼpoda oʼsuʼhuitonapo, dakhueʼda o̱ʼe̱a̱po. Huabo vino huabosiʼdakyo onjoydik o̱ʼe̱ne. Huasiʼdak vinoere huadak o̱ʼneapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Jairoen hua̱yo̱butaj oʼnoyhuada̱ʼuyate. Kenpaʼti ettoneʼ Jesúsen yudtaj oʼnejdepo oʼyarudʼuyate. 


text:
<pb/>Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeritaj Jesúsa eʼmanaʼte judío huairia oʼhuatiakpo Jesúsen huaʼite huikudate oʼtisakotpo: —‍Doʼhued hua̱yo̱bu huaboaʼda eʼbueytada on ehuaʼnayo tanoyhuada̱ʼdik i̱ʼe̱ne. Bohuaʼ. Yakutibataʼteʼ, eʼkutibataʼteʼte oʼnoyhuadapo. —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>Kenda Jesúsa oʼpeeonpo oʼbodpo kenere oʼhuaʼuy. Oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeriere Jesúsere oʼhuaʼuy. 


text:
Jesús dagte eʼhuaʼte ettoneʼ huataʼpiyen oʼtatiakpo. Mimi batikhueʼ o̱ʼunhuahuikaʼpo doce huabayok o̱ʼunhuahuikaʼpo, “Jesúsen huaok huakubogpitaʼ eʼnejnayo ijyareapoy.” Huanopoa oʼnopo̱e̱po huaok huakubogpitaʼ o̱ʼneʼuy. 


text:
Eʼnejdeʼte Jesúsa oʼtikorudpo oʼtiahuaypo: —‍Yadurugpak. Doʼtaj oknopo̱e̱nok oʼyareaddene, sion. —‍Jesúsa onaʼuy. Kenda eadeʼte oʼyareadpo huadakda o̱ʼunhuahuikaʼuyate. 


text:
<pb/>Aʼkubarakkaʼdeyaʼpo música huakaʼeri onʼtiakdepo huairien jakyo o̱ʼnedepo kenpaʼti huakkaʼada aratbut onʼbahuik. Jesús oʼtiakdepo oʼbatiahuaydepo: 


text:
<pb/>—‍Yanʼmaoro̱k. Ettoneʼsiʼpo bueyhueʼada o̱ʼe̱. Oʼtaypo o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Aratbuta kenda onʼpe̱e̱po Jesústaj onʼtierikuy. 


text:
Jesúsa oʼmaoro̱kaʼdepo oʼkudpo ettoneʼsiʼpobuey eʼhuedyo oʼhuahuaʼpo huabaʼtaj oʼto̱e̱a̱toʼnok oʼnoyhuadonpo oʼbodu̱y. 


text:
Jesúsa judío huairien hua̱yo̱busiʼpotaj oʼnoyhuada̱ʼ aratbuta Capernaum ayaʼbayoda onʼbatiaʼpakuyate. Bottaʼ ekpobigtaj Jesúsa oʼbakpoyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús huairien jakyaʼ oʼbakhuaʼdepo eʼpokte bottaʼ ekpobiga̱ onʼtatiakpo: —‍Moʼtinepahuiʼ, Davidkudaken adhueaʼ huayayo. —‍Jesústaj ʼuttaʼda oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Jakyo eʼkudondeʼte ekpobiga̱ onʼhuahuaʼnok —‍¿Doʼa okpoyareaʼdik meʼe̱ne menpaʼ moʼnopo̱e̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. —‍E̱e̱ʼ, oknopo̱e̱ne, huairi. —‍Oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Oʼnokpoyarudpo onʼtiahuayonʼuy. —‍Bokpoyareaʼne, beʼtapiʼ batiaʼpakhueʼ yanetiʼ. —‍Huiyokaʼda oʼmanaʼuynigʼa. 


text:
Oʼnoro̱kondepo, Jesúsa bokpoyareaʼne huabada onʼbatiaʼpakuyate. Aʼpakhueʼda e̱ʼi̱kaʼtada Jesúsa oʼyareaʼuy. 


text:
<pb/>Jesúsomey eʼnoro̱kondeʼte sueʼda nogomeya̱ huabokerektaj onʼtotiakuy. Ken huabokerek aʼpakhueʼda o̱ʼi̱kaʼuy, totoʼa oʼnoʼto̱i̱kaʼnok. Jesúste onʼtotiakuy. 


text:
Jesúsa totoʼtaj okenonnok aʼpakhueʼda hua̱e̱ʼeria i̱dada oaʼpakonʼuy. —‍Kenpihuay, Israel aratbut ken konig tiahuayhued o̱ʼneahuadikameʼte. —‍Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte onʼbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>—‍Totoʼ huairia oʼteypakaʼnok totoʼtaj oʼmaen Jesúsa. —‍Fariseo huamanmadikaʼerianayo namaʼda onʼhuaaʼuy. Jesús aratbuttaj oʼmatinepahuiʼuy. 


text:
<pb/>Kendariyo ayaʼda huakkaʼ jakyo Jesús oʼhuaeʼuy. Nogyo̱ nogyo̱ oʼhuaeʼuy. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo oʼmanmadikikaʼuy. Dios Huairia meʼnopoʼto̱i̱keʼpo yanʼnopoʼkoreaʼ. Dios Huairitaj yanoknopo̱e̱ʼ yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Diosensiʼpo moʼe̱a̱pone. Oʼmanmadikaʼuy. Eʼdigpaktaj kenpaʼti nogpaʼ nogpaʼ dakhueʼ e̱e̱ʼ enʼto̱e̱ʼtada oʼbayareaʼuyate. 


text:
Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte oʼbatiahuaypo oʼmatinepahuiʼuy. Kenomey konig oveja ʼuhua o̱ʼnepo konig huamato̱e̱ʼeri to̱e̱hueʼ o̱ʼnikaʼuy. Paiʼda o̱ʼneonhuahuikaʼpo kate kaʼdik nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo, kenpaʼti Diostaj buttida manmadikahueʼ o̱ʼnenok kenomeytaj Jesúsa oʼmatinepahuiʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huakkaʼada Diosensiʼpo e̱e̱ʼtaʼ eʼpakada Dios Huairitaj eknopo̱e̱ʼtaʼ eʼpakada sueʼada huadak huaʼa huamanmadikaʼeri o̱ʼne. 


text:
Konige̱po Diosa huadak huaʼa huamanmadikaʼeritaj yamataʼmonaʼ, Diosa aratbuttaj kamanopoʼyareʼpo yamataʼmonaʼ, Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. —‍Jesúsa oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeriomeytaj monaʼuyne.<pb/>


text:
Oroʼtaj doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj, “Menhuatiak.” Jesúsa monaʼuyne. Eʼtiakdeʼte, “Dakhueʼ totoʼa huamanopoʼto̱e̱ʼeritaj kanʼmaoro̱keʼpo onʼteypakapone onʼtihuapokapone. Ayaʼda dakhueʼ e̱e̱ʼ kanʼbayarikeʼpo onʼteypakapone onʼtihuapokapone. Bayareaʼdik moʼe̱a̱pone.” Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>Jesúsen doce huamataʼmonaʼeri o̱ʼnepo: Simón nogdikda Pedro, Pedroen huamaʼbuy Andrés, nog Jacobo huamaʼbuy Juanere Zebedeoensiʼpo, 


text:
nog Felipe, Bartoloméere, kenpaʼti Tomás do Mateoere huakupe huabaeʼeri i̱ji̱kamey, kenpaʼti Jacobo Alfeoensiʼpo, Lebeo konogdikda oʼdikkaʼuy Tadeo, 


text:
Simón cananista jonyo huapakeri, kenpaʼti Judas Iscariote. Judas Iscariote Jesústaj kanʼarakeʼpo judío huairitaj bayokdik o̱ʼe̱a̱po. Doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj kanʼmanmadikeʼpo oʼmataʼmonaʼuy. 


text:
<pb/>Jesúsa oroʼ doce huanigpe̱i̱kaʼeritaj moʼtaʼmonaʼuyne. —‍Judíoenbayoyoʼda yanhuatiʼ. Nog aratbutenbayo huahueʼ yaneʼ. Samaria aratbuten huakkaʼ jakyo kudhueʼ yanetiʼ. 


text:
Keʼpoda eʼsiʼdakparaʼtada yanʼbayareatiʼ. Dakhueʼda e̱e̱ʼtada yanʼbayareaʼ. Eʼbueytada yanʼmanoyhuada̱ʼ. Totoʼa eʼmanopoʼto̱e̱tada yanʼmaentiʼ. Katetehueʼ Diosa boʼtihuapokaponok katetehueʼ yanʼbatihuapokikaʼ. “Huakupe beyok,” manahueʼ yanikaʼ. 


text:
Kutama batohuahueʼ yaneʼ. Nogtida huaok yanʼtohuatiʼ. Huabo zapatos tohuahueʼ yaneʼ. Oteypapiʼ tohuahueʼ yaneʼ. Huakkaʼda moʼmanmadikaʼaponok kenpaʼti moʼbatihuapokapone tobapeʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
<pb/>Huakkaʼ jakyo boʼkudondepo, “¿Beʼa Diostaj boʼpak? ¿Beʼa Diostaj eʼnigpe̱e̱taʼ boʼpak?” Yanʼmanatiʼ. Beʼa Diostaj yaʼpakapet keʼnen jakyo yanikatiʼ. Yanhuaʼapo ke̱yo̱da yanʼtayikatiʼ. 


text:
Jak hua̱ta̱e̱ʼeria opudtaj eʼpaknayo kenpaʼti eʼpe̱e̱nayo Diosa kenomeytaj kamanoeye̱ʼ. Jak hua̱ta̱e̱ʼeria opudtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo yanokhuatiʼ. Diosa jak hua̱ta̱e̱ʼeritaj manoeya̱hueʼ kamaeʼ. 


text:
Jak hua̱ta̱e̱ʼeria opudtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti eʼpe̱e̱taʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo ken jakyaʼ huakkaʼ jakyaʼpiʼ yanʼbakhuatiʼ. Yanʼo̱ro̱kdepo Diostaj dakhueaʼda oʼkaʼdey ayaʼada kanʼnopo̱e̱ʼpo soroka eʼitimabette yanʼitihuekeatiʼ. 


text:
Ken jaktaj Diosa diga̱ʼnanada castiga oʼmagkaʼapo. Sodoma huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti Gomorra huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeritaj sueʼda huakkaʼ castiga oʼmagkaʼuy. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. “Opudtaj dakhueaʼda mogkaʼapone.” Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Opudomeytaj onʼtaʼmonaʼne. Aratbut opudtaj dakhueaʼda eʼmagkaʼtaʼ onʼpakapo. Konig ovejasiʼponig dubakuhuaenbanopoyonig moʼe̱a̱po. Huadakaʼda yanʼnopo̱e̱po ya̱gʼkikatiʼ. ʼUrunopoʼda yanikaʼ. 


text:
Opudomey doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeritaj huabokereka dakhueaʼ mogkaʼaponok “keyoj” ijjay. Castiga kanʼmagkeʼpo judío huairite boʼtohuaʼapone. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo moʼbatibitbitapone. 


text:
Doʼtaj moknopo̱e̱nok nog aratbuten gobierno huairite boʼtohuaʼapone. Diostaj kenpaʼti doʼtaj kanʼmanbatiaʼpakeʼpo huairite boʼtohuaʼapone. 


text:
Gobierno huairitaj eʼyokdeʼte “Katiaʼpiʼ huairitaj yanʼbatiaʼpakapo.” Meʼpukehueʼ yaneʼ. Kenokaʼ aʼdik kaʼneʼpo Diosa moʼnopo̱e̱a̱ʼapone. 


text:
<pb/>Nogok oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuytaj kanʼbatiarakeʼpo gobierno huairitaj onʼbayokapo. Kenpaʼti huaoa huasiʼpotaj kanʼbatiarakeʼpo gobierno huairitaj onʼbayokapo. Kenpaʼti huasiʼpoa keʼnen huaoj huaknopo̱e̱ʼeritaj kanʼbatiarakeʼpo gobierno huairitaj onʼbayokapo. 


text:
Doʼtaj moknopo̱e̱nok ayaʼada boʼhuadiayapone. Dakhueʼda mogkadhuahuikaʼapone. Opud batikhueʼda eknopounhuahuikaʼnayo onteʼti Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. 


text:
Huakkaʼ jakyaʼ opudtaj eʼhuadiaynayo eʼbatiarakataʼ eʼtipakte i̱dada yanʼmakmamontiʼ. Nog huakkaʼ jakyo yanʼbakhuatiʼ. Ke̱ya̱ʼ kenpaʼti eʼhuadiaynayo onteʼti i̱da yanʼbakhuatiʼ. Nog judíoen huakkaʼ jakyo nog judíoen huakkaʼ jakyo eʼhuaʼte konigti dakhueʼda mogkaʼapet. Ayaʼda judíoen huakkaʼ jakyo huaehued eneʼted do Diosen Huairi i̱jje̱po onteʼti ijtiakapoy. 


text:
<pb/>Opud doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeri moʼe̱ne. Doʼtaj dakhueaʼda e̱gkaʼnayo opudtakon dakhueaʼda mogkaʼapone. 


text:
Doʼtaj totoʼ huairia eʼtidikeʼnayo opud doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeritakon diga̱ʼda dakhueaʼda boʼhuaaʼapone. ¿Beʼtaj okmeʼpukdik ya̱ʼe̱? 


text:
<pb/>Aratbuttaj meʼpukhueʼ yanikaʼ. Opudtahuanig Diosen huadak huaʼa oʼnonmadikaʼne. Nogok ayaʼada onʼnokotapo. 


text:
Huabokereka hua̱so̱ʼtayoʼda barakdik o̱ʼne. Huabokereka noki̱re̱gtaj arakhueʼdik o̱ʼne. Huabokerektaj mididhueʼ yanikaʼ. Diosanayo hua̱so̱ʼtaj noki̱re̱geretaj taʼakyo enʼdik o̱ʼe̱. Onteʼti noyhuadhueʼdikda o̱ʼne. Konige̱po Diostayoʼda yanokmeʼpukikatiʼ. 


text:
<pb/>Bakoysiʼpotaj aratbuta suhuigda onʼpak. Bottaʼ bakoysiʼpote huasigkupesiʼpo bayokdik o̱ʼe̱. Opuden Apag Diosa eʼpaknayo bakoysiʼpo bueydik o̱ʼe̱. Eʼpaknayo bueyhueʼdik o̱ʼe̱. Opuden Apag Diosa bakoysiʼpotaj dakaʼ oʼmato̱i̱kaʼ. 


text:
Diosa bakoytaj sueʼda oʼpakpo opudtanayo huakkaʼda boʼpakne. Dakaʼ moʼmato̱i̱kaʼne. Konige̱po aratbuttanayo mididhueʼ yanikatiʼ. “Jesucristotaj huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y” huaaʼeritaj Apag Diostaj Jesúsa huadakda oʼbahuaaʼapo. 


text:
<pb/>“Do Jesucristotaj huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Ayaʼada aratbuttaj eʼmanikaʼnayo Dioste kurudyo̱ enʼtiakte, “Doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼne.” Doʼhued Apagtaj yonaʼapoy. 


text:
“Do Jesucristotaj oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Ayaʼada beʼapiʼ aratbuttaj eʼikaʼnayo, “Kenomey doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri ehueʼ o̱ʼne.” Doʼhued Apag Diostaj kurudya̱ʼ yonaʼapoy. Jesucristotaj oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria huabeta huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼhuadiayapo. 


text:
<pb/>Doʼa ayaʼda aratbuttaj aʼmanoeya̱yaʼpo Diosyaʼ oʼtiakuy nopo̱e̱hueʼ yaneʼ. Aratbut nog aratbuttaj aʼpoespakanhuayaʼpo Diosyaʼ ijtiakuy. Nogtaj nogtaj onʼbahuadiayikaʼapo. 


text:
Diosyaʼ ijtiakuynok huabet nog onaratbuttaj huabettaj yanʼmahuadiayikaʼapet. Oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria huaknopo̱e̱ʼeritaj yanʼmahuadiayikaʼapet. Huasiʼpo huaojtaj yanʼmahuadiayikapet. Kenpaʼti hua̱yo̱bua hua̱ye̱taj yanʼmahuadiayikaʼapet. Kenpaʼti huakabu huasuʼtaj yanʼmahuadiayikaʼapet. 


text:
<pb/>Beʼapiʼ doʼtaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ eʼpaknayo doʼtaj huakkaʼda diʼnanada meʼnikatiʼ. Apagtapiʼ, hua̱ye̱tapiʼ huasiʼpotapiʼ huamaʼbuytapiʼ huakkaʼda diʼ e̱e̱ʼnayo doʼtaj sueʼda diʼ e̱e̱ʼnayo, doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri ehueʼdik o̱ʼne. 


text:
“Jesucristoen huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Nog aratbuttaj eʼmanaʼnayo opudtaj diga̱ʼ onʼhuadiaypo mogkaʼapet. “Jesúsen huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Aratbuttaj manahueʼ e̱e̱ʼnayo doʼtaj huaknopo̱e̱ʼeri ehueʼdik moʼe̱ne. 


text:
Doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri moʼe̱nok diga̱ʼda mogkadhuahuikaʼapone. “Jesúsen huaknopo̱e̱ʼeri ehueʼ i̱jje̱y.” Enaʼnayo ontaj arakhueʼdik moʼe̱a̱pone. Onteʼti Diosere noeonhuahuikahueʼ moʼe̱a̱pone. Doʼhued huaknopo̱e̱ʼeri i̱ʼe̱nok aratbut diga̱ʼda mogkapone. Batikhueʼda “Jesúsen huaknopo̱e̱ʼeri i̱jje̱y.” Iʼmanaʼikaʼnok eʼaraknayo onteʼti Diosere moʼnoeonhuahuikaʼapone. Diosen huadak eʼkikaʼnayo Diosa ʼuruaʼda mogkikaʼapone. 


text:
<pb/>Ayaʼada opudomeytaj onʼnigpe̱e̱po boʼikaʼne, doʼtakon meʼdepo onʼnigpe̱i̱kaʼ. Kenpaʼti ayaʼada doʼtakon onʼnigpe̱i̱kaʼpo Apag Diostakon onʼpakpo onʼnigpe̱i̱kaʼapo. Keʼna doʼtaj beʼtaʼmonaʼuyne. 


text:
Diosen huamanbatiaʼpakeritaj Diosa oʼmataʼmonaʼikaʼ. Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱nok kentaj eʼnigpe̱e̱ʼnayo konig huamanbatiaʼpakeritaj huadakhuapa Diosa oʼbayokapo, ontaj konigti huadakhuapa Diosa moʼbayokapone. Diosenbaʼ ʼuruda huanigpe̱i̱kaʼeritaj eʼdeʼnayo konig kentaj huadakhuapa Diosa oʼyokapo konigti ontaj huadakhuapa Diosa boʼyokapone. 


text:
Huakkaʼ huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼne. Diostaj sueʼdamon huaknopo̱e̱ʼeritaj hue̱ʼe̱ypiʼ eʼyoknayo huadakda boʼkaʼnig Diosa okkahuehueʼdik o̱ʼunhuahuikaʼapo. Nogok kurudya̱ʼ huadakhuapa moʼbaeʼapo. —‍Kenda oroʼomey huanigpe̱i̱kaʼeritaj monmadikahuadu̱y Jesúsa.<pb/>


text:
Jesúsa oroʼtaj keʼnen doce huamataʼmonaʼeritaj monmadikaʼdepo oroʼtaj bokhuaʼuy. Meyo̱hueʼda huakkaʼ jakyo Jesús oʼhuaʼuy. Aʼmanmadikayaʼpo oʼhuaʼuy. 


text:
<pb/>Juan Bautista huabakuda̱ʼ jakyo o̱ʼe̱po Cristo oʼbayareaʼpo nogda nogda ʼuruda oʼkikaʼ. Juana kenda oʼtipe̱e̱depo bottaʼ keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj Jesúste oʼtaʼmonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Diosa Cristotaj moʼnigtaʼmonaʼapone. Cristo yaʼtiakapet oknopo̱e̱y. “¿O̱ʼna menpaʼ Cristo i̱ʼe̱? ¿Oroʼomey menpaʼ nogtaj nige̱ʼdik o̱ʼe̱?” Jesústaj ya̱ʼnonatiʼ. —‍Juana monaʼne. Jesúsa Juanen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼpe̱e̱depo, 


text:
—‍Huakpobigtaj ijbakpoyareay. Huaʼehueʼdik e̱e̱ʼtada ijbayareay. Keʼpoda eʼsiʼdakparaʼtaj ijbayareay. Eʼpeokbettaj ijbayareay. Huakudakaʼda eʼbueytada ijmanoyhuada̱y. Doʼtaj eknopo̱e̱ʼnayo Diosere onteʼti moʼnoeonhuahuikaʼapone. Paiʼda aratbuttaj ijmanikay. Doʼtaj oʼnoknopo̱e̱po okbatikhueʼ o̱ʼnenok kenomeytaj ijmadurugpakaʼapoy. Kenda eʼkaʼte onʼtiahuayonhuaʼnig onʼpeeonhuaʼnig Juantaj yanʼhuahuaʼpo yanʼnonatiʼ. —‍Jesúsa Juanen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Ken Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeri eʼnokhuadeʼte huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte Jesúsa Juantaj oʼtiaʼpakpo: —‍Nogbayo sueʼda aratbut eʼnahue̱ʼyo̱ opudomey boʼhuaʼuyne. Huabokerek nogpaʼ nogpaʼ huaaʼeritaj aʼpe̱e̱yaʼpo huahueʼ moʼu̱yne. 


text:
Huabokerek ʼurunada yudtaj eʼotikaʼte kenda aʼtiahuayaʼpo huahueʼ moʼu̱yne. Aratbut ʼuru yudtaj onʼotikaʼpo konig huairien ʼuru jakyoda o̱ʼnikaʼ. 


text:
Diosen huamanbatiaʼpakeritaj aʼtiahuayaʼpo jakbahueʼyo boʼhuaʼuyne. Diosen huamanbatiaʼpakeri huadakda o̱ʼne. Juannayo nogi̱ti hueretnanada Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼi̱kaʼnok. Juantaj aʼtiahuayaʼpo boʼhuaʼuyne. 


text:
Doʼtaj katiaʼpakeʼpo huakkuruda Diosa Juantaj oʼtaʼmonaʼuyate. Apagbaʼte kenpaʼ oʼtimadoyaʼpo:<pb/>Ontaj huakkuruda doʼhued huataʼmonaʼeritaj ijtaʼmonaʼapoy. Dakhueaʼ o̱gkikaʼnok ayaʼtada yamanopoʼkoreaʼ. Diosen Huasiʼpotaj yanoknopo̱e̱ʼ. Aratbuttaj oʼmanaʼapo. Apagbaʼte oʼtimadoyaʼuyate. Kenda Diosa Apagbaʼte menaʼuyne doʼtaj. 


text:
Oyedda ayaʼda huabokerek sueʼda huadak o̱ʼnikaʼ. Juannayo huadaknada o̱ʼe̱. Diosa oknopo̱e̱ʼ. Dios Huairitaj huaknopo̱e̱ʼeri huadaknanada o̱ʼneapo. Diosa kenomeytanayo huakkaʼ oʼbaeretpakikaʼapo. Juantanayo sueʼda oʼpakapo. Ijjay. 


text:
Diosen Huairi o̱ʼe̱a̱po Moisésa Apagbaʼte oʼbatiaʼpakuyate. Kenpaʼti Diosen Huairi o̱ʼe̱a̱po Diosen huamanbatiaʼpakeria Apagbaʼte onʼbatiaʼpakuyate. Juan bautista tiakhued e̱e̱ʼted onʼbatiaʼpakuyate. Juan bautista Diosen Huairitaj huaboaʼda eʼbatiaʼpakdeʼte aratbuta Diosen Huairitaj diga̱ʼda onʼpakikaʼ. Diosensiʼpotaj eʼnigpe̱e̱taʼ onʼpak. Nogomeya̱nayo Diosen Huairitaj onʼhuadiaypo Cristoen huaknopo̱e̱ʼeritaj eknopo̱e̱batikaʼtaʼ onʼpakpo, “Yanʼbatik. Dakhueʼ iaʼne.” Huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼmanikaʼnigʼa. 


text:
Eknopo̱e̱ʼtaʼ eʼpaknayo Elías Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱ Juan. Diosen Huairi oʼtiakde Elías huakkuru o̱ʼe̱a̱po. Apagbaʼa oaʼuyate. 


text:
Aratbut oy ken konig o̱ʼnikaʼ ijbatiaʼpakapoy. Kenomeytaj beʼapiʼ madurugpakahueʼdik o̱ʼnikaʼ. Katepiʼ nogomey onʼpakpo o̱gkikaʼnig kenomeynayo konigti eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼne. Kenda Juan Bautista oʼkikaʼnig kenomeynayo pakhueʼ o̱ʼne. Kenpaʼti do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne konig do ijkikaʼnig kenda kenpaʼti pakhueʼda o̱ʼne. Juan Bautista katepiʼ ʼuruda aypo bapehueʼ o̱ʼi̱kaʼpo kenpaʼti vino mayhueʼ o̱ʼi̱kaʼpo. Kenda Juana oʼkikaʼnok totoʼa Juantaj oʼnopoʼto̱e̱ kenomeya̱ namaʼda onʼbatiaʼpakikaʼnigʼa. Nogok do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne opudere katepiʼ ʼuruda aypo ijbapikay kenpaʼti do katepiʼ ijmayʼikay. Doʼtakon dakhueaʼda menhuaikaʼne. “Huakkaʼda oʼbapikaʼ kenpaʼti huakkaʼda huamaiʼeri o̱ʼi̱kaʼ. Kenpaʼti Jesúsa dakhueaʼ huakaʼeritaj diʼda oʼmaikaʼ. Kenpaʼti gobierno huakupe huatabaeʼeritaj diʼda oʼmaikaʼ.” Doʼtaj kenpaʼ menhuaaʼikaʼne. Aratbut oy ken konig o̱ʼnikaʼ nogda ijbatiaʼpakapoy. Katepiʼ nogomey onʼpakpo o̱gkaʼ kenomeynayo konigti eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. Konig huasiʼpo onʼbatuerikikaʼnig aratbut oy konigti o̱ʼne. Huasiʼpo huakkaʼ jak kurute onʼbahuadpo onʼbatuerikpo nogtaj nogtaj onʼmanaʼpo “Teteʼpuʼte ʼuruaʼda oʼbatadiʼkeay opudnayo oroʼere eʼdurugpaktaʼ pakhueʼ moʼe̱ne, baila e̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ moʼe̱ne. Oroʼ eʼbahuiktada opudnayo huikhueʼ moʼe̱ne.” Ken konig huasiʼpoa ondaʼikaʼ. Ken konig aratbut oyda o̱gkikaʼ. Diosa ʼuruaʼda oʼnopo̱i̱kaʼnok Diostaj huanigpe̱i̱kaʼerinayo ʼuruaʼda onʼnopoenkikaʼpo kenomeyoʼda durugda o̱ʼnikaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeria Diostaj nigpe̱e̱hueʼada dakhueaʼda o̱gkikaʼpo nopoʼkoreahueʼda o̱ʼneʼuy. 


text:
<pb/>Huakkaʼ jakyo nogyo̱ nogyo̱ Jesúsa oʼbayareaʼuy. Aratbut nopoʼkoreahueʼ o̱ʼnenok Diosa keʼpoda oʼmagkaʼapo. Jesúsa huaboaʼda oʼmanbatiaʼpakapo: 


text:
—‍Huakkaʼ jak Corazín hua̱e̱ʼeria paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Kenpaʼti huakkaʼ jak Betsaida hua̱e̱ʼeria paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Opudomeyen jakyaʼ Diosa teyda oʼkameʼnigʼa ʼuruaʼda oʼkameʼnigʼa oʼbayareameʼnigʼa, opudomeynayo nopoʼkoreahueʼ moʼe̱meʼne. Konig Betsaida huakkaʼ jakyaʼ kenpaʼti Corazínya̱ʼ Diosa ʼuruaʼda oʼkameʼ kenpaʼti teyda oʼkameʼ konigti Tiro nog aratbuten huakkaʼ jakyaʼ Sidón nog aratbuten huakkaʼ jakyaʼkon Diosa ʼuruaʼda ekaʼnayo kenomeya̱ i̱da yanʼmanopoʼkoreaʼaymetnigʼa kenpaʼti kenomey paiʼda o̱ʼneaʼ aratbuttaj moknopo̱e̱po saconig yanʼotayʼmetnigʼa. Nogok kenokaʼ Diosa ayaʼtada aratbuttaj dakhueaʼ huakaʼeritaj castiga oʼmagkaʼpo Tiro hua̱e̱ʼeritaj Sidón hua̱e̱ʼerieretaj sueʼda castiga oʼmagkaʼapo. Opudomeytanayo keʼpoda castiga mogkaʼapone. Opud Capernaum huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri “Huadakda o̱ʼe̱y. Kurudyo̱ oʼhuaʼapoy.” Moʼnopo̱e̱nigʼa. Kubarakyoda bohuapone. Sodoma huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeria dakhueaʼda o̱gkikuynok Diosa huakkaʼ jak taʼaka o̱ʼmahui̱gʼuyate. Kenomeytaj mahui̱ghued konig opudtaj ijbayarikay konigti Sodomayo eʼbayarikaʼuynayo Diosa taʼakyo mahui̱ghueʼ ya̱ʼe̱a̱yʼuyetnigʼa. 


text:
Nogok Diosa castiga e̱gkaʼte opudtaj keʼpoda mogkapet. Sodomataj sueʼdamon castiga oʼmagkaʼapo. —‍Jesúsa oʼbayareaddepo huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeritaj huiyokada oʼmanaʼuy. Doʼtaj meʼnoknopo̱e̱ʼpo dakhueaʼ eʼkaʼ onʼbatikaʼapone. Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍ʼUruaʼda i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Kurudyo̱ hua̱e̱ʼeried huairi i̱ʼe̱ne. Kenpaʼti huadariyo hua̱e̱ʼeried huairi i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Suhueʼdamon huanopo̱e̱ʼeritaj ʼurunopoʼtada o̱ʼnen huairitaj iʼmaknopo̱e̱a̱ʼne. Huakkaʼ huanopo̱e̱ʼeritaj o̱ʼnen huairitaj huaknopo̱i̱kaʼ menʼtiokhueyne. 


text:
Iʼpaknok huaknopo̱i̱kaʼ menʼtiokhueyne, kenpaʼti iʼpaknok menoknopo̱e̱ne, Apag. —‍Jesúsa Diostaj oʼtionaʼpakuy. 


text:
<pb/>—‍Doʼhued Apaga̱ beʼteypakaʼuyne, meʼmanopo̱e̱a̱ʼuyne. Ayaʼda beyokuyne. Do Diosen Huasiʼpo o̱ʼe̱, Apag Diosayoʼda moknopo̱e̱a̱ʼne. Konig Apag Dios o̱ʼe̱po, konig oʼnopo̱e̱, konig Apag Dios oʼkaʼ doʼhuayoʼda ijnopo̱e̱y kenpaʼti kenomeytaj doʼhua Diosen Huasiʼpoa ijmaknopo̱e̱a̱y. 


text:
Opud dakhueʼda boʼkikameʼte. Diostaj dakhueaʼ huakeri moʼe̱ne. Dakhueaʼ eʼkaʼ aʼnopoʼyareayaʼpo diga̱ʼda namaʼda boʼkikaʼnigʼa. Opudtaj eʼtihuapoktaʼ ijpaki. Doʼtaj meknopo̱e̱nok onʼnopoʼyareaʼapone. Dakhueaʼ eʼkaʼ onʼbatikaʼapone. 


text:
Diosen ijkikay. Doere bokikaʼ. Doʼtaj menʼnigpe̱i̱kaʼpo nogi̱ti nogi̱ti yanʼnoponhuatiʼ. Opudtehuapaʼ ijhueʼda dakaʼda ijnigi̱kay. Opudtaj ijmatinepahuikaʼnok onteʼti dakhueaʼ kikahueʼdik moʼe̱a̱pone. Onaʼti meʼpukehueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
Doere boʼpakpo Diostaj oʼnigpe̱e̱ne kenpaʼti onʼtihuapoknok doʼhued eʼmanmadikaʼtaj nigpe̱i̱kaʼdik moʼe̱a̱pone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy.<pb/>


text:
Nogok judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete oroʼ Jesústaj huanigpe̱i̱kaʼeri Jesúsere oʼhuaeʼuy. Taʼbayo oʼhuaeʼuy. Oʼkusitokpo o̱gkupayaʼpo oʼbapeʼuy. 


text:
Fariseo huamanmadikaʼeri huairia oroʼtaj boʼtiahuaypo Jesústaj: —‍Yatiahuayʼ. Kenda judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik e̱e̱ʼte kikahueʼdik o̱ʼe̱nig o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeria o̱gkaʼ. Dakhueaʼda o̱gkaʼ. —‍Fariseo Moisésbaʼtaj namaʼda huaknopo̱e̱ʼeria Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
Diosen carpa jakyo onʼkudonʼuyate. Pan Diostaj oʼnighueda̱ʼikaʼ oʼhuedʼuyate. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakeriyoʼda ken pan bapeʼdik o̱ʼnikaʼ. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokpo ken pan oʼdepo onʼpeʼuyate. 


text:
Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakeritaj Moisésenbaʼ oʼbatiaʼpak moʼbaʼtiahuayde. Judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik e̱e̱ʼte sacerdote ʼuhua Diostaj onʼnigbarakikaʼ. Judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik e̱e̱ʼte baahueʼdik o̱ʼe̱. Moisésa oʼmadoyaʼuyate. Opudomeynayo sacerdote dakhueaʼda o̱gkaʼ bahuaahueʼ moʼi̱kaʼne. 


text:
Diosen jak huadakda o̱ʼe̱nigʼa do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Doʼtataj ayaʼada nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼne. 


text:
“ʼUhua eʼnigbatiarakikaʼ sueʼda ijpaki. Aratbuttaj eʼmatinepahuiataj huakkaʼda ijpaki,” Apagbaʼa oaʼ. Kenda eʼnopo̱e̱ʼnayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼeritaj moʼmatinepahuiʼpo dakhueaʼda o̱gkaʼ ahueʼ moʼe̱a̱yet. 


text:
—‍Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete huairi i̱jje̱po katepiʼ ya̱gkaʼ aratbuttaj manaʼdik i̱ji̱kay. —‍Fariseotaj Jesúsa oʼmanaʼuyate. Ebaʼpoʼketpaktaj Jesúsa oʼbayareaʼuy. 


text:
Jakyo huabokerek ebaʼpoʼketpak o̱ʼu̱y. —‍¿Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete menpaʼ yareaʼdik ya̱ʼe̱? —‍Jesústaj oʼnonaʼpo Jesúsa namaʼdapiʼ kaeʼpo Jesústaj dakhueʼ eʼhuaaʼtaʼ onʼpakpo kenpaʼ Fariseomeya̱ oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Opuden nogtida oveja e̱ʼta̱e̱a̱da judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoe e̱e̱ʼpiʼ huabid sorokkogyo̱ eʼtakotnayo dapitaʼ i̱da sorokkogyo̱ boʼtotokikaʼne. 


text:
Diosa oveja ʼuhuataj sueʼda oʼpak. Aratbuttanayo huakkaʼda oʼpak. Konige̱po judíoen okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete aratbuttaj tihuapokdik i̱jje̱y. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Yaopiteʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. Huabokerek oʼopitedepo oʼbayaruduy. Dakbaʼda nogbapenonigti o̱ʼunʼuy. 


text:
Fariseo huamanmadikaʼeri oʼnokbahuaʼuy. O̱gkupopakpo ontatayo onʼbatiaʼpakpo, monig Jesústaj oʼarakapo, huaboaʼda onʼbatiaʼpakuyate. Aʼnenda Jesústaj Diosen huamanbatiaʼpakeria oʼtimadoyaʼuyate. 


text:
<pb/>Fariseo huairi Jesústaj eʼaraktaʼ onʼpaknok kenok Jesús oʼnokotpo ke̱ya̱ʼ oʼbakhuaʼuy. Kenere huakkaʼda onʼhuaʼuy. Ayaʼda dakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj oʼbayareaʼuy. 


text:
In doʼhued huanabaʼ meʼta̱e̱ne. Doʼhued kakikeʼpo ijtaʼmonaʼapoy. Kentaj diʼ i̱jje̱y. Doʼtaj meʼdurugpakaʼapone. Kentaj ijdurugpakapoy. Doʼhued Noki̱re̱ga̱ ijnopoʼto̱e̱a̱poy. Ayaʼtada nog aratbuttakon dakhueaʼ eʼkaʼ manopoʼyarikaʼdik o̱ʼi̱kaʼapo. 


text:
Nog aratbuttaj maboyhueʼ o̱ʼi̱kaʼapo. Aratbuttaj ʼuttaʼda okoyhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Jak kurutaʼ ʼuttaʼ manaʼpakhueʼ o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Konig hue̱ʼpi sueʼpiʼ tey e̱ʼe̱o̱k dakaʼ to̱i̱kaʼdik o̱ʼne, konigti aratbut sueʼda oʼnoknopo̱e̱nok dakaʼ oʼmato̱i̱kaʼapo. Konig kerosenbij ayaʼ ekpakada i̱da bakayhueʼdik o̱ʼe̱. Konigti paiʼda aratbuttaj oʼmanopoʼyareaʼapo. Doʼhued huanabaʼa ayaʼ dakhueaʼ huakaʼeritaj castiga oʼmagkaʼdepo kenpaʼda Diosen huadak huaʼa oʼmananhuahuikaʼapo. Keʼnen huaknopo̱e̱ʼeriomeynayo kenere onʼneonhuahuikaʼapo. 


text:
Nogbayo nogbayo hua̱e̱ʼeria kentaj yanoknopo̱i̱kaʼapet. Isaíasa aʼnenda oaʼuyate. “Totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼ.” Fariseo huamanmadikaʼeria namaʼda onʼhuaaʼuyate. 


text:
<pb/>Totoʼ noki̱re̱ga̱ dakhueʼa oʼnopoʼto̱e̱nok huabokerek botpenpenda ekpobig o̱ʼu̱y kenpaʼti aʼpakhueʼdik o̱ʼu̱y. Jesúste onʼtohuaʼuy. Jesúsa oʼyareaʼnok oʼyarud. Huaboaʼda ʼuruaʼda maboʼdik o̱ʼu̱y kenpaʼti huaboaʼda aʼpakdik o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>—‍¡Kenpihuay! Diosa huabokerek huairitaj oʼtaʼmonaʼapo. Kentaj onʼmaboikay. ¿Menpaʼ Diosa Jesústaj yaʼtaʼmonaʼuy? ¿Menpaʼ Jesús David Huairien adhueaʼ huayayo ya̱ʼe̱? —‍Huakkaʼ aratbuta o̱gkupopakpo oʼdaʼuy. 


text:
Fariseo huamanmadikaʼeria onʼpe̱e̱depo, —‍Ehueʼ. Diosa taʼmonahueʼ o̱ʼu̱y. Totoʼ huairia oʼteyyaʼnok Jesúsa totoʼ noki̱re̱gtaj maendik o̱ʼe̱. —‍Fariseoa onʼhuaaʼuy. 


text:
<pb/>Kenda fariseo enʼhuaaʼte Jesúsa oʼnopo̱e̱po, —‍Ondariyoyoʼ hua̱e̱ʼeri gobierno huairi huayahuaya eʼbarakikaʼnayo gobierno huairi to̱e̱hueʼdik o̱ʼneapo. Onyoyoʼ hua̱e̱ʼeri aratbut eʼbatuktuktaʼ onʼpakpo onʼbakkupopak. Eʼbaraknayo ehueʼdikda o̱ʼne. 


text:
Totoʼ huairi doʼtaj oʼteyyaʼnok nog totoʼ noki̱re̱gtaj oʼmaenaʼ. Opud fariseo huamanmadikaʼeria namaʼda onʼhuaaʼne. Opuden huanigpe̱i̱kaʼeria totoʼ noki̱re̱gtaj kanʼmaeneʼpo menpaʼ totoʼ huairia yaʼbateypakaʼpo. Ehueʼ. Namaʼda boaʼne. Opuden huanigpe̱i̱kaʼeria monaʼapone 


text:
Diosen Noki̱re̱ga̱ beʼteyyaʼnok totoʼtaj ijmakenikay. Konige̱po do Diosen Huairi oʼtiakde. Diosa oʼtaʼmonaʼuy. Opudere Diosen Huairi o̱ʼe̱de. Kentaj yanoknopo̱e̱ʼ. 


text:
<pb/>Huabokereka huairien eʼtamaikaʼ ekbakaytaʼ eʼpaknayo baʼtinukuʼdik kenpaʼti itakpiʼtinukuʼdik o̱ʼe̱. Huairitaj eʼtinukudeʼ okbakaydik o̱ʼe̱. Donayo teyda i̱jje̱y. Totoʼ huairitaj tinukuʼdik i̱jje̱y. Totoʼ huairien huanabaʼ maendik i̱jje̱y. 


text:
<pb/>Beʼapiʼ doʼtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo konig doʼhued takaʼ moʼi̱kaʼne. Beʼapiʼ doere eʼbaktieʼeaʼtaʼ tihuapokhueʼ e̱e̱ʼnayo doʼhued huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼbaknopo̱e̱batikaʼpo dakhueaʼ o̱gkaʼpo. 


text:
<pb/>Aratbut dakhueaʼda ekaʼnayo kenpaʼti Diostaj dakhueaʼda eʼhuaaʼnayo Diosa bakkahueaʼdik o̱ʼe̱. Diosen Noki̱re̱gtanayo dakhueaʼda eʼhuaaʼnayo bakkahueahueʼdik o̱ʼe̱. 


text:
Beʼapiʼ doʼtaj dakhueaʼda eʼhuaaʼnayo Diosa bakkahueaʼdik o̱ʼe̱. Beʼapiʼ Diosen Noki̱re̱gtaj dakhueaʼda eʼhuaaʼnayo bakkahueahueʼdik o̱ʼe̱. Menokapiʼ bakkahueahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Hue̱ymeyen huada huadakda e̱e̱ʼnayo oʼtiahuaypo hue̱ymey huadakda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Konigti aratbut huadakda eʼbatiaʼpakikaʼnayo huadakda o̱ʼne nopo̱e̱ʼdik o̱ʼe̱ne. 


text:
<pb/>Daknopoda hue̱ymey e̱e̱ʼnayo ʼuru huada oʼto̱i̱kaʼ. Hue̱ymeya̱ eʼaynayo huadakon oʼaypo dakhueʼ huada o̱ʼi̱kaʼ. Huadakdada enhuadnayo ʼuruda o̱hue̱y o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Do kenpaʼti huadakda ijkikaʼnok huadakda o̱ʼe̱. Yanʼnopo̱e̱ʼ. 


text:
Konig bihui aʼnenda namaʼda onaʼuyate, opudkon namaʼda huaaʼeri moʼe̱ne. Opud dakhueaʼ hua̱e̱ʼeri moʼe̱po huadak sigpiʼ ahueʼdik moʼi̱kaʼne. Katepiʼ huanopoyaʼda oʼnopo̱e̱po kenda oʼbatiaʼpakikaʼne. 


text:
Huabokerek huadaknopoʼda o̱ʼnepo huadakda onʼnopo̱i̱kaʼpo huadakyoʼ onʼbatiaʼpakikaʼ. Huabokerek dakhueʼnopoʼda o̱ʼnepo dakhueʼda onʼnopo̱i̱kaʼpo dakhueayoʼ onʼbatiaʼpakikaʼ. 


text:
Keneʼhua̱ya̱ʼmeʼnoete Diosen castiga huameʼnoete ayaʼda dakhueʼdik o̱daʼikaʼuynigtaj castiga oʼmagkaʼapo. 


text:
Huadakyoʼ huaaʼeritaj “Huadakda moʼe̱ne.” Diosa monaʼapet. Dakhueaʼ huaaʼeritaj “Dakhueʼda moʼe̱ne.” Diosa monaʼapet, ken. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. —‍On Diosyaʼ oʼtiakuyate. Kenda oroʼomeya̱ oknopo̱e̱ʼdik kaʼneʼpo konig Dios teyda oʼkikaʼ konigti yakaʼ. —‍Dakhueaʼ huakaʼeriomeya̱ Jesústaj oʼnonaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍On Diosyaʼ oʼtiakuyate. Kenda oroʼomeya̱ oknopo̱e̱ʼdik kaʼneʼpo konig Dios teyda oʼkikaʼ konigti yakaʼ, huamanmadikaʼeri. —‍Sueʼda Moisésenbaʼ huamadoyaʼeria kenpaʼti fariseo huamanmadikaʼeria oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Oy aratbut dakhueaʼda o̱ʼnikaʼ. Diostaj oknopo̱i̱kay o̱danigʼa Diostaj nigpe̱e̱hueʼda o̱ʼne. Konig Dios teyda oʼkikaʼ konigti yakaʼ oʼnonaʼnigʼa kahueʼ i̱jje̱a̱poy. Kenyoʼda konig Jonás Diosen huamanbatiaʼpakeria oʼkuyate sueʼda konigtimon ijkaʼapoy. 


text:
Jonás bapaʼmeʼnoe bapaʼ sikyo sikidbiʼdapoyo o̱ʼunhuaʼuyate konigti do bapaʼmeʼnoe bapaʼ sikyoere sorokkogyo̱ i̱jje̱a̱poy. 


text:
Aʼnennada huakkaʼ jak Nínive hua̱e̱ʼeritaj Jonás Diosen huaʼa eʼmanadeʼte Nínive aratbut Diostaj onʼnopoʼkoreaʼpo huaboaʼda Diostaj onʼnigpe̱e̱ʼuyate. Oy aratbut doʼtaj moʼpe̱e̱denigʼa nopoʼkoreahueʼ moʼe̱po doʼtaj oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱ne. Jonás sueʼda huairi o̱ʼu̱yate. Donayo hueretda huairi i̱jje̱y. Konige̱po keneʼhua̱ya̱ʼmeʼnoete ayaʼda Diostaj eʼnigbakupobote opudomey oy hua̱e̱ʼeri dakhueaʼda o̱gkikaʼuyate. Nínive hua̱e̱ʼeria kenda Diostaj onʼbahuaaʼapo. Aʼnennada huadaribayo ettoneʼa̱ huairi o̱ʼu̱yate. Keʼnenba bidtenada o̱ʼu̱yate. Salomón Israel aratbuten huairi huakkaʼnada oʼnopo̱e̱po ʼuruaʼda oʼbatiaʼpakikaʼnok aʼpe̱e̱yaʼpo ken ettoneʼ keʼnenbayaʼ bidtaʼnada oʼtiakonhuahuaʼuyate. Israel aratbutenbayo oʼtiakonhuahuaʼuyate. Salomónnayo sueʼda ʼuruaʼdamon oʼnopo̱e̱ʼuyate. Donayo ʼuruaʼnanada ijnopo̱e̱po huadakaʼda ijmanmadikikaʼnigʼa oy hua̱e̱ʼeria sueʼada doʼtaj moʼpe̱e̱po oʼnoknopo̱e̱ne. Konige̱po nogok keneʼhua̱ya̱ʼmeʼnoete ayaʼda Diostaj enʼnigbakupoboʼte opudomey doʼtaj oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri Diostaj dakhueʼnada o̱ʼne ettoneʼ huairia Diostaj oʼbahuaaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Dakhueʼ totoʼ noki̱re̱ga̱ huabokerektaj ekhuaʼdeada onteʼti oʼhuakumeʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dakhueʼ totoʼ noki̱re̱g huabokerektaj eʼnopoʼtoeonhuahuaʼdeʼ okhuaʼdepo aratbut ehueʼ e̱e̱ʼyo̱ oʼhuaʼpo meyo̱piʼ hua̱i̱kaʼ eʼuktada huahuayhueʼda o̱ʼe̱po. 


text:
“Ke̱yo̱ i̱ji̱kamey aʼkumeyi̱ʼ.” Kenpaʼ noki̱re̱ga̱ oʼnopo̱e̱po, ken huabokerektaj oʼnopoʼto̱i̱kameʼ, kentaj e̱kye̱deʼte Diosapiʼ nopoʼto̱e̱hueʼda daknopoʼda konig jak eʼberokeʼyonig ʼuruaʼda o̱ʼe̱nok 


text:
ken totoʼa oʼhuaʼpo nog siete dakhueʼnanadakon noki̱re̱gtaj oʼbahuahuaydepo oʼbatotiakpo ken ontayoʼ huabokerektaj onʼnopoʼto̱e̱nok. Huakkuruda nogtotoatida oʼnopoʼto̱e̱po sueʼda dakhueʼmon o̱ʼe̱po taʼpotaʼtaj ochoa dakhueaʼnanada totoʼ onʼnopoʼto̱e̱denok huabokerek dakhueaʼnanada o̱ʼe̱ʼuy. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. Jesúsen hua̱ye̱ Jesúsen huamaʼbuyere onʼhuatiakuy. 


text:
<pb/>Jesús eʼbatiaʼpakonhuaʼte Jesúsen hua̱ye̱ Jesúsen huamaʼbuyere oʼnokye̱depo onʼboatoʼpo, “Jesústaj eʼbatiaʼpaktaʼ oʼpaki.” Huabokerektaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍I̱yo̱ jak kurute o̱ʼnen hua̱ye̱ o̱ʼnen huamaʼbuyere boʼukne. Ontaj eʼbatiaʼpaktaʼ onʼpak. —‍Huabokereka Jesústaj onaʼuy. 


text:
Ayaʼada kenda doʼhued Apag kurudyo̱ hua̱e̱ʼeri oʼpaknok o̱gkikaʼ kenomeyyoʼda doʼhued huamaʼbuy o̱ʼne. Kenomey Diosen o̱gkikaʼ doʼhued huidpo o̱ʼne, kenomey Diosen o̱gkikaʼ doʼhued hua̱ye̱ o̱ʼne. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy.<pb/>


text:
Huakkaʼada aratbut Jesústaj onʼtikupopaknok kusiʼpe eʼbetyo oʼhuadatoʼpo. Aratbut kuhuadte o̱gkupopakuy. 


text:
Konig Diosen Huairitaj yanoknopo̱e̱a̱pet aʼmanmadikayaʼpo oʼmanbatiaʼpakonhuaʼpo: —‍Huabakidenaʼeri aʼbakidenayaʼpo oʼhuaʼuy. 


text:
Nogyon nogyon oʼhuaʼeʼuyate. Oʼhuaʼepo oʼbakideneaʼpo dagte sueʼda oʼkidbakotapo bakoy oʼbatiakpo oʼkidye̱ʼkeaʼuyate. 


text:
Huidbate sorok burujte sueʼda oʼkidbakoʼtuyate. Kentaʼ i̱dada oʼkerekuy. Sorok buruj o̱ʼe̱po i̱dada oʼkerekuy. 


text:
Nog huakid okpotaʼpidsiʼbayo oʼkidbakoʼtuyate. Huakpi sueʼda oʼbatipakbonigʼa okpotaʼpidsiʼ diga̱ʼ oʼbakerekpo huakpitaj oʼbatibukʼuyate. 


text:
Nog huakid huadak sorokteda oʼkidbakoteaʼuyate. Oʼbatipakbodepo huakkaʼkida̱da o̱gkupahuadʼuyate. Noga̱ huakpia cien huakid o̱gkupa̱e̱po. Noga̱ huakpia sesenta huakid o̱gkupa̱e̱po. Noga̱ treinta huakid o̱gkupa̱e̱ʼuyate, ken. 


text:
Kenda oʼnonaʼdene dakaʼ yanʼpe̱e̱ʼ. Boʼpeokhuadne. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Jesúsa konig o̱ʼe̱ oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyatenok huakkaʼa nopoenkahueʼdik ya̱ʼneapet. 


text:
<pb/>Oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri oʼhuatiakpo: —‍¿Menaʼpo aratbuttaj nopoenkahueʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ jonbatiaʼpak? —‍Jesústaj onaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Diosen Huakhuairitaj konig aratbuta onʼnigpe̱i̱kaʼapo opudtanayokon konig eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ ijpaki. Nogomeytaj eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ pakhueʼ i̱jje̱y. 


text:
Kenomey sueʼda huakkaʼ onʼnopo̱e̱po eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ onʼpakpo nogda onʼnopo̱e̱a̱po. Nogomey suhuigda onʼnopo̱e̱nigʼa nogda eʼnopo̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnenok Diosa oʼbakkahueaʼapo. 


text:
Nogomey eʼtiahuayada eʼpe̱e̱a̱da nopoenkahueʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ Diosen huakhuairi konig o̱ʼe̱ ijmanbatiaʼpakpo ijmanmadikikay. 


text:
Isaías Diosen huamanbatiaʼpakeria nopoenkahueʼ hua̱e̱ʼeri konig o̱ʼnikaʼ oʼbatiaʼpakuyate:<pb/>Opuda̱da moʼpe̱e̱a̱petnigʼa nopo̱gkahueʼ moʼe̱a̱pet. Kenpaʼti boʼtiahuayapetnigʼa nopo̱gkahueʼ moʼe̱a̱pet. 


text:
Nopoʼteyda moʼe̱po. Diosendiktaj dakhueaʼda moʼpe̱e̱a̱pet. Konig ekposikonig ya̱ʼnepo hueretda huaʼa tiahuayhueʼdik ya̱ʼneapet. Pe̱e̱hueʼ ya̱ʼneapet. Nopo̱gkahueʼ ya̱ʼneapet. Kenpaʼti aʼnopoʼyareayaʼpo nopoʼkoreahueʼ moʼe̱a̱pet. Kenda Isaíasa oaʼuyate. 


text:
<pb/>Opudnayo doʼhued huanigpe̱i̱kaʼerianayo onʼtiahuayne onʼpe̱e̱ne. Konige̱po durugda moʼi̱kaʼne. 


text:
Aʼnenda Diosen huamanbatiaʼpakeria kenpaʼti huadaknopoada aratbut doʼtaj eʼtiahuaytaʼ eʼpakada tiahuayhueʼdik meʼnuyate kenpaʼti doʼhued eʼmanmadikaʼtaj eʼpe̱e̱taʼ eʼpakada pe̱e̱hueʼ o̱ʼnuyate. Buttida ijjay. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. Huakidenaʼeri konig o̱ʼe̱ kanʼnopoenkeʼpo Jesúsa huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakaʼ oʼmanopo̱e̱a̱ʼuyate. 


text:
Huabakidenaʼeria oʼbakidenaʼpo dagte oʼkidbakot. Diosen Huakhuairitaj huadak huaʼa konig huakid o̱ʼe̱. Sueʼada aratbut konig dag o̱ʼne. Teynopoʼda o̱ʼne. Diostaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼne. Doʼhued eʼmanmadikaʼ eʼpe̱e̱a̱da nopoenkahueʼ o̱ʼne. Totoʼ oʼbahuatiakpo huadak huaʼataj oʼbakkayikaʼ. 


text:
Sueʼda huidbate oʼkidbakot. Sorok burujda o̱ʼe̱. Ken konig aratbut doʼhued eʼmanmadikaʼtaj onʼpe̱e̱po i̱dada oʼnoknopo̱e̱nigʼa durugda onʼpe̱e̱a̱tunigʼa kenpaʼda nigpeonhuahuahueʼ o̱ʼnepo sueʼda oʼnopoenkaʼpo. Sueʼda huameʼnoe oʼnoknopoeonhuaʼ. Nogok Jesúsen eʼmanmadikaʼtaj yoknopo̱e̱y oʼdaʼnok aratbuta onʼbatierikpo diga̱ʼ onʼmagkaʼnok oʼnoknopo̱e̱batikapo. 


text:
Huakid okpotaʼpidsiʼbayo oʼkidbakoʼtuyate. Ken konig aratbut Diosen eʼmanmadikaʼtaj onʼpe̱e̱po onʼpe̱e̱nigʼa nogok nogtaʼ nogtaʼ onʼmameʼpukepo onteʼti sig sig Diostaj oʼnoknopo̱e̱batikapo. Kenpaʼti huakkaʼ eʼmato̱e̱ʼtaʼ onʼpakpo sig sig Diostaj oʼnoknopo̱e̱batikapo. Kenpaʼti hua̱ʼenda eʼdurugpaktaʼ onʼpakikaʼpo onteʼti Diostaj pakhueʼ o̱ʼneapo, nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼneapo. Diosen kahueʼdik o̱ʼneapo. Ken huakid huadak sorokyo oʼkidbakoʼtuyate. Ken konig aratbut huadaknopoʼda Diosbaʼtaj onʼpeeonhuahuikaʼpo onʼnigpeeonhuahuikaʼ. Dakaʼ konig ʼurunopoʼda onʼnigpe̱e̱po batikhueʼda huadakda o̱gkikaʼapo. Kenomey Diosensiʼpo o̱ʼne, huakkaʼada onʼnopo̱e̱a̱po. Noga̱ suhuignada onʼnigpe̱i̱kaʼ. Noga̱ huakkaʼmon onʼnigpe̱i̱kaʼ. Noga̱ huakkaʼnanada onʼnigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj monaʼuyne. Aʼmanmadikayaʼpo nogdakon Jesúsa oʼmanbatiaʼpakuy. Trigo mire̱ere eʼtipakboʼ konig o̱ʼe̱ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>Huadak huaʼa konig Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱ponigtaj onʼnigpe̱e̱a̱ponigtaj ken konig o̱ʼe̱a̱po Jesúsa onteʼti oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo: —‍Diosen Huakhuairi in konig o̱ʼe̱. Huairien huanabaʼ taʼbayo huadakkidda oʼbatukeʼuyate. 


text:
Ayaʼada enʼbatayte huairien takaʼ taʼbayo oʼtiakbedpo trigotaj mire̱okda oʼnoktibatukbedʼuyate. Oʼnoktibatukbedpo onʼhuaʼuyate. 


text:
Huanabaʼ mire̱ onʼtiahuaydepo huairite onʼhuaʼpo, “Huadakkidyoʼ oʼbatuʼkemey. ¿Meyo̱ eeʼ mire̱ yaʼbo, huairi?” Oʼnonaʼuyate. 


text:
O̱gkupayeaʼhued e̱e̱ʼted onteteyoʼ kenpaʼda ka̱e̱ʼ. Huakkuru aʼbakpakayaʼpo mire̱ yanʼburupo yanʼkupahuiaʼ, trigokidnayo aypo jakyo ya̱gʼkuda̱tiʼ. Ijmanaʼapoy.” Huairia oaʼuyate. —‍Jesúsa ken konig oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. Mostazakidtaj ken konig o̱ʼe̱ oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Huadak huaʼa konig Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱ponigtaj onʼnigpe̱e̱a̱ponigtaj ken konig o̱ʼe̱a̱po oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼpo: —‍Diosen Huakhuairi konig suhuigkidda mostaza huakid o̱ʼe̱. Huabokerek keʼnen taʼbayo mostaza huakidsiʼpo oʼtukpo. 


text:
Suhuigkida̱da eʼkerekpo hue̱ymeytoneaʼ oʼkerekdepo huaboroʼnanada o̱ʼe̱a̱po. Huaʼopite huakkaʼ bakoya onʼpakkaʼapo. Konigti huakkuruda Dios Huairien huaknopo̱e̱ʼeri sueʼda o̱ʼne. Nogok huakkaʼada Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱po onʼnigpeonhuahuikaʼpo huakkaʼda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa ken konig oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. Pan huabiaʼo̱g ken konig oʼkaʼ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Onaʼti aʼmanmadikayaʼpo Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo: —‍Ettoneʼa̱ harinao̱gyo̱ huabiaʼo̱g oʼbuk. ʼUruaʼda oʼti̱o̱gkuayaga̱ʼnok huabada oʼkudapo. Ayaʼda oʼbiaʼapo. Ken konig Diosen Huakhuairitaj huabada yanoknopo̱e̱a̱pet. —‍Jesúsa ken konig oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte Jesúsa Dios Huairitaj huaknopo̱e̱ʼeri oʼnoknopo̱e̱a̱po ken konig o̱ʼe̱a̱po oʼmanbatiaʼpakikaʼpo oʼmanmadikaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte konig Dios Huairitaj yanʼnigpeunhuahuikaʼapet nogda nogda oʼmanbatiaʼpakikaʼpo oʼmanmadikaʼuy. 


text:
Diosen huamanbatiaʼpakeria oaʼuyatenok aratbut e̱gkupopakte Jesúsa ken konig o̱ʼunhuahuikaʼapo oʼmanbatiaʼpakikaʼuy.<pb/>Huadari eʼkaʼdetada kenda aratbut nopo̱e̱hued o̱ʼnunhuahuikaʼuy, kenda kanʼnopo̱e̱ʼpo, ken konig o̱ʼe̱a̱po ijmanbatiaʼpakpo ijmanmadikaʼapoy. Diosen huamanbatiaʼpakeria aʼnenda oaʼuyate. Mire̱ trigoere eʼbakerek Jesúsa ken konig o̱ʼe̱ oʼmanbatiaʼpakde dakaʼ oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakte Jesúsa oʼbakhuaʼpo jakyo oʼkudonʼuy. Oroʼ keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeria oʼhuatiakondepo, —‍Trigo mire̱ere taʼbayo onteteyoʼ oʼbakerek ken konig iʼmanbatiaʼpaknig dakaʼ monaʼ. —‍Oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria onaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Ken konig ijmanbatiaʼpaknig. Huairien taʼba o̱ʼta̱e̱po huadakkidda eʼbatukeʼ. Ken huairi do i̱jje̱y. 


text:
Huadarite hua̱e̱ʼeri aratbut konig huairien taʼba o̱ʼne. Aratbut doʼtaj moʼnigpe̱i̱kaʼnig konig huadakkidda o̱ʼne. Aratbut totoʼtaj onʼnigpe̱i̱kaʼnig konig mire̱ o̱ʼne. 


text:
Takaʼ mire̱ huabakbatukeʼeri konig totoʼ huairida o̱ʼne. Totoʼada namaʼda oʼmanopo̱e̱a̱ʼnok Cristoen huaknopo̱e̱ʼeri o̱ʼe̱y namaʼda yaʼmanopo̱e̱a̱ʼapet. Nogok keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoete Diosen huataʼmoneri ayaʼtada oʼbakbaeaʼapet 


text:
Konig aratbut tajpo mire̱ onʼbakpakikaʼnig konigti keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoe e̱e̱ʼte Diosa dakhueaʼ huakkaʼeritaj huehueaʼnanada taʼakyo oʼmahui̱gapo. 


text:
Dakhueaʼ huakkaʼeritaj taʼakyo onʼmaenaponok onʼbahuikonhuahuikaʼapo paiʼnanada o̱ʼneonhuahuikaʼapo. 


text:
Kenokaʼ Diostaj huanigpe̱i̱kaʼeri ʼuruaʼnanada o̱ʼneapo. Konig niokpo eʼtaʼteonig ʼuruaʼnanada o̱ʼneapo. Kenda oʼnonaʼnig dakaʼ yanʼpe̱i̱katiʼ. Boʼpiokhuadne. Huakkaʼte huapaʼda o̱ʼi̱kaʼnig katepiʼ oʼhuahuaypo konig o̱ʼe̱. Jesúsa oʼmanbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>Huadak huaʼa konig Dios Huairitaj oʼnoknopo̱e̱a̱ponigtaj onʼnigpe̱e̱a̱ponigtaj konig e̱ʼdik o̱ʼe̱a̱po ijmanbatiaʼpakapoy. Konig huabokereka nogen taʼbayo huakkaʼte huapaʼda o̱ʼi̱kaʼnig oʼhuahuaypo kenda huakkaʼda oʼpakpo soroka oʼtibukanpo. Ken taʼba huakupete eʼbakeʼnayo kenda oʼhuahuaymeʼnig o̱ʼtaeonhuahuikaʼapo. Konige̱po ken taʼba eʼbaketaʼ huakkaʼ oʼpakpo ayaʼda oʼmato̱e̱ huakupete oʼbahuayaʼpo, ken huakupe oʼto̱e̱depo taʼba huakupete durugteda oʼbakepo. Kenda ʼurunanada oʼhuahuaymeʼnig huaboaʼda o̱ʼtaeonhuahuikaʼapo. Konigti Diosen huakhuairitaj huakkaʼda pakdik o̱ʼnepo kentayoʼda nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼneonhuahuikaʼapo. ʼUruda sakbij huakkaʼtenanada o̱ʼi̱kaʼ, konigti Diosen Huakhuairien eʼmanmadikaʼ o̱ʼi̱kaʼ. 


text:
Diosen Huakhuairien eʼmanmadikaʼ onʼnigpeeonhuahuikaʼaponigtaj konig o̱ʼe̱ ijbatiaʼpaki. Konig yudtaj huabahuayaʼeria ʼuruda sakbij oʼukikaʼpo ʼurunanada oʼhuahuaydepo kenda sakbijtaj oʼpakpo ayaʼda oʼmato̱e̱po huakupete oʼbahuayaʼpo sakbij oʼbake. Ken konigti Diosen Huakhuairien eʼmanmadikaʼ huakkaʼnada pakdik o̱ʼneonhuahuikaʼapo. Dios Huairien huaknopo̱e̱ʼeri konig biigentotok o̱ʼe̱. Hueretda huaknopo̱e̱ʼeritaj onʼbaktieʼeaʼapo. Nogtaj taʼakyo mahui̱gdik o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>Dios Huairien huaknopo̱e̱ʼeri ken konig o̱ʼne. Konig biig huakjenea e̱ʼpo̱gya̱ʼ oʼnoke̱ne. Nogda nogda biig oʼnontotokpo 


text:
hueda̱ʼda o̱ʼe̱nok kuhuadtaʼ oʼnontotok, oʼnontotokdepo huadak biigyo̱ʼ oʼnoktieʼeaʼ. Nogda biig pehueʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ o̱ʼnen. 


text:
Diosen keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoete ken konig Diosa aratbuttaj oʼmagkaʼapo. Diostaj hueretda huaknopo̱e̱ʼeritaj Diosen huataʼmoneria onʼbaktieʼeaʼapo. 


text:
Dakhueaʼ huakkaʼeritaj taʼakyo onʼmaenapo. Taʼakyo paiʼda o̱ʼnepo onʼbahuikapo. —‍Jesúsa monaʼuyne. Moisésen eʼmanaʼbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj eknopo̱e̱ʼnayo huatoneʼbapiʼ kenpaʼti Jesúsen huaboda eʼmanmadikaʼ manmadikaʼdik o̱ʼne. 


text:
<pb/>—‍¿Menpaʼ oʼnonbatiaʼpaknig moʼnopoenkaʼ? —‍Jesúsa oroʼtaj keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj monaʼuyne. —‍E̱e̱ʼ, oʼnopoenkay. —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Opud Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri Moisésenbaʼtaj dakaʼ moʼnopo̱e̱. Kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakerienbaʼ moʼnopo̱e̱. Oy Diosen Huairitaj ijmanmadikaʼnig opud moknopo̱e̱dene. Huatoneʼbaʼ kenpaʼti doʼhued huaboda eʼmanmadikaʼ manmadikaʼdik moʼe̱ne. Konig jak hua̱ta̱e̱ʼeri ken konig ya̱gʼkikatiʼ. Jak hua̱ta̱e̱ʼeria paiʼda hua̱e̱ʼeritaj onʼbatiahuayikaʼ. Jakyo katepiʼ o̱ʼta̱e̱ huatoneʼpiʼ huabopi oʼbatotiakpo paiʼda hua̱e̱ʼeritaj oʼbayokikaʼ. Opud konigti ya̱gʼkikaʼ. Apagbaʼ huatoneʼbaʼ doʼhued huaboaʼda eʼmanmadikaʼere yanʼmanmadikikatiʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Nazaretyo Jesús o̱ʼi̱kaʼuy. 


text:
Hua̱ʼenbayokon o̱kye̱ʼuy. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo huaboaʼda oʼmanmadikaʼuy. Aratbut onʼpe̱e̱depo eʼmeʼpukeada oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo: —‍¡Kenpihuay! ʼUruaʼda oʼnopo̱e̱. Menpapiʼ huakkaʼda yanopo̱e̱ʼ. Menpapiʼ yabayareaʼ. 


text:
Huamenhueaʼeriensiʼpo o̱ʼe̱nigʼa. Keʼnen hua̱ye̱ María o̱ʼe̱. Jacobo keʼnen huamaʼbuy o̱ʼe̱, José Simón Judas. 


text:
Jesúsen huidpopiʼ oroʼere o̱ʼnikaʼ, meya̱ʼ huakkaʼ yaʼnopu̱yet. —‍Aratbut Jesúsen huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri huayahuaya onʼbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>Konige̱po Jesústaj digda onʼhuanopo̱e̱ʼuy. —‍Ayaʼda nogbayo nogbayo hua̱e̱ʼeria Diosen huamanbatiaʼpakeritaj eʼpe̱e̱taʼ onʼpakikaʼ. Kenpaʼti huadakda o̱ʼne. Eʼbahuaaʼtaʼ onʼpakikaʼ. Keʼnenbayo hua̱e̱ʼerinayo eʼpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼ kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakeri huadak o̱ʼne. Eʼbahuaaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼne. —‍Jesúsa keʼnenbayo hua̱e̱ʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
Galilea huadari gobierno huairi Herodes o̱ʼu̱yate. Herodesen huamaʼbuy Felipeen hua̱to̱e̱ Herodíastaj oʼto̱e̱ʼuyate. —‍Felipeen hua̱to̱e̱ Herodíastaj to̱e̱hueʼdik i̱ʼe̱ne. —‍Juana Herodestaj onaʼikaʼnok Herodes Juantaj oʼtitaʼmonaʼuyate. “Huabakuda̱ʼ jakyo ya̱gʼkuda̱ʼ.” Oʼmanaʼuyate. Herodes Juantaj eʼaraktaʼ oʼpaknigʼa arakhueʼ o̱ʼu̱yate. Aratbuttaj oʼmeʼpukpo Juantaj arakhueʼ o̱ʼu̱yate. Juan Bautista Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱. Aratbuta oʼnoknopo̱e̱nok. Herodesen cumpleañote huakkaʼtada oʼbatobapeʼuyate. Ayaʼtada Herodíasen hua̱yo̱bua baileaʼ oʼmanige̱ʼuy. Herodes huakkaʼda oʼdurugpakpo “Ayaʼda katepiʼ on iʼpak menatiʼ kenda oʼyokapone.” Ayaʼda enʼpe̱e̱te hua̱yo̱butaj onaʼuy. Muneʼyo̱a̱ Herodías hua̱ye̱taj oʼhuahuatupo. “¿Kaʼtiaʼ yonaʼapo?” Onatupo. “Juan Bautistaen huaku beyok.” Yanatiʼ. Muneʼyoen hua̱ye̱a̱ onaʼuyate. Herodeste oʼkumej. “Baegte Juan Bautistaen huaku beyok.” Herodestaj onaʼuy. Herodes kenda oʼpe̱e̱depo paiʼda eʼnopoʼe̱a̱da “Ayaʼda katepiʼ on iʼpak menatiʼ kenda ijyokapoy.” Ayaʼada huabokerek onʼpe̱e̱nok sorotatataj “Huabakuda̱ʼ jakyo yanhuatiʼ, Juantaj yanhue̱renokteg. Ya̱gʼkutotiak. Herodíasen hua̱yo̱butaj yanʼyok.” Huairia oʼmanaʼuyate. Sorotataj onʼnigpe̱e̱po huaku onʼtotiakpo Herodesen hua̱yo̱butaj onʼyokuyate. Keʼna hua̱ye̱taj oʼkutohuaʼpo oʼkuyokuyate. Aʼtimon Juan Bautistaen huanigpe̱i̱kaʼeri onʼtiakpo huabuey onʼtohuaʼuy. O̱gkubarakkaʼuyate. O̱gkubarakkaʼdepo Jesústaj onʼhuaʼpo Juantaj onʼhue̱renokteg oʼnonbatiaʼpakatoʼuy. Nogok Jesús ʼuruaʼda oʼkikaʼnok Herodes huairia oʼtipe̱e̱depo: —‍Ken Juan Bautista o̱ʼe̱taj. Huakudakaʼda e̱e̱ʼtada Diosa oʼnoyhuada̱meʼte. Konige̱po ʼuruaʼda oʼkikaʼte. —‍Kenda namaʼda oʼnopo̱e̱po oaʼuyate. Cinco mil huabokerektaj Jesúsa aypo oʼbiaʼpo oʼbatobapeʼuyate. 


text:
<pb/>Juan Bautista eʼbueydeʼte Jesúsa oʼpe̱e̱depo ke̱ya̱ʼ oʼbakhuaʼuy. Kusiʼpete oʼhuaʼuy. Kente aratbut ehueʼ e̱ʼnikaʼyo oʼhuaʼuy. Jesús oʼhuaʼde onʼtipe̱e̱po huakkaʼda jakyaʼ oʼnoro̱konpo aktaʼbogpeaʼ onʼtahuaʼeʼuy. 


text:
Kusiʼpe oʼbetatodepo Jesúsa oʼkutuy. Oʼkutdepo huakkaʼda aratbuttaj oʼbatiahuayʼuy. Oʼmatinepahuiʼpo dakhueʼ e̱ʼneʼtaj oʼbayareaʼuy. 


text:
Huaboaʼ eʼsikonyakte oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼhuahuaʼpo, —‍Oʼsikde. I̱yo̱ aratbut ehueʼ o̱ʼne. Huakkaʼ jakyo aypo kanʼbaeʼpo yamataʼmonaʼ. —‍Oroʼa Jesústaj onaʼuynigʼa. 


text:
<pb/>“Mire̱bate yanʼbahuad.” Huakkaʼda aratbuttaj Jesúsa oʼmanaʼdepo, huabaniga̱ʼ pan bottaʼ biigere oʼbapadpo kurudyo̱ oʼmabopo Diostaj dakiti oʼtionaʼpakuy. Dakiti oaʼdepo pannopote oʼposakeaʼuy. Oroʼ keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj boʼyokeʼuyne. Oroʼ huakkaʼ aratbuttaj oʼbayokeʼuy. 


text:
Ayaʼada onʼbapeʼpo noteyyaʼ o̱gkaʼuy. Onʼtiokayonpo doce kusogyo̱ hueda̱ʼda huataʼsuj onʼdohueaʼuy. Huaboroʼ huaenmo boroʼtaʼsujmonere onʼdohueaʼuy. 


text:
Cinco mil huabokerek onʼbapeʼuy. Ettoneʼ huasiʼpobetaʼ kenpaʼti onʼbapeʼuy. Jesús hua̱hue̱tiudte oʼhuaeʼuy. 


text:
<pb/>“Huakkuru kusiʼpete yanʼkudpo yanoktegtiʼ.” Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. Enadeʼte huakkaʼ aratbuttaj jakyoda oʼmataʼmonaʼuy. 


text:
Oʼmataʼmonaʼdepo oteʼyo oʼbehuikuyate. Diostaj aʼtionaʼpakyaʼpo oʼbehuikuyate. Osikdenok Jesúsyoʼda o̱ʼu̱yate. 


text:
Hua̱hue̱tiudte oʼhuahuaʼpo eʼhuahuada diga̱ʼda oʼbapok oʼnokotpo oʼmeʼpukonʼuy. Oʼmeʼpukonpo huaboaʼda oʼtaʼkotaypo. —‍Beʼtotok, Huairi, ijtaʼkotdey. —‍Pedroa Jesústaj oʼnokoyʼuy. 


text:
Jesúsa Pedrotaj oʼbaʼtotokpo, —‍¿Menaʼpo suhuigda meknopo̱e̱ʼ doʼtaj? Hua̱hue̱tiudte iʼhuatiakpo beʼtihuapokapone menaʼpo oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱. —‍Onaʼuy. 


text:
Oroʼ huikudate oʼhuadpo, —‍Kenpihuay, on buttida i̱ʼe̱ Diosen Huasiʼpo. Kurudya̱ʼ iʼtiakuyate. —‍Oroʼa onaʼuy. Genesaret huadaribayo Jesúsa huakkaʼtada oʼbayareaʼuyate. 


text:
Enʼkotdeʼte Jesús o̱ʼe̱ aratbuta oʼnoki̱e̱ʼdepo ayaʼtada huabada onʼmanaʼuy. Ayaʼda dakhueʼ e̱ʼhua̱e̱ʼ Jesúste onʼmanpatotiakuy. 


text:
“O̱ʼnen huaok huakubogpi aʼneya̱ʼpo,” Jesústaj diga̱ʼ oʼnonaʼnok ayaʼada onʼnejdepo Diosa oʼbayareadʼuy.<pb/>


text:
Nogok sueʼda judío hua̱e̱ʼeri huairi Jesústaj onʼhuatiakuy. Jerusalén huakkaʼ jakyaʼ onʼhuatiakuy. Jesústaj oʼnonaʼpo: 


text:
<pb/>—‍Aʼnenda oroʼen adhueaʼpaneʼ huairi huadaknopoʼ oroʼen Diosa moknopo̱e̱po bapehued onʼbaʼkoyoʼikaʼuyate. Menaʼpo kenda o̱ʼnen huanigpe̱i̱kaʼeria nigpe̱e̱hueʼada baʼkoyohueʼada yanʼbapeʼikaʼ. —‍Judío huairia Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Konig opuden adhueaʼpaneʼ o̱gkikaʼuyate opuda̱kon aʼkikayaʼpo Apag Diostaj nigpe̱e̱hueʼ moʼi̱kaʼne. 


text:
“Opuden huaojtaj hua̱ye̱tere nigpe̱i̱kaʼdik moʼe̱ne kenpaʼti tihuapokikaʼdik moʼe̱ne.” Diosa oaʼuyate. Kenpaʼti “Huaojtaj hua̱ye̱tapiʼ beʼapiʼ dakhueaʼ eʼhuaaʼikaʼnayo bueydik moʼe̱ne.” Diosa oaʼuyate. 


text:
“Huaojtaj hua̱ye̱tere oyda tihuapokhueʼdik o̱ʼnene kenpaʼti bayokonhuahueʼdik o̱ʼnene. Diostaj ayaʼda moʼtamaikaʼnigtaj oʼbayokdeʼuy.” Beʼapiʼ huaojta hua̱ye̱tapiʼ aʼdik o̱ʼne. 


text:
Ken konig huaojta hua̱ye̱tapiʼ eaʼnayo tihuapokhueʼdik o̱ʼneapo. Opuda̱ moʼmanmadikikaʼne. Konig adhueaʼpaneʼ namaʼda onʼmanmadikikaʼuyatenig opuda̱ namaʼda moʼmanmadikikaʼnok aratbuta Diostaj nigpe̱e̱hueʼdik o̱ʼnikaʼapo. Boʼikaʼne. 


text:
Opud namaʼda huanopo̱e̱ʼeri moʼi̱kaʼne. Isaías Diosen huamanbatiaʼpakeria aʼnenda ʼuruaʼda boʼtimadoyaʼuyate opudtaj:<pb/> 


text:
Namaʼda doʼtaj dakiti moʼtionaʼpakikaʼne. Huabokerekada eʼhuaaʼyoʼda onʼmanmadikikaʼnigʼa. Isaíasa oʼmanigmadoyaʼuyate. —‍Jesúsa judío huairitaj oʼmanaʼuy. 


text:
—‍I̱yon yanʼbatiak. —‍Jesúsa huakkaʼ aratbuttaj oʼmanaʼdepo, —‍Katepiʼ eʼpeʼpiʼ konig Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ ehueʼdik o̱ʼe̱. Kenda dakhueʼdik eaʼnayo konig da eaʼ Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ e̱ʼdik o̱ʼe̱. In oʼnonaʼnig yanʼpe̱e̱ʼ kenpaʼti yanʼnopoenkaʼ. —‍Jesúsa huakkaʼtada oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Kenokaʼ oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼbahuahuaʼpo, —‍Fariseo huamanmadikaʼeri ontaj moʼpe̱e̱po boʼhuadiayne. ¿Menpaʼ iʼnopo̱e̱? —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Konig huakpi doʼhued Apaga̱ konig batukehueʼda sueʼda huamanmadikaʼeria konigti o̱ʼne. Huakpi doʼhued Apag batukehueʼtaj oʼbauruaʼpo oʼmaenapo. Konigti nogenda huamanmadikaʼeritaj oʼmaenapo. 


text:
Fariseo huamanmadikaʼeritaj mepuʼkehueʼ yaneʼ. Kenomey namaʼda oʼnoknopo̱e̱po namaʼda onʼmanmadikikaʼnigʼa. Konig ekpobigtaj eʼtohuanig o̱ʼne. Kenomey kenpaʼti konig ekpobig o̱ʼne. Fariseo ekpobigyoʼ eʼhuaʼenayo huabidkogyo kotdik ya̱ʼneapet. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Katepiʼ boʼpeʼpo konig Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ ehueʼdik o̱ʼe̱. Iaʼnig. Nopoenkahueʼ o̱ʼe̱nok dakaʼ monaʼ. —‍Pedroa Jesústaj onaʼuy. 


text:
Moʼbapeʼpo huaʼaypoyo oʼkudikaʼ. Huaminya̱ʼkon o̱ʼo̱ro̱kikaʼ. Kenda Diostaj dakhueaʼ eʼkaʼ ehueʼdik o̱ʼe̱. Kenpaʼ moʼnopo̱e̱. 


text:
Aratbut huanopoyaʼda onʼpakpo dakhueaʼda o̱gkikaʼ. Huanopoyaʼ onʼhuadiaypo onʼbarakikaʼ. Huanopoyaʼ onʼeretpakpo nogen hua̱to̱e̱ onʼbakdejikaʼ. Huanopoyaʼ onʼpakpo hua̱to̱e̱ to̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri onʼbakdejikaʼ. Huanopoyaʼ onʼpakpo onʼbereʼikaʼ. Huanopoyaʼ onʼeretpakpo namaʼda onʼmahui̱a̱ʼikaʼ. Huanopoyaʼ onʼpakpoda onʼmahui̱a̱ʼikaʼ. 


text:
Kenpaʼ o̱gkikaʼpo dakhueʼda o̱ʼne Diosa oʼnopo̱e̱. Baʼkoyohueʼada eʼbapeʼnayo “dakhueaʼ iʼkaʼ,” Diosa manahueʼ o̱ʼe̱. —‍Jesúsa monaʼuyne. Esoeri ettoneʼa̱ Jesústaj oknopo̱e̱ʼuy. 


text:
Ettoneʼ judío aratbut ehueʼ ke̱yo̱ o̱ʼi̱kaʼ. Cananea hua̱e̱ʼeri o̱ʼu̱y. Jesústaj oʼhuahuaʼpo, —‍Doʼtaj meʼtinepahuiʼpo beʼtihuapok. Doʼhued hua̱yo̱buʼtaj totoʼa oʼnopoʼto̱e̱po dakhueʼnanada o̱ʼe̱, Huairi. On Daviden huayayo i̱ʼe̱ne. —‍Ettoneʼa̱ Jesústaj ʼuttaʼda onaʼuy. 


text:
<pb/>Jesúsanayo sigpiʼ aʼtokhueʼ o̱ʼu̱y. —‍Ettoneʼtaj yataʼmonaʼ. Konige̱po oroʼtaj botaʼtiakpo ʼuttaʼda oʼokoyʼonyak. —‍Oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj diga̱ʼda onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Judío aratbuttaj kabatihuapokeʼpo Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Judío aratbut konig oveja eʼtitikononig Diostaj nigpe̱i̱kahueʼ o̱ʼne. Nog aratbuttaj judío ehueʼtaj Diosa taʼmonahueʼ meʼu̱yne. —‍Jesúsa oaʼuy. 


text:
<pb/>Ken ettoneʼnayo Jesústaj oʼhuahuaʼpo huaʼikudate oʼtihuadatoʼpo, —‍Beʼtihuapok, Huairi. —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Konig huasiʼpoen aypo kuhuataj eʼyok dakhueʼda o̱ʼe̱. Konigti judío aratbuttayoʼda tihuapokdik i̱jje̱y. Nog aratbuttaj tihuapokhueʼdik i̱jje̱y. —‍Jesúsa ettoneʼtaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Buttida iaʼne. Kuhuanayo huasiʼpoen eʼtaʼsujkahuaʼ onʼbapikaʼ, Huairi. —‍Ettoneʼa̱ Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huakkaʼda doʼtaj iknopo̱e̱nok. Kenda onaʼnok oʼtayareaʼne, ettoneʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. Kenpaʼ eaʼte ettoneʼen hua̱yo̱bu oʼyarudʼuy. Jesúsa ayaʼpaʼda e̱ʼneʼtaj oʼbayareaʼuy. 


text:
<pb/>Ke̱ya̱ʼ Jesús oʼhuaʼpo Galilea e̱ʼpo̱g aktaʼbogpete oʼhuaʼeʼuy, Nogok oteʼyo oʼbehuikdepo oʼhuaduy. 


text:
Kentaj huamojtaʼpo so̱doda, ekpobig, aʼpakhueʼdik aratbut, kenpaʼti huakkaʼ dakhueʼ nogpaʼ nogpaʼ e̱e̱ʼ onʼbatotiakpo Jesústaj huakkaʼda onʼhuatiakuy. Onʼbatotiaknok Jesúsa oʼbayareaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Kenpihuay. Aʼpakhueʼa aratbuta huaboaʼda onʼaʼpak. Huamojtaʼpo so̱doda huaboaʼda ʼuruda onʼhuaʼe. Huakpobiga̱ huaboaʼda onʼtiahuay. —‍Onʼbatiaʼpakpo, “ʼUruaʼda o̱ʼe̱ Israelen Dios. Dakiti Dios.” Huaboaʼda onʼbatadiʼkeaʼuy. Cuatro mil huabokerektaj ettoneʼeretaj Jesúsa oʼbatobapeʼuy. 


text:
<pb/>Oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj boʼkupopakaʼdepo monaʼpo: —‍I̱yo̱da huakkaʼnada boʼkupopakmeʼne. Bapaʼmeʼnoeaʼ o̱ʼnedepo aypobayoʼ kate bapehueʼdikda o̱ʼnenok ijmatinepahuiʼpo bapehued enʼbahuaʼnayo jakyo o̱kye̱hued dagtaʼ a̱ro̱gdik o̱ʼnenok eʼmataʼmonaʼtaʼ pakhueʼ i̱jje̱y. —‍Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍I̱yo̱ aratbut ehueʼ o̱ʼnikaʼ. ¿Meyo̱ aypo oʼeyapet? —‍Oroʼa Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍¿Meniga̱ʼ pan moʼta̱e̱? —‍Jesúsa monaʼuyne oroʼtaj. —‍Siete pan sueʼda biigere moʼta̱e̱ne. —‍Oroʼa onaʼuy. 


text:
Siete pan sueʼda biigere oʼbapadpo, “Dakiti Dios. Dakaʼ jokaʼne.” Oʼtionaʼpakpo oʼposakeaʼpo oroʼtaj keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj boʼyokeʼuyne. Oroʼa huakkaʼda aratbuttaj oʼbayokeʼuy. Ayaʼtada oʼbayokeʼuy. 


text:
Ayaʼada onʼbapeʼuy. Noteymeyaʼda o̱gkaʼuy. Siete kusogyo̱ huaboroʼpe̱gda boroʼtaʼsujmonere onʼdohueaʼuy. Huedmeya̱ʼda onʼdohueaʼuy. 


text:
Kenokaʼ “Opuden jakyo yanʼhuatiʼ.” Jesúsa huakkaʼda aratbuttaj oʼmanaʼuy. Oʼmanaʼdepo kusiʼpete Magdalabayo oʼhuaʼuy.<pb/>


text:
Judío aratbut huairia Jesústaj onʼhuatiakuy. Jesúsa namaʼda katepiʼ yakaʼapetpiʼ onʼnopo̱e̱po, “Katepiʼ konig Diosayoʼda kurudya̱ʼ kaʼdik oroʼ tiahuayhueʼ o̱ʼi̱kaʼuynig kakeʼpo.” Judío huairia Jesústaj onʼdikdikpo oʼnonaʼuy. 


text:
Sikyoedda kurudbed e̱e̱ʼnayo kenpaʼti diga̱ʼda e̱ʼsi̱hui̱ʼ e̱e̱ʼnayo “Dakhueʼbada o̱ʼe̱a̱po.” Opuda̱ boaʼikaʼne. Opud huadakda o̱ʼe̱y huataʼda namaʼda moʼtinopo̱i̱kaʼne. Dakhueʼda moʼe̱ne. Kurud huadakda moʼnopo̱i̱kaʼnigʼa Diosa oʼtaʼmonaʼuy, oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnene. 


text:
In judío aratbut dakhueʼnada o̱ʼnikaʼ. Diostaj oknopo̱e̱hueʼda o̱ʼnikaʼ. “Katepiʼ kurudyo̱ konig Diosayoʼda kaʼdik oroʼ tiahuayhueʼ o̱ʼi̱kaʼuynig yakaʼ.” Namaʼda oʼnonaʼne. Kenpaʼda konig Jonás oʼnoyhuadu̱yate do konigti ijnoyhuada̱poy, ijjay. —‍Jesúsa oʼmanaʼpo oʼbakhuaʼuy. “Fariseo huairi Saduceo huairiere dakhueʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ onʼmanmadikikaʼ. Kenomeytaj keyoj ijjay.” Jesúsa oaʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda oroʼa oʼbatiaʼpaknig Jesúsa oʼnopo̱e̱po, —‍¿Menpaʼ aypotaʼ moʼmepuke? Doʼhua dakaʼ to̱e̱dik o̱ʼnene. Suhuigda doʼtaj oʼnoknopo̱e̱ne. 


text:
Opuda̱ doʼtaj nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnene. Cinco mil huabokerektaj cinco pan ijmanigposakeaʼuy. Ayaʼda noteyaʼ onʼbapemeʼ. Menpaʼ kenda bokkahueʼ. Doce kusogyo̱ huedmeya̱ʼda oʼdohueaʼuy. 


text:
Kenpaʼti cuatro mil aratbuttaj siete pan sueʼda biigere ijmanposakeaʼmey. Noteymeyaʼda onʼbapemeʼ. Siete kusogyo̱ huataʼsuj huedmeya̱ʼda oʼdohueameʼ. 


text:
“E̱ya̱ʼ, judío huairien eʼbiaʼo̱gtaj keyoj.” Huaboaʼda oʼnonaʼdene. Pantaj oʼbatiaʼpak namaʼda moʼnopo̱e̱ne. Judío huairien eʼbiaʼo̱gtaj keyoj oʼnonaʼne kenti. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. 


text:
<pb/>Jesúsa nog konig monbatiaʼpaknig huaboaʼda oʼnokoti. Pan eʼbiaʼo̱gtaj batiaʼpakhueʼ o̱ʼe̱. Judío huairia dakhueʼdiken onʼmanmadikaʼikaʼ. Kenomeytaj keyoj. Kenda Jesúsa oʼbatiaʼpaknig oʼnopoenkaʼuy oroʼa. Diosen Cristo i̱ʼe̱ne. Diosa kurudya̱ʼ metaʼmonaʼuyne. Pedroa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Nogok Jesús Cesarea Filipo huadaribayo o̱kye̱depo oroʼ keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj monaʼpo: —‍¿Be o̱ʼe̱a̱ʼ doʼtaj aratbuta menhuaaʼikaʼ? —‍Oroʼtaj monaʼuy Jesúsa. 


text:
<pb/>—‍Juan Bautista on o̱ʼe̱. Noga̱ boʼhuaaʼikaʼne. On Elías o̱ʼe̱. Noga̱ boʼhuaaʼikaʼne. On Jeremías o̱ʼe̱. Noga̱ boʼhuaaʼikaʼne. Diosen huamanbatiaʼpakeripiʼ o̱ʼe̱. Nogomeya̱ boʼhuaaʼikaʼne. —‍Oroʼa Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Kenda onaʼne aratbuta onahueʼtada onaʼne. Apag Dios kurudyo̱ hua̱e̱ʼeria menʼnopo̱e̱a̱ʼne, Simón Jonásensiʼpo. Konige̱po durugda i̱ʼi̱kaʼapone. 


text:
O̱ʼnendik Pedro o̱ʼe̱. Pedro huidtoneʼdik o̱ʼe̱. On konig huakkuruda huaknopo̱e̱ʼeria judíotaj nog aratbuttaere moʼmanbatiaʼpakapone. Ken ayaʼda ijkikaʼnig moʼmanbatiaʼpakikaʼapone. Huakkaʼada doʼtaj oʼnoknopo̱e̱a̱po. Huakkaʼtada Diosa oʼbaktieʼeaʼapo. Kenomeytaj totoʼa kenpaʼda engaña magkahueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Doʼhua onaʼne. 


text:
On Pedro moʼmanbatiaʼpaknok aratbut Diosen Huairitaj huaboaʼda onʼnigpe̱e̱a̱po Diosensiʼpo o̱ʼneapo. Katepiʼ aratbut dakhueʼ kahueʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ manmadikikaʼdik i̱ʼe̱a̱pone. Katepiʼ huadakyoʼ kaʼdik e̱ʼhua̱e̱ʼ manmadikikaʼdik i̱ʼe̱a̱pone. —‍Jesúsa Pedrotaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍“Cristo o̱ʼe̱. Diosa oʼtaʼmonaʼuy.” Beʼtapiʼ manahueʼ yaneʼ. —‍Oroʼtaj monaʼuyne Jesúsa. “Ijbueydeapoy.” Jesúsa oʼbatiaʼpakpo oaʼuy. 


text:
<pb/>“Jerusalén gobierno huairien huakkaʼ jakyo huaʼdik i̱jje̱y. Ke̱yo̱ judío huairitoneʼ sacerdote huairiere Moisésen eʼmanaʼbaʼ huamanmadikaʼeriere doʼtaj paiʼda meʼnogkaʼapone. Doʼtaj menʼarakapone. Bapaʼmeʼnoe eʼpokdeʼte Diosa meʼnoyhuada̱ʼapone.” Kenokaʼ Jesúsa huaboaʼda kenpaʼ monbatiaʼpakuyne. Oroʼtaj monbatiaʼpakuyne. 


text:
<pb/>—‍Kenpaʼ ahueʼ ya̱e̱ʼ, Huairi. Dios kenpaʼ pakhueʼ o̱ʼe̱. Konig o̱gkahueʼdik moʼe̱a̱pone. —‍Pedroa adyon oʼtohuaʼdepo Jesústaj onaʼuynigʼa. 


text:
Jesúsa Pedrotaj oʼtikoretupo, —‍Yahuatiʼ. Konig totoniga̱ onaʼne. Namaʼda menaʼne. Konig huabokerekada namaʼda onʼnopo̱i̱kaʼnig o̱ʼna konigti iʼnopo̱i̱kaʼ. Diosen eʼnopo̱e̱ʼ nopo̱e̱hueʼda i̱ʼe̱ne. —‍Pedrotaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍Bepiʼ doʼtaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ eʼpaknayo katepiʼ hua̱ʼenda onʼpakikaʼ onaʼti eretpakhueʼ kaʼnikeʼ. Onaʼti doʼhuedyoʼda kanʼpakikeʼ. Kenpaʼti doʼtaj moknopo̱i̱kaʼpo paiʼda nopoʼe̱dik moʼe̱a̱pet. 


text:
Kenpaʼda hua̱ʼenda eʼpaknayo Cristoere kurudyo̱ onteʼti noeonhuahuahueʼ o̱ʼnikaʼapo. Kenomey kenpaʼda hua̱ʼenda pakhueʼ o̱ʼnepo, Diostayoʼda eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ huakkaʼ onʼpakpo onteʼti Diosere kenpaʼda onʼnoeonhuahuikaʼapo. 


text:
Ayaʼada oy katetapiʼ huakkaʼtaʼda onʼeretpakpo onʼbaeʼikaʼpo doʼtaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnepo kenpaʼda onʼbueyapo. Kurudyo̱ Diosere noeonhuahuikahueʼdik o̱ʼneapo. 


text:
Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Diosen huataʼmoneriere nogok kurudya̱ʼ ijtiakapoy. Konig Apag Dios ʼuruaʼda o̱ʼe̱ konigti i̱jje̱a̱poy. Konig Apag Dios huairitoneʼ o̱ʼi̱kaʼ konigti i̱ji̱kaʼapoy. Konig dakaʼ onʼnigpe̱i̱kaʼnigtaj huakkaʼ dakhuapa ijbayokapoy. Sueʼda onʼnigpe̱i̱kaʼnigtaj sueʼda ijbayokapoy. 


text:
Sueʼda opud i̱yo̱ doere moʼe̱nig bueyhued e̱e̱ʼte huakkaʼada Dios Huairitaj moknopo̱i̱kaʼnigtaj moʼnigpe̱i̱kaʼnigtaj moʼbatiahuayapet. —‍Jesúsa monaʼuyne.<pb/>


text:
Seis huameʼnoe eʼpokdeʼte Pedrotaj Jacobotaere Jacoboen huamaʼbuy Juantaere oʼbatohuaʼpo huakupa kutayo Jesúsa oʼbatobehuikuyate. 


text:
Kenomey onʼtiahuaypo Jesúsen huakok konig niokpo oʼkokeypakuyate. Yudtakon diga̱ʼda oʼtakeregpakatupo konig senogda o̱ʼe̱tuyate. 


text:
<pb/>—‍Oroʼ i̱yo̱da o̱ʼe̱po huadakda o̱ʼe̱ne. O̱ʼna eʼpaknayo bapaʼ bak oʼkayʼ. Ontehuapaʼ nogtida Moiséstaj nogtida kenpaʼti Elíastaj nogtida oʼkayʼ, Huairi. —‍Pedroa Jesústaj onaʼuyate. 


text:
<pb/>Pedroa kenpaʼ enadeʼte senogada e̱ʼsi̱hui̱a̱ oʼbatibukʼuyate. E̱ʼsi̱hui̱ya̱ʼ onʼpe̱e̱po, —‍In doʼhued Huasiʼpo meʼta̱e̱ne. Huadiʼda meʼta̱e̱ne. Kentaj huakkaʼda ijdurugpakikay. Kentaj yanʼnigpe̱i̱kaʼ. —‍Diosa e̱ʼsi̱hui̱ya̱ʼ oaʼnok onʼpe̱e̱ʼuyate. 


text:
<pb/>Kenda onʼpe̱e̱po konig gobierno huairitaj o̱gkikaʼnig Diostaj okkubukaʼ huakkaʼda onʼmeʼpukpo onʼbahuedonʼuyate. 


text:
Ken Jesúsa Pedromeytaj oʼbahuahuaʼpo oʼtibataʼtepo, —‍Yanboʼ. Meʼpukhueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakupayaʼ onʼhuarakdepo, —‍Do huakudakaʼda eʼbueyada noyhuadhued kenda huakupayo huaboaʼda boʼtiahuaynig batiaʼpakhueʼ yaneʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate. 


text:
<pb/>—‍“Diosen Cristo tiakhued e̱e̱ʼted Elías huakkuruda tiakdik o̱ʼe̱a̱pet”. ¿Menaʼpo Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria kenda yadikaʼ? —‍Jesústaj oroʼomeya̱ onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Elíasonigti huakkuruda tiakdik o̱ʼe̱a̱po. Ayaʼtada yaʼmanopoʼyareayaʼpo yaʼtiakapet. Buttida oaʼuynigʼa. 


text:
Elías eʼtiaktada kentaj o̱ki̱e̱hueʼ o̱ʼnuy Apagbaʼ huamanmadikaʼeria. Dakhueaʼ huakaʼeria kentaj dakhueaʼda oʼnogkaʼuy. Onʼpakpo dakhueaʼda oʼnogkaʼuyate. Doʼtaj kenpaʼti dakhueaʼda meʼnogkaʼapone. Paiʼda menʼnopoʼe̱a̱ʼapone. Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuy. Buttida ijjay. —‍Jesúsa oroʼomeytaj monaʼuyne. 


text:
<pb/>Jesúsa Juan Bautistataj oʼhuaaʼ oroʼomeya̱ huaboaʼda oʼnopondeʼuy. Huasiʼpo eʼketpakonkaʼtaj Jesúsa oʼyareaʼuyate. 


text:
<pb/>Huakupayaʼ eʼhuarakdeʼte huakkaʼda aratbut e̱gkupopakyo oroʼomey e̱kye̱ʼte nogbokerekatida Jesústaj oʼhuahuaʼpo huikudate oʼtihuadatoʼpo, 


text:
<pb/>—‍Doʼhuedsiʼpotaj yatinepahuiʼ, huairi. Oʼketpakonkikaʼ kenpaʼti paiʼnanada oʼnopoʼi̱kaʼ. Nogok nogok taʼakyo o̱ʼhue̱kikaʼ kenpaʼti hua̱hue̱yo̱ o̱ʼhue̱kikaʼ. 


text:
<pb/>—‍Opudomey judío aratbut eknopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ moʼe̱ne. Oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri moʼe̱po dakhueʼda moʼi̱kaʼne. Dios teyda o̱ʼe̱po bayareaʼdik o̱ʼe̱ oknopo̱e̱hueʼda moʼe̱ne. Ijhueʼtaʼda doʼtaj moknopo̱e̱ne. Huasiʼpotaj yanʼtotiak. —‍Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>Totoʼ huasiʼpotaj eʼnopoʼto̱e̱tada Jesúsa huiyokda onaʼpo oʼtaʼmonaʼdenok totoʼ okmonnok huasiʼpo oʼyarudʼuy. 


text:
<pb/>Nogok oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeriyoʼda o̱ʼe̱po, —‍¿Oroʼnayo totoʼtaj menaʼpo taʼmonahueʼdik o̱ʼe̱? —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dios teyda o̱ʼe̱po yareaʼdik o̱ʼe̱. Opudnayo suigda moknopo̱e̱ne. Mostazakid sigkidonig sigda sigda eknopo̱e̱ʼnayo oteʼtaj “yahuaʼ” onaʼdik moʼe̱nok, enaʼte oʼhuaʼapo. Diosnayo ayaʼda kaʼdik o̱ʼe̱ yanoknopo̱e̱ʼ. 


text:
Bapehueʼ moʼunhuaʼpo kenpaʼti eʼtionaʼpakonhuaʼnayo in totoʼtaj taʼmonaʼdik moʼe̱ne. —‍Jesúsa monaʼuyne. “Doʼtaj meʼdarakapone.” Onteʼti Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Jesús oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeriere Galilea huadaribayo oʼhuaʼudhuapo, “Do huabokerek i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Huabokereka doʼtaj huairitaj menʼyokapone. 


text:
Doʼtaj menʼarakapone. Bapaʼmeʼnoe huakudakaʼda e̱ʼe̱a̱da ijnoyhuada̱poy.” Jesúsa monaʼuyne. Jesús kenda eadeʼte paiʼda oʼmauy. Diosen jak eʼtoʼkaʼhuayak huakupe onʼbayokʼuy. 


text:
<pb/>Capernaum huakkaʼ jakyo Jesús oroʼere oʼtiakdenok Diosen jak eʼtoʼkaʼ huakupe huabaeʼeria Pedrotaj onʼhuahuaʼpo, —‍¿Huamanmadikaʼeria Diosen jak eʼtoʼkaʼ huakupe menpaʼ yayokikaʼ? —‍Pedrotaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍E̱e̱ʼ. Oʼyokikay. —‍Pedroa oʼmanaʼuy. Jakyo Pedro eʼkudondeʼte Jesúsa huakkuruda onaʼpo: —‍¿Huadari gobierno huairitaj beʼa huakupe yokdik yanikaʼ? ¿Gobiernoen huadakyereapiʼ esoeriapiʼ yokdik yanikaʼ? —‍Jesúsa Pedrotaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Esoeriayoʼda huakupe yokdik o̱ʼnikaʼ. —‍Pedroa onaʼuy. —‍Ken gobierno huairitaj huadakyerenayo yokhueʼdik o̱ʼnikaʼ. Konigti do Diosen Huasiʼpo i̱jje̱po Diosen jak eʼtoʼkaʼhuayak huakupe yokhueʼdik i̱jje̱y. 


text:
Aratbut beʼapiʼ huadiayhueʼdik moʼe̱po ijyokapoy. E̱ʼpo̱gyo̱ yahuaʼ. Yanigkaʼetiʼ. Huakkuru biig e̱ʼta̱ka̱ʼ iʼtotokdepo huakittaʼyo huakupe iʼhuahuayapone. Diosen jak eʼtoʼkaʼhuayak huakupe huabaeʼeritaj yayoktiʼ. Onere doerea dakhuapa o̱ʼe̱a̱po. —‍Jesúsa onaʼuy.<pb/>


text:
Kenokaʼ oroʼomey Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri Jesústaj oʼhuahuaʼpo, —‍¿Diosen Huairitaj nogok eʼnigpe̱e̱deʼte beʼa hueret huairida e̱ʼdik ya̱ʼe̱a̱pet? —‍Oroʼa Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huasiʼpotaj ʼuruaʼda manmadikaʼdik moʼe̱ kenpaʼti huasiʼpo ʼuruaʼda onʼnigpe̱i̱kaʼ. Diostaj nopoʼkoreaʼdik moʼe̱. Konig huasiʼpo ʼuruaʼda onʼnigpe̱i̱kaʼnig yanʼnigpe̱i̱kaʼ. Konig huasiʼpo onʼnigpe̱i̱kaʼ opud nigpe̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti nopoʼkoreahueʼ e̱e̱ʼnayo Diosensiʼpo ehueʼdik moʼe̱a̱pone. 


text:
In isiʼpo huairi i̱jje̱y nopo̱e̱hueʼ o̱ʼi̱kaʼnig ayaʼada konigti yanʼnopo̱i̱kaʼpo Cristoere hueret huairida ya̱ʼneapet. 


text:
Doʼhua ijpaknok ayaʼada konig huasiʼpotaj doʼhued huaknopo̱e̱ʼeritaj eʼtihuapoknayo dakaʼ eʼmato̱e̱ʼnayo doʼtakon oʼdene, doʼtakon mento̱e̱ne. Keyoj namaʼda ekaʼnayo dakhueʼda o̱ʼunhuahuikaʼapo. 


text:
<pb/>Beʼapiʼ doʼhued ʼuru huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakhueaʼ eʼbatokaʼnayo keʼponanada castiga Diosa o̱gkadhuahuikaʼapo konige̱po doʼhued ʼuru huanigpe̱i̱kaʼeritaj dakhueaʼ eʼbatokaʼtaʼ eʼpaknayopiʼ dakhueaʼ batokahued beʼapiʼ huidtoneʼ keʼnen hua̱hue̱rentaʼ yanʼtiontidukupo taʼkotdik a̱ʼe̱ya̱ʼpo jod ya̱koyo eʼkotnayo kendanayo konig sueʼda castiga eʼmagkaʼ o̱ʼe̱. 


text:
Dakhueaʼnanada o̱ʼe̱po nogtaj nogtaj dakhueaʼ huabatokaʼ o̱ʼnikaʼpo dakhueʼda o̱ʼe̱. Onʼbatokaʼikaʼaponok dakhueaʼ eʼkaʼ huabatokaʼeritaj Diosa diga̱ʼnanada castiga oʼmagkadhuahuikaʼapo. 


text:
Konige̱po huabaʼpiʼ huaʼipiʼ huakpopiʼ dakhueaʼ eʼkaʼ huataʼda eʼtokaʼnayo dakhueaʼnanada o̱ʼe̱nok Diosa castiga oʼmagkaʼpo taʼakyo oʼenapo. Konige̱po huabaapiʼ huaʼiapiʼ huakpoapiʼ dakhueaʼ eʼtokaʼtaʼ eʼpaknayo dakhueʼda o̱ʼe̱po kahueʼdik a̱ʼe̱ya̱ʼpo eʼboktegnayopiʼ huadak ya̱ʼe̱a̱pet, tokahueʼdik a̱ʼe̱ya̱ʼpo ekpokotoknayopiʼ huadak ya̱ʼe̱a̱pet. Ken konig yanʼnopo̱e̱po dakhueaʼ kahueʼ yanikaʼ. Dakhueaʼ ekaʼnayo Diostaj dakhueaʼnanada boʼkaʼnok castiga mogkadhuahuikaʼapone. Oveja eʼtitikon ken konig o̱ʼe̱ Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>Huaboaʼ huaknopo̱e̱ʼeritaj konig huasiʼpotaj dakhueʼda o̱ʼne matinopo̱e̱hueʼ yanikatiʼ. Diosen huataʼmoneria Diosere o̱ʼnikaʼpo dakaʼ onʼmato̱i̱kaʼ. Huaboaʼ huaknopo̱e̱ʼeritaj dakaʼ onʼmato̱i̱kaʼ. 


text:
Do Diosen Huasiʼpo i̱jje̱nok Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Aratbut Diostaj nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritaj aʼmanopoʼyareayaʼpo ijtiakuy. 


text:
<pb/>Cien oveja on eʼto̱e̱ʼnayo nogtida eʼtatitikonte nogomey noventa y nuevetaj iʼbakhuaʼapo nogtiaʼda eʼtatitikontaj iʼukapo. 


text:
Ayaʼda huaknopo̱e̱ʼeritaj Diosa huadiʼda oʼmaikaʼ. Nogtiapiʼ huadiʼda huaknopo̱e̱ʼeri Diostaj eʼyoyahueʼtaʼ Apag Dios kurudya̱ʼ pakhueʼ o̱ʼe̱. Huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuytaj okkahueaʼikaʼdik moʼe̱ne. Ken konig Jesúsa oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>O̱ʼnen huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuy ontaj dakhueaʼ ekaʼnayo kentaj nogtiaʼ yanʼto̱e̱po namaʼda o̱gkaʼne. Yanatiʼ. Keʼna oʼpe̱e̱po eʼnopoʼkoreaʼnayo onteʼti onʼtaj huadiʼda o̱ʼe̱a̱po kenpaʼti Diostaj diʼda o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Ontaj pe̱e̱hueʼda e̱e̱ʼnayo nogtida bottatapiʼ yabatohuaʼ. O̱ʼnen huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuyte yabatohuaʼ. Kenpaʼ huamaʼbuy ontaj dakhueaʼ megkaʼne kanʼhuaeʼpo yabatohuaʼ. Huamaʼbuyte yabatohuaʼ. 


text:
Kenda enadeʼte kenomeytakon eʼpe̱e̱taʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo Diostaj huaknopo̱e̱ʼeri e̱gkupopakikayaʼ dakaʼ yamanaʼ. Keʼna kenpaʼti Diostaj huaknopo̱e̱ʼeritaj manpe̱e̱hueʼda e̱e̱ʼnayo konig oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri ka̱e̱ʼ. Konig huakupe huabaeʼeri dakhueʼda ka̱e̱ʼ. Kentaj egʼ huaahueʼ yanikatiʼ. 


text:
<pb/>Opudere nogtiapiʼ huaknopo̱e̱ʼeri oʼkupopakikaʼ dakhueaʼ ekaʼnayopiʼ dakaʼda yanʼnopo̱e̱po kentaj okkahueaʼdik moʼe̱ne. Ekkahueaʼnayo Diosakon okkahueaʼapo. Okkahueahueʼda e̱ʼnikaʼnayo Diosakon okkahueahueʼdikda o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Doʼhued eʼkikaʼtaʼ onʼpakpo bottaʼapiʼ bapaʼapiʼ onʼkupopak. Aʼtionaʼpakyaʼpo onʼkupopakpo kenomeynopoyo i̱jje̱a̱poy. Kenpaʼti ijjay. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Ken, Pedroa Jesústaj oʼhuahuaʼpo, —‍¿Doʼhued huamaʼbuy doʼtaj onteʼti onteʼti dakhueaʼ e̱gkaʼnayo menigaʼaʼ okkahueaʼdik i̱jje̱? ¿Menpaʼ sieteaʼaʼ okkahueaʼdik i̱jje̱, Huairi? —‍Pedroa Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Sieteaʼ okkahueaʼdik ahueʼ i̱jje̱y. Cuatro cientos noventaaʼ okkahueaʼdik moʼe̱ne, ijjay. —‍Jesúsa onaʼuy. Huanabaʼ nogtaj ekkahueaʼtaʼ pakhueʼ e̱e̱ʼnayo Dios Huairiakon ekkahueaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dios huairitaj eʼnigpe̱i̱kaʼ konig huadari gobierno huairi o̱ʼe̱. “Ayaada doʼtaj dehueʼ e̱e̱ʼnayo yokdik moʼe̱ne.” Kenpaʼ huairia oʼmanaʼuyate. 


text:
Kenpaʼ eʼmanadeʼte nogtida huadehueʼeritaj onʼtotiakuy. Huairite onʼtotiakuy. Huakkaʼnanada dehueʼ o̱ʼu̱yate. 


text:
Ken huabokerek huadehueʼeri huakupebayoʼ o̱ʼe̱po yokhueʼdik o̱ʼe̱nok. “Ken huanabaʼ huakupete yabahuayatiʼ. Keʼnen hua̱to̱e̱ere huasiʼpoere kenpaʼti ayaʼda oʼtamaenig yabahuayatiʼ. Kenda huakupe dehueʼ baeʼdik i̱jje̱y.” Gobierno huairia oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken huadehueʼeria oʼpe̱e̱depo huikudate oʼtihuadpo “Doʼtaj menige̱ʼ. Doʼtaj meʼtinepahuiʼpo dakhuapa ijyokapoy, huairi.” Onaʼuy. 


text:
Oʼtitiokahueʼnigʼa ken huadehueʼeri eʼhuaʼte nog huanabaʼtaj oʼdeatoʼpo. Ken huanabaʼ huadehueʼeritaj suhuigda dehueʼ e̱e̱ʼtada hua̱hue̱rentaʼ o̱ʼhue̱rendapikpo “Kenda huakupe eʼdehueʼte beyok.” Huiyokda onaʼuy. 


text:
noga̱ eʼnige̱ʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼe̱po huabakuda̱ʼ jakyo oʼkuda̱ʼuy. Huakupe yokhued huabakuda̱ʼ jakyo e̱ʼdik o̱ʼe̱a̱po. 


text:
Kenda nog huanabaʼ oʼkaʼnig onʼtiahuaypo konig eʼtirionig o̱ʼnepo. Gobierno huairitaj onʼhuahuaʼuy. Ayaʼda dakhueaʼ huadehueʼeria oʼkaʼnig oʼnonbatiaʼpakuy. 


text:
“Keʼna dehuemeʼenigtaj yanʼtotiak.” Huairia oʼmanaʼuy. Enʼtotiakdeʼte “Dakhueʼda huanabaʼ i̱ʼe̱ne. Paiʼda onaʼnok o̱ʼna dehueʼ ayaʼ ijtitiokahueʼmey. 


text:
Ken huairia huakkaʼda oʼhuadiaypo, “Huakupe paga kahued e̱e̱ʼte huabakuda̱ʼ jakyo huamato̱e̱ʼeritaj yanʼyoktiʼ.” Huairia oʼmanaʼuy. —‍Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo: 


text:
<pb/>—‍Nog aratbuttaj okkahueahueʼ e̱e̱ʼnayo konigti doʼhued Apag Dios opudtaj okkahueahueʼ o̱ʼe̱po castiga oʼmagkaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy.<pb/>


text:
Judeabayo oʼhuaʼepo kentaj huakkaʼ o̱gkupopakpo Jesústaj onʼtaʼhuaʼuy. Ke̱ya̱ʼ huakkaʼtada oʼbayareaʼuy. Dakhueʼtaj oʼbayareaʼuy. 


text:
<pb/>Kenokaʼ sueʼada fariseo huamanmadikaʼeria Jesústaj onʼhuahuaʼpo Jesúsa namaʼda kaeʼpo onʼpakpo: —‍¿Huabokerek hua̱to̱e̱ katepiʼ dakhueaʼ eʼkaʼte menpaʼ kenpaʼda endik ya̱ʼe̱? —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
Kenpaʼti oaʼpo: “Konige̱po huabokerek keʼnen huaoj hua̱ye̱eretaj okhuaʼpo ettoneʼtaj aʼto̱e̱pakyaʼpo. Bottaʼ e̱ʼe̱a̱da onʼto̱e̱pakdepo konig nogtida o̱ʼnede.” Apagbaʼte kenpaʼ oaʼ. 


text:
Konige̱po huabokerek hua̱to̱e̱ere onaʼti bottaʼ ehueʼdik nogtida o̱ʼne. Konige̱po kenda Diosa oʼto̱e̱pakaʼde huabokereka enhueʼdikda o̱ʼne. —‍Jesúsa fariseo huamanmadikaʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huabokerek hua̱to̱e̱ʼtaj e̱ʼentaʼ eʼpaknayo e̱ʼen berobaʼ madoyaʼdik o̱ʼe̱. Hua̱to̱e̱ʼtaj iyokdepo ʼendik o̱ʼe̱. ¿Menaʼpo Moisésa kenpaʼ oʼmanaʼuyate? —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Aratbut Diosen eʼkaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo konige̱po hua̱to̱e̱ enʼdik moʼe̱ne. Moiséskudaka eʼmanaʼtada aʼnenda huakkuruda enhueʼdik o̱ʼnikaʼuy. 


text:
Hua̱to̱e̱ nog huabokerekere bakdejhueʼ e̱e̱ʼnayo ken huabokerek keʼnen huadakda hua̱to̱e̱ e̱ʼenada kenpaʼti nog ettoneʼtaj eʼto̱e̱paknayo Diostaj dakhueaʼda oʼkaʼpo konig nogen hua̱to̱e̱ oʼbakdej. Kenpaʼti nogen hua̱to̱e̱ e̱ʼen berobaʼ eʼyokdeʼtaj on eʼto̱e̱paknayo konig nogen hua̱to̱e̱ eʼbakdeonig o̱ʼe̱. Diostaj dakhueaʼda iʼkaʼ. Doʼhua ijjay. —‍Jesúsa fariseo huamanmadikaʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ken konig huabokerek hua̱to̱e̱ʼtaj enhueʼdik e̱e̱ʼnayo to̱e̱pakhueʼdik o̱ʼe̱y. —‍Oroʼ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Sueʼdamona huabokereka to̱e̱pakhueʼdik o̱ʼnikaʼapo. Kenomeytaj Diosa oʼtihuapoknok to̱e̱pakhueʼ o̱ʼnikaʼapo. 


text:
Sueʼda huabokerek dakhueʼ eʼsiʼpoe̱ʼa̱ to̱e̱pakhueʼdik o̱ʼnikaʼ. Nogomeytaj huabokereken ektego̱k to̱e̱pakhueʼdik o̱ʼnikaʼ. Nogomey Diostayoʼda diʼ e̱ʼe̱taʼ onʼpakpo kenpaʼti Diosenyoʼda eʼkaʼtaʼ onʼpakpo to̱e̱pakhueʼ o̱ʼnepo Diosenyoʼda o̱gkikaʼ. Kenda pe̱e̱ʼdik e̱e̱ʼnayo yanʼpe̱e̱ʼ. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. Jesúsa huasiʼpotaj oʼmationaʼpakuy. 


text:
<pb/>Nogok huasiʼpotaj Jesúste onʼbatohuaʼuy. Jesúsa beʼtatibataʼteʼeʼpo kenpaʼti meʼtationaʼpakeʼpo onʼpakpo onʼbatotiakuy. Oroʼ huanigpe̱i̱kaʼerianayo “Kejeʼ, nigbatohuahueʼ yaneʼ.” Oʼmanaʼuynigʼa. 


text:
<pb/>—‍Huasiʼpo doʼte kanʼbatiakeʼ. “Ka̱e̱ya̱ʼ,” manahueʼ yaneʼ. Konige̱po konig inomey ʼurunopoʼda huasiʼpo o̱ʼne konigti aratbut huaknopo̱e̱ʼeri Diosensiʼpo o̱ʼnepo Dios Huairitaj onʼnigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>Huasiʼpotaj oʼbatibataʼteʼedepo oʼmationaʼpakdepo ke̱ya̱ʼ oʼbakhuaʼuy. Huairi Jesúsere onʼbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>Jesústaj huairia oʼhuatiakdepo: —‍¿Kurudyo̱ Diosere aʼnoeonhuahuikayaʼpo kate huadakda kikaʼdik i̱jje̱, huadakda huamanmadikaʼeri? —‍Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Kaʼtiaʼpo huadakda i̱ʼe̱ onaʼ. Diosyoʼda huadakda o̱ʼi̱kaʼ. Kurudyo̱ Diosere eʼnoeonhuahuikaʼtaʼ eʼpaknayo Diosen eʼmanaʼ yanigpe̱i̱kaʼ. —‍Jesúsa huairitaj onaʼnok: 


text:
<pb/>—‍¿Kateaʼ eʼmanaʼ nigpe̱i̱kaʼdik i̱jje̱a̱po? —‍Jesústaj onaʼuy huairia. —‍Aratbuttaj yahuadiaypo arakhueʼ ya̱i̱kaʼ. Nogen hua̱to̱e̱ʼtaj bakdejhueʼ ya̱i̱kaʼ. Nogen bakberehueʼ ya̱i̱kaʼ. Namaʼda bahuaahueʼ ya̱i̱kaʼ. 


text:
Huaojtaj hua̱ye̱taere dakaʼda yanigpe̱i̱kaʼ, kenpaʼti dakaʼda yamato̱i̱kaʼpo, yabayokikaʼ. Konig huataʼ diʼda i̱ʼi̱kaʼ nog aratbuttakon diʼnanada yamaikaʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Ayaʼda kaʼdiken i̱ʼe̱po iʼpakpo huakupete ayaʼda iʼtamaetnig yabahuayaʼ. Ken huakupe yabaedepo paiʼda aratbuttaj yabayokeʼ. Kenda on ekaʼnayo kurudyo̱ Diosere huakkaʼda iʼmatoeunhuahuikaʼapone. Doʼtaj beʼtahuaʼikaʼpo doʼtayoʼda menigpeonhuahuikaʼ. —‍Jesúsa onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huairi huakkaʼ eʼmato̱e̱ʼtaʼ huaeretpakeri Diostaj oknopo̱e̱hueʼdik o̱ʼneapo Diosensiʼpo ehueʼdikda o̱ʼne. 


text:
Konig camello huaboroʼ ʼuhua sakpiʼpe̱yo̱ kudhueʼdik o̱ʼe̱. Konigti huairi huakkaʼda onʼmato̱e̱po Diosensiʼpo ehueʼdikda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. 


text:
Kenpaʼ oroʼ oʼpe̱e̱depo, —‍¡Kenpihuay! ¿Beʼa Diosensiʼpo e̱ʼdik ya̱ʼneapo? ¿Beʼa Diosere onteʼti noeonhuahuikaʼdik ya̱ʼneapo? —‍Oroʼa huayahuaya oʼbatiaʼpakuynok. 


text:
<pb/>Jesúsa oroʼtaj boʼtiahuaypo: —‍Huabokereka huataʼda nopoʼyareahueʼdik o̱ʼne. O̱ʼnada onʼpakpo noeonhuahuikahueʼdik o̱ʼneapo. Diosayoʼda nopoʼyareaʼdik oʼmae kenpaʼti onteʼti manoeanhuahuikaʼdik oʼmae. Diosayoʼda ayaʼda kaʼdik o̱ʼe̱. —‍Jesúsa monaʼuyne. 


text:
<pb/>—‍Oroʼnayo ayaʼda oʼmato̱i̱kaʼnig oʼmaenonʼuy. Ontaj ataʼhuayaʼpo ayaʼda oʼmaenondemey. ¿Oroʼ kate mato̱e̱ʼdik o̱ʼe̱a̱pet? —‍Pedroa Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Nogok Diosa konig huaboda ayaʼda onteʼti oʼkaʼapo. Kenokaʼ do huamataʼmonaʼanhuaʼ gobierno huairitoneʼ i̱jje̱po opud doce huanigpe̱i̱kaʼeri Israel tribu aratbuttaj maboroaydik moʼi̱kaʼapone. 


text:
Ayaʼada keʼnen jak kenpaʼda o̱ʼnen, huamaʼbuytaj huidpotapiʼ o̱ʼnen, huaojtaj hua̱ye̱tapiʼ o̱ʼnen, hua̱to̱e̱ʼtaj huasiʼpotaj taʼbapiʼ o̱ʼnen. Doʼtayoʼda aʼnigpe̱i̱kayaʼpo o̱ʼnen. Kenomeytaj huakkaʼnada Diosa oʼbayokapo kenpaʼti onteʼti Diosere onʼnoeonhuahuikaʼapo. 


text:
Oy huakkaʼda huairi e̱ʼe̱a̱da nogok huairida ehueʼ o̱ʼneapo. Konig huanabaʼ o̱ʼneapo. Huakkaʼmon konig huairionig ehueʼda o̱ʼnikaʼnig konig huanabaʼda oy o̱ʼnikaʼnig nogoknayo ʼuruaʼda o̱ʼneapo. Konig gobierno huairitoneʼ o̱ʼneapo. —‍Jesúsa monaʼuyne.<pb/>


text:
Dios huairitaj eʼnigpe̱i̱kaʼ konig o̱ʼe̱a̱po onteʼti Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo: —‍Taʼba huairi huaboroʼda taʼba oʼto̱e̱po uva kanʼdakeʼpo sikyoedda taʼba huabaaʼeritaj oʼukuy. 


text:
Tokhuad eʼhuadte taʼba huairi onteʼti konigti oʼkaʼuy kenpaʼti tereaʼ eʼhuadte konigti oʼkaʼuy. Onteʼti onteʼti nogbokerek nogbokerek taʼbayo oʼmataʼmonaʼuy. 


text:
Kenpaʼti baysikdakon jak eretnopoyo oʼhuaʼdepo nogda oʼbahuahuaypo “¿Opud ayaʼ inmeʼnoete menaʼpo baahueʼ moʼe̱?” Huabokerektaj oʼmanaʼuy. 


text:
“Beʼapiʼ oroʼtaj taʼmonahueʼ moʼe̱ne.” Huairitaj oʼnonaʼuy. “Doʼhued taʼbayo yanhuaʼ. Ke̱yo̱ yanʼbaaʼ. Dakhuapa onʼyokapone.” Huairia oʼmanaʼuy. 


text:
Oʼsikdenok taʼba huairi keʼnen huakupe huato̱e̱ʼeritaj taʼbayo oʼtaʼmonaʼpo, “Huabaaʼeritaj yabatotiak. Huakupe yabayokeʼ. Taʼpotaʼ huahuaʼeritaj huakkuruda yabayokeʼ. Kenomey sikyoedda huakkuru onʼbaaʼ taʼpotaʼ yabayok.” Huairia keʼnen huakupe huato̱e̱ʼeritaj onaʼuy. 


text:
Nog huakkuruda huabaaʼeria aʼtimon taʼpotaʼ onʼtiakdepo nogi̱timon oroʼtaj boʼyokapone enʼnopo̱e̱ʼtada konigti oʼbayokeʼuy. Kenomeytakon nogtida denario huakupe oʼbayokeʼuy. 


text:
“Taʼpotaʼ huakaʼeria sueʼda onʼbaaʼnigʼa oroʼnayo ukkaʼda eʼtaʼteʼte huameʼnoeaʼ oʼbaaʼahuadnigʼa konig kenomeytaj oʼbayok konigti oroʼtaj boʼyokne.” Huairitaj enʼhuaaʼte, 


text:
nogtitada “Ontaj dakhueaʼ kahueʼ i̱jje̱y. Nogtida denario huakupete ijbaaʼapoy o̱ʼna iaʼne iʼbaaʼne, huadiʼ. 


text:
Doʼhuedda huakupe ijto̱e̱po beʼtapiʼ ijpakpo yokdik i̱jje̱y. Nogtaj ijpakpo huakkaʼda ijbayoki namaʼda oʼhuadiayne, huadiayhueʼ meeʼ.” Huairia onaʼuy. 


text:
Ken aratbut taʼpotaʼ doʼtaj oʼnoknopo̱e̱a̱po konig huakkuruda huaknopo̱e̱ʼeritaj konigti Diosa oʼbayokapo. Diosa oʼmanoeanhuahuikaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. Nog aratbuta doʼtaj meʼdarakapone. Jesúsa onteʼti oaʼuyate. 


text:
<pb/>Jesús Jerusalényo̱ oʼhuaʼdepo oroʼ keʼnen doce huataʼmoneritaj Jesúsa boʼtohuaʼuy. Meyo̱hueʼda boʼtohuaʼuy. Oroʼtaj monaʼpo: 


text:
<pb/>—‍Jerusalényo̱ oʼhuaʼne. Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Jerusalényo̱ huabokereka sacerdote huairiomeytaj menʼyokapone. Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeritere menʼyokapone. Ken bueydik o̱ʼe̱. Menʼhuaaʼapone. 


text:
Nog aratbuttaj judío aratbut ehueʼtaj doʼtaj onʼbayokapo. Nog aratbuta doʼtaj menʼtierikapone. Huiyokda pidetbiʼa menʼbitbitapone. Hue̱ypa Cruzte doʼtaj meʼdarakapone. Bottaʼaʼ eʼtisikdeʼte kubarakyo huakudakaʼda e̱ʼemeʼtada Diosa meʼnoyhuada̱ʼapone. —‍Jesúsa monaʼuyne. Jacoboen Juanereen hua̱ye̱a̱ Jesústaj huasiʼpotehuapaʼ oʼnigaʼuy. 


text:
<pb/>Zebedeoensiʼpo Jacobo kenpaʼti Juan o̱ʼnepo hua̱ye̱ere Jesústaj onʼhuahuaʼuy. Konig huairitaj huikudate onʼtihuadikaʼ ettoneʼa̱ Jesústaj huikudate oʼtihuaduy. 


text:
<pb/>—‍¿Kate iʼpak? —‍Jesúsa onaʼnok. —‍O̱ʼna huakhuairi e̱ʼe̱deʼte in doʼhued bottaʼsiʼpo onere kaʼnikeʼ kenpaʼti onere huairitoneʼ yanʼmanpa̱i̱kaʼ. —‍Jacoboen Juanenere hua̱ye̱a̱ Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Kenpaʼ onahueʼ meneʼ. Do paiʼnada ijnopoʼe̱a̱poy. ¿Menpaʼ doere konigti paiʼda nopoʼe̱ʼdik moʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. —‍E̱e̱ʼ, onere paiʼnada nopoʼe̱ʼdik o̱ʼe̱y. —‍Jesústaj oʼnonaʼuy Juana Jacoboerea. 


text:
<pb/>—‍Buttida ijjay, konig do paiʼda ijnopoʼe̱a̱poy opud konigti paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Nogok do huakhuairi i̱jje̱depo ijmanikaʼapoy. Doere huakhuairi kaʼneʼpo doʼhuanayo yahueahueʼdik o̱ʼnene. Kenomey doʼhued Apag Dios aʼnenda oʼbaktieʼeaʼuynigtaj doʼere huairi oʼbayahueaʼapo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Oroʼa Jesúsen nog diez huataʼmonaʼeria kenda oʼmape̱e̱po Juantaj Jacobotaere oʼmahua̱diayʼuy. Kenomey huakhuairi Jesúsere e̱e̱ʼtaʼ onʼpaknok oroʼa oʼmahua̱diayʼuy. 


text:
Inte yanʼbatiak Jesúsa oroʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj monaʼdepo: —‍Nog aratbuten gobierno huairitoneʼ kenpaʼda teyda onʼmanaʼikaʼnok kenomeyen aratbut huairitaj nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼnikaʼ. 


text:
Opudnayo ken konig kikahueʼdik moʼe̱ne. Beʼapiʼ huairi e̱e̱ʼtaʼ eʼpaknayo nog aratbuttaj kanʼbatihuapokikeʼ. 


text:
Konig do ijkikaʼnig konigti ya̱gʼkikaʼ. “Konig huanabaʼa mentihuapok.” Aʼikayaʼpo tiakhueʼ i̱jju̱y. Aratbuttaj aʼtihuapokyaʼpo ijtiakuy. Aratbuten dakhueaʼ eʼkaʼtaj aʼbakkahueayaʼpo aʼmanigbueyyaʼpo ijtiakuy. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. Bottaʼ ekpobigtaj oʼbayareaʼuy Jesúsa. 


text:
<pb/>Jerusalényo̱ oʼhuaʼpo huakkaʼ jak Jericóyo e̱ʼunhuaʼdeʼ o̱ʼo̱ro̱kdenok huakkaʼada aratbut Jesústaj onʼtahuaʼuy. 


text:
Dagope bottaʼ ekpobig onʼhuadpo, “Jesús oʼpokde,” aratbuta enhuaaʼte huakpobiga̱ onʼpe̱e̱po, —‍Oroʼtaj moʼtinepahuiʼpo bokpoyareaʼ Huairi, Daviden adhueaʼ huayayo. —‍Jesústaj oʼnonokuyʼuy. 


text:
<pb/>—‍Yanʼbatikdeʼ. —‍Aratbuta huiyokaʼda enʼmanaʼtada nogi̱ti huakkaʼaʼda oʼnonokuyeʼuy. —‍Oroʼtaj moʼtinepahuiʼpo bokpoyareaʼ Huairi, Davidkudaken adhueaʼ huayayo. —‍ʼUttaʼda oʼnonokuyʼuy. 


text:
<pb/>Ken, Jesúsa oʼmatinepahuiʼpo eʼmakpoto̱e̱a̱deʼte huaboaʼda onʼtiahuaydepo Jesúsere onʼhuaʼuy.<pb/>


text:
Jerusalén meyo̱hueʼda e̱ʼe̱deʼte Betfagé huakkaʼ jakyo oʼtiakuy. Olivos oteʼ kenteda o̱ʼe̱. Jesús bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmataʼmonaʼpo: 


text:
<pb/>—‍A̱yon Jerusalén dagyon huakkuruyon huakkaʼ jakyo yanhuatiʼ. Ke̱yo̱ burra ʼuhua burrasiʼpoere enukuʼ boʼhuahuayapone. Yanogkujpo doʼtaj menigtotiak. 


text:
“¿Menaʼpo boʼtohuaʼ?” Beʼapiʼ enaʼnayo “Huairia oʼpaknok oʼkay. Huaboaʼda onteʼti oʼtotiakapoy.” Ya̱ʼnonatiʼ. —‍Jesúsa bottaʼ huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Konig Diosen huamanbatiaʼpakeria oaʼuyatenok Jesúsa burrate kanʼtotiakeʼpo oʼmataʼmonaʼuy. Oʼmadoyaʼpo:<pb/> 


text:
Jerusalén aratbuttaj yanaʼ: “Yanʼmaboʼ. O̱ʼnen Huairi opudtaj boʼhuatiakne. Konig huanabaʼ huiyokaʼ ahueʼ o̱ʼe̱po burrosiʼpote oʼhuadpo oʼtiakapo. Burra katepiʼ huamabaʼhuiʼeri o̱ʼe̱.” Diosen huamanbatiaʼpakeria kenpaʼ oʼmadoyaʼuyate. 


text:
Burra huasiʼpoere onʼtotiakuy. Huanigpe̱i̱kaʼeriomeyen huaokaʼ burrataʼpite onʼhueda̱ʼdenok Jesúsa burrataʼpite oʼhuaddeʼuy. 


text:
Jesúsere huakkaʼda aratbut onʼkupopakdepo dagte huakkuruyon huaok dagte onʼbahueda̱ʼpo kente Jesús oʼpokapo onʼnopo̱e̱po huaok onʼbahueda̱ʼuy. Huakkaʼ nogomey o̱hue̱y ʼopi baʼkutaj onʼbaktega̱ʼdepo dagte onʼbahueda̱ʼuy. 


text:
Huakkurute hua̱e̱ʼeria kenpaʼti huataʼpoeria ayaʼada huaboaʼda ʼuttaʼda onʼdaʼpo: —‍Huairitoneʼ Daviden adhueaʼ huayayo ʼuruaʼnanada o̱ʼi̱kaʼ. Dios Huairia ʼuruaʼda meʼtaʼmonaʼuyate. Dakiti Dios. —‍Aratbuta ʼuttaʼnada oʼnokoyʼuy. 


text:
<pb/>Jerusalényo̱ Jesúsa eʼkuddeʼte ayaʼ huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeria diga̱ʼda onʼbatiaʼpakpo: —‍¿Beʼa in ya̱ʼe̱? —‍Huakkaʼada huayahuaya onʼbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>—‍Galilea huadaribayo huakkaʼ jak Nazaret hua̱e̱ʼeri o̱ʼe̱. Jesús o̱ʼe̱. Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱. —‍Huakkaʼ aratbut e̱gkupopakyaʼ onʼbatiaʼpakuy. Diosen jakyaʼ huabahuayaʼeritaj oʼmaenʼuy Jesúsa. 


text:
<pb/>Jesúsa Diosen jakyo oʼkudondepo ayaʼ ʼuhua huabahuayaʼeritaj oʼmaoro̱kaʼ. Kenpaʼti ayaʼ huabakbaeʼeritaj oʼmaoro̱kaʼuy. Kenpaʼti huakupe huakabiaʼerien kutopa oʼmakmaenaʼuy. Kenpaʼti tukkuʼ ʼuhua huabahuayaʼerien huahuadtaj oʼmakmaenaʼuy. 


text:
Oʼmanaʼpo: —‍Apagbaʼte oʼmadoyaʼuyate. “In doʼhued jak o̱ʼe̱. Aʼtionaʼpakyaʼpo aratbut i̱yo̱da onʼtiakikaʼ. Konig huabereʼerien jakonig opudomeya̱ moʼto̱e̱ne.” Apagbaʼte kenpaʼ oaʼ. —‍Jesúsa huabahuayaʼeritaj oʼmanaʼuy. 


text:
Sacerdote huairi kenpaʼti Apagbaʼ huamadoyaʼeri o̱ʼnepo, Jesús eʼbayareaʼte onʼtiahuaydepo, Diosen jakyo huasiʼpo Jesústaj “On ʼuruaʼnanada huairitoneʼ i̱ʼe̱. Daviden adhueaʼ huayayo i̱ʼe̱.” Huasiʼpoa ʼuttaʼda eʼnonaʼte huairi onʼpe̱e̱depo onʼdiaypo: 


text:
<pb/>—‍¿Inomey huasiʼpoa boʼhuaaʼnig menpaʼ iʼpe̱e̱? —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. —‍E̱e̱ʼ ijpe̱e̱y. Aʼnenda Apagbaʼte David oʼmadoyaʼuyate opuda̱da boʼtiahuayikaʼne.<pb/>Huasiʼpo yo̱bederea “ʼuruaʼda o̱ʼe̱,” onʼhuaaʼapo Apagbaʼte kenpaʼ oaʼuyate. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Judío huairitaj oʼbakhuaʼdepo huakkaʼ jak Betaniayo oʼhuaʼuy. Ke̱yo̱ oʼtayʼuy. Hue̱ymey higuerataj “onteʼti dapakhueʼdikda i̱ʼe̱a̱pone,” Jesúsa onaʼuy. 


text:
Hue̱ymey higuera dagte oʼtiahuaypo oʼhuahuaʼuy. Huakutayoʼda o̱ʼe̱nok, —‍Onteʼti dapakhueʼdikda i̱ʼe̱a̱pet. —‍Jesúsa higuerataj onaʼnok i̱dada higuera oʼayonʼuy. 


text:
<pb/>—‍Dakaʼ eknopo̱e̱ʼnayo konig higuerataj ijkaʼdey konigti ʼuruaʼda kaʼdik moʼe̱a̱pone opuda̱kon. Nog kenpaʼti dakaʼ moknopo̱e̱po “In oteʼ yatohuaʼ, Dios. E̱ʼpo̱gyo̱ yaen.” Tionaʼpakdik moʼe̱a̱pet. Kenpaʼ eʼtionaʼpakdeʼte Diosa oʼenapo. 


text:
Eknopo̱e̱ʼnayo katepiʼ iʼpakpo iʼtionaʼpaknok Diosa oʼkikaʼapo. —‍Jesúsa oroʼtaj monaʼuyne. “Yabayareadhuatiʼ. ¿Beʼa menaʼuy?” Jesústaj judío huairia oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Nogok Diosen jakyo Jesúsa oʼkudondepo eʼmanmadikaʼte sacerdote huairi huatoneʼ huairiere Jesústaj onʼhuatiakpo: —‍¿Yabayareadhuatiʼ. Beʼa menaʼuy? —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huakkuru doʼtaj meʼnakonen. Opud enaʼnayo keʼna “yabayareaʼ,” menaʼuyne do kenpaʼti oʼnonaʼapone. 


text:
“Bautiza yamagkikaʼ.” ¿Beʼa Juantaj yanaʼuy, huabokereka Diosapiʼ? —‍Jesúsa oʼmanaʼnok. Ken huairiayoʼ huayahuaya onpayoʼ onʼbatiaʼpakpo: —‍Diosa Juantaj oʼtaʼmonaʼuy. Oroʼa eaʼnayo “¿Kenda Juana doʼtaj beʼtiaʼikuynig menaʼpo oknopo̱e̱hueʼ moʼu̱y?” Oroʼtaj monaʼapone. 


text:
“Huabokereka Juantaj onaʼuy.” Oroʼa enaʼnayo aratbuta oroʼtaj dakhueʼda mogkaʼapet konige̱po Diosen huamanbatiaʼpakeri Juan o̱ʼe̱ʼuy aratbut oʼnoknopo̱e̱. —‍Judío huairia huayahuaya onʼbatiaʼpakdepo: 


text:
<pb/>—‍Beʼa Juantaj yanuye̱t oroʼ nopo̱e̱hueʼ o̱ʼe̱y. —‍Huairia Jesústaj oʼnonaʼuy. —‍“Yabayareaʼ.” Keʼna menaʼuyne do kenpaʼti onahueʼ o̱ʼneapone. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. Jesúsa bottaʼ isiʼpotaj oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Huabokerek bottaʼ huasiʼpo oʼto̱e̱ʼuy. Nogtatida huasiʼpotaj “Oy doʼhued uva taʼbayo yahuaʼpo yabaaʼ.” Huaoa onaʼuy. 


text:
Aʼti huaoj nogsiʼpotaj oʼhuahuaʼ. Konigti onaʼuy. “Oy doʼhued uva taʼbayo yahuaʼpo yabaaʼ.” Huaoa onaʼuynigʼa. “E̱e̱ʼ ijkaʼapoy.” Keʼna huaojtaj onaʼuy. Kenpaʼ enaʼada huahueʼ o̱ʼu̱y. 


text:
¿Menata huasiʼpoa huaoj oʼpaknig yaʼkaʼuy? —‍Jesúsa judío huairitaj oʼmanaʼuy. —‍Huakkuru e̱ʼhuana huasiʼpo konig huaoj oʼpaknig oʼkaʼuy. —‍Huairia Jesústaj oʼnonaʼuy. —‍“Yanʼnopoʼkoreaʼ onteʼti Diosen ya̱gʼkikatiʼ.” Juan Bautista opudtaj monaʼuynigʼa opuda̱ nopoʼkoreahueʼ moʼu̱y. Oknopo̱e̱hueʼda moʼu̱y. Gobierno huakupe huabaeʼeria kenpaʼti huakupete huabakdejeriomeynayo Juana eʼmanmadikaʼte onʼnopoʼkoreaʼpo oʼnoknopo̱e̱ʼuyate. Opud kenomeytaj eʼbatiahuayada eknopo̱e̱ʼtaj nopoʼkoreahueʼ moʼu̱ynok. Konige̱po gobierno huakupe huabaeʼeria kenpaʼti huakupete huabakdejeriere huakkuruda Diosensiʼpo o̱ʼneapo. Opudnayo taʼpote Diosensiʼpo e̱ʼdikpiʼ moet. Buttida ijjay. —‍Jesúsa judío huairitaj oʼmanaʼuy. Huairien taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeria dakhueaʼda onʼtakaʼuy. Ken konig Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. 


text:
<pb/>—‍In ijmanbatiaʼpakapoy dakaʼ yanʼpe̱e̱tiʼ. Huairien taʼbayo uva huakpi onʼbatukeʼuy. Uva setda huada huakpi onʼbatukeʼuy. Onʼtiokpakaʼuy. Uva huada huasapaʼaʼ sipanaʼ ʼuruda oʼkogkaʼ. Huaʼia aʼsapayaʼpo oʼkogkaʼuy. Taʼba huatiokaʼ kutayoda kutopa oʼkaʼuy. Kenokaʼ uva taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeritaj taʼba oʼbaktoyokuy. Oʼyokdepo bidteda nogbayo huairi oʼbakhuaʼuyate. Nogbayo ijhueʼda o̱ʼu̱yate. 


text:
Kenokaʼ uva huada oʼboyogdenok taʼbayo oʼmataʼmonaʼuyate. Huanabaʼtaj oʼmataʼmonaʼuyate. Sueʼda huada kanʼtotiakeʼpo oʼmataʼmonaʼuyate. 


text:
Taʼbayo enʼtiakte hua̱ta̱to̱e̱ʼeria huairien huanabaʼtaj onʼmato̱e̱po nogtaʼtida onʼbitbituyate. Nogtaj oʼdarakuy. Nogtaj onʼpaʼeaʼuy. 


text:
Onteʼti nogi̱ti huakkaʼ huanabaʼtaj oʼmataʼmonaʼuy. Huada kanʼtotiakeʼpo oʼmataʼmonaʼuy. Taʼbayo enʼtiakdeʼte hua̱ta̱to̱e̱ʼeria konig huakkurueri huanabaʼtaj onʼmagkaʼuy konigti kenomeytaj onʼbarakuyate. 


text:
Huasiʼpokon eʼtaʼmonaʼtada taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeria huasiʼpotaj onʼtiahuaydepo “Huairi eʼbueydeʼte huasiʼpoa ayaʼ huaojen baeʼdik o̱ʼe̱a̱po. Huairien taʼba oroʼen kenpaʼda moʼta̱e̱ʼpo huasiʼpotaj moʼdarak.” Onpayoʼ onʼbatiaʼpakuy. 


text:
Ken huasiʼpotaj onʼto̱e̱po taʼbayaʼ onʼto̱o̱ro̱kpo, oʼdarakuy, ken. —‍Jesúsa ken konig oʼmanbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>—‍¿Taʼbayo huairi oʼtiakdepo, hua̱ta̱to̱e̱ʼeritaj menpaʼ magkaʼdik ya̱ʼe̱? ¿Menpaʼ moʼnopo̱e̱? —‍Jesúsa judío huairitaj oʼmanaʼnok, 


text:
<pb/>—‍Matinepahuihueʼda dakhueaʼ huakaʼeritaj oʼbarakapo. Taʼba nogomey hua̱ta̱to̱e̱ʼeritaj oʼbayokapo. Kenomeya̱nayo i̱da keʼnen uva huada onʼtatotiakapo. —‍Jesústaj oʼnonaʼuy.<pb/> 


text:
—‍In Apagbaʼ boʼtiahuaydeʼuy:<pb/>Huid jak o̱gkaʼpo jak huakaʼeria Diosen ʼuru huidda e̱ʼhua̱e̱ʼtaj pakhueʼ o̱ʼnepo o̱ʼnenʼuy. Ken huidte Diosnayo oʼpak ken huidte huaboroʼ jakda oʼkaʼapo. Kenda Dios Huairia oʼkaʼapo ʼurudapitaʼ oʼkaʼ, oʼnopo̱e̱y. Apagbaʼte kenda oaʼ. 


text:
Konige̱po Diosen Huairitaj nogomeya̱ oʼnoknopo̱e̱po ʼuruaʼda onʼnigpe̱i̱kaʼapo. Diosen ʼuruda huasiʼpo o̱ʼneapo. Opudomeytanayo moʼeneapone. 


text:
Konig huidtoneʼtaj oʼtikudeʼpo oʼnokketo̱gkaʼapo ken konig e̱ʼdik o̱ʼneapo. Diosen Huairitaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo dakhueʼda o̱ʼneapo. Huidtoneʼ kutahueyaʼ eʼtikotnayo konig hua̱o̱ga̱da yaʼmagkaʼapet. Ehueʼda o̱ʼneapo. Konigti nopoʼkoreahueʼ hua̱e̱ʼeritaj Diosa castiga oʼmagkaʼapo. Kenpaʼda ehueʼdikda o̱ʼneapo. —‍Jesúsa judío huairitaj oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Sacerdote huairi fariseo huamanmadikaʼeriere Jesúsen eʼmanbatiaʼpaktaj onʼpe̱e̱depo, Jesúsa oroʼtaj boʼtiaʼpakne onʼnokotuy. Oroʼa huairien taʼba hua̱ta̱to̱e̱ʼeri o̱ʼneaʼ Jesúsa boʼtiaʼpakne judío huairiomeya̱ oʼnokotdepo, 


text:
Jesústaj huabakuda̱ʼ jakyo eʼtohuataʼ onʼpaknigʼa aratbuttaj onʼmakmeʼpukpo tohuahueʼdik o̱ʼnuy. Jesús Diosen huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱. Aratbuta oʼnoknopo̱e̱nok aratbuttaj onʼmakmeʼpukuy huairia.<pb/>


text:
<pb/>—‍Dios Huairitaj eʼnigpe̱i̱kaʼ ken konig huairiensiʼpo e̱ʼta̱to̱e̱pak fiesta o̱ʼe̱. Gobierno huairiensiʼpo oʼto̱e̱pakaponok huairia fiesta oʼnigkaʼuyate. 


text:
Huakkaʼtada kenokaʼ yanʼtiaktiʼ fiesta aypo monʼbapeʼ ikken oʼmanaʼdemeʼte. Ken aypo eʼmahue̱ydeʼte huanabaʼ oʼmataʼmonaʼuyate. “Kenomeytaj ijmanaʼmey kentaj yanʼbatotiak.” Oʼmanaʼuyatenok. Huanabaʼa “Yanʼtiak.” Enaʼtada tiakhueʼ o̱ʼneʼuyate. Eʼtiaktaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo tiakhueʼ o̱ʼneʼuy. 


text:
Nogomeytakon huanabaʼtaj oʼmataʼmonaʼpo, “Kenomeytaj yanʼtiak ijmanaʼdemey. Vaca huasihuada ijbatiarakamey. Vacasiʼpo ijbatiarakamey. Vacaere aypoere oʼhue̱yde. Oyedda eʼto̱e̱pak aypotaj yanʼtiak. Huairia monaʼne.” Yanʼmanatiʼ. 


text:
Onʼhuaʼdepo onʼmanaʼnigʼa. Nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼnepo onʼtierikpo ehuaʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼneʼuy. Sueʼada eʼpe̱e̱a̱da taʼbayo onʼhuaʼuy. Noga̱ huabahuayaʼ jakyo onʼhuaʼuy. 


text:
Huairia kenda oʼmatipe̱e̱depo huakkaʼda oʼbahuadiaypo “Yanhuatiʼ. Kenomey huabarakeritaj yanʼbarak. Kenomeyen huakkaʼ jaktaj yanʼmakhui̱g.” Hua̱ʼen sorotatataj oʼmanaʼuyate. 


text:
Kenokaʼ “Eʼto̱e̱pak fiesta ayaʼda oʼkaʼdey ayaʼ aypo eʼmahue̱ydeʼtada kenomey eʼtiaktaʼ pakhueʼ o̱ʼnenok 


text:
jak nopoyo kente aratbut onʼkupopakikaʼ kente yanhuatiʼ. Ayaʼtada moʼbahuahuayapetnigtaj, ‘Yanʼtiak, eʼto̱e̱pak aypo monʼbapeʼ.’ Yanʼmanatiʼ.” Huairia huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate. 


text:
Huanabaʼ onʼpe̱e̱depo kurute onʼhuaʼuy. Ayaʼda onʼbahuahuaydepo huairien jakyo onʼbatotiakpo aypo aʼbapeyaʼpo onʼbatotiakpo huadakda dakhueʼdaere onʼbatotiaknok jakyo hueda̱ʼda o̱ʼu̱y. 


text:
<pb/>Ayaʼda onʼkuddepo ʼuru eʼto̱e̱pak huaok onʼbaenigʼa nogbokerekatida othueʼ o̱ʼu̱yate. Gobierno huairi oʼkudondepo othueʼ oʼtiahuayʼuyate. 


text:
“ʼUru eʼto̱e̱pak huaok othueʼ e̱e̱ʼa̱da menpaʼ i̱yo̱da iʼkud, huadiʼ.” Huairia enaʼtada keʼna aʼtokhueʼda o̱ʼu̱yate. 


text:
“Huamataʼkoypiʼ huaʼitakpipenkon yanʼtinukuʼ. Sikki̱re̱gyo̱ yanenʼ. Ke̱yo̱ kenpaʼda oʼhuikonhuahuaʼapo kenpaʼti paiʼda oʼnopoʼunhuahuaʼapo.” Huairia huanabaʼtaj oʼmanaʼuyate, ken. 


text:
“Doʼhued huasiʼpotaj yanoknoponhuatiʼ.” Diosa huakkaʼtada oʼmanaʼikaʼ. Sueʼada oʼnoknopo̱e̱nok sueʼtada Diosa oʼbaktieʼeaʼapo. Dios Huairitaj eʼnigpe̱i̱kaʼ in konig fiesta o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanbatiaʼpakpo oʼmanmadikaʼuy. “¿Menpaʼ Romano gobierno huairitaj huakupe yokikaʼdik o̱ʼe̱?” Onʼbatiaʼpakuy. 


text:
<pb/>Kenokaʼ fariseo huamanmadikaʼeria oʼnokhuaʼdepo “Jesúsa namaʼda kaeʼ kentaj kate onaʼdik o̱ʼe̱,” huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate. Jesúsa namaʼda eaʼnayo dakhueaʼda oaʼ huaaʼdik o̱ʼe̱a̱pone. Onʼbatiaʼpakuyate. 


text:
Konige̱po Jesúste onʼmataʼmonaʼuyate. Sueʼda fariseomey sueʼda Herodes huamanmadikaʼeria Jesúste onʼhuahuaʼuy. Oʼnonaʼpo: —‍Buttida iaʼikaʼ. Konig aratbut kaʼdik o̱ʼnikaʼ, kenda Diosa oʼpak buttida iʼmanmadikikaʼne. Beʼapiʼ aratbut huairiapiʼ ontaj eʼpe̱e̱tada meʼpukhueʼda i̱ʼe̱po buttida iʼmanmadikikaʼ. 


text:
¿Menpaʼ Romano gobierno huairitaj huakupe yokikaʼdik o̱ʼe̱? ¿Yokhueʼdikpiʼ o̱ʼe̱, huamanmadikaʼeri? —‍Fariseo huamanmadikaʼeria Herodes huamanmadikaʼeria Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>Jesúsa namaʼda yaaʼapetpiʼ namaʼda kaeʼpo meʼnonaʼne. Jesúsnayo oʼnokotpo, —‍Huadakda i̱jje̱y opuda̱da huataʼda namaʼda moʼtinopo̱i̱kaʼne. ¿Do dakhueaʼ kaeʼpo menaʼpo namaʼda oʼnonaʼ? 


text:
Men huakupe gobierno huairitaj yokdik ya̱ʼi̱kaʼ. Menʼtiahuayʼeaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuynok. Ken denario huakupe eʼyokte 


text:
Jesús oʼtiahuaydepo, —‍¿Huakupete beʼed huakok ya̱ʼe̱? ¿Huakupete beʼed huadik eʼmadoyaʼ ya̱ʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Romano gobierno huairien huakok huadikere o̱ʼe̱. —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. —‍Gobiernoen e̱ʼhua̱e̱ʼ yanʼyokikatiʼ. Kenpaʼti Diosen e̱ʼhua̱e̱ʼ ya̱gʼkikaʼpo yanʼyokikatiʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Kenpaʼ onʼpe̱e̱depo, kenpihuay, ʼuruaʼda oaʼ onʼnopo̱e̱po Jesústaj oʼnokhuaʼuy. ¿Menpaʼ aratbut kubarakyaʼ noyhuaddik ya̱ʼneapet? 


text:
<pb/>Saduceo huamanmadikaʼeria aratbut kubarakyaʼ onteʼti noyhuadhueʼ o̱ʼneapo onʼbatiaʼpakikaʼuy. Kenmeʼnoete Saduceoa Jesústaj onʼhuahuaʼpo oʼnonaʼpo: 


text:
<pb/>—‍“Huabokerek eʼto̱e̱pakada huasiʼpo to̱e̱hueda̱da eʼbueynayo keʼnen huamaʼbuy ayhuataj to̱e̱pakdik o̱ʼe̱po huamaʼbuykudaktaj huasiʼpo kanigto̱e̱ʼ.” Moisésa aʼnenda oʼmanaʼuyate. 


text:
Ken oroʼere siete huamaʼbuy o̱ʼnuy. Huakkurueria oʼto̱e̱pakdepo nogok okbueyʼuyate. Sigpiʼ huasiʼpo to̱e̱hueʼada okbueyʼuy. Nog huamaʼbuya ekbuey ayhuataj oʼto̱e̱pakuy. 


text:
Konigti huakkuruerien ayhua oʼto̱e̱po huasiʼpo to̱e̱hueʼada okbueyʼuy. Konigti ayaʼada huamaʼbuy o̱gkaʼuy. Ayaʼda huamaʼbuya huakkuruerien ayhuataj onʼto̱e̱pakdepo onʼtimabueyʼuy. Sieteaʼ huamaʼbueya ayhuataj onʼto̱e̱pakdepo onʼmabueyʼuy. 


text:
¿Nogok aratbut kubarakyaʼ onteʼti enʼnoyhuaddeʼte keʼna ayhua beʼed hua̱to̱e̱a̱ʼtaj ya̱ʼe̱a̱pet? Ayaʼada huamaʼbuya onʼto̱e̱ʼuy, huamanmadikaʼeri. —‍Saduceoa Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Opud Apagbaʼ nopo̱e̱hueʼda moʼe̱ne. Kenpaʼti Dios teyda o̱ʼe̱ oknopo̱e̱hueʼda moʼe̱po namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼne. 


text:
Aratbut onʼbueydepo onteʼti kubarakyaʼ onʼnoyhuaddepo to̱e̱pakhueʼdik o̱ʼneapo kenpaʼti hua̱yo̱bu kato̱e̱pakeʼpo bayokhueʼdik o̱ʼneapo. Aratbut kubarakyaʼ onteʼti onʼnoyhuaddepo konig Diosen huataʼmoneri kurudyo̱ o̱ʼne konigti o̱ʼneapo. Diosen huataʼmoneri to̱e̱pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. 


text:
Aratbut kubarakyaʼ onteʼti onʼmanoyhuadapo nopo̱e̱ʼdik moʼe̱ne. Apagbaʼte Diosa kenpaʼ oaʼuyate. Moisésenbaʼte konig boʼtiahuayikaʼ. 


text:
“Abrahamen Dios i̱jje̱y. Isaacen Dios i̱jje̱y. Jacoben Dios i̱jje̱y.” Diosa oaʼuyate. Kenpaʼ eaʼte inomey huabokerek aʼnenda onʼbueyonʼuyate. Diosere onʼnoeonhuahuikaʼ. Eʼbueyen Dios ehueʼda o̱ʼe̱. Dios aratbut huanoikaʼerien Dios o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Jesústaj onʼpe̱e̱depo ʼuruaʼnada oaʼ huakkaʼada aratbuta onʼtinopo̱e̱ʼuy. Diosen eʼmanaʼ menata hueretda inigpe̱e̱po kikaʼdik ya̱ʼe̱. 


text:
Jesúsa ʼuruaʼda oaʼnok Saduceo aratbut onteʼti onahueʼ o̱ʼnuy Jesústaj. Kenpaʼ fariseo huamanmadikaʼeria onʼnopoendepo o̱gkupopakpo Jesúsa namaʼda yaaʼapetpiʼ ¿kateaʼ onaʼdik o̱ʼe̱a̱po? Onʼnopo̱e̱po, —‍¿Diosen eʼmanaʼ menata hueretda inigpe̱e̱po kikaʼdik ya̱ʼe̱, Huamanmadikaʼeri? —‍Fariseo huamanmadikaʼeria Jesústaj onaʼuy. 


text:
<pb/>—‍“Dios Huairitaj diʼnanada yanikaʼ. Huanopoʼabetaʼ huakkaʼda yanʼpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Hua̱so̱ʼa̱betaʼ huakkaʼda yanʼpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Huanoki̱re̱ga̱betaʼ huakkaʼda yanʼpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ. Eʼnopo̱i̱kaʼa yanʼeretpakpo Diostaj diʼ yanikaʼ.” 


text:
Diosen taʼpotaʼ eʼmanaʼ konigtimon o̱ʼe̱. “Konig huataʼ diʼda moʼi̱kaʼne konigti nog aratbuttaj diʼda yanʼmaikaʼ.” 


text:
Kenda ijjaʼnig Moisésen eʼmanaʼpiʼ konigti ayaʼda o̱ʼe̱. Kenpaʼti Diosen huamanbatiaʼpakeri eʼmanmadikaʼpiʼ konigti ayaʼda o̱ʼe̱. —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. ¿Beʼed adhueaʼ huayayo o̱ʼe̱ Cristo? 


text:
<pb/>—‍¿Cristotaj katiaʼ moʼtinopo̱e̱ʼ? ¿Beʼed adhueaʼ huayayo o̱ʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. —‍Daviden adhueaʼ huayayo o̱ʼe̱. —‍Jesústaj oʼnonaʼuy. 


text:
<pb/>—‍Davidtaj Diosen Noki̱re̱ga̱ oʼnopoʼto̱e̱denok, “Cristo doʼhued Huairi meʼta̱e̱ne.” ¿Menaʼpo Davida kenpaʼ yaaʼuyate?<pb/> 


text:
“Doere teyda yamanaʼikaʼ. Ayaʼda o̱ʼnen takaʼ oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼerikon nogokaʼda huaboaʼda ontaj nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼneapo.” Doʼhued Huairi Cristotaj Diosa onaʼuy, aʼnennada Davida oaʼuyate. 


text:
“¿Doʼhued Huairi Cristo o̱ʼe̱,” David eaʼnayo Cristo Daviden adhueaʼ huayayo menpaʼ e̱ʼdik ya̱ʼe̱? —‍Jesúsa oʼmanaʼuy. 


text:
<pb/>Fariseo onʼpe̱e̱depo konig aʼtokhueʼdikda o̱ʼnepo kate onaʼdik o̱ʼe̱ nopo̱e̱hueʼda o̱ʼnuy. Onaʼti onahueʼ o̱ʼnuy.<pb/>


text:
Huakkaʼ aratbut Jesústaj enʼtikupopakte kenpaʼti Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeribetaʼ o̱ʼnenok ayaʼtada Jesúsa oʼmanaʼpo: 


text:
<pb/>—‍Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri kenpaʼti fariseo huamanmadikaʼeriere Moisésenbaʼ manmadikaʼdik o̱ʼnikaʼapo. 


text:
Konige̱po kenomeytaj yanʼmanigpe̱i̱kaʼ kenpaʼti kenda kaʼdik enaʼte kennayo ya̱gʼkikatiʼ. Konig huamanmadikaʼeria o̱gkikaʼnignayo kikahueʼ yanikatiʼ. Kenda onʼmanikaʼnignayo kikahueʼ o̱ʼnepo dakhueʼda o̱gkikaʼ. 


text:
Nogda nogda huakkaʼda ya̱gʼkikaʼ opudtaj monaʼikaʼnigʼa. Ayaʼda menpaʼ kikahueʼdik moʼe̱ne. Huamanmadikaʼerianayo kenda onʼmanaʼikaʼnigʼa katepiʼ sigpiʼ kahueʼdikda o̱ʼnikaʼ. 


text:
Aratbuta menʼtiahuayeʼpo huamanmadikaʼeria ayaʼda o̱gkikaʼ. Aratbuta menʼtiahuayeʼpo Apagbaʼsiʼpo huanoyte onʼbetaʼikaʼ kenpaʼti huaʼopite onʼbetaʼikaʼ. Kenpaʼti aratbuta menʼtiahuayeʼpo huabida̱da o̱gkubogpiokdeaʼikaʼ huaoktaj. 


text:
Fiesta aypo eʼbapeʼnayo huairien huahuadte eʼhuadtaʼ onʼeretpakikaʼ kenpaʼti judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo huairien huahuadte eʼhuadtaʼ onʼeretpakikaʼ. 


text:
Huakkaʼ jak eretnopoyo eʼhuaeʼte, “Iʼtiak huairi,” kenpaʼti “Iʼtiak huamanmadikaʼeri,” enaʼtaʼ onʼeretpakikaʼ. Apagbaʼ huamanmadikaʼeri kenpaʼti fariseo huamanmadikaʼeri kenpaʼ eʼpe̱i̱kaʼtaʼ onʼeretpakikaʼ. 


text:
<pb/>“Huamanmadikaʼeri, menonaʼ,” manahueʼ yanikaʼ. Ayaʼda huamaʼbuy moʼmaene kenpaʼti nogtida Huamanmadikaʼeri moʼta̱e̱ne. Cristoyoʼda moʼta̱e̱ne. 


text:
Kenpaʼti in huadariyo nogbokerektaj “pag,” manahueʼ yanikaʼ. Nogtida Pag moʼta̱e̱ne. Kurudyo̱ o̱ʼe̱. 


text:
Kenomey “huairitoneʼ i̱jje̱y,” huataʼda huatinopo̱e̱ʼeri ehueʼdikda o̱ʼneapo. Kenomey “huairi ehueʼda i̱jje̱y,” huanopo̱e̱ʼeria konig huairi o̱ʼneapo. 


text:
<pb/>Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseo huamanmadikaʼeriere paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Huadakda o̱ʼne, ʼuruda huamanmadikaʼeri o̱ʼne. Aratbuta opudtaj menʼtinopo̱e̱ʼpo kenpaʼda boʼeretpakikaʼne. Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri moʼi̱kaʼne. Dakhueaʼda boʼkikaʼnok aratbut Diosensiʼpo e̱e̱ʼtaʼ eʼpakada Diosensiʼpo ehueʼdik o̱ʼneapo. Opudkon Diosensiʼpo ehueʼdik moʼe̱a̱po. 


text:
<pb/>Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri Fariseo huamanmadikaʼeriere opud paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Huadakda o̱ʼne. Namaʼda moʼmanopo̱e̱a̱ʼikaʼne. Ayhuataj huakkaʼ huakupe dehueaʼ namaʼda monaʼpo ayhuataj huid jak katepiʼ enʼta̱e̱ʼ moʼbakkayʼikaʼne, nogok aratbut eʼtiahuayte Diostaj ijhueʼnada boʼtionaʼpakikaʼne. Namaʼda boʼkikaʼne. Keʼpoda Diosa castiga mogkaʼapone. 


text:
<pb/>Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseo huamanmadikaʼeriere paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Huadakda o̱ʼne. Namaʼda moʼmanopo̱e̱a̱ʼikaʼne. Namaʼda huakaʼeri moʼe̱ne. Opuden eʼmanmadikaʼtaj nogtiaʼ kanopoʼkoreʼ opudtaj moʼnigpe̱i̱keʼpo nogtaʼtipiʼ boʼukonhuahuaʼpo diga̱ʼda boʼhuaʼudhuahuaʼpo. Huadarite kenpaʼti e̱ʼpo̱gte bidteda boʼhuaʼudhuahuaʼpo. Nogtiada oʼpe̱e̱depo eʼnopoʼkoreaʼdeʼ konig opud dakhueʼda moʼe̱ne keʼnanayo dakhueʼnanada oʼyahueapo. 


text:
<pb/>“Diosen jaka meknopo̱e̱nok katepiʼ Diosenpiʼ ijkikaʼapoy buttida ijjay.” Beʼapiʼ kenpaʼ eaʼada kahueʼdik e̱ʼe̱a̱da oaʼ. “Diosen jak oro huakupea meknopo̱e̱nok katepiʼ ijkikaʼapoy buttida ijjay.” Beʼapiʼ eaʼnayo kenda kaʼdik moʼe̱ne. Opuda̱ namaʼda boaʼikaʼne. Opud huamanmadikaʼeri ekpobiga̱ huabatohuaʼerionig paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. 


text:
Namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼne. Ekpobigo̱nig moʼe̱ne. Diostaj oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱ne. Diosen jak o̱ʼe̱nok oroa e̱ʼti̱hui̱t Diostaj ʼuruda o̱ʼe̱. Diosen jaktanayo Diosa huakaʼ oʼpak. 


text:
“Ijkaʼapoy, buttida ijjay. Diosen ʼuhuataj eʼnigbakpaka kutopa meknopo̱e̱ne,” kenda eaʼada kahueʼ moʼi̱kaʼne. “Ijkaʼapoy, buttida ijjay. ʼUhuataj eʼnigbakpaka kutopate ʼuhua oʼhuedpo meknopo̱e̱ne eaʼnayo kaʼdik moʼe̱ne.” Opuda̱ namaʼda boaʼikaʼne 


text:
Konig huakpobigonig Diostaj oknopo̱e̱hueʼ moʼi̱kaʼne. Diosen kutopa o̱ʼe̱nok ʼuhua Diostaj huadak o̱ʼe̱. Kutopatanayo Diosa huakkaʼ oʼpak. 


text:
Ijkaʼapoy, kutopa meknopo̱e̱ne buttida ijjay eaʼnayo kutopayoʼda oknopo̱e̱hueʼ moʼe̱ne. Kutopa ʼuhuaerea moknopo̱e̱ne. Kaʼdik moʼe̱ne. 


text:
Kenpaʼti kenda ijkaʼaponig, kuruda̱piʼ meknopo̱e̱ne buttida ijjay. Kenpaʼ eaʼnayo Diosen huahuada̱ Diosakon moknopo̱e̱nok kenda kaʼdik moʼe̱ne. 


text:
<pb/>Opud Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseo huamanmadikaʼeriere Apagbaʼ huakkaʼ moʼnopo̱e̱nigʼa namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼpo boʼkikaʼne. Opud paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Menta anís cominoere aypo huatokbuk Diostaj sig sig boʼyokikaʼnigʼa Diosen eʼmanmadikaʼ kenda Dios huakkaʼ oʼpak kennayo kahueʼ moʼi̱kaʼne. Opudnayo butukda huadik kikahueʼ moʼe̱ne. Nog aratbuttaj matinepahuihueʼ moʼi̱kaʼne. Kenpaʼti Diostaj oknopo̱e̱hueʼda moʼi̱kaʼne. Ayaʼ Diosen ʼuru eʼmanmadikaʼ kikaʼdik moʼe̱po, nogomeytaj butuk huadikyoʼ kikaʼdik moʼe̱po, ayaʼtada yanʼmatinepahuikaʼpo, kenpaʼti aypo huatokbukkon Diostaj yokdik moʼi̱kaʼapone. 


text:
Kenda Diosa pakhueʼ o̱ʼi̱kaʼnig boʼkikaʼne. Kenda Diosa huakkaʼ oʼpak opudnayo kahueʼ moʼi̱kaʼne. Opud konig ekpobiga̱ eʼbatohuaʼnig moʼi̱kaʼne. 


text:
<pb/>Opud huamanmadikaʼeri paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Huadakda o̱ʼne, ʼuruda huamanmadikaʼeri o̱ʼne. Aratbuta opudtaj menʼtinopo̱e̱ʼpo kenda boʼeretpakikaʼ. Hua̱so̱ʼtayoʼda boʼkoyoaʼikaʼne. Huanopoʼnayo dakhueʼnopoʼnada moʼi̱kaʼpo huakkaʼtada katetapiʼ boʼeretpakikaʼpo kenpaʼti moʼbakkayʼikaʼne. 


text:
Fariseo Diostaj konig ekpobigo̱nig moʼi̱kaʼne. Konig vaso huaki̱re̱gpenkon koyodik moʼi̱kaʼne, ken konig eʼnopoʼkoyoaʼ yanikaʼ. Huakkuruda nopoʼkoyoaʼdik moʼe̱ne. Moʼnopoʼkoyoaʼdepo hua̱so̱ʼkon ʼuruda o̱ʼe̱a̱po. 


