# verses

text:
<pb/>Soorí nɨmɨ yamîpɨ põo tẽrírãtirã nerêwɨ. Paulo põo tẽriátoho dɨporo masaré bu'êwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ape nɨmɨ́ wa'âgɨti wee yuúgɨ, naâre yoakã́ bu'êwĩ. Teê yamî dekopɨ bu'ê du'uwĩ. 


text:
Ɨ̃sâ i'tiá kasâtiri wi'i bu'îkãha tũkupɨ nerêwɨ. Tii tũkúpɨre pehé sĩ'óo'sepa niîwɨ. Ni'kɨ́ ma'mɨ̂ Êutico wamêtigɨ janela sopepɨ duhîwĩ. Paulo yoakã́ uúkũ yuukã, kɨ̃ɨ̂re wɨhá ehâ yɨ'rɨakaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ kãrí yɨ'rɨ, bɨrɨ̂ diha wa'âwĩ nukûkãpɨ. Tii tũkúpɨ niî'kãrã kɨ̃ɨ̂ tiropɨ diháa, kɨ̃ɨ̂ wẽrî'kɨpɨre wehê wã'ko dɨpowã. 


text:
Paulo kẽ'ra diháa, mu'rí ke'a, kɨ̃ɨ̂re paâ bɨ'a wehê wã'kowĩ. “Katîmi yuhûpɨ. Wãkû ke'titikã'ya”, niîwĩ. 


text:
Paulo kɨ̃ɨ̂re masóka be'ro ɨ̃sâ opâturi mɨhâwɨ tii tũkúpɨta taha. Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre sɨ'orí põo tẽríse o'ô, uúkũ nemowĩ taha teê bo'rêa mɨhatikãpɨ. Be'ró werê toha nɨ'ko, wiháa wa'âwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wa'âka be'ro Êutico wẽrî'kɨpɨ masá'kɨre toopɨ́ nerê'kãrã kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ miáawã. Kɨ̃ɨ̂ masakã́, naâ pũûro e'katíse me'ra tohawã́. Paulo kẽ'ra Trôadepɨ niî'kãrã Mileto wamêtiri makapɨ wa'â'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Paulo ɨ̃sâre Trôadepɨ niirã́re diâpɨ wa'â yuu dutiwĩ Assô wamêtiri makapɨ. Tohô weérã toopɨ́ wa'âwɨ. Paulo kɨ̃ɨ̂ wa'â sĩ'ri'karo nohota ma'âpɨ wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re Assôpɨ boka ehá, kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâ me'ra diâpɨ wa'âwĩ. Be'ró taha ɨ̃sâ Mitilene wamêtiri makapɨ wa'âwɨ. 


text:
Toopɨ́ ehâ, ape nɨmɨ́ yɨ'rɨáwɨ Quio wamêtiri nɨkɨro pɨ'topɨ. Toopɨ́ kãrí, ape nɨmɨ́ yɨ'rɨáwɨ taha. Yɨ'rɨáa, ehâwɨ Samo wamêtiri nɨkɨropɨre. Toó yɨ'rɨáa, ehâwɨ Trogílio wamêtiri makapɨ taha. Toopɨ́ kãriwɨ́. Ape nɨmɨ́ wa'â, ehâwɨ Mileto wamêtiri makapɨ. 


text:
Ásiapɨre yoakã́ niî sĩ'ritigɨ, “Éfesore diakɨ̃hɨ́ yɨ'rɨrã́”, niîwĩ Paulo. Kɨ̃ɨ̂ sohâ yɨ'rɨawĩ. Apé tero weégɨ kɨ̃ɨ̂re basiókã maa, Pentecoste bosê nɨmɨ dɨporo maatá Jerusalẽ́pɨre niî yuu sĩ'ri tohawĩ. Paulo Éfesokãharã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́re werê tɨo'ke niî' 


text:
<pb/>Miletopɨ niîgɨta, Éfesokãharã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́re Paulo kití o'ôo'wĩ: —Toopɨ́re wa'á wee'. A'topɨ́ yɨ'ɨ̂re põo tẽrí uúkũrã a'tiá, niî o'ôo'wĩ. 


text:
<pb/>Naâ etakã́ ĩ'yâ, naâre niîwĩ: —Mɨsâ ãyuró masî' yɨ'ɨ̂ mɨsâ wa'teropɨre weeséti'kere. Yɨ'ɨ̂ neê waro Ásiapɨ etâgɨ weeséti nɨ'ka'kere, teê yɨ'ɨ̂ niî tɨogɨpɨ wee yapá da'reo'kere mɨsâ ãyuró masísa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ marî wiôgɨ dutiró weegɨ́ niîgɨ, “Yɨ'ɨ̂ masiró me'ra uúkũ'”, neê niîtiwɨ. Masá Jesuré ẽho peótikã utîkãti. Yɨ'ɨ̂re Judeu masa naâ wẽhé sĩ'ri wapakã́, yɨ'ɨ̂ pi'etíkãti. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâ nerê wɨaropɨ, no'ó mɨsa yeé wi'seripɨ mɨsâre wee tamúse nohore ya'yiótiwɨ. Werê pe'okã'wɨ. 


text:
Judeu masare, Judeu masa niîtirã kẽ'rare a'tîro werêwɨ: “Mɨsâ yã'âro weesétisere bɨhâ weti dɨka yuúya. Jesu marî wiôgɨre ẽho peóya”, niîwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ni'kâroakã Jerusalẽ́pɨ wa'âgɨ weé' Espírito Santo yɨ'ɨ̂re dutî'karo nohota. Toopɨ́ yɨ'ɨ̂re de'ró wa'aró wa'ârosa'. Masîtisa'. 


text:
A'té di'akɨ̃re masî'. Niî pe'tise makaripɨ yɨ'ɨ̂ wa'asétiri nɨkɨ Espírito Santo yɨ'ɨ̂re werêwĩ: “Masá mɨ'ɨ̂re bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõróo, mɨ'ɨ̂re pi'etíkã weerã́sama”, niî werê yuuwĩ. 


text:
Naâ yɨ'ɨ̂re tohô weerã́sama niîmigɨ, wãkû ke'ti wee'. Yɨ'ɨ̂ katirí ɨmɨ̂kohore ma'í wee'. Marî wiôgɨ Jesu kɨ̃ɨ̂ da'rasé kũû'ke pũrikãre pe'ó sĩ'risa'. Õ'âkɨ̃hɨ masá niî pe'tirãre ma'imí niisé kitire werê dutiwĩ yɨ'ɨ̂re. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ mɨsâ tiropɨ niîgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã wiôgɨ niîmi niisé kitire werê sihawɨ. Ni'kâroakãre “Mɨsâ neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ nemosome maha”, niî tɨ'ó yã'asa'. 


text:
Yeé bu'îri meheta niîrosa' mɨsâ ɨ'mɨ̂sepɨ wa'âtikã. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre teé niiátehereta werê pe'okã'wɨ. Niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre werê duti'kere neê kã'roákã ya'yiótiwɨ. 


text:
<pb/>Mɨsâ basi pe'e ko'têya. Éfesopɨ toháarã, ãpêrã Espírito Santo mɨsâre ko'tê duti no'o'kãrã kẽ'rare ko'têya. Õ'âkɨ̃hɨ makɨ wẽrisé me'ra naá kẽ'ra marî weeró nohota kɨ̃ɨ̂ põ'rá niîma. Tohô weérã naâre ovelha ko'terã́ naa yarã́ ovelhare ãyuró ko'terã́ weeró nohota ãyuró ko'têya. 


text:
Yɨ'ɨ̂ wa'âka be'ro ãpêrã niî soorã a'tîrãsama. Yaîwa ovelhare ba'â'karo weeró noho mɨsâ Jesuré ẽho peómi'kere pe'tikã́ weé sĩ'rirãsama. 


text:
Mɨsâ tiro niirã́ kẽ'ra Jesuré ẽho peórãre naâ bu'esé pe'ere siru tuuáto niîrã niî soose wã'korã́sama. 


text:
Tohô weérã mɨsâ naâ niî soori niîrã, ãyuró ko'têya. Wãkûya. I'tiá kɨ'ma ɨmɨ̂kohori, yamîri niî pe'tirã mɨsâ nɨkɨre utisé me'ra bu'êwɨ. 


text:
<pb/>Ni'kâroakãre maha mɨsâre ko'teáto niîgɨ yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá kũugɨti. Kɨ̃ɨ yeékãhase kitire tɨ'órã, mɨsâ masîrãsa' Õ'âkɨ̃hɨ masaré ma'isére. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre tutuakã́ weegɨ́sami. Õ'âkɨ̃hɨ “Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ besé'kãrãre ãyusé o'ôgɨti”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota mɨsâre o'ôgɨsami. 


text:
Mɨsâ ãyuró masî'. Yɨ'ɨ̂ basi da'rasé wapa me'ra niî pe'tise yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ me'rakãharã ɨasé nohore bokawɨ́. 


text:
Yɨ'ɨ̂ tohô weégɨ, ãpêrãre wee tamúsere mɨsâre ĩ'yowɨ́. Marî tohô da'ra tĩhárãta, pahasé kɨorãre wee tamúro ɨá'. Wãkûya Jesu marî wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ niî'kere. “Apêye noho o'ogɨ́ pe'e yẽ'egɨ́ nemoró e'katísami”, niîkɨ niîwĩ Jesu, niî werê tɨowĩ Paulo Éfesokãharã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́re. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre sẽrí toha, naâ niî pe'tirã utî tĩharã, pũûro ma'isé me'ra kɨ̃ɨ̂re paâ bɨ'a, we'êriti tɨowã. 


text:
Naâ “Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ nemosome maha” niikã́ tɨ'ó'kãrã niî tĩharã, pũûro bɨhâ wetirã tohawã́. Be'ró kɨ̃ɨ̂re petâ yukɨ̂sɨpɨ tuu soówã.<pb/>


text:
Éfesokãharã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́re we'êriti tɨo, yukɨ̂sɨ a'mé do'kawɨhopɨ mɨhâ sãha, wa'â wa'âwɨ. Wa'â, diakɨ̃hɨ́ pẽ'a eháwɨ Cós wamêtiri makapɨ. Toopɨ́ kãrí, ape nɨmɨ́ yɨ'rɨáwɨ Rode wamêtiri makapɨ. Tii makáre yɨ'rɨáa, ehâwɨ Pátara wamêtiri makapɨ taha. 


text:
Wa'â, Chipre nɨkɨrore ĩ'yâ wã'ka, tii nɨkɨ́ro kũûpe' pe'e tohawɨ́. Toó yɨ'rɨáa, Síria di'tapɨre etâwɨ. Etâ, Tiro wamêtiri makapɨ maháawɨ. Toopɨ́ tiwɨ́ da'rarã́ apeká naâ durê dihokã, ɨ̃sá kẽ'ra tiwɨpɨ́ sãyâ'kãrã diháawɨ. 


text:
Toopɨ́ ɨ̃sâ Jesuré ẽho peórãre boka eháwɨ. Naâ me'ra ni'kâ semana tohá ni'iwɨ. Naâ Espírito Santo masisé o'ô no'o'kãrã Paulore “Mɨ'ɨ̂ Jerusalẽ́pɨ wa'âtikã'ya mɨ'ɨ̂re wẽherí”, niî werêwã. 


text:
Naâ tohô niîmikã, ɨ̃sâ “Tiikése nɨmɨri toharã́ti” niîka be'ro wa'â wa'âwɨ taha. Ɨ̃sâre niî pe'tirã, naâ nɨmosã́ numia, naâ põ'rá ba'pâti tɨowã petâpɨ. Ɨ̃sâ niî pe'tirã nukûporopɨ ehâ ke'a, Õ'âkɨ̃hɨre sẽriwɨ́. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ Tiro wamêtiri makapɨ niî'kãrã yɨ'rɨáa, etâwɨ taha Ptolemaida wamêtiri makapɨ. Toopɨ́ Jesuré ẽho peórãre a'mêri boka ehá uúkũwɨ. Ni'kâ nɨmɨ naâ me'ra tohawɨ́. 


text:
Ape nɨmɨ́ yɨ'rɨáa, etâwɨ taha Cesaréiapɨre. Toopɨ́re etâ, ɨ̃sâ Filipe Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê kusiagɨ yaá wi'ipɨ kãriwɨ́. Kɨ̃ɨ̂ me'ra toopɨ́ tohákã'wɨ. Filipe too dɨpóro Jerusalẽ́pɨre ãpêrã seis me'ra ba'asé etiákɨhɨ naâ bese kũú'kɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ me'ra kɨ̃ɨ̂ põ'ra numiá ba'pâritirã numia marâpɨ sɨmɨa moorã́ niîwã. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere werê turiarã niîwã. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ pehête nɨmɨri niîka be'ro ni'kɨ́ Judéiakɨ̃hɨ Ágabo wamêtigɨ etâwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũ'kere werê turiagɨ niîwĩ. 


text:
Ɨ̃sâ tiro ehâ, Paulo yaa daá ehêri turi daare miî, kɨ̃ɨ̂ basi kɨ̃ɨ yeé amûkãri, kɨ̃ɨ yeé dɨ'pôkãripɨ dɨ'tewĩ́. Dɨ'té toha, ɨ̃sâre niîwĩ: —Espírito Santo a'tîro niiámi yɨ'ɨ̂re: “Mɨ'ɨ̂ a'ti daá me'ra dɨ'té'karo weeró noho Judeu masa Jerusalẽ́pɨ a'ti daá wiôgɨre dɨ'terã́sama. Naâ Judeu masa niîtirãre o'ôrãsama kɨ̃ɨ̂re yã'âro wee dutírã”, niiámi Espírito Santo, niîwĩ Ágabo. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, ɨ̃sâ, ãpêrã Cesaréiakãharã Paulore “Neê Jerusalẽ́pɨ wa'âtikã'ya”, niîmiwɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ pe'e ɨ̃sâre niîwĩ: —Mɨsâ neê utîtikã'ya. Yɨ'ɨ̂re tohô weérã, ɨpɨ́tɨ bɨhâ wetise o'ôrã weé'. Naâ yɨ'ɨ̂re dɨ'té sĩ'rikã, yɨ'ɨ̂ naâre “Dɨ'tetíkã'ya”, niîsome. Jerusalẽ́pɨ naâ yɨ'ɨ̂re Jesu yeé bu'iri wẽhé sĩ'rikã, yɨ'ɨ̂ e'katíse me'ra wẽrîgɨti, niîwĩ Paulo. 


text:
Ãpêrã pehêterã toó Cesaréiakãharã, Jesuré ẽho peórã ɨ̃sâre ba'pâti wã'kawã. Ni'kɨ́ naâ me'ra Menasṍ wamêtigɨ yoakã́ Jesuré ẽho peósetigɨ Chipre nɨkɨrokɨ̃hɨ niîwĩ. Jerusalẽ́pɨre ɨ̃sâ kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ kãrirã́ wa'âwɨ. Paulo Jerusalẽ́pɨ Tiago, ãpêrã Jesuré ẽho peórã sɨ'orí niirã́ me'ra uúkũ'ke niî' 


text:
Ɨ̃sâ etâka nɨmɨ ape nɨmɨ́ pe'e Paulo Tiagore ĩ'yâgɨ wa'âgɨ ɨ̃sâ me'ra wa'âwĩ. Toopɨ́re niî pe'tirã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́ kɨ̃ɨ̂ me'ra niîwã. 


text:
Paulo naâ me'ra uúkũ toha, Judeu masa niîtirã tiropɨ niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra weé'kere ni'karé tee nɨkɨ́ werê bɨrowĩ. 


text:
<pb/>Naâre tohô niî werêka be'ro Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú butia'gɨ niî'” niîwã. Be'ró Paulore niîwã: —Mɨ'ɨ̂ ãyuró masísa'. Pãharã́ waro Judeu masa Jesuré ẽho peórã niîma. Naâ Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere niî pe'tirãre pũûro wee dutírã weemá. 


text:
Ãpêrã masá a'tîro niî uukaháma mɨ'ɨ̂re. “Mɨ'ɨ̂ Judeu masa niîtirã yaá di'tapɨ niîgɨ, Judeu masa toopɨ́ niirã́re Moisé dutî'kere wee dutítiapa'ro. Naâ põ'rá õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a dutitiapa'ro. Tohô niikã́ marî Judeu masa weesétise noho kẽ'rare wee dutítiapa'ro”, tohô niî uukaháma ãpêrã mɨ'ɨ̂re. 


text:
Mɨ'ɨ̂ a'tîro weekã́, ãyu boósa'. Ɨmɨá ba'pâritirã niîma a'toré. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre “Apêye noho tohô weerã́ti”, niîkãrã niiáma. 


text:
Naâ me'ra mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wa'âya. Naâ Moisé dutî'karo nohota weérã weeáma. Naâ yã'âro niiséti'kere Õ'âkɨ̃hɨ naâ me'ra ãyuró e'katí dutirã dɨka yuúrã weeáma. Mɨ'ɨ́ kẽ'ra naâ weeró nohota weeyá. Niî pe'tise wa'îkɨ̃rã naâ Õ'âkɨ̃hɨre ɨ̃hâ morose wapare naâre mɨ'ɨ̂ wapa yeé basaya. Mɨ'ɨ̂ tohô weéka be'ro naâ poârire seê kõ'a dutirãsama. Niî pe'tirã Judeu masa mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, mɨ'ɨ̂re kití “Tohô niî ma'akãrã weeápã”, niîrãsama. “Kɨ̃ɨ́ kẽ'ra Moisé dutî'kere ãyuró weegɨ́ niîmi”, niîrãsama. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ sõ'ó niîka teropɨ Jesuré ẽho peórã Judeu masa niîtirãre papéra dutirí pũri ohâ tohawɨ naâ weeátehere. Wa'îkɨ̃ di'i ãpêrã nohore Õ'âkɨ̃hɨ mehereta ẽho peórã naâ wẽhé ɨ̃hâ moro'kere ba'â dutitiwɨ. Niî pe'tirã wa'îkɨ̃rã yee diîre, wa'îkɨ̃rã naâ wamɨ̂taha ãrɨá sure'kãrã nohore ba'â dutitiwɨ. Ãpêrãre a'me tãrá dutitiwɨ naâ nɨmosã́ numia, naâ marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre, niî ohâ o'owɨ Judeu masa niîtirãre, niîwã Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́ Paulore. 


text:
<pb/>Paulo pe'e “Aɨ”, niîwĩ. Tohô weégɨ sõ'ó niîkãrã ba'pâritirãre miáa, ape nɨmɨ́ pe'e naâ yã'âro niiséti'kere du'ú dɨka yuúrã wa'ârã Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wa'âwã. Tií wi'i Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ sãháa, Paulo sacerdotere werêkɨ niîwĩ: —Ni'kâ semana dɨ'sá' ã'rá yã'âro niiséti'kere du'ú dɨka yuuátoho. Niî tɨori nɨmɨre naâ masá nɨkɨ ovelhare wẽhé o'ôrãsama Õ'âkɨ̃hɨre, niîkɨ niîwĩ Paulo. Paulore Õ'âkɨ̃hɨ wi'i po'peapɨ niigɨ́re yẽ'ê wiháa'ke niî' 


text:
<pb/>Naâ yã'âro niiséti'kere dɨka yuú, naâ ãyuró tu'â eha boro ãpêrã Judeu masa Ásiakãharã Paulore kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niikã́ ĩ'yâkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, ãpêrã masá tií wi'ipɨ niirã́re uâro sãhakã weékãrã niîwã. Naâ kɨ̃ɨ̂re yẽ'êa, karíkũkãrã niîwã: 


text:
<pb/>—Ɨ̃sâ akawerérã, ɨ̃sâre wee tamúrã a'tiá. Ã'ritá niîmi niî pe'tiro marîre yã'âro uúkũse me'ra dohórẽ' kusia'kɨ. Kɨ̃ɨ̂ “Judeu masa yã'â niîma”, niî kusiami. “Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'ke wapa marí'”, niîmi. A'tí wi'i Õ'âkɨ̃hɨ wi'i kẽ'rare “Yã'â niî'”, niî bu'ê kusiagɨ weemí. Apêye maa taha grego masare a'tí wi'ipɨre mii sãhátiapĩ. Judeu masa niîtirã grego masa a'tí wi'ipɨre de'ró sãhátita basió wee'. Kɨ̃ɨ̂ a'tîro weégɨ, a'tí wi'i yã'asé marirí wi'ire dohórẽ'gɨ weeápĩ, niî werê sãakãrã niîwã. 


text:
<pb/>Naâ too dɨpóro Éfesokɨ̃hɨ Judeu masɨ niîtigɨ Trófimo wamêtigɨre Paulo me'ra niikã́ ĩ'yâkãrã niîwã makâpɨ. Tohô ĩ'yâ'kãrã niî tĩharã, naâ “Kɨ̃ɨ̂re Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ mii sãhápĩ”, niî wãkûkãrã niîmiwã. 


text:
<pb/>Naâ tohô niikã́ tɨ'órã, tii makákãharã niî pe'tirã uâro sãhawã. Tohô weérã soharó me'ra naâ oma sãhá, Paulo tiropɨ ehâ, kɨ̃ɨ̂re yẽ'ê, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niigɨ́re wehê wihawã teé sopé pɨ'topɨ. Be'ró maatá tií wi'i sopêrire ãyuró bi'ákã'wã kɨ̃ɨ̂ tií wi'ipɨ du'ti sãhári niîrã. 


text:
Naâ Paulore wẽherã́tirãpɨ weemíwã. Naâ wẽhé sĩ'riri kura ãpêrã masá surára wiôgɨpɨre werêrã wa'âkãrã niîwã. A'tîro niîkãrã niîwã: —Niî pe'tirã a'ti maká Jerusalẽ́kãharãre kumûkã wa'âro weeápɨ, niî werêkãrã niîwã surára wiôgɨpɨre. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tee kitíre tɨ'ógɨ, kɨ̃ɨ yarã́ surárare nerê duti, ãpêrã kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã wiôrã kẽ'rare neêo, omá wã'katikãrã niîwã naâ tiropɨ. Be'ró naâ tohô a'tikã́ ĩ'yârã, Paulore paâmi'kãrã paâ du'ukã'wã. 


text:
<pb/>Be'ró surára wiôgɨ Paulo tiropɨ wa'â, kɨ̃ɨ yarã́ surárare yẽ'ê duti, pɨá daa kome daári me'ra dɨ'te dutíwĩ. Tohô weé tohaka be'ro masaré “Noá niîti ã'rí? De'ró weeáti?” niî sẽrí yã'awĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, masá pe'e ãpí mehêkã, ãpêrã kẽ'ra mehêkã no'ó ɨaró karíkũ ma'akã'wã. Tohô weégɨ surára wiôgɨ pe'e tɨ'ó su'ria wa'âwĩ. “Ã'rí a'tîro weeámi” niisére keoró masîtiwĩ. Tohô masîti, kɨ̃ɨ yarã́ surárare miáa dutiwĩ naâ surára niirí wi'ipɨ. 


text:
Naâ toopɨ́ kɨ̃ɨ̂re miáakã, pãharã́ masá naâre siru tuúwã. Siru tuú, pũûro karíkũwã: —Kɨ̃ɨ̂re wẽheyá, niîwã. Tohô weérã surára naa yaá wi'i sopé pɨ'to mɨhârotiro ehârã, masá “Kɨ̃ɨ̂re wẽheyá” niikã́ tɨ'órã, surára Paulore mii wɨá mɨhâawã. Paulo surára wiôgɨ me'ra kɨ̃ɨ̂ uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Tií wi'ipɨ ehâ, kɨ̃ɨ̂re o'ô sõrorãtirã weerí kura Paulo surára wiôgɨre grego yee me'ra “Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ me'ra uúkũ sĩ'risa'”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ uúkũkã tɨ'ógɨ, surára wiôgɨ pe'e “Mɨ'ɨ̂ grego yeere masîti? 


text:
Too pũríkãre kãrɨ̂ sõ'ó niîkɨ Egitokɨ̃hɨ masaré neêo kũu wee tĩhágɨ, romano masa wiôrã me'ra a'me kẽé'kɨ meheta niîti? Pãharã́ wẽherã́re ba'pâritisetiri mil niî'kãrãre kɨ̃ɨ̂ yukɨ́ marirópɨ miáakɨ niîwĩ. Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ meheta niîti? niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ Paulore. 


text:
<pb/>Paulo kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Nií wee'. Yɨ'ɨ̂ Judeu masɨ, Tarso wamêtiri makakɨ̃hɨ niî'. Tarso mehô niirí maka meheta niî' Cilícia di'tapɨre. Yɨ'ɨ̂ ã'rá masá me'ra uúkũ sĩ'risa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, surára wiôgɨ “Aɨ. Uúkũya”, niî yɨ'tíkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Paulo mɨhâaropɨ nu'kúgɨta, amûkã me'ra masaré di'ta marí dutiwĩ. Naâ di'ta maríkã ĩ'yâ, Paulo masaré naa yeé hebreu masa yee uúkũse me'ra uúkũwĩ.<pb/>


text:
—Yɨ'ɨ̂ akawerérã, yɨ'ɨ̂re tɨ'oyá. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre yeekãhásere werêgɨti mɨsâ yɨ'ɨ̂re “Bu'îri moomí” niiáto niîgɨ, niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Paulo naa yeé hebreu masa yee uúkũse me'ra uúkũkã tɨ'órã, nemoró di'ta mariáwã. Paulo naâre niîwĩ: 


text:
<pb/>—Yɨ'ɨ̂ Judeu masɨ niî'. Cilícia di'takɨ̃hɨ, ni'kâ maka Tarso wamêtiri makapɨ bahuákɨ niîwɨ. A'ti maká Jerusalẽ́pɨ ãyuró masá tu'â eha nɨ'kowɨ. Yɨ'ɨ̂re bu'ê'kɨ Gamaliel niîwĩ. Moisé marî yẽkɨ sɨmɨáre dutî'kere niî pe'tisere bu'ê pe'okã'wɨ. Mɨsâ a'tóka terore Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dutî'kere ãyuró weesétiro nohota yɨ'ɨ́ kẽ'ra weewɨ́. 


text:
Yɨ'ɨ̂ too dɨpóropɨre Jesuré ẽho peórãre yã'âro weékũkãti. Ehêri põ'ra ãyukã́ti teê no'ó ãpêrãre wẽhé tohagɨpɨ. Ɨmɨá, numiâre yẽ'ê, naâre bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõróo mɨha dutikãti. 


text:
Sacerdotea wiôgɨ, niî pe'tirã Judeu masa wiôrã “Kɨ̃ɨ̂ tohôta weewĩ́”, niî masisama. Naáta yɨ'ɨ̂re papéra apo basá tĩharã o'ôo'wã Damascokãharã Judeu masa marî akawerérãre. Yɨ'ɨ̂ tii pũrí me'ra Damascokãharã Jesuré ẽho peórãre yẽ'êgɨ wa'âmiwɨ. A'ti maká Jerusalẽ́pɨ naâre miíti, bu'îri da'rêgɨti niîgɨ, tohô weemíwɨ. Paulo kɨ̃ɨ̂ dɨka yuú'ke kitire masaré werê'ke niî' 


text:
<pb/>Damascopɨ yɨ'ɨ̂ ehâgɨti weerí kura daharí tero niikã́ wãkûtiro ɨ'mɨ̂sepɨ bɨpô ya'baró weeró noho yɨ'ɨ̂ tiro asisté dihati bo'rê yuua wa'âwɨ. 


text:
Tohô wa'akã́, yɨ'ɨ̂ nukûkãpɨ bɨrɨ̂ ke'a wa'âkãti. Toó be'roakã ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re uúkũkã tɨ'owɨ́. “Saulo, de'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re yã'âro weégɨ weetí?” niîwĩ. 


text:
<pb/>Teeré tɨ'ó, yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwɨ́: “Noá niîti mɨ'ɨ̂?” niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ pe'e “Yɨ'ɨ̂ Jesu Nazarékɨ̃hɨ niî'. Yɨ'ɨ̂reta yã'âro weégɨ weé'”, niîwĩ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ me'ra wa'â'kãrã kẽ'ra teé asistésere ĩ'yâkãrã niîwã. Teeré ĩ'yârã, ɨkɨá wa'âkãrã niîwã. Yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ uúkũ'ke pe'ere tɨ'otíkãrã niîwã. 


text:
Jesu tohô niikã́ tɨ'ó, “Yɨ'ɨ̂ wiôgɨ de'ró weegɨ́sari?” niî sẽrí yã'awɨ kɨ̃ɨ̂re. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: “Wã'kâ nɨ'kaya. Wa'âya Damascopɨ. Toopɨ́ mɨ'ɨ̂re ni'kɨ́ werêgɨsami niî pe'tise yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re wee dutiátehere”, niî o'ôo'wĩ. 


text:
Yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ asisté'ke neê kapêri bahutíkã weekã́ti. Tohô weérã yɨ'ɨ̂ me'rakãharã Damascopɨ sɨ'orí wa'ârã, yɨ'ɨ̂re tɨ̃á wã'kawã. 


text:
<pb/>Tii makápɨre ni'kɨ́ Anania wamêtigɨ, Moisé dutî'kere weé nu'kugɨ niîwĩ. Niî pe'tirã Judeu masa Damascopɨ niirã́ kɨ̃ɨ̂re “Ãyugɨ́ niîmi”, niî ĩ'yâwã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ tii makápɨ etâka be'roakã Anania yɨ'ɨ̂re ĩ'yâgɨ ehâwĩ. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re niîwĩ: “Saulo, mɨ'ɨ̂ opâturi ĩ'yâgɨsa' taha.” Kɨ̃ɨ̂ tohô niirí kurata yɨ'ɨ̂ opâturi ĩ'yâkãti taha. Tohô wa'akã́, kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâwɨ yɨ'ɨ̂ tiro nu'kugɨ́re. 


text:
<pb/>Be'ró yɨ'ɨ̂re niîwĩ: “Õ'âkɨ̃hɨ marî yẽkɨ sɨmɨá ẽho peó'kɨ dɨporópɨ mɨ'ɨ̂re besékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨaró mɨ'ɨ̂re masiáto niî, kũûkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Jesu yã'asé moogɨ́re ĩ'yâ, kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'oáto niîgɨ kũûkɨ niîwĩ. 


text:
Niî pe'tirãre niî pe'tiropɨ mɨ'ɨ̂ ĩ'yâ'kere, mɨ'ɨ̂ tɨ'ó'kere Jesu yeé kitire mɨ'ɨ̂ werê kusiagɨ wa'âgɨsa'. 


text:
Yẽ'e nohó pe'e basió weeti mɨ'ɨ̂re? Basió' pũrikã. Wamê yee dutiya. ‘Yɨ'ɨ̂ Jesuré ẽho peó', yɨ'ɨ̂ yã'âro weé'kere akobohóya’, niî sẽriyá Õ'âkɨ̃hɨre”, niîwĩ yɨ'ɨ̂re Anania. Paulo Judeu masa niîtirã tiropɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re wa'â duti'kere werê'ke niî' 


text:
<pb/>Tohô wa'âka be'ro yɨ'ɨ̂ Damascopɨ niî'kɨ tohátiwɨ a'ti maká Jerusalẽ́pɨ. Tohatá, Õ'âkɨ̃hɨre sẽrígɨ wa'âwɨ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ sẽrirí kura kãritímigɨ kẽ'esé weeró noho Jesuré ĩ'yâkãti. Jesu yɨ'ɨ̂re niîwĩ: “Keêro a'ti maká Jerusalẽ́re wiháaya. A'ti makákãharã yee kitíre mɨ'ɨ̂ werê sihakã, neê ẽho peósome”, niîwĩ. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ teeré tɨ'ó, kɨ̃ɨ̂re niîwɨ: “Yɨ'ɨ̂ wiôgɨ, naâ ãyuró masîsama yeekãhásere. Niî pe'tise Judeu masa naâ neresé wi'seri nɨkɨ mɨ'ɨ̂re ẽho peórãre a'mâ sãha, naâre yẽ'ê, bu'îri da'rerí wi'ipɨ kũû, paâpe kũuwɨ. 


text:
Estevão mɨ'ɨ yeé kiti werê'kɨre naâ wẽherí kurare yɨ'ɨ́ kẽ'ra toopɨ́ta ĩ'yâ nu'kuwɨ. Naa yeé su'tí bu'îkãhasere ko'tê basawɨ. ‘Ãyuró weérã, tohô weé bata'ma’, niî wãkuséti nu'kuwɨ”, niî werêwɨ Jesuré. 


text:
<pb/>Jesu yɨ'ɨ̂re niîwĩ: “Wa'âya. Yɨ'ɨ̂ apêropɨ yoarópɨ o'ôo'gɨti weé' mɨ'ɨ̂re Judeu masa niîtirã tiropɨ”, niîwĩ. 


text:
<pb/>A'totá Paulo uúkũsere tɨ'o tɨówã. Kɨ̃ɨ̂ “Yɨ'ɨ̂re ‘Judeu masa niîtirã tiropɨ wa'âya’ niîwĩ” niikã́ tɨ'órã, ɨpɨ́tɨ karíkũwã: —Kɨ̃ɨ̂re wẽheyá, niî karíkũwã. 


text:
Karíkũ nemo, naâ uasére ĩ'yórã, naa yeé su'tí bu'îkãhasere dokêo mɨha, di'tâ mararire õrê dokesté moro mɨhawã. Paulo surára tiropɨ weeséti'ke niî' 


text:
<pb/>Naâ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, surára wiôgɨ Paulore o'ô sõrokã' dutiwĩ naa yaá wi'i po'peapɨ. Sõróo toha nɨ'ko, “De'ró weérã toô kã'ro karíkũti?” niî masî sĩ'rigɨ Paulore tãragɨ́tigɨ dɨ'te dutíkɨ niîwĩ. 


text:
Naâ dɨ'téka be'ro Paulo surára wiôgɨ toó ko'tegɨ́re niîkɨ niîwĩ: —Mɨsâ romano masare bu'îri besé mɨ'tatimirã, tãratá basióti? Basiótisa'. Romano masare dutisé tohô wee dutítisa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, surára kɨ̃ɨ̂re dutî butia'gɨ pe'ere werêgɨ wa'âkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ ãyuró weeápa sĩ'iré. Romano masɨta niiámi kɨ̃ɨ̂, niîkɨ niîwĩ kɨ̃ɨ̂ wiôgɨpɨre. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, surára wiôgɨ Paulo tiropɨ wa'â, kɨ̃ɨ̂re “Niiróta romano masɨ niîti?” niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ. Paulo yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Ɨ̃ɨ̂, romano masɨta niî', niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, 


text:
surára wiôgɨ pe'e niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂a' niyéru pahiró wapa yeéwɨ romano masɨ niisére sãhagɨ́tigɨ, niîkɨ niîwĩ. Paulo pe'e “Yɨ'ɨ̂ pũrikã maatá wi'magɨ́pɨta bahuá'kɨ niîwɨ romano masɨ niisére”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, kɨ̃ɨ̂re tãra boó'kãrã uî wiha wa'âkãrã niîwã. Naâ surára wiôgɨ kẽ'ra “Romano masɨre dɨ'te dutiásɨ” niî tĩhagɨ, uîa wa'âkɨ niîwĩ. Paulo Judeu masa wiôrã tiropɨ kɨ̃ɨ̂ niî'ke niî' 


text:
<pb/>Surára wiôgɨ ape nɨmɨ́ pe'e de'ró weérã kɨ̃ɨ̂re werê sãapari? niî masî sĩ'rigɨ, sacerdotea wiôrã, ãpêrã niî pe'tirã Judeu masa wiôrãre nerê dutikɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Paulore naâ dɨ'té'ke kome daárire pãâ, naâ wiôrã tiropɨ pihî wã'kakɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Paulo wiôrãre wio pesáro me'ra ĩ'yâ põo tẽó, naâre niîkɨ niîwĩ: —Niî pe'tiro yɨ'ɨ̂ katiró põo tẽóro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ĩ'yóropɨ niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ ɨaró weé nu'kukã'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ wãkû ke'tiro mariró niîkã', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Anania sacerdotea wiôgɨ Paulo tiro nu'kurã́re kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó sĩ'ritigɨ, ɨsêropɨ paâ dutikɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Paulo Ananiare niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ wee soóse pihagɨ niî'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re bu'îri da'rêgɨsami. Mɨ'ɨ̂ Moisé dutî'ke me'ra yɨ'ɨ̂re keoró beségɨ weé' niîmiti? Mɨ'ɨ̂ tohô weemígɨta, ãpêrãre yɨ'ɨ̂re paâ dutigɨ, keoró weé wee'. Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨ weé', niîkɨ niîwĩ Paulo kɨ̃ɨ̂re. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂re tohô niikã́, kɨ̃ɨ̂ tiro nu'kurã́ pe'e Paulore niîkãrã niîwã: —A'tîro yã'âro uúkũtikã'ro ɨá' sacerdotea wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨre, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Teeré tɨ'ógɨ, Paulo naâre niîkɨ niîwĩ: —Akawerérã, kɨ̃ɨ̂ sacerdotea wiôgɨ niisére yɨ'ɨ̂ masîtiasɨ. Masîgɨ pũrikã, tohô niîti booapã. Õ'âkɨ̃hɨ ohâka pũripɨ a'tîro niî ohâ no'okaro niîwɨ: “Makâ wiôgɨre yã'âro uúkũ ko'tetikã'ya”, niîwɨ, niîkɨ niîwĩ Paulo. 


text:
<pb/>Toopɨ́ niirã́ pɨá kura niîkãrã niîwã. Saduceu masa, fariseu masa niîkãrã niîwã. Naâre ĩ'yâgɨ, ɨpɨ́tɨ karíkũ boo kure uúkũkɨ niîwĩ: —Akawerérã, yɨ'ɨ́ kẽ'ra fariseu kurakɨ̃hɨta niî'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ́ta niîmi. Masá wẽrî'kãrã be'ropɨ́ masasére yɨ'ɨ̂ ẽho peó'. Teeréta yɨ'ɨ̂re ni'kâroakãre besérã weemá, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, maatá fariseu masa saduceu masa me'ra naâ basi wẽrî'kãrãpɨ masasékãhasere a'mêri dɨ'sâ sookãrã niîwã. Tohô weérã naâ nererí wi'ipɨta ni'kâro me'ra niisétimi'kãrã a'mêri dɨka watía wa'âkãrã niîwã. 


text:
Saduceu masa “Masá wẽrî'kãrãpɨ masasomé. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã, wãtiâ kẽ'ra marimá”, niî ẽho peókãrã niîwã. Fariseu masa pe'e a'tîro ẽho peókãrã niîwã: “Masá wẽrî'kãrãpɨ masarã́sama. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã, wãtiâ kẽ'ra niîma”, niî ẽho peókãrã niîwã. A'té ẽho peóse me'ra dɨ'sâ sookãrã niîwã. 


text:
Naâ ɨpɨ́tɨ karíkũ, ni'karérã Moisé dutî'kere bu'erã́ fariseu kurakãharã wã'kâ nɨ'ka, niîkãrã niîwã: —Ã'riré neê bu'îri yã'asé boká wee'. Apé tero weégɨ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ uúkũgɨ uúkũapĩ Damasco wa'arí ma'apɨ. Tohô weérã marî Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka boosa' niîrã, kɨ̃ɨ̂re mehêkã niîtikã'rã. 


text:
<pb/>Naâ ɨpɨ́tɨ karíkũ dɨ'sâ sookã ĩ'yâgɨ, surára wiôgɨ Paulore wẽherí niî uîgɨ, kɨ̃ɨ yarã́ surárare niîkɨ niîwĩ: —Paulo tiropɨ wa'â, kɨ̃ɨ̂re pihî wã'kaya marî niirí wi'ipɨ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ape nɨmɨ́ yamîpɨ Jesu Paulo tiropɨ bahuá, kɨ̃ɨ̂re uúkũkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ wãkû tutuaya. A'ti makápɨ yee kitíre uúkũ'karo nohota Romapɨ wa'âgɨ kẽ'ra, tohôta uúkũya, niîkɨ niîwĩ. Judeu masa Paulore wẽhé sĩ'rimi'ke niî' 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka yami ape nɨmɨ́ ãpêrã Judeu masa ya'yióropɨ Paulore wẽherã́ niîrã, nerê apo yuúkãrã niîwã. A'tîro niîkãrã niîwã: —Ni'kakã́ me'ra Paulore wẽhetírã, neê kã'roákã ba'âti, sĩ'rití weerã́. Kɨ̃ɨ̂re wẽhé toharãpɨ ba'â, sĩ'rirã́. Wẽhetímirã, ba'â, sĩ'rikã́ maa, Õ'âkɨ̃hɨ marîre bu'îri da'reáto, niî apo yuúkãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô niî uúkũ apóka be'ro sacerdotea wiôrã, ãpêrã Judeu masa bɨkɨrã́ tiropɨ wa'â, naâre niîkãrã niîwã: —“Ɨ̃sâ Paulore wẽhetírã, neê ba'âti, sĩ'rití weerã́ti”, niî apo yuuápɨ. “Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re wẽhetímirã ba'â, sĩ'rikã́ maa, Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre bu'îri da'rêgɨsami”, niiápɨ. 


text:
Mɨsâ, mɨsâ me'rakãharã wiôrã me'ra kití o'ôo'ya surára wiôgɨpɨre. Yamiákã Paulore mɨsâ tiropɨ miíti dutiya. “Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ yeé kitire dɨ'pokã́pɨta ãyuró masî sĩ'risa'”, niî kití o'ôo'ya, niî soo duti o'okãrã niîmiwã. —Kɨ̃ɨ̂ a'topɨ́re etâsome. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re wẽherã́ti niîrã, ma'âpɨ yuû kuerãti, niî werêkãrã niîwã wiôrãre. Wiôrã naâ tohô niikã́ tɨ'órã, “Aɨ”, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Paulo paákɨ̃hɨ naâ tohô wẽhé sĩ'rise kitire tɨ'ógɨ, surára naâ niirí wi'ipɨ wa'â, Paulo tiropɨ ehâ, werêkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Paulo pe'e kɨ̃ɨ̂ werekã́ tɨ'ógɨ, ni'kɨ́ surára wiôgɨre pihîo, kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Ã'rí ma'mɨ̂re mɨ'ɨ̂ wiôgɨ tiropɨ pihî wã'kaya. Apêye noho weresé kɨoápɨ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, kɨ̃ɨ̂re surára wiôgɨ tiropɨ miáa, kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Paulo marî bu'îri da'rerí wi'ipɨ kɨogɨ́ yɨ'ɨ̂re pihî tĩhagɨ, ã'riré mɨ'ɨ̂ tiropɨ o'ôo'ami. Apêye noho werêgɨtigɨ weeápɨ mɨ'ɨ̂re, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ surára wiôgɨ kɨ̃ɨ̂re tɨ̃á wã'ka, masá naâ tɨ'otíropɨ sẽrí yã'akɨ niîwĩ: —Yẽ'e nohó weresé kɨomíti mɨ'ɨ̂? niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ma'mɨ̂ pe'e kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Judeu masa wiôrã Paulo yɨ'ɨ̂ pako pãá nɨmɨre yamiákã naâ tiropɨ miáa dutirãsama mɨ'ɨ̂re. “Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ yeékãhasere dɨ'pokã́pɨta ãyuró masî sĩ'risa'” niî soorãsama. 


text:
Naâ tohô niikã́, keoró tɨ'otíkã'ya. Quarenta yɨ'rɨóro ɨmɨá Paulore yuû kuerã ma'âpɨ du'tí nu'kurãsama. “Ni'kâroakãre ɨ̃sâ Paulore wẽhetírã, neê ba'âti, sĩ'rití weerã́ti. Kɨ̃ɨ̂re wẽhé toharãpɨ ba'â, sĩ'rirã́ti”, niiáma. “Wẽhetímirã, ɨ̃sâ ba'â, sĩ'rikã́ maa, Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre bu'îri da'rêgɨsami”, niiáma. Ãyuró apó pe'o tohakãrã niiáma naâ weeátehere. Tohô weérã naâ ni'kâroakãre mɨ'ɨ̂ “Aɨ” niisé di'akɨ̃re yuû kuerã weeáma, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro surára wiôgɨ pe'e kɨ̃ɨ̂re we'êritigɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —“Paulore wẽhé sĩ'rise kitiré werêgɨ ehaápɨ surára wiôgɨpɨre” niî neê ãpêrãre werêtikã'ya, niî o'ôo'kɨ niîwĩ. Surára wiôgɨ Paulore Féli tiropɨ o'ôo'ke niî' 


text:
<pb/>Paulo paákɨ̃hɨ wa'âka be'ro surára wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ dokakãharã pɨárãre pihîokɨ niîwĩ. —Mɨsa yarã́ surárare werê, apo yuú dutiya. Naâ ni'kakã́ yami nove niikã́ Cesaréiapɨ Paulore miáarãsama. A'tîro wa'ârãsama. Duzentos surára dɨ'pôkã me'ra wa'aáto. Setenta cavaloa me'ra pesâ wã'kaato. Duzentos yõsesé pĩhiri me'ra wa'aáto. 


text:
Paulo kɨ̃ɨ̂ pesaáhã cavaloa kẽ'rare apo yuú dutiya. Neê apêye noho mehêkã wa'aró mariró Féli, Judéia wiôgɨ tiropɨ miáaya, niîkɨ niîwĩ surára wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ dokakãharãre. 


text:
<pb/>Be'ró naâre kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro papéra ni'kâ pũri ohâ o'okɨ niîwĩ Félipɨre. A'tîro niî ohâ no'okaro niîwɨ tii pũrípɨre: 


text:
Judeu masa ã'rí Paulore yẽ'ê, wẽhé sĩ'rimikãrã niiáma. Be'ró ‘Kɨ̃ɨ̂ romano masɨ niîmi’ niikã́ tɨ'ógɨ, yɨ'ɨ̂, yarã́ surára me'ra wĩórẽ'gɨ ehâwɨ naâ wẽhe boó'kɨre. 


text:
Naâ kɨ̃ɨ̂re naâ ẽho peósetise bu'iri werê sãakãrã niîwã. Neê kɨ̃ɨ̂re teé bu'iri wẽheró ɨá', bu'îri da'rerí wi'ipɨ kẽ'ra sõroró ɨá' niisé nohore bu'îri bokatísa'. 


text:
Ãpêrã Judeu masa kɨ̃ɨ̂re wẽherã́ti niisé kitire tɨ'ógɨ, kɨ̃ɨ̂re wẽhe boósama niî wãkûgɨ, yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ tiropɨre ã'riré o'ôo'. ‘Kɨ̃ɨ̂re a'topɨ́ werê sãa'kãrã mɨ'ɨ̂ tiropɨta wa'â, mɨ'ɨ̂re werê sãarã wa'aáto’, niîwɨ naâre. Toô kã'rota niî'”, niî ohâ o'okɨ niîwĩ surára wiôgɨ Félipɨre. 


text:
Toopɨ́ kãrí, ape nɨmɨ́ pe'e surára dɨ'pôkã me'ra wa'â'kãrã tootá mahâmi tohati a'tîtikãrã niîwã Jerusalẽ́pɨ naa yaá wi'ipɨta taha. Cavaloa me'ra wa'â'kãrã di'akɨ̃ Paulo me'ra yɨ'rɨákãrã niîwã Cesaréiapɨre. 


text:
Naâ Cesaréiapɨ etâ, surára wiôgɨ ohâ o'oka pũrire wiákãrã niîwã Félire. Kɨ̃ɨ̂ tiropɨta Paulo kẽ'rare kũûkãrã niîwã. 


text:
Féli tii pũríre bu'ê toha nɨ'ko, Paulore “No'okɨ̃hɨ́pɨ niîti mɨ'ɨ̂?” niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ “Cilícia di'takɨ̃hɨ niî'” niikã́ tɨ'ógɨ, 


text:
Féli “Mɨ'ɨ̂re werê sãa'kãrã yɨ'ɨ̂ tiropɨ etakã́, mɨ'ɨ yeé uúkũsere tɨ'ogɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. Be'ró Paulore surárare ko'tê dutigɨ kũûkɨ niîwĩ Herode kɨ̃ɨ̂ wee dutíka wi'ipɨ.<pb/>


text:
Ni'kâmukãse nɨmɨri yɨ'rɨ́ka be'ro sacerdotea wiôgɨ Anania, ãpêrã Judeu masa bɨkɨrã́, ãpí masaré werê sãa'kãrãre uúkũ basagɨ Tértulo wamêtigɨ Cesaréiapɨre wa'âkãrã niîwã. Wa'â, Féli tiropɨ Paulore werê sãakãrã niîwã. 


text:
Tohô weekã́, Féli Paulore pihîokɨ niîwĩ. Paulo naâ tiropɨ ehakã́, Tértulo kɨ̃ɨ̂re werê sãa wã'kokɨ niîwĩ. A'tîro niîkɨ niîwĩ: —Ɨ̃sâ wiôgɨ, ãyu pũríkã mɨ'ɨ̂ dutisé. Mɨ'ɨ̂ masisé me'ra ãyuró dutî masi'. Tohô weérã ɨ̃sâ a'me kẽése moó'. Ãyu pũríro niî me'rikã'. Teé mɨ'ɨ̂ da'rasé me'ra a'tí di'takãharãre ãyuró wee tamúgɨ weé'. 


text:
<pb/>Ã'rí kari boóse bɨkɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tiro a'tí di'tapɨre Judeu masare uâro sãhakã wee sihágɨ weemí. Apêye maa taha Jesu Nazarékɨ̃hɨre ẽho peósetirã kurakɨ̃hɨ wiôgɨ niîmi. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ Judeu masa niîtirãre pihî sãha sĩ'rigɨ, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ire dohórẽ' sĩ'rimikɨ niîwĩ. Ɨ̃sâ Judeu masare dutisé tohô wee dutí wee'. Tohô weesé bu'iri kɨ̃ɨ̂re yẽ'êwɨ. Ɨ̃sâ Judeu masare bese wɨáro nohota kɨ̃ɨ̂re besé sĩ'rimiwɨ. 


text:
Ɨ̃sâ tohô weé sĩ'rikã, Cláudio Lísia surára wiôgɨ ɨ̃sâ tiro a'tî, ɨ̃sâre tutuaró me'ra e'mâ wã'ka wa'âwĩ. 


text:
Ɨ̃sâre a'tîro niîwĩ: “Mɨsâ Paulore werê sãa sĩ'rirã, mɨsâ a'tí di'ta wiôgɨ Félipɨre werê sãarã wa'âya. Féli, mɨ'ɨ̂ basita kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'are. Ɨ̃sâ diakɨ̃hɨ́ niisé me'rata kɨ̃ɨ̂re werê sãarã weé', niîkɨ niîwĩ Tértulo Félire. 


text:
<pb/>Judeu masa toopɨ́ niirã́ kẽ'ra “Tértulo diakɨ̃hɨ́ta uúkũmi”, niîkãrã niîwã. Paulo Féli tiropɨ uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Féli Paulore yũû pu'u uúkũ dutikɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Paulo uúkũkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ yoakã́ a'tí di'tapɨre dutigɨ́ niî yuukã, yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re masî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂pɨre e'katíse me'ra werêgɨti yeekãhásere. 


text:
Doze nɨmɨrita yɨ'rɨ́' Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ a'tîgɨ yɨ'ɨ̂ Jerusalẽ́pɨ etâka be'ro. Mɨ'ɨ̂ basita ãpêrãre yɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ta uúkũmiti? niîgɨ, sẽrí yã'aregɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ tii makápɨ niikã́, ãpêrã me'ra Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ, Judeu masa naâ neresé wi'seripɨ, no'ó makâ dekopɨ yɨ'ɨ̂ dɨ'sâ sookã, ãpêrã masaré yɨ'ɨ̂ uâro sãhakã weekã́, neê ni'kâti boka ehátiwã. 


text:
<pb/>A'te pũríkãre diakɨ̃hɨ́ta werêgɨti. Yɨ'ɨ̂ yẽkɨ sɨmɨá naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóseti'karo nohota yɨ'ɨ́ kẽ'ra ẽho peó'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ Jesuré ẽho peó'. Ã'rá pe'e teeréta “Jesuré ẽho peóse yã'â niî', diakɨ̃hɨ́ nií wee'”, niîrã weemá. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra niî pe'tise Moisé kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã naâ ohâ'kere ẽho peó'. 


text:
Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨ yɨ'ɨ̂ tutuaró põo tẽóro ãyuró weé sĩ'risa'. Masá naâ ĩ'yóropɨ kẽ'rare tohôta weé sĩ'risa'. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ pehé kɨ'mari be'ro apêye di'tapɨ bu'ê siha'kɨ Jerusalẽ́pɨre dahâwɨ. Judeu masa pahasé kɨorã niirã́re niyéru o'ôgɨ a'tîwɨ. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ apêye noho o'ôgɨ a'tîwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'teré tohô weerí kura Ásiakãharã Judeu masa etâ pehawã yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niigɨ́re. Ɨ̃sâ Judeu masa weesétiro noho yɨ'ɨ̂ yã'âro niiséti'kere dɨka yuúkã ĩ'yâwã. Tiîtare yɨ'ɨ̂ me'ra pehêterãkã masá niîwã. Neê naâre uâro sãhakã weetíwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niikã́ ĩ'yâ'kãrã, naâ pũrikã bu'îri kɨomí niîrã, mɨ'ɨ̂ tiro werê sãarã a'tiró ɨá'. 


text:
Naâ a'tîtikã maa, ã'rá mɨ'ɨ̂ tiro niirã́ kãrɨ̂ wiôrã tiropɨ yɨ'ɨ̂ niikã́, naâ bu'îri boká'kere werê sãato. 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'te pũríkãre niîkãti. Yɨ'ɨ̂ ɨpɨ́tɨ uúkũ tutuaró me'ra naâre niîwɨ: “ ‘Masá wẽrî'kãrãpɨ masarã́sama’, niî yɨ'ɨ̂ ẽho peóse bu'iri mɨsâ ni'kakã́ yɨ'ɨ̂re besérã weé'”, niîwɨ, niîkɨ niîwĩ Paulo Félire. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Féli Jesuré ẽho peórã naâ weesétisere ãyuró masigɨ́ niî yuugɨ, “Toô kã'rota tɨ'ogɨ́ti. Be'ró Lísia surára wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ etakã́pɨ, yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re besegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ Féli surárare ko'tê dutikɨ niîwĩ Paulore taha. —Ãyuró weeyá kɨ̃ɨ̂re. A'tí wi'ipɨ kɨ̃ɨ̂ sihâ sĩ'rikã, ãpêrã kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã kɨ̃ɨ̂re wee tamú sĩ'rikã, ka'mú ta'atikã'ya, niî dutikɨ niîwĩ Féli kɨ̃ɨ yagɨ́ surárare. 


text:
<pb/>Pehête nɨmɨri yɨ'rɨ́ka be'ro Féli, kɨ̃ɨ̂ nɨmó Judeu maso Drusila me'ra wa'âkãrã niîwã taha Paulo niirí wi'ipɨ. Toopɨ́ etâgɨ, surárare pihî dutikɨ niîwĩ Paulore. Paulo kɨ̃ɨ̂ tiropɨ etakã́ ĩ'yâgɨ, “Werêya Jesuré ẽho peóse nohokãhasere”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Paulo a'teré werêkɨ niîwĩ kɨ̃ɨ̂re: —Õ'âkɨ̃hɨ marîre kɨ̃ɨ̂ dutî'kere ãyuró weeséti dutikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ “Marî basi yã'âro weé sĩ'rirã, weetíkã'ya, wãkû tutuaya”, niîkɨ niîwĩ. Be'ropɨ́ besegɨ́sami Õ'âkɨ̃hɨ marî weeséti'kere, niîkɨ niîwĩ. Paulo kɨ̃ɨ̂ a'teré niikã́ tɨ'ógɨ, Féli tɨ'o mariá wa'âkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Paulore “Wiháagɨsa'. Apé tero no'ó apêye noho weesé moógɨ, mɨ'ɨ̂re pihîogɨti taha mɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'oákɨhɨ”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Féli kɨ̃ɨ̂re niyéru wapa yeékã ɨágɨ, pihîo uúkũ mɨhakɨ niîmiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niyéru wapa yeéka be'ro bu'îri da'rerí wi'ipɨ niigɨ́re du'u wĩrógɨti niîgɨ, tohô weékɨ niîmiwĩ. Paulo pe'e kɨ̃ɨ̂re neê wapa yeétikɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró pɨá kɨ'ma be'ro Féli wiôgɨ niisére wiháakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ dɨka yuúro sãháakɨ niîwĩ taha Pórcio Festo wamêtigɨ. Féli kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niisére wiháagɨ, Judeu masa me'ra ãyuró tohá sĩ'rigɨ Paulore bu'îri da'rerí wi'ipɨta kũûkã'kɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ ehakã́, sacerdotea wiôrã, ãpêrã Judeu masa wiôrã opâturi Paulore werê sãarã wa'âkãrã niîwã kɨ̃ɨ̂pɨre taha. Paulo pe'e Cesaréiapɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Paulore wẽheátehere apo yuú tohakãrã niîwã. Tohô weérã Festore ɨpɨ́tɨ tutuaró me'ra Paulore miáa dutikãrã niîwã Jerusalẽ́pɨ. “Festo kɨ̃ɨ̂ Paulore ɨokã́ maa, kɨ̃ɨ̂ ma'âpɨ a'tigɨ́reta wẽhé kõ'arãti”, niîkãrã niîmiwã. 


text:
Naâ tohô niikã́, Festo pe'e “Kɨ̃ɨ̂ Cesaréia bu'îri da'rerí wi'ipɨta niî tohami. Yɨ'ɨ̂ basi maatá toháagɨsa' taha toopɨ́re. 


text:
No'ó ãpêrã mɨsâ wiôrã apêye noho bu'îri kɨomí niisére kɨórã, yɨ'ɨ̂ me'rata wa'â wee tĩhárã, werê sãarã wa'âya toopɨ́ta”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Festo Jerusalẽ́pɨre oito ou dez nɨmɨri niî, dahâ tohaa wa'âkɨ niîwĩ Cesaréiapɨre. Kɨ̃ɨ̂ dahâka nɨmɨ ape nɨmɨ́ pe'e masaré naâ bese wɨáropɨ wa'âkɨ niîwĩ. Toopɨ́ ehâ, Paulore pihî dutikɨ niîwĩ. 


text:
Paulo toopɨ́ sãha ehákã, Jerusalẽ́kãharã Judeu masa Festo me'ra wa'â'kãrã Paulo tiro wa'âkãrã niîwã. Wa'â, kɨ̃ɨ̂ weetí'kepɨreta yã'â butia'se werê sãakãrã niîwã. Naâ werê sãa'ke diakɨ̃hɨ́ niîti? neê basiótikaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Naâ tohô niîka be'ro Paulo pe'e “Judeu masare dutî'kere yã'âro uúkũtiwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ wi'i pahirí wi'ire dohórẽ'tiwɨ. Romano masa wiôgɨre neê kã'roákã yɨ'rɨ́ nɨ'katiwɨ”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Festo kẽ'ra Judeu masa me'ra ãyuró tohá sĩ'rigɨ, Paulore “Mɨ'ɨ̂ Jerusalẽ́pɨ wa'â sĩ'risari, yɨ'ɨ̂ toopɨ́ mɨ'ɨ yeékãhasere besekã́?” niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Paulo kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ a'tó bese wɨáropɨ romano masa wiôgɨ tiropɨ niî'. A'topɨ́ta yɨ'ɨ̂re beseró ɨá'. Yɨ'ɨ̂ Judeu masare neê kã'roákã yã'âro weetíwɨ. Mɨ'ɨ̂ a'teré ãyuró masísa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ yã'asé weé'ke bu'iri “Kɨ̃ɨ̂re wẽheró ɨá'” niikã́ pũrikãre, neê “Yɨ'ɨ̂re wẽhetíkã'ya”, niîti boosa'. Naâ yɨ'ɨ̂re werê sãa'ke diakɨ̃hɨ́ niîtikã maa, neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re sõhá Judeu masapɨre bu'îri da'rê dutita basió wee'. Tohô weégɨ César romano masa wiôgɨ Romapɨ niigɨ́ yɨ'ɨ̂re besekã́ ɨása', niîkɨ niîwĩ Paulo Festore. 


text:
<pb/>Be'ró Festo kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã werê kasarã me'ra uúkũ toha, Paulore pihîokɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ romano masa wiôgɨ waropɨre beseró ɨaápɨ. Too pũríkãre mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ tiropɨta bese dutígɨ wa'âgɨsa', niîkɨ niîwĩ Festo. Festo Agripare Paulo yee kitíre werê'ke niî' 


text:
<pb/>Pehête nɨmɨri Festo Paulore uúkũka be'ro Judéia di'ta wiôgɨ waro Agripa wamêtigɨ kɨ̃ɨ̂ ma'mió Berenice me'ra wa'âkãrã niîwã Cesaréiapɨre. Naâ Festore kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niisé sãháaka be'ro ĩ'yârã wa'âkãrã niîwã. 


text:
Naâ toopɨ́ pehe nɨmɨ́ri niî yuukã, Festo Agripare werêkɨ niîwĩ Paulo yeekãhásere. A'tîro niîkɨ niîwĩ: —A'tó ni'kɨ́ masɨ́ niiámi bu'îri da'rerí wi'ipɨ Féli kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niisé wiháagɨ du'u wĩróti'kɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Jerusalẽ́pɨ ehakã́, sacerdotea wiôrã, ãpêrã Judeu masa bɨkɨrã́ Paulore wẽheáto niîrã, yɨ'ɨ̂pɨre werê sãawã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ naâre yɨ'tiwɨ́: “Ɨ̃sâ romano masa a'tîro weeséti'. Neê ãpêrãre wẽhe dutíro marí' kɨ̃ɨ̂re werê sãa'kãrã, werê sãa no'o'kɨ kẽ'ra beserópɨ naâ basi a'mêri diakɨ̃hɨ́ nɨ'kotika be'ro. Naâ werê sãa no'o'kɨ naâre yɨ'tíka be'ropɨ besé no'o'”, niîwɨ naâre. 


text:
Tohô weégɨ naâ a'tó etâka nɨmɨ ape nɨmɨ́ pe'e maatá yogoró mariró yɨ'ɨ̂ masaré bese wɨáropɨ wa'âwɨ. Toopɨ́ ehâ, Paulore pihîowɨ. 


text:
“Yɨ'ɨ̂re werê sãarã, ‘Yã'â butia'se pehe waró bu'îri kɨomí’, niî werê sãarãsama”, niî wãkûmiwɨ. Neê maríkaro niîwɨ. 


text:
Naâ ẽho peósetisekãhase di'akɨ̃ niîkaro niîwɨ. Apêye, ni'kɨ́ masɨ́ Jesu wamêtigɨ Judeu masa naâ “Wẽrîa wa'âwĩ” niî'kɨre Paulo pe'e kɨ̃ɨ̂reta taha katîmi niisé kiti di'akɨ̃re werê sãawã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'te nohóre de'ró weegɨ́sari? niî masiti, Paulore sẽrí yã'awɨ. “Mɨ'ɨ̂ Jerusalẽ́pɨ wa'â sĩ'risari? Toopɨ́ beseró ɨasarí teekãhásere?” niîwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ pe'e “Jerusalẽ́pɨre wa'â sĩ'ritisa'. Romano masa wiôgɨ waro Augusto tiro pe'e besé no'o sĩ'risa'”, niîwĩ. Tohô niikã́ tɨ'ógɨ, “Mɨ'ɨ̂ a'totá bu'îri da'rerí wi'ipɨ tohá ni'igɨsa'. Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re o'ôta basiókã, mɨ'ɨ̂ wa'âgɨsa'”, niîwɨ, niî kiti werékɨ niîwĩ Festo Agripare. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Agripa “Yɨ'ɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ uúkũkã tɨ'ó sĩ'risa'”, niîkɨ niîwĩ. Festo pe'e “Too pũríkãre mɨ'ɨ̂ yamiákãta tɨ'ogɨ́sa'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ape nɨmɨ́ Agripa, kɨ̃ɨ̂ ma'mió Berenice naâ ãyusé wiôrã su'tí sãyasé me'ra naâ nerê wɨari tũkuhopɨ sãháakãrã niîwã. Ãpêrã surára wiôrã, tii makákãharã wiôrã kẽ'ra naâ me'ra sãháakãrã niîwã. Naâ nerê tohaka be'ro Festo Paulore pihî duti o'okɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Paulo naâ tiropɨ sãha ehákã, Festo toó niirã́re niîkɨ niîwĩ: —Wiôgɨ Agripa, ãpêrã a'tó duhirã́, ã'rí Paulore mɨsâ ĩ'yâ'. Pãharã́ Judeu masa Jerusalẽ́kãharã, a'ti makákãharã kɨ̃ɨ̂re werê sãawã yɨ'ɨ̂pɨre. Na'îro kɨ̃ɨ̂re “Wẽheró ɨá'”, niî karíkũ mɨhawã. 


text:
Naâ tohô niîmikã, yɨ'ɨ̂ pe'e “Kɨ̃ɨ̂re wẽheró ɨá'” niisé bu'irire bokatíkãti. Kɨ̃ɨ̂ basi “Yɨ'ɨ̂ Augusto tiropɨ besé no'o sĩ'risa'” niikã́, “Kɨ̃ɨ̂re toopɨ́ta o'ôo'gɨti”, niîwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re o'ôo'gɨ, “Ã'rí a'té bu'îri kɨomí, tohô weékɨ niîwĩ”, neê papéra niî ohâ o'ota basió wee' marî wiôgɨpɨre. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨsâ tiropɨ ã'riré pihîoapɨ. Mɨ'ɨ̂re weégɨ pihîoasɨ ɨ̃sâ wiôgɨ ã'rí me'ra uúkũato niîgɨ. Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ me'ra uúkũka be'ro Augustopɨre “A'té bu'îri kɨomí” niî ohâ o'ota basiórosa' niîgɨ, kɨ̃ɨ̂re pihîoasɨ. 


text:
Ni'kɨ́ bu'îri da'rê no'oakɨhɨre o'ôo'gɨ, “A'té bu'îri kɨomí” niî werêtimigɨ, o'ôo'ta basió wee' marî wiôgɨpɨre. Mehô warota o'ôo'ro weeró noho tɨ'ó yã'asa', niîkɨ niîwĩ Festo Agripare.<pb/>


text:
Be'ró Agripa Paulore uúkũ dutikɨ niîwĩ: —Ni'kâroakã mɨ'ɨ̂ yɨ'tiyá mɨ'ɨ̂re naâ werê sãa'kere, niîkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Paulo wiôgɨre naâ weesétiro nohota amûkãre sĩô moro wiôgɨre uúkũkɨ niîwĩ: 


text:
—Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ niî pe'tise Judeu masa naâ weesétisere masísa'. Apêye naâ uúkũ a'mé tu'ti mɨhase kẽ'rare masísa'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ ãyuró e'katíse me'ra mɨ'ɨ̂re werêgɨti Judeu masa naâ yɨ'ɨ̂re werê sãa'kere. Ãyuró pahá yã'ase me'ra yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'oyá. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ wi'magɨ́ niikã́pɨta Judeu masa niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ niiséti'kere masî mɨhatiwã. Yaa maká Tarsopɨ niikã́, Jerusalẽ́pɨ yɨ'ɨ̂ niikã́ masîwã. A'tóka teropɨ kẽ'rare masîsama yɨ'ɨ̂ weesétisere. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ma'mɨ̂pɨta fariseu kurakɨ̃hɨ niî nɨ'kawɨ. Naâ teeré werê sĩ'rirã, ãyuró masîsama. Niî pe'tirã Judeu masa wa'teropɨre tii kuráta niî' niî pe'tise Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere ãyuró weerí kura. 


text:
Ni'kâroakãre Õ'âkɨ̃hɨ masá wẽrî'kãrãpɨre masogɨ́sami niisé yɨ'ɨ̂ ẽho peóse bu'iri a'topɨ́ bese dutírã o'ôo'ama. A'té masasékãhasere marî yẽkɨ sɨmɨápɨreta Õ'âkɨ̃hɨ werê tohakɨ niîwĩ. 


text:
Teeréta yuû kuerã weé' marî doze kurarikãharã. Tohô weérã ɨmɨ̂kohori, yamîri kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró noho weé nu'kukã'. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra wẽrî'kãrãpɨ masarã́sama niisére yuû kuegɨ weé'. A'té bu'irita ni'kâroakãre Judeu masa yɨ'ɨ̂re werê sãarã weemá. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ́ kẽ'ra too dɨpóropɨ Jesu Nazarékɨ̃hɨre ẽho peórãre yã'âro weé sĩ'riro põo tẽóro weékũmiwɨ. 


text:
Jerusalẽ́pɨ sacerdotea wiôrã naâ dutî o'o mɨharo me'ra Jesuré ẽho peórãre yẽ'ê, bu'îri da'rerí wi'ipɨ miáa mɨhawɨ. Naâre wẽhekã́, yɨ'ɨ́ kẽ'ra neê ka'mú ta'atiwɨ. 


text:
Pehetíri yɨ'ɨ̂ Judeu masa naâ neresé wi'seripɨ wa'â, Jesuré ẽho peó du'uato niîgɨ bu'îri da'rêkũwɨ. Ɨpɨ́tɨ waro naâ me'ra uâgɨ, apêye di'tapɨ naâre bu'îri da'rê sĩ'rigɨ siru tuú wã'kakũwɨ. 


text:
<pb/>Bu'îri da'rêgɨti taha niî wãkû wã'kagɨ, sacerdotea wiôrã dutî o'ori pũri me'ra Damascopɨ wa'âmiwɨ. 


text:
Tii maká wa'arí ma'apɨ wa'âgɨ, daharí tero niikã́ muhîpũ asistéro nemoró ɨ'mɨ̂sepɨ asisté dihati, ãyuró bo'rê yuua wa'âwɨ. Yɨ'ɨ̂ tiro, yɨ'ɨ̂ me'rakãharã tiropɨ asisté se'sa wa'âwɨ. 


text:
Tohô wa'akã́, ɨ̃sâ nukûkãpɨ niî pe'tirã bɨrɨ̂ ke'a wa'âwɨ. Ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re hebreu masa yee uúkũse me'ra uúkũkã tɨ'owɨ́: “Saulo, de'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re yã'âro weetí? Tohô weégɨ, mɨ'ɨ̂ basita yã'âro weégɨ weé'”, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, “Noá niîti mɨ'ɨ̂?” niîwɨ kɨ̃ɨ̂re. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: “Yɨ'ɨ̂ Jesu niî'. Yɨ'ɨ̂reta yã'âro weégɨ weé'. 


text:
Wã'kâ nɨ'kaya. Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re yeekãhásere werêgɨ wa'aáto niîgɨ mɨ'ɨ̂re bahuápɨ. Ni'kakã́ mɨ'ɨ̂ ĩ'yâ'kere, yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re be'ropɨ́ ĩ'yoátehere werêgɨ wa'âgɨsa'. 


text:
Judeu masa, ãpêrã Judeu masa niîtirã mɨ'ɨ̂re wẽhé sĩ'rikã, ãyuró ko'têgɨti. Judeu masa niîtirã tiro naâ tɨ'o masiáto niîgɨ yee kitíre mɨ'ɨ̂re werê dutigɨ o'ôo'gɨtigɨ weé'. Mɨ'ɨ̂ werekã́, yã'âro weeséti'kere du'ú, ãyusé pe'ere siru tuúrãsama. Tohô weekã́, na'î tĩ'aropɨ niî'kãrã bo'rê yuuse pe'ere bokarã́sama. Yɨ'ɨ̂ naâ wiôgɨ niîgɨti. Wãtî pe'e naâ wiôgɨ niî nemotikã'ato niîgɨ tohô weegɨ́ti. Yɨ'ɨ̂re ẽho peókã, naâ yã'âro weeséti'kere akobohógɨti. Tohô weérã naá kẽ'ra ãpêrã yɨ'ɨ̂re ẽho peó'kãrã, yɨ'ɨ̂ besé'kãrã me'ra niîrãsama”, niîwĩ Jesu yɨ'ɨ̂re. 


text:
Yɨ'ɨ̂ neê waro Damascokãharãre Jesu yeé kitire werê nɨ'kawɨ. Be'ró Jerusalẽ́kãharãre, niî pe'tiro Judéia di'takãharãre, ãpêrã Judeu masa niîtirã kẽ'rare a'tîro werêwɨ. “Yã'âro mɨsâ weeséti'kere du'uyá. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨaró weeyá”, niîwɨ. Naâ tohô weéka be'ro naâ dɨka yuú'kere ãpêrãre ĩ'yoáto niîgɨ naâre ãyuró niiséti dutiwɨ. 


text:
Naâ tohô weé sĩ'rimikã, Õ'âkɨ̃hɨ pe'e yɨ'ɨ̂re wee tamú nu'kukã'wĩ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ a'tóka terore wiôrãre, ãpêrã mehô niirã́ kẽ'rare Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werê'. Dɨporópɨ Moisé, ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã “Be'ropɨ́ tohô wa'ârosa'” naâ niî'karo noho teeréta yɨ'ɨ̂ werê'. 


text:
Naâ a'tîro niî ohâkãrã niîwã: “Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ pi'etí, wẽrîgɨsami. Wẽrî toha, kɨ̃ɨ́ta wẽrî'kɨpɨ masá mɨ'tagɨsami. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨósere werêgɨsami Judeu masare, Judeu masa niîtirãre”, niî ohâkãrã niîwã, niî werêkɨ niîwĩ Paulo. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niirí kurata Festo karíkũ kehokɨ niîwĩ Paulore: —Paulo, mɨ'ɨ̂ maatihígɨ weé'. Ɨpɨ́tɨ mɨ'ɨ̂ bu'esé bu'iri mɨ'ɨ̂ tɨ'o masítigɨ tohá', niîkɨ niîwĩ Festo. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, Paulo yɨ'tíkɨ niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ maatihígɨ meheta weé'. Yɨ'ɨ̂ weresé diakɨ̃hɨ́ta niî'. Wio pesáse me'ra werê'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Agripare werêkɨ niîwĩ taha: —Mɨ'ɨ̂ a'tekãhásere ãyuró masísa'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re uiró mariró werê'. Niî pe'tise yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re werê'kere ãyuró masísa'. A'té Jesu yeé kiti ya'yióropɨ wa'âtiwɨ. 


text:
<pb/>Too pũríkãre mɨ'ɨ́ kẽ'ra, Agripa, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã naâ ohâ'kere ẽho peó weeti? Yɨ'ɨ̂ tɨ'ó yã'akã, mɨ'ɨ̂ ẽho peósa', niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ Paulo. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, Agripa niîkɨ niîwĩ: —Pehêteakã uúkũse me'ra mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re Jesuré ẽho peókã weékã' sĩ'riti? niî yɨ'tíkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Paulo niî nemokɨ niîwĩ taha: —Pehé uúkũse, pehêteakã uúkũse me'ra mɨ'ɨ̂, a'tó niirã́ niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ weeró noho Jesuré ẽho peókã ɨása', yɨ'ɨ̂ weeró noho bu'îri da'rerí wi'ipɨ niîtimirã, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Agripa, Festo, Berenice, ãpêrã naâ me'ra duhirã́ wã'kâ nɨ'ka, ape tũkúpɨ Paulo yeekãhásere uúkũrã sãháakãrã niîwã. A'tîro niîkãrã niîwã: —Kɨ̃ɨ̂ pũrikã teé bu'iri wẽheró ɨá' niisére neê mooámi. Neê bu'îri da'rerí wi'ipɨ kẽ'rare o'ôta basiótimiapã, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Agripa pe'e Festore niîkɨ niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂ basi pe'e “Augusto romano masa wiôgɨ yɨ'ɨ̂re beseáto” niîtikã maa, marî kɨ̃ɨ̂re du'u wĩrókã' booapã, niîkɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Be'ró Festo Romapɨ o'ôo'ta basiókã ĩ'yâgɨ, Paulore, tohô niikã́ ãpêrã bu'îri da'rerí wi'ipɨ niirã́re Júlio surára wiôgɨre ko'tê dutiwĩ. Júlio surára wiôgɨ Augusto wamêtiri kurakɨ̃hɨ niîwĩ. Yɨ'ɨ̂ Luca kẽ'ra naâ me'ra wa'âwɨ. 


text:
Ɨ̃sâ ni'kâwɨ yukɨ̂sɨ Adramítio wamêtiri makakãhawɨ Ásiakãhase petaripɨ wa'apɨhɨ́ me'ra mɨhâ sãha wa'âwɨ. Ãpí Aristarco wamêtigɨ Macedônia di'ta Tessalônica wamêtiri makakɨ̃hɨ ɨ̃sâ me'ra wa'âwĩ. 


text:
<pb/>Cesaréiapɨ wiháa'kãrã ape nɨmɨ́ ɨ̃sâ Sidṍ wamêtiri makapɨre etâwɨ. Toopɨ́ ɨ̃sâ etakã́, Júlio Paulore pahá yã'agɨ a'tîro weewĩ́. Tookãhárã kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã kɨ̃ɨ̂ ɨasé nohore o'oáto niîgɨ naâ tiropɨ sihâ dutigɨ o'ôo'wĩ. 


text:
Ɨ̃sâ tii makápɨ niî'kãrã wihá wã'ka, Chipre nɨkɨrore diakɨ̃hɨ́kãha amukã pe'e yɨ'rɨáwɨ. Tiîape wĩ'ró tutuâtiwɨ. 


text:
Ɨ̃sâ Cilícia, Panfília wamêtise di'ta tiro tii maáreta yɨ'rɨ tãrí pẽ'a, Mirra wamêtiri makapɨ Lícia di'tapɨre ehâwɨ. 


text:
Tii makápɨ apêwɨpɨ mɨhâ sãharãtirã tiwɨpɨ́ sãyâ'kãrã diháawɨ. Be'ró surára wiôgɨ apêwɨ Alexandriakãhawɨ Itáliapɨ wa'apɨhɨ́re boka eháwĩ. Ɨ̃sâ tiwɨpɨ́ mɨhâ sãha, wa'â wa'âwɨ taha. 


text:
<pb/>Wĩ'ró ɨ̃sâre ɨpɨ́tɨ wẽé ka'mú ta'a yuukã, ɨ̃sâ pehe nɨmɨ́ri yogowɨ́. Ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ pi'etíka be'ropɨ ehâwɨ Gnido wamêtiri maka diakɨ̃hɨre. Wĩ'ró apé sia' pe'e wẽéo yuukã diakɨ̃hɨ́ yɨ'rɨá masiti, apêro pe'e mahâmiawɨ. Salmona peta tiro pe'e yɨ'rɨáa, Creta nɨkɨrore kũûpe' pe'e bahâ ke'awɨ. 


text:
Ɨ̃sâ sumútohopɨ yɨ'rɨáa, ɨpɨ́tɨ da'rá yɨ'rɨa'kãrã kari butírãpɨ Ãyurí Peta wamêtiropɨre ehâwɨ. Tii petá Laséia wamêtiri maka pɨ'to niîwɨ. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ yogó'ke bu'iri Judeu masa be'tirí bosê nɨmɨ yɨ'rɨá tohakaro niîwɨ. Tohô weéro wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wa'â, pu'êkɨ nɨ'kaátoho kã'roákã dɨ'sawɨ́. Ɨ̃sâ yɨ'rɨákã, ɨpɨ́tɨ waro wio pesá niîwɨ. 


text:
Teeré masîgɨ, Paulo naâre werêmiwĩ: —Marî yɨ'rɨákã, wió niísa'. A'tîwɨ, tiwɨkãháse apeká, marí kẽ'rare mirîta wio niísa'. Tohô weérã marî a'topɨ́ta tohá ni'irã yuhûpɨ, niîmiwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîmikã, surára wiôgɨ Paulo uúkũsere tɨ'otíwĩ. Tiwɨ́ wiôgɨ, tiwɨ́ au tuúgɨre naâ uúkũse pe'ere ẽho peówĩ. 


text:
Tii petá pe'e pu'êkɨ niikã́ yã'â niîpa'ro. Tohô weérã tiwɨpɨ́ sãyarã́ pãharã́ tii nɨkɨ́ro Cretare yɨ'rɨá wa'â sĩ'riwã Fêni wamêtiri makapɨ. “Toopɨ́ apé tero weérã pu'êkɨ tõ'orã́sa'”, niîwã. Tii petá pe'ere ɨpɨ́tɨ wĩ'ró wẽetípa'ro. Paulo kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã me'ra maâ pahirí maa dekopɨ wĩ'rôro mii wihá no'o'ke niî' 


text:
<pb/>Tohô weérã sahâtiro wĩ'ró wẽê tuu wã'katikã, tiwɨ́ da'rarã́ pe'e “Yɨ'rɨáro ɨá' Fênipɨ”, niî wãkûwã. Tohô weé ɨ̃sâ Creta wamêtiri nɨkɨro sumútohopɨ yɨ'rɨáwɨ. 


text:
Ɨ̃sâ wiháaka be'ro maatá wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽé wã'katiwɨ ɨ̃sâ tiro nɨkɨ̂ro tiro pe'e. Teé wĩ'ró Nordeste wamêtiwɨ. 


text:
Tiwɨré wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽé ka'mu ta'awɨ. Tohô wẽekã́, wĩ'ró wẽe põó tẽoro pe'e wa'âta basiótiwɨ. Basiótikã ĩ'yâ, toó wẽé wã'karo pe'eta ɨ̃sâre sɨ'orí miáawɨ. 


text:
Ɨ̃sâ ni'kâ nɨkɨro Clauda wamêtiri nɨkɨroakãpɨre ehâ, yɨ'rɨáwɨ wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽéo pũritiro pe'e. Tiwɨ sirópɨ ni'kâwɨ yukɨ̂sɨ kã'wɨakã pahipɨhɨ́ mirikã́, naâ yɨ'rɨápɨhɨre dɨ'té po'o no'owɨ. Wĩ'ró ɨpɨ́tɨ weekã́, tiwɨákãre ɨpɨ́tɨ da'rá toharãpɨ pahipɨhɨ́hopɨ mii sãáwɨ. 


text:
Tiwɨré wehê moro peo toha, pũú nɨ'mo daari me'ra wĩ'ró me'ra batarí niîrã pahipɨhɨ́pɨta warɨâ, dɨ'tewã́. Be'ró naâ uî, Sirte wamêtiro nukûporohopɨ marîre wẽéori niîrã, naâ “Su'ti kaséri wĩ'ró miáato” niî, dɨ'té õ'o'ke kaserire pãâkã'wã. Naâ pãâka be'ro wĩ'ró wẽéoro pe'eta wa'âwɨ. 


text:
Ape nɨmɨ́ meharóta wĩ'ró wẽekã́ ĩ'yârã, a'tîro weewã́. Pa'sâ tutuato niîrã tiwɨpɨ́ apeká sãyasére kõ'â dɨowã. 


text:
Ape nɨmɨ́ ɨ̃sâ basita ni'karé tiwɨkãháse su'ti kasérire, naâ dɨ'té'ke daarire, naâ tuâ tuu'ke sẽ'rerire doke yõó nemowɨ taha. 


text:
Pehe nɨmɨ́ri muhîpũ ɨmɨ̂kohokɨ̃hɨ, yõkoá neê bahutíwã. Tohô weérã ɨ̃sâ no'o diákɨ̃hɨ wa'ârãsari, niîta basiótiwɨ. Wĩ'ró kẽ'ra tohô wẽé nu'kukã'wɨ. Tohô weé “Ɨ̃sâ neê yɨ'rɨsomé”, niî wãkûmiwɨ. 


text:
<pb/>Pehe nɨmɨ́ri ɨ̃sâ ba'âtiwɨ. Tohô weekã́ ĩ'yâ, Paulo naâ wa'teropɨ niî'kɨ wã'kâ nɨ'ka, naâre niîwĩ: —Mɨsâre sõ'opɨ́ Cretapɨ yɨ'ɨ̂ werê'kere tɨ'okã́, ãyú niî booapã. Marî toopɨ́ wihatírã, a'tîwɨre dohórẽ', tiwɨkãhásere bahurióti booapã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ wiôgɨ niîmi. Ni'kakã́ yami ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂re werê ko'tegɨ yɨ'ɨ̂ tiropɨ bahuámi. 


text:
A'tîro niî wereámi: “Neê uîtikã'ya. Mɨ'ɨ̂ Augusto wiôgɨ tiropɨ besé no'ogɨ wa'âgɨsa'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ sẽrisére ãyuró tɨ'oámi. Tohô weérã a'tîwɨpɨ niirã́ yɨ'rɨ́ pe'tikã'rãsama. Neê ni'kɨ́ wẽrîsome”, niiámi. 


text:
<pb/>Pɨá semana ɨ̃sâ Cretare wiháaka be'ro ehâkãti pahirí maa Adriático wamêtiri maahopɨre. Wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽéo ka'mu ta'a yuukã, yogokã́ti. Yamî deko niikã́ tiwɨkãhárã da'rarã́, “Marî di'tâ tiropɨ ehârã weé tɨ'sa'”, niîwã. 


text:
Tohô weérã naâ no'ó kõ'ro ɨ̃'kɨámitito? niîrã, ni'kâ daa yapapɨ nɨkɨkaháre dɨ'té õ'o, keó yã'awã. Naâ tohô weekã́, trinta e seis metros ɨ̃'kɨáwɨ. Too nɨháro opâturi keó yã'awã taha. Vinte e sete metrota niîkaro niîwɨ maha. 


text:
Yamî niî yuukã, naâ ɨ̃ta paápɨ dokê wã'ari niîrã, a'tîro weewã́. Ba'pâritise kome pĩhíri pakare tee yapúripɨ opa daári me'ra dɨ'té õ'o'kere doke yõówã. Au tuúro pe'e tiwɨré wehê yẽ'e po'oato niîrã tohô weewã́. Tohô weé tohaka be'ro naâ “Maatá bo'reakã́ ɨamísa'”, niî wãkû ke'tiwã. 


text:
Yamîta tiwɨré da'rá ko'terã du'tí sĩ'rimiwã. Tohô weé naâ “Kome pĩhírire ɨ'mɨtã́ro pe'e doke yõórãtirã weé'” niî soo, yukɨ̂sɨakãre mii dihóo, tiwɨ́ me'ra du'tí sĩ'rimiwã. 


text:
Paulo naâ tohô weé sĩ'rikã ĩ'yâgɨ, surára wiôgɨre, ãpêrã surárare werêwĩ: —Ã'rá a'tîwɨpɨ tohatíkã, mɨsâ neê ni'kɨ́ katîsome, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, surára pe'e tiwɨ́ yukɨ̂sɨakãre dɨ'té'ke daarire dɨtê sure kehe yõokã'wã. 


text:
<pb/>Bo'rê ke'aatoho dɨporo Paulo tiwɨpɨ́ niirã́re ba'â dutiwĩ: —Pɨá semana wa'â' mɨsâ kãrití, ba'âtimirã mɨsâ niiró. 


text:
Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨsâ baa nɨhá tutuato niîgɨ mɨsâre ba'â dutigɨti. Neê kã'roákã mɨsâre mehêkã wa'âsome, niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô niî toha, Paulo pãuré miî, niî pe'tirã ĩ'yóropɨ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîwĩ. Be'ró kɨ̃ɨ̂ basi tigaré dekô me'ra pe'ê, ba'âwĩ. 


text:
Naâ ba'â sĩ'riro põo tẽóro naâ ba'âka be'ro tiwɨpɨ́ sãyasé trigo ahurire tii maápɨ doke yõó pe'okã'wã. Yukɨ̂sɨ ka'rasá nemopɨhɨ tohaáto niîrã teeré kõ'âwã. Yukɨ̂sɨ nukûporopɨ sɨ'â peha'ke niî' 


text:
<pb/>Bo'rê ke'aka be'ro tiwɨ́ da'rarã́ nɨkɨ̂rore ĩ'yâ bokawã. No'opɨ́ niîti, niî ĩ'yâ masitiwã. Naâ tohô ĩ'yâ masitimirã, opâ tũku nukûporo niiróre ĩ'yâ, “Sõ'ó bɨâ nɨharã, apé tero weéro basiókã maa, toó maharã́”, niîwã. 


text:
Tohô weérã too dɨpóro “Kome pĩhíri wehê yẽ'e po'oato” niî, naâ dɨ'té doke yõó'ke pĩhirire dɨtê sure dihowã́. Apêye wahâ pĩhiri pakare, au tuúse pĩhiri dɨ'té'ke daarire pãâ ka'ra nɨ'kowã. Naâ tohô weé tohaka be'ro ɨ'mɨtã́ropɨ niirí su'ti kasérore wĩ'ró tii kaséropɨ yẽ'ê miáato niîrã wehê moro yoowã. Tohô weéro tiwɨ́ nukûporo sumútoho pe'e nɨháawɨ. 


text:
Nɨháa, ɨ̃'kɨátiro nukûporo opâ bu'a niirópɨ sɨ'â peha wa'âwɨ. Wahá mɨ'taro pe'e nukûporopɨ opâ sĩ'o doké bi'pe ke'awɨ. Neê sĩô bɨrota basiótiwɨ. Tiwɨ́ au tuúro pe'e pã'kôri pakase paâ kehe õ'okã, batá wa'âwɨ. 


text:
<pb/>Tohô wa'akã́ ĩ'yâ, surára tiwɨpɨ́ bu'îri kɨorã́ naâ yẽ'ê'kãrãre neê ni'kɨ́ dokê yõha baá du'titikã'ato niîrã wẽhékã' sĩ'rimiwã. 


text:
Surára wiôgɨ pe'e Paulore yɨ'rɨó sĩ'rigɨ, naâre ka'mú ta'awĩ. Be'ró baa masírãre sumútohopɨ baa nɨhá mɨ'ta dutiwĩ. 


text:
Ãpêrãre tábua pĩhiri me'ra pa'sâ nɨha dutiwĩ. Teé me'ra wa'âtirã, tiwɨkãháse batá'ke pĩhiri me'ra pa'sâ nɨha dutiwĩ. Tohô wee tĩhárã, ɨ̃sâ niî pe'tirã yɨ'rɨ́ pe'tikã'wɨ.<pb/>


text:
Ɨ̃sâ niî pe'tirã sumútohopɨ nɨhahá, mahá nɨ'kaka be'ro ɨ̃sâ masîwɨ, tii nɨkɨ́ro Malta wamêtikaro niîwɨ. 


text:
Tookãhárã masá akôro pehakã́ yɨsɨákã ĩ'yârã, ɨ̃sâre ãyuró pahá yã'awã. Tohô weérã pekâ me'e wĩha basá, ɨ̃sâre so'ma dutírã pihîowã. 


text:
Paulo kẽ'ra pekâ boposé seégɨ wa'â, mii tĩáwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô mii tĩári kura ãyâ pekâpɨ niî'kɨ asisé uî wihatigɨ, Paulo yaa amûkãpɨ kũ'rî doke yohawĩ. Toopɨ́ta wã'yákã'wĩ. 


text:
Tii nɨkɨ́rokãharã ãyâ Paulo yaa amûkãpɨ wã'yakã́ ĩ'yârã, naâ a'tîro niîwã: —Ã'rí masá wẽhegɨ́ niîsami. Kɨ̃ɨ̂ diâ pahirí maapɨ yɨ'rɨ́ toha'kɨ niîmigɨ, kɨ̃ɨ̂ yã'âro weé'ke wapa wẽrîgɨsami, niîwã. 


text:
Naâ tookãhárã pe'e “Maatá kɨ̃ɨ̂re bipiá wa'ârosa'”, niîmiwã. “Bipitíkã maa, wãkûtiro bɨrɨ̂ ke'a, wẽrîa wa'âgɨsami”, niî wãkûmiwã. Naâ yoakã́ yuû kue kumí, kɨ̃ɨ̂re mehêkã wa'âtikã ĩ'yâ, mehêkã wãkûwã taha. “Ã'rí ɨmɨ mehéta niîsami. Marî ẽho peógɨ niîgɨ niîsami. Tohô weéro kɨ̃ɨ̂re ãyâ kũ'rikã́, neê mehêkã wa'á wee'”, niîwã. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâre tohô wa'â'karo tii nɨkɨ́ro wiôgɨ Públio wamêtigɨ yaá di'ta pɨ'toakã niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ kãri dutígɨ pihîkã'wĩ. I'tiá nɨmɨ ɨ̃sâ kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ niisé nɨmɨrire ɨ̃sâre ãyuró weewĩ́. 


text:
Tiîtare Públio pakɨ uhá'ke, yohâ do'âtigɨ kãhiwĩ́. Paulo kɨ̃ɨ̂ kãhirópɨ sãhá, Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá, kɨ̃ɨ̂ dɨpôapɨre yãa peówĩ. Tohô weé kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨkã́ weewĩ́. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, tii nɨkɨ́ropɨ niirã́ do'âtirã naâ do'âtisere yɨ'rɨó dutirã kɨ̃ɨ̂ tiropɨ a'tîwã. Niî pe'tirã naâ do'âtisere yɨ'rɨó no'owã. 


text:
Tii nɨkɨ́rokãharã ɨ̃sâre pehé apêye noho o'ôwã. Be'ropɨ́ ɨ̃sâ yukɨ̂sɨpɨ wa'ârã, pu'êtiatehe kẽ'rare o'ôwã. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ tii nɨkɨ́ropɨre i'tiá muhipũ niîwɨ. Be'ró Alexandria wamêtiri makakãhawɨ me'ra wa'âwɨ taha. Tiwɨ́ toopɨ́ pu'êkɨ tõ'ó niî ni'ikaro niîwɨ yuhûpɨ. Tiwɨ́ yukɨ̂sɨ ẽ'keapɨ ãpêrã masá ẽho peósetirã Castor, Pólu wamêtirã naâ weeró noho bahurã́ paâ tee õ'o'ke wã'yawɨ. 


text:
Be'ró Régio wamêtiri makapɨ wa'ârã sumútohopɨ nɨháawɨ. Toopɨ́ etâ, ni'kâ nɨmɨ be'ro ɨ̃sâ wa'aró pe'eta wĩ'ró wẽéowɨ. Tohô weérã ape nɨmɨ́ pe'e ehâ bakeo'wɨ Putéoli wamêtiri makapɨre. Toopɨ́ etâ, ɨ̃sâ tiwɨpɨ́ sãyâ'kãrã diháawɨ. 


text:
Toopɨ́re ãpêrã Jesuré ẽho peórãre boka eháwɨ. Naâ ɨ̃sâre “Ni'kâ semana ɨ̃sâ me'ra tohá ni'iya”, niîwã. Tohô weérã ɨ̃sâ ni'kâ semana toó niî, be'ró Romapɨ wa'ârã ma'âpɨ yɨ'rɨáwɨ taha. 


text:
Ãpêrã Romakãharã Jesuré ẽho peórã ɨ̃sâ Romapɨ wa'asé kitire tɨ'ó tohakãrã niîwã. Teeré tɨ'ó, ɨ̃sâre põo tẽrírã etâwã ma'âpɨ praça de Ápio wamêtiri makapɨ. Ãpêrã kẽ'ra apêropɨ siharã́ naâ kãrirópɨ Três Venda wamêtiropɨ ɨ̃sâre põo tẽríwã. Paulo naâre ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niî, kɨ̃ɨ̂ basi kẽ'ra nemoró e'katí, wãkû tutuase boka nemówĩ. 


text:
Ɨ̃sâ Romapɨ etâka be'ro surára wiôgɨ Júlio a'tîro weewĩ́. Bu'îri kɨorã́ kɨ̃ɨ̂ miáa'kãrãre tookãhárã bu'îri kɨorã́re ko'terã́ wiôgɨpɨre wiawĩ́. Paulo pe'ere apé wi'ipɨ ni'kɨ́ surára kɨ̃ɨ̂re du'tirí niîgɨ ko'teákɨhɨ me'ra kũûwĩ. Paulo Romapɨ niî'ke niî' 


text:
<pb/>I'tiá nɨmɨ ɨ̃sâ Romapɨ etâka be'ro Paulo tii makákãharã Judeu masa wiôrãre pihîowĩ. Be'ró kɨ̃ɨ̂ tiropɨ naâ ehakã́ ĩ'yâ, naâre a'tîro niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ akawerérã, neê kã'roákã mehêkã weetíwɨ marî akawerérãre. Neê marî yẽkɨ sɨmɨápɨ weeséti'kere “Tohô nií wee'”, niîtiwɨ. Tohô weetímikã, marî akawerérã Jerusalẽ́pɨ yɨ'ɨ̂re yẽ'ê, romano masa wiôrãpɨre o'ôwã. 


text:
Naâ romano masa wiôrã yɨ'ɨ̂re sẽrí yã'a', kɨ̃ɨ̂re wẽheró ɨá' niisé bu'irire bokatí tĩharã, du'ú sĩ'rimiwã. 


text:
Naâ Judeu masa pe'e pũrikã yɨ'ɨ̂re neê du'u wĩróro ɨatíwã. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ “Wiôgɨ Augusto Romakɨ̃hɨpɨta beseáto”, niîwɨ. Neê yɨ'ɨ̂ akawerérãre werê sãagɨ meheta yɨ'ɨ̂ ɨaró me'ra a'tiápɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ tohô wee tĩhágɨ, mɨsâ me'ra uúkũgɨti niîgɨ, diakɨ̃hɨ́ masiáto niîgɨ mɨsâre pihîoapɨ. Marî Judeu masa yoakã́ yuû kue'kɨ a'tî tohakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Jesu Cristo wamêtimi. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re ẽho peóse bu'iri a'te daári kome daári me'ra dɨ'té no'o'kɨ niî', niîwĩ Paulo. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Ɨ̃sâ neê ni'kâ papéra pũri Judeu masa Judéiakãharã naâ ohâ o'oka pũrire yẽ'é wee'. Mɨ'ɨ yeékãhasere tɨ'ó wee'. Toó Judéiakãharã a'topɨ́ siharã́ etârã, neê yã'âro uúkũ werê sãatiwã mɨ'ɨ̂re. 


text:
Ɨ̃sâ a'té di'akɨ̃re masî'. Niî pe'tirokãharã “Jesuré ẽho peóse yã'â niî'”, niî uúkũma. Tohô weérã ɨ̃sâ mɨ'ɨ̂ ẽho peósere tɨ'ó sĩ'risa', niîwã. 


text:
<pb/>Tohô niîka be'ro naâ ni'kâ nɨmɨ teeré uúkũatihi nɨmɨre besewã́. “Tii nɨmɨ́ a'tîrãti” niî, wa'â wa'âwã. Tii nɨmɨ́ niikã́ pãharã́ masá Paulo kãhirí wi'ipɨ etâwã. Naâ nerê pe'tika be'ro bo'reakã́ bu'ê nɨ'ka'kɨ, teê yamîka' bu'ê na'î tõ'oa wa'âwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã wiôgɨ niisé kitire bu'êwĩ. Jesu Cristore ẽho peoáto niîgɨ, Moisé kɨ̃ɨ̂ ohâ'kere, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã naâ ohâ'kere naâre pũûro ẽho peókã ɨágɨ bu'ê ĩ'yowĩ. 


text:
Naâ ni'kâro noho wãkûti, ni'karérã toopɨ́ duhî'kãrã wã'kâ nɨ'ka wihari kura Paulo naâre niîwĩ: —Espírito Santo diakɨ̃hɨ́ta uúkũpĩ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Isaía me'ra uúkũgɨ marî yẽkɨ sɨmɨápɨre. A'tîro niî werê dutikɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
Ã'rá masaré a'tîro niî werêgɨ wa'âya: “Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere teérã, ĩ'yâ sĩ'ritirãsa'. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó sĩ'ritirã, diakɨ̃hɨ́kãhasere tɨ'ó sĩ'ritirãsa'. Tohô ẽho peóti tĩharã, yɨ'ɨ̂re akobohóse sẽrisomé. Tohô weérã mɨsâre werekã́, tɨ'orã́sa', tɨ'órã pe'ea'. Mehô de'ró niîro weesarí, niî tɨ'o masísome. Mɨsâ ãyuró yɨ'ɨ̂ weesére ĩ'yâmirã, ĩ'yâ masisome”, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
<pb/>Tohô weérã mɨsâ tɨ'ó sĩ'ritise bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ masaré yɨ'rɨóse kitire ni'kakã́ me'ra Judeu masa niîtirãre werê no'orosa'. Naâ pe'e ãyuró tɨ'ó tɨ'sarãsama, niîwĩ. 


text:
<pb/>Pɨá kɨ'ma Paulo tií wi'i naâ wasó, wapa yeé dutika wi'ipɨre surára kɨ̃ɨ̂re ko'tegɨ́ me'ra niîwĩ. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ siharãre e'katíse me'ra naâre põo tẽríwĩ. 


text:
Uiró mariró, wãkû tutuaro me'ra masaré Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niisére, tohô niikã́ Jesu Cristo yeekãhasere bu'ê nu'kukã'wĩ. Ãpêrã neê ka'mú ta'aro mariró tohô weewĩ́. Teófilo, mɨ'ɨ̂re toô kã'rota ohâ'. Luca<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ marî akawerégɨ Timóteo me'ra mɨsâre ãyu dutí'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨá'karo nohota yɨ'ɨ̂re Jesu Cristo kɨ̃ɨ yeé kitire werê dutigɨ kũûwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsâ Colossokãharã Jesu Cristo yarã kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nu'kurãre ohâ'. Mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ ãyuró weeáto. Mɨsâre ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Paulo Colossokãharãre Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá'ke niî' 


text:
Mɨsa yeé kitire tɨ'owɨ́. A'tîro niî'. Mɨsâ Jesu Cristo masaré yɨ'rɨómi niisé diakɨ̃hɨ́kãhasere tɨ'ókãrã niîwɨ. Teeré tɨ'órã, mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sepɨ weeátehere e'katí yuu tohakãrã niîwɨ. Tohô weérã Jesu Cristore ãyuró ẽho peókãrã niîwɨ. Mɨsâ basi Õ'âkɨ̃hɨ yarã niî pe'tirãre ãyuró ma'isétikãrã niîwɨ. Ɨ̃sâ teeré tɨ'ó'kãrã niî tĩharã, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niî'. 


text:
<pb/>Ãpêrã kẽ'ra tohôta tee kitíre tɨ'órã, mɨsâ weeró nohota weérã weemá. Niî pe'tiropɨ werê turia wã'karã weemá. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ masaré ma'isére tɨ'órã, “Diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niîkãrã niîwɨ. 


text:
Ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ ma'igɨ́ Epafra mɨsâre tee kitíre werêkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre da'ra tamúgɨ niîmi. Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo yeekãhasere mɨsâre weregɨ́ niîmi. 


text:
<pb/>Tohô weérã Epafra mɨsa yeé kitire werêka nɨmɨta maatá ɨ̃sâ Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá nɨ'kawɨ. A'tîro niikã́ kẽ'rare mɨsâre tohô sẽri basá nu'kukã'. A'tîro sẽri basá': “Õ'âkɨ̃hɨ, Espírito Santo tɨ'o masíse o'oáto naâre. Kɨ̃ɨ̂ tohô o'okã́, naâ mɨ'ɨ̂ dutî'kere ãyuró tɨ'o masírãsama. 


text:
Mɨ'ɨ yarã́ weeró nohota weesétirãsama”, niî sẽri basá'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, e'katígɨsami. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂ ɨá'karo nohota ãyuró weerã́sa'. Kɨ̃ɨ̂re masî nemorãsa'. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tutuâ yɨ'rɨagɨ kɨ̃ɨ̂ tutuasére mɨsâre o'ôgɨsami. Tohô weekã́, mɨsâ e'katíse me'ra niî pe'tise mehêkã wa'asére wãkû tutuarãsa'. 


text:
Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîrãsa'. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâ yã'âro weé'kere dɨporópɨ akobohó, dɨka yuú tohakɨ niîwĩ. Tohô weérã mɨsâ kɨ̃ɨ̂ tiropɨ ãpêrã kɨ̃ɨ yarã́, kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã me'ra niîrãsa'. 


text:
Marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ marîre, wãtî dutî no'o'kãrãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ makɨ wẽrisé me'ra na'î tĩ'aropɨ weeró noho niî'kãrãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Marî yã'asé weé'kere akobohókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ marîre kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ɨpɨ́tɨ ma'igɨ́re o'ôo'kɨ niîwĩ. Marî wiôgɨ niiáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristo wẽrisé me'ra masaré yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨre ĩ'yâ no'oya marí'. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ a'ti nukúkãpɨ a'tîgɨ, kɨ̃ɨ̂ niisétisere masaré bahû yoaropɨ ĩ'yókɨ niîwĩ. Jesu Cristo niî pe'tise dɨporo niî tohakɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ me'ra niî pe'tisere ɨ'mɨ̂se, a'tí di'ta bahurã́, bahutírãre weékɨ niîwĩ. Apêye kẽ'rare bahusé, bahutísere weékɨ niîwĩ. Tohô niikã́ wiôrãre ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́, a'ti nukúkãpɨ niirã́, niî pe'tirãre weékɨ niîwĩ. Teeré weégɨ, “Yɨ'ɨ̂ makɨ yee niîrosa'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ neê waropɨta niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ bahúrẽ'atoho dɨporo niî tohakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ me'rata kɨ̃ɨ̂ bahúrẽ'ke niî nu'kukã'. Keoró dɨka yuúro mariró niî nu'ku'. 


text:
Jesu Cristo marî dɨpoá kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã wiôgɨ niîmi. Kɨ̃ɨ́ta marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre katisé o'ogɨ́ niîmi. Marî niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórã ni'kâ kura, ni'kâ ɨpɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ marî masá ma'mi niîmi. Kɨ̃ɨ̂ wẽrîka be'ro marî niî pe'tirã dɨporo masákɨ niîwĩ. Tohô weégɨ niî pe'tirã bu'ipɨ niîmi. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ makɨ yɨ'ɨ̂ weeró nohota niiáto”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weéro niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ niisétise Jesu Cristopɨreta niî'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré wẽrikã́ ɨákɨ niîwĩ. Niî pe'tise, niî pe'tirã, ɨ'mɨ̂se, a'ti nukúkã yɨ'ɨ̂ me'ra apoáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ kurúsapɨ wẽrisé me'ra apókɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsá kẽ'ra neê waro Õ'âkɨ̃hɨre masîtikãrã niîwɨ. Mɨsâ yã'âro weeséti'ke bu'iri Õ'âkɨ̃hɨre ĩ'yâ tu'ti, yã'âro wãkûkãrã niîwɨ. 


text:
Mɨsâ tohô niisétimikã, Õ'âkɨ̃hɨ ni'kâroakãre mɨsâ me'ra apókɨ niîwĩ. Jesu Cristo marî weeró noho ɨpɨtígɨ tii ɨpɨ́ me'rata kɨ̃ɨ̂ pi'etí, wẽrîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ yarã bu'îri marirã́ tohakã́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ pakɨpɨ́re mɨsâre wiagɨ́ti niîgɨ, tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Mɨsâ kɨ̃ɨ yeé kitire ẽho peó nu'kukã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró weé nu'kukã, tohô weegɨ́sami. Ãpêrã mɨsâre mehêkã werekã́, kɨ̃ɨ yeé kitire neê kõ'âtikã'ya. A'teré niî pe'tirokãharãpɨ tɨ'órã weemá. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra a'te kitíre werê tamu sihagɨta niî'. Õ'âkɨ̃hɨ Paulore Jesu Cristore ẽho peórãre wee tamú duti'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re werê duti'kere werêgɨ, apé tero pũûro pi'etí'. Tohô pi'etímigɨ, e'katí'. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã yee niiátehere pi'etí tohakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre wee tamú sĩ'rigɨ pi'etí'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re naâre wee tamú dutiwĩ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórãre a'tîro weé'. Kɨ̃ɨ yeé kitire ãyuró tɨ'o masí pe'oato niîgɨ mɨsâre wee tamú'. 


text:
Mɨsâ Colossokãharã, Judeu masa niîtirã kẽ'rare ãyú butia'se kiti niî'. Jesu Cristo mɨsâpɨreta niîmi. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâ me'ra niî yuukã, ãyusé mɨsâ ɨ'mɨ̂sepɨ niiátehere masî, e'katí yuu tohasa'. Õ'âkɨ̃hɨ maatá Judeu masa niîtirãre Jesu Cristo yɨ'rɨógɨsami niisére werêtikɨ niîwĩ. Tohô weérã neê warokãharãpɨa a'teré masîtikãrã niîwã. A'tóka terore Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore ẽho peórãre masikã́ weemí. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ Jesu Cristo yee kitire werê'. Niî pe'tirã masa nɨkɨ́re kɨ̃ɨ̂ niisétisere masî dutirã werê'. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró wee dutírã, kɨ̃ɨ̂ me'ra niî nu'ku dutirã werê'. 


text:
A'teré weé sĩ'rigɨ, Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ tutuasé o'osé me'ra yɨ'ɨ̂ masaré ɨpɨ́tɨ bu'ê, naâre Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá'.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ niî'karo nohota mɨsa yeé niiátehere ɨpɨ́tɨ wãkû, Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá'. Tohô weégɨ mɨsâre a'teré masiáto niîgɨ ohâ o'ogɨ weé'. Niî pe'tirã Laodicéiakãharãre, tohô niikã́ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâtirãre meharóta sẽri basá'. 


text:
A'tîro sẽrí': “Õ'âkɨ̃hɨ, naâre wãkû tutuase o'ôya. Ãyuró sɨ'orí niisétiato. A'mêri ma'iáto. Naâ ãyuró mɨ'ɨ yeékãhasere tɨ'o masí pe'oato. Naâ tohô weérã, mɨ'ɨ̂ makɨre ãyuró masîrãsama”, niî sẽri basá'. Neê waropɨre Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Jesu Cristo yeekãhasere werêtikɨ niîwĩ. A'tóka terore maha kɨ̃ɨ yeére werêmi. 


text:
A'tîro niî'. Jesu Cristopɨreta niî pe'tise masisé, tɨ'o masíse niî'. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ di'akɨ̃ ãyuró masigɨ́ niîmi. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã niî pe'tise masisére boká no'o'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ apêropɨ niîmigɨ, mɨsâ wa'teropɨ niîgɨ weeró noho tɨ'ó yã'a'. Mɨsâre pũûro wãkû'. Yɨ'ɨ̂ mɨsâ ãyuró niisétikã tɨ'ógɨ, mɨsâ Jesu Cristore ẽho peókã tɨ'ógɨ, ɨpɨ́tɨ e'katí'. 


text:
<pb/>Neê waropɨre marî wiôgɨ Jesu Cristore ẽho peókãrã niîwɨ. Tiîtapɨre mɨsâ ẽho peó'karo nohota a'tóka tero kẽ'rare niî pe'tise nɨmɨri kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nu'kukã'ya. 


text:
Kɨ̃ɨ̂re nemoró masî nemoya. Mɨsâre bu'ê'karo nohota kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nemoya. Ɨmɨ̂kohori nɨkɨ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'”, niîya. Jesu Cristore ẽho peótirã ẽho peó'ke niî' 


text:
<pb/>Ãpêrã mɨsâre werekã́, ãyuró tɨ'o masíya. Naâ mɨsâre niî soose me'ra werê boosama. Diakɨ̃hɨ́ weeró noho uúkũsama. Nií wee'. Teé uúkũse me'ra masaré werê, maa soórã weemá. Jesu Cristo yee meheta niî'. Naâ basi naâ wãkusére, dɨporókãharãpɨ niiséti mɨhati'kere werêrã weemá. Tohô weérã naâre ẽho peótikã'ya. 


text:
Mɨsá kẽ'ra kɨ̃ɨ̂pɨreta niî'. Tohô weérã mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre kɨó yɨ'rɨa toha'. Jesu Cristo niî pe'tirã wiôgɨ niîmi. Ɨ'mɨ̂sekãharã, a'ti nukúkãkãharã, bahurã́, bahutírã niî pe'tirã wiôrã kɨ̃ɨ̂ doka niîma. 


text:
<pb/>Mɨsâ masísa', Õ'âkɨ̃hɨ yarã sãhá sĩ'rirã, Judeu masa weeró noho õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'atikãrã niîwɨ. A'tîro pe'e wa'âkaro niîwɨ. Jesu Cristo basi mɨsâ yã'âro weesétisere kõ'âkɨ niîwĩ. Tohô weérã õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a'kãrã weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ yarã tohákãrã niîwɨ. 


text:
Jesu Cristo wẽrî yaá no'okɨ niîwĩ. Mɨsá kẽ'ra wamê yee no'orã, yã'âro weeséti'kere du'úrã, wẽrî yaá no'o'kãrã weeró noho tohákãrã niîwɨ. Wẽrî'kãrã, katîrã naâ weé'kere weetímima baa. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra too dɨpóropɨ weé'kere weetísa'. Jesu Cristo wẽrîka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re masókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re masó'karo nohota mɨsá kẽ'rare masógɨ, apé su'tiro sãhakã́ weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Jesu Cristore masó'kere mɨsâ ẽho peó yuukã, tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Mɨsâ Judeu masa niîtirã õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'atikãrã niîwɨ. Tohô niikã́ yã'âro weékũkãrã niîwɨ. Yã'âro niiséti tĩharã, too dɨpóropɨre wẽrî'kãrã weeró noho niîkãrã niîwɨ. A'tóka terore maha Õ'âkɨ̃hɨ yarã niî'. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre katî nu'kukã weékɨ niîwĩ. Mɨsâre yã'âro weé'kere akobohókɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kakã, marîre bu'îri da'rê boopĩ. Teé marî pehé yã'asé kɨomí'kere kɨ̃ɨ̂ makɨ́ kurúsapɨ wẽrisé me'ra akobohókɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra niî pe'tirã ĩ'yóropɨ wãtiâre dokâ ke'akã weékɨ niîwĩ. “A'ti nukúkãkãhasere pũûro wãkûtikã'ya” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Mɨsâ masísa', Judeu masa ni'karé apêye ba'asére ba'â dutitisama. Tohô weérã ãpêrã mɨsâ sĩ'risére, ba'asétisere Judeu masare dutîtise nohore naâ uukahákã, tɨ'otíkã'ya. Naâ pehé bosê nɨmɨri kɨosamá. Ni'kâ kɨ'mare, ma'ma muhípũre, tohô niikã́ semanari nɨkɨ naâ soo wɨáse nɨmɨrire kɨosamá. Naâ weeró nohota tiikése bosê nɨmɨri wee dutísama. “Mɨsâ tohô weetírã, Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere weé wee'”, niîsama. Naâ tohô niikã́, tɨ'otíkã'ya. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ be'ropɨ́ ãyuró weeátehere ĩ'yó mɨ'tagɨ teeré kũûkɨ niîwĩ. Yɨ'ɨ̂ makɨ yeekãhasere masiáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre Jesu Cristo a'tî tohakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ masaré a'teré too dɨpóropɨ dutî'kere Õ'âkɨ̃hɨ wee dutítimi maha. 


text:
<pb/>Ãpêrã mɨsâre a'tîro niî soo boosama: “Ɨ̃sâ ãyurã́ niî'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre ãyuró wãkuáto niîrã be'tí, kɨ̃ɨ̂re sẽrí'. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terãre ẽho peó'. Ɨ̃sâ kãritímirã kẽ'esé weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ yeere ĩ'yâ'. Tohô weérã, ɨ̃sâ ãpêrã yɨ'rɨóro Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere ãyuró masî'. Mɨsá kẽ'ra tohôta weeyá. Mɨsâ a'teré weetírã, bu'îri kɨorã́sa'”, niî boosama. Mɨsâre tohô niikã́, neê ẽho peótikã'ya. “Masirã́ waro niî' ɨ̃sa”, niî wãkûsama. Tohô niî ma'akãrã weemá. A'té masá wãkusé di'akɨ̃ niî'. 


text:
Naâ Jesu Cristore siru tuútima. Marî pũrikã Jesu Cristo yaa kurakãharã niî'. Kɨ̃ɨ́ta niîmi marî dɨpoá. Marîre kɨ̃ɨ̂ masisére, tutuasére o'ôsami. Teé me'ra marî ɨmɨ̂kohori nɨkɨ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho nemoró a'mêri ma'í, wee tamú masi'. 


text:
<pb/>Mɨsâre too dɨpóropɨre mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá niiséti mɨhati'kere pehé dutisé niîkaro niîwɨ. A'tóka terore too dɨpóropɨ weeséti'kere Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra yɨ'rɨ wetíkã weékɨ niîwĩ. Yɨ'rɨ wetíka be'ro niîmikã, de'ró weérã mɨsâ too dɨpóropɨ weeséti'karo nohota niîti taha? 


text:
Naâ tohô niîrã, a'ti nukúkãkãhase maatá pe'tisére uúkũrã weemá. Masá naâ wãkuró me'ra wee dutíse niî'. 


text:
Naâ dutisé ãyú butia'se weeró noho bɨsɨ̂'. Bu'îkãhase di'akɨ̃ a'tîro niî ta'sasama: “Mɨsá kẽ'ra ɨ̃sâ weeró nohota ãyuró ẽho peóro ɨá'. Õ'âkɨ̃hɨ marîre ãyuró wãkuáto niîrã be'tiró ɨá'. Marî ɨpɨ́ kẽ'ra yã'â niísa'. Tohô weérã marî basi marî ɨpɨré pi'etíse o'oró ɨá'. Marî pi'etíse o'ôka be'ro marî yã'âro ɨâri pehasere kõ'âta basió'”, niîmisama. Nií wee'. Naâ dutisére weérã, marî meharóta tohákã'sa' taha.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre too dɨpóropɨ niî'karo nohota Jesu Cristo wẽrîkɨ niîwĩ. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra too dɨpóropɨ weeséti'kere du'úkãrã niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ masókɨ niîwĩ. Mɨsá kẽ'rare kɨ̃ɨ̂ makɨré ẽho peó yuukã, kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra mɨsâre katî nu'kukã weékɨ niîwĩ. Tohô weérã a'ti nukúkãkãhasere wãkûtikã'ya. Ɨ'mɨ̂sekãhase pe'ere wãkûya. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨpɨre Jesu Cristo me'ra niî'. Jesu Cristo ɨ'mɨ̂sepɨ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra wiôgɨ duhirí kumuropɨ niîmi. Tohô weérã mɨsâ Jesu Cristo niiró ɨ'mɨ̂sepɨkãhasere ãyuró wãkû nɨrɨya. 


text:
Kɨ̃ɨ́ta marîre sɨ'orí niîmi. Sɨ'orí katîmi. Marî kɨ̃ɨ̂ me'ra niî'. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ a'ti nukúkãpɨre opâturi a'tikã́, marí kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ tutuasé, kɨ̃ɨ̂ asistésere bu'î peha tamurãsa'. Dɨporópɨ weeséti'kere Paulo du'u dutí'ke niî' 


text:
<pb/>Mɨsâ a'ti nukúkãkãhase yã'asé weé sĩ'risere du'úkã'ya. Mɨsâ, mɨsâ nɨmosã́ numia niîtirãre a'me tãrátikã'ya. Mɨsâ numiâ kẽ'ra, mɨsâ marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre a'me tãrátikã'ya. Neê ãpêrã me'ra “Yã'âro weé sĩ'risa'”, niîtikã'ya. Neê ãpêrãre mɨsâ wãkusépɨ “Naâre wɨâ kãhi, naâ me'ra niî sĩ'risa'”, niî wãkûtikã'ya. Ãpêrã naâ kɨosére ɨotíkã'ya. Mɨsâ apêye nohore ɨórã, Õ'âkɨ̃hɨ mehereta ẽho peórã wee boósa'. 


text:
A'tóka terore maha niî pe'tisere mɨsâ yã'âro weesére, uasé, ĩ'yâ tu'tise, ãpêrãre tu'tî yabisére du'uyá. Yã'asére neê wãkû buhíkã'tikã'ya. 


text:
Ãpêrãre niî sootikã'ya. Mɨsâ too dɨpóropɨ weeséti'kere du'ú tohakãrã niîwɨ. Tohô weérã teeré weetíkã'ya maha. 


text:
A'tóka terore mɨsâ apêye wãkusé kɨó'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre weé'kɨ kɨ̃ɨ̂ weeró noho niisétiato niîgɨ mɨsâre dɨka yuú nu'kugɨ weemí. Nemoró kɨ̃ɨ̂re masiáto niîgɨ tohô weemí. 


text:
Marî niî pe'tirãre Jesu Cristo ĩ'yóropɨre neê dɨka watíse marí'. Judeu masa, Judeu masa niîtirã, ãpêrã õ'rekɨhɨ́ yapa kasero yehê kõ'a no'o'kãrã, yehê kõ'a no'oya marirã́re dɨka watíse marí'. Tohô niikã́ apé sia'kãharãpɨ, sumútohorikãharã, da'rá ko'terã, da'rá ko'tetirã, ã'rá niî pe'tirã me'ra dɨka watíse marí'. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã wiôgɨ niîmi. Niî pe'tirãpɨre niîmi. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ma'imí. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre kɨ̃ɨ yarã́ niiáto niîgɨ besékɨ niîwĩ. Tohô weérã ãpêrãre pahá yã'aya. Naâre ãyuró e'katíse me'ra wee tamúya. Mɨsâ “Ãpêrã yɨ'rɨóro niî'”, niî wãkûtikã'ya. Mɨsâre mehêkã niikã́, tohô tɨ'ó yã'akã'ya. Wãkû tutuaya. 


text:
Mɨsâ basi ãpêrã me'ra a'mé tu'ti'kãrã, ãpêrã mehêkã weekã́ tɨ'sâti'kere naâre akobohóya. Jesu Cristo mɨsâre akobohókɨ niîwĩ. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra ãpêrãre meharóta akobohóya. 


text:
A'mêri ma'iyá. Mɨsâ tohô ma'írã, niî pe'tise yɨ'ɨ̂ dutî'kere weé pe'okã'rãsa'. Ãyuró mɨsâ basi sɨ'orí niisétirãsa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨaró weekã́, mɨsa yeé ehêri põ'raripɨre e'katíkã weesamí. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró weetírã, bɨhâ wetisa'. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ ɨaró weeyá. Ãyuró sɨ'orí niisétiya. A'teré ɨa sãágɨ, kɨ̃ɨ̂ mɨsâre ni'kâ kura, ni'kɨ́ põ'ra weékɨ niîwĩ. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re “Ãyú'” niî nu'kukã'ya. 


text:
<pb/>Jesu Cristo yee kitire ãyuró wãkû nɨrɨya. Kɨ̃ɨ̂ masisé o'osé me'ra ãpêrãre mɨsâ basi a'mêri bu'êya. Mɨsâ ehêri põ'raripɨ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîrã, basâ peoya. 


text:
Mɨsâ Jesu Cristo yarã niî'. Tohô weérã niî pe'tise mɨsâ weesétise, uúkũsetisere kɨ̃ɨ yarã́ weeró nohota weeyá. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra teeré weetá basió'. Kɨ̃ɨ̂ pakɨré “Ãyú'” niî nu'kukã'ya. Jesu Cristore ẽho peórãre wee dutí'ke niî' 


text:
<pb/>Marâpɨtirã numia, Jesu Cristo marî wiôgɨre ẽho peórã, a'tîro weeyá. Mɨsâ marapɨ́ sɨmɨare naâ dutisére yɨ'tí ẽho peóya. 


text:
Wi'marã́, ma'mâ piha, niî pe'tise mɨsâ pakɨ sɨmɨá dutisére ãyuró yɨ'tiyá. Õ'âkɨ̃hɨ tohô weekã́ ɨasamí. 


text:
Mɨsâ põ'rare na'îro tu'tî, uakã́ weetíkã'ya. Mɨsâ tohô weekã́, naâ bɨhâ weti, mɨsâ dutisére wee masítisama. 


text:
<pb/>Da'rá ko'terã, niî pe'tise mɨsâ wiôrã a'ti nukúkãkãharã naâ dutisére yɨ'tiyá. Naâ ĩ'yóropɨ, naâ ĩ'yâtiropɨre ãyuró da'rayá. Mɨsâ wiôrã ĩ'yóropɨ di'akɨ̃ ãyuró da'rárã, mɨsâ wiôgɨ “Ãyuró da'ramá” niî wãkuáto, niîrã wee boósa'. Mɨsâ tohô weetíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨre ãyuró ẽho peó tĩharã, wee soóro mariró da'rayá. 


text:
Mɨsâ apêye noho da'rárã, ãyuró tɨ'sasé me'ra da'rayá. Teesé me'ra weetíkã'ya. Masaré da'ra basámirã, Jesu Cristore da'ra basárã weeró noho tɨ'ó yã'aya. 


text:
Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re da'rá ko'terã niî'. Kɨ̃ɨ́ta mɨsâre ɨ'mɨ̂sepɨ wapa yeégɨsami. Mɨsâ teeré masî toha'. Tohô weérã ãyuró da'rayá. 


text:
Yã'âro weé'ke wapare Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'rêgɨsami. Masá niî pe'tirãre ni'kâro noho bu'îri da'rêsami. Neê ni'kɨ́ yɨ'rɨ wetítisami.<pb/>


text:
Dutirã́, mɨsá kẽ'ra ɨ'mɨ̂sepɨre ni'kɨ́ wiôgɨ kɨó'. Mɨsâ teeré masî toha'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota mɨsâre da'rá ko'terãre ãyuró kɨoyá. 


text:
Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre sẽrírã, ɨ̃sá kẽ'rare sẽri basáya. “Pãharã́ Jesu Cristo yee kitire masîtirãre tɨ'ó sĩ'rikã weeáto”, niî sẽri basáya. Kɨ̃ɨ yeé kiti dɨporókãharãpɨ naâ masî no'oya marí'ke ãyusé kiti niî'. A'té weresé bu'irita yɨ'ɨ̂ bu'îri da'rerí wi'ipɨ duhísa'. 


text:
<pb/>Ãpêrã Jesu Cristore ẽho peótirã me'ra ãyuró niisétiya. Naâ me'ra mɨsâ weesétisetiri nɨkɨ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota naâre ãyuró weeyá. 


text:
Naâ me'ra uúkũrã, ãyuró tɨ'sâropɨta tɨ'ó tɨ'sase me'ra uúkũya. Ãpêrã mɨsâre sẽrí yã'akã, ãyuró diakɨ̃hɨ́ yɨ'tiyá. Paulo me'rakãharã ãyu dutíse o'ô'ke niî' 


text:
<pb/>Tíquico yɨ'ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ ma'igɨ́ a'tîro weegɨ́sami. Yee kitíre mɨsâre werêgɨ wa'âgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ me'ra marî wiôgɨ Jesu Cristo yeere da'rá ko'te tamugɨ niîmi. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂re bu'ê tamugɨ niîmi. 


text:
Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re mɨsâ tiropɨ wa'â dutigɨti weé'. Ɨ̃sa yeé kitire tɨ'órã, mɨsâ wãkû tutua, e'katí nemorãsa'. 


text:
Onésimo mɨsa yaá maka niî'kɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ me'ra wa'âgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ ma'igɨ́ yɨ'ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ a'tóka terore ɨ̃sâre ãyuró wee tamúgɨ weemí. Naâ pɨárã mɨsâre werêrãsama niî pe'tise a'tó Romapɨ de'ró wa'â'kere. 


text:
<pb/>Aristarco mɨsâre ãyu dutími. Kɨ̃ɨ́ kẽ'ra yɨ'ɨ̂ me'ra bu'îri da'rerí wi'ipɨ niîmi. Marco, Barnabé basúkɨ kẽ'ra mɨsâre ãyu dutími. Marco mɨsâ tiropɨ sihakã́, yɨ'ɨ̂ mɨsâre too dɨpóro niî'karo nohota ãyuró yẽ'eápa. 


text:
Ãpí Jesu mɨsâre ãyu dutími. Kɨ̃ɨ̂reta “Justo” pisûkãrã niîwã. Ã'rá i'tiárã ãpêrã Judeu masa Jesu Cristore ẽho peórã wa'terore naâ di'akɨ̃ yɨ'ɨ̂re da'ra tamúma. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ wiôgɨ niisére masaré bu'êrã weemá. Naâ wee tamúse me'ra yɨ'ɨ̂ wãkû tutua, e'katíse kɨó'. 


text:
Epafra mɨsâ me'rakɨ̃hɨ ãyu dutími. Kɨ̃ɨ̂ Jesu Cristo yeekãhasere da'rá ko'tegɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre ɨpɨ́tɨ sẽri baságɨ weemí. Õ'âkɨ̃hɨre ãyuró siru tuuáto, kɨ̃ɨ̂ ɨaró ãyuró weé nu'kuato niîgɨ, tohô sẽri basámi. 


text:
Yɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ta werê'. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre ɨpɨ́tɨ sẽri basákã ĩ'yâ'. Ãpêrã kẽ'rare Laodicéiakãharãre, tohô niikã́ Hierápolikãharãre sẽri basámi. 


text:
Luca akô yeegɨ ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ ma'igɨ́ mɨsâre ãyu dutími. Ãpí kẽ'ra Dema wamêtigɨ ãyu dutíse o'ômi. Paulo ãyu dutí tɨo'ke niî' 


text:
<pb/>Laodicéiakãharã Jesu Cristore ẽho peórã ãyuáto. Ninfa wamêtigo kẽ'ra ãyuáto. Tohô niikã́ niî pe'tirã koo yaá wi'ipɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã nerê wɨarã ãyuáto. 


text:
Mɨsâ a'ti pũríre bu'ê pe'oka be'ro Laodicéiakãharãpɨre o'ôo'ya. Naá kẽ'ra naâ nerê wɨaropɨ bu'ê ĩ'yoato. Mɨsá kẽ'ra ape pũrí Laodicéiakãharãre yɨ'ɨ̂ ohâka pũrire yẽ'êrã, mɨsâ nererópɨ bu'êya. 


text:
<pb/>A'té niî tɨose daarire mɨsâre ãyu dutíse o'ôgɨ, yɨ'ɨ̂ basita ohâ'. Wãkûya yɨ'ɨ̂ bu'îri da'rerí wi'ipɨ niisére. Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basáya. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ãyuró weeáto. Toô kã'rota ohâ'. Paulo<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ Paulo Jesu Cristo bese kũú'kɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re Õ'âkɨ̃hɨ ɨá'karo nohota kɨ̃ɨ yeé kitire werê dutigɨ kũûwĩ. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yarãre, Éfesopɨ niirã́re ãyu dutí'. Mɨsâ Jesu Cristore ẽho peó nu'ku'. 


text:
<pb/>Mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ, Jesu Cristo marî wiôgɨ ãyuró weeáto. Mɨsâre ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Cristo me'ra Õ'âkɨ̃hɨ marîre ãyuró weé'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ, marî wiôgɨ Jesu Cristo pakɨre “Ãyú'” niîrã. Cristo yarã niî yuukã, Õ'âkɨ̃hɨ marîre ãyuró weékɨ niîwĩ. Marîre ma'ígɨ, niî pe'tise ɨ'mɨ̂sepɨ ehêri põ'rakãhase ãyusére o'ôkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>A'ti nukúkã weeátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂ marîre bese yuú tohakɨ niîwĩ. Cristore ẽho peórã kɨ̃ɨ yarã́ sãharã́sama niî wãkûgɨ, tohô besékɨ niîwĩ. Marîre kɨ̃ɨ̂ ĩ'yóropɨre ãyurã́, bu'îri moorã́ niiáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Dɨporópɨ kɨ̃ɨ̂ marîre ma'ígɨ, kɨ̃ɨ̂ põ'rá wa'ârãsama, niî tohakɨ niîwĩ. Jesu Cristore ẽho peoáto niîgɨ marîre tohô weékɨ niîwĩ. Teeré weégɨ, kɨ̃ɨ̂ weé sĩ'ri'karo nohota weékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ kɨ̃ɨ̂ ɨpɨ́tɨ ma'igɨ́ me'ra marîre ãyuró weékɨ niîwĩ. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ marîre ãyuró weé'kere wãkûrã, kɨ̃ɨ̂re e'katí peo nu'ku'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marîre ɨpɨ́tɨ ma'ígɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨré o'ôkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ kurúsapɨ wẽrisé me'ra, kɨ̃ɨ yeé diî a'mâ bɨrose me'ra marî yã'âro weé'ke wapare wapa yeékɨ niîwĩ. Teé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ marî yã'âro weé'kere akobohókɨ niîwĩ. Marîre ãyuró weégɨ, tohô weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ marîre ãyuró weesére masiáto niîgɨ masisére, tɨ'o masísere marîre o'ô yɨ'rɨ mahakɨ niîwĩ. 


text:
Marîre kɨ̃ɨ̂ weé sĩ'ri'ke, too dɨpóro masî no'oya marí'kere masikã́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Jesu Cristo wẽrisé me'ra kɨ̃ɨ yarã́re “Ãyuró weé tu'a eha nɨ'kogɨti” niî'kere masikã́ weékɨ niîwĩ. 


text:
A'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ “A'tîro wa'ârosa'” niî'karo nohota wa'ârosa'. Tohô wa'akã́, kɨ̃ɨ̂ ɨá'karo nohota weegɨ́sami. A'tîro weegɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́, a'ti nukúkãpɨ niirã́re Cristore naâ dɨpoá sõróogɨsami. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ marîre Jesu Cristo me'ra ni'kâro me'ra niî dutigɨ dɨporópɨ bese yuúkɨ niîwĩ. Marîre kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere yẽ'ê dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. A'té niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ “Weegɨ́ti” niisé kɨ̃ɨ̂ wãkû yuu'kepɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise ãyú tɨ'sa' niisére weesamí. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ a'tîro weégɨ, ɨ̃sâ Cristore ẽho peó mɨ'tarãre ãyuró weekã́ ɨágɨ besékɨ niîwĩ. Ɨ̃sâ ãyuró weesé me'ra masá kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú butia'gɨ niîmi” niî wãkuáto niîgɨ tohô besékɨ niîwĩ. 


text:
Cristo kurúsapɨ wẽrî'ke me'ra mɨsá kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨ yarã wa'âwɨ. Mɨsâ diakɨ̃hɨ́kãhase Cristo yee kitire tɨ'órã, kɨ̃ɨ̂re ẽho peówɨ. Kɨ̃ɨ yeé kiti a'tîro niî'. Marî pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨ wetíkã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peókã, Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre kɨ̃ɨ yarã́ tohakã́ weékɨ niîwĩ. Yarã́ niîma niisére ĩ'yó sĩ'rigɨ, mɨsâre Espírito Santore o'ôo'kɨ niîwĩ. Espírito Santo Õ'âkɨ̃hɨ “Mɨsâre o'ôgɨti” niî'kɨta niîmi. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Espírito Santore marîre o'ô tohakɨ niîwĩ. Tohô weérã marî masî'. Diakɨ̃hɨ́ta niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere o'ôgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ o'oátehere yuû kuerã weé'. Kɨ̃ɨ yarã́ niî pe'tirã yã'âro weeséti niîmi'kãrãre yɨ'rɨ wetí pe'tikã weegɨ́sami. Tohô weéka be'ro kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere o'ôgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, masá Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú butia'gɨ niîmi”, niîrãsama. Paulo Éfesokãharãre sẽri basáse niî' 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâ ãyuró weesére masî'. Mɨsâ marî wiôgɨ Jesuré ẽho peó'. Tohô niikã́ niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ yarãre ma'í'. Mɨsâ tohô weekã́ wãkûgɨ, yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basásetiri nɨkɨ kɨ̃ɨ̂re “Ãyú'” niî nu'ku'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ, marî wiôgɨ Jesu Cristo pakɨ ãyú butia'gɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂re mɨsa yeé niiátehere a'tîro sẽri basá': “Õ'âkɨ̃hɨ, Espírito Santo tɨ'o masíse o'oáto naâre. Mɨ'ɨ yeékãhasere ãyuró ĩ'yoáto. Nemoró mɨ'ɨ̂re masî dutigɨ tohô weeáto. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ, naâ tɨ'ó yã'asepɨ mɨ'ɨ yeékãhasere masikã́ weeyá. Mɨ'ɨ̂ naâre ãyuró weé sĩ'rigɨ besékɨ niîwɨ. Niî pe'tirã mɨ'ɨ yarã́re ãyú butia'sere o'ôgɨsa'. A'teré naâre ãyuró masikã́ weeyá. 


text:
Mɨ'ɨ̂ tutuâ yɨ'rɨgɨ niî'. Mɨ'ɨ̂ tutuasé neê pe'tisomé. Teé me'ra ɨ̃sâ Jesu Cristore ẽho peórãre dɨka yuúgɨ weé'. Mɨ'ɨ̂ tohô weesére naâre masikã́ weeyá”, niî sẽri basá'. Õ'âkɨ̃hɨ tutuasé a'tîro niî'. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra Cristo wẽrî'kɨpɨre masakã́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ masa mɨháaka be'ro kɨ̃ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ tiro ɨ'mɨ̂sepɨ wiôgɨ duhirí kumuro diakɨ̃hɨ́ pe'e dɨpókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'rata kɨ̃ɨ̂ ɨaró noho marîre dɨka yuúgɨ weemí. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Cristore a'tîro weékɨ niîwĩ. Niî pe'tirã a'ti nukúkãpɨ niirã́, ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́, naâ wiôrãre, no'ó ãpêrãre dutirã́ nohore naâ bu'ipɨ tohakã́ weékɨ niîwĩ. A'ti ɨmɨ́kohopɨ, ape ɨmɨ́kohopɨre tohôta weé nu'kukɨ̃'sami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tisere, niî pe'tirãre Cristo doka tohakã́ weékɨ niîwĩ. Tohô niikã́ niî pe'tirã Cristore ẽho peóse kurarikãharã dɨpoá sõróokɨ niîwĩ. 


text:
Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ẽho peóse kurarikãharã ni'kâ kura niîma. Tii kurákãharã kɨ̃ɨ̂ ɨpɨ́ weeró noho niîma. Tohô niikã́ Jesu Cristota niî pe'tiropɨ niî bi'akã'sami. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peóse kurarikãharã kɨ̃ɨ̂ ɨaró wee masíma. Tohô weéro naâre ãyuró wee masíse dɨ'sá wee'.<pb/>


text:
Too dɨpóropɨ Cristore ẽho peoátoho dɨporo mɨsâ yã'âro weékãrã niîwɨ. Mɨsâ yã'âro weé'ke bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre wẽrî'kãrã weeró noho niîkãrã niîwɨ. 


text:
Ãpêrã a'ti nukúkãkãharã weeró noho yã'âro weé nu'kukãrã niîwɨ. Wãtiâ wiôgɨ ɨaró noho weékãrã niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ a'ti nukúkãkãharã Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'karãre dutigɨ́ niîmi. 


text:
Too dɨpóro marî niî pe'tirã tohôta yã'âro weé nu'kuwɨ. Yã'âro weé sĩ'risere ɨâri pehawɨ. Marî no'ó ɨaró weé sĩ'rise nohore, yã'âro wãkusé nohore weewɨ́. Tohô weérã marí kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre bu'îri da'rê no'o boopã. Ãpêrãre pekâ me'epɨ kõ'â, bu'îri da'reró weeró noho da'rê no'o boopã. 


text:
Marî yã'âro weé'ke bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ marîre “Wẽrî'kãrã weeró noho niîma”, niî ĩ'yâwĩ. Cristore ẽho peóka be'ro marîre “Cristo me'ra ni'kâro me'ra niîma”, niî ĩ'yâsami. Kɨ̃ɨ̂ Cristore masó'karo nohota marí kẽ'rare katisé pe'titísere o'ôkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ marîre pahá yã'agɨ, yã'arã́ niîmi'kãrãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore masókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re masó'karo nohota marî Jesu Cristo yarãre masa mɨháa'kãrã weeró noho weékɨ niîwĩ. Jesu Cristo ɨ'mɨ̂sepɨ wiôgɨ duhirí kumuro duhîro nohota marîre kɨ̃ɨ̂ me'rata taha ɨ'mɨ̂sepɨ duhî yuu toharã weeró noho niikã́ weékɨ niîwĩ. Yã'âro niisétise me'ra niîsome maha. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrî basa'ke me'ra marîre ma'isére, kɨ̃ɨ̂ ãyú butia'ro weesére ĩ'yókɨ niîwĩ. Be'ropɨ́ niî pe'tirãre teeré masikã́ ɨágɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro niî'. Marî Jesu Cristore ẽho peórã Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weesé me'ra yɨ'rɨwɨ́. Teé marî basi weé'ke meheta niî'. Õ'âkɨ̃hɨ pe'e marîre yɨ'rɨówĩ. 


text:
Marî ãyuró weesére ĩ'yâgɨ meheta yɨ'rɨówĩ. Tohô weégɨ neê ni'kɨ́ “Yɨ'ɨ̂ ãyuró weé'ke wapa Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re yɨ'rɨówĩ”, niîta basió wee'. 


text:
A'tîro niî'. Marî kɨ̃ɨ̂ weé'kãrã niî'. Jesu Cristo yaa kurakãharã niî dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. Dɨporópɨ marî ãyuró weeátehere wãkû yuu tohakɨ niîwĩ. Teeré ãyuró wee dutígɨ marîre Jesu Cristo yarã wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Marî Jesu Cristo me'ra ãyuró niîkã' niisé niî' 


text:
<pb/>Mɨsâ too dɨpóropɨ niiséti'kere wãkûya. Mɨsâ Judeu masa nií wee'. Tohô weérã Judeu masa õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'arã, a'tîro niîsama mɨsâre: “Naâ yehê kõ'a no'oya marirã́ niîma.” Naâ basi pe'e “Ɨ̃sâ yehê kõ'a no'o'kãrã Õ'âkɨ̃hɨ yarã niî'”, niîmisama. Mɨsâ pe'ere “Õ'âkɨ̃hɨ yarã niîtima”, niîsama. Tohô weesé ɨpɨpɨ́ weesé di'akɨ̃ niî'. Tohô weesé masaré Õ'âkɨ̃hɨ yarã wa'akã́ weé wee'. 


text:
Tiîtapɨre mɨsâ ẽho peoátoho dɨporo Cristore moókãrã niîwɨ. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yarã Israel kurakãharã me'ra niîtikãrã niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ Israel kurakãharãre a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Naâre ãyuró weegɨ́ti. Naâ wiôgɨ niîgɨti. Yarã́ niîrãsama”, niîkɨ niîwĩ. Mɨsâ pe'ere tohô niîtikɨ niîwĩ. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre yɨ'rɨógɨsami niisére masîtikãrã niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨre moókãrã niîwɨ. 


text:
Ni'kâroakã pũrikãre mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórã niî'. Tohô weérã too dɨpóropɨ kɨ̃ɨ̂re masîtimi'kãrã kɨ̃ɨ yarã́ wa'âkãrã niîwɨ. Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrisé, kɨ̃ɨ̂ diî a'mâ bɨrose me'ra mɨsâre kɨ̃ɨ yarã́ wa'akã́ weékɨ niîwĩ. 


text:
Cristo niîmi marîre ãpêrã me'ra ãyuró niikã́ weegɨ́. Kɨ̃ɨ́ta marîre Judeu masare, Judeu masa niîtirãre ni'kâ kurakãharã wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Marî a'mêri ĩ'yâ sĩ'ritimi'kere du'ukã́ weékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra Moisé dutî'kere weérã, neê ni'kɨ́ yɨ'rɨ wetí masitimi niisére masikã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Cristo pɨá kura niîmi'kãrãre kɨ̃ɨ̂re ẽho peókã ĩ'yâgɨ, ni'kâ kurata weékɨ niîwĩ. Tohô weesé me'ra marîre ãyuró ni'kâro me'ra niisétikã weékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ kurúsapɨ wẽrisé me'ra marîre Judeu masare, Judeu masa niîtirã me'ra a'mêri marî pe'sûtisere du'ukã́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'rata taha marî pɨá kura niîmi'kãrãre ni'kâ kura weékɨ niîwĩ. Tohô niikã́ teé me'rata marîre Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niikã́ weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Cristo a'ti nukúkãpɨ a'tîgɨ, “Õ'âkɨ̃hɨ masá me'ra ãyuró niisétisere apógɨ a'tîwɨ”, niî werêkɨ niîwĩ. Ɨ̃sâ Judeu masa Õ'âkɨ̃hɨ yeere masî'kãrãre werêkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ mɨsá kẽ'ra Judeu masa niîtirã, Õ'âkɨ̃hɨ yeere masîti'kãrãre tee kitíre werêkɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro niî'. Jesu Cristo wẽrisé me'ra marî Judeu masa, Judeu masa niîtirã niî pe'tirã marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨre sẽri masí'. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peó, masîta basió'. Kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wa'â masi'. Espírito Santo ni'kɨ́ niigɨ́ kɨ̃ɨ̂ wee tamúse me'ra tohô weetá basió'. 


text:
Tohô weérã mɨsâ Judeu masa niîtirã Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre apé sia'kãharã siharí masa weeró noho nií wee' maha. Õ'âkɨ̃hɨre masîtirã weeró noho nií wee' maha. A'tîro pe'e niî'. Judeu masa Cristore ẽho peórã weeró nohota Õ'âkɨ̃hɨ yaa kurakãharã niî'. Niî pe'tirã Cristore ẽho peórã me'ra ni'kɨ́ põ'ra, Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niî'. 


text:
Marî niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórã ni'kâ wi'i yeêka wi'iho weeró noho niî'. Tií wi'i yeê nɨ'ka'ke a'tîro niî'. Jesu Cristo bese kũú'kãrã, tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ werê duti'kere werê turiarã mɨsâre neê waro bu'ê dɨ'pôkãtikãrã niîwã. Teeré tɨ'órã, ẽho peókãrã niîwɨ. Naâ neê waro yeê nɨ'kakaga ɨ̃tâga weeró noho Jesu Cristo niîmi. 


text:
Yeê nɨ'kakaga ɨ̃tâga me'ra niî pe'tise tií wi'ikãhase keoró niî nu'kukã'. Niî pe'tise apêye ɨ̃tapagá tigá yeê nɨ'kakaga ɨ̃tâga me'ra yeê a'mé sɨ'o no'o'. Keoró tigá me'ra ãyuró yeê turia mɨha no'o'. Tohô weeró noho Cristo marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peókã, ãpêrã too dɨpóro ẽho peórã me'ra ãyuró a'mé sɨ'akã weemí. Ãpêrã kɨ̃ɨ̂re ẽho peó wã'kakã, kɨ̃ɨ́ta taha marî niî pe'tirãre ni'kâ kura, pahirí kura wa'akã́ weemí. Ãpêrã marî niî pe'tirãre ĩ'yârã, wio pesáse me'ra “Õ'âkɨ̃hɨ yaa kura niî'”, niîrãsama. 


text:
Mɨsá kẽ'ra Judeu masa niîtirã ãpêrã Jesu Cristore ẽho peórã me'ra a'mé sɨ'a, Õ'âkɨ̃hɨ yaa kurakãharã tohá'. Õ'âkɨ̃hɨ Espírito Santo me'ra mɨsâpɨre niîmi.<pb/>


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ma'ígɨ, ãyuró weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weesére wãkûgɨ, kɨ̃ɨ̂re e'katí peo'. Yɨ'ɨ̂ Paulo mɨsâ Judeu masa niîtirãre Jesu Cristo yee kitire weresé wapa, bu'îri da'rerí wi'ipɨ niî'. 


text:
Mɨsâ masísa', Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre pahá yã'agɨ, ãyuró weé sĩ'rigɨ, yɨ'ɨ̂re a'tîro werê dutiwĩ. Judeu masa niîtirã kẽ'rare yɨ'rɨómi niisére werê dutiwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ too dɨpóropɨ masî no'oya marí'ke kitire yɨ'ɨ̂re bahû yoaropɨ ĩ'yowĩ́. Teeré “Judeu masa niîtirãre ãyuró weegɨ́ti” niî'kere yɨ'ɨ̂re masikã́ weewĩ́. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre a'te dɨpóro pehêtepawa ohâ tohapɨ. 


text:
Mɨsâ teeré bu'êrã, yɨ'ɨ̂re “Cristo yee kiti, too dɨpóro masî no'oya marí'ke kitire kɨ̃ɨ̂ masîmi”, niîrãsa'. 


text:
Dɨporókãharã Õ'âkɨ̃hɨ Judeu masa niîtirãre yẽ'êgɨsami niisére masîtikãrã niîwã. Ni'kâroakã pũrikãre Espírito Santo me'ra kɨ̃ɨ yarã́, kɨ̃ɨ̂ bese kũú'kãrãre werêmi. Tohô niikã́ teeré kɨ̃ɨ̂ werê duti'kere werê turiarãre werêmi. 


text:
Teé too dɨpóro masî no'oya marí'ke kiti a'tîro niî'. Judeu masa niîtirã Jesu Cristore ẽho peórã, Judeu masa weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra sãharã́sama. Naá kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ o'oátehere yẽ'êrãsama. Naâ pɨá kura niîmi'kãrã ni'kâ kura niîrãsama. Õ'âkɨ̃hɨ “Judeu masare Jesu Cristo me'ra ãyuró weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niî'kere Judeu masa niîtirã kẽ'rare weegɨ́sami. 


text:
<pb/>A'te kitíre Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re werê dutigɨ kũûwĩ. Yɨ'ɨ̂ yã'agɨ́ niîmikã, yɨ'ɨ̂re ãyuró weégɨ, kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra tohô kũûwĩ. 


text:
Yɨ'ɨ́ta mehô niigɨ́ waro niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã dokapɨ tɨ'ó yã'a'. Tohô niîmikã, yɨ'ɨ̂re ãyuró weé sĩ'rigɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. Judeu masa niîtirãre kɨ̃ɨ̂ besé'kɨ Cristo yee ãyusé kitire werê dutiwĩ. Tee kití a'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristo me'ra ãyú butia'sere marîre weemí. Teé ãyusére marî wãkû põo tẽó wee'. 


text:
Apêyere Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã tee kití too dɨpórokãharã masîti'kere masiáto niîgɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tisere weé'kɨ tee kitíre maatá werêtikɨ niîwĩ. Tee kití kɨ̃ɨ̂ neê waro wãkû yuu'ke a'tîro niî'. “Judeu masa niîtirã Judeu masa weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niîrãsama” niî'ke niî'. 


text:
Tohô weéro ni'kâroakãre Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharã me'ra a'tîro wa'â'. Naâ pehe kurári niîmi'kãrã ni'kâ kura wa'akã́ ĩ'yârã, ɨ'mɨ̂sekãharã wiôrã, tohô niikã́ wãti yarã́ tutuarã́ a'tîro masîsama: “Õ'âkɨ̃hɨ masî yɨ'rɨami. Ãyú butia'ro wãkusé kɨomí” niî, masîsama. 


text:
Neê waropɨ Õ'âkɨ̃hɨ “Tohôta pehe kurárikãharãre ni'kâ kura wa'akã́ weé yapatígɨti”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota Jesu Cristo marî wiôgɨ me'ra keoró wa'akã́ weékɨ niîwĩ. 


text:
Cristo me'ra marî Õ'âkɨ̃hɨre masîta basió'. Jesu Cristore ẽho peó tĩharã, uiró mariró “Marîre yẽ'êgɨsami”, niî'. Kɨ̃ɨ̂re sẽri masí'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre werê'ke bu'iri pi'etí'. Mɨsâre a'tîro weekã́ ɨá'. Yɨ'ɨ̂ pi'etísere wãkûrã, bɨhâ wetitikã'ya. Pi'etígɨ, Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ãyuró weé'kere ãpêrãre wãkukã́ weé'. Cristo masaré ma'isére masiáto niîgɨ, Paulo sẽri basáse niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ, marî wiôgɨ Jesu Cristo pakɨre e'katí peogɨ ehâ ke'a'. Mɨsâ Judeu masa niîtirãre ãyuró weesére wãkûgɨ, tohô weé'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨta pakɨ́ niî mɨ'ta'kɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ me'ra pakɨ́ niisé nɨ'ká'. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise kurarikãharã ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́, a'ti nukúkãpɨ niirã́ ni'kâro me'ra niisétikã weékɨ niîwĩ. 


text:
Marî pakɨre mɨsa yeé niiátehere sẽri basá'. Kɨ̃ɨ̂ ãyú butia'gɨ, tutuâ yɨ'rɨgɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ Espírito Santo me'ra mɨsâre wãkû tutuakã weegɨ́sami. 


text:
Mɨsâ Cristore ẽho peó, nemoró kɨ̃ɨ̂ me'ra ãyuró niiáto niîgɨ sẽri basá'. Apêye maa, mɨsâ Cristore, tohô niikã́ ãpêrãre ãyuró ma'ikã́ ɨágɨ sẽri basá'. 


text:
Mɨsâ niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ yarã me'ra Jesu Cristo marîre ma'í yɨ'rɨ nɨ'kasere masî dutigɨ sẽri basá'. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã masaré ɨpɨ́tɨ waro ma'imí. Wiôrã, mehô niirã́, niî pe'tirãpɨreta ma'í nu'kukã'mi. Kɨ̃ɨ̂ ma'isé neê pe'tisomé. 


text:
Mɨsâre kɨ̃ɨ̂ ma'isére masî dutigɨ sẽri basá'. Kɨ̃ɨ̂ ma'isére wãkû põo tẽó masitisa'. Teé, kɨ̃ɨ̂ ma'isére masîrã, kɨ̃ɨ̂ weeró noho ãyurã́, yã'asé moorã́ niîrãsa'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre kɨó yɨ'rɨarãsa'. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã “Õ'âkɨ̃hɨre ãyú yɨ'rɨami”, niiáto. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise marî sẽrisé yɨ'rɨóro o'ôsami. Marî wãkû'ke nemoró o'ô masisami. Kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra marîre tohô wee masísami. 


text:
Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ marî Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre ãyuró weekã́ ĩ'yârã, niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨre e'katí peo nu'kukã'ato. Tohô niikã́ Jesu Cristo masapɨ́re weesére ĩ'yârã, tohôta weeáto. A'tóka terokãharã, be'rokãhárã kẽ'ra tohôta Õ'âkɨ̃hɨre e'katí peo nu'kukã'ato. Tohôta wa'ârosa'.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ marî wiôgɨ yee kitire weresé wapa, bu'îri da'rerí wi'ipɨ niî'. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra marîre ãyuró weékɨ niîwĩ. Teeré wãkûgɨ, mɨsâre a'tîro weekã́ ɨá'. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kãrã weeró nohota ãyuró weesétiya. 


text:
Neê ni'kɨ́ “Ãpêrã yɨ'rɨóro niî'”, niî wãkûtikã'ya. Tu'tiró mariró keoró weeyá. Mɨsâre yã'âro, mehêkã weekã́, wãkû tutuaya. Ãpêrãre ma'írã, keoró weetíkã ĩ'yârã, tohô tɨ'ó yã'akã'ya. 


text:
Espírito Santo mɨsâre ni'kâro me'ra niisétikã weemí. Mɨsâ ni'kâro me'ra ãyuró niisétirãti niîrã, a'mêri akobohóya. A'mêri ãyuró wehê peo, kumûkã mariró niîya. 


text:
Marî ni'kâ kurakãharã niî'. Espírito Santo ni'kɨ́ niigɨ́, marî niî pe'tirãpɨre niîmi. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sepɨ wa'â dutigɨ marî niî pe'tirãre bese yuúkɨ niîwĩ. 


text:
Marî wiôgɨ Jesu Cristo ni'kɨtá niîmi. Marî niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ni'kâro noho ẽho peó'. Jesu Cristore siru tuúsere ĩ'yórã, marî niî pe'tirã wamê yee no'o'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ ni'kɨtá niîmi. Kɨ̃ɨ̂ marî niî pe'tirã wiôgɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yarã́ me'ra kɨ̃ɨ yeékãhasere weemí. Kɨ̃ɨ yarã́ niî pe'tirãpɨre niîmi. 


text:
Tohô weéro Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ ohâ'karo nohota niî'. A'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ mɨhâatoho dɨporo kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãre dokâ ke'akã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ mɨhâaka be'ro masaré Espírito Santo me'ra wee masísere o'ôkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ mɨhâasere uúkũrã, kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ mɨhâatoho dɨporo a'tí di'tapɨ dihátikɨ niîwĩ yuhûpɨ, niîrã weé'. Diháti, a'topɨ́ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ́ta taha a'tí di'tapɨ niî'kɨ ɨ'mɨ̂se ãyú butia'ropɨ Õ'âkɨ̃hɨ niirópɨ mɨhâakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ niî pe'tiropɨ dutî masimi. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ yarã́re, naâ nɨkɨre Espírito Santo me'ra wee masísere o'ôkɨ niîwĩ. Ni'karérãre bese kũú, kɨ̃ɨ yeé kiti wererã́ sãhakã́ weékɨ niîwĩ. Ãpêrãre Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ uúkũse tɨ'ó'kere werê turiarã sãhakã́ weékɨ niîwĩ. Ãpêrãre, masá pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨ wetíse kitire werê kusiarã sõróokɨ niîwĩ. Ãpêrãre, Jesu Cristore ẽho peórãre sɨ'orí niirã́, tohô niikã́ kɨ̃ɨ yeére bu'ê turiarãre kũûkɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weé kɨ̃ɨ yarã́re kɨ̃ɨ yeékãhasere da'raáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre kɨ̃ɨ̂ ɨaró wee nemoáto niîgɨ tohô wee masísere o'ôkɨ niîwĩ. 


text:
Teeré weé, marî a'mêri wee tamúrã, Õ'âkɨ̃hɨ makɨre nemoró ẽho peó nemorãsa'. Kɨ̃ɨ̂re ãyuró masîrãsa'. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota keoró wee masí nemorãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo ãyuró niisétigɨ niîkɨ niîwĩ. Marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peóri kurakãharã kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ weeró nohota niisétirãsa'. 


text:
Tohô weérã wi'marã́ weeró noho wee sirú tuu mɨharã niîsome. Niî pe'tisetiri ma'má bu'esére tɨ'órã, na'îro dɨka yuú mɨhasome. Niî soo me'rirã marîre mehêkã ẽho peókã weesomé. 


text:
A'tîro pe'e bɨkɨrã́ weeró noho weerã́sa'. Diakɨ̃hɨ́ a'mêri ma'í, uúkũrãsa'. Siâpe me'ra diakɨ̃hɨ́kãhasere ẽho peó tu'a eha nɨ'korãsa'. Tohô niikã́, ãpêrãre werê yapá da'reorãsa'. Niî pe'tise no'ó marî weesére Cristo me'ra niîrã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró wee nemórãsa'. Kɨ̃ɨ́ta niîmi kɨ̃ɨ̂re ẽho peóri kurakãharã dɨpoá. 


text:
Tohô dɨpoá niîgɨ, marîre keoró a'mé sɨ'akã weemí. Marî ɨpɨ́ pehé dɨka watímiro, ni'kâ ɨpɨta niî'. A'té weeró noho marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre ni'kâ kurata kɨ̃ɨ̂ me'ra ni'kâro me'ra niikã́ weemí. Marî ẽho peórã nɨkɨ a'mêri wee tamúrã, siâpe me'ra wee tamú wã'ka, a'mêri ma'í tu'a eha nɨ'korãsa'. Jesu Cristo me'ra ma'má weesétisere boká'ke niî' 


text:
<pb/>Marî wiôgɨ dutiró me'ra mɨsâre a'tîro wee dutí'. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre masîtirã weeró noho weetíkã'ya. Too dɨporópɨ weeséti'ke nohore weetíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨre masîtirã no'ó ɨaró wãkû, weé ma'akã'sama. 


text:
Naâ tɨ'o masítima. Na'î tĩ'aropɨ niirã́ weeró noho niîma. Õ'âkɨ̃hɨ masaré ãyuró weesére masîtima. Õ'âkɨ̃hɨ yeere wãkû sĩ'ritirã, tɨ'o masítirã weeró noho niîma. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ katî nu'kusome. 


text:
Naâ yã'âro weesétisere neê bopôyatima. Naâ no'ó ɨaró yã'âro wee bahá ke'atima. Naâ weé tɨ'sase, niî pe'tise yã'asére weemá. Naâ weesére “Ãyumítito?” niî wãkûtima. 


text:
Mɨsâ keoróta kɨ̃ɨ yeé kitire tɨ'órã, masísa'. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã weesétisere Jesu bu'ê'kere masísa'. 


text:
Mɨsâ too dɨpóropɨ weeséti'ke maa du'úkã'ya maha. Mɨsâ “Yã'âro ɨâri pehasere weérã, e'katírãsa'”, niî wãkûmipã. Nií wee'. Tohô weesé mɨsâre dohórẽ'pã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ weeró noho niisétiato niîgɨ, mɨsâre ma'má weesétisere o'ôkɨ niîwĩ. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ ɨaró nohota teé ma'maré weeyá. 


text:
<pb/>Tohô weérã a'mêri niî soosere du'úkã'ya. Marî niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharã niî'. Tohô weérã a'mêri diakɨ̃hɨ́ uúkũro ɨá'. 


text:
<pb/>Too dɨpóropɨ yaha poó'kɨ yaha nemótikã'ato maha. Yaharó noho o'ôgɨ, da'raáto. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ basi kɨogɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ da'rá'ke wapa me'ra pahasé kɨorã kẽ'rare wee tamú masigɨsami. 


text:
<pb/>Yã'asére uúkũtikã'ya. A'tîro pe'e weeyá. Ãyusé, no'ó masaré wee tamúse noho pe'ere uúkũya. Tohô weérã, mɨsâ uúkũse tɨ'orã́re ãyuró weerã́sa'. 


text:
Niî pe'tise yã'âro weesére weetíkã'ya. Espírito Santore bɨhâ wetikã weetíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ Espírito Santore o'osé me'ra mɨsâ “Õ'âkɨ̃hɨ yarã niîma”, niî no'o'. Tohô weérã mɨsâ masî', Jesu Cristo a'tikã́pɨ Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ãyuró yɨ'rɨó butia'gɨsami. 


text:
<pb/>Niî pe'tise a'mêri yã'âro tɨ'ó yã'asere, pũrîro uúkũsere, uâ yɨ'rɨ mahasere, a'mé tu'tise, uârã karíkũsere, tohô niikã́ ãpêrãre yã'âro uúkũse kẽ'rare du'úkã'ya. Neê ni'kɨré ĩ'yâ tu'titikã'ya. 


text:
A'tîro pe'e weeyá. A'mêri ãyuró wee tamú, pahá yã'aya. Õ'âkɨ̃hɨ Cristo me'ra mɨsâre akobohó'karo nohota mɨsá kẽ'ra a'mêri akobohóya.<pb/>


text:
Jesu Cristo marîre ma'í'karo nohota a'mêri ma'í nu'kukã'ya. Kɨ̃ɨ̂ marîre ma'ígɨ, wẽrî basakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrî basa'ke Judeu masa ovelha wi'magɨ́re wẽhé, Õ'âkɨ̃hɨre ɨ̃hâ moro peo'karo weeró noho niî'. Õ'âkɨ̃hɨ naâ ɨ̃hâ morokã, tɨ'sâkɨ niîwĩ. Teé weeró noho Jesu Cristo marîre wẽrî basa'kere tɨ'sâkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yarã niî toha'. Tohô weérã mɨsâ nɨmosã́ numia niîtirãre, marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre neê a'me tãrá baha ke'atitikã'ya. Niî pe'tise no'ó yã'âro weesére, yã'âro wãkusére weetíkã'ya. Tohô niikã́ ãpêrã yeere ɨâri pehatikã'ya. Neê kã'ró yã'âro weesére wãkûtikã'ya. 


text:
Yã'asére uúkũ buhíkã'tikã'ya. No'ó ɨaró uúkũ ma'atikã'ya. Tohô weesé keoró nií wee'. Tohô weeró noho o'ôrã, a'tîro pe'e weeyá. Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weesére a'mêri uúkũ, kɨ̃ɨ̂re “Ãyú'” niîya. 


text:
Mɨsâ masî tohasa'. No'ó ɨaró a'me tãrá baha ke'atirã noho Jesu Cristo yarã niîtima. Õ'âkɨ̃hɨ niirópɨ wa'âsome. Meharóta taha yã'asére weegɨ́, tohô niikã́ a'ti ɨmɨ́kohokãhase ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'kagɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wa'âsome. A'ti ɨmɨ́kohokãhase ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'kase Õ'âkɨ̃hɨ mehereta ẽho peóse niî'. 


text:
Tɨ'o masíya. Õ'âkɨ̃hɨ teé yã'asé weerã́re kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨ́ nɨ'karãre pekâ me'epɨ bu'îri da'rêgɨsami. Naâ yã'âro weesére “Ãyusé niî'”, niî boosama. Naâ tohô uúkũ maa soósere neê ẽho peótikã'ya. 


text:
<pb/>Mɨsâ too dɨpóropɨre yã'âro weesétirã, na'î tĩ'aropɨ weeró noho niîkãrã niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨre masîtikãrã niîwɨ. Ni'kâroakã pũrikãre marî wiôgɨ yarã niîrã, bo'rê yuuropɨ niîrã weeró noho niî'. Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere masî'. Kɨ̃ɨ yarã́ weeró noho weesétiya. 


text:
Marî bo'rê yuuropɨ niîrã, ãpêrãre ãyuró weé'. Tohô niikã́ wee soóse mariró Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho keoró weé'. 


text:
Jesu Cristore ẽho peótirã na'î tĩ'aropɨ niîrã weeró noho niîsama. Naâ no'ó ɨaró weé ma'asama. Mɨsâ naâ weeró noho weetíkã'ya. A'tîro pe'e weeyá. Naâ weesére “Yã'asé Õ'âkɨ̃hɨ wee dutítise niî'” niî, bahû yoaropɨ ĩ'yoyá. 


text:
Bo'rê yuuropɨre niî pe'tise bahú'. Marî naâ yã'âro weé'kere yã'â niî' niîrã, bahû yoaropɨ ĩ'yó'. Tohô weekã́, naâ yã'âro weesére masîsama. Masîrã, naá kẽ'ra dɨka yuú boosama. 


text:
Tohô weéro Jesu Cristore ẽho peótirãre a'tîro uúkũ no'o':<pb/>Mɨ'ɨ̂ kãrigɨ́, tɨ'o masítigɨ weeró noho niî'. Wã'kayá. Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre wẽrî'kɨ weeró noho niî'. Tohô niîmigɨ, masayá. Tɨ'o masíya. Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ mɨsâre bo'rê yuuropɨ niirã́re weeró noho weegɨ́sami, niî no'o'. 


text:
<pb/>Tohô weérã mɨsâ weesére ãyuró wãkû kasa nɨ'koya. Õ'âkɨ̃hɨ yeere masîtirã weeró noho niîtikã'ya. Kɨ̃ɨ yeére masirã́ weeró noho pe'e ãyuró niîya. 


text:
A'tóka tero pehé yã'asé niî'. Tohô niîmikã, a'tîro weeyá. Niî pe'tise mɨsâ weesétisetiri nɨkɨ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weeyá. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee basasére, Salmo wamêtiri pũripɨ ohâ'ke nohore a'mêri werêya. Marî wiôgɨre ɨpɨ́tɨ e'katí peose me'ra basâ peoya. 


text:
Marî wiôgɨ Jesu Cristore ẽho peórã, niî pe'tisere Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨre “Ãyú'” niî nu'kukã'ya. Ni'kâ wi'ikãharã Jesu Cristore ẽho peórãre dutisé niî' 


text:
A'tîro niî'. Cristo kɨ̃ɨ̂re ẽho peóri kurakãharã dɨpoá niîmi. Tohô weeró noho marâpɨtigore koô marapɨ́ koô wiôgɨ weeró noho niîmi. Apêye kẽ'rare Cristota kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre yɨ'rɨógɨ niîmi. Marî kɨ̃ɨ yaá ɨpɨkãharã niî'. 


text:
Marî kɨ̃ɨ yaá kurakãharã kɨ̃ɨ̂ dutisé doka niî'. A'té weeró noho marâpɨtirã numia kẽ'ra niî pe'tise naâ marapɨ́ sɨmɨa dutisé doka niiró ɨá'. 


text:
<pb/>Cristo kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre ma'ígɨ, mari yeé niiátehere wẽrî basakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ma'í'karo nohota, nɨmôtirã, mɨsâ nɨmosã́ numiare ma'iyá. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre kɨ̃ɨ yarã́ niî dutigɨ tohô wẽrî basakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yeé kitire ẽho peókã, marî yã'âro weé'kere kõ'â dɨka yuúkã weemí. Akó me'ra ũ'îritisere koeró weeró noho weemí. 


text:
Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre ãyú butia'rã kɨogɨ́ti niîgɨ, tohô weemí. De'ró niisé yã'asé moorã́, bu'îri marirã́ wa'akã́ weemí. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre ma'í'karo nohota, mɨsâ nɨmôtirã, mɨsâ nɨmosã́ numiare ma'iró ɨá'. Mɨsâ basi ma'iró nohota ma'iyá. No'ó kɨ̃ɨ̂ nɨmoré ma'igɨ́ noho kɨ̃ɨ̂ basi ma'ígɨ weemí. 


text:
A'tîro niî'. Neê ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ ɨpɨré ma'itíkã weetími. A'tîro pe'e weemí. Ãyuró ba'â, kɨ̃ɨ̂ ɨpɨré ko'têmi. Cristo kɨ̃ɨ yaá kurakãharãre tohôta weemí. Marîre ma'ígɨ, ãyuró ko'têmi. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Tohô weégɨ nɨmôtigɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá me'ra niî'kɨ naâre wiháagɨsami. Wiháa, kɨ̃ɨ̂ nɨmó me'ra niîgɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre naâ pɨárã ni'kâ ɨpɨ niîrãsama, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Teé tɨ'otá basiótise paka niî'. Tohô niîmikã, yɨ'ɨ̂ pe'e Cristo, tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peóri kurakãharãre naâ ni'kâ ɨpɨ niîma niisére uúkũ'. 


text:
Tohô niîmigɨ, a'té kẽ'rare niîgɨti. Nɨmôtirã nɨkɨ mɨsâ basi ma'iró nohota mɨsâ nɨmosã́ numiare ma'iyá. Numiâ kẽ'ra, mɨsâ marapɨ́ sɨmɨare ãyuró yɨ'tí ẽho peóya.<pb/>


text:
Wi'marã́, ma'mâ piha, Jesu Cristore ẽho peórã mɨsâ pakɨ sɨmɨá dutisére ãyuró yɨ'tiyá. Tohô weesé ãyú niî'. 


text:
Dɨporópɨ Õ'âkɨ̃hɨ Moisére kɨ̃ɨ̂ dutisére kũûkɨ niîwĩ. Ni'kâro dutisére a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨsâ a'teré yɨ'tikã́, ãyuró weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. A'tîro niîkaro niîwɨ: “Mɨsâ pakɨ, mɨsâ pakore ẽho peóya. Mɨsâ tohô weérã, e'katírãsa'. A'ti nukúkãpɨre yoakã́ katîrãsa'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Pakɨ sɨmɨá, mɨsâ põ'rare na'îro tu'tîtikã'ya. Naâ uakã́ weetíkã'ya. A'tîro pe'e weeyá. Keoró weesére bu'ê masoya. Naâ yã'âro weekã́, “Tohô weetíkã'ya”, niîya. Naâre marî wiôgɨre ẽho peókã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró nohota weekã́ weeyá. 


text:
Da'rá ko'terã, mɨsâ wiôrã naâ dutisére yɨ'tiyá. Jesu Cristore da'rá ko'terã weeró noho ãyuró wee soóro mariró wio pesáse me'ra naâre ẽho peóya. 


text:
Naâ ĩ'yóropɨre ãyuró da'rayá. Naâ ĩ'yâtiropɨ kẽ'rare meharóta weeyá. Mɨsâ wiôrã ĩ'yóropɨ di'akɨ̃ ãyuró da'rárã, niî soorã wee boósa'. Mɨsâ wiôrã “Ãyuró da'ramí”, niî wãkû dutirã wee boósa'. Tohô weetíkã'ya. Jesu Cristore da'rá ko'terã weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho ãyuró tɨ'sasé me'ra da'rayá. 


text:
E'katíse me'ra Jesu Cristore da'ra basárã weeró noho tɨ'ó yã'aya. Masá di'akɨ̃re da'ra basárã weeró noho tɨ'ó yã'atikã'ya. 


text:
Mɨsâ masî toha', marî wiôgɨ marî nɨkɨre wapa yeégɨsami. Da'rá ko'terã, da'rá ko'tetirãre meharóta marî ãyusé weé'karo ehâ tu'aro wapa yeégɨsami. Tohô weérã ãyuró da'rayá. 


text:
<pb/>Dutirã́, mɨsá kẽ'ra meharóta mɨsâre da'rá ko'terãre ãyuró weeyá. Naâre yã'âro tuu nɨrɨ́tikã'ya. Wãkûya, mɨsá kẽ'ra naâ weeró noho ɨ'mɨ̂sepɨre ni'kɨ́ wiôgɨ kɨó'. Kɨ̃ɨ̂ pũrikã niî pe'tirã masaré neê dɨka waáro mariró ni'kâro noho ĩ'yâsami. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã a'tîro weeró ɨá' niisé niî' 


text:
<pb/>Ni'kâroakã maa a'tîro ohâgɨti. Akawerérã, mɨsâ marî wiôgɨ me'ra niî'. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ tutuâ yɨ'rɨse me'ra wãkû tutuaya. 


text:
Wãtî mɨsâre niî soo me'rikã, Õ'âkɨ̃hɨ wee tamúse me'ra ka'mú ta'aya. A'tîro weeró noho niî'. Ni'kɨ́ surára a'mê wẽheropɨ wa'âgɨ, kɨ̃ɨ̂ ɨpɨré ka'mú ta'agɨ kome sapéare, komé su'tirore sãyâsami. Tohô weeró noho Õ'âkɨ̃hɨ marîre tutuarã́ niî dutigɨ o'osére kɨoyá. Teeré kɨórã, wãtî yã'âro weesére ka'mú ta'a masirãsa'. 


text:
Marî Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weé sĩ'rirã, a'mê wẽherã weeró noho niî'. Masá me'ra a'mê wẽhero weeró noho nií wee'. Wãtiâ wiôrã tutuarã́ me'ra a'mê wẽhe'. Wãtiâ a'ti ɨmɨ́kohokãhase yã'âro weesére dutirã́ niîma. Naâ pãharã́ bahutírã masaré wãkusépɨ yã'âro wee dutírã niî kehe sãasama. 


text:
Tohô weérã niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre tutuarã́ niî dutigɨ o'osére kɨoyá. Teeré kɨórã, niî pe'tisetiri nɨkɨ wãtî mɨsâre yã'âro wee dutíkã, tutuârãsa'. Mɨsâ a'tîro weéka be'ro wãkû tutuarã niîrãsa'. Tohô weérã surára a'mê wẽheropɨ wa'âgɨ, niî pe'tise komé su'tire wehê sãya'karo weeró noho weerã́sa'. 


text:
Surára kɨ̃ɨ yaró su'tîro bu'i ehêri tuusami. Be'ró kɨ̃ɨ̂ kutîrore ka'mú ta'agɨ komé su'tirore sãyâsami. A'té weeró noho mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ o'osé me'ra tutuarã́ niîya. Surára ãyuró ehêri tuu'karo weeró noho diakɨ̃hɨ́kãhase Õ'âkɨ̃hɨ yeere ãyuró uúkũ, wãkû nɨrɨ, niisétiya. Surára kɨ̃ɨ̂ kutîrore ka'mú ta'asami. Kɨ̃ɨ̂ ka'mú ta'aro weeró noho mɨsá kẽ'ra a'tîro weeyá. Wãtî yã'âro weesére ka'mú ta'ahã, Õ'âkɨ̃hɨ wee tamúse me'ra ãyuró weeyá. 


text:
Surára a'mê wẽhegɨ wa'aátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂ dɨ'pôkãrire ka'mú ta'aato niîgɨ sapáture sãyâsami. Kɨ̃ɨ̂ weeró noho mɨsá kẽ'ra Jesu Cristo yee kitire werêrãti niîrã, wãkû yuuya. A'te kití a'tîro niî'. Jesu Cristo wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ masaré yɨ'rɨókɨ niîwĩ. 


text:
Apêye kẽ'rare ɨpɨré ka'mú ta'arore kɨosamí. Kɨ̃ɨ̂ me'ra a'mê wẽherã, naâ bɨesépagɨ pekâ me'e me'ra kɨosére toó me'ra ka'mú ta'akɨhɨ tohô weesamí. A'té weeró noho wãtî mɨsâre yã'âro weé sĩ'risere ka'mú ta'arã Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóya. A'tîro niîya: “Yɨ'ɨ̂re ãyuró yɨ'rɨ wetíkã weegɨ́sami”, niî ẽho peóya. 


text:
Surára kɨ̃ɨ̂ dɨpôare ka'mú ta'a sĩ'rigɨ kome sapéare pesâsami. Kɨ̃ɨ̂ weeró noho wãtî mɨsâ wãkusére dohórẽ' sĩ'rikã, “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'rɨó no'o'kãrã niî'”, niîya. Apêye kẽ'rare surára a'mê wẽhegɨ pahirí pĩhi di'pĩhihóre miáasami. Kɨ̃ɨ̂ weeró noho mɨsá kẽ'ra Espírito Santo o'ôka pĩhire kɨoyá. Tii pĩhí Õ'âkɨ̃hɨ uúkũse niî sĩ'riro weé'. Kɨ̃ɨ̂ uúkũse me'ra wãtîre ka'mú ta'a masi'. Tohô niikã́ niî pe'tise yã'asére kõ'â masi'. 


text:
Niî pe'tise yã'asére, wãtiâre ka'mú ta'arã Õ'âkɨ̃hɨre sẽrí nu'kukã'ya. Espírito Santo wee tamúse me'ra sẽriyá. Tɨ'o masíse me'ra sẽrí du'utirãta, niî pe'tirã kɨ̃ɨ yarã́re sẽri basá nu'kukã'ya. 


text:
Yɨ'ɨ́ kẽ'rare sẽri basáya. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yeere weresétiri nɨkɨ kɨ̃ɨ̂ uúkũsere yɨ'ɨ̂re o'oáto. “Uiró mariró Jesu Cristo yee kitire masá masî no'oya marí'kere werêta basiókã weeáto”, niî sẽri basáya. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re a'te kitíre werê dutigɨ o'ôo'wĩ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re dɨka yuúgɨ weeró noho niî'. A'te kitíre weresé bu'iri ni'kâroakãre yɨ'ɨ̂ bu'îri da'rerí wi'ipɨ niî'. Toopɨ́ niîmigɨ, yɨ'ɨ̂re a'te kitíre uiró mariró wereáto niîrã, sẽri basáya. Paulo ãyu dutí tɨo'ke niî' 


text:
<pb/>Tíquico marî akawerégɨ weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ ma'igɨ́ niî pe'tise yee kitíre mɨsâre werêgɨ wa'âgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ marî wiôgɨ yeekãhasere wee tamúgɨ niîmi. 


text:
Tohô weégɨ ɨ̃sa yeé kitire werê dutigɨ kɨ̃ɨ̂re mɨsâ tiropɨ o'ôo'. Tohô o'ôo'kã, wãkû tutuarãsama niîgɨ, tohô weé'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ, tohô niikã́ marî wiôgɨ Jesu Cristo a'tîro weeáto. Niî pe'tirã mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórãre ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Ẽho peó, a'mêri ma'i nemókã weeáto. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Paulo, yɨ'ɨ̂ me'rakãharã me'ra mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórãre Galácia di'tapɨ niirã́re ohâ'. Mɨsâre ãyu dutíse o'ô'. Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo bese kũú'kɨ niî'. Yɨ'ɨ̂re masa mehéta Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werê dutirã besewã́. Naâ o'ôo'kã meheta teeré werê'. Jesu Cristo, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ naâ basi yɨ'ɨ̂re besewã́. Õ'âkɨ̃hɨta Jesu Cristo wẽrî'kɨpɨre masókɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Marî wiôgɨ Jesu Cristo, marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weeáto mɨsâre. E'katíse, mɨsâre ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. 


text:
<pb/>Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ basi kɨ̃ɨ̂ ɨaró me'ra marî yã'âro weé'kere wẽrî basakɨ niîwĩ. A'ti ɨmɨ́kohokãhase yã'asé doka niî nemotikã'ato niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. A'teré weégɨ, marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ dutî'karo nohota weékɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weérã marî Õ'âkɨ̃hɨre “Mɨ'ɨ̂ ãyú butia'gɨ, tutuâ yɨ'rɨagɨ niî'” niî nu'kukã'rã. Tohôta weerã́. Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨrã́sa' niisé niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ma'ígɨ, besékɨ niîwĩ. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra mɨsâre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weemíkã, mɨsâ pe'e maatá waro kɨ̃ɨ̂re ẽho peó du'urã weé'. Apêye bu'esé pe'ere siru tuúrã weé'. Mɨsâ tohô weekã́ tɨ'ógɨ, ɨpɨ́tɨ ɨkɨása'. 


text:
Ãpêrã mɨsâ neê waro ẽho peó'kere dohórẽ'sama. Mɨsâre Jesu Cristo yee kitire werê su'riasama. Teeré dɨka yuú sĩ'risama. Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ marîre yɨ'rɨtá basió'. Apêye bu'esépɨa basiótisa'. 


text:
Ɨ̃sâ mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ masaré yɨ'rɨóse kitire keoró werêwɨ. Mɨsâre Jesu Cristo yee kitire mehêkã weregɨ́re Õ'âkɨ̃hɨ ɨpɨ́tɨ bu'îri da'reáto. No'ó yɨ'ɨ̂ nohore, ou ãpí ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨre ɨ̃sâ mehêkã werekã́, bu'îri da'reáto. 


text:
Yɨ'ɨ̂ too dɨpóropɨ mɨsâ tiropɨ niîgɨ, a'teré werê tohawɨ. Ni'kâroakãre opâturi niî nemo' taha. No'ó ɨ̃sâ bu'ê'ke Jesu Cristo yee kitire mɨsâre mehêkã weregɨ́ nohore Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'reáto. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ a'teré werêgɨ, masá yɨ'ɨ̂re “Ãyú butia'ro werê me'rimi” niiáto niîgɨ meheta werê'. Õ'âkɨ̃hɨ pe'ere “Keoró bu'êmi” niî dutigɨ werê'. Yɨ'ɨ̂ too dɨpóropɨre “Masá yɨ'ɨ̂ me'ra e'katiáto”, niî nu'kuwɨ. Tohô niî nu'kugɨ pũrikã, Jesu Cristo ɨaró weetí boosa'. Kɨ̃ɨ̂re da'rá ko'tegɨ meheta niî boosa'. Õ'âkɨ̃hɨ Paulore Jesu Cristo yee kitire werê dutigɨ kũû'ke niî' 


text:
<pb/>Too dɨpóropɨ Judeu masa naâ ẽho peósetisere yɨ'ɨ̂ weékũ'kere mɨsâ tɨ'opã́. Jesu Cristore ẽho peórãre yã'â butia'ro weékũwɨ. Neê ni'kɨ́ Jesu Cristore ẽho peógɨ mariáto niîgɨ naâ ẽho peósere pe'ó sĩ'rimiwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ma'mɨ̂ niîgɨ, Judeu masa naâ ẽho peósetisere ãyuró weewɨ́. Ãpêrã yɨ'ɨ̂ me'rakãharã yɨ'rɨóro ɨ̃sâ yẽkɨ sɨmɨá weeséti mɨhati'kere weé yɨ'rɨ nɨ'kawɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristore ẽho peórãre yã'âro weewɨ́. Tohô weemíkã, yɨ'ɨ̂ bahuaátoho dɨporopɨ Õ'âkɨ̃hɨ bese yuú tohakɨ niîwĩ. Ɨpɨ́tɨ ma'ígɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ niî dutigɨ besékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ “Besegɨ́ti” niî'karo nohota keoró ni'kâ nɨmɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré yɨ'ɨ̂re ĩ'yowĩ́. Ĩ'yó, yɨ'ɨ̂re Judeu masa niîtirãre Jesu Cristo yee kitire werê dutiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô ĩ'yokã́, ãpêrãre “Yɨ'ɨ̂ de'ró weegɨ́sari?” niî sẽrí yã'a nemotiwɨ. 


text:
Apêye kẽ'rare “Jesu Cristo yɨ'ɨ̂ dɨporo bese kũú mɨ'ta'kãrã tiro Jerusalẽ́pɨ maatá sẽrí yã'a bakeo'gɨ wa'âgɨti”, niîtiwɨ. Tohô weeró noho o'ôgɨ, diakɨ̃hɨ́ wa'â wa'âwɨ Arábia di'tapɨ. Be'ró toopɨ́ niî'kɨ Damascopɨ mahâmi tohatiwɨ taha. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristore ẽho peóka be'ro i'tiá kɨ'ma yɨ'rɨwɨ́. Tiikése kɨ'mari yɨ'rɨ́ka be'ro Jerusalẽ́pɨ Pedrore ĩ'yâgɨ wa'âwɨ. Toopɨ́re kɨ̃ɨ̂ me'ra pɨá semana tohâ ke'a ni'iwɨ. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ bese kũú'kãrã niî pe'tirãre ĩ'yâtiwɨ. Pedro, ãpí Tiago marî wiôgɨ Jesu Cristo akabihí di'akɨ̃re ĩ'yâwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Judéia di'tapɨre yoakã́ niîtiwɨ. Tohô weérã ãpêrã Jesu Cristore ẽho peórã yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ masitiwã. 


text:
Yee kití di'akɨ̃re tɨ'ókãrã niîwã. “Sõ'ó niîka tero marîre yã'âro weé sĩ'rigɨ siru tuú'kɨ ni'kâroakãre ‘Jesu Cristore ẽho peóya’, niî kusiagɨta weeápɨ'. Too dɨpóropɨre Jesu Cristore ẽho peósere pe'ókã' sĩ'rimi'kɨta niiápɨ'”, niî uukahákãrã niîwã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristore ẽho peósere tɨ'órã, Õ'âkɨ̃hɨre “Mɨ'ɨ̂ ãyú butia'gɨ, tutuâ yɨrɨagɨ niî'” niîkãrã niîwã.<pb/>


text:
Catorze kɨ'mari Jerusalẽ́pɨ yɨ'ɨ̂ ehâka be'ro Barnabé me'ra opâturi tii makápɨ wa'âwɨ taha. Ɨ̃sâ me'rakɨ̃hɨ Tito wamêtigɨ kẽ'rare miáawɨ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re toopɨ́ wa'â dutiwĩ. Tohô weégɨ wa'âwɨ. Jerusalẽ́pɨre ehâ, Jesu Cristore ẽho peórã wiôrã me'ra di'akɨ̃ nerê, uúkũwɨ. Judeu masa niîtirãre Jesu Cristo masaré yɨ'rɨómi niisé kiti, yɨ'ɨ̂ bu'ê'kere naâre werêwɨ. Yɨ'ɨ̂ neê waropɨ bu'ê nɨ'ka'kere, yɨ'ɨ̂ ni'kâroakã bu'esére de'ró niîrãsari? niîgɨ, werêwɨ. Mɨ'ɨ̂ bu'esé wapa marí' niîri niîgɨ, werê yã'amiwɨ. 


text:
Naâ neê mehêkã niîtiwã. Yɨ'ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ Tito Judeu masɨ meheta niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîmikã, ɨ̃sâ Judeu masa wee wɨáse nohore wee dutítiwã. “Kɨ̃ɨ̂re õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'aro ɨá'”, niîtiwã. 


text:
<pb/>Wiôrã pe'e “Titore õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'aro ɨá'” niîtimikã, ãpêrã tohô niî ko'terã pe'e “Kɨ̃ɨ̂re yehê kõ'aro ɨá'”, niîwã. Naâ Jesu Cristore ẽho peó ta'sarã, Jesu Cristore ẽho peórã me'ra a'mé sɨ'awã. Tohô niî ta'sa, ĩ'yâ du'tirã niîwã. Naâ ɨ̃sâ Jesu Cristore ẽho peórã weesétisere ĩ'yâwã. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã Moisé dutisé doka niîtikã ĩ'yâwã. Teeré ĩ'yârã, ɨ̃sâre ɨ̃sâ yẽkɨ sɨmɨáre dutî mɨhati'kere wee dutí sĩ'rimiwã taha. Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'ke doka kũû sĩ'rimiwã taha. 


text:
Naâ tohô dutîmikã, ɨ̃sâ neê kã'roákã naâ dutisére “Weeró ɨása'”, niîtiwɨ. Mɨsâre Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨrã́sa' niisé kitire masikã́ ɨá'. Tohô weérã diakɨ̃hɨ́kãhase, Jesu Cristo yeere werêrãti niîrã, naâ wee dutí'kere weetíwɨ. 


text:
<pb/>Wiôrã yɨ'ɨ̂re mehêkã werê dutitiwã. “Marî yẽkɨ sɨmɨáre wee dutí'kere wee dutíya Judeu masa niîtirãre”, niîtiwã. Õ'âkɨ̃hɨ marî niî pe'tirãre ni'kâro noho ĩ'yâsami. Teeré masîgɨ, “Naâ wiôrã niîma” niî, ɨpɨ́tɨ waro wãkûtiwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ naâre besé'karo nohota yɨ'ɨ́ kẽ'rare besewĩ́. 


text:
Wiôrã yɨ'ɨ̂re a'tîro niîwã: “Mɨ'ɨ́ kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ mɨ'ɨ̂re Judeu masa niîtirãre Jesu Cristo yee kitire werê dutiapĩ. Pedrore Judeu masare werê duti'karo nohota mɨ'ɨ̂re naâ pe'ere werê dutiapĩ”, niîwã wiôrã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Pedrore Judeu masare Jesu Cristo yee kitire werê dutikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨta taha yɨ'ɨ́ kẽ'rare Jesu Cristo yee kitire Judeu masa niîtirã tiro pe'ere werê dutiwĩ. 


text:
Jerusalẽ́pɨre Tiago, Pedro, tohô niikã́ João naâ i'tiárã Jesu Cristore ẽho peórã wiôrã niîwã. Naâ yɨ'ɨ̂re “Judeu masa niîtirãre Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ma'ígɨ werê dutiapĩ”, niîwã. Tohô weérã ɨ̃sâ pɨárãre, yɨ'ɨ̂, tohô niikã́ Barnabére “Marî ni'kâro noho da'rarã́sa'”, niîwã. Naâ ɨ̃sâre “Jesu Cristo yee kitire Judeu masa niîtirãre werêrã wa'âya”, niîwã. “Ɨ̃sâ pe'e Judeu masare werêrãti”, niîwã. 


text:
Ɨ̃sâre a'té di'akɨ̃re wee dutíwã: “Pahasé kɨorãre wee tamúya”, niîwã. A'tetá niîwɨ yɨ'ɨ̂ ãyuró weegɨ́ti niî wãkû yɨ'rɨ nɨ'ka'ke. Paulo Antioquiapɨ Pedrore tu'tî'ke niî' 


text:
Be'ró Pedro Antioquiapɨre etâwĩ. Kɨ̃ɨ̂ neê waro tii makápɨre etâka be'roakã ãyuró weemíwĩ. Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́re niîgɨ kɨ̃ɨ̂ keoró weetí'ke wapa kɨ̃ɨ̂pɨreta tu'tîwɨ. Neê waro Judeu masa niîtirã Jesu Cristore ẽho peórã me'ra ba'â, naâ me'ra ba'pâti niîkã'miwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weé niisétiri kura Judeu masa Jerusalẽ́kãharã Tiago kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kãrã etâwã. Pedro naâ etakã́ ĩ'yâgɨ, Judeu masa niîtirã me'ra weeséti'kere weé du'ukã'wĩ. Naâ yɨ'ɨ̂re tu'tî boosama niîgɨ, tohô weewĩ́. Toopɨ́ etarã́ Judeu masa wee dutísere keoró weerã́ niîwã. Tohô weérã Judeu masa niîtirãre “Judeu masare dutisére weeró ɨá'”, niî kusiawã. Tohô weégɨ naâre uîgɨ, Pedro Judeu masa niîtirã me'ra ba'pâti du'ukã'wĩ. Naâ me'ra ba'â nemotiwĩ maha. 


text:
Ãpêrã Judeu masa kɨ̃ɨ̂ weesére ĩ'yârã, kɨ̃ɨ̂ weeró noho weé ta'sawã. Judeu masa niîtirã me'ra ba'âmi'kãrã ba'âtiwã. Naâ me'ra niisétitiwã. Barnabépɨta tohô wee nemó peokã'wĩ. 


text:
<pb/>Naâ Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨrã́sa' niisére masîmirã, keoró weetíwã. Tohô weégɨ naâ weesé keoró niîtikã ĩ'yâgɨ, Pedrore niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórã ĩ'yóropɨ tu'tîwɨ. Kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîwɨ: “Mɨ'ɨ̂ Judeu masɨ niîmigɨ, Judeu masa niîtirã me'ra ba'âgɨ, naâ weeró noho weesétigɨ weé'. Mɨ'ɨ̂ tohô weesé ãyú niî', ãyuró pe'ea'. Mehô ni'kâroakãre naâ me'ra ba'âti, naâ me'ra niisétitigɨ, ‘Judeu masa weeró noho weeyá’, niîgɨ weé' taha naâre. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, ‘Ɨ̃sâre Moisé dutî'kere weeró ɨása'’, niî wãkûsama. Mɨ'ɨ̂ basi weetíse Judeu masa niîtirãre ‘Weeyá’ niîro noho wa'â'. Mɨ'ɨ̂ tohô weesé yã'â niî'”, niîwɨ. Judeu masa, Judeu masa niîtirã ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨrã́sama niisé niî' 


text:
<pb/>Marî neê bahuárãpɨta Judeu masa niî tohakãrã niîwɨ. Ãpêrã weeró noho Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere weetíkã weé wee'. 


text:
Tohô niîmirã, marî Moisé dutî'kere weérã, yɨ'rɨ masítisa'. Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨ wetí masi'. Marî Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî sĩ'rirã, Jesu Cristore ẽho peó'. Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere weérã pũrikã, neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî masitisami. 


text:
Marî “Jesu Cristo me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨrã́sa'” niikã́, marî akawerérã Judeu masa a'tîro niîma marîre: “Mɨsâ yã'â niî'”, niîma. “Marî yẽkɨ sɨmɨáre dutî'kere weetírã, Judeu masa niîtirã weeró noho mɨsâ yã'â niî'”, niîma marîre. Too pũríkãre tohô niîrã, Jesu Cristo marîre “Sɨ'orí yã'âro weégɨ weemí naâre”, niîsama. Naâ tohô niisé diakɨ̃hɨ́ nií wee'. Jesu Cristore tohô weesé marí'. 


text:
Mɨsâre “Marî yẽkɨ sɨmɨá dutî'ke me'ra yɨ'rɨsomé”, niî werê tohawɨ. Ni'kâroakãre teé me'ra yɨ'rɨrã́sa', teeré weeyá niîgɨ, yɨ'ɨ́ta bu'îriti boosa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ too dɨpóropɨre a'tîro wãkûmiwɨ. “Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'ke me'ra di'akɨ̃ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîta basiósa'”, niîmiwɨ. Tohô niîmigɨ, neê weé põo tẽótikãti. Be'ró yɨ'ɨ̂re Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Jesu Cristore ĩ'yowĩ́. Tohô weégɨ ni'kâroakãre Jesu Cristore ẽho peógɨ, Õ'âkɨ̃hɨ me'ra wãkû pi'etíro mariró niîkã'. Marî yẽkɨ sɨmɨáre wee dutí'kere wãkû nɨrɨ wee' maha. 


text:
Jesu Cristo kurúsapɨ wẽrîkɨ niîwĩ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re ẽho peógɨ, kɨ̃ɨ̂ me'ra wẽrîgɨ weeró noho wa'âkɨ niîwɨ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ se'saro nií wee'. Ni'kâroakãre Jesu Cristo yɨ'ɨ̂re sɨ'orí niîmi. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ ɨaró, kɨ̃ɨ̂ dutiró weé'. Õ'âkɨ̃hɨ makɨre ẽho peógɨ, wãkû tutua'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ma'ígɨ, yã'âro weé'kere wẽrî wapa yeé basakɨ niîwĩ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo wẽrî'kere “Tohô niî ma'akã'ro weé'”, nií wee'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ma'isére neê du'ú sĩ'ritisa'. Moisé dutî'ke me'ra marî yɨ'rɨtá basiókã maa, Jesu Cristo mehô waro wẽrî boopĩ.<pb/>


text:
Mɨsâ Galáciakãharã Jesu Cristore ẽho peó du'urã, tɨ'o masíti butia'rã weeró noho weérã weé'. Noá mɨsâre niî soo sihamirito mehêkã ẽho peó dutirã? Ɨ̃sâ toopɨ́re niîrã, mɨsâre Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ kurúsapɨ wẽrisére keoró werêwɨ. Mɨsâ ãyuró ɨ̃sâ weresére tɨ'owɨ́. 


text:
A'té di'akɨ̃re mɨsâre sẽrí yã'agɨti. Mɨsâ Moisé dutî'kere weérã, Espírito Santore yẽ'êri? Yẽ'êtipã. Jesu Cristo yee kitire tɨ'órã kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã pe'e, yẽ'êpã. 


text:
Espírito Santo tutuaró me'ra mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra sãhá nɨ'kawɨ. Ni'kâroakãre mɨsâ tutuaró me'ra ẽho peó yapatírãti, niîmiti? Põo tẽótisa'. Mɨsâre tɨ'o masíse pe'tiá wa'aáti? 


text:
Jesu Cristore neê waro ẽho peókã, ãpêrã mɨsâre yã'âro weékãrã niîwã. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂re ẽho peó du'urã, “Mehô waro pi'etípã”, niîrã weetí? Yɨ'ɨ̂ tɨ'ó yã'akã, mehô waro pi'etítipã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre Espírito Santore o'ôo'kɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra mɨsâ wa'teropɨre pehé weé ĩ'yomi. De'ró weégɨ tohô weesarí, mɨsâ tɨ'ó yã'akã? Jesu Cristo yee kitire mɨsâ tɨ'ó ẽho peókã, tohô weesamí. Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere weekã́ maa, neê tohô weetí boosami. 


text:
<pb/>Marî yẽkɨ Abraão yeekãhasere wãkûrã. Kɨ̃ɨ̂ pũrikã Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Ãyugɨ́ niîmi”, niî ĩ'yâkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ Judeu masa niîtirã naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peoátehere ohâ yuu no'okaro niîwɨ. Naâre yɨ'rɨoátehere werê yuugɨ, Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Niî pe'tirã a'tí di'takãharã mɨ'ɨ̂ weeró noho ẽho peó siru tuurãre ‘Ãyurã́ niîma, bu'îri moomá’, niî ĩ'yâgɨti. Naâre ãyuró weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Abraão Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ãyuró weékɨ niîwĩ. A'tóka tero kẽ'rare niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórãre Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weemí. 


text:
<pb/>Ãpêrã pũrikãre Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'rêsami. Naâ a'tîro wãkûsama. “Moisé dutî'kere weérã, yɨ'rɨrã́sa'”, niîsama. Tohô wãkûmirã, niî pe'tise teeré weé pe'otisama. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre a'tîro niîwɨ: “Niî pe'tise Moisé dutî'kere weé pe'otigɨ noho bu'îri da'rê no'ogɨsami”, niîwɨ. Tohô weérã “Moisé dutî'ke me'ra yɨ'rɨrã́sa'”, niîmisama. Nií wee'. Õ'âkɨ̃hɨ naâre bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre ‘Ãyurã́ niîma’, niî ĩ'yâsami. Kɨ̃ɨ̂ me'ra niî nu'kurãsama”, niîwɨ. Tohô weérã marî masî'. Moisé dutisé me'ra neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîta basió wee'. 


text:
Moisé kɨ̃ɨ̂ dutisé pe'e tohô meheta niî'. A'tîro pe'e niîwɨ. “Niî pe'tise Moisé dutî'kere weé pe'ogɨ, Õ'âkɨ̃hɨ me'ra katî nu'kukɨ̃'sami. Teeré weé pe'otigɨre Õ'âkɨ̃hɨ ‘Bu'îri kɨomí’, niî ĩ'yâgɨsami”, niîwɨ. 


text:
Marî niî pe'tise Moisé dutî'kere weé põo tẽó wee'. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ naâ weé pe'otima niîgɨ, “Bu'îri kɨomá”, niîkɨ niîwĩ. Apêro, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “No'ó naâ wẽrîka be'ro yukɨ̂gɨpɨ dɨ'te yoó no'o'kãrã Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'rê duti'kãrã niîma”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. Dɨporópɨre masá yã'arã́re tohô weékũkãrã niîwã. Jesu Cristo kẽ'ra yã'agɨ́, bu'îritigɨ weeró noho marî bu'îri da'rê no'o boo'kere kurúsapɨ wẽrî wapa yeékɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ marîre yɨ'rɨkã́ weékɨ niîwĩ. Marî ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, bu'îri marí'. 


text:
Jesu Cristo marîre bu'îri da'rê boo'kere kurúsapɨ wẽrî wapa yeékɨ niîwĩ. Tohô weekã́, Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore Judeu masa niîtirã kẽ'rare “Tohô weegɨ́ti” niî'ke keoróta wa'âkaro niîwɨ. Jesu Cristore ẽho peókã, naâre Abraãore weeró noho “Ãyurã́, bu'îri marirã́ niîma”, niî ĩ'yâsami. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota weesamí. Niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórãre Espírito Santore o'ôo'sami. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore, Moisére kɨ̃ɨ̂ uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Ni'kâroakãre masá naâ wee wɨáse nohore mɨsâre werêgɨti. Masá “A'tîro weerã́” niî, wiôrã tiro papéra apo yuúsama. Be'ró naâ teeré apóka be'ro neê ni'kɨ́ “Tii pũríre kõ'âkã'ya, a'tîro ohâ nemoya”, niî masitisami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ Abraãore niî'ke a'té weeró nohota niîwɨ. A'tîro niîkɨ niîwĩ: “A'ti nukúkãkãharãre mɨ'ɨ̂ parami niî turiagɨpɨ me'ra ãyuró weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. “Mɨ'ɨ̂ paramérã niî turiarã pãharã́ me'ra ãyuró weegɨ́ti”, niîtikɨ niîwĩ. Tohô niîtimigɨ “Mɨ'ɨ̂ parami niî turiagɨ ni'kɨ́ me'ra di'akɨ̃ tohô weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. Tohô niîgɨ, Jesu Cristore uúkũgɨ weékɨ niîwĩ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre niisé a'tîro niîro weé'. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore niîkɨ niîwĩ: “Masá yɨ'ɨ̂re ẽho peórã yɨ'rɨrã́sama. Naâ yɨ'ɨ̂ me'ra ãyuró niîrãsama”, niîkɨ niîwĩ. Be'ropɨ́ quatrocentos trinta kɨ'mari be'ro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dutisére Moisére kũûkɨ niîwĩ. Teeré kũûgɨ, “Too dɨpóropɨ Abraãore ‘Yɨ'ɨ̂ tohô weegɨ́ti’ niî'ke wapa marírosa'”, niîtikɨ niîwĩ. 


text:
Marî Moisé kɨ̃ɨ̂ ohâ'kere weekã́, Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîta basiókã maa, Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore too dɨpóropɨ niî'ke wapa marí boopã. Tohô nií wee'. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore ma'ígɨ, “Kɨ̃ɨ̂ tohô weegɨ́ti” niî'kere keoró weékɨ niîwĩ. “Niî pe'tirã mɨ'ɨ̂ weeró noho ẽho peórãre yɨ'rɨógɨti”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Too pũríkãre de'ró weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ Moisére sõ'ó niî'ke dutisére kũûpari? A'tîro niî'. Marîre “Yã'arã́ niî', bu'îri kɨó'” niî masî dutigɨ kũûkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ teeré Abraão paramí niî turiagɨ Jesu Cristo a'tirí kurapɨ kũû tɨokɨ niîwĩ. Jesu Cristo me'ra Õ'âkɨ̃hɨ “A'ti nukúkãkãharãre ãyuró weegɨ́ti” niî'ke keoró wa'âwɨ. Teé dutisére Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã me'ra Moisére werê duti o'okɨ niîwĩ. Moisé pe'e kẽ'ra teeré tɨ'ógɨ, werê turiakɨ niîwĩ masapɨ́re taha. 


text:
Abraão pe'ere Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weeátehere ãpêrãre werê duti o'otimigɨ, kɨ̃ɨ̂ basita werêkɨ niîwĩ. Tohô weéro Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore niî'ke pe'e Moisére niî'ke yɨ'rɨóro wapatí yɨ'rɨ nɨ'kakaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Too pũríkãre Abraãore kɨ̃ɨ̂ niî'ke wapatí yɨ'rɨ nɨ'kakã, Moisére kɨ̃ɨ̂ dutî'ke pe'e wapa marípari? Niîtikaro niîwɨ. Masá niî pe'tise Moisé kɨ̃ɨ̂ dutisére weetá basiókã maa, marîre Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîta basió niî boopã. Basiótikaro niîwɨ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Niî pe'tirã masá yã'arã́ niîma. Bu'îritirã niîma”, niîwɨ. Tohô weéro Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore kɨ̃ɨ̂ dɨporópɨ niî'ke wa'â'. A'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨ'ɨ̂ weeró noho ẽho peó siru tuurãre ‘Ãyurã́ niîma’, niî ĩ'yâgɨti”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore ẽho peórãre bu'îri da'rê no'o boo'kere yɨ'rɨósami. 


text:
<pb/>Marî Jesu Cristore ẽho peoátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂re ẽho peoátehere ko'têrã nohota Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'ke doka niî ni'ikãrã niîwɨ. Moisé dutisére weé pe'o sĩ'rimirã, niî pe'tisere weé põo tẽótikãrã niîwɨ. 


text:
Moisé dutisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ marîre “Yã'arã́ niî'” niî masî dutigɨ kũûkɨ niîwĩ. Teeré masîrã, marî “De'ró weé yã'âro niisére du'urã́sari?” niiáto niîgɨ kũûkɨ niîwĩ. Be'ró Jesu Cristo a'tikã́, marî a'teré masîkãrã niîwɨ. “Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî masisa'”, niîkãrã niîwɨ. 


text:
<pb/>Ni'kâroakãre marî Jesu Cristore ẽho peóri kura niî'. Tohô weérã Moisé dutisé doka nií wee' maha. 


text:
Jesu Cristore ẽho peó tĩharã, wamê yee no'okãrã niîwɨ. Mɨsá kẽ'rare kɨ̃ɨ̂ weeró noho niisétikã weékɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Jesu Cristore ẽho peórãre yɨ'rɨósami. Judeu masare, Judeu masa niîtirãre yɨ'rɨósami. Tohô niikã́ ãpêrãre da'rá wã'ya ko'terãre, da'rá ko'tetirãre yɨ'rɨósami. Ɨmɨaré, numiâre ni'kâro noho yɨ'rɨósami. Marî niî pe'tirãpɨta Jesu Cristore ẽho peórã dɨka watíse moó'. 


text:
Marî Jesu Cristo yarã niî'. Tohô weérã Abraão paramérã niî turiarã waro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore niî'karo nohota marîre weegɨ́sami. Abraão weé'karo noho ẽho peókã, marîre yɨ'rɨógɨsami.<pb/>


text:
Mɨsâre a'tîro werê nemogɨti. Wi'magɨ́ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kũuátehere yẽ'eákɨhɨ masá tu'a ehatimigɨ, maatá yẽ'êtisami. Niî pe'tise kɨ̃ɨ yeé niîmikã, da'rá ko'tegɨ weeró noho niîsami. 


text:
Ãpêrã masá kɨ̃ɨ̂re ko'têsama. Kɨ̃ɨ̂ naâ dutisé doka niîsami. Kɨ̃ɨ yeé niiátehe kẽ'rare ĩ'yâ nɨrɨ basasama. Kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kɨ̃ɨ̂ wẽriátoho dɨporo ni'kâ nɨmɨ teeré wiaátihi nɨmɨre besesamí. “Tii nɨmɨ́ ehakã́, niî pe'tisere yɨ'ɨ̂ makɨre wiayá”, niîsami. Tohô weérã tii nɨmɨ́ niikã́, niî pe'tisere kɨ̃ɨ̂re wiá pe'okã'sama. Teeré wiáka be'ro kɨ̃ɨ̂ da'rá ko'tegɨ weeró noho niîtisami maha. 


text:
Marí kẽ'ra Jesu Cristore ẽho peoátoho dɨporo marî yẽkɨ sɨmɨá wee mɨháti'kere weérã, ã'rí weeró noho niî ni'ikãrã niîwɨ yuhûpɨ. Teé dutisé me'ra niîrã, ãpêrãre da'rá wã'ya ko'terã weeró noho niîkãrã niîwɨ. 


text:
Tohô niîmikã, Õ'âkɨ̃hɨ pe'e kɨ̃ɨ̂ keóka nɨmɨ niikã́, keoró a'ti nukúkãpɨre kɨ̃ɨ̂ makɨré o'ôo'kɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niîmigɨ, ni'kó numiôpɨre bahuákɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Judeu masɨ niîgɨ, Moisé dutisé doka niîkɨ niîwĩ. 


text:
Moisé dutisé doka niirã́re yɨ'rɨ wetíkã ɨágɨ, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré o'ôo'kɨ niîwĩ. Naâre yɨ'rɨógɨ, Jesu Cristo kurúsapɨ wẽrîkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra wa'â dutigɨ marîre tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marîre yɨ'ɨ̂ põ'ra niî tohama niîgɨ, marîre kɨ̃ɨ̂ makɨ́ me'ra Espírito Santore o'ôo'kɨ niîwĩ. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre “Pakɨ́”, pisû masi'. 


text:
Marî Jesu Cristo yɨ'rɨó no'o'kãrã niî yuurã, ãpêrãre da'rá ko'terã weeró noho nií wee' maha. Ni'kâroakãre Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niî toha'. Tohô weérã niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ o'oátehere yẽ'êrãsa'. Paulo Galáciakãharãre naâ Jesu Cristore ẽho peó du'u sĩ'rikã tɨ'ógɨ kɨ̃ɨ̂ wãkû ke'ti'ke niî' 


text:
<pb/>Mɨsâ too dɨpóropɨre Õ'âkɨ̃hɨre masîtikãrã niîwɨ. Masá naâ yeê'kãrãre ẽho peókãrã niîwɨ. Naâre Õ'âkɨ̃hɨre weeró noho ĩ'yâkãrã niîwɨ. Naâre ẽho peórã, naâ dutisé doka niî wã'yarã weeró noho niîkãrã niîwɨ. Mɨsâ ẽho peó'kãrã Õ'âkɨ̃hɨ meheta niîkãrã niîwã. 


text:
Ni'kâroakãre mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre masî'. Kɨ̃ɨ̂ pe'e mɨsâre masî mɨ'takɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peóka be'ro too dɨpóropɨ mɨsâ ẽho peó'kere du'úkã'kãrã niîwɨ. Mɨsâ ẽho peó mɨ'ta'ke mehô niisé niî'. Wapa marí'. Ni'kâroakãre Moisé dutisére weérã, mɨsâ ẽho peó mɨ'ta'kere ẽho peórã weeró noho weérã weésa'. Too dɨpóropɨ da'rá wã'ya ko'te'kãrã weeró noho niî sĩ'risari taha? 


text:
Mɨsâ a'tîro wãkûmisa'. “Judeu masa wee wɨáse nohore tiikése bosê nɨmɨri kɨórã, yɨ'rɨrã́sa'”, niîmisa'. Teeré wãkûrã, soo wɨáse nɨmɨrire, ma'ma muhípũre, no'ó bosê nɨmɨri niisé nohore weésa'. 


text:
<pb/>Akawerérã, yɨ'ɨ̂ mɨsâ a'tîro weekã́ ɨása'. Mɨsâ Judeu masa niîtirã Moisé dutisére weetíkãrã niîwɨ. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra mɨsâ weeró noho teé dutisére weé wee' maha. Ni'kâroakãre masî'. Jesu Cristore ẽho peóse me'ra di'akɨ̃ marî yɨ'rɨrã́sa'. Tohô weégɨ Judeu masɨ niîmigɨ, Jesu Cristore ẽho peógɨ, Moisé dutisére du'úkã'wɨ. Yɨ'ɨ̂ weeró noho mɨsâ weekã́ ɨa sãá'. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre too dɨpóropɨ bu'ekã́, yɨ'ɨ̂re neê yã'âro weetíwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ do'âtikã, mɨsâre diâsa niîwɨ. Mɨsâ yɨ'ɨ̂ dutí wi'i niîmikã, yabîtiwɨ. A'tîro pe'e weewɨ́. Ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sepɨ niigɨ́re weeró noho põo tẽrí me'rikã'wɨ. Jesu Cristore mɨsâ yẽ'ê boo'karo weeró noho yɨ'ɨ̂re ãyuró weewɨ́. 


text:
<pb/>Mɨsâ too dɨpóropɨ yɨ'ɨ̂ me'ra e'katími'ke de'ró wa'âri? Mɨsâ tiîtare yɨ'ɨ̂re ma'írã, mɨsâ wee tamúta basiókã wee boópã. No'ó mɨsa yeé kapêripɨta yɨ'ɨ̂re orê wee o'ô sãha boopã. 


text:
<pb/>Mɨsâre mehêkã bu'ê siharã yɨ'ɨ̂ weeró noho ãyusére ɨa sãárã meheta weesamá. Mɨsâre naâ ãyuró uúkũ ta'sasama. Yɨ'ɨ̂ me'ra pe'e e'katí dutitirã tohô weesamá. Tohô niikã́ naâ bu'esé pe'ere siru tuuáto niîrã tohô weesamá. 


text:
Ãpêrã mɨsâre wee tamúkã, ãyú niísa'. Ãyuró weé sĩ'rise me'ra wee tamúkã maa, ãyú niísa'. Wee tamúrã weé' niîrã, tohô wee tamú nu'kukã'ato. Yɨ'ɨ̂ toopɨ́ niikã́ di'akɨ̃ wee tamú ta'satikã'ato. 


text:
Yɨ'ɨ̂re mɨsâ tɨ'sâtimikã, yɨ'ɨ̂ põ'rare weeró noho ma'í'. Mɨsâre wãkûgɨ, pũûro bɨhâ weti'. Ni'kó nihî pako koô makɨré wɨaátoho dɨporoakã pũrisé pi'etísamo. Koô weeró nohota yɨ'ɨ́ kẽ'ra mɨsâ Jesu Cristore ẽho peókã ɨa sãágɨ, pũûro pi'etí'. Mɨsâ Jesu Cristo weeró noho niisétika be'ropɨ ãyuró tɨ'ó yã'agɨti. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre werê nemoakɨhɨ mɨsâ tiropɨ niîkã' sĩ'rimisa'. Yɨ'ɨ̂ yoarópɨ niîgɨ, de'ró wee boósari? Pɨárã numia Agar, Sara yee kiti niî' 


text:
<pb/>Mɨsâ a'tîro wãkûmisa'. “Moisé dutisére weérã, Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîkã'rãsa'”, niîmisa'. Tohô wãkûmirã, Moisé dutisére keoró masîtisa'. Keoró masîrã pũrikã, mɨsâ wãkuró noho wãkûti boopã. 


text:
Moisé kɨ̃ɨ̂ basita Abraão yeere a'tîro ohâkɨ niîwĩ. Abraão pɨárã ɨmɨá põ'ratíkɨ niîwĩ. Ni'kɨré Agar wamêtigo kɨ̃ɨ̂re da'rá ko'tego me'ra põ'ratíkɨ niîwĩ. Ãpiré kɨ̃ɨ̂ nɨmo diákɨ̃hɨ Sara me'ra põ'ratíkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Agar ãpêrã numia weeró nohota wi'magɨ́ boká, põ'ratíko niîwõ. Sara pe'e maa bɨkɨó waro niî yuukã, wi'magɨ́ bokatá basiótikaro niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ wee tamúse me'ra koôre wi'magɨ́ bokatá basiókã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Abraãore niîkɨ niîwĩ: “Mɨ'ɨ̂ nɨmo ni'kɨ́ põ'ratígosamo”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota wi'magɨ́ põ'ratíko niîwõ. 


text:
A'tîro weé'ke me'ra marî masî'. Naâ pɨárã numia Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ pɨáro dutisé marîre kũû'ke weeró noho niî'. Agar ɨ̃rɨgɨ́ Sinai wamêtikɨhɨ weeró noho niîmo. Tigɨpɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ Moisére dutisé o'ôkɨ niîwĩ. Tigɨ́ Arábia di'tapɨ niísa'. Agar makɨ kɨ̃ɨ̂ pakó da'rá ko'tego niî yuukã, kɨ̃ɨ́ kẽ'ra da'rá ko'tegɨ niîkɨ niîwĩ. Tii kurákãharã bahuá siru tuurã niî pe'tirã da'rá ko'terã niîma. Ãpêrã dutisére weé wã'ya ko'tema. Apêye maa taha a'tóka tero Jerusalẽ́pɨre ãyuró Moisé dutisére weerã́ niîsama. Agar tii maká weeró noho niîmo. Niî pe'tirã Moisé dutisére weerã́ Agar yaa kurakãharã weeró noho da'rá ko'terã niîma. Tohô weérã naâ Moisé dutisé doka niîma. 


text:
<pb/>Sara pe'e a'tîro niîmo. Jesu Cristore ẽho peórã weeró noho niîmo. Koô Abraão nɨmo diákɨ̃hɨ niîko niîwõ. Kɨ̃ɨ̂re da'rá ko'tego meheta niîko niîwõ. Marî Jesu Cristore ẽho peórã koô weeró noho niî'. Moisé kɨ̃ɨ̂ dutisé doka nií wee'. Tohô niikã́ koô Jerusalẽ́ ɨ'mɨ̂sepɨ niirí maka weeró noho niîmo. Tii maká marî Jesu Cristore ẽho peórã niiátihi maka niî'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ Isaía kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke a'tîro niî':<pb/>Numiô, mɨ'ɨ̂ põ'ra marímigo, e'katíya. Wi'marã́ naâ wɨârã pũrisé tɨ'ó yã'asere tɨ'ó yã'atimigo, e'katíya. Mɨ'ɨ̂ põ'ra marímikã, be'ropɨ́re mɨ'ɨ̂ paramérã pãharã́ niîrãsama. Apêgo, marapɨ́ me'ra niigó nemoró paramérãtigosa', niî ohâkɨ niîwĩ. A'té ohâ'ke a'tîro niî sĩ'riro weé'. Jesu Cristore ẽho peórã Moisé dutisére weerã́ nemoró pãharã́ niîrãsama. 


text:
<pb/>Akawerérã, marî Sara makɨ Isaque weeró noho niî'. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore niî'karo nohota Sara Isaquere wɨâko niîwõ. Marîre Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re niî'karo nohota kɨ̃ɨ̂ põ'rá wa'akã́ weemí. 


text:
Dɨporópɨre Sara makɨ Espírito Santo tutuaró me'ra bahuákɨ niîwĩ. Da'rá ko'tego makɨ Ismael kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'tikɨ niîwĩ. A'tóka tero kẽ'rare tohôta niî'. Moisé dutisére weerã́ marî Jesu Cristore ẽho peórãre ĩ'yâ tu'tisama. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ Ismael, Isaque yeekãhasere a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Da'rá ko'tego makɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kɨosére yẽ'êtisami. Kɨ̃ɨ̂ nɨmo diákɨ̃hɨ me'ra põ'ratí'kɨ pe'e yẽ'êgɨsami. Tohô weégɨ da'rá ko'tegore koô makɨ́ me'rata kõ'â õ'okã'ya”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Tohô weérã yɨ'ɨ̂ akawerérã, marî Jesu Cristore ẽho peórã Sara paramérã niî turiarã niî'. Da'rá ko'tego paramérã meheta niî'. Sara makɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ yeére yẽ'ê'karo weeró nohota marî Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ põ'raré o'oátehere yẽ'êrãsa'.<pb/>


text:
Jesu Cristo marîre marî yẽkɨ sɨmɨá wee mɨháti'ke doka niî'kãrãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra wa'â dutigɨ marîre yã'âro weé'kere wẽrî wapa yeé basakɨ niîwĩ. Marîre too dɨpóropɨre pehé dutisé niîkaro niîwɨ. Ni'kâroakãre Jesu Cristore ẽho peórã maha tiîtapɨ niî'karo noho nií wee'. Niî soorã mɨsâre a'tîro niî boosama. “Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî sĩ'rirã, Moisé dutisére weeyá”, niî boosama. Tohô niikã́, tɨ'otíkã'ya. Teeré weetíkã'ya. Mɨsâ teeré weérã, da'rá ko'terã weeró noho wa'ârãsa' taha. 


text:
<pb/>Tɨ'ó yã'are mɨsa. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre werêgɨti. Mɨsâ “Õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'ase me'ra Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre yɨ'rɨógɨsami”, niîtikã'ya. Mɨsâ tohô niikã́, mɨsâre Jesu Cristo wẽrî basa'ke neê wapa marírosa'. 


text:
Mɨsâre niî nemogɨti. Tohô wãkusétirã pũrikã niî pe'tise Moisé kɨ̃ɨ̂ dutisére weé pe'okã'ya. Ni'karé wee maá kusiatikã'ya. 


text:
Mɨsâ Moisé dutisé me'ra yɨ'rɨrã́sa' niîrã, Jesu Cristore du'úrã weé'. Kɨ̃ɨ̂ ma'isé me'ra mɨsâre ãyuró wee boó'kere bahuriórã weé'. 


text:
Ɨ̃sâ mɨsâ weeró noho wãkú wee'. Espírito Santo wee tamúro me'ra a'tîro wãkû'. Õ'âkɨ̃hɨ marîre “Jesu Cristore ẽho peóse me'ra ãyurã́ niîma”, niîgɨsami. Tohô niiátehere ẽho peóse me'ra yuû kue'. 


text:
Marî Jesu Cristo yarã niî'. Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a no'ose, yehê kõ'a no'otise wapa marí'. Marî Jesu Cristore ẽho peó tĩharã, ãpêrãre ma'í'. Tee pũríkã wapatí'. 


text:
<pb/>Mɨsâ Jesu Cristore ẽho peóka be'ro kɨ̃ɨ̂re ãyuró siru tuúrã weemíwɨ. Noá mɨsâre diakɨ̃hɨ́ ẽho peómi'kere werê maa soómitito? 


text:
A'té maa Õ'âkɨ̃hɨre diôtikã'ya. Kɨ̃ɨ̂ dohórẽ'tipĩ. Kɨ̃ɨ́ta mɨsâre Jesu Cristore ẽho peókã weékɨ niîwĩ. 


text:
Masá naâ uúkũ wɨase a'tîro niî': “Pãú bɨkɨakã́ weesé kã'roákã moremíkã, niî pe'tiro pãupɨ́ se'sâa wa'ása'.” Mehêkã werê maa soó siharã a'té weeró noho niîsama. Naâ bu'esé naâ pehêterãkã niîmikã, pãú bɨkɨakã́ weesé weeró noho bɨkɨâ wã'karo weé'. Niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórãre dohórẽ' wã'karã weemá. 


text:
Naâ tohô weesére yɨ'ɨ̂ wãkû ke'ti wee'. Mɨsá kẽ'ra yɨ'ɨ̂ weeró noho Jesu Cristore ẽho peórã niî'. Tohô weérã mɨsâ, yɨ'ɨ̂ tɨ'ó yã'akã, yɨ'ɨ̂ weeró noho weerã́sa'. Mɨsâre dohórẽ' sĩ'rise wa'âsome. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre dohórẽ' sĩ'rigɨ nohore bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
<pb/>Akawerérã, ãpêrã yɨ'ɨ̂re a'tîro niîsama: “Paulo masaré ‘Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî sĩ'rirã, a'tîro weeyá’ niîmi. Õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'aya niisére bu'ê kusiagɨ weemí”, niîsama. Naâ tohô niî ma'akãrã weemá. Yɨ'ɨ̂ tohô niikã́ maa, Judeu masa yɨ'ɨ̂re yã'âro weetí boosama. Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo kurúsapɨ wẽrisé me'ra yɨ'rɨrã́sa' niisé di'akɨ̃re werê'. Teé bu'iri yɨ'ɨ̂re yã'âro weemá. 


text:
Mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórãre dohórẽ' kusiasama. Mɨsâre dohórẽ'rãre a'tîro weekã́ ɨása'. Naâ mɨsâ tirore neê niî nemotikã'ato. 


text:
<pb/>Akawerérã, Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre Moisé dutisé doka niiáto niîgɨ meheta kũûkɨ niîwĩ. Mɨsâ “Moisé dutisé doka nií wee'” niîmirã, “No'ó ɨ̃sâ yã'âro ɨâri pehasere weerã́ti”, niîtikã'ya. A'tîro pe'e weeyá. Ãpêrãre ma'írã, wee tamúya. 


text:
Marî Moisé dutisé niî pe'tisere ni'kâropɨta neêo nɨ'ko masi'. A'tîro niî': “Marî basi ma'íro nohota ãpêrã kẽ'rare ma'iró ɨá'”, niî'. 


text:
Mɨsâ a'mêri ma'ití, a'mê tu'ti, uukahárã pũrikã, wa'îkɨ̃rã a'me kẽérã weeró noho weérã weé'. Mɨsâ basita dɨka watí, masâ pe'tirã weerã́sa'. Tohô wa'âri niîrã, tɨ'o masí, niisétiya. Espírito Santo wee dutísere weeró ɨá' niisé niî' 


text:
<pb/>Mɨsâre a'tîro werêgɨti. Espírito Santo mɨsâre wee dutíro nohota weé nu'kukã'ya. Mɨsâ tohô weérã, yã'asé mɨsâ ɨâri pehasere weesomé. 


text:
Marî yã'âro weé sĩ'rise, marî ɨaró weesé niî'. Espírito Santo kɨ̃ɨ̂ ɨasé meheta niî'. Teé ni'kâro noho nií wee'. Espírito Santo kɨ̃ɨ̂ wee dutíse ãyusé niî'. Yã'âro weé sĩ'ri, ɨâri pehase nií wee'. A'té pɨ̂a pe'eseri a'me kẽé'. Tohô weérã marî ãyuró weé sĩ'rimirã, weetísa'. Espírito Santo kɨ̃ɨ̂ ɨasére weérã, yã'âro ɨâri pehase pe'ere weé wee'. 


text:
Marîre Espírito Santo sɨ'orí ãyuró weesétikã, “Moisé dutisé me'ra marî yɨ'rɨrã́sa'”, niî wãkûtisa' maha. 


text:
<pb/>No'ó yã'âro weé ɨâri pehasere maatá masî no'o'. Teeré weérã, a'tîro weesamá. Naâ nɨmosã́ numia, naâ marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre a'me tãrásama. Yã'asé buhíkã'sama. Naâ niî pe'tise yã'asé ɨâri pehasere neê bopôyase mariró weesamá. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mehereta, masá naâ yeê'kãrãre ẽho peósama. Tɨ'ó yã'ari masa yaî weesé nohore weesamá. Ĩ'yâ tu'tisama. A'mêri wapasamá. Ãpêrãre doésama. Sahâtiro weemíkã, uâ yeesama. Naâ tɨ'sasé di'akɨ̃re weékã'sama. Naa yeé se'sarore wãkûsama. Naâ ni'kâro me'ra a'mêri niîmi'kãrã dɨka watísama. 


text:
Ɨosé piha niîsama. Masaré wẽhé kõ'asama. Ke'asamá. Ke'árã, yã'âro weesére yɨ'rɨó kehokã'sama. Tohô niikã́ apêye pehé a'té weeró noho wee nemósama. Mɨsâre too dɨpóropɨ niî'karo nohota werê nemogɨti taha. No'ó tee nohóre weesétigɨ noho Õ'âkɨ̃hɨ wiôgɨ niirópɨ ɨ'mɨ̂sepɨ wa'âsome. 


text:
<pb/>Espírito Santo pe'e marîre sɨ'orí a'tîro weesétikã weesamí. Ãpêrãre ma'ísa'. E'katíse kɨósa'. Mari yaá ehêri põ'rapɨ ãyuró tɨ'ó yã'asa'. Marîre yã'âro weekã́, uâtisa'. Ãpêrãre pahá yã'asa'. Naâre ãyuró weésa'. Keoró, diakɨ̃hɨ́ weé me'rikã'sa'. 


text:
“Ãpêrã yɨ'rɨóro niî'”, niî tɨ'ó yã'atisa'. Yã'âro weesére weé sĩ'rimirã, weetísa'. A'té Espírito Santo me'ra weesé ãyusé di'akɨ̃ niî'. Tohô weéro a'teré neê ni'kâro dutiró “Weetíkã'ya” niî ka'mú ta'aro marí'. 


text:
<pb/>Espírito Santo marîre Õ'âkɨ̃hɨ me'ra niî nu'kukã weemí. Tohô weérã Espírito Santo wee dutíro nohota weesétiro ɨá'. 


text:
Marî “Ãpêrã yɨ'rɨóro niî'” niisé me'ra naâre uakã́ weetíkã'rã. “Naâ yɨ'rɨóro niî'”, niîtikã'rã. A'mêri ɨotíkã'rã.<pb/>


text:
Akawerérã, ni'kɨ́ Jesu Cristore ẽho peógɨ apé tero yã'âro wee boósami. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, Jesu Cristore ãyuró ẽho peórã noho kɨ̃ɨ̂re wee tamúya. Kɨ̃ɨ̂re “Yã'âro weesére du'uyá”, niîya. Õ'âkɨ̃hɨre akobohóse sẽri dutíya. Teeré wee tamúrã, pahá yã'ase me'ra weeyá. Mɨsá kẽ'ra yã'âro weerí niîrã, mɨsa yeére wãkû nɨrɨya. 


text:
Mɨsâ ãpêrãre no'ó mehêkã wa'akã́, a'mêri wee tamúya. Tohô weérã Jesu Cristo dutisére keoró weerã́sa'. 


text:
<pb/>Apé tero ni'kɨ́ “Yɨ'ɨ̂ ãpêrã yɨ'rɨóro niî'”, niî wãkûsami. Kɨ̃ɨ̂ ãpêrã yɨ'rɨóro niîtimigɨ, mehô waro wãkû ma'akã'sami. Tohô niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ basi niî soogɨ weemí. 


text:
Marî nɨkɨ ãyuró weemíti yɨ'ɨ? niîgɨ, marî weesére beseró ɨá'. Ãyuró weéka be'ro “Ãpêrã yɨ'rɨóro ãyuró weeápã” niiró mariró mari yeé pe'ere e'katíro ɨá'. 


text:
Marî ni'karérã marî weé'kere Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'tirã́sa'. Tohô weérã marî nɨkɨ kɨ̃ɨ̂ kũû'kere weeró ɨá'. 


text:
<pb/>Mɨsâ a'teré masîya. Õ'âkɨ̃hɨre yã'âro buhíkã', kɨ̃ɨ̂re yã'âro weé du'tita basió wee'. “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ yã'âro weekã́, bu'îri da'rêsome”, niî wãkûtikã'ya. Mɨsâre a'tîro werêgɨti. Marî otesé dɨka otekã́, marî otê'ke nohota pĩ'rí dɨkâtisa'. Marî weesétise kẽ'ra teé weeró noho niî'. Marî weesétiro nohota meharóta taha bokarã́sa'. 


text:
Ni'kɨ́ yã'âro ɨâri pehasere weegɨ́ noho yã'asére bokagɨ́sami. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rê bahuriógɨsami. Ãpí Espírito Santo ɨaró noho weegɨ́ pe'e ãyusére bokagɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ katî nu'kukɨ̃'sami. 


text:
Tohô weérã ãyusére weérã, marî kari butítikã'rã. Marî kari butítikã, Õ'âkɨ̃hɨ ãyusére keoró marîre o'ôgɨsami. 


text:
Tohô weérã niî pe'tirãre marî põo tẽóro ãyuró weerã́. Jesu Cristore ẽho peórã pe'ere ãyuró weé yɨ'rɨ nɨ'karã. Paulo werê tɨo'ke niî' 


text:
Mɨsâre õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a dutirã naâre ãpêrã ãyuró wãkukã́ ɨárã, tohô wee dutísama. Marî Jesu Cristo kurúsapɨ yɨ'rɨóse kitire bu'ekã́, Judeu masa marîre tu'tî, yã'âro weemá. Naâ teé pe'ere ɨatírã, mɨsâre tohô yehê kõ'a dutisama. 


text:
Naâ yehê kõ'a dutirã marikã niî pe'tise Moisé dutisére weé pe'otima. Tohô weé pe'otimirã, mɨsâre yehê kõ'a dutima. Naâ a'tîro niî sĩ'rirã, tohô weesamá. “Ɨ̃sáta Galácia di'takãharãre Moisé dutisére weekã́ weeápɨ” niî sĩ'rirã, tohô dutîsama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pũrikã naâ weeró noho nií wee'. Jesu Cristo marîre yɨ'rɨógɨ kurúsapɨ wẽrî'ke pe'ere werê'. Yɨ'ɨ̂re “Ãpêrã yɨ'rɨóro niîmi” niiáto niîgɨ meheta werê'. Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo wẽrisé me'ra a'ti nukúkãkãharã naâ ɨâri pehasere du'úkã'wɨ. Yɨ'ɨ̂ teeré wãkû nɨrɨ wee' maha. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a no'ose, yehê kõ'a no'otise wapa marí'. Marî Jesu Cristore ẽho peóse, tohô niikã́ marî yã'âro weeséti'kere dɨka yuúse pũrikã wapatí'. 


text:
Niî pe'tise yɨ'ɨ̂ bu'ê'kere wee sirú tuurãre Õ'âkɨ̃hɨ naâre ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Naâre pahá yã'ato. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ yarã́re tohô weeáto. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo yee kitire bu'ekã́, naâ yɨ'ɨ̂re tãrá, kamî da're'ke wã'yá'. Naâ tohô weé'ke me'ra Jesu Cristore yɨ'ɨ̂ da'rá ko'tesere ĩ'yó'. Tohô weérã ni'kakã́ me'ra neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re kari boó nemotikã'ato. Yɨ'ɨ̂ bu'esére uúkũ maa soó nemotikã'ato. 


text:
<pb/>Marî wiôgɨ Jesu Cristo mɨsâ niî pe'tirãre ãyuró weeáto. Mɨsâre yɨ'ɨ̂ akawerérãre weeró noho ma'í'. Toô kã'rota ohâ'. Paulo<pb/>


text:
Dɨporópɨ Õ'âkɨ̃hɨ marî yẽkɨ sɨmɨá Judeu masare pehetíri uúkũkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yeé kiti werê mɨ'tarãre werêgɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. Ãpêrãre bahû yoaropɨ werêkɨ niîwĩ. Ãpêrãre kẽ'esé weeró noho ĩ'yókɨ niîwĩ. Ãpêrãre kẽ'erópɨ werêkɨ niîwĩ. 


text:
A'tóka terore a'ti ɨmɨ́koho pe'tiátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂ makɨ́ me'ra kɨ̃ɨ yeékãhasere marîre uúkũmi. Neê waropɨta Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ me'ra niî pe'tise a'ti ɨmɨ́kohokãhasere weékɨ niîwĩ. Teeré weégɨ, niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ makɨ yeé toha dutígɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ asistésere kɨogɨ́ niîmi. Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ, ãyú yɨ'rɨgɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ weeró nohota niîmi. Kɨ̃ɨ̂ uúkũ tutuase me'ra niî pe'tise a'ti ɨmɨ́kohokãhasere kɨ̃ɨ̂ neê waropɨ weé nɨ'ka'karo weeró nohota niî nu'kukã weemí. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra marî yã'âro weé'kere yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Tohô weéka be'ro ɨ'mɨ̂sepɨre Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ duhirí kumuropɨ ehâ nuhakɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ makɨ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã nemoró niîmi niisé niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niisére o'ô turiakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã bu'ipɨ tohákɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ niî'. Ni'kakã́ me'ra yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ pakɨ niî' niisére ĩ'yó', niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂re werê ko'terãre tohô niîtikɨ niîwĩ. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ makɨ yeékãhasere uúkũgɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ niîgɨti. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ niîgɨsami, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã pe'ere neê tohô niîtikɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ masá ma'mi ni'kɨ́ niigɨ́re a'ti nukúkãpɨ bahuákã weékɨ niîwĩ. Tohô wa'akã́ weégɨ, Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re werê ko'terã yɨ'ɨ̂ makɨre ehâ ke'a, ẽho peoáto, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã pe'e maa a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂re werê ko'terãre wĩ'ró weeró noho ɨpɨtíkã weé'. Naâreta taha pekâ me'e weeró noho ɨpɨtíkã weé'. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ pe'ere “A'tîro weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ niisé, wiôgɨ niisé neê pe'tisomé. Mɨ'ɨ̂ masaré keoró dutîgɨsa'.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂ keoró weesére ma'í'. Ãpêrã yã'âro weesé pe'ere yabî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re beségɨ, wiôgɨ sõróogɨ, ɨ'sê me'ra wa'rêwɨ. Mɨ'ɨ̂ me'rakãharã bu'i tohakã́ weewɨ́. Masá mɨ'ɨ̂re “Ãyú yɨ'rɨagɨ niîmi”, niîma. 


text:
Apêro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré uúkũ'kere a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Wiôgɨ, neê waropɨre mɨ'ɨ̂ basita a'ti nukúkãre, ɨ'mɨ̂sere bahúrẽ'wɨ.<pb/> 


text:
A'té mɨ'ɨ̂ weé'ke pe'tirósa'. Mɨ'ɨ̂ pũrikã pe'tisomé. Niî nu'kugɨsa'. Niî pe'tise mɨ'ɨ̂ weé'ke su'tí weeró noho boâ diharosa'.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂ teeré su'tí weeró noho tuú pe'egɨsa'. Niî pe'tise teé dɨka yuú no'orosa'. Mɨ'ɨ̂ pũrikã neê dɨka yuú wee'. Meharóta niî nu'ku'. Mɨ'ɨ̂ katirí ɨmɨ̂koho neê pe'tisomé, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ a'té kẽ'rare kɨ̃ɨ̂ makɨré a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Yɨ'ɨ̂ tiro wiôgɨ duhirí kumuro diakɨ̃hɨ́ pe'e duhîgɨsa'. Mɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'ti'kãrãre mɨ'ɨ̂ doka tohá pe'tikã weegɨ́ti. Yɨ'ɨ̂ tohô weerí kura mɨ'ɨ̂ duhîgɨsa', niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã pe'ere neê ni'kɨré tohô niîtikɨ niîwĩ. 


text:
Niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã bahutírã niîma. Naâ kɨ̃ɨ̂ dutisére weé ko'terã niîma. Naâ kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨó'kãrãre wee tamú dutigɨ o'ôo'kãrã niîma.<pb/>


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré niî pe'tirã wiôgɨ wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weérã Jesu Cristo yee kitire marî tɨ'ó'kere nemoró wãkû nɨrɨro ɨá'. Teeré wãkûtirã, mehêkã ẽho peó boosa' niîrã, wãkû nɨrɨro ɨá'. 


text:
Dɨporópɨre Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharãre kɨ̃ɨ yeé kitire werê dutikɨ niîwĩ. “Naâ werê'ke diakɨ̃hɨ́ niî'”, niî no'okaro niîwɨ. Tohô niîmikã, masá pe'e naâ werê'kere ẽho peóti, yɨ'rɨ́ nɨ'kakãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã naâ dutisére weetírãre keoró bu'îri da'rêkɨ niîwĩ. 


text:
Marî pũrikã Õ'âkɨ̃hɨ masaré yɨ'rɨóse kiti ãyú butia'sere kɨó'. Tohô kɨomírã, teeré ɨatírã, kɨ̃ɨ̂ bu'îri da'resére neê yɨ'rɨ wetísome. Neê warore Jesu Cristo marî wiôgɨ masaré yɨ'rɨógɨti niisére werê nɨ'kakɨ niîwĩ. Be'ró taha kɨ̃ɨ̂ werê'kere tɨ'órã, a'tîro weékãrã niîwã. Diakɨ̃hɨ́ta niî' niîrã, marîre werê turiakãrã niîwã. 


text:
Apêye kẽ'rare Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ a'te kitíre diakɨ̃hɨ́ta niî' niîgɨ, pehé weé ĩ'yosere ĩ'yâ mariase me'ra ĩ'yókɨ niîwĩ. Tohô niikã́ Espírito Santo me'ra marîre a'tîro weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró noho pehé mehêkãri di'akɨ̃ wee masísere o'ôkɨ niîwĩ. Jesu Cristo marî weeró noho ɨpɨtígɨ niîmi niisé niî' 


text:
<pb/>A'ti ɨmɨ́koho pe'tíka be'ro ape ɨmɨ́koho niîrosa'. Tii ɨmɨ́kohopɨre Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã dutisé doka niîsome. 


text:
A'tîro pe'e niî'. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre ni'kɨ́ a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ, de'ró weégɨ masaré wãkûmiti mɨ'ɨ? Naâ boâ diharãre de'ró weeákɨhɨ toô kã'ro wãkû ke'timiti mɨ'ɨ?<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ, yoâtikã masaré mɨ'ɨ̂re werê ko'terã doka niikã́ weékɨ niîwɨ. Tohô weemígɨ, naâre be'ropɨ́re wiôrã sõróokɨ niîwɨ. Naâre wiôrã sõróo, niî pe'tirã naâre “Ãyurã́ niîma”, niî wãkukã́ weékɨ niîwɨ.<pb/> 


text:
Niî pe'tise mɨ'ɨ̂ bahúrẽ'kere masá dutiáto niîgɨ kũûkɨ niîwɨ, niî ohâkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tisere masá dutisé doka niikã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weéro neê apêye noho naâ bu'ipɨ nií wee'. Tohô niîmikã, masá niî pe'tisere dutîtima yuhûpɨ. 


text:
Jesu pũríkãre tohô ohâ'karo nohota wa'âkaro niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re a'ti nukúkãpɨre o'ôo'gɨ, kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã dokapɨ kũû ni'ikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ marîre pahá yã'agɨ, niî pe'tirãre wẽrî basa dutigɨ tohô kũûkɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ wẽrî pi'etí'ke wapa Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re wiôgɨ sõróokɨ niîwĩ. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re “Ãyú yɨ'rɨgɨ niîmi” niî dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ yee niî'. Kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra niî nu'ku'. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ põ'raré ɨ'mɨ̂sepɨ kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niirópɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra niikã́ ɨamí. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ keoró weé sĩ'rigɨ, Jesu Cristo marîre yɨ'rɨógɨre pi'etíkã weékɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo marî yã'âro weé'kere kõ'âkɨ niîwĩ. Marîre Õ'âkɨ̃hɨ yarã tohakã́ weékɨ niîwĩ. Marî Jesu Cristo me'ra ni'kɨ́ põ'ra niî'. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ marîre “Yɨ'ɨ̂ akawerérã niîma”, niî masimi. Marîre neê bopôya sãatimi. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ pakɨré uúkũsere a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Mɨ'ɨ yeékãhasere, yɨ'ɨ̂ akawerérã mɨ'ɨ̂re ẽho peórãre werêgɨti. Masá nerê wɨaropɨ “Õ'âkɨ̃hɨ ãyú yɨ'rɨami”, niî mɨ'ɨ̂re basâ peogɨti. 


text:
Apêropɨ kẽ'rare a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨti. Apêropɨre niî nemowɨ taha:<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ô'kãrã me'ra a'tó niî', niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Marî wẽrî dihaatihi ɨpɨre kɨó'. Tohô weeró noho Jesu kẽ'ra marî weeró noho ɨpɨtíkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ marî weeró noho ɨpɨtígɨ, wẽrîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra wãtî wẽrisé o'ogɨ́re dokâ ke'akã weékɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro niî'. Jesu Cristo Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharãre wee tamúgɨ meheta a'tîkɨ niîwĩ. Marî Abraão paramérã niî turiarã Õ'âkɨ̃hɨ yarã pe'ere wee tamúgɨ a'tîkɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo marî kɨ̃ɨ̂ akawerérã weeró noho ɨpɨtíkɨ niîwĩ. Marîre yɨ'rɨó sĩ'rigɨ tohô weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra marî yã'âro weé'kere kɨ̃ɨ̂ pakɨré akobohó dutikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weégɨ sacerdotea wiôgɨ masá yã'âro weé'kere Õ'âkɨ̃hɨre sẽri baságɨ weeró noho weékɨ niîwĩ. Marîre ãyuró wee tamú nu'ku sĩ'rigɨ tohô weékɨ niîwĩ. Niî pe'tise marî weeró noho weesétigɨ, marîre pahá yã'agɨti niîgɨ, tohô ɨpɨtíkɨ niîwĩ. 


text:
Pehé mehêkã wa'akã́, pi'etíkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ wãtî kɨ̃ɨ̂re niî kehe sãakɨ niîwĩ. Tohô wa'asére wãkû tutuakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ marîre mehêkã wa'akã́, wãtî marîre yã'âro wee dutíkã, wee tamú masimi.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ akawerérã, Jesu Cristore ẽho peórã Õ'âkɨ̃hɨ besé no'o'kãrã Jesu Cristore ãyuró wãkû nɨrɨya. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yeere werê dutigɨ o'ôo' no'o'kɨ niîmi. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ sacerdotea wiôgɨ weeró noho Õ'âkɨ̃hɨre mari yeé niiátehere sẽri baságɨ weesamí. 


text:
Dɨporópɨ Moisé Õ'âkɨ̃hɨ wee dutígɨ kũû'kere keoró weékɨ niîwĩ. Meharóta Jesu kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re kũû'kere keoró weékɨ niîwĩ. 


text:
Jesuré Moisé yɨ'rɨóro ãyuró wãkû yɨ'rɨ nɨ'karo ɨá'. A'té weeró noho niî'. Ni'kɨ́ wi'iré weesamí. Tií wi'i nemoró wi'i weé'kɨ pe'e ãyuró uúkũ no'osami. Jesutá wi'í weé'kɨ weeró noho niîmi. 


text:
Moisé Õ'âkɨ̃hɨ yarãre ko'têgɨ, keoró weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ da'rasé a'tîro niîkaro niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ werê'kere werê mɨ'tagɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yarã ni'kâ wi'i weeró noho niîma. Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo tií wi'ikɨ̃hɨ wiôgɨ makɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ keoró weé nu'kumi. Tií wi'ikãharã maríta niî'. Marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó du'utirã, kɨ̃ɨ yarã́ niîrãsa'. Tohô niikã́ “Be'ropɨ́ kɨ̃ɨ̂ o'oátehere marîre o'ôgɨsami” niî ẽho peórã, kɨ̃ɨ yarã́ niîrãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ me'ra niirã́ soó, e'katíse niî' 


text:
<pb/>Espírito Santo Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niî'karo nohota marî ẽho peó du'utikã'ro ɨá'. A'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>A'tóka tero mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'órã,<pb/> 


text:
neê ehêri põ'ra bɨtîtikã'ya. Dɨporópɨ Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka'kãrã weeró noho niîtikã'ya. Naâ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ niîka terore Õ'âkɨ̃hɨ dutisére ɨatíkãrã niîwã. Ɨatírã, Õ'âkɨ̃hɨre uakã́ weé nu'kukãrã niîwã.<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá masá marirópɨ niîrã, yɨ'ɨ̂re uakã́ weewã́. Quarenta kɨ'mari yɨ'ɨ̂ ãyuró weesére ĩ'yâmirã, tohô weewã́.<pb/> 


text:
Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ naâ me'ra uâkãti. A'tîro niîwɨ: ‘Mɨsâ no'ó ɨaró mehêkã di'akɨ̃ weé'. Yɨ'ɨ̂ dutisére neê ɨá wee'.’<pb/> 


text:
Tohô weégɨ naâ me'ra uâgɨ, ‘Diakɨ̃hɨ́ta a'tîro weegɨ́ti’ niîwɨ. ‘Yɨ'ɨ̂ mɨsâre o'oátihi di'tare neê ehâsome. Yɨ'ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamusome’, niîwɨ naâre”, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ akawerérã, tɨ'o masíya. Neê ni'kɨ́ yã'âro wãkû, ẽho peótigɨ niîtikã'ya. Yã'âro wãkûrã, kɨ̃ɨ̂re ẽho peótirã, mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ katî nu'kugɨre kõ'ârã wee boósa'. 


text:
A'tîro pe'e weeyá. Ɨmɨ̂kohori nɨkɨ a'mêri wãkû tutuakã weeyá. Niî pe'tise mɨsâ katirí ɨmɨ̂kohore, yã'âro weerí niîrã, a'mêri wee tamú nu'kukã'ya. Mɨsâ yã'âro weérã, nemoró yã'âro wee sãhá boosa'. Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka boosa'. Tohô weérã a'mêri wãkû tutuakã weeyá. 


text:
Marî neê waro Jesu Cristore ẽho peó'karo noho ẽho peó nu'kurã. Tohô weérã, marî Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo wiôgɨ niirópɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra niî nu'kurãsa'. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ niî'karo nohota a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Ni'kakã́ mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'órã, mɨsâ ehêri põ'ra bɨtîtikã'ya. Dɨporókãharã Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka'kãrã weeró noho niîtikã'ya, niî no'okaro niîwɨ. 


text:
Dɨporókãharã Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'omírã, kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨ́ nɨ'kakãrã niîwã. Naâ niî pe'tirã Egitopɨ niî'kãrã Moisé miáa no'o'kãrã niîkãrã niîwã. Tohô miáa no'o'kãrã niîmirã, Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'kakãrã niîwã. 


text:
Quarenta kɨ'mari Õ'âkɨ̃hɨ yã'âro weerã́ me'ra uâkɨ niîwĩ. Naâ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ wẽrî baha ke'atikãrã niîwã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨ́ nɨ'ka'kãrãre “A'tîro weegɨ́ti” niîkɨ niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ naâre o'oátihi di'tare neê ehâsome. Naâ yɨ'ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamusome”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weérã marî masî'. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peótise bu'iri kɨ̃ɨ̂ o'oátihi di'tare ehâ masitikãrã niîwã.<pb/>


text:
Õ'âkɨ̃hɨ dɨporókãharãre “Soó, e'katí tamurã a'tiá”, niîkɨ niîwĩ. A'tîro niikã́ marí kẽ'rare meharóta niîgɨ weemí. Apé tero weérã ni'karérã mɨsâ tiropɨ niirã́ kɨ̃ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamuti boosama. Tohô weérã ãyuró me'ra kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiró ɨá'. 


text:
Marí kẽ'ra dɨporókãharã weeró nohota masaré yɨ'rɨóse kitire werê no'o'kãrã niî'. Naâ marikã mehô waro tee kitíre tɨ'ókãrã niîwã. Teeré tɨ'omírã, ẽho peótikãrã niîwã. 


text:
Marî teeré ẽho peórã pũrikã, kɨ̃ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamurãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂se, a'ti nukúkã weé tu'a eha nɨ'ko toha soókɨ niîwĩ. Dɨporópɨre “Soorã́sama” niî'kɨ niîmigɨ, masá marirópɨ sihâ'kãrãre uúkũgɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Yɨ'ɨ̂re ẽho peótise bu'iri naâ me'ra uâgɨ, “Diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamusome”, niîwɨ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Apêropɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohore wee tɨóka nɨmɨ be'rokãhá nɨmɨre a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Tii nɨmɨ́ niikã́, niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ weéka be'ro saurúre soókɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
Dɨporókãharãpɨ Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'rɨóse kitire tɨ'ó mɨ'ta'kãrã, naâ yɨ'rɨ́ nɨ'ka'ke bu'iri kɨ̃ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamurã wa'âtikãrã niîwã. Ãpêrã pe'ere kɨ̃ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamurã wa'aátoho dɨ'sá' yuhûpɨ. 


text:
Dɨporókãharãpɨ naâ soó, e'katí tamurã wa'âtikã ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ marî pe'ere ape nɨmɨ́ bese kũúkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ beséka nɨmɨ a'tóka tero niî'. Õ'âkɨ̃hɨ be'ropɨ́ Davi ohâ'ke me'ra marîre a'teré masikã́ weemí. Teeré Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/>A'tóka terore mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'órã, mɨsâ ehêri põ'ra bɨtîtikã'ya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Too dɨpóropɨ Josué Israel kurakãharãre Canaã wamêtiropɨ sɨ'orí miáakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ naâre toopɨ́ miáa, naâre soosé o'ôtikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ o'ôka be'ro niikã́ maa, Õ'âkɨ̃hɨ be'ropɨ́re teeré uúkũ nemoti boopĩ. 


text:
Tohô weéro masî no'o'. Ãyú butia'se soosé Õ'âkɨ̃hɨ a'tí di'ta weéka be'ro soó'karo nohota marî kɨ̃ɨ yarã́re soosé dɨ'sá' yuhûpɨ, niî no'o'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre ãyuró ẽho peógɨ, kɨ̃ɨ̂ me'ra soó, e'katí tamugɨsami. Kɨ̃ɨ̂ da'rasétisere kɨ̃ɨ̂ me'ra ãyuró tɨ'ó yã'agɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ marikã kɨ̃ɨ̂ da'ráka be'ro soókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra niigɨ́ kɨ̃ɨ̂ me'ra soogɨ́sami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ me'ra soorã́ti niîrã, marí kẽ'ra wãkû tutuaro ɨá'. Dɨporókãharãpɨ Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka'karo weeró noho wee sirú tuutikã'ro ɨá'. Naâ ẽho peótise bu'iri kɨ̃ɨ̂ me'ra sootíkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ yee uúkũse niî nu'kukã'. Tutuâ yɨ'rɨa'. Yõserí pĩhiho pɨ̂a pe'eseri ɨse yoháka pĩhi me'ra yõsêro weeró noho niî'. Tii pĩhí nemoró Õ'âkɨ̃hɨ uúkũse pũrikã marî po'peapɨ, marî ehêri põ'rapɨ, marî wãkusépɨ, niî pe'tiropɨ sãháasa'. Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'órã, marî po'peapɨ wãkusére “Ãyú niî', ou yã'â niî'”, niî bese masí no'o'. 


text:
Marî Õ'âkɨ̃hɨ weé'kãrã niî'. Kɨ̃ɨ̂re neê du'ti masí wee'. Niî pe'tise marî niisére, marî weesére kɨ̃ɨ̂ ĩ'yâ masimi. Kɨ̃ɨ́ta marî weé'kere “De'ró weérã tohô weerí?” niî besegɨ́sami. Jesu sacerdotea wiôgɨ weeró noho niîmi niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu Õ'âkɨ̃hɨ makɨ sacerdotea wiôgɨ weeró noho marîre Õ'âkɨ̃hɨre sẽri baságɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ niîmi. Tohô weérã marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nu'kukã'ro ɨá'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre marîre sẽri baságɨ sacerdotea wiôgɨ weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ́ kẽ'ra marî weeró noho pi'etíkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ marî tutuâtikã, marîre pahá yã'asami. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise yã'âro wa'asére tɨ'ó yã'akɨ niîwĩ. Tohô niikã́ wãtî marîre yã'asére wee dutíro nohota Jesu kẽ'rare yã'asére wee dutíkɨ niîwĩ. Wãtî tohô wee dutímikã, Jesu pe'e neê ni'kâti yã'âro weetíkɨ niîwĩ. 


text:
Marîre kɨ̃ɨ̂ pahá yã'a yuukã, uiró mariró Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ wee tamúsere sẽri masí'. Marîre ãyuró weegɨ́sami. Marîre mehêkã wa'akã́, kɨ̃ɨ̂re wee tamúse sẽrikã́, pahá yã'agɨsami.<pb/>


text:
Sacerdotea wiôgɨre besérã, naâ wa'tero niigɨ́re besemá. Kɨ̃ɨ̂, masa yeékãhase niiátehere Õ'âkɨ̃hɨre sẽri baságɨ niîmi. Masá yã'âro weé'kere akobohóse sẽrígɨ, wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moromi. 


text:
Sacerdotea wiôgɨ marî weeró noho niîmi. Masɨ́ niîgɨ, kɨ̃ɨ́ kẽ'ra tutuâtimi. Tohô weégɨ tutuâtirãre, tɨ'o masítirãre, no'ó ɨaró wee bahá ke'atirãre pahá yã'asami. 


text:
Kɨ̃ɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ basi yã'âro weé'ke wapa ãpêrãre wee basáro nohota wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ morosami. 


text:
<pb/>Neê ni'kɨ́ sacerdotea wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ basi besé sãha masítisami. A'tîro pe'e weé no'osami. Õ'âkɨ̃hɨ basi besé sõróosami. Kɨ̃ɨ̂ Arãore weé'karo nohota weesamí. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo kẽ'rare tohôta wa'âkaro niîwɨ. Cristo Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ sacerdotea wiôgɨ weeró noho wa'âgɨ, kɨ̃ɨ̂ basi besetíkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ pe'e kɨ̃ɨ̂re besé sõróokɨ niîwĩ. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre a'te dɨpóro ohâ'karo nohota a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ niî'. Ni'kakã́ me'ra yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ pakɨ niî' niisére ĩ'yó'. 


text:
Apêropɨ kẽ'rare Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ sacerdote niî nu'kugɨsa'. Melquisedeque niî'karo nohota niîgɨsa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo a'ti nukúkãpɨ niîgɨ, kɨ̃ɨ̂re sẽríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re sẽrígɨ, ɨpɨ́tɨ tutuaró me'ra, utisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨre sẽríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re wẽrîtikã wee masí boo'kɨre tohô sẽríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ sẽrisére tɨ'ókɨ niîwĩ. 


text:
Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ niîmigɨ, pi'etíkɨ niîwĩ. Tohô pi'etígɨ, Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'tíkɨ niîwĩ. Teé me'ra Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'tisére ãyuró masîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wẽrîgɨ, niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kũû'kere weékɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ masaré yɨ'rɨógɨ sãháakɨ niîwĩ. Marî niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ẽho peó yɨ'tirã́re yɨ'rɨó, katî nu'kukã weemí. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Melquisedeque sacerdotea wiôgɨ warore weeró noho kɨ̃ɨ̂re sõróokɨ niîwĩ. Ẽho peó du'uri niîrã, wãkû tutuaya niisé niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo sacerdotea wiôgɨ waro Melquisedeque weeró noho niisére pehé werê sĩ'risa'. Tohô werê sĩ'rimikã, mɨsâ tɨ'o masíti, tɨ'ó sĩ'ritise bu'iri basió wee'. 


text:
Mɨsâ yoakã́ Jesu Cristore ẽho peówɨ. Ni'kâroakãre ãpêrãre bu'erã́pɨ niî toha boosa'. Tohô niîmirã, Õ'âkɨ̃hɨ yeere mehô niiseákãre opâturi werê apokã ɨá'. Mɨsâ tutuâti butia'rã weeró noho wa'â' taha. Tohô weérã diâsatiseakãre ãyuró tɨ'óro noho o'ôrã, tɨ'otí yɨ'rɨokã'. Ba'asére ba'âro noho o'ôrã, ni'kâroakãre wekɨ̂ õpekṍre sĩ'rirã́ weeró noho niî' yuhûpɨ. 


text:
Wekɨ̂ õpekṍ di'akɨ̃re sĩ'rirã́, wi'marã́ waro niîma. Mɨsâ naâ wi'marã́ weeró noho diakɨ̃hɨ́ weesére Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere masí wee'. 


text:
Ba'asé bɨtisé pe'e bɨkɨrã́ ba'asé niî'. Naâ diâsasere masîma. Ãyusére, yã'asére bese poó'kãrãpɨ niîma.<pb/>


text:
Marî ãyuró ẽho peórã niî sĩ'rirã, Cristo yee kiti diâsasere bu'êrã. Marîre bu'ê mɨ'ta'kere opâturi bu'êtikã'rã maha. Bu'ê tohawɨ teé maa. Marî bu'ê mɨ'ta'ke a'tîro niîwɨ. Marî yã'âro weé'kere akobohóse sẽri dutíwɨ. Tohô yã'âro weé'ke bu'iri pekâ me'epɨ wa'â boopã, niîwɨ. Marî wãkusé dɨka yuúro ɨá' niisére bu'êwɨ. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóro ɨá' niisére bu'ê mɨ'tawɨ. A'té neê waro bu'ê nɨ'ka'kere weetíkã'rã maha. 


text:
Apêye kẽ'rare wamê yeesere, Yãa peó Espírito Santore kɨokã́ weesére bu'ê mɨ'tawɨ. Tohô niikã́ wẽrî'kãrã masarã́sama, yã'âro weé'kãrã pekâ me'epɨ bu'îri da'rê no'orãsama niisére bu'êwɨ. 


text:
Mɨsâ apé tero weérã Jesu Cristo yee kitire ẽho peómirã, ẽho peó du'u boosa'. Õ'âkɨ̃hɨ masaré katî nu'kusere o'ôkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ o'ômikã, naâ ẽho peó du'u boosama. Tohô ẽho peó du'urã nohore a'tîro niî'. Naâ wãkusére opâturi neê dɨka yuú masitisama. Tohô niikã́ Espírito Santore kɨorã́ noho, no'ó Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ãyusé kitire masirã́ noho teeré ẽho peó du'urã, neê opâturi naâ wãkusére dɨka yuú masitisama. Õ'âkɨ̃hɨ tutuasé o'osére masîmirã Jesu Cristore ẽho peó du'urã, neê opâturi akobohóse sẽri masítisama. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peó du'urã, naâ basi Õ'âkɨ̃hɨ makɨre opâturi kurúsapɨ paâ bi'perã weeró noho weérã weemá. Niî pe'tirã ĩ'yóropɨ kɨ̃ɨ̂re yabî buhíkã'rã weemá. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ masaré ãyuró weesé a'tîro niî'. Masá di'tâ weeró noho niîma. Õ'âkɨ̃hɨ naâre ãyuró weesé akôro pehâro weeró noho niî'. Niî pe'tisetiri akôro pehasétiri nɨkɨ di'tâpɨ si'bî sãha'. Akó di'tâpɨre ãyuró si'bî sãhaka be'ro naâ otesé ãyuró pĩ'rí dɨkâtisa'. Tohô dɨkâtikã, tií di'ta wiôgɨre ãyú niî'. Õ'âkɨ̃hɨ “Ãyusé di'ta niî'”, niîsami. Tohô weeró noho ãyuró weerã́re e'katíse me'ra naâre ĩ'yâsami. 


text:
Ãpêrã pe'e yã'asé di'ta weeró noho niîma. Yã'asé di'tapɨre akôro pehâmikã, potâ, yã'asé di'akɨ̃ bahuása'. Tií di'ta wapa marí'. Tií di'ta wiôgɨ teeré ĩ'yâgɨ, “Yã'asé niî', ɨ̃hâ kõ'arã”, niîsami. Kɨ̃ɨ̂ niî'karo noho Õ'âkɨ̃hɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re ẽho peó du'urãre meharóta niîsami. Marî ɨ'mɨ̂sepɨ niiátehere e'katí yuurã ẽho peó du'usome niisé niî' 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ ma'irã́, ɨ̃hâ kõ'asere uúkũmigɨ, yɨ'ɨ̂ “Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ɨ̃hâ kõ'agɨsami”, niîgɨ meheta weé'. Mɨsâ yɨ'rɨó no'o'kãrãpɨ niî'. Tohô weérã ãyuró weé'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ keoró weegɨ́ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâ akawerérã Jesu Cristore ẽho peórãre mɨsâ ãyuró weé'kere akobohósome. Naâre mɨsâ wee tamúsere akobohósome. Mɨsâ naâre ãyuró weérã, Õ'âkɨ̃hɨre ma'isére ĩ'yó'. 


text:
Mɨsâ a'tîro weekã́ ɨpɨ́tɨ ɨá'. Ãpêrãre wee tamúrã, mɨsâ nɨkɨ e'katíse me'ra ãyuró weé sĩ'risere tohôta weé yapatíkã'ya. Tohô weéro Õ'âkɨ̃hɨ “O'ôgɨti” niî'ke keoró mɨsâ wãkû'karo nohota wa'ârosa'. 


text:
Mɨsâ nihî siharã dohokã́ ɨatísa'. Ãpêrã Jesu Cristore ẽho peórã weeró noho weeyá. Naâ, naâre yã'âro wa'akã́, wãkû tutuama. Neê Jesu Cristore ẽho peó du'utima. Naâ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ naâre kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere o'ôgɨsami. Mɨsá kẽ'ra naâre ĩ'yâ kũu, wee sirú tuuya. 


text:
Masá diakɨ̃hɨ́ta niî' niîrã, naâ yɨ'rɨóro niigɨ́ me'ra wamê peorã weesamá. Naâ tohô niî wamê peokã, naâre “Tohô nií wee'”, niîta basiótisa'. Õ'âkɨ̃hɨ pũrikã Abraãore mɨ'ɨ̂re ãyuró weegɨ́ti niîgɨ, ãpí wamé me'ra wamê peotikɨ niîwĩ. Neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ nemoró niî yɨ'rɨ nɨ'kagɨ marimí. Tohô weégɨ a'tîro weegɨ́ti niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ basi wamê peokɨ niîwĩ. A'tîro niîkɨ niîwĩ: “Diakɨ̃hɨ́ta niî'. Mɨ'ɨ̂re ãyú butia'ro weegɨ́ti. Mɨ'ɨ̂ paramérã pãharã́ niî turiarãsama”, niîkɨ niîwĩ. Abraão kɨ̃ɨ̂ tohô niî'kere sohâtikɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Tohô weegɨ́ti” niî'kere yẽ'êkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ “Masaré ãyuró weegɨ́ti” niî'kere dɨka yuúsome niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ basi wamê peokɨ niîwĩ. Marîre kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere yẽ'êrãsa' niî masî dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weéro teé pɨáro kɨ̃ɨ̂ wamê peose, kɨ̃ɨ̂ “Masaré ãyuró weegɨ́ti” niî'ke neê dɨka yuúta basió wee'. Õ'âkɨ̃hɨ neê niî soo masitimi. Kɨ̃ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ uúkũse me'ra marî kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨó no'o'kãrãre wãkû tutuakã weemí. Kɨ̃ɨ̂ marîre “Ãyuró weegɨ́ti” niî'karo nohota weegɨ́sami, niî no'o'. 


text:
Teeré wãkûrã, marî ɨ'mɨ̂sepɨ niiátehere e'katíse me'ra ko'tê yuurã, ẽho peó du'usome. Marî ko'tê yuuse niî nu'kukã'rosa'. Dɨka yuúsome. Jesu ɨ'mɨ̂se Õ'âkɨ̃hɨ niirópɨ sãháakɨ niîwĩ. Tohô weérã marî tohô tɨ'ó yã'a'. 


text:
A'tîro niî'. Judeu masa sacerdotea wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨ wi'i po'peapɨ kɨ̃ɨ̂ Niî butia'ri Tũkupɨ sãháagɨ, a'tîro weesamí. Ɨ̃se bɨtíri kaserore yɨ'rɨ sãháasami. Jesu kɨ̃ɨ̂ wẽrîka be'ro ɨ'mɨ̂sepɨ sãháagɨ, tii kasérore yɨ'rɨágɨ weeró noho weékɨ niîwĩ. Marî ɨ'mɨ̂sepɨ wa'aátihi ma'are pãâ basagɨ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weesé me'ra sacerdotea wiôgɨ waro weeró noho tohákɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Melquisedeque niî'karo nohota sacerdote niî nu'kugɨsami.<pb/>


text:
Dɨporókɨ̃hɨ Melquisedeque wamêtigɨ Salẽ́ wamêtiri maka wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ sacerdote niî yuugɨ, Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã bu'ipɨ niigɨ́re masaré sẽri basákɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niîka terore Abraão ãpêrã wiôrã me'ra a'mê wẽhegɨ wa'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yarã́ me'ra naâre dokâ ke'akã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô wee dahákã, Melquisedeque kɨ̃ɨ̂re põo tẽrígɨ ehâkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re põo tẽrígɨ, “Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ãyuró weeáto”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Abraão naâ wiôrã yee niîmi'kere kɨ̃ɨ̂ miîkã'ti'kere pɨámukãse mesari dɨka waá kũukɨ niîwĩ. Ni'kâ mesare Melquisedequere o'ôkɨ niîwĩ. Melquisedeque wamé “Wiôgɨ keoró weegɨ́” niî sĩ'riro weé'. Kɨ̃ɨ̂ Salẽ́ wamêtiri maka wiôgɨ niî tĩhagɨ, “Ehêri põ'rapɨ ãyuró tɨ'ó yã'akã weegɨ́” niîkɨ niîwĩ. Salẽ́ niîro “Ehêri põ'rapɨ ãyuró tɨ'ó yã'ase” niî sĩ'riro weé'. 


text:
Melquisedeque pakɨ sɨmɨáre, kɨ̃ɨ̂ yẽkɨ sɨmɨáre neê masî no'oya marí'. Kɨ̃ɨ̂ bahuá'kere, kɨ̃ɨ̂ wẽrî'ke kẽ'rare neê masî no'oya marí'. Tohô weégɨ Melquisedeque Õ'âkɨ̃hɨ makɨ Jesu Cristo sacerdote niî nu'kuakɨhɨ weeró noho niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsâ Melquisedequere wãkûya. Mehô niigɨ́ meheta niîkɨ niîwĩ. Marî yẽkɨ Abraão waro marikã naâ wiôrã yee niîmi'kere kɨ̃ɨ̂ miîkã'ti'kere pɨámukãse mesari kɨ̃ɨ̂ see neéo kũû'kere kɨ̃ɨ̂re ni'kâ mesare o'ô wapa yeékɨ niîwĩ. 


text:
Moisé dutî'ke sacerdoteare o'ô dutisere a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Levi paramérã niî turiarã sacerdotea niirã́ di'akɨ̃re kã'ró wapa seeáto”, niîwɨ. Abraão kɨ̃ɨ̂ o'ô'karo nohota masá naâ kɨosére o'ô dutiwɨ. Naâ, naâ akawerérã niîmikã, tohô niikã́ Abraão paramérã niîmirã, naâ o'osére yẽ'êkãrã niîwã. 


text:
Melquisedeque pũrikã Levi paramí niî turiatimigɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. Abraão Õ'âkɨ̃hɨ “Ãyuró weegɨ́ti” niî no'o'kɨre kɨ̃ɨ̂ kɨosére o'okã́, yẽ'êkɨ niîwĩ. Teeré yẽ'êgɨ, Abraãore “Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ãyuró weeáto”, niî sẽri basákɨ niîwĩ. 


text:
A'té diakɨ̃hɨ́ta niî'. “Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ãyuró weeáto” niigɨ́ pe'e ãpí “Tohôta weeáto” niî yɨ'tigɨ́ nemoró wiôgɨ niî yɨ'rɨ nɨ'kami. 


text:
A'tóka tero sacerdotea marî wa'tero niirã́ ãpêrã o'osére yẽ'erã́ marî weeró noho masá niîma. Naá kẽ'ra wẽrîsama. Abraão o'ô'kere yẽ'ê'kɨ Melquisedeque pe'e maa Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ katî nu'kugɨ weeró noho niigɨ́re ohâ no'okaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ katî nu'kugɨ weeró noho uúkũ no'omi. 


text:
Levi Abraão paramí niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ paramérã niî turiarã kẽ'ra Abraão paramérã niîkãrã niîwã. Levi, tohô niikã́ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ paramérã niî turiarã sacerdotea niîkãrã niîwã. Naâ, masá o'osére yẽ'êkãrã niîwã. Abraão Melquisedequere a'mêri boka ehákã, naá kẽ'ra marí'kãrã niîmirã, Abraão me'ra niîrã weeró noho niîkãrã niîwã. Tohô weéro a'tîro niîta basió'. Levi paramérã niî turiarãpɨ Abraão Melquisedequere o'okã́, naá kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re o'ô tamu'kãrã weeró noho niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Israel kurakãharã, sacerdotea Levi yaá kurakãharã me'ra Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yẽ'êkãrã niîwã. Naâ Levi yaá kurakãharã Arão paramérã niî turiarã niîkãrã niîwã. Naâ sacerdotea ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ dutisére siru tuúrãre ãyurã́ wa'akã́ wee masítikãrã niîwã. Wee masíkã pũrikãre, Õ'âkɨ̃hɨ ãpí sacerdote sõróoti boopĩ. Ãpiré sõróogɨ, Arão yaa kurakɨ̃hɨre sõróotikɨ niîwĩ. Melquisedeque weeró noho niigɨ́ pe'ere sõróokɨ niîwĩ. 


text:
Marî wiôgɨ Jesu Cristore Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨ'ɨ̂ sacerdote Melquisedeque niî'karo noho niî nu'kugɨsa'”, niîkɨ niîwĩ. Jesu Cristo sacerdote niiákɨhɨ niîmigɨ, Levi yaá kurakɨ̃hɨ niîtikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yaá kurakɨ̃hɨ neê ni'kɨ́ sacerdote sãhatíkɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro masî no'o', marî wiôgɨ Jesu Cristo Judá yaá kurakɨ̃hɨ niîkɨ niîwĩ. Moisé sacerdoteare uúkũgɨ, neê ni'kâti “Judá yaá kurakãharã sacerdotea niîrãsama”, niîtikɨ niîwĩ. 


text:
Ãpí sacerdote Melquisedeque weeró noho niigɨ́ bahuáse me'ra a'tîro masî no'o'. Jesu Cristo sacerdote sãhakã́, Levi yaá kurakãharã sacerdoteare sõróo duti'karo noho wa'âtikaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ katî nu'kugɨ niisé me'ra pe'e sacerdote sãháakɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ sacerdote niî nu'kuakɨhɨ niî'. Melquisedeque niî'karo nohota niîgɨsa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ too dɨpóro kɨ̃ɨ̂ dutisé kũû mɨ'ta'kere mehô niisé tohakã́ weékɨ niîwĩ. Teé masaré ãyuró niisétikã weetíkaro niîwɨ. 


text:
A'tîro niî'. Moisé dutî'kere yɨ'tírã, masá ãyurã́ wa'âtikãrã niîwã. Ni'kâroakã maa marî Jesu Cristore ẽho peórã, ãyurã́ tohá'. Õ'âkɨ̃hɨre masîta basió'. Tohô weérã ãyuró e'katí yuu'. 


text:
Ãpêrã sacerdotea pe'ere sõróogɨ, tohô niîtikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré sõróogɨ, kɨ̃ɨ̂ basi wamê peo, sõróokɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ yeé kiti ohâka pũripɨre a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>“Yɨ'ɨ̂ basita diakɨ̃hɨ́ tohô weegɨ́ti” niî'ke dɨka yuú no'oya marirósa'. Mɨ'ɨ̂ sacerdote niî nu'kuakɨhɨ niî'. Melquisedeque weeró nohota niîgɨsa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niî'kere a'té me'ra masî no'o'. Jesu me'ra Õ'âkɨ̃hɨ “Masaré ãyuró weegɨ́ti” niî'kere diakɨ̃hɨ́ta niîgɨ weepĩ́, niî no'o'. Kɨ̃ɨ̂ Moisé me'ra “Masaré ãyuró weegɨ́ti” niî mɨ'ta'ke nemoró a'té be'rokãháse pe'e ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. 


text:
Sacerdotea pãharã́ waro sãha mɨhákãrã niîwã. Naâ wẽrisé bu'iri niî nu'ku masitikãrã niîwã. Naâ wẽrîka be'ro ãpêrã dɨka yuú mɨhakãrã niîwã. 


text:
Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨre masî sĩ'rirãre yɨ'rɨ wetí dohakã weemí. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre tohô weemí. Kɨ̃ɨ̂ katî nu'kugɨ mari yeé niiátehere Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá nu'kumi. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ Jesu sacerdotea wiôgɨ waro niîmi. Kɨ̃ɨ̂ nohoreta marî ɨá'. Kɨ̃ɨ̂ yã'asé moogɨ́, ãyú butia'gɨ, yã'âro weetígɨ niîmi. Marî yã'âro weerã́ weeró noho niîtimi. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re niî pe'tirã bu'ipɨ kũûkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ãpêrã sacerdotea wiôrã weeró noho niîtimi. Sacerdotea wiôrã ɨmɨ̂kohori nɨkɨ naâ yã'âro weé'kere akobohósere sẽrírã, wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ morosama. Be'ró ãpêrã yeere meharóta wee basásama. Jesu Cristo pe'e a'tîro weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ni'kâtita naâ wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peo'karo weeró noho weégɨ, kɨ̃ɨ̂ basi kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra masá yã'âro weé'kere wẽrî wapa yeé pe'okã'kɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã yee niiátehere tohô wee basákɨ niîwĩ. 


text:
Moisé dutî'ke me'ra sacerdotea wiôgɨre sõróorã, a'tîro weé no'o'karo niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂re sõróorã, kɨ̃ɨ̂ ãyuró weé nu'kutimikã, bese sõróo no'okaro niîwɨ. Tohô weéka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ pe'e diakɨ̃hɨ́ta kɨ̃ɨ̂ basi kɨ̃ɨ̂ makɨré sacerdotea wiôgɨ waro sõróokɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ãyugɨ́ niî nu'kugɨre tohô weékɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Niî pe'tise ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ ohâ'ke a'tîro niî'. Jesu Cristo mari yagɨ́ sacerdotea wiôgɨ waro niîmi. Kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ wiôgɨ duhirí kumuro Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ tiro diakɨ̃hɨ́ pe'e ehâ nuhakɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨre sacerdotea wiôgɨ weeró noho niîsami. Tií wi'i Õ'âkɨ̃hɨ weéka wi'i niísa'. Masa mehéta weepã́. 


text:
A'tí di'tapɨ maa sacerdotea wiôrãre wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peo dutiro sõróo no'okaro niîwɨ. Tohô niikã́ apêyere o'ô dutirã sõróo no'okãrã niîwã. Tohô weégɨ Jesu Cristo kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre apêye noho o'okã́, ãyú tɨ'sa' niîgɨ wẽrîgɨ, kɨ̃ɨ̂re apêye noho o'ôgɨ weeró noho weékɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo a'ti nukúkãpɨre toha dohágɨ, neê kã'ró sacerdote niîti boopĩ. Ãpêrã sacerdotea Moisé dutî'karo nohota Õ'âkɨ̃hɨre apêyere o'orã́ niî tohakãrã niîwã. Tohô weéro basióti boopã. 


text:
A'ti nukúkãpɨ sacerdotea Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere da'rarã́ a'tîro weemá. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ɨ'mɨ̂sepɨ niirí wi'ikãhasere weeró noho weérã weemá. Marî masî'. Ɨ'mɨ̂sekãha wi'i pe'e tií wi'i waro niî'. A'ti nukúkãkãha wi'i pe'e ɨ'mɨ̂sekãha wi'i weeró noho ĩ'yóro weé'. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ yaá wi'i a'ti nukúkãkãha wi'ire wee dutígɨ, Moisére a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Ãyuró wãkûya. Niî pe'tise yaá wi'ikãhasere mɨ'ɨ̂re ɨ̃rɨgɨ́pɨ ĩ'yó'karo nohota weeyá”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
A'tóka tero maa maha Jesu sacerdotea wiôgɨ waro Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ marîre sẽri basá nu'kugɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ weesé ãpêrã sacerdotea yeé nemoró ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. A'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ neê waro masá me'ra apógɨ, “Yɨ'ɨ̂ dutî'kere weérã, yarã́ niîrãsama”, niîkɨ niîwĩ. Be'roré taha masá me'ra apógɨ, “Mɨsâ wiôgɨ niîgɨti. Mɨsâre yarã́ wa'akã́ weegɨ́ti. Mɨsâre akobohógɨti. Yɨ'ɨ̂ me'ra katî nu'kurãsa'”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niî'kere masî no'o'. Kɨ̃ɨ̂ niî mɨ'ta'ke nemoró be'rokãháse pe'e ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. Teé be'rokãhasere Jesutá keoró wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weéro ãpêrã sacerdotea weesé nemoró ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. 


text:
<pb/>A'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ neê waro masá me'ra apó'ke keoró wa'âtikaro niîwɨ. Keoró wa'akã́ maa, masá me'ra opâturi apo nemóti boopĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ neê warokãharãre “Yɨ'ɨ̂ dutî'kere keoró weetíma”, niîkɨ niîwĩ. Naâre kɨ̃ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>Marî wiôgɨ a'tîro niîmi: “Be'ropɨ́ yɨ'ɨ̂ Israel kurakãharãre, tohô niikã́ Judá yaá kurakãharãre opâturi ãyuró naâ me'ra wee apógɨti taha.<pb/> 


text:
Too dɨpóropɨ naâ yẽkɨ sɨmɨá me'ra weegɨ́ti niî apó'karo noho niîsome. Naâre Egitopɨ niî'kãrãre yɨ'ɨ̂ basi mii wiháawɨ. Naâre ‘Ãyuró weegɨ́ti’, niîmiwɨ. Naâ pe'e yɨ'ɨ̂ dutî'kere weetíwã. Tohô weégɨ naâre kõ'â wã'kawɨ”, niîkɨ niîwĩ marî wiôgɨ.<pb/> 


text:
“Be'ropɨ́ Israel kurakãharã me'ra opâturi ‘Ãyuró weegɨ́ti’ niî'ke a'tîro niî'. Yɨ'ɨ̂ dutî'kere naâre wãkukã́ weegɨ́ti. Tohô niikã́ naâre yɨ'ɨ̂ dutî'kere ẽho peókã weegɨ́ti. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ naâ wiôgɨ niîgɨti. Naá kẽ'ra yarã́ niîrãsama.<pb/> 


text:
Naâ neê ni'kɨré yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ niisére bu'êsome. Neê kɨ̃ɨ̂ me'rakɨ̃hɨre, kɨ̃ɨ̂ akawerégɨre, ‘Õ'âkɨ̃hɨre masîya’, niîsome. Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re masîrãsama. Wi'marã́, tohô niikã́ bɨkɨrã́ masîrãsama.<pb/> 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ neê waropɨ “Masaré ãyuró weegɨ́ti”, niîkɨ niîmiwĩ. Be'ró, “Opâturi masá me'ra ãyuró weegɨ́ti”, niî apókɨ niîwĩ taha. Tohô weéro kɨ̃ɨ̂ niî mɨ'ta'ke pe'e pe'tiá wa'âkaro niîwɨ. Niî pe'tise mehá ɨá no'oya marí'. Teé maatá pe'ti diháse niî'.<pb/>


text:
Ni'kâroakã maa a'tîro niîgɨti. Õ'âkɨ̃hɨ neê waro “Masá me'ra ãyuró weegɨ́ti” niîka terore kɨ̃ɨ̂re sẽrí, ẽho peórã wee wɨá dutise nohore kũûkɨ niîwĩ. Naâ sẽrí, ẽho peóri wi'i a'ti nukúkãkãha wi'i niîkaro niîwɨ. 


text:
Tií wi'i wa'îkɨ̃rã kaseri me'ra weéka wi'i niîkaro niîwɨ. Neê sãháari tũku Ãyurí Tũku wamêtikaro niîwɨ. Toopɨ́re sĩ'óo'kɨhɨ nu'kúkaro niîwɨ. Tohô niikã́ naâ Õ'âkɨ̃hɨre o'ôrã pãuré peoró nu'kúkaro niîwɨ. 


text:
Tii tũkúpɨ ɨ'mɨ̂tihise ɨ̃hâ moro peo wɨaro ouro me'ra weé'karo niîkaro niîwɨ. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ “Masá me'ra ãyuró weegɨ́ti” niî'kere kɨorí akaro, ouro kasero me'ra omá bi'aka akaro kũyákaro niîwɨ. Tii akáro po'peapɨ ni'kârɨ ouro me'ra weékarɨ niîkaro niîwɨ. Tirɨpɨ́ ba'asé maná wamêtise sãyâkaro niîwɨ. Apêye kẽ'ra Arão yagɨ tuakɨhɨ́ niîkagɨ yãsâ wihikɨ niîkaro niîwɨ. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere ohâ'ke pĩhiri ɨ̃tâ pĩhiri sãyâkaro niîwɨ. 


text:
Tii akáro bu'ipɨre Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã yeê'kãrã nu'kúkãrã niîwã. Naâ toopɨ́ niî yuukã, Õ'âkɨ̃hɨ toopɨ́ niisére ĩ'yó no'okaro niîwɨ. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã wɨɨsé dokapɨ sacerdotea wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨre masaré yã'âro weé'kere akobohó dutigɨ diî wehêste peokɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre niî pe'tise tií wi'ikãhasere werê nemo masitisa'. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ wi'ire apóka be'ro sacerdotea naâ da'ra wɨásere weérã, niî mɨ'tari tũkupɨre sãhá nu'kukã'kãrã niîwã. 


text:
Ape tũkú pe'ere sacerdotea wiôgɨ waro di'akɨ̃ ni'kâtita, ni'kâ kɨ'mare sãháakɨ niîwĩ. Toopɨ́ sãháagɨ, wa'îkɨ̃rã wẽhé'kãrã yee diîre mii sãháakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ basi yã'âro weé'ke wapa, tohô niikã́ masá naâ yã'âro weé'ke wapare akobohóse sẽrígɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weé'ke me'ra a'tóka terore Espírito Santo a'tîro marîre ĩ'yomí. Too dɨpóropɨ sacerdotea Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wee wɨáse noho ni'kâroakãre weé nu'kukã maa, marî ɨ'mɨ̂sepɨre neê sãháa masiti boosa'. 


text:
A'té niî pe'tise too dɨpórokãhasere a'tóka terore a'tîro masî no'o'. Tiîtapɨre Õ'âkɨ̃hɨre o'osé, naâ wa'îkɨ̃rãre ɨ̃hâ moro peose masaré bu'îri marirã́ tɨ'ó yã'akã wee masítikaro niîwɨ. 


text:
Teé naâ weeséti'ke a'tîro niîkaro niîwɨ. Sĩ'risé, ba'asé, tohô niikã́ naâ Õ'âkɨ̃hɨre sẽriátoho dɨporo naâ yã'âro weé'kere koesétise niîkaro niîwɨ. Teé dutisé bu'îkãhase di'akɨ̃ niîkaro niîwɨ. Tohô weesé teê Õ'âkɨ̃hɨ teeré dɨka yuúka be'ropɨ ãyúkaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo a'tî tohakɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ pe'e sacerdotea wiôgɨ waro niîmi. Kɨ̃ɨ̂ marîre ãyusére miítikɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ sacerdotea wiôgɨ wee wɨáse nohore Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ɨ'mɨ̂sepɨ niirí wi'ipɨ weégɨ weesamí. Ɨ'mɨ̂sepɨ niirí wi'i, a'ti nukúkãkãha wi'i nemoró, ãyú butia'ri wi'i niísa'. Masá weéka wi'i meheta niísa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo ɨ'mɨ̂sekãha wi'i Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũku waropɨre sãháakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wa'îkɨ̃rã, cabrakã, wekɨ̂ wi'marã́ yee diire mii sãhátikɨ niîwĩ. Tohô weeró noho o'ôgɨ, kɨ̃ɨ yeé diî me'ra, kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra sãháakɨ niîwĩ. Teé me'ra marî niî pe'tirãre ni'kâti me'rata wẽrî basakɨ niîwĩ. Marîre katî nu'ku dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Dɨporókãharãpɨ naâ wẽrî'kãrãre da'rá yã'aka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre yã'asé kɨorã́ weeró noho tohákãrã niîwã. Tohô weérã wekɨá ɨmɨa yeé diîre, cabra yee diîre, tohô niikã́ wekɨ̂ wi'magó ɨ̃hâ no'o'ko yee nitî me'ra yã'asé kɨorã́ weeró noho niirã́re wehêste peokãrã niîwã. Naâre Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre yã'asé moorã́ toha dutírã tohô weékãrã niîwã. Diakɨ̃hɨ́ta niî', niîro pe'ea'. Naâ, bu'îpɨ di'akɨ̃ ãyurã́ tohákãrã niîwã. 


text:
Wekɨ yeé diî me'ra, cabra yee diî me'ra tohô weetá basiókã maa, Cristo yee diî me'ra maa tãhâ'. Cristo Espírito Santo niî nu'kugɨ wee tamúse me'ra wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peoro noho o'ôgɨ, kɨ̃ɨ̂ basi Õ'âkɨ̃hɨre wiágɨ, wẽrîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ kurúsapɨ wẽrîgɨ, yã'asé moogɨ́ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yeé diî me'ra marî bu'îritirã, yã'âro weeséti tɨ'ó yã'a'kere pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨ wetíkã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ katî nu'kugɨ yeere weé nu'ku dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ Jesu Cristo a'tîro weegɨ́ niîmi. Be'ropɨ́re masaré opâturi Õ'âkɨ̃hɨ “Yɨ'ɨ̂ mɨsâ wiôgɨ niîgɨti. Mɨsâ, yarã́ niîrãsa'” niî'kere apo baságɨ niîmi. Too dɨpórokãharã pe'e Õ'âkɨ̃hɨ niî mɨ'tase kɨ̃ɨ̂ dutî'ke doka niîrã, yã'âro weé, kɨ̃ɨ̂ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kakãrã niîwã. Jesu Cristo wẽrisé me'ra teeré akobohó no'okãrã niîwã. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kãrã kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'ke katî nu'kusere yẽ'êrãsama. 


text:
A'tîro weeró noho niî'. Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ wẽriátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂ akawerégɨre “Yɨ'ɨ̂ kɨosé mɨ'ɨ yeé toharósa'”, niîsami. Kɨ̃ɨ̂ wẽrikã́ ĩ'yârã, wẽrî'kɨ yee niî'kere kɨ̃ɨ̂re o'ôsama. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wẽriátoho dɨporo kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere yẽ'ê masitisami. Kɨ̃ɨ̂ wẽrîka be'ropɨ di'akɨ̃ yẽ'ê masisami. 


text:
Tohô weéro Õ'âkɨ̃hɨ “Masaré a'tîro weegɨ́ti” niî mɨ'ta'ke kẽ'rare tohôta wa'âkaro niîwɨ. Wa'îkɨ̃rãre wẽhé, naa yeé diî wehêstese me'ra di'akɨ̃ Õ'âkɨ̃hɨ “Tohô weegɨ́ti” niî'ke wa'â nɨ'kakaro niîwɨ. 


text:
Moisé a'tîro weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere niî pe'tirã tɨ'óropɨ bu'êkɨ niîwĩ. Bu'ê toha nɨ'ko, kɨ̃ɨ̂ sõ'arí kasero ovelha poari me'ra weéka kaserore miîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ yukɨ̂ siti hissopo wamêtiri sitire pe'êkɨ niîwĩ. Wekɨ̂ makɨ wẽhé no'o'kɨ yee diîre, cabra yee diîre akó me'ra morékɨ niîwĩ. Be'ró sõ'arí kaserore tii sití dɨpɨpɨ dɨ'té õ'o, teé diîpɨ yoso miíkɨ niîwĩ. Be'ró Õ'âkɨ̃hɨ yee dutî'ke ohâka pũrire, tohô niikã́ masá niî pe'tirãre wehêste peokɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weéka be'ro naâre niîkɨ niîwĩ: “A'té diî me'ra Õ'âkɨ̃hɨ masaré ‘Tohô weegɨ́ti’ niî'kere masî no'o'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Apêyere, Moisé Õ'âkɨ̃hɨ wi'ire a'tîro weékɨ niîwĩ. Niî pe'tise tií wi'i po'peapɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã naâ kɨosére diî me'ra wehêste peokɨ niîwĩ. 


text:
Tiîtare Õ'âkɨ̃hɨ dutisé a'tîro niîkaro niîwɨ. Diî me'ra Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niisére kɨ̃ɨ̂ ĩ'yóropɨ ãyusé toha dutíro wehêste peo no'okaro niîwɨ. Wehêste peoya marikã́, Õ'âkɨ̃hɨ masá yã'âro weé'kere akobohótikɨ niîwĩ. Diî me'ra di'akɨ̃ Õ'âkɨ̃hɨ masá yã'âro weesére akobohó no'o'. Jesu kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra masá yã'âro weé'kere yɨ'rɨóse niî' 


text:
<pb/>Dɨporókãhase Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wee wɨáse noho ɨ'mɨ̂sekãhase weeró noho ĩ'yóro weékaro niîwɨ. Teeré Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨ ãyusé toha dutírã a'tîro weékãrã niîwã. Wa'îkɨ̃rãre wẽhé, naa yeé diî me'ra wehêste peokãrã niîwã. Dɨporókãharã naâ weé'ke nemoró ɨ'mɨ̂sekãhase pe'e ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. Tohô weéro wa'îkɨ̃rãre ɨ̃hâ moro peo'ke nemoró, ãyusé warore ɨá'. Teé Jesu Cristo wẽrisé niî'. 


text:
A'ti nukúkãpɨre Jesu Cristo masá weéka wi'i Ãyurí Tũku wamêtiri tũkupɨre sãháatikɨ niîwĩ. Tií wi'i ɨ'mɨ̂sekãha wi'i weeró noho ĩ'yóro weékaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂se waro pe'ere sãháakɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ marîre sẽri baságɨ weesamí. 


text:
Too dɨpóropɨ sacerdotea wiôgɨ Judeu masɨ Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨre ni'karétirita kɨ'mâri nɨkɨ wa'îkɨ̃rã yee diîre mii sãháa mɨhakɨ niîwĩ. Teé diî, kɨ̃ɨ yeé diî niîtikaro niîwɨ. Cristo pũrikãre kɨ̃ɨ yeé diî waro niîkaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra ni'kâtita ɨ'mɨ̂se Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ sãháakɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo sacerdotea wiôgɨ weeró noho weégɨ pũrikã, a'tí di'ta dɨ'pôkãtikãpɨta wẽrî nɨ'ka, a'tîro niikã́ kẽ'rare wẽrî nu'kukã' boosami. Tohô weeró noho o'ôgɨ, a'tóka tero a'ti ɨmɨ́koho pe'tí wã'kari kurare Cristo a'ti nukúkãpɨre bahuákɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ni'kâtita niî pe'tirã yee niiátehere wẽrî basakɨ niîwĩ. Yã'âro weé'kere kõ'âgɨ, tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Cristo ni'kâtita kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peoro weeró noho weékɨ niîwĩ. Tohô weesé me'ra masá niî pe'tirã yã'âro weé'kere kõ'âkɨ niîwĩ. Be'ró opâturi a'tîgɨsami. Masá naâ yã'âro weé'kere kõ'âgɨ meheta a'tîgɨsami. Masá kɨ̃ɨ̂re yuû kuerã pe'ere yɨ'rɨógɨ a'tîgɨ weegɨ́sami.<pb/>


text:
Moisé dutisé Õ'âkɨ̃hɨ masaré be'ropɨ́ ãyuró weeátehere ĩ'yóro weékaro niîwɨ. Tohô weéro Moisé dutî'ke masaré Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî masikã weetíkaro niîwɨ. Teé a'tîro niîkaro niîwɨ. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niî sĩ'rirã, ni'kâti kɨ'mâri nɨkɨ wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peokãrã niîwã. Teé naâre Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨ ãyurã́ tohakã́ wee masítikaro niîwɨ. 


text:
Teé masaré ãyurã́ tohakã́ wee masíkã maa, naâ wa'îkɨ̃rãre ɨ̃hâ moro peosere du'úkã' boopã. Naâ ni'kâti ɨ̃hâ moro peose me'rata naâ yã'âro weé'kere akobohó no'o'kãrãpɨ tohá toha boopã. Naâ bu'îri marirã́ tɨ'ó yã'a boopã. 


text:
A'tîro pe'e niîkaro niîwɨ. Naâ wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peorã, naâ yã'âro weé'kere kɨ'mâri nɨkɨ wãkûrã, tohô weékãrã niîwã. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ Jesu Cristo a'ti nukúkãpɨre a'tîgɨ, Õ'âkɨ̃hɨre a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Mɨ'ɨ̂ masá yã'âro weé'kere akobohó sĩ'rigɨ, wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peosere ɨá wee'. Tohô niikã́ naâre akobohó sĩ'rigɨ, apêye noho o'okã́ ɨá wee'. A'tîro weégɨ, mɨ'ɨ̂ ni'kâ ɨpɨ yɨ'ɨ̂re o'ôkɨ niîwɨ. Masá yã'âro weé'kere wẽrî basa dutigɨ tohô weékɨ niîwɨ.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂ masá naâ yã'âro weesére kõ'â sĩ'rigɨ, wa'îkɨ̃rãre ɨ̃hâ moro peosere, tohô niikã́ apêye noho o'osére tɨ'sá wee'.<pb/> 


text:
Tohô tɨ'sâtise bu'iri yɨ'ɨ̂ a'tîro niîwɨ: “Õ'âkɨ̃hɨ, mɨ'ɨ̂ ɨaró weégɨ a'tîgɨ weé'. Mɨ'ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ yɨ'ɨ̂ pi'etiátehere ohâ no'o'karo nohota weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ Jesu Cristo. 


text:
Tohô weégɨ Jesu Cristo niî'karo nohota a'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peosere, kɨ̃ɨ̂re apêye noho o'osére tɨ'sâtisami. Tohô niikã́ masá yã'âro weé'kere kõ'â sĩ'rirã ɨ̃hâ moro peosere ɨatísami. Niî pe'tise teé tohô weesé Moisé dutî'karo noho niîkaro niîwɨ. Tohô niîmikã, Õ'âkɨ̃hɨ pe'e tohô weesére tɨ'sâtikɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo Õ'âkɨ̃hɨre “Mɨ'ɨ̂ ɨaró weégɨ a'tîgɨ weé'”, niîkɨ niîwĩ. Tohô niîgɨ, wa'îkɨ̃rã wẽhé ɨ̃hâ moro peosere kõ'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra too dɨpóropɨ naâ weeséti'kere dɨka yuúkɨ niîwĩ. 


text:
Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weékɨ niîwĩ. Teeré weégɨ, kɨ̃ɨ̂ wa'îkɨ̃rã wẽhé ɨ̃hâ moro peosere weeró noho weégɨ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ marîre kɨ̃ɨ yarã́ tohakã́ weékɨ niîwĩ. Ni'kâtita kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra marî niî pe'tirãre wẽrî basakɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã Judeu masa sacerdotea ɨmɨ̂kohori nɨkɨ a'tîro weékãrã niîwã. Nu'ku tĩhárã, wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peo mɨhakãrã niîwã. Naâ ɨ̃hâ moro peo nu'kumikã, masá yã'âro weé'kere neê kõ'â masitikaro niîwɨ. 


text:
Jesu Cristo pũrikã ni'kâti kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'rata masá yã'âro weé'kere kõ'â pe'okɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weéka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ tiro diakɨ̃hɨ́ pe'e ehâ nuhakɨ niîwĩ. 


text:
Toopɨ́ yuû kuegɨ weesamí. Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'ti'kãrãre dokâ ke'akã weéka be'ropɨ weé du'ugɨsami. 


text:
Ni'kâti kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'rata Õ'âkɨ̃hɨ yarãre ãyurã́ tohakã́ weékɨ niîwĩ. Naâ ãyurã́ niî nu'kurãsama. 


text:
Teé diakɨ̃hɨ́ta niî yuukã, Espírito Santo kẽ'ra marîre “Tohôta niî'”, niî werêmi. Kɨ̃ɨ̂ a'tîro werê mɨ'takɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
“Be'ropɨ́ yɨ'ɨ̂ naâ me'ra ‘Opâturi ãyuró weegɨ́ti’ niî'ke a'tîro niî'”, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ.<pb/>“Yɨ'ɨ̂ dutî'kere naâre wãkukã́ weegɨ́ti. Tohô niikã́ naâre yɨ'ɨ̂ dutî'kere ẽho peókã weegɨ́ti.” 


text:
Be'ró a'tîro niî nemokɨ niîwĩ:<pb/>“Neê opâturi naâ yã'âro weé'kere wãkû nemosome”, niîkɨ niîwĩ, niî werêkɨ niîwĩ Espírito Santo. 


text:
Tohô weérã marî yã'âro weé'kere akobohó no'oka be'ro niî yuukã, opâturi marî yã'âro weé'ke bu'irire akobohó dutirã wa'îkɨ̃rãre ɨ̃hâ moro peosere ɨa nemó wee'. Jesu Cristo yee diî me'ra Õ'âkɨ̃hɨ tiro sãháa masi' niisé niî' 


text:
<pb/>Too dɨpóro sacerdotea wiôgɨ di'akɨ̃ Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨre sãháa masikɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre marí kẽ'ra akobohó no'o'kãrãpɨ niîrã, uiró mariró kɨ̃ɨ̂ sãháa'karo noho wee masí'. Õ'âkɨ̃hɨpɨre diakɨ̃hɨ́ uiró mariró sẽri masí'. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wẽrî'ke me'ra, kɨ̃ɨ yeé diî a'mâ bɨro'ke me'ra tohô wee masí'. 


text:
Too dɨpóropɨ ɨ̃se bɨtíri kaseroho Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨre ka'mú ta'a yosakaro niîwɨ. Tii kaséro ka'mú ta'a'karo weeró noho Jesu Cristo wẽriátoho dɨporo masá Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨre sãháa masitikãrã niîwã. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra marî tii tũkúpɨre sãháa'kãrã weeró noho kɨ̃ɨ̂ me'ra katî nu'ku masi'. 


text:
Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre keoró wãkusé, ãyuró ẽho peóse me'ra sẽrirã́. “Tohô ẽho peó ma'akãrã weésa'” niiró mariró sẽrirã́. A'tîro niî'. Kɨ̃ɨ̂ marî yã'âro bu'îritirã tɨ'ó yã'a'kere bu'îri marirã́ tohakã́ weékɨ niîwĩ. Mari yaá ɨpɨ akó ãyusé me'ra ɨ'ó no'o'karo weeró noho niî'. Marî yã'âro weé'kere kõ'â pe'o no'o'kãrãpɨ niî'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ “Tohô weegɨ́ti” niî'kere weegɨ́sami. Tohô weérã marî ẽho peósetisere ẽho peóro nohota neê dɨka yuúro mariró ẽho peó nu'kurã. Kɨ̃ɨ̂ o'oátehere e'katíse me'ra yuû kuerã, tohô weerã́. 


text:
Marî basi a'tîro wãkuró ɨá'. “Ã'raré, ãpêrãre wee tamú turia dutigɨ, de'ró weegɨ́sari?” niî wãkuró ɨá'. “Naâre a'mêri ma'i dutígɨ, ãyuró wee dutí sĩ'rigɨ tohô ɨa sãá'”, niiró ɨá'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã nerê wɨaropɨ ãpêrã nerêtisama. Naâ weesére siru tuútikã'ro ɨá'. Naâre siru tuúro noho o'ôrã, marî nerêrã, a'mêri wãkû tutuakã weeró ɨá'. Kã'ró dɨ'sá' marî wiôgɨ a'tiátoho. Tohô weérã tohô weeró ɨá'. 


text:
<pb/>A'tîro niî'. Diakɨ̃hɨ́kãhasere masîmirã, marî yã'âro weé sĩ'riro bahuró yã'âro weé nu'kurã, akobohóse bokasomé. Jesu Cristo wẽrisé me'ra di'akɨ̃ akobohó no'o'. Marî yã'âro weé nu'kurã, kɨ̃ɨ̂re ɨatírã weeró noho niî'. Tohô weérã neê akobohó no'osome. 


text:
Marî yã'âro weé nu'kukã, marîre a'tîro wa'ârosa'. Õ'âkɨ̃hɨ marîre besegɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ beséka be'ro pekâ me'epɨ ãpêrã kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'ti'kãrã me'ra kõ'âgɨsami. Marîre “Bu'îri da'rêgɨti” kɨ̃ɨ̂ niî'ke tuu nɨrɨ́se di'akɨ̃ tohá'. 


text:
Too dɨpóropɨre no'ó Moisé dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨre pɨárã ou i'tiárã werê sãaka be'ro kɨ̃ɨ̂re neê pahá yã'atikãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re wẽhé kõ'akãrã niîwã. 


text:
Ãyuró wãkûya. Õ'âkɨ̃hɨ dutî'ke kɨ̃ɨ̂ Moisére kũû'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨ, bu'îri da'rê no'okɨ niîwĩ. Ni'kâroakã maa Õ'âkɨ̃hɨ makɨ kɨ̃ɨ̂re wẽrî basa'kere ẽho peó du'ugɨre tãhâsami. Ẽho peótigɨ noho Õ'âkɨ̃hɨ makɨ kɨ̃ɨ̂re wẽrî basa'kere “Wapa marí'”, niî wãkûsami. Espírito Santo kɨ̃ɨ̂re ma'isére yabîsami. A'tîro niî'. Jesu Cristo wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ masaré kɨ̃ɨ̂ “Weegɨ́ti” niî'kere keoró wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra, kɨ̃ɨ yeé diî me'ra marî yã'âro weé'kere kõ'âkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré ɨatígɨre ɨpɨ́tɨ bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marî wiôgɨ uúkũ'kere masî'. A'tîro niîkɨ niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ bu'îri da'reákɨhɨ niî'. Naâ weé'ke wapare yɨ'ɨ̂ wapa yeégɨsa'.” Apêye kẽ'rare niîkɨ niîwĩ: “Marî wiôgɨ kɨ̃ɨ yarã́re naâ yã'âro weesé wapare bu'îri da'rêgɨsami.” 


text:
<pb/>Mɨsâ neê waro ẽho peóka be'ro weé'kere wãkûya. Tiîtare mɨsâ Jesu Cristore ẽho peóse bu'iri pũûro pi'etíkãrã niîwɨ. Mɨsâre tohô wa'â'kere wãkû tutuakãrã niîwɨ. 


text:
Ni'karérã masá ĩ'yóropɨ yabî buhíkã' no'okãrã niîwɨ. Kamî da're no'okãrã niîwɨ. Apé terore ãpêrã naâ pi'etísere tɨ'ó yã'a tamukãrã niîwɨ. 


text:
Mɨsâ bu'îri da'rerí wi'ipɨ niirã́re pahá yã'akãrã niîwɨ. Ãpêrã mɨsa yeére e'makã́, e'katíse me'ra nɨ'kákãrã niîwɨ. Mɨsâ ɨ'mɨ̂sepɨ kɨoátehe pe'ere “A'ti nukúkãkãhase nemoró, ãyú yɨ'rɨ nɨ'kase niî'”, niîkãrã niîwɨ. Teé pe'titiátehe niî' niîrã, wãkû tutuakãrã niîwɨ. 


text:
Mɨsâre wãkû tutuarã niiró ɨá'. Tohô weérã, Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weéka be'ro kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere mɨsâ yẽ'êrãsa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro niî ohâ no'okaro niîwɨ:<pb/>“Maatá a'tîgɨti” niî'kɨ a'tîgɨsami. Neê yogosomé.<pb/> 


text:
Yɨ'ɨ̂ “Ãyuró weerã́ niîma” niî no'orã pũrikã ẽho peó nu'kurã, yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kurãsama. Ãpêrã uîrã, ẽho peó du'urã pũrikãre neê tɨ'sâsome, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Marî pe'e uî ẽho peó du'urã noho nií wee'. Tohô weérã marî pekâ me'epɨ wa'âsome. Marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, yɨ'rɨó no'orãsa'.<pb/>


text:
Marî ẽho peórã, a'tîro niî masi': “Õ'âkɨ̃hɨ marîre niî'kere diakɨ̃hɨ́ta weegɨ́sami”, niî'. Teeré ĩ'yâtimirã, ĩ'yârã weeró noho “Diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niî'. 


text:
Dɨporópɨ marî yẽkɨ sɨmɨá Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókãrã niîwã. Naâ a'tîro niî wãkûkãrã niîwã: “Õ'âkɨ̃hɨ niî'karo nohota marîre wee tamúgɨsami”, niîkãrã niîwã. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ naâre “Ãyurã́ niîma”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã, a'tîro masî'. Kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́koho niî pe'tisere bahúrẽ'gɨ, kɨ̃ɨ̂ dutiró me'ra bahúrẽ'kɨ niîwĩ. Tohô weéro a'ti ɨmɨ́kohokãhase marî ni'kâroakã ĩ'yasé neê waropɨ marí'kere weé'ke niî', niî no'o'. 


text:
<pb/>Dɨporókɨ̃hɨpɨ Abel Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, Õ'âkɨ̃hɨre ovelha wi'magɨ́re wẽhé ɨ̃hâ moro peokɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ ma'mi Caĩ́ o'ô'ke nemoró ãyuró o'ôkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ Abel ẽho peósere ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ o'osére yẽ'êkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re “Ãyugɨ́ niîmi”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weéro Abel dɨporópɨ wẽrîka be'ro niîmikã, a'tîro niî'. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'ke a'tóka terore marîre bu'esé niî'. Marí kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ ẽho peó'karo nohota Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóro ɨá'. 


text:
<pb/>Enoque wamêtigɨ kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrîtimikã, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ tiropɨ miáakɨ niîwĩ. Ãpêrã kɨ̃ɨ̂re a'mâkãrã niîmiwã. Neê bokatíkãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Õ'âkɨ̃hɨ Enoquere e'katíse me'ra ĩ'yâkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂re miáakɨ niîwĩ”, niîwɨ. 


text:
Marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peótirã, kɨ̃ɨ̂re e'katíkã wee masítisa'. A'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó sĩ'rigɨ, “Diakɨ̃hɨ́ta kɨ̃ɨ̂ niîsami”, niiró ɨá'. Tohô niikã́ “Kɨ̃ɨ̂re yɨ'ɨ̂ ẽho peókã, ãyuró weegɨ́sami”, niiró ɨá'. 


text:
<pb/>Noé wamêtigɨ kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. A'ti nukúkãre bu'îri da'reátehere Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werêkɨ niîwĩ. Noé “Tohô wa'ârosa'” niî masitimigɨ, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'tígɨ, kɨ̃ɨ̂ akawerérã me'ra diâ mirikã́ yɨ'rɨ́ sĩ'rigɨ, yukɨ̂sɨ pahipɨhɨ́re da'rêkɨ niîwĩ. Tohô ẽho peógɨ, a'ti nukúkãkãharã Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere ẽho peótirãre a'tîro ĩ'yókɨ niîwĩ. Naâ pekâ me'epɨ wa'aátehere ĩ'yókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re Õ'âkɨ̃hɨ “Ãyugɨ́ niîmi”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ẽho peó yuukã, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Abraão kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re apé di'tapɨ wa'â dutikã, yɨ'tíkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re o'oátohopɨ wa'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yaá makare wihá wã'kagɨ, “Tií di'tapɨ wa'âgɨsa'” niiró mariró wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Tií di'tare mɨ'ɨ̂re o'ôgɨti” niî'kere ẽho peókɨ niîwĩ. Tií di'tapɨre etâkɨ niîwĩ. Etâ, kɨ̃ɨ̂ apé di'tapɨre niîgɨ, mehêkã peharo tɨ'ó yã'akɨ niîwĩ. Wa'îkɨ̃rã kaseri me'ra weéka wi'ipɨ kãhíkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Isaque, tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ paramí Jacó meharóta niî siru tuukãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ naá kẽ'rare “Mɨsâre a'tí di'tare o'ôgɨti”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Abraão Õ'âkɨ̃hɨ yaa maka pe'titiátihi maka ɨ'mɨ̂se pe'ere niî sĩ'rigɨ, tohô wee kusiákɨ niîwĩ. Tii maká Õ'âkɨ̃hɨ weéka maka niî'. 


text:
<pb/>Apêgo kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógo, Abraão nɨmo Sara a'tîro weé no'oko niîwõ. Koô bɨkɨó waro põ'rá bokatá basiótimikã, Õ'âkɨ̃hɨ koôre põ'ratíkã weékɨ niîwĩ. Koô ni'kɨ́ põ'ratíko niîwõ. Koô a'tîro wãkûko niîwõ: “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re ‘Wi'magɨ́ wɨâgosa'’ niî'kere keoró weegɨ́sami”, niîko niîwõ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ keoró weékɨ niîwĩ. 


text:
Abraão bɨkɨ waró niîmigɨ, makɨ̂tikɨ niîwĩ. Makɨ̂ti, be'ró pãharã́ waro paramérã niî turiarã kɨókɨ niîwĩ. Naâ yõkoá, nukûpori weeró noho pãharã́ waro ba'pâ keota basiótirã niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Ã'rá yɨ'ɨ̂ uúkũrã Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó nu'kukãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niîka di'tare yẽ'êtimirã, ẽho peókãrã niîwã. Yẽ'êtimirã, wẽrîa wa'âkãrã niîwã. Naâ ẽho peóse kɨórã, kɨ̃ɨ̂ o'oátehere yẽ'ê'kãrã weeró noho niîkãrã niîwã. “Kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota weegɨ́sami” niî wãkûrã, e'katíkãrã niîwã. Naâ tohô weé'ke me'ra “Ɨ'mɨ̂sepɨ wa'ârãsa', a'ti nukúkãpɨre siharí masa weeró noho niî'”, niîkãrã niîwã. 


text:
A'tîro pe'e weékãrã niîwã. Tií di'ta nemoró ãyurí di'ta waro ɨ'mɨ̂se pe'ere niî sĩ'rikãrã niîwã. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ naâ “Ɨ̃sâ wiôgɨ niîmi” niikã́, bopôya sãatikɨ niîwĩ. Tohô bopôya sãatigɨ, naa yaá maka naâ niiátoho ɨ'mɨ̂sere apo yuú tohakɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Abraão Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, a'tîro weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂re ẽho peómiti? niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Isaquere wa'îkɨ̃re wẽhé ɨ̃hâ moro peo wɨaro noho wee dutíkɨ niîwĩ. Abraão kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ni'kɨ́ niigɨ́re “Wẽhé ɨ̃hâ moro peo wee'”, niîtikɨ niîwĩ. 


text:
Too dɨpóropɨre Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Isaque mɨ'ɨ̂ makɨ me'ra pãharã́ paramérã niî turiarã kɨogɨ́sa'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Abraão a'tîro wãkûkɨ niîwĩ: “Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã wẽrî'kãrãpɨreta maso masími.” Kɨ̃ɨ̂ makɨré “Wẽhegɨ́ti” weerí kura Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Wẽhetíkã'ya”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weérã a'tîro niî masi': “Abraão kɨ̃ɨ̂ makɨré wẽrî'kɨpɨ masá'kɨre weeró noho kɨókɨ niîwĩ”, niî masi'. 


text:
<pb/>Isaque Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, kɨ̃ɨ̂ põ'rá Jacoré, Esaúre be'ropɨ́ ãyuró wa'aátehere werê yuukɨ niîwĩ. 


text:
Jacó Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ, kɨ̃ɨ̂ wẽriátoho dɨporoakã kɨ̃ɨ̂ paramérã José põ'ra nɨkɨre “Ãyuró wa'ârosa'”, niîkɨ niîwĩ. Tohô uúkũgɨ, kɨ̃ɨ̂ tuakɨhɨ́ me'ra yãa tuú nu'kugɨta, Õ'âkɨ̃hɨre sẽríkɨ niîwĩ. 


text:
José Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrîgɨ, a'tîro werê yuukɨ niîwĩ: “Israel kurakãharã Egito niî'kãrã be'ropɨ́ wiháarãsama. Naâ wa'ârã, yeé õ'arire miáato”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Moisé pakɨ sɨmɨá Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókãrã niîwã. Naâ makɨ́ bahuáka be'ro “Ãyugɨ́ niîmi”, niîkãrã niîwã. Naâ i'tiá muhipũ kɨ̃ɨ̂re nɨókãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ bahuaátoho dɨporo Egitokãharã wiôgɨ wi'marã́ ɨmɨaré Israel kurakãharãre wẽhe dutíkɨ niîwĩ. Moisé pakɨ sɨmɨá pe'e wiôgɨ dutisére uîti tĩharã, naâ makɨré nɨókãrã niîwã. 


text:
Be'ró Egitokãharã wiôgɨ mako kɨ̃ɨ̂re masóko niîwõ. Moisé bɨkɨ́ ẽhágɨ, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ “Egitokãharã wiôgɨ paramí niîmi” niisére tɨ'ó sĩ'ritikɨ niîwĩ. 


text:
A'tîro pe'e weé sĩ'rikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ yarã Israel kurakãharã me'ra pe'e pi'etí tamu sĩ'rikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peótigɨ weeró noho Egitokãharã wiôgɨ yaa wi'ipɨ tohá sĩ'ritikɨ niîwĩ. Naâ yã'âro weesére bu'î peha tamu sĩ'ritikɨ niîwĩ. 


text:
Naâ kɨ̃ɨ̂re yabikã́, kɨ̃ɨ̂ Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ pi'etiátehe weeró noho pi'etíkɨ niîwĩ. Tohô pi'etígɨ, “Niî pe'tise Egitopɨ niisére kɨoró nemoró ãyú niî'”, niîkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re be'ropɨ́ o'oátehere wãkûgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
Ẽho peóse kɨógɨ, Moisé Egitopɨ niî'kɨ wiháakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Egitokɨ̃hɨ wiôgɨ uasére uiró mariró wiháakɨ niîwĩ. Moisé Õ'âkɨ̃hɨ bahutígɨre ĩ'yâgɨ weeró noho kɨ̃ɨ̂ “Weegɨ́ti” niisére dɨka yuúro mariró weé nu'kukɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ẽho peóse kɨógɨ, Moisé Egitopɨ wihá wã'kagɨ, Páscoa wamêtiri bosê nɨmɨre weé wã'kokɨ niîwĩ. A'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨre niî pe'tirã Egitokãharã ɨmɨá masá ma'mi sɨmɨare wẽhe dutíkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Moisé a'tîro weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ dutî'karo nohota Israel kurakãharãre wee dutíkɨ niîwĩ. Naâ põ'rá masá ma'mi sɨmɨare wẽhetíkã'ato niîgɨ ovelha wi'marã́re wẽhe dutí, naa yeé diî me'ra sopé sumútoho wã'yasé pĩhiripɨ wa'rê dutikɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ diîre ĩ'yâgɨ, wẽhetíkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó tĩharã, Israel kurakãharã diâ pahirí maa, sõ'arí maahore pẽ'âkãrã niîwã. Tii maáre pẽ'ârã, di'tâ akó mariró pẽ'âkãrã niîwã. Egitokãharã naâ siro pẽ'â sĩ'rimirã, mirî wẽrî pe'tia wa'âkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Apêye kẽ'rare Israel kurakãharã Jericó wamêtiri maka sumútohore sete nɨmɨri sɨtɨâ sihakãrã niîwã. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó yuukã tii maká sumútohokãha sã'riro ɨ̃tá me'ra weéka sã'riroho bɨrɨ̂ dihakaro niîwɨ. 


text:
Tohô niikã́ tii makákõho Raabe wamêtigo ɨmɨá me'ra a'me tãrá wapá ta'ago ẽho peóse kɨogó niîko niîwõ. Koô Israel kurakãharã ĩ'yâ du'tirãre ãyuró nɨóko niîwõ. Tohô weégo ãpêrã tii makákãharã Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'ka'kãrã me'ra wẽrîtiko niîwõ. 


text:
<pb/>Yẽ'eré niî nemogɨsari yɨ'ɨ? Niî pe'tirã yee kitire werêta basió wee'. Gideão weé'kere, Baraque weé'kere, Sansão weé'kere, Jefté weé'kere, Davi weé'kere, Samuel weé'kere, tohô niikã́ ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã weé'kere werê pe'otisa'. 


text:
Naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã ãpêrã yee di'takãharã me'ra a'mê wẽherã, naâre dokâ ke'akã weékãrã niîwã. Wiôrã niirã́ noho masaré keoró dutîkãrã niîwã. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ “Ãyuró weegɨ́ti” niî'kere naâre ãyuró weékɨ niîwĩ. Yaîwa niirópɨ bi'a dɨpómikã, naâre ba'âtikãrã niîwã. 


text:
Masaré bu'îri da'rêrã, asipó ɨ̃hâ wɨaropɨ sõróokã kẽ'rare, neê ɨ̃hɨ̂tikãrã niîwã. Ãpêrã naâre di'pĩhí me'ra wẽhé sĩ'rikã, yɨ'rɨ wetíkã'kãrã niîwã. Tutuâtimi'kãrã, tutuarã́ wa'âkãrã niîwã. Apé di'takãharã me'ra a'mê wẽherã naâre dokâ ke'akã weérã, nemoró tutuâ yɨ'rɨarã wa'âkãrã niîwã. Naâre ĩ'yâ tu'tirãre dokâ ke'akã weékãrã niîwã. 


text:
Ni'karérã numia naâ akawerérãre wẽrîka be'ro masó no'o'kãrãpɨre wiá no'okãrã niîwã taha. Ãpêrã pe'e Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóse kɨomírã, ɨpɨ́tɨ pi'etíkãrã niîwã. Naâ pi'etíse me'ra wẽhé no'okãrã niîwã. Naâ ẽho peó du'ukã, bu'îri da'rerí wi'ipɨ niirã́re du'u wĩró boopã. Naâ pe'e ɨ'mɨ̂sepɨ katî nu'kusere kɨó sĩ'rirã, ẽho peó du'utikãrã niîwã. 


text:
Ãpêrã kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã yabî buhíkã' no'okãrã niîwã. Naâ wekɨ̂ kasero me'ra weé'ke daari me'ra tãrá no'okãrã niîwã. Ãpêrã kome daári me'ra dɨ'té no'okãrã niîwã. Ãpêrã bu'îri da'rerí wi'ipɨ dɨpó no'okãrã niîwã. 


text:
Ãpêrã ɨ̃tâ peeri me'ra doke wẽhé no'okãrã niîwã. Ãpêrã naâ ɨpɨ́ dekô me'ra yehê sure no'okãrã niîwã. Ãpêrã di'pĩhí me'ra dɨtê wẽhe no'okãrã niîwã. Ãpêrã su'tí moorã́ ovelha kaseri, cabra kaseri me'ra di'akɨ̃ ka'mú ta'a'kãrã, uî kusiakãrã niîwã. Naâ pahasé kɨorã, yã'âro weé no'o'kãrã, kamî da're no'o'kãrã niîkãrã niîwã. 


text:
Naâ masá marirópɨ, ɨ̃rɨpagɨ́pɨ, ɨ̃tâ tutiripɨ, di'tâ se'tê'ke tɨ'rɨripɨ niisé koperipɨ sihâ baha ke'atikãrã niîwã. Teeré tohô weé no'orã ãyurã́ niîkãrã niîwã. Ãpêrã pe'e yã'â yɨ'rɨakãrã niîwã. Neê kã'ró Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã me'ra niîta basiótikaro niîwɨ naâre. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre “Ãyurã́ niîma”, niî ĩ'yâkɨ niîwĩ. Ẽho peórã niîmirã, niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ naâre “Ãyuró weegɨ́ti” niî'ke pe'ere ĩ'yâtikãrã niîwã. 


text:
Tiîtare Õ'âkɨ̃hɨ naâre “Ãyuró weegɨ́ti” niî'kere weetíkɨ niîwĩ. A'tîro pe'e wãkûkɨ niîwĩ: “Be'rokãhárã yɨ'ɨ̂re ẽho peórã me'ra ã'rá yarã́re ãyurã́ wa'akã́ weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wãkû'karo nohota weemí. Tohô weéro kɨ̃ɨ̂ too dɨpóro weé'ke nemoró kɨ̃ɨ̂ ni'kâroakã Jesu Cristo masaré yɨ'rɨóse pe'e ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'.<pb/>


text:
Sõ'ó niîkãrã yɨ'ɨ̂ uúkũ'kãrã pãharã́ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã pi'etísere nɨ'kákãrã niîwã. Tohô nɨ'kárã, naâ kɨ̃ɨ̂re ẽho peósere ĩ'yókãrã niîwã. Naâ weé'ke marîre ĩ'yosé weeró noho niî'. Tohô weérã naâre wãkûrã, Õ'âkɨ̃hɨ marîre kũû'kere wãkû tutuase me'ra weeró ɨá'. Ni'kɨ́ omagɨ́ nɨkɨsé kɨ̃ɨ̂re kari boóse nohore miáatisami. Marí kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ weeró noho weeró ɨá'. Marî niî pe'tise ãyuró weé sĩ'rikã, dohórẽ'sere, marî yã'âro wee wɨásere du'úkã'ro ɨá'. 


text:
Jesuré wãkû nɨrɨro ɨá'. Kɨ̃ɨ́ta marîre neê waro ẽho peókã weewĩ́. Kɨ̃ɨ̂ marîre nemoró ẽho peó wã'kakã weemí. Kɨ̃ɨ̂ kurúsa bopôyaropɨ pi'etíkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô bopôyaro wẽrisére bopôyaro mariró wẽrîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ pi'etíka be'ro ɨpɨ́tɨ e'katiátehere wãkûgɨ, tohô weékɨ niîwĩ. Masa mɨháaka be'ro kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ duhirí kumuro diakɨ̃hɨ́ pe'e ehâ nuhakɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsâ Jesu weé'kere wãkûya. Yã'arã́ kɨ̃ɨ̂re pũûro pi'etíkã weékãrã niîwã. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra pi'etírã, kari butítirãta kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nu'kukã'ya. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre kɨ̃ɨ̂ põ'raré weeró noho werê kasa'kere wãkú weeti? Kɨ̃ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ a'tîro niî':<pb/>“Yɨ'ɨ̂ põ'ra, mɨsâre ãyuró wee dutígɨ bu'îri da'rê'. Yɨ'ɨ̂ tohô weesére mehô niisére weeró noho ĩ'yâtikã'ya. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre tu'tikã́, wãkû tutuaya.<pb/> 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâ wiôgɨ yɨ'ɨ̂ ma'irã́re mɨsâ yã'âro weekã́, tu'tî'. Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ põ'rare ãyuró wee dutígɨ bu'îri da'rê'”, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Pi'etírã, Õ'âkɨ̃hɨ yeere du'utíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre kɨ̃ɨ̂ põ'raré bu'îri da'rêgɨ weemí. Neê ni'kɨ́ pakɨ́ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ yã'âro weesére bu'îri da'rêtikã weetísami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ põ'rá yã'âro weesére bu'îri da'rêmi. Tohô weetíkã, mɨsâ kɨ̃ɨ̂ põ'ra waró niîti boosa'. Pakɨ̂ marirã́, tohô boká'kãrã weeró noho niî boosa'. 


text:
Apêye kẽ'rare marî wi'marã́ niikã́, marî pakɨ sɨmɨá marî yã'âro weesére bu'îri da'rêkũwã. Naâ tohô weesére marî yɨ'tí ẽho peówɨ. Tohô weérã marî pakɨ ɨ'mɨ̂sepɨ niigɨ́ pe'e maa tãhârãta yɨ'tiró ɨá'. Tohô yɨ'tí ẽho peórã, katî nu'kurãsa'. 


text:
Marî pakɨ sɨmɨá a'ti nukúkãpɨ niirã́ marî yã'âro weesére bu'îri da'rêwã. Naâ bu'îri da'rê'ke marîre yoâtikã niîwɨ. Naâ bu'îri da'rê sĩ'riro noho marîre bu'îri da'rêwã. Õ'âkɨ̃hɨ pe'e marîre ãyuró wa'â dutigɨ bu'îri da'rêmi. Marîre kɨ̃ɨ̂ weeró noho yã'asé moorã́ wa'â dutigɨ tohô weemí. 


text:
Diakɨ̃hɨ́ta niî'. Õ'âkɨ̃hɨ marîre bu'îri da'rekã́, neê tɨ'sá wee'. Marîre pũrî'. Tohô niîmikã, marî kɨ̃ɨ̂ bu'îri da'resé me'ra ãyuró weé'. Be'ropɨ́re marî ehêri põ'raripɨ ãyuró tɨ'ó yã'asere bokarã́sa'. Ãyuró kɨ̃ɨ̂ ɨaró noho keoró weé me'rikã'rãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere yɨ'rɨ́ nɨ'katikã'ya niisé niî' 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró, diakɨ̃hɨ́ niisére weeyá. Tohô weekã́, ãpêrã tutuâtirã mɨsâre ĩ'yâ kũurã keoró weerã́sama. Tutuâ nemorãsama. A'tîro wa'asé weeró noho niî'. Tutuâtiri dɨ'pôkã tutuarí dɨ'pôkã wa'ârosa'. Ka'bî diha nemosome. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã me'ra kumûkã mariró niisétiya. Neê yã'âro weesé mariró niîya. Yã'âro weérã, marî wiôgɨre neê ĩ'yâsome. 


text:
Mɨsâ tɨ'o masíya. Apé tero mɨsâ yã'âro weesé bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ wee tamúsere ɨatírã weeró noho wa'â boosa'. Neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weesére ɨatígɨ noho mariáto. Tohô niikã́ mɨsâ wãkusépɨ ãpêrãre ɨosé, uasé, niî pe'tise ãpêrãre yã'âro weesé wã'kakã́ weetíkã'ya. Siâpe me'ra tohô weesére ka'mú ta'atirã, pãharã́re dohórẽ' boosa'. 


text:
Neê ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ nɨmó niîtigo me'ra yã'âro weetíkã'ato. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ yeere mehô niisére weeró noho wãkûtikã'ato. Esaú dɨporókɨ̃hɨpɨ marikã mehô niisére weeró noho wãkûkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ masá ma'mi niisére ɨhá boâgɨ, kɨ̃ɨ̂ ãyusé yẽ'ê boo'kere ba'asé me'ra kɨ̃ɨ̂ akabihíre dɨka yuúkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ yẽ'ê boo'kere bahuriókɨ niîwĩ. 


text:
Mɨsâ masísa'. Esaú kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ “Mɨ'ɨ̂re ãyuró wa'aáto” niikã́ tɨ'ó sĩ'rikɨ niîmiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ pe'e “Basió wee', mɨ'ɨ̂ akabihíre o'ô tohapɨ”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, pũûro utîkɨ niîwĩ. Tohô utîmikã, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kɨ̃ɨ̂ akabihíre o'ô'ke neê dɨka yuúta basiótikaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã dɨporókãharã Israel kurakãharã weeró noho weé wee'. Naâ sõ'ó niîkɨ ɨ̃rɨgɨ́ ĩ'yâta basiókɨhɨ, yẽ'ê yã'ata basiókɨhɨ pɨ'to wa'âkãrã niîwã. Tigɨ́ ɨpɨ́tɨ ɨ̃hɨ̂karo niîwɨ. Toopɨ́re pũûro na'î tĩ'akaro niîwɨ. Bɨpô paâ, wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽékaro niîwɨ. 


text:
Mɨsâ tiîtakãharã weeró noho coroneta putikã́ bɨsɨsére tɨ'ó wee'. Õ'âkɨ̃hɨ uúkũse bahû yoaropɨ kẽ'rare tɨ'ó wee'. Naâ pũrikã kɨ̃ɨ̂ uúkũkã tɨ'órã, uisé me'ra “Toô kã'rota uúkũato maha”, niîkãrã niîwã. 


text:
Naâ Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere uî yɨ'rɨrã, tohô niîkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ dutî'ke a'tîro niîkaro niîwɨ: “No'ó a'tîgɨ ɨ̃rɨgɨ́pɨre ɨ'ta kũúgɨ nohore ɨ̃tâ peeri me'ra doke wẽhéya. Tohô weetírã, yõserí pĩhi me'ra wẽheyá. No'ó wa'îkɨ̃rã kẽ'rare meharóta weeyá”, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
Tohô wa'â'ke wió yɨ'rɨakaro niîwɨ. Moisé basita a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ uî yɨ'rɨgɨ nara sãása'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Mɨsâ pũrikã dɨporókãharã weeró noho nií wee'. Mɨsâ Jesu Cristore ẽho peó yuukã, Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wa'âta basiókã weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re sẽri masíkã weékɨ niîwĩ. Toopɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ katî nu'kugɨ yaa maka, ɨ'mɨ̂sepɨ niirí maka niísa'. Tii maká Jerusalẽ́ wamêtiri maka niísa'. Opâ bu'a Sião wamêtiri bu'apɨ niísa'. Tii makápɨ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã pãharã́ waro niîsama. 


text:
Naâ nerê, kɨ̃ɨ̂re e'katí peosama. Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra kɨ̃ɨ̂re ẽho peó mɨ'ta'kãrã kẽ'ra naâ wameré ɨ'mɨ̂sepɨ ohâ õ'o no'o'kãrã niîsama. Toopɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirãre besegɨ́ niîsami. Tohô niikã́ too dɨpóropɨ ehêri põ'ra ãyurã́ weé no'o'kãrã toopɨ́ niîsama. Marí kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóse me'ra naâ tiropɨ wa'ârãsa'. 


text:
Marî Jesuré ẽho peó'. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ masaré “Naâ wiôgɨ niîgɨti, naá kẽ'ra yarã́ niîrãsama” niî'kere apogɨ́ niîmi. Toopɨ́ kɨ̃ɨ yeé diî a'mâ bɨrose me'ra marî akobohó no'o'kãrã wa'â'. A'tîro niî'. Abel kɨ̃ɨ̂ diî a'mâ bɨrokã, kɨ̃ɨ̂re wẽhé'kɨre bu'îri da'rê no'okaro niîwɨ. Tohô weéro Jesu Cristo yee dii, dɨporókɨ̃hɨ Abel yee dii nemoró wapatí'. 


text:
<pb/>Tohô weérã ãyuró tɨ'o masíya. Õ'âkɨ̃hɨre mɨsâre weregɨ́re teetíkã'ya. Too dɨpórokãharãre Õ'âkɨ̃hɨ bahû yoaropɨ werêkɨ niîwĩ. Naâ kɨ̃ɨ̂re teékãrã niîwã. Naâ tohô weekã́, naâre bu'îri da'rêkɨ niîwĩ. Marî pũrikãre teekã́, tãhâgɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sepɨ niigɨ́ marîre werêmi. Kɨ̃ɨ̂re teérã, neê yɨ'rɨ wetísome. 


text:
Tiîtapɨre Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨpɨ́tɨ uúkũkã, di'tâ nara sãákaro niîwɨ. A'tóka terore a'tîro niîmi: “Ni'kâti di'tâ nara sãákã wee nemógɨti. Di'tâ di'akɨ̃re nara sãákã weesomé. Ɨ'mɨáropɨ niisé kẽ'rare nara sãákã weegɨ́ti”, niîmi Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ni'kâti di'tâ nara sãákã wee nemógɨti niîgɨ, a'tîro niîgɨ weemí. Niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ weé'ke bahusé mióota basiósere kõ'âgɨsami. Mióota basiótise ɨ'mɨ̂sekãhase di'akɨ̃ toharósa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ niirópɨ toharósa'. Toopɨ́ marî niîrãsa'. A'té neê mióota basió wee'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre a'teré “Ãyú'” niîrã. Kɨ̃ɨ̂re “Ãyú'” niîrã, kɨ̃ɨ̂ tɨ'saró noho ãyuró weérã weé'. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã wio pesáse me'ra weérã weé'. 


text:
Mɨsa yaá wi'ipɨ etarã́re, siharí masare ãyuró weeyá. Teeré akobohótikã'ya. Ãpêrã tohô weérã ɨ'mɨ̂sekãharã Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã eharã́re yẽ'êkãrã niîwã. “Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã niîma”, niî masîtikãrã niîwã. 


text:
<pb/>Bu'îri da'rerí wi'ipɨ niirã́re wãkûya. Naâ me'ra niîrã weeró noho tɨ'ó yã'aya. Yã'âro yɨ'rɨ́, kamî da're no'o'kãrã kẽ'rare wãkûya. Mɨsá kẽ'ra naâ weeró noho ɨpɨtí'. Tohô weérã pi'etí tamu masi'. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã nɨmôtirã, marâpɨtirã a'mêri wio pesáse me'ra ĩ'yâya. Mɨsâ nɨmosã́ numia me'ra ãyuró niisétiya. Numiâ naâ marapɨ́ sɨmɨa me'ra meharóta niisétiato. Nɨmô marirã́, marâpɨ marirã́ no'ó ɨaró a'me tãrá baha ke'atirãre Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'rêgɨsami. Tohô niikã́ nɨmôtirã, marâpɨtirã niîmirã, ãpêrãre a'me tãrá baha ke'atirãre bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
<pb/>Niyérure ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'katikã'ya. Mɨsâ kɨosé me'ra e'katíya. Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Neê mɨ'ɨ̂re ni'kɨtá du'u kũúsome. Neê kõ'â wã'kasome.” 


text:
Tohô weérã diakɨ̃hɨ́ta ẽho peóse me'ra a'tîro niî masi':<pb/>Marî wiôgɨ yɨ'ɨ̂re wee tamúmi. Neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re yã'âro weé sĩ'risere uí wee', niî masi'. 


text:
<pb/>Mɨsâre ãyuró sɨ'orí wehê peo'kãrã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê'kãrãre wãkûya. Naâ ãyuró weeséti yapá da'reo'kere wãkûya. Naâ weeró noho ẽho peó niisétiya. 


text:
<pb/>Jesu Cristo neê dɨka yuútimi. Too dɨpóropɨre niiséti'karo nohota ni'kâroakãre, be'ropɨ́re meharóta niî nu'kugɨsami. 


text:
Tohô weérã ãpêrã mɨsâre mehêkã werekã́, ẽho peótikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ pahá yã'ase me'ra marîre ehêri põ'raripɨ wãkû tutuakã weesamí. Ãpêrã a'tîro dutisére kɨomá: “A'teré ba'aró ɨá'. A'té pe'ere ba'âtikã'ro ɨá'”, niîma. Naâ dutisére yɨ'tiró nemoró Õ'âkɨ̃hɨ marîre wãkû tutuakã weesé pe'e ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'. Teé dutisére yɨ'tikã́, tohô niirã́ nohore wãkû tutuakã weé wee'. 


text:
<pb/>Dɨporókãharã sacerdotea Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ da'rarã́ apêye wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peo'kere ba'âtikãrã niîwã. Naâ ba'âti'karo nohota naáta taha a'tóka terore marî Jesu Cristore ẽho peórã me'ra bu'î peha masitisama. 


text:
A'tîro niî'. Judeu masɨ sacerdotea wiôgɨ wa'îkɨ̃rãre wẽhékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũkupɨ naa yeé diîre mii sãhákɨ niîwĩ. Masá yã'âro weé'kere akobohó dutigɨ tohô weékɨ niîwĩ. Tohô weemígɨ, naâ wa'îkɨ̃rã ɨpɨ́ pe'ere makâ sumútohopɨ ɨ̃hâ kõ'akɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weé'karo noho Jesu makâ sumútohopɨ pi'etí, wẽrîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yeé diî me'ra marîre bu'îri marirã́ tohakã́ weégɨ, tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ makâ sumútohopɨ wẽrisé “Bopôya niî'”, niî no'okaro niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrikã́, Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂re tu'tî, yabîkãrã niîwã. Marí kẽ'rare kɨ̃ɨ̂re siru tuúkã, ãpêrã tu'tî, yabîma. Marî kɨ̃ɨ̂re siru tuúro ɨá'. Naâ tohô weesére tohô tɨ'ó yã'arã. 


text:
A'ti nukúkãpɨre marî niirí maka neê niî dohasome. Ape maká, be'ropɨ́ marî niiátihi maka ɨ'mɨ̂se pe'ere a'mâ'. 


text:
Tohô weérã Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ wee tamúse me'ra marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã, a'tîro weérã. Wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peo'karo weeró noho weérã, kɨ̃ɨ̂re “Ãyú'” niî nu'kurã. “Kɨ̃ɨ̂ marî wiôgɨ niîmi, ãyú yɨ'rɨami” niîrã, tohô weerã́. 


text:
Tohô niikã́ mɨsâ ãyuró weé nu'kukã'ya. Ãyuró weesére akobohótikã'ya. Ãpêrãre wee tamúrã, naâre mɨsâ kɨosére dɨka waáya. Tohô weérã mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨpɨre o'ôrã weeró noho weerã́sa'. Kɨ̃ɨ̂ tohô weesére tɨ'sâsami. 


text:
<pb/>Mɨsâre sɨ'orí wehê peorãre yɨ'tiyá. Naâ dutisére weeyá. Naâ mehêkã ẽho peóri niîrã, mɨsâre ĩ'yâ nɨrɨ, bu'ê nu'kuma. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre a'tîro niîrãsama: “Ɨ̃sâ naâre bu'êrã, keoróta weewɨ́”, niîrãsama. Tohô weérã naâ dutisére tɨ'sâropɨta yɨ'tiyá. Naâre bɨhâ wetikã weetíkã'ya. Mɨsâ naâre yɨ'rɨ́ nɨ'kakã, naâ mɨsâre ãyuró wee tamú masitima. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâre Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá nu'kukã'ya. Ɨ̃sâ bu'îri marirã́ tɨ'ó yã'a'. Niî pe'tisere keoró weé sĩ'ri'. 


text:
A'tîro Õ'âkɨ̃hɨre sẽrikã́ ɨá': “Maatá Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâ tiropɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'ato”, niî sẽriyá. Ãyu dutí tɨose, tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weeáto niisé niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró ehêri põ'ratikã weegɨ́ marî wiôgɨ Jesu Cristore wẽrî'kɨpɨre masókɨ niîwĩ. Jesu Cristo ovelha ko'tegɨ́ weeró noho marîre ãyuró ko'tegɨ́ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra, kɨ̃ɨ yeé diî me'ra Õ'âkɨ̃hɨ masaré “Naâ wiôgɨ niîgɨti, naá kẽ'ra yarã́ niîrãsama” niî'kere keoró wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ masaré “Tohô weegɨ́ti” niî'ke niî nu'kurosa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre keoró niisétikã weeáto. Niî pe'tisere ãyuró weesétikã weeáto. Tohô weekã́, kɨ̃ɨ̂ ɨaró wee masírãsa'. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra mɨsâre tohô weegɨ́sami. Cristore e'katí peo nu'kurã. Tohôta weerã́. 


text:
Mɨsâ a'tîro masikã́ ɨá'. Marî akawerégɨ Timóteo bu'îri da'rerí wi'ipɨ niî'kɨ du'u wĩró no'o tohami. Kɨ̃ɨ̂ maatá yɨ'ɨ̂ tiropɨ etakã́, mɨsâ tiropɨ wa'âgɨ, kɨ̃ɨ̂re miáagɨti. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã mɨsâre sɨ'orí wehê peorã ãyuáto. Niî pe'tirã Jesu Cristore ẽho peórã kẽ'ra ãyuáto. Itáliakãharã mɨsâre ãyu dutíma. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Tiago a'ti pũrí me'ra mɨsâre ãyu dutíse o'ôo'. Marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ, tohô niikã́ marî wiôgɨ Jesu Cristo dutisére da'rá wã'ya ko'tegɨ niî'. Mɨsâ Judeu masa doze kurarikãharã Jesu Cristore ẽho peórãre ohâ'. Mɨsâ apêye di'tapɨ du'tisté wã'ka'kãrãre ohâ'. Ẽho peó'kãrãpɨ tohôta ẽho peó yapatíkã'ya niisé niî' 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ akawerérã, yɨ'ɨ̂ weresére tɨ'oyá. Marîre apé tero wãkûtiro pehé yã'asé, mehêkã bahusé wa'â boosa'. Tohô wa'akã́, e'katíya. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marîre yɨ'ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ta ẽho peómiti naa? niîgɨ, mehêkã wa'akã́ wee boósami. Tohô wa'âmikã, marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peó du'utirã, siâpe me'ra nemoró wãkû tutua nemorãsa'. 


text:
Mɨsâre yã'asé wa'arí kurare tohôta wãkû tutua yapatíkã'ya. Tohô weérã siâpe me'ra Jesu Cristore ẽho peó nemorãsa'. Ãyuró ẽho peó yapatí tu'a eharãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho niisétirãsa'. Tohô niikã́ mɨsâre neê kã'roákã ẽho peóse dɨ'sasomé. 


text:
<pb/>No'ó masisé moogɨ́ noho Õ'âkɨ̃hɨre sẽriyá. Kɨ̃ɨ̂ o'ôgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ “O'ó wee'” niîtigɨta, tu'tiró mariró niî pe'tirãre marî sẽrisé nemoró o'ô yɨ'rɨ nɨ'kagɨsami. 


text:
Teeré sẽrírã, ẽho peóse me'ra sẽriyá. “Yɨ'ɨ̂re o'ôgɨsari baa?” niîtirãta, sẽriyá. Marî, apé tero weégɨ yɨ'ɨ̂re o'ôsome niîrã, diâ pahirí maakãhase pã'kôri dɨka yuú mɨharo weeró noho niî'. Tee maríkã, wĩ'ró wẽéokã, wa'â mɨha, diháa mɨhasa'. 


text:
Ni'kâ nɨmɨre mehêkã, ape nɨmɨ́re mehêkã wãkûsami. Keoró ni'kâ diakɨ̃hɨ wãkûtisami. Tohô wãkugɨ́ nohore Õ'âkɨ̃hɨ o'ôtisami. 


text:
<pb/>Pahasé kɨogɨ Jesuré ẽho peógɨ e'katiáto. Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre mehô niigɨ́ niîtisami. Kɨ̃ɨ̂re wiôgɨ sõróogɨsami. 


text:
No'ó pehé kɨogɨ́ kẽ'ra Jesuré ẽho peógɨ e'katiáto. Kɨ̃ɨ̂ ẽho peóse kɨ̃ɨ̂ kɨosé nemoró wapatí'. Kɨ̃ɨ̂ kɨosé o'ôri yãî diharo weeró noho pe'ti dihárosa'. 


text:
Naâ masá pehé kɨorã́ noho a'tîro wa'ârãsama. Taâ muhîpũ ɨpɨ́tɨ asikã́, yãîa wa'ása'. Tohô weéro teé o'ôri ãyusé niîmiro, yãî, bɨrɨ̂ diha wa'ása'. A'té weeró noho naâ pehé kɨomí'ke pe'ti dihárosa'. Tohô weérã naâ da'rasé me'rata wẽrîrãsama. Marî yã'âro weé sĩ'risere Õ'âkɨ̃hɨ meheta dutîmi niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu Cristore ẽho peógɨ kɨ̃ɨ̂re yã'âro wa'âmikã ẽho peó nu'kugɨ, e'katísami. Kɨ̃ɨ̂ wãkû tutuaka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Keoró weemí”, niîsami. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra ɨ'mɨ̂sepɨ katî nu'kugɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ “Yɨ'ɨ̂re ẽho peórãre katî nu'kusere o'ôgɨti” niî'karo nohota o'ôgɨsami. 


text:
No'ó yã'âro weé sĩ'rigɨ noho “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re tohô wee dutími”, niîtikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨre neê yã'âro weé sĩ'rise marí'. Tohô niikã́ neê ni'kɨré “Yã'âro weeyá”, niîtisami. 


text:
A'tîro pe'e niî'. Marî basi yã'âro weesére wãkû nɨrɨ'. Tohô teeré wãkû nɨrɨkã, marî yã'âro weé sĩ'rise wã'ká'. A'té yã'âro weé sĩ'rise me'ra yã'asé wa'ása'. Marî siâpe me'ra pũûro wee poóka be'ro de'ró du'utá basiótisa'. Teé me'ra diakɨ̃hɨ́ta wẽrî dohasere bokarã́sa'. Bu'îri da'resé bokarã́sa'. 


text:
<pb/>Niî pe'tise ãyusé marîre o'osé “Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ o'ô'ke niî'”, niî wãkûya. Kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́koho sĩ'óo'rã muhîpũ, yõkoáre weé'kɨ niîmi. Naâ ɨ̃hɨ̂ mɨha, yatî diha mɨhasama. Õ'âkɨ̃hɨ pũrikã naâ weeró noho niîtisami. Neê kã'ró dɨka yuútisami. Ɨmɨ̂kohori nɨkɨ marîre ãyuró weé nu'kukã'sami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marîre kɨ̃ɨ̂ ɨá'karo nohota kɨ̃ɨ yeé kiti diakɨ̃hɨ́ niisé me'ra kɨ̃ɨ̂ põ'rá wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂re ẽho peó tĩharã, kɨ̃ɨ̂ põ'rá niî mɨ'ta'kãrã weeró noho niî'. Siâpe me'ra nemoró pãharã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peó nemorãsama. Õ'âkɨ̃hɨ kitire tɨ'ó, kɨ̃ɨ̂ dutîro nohota weeyá niisé niî' 


text:
<pb/>Mɨsâre ma'ígɨ, a'teré werêgɨti. Ãpêrã mɨsâre werekã́, ãyuró tɨ'oyá. Mɨsâ naâ weresére tɨ'órã, keoró wãkû toharãpɨ uúkũya. Uâ yeetikã'ya. 


text:
Tohô weérã niî pe'tise mɨsâ yã'âro wãkusére, yã'âro weesétisere du'úkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti marîre kɨ̃ɨ̂ kũû'kere keoró ẽho peóya. Tee kitíre tɨ'ó ẽho peórã, mɨsâ yɨ'rɨrã́sa'. 


text:
<pb/>Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire tɨ'órã, tɨ'oró bahuró tɨ'otíkã'ya. Mɨsâ tɨ'ó'kere keoró weeyá. Kɨ̃ɨ yeé kitire tɨ'ó'kãrã niîmirã teeré weetírã, marî basi wee soórã weé'. 


text:
Marî Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire tɨ'omírã teeré weetírã, a'té weeró noho niî'. Ni'kɨ́ masɨ́ kɨ̃ɨ̂ diâpoare ẽôropɨ ĩ'yâsami. Kɨ̃ɨ̂ ĩ'yâka be'ro apé sia'pɨ wa'âgɨ, kɨ̃ɨ̂ bahusére akobohoá wa'âsami. Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire tɨ'omírã teeré weetírã, marí kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ weeró noho niî'. Maatá kɨ̃ɨ yeé kitire akobohósa'. 


text:
Ãpí pe'e kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yee tɨ'ó'kere wãkû nu'ku, akobohótisami. Õ'âkɨ̃hɨ dutîro noho marî weé nu'kukã, kɨ̃ɨ̂ niî pe'tise marî weesé me'ra e'katíkã weegɨ́sami. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti diakɨ̃hɨ́ta niî'. Teé me'ra marî yã'âro weé'kere yɨ'rɨ wetíkã weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Marî a'tîro niî boosa': “Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'.” Tohô niîmirã, ãpêrãre uukahá, yã'âro uúkũ boosa'. Teé me'ra marî uúkũsere diakɨ̃hɨ́ nií wee', niî masî no'o'. “Marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'” niîmi'ke neê wapa marísa'. 


text:
Marî kɨ̃ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ ẽho peórã, a'tîro weesétiro ɨá'. Pakɨ sɨmɨá moorã́re, wapê wi'ia numiare naâre mehêkã wa'akã́, wee tamúro ɨá'. Apêye kẽ'rare a'ti ɨmɨ́kohokãhase yã'asére weetíkã'ro ɨá'.<pb/>


text:
Apé tero Õ'âkɨ̃hɨ wi'i mɨsâ nerê wɨaropɨ pɨárã sãháa boosama. Ni'kɨ́ pehé kɨogɨ́ ãyusé su'tí sãyagɨ́ amû pi'kapɨ ouro me'ra weéka be'tore kɨogɨ́ niî boosami. Ãpí pahasé kɨogɨ pe'e su'tí boasé meha sãyâ boosami. Mɨsâ pehé kɨogɨ́re ãyuró weérã, “A'tó ãyurópɨ duhîya”, niî boosa'. Ãpí pahasé kɨogɨ pe'ere “Tootá nu'kuyá” ou apé tero weérã “Tootá nukûkãpɨ duhîkã'ya”, niîkã' boosa'. 


text:
Mɨsâ tohô weérã, naâre ni'kâro noho weetísa'. “Pehé kɨogɨ́ nemoró wapatími”, niísa'. “Pahasé kɨogɨ wapa marími”, niîrã weésa'. Tohô niîrã, yã'âro wãkûrã weé'. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ akawerérã yɨ'ɨ̂ ma'irã́, yɨ'ɨ̂re tɨ'oyá. Õ'âkɨ̃hɨ pahasé kɨorãre pũûro ma'isamí. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peó dutigɨ naâre besékɨ niîwĩ. Naâ ẽho peókã, kɨ̃ɨ̂ ĩ'yóropɨre naâ ẽho peóse pahiró wapatí'. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wa'aáto niîgɨ besékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî'karo nohota kɨ̃ɨ̂re ma'irã́ kɨ̃ɨ̂ tiropɨ niî nu'kurãsama. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ tohô beséka be'ro niîmikã, mɨsâ pe'e pahasé kɨorãre yabî bopôya sãasa'. Pehé kɨorã́re ãyuró weé yɨ'rɨ nɨ'karã, keoró weetísa'. Naáta mɨsâre yã'âro weemá. Mɨsâre werê sãarã, wiôrã tiropɨ mɨsâre yẽ'ê wã'kasama. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ marî wiôgɨ kɨ̃ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ a'tîro wee dutíkɨ niîwĩ. “Mɨsâ basi ma'iró nohota ãpêrã kẽ'rare ma'iyá.” Marî kɨ̃ɨ̂ tohô dutî'kere weérã, ãyuró weérã weé'. 


text:
Marî ãpêrãre ni'kâro noho weetírã, Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'karã weésa'. Tohô weérã bu'îri kɨósa'. 


text:
Ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere ãyuró weé pe'omigɨ ni'kâro dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨ, bu'îri kɨosamí. Niî pe'tisere Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨ weeró noho weesamí. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨsâ nɨmosã́ numia niîtirãre a'me tãrátikã'ya.” Apêye kẽ'rare niîkɨ niîwĩ: “Ãpêrãre wẽhetíkã'ya.” Tohô weérã marî ãpêrã nɨmosã́ numiare a'me tãrátimirã, no'ó ãpêrãre wẽhérã, Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'karãta weé'. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ dutisé marîre pahá yã'a, ma'i dutí'. Teé dutisé me'ra marîre besegɨ́sami. Tohô weérã ãpêrãre ma'ití, pahá yã'atirã, bu'îritirãsa'. Kɨ̃ɨ̂ tohô beseátehere masîrã, marî uúkũsere, marî weesére ãyuró wãkû yuuro ɨá'. 


text:
Marî ãpêrãre pahá yã'atikã, kɨ̃ɨ̂ beserí nɨmɨ niikã́, marí kẽ'rare pahá yã'atigɨsami. Marî naâre pahá yã'akã pũrikãre, Õ'âkɨ̃hɨ kẽ'ra marîre pahá yã'agɨsami. Ãyuró weesé me'ra Jesu Cristore ẽho peósere ĩ'yó' niisé niî' 


text:
<pb/>Akawerérã, marî “Jesu Cristore ẽho peó'”, niî boosa'. Tohô niîmirã, ãpêrãre wee tamútikã, “Marî ẽho peó'” niisé ɨseri wapa marí'. Teé “Marî ẽho peó'” niî'ke ɨseri me'ra di'akɨ̃ yɨ'rɨ wetí masitisa'. 


text:
Mɨsâre werêgɨti. Apé tero Jesu Cristore ẽho peórã pahasé kɨorã su'tí moorã́, ba'asé moorã́ marî tiropɨ etâsama. Ni'kɨ́ naâre ãyuró weetímigɨ, niî boosami. “Ãyuró wa'aápa. Su'tí sãyâya yɨsɨá bɨ'ari, tohô niikã́ pahiró ba'âya”, niî boosami. Kɨ̃ɨ̂ naâre naâ ɨasére o'ôtimigɨ tohô uúkũkã, wapa marí'. 


text:
A'té weeró noho niî' “Jesu Cristore ẽho peó'” niîmirã, marî ãpêrãre wee tamútikã. Marî kɨ̃ɨ̂re ẽho peó' niisé wapa marí'. 


text:
<pb/>Apé tero weégɨ yɨ'ɨ̂ niî'kere ẽho peótigɨ noho a'tîro niî boosami. Ni'kɨ́ ãyusére weetímigɨ, “Jesu Cristore ẽho peó'”, niî boosami. Ãpí “Ãyusé pe'ere weé'”, niî boosami. Kɨ̃ɨ̂ tohô niisére a'tîro werêgɨti. Kɨ̃ɨ̂ ãyuró weetíkã, de'ró weé marî kɨ̃ɨ̂ “Jesu Cristore ẽho peómi” niî ĩ'yâ boosari? Ãyuró weekã́ maa, kɨ̃ɨ̂ Jesu Cristore ẽho peósere masî boosa'. 


text:
Mɨsâ “Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá niîmi”, niî ẽho peó'. Ãyú niî' mɨsâ tohô niisé. Wãtiâ kẽ'ra mɨsâ weeró nohota teeré ẽho peósama. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre uîrã, nara sãásama. Naâ tohô ẽho peómirã, Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weetísama. 


text:
Mɨsâ diakɨ̃hɨ́ wãkú wee'. Tɨ'o masítirã weeró noho niî'. Marî “Jesu Cristore ẽho peó'” niîmirã, ãpêrãre ãyuró weé ĩ'yotirã, Jesu Cristore diakɨ̃hɨ́ ẽho peótisa'. 


text:
Dɨporókɨ̃hɨ marî yẽkɨ Abraão yeekãhasere werêgɨti. Õ'âkɨ̃hɨ Abraãore diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂re ẽho peómiti kɨ̃ɨ? niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Isaquere wẽhé ɨ̃hâ moro peo dutikɨ niîwĩ. Abraão Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'tíkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Isaquere, kɨ̃ɨ̂re wẽhé ɨ̃hâ moro peogɨti niîgɨ, ɨ̃tâ mesa bu'ipɨ dɨ'te peókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ “Abraão yɨ'ɨ̂re ãyuró ẽho peómi. Kɨ̃ɨ̂ ãyugɨ́ niîmi”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Mɨsâ masî'. Abraão Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peósere ĩ'yógɨ, ãyuró weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peógɨ, keoró weé yapatíkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ãyuró weekã́, dɨporókãharãpɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã naâ ohâ'ke keoró wa'âkaro niîwɨ. Naâ Abraãore a'tîro ohâkãrã niîwã: “Abraão Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ‘Ãyugɨ́ niîmi’, niî ĩ'yâkɨ niîwĩ”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. Abraãore masá “Õ'âkɨ̃hɨ me'rakɨ̃hɨ niîmi”, niîkãrã niîwã. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weé'kere wãkûrã, marî a'tîro masî'. Marî Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã ãyuró weekã́, Abraãore weeró noho marí kẽ'rare “Ãyurã́ niîma”, niî ĩ'yâsami. Marîre “Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'” niî uúkũse ɨseri me'ra di'akɨ̃ “Ãyurã́ niîma”, niîtisami. 


text:
<pb/>Apêgo dɨporókõhopɨ Raabe wamêtigo yeekãhasere werêgɨti taha. Koô Judeu maso niîtigo ɨmɨaré a'me tãrá wapá ta'ago niîko niîwõ. Tohô weesétimigo, Õ'âkɨ̃hɨ yarã Judeu masare wee tamúko niîwõ. Naâ Josué o'ôo' no'o'kãrã koo yaá makapɨ ĩ'yâ du'tirã ehâkãrã niîwã. Koo yaá makakãharã naâre wẽherí niîgo, koo yaá wi'ipɨ naâre nɨóko niîwõ. Be'ró naâre naâ du'ti tohaátihi ma'are ĩ'yóko niîwõ. Koô tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ koôre “Ãyugó niîmo”, niî ĩ'yâkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Marî ehêri põ'ra du'úka be'ro marî ɨpɨ́ katîtisa' maha. “Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'” niîmirã marî ãyuró weetíkã, wẽrîka ɨpɨ weeró noho niísa'.<pb/>


text:
Akawerérã, mɨsâ masísa'. Ɨ̃sâ mɨsâre bu'erã́ mɨsâ nemoró nɨkɨ̂ ĩ'yase me'ra besé no'orãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ yeere bu'erã́ ãyuró weetíkã, Õ'âkɨ̃hɨ ãpêrã yɨ'rɨóro bu'îri da'rêgɨsami. Tohô weérã mɨsâ wa'teropɨ niirã́ pehêterãkã masaré bu'erã́ niiró ɨá'. 


text:
<pb/>Marî niî pe'tirã pehetíri yã'âro weésa'. No'ó ni'kɨ́ neê kã'roákã yã'âro uúkũtigɨ, ãyugɨ́ waro niîmi. Kɨ̃ɨ̂ yã'âro uúkũse ɨserire ka'mú ta'a masigɨ, kɨ̃ɨ̂ yã'âro ɨâri pehasere ka'mú ta'a masimi. 


text:
Mɨsâre werêgɨti. Marî cavalore komé be'tore ɨsêropɨ tuu sãárã, tií be'toakã me'ra kɨ̃ɨ̂ pahigɨ́ niîmikã, marî wa'â sĩ'riropɨ kɨ̃ɨ̂re wa'â duti masisa'. 


text:
Yukɨ̂sɨ pahipɨhɨ́ kẽ'ra tohôta niî'. Tiwɨ́ pahipɨhɨ́ niísa'. Tohô niîmikã, wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽe tutuámikã, tiwɨré au masísama. Tiwɨré aurí pĩhi kã'a pĩhiákã niîmikã, tii pĩhí me'ra naâ wa'â sĩ'riro pe'e auósama. 


text:
Tohôta wa'ása' marî uúkũri ye'mero me'ra. Marî uúkũri ye'mero kã'á ye'meroakã niîmiro, pehête uúkũse me'ra pãharã́re dohórẽ' masi'. Pekâ me'e kã'á me'eakã me'ra marî sĩ'a yoómikã, pahiró nɨkɨ̂ ɨ̃hɨ́sa'. 


text:
Marî yã'âro uúkũse ɨseri pekâ me'e weeró noho niî'. Ye'mêro kã'á ye'meroakã niîmikã, tií ye'mero me'ra pehé yã'asé uúkũ masisa'. No'ó ɨaró niî pe'tise yã'asé wa'ása'. Teé yã'âro uúkũse wãtî me'ra dɨ'pôkãtisa'. Niî pe'tiro marî katirí ɨmɨ̂koho marî weesétisere dohórẽ'sa'. 


text:
<pb/>Masá niî pe'tirã wa'îkɨ̃rãre, mirikɨ̃hɨáre, pĩroâre, diâkãharãre ĩ'yâ nɨrɨ, dutî masisama. Tohô weérã naâre neê waropɨta dutî dɨ'pôkãti tohakãrã niîwã. 


text:
Marî uúkũri ye'mero pũrikãre neê ni'kɨ́ naâre weeró noho dutî masitisami. Tií ye'mero dutîta basió wee'. Ãyâ kɨ̃ɨ̂ kũ'rikã́, kɨ̃ɨ̂ nimá o'ôro weeró noho marî uúkũse masaré yã'âro weésa'. 


text:
Marî ye'mero me'ra Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨre “Ãyú'” niísa'. Tií ye'mero me'rata taha ãpêrãre yã'âro uúkũsa'. Marî Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho bahurã́ kɨ̃ɨ̂ weé'kãrãre meharóta yã'âro uúkũsa'. 


text:
Tií ye'meropɨta taha Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niî, ãpêrãre yã'âro uúkũsa'. Tohô weetíkã'ro ɨá'. A'tîro weekã́, yã'â niî'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ akawerérã, ohô yõo naráya dɨkâtitisa'. Ɨ'sêgɨ kẽ'ra ohô dɨkâtitisa'. Akó wiharí pee kẽ'ra tohôta niî'. Akó moâtise wiharí peepɨre akó moâ marisé wihatísa'. Marí kẽ'ra a'té weeró noho niiró ɨá'. Marî ãyusé di'akɨ̃re uúkũro ɨá'. Tɨ'o masísekãhase niî' 


text:
<pb/>No'ó mɨsâ wa'teropɨre tɨ'o masí yɨ'rɨgɨ niigɨ́ noho ãyuró weesétiato. A'tîro weégɨ, kɨ̃ɨ̂ masisére ãpêrãre ĩ'yogɨ́sami. Keoró wãkû me'rigɨ, “Ãpêrã nemoró masî yɨ'rɨ nɨ'ka'” niiró mariró niiáto. 


text:
Mɨsâ ãpêrãre doérã, naâre ɨórã, naâ yɨ'rɨóro niî sĩ'risa' niîrã, tohô niî ma'akãrã weé'. Tohô weérã mehô waro “Tɨ'o masí yɨ'rɨ nɨ'ka'”, niísa'. Mɨsâ tohô niisé wapa marísa'. 


text:
Mɨsâ tohô wãkusé a'ti nukúkãkãhase, masá wãkusé niî'. Õ'âkɨ̃hɨ meheta mɨsâre tohô wãkû dutisami. Wãtî wãkusé o'osére mɨsâ wãkusétisa'. 


text:
Mɨsâ ãpêrãre ɨórã, naâ yɨ'rɨóro niî sĩ'rikã, kumûkã wã'kása'. No'ó ɨaró niî pe'tise yã'asé wa'ása'. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ tɨ'o masíse marîre o'osé pe'e a'tîro niî'. Marî kɨ̃ɨ̂ tɨ'o masísere kɨórã, yã'asé mariró ãyuró niisétisa'. Uâ yeetisa'. Ãpêrã me'ra ãyuró tɨ'ó yã'a, niîkã'sa'. Ãpêrãre sõ'ó o'ô boosaɨ niîtirãta o'ósa'. Marî ɨaró di'akɨ̃ weetísa'. Ãpêrãre pahá yã'asa'. Niî pe'tirãre ni'kâro noho weésa'. Wee soóro mariró weesétisa'. 


text:
Ãpêrã me'ra ãyuró niî sĩ'rirã, kumûkã mariró niîkã'sama. Tohô weérã ãpêrãre ãyuró niisétikã weesamá.<pb/>


text:
Yẽ'é me'ra marîre a'me kẽése, ãpêrã me'ra a'mé tu'tise wã'kasarí? A'tîro niî'. Marî basi yã'âro weé sĩ'rirã, ɨâri pehase me'ra, yã'âro wãkû nɨrɨse me'ra wã'ká'. 


text:
Mɨsâ a'ti nukúkãkãhasere ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'kasa'. Mɨsâ ɨâri pehasere bokatírã, wẽhésa'. Ãpêrã yeere ĩ'yârã, ɨósa'. Teeré boka masítirã, no'ó ɨaró a'mé tu'ti ma'akã'sa'. A'me kẽésa'. Õ'âkɨ̃hɨre sẽritíse bu'iri mɨsâ ɨasére bokatísa'. 


text:
Apé terore kɨ̃ɨ̂re sẽrírã kẽ'ra, ãyuró wãkusé me'ra sẽritísa'. Mɨsâ basi ɨâri pehasere yã'âro weerã́tirã sẽrísa'. Tohô weesé bu'iri kɨ̃ɨ̂ mɨsâre o'ôtisami. 


text:
Tohô weérã mɨsâ ni'kó numiô marâpɨtigo niîmigota, ãpiré tɨ'sâgo weeró noho niî'. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niîmirãta, a'tí di'takãhasere wãkû yɨ'rɨ nɨ'kasa'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre yabîrã weeró noho niî'. No'ó a'tí di'takãhasere ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'kagɨ noho Õ'âkɨ̃hɨre ĩ'yâ tu'tigɨ niîsami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti naâ ohâka pũripɨ diakɨ̃hɨ́ta ohâ no'okaro niîwɨ. “Õ'âkɨ̃hɨ marîre Espírito Santore o'ôo'kɨ niîwĩ. Tohô weégɨ ãpêrã yɨ'rɨóro kɨ̃ɨ̂re marî ma'ikã́ ɨasamí”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marîre pahá yã'a tĩhagɨ, wee tamúsami. Kɨ̃ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ taha: “ ‘Ãpêrã yɨ'rɨóro niî'’ niirã́re Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró wa'asére ka'mú ta'asami. Ãpêrã ‘Yɨ'ɨ̂ mehô niigɨ́ niî', yɨ'ɨ̂re wee tamúya’ niirã́ pe'ere wee tamúsami”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ dutisére ãyuró yɨ'tiyá. Wãtî mɨsâre niî kehe sãakã, wãkû tutuaya. Jesu kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra kɨ̃ɨ̂re wa'â dutiya. Mɨsâ tohô weekã́, kɨ̃ɨ̂ uî wã'kagɨsami. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre nemoró masîya. Kɨ̃ɨ̂re nemoró masikã́, kɨ̃ɨ́ kẽ'ra mɨsâre nemoró wee tamúgɨsami. Mɨsâ yã'âro weesére du'uyá. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre, tohô niikã́ a'ti ɨmɨ́kohokãhasere ni'kâro me'ra ma'í sĩ'rirã noho, mɨsâ tohô wãkusére dɨka yuúya. 


text:
Mɨsâ yã'âro weesére wãkûrã, bɨhâ weti utîya. Mɨsâ yã'âro weesé e'katí, buhiró noho o'ôrã, bopôya, bɨhâ wetiya. 


text:
Marî wiôgɨre “Mɨ'ɨ̂ ĩ'yóropɨre yɨ'ɨ̂ mehô niigɨ́ niî'”, niîya. Mɨsâ tohô niikã́, kɨ̃ɨ̂ mɨsâre wiôrã wa'akã́ weegɨ́sami. Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá marîre bese masísami niisé niî' 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ akawerérã, a'mêri uukahátikã'ya. Mɨsâ ãpêrãre uukahárã, Õ'âkɨ̃hɨ a'mêri ma'i dutí'kere yɨ'rɨ́ nɨ'karã weé'. Kɨ̃ɨ̂ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'karã, “Õ'âkɨ̃hɨ dutisé yã'â niî'”, niîrã weésa'. Tohô weérã mɨsâ apêye noho wa'â'kere beserí masa weeró noho niî'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá teé dutisére kũûkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ di'akɨ̃ marî weesére bese masísami. Marîre yɨ'rɨó masisami. Bu'îri da'rê masisami. Tohô weérã marî ãpêrãre “Naâ yã'â niîma”, niî masitisa'. “Marî be'ró weeátehere a'tîro weerã́sa'” niî yuutikã'ro ɨá' niisé niî' 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'oyá. Mɨsâ ni'karérã a'tîro wãkúsa'. “Ni'kakã́ ou yamiákã tii makápɨ ni'kâ kɨ'ma pahiró da'rá wapá ta'agɨ wa'âgɨti”, niísa'. 


text:
Tohô wãkûtikã'ya. Marî be'ropɨ́ wa'aátehere masîtisa'. A'tîro niî'. Buêri bo'reakã́ duhisé weeró noho marî katisé niî'. Tee maríkã yoâtikã niî, maatá bahu dutiá wa'ása'. Marí kẽ'ra yoâtikã katîrãsa'. 


text:
Tohô weérã a'tîro pe'e wãkuró ɨá'. “Apé tero Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re katisé kũû nemokã, kɨ̃ɨ̂ ɨakã́, teeré weegɨ́ti”, niiró ɨá'. 


text:
Ni'kâroakãre mɨsâ pe'e a'tîro wãkû'. “Be'ró ɨ̃sâ weeátehere ɨ̃sâ ɨaró wee masí'”, niî wãkû'. Niî pe'tise mɨsâ tohô wãkusé yã'â niî'. 


text:
Niyéru, ouro mɨsâ ma'írã nɨrô'ke ɨ'tâ wihi boârosa'. Tohô wa'akã́ ĩ'yârã, mɨsâ niyéru ma'írã nɨrô'kere masî no'orosa'. Mɨsâ niyéru ma'isé marîre pekâ me'e ɨ̃hâro weeró noho mɨsâre dohórẽ'sa'. Mɨsâ niyérure ma'isé bu'iri ãpêrãre wee tamútisa'. Teé bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre bu'îri da'rêgɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'reátoho dɨporoakã mehô waro pahiró niyéru nɨrósa'. 


text:
Mɨsâre da'rá ko'terãre keoró wapa yeétikãrã niîwɨ. Tohô weérã naâ tɨ'sâtisama. Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tisere masigɨ́ naâ bɨhâ wetisere ĩ'yâsami. Masîsami mɨsâ naâre keoró wapa yeéti'kere. 


text:
Mɨsâ pe'e a'ti nukúkãpɨre pehe waró kɨó'. Niî pe'tise mɨsâ ɨasére kɨó yɨ'rɨokã'sa'. Mɨsâ a'tîro weeró noho niî'. Wekɨ̂ naâ wẽheátoho dɨporore ba'â, di'í yohâsami. Kɨ̃ɨ̂ weeró noho mɨsá kẽ'ra pehé kɨosé bu'iri, bu'îri da'rê no'orãsa'. 


text:
Mɨsâ ãpêrãre bu'îri moomíkã, naâre bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõróokãrã niîwɨ. Naâre wẽhe dutíkãrã niîwɨ. Naâ pe'e mɨsâre “Weetíkã'ya”, niî tutuatikãrã niîwã. Jesu Cristo kɨ̃ɨ̂ opâturi a'tiátoho dɨporo wãkû tutua duti'ke niî' 


text:
<pb/>Akawerérã, marî wiôgɨ Jesu Cristo a'tikã́pɨ wãkû tutua tɨoya. Ni'kɨ́ otegɨ́ kɨ̃ɨ̂ otê'ke dɨkâtiri kura ko'têsami. Kɨ̃ɨ̂ otê'kere akó pehâ doke sãári kura sohâtimigɨ, ko'têsami. 


text:
Kã'roákã dɨ'sá' Jesu kɨ̃ɨ̂ a'tiátoho. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra otegɨ́ weeró noho sohâtimirã, yuû kueya. Jesuré ẽho peó du'utikã'ya. 


text:
<pb/>Akawerérã, mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'resére ɨatírã, a'mé tu'titikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ marî niî pe'tirãre beseákɨhɨ a'tiátoho kã'roákã dɨ'sá'. 


text:
Dɨporókãharã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarãre wãkûya. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werekã́, ãpêrã masá naâre yã'âro weékãrã niîwã. Naâre tohô weemíkã, naâ pi'etísere wãkû tutua, nɨ'kákãrã niîwã. Naâ weé'karo weeró noho marí kẽ'ra weerã́. 


text:
Ãpêrã naâre yã'âro weemíkã, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó du'utikãrã niîwã. Tohô weérã marî naâ ẽho peó nu'kusere wãkûrã, “Õ'âkɨ̃hɨ naâ me'ra e'katípĩ”, niî tɨ'ó yã'a'. Ãpí dɨporókɨ̃hɨpɨ Jó wamêtigɨ yee kiti kẽ'rare masî'. Kɨ̃ɨ̂re pehé yã'asé wa'âkaro niîwɨ. Tohô wa'âmikã, kɨ̃ɨ̂ wãkû tutua, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó du'utikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ masaré ma'ígɨ, pũûro pahá yã'ami. Tohô weégɨ Jó kɨ̃ɨ̂ pi'etíka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ pehé ãyusé kɨ̃ɨ̂re o'ôkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ too dɨpóropɨ kɨó'ke nemoró o'ôkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre bu'îri da'rêri niîgɨ, nɨkɨ̂ ĩ'yase kitire werêgɨti. Niî sooro mariró uúkũya. Apêye nohore weé'kɨ “Weeápɨ”, niîya. Weetí'kɨ “Weetiápɨ”, niîya. Nemotíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨpɨre wamê peotikã'ya. “Õ'âkɨ̃hɨ me'ra diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niîtikã'ya. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre bu'îri da'rêsome. 


text:
No'ó do'âtigɨ Jesuré ẽho peórãre sɨ'orí niirã́re pihiáto. Naâ kɨ̃ɨ̂ tiro etârã, Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basaáto. Ɨ'sê me'ra kɨ̃ɨ̂re yãa peó, “Jesu, ã'rí mɨ'ɨ̂re ẽho peógɨre yɨ'rɨóya”, niî sẽriáto. 


text:
Ẽho peóse me'ra kɨ̃ɨ̂re sẽri basákã, marî wiôgɨ kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨógɨsami. Do'âti'kɨ yɨ'rɨgɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ yã'âro weéka be'ro niikã́, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re akobohógɨsami. 


text:
Tohô weérã mɨsâ yã'âro weé'kere a'mêri werê yɨ'rɨya. Do'âtirãre yɨ'rɨó dutirã, Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basáya. Ni'kɨ́ ãyuró weé nu'kugɨ ɨpɨ́tɨ ẽho peóse me'ra sẽrikã́, Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'titíkã weetísami. 


text:
Dɨporókɨ̃hɨpɨ Elia Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ marî weeró noho niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre akôro pehâtikã'ato niîgɨ, pũûro sẽríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ sẽrisére Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'tíkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'tikã́, i'tiá kɨ'ma apé kɨ'ma deko akó neê pehâtikaro niîwɨ. 


text:
Be'ró Õ'âkɨ̃hɨre “Akó pehaáto taha”, niî sẽríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô sẽrikã́, akôro pehâkaro niîwɨ. Tohô wa'akã́, opâturi otesé pĩ'rí dɨkâtikaro niîwɨ taha. 


text:
Akawerérã, apêye mɨsâre werê tɨogɨti. Apé tero ni'kɨ́ Jesuré ẽho peógɨ yã'âro wee boósami. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, ãpí kɨ̃ɨ̂re wee tamúgɨ, kɨ̃ɨ̂ too dɨpóropɨ ẽho peó'karo nohota ẽho peókã weesamí taha. Kɨ̃ɨ̂ tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rê no'o boo'kɨre yɨ'rɨkã́ weesamí. Õ'âkɨ̃hɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ pehé yã'asé weé'kere akobohósami. Toô kã'rota ohâ'. Tiago.<pb/>


text:
Neê waropɨta a'ti ɨmɨ́koho weeátoho dɨporo Õ'âkɨ̃hɨ makɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra niî tohakɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ niisétisere ĩ'yoákɨhɨ kɨ̃ɨ́ kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨta niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ makɨ katisé pe'titíse o'ogɨ́ niîmi. Tohô niikã́ a'ti ɨmɨ́kohokãharãre sĩ'óo'se weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ̂ ãyusére, diakɨ̃hɨ́kãhasere ĩ'yomí. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohokãharã na'î tĩ'aropɨ weeró noho niirã́re ãyusére kɨ̃ɨ̂ pakɨ yeékãhasere ĩ'yogɨ́ a'tîgɨ weékɨ niîwĩ. Na'î tĩ'ase sĩ'óo'sere ka'mú ta'a masitisa'. A'té weeró noho yã'asé kɨ̃ɨ̂re põo tẽótikaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ a'tiátoho dɨporo ɨmɨ́ ni'kɨré o'ôo' mɨ'takɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ weeró noho João wamêtiwĩ. 


text:
João Õ'âkɨ̃hɨ makɨ a'ti ɨmɨ́kohokãharãre sĩ'óo' weegɨ a'tiátehere uúkũ mɨ'tagɨ niîwĩ. Niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ makɨre ẽho peoáto niîgɨ tohô weewĩ́. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohokãharãre sĩ'óo' weegɨ meheta niîwĩ. Tohô weeró noho o'ôgɨ, sĩ'óo' weegɨ a'tiákɨhɨ yeekãhasere werê mɨ'tagɨ a'tîkɨ niîwĩ. 


text:
Tiîtare sĩ'óo'gɨ waro Jesu Cristo a'ti ɨmɨ́kohopɨre bahuá tohakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ́ta niî pe'tirãre Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere ĩ'yókɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Maatápɨta Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra a'tí di'tare weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ a'topɨ́ niikã́, kɨ̃ɨ̂ weéka di'takãharã niîmirã, kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ masitikãrã niîwã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niisé pakɨ sɨmɨá põ'ratíse weeró noho nií wee'. Kɨ̃ɨ̂ makɨré ẽho peóse me'ra pe'e kɨ̃ɨ̂ põ'rá niî no'o'. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ makɨ Õ'âkɨ̃hɨ niisétisere ĩ'yogɨ́ a'ti ɨmɨ́kohopɨre a'tîkɨ niîwĩ. Masɨ́ ẽha tĩhágɨ, ɨ̃sâ me'ra niîwĩ. Masaré ma'í yɨ'rɨwĩ. Niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ uúkũ'ke, tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ weé'ke diakɨ̃hɨ́ niîwɨ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho tutuâ yɨ'rɨgɨ, ãyú yɨ'rɨgɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weesétisere ĩ'yâwɨ. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ ni'kɨtá niîmi. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ weeró noho niîmi. 


text:
João Õ'âkɨ̃hɨ makɨ yee kitire werêgɨ, a'tîro niîwĩ: —Ã'ritá niîmi yɨ'ɨ̂ mɨsâre uúkũ'kɨ. A'tîro niîmiwɨ baa: “Be'ropɨ́ ni'kɨ́ a'tîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ bahuaátoho dɨporopɨ niî tohakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ nemoró niîmi”, niîwĩ João. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ dutisé Moisé me'ra o'ô no'okaro niîwɨ. Jesu Cristo me'ra pe'e maa Õ'âkɨ̃hɨ marîre ma'isére masî no'o'. Tohô niikã́ diakɨ̃hɨ́kãhasere masî no'o'. 


text:
Neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre ĩ'yâtikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ni'kɨtá kɨ̃ɨ̂ me'ra niî nu'kugɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨré marîre masikã́ weewĩ́. João masaré wamê yeegɨ Jesu Cristo yeekãhasere werê'ke niî' 


text:
<pb/>Jerusalẽ́kãharã Judeu masa wiôrã, sacerdoteare João tiropɨ sẽrí yã'a dutirã o'ôo'kãrã niîwã. Tohô niikã́ Levi yaá kurakãharãre o'ôo'kãrã niîwã. Naâ kɨ̃ɨ̂ tiropɨ etârã, “Ni'i nohó niî butia'miti mɨ'ɨ̂?” niîwã kɨ̃ɨ̂re. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re opâturi sẽrí yã'awã: —Too pũríkãre ni'i nohó niîti? Mɨ'ɨ̂ too dɨpórokɨ̃hɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Elia meheta niîti? João naâre yɨ'tiwĩ́: —Nií wee'. Naâ kɨ̃ɨ̂re opâturi sẽrí yã'a nemowã taha: —Mɨ'ɨ̂ sõ'ó niîkɨ Õ'âkɨ̃hɨ yeere werê mɨ'tagɨ, masá naâ “A'tiákɨhɨ niiápɨ'” naâ niî'kɨ meheta niîti? João naâre “Nií wee'”, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, kɨ̃ɨ̂re “Too pũríkãre ni'i nohó niîti mɨ'ɨ̂? Ɨ̃sâ keoró mɨ'ɨ̂ yɨ'tisére miáa sĩ'risa' ɨ̃sâre o'ôo'kãrã tiropɨ. Mɨ'ɨ̂ basi de'ró tɨ'ó yã'ati mɨ'ɨ̂?” niî sẽrí yã'awã. 


text:
<pb/>João naâre yɨ'tiwĩ́: —Dɨporókɨ̃hɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Isaía wamêtigɨ niî'karo nohota “Ni'kɨ́ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ karíkũ nu'ku bahâ ke'atigɨsami” niî no'o'kɨ niî'. Isaía a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/>Marî wiôgɨ a'tiátihi ma'are apo yuúya. Diakɨ̃hɨ́ri ma'a, ãyurí ma'a kẽ'râro weeró noho wee yuúya, niî ohâkɨ niîwĩ. Marî wiôgɨ a'tiátoho dɨporo mɨsâ niisétisere apo yuúya, mɨsâ wãkusére dɨka yuúya niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
Joãore sẽrí yã'a'kãrã, fariseu masa naâ o'ôo'kãrã kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'a nemowã taha: —Too pũríkãre mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo, ou Elia ou sõ'ó niîkɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ niîtimigɨ, de'ró weégɨ wamê yeeti? 


text:
<pb/>João naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ akó me'ra wamê yee'. Ãpí ni'kɨ́ mɨsâ wa'teropɨre mɨsâ ĩ'yâ masitigɨ niîmi. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ be'ro werê nɨ'kagɨsami. Be'ropɨ́ werê nɨ'ka'kɨ niîmigɨ, yɨ'ɨ̂ nemoró niî yɨ'rɨ nɨ'kami. Yɨ'ɨ̂ pe'e kɨ̃ɨ yeé sapáture tuu weé masitigɨ weeró noho mehô niigɨ́ waro tɨ'ó yã'a', niîwĩ João. 


text:
<pb/>A'té Betânia wamêtiro Jordão wamêtiri maa siâkihipɨ tohô wa'âwɨ. Toopɨ́ João masaré wamê yeewĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ besé'kɨ masaré yɨ'rɨoátehe niî' 


text:
<pb/>Tohô wa'âka be'ro ape nɨmɨ́ pe'e João Jesu a'tikã́ ĩ'yâwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâgɨ, a'tîro niîwĩ: —Ĩ'yâya, ã'rí niîmi Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'gɨ. Kɨ̃ɨ̂ ovelha wi'magɨ́ naâ wẽhé ɨ̃hâ moro peogɨ weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra a'ti ɨmɨ́kohokãharã yã'âro weé'kere akobohógɨsami. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre too dɨpóropɨre a'tîro uúkũgɨ, ã'riréta uúkũwɨ. A'tîro niîwɨ: —Be'ropɨ́ ni'kɨ́ a'tîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ bahuaátoho dɨporopɨ niî tohakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ nemoró niîmi. 


text:
Yɨ'ɨ̂ marikã kɨ̃ɨ̂re masîtikãti. Masîtimigɨ, Israel kurakãharã kɨ̃ɨ̂re masiáto niîgɨ naâre akó me'ra wamê yeegɨ a'tîwɨ, niîwĩ João. 


text:
<pb/>João niî nemowĩ taha: —Kãrɨ̂ Espírito Santo buhâ weeró noho bahugɨ́ diháti, ã'rí Jesu bu'ipɨ ehâ pehami. 


text:
Neê waro kɨ̃ɨ̂re neê ĩ'yâ masitiwɨ. Too dɨpóropɨ Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re akó me'ra wamê yee dutigɨ, a'tîro niîwĩ: “Mɨ'ɨ̂ Espírito Santo diháti, ni'kɨpɨ́re ehâ pehakã ĩ'yâgɨsa'. Kɨ̃ɨ̂ masaré Espírito Santore o'oákɨhɨ niîgɨsami”, niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. 


text:
A'té tohô wa'akã́, yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ masiwɨ. Tohô weégɨ mɨsâre werê'. Kɨ̃ɨ́ta niîmi Õ'âkɨ̃hɨ makɨ, niî werêwĩ João. Neê waro Jesu bu'erã́ niî nɨ'ka'ke niî' 


text:
<pb/>Tohô wa'âka be'ro ape nɨmɨ́ João kɨ̃ɨ̂ wamê yee wɨaropɨta niîwĩ taha. Ɨ̃sâ pɨárã, yɨ'ɨ̂, tohô niikã́ André João bu'erã́ niîwɨ. 


text:
Tiîtare Jesu ɨ̃sâ pɨ'to yɨ'rɨákã ĩ'yâgɨ, João a'tîro niîwĩ: —Ĩ'yâya, ã'rí niîmi Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'gɨ. Ovelha wi'magɨ́ weeró noho niîmi. 


text:
Ɨ̃sâ tohô weekã́, Jesu ɨ̃sâre mahâmi ĩ'yawĩ. —Yẽ'e nohóre ɨatí? niîwĩ. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwɨ́: —Rabbi, no'opɨ́ niiáti mɨ'ɨ̂? niîwɨ. Rabbi, ɨ̃sa yeé me'ra niîro, “Ɨ̃sâre bu'egɨ́” niî sĩ'riro weé'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre niîwĩ: —Te'á. Ĩ'yârã a'tiá, niîwĩ. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ me'ra wa'âwɨ. Yamîka'pɨ niî yuukã, kɨ̃ɨ̂ me'ra niî na'ia wa'âwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ ma'mi Simãore maatá a'mâgɨ wa'âwĩ. Kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Messia masaré yɨ'rɨoákɨhɨ, Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'gɨti niî'kɨre boka ehaápɨ, niîkɨ niîwĩ. Messia, Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niî sĩ'riro weé'. 


text:
<pb/>André Simãore Jesu tirópɨ pihî ehawĩ. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâgɨ, Jesu a'tîro niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ Simão niî' Jona makɨ. Be'ró mɨ'ɨ̂ Cefa wamêtigɨsa', niîwĩ. Cefa, ɨ̃sa yeé me'ra niîro, Pedro “Ɨ̃tâga” niî sĩ'riro weé'. Jesu Filipere, Natanaelre pihî'ke niî' 


text:
<pb/>Tii nɨmɨ́ be'ro Jesu Galiléiapɨ wa'â sĩ'riwĩ. Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ wa'aátoho dɨporo Filipe wamêtigɨre boka ehá, niîwĩ: —Te'á yɨ'ɨ̂ me'ra. 


text:
<pb/>Filipe Betsaida wamêtiri makakɨ̃hɨ niîwĩ. Pedro kẽ'ra, André kɨ̃ɨ̂ akabihí me'ra tii makákãharãta niîwã. 


text:
Filipe Jesu “Te'á” niikã́ tɨ'ógɨ, Natanaelre pihîgɨ wa'âwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tiropɨ ehâgɨ, kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Ɨ̃sâ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ, Moisé kɨ̃ɨ yaá pũripɨ ohâ'kɨre boka ehaápɨ. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã kẽ'ra kɨ̃ɨ̂reta ohâkãrã niîwã. Naâ ohâ'kɨ Jesu Nazarékɨ̃hɨ José makɨ́ naâ niî no'ogɨ niiámi. 


text:
<pb/>Natanael kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ tɨ'ó yã'akã, Nazarépɨre ãyurã́ niî boosari? Filipe kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Te'á ĩ'yârã mari. 


text:
<pb/>Jesu Natanael a'tikã́ ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Ã'rí niîmi Israel kurakɨ̃hɨ waro. Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró keoró weegɨ́ niîmi. Neê niî soose moomí. 


text:
<pb/>Jesu tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Natanael kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awĩ: —De'ró weé mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re masîti? Jesu Natanaelre yɨ'tiwĩ́: —Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re Filipe pihiátoho dɨporo ĩ'yâ tohapɨ. Mɨ'ɨ̂ yukɨ́ figueira wamêtikɨhɨ dokapɨ niiápɨ. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ “Figueiragɨ dokapɨ niiápɨ” niiseákãre tɨ'ógɨ, yɨ'ɨ̂re ẽho peóti? Be'ropɨ́re mɨ'ɨ̂ a'té nemoró ãyusé ĩ'yâgɨsa', niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu niî nemowĩ: —Niiróta niî'. Be'ropɨ́ mɨsâ ɨ'mɨ̂se pãrikã́ ĩ'yârãsa'. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ niî'. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã yɨ'ɨ̂ tiropɨ diháti, mɨhâ mɨhakã ĩ'yârãsa', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
I'tiá nɨmɨ Filipere, Natanaelre Jesu pihîka be'ro Galiléiapɨre Caná wamêtiri makapɨ ni'kɨ́ amûkã dɨ'tewĩ́. Kɨ̃ɨ̂re bosê nɨmɨ wee peówã. Jesu pakó toopɨ́ niîko niîwõ. 


text:
Naâ bosê nɨmɨ weerí kura vinho naâ sĩ'risé tohâ wa'âwã. Tohô weégo Jesu pakó koô makɨré niîwõ: —Makɨ́, vinho pe'tiá wa'aápɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ koôre yɨ'tiwĩ́: —De'ró weeákoho yɨ'ɨ̂re werêti? Yɨ'ɨ̂ pakɨ kũû'ke ehá wee' yɨ'ɨ̂re yuhûpɨ, niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô niîmikã, koô pe'e tií wi'i tĩâ ko'terãre niîwõ: —Niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ dutisé nɨkɨ keoró weeyá. 


text:
<pb/>Toopɨ́ seis paarɨ ɨ̃tá me'ra weé'ke paarɨ niîwɨ. Judeu masa yã'asére koérã akó pose yeése paarɨ niîwɨ. Ni'kârɨ akó cinquenta ou setenta litro sãhase paarɨ niîwɨ. 


text:
Jesu tií wi'i tĩâ ko'terãre niîwĩ: —A'te paarɨ́pɨ akoré piô sãaya. Naâ kɨ̃ɨ̂ dutîro nohota weewã́. Tee paarɨ́re ãyuró piô sãa mu'mu õ'owã. 


text:
Tohô weéka be'ro Jesu naâre niîwĩ: —Bosê nɨmɨ sɨ'orí weegɨ́ tiropɨ kã'ró waa mií, miáaya, niîwĩ. Naâ “Aɨ” niî, miáawã. 


text:
<pb/>Tií bosê nɨmɨ sɨ'orí weegɨ́ Jesu kɨ̃ɨ̂ tohô weesére masîtikɨ niîwĩ. Toopɨ́ tĩâ ko'terã di'akɨ̃ akó niî'kere kɨ̃ɨ̂ vinho dɨka yuú'kere masîwã. Tií bosê nɨmɨ sɨ'orí weegɨ́ teeré sĩ'rí yã'agɨ, amûkã dɨ'té'kɨre pihîo, niîwĩ: 


text:
<pb/>—Neê waro vinho tĩârã, ãyusére tĩâ mɨ'tasama. Pahiró sĩ'ríka be'ropɨ mehô niisé maa tĩâ bu'i peosama. Mɨ'ɨ̂ ãyusé vinho pe'ere be'ropɨ́ tĩâ dutiapã. 


text:
<pb/>Jesu a'teré Galiléia wamêtiro Caná wamêtiri makapɨ tohô weewĩ́. A'té neê waro kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra weé ĩ'yo nɨ'ka'ke niî'. Teeré ĩ'yârã, ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peówɨ. 


text:
<pb/>Tohô wa'âka be'ro Jesu Cafarnau wamêtiri makapɨ wa'âwĩ. Kɨ̃ɨ̂ pakó, kɨ̃ɨ̂ akabihírã kɨ̃ɨ̂ me'ra wa'âwã. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ kẽ'ra wa'âwɨ. Tii makápɨre ɨ̃sâ pehête nɨmɨri niîwɨ. Jesu Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niirã́re kõ'â wĩro'ke niî' 


text:
<pb/>Judeu masa bosê nɨmɨ Páscoa wamêtiri bosê nɨmɨ dɨporo niîwɨ. Tií bosê nɨmɨ naâ yẽkɨ sɨmɨá Egitopɨ niî'kãrã wiháa'kere wãkurí bosê nɨmɨ niîwɨ. Tií bosê nɨmɨ dɨporoakã Jesu Jerusalẽ́pɨ wa'âwĩ. 


text:
Toopɨ́ etâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wa'âwĩ. Tií wi'ipɨre wa'îkɨ̃rã duarã́re ĩ'yâwĩ. Naâ wekɨaré, ovelhare, tohô niikã́ buhâre duâwã. Naâ wẽhé, Õ'âkɨ̃hɨre ɨ̃hâ moro peoahã niîwã. Ãpêrã kẽ'ra apêye di'takãhasere niyéru dɨka yuúrã toopɨ́ duhîwã. 


text:
Naâ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Jesu tãrarí daare apowĩ́. Tii daá me'ra wa'îkɨ̃rã duarã́re, naa yarã́ ovelhare, wekɨaré tãra nɨrɨ́ wĩro pe'okã'wĩ. Niyéru dɨka yuúrã pe'ere niyérure õrêste dihowĩ. Naa yeé mesarire tuu kehé kũu pe'okã'wĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, too dɨpórokɨ̃hɨ Davi kɨ̃ɨ̂ ohâ'kere ɨ̃sâ wãkûwɨ. Kɨ̃ɨ̂ a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ, mɨ'ɨ yaá wi'ire ma'í yɨ'rɨ maha'. Naâ mɨ'ɨ yaá wi'ire yã'âro weekã́ ĩ'yâgɨ, pũûro bɨhâ weti', niî ohâkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂ kõ'â wĩrokã ĩ'yârã, Jesuré sẽrí yã'awã: —Noa nohó dutiró me'ra mɨ'ɨ̂ duarã́re kõ'â wĩroti? Mɨ'ɨ̂ tohô wee masísere weé ĩ'yose me'ra ĩ'yoyá ɨ̃sâre. 


text:
<pb/>Wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Basió wee'. A'tí wi'ire weérã, quarenta e seis kɨ'mari yogowã́. Mɨ'ɨ̂ pe'e i'tiá nɨmɨ be'ro tu'â eha nɨ'kogɨsari taha? niîwã. 


text:
Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere kɨ̃ɨ̂ wẽrî masáka be'ropɨ tɨ'o masíwɨ. Teeré wãkûrã, kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere “Diakɨ̃hɨ́ta niîpĩ”, niî ẽho peówɨ. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ kɨ̃ɨ̂re ohâ'ke kẽ'rare ẽho peówɨ. Jesu masá wãkusére ĩ'yâ pe'okã'sami niisé niî' 


text:
<pb/>Pãharã́ Jerusalẽ́pɨ Páscoa bosê nɨmɨre nerêwã. Naâ Jesu tutuaró me'ra weé ĩ'yosere ĩ'yâwã. Teeré ĩ'yârã, Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨ niîmi niîrã, kɨ̃ɨ̂re ẽho peówã. 


text:
Jesu pe'e naâre ĩ'yâ masi pe'ogɨ, neê ãpêrã werêtimikã kɨ̃ɨ̂ basi masá naâ wãkusére masî pe'okã'wĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ “Yɨ'ɨ̂re ẽho peóma”, niîtiwĩ.<pb/>


text:
Ni'kâ yami Nicodemo Jesu tirópɨ ĩ'yâgɨ etâwĩ. Jesuré uúkũwĩ: —Ɨ̃sâre bu'egɨ́, Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ me'ra niîmi. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ tutuaró o'oró me'ra mɨ'ɨ̂ weé ĩ'yo masi'. Mɨ'ɨ̂ weé ĩ'yo'kere ĩ'yârã, ɨ̃sâ a'tîro masî'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâre bu'ê dutigɨ mɨ'ɨ̂re o'ôo'pĩ. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ta niîgɨti. Neê ni'kɨ́ neê waropɨ kɨ̃ɨ̂ bahuá nɨ'ka'karo weeró noho bahuá apotigɨ, neê Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ wa'â masitisami. 


text:
<pb/>Nicodemo kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awĩ: —De'ró basió boosari marî bɨkɨâka be'ro opâturi mahâmi sãha, marî pako yaa paâgapɨ bahuákã taha? Marî pakopɨ́re opâturi bahuá masitisa'. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: —Mɨ'ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ta niîgɨti. Neê akó me'ra bahuá apo no'otigɨ, tohô niikã́ Espírito Santo dɨka yuú no'otigɨ, Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ sãháa masitisami. 


text:
Yɨ'ɨ̂ “Niî pe'tirã neê waropɨ bahuá nɨ'ka'karo weeró noho opâturi bahuá aporo ɨá'” niisére tɨ'ógɨ, tɨ'o mariátikã'ya. 


text:
Espírito Santo me'ra dɨka yuúsere uúkũgɨ weé'. Espírito Santo wĩ'ró weeró noho niîmi. Wĩ'ró no'ó ɨaró bɨsɨ̂ wẽê tuu wã'kasa'. Masî no'oya marí', no'opɨ́kãhase a'tiápari? “Toopɨ́ wa'âro weé'”, niî no'oya marí'. Teé weeró noho Espírito Santo masaré opâturi bahuá apokã weesé ĩ'yâ no'oya marí', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: —Mɨ'ɨ̂ Israel kurakãharãre Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere bu'egɨ́ niîmigɨ, a'teré masí weeti? 


text:
A'ti nukúkãkãhasere yɨ'ɨ̂ uúkũkã marikãre, mɨsâ ẽho peó wee'. Ɨ'mɨ̂sekãhasere yɨ'ɨ̂ werekã́ maa, nemoró yɨ'ɨ̂re ẽho peóti boosa'. 


text:
<pb/>Neê ni'kɨ́ masɨ́ ɨ'mɨ̂sepɨre wa'â yã'a diháti'kɨ marimí. Yɨ'ɨ̂ ni'kɨtá ɨ'mɨ̂sepɨ niî'kɨ dihátiwɨ. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ niî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ ɨ'mɨ̂sekãhasere masî'. 


text:
<pb/>Dɨporópɨ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ Moisé ãyâ komé me'ra naâ weé'kɨre ɨ'mɨáro yukɨ̂gɨpɨ yoôkɨ niîwĩ. Moisé ãyâre weé'karo nohota masá yɨ'ɨ̂re ɨ'mɨáropɨ yoôrãsama. 


text:
Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re ẽho peórã, pekâ me'epɨ wa'âsome. Õ'âkɨ̃hɨ me'ra katî nu'kurãsama, niîwĩ Jesu. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ni'kɨ́ niigɨ́re o'ôo'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ a'ti nukúkãkãharãre ɨpɨ́tɨ ma'ígɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ni'kɨ́ niigɨ́re o'ôo'kɨ niîwĩ. Teé me'ra niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ makɨré ẽho peórã, pekâ me'epɨ wa'âsome. Naâ kɨ̃ɨ̂ me'ra katî nu'kukã'rãsama. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ a'ti nukúkãkãharãre bu'îri da'rêgɨti niîgɨ meheta kɨ̃ɨ̂ makɨré o'ôo'kɨ niîwĩ. Naâre yɨ'rɨógɨ pe'e tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ makɨré ẽho peórãre bu'îri da'rêsome. Kɨ̃ɨ̂ makɨ́ ni'kɨ́ niigɨ́re ẽho peótikã pũrikãre, bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
A'tîro niî'. Jesu Cristo sĩ'óo'se weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yeere ĩ'yógɨ a'tîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ a'tikã́, a'ti nukúkãkãharã kɨ̃ɨ̂re ɨatíkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re ɨaró noho o'ôrã, yã'âro weesé pe'ere ɨâri peha yuurã, na'î tĩ'aropɨ niirã́ weeró noho niîkãrã niîwã. 


text:
Niî pe'tirã yã'âro weerã́ Õ'âkɨ̃hɨ makɨre ɨatíma. Naâ yã'âro weesére bahúrẽ'kã ɨatírã, kɨ̃ɨ̂ pɨ'to niî sĩ'ritima. 


text:
Ãyuró weerã́ pe'e kɨ̃ɨ̂ pɨ'to siru tuúma. Naâ tohô weekã́, niî pe'tise naâ weesére “Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho weemá”, bahû yoaropɨ niî masî no'o'. João wamê yeegɨ Jesu yeére uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu Nicodemore uúkũka be'ro Judéia wamêtiropɨ ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re sɨ'orí wa'âwĩ. Toopɨ́re masaré wamê yeerã, yoâ kurekãpɨta niîwɨ. 


text:
João wamê yeegɨ kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõroátoho dɨporo kɨ̃ɨ́ kẽ'ra wamê yeegɨ weewĩ́ Enṍ wamêtiri makapɨ. Enṍ Salĩ́ wamêtiro pɨ'to niîwɨ. Toopɨ́re diâ pahirí maa niîwɨ. Masá kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wamê yee dutirã wa'âwã. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô weerí kura ni'kâ nɨmɨ João bu'esére siru tuúrã ni'kɨ́ Judeu masɨ me'ra dɨ'sâ soo wã'kokãrã niîwã. Judeu masa koe wɨáse noho me'ra dɨ'sâ sookãrã niîwã. 


text:
<pb/>Tohô wa'âka be'ro kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ Joãore niîkãrã niîwã: —Ɨ̃sâre bu'egɨ́, sõ'ó niîka tero Jordão siâkihipɨ mɨ'ɨ̂ me'ra niî'kɨ, Ɨ̃sâre mɨ'ɨ̂ werê'kɨ ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ wamê yeegɨ weeámi. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re siru tuúrã weeáma. 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂ werê'kere tɨ'ó tohawɨ. Yɨ'ɨ̂ “Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ meheta niî'”, niîwɨ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ dɨporo o'ôo' yuu mɨ'ta'kɨ niî'. 


text:
A'tîro pe'e niî'. Ni'kɨ́ amûkã dɨ'tekã́, kɨ̃ɨ̂ nɨmó kɨ̃ɨ yagó se'saro niîsamo. Kɨ̃ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dɨ'tekã́ ĩ'yâgɨ, e'katí tamusami. Jesu ã'rí amûkã dɨ'té'kɨ weeró noho niîmi. Masá kɨ̃ɨ̂re siru tuúrã kɨ̃ɨ̂ nɨmó weeró noho niîma. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ masá kɨ̃ɨ̂re siru tuúkã ĩ'yâgɨ, e'katí tamu'. 


text:
Masá ĩ'yóropɨ kɨ̃ɨ̂ siâpe me'ra yɨ'ɨ̂ bu'ipɨ wa'âgɨsami. Yɨ'ɨ̂ pe'e mehô niigɨ́ tohagɨ́sa', niîkɨ niîwĩ João kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re. Õ'âkɨ̃hɨ makɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨpɨ a'tî'ke niî' 


text:
<pb/>João kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re niî nemokɨ niîwĩ taha: —Jesu ɨ'mɨ̂sepɨ a'tî'kɨ niî pe'tirã yɨ'rɨóro niîmi. A'tí di'takɨ̃hɨ a'tokãhásere uúkũsami. Ɨ'mɨ̂sepɨ a'tî'kɨ pe'e niî pe'tirã yɨ'rɨóro niîmi. 


text:
Tohô niîmikã, ni'karérã kɨ̃ɨ̂re ẽho peóma. Naâ kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, “Õ'âkɨ̃hɨ diakɨ̃hɨ́ta uúkũmi”, niî ĩ'yomá. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore Espírito Santore kɨó yɨ'rɨkã weékɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ yeére uúkũmi. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ makɨré ẽho peórã noho katî nu'kusere kɨomá. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peó sĩ'ritirã pe'e Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ wa'âsome. Õ'âkɨ̃hɨre ɨpɨ́tɨ bu'îri da'rê no'orãsama.<pb/>


text:
Pãharã́ masá Jesuré siru tuúwã. João wamê yeegɨ yɨ'rɨóro ɨ̃sâ Jesu bu'erã́ pe'e masaré wamê yeewɨ. Jesu kɨ̃ɨ̂ basi naâre wamê yeetiwĩ. A'té, pãharã́ masá siru tuúse, wamê yeese kitire fariseu masa tɨ'ókãrã niîwã. Tee kitíre tɨ'oápã niîgɨ, Jesu Judéiapɨ niî'kɨ Galiléiapɨ wa'âwĩ. 


text:
Tií di'tapɨre Sicar wamêtiri makapɨ etâwĩ. Tii maká pɨ'to dɨporókɨ̃hɨ Jacó kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Joseré o'ôka di'ta niîwɨ. 


text:
Toopɨ́ akó waarí pee Jacó kɨ̃ɨ̂ weéka pee niîwɨ. Jesu toó yɨ'rɨágɨ, kari butiá wa'âwĩ. Tohô weégɨ daharí tero niikã́ tii peé sumútohopɨ soógɨ ehâ nuhawĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ duhirí kura ɨ̃sâ ba'asé duúrã wa'ârã makâpɨ pi'áawɨ. Ɨ̃sâ toopɨ́ niirí kura ni'kó numiô Samariakõho tii peépɨre akó waágo etâko niîwõ. Jesu koôre niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re akó tĩâya. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíko niîwõ: —De'ró weégɨ mɨ'ɨ̂ Judeu masɨ niîmigɨ, yɨ'ɨ̂ Samariakõhore akó sẽrití? niîko niîwõ. Tiîtapɨre Judeu masa Samaria di'takãharã me'ra neê a'mé sɨ'atikũkãrã niîwã. Teé bu'iri kɨ̃ɨ̂re tohô niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Jesu niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ masaré o'osére masîtisa'. Yɨ'ɨ́ kẽ'rare masîtisa'. Mɨ'ɨ̂ masîgo pũrikã, yɨ'ɨ̂re sẽri booápã. Mɨ'ɨ̂ sẽrikã́, yɨ'ɨ̂ pe'e akó katisé o'osére o'ô booapã. 


text:
<pb/>Koô niî nemoko niîwõ taha: —Yẽ'é me'ra mɨ'ɨ̂ akoré waa mií boosari? A'ti peé ɨ̃'kɨá niî'. No'opɨ́ mɨ'ɨ̂ akó katisé o'osére boka boósari? 


text:
Marî yẽkɨ Jacó a'ti peékãhasere sĩ'ríkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ põ'rá, kɨ̃ɨ yarã́ ekarã́ kẽ'ra sĩ'ríkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ marîre a'ti peére kũûkɨ niîwĩ. Mɨ'ɨ̂ pe'e kɨ̃ɨ̂ nemoró niîti? 


text:
Yɨ'ɨ̂ o'osé pe'ere sĩ'rírã, neê ako wɨósome. Naâpɨre naa yeé ehêri põ'raripɨ akó a'mâ bɨro nu'kuro weeró noho niîrosa'. Naâ katî nu'kukã'rãsama. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re niîko niîwõ: —Too pũríkãre yɨ'ɨ̂re teé akoré o'ôya. Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'okã́, yɨ'ɨ̂ ako wɨósome. Tohô niikã́ a'ti peépɨre akó waá sĩ'rigo ĩ'yâ nu'kusome, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíko niîwõ: —Yɨ'ɨ̂ marâpɨ marigó niî'. Jesu koôre niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ “Marapɨ́ moó'” niîgo, diakɨ̃hɨ́ta yɨ'tiápɨ. 


text:
Mɨ'ɨ̂ ni'kâmukãrã ɨmɨá me'ra marâpɨti yã'ako niîmiwɨ. Ni'kâroakã mɨ'ɨ̂ kɨogɨ́ mɨ'ɨ̂ marapɨ diakɨ̃hɨ́ niîtimi. Mɨ'ɨ̂ uúkũse diakɨ̃hɨ́ta niî'. 


text:
Ɨ̃sâ yẽkɨ sɨmɨá Samariakãharã sikɨ́ ɨ̃rɨgɨ́pɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peókãrã niîwã. Mɨsâ Judeu masa pe'e “Jerusalẽ́pɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóro ɨá'”, niî wãkû', niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Jesu koôre niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'oyá. Kã'roákã dɨ'sá' sikɨ́ ɨ̃rɨgɨ́pɨ wa'âtimirã, Jerusalẽ́pɨ wa'âtimirã mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peoátoho. 


text:
Mɨsâ Samariakãharã mɨsâ ẽho peósere ãyuró tɨ'o masítisa'. Ɨ̃sâ pũrikã ɨ̃sâ ẽho peósere masî'. A'tîro niî'. Masaré yɨ'rɨoákɨhɨ Judeu masɨ niîgɨsami. 


text:
Ẽho peóri kura etârosa'. Ni'kâroakãre niî toha'. Masá Õ'âkɨ̃hɨre diakɨ̃hɨ́ta ẽho peórã naa yeé ehêri põ'raripɨ ẽho peórãsama. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre tohô ẽho peókã ɨasamí. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re niîko niîwõ: —Yɨ'ɨ̂ masî'. Messia, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ besé'kɨ Cristo, a'tîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ a'tîgɨ, marîre niî pe'tisere werêgɨsami, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Tohô niikã́ tɨ'ógɨ, koôre niî bahurẽ'kɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ me'ra uúkũgɨ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨta niî'. 


text:
<pb/>Naâ a'tîro niirí kura ɨ̃sâ ba'asé duúrã ehâ'kãrã Jesu tirópɨre etâwɨ. Ɨ̃sâ Jesu numiô me'ra uúkũkã ĩ'yârã, ĩ'yâ maria wa'âkãti. Neê ni'kɨpéta kɨ̃ɨ̂re “Yẽ'e nohóre ɨágo weeáti? ou yẽ'e nohókãhasere uúkũrã weeáti?” niî sẽrí yã'atiwɨ. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ naâ tiropɨ etakã́ ĩ'yâgo, koô akó waatɨhɨ́re toopɨ́ta dɨpókã', makâpɨ wa'â wa'âwõ. Toopɨ́re etâgo, masaré werêko niîwõ: 


text:
<pb/>—Mɨsá kẽ'ra ĩ'yârã a'tiá. Sõ'ó, ni'kɨ́ ɨmɨ́ niiámi. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ de'ró weé'kere masî pe'okã'mi. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨta niîsari baa?, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Tohô niikã́ tɨ'órã, ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ “Ãpêrã kɨ̃ɨ̂re ba'asé eká tohapari?” niî a'mêri sẽrí yã'awɨ. 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ ɨaró weégɨ weé'. Kɨ̃ɨ̂ wee dutí'kere weé pe'ogɨ, yɨ'ɨ̂ ba'âgɨ weeró noho tɨ'ó yã'a'. 


text:
Mɨsâ a'tîro niî wãkû': “Ba'pâritise muhipũri dɨ'sá' otesé dɨkâtiatoho.” Yɨ'ɨ̂ pe'e ĩ'yakã́ maa, pupí yãîropɨ weé'. Jesu a'tîro uúkũgɨ, masaré uúkũgɨ weewĩ́. Naâ kɨ̃ɨ̂ uúkũsere ẽho peoátoho kã'ró dɨ'sá' niîgɨ, tohô niîwĩ. 


text:
Otê'kere tɨ̃'rerí masɨ kɨ̃ɨ̂ da'rá'ke wapa wapa yeé no'osami. Ã'rí da'ragɨ́ weeró noho masaré ẽho peókã weegɨ́ kẽ'rare yɨ'ɨ̂ wapa yeégɨsa'. Ẽho peórã, naâ katî nu'kukã'rãsama. Neê waro werê mɨ'ta'kɨ, ãpí werê nemo turia wã'kagɨ naâ weresére ẽho peókã ĩ'yârã, naâ pɨárãpɨta e'katírãsama. 


text:
Masá uúkũ wɨaro noho a'tîro niî': “Ni'kɨ́ neê waro otêsami. Be'ró tee dɨkáre miirí masɨ ãpí niîsami taha.” 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂ bu'erã́ teé weeró noho niî'. Ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere werê mɨ'takãrã niîwã. Ni'kâroakãre yɨ'ɨ̂ mɨsâre naâ werê mɨ'ta'kere werê nemo dutigɨ o'ôo'. Mɨsâ weresé me'ra naâre yarã́ wa'akã́ weerã́sa', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Samariakõho koo yaá makakãharãre a'tîro niîko niîwõ: —Sõ'ó niîkɨ niî pe'tise yɨ'ɨ̂ weé'kere masî pe'okã'mi. Koô tohô niikã́ tɨ'órã, pãharã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peówã. 


text:
Tohô weérã Jesu tirópɨ a'tî, kɨ̃ɨ̂re naâ tiropɨ toha dutíwã. Kɨ̃ɨ̂ naâ tiropɨre pɨá nɨmɨ tohâ ke'awĩ. 


text:
Be'ró numiôre niîwã: —Ɨ̃sâ mɨ'ɨ̂ werê'ke me'ra di'akɨ̃ kɨ̃ɨ̂re ẽho peó wee'. Ɨ̃sâ basi kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'oápɨ. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂re ẽho peó'. Ɨ̃sâ masî'. Diakɨ̃hɨ́ta niiápã. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ a'ti nukúkãkãharã masaré yɨ'rɨógɨ niîmi, niîwã koôre. Jesu wiôgɨ dokakɨ̃hɨ makɨre yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
Too dɨpóro a'tîro niîwĩ Jesu: —Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨre kɨ̃ɨ yaá di'takãharã ẽho peótisama. 


text:
Tohô niîmikã, kɨ̃ɨ yaá di'ta Galiléiapɨ etakã́, masá tookãhárã pe'e kɨ̃ɨ̂re ãyuró yẽ'êwã. Naá kẽ'ra Jerusalẽ́pɨ Judeu masa bosê nɨmɨ Páscoa ĩ'yârã ehâkãrã niîwã. Toopɨ́ Jesu kɨ̃ɨ̂ weé ĩ'yo'kere ĩ'yâkãrã niîwã. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂re ẽho peówã. 


text:
<pb/>Jesu Galiléiapɨ ehâgɨ, Canápɨ akó niî'kere kɨ̃ɨ̂ vinho weéka makapɨ opâturi dahâwĩ. Tii makápɨre ni'kɨ́ Galiléia di'ta wiôgɨ dokakɨ̃hɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ do'âtigɨre Cafarnaupɨ kɨókɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂, Jesu Judéiapɨ niî'kɨ Galiléiapɨ etaápɨ' niisé kitire tɨ'ógɨ, Jesu tirópɨ a'tîkɨ niîwĩ. —Yɨ'ɨ̂ makɨre yɨ'rɨógɨ a'tiá. Kɨ̃ɨ̂ wẽrigɨ́pɨ niiámi, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ do'âtigɨ pakɨ pe'e Jesuré niîwĩ: —Wiôgɨ, pahá yã'aya. Te'á keêro yɨ'ɨ̂ makɨ wẽriátoho dɨporo. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Mɨ'ɨ yaá wi'ipɨ toháagɨsa'. Mɨ'ɨ̂ makɨ katîsami, niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Jesu tohô niisére tɨ'ógɨ, kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ toháa wa'âwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ehâgɨti weerí kura kɨ̃ɨ̂re da'rá ko'terã ma'âpɨ põo tẽrí, kɨ̃ɨ̂re werêkãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ makɨ katiámi. 


text:
<pb/>Naâ werekã́, “De'ró niikã́ kɨ̃ɨ̂ ãyú nɨ'kati?” niî sẽrí yã'akɨ niîwĩ. Naâ “Yamîka' daharí tero be'ro uhá'ke surû no'oami”, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Naâ werekã́, kɨ̃ɨ̂ “Jesu yɨ'ɨ̂re tií horata ‘Mɨ'ɨ̂ makɨ katîsami’, niiámi”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weérã niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yaá wi'ikãharã Jesuré ẽho peókãrã niîwã. 


text:
<pb/>Tií di'ta Galiléiapɨre akó niî'kere vinho kɨ̃ɨ̂ dɨka yuúka be'ro wiôgɨ makɨre yɨ'rɨógɨ, Jesu pɨáti kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra weé ĩ'yogɨ weewĩ́. Judéia di'tapɨ niî'kɨ dahâgɨ, teeré weewĩ́.<pb/>


text:
Wiôgɨ dokakɨ̃hɨ makɨre yɨ'rɨóka be'ro Jesu Jerusalẽ́pɨ Judeu masa bosê nɨmɨ ĩ'yâgɨ mahâmi tohawĩ taha. 


text:
Jerusalẽ́re sã'ri sãáka sã'riropɨre ni'kâ sope Ovelha wamêtiri sope niîwɨ. Tii sopé pɨ'to naâ u'arã́tirã apóka pee niîwɨ. Tii peé hebreu masa yee uúkũse me'ra Betesda wamêtiwɨ. Tii peé sumútohopɨre ni'kâmukãse tũkuri ti'âya marisé tũkuri niîwɨ. 


text:
Tee tũkúripɨ pãharã́ do'âtirã nukûkãpɨ kũyawã́. Kapêri ĩ'yâtirã, opa yuríri siharã́, tohô niikã́ sihâ masitirã niîwã. Tii ditárapɨre wãkûtiro ni'karétiri Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ dihatá mɨhapɨ'. Dihatá, akoré a'mé yã'akã wee mɨhápɨ'. Kɨ̃ɨ̂ tohô weéka be'ro tii peépɨ dokê yõha mɨ'tagɨ yɨ'rɨó no'opɨ'. Tohô weérã naâ kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨósere ko'têrã, toopɨ́ kũyákãrã niîwã. 


text:
Jesu tii ditára tiro yɨ'rɨ́kã'gɨ, toopɨ́ kũyagɨ́re ĩ'yâwĩ. Kɨ̃ɨ̂ yoakã́ do'âtikã ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awĩ: —Mɨ'ɨ̂ yɨ'rɨó no'o sĩ'risari? niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ Jesuré yɨ'tiwĩ́: —Wiôgɨ, yɨ'ɨ̂re neê wee tamúgɨ marimí. Niî pe'tisetiri akó a'mé yã'ari kura yɨ'ɨ̂ tii peépɨ dokê yõha sĩ'rikã, ãpêrã yɨ'ɨ̂ dɨporo dokê yõha mɨhawã. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niirí kurata yɨ'rɨó no'o'kɨpɨ tohawĩ́. Be'ró wã'kâ nɨ'ka, kɨ̃ɨ̂ kũyaróre tuu tõré, sihâ nɨ'kawĩ. Kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨóka nɨmɨ saurú niîwɨ. 


text:
Tohô weérã yɨ'rɨó no'o'kɨ kɨ̃ɨ̂ kũyá'karore o'makã́ ĩ'yârã, Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîkãrã niîwã: —De'ró weégɨti mɨ'ɨ̂ ni'kakã́ marîre soo dutíka nɨmɨ saurú niîmikã, mɨ'ɨ̂ kũyaróre o'mâ sihati? Marîre tohô wee dutí wee'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re yɨ'rɨó'kɨ “Mɨ'ɨ̂ kũyaróre tuu tõré, o'mâ wã'kagɨsa'”, niiámi. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ Jesuré masîtikɨ niîwĩ. Jesu sihâ masitigɨre yɨ'rɨóka be'ro pãharã́ masá wa'teropɨ moré su'u wã'kawĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ masitikɨ niîwĩ. 


text:
Be'ró Jesu Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ kɨ̃ɨ̂re boka ehágɨ, niîwĩ: —Ãyuró weeápa. Mɨ'ɨ̂ yɨ'rɨó no'o'kɨpɨ niî'. Opâturi yã'âro wee nemoákɨhɨpa. Mɨ'ɨ̂ yã'âro wee nemógɨ, nemoró yã'âro yɨ'rɨgɨ́sa', niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Judeu masa wiôrãre werêgɨ wa'âkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re yɨ'rɨó'kɨ Jesu wamêtikɨ niiámi. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, Judeu masa wiôrã Jesu kɨ̃ɨ̂ saurú niikã́ masaré yɨ'rɨó'ke kitire masîkãrã niîwã. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ me'ra uâ nɨ'ka, kɨ̃ɨ̂re wẽhé sĩ'rikãrã niîwã. 


text:
<pb/>Saurú niikã́ da'ra dutítisere Jesu yɨ'rɨ́ nɨ'kase bu'iri wiôrã kɨ̃ɨ̂re wẽhé sĩ'riwã. Be'ró kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre “Yɨ'ɨ̂ pakɨ niîmi” niisére tɨ'órã, nemoró kɨ̃ɨ̂re wẽhé sĩ'riwã. “Kɨ̃ɨ̂ tohô niîgɨ, Õ'âkɨ̃hɨta niî', niîgɨ weemí”, niîwã. Jesu Cristo kɨ̃ɨ yeé kitire weresé niî' 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ mɨsâre werêgɨti. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ yɨ'ɨ̂ se'saro apêye noho wee masí wee'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ weesére ĩ'yâ'. Teé di'akɨ̃re weé'. A'tîro niî'. Niî pe'tise yɨ'ɨ̂ pakɨ weesére yɨ'ɨ́ kẽ'ra weé'. 


text:
Yɨ'ɨ̂re ma'ígɨ, yɨ'ɨ̂ pakɨ niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ weesétisere ĩ'yomí. Ni'kâroakã sihâ masitigɨre yɨ'rɨó'ke nemoró be'ropɨ́re weegɨ́sami. Mɨsâ teeré ĩ'yâ mariarãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ masá weesétisere besetími. Yɨ'ɨ̂ pe'ere masaré “Ãyuró weemá” ou “Yã'âro weemá” niî, bese dutíwĩ. Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ pakɨre ãyuró uúkũma. Yɨ'ɨ́ kẽ'rare ãyuró uúkũato niîgɨ yɨ'ɨ̂re masaré bese dutími. Yɨ'ɨ̂re ãyuró uúkũtirã, yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ kẽ'rare ãyuró uúkũtima. 


text:
<pb/>Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Yɨ'ɨ̂ niisére tɨ'orã́, yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨre ẽho peórã katî nu'kusere kɨomá. Naâ bu'îri da'rê no'osome. Naâ pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrã yɨ'rɨ wetí tohama. 


text:
Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti taha. Kã'roákã dɨ'sá' Õ'âkɨ̃hɨre moorã́ yɨ'ɨ̂re ẽho peoátoho. Naâ ẽho peóri kura niî toha'. Yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó, teeré weerã́ katî nu'kukã'rãsama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨta masaré katî nu'kusere o'ô masimi. Kɨ̃ɨ́ta masaré katî nu'kukã wee dutígɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'mi. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re masaré bese dutísere kũûwĩ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ masá weeró noho ɨpɨtígɨ niî tĩhagɨ, masaré besé'. 


text:
Teeré tɨ'órã, masâ peeripɨ niî'kãrã masâ pe'tia wa'ârãsama. Ãyuró weeséti'kãrã katî nu'kuahã masarã́sama. Yã'âro weé'kãrã pe'e bu'îri da'rê bahurió no'oahã masarã́sama niîwĩ Jesu. Jesu Cristo “A'tîro weé ĩ'yose me'ra yɨ'ɨ̂ pakɨ diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ niisére ĩ'yó'” niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu wiôrãre niî nemowĩ taha: —Yɨ'ɨ̂ basi, yɨ'ɨ̂ se'saro masaré bese masítisa'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ ɨaró, kɨ̃ɨ̂ dutîro noho yɨ'ɨ̂ besé'. Yɨ'ɨ̂ ɨaró weé sĩ'risere weé wee'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ ɨaró weé'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ besesé keoró niî'. 


text:
Ãpí niîmi yɨ'ɨ̂ uúkũsere “Ãyú niî'” niigɨ́. Kɨ̃ɨ̂ tohô niigɨ́ yɨ'ɨ̂ pakɨ Õ'âkɨ̃hɨta niîmi. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re “Mɨ'ɨ̂ weesé ãyú niî'” niisé pũrikã, wapatí'. 


text:
Yɨ'ɨ̂, yeekãhásere masá ãyuró uúkũato niisére a'mâgɨ meheta weé'. Mɨsâ yɨ'rɨkã́ ɨa sãá'. Tohô weégɨ a'tîro uúkũ'. 


text:
João sĩ'óo' mɨ'tagɨ weeró noho niîwĩ. Sĩ'óo'kaha marikã ɨ̃hɨ̂ro, ãyuró bo'rê yuusa'. Teé bo'rê yuuse weeró noho yee kitíre ãyuró ĩ'yowĩ́. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'órã, yoâtikã teeré e'katíwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ weé ĩ'yo'ke João uúkũ'ke nemoró wapatí'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ wee dutí'ke niî'. Tohô weesé me'ra yɨ'ɨ̂ pakɨ diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ niisére ĩ'yó'. 


text:
Tohô niikã́ yeekãhásere yɨ'ɨ̂ pakɨ, yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ ãyuró uúkũmi. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere tɨ'ó wee'. Kɨ̃ɨ̂ bahusére ĩ'yá wee'. 


text:
Mɨsâ katî nu'kusere bokarã́sa' niîrã, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũrire wio pesáse me'ra bu'ê nu'kukã'. Mɨsâ tii pũríkãhasere bu'êrã, yee kitíreta bu'ê'. 


text:
Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ pakɨ ɨaró a'topɨ́re a'tîwɨ. Tohô weemíkã, mɨsâ yɨ'ɨ̂re ɨá wee'. Ãpí kɨ̃ɨ̂ ɨaró a'tigɨ́ pe'ere mɨsâ ɨarã́sa'. 


text:
Mɨsâ basita mɨsâ weesére a'mêri “Ãyú'”, niî kũya'. Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨ́ niigɨ́ “Ãyú'” niisé pe'ere a'má wee'. Tohô wee kũyárã, de'ró weé mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peó boosari? 


text:
Mɨsâ “Kɨ̃ɨ̂ pakɨpɨ́re werê sãagɨsami”, niî wãkûtikã'ya. Mɨsâ ẽho peó'kɨ Moiséta mɨsâre werê sãagɨsami. Mɨsâ a'tîro wãkû': “Moisé dutî'kere keoró weé'. Tohô weérã ɨ'mɨ̂sepɨ wa'ârãsa'”, niî wãkû'. 


text:
Mɨsâ kɨ̃ɨ̂ ohâ'kere ẽho peórã pũrikã, yɨ'ɨ́ kẽ'rare ẽho peó boosa'. Moisé kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke, yee kitíta niîwɨ. 


text:
Jerusalẽ́pɨ sihâ masitigɨre yɨ'rɨóka be'ro Jesu Galiléiapɨ dahâ tohawĩ taha. Toopɨ́ niîgɨ, Galiléiakãha ditara apé pã'repɨ pẽ'âwĩ. Tii ditárata Tiberíade wamêtiwɨ. 


text:
Jesu pãharã́ masá kɨ̃ɨ̂re siru tuúkã ĩ'yâgɨ, Filipere niîwĩ: —No'opɨ́ marî ã'rá pãharã́re ekaátehere ba'asé duúrã wa'ârãsari? 


text:
<pb/>Filipere de'ró yɨ'tigɨ́sari? niîgɨ, tohô sẽrí yã'awĩ. Jesu pe'e kɨ̃ɨ̂ weeátehere masî yuu tohakɨ niîwĩ. 


text:
Filipe kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: —Oito muhipũri da'rasé wapa naâre marî pãú duu ekákã, neê ba'â bokatisama. 


text:
<pb/>—A'toré ni'kɨ́ wi'magɨ́ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ ni'kâmukãse pãú cevada me'ra weé'kepare kɨomí. Tohô niikã́ wa'î pɨárã kɨomí. A'té ba'asé ã'rá pãharã́re neê se'sâsome, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Jesu niîwĩ: —Naâ niî pe'tirãre duhî dutiya. Naâ duhiró ãyuró taâtiwɨ. Tohô weérã niî pe'tirã duhîwã. Ni'kâmukãsetiri mil ɨmɨá niîwã. 


text:
Be'ró Jesu pãuré miî, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîwĩ. Tu'â eha nɨ'ko, ɨ̃sâre o'ôwĩ. Be'ró ɨ̃sâ masá niî pe'tirãre etiwɨ́. Meharóta wa'î me'ra kẽ'rare weewĩ́. Ɨ̃sâ naâ ba'â sĩ'riro ehâ tu'aro naâre etiwɨ́. 


text:
<pb/>Ni'kâmukãsepaga pãú niîmi'ke ɨ̃sâ ba'â dɨ'a'kere see sãákãpɨ maa, doze pi'seri mu'musé pi'seri wihawɨ́. 


text:
Masá Jesu tohô weekã́ ĩ'yârã, kɨ̃ɨ̂re niîwã: —“Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ a'tiákɨhɨ niiápɨ'” niî'kɨ ã'ritá niî tɨ'sami. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re ɨpɨ́tɨ tutuaró me'ra miáa, wiôgɨ sõróo sĩ'rimiwã. Kɨ̃ɨ̂ pe'e naâ tohô weé sĩ'risere ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ se'saro niî sĩ'rigɨ ɨ̃rɨgɨ́pɨ mɨhâa wa'âwĩ. Jesu akó bu'ipɨ sihâ wã'ka'ke niî' 


text:
Bu'atá, Cafarnaupɨ wa'ârã yukɨ̂sɨpɨ mɨhâ sãha, tii ditárare pẽ'â nɨ'kawɨ. Na'îka be'ropɨ niîwɨ. Jesu tiîtare bahutíwĩ yuhûpɨ. 


text:
Ɨ̃sâ yoaró ni'kâmukãse quilômetro wa'âka be'ro Jesu ɨ̃sâ tiropɨ a'tîgɨ, akó bu'ipɨ sihâ wã'katiwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, ɨpɨ́tɨ ɨkɨáwɨ. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re mɨhâ sãha dutiwɨ. Kɨ̃ɨ̂ sãháaka be'ro ɨ̃sâ wa'aró apé pã'repɨ maatá ehâ bakeo'wɨ. Masá ditâra sumútohopɨ kõ'ó'kãrã Jesuré a'masé niî' 


text:
<pb/>Ape nɨmɨ́ masá apé pã'repɨ tohá'kãrã niî tɨopɨhɨ me'ra ɨ̃sâ pẽ'â'kere masîkãrã niîwã. Tohô niikã́ “Jesu kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ me'ra wa'âtiami”, niîkãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô niî kũyari kura apêye yukɨ̂sɨpawɨ etâkaro niîwɨ. Jesu kɨ̃ɨ̂ pakɨré “Ãyú'” niîka be'ro teepawɨ́ ɨ̃sâ ba'â'karopɨ etâkaro niîwɨ. Teé Tiberíadekãhasepawɨ niîkaro niîwɨ. 


text:
Be'ró masá apé pã'repɨ tohá'karã Jesu, kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ marikã́ ĩ'yârã, a'tîro weékãrã niîwã. Teé yukɨ̂sɨpawɨpɨ mɨhâ sãha, Cafarnaupɨ Jesuré a'mârã a'tîkãrã niîwã. Jesu masaré weresé niî' 


text:
<pb/>Naâ tií pã'repɨ pẽ'ahárã, Jesuré boka ehárã, kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã: —Wiôgɨ, de'ró niikã́ mɨ'ɨ̂ pẽ'ahaáti a'topɨ́re? 


text:
<pb/>Jesu naâre yɨ'tiwĩ́: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Mɨsâ pãú ba'â yapî'kãrã niî yuurã yɨ'ɨ̂re a'mâ'. Yɨ'ɨ̂ tutuaró me'ra weé'ke pe'ere de'ró niîro weeáti? niî tɨ'o masítisa'. 


text:
Mɨsâ ba'asé di'akɨ̃re wapá ta'a sĩ'rirã, da'ratíkã'ya. Teé maatá pe'tisé niî'. Apêye ba'asére a'mâya. Teé katî nu'kuse o'osé niî'. Teeréta yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ mɨsâre o'ôgɨsa'. Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kɨ niisére mɨsâre ĩ'yó tohawĩ. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã: —De'ró weerã́sari ɨ̃sâ Õ'âkɨ̃hɨ wee dutí'kere ãyuró wee yapá da'reo sĩ'rirã? 


text:
<pb/>Jesu naâre yɨ'tiwĩ́: —Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre wee dutí'ke a'tîro niî'. Yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kɨre ẽho peó dutimi. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã: —Yẽ'e nohó me'ra ĩ'yogɨ́sari ɨ̃sâ mɨ'ɨ̂re ẽho peókã? De'ró bahusé weegɨ́sari? 


text:
Marî yẽkɨ sɨmɨá maná wamêtisere ba'âkãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niîro nohota teé ba'asé ɨ'mɨ̂sekãhasere kɨ̃ɨ̂ o'ô'ke niîkaro niîwɨ, niîwã Jesuré. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ naâre yɨ'tiwĩ́: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Moisé ɨ'mɨ̂sekãhase ba'asére o'ôtikɨ niîwĩ naâre. Yɨ'ɨ̂ pakɨ pe'e o'ôkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ́ta masaré ba'asé ɨ'mɨ̂sekãhase, diakɨ̃hɨ́kãhasere o'ômi. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ́ta ba'asé ɨ'mɨ̂sekãhase niî'. Katî nu'kukã weé'. Yɨ'ɨ̂re ẽho peó siru tuúgɨ neê ɨhá boâsome. Neê ako wɨósome. A'tîro niî'. Ba'â yapîgɨ ɨhá boâtimi. Sĩ'rí yapîgɨ ako wɨótimi. A'té weeró noho yɨ'ɨ̂re ẽho peórã yapîrã weeró noho ãyuró tɨ'ó yã'a nu'kurãsama. 


text:
Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ pakɨ o'ô'kãrã yɨ'ɨ̂re ẽho peósama. Yɨ'ɨ̂re naâ ẽho peókã, naâre yẽ'êtikã weesomé. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ a'tîro ɨamí. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ô'kãrãre bahuriókã ɨatími. Naâ pekâ me'epɨ wa'akã́ ɨatími. Be'ropɨ́ a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, yɨ'ɨ̂ naâre masokã́ ɨasamí. 


text:
Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ a'tîro weekã́ ɨamí. “Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re ẽho peórã katî nu'kukã'rãsama”, niîmi. Yɨ'ɨ̂ a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, naâre masogɨ́sa', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Jesu “Yɨ'ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ diháti'kɨ ba'asé weeró noho niigɨ́ niî'” niikã́ tɨ'órã, Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂ me'ra uâ wa'âwã. 


text:
A'tîro niîwã: —Ã'rí tohô uúkũgɨ, Jesu José makɨ́ meheta niîti? Kɨ̃ɨ̂ pakɨ́, kɨ̃ɨ̂ pakoré marî masî'. De'ró weégɨ kɨ̃ɨ̂ “Ɨ'mɨ̂sepɨ niî'kɨ dihátiwɨ”, niîti? 


text:
Neê ni'kɨ́ naâ ɨaró yɨ'ɨ̂re siru tuú masitisama. Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ naâ yɨ'ɨ̂re ẽho peókã ɨa sãámi. Kɨ̃ɨ̂ ɨa sãá'kãrã di'akɨ̃ siru tuú masisama. Yɨ'ɨ̂re siru tuúrãre a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, masogɨ́sa'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã a'tîro ohâkãrã niîwã: “Õ'âkɨ̃hɨ niî pe'tirãre bu'êgɨsami.” Tohô weérã niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ pakɨ weresére tɨ'ó ẽho peórã yɨ'ɨ̂re siru tuúrãsama. 


text:
Mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá yukɨ́ mariró, masá marirópɨ manáre ba'âkãrã niîwã. Teeré ba'â'kãrã niîmirã, wẽrîa wa'âkãrã niîwã. 


text:
Teé ba'asé ɨ'mɨ̂sepɨ diháti'kɨ yɨ'ɨ́ta niî'. Teeré ba'ârã, katî nu'kukã'rãsama. Yɨ'ɨ̂ ba'asé o'osé yɨ'ɨ̂ ɨpɨ́ niî'. Yɨ'ɨ̂ ɨpɨré a'ti ɨmɨ́kohokãharãre katî nu'ku dutigɨ o'ôgɨti, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, Judeu masa wiôrã a'mêri uúkũwã: —De'ró weé marîre ã'rí kɨ̃ɨ̂ ɨpɨré ba'â duti boosari? 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Mɨsâ yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ yeé ɨpɨré ba'âtirã, yeé diîre sĩ'ritírã, katî nu'kusome. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ɨpɨré ba'arã́, yeé diîre sĩ'rirã́ pe'e katî nu'kukã'rãsama. Naâ wẽrîka be'ro a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, naâre masogɨ́sa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ katî nu'kugɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ me'ra katî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ ɨpɨ́ ba'agɨ́re katî nu'kukã weegɨ́ti. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨkãhase ba'asé diháti'kere uúkũ'. A'té ba'asé maná mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá ba'â'ke weeró noho nií wee'. Naâ teeré ba'âmirã, wẽrîa wa'âkãrã niîwã. Yeé ɨpɨré ba'arã́ pũrikã katî nu'kukã'rãsama, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Jesu naâre a'teré Cafarnaupɨ Judeu masa nererí wi'ipɨ bu'êwĩ. Masá Jesuré siru tuú du'u'ke niî' 


text:
<pb/>Jesuré siru tuúrã kɨ̃ɨ̂ bu'esére tɨ'órã, a'tîro niîwã: —Kɨ̃ɨ̂ weresé diâsa yɨ'rɨa'. Noá teeré tɨ'o masí boosari? 


text:
De'ró wa'â boosari yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ opâturi too dɨpóro yɨ'ɨ̂ niî'karopɨ mɨhâakã taha? Mɨsâ teeré ĩ'yârã, de'ró tɨ'ó yã'a boosari? 


text:
Espírito Santo katisére o'ômi. Marî ɨpɨ́ marîre katisé o'ó wee'. Yɨ'ɨ̂ ba'asé, sĩ'risére uúkũgɨ, po'peápɨ ehêri põ'rakãhasere uúkũgɨ weé'. Yɨ'ɨ̂ uúkũsere ẽho peórã katî nu'kukã'rãsama. 


text:
Ãpêrã mɨsâ tiropɨre yɨ'ɨ̂ werêmikã, yɨ'ɨ̂re ẽho peótima yuhûpɨ, niîwĩ Jesu. Jesu kɨ̃ɨ̂re ẽho peótiahãre neê waropɨta masî tohakɨ niîwĩ. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂re ãpêrãre wẽhe dutígɨ o'oákɨhɨ kẽ'rare masî tohawĩ. 


text:
<pb/>Jesu masaré niîwĩ: —Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨsâre mehêpɨ niî'karo nohota neê ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ ɨaró yɨ'ɨ̂re siru tuú masitisami. Yɨ'ɨ̂ pakɨ o'ô no'orã di'akɨ̃ siru tuú masisama, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Simão Pedro kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwĩ́: —Wiôgɨ, ɨ̃sâ noá pe'ere siru tuú boosari? Mɨ'ɨ̂ uúkũse katî nu'kusere o'ô'. 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨsâ dozere besewɨ́. Yɨ'ɨ̂ tohô weéka be'ro niîmikã, ni'kɨ́ mɨsâ me'rakɨ̃hɨ wãti yagɨ́ niîmi. 


text:
<pb/>Jesu tohô niîgɨ, Juda Iscariotere, Simão makɨre niîgɨ weewĩ́. Juda ɨ̃sâ me'rakɨ̃hɨ niîmiwĩ. Tohô niîmigɨ, be'ropɨ́re Jesuré ĩ'yâ tu'tirãpɨre o'ôwĩ.<pb/>


text:
Jesu masaré bu'êka be'ro Galiléiapɨ ĩ'yâ kusiawĩ. Kɨ̃ɨ̂ Judeu masa wẽherí niîgɨ, Judéia di'tapɨre wa'â sĩ'ritiwĩ. 


text:
Tiîtare Judeu masa yẽkɨ sɨmɨá wi'sêriakã naâ weé'kere wãkû siru tuurãtirã weewã́. Tohô weérã tií bosê nɨmɨ niiátoho dɨporoakã Jesu akabihírã kɨ̃ɨ̂re niîwã: 


text:
<pb/>—A'topɨ́re tohâ ke'atikã'ya. Mɨ'ɨ̂ bu'esére siru tuúrã tiro Judéiapɨ toháagɨsa'. Toopɨ́ naâpɨre weé ĩ'yogɨ wa'âya. 


text:
Masá mɨ'ɨ̂re masî dutigɨ, naâ ĩ'yâtiropɨ weé ĩ'yotikã'ya. Mɨ'ɨ̂ teeré weé ĩ'yogɨ, niî pe'tirã ĩ'yóropɨ weé ĩ'yogɨ wa'âya, niîwã. 


text:
Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ no'ó ɨaró wa'â masitisa'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re kũû'ke ehá wee' yuhûpɨ. Mɨsâ pũrikãre wió wee'; no'ó ɨaró wa'â masi'. 


text:
A'ti ɨmɨ́kohokãharã yã'âro weerã́ mɨsâre ĩ'yâ tu'titima. Naâ yã'âro niiséti'kere werekã́, yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tima. 


text:
Mɨsâ bosê nɨmɨre ĩ'yârã wa'âya. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re kũû'karo ehá wee'. Tohô weégɨ ni'kâroakã maa yɨ'ɨ̂a' wa'á wee', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ akabihírã Jerusalẽ́pɨ bosê nɨmɨ ĩ'yârã wa'âwã. Be'ropɨ́ Jesu kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ akabihírãre siru tuú wã'kawĩ. Toopɨ́re neê etâgɨ, masâ ĩ'yotiwĩ. Kɨ̃ɨ̂re masikã́ ɨatíwĩ. 


text:
Tií bosê nɨmɨ niikã́, Judeu masa wiôrã Jesuré a'mârã, “Sõ'ó niîkɨ waro no'opɨ́ niîsari?” niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesuré pãharã́ masá a'tîro niîkãrã niîwã. Ãpêrã “Ãyugɨ́ niîmi”, niîkãrã niîwã. Ãpêrã pe'e “Niîtimi, masaré niî soogɨ yã'agɨ́ niîmi”, niîkãrã niîwã. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ bu'esére tɨ'órã, Judeu masa wiôrã tɨ'o mariáwã. —Ã'rí bu'êtimigɨ, de'ró weégɨ toô kã'ro masîti? niîwã. 


text:
No'ó Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weé sĩ'rigɨ noho yɨ'ɨ̂ uúkũsere “Diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niî masîgɨsami. “Õ'âkɨ̃hɨ dutiró bu'êmi. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró bu'êtimi”, niîgɨsami. 


text:
Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ ɨaró uúkũ ma'agɨ “Kɨ̃ɨ̂ ãyuró uúkũ me'rimi” niikã́ tɨ'ó sĩ'risami. Ãpí Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weregɨ́ pe'e masá “Õ'âkɨ̃hɨre ãyú yɨ'rɨami” niikã́ ɨasamí. Kɨ̃ɨ̂ pũrikã niî sooti, diakɨ̃hɨ́ uúkũsami. 


text:
<pb/>Mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere Moisé o'ôkɨ niîwĩ. Tohô weemíkã, mɨsâ neê ni'kɨ́ teé dutisére weé wee'. De'ró weérã mɨsâ yɨ'ɨ̂re wẽhé sĩ'riti? niî sẽrí yã'awĩ. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Sihâ masitigɨre saurú niikã́ yɨ'rɨókã ĩ'yâ ɨkɨá tĩharã, yɨ'ɨ̂re wẽhé sĩ'ri'. 


text:
De'ró weérã mɨsâ ɨkɨáti? Moisé mɨsâre a'tîro dutîkɨ niîwĩ: “Mɨsâ põ'ra ɨmɨaré ni'kâ semana bahuáka be'ro naâ õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'aya”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô dutiátoho dɨporo mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá maatá tohô wee mɨháti tohakãrã niîwã. Apé tero naâ saurú niikã́ bahuá boosama. Naâ bahuáka be'ro ni'kâ semana keoró saurúta niî boosa' taha. 


text:
Mɨsâ Moisé dutî'kere keoró weé sĩ'rirã, saurú niîmikã, naâ õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'asa'. Tohô weemírã, yɨ'ɨ̂ saurú niikã́ ni'kɨré yɨ'rɨókã ĩ'yârã, yɨ'ɨ̂ me'ra tɨ'sá weeti? 


text:
Bu'îkãhase bahû yoaropɨkãhase di'akɨ̃re ĩ'yâ besetikã'ya. Keoró ĩ'yâ toharãpɨ beseyá, niîwĩ Jesu. Jesu kɨ̃ɨ̂ ɨ'mɨ̂sepɨ a'tî'kere uúkũ'ke niî' 


text:
Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã ĩ'yóropɨ bu'êgɨ weemí. Naâ kɨ̃ɨ̂re neê mehêkã niîtiama. Apé tero weérã wiôrã ã'rí Õ'âkɨ̃hɨ makɨ kɨ̃ɨ̂ besé'kɨ niîmi niisére ẽho peósari? 


text:
Ã'rí Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niîtisami. Kɨ̃ɨ yaá makare marî masî'. Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niikã́ pũrikãre, marî kɨ̃ɨ̂ a'tî'karopɨre masîti booapã, niîwã. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂ bu'erí kura naâ tohô niî uúkũkã tɨ'ógɨ, tutuaró naâre niîwĩ: —Mɨsâ yɨ'ɨ̂re masî', niîmi baa. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂ a'tî'karopɨre masísa'. Yɨ'ɨ̂ ɨaró me'ra a'tîtiwɨ. Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ diakɨ̃hɨ́ weegɨ́ niîmi. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re masí wee'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rerí wi'ipɨ miáa sĩ'rimiwã. Õ'âkɨ̃hɨ kũû'ke ehâti yuukã, kɨ̃ɨ̂re miáatiwã. 


text:
Masá pãharã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peówã. A'tîro niîwã: —Too pũríkãre Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo a'tîgɨ, ã'rí weé ĩ'yo'ke nemoró weegɨ́sari? niîwã. Jesuré bu'îri da'rerí wi'ipɨ miáa sĩ'rimi'ke niî' 


text:
<pb/>Fariseu masa “Ã'rí Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niîmi” niisére tɨ'ókãrã niîwã. Tohô weérã sacerdotea wiôrã me'ra Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ko'terã́ surárare Jesuré yẽ'ê dutirã o'ôo'kãrã niîwã. 


text:
Jesu pe'e masaré a'tîro niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨsâ me'ra yoâtikã niîgɨsa'. Be'ró yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ tiropɨ wa'âgɨti. 


text:
<pb/>Judeu masa wiôrã a'mêri sẽrí yã'awã: —Ã'rí yɨ'ɨ̂re bokasomé niîgɨ, no'opɨ́ wa'âgɨsari? Kɨ̃ɨ̂ Judeu masa grego masa tiropɨ wa'âstea'kãrãre bu'ê sihagɨ wa'âgɨsari? Grego masa kẽ'rare bu'êgɨsari? 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niî'ke de'ró niî sĩ'riro weeápari? niî a'mêri sẽrí yã'awã. Ako wɨósekãhasere Jesu werê'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu bosê nɨmɨ naâ wee tɨóri nɨmɨre wã'kâ nɨ'ka, tutuaró me'ra niîwĩ: —Ako wɨórã, yɨ'ɨ̂ tiropɨ a'tî, sĩ'rírã a'tiá. 


text:
Tohô weérã yɨ'ɨ̂re ẽho peókã, mɨsa yeé ehêri põ'raripɨ diâ akó a'mâ bɨro nu'kuro weeró noho niîrosa'. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niî'karo nohota niîrosa', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ akó a'mâ bɨro nu'kusere uúkũgɨ, Espírito Santore uúkũgɨ weewĩ́. Kɨ̃ɨ́ta Jesuré ẽho peórãpɨre sãháakɨhɨ niîgɨsami niîgɨ, tohô niîwĩ. Tiîtare Espírito Santo kɨ̃ɨ̂ a'tiátoho dɨporo niîwɨ. Jesu kɨ̃ɨ̂ wẽrî masa mɨháti yuukã, Espírito Santo a'tîtiwĩ yuhûpɨ. Masá naâ dɨka watíse niî' 


text:
<pb/>Ãpêrã Jesu uúkũ'kere tɨ'órã, a'tîro niîwã: —Diakɨ̃hɨ́ta niî'. Ã'rí “Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ a'tiákɨhɨ niiápɨ'” naâ niî'kɨta niîmi. 


text:
<pb/>Ãpêrã a'tîro niîwã: —Ã'rí Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo niîmi, niîwã. Ãpêrã pe'e “Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ de'ró Galiléiakɨ̃hɨ niî boosabe. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro niîwɨ: ‘Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Davi weeró noho Belẽ́kɨ̃hɨ niîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ paramí niî turiagɨpɨ niîgɨsami’, niî ohâ no'owɨ”, niîwã. 


text:
Ãpêrã kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rerí wi'ipɨ miáa sĩ'riwã. Tohô weé sĩ'rimirã, weetíwã. Judeu masa wiôrã Jesuré ẽho peóti'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ko'terã́ surára Jesuré yẽ'ê dutirã o'ôo' no'o'kãrã a'tîro weewã́. Naâ o'ôo'kãrã tiro fariseu masa, tohô niikã́ sacerdotea wiôrã tiropɨ mahâmi tohawã. Toopɨ́ naâ etakã́, wiôrã naâre sẽrí yã'akãrã niîwã: —De'ró weérã Jesuré yẽ'ê miítitiati? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Fariseu masa naâre niîkãrã niîwã: —Mɨsá kẽ'ra kɨ̃ɨ̂ bu'ê'kere tɨ'órã, ẽho peoáti? Niî soo no'oati? 


text:
Sõhá pãharã́ kɨ̃ɨ̂ weresére ẽho peórã, Õ'âkɨ̃hɨ Moisére dutisé kũû'kere masîti butia'ma. Õ'âkɨ̃hɨ naâre bu'îri da'rêgɨsami, niîkãrã niîwã surárare. 


text:
<pb/>Nicodemo yamîpɨ Jesuré ĩ'yâgɨ ehâ'kɨ fariseu masɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã wiôrãre a'tîro niîkɨ niîwĩ: 


text:
<pb/>—Marîre dutisé a'tîro niî': “Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ yã'âro weé'kere ĩ'yâ toharãpɨ, bu'îri da'reró ɨá'”, niî', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Mɨ'ɨ́ kẽ'ra Galiléiakɨ̃hɨ niîti? Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ bu'êya. Neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werê mɨ'tagɨ Galiléiakɨ̃hɨ niîtimi, niîkãrã niîwã. Yã'âro weegóre werê sãa'ke niî' 


text:
Be'ró ape nɨmɨ́ bo'reakã́ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wa'âwĩ taha. Masá niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ tiropɨ nerê wã'katiwã. Kɨ̃ɨ̂ ehâ nuha, naâre bu'êwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ bu'erí kura Moisé dutî'kere bu'erã́, tohô niikã́ fariseu masa Jesu tirópɨ etâwã. Naâ ni'kó numiô ãpí koô marapɨ́ niîtigɨ me'ra yã'âro weemígo tõ'ó'kore masá ĩ'yóropɨ mii eháwã. 


text:
<pb/>De'ró yɨ'tigɨ́sari? niîrã, kɨ̃ɨ̂re tohô sẽrí yã'awã. Naâ a'tîro wãkûwã: “Kɨ̃ɨ̂ mehêkã yɨ'tikã́, wiôrãre werê sãarãsa'”, niî wãkûwã. Naâ sẽrí yã'akã tɨ'ógɨ, mu'rí ke'a, kɨ̃ɨ̂ amû pi'ka me'ra nukûkãpɨ ohâwĩ. 


text:
Naâ kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'a nu'kukã' ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ wã'kâ nɨ'ka, naâre niîwĩ: —Mɨsâ wa'terore no'ó niigɨ́ neê ni'kâti yã'âro weetígɨ, ɨ̃tâga miî, koôre dokê nɨ'kaya. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, naâ bu'îritirã tɨ'ó yã'awã. Tohô weérã siâpe me'ra niî pe'tirã uî wiha pe'tia wa'âwã. Bɨkɨrã́ wihá mɨ'tawã. Be'ró ãpêrã kẽ'ra siru tuú wihawã. Jesu ni'kɨtá koô numiô me'ra tohâ nuhawĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wã'kâ nɨ'ka, koô ni'koréta ĩ'yâgɨ, niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂re werê sãarã waro no'opɨ́ wa'aáti? Mɨ'ɨ̂re “Ɨ̃tá me'ra doke wẽhéro ɨá'”, niîtiati? 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Niîtiama. Jesu koôre niîwĩ: —Yɨ'ɨ́ kẽ'ra mɨ'ɨ̂re “Bu'îri da'reró ɨá'”, nií wee'. Wa'âgosa'. Opâturi yã'âro wee nemótikã'ya maha, niîwĩ. Jesu sĩ'óo'se weeró noho kɨ̃ɨ̂ niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu masaré bu'ê nemogɨ, a'tîro niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãkãharãre sĩ'óo'se weeró noho niî'. Yɨ'ɨ̂re siru tuúrã na'î tĩ'aropɨ niirã́ weeró noho niîtima. Yɨ'ɨ̂ naâ me'ra niî nu'ku'. Naâ de'ró weeátehere ĩ'yó'. Tohô weérã ãyuró niiséti masima. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, fariseu masa Jesuré niîwã: —Mɨ'ɨ̂ basi mɨ'ɨ̂ weesére uúkũkã, mɨ'ɨ̂ uúkũse wapa marí'. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ basi yɨ'ɨ̂ weesére uúkũmikã, yɨ'ɨ̂ uúkũse wapatí'. Yɨ'ɨ̂ niî'karopɨ yɨ'ɨ̂ dahâ tohaatehere masî'. Mɨsâ pũrikã yɨ'ɨ̂ niî'karo yɨ'ɨ̂ dahâ tohaatohopɨre masí wee'. 


text:
Mɨsâre dutisé naâ ohâ'ke a'tîro niî': “Pɨárã masá ni'kâro noho naâ ĩ'yâ'kere werê sãakã, ẽho peóro ɨá'.” 


text:
Yɨ'ɨ̂ weresé kẽ'ra tohôta niî'. Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ me'ra yeekãhásere ãyuró uúkũ'. Tohô weéro yɨ'ɨ̂ uúkũse keoró niî'. 


text:
<pb/>Naâ Jesuré sẽrí yã'awã: —Too pũríkãre mɨ'ɨ̂ pakɨ no'opɨ́ niîsari? Jesu naâre yɨ'tiwĩ́: —Mɨsâ yɨ'ɨ̂re masí wee'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ kẽ'rare masîtisa'. Yɨ'ɨ̂re masîrã pũrikã, kɨ̃ɨ́ kẽ'rare masî booapã, niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu tohô uúkũgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niîwĩ. Masá niyéru o'ôrã naâ sãasé akari tiropɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ niikã́, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kɨ̃ɨ̂re kũû'ke ehâti yuukã, neê ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rerí wi'ipɨ miáatiwã. Jesu “Yɨ'ɨ̂ wa'aátohopɨre mɨsâ wa'âsome” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu Judeu masa wiôrãre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ wa'âgɨ weé'. Yɨ'ɨ̂ wa'âka be'ro mɨsâ yɨ'ɨ̂re a'mârãsa'. Mɨsâ akobohó no'oya marirã́ wẽrîrãsa'. Yɨ'ɨ̂ wa'aátohopɨre mɨsâ wa'â masisome. 


text:
<pb/>Naâ a'mêri sẽrí yã'awã: —Kɨ̃ɨ̂ basi wẽhé, wẽrîgɨsari? Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ wa'aátohopɨre marî wa'â masitisari? 


text:
Tohô weégɨ mɨsâre too dɨpóro “Akobohó no'oya marirã́ wẽrîrãsa'”, niiápɨ. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re “Kɨ̃ɨ́ta niîmi”, niî ẽho peó wee'. Tohô weérã mɨsâ akobohó no'oya marirã́ wẽrîrãsa'. 


text:
<pb/>Naâ Jesuré sẽrí yã'awã: —Mɨ'ɨ̂ noa nohó niîti? Jesu naâre niîwĩ: —Neê waropɨ mɨsâre werê tohamiwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pehe waró mɨsâre weresé kɨó'. Tohô niikã́ mɨsâre bu'îri da'reátehe kẽ'rare kɨó'. Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ diakɨ̃hɨ́ uúkũmi. Kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere, yɨ'ɨ̂ tɨ'ó'kere mɨsâre a'ti nukúkãkãharãre werê turia', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Jesu tohô uúkũgɨ, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ Õ'âkɨ̃hɨreta uúkũgɨ weemíwĩ. Masá pe'e kɨ̃ɨ̂ tohô uúkũsere tɨ'o masítiwã. 


text:
Tohô weégɨ Jesu naâre niîwĩ: —Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ɨ'mɨáropɨ tuu moró nɨ'korãpɨ, yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niisére masîrãsa'. “Kɨ̃ɨ̂ ɨaró weetípĩ”, niîrãsa'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re werê'ke se'sarore mɨsâre werê'. 


text:
Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ yɨ'ɨ̂ me'ra niîmi. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ tɨ'sasé di'akɨ̃re weé'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂re neê kõ'â wã'katimi. 


text:
<pb/>Jesu tohô niikã́ tɨ'órã, pãharã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peówã. Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra yee kití, apêye yã'âro weé nu'kurã yee kití niî' 


text:
<pb/>Jesu Judeu masa kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãre a'tîro niîwĩ: —Mɨsâ yɨ'ɨ̂ uúkũsere yɨ'tírã, yɨ'ɨ̂ bu'erã́ niîrãsa'. 


text:
Tohô weérã mɨsâ diakɨ̃hɨ́ niisére masîrãsa'. Teeré diakɨ̃hɨ́ niisére masîrã, mɨsâ yã'âro weesére dutigɨ́ doka niîsome. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re niîwã: —De'ró weégɨ mɨ'ɨ̂ “Yã'âro weesére dutigɨ́ doka niîsome”, niîti? Ɨ̃sâ Abraão paramérã niî turiarã niî'. Ɨ̃sâ ãpí dutisé doka niîti tohawɨ. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Niî pe'tirã yã'âro weerã́ naâ yã'âro weesére du'u masítirã, tee doká niî nu'kusama. 


text:
Ni'kɨ́ ãpêrãre da'rá ko'tegɨ kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ yaá wi'ikɨ̃hɨ waro niîtimi. Tií wi'i wiôgɨ makɨ pe'e tií wi'ikɨ̃hɨ waro niîmi. 


text:
Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ mɨsâ yã'âro weesé doka niîmi'kãrãre yɨ'rɨ wetíkã weégɨ a'tîwɨ. Tohô weéka be'ro diakɨ̃hɨ́ta mɨsâ yɨ'rɨó no'o'kãrã niîrãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâ Abraão paramérã niî turiarã niisére masî toha'. Tohô niîmirã, mɨsâ yɨ'ɨ̂ uúkũsere ẽho peó sĩ'ritisa'. Tohô weérã yɨ'ɨ̂re wẽhé sĩ'risa'. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Ɨ̃sâ yẽkɨ Abraão niîmi. Jesu naâre niîwĩ: —Mɨsâ Abraão paramérã niî' niîrã, kɨ̃ɨ̂ weé'karo weeró noho wee boósa'. 


text:
Mɨsâ pe'e mɨsâ pakɨ weesé nohore weésa', niîwĩ Jesu. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, naâ niîwã: —Ɨ̃sâ, pakɨ́ marirã́, tohô boká'kãrã weeró noho nií wee'. Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá ɨ̃sâ pakɨ niîmi. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Mɨsâ diakɨ̃hɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâ pakɨ niîmi niîrã, yɨ'ɨ̂re ɨa boósa'. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ me'ra niî'kɨta a'tîwɨ. Yɨ'ɨ̂ ɨaró a'tîtiwɨ. Õ'âkɨ̃hɨta yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ. 


text:
De'ró weérã mɨsâ yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'o masí weeti? A'tîro niî'. Mɨsâ yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó ẽho peó sĩ'ri wee'. Tohô weérã tohô weé'. 


text:
Mɨsâ pakɨ wãtî niîmi. Mɨsâ kɨ̃ɨ yarã́ niî'. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ ɨaró weé sĩ'ri'. Kɨ̃ɨ̂ neê waropɨta masaré wẽhé kõ'agɨ niî tohakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ neê kã'roákã diakɨ̃hɨ́kãhasere weetími. Neê ni'kâti diakɨ̃hɨ́ uúkũtisami. Kɨ̃ɨ̂ niî soogɨ niîmi. Tohô weégɨ niî soose me'rata uúkũsami. Kɨ̃ɨ̂ niî soose piha tĩhagɨ, niî soose pakɨ niîmi. 


text:
Noa nohó yɨ'ɨ̂re “Mɨ'ɨ̂ yã'â niî'”, niî boosari? Yɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ uúkũmikã, de'ró weérã yɨ'ɨ̂re ẽho peó weeti? 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó yɨ'timá. Mɨsâ kɨ̃ɨ yarã́ meheta niî'. Tohô weérã yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó ẽho peó sĩ'ri wee', niîwĩ Jesu. Abraão dɨporo Cristo niî toha'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu tohô niikã́ tɨ'órã, Judeu masa kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Ɨ̃sâ mɨ'ɨ̂re Samariakɨ̃hɨ, wãtî sãháa no'o'kɨ niî' niîrã, diakɨ̃hɨ́ta niî'. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ wãtî sãháa no'o'kɨ meheta niî'. Yɨ'ɨ̂ weesé me'ra yɨ'ɨ̂ pakɨre masá ãyuró uúkũkã weé'. Mɨsâ pe'e yɨ'ɨ̂ weesére ĩ'yârã, “Yã'âro weégɨ weemí”, niî'. 


text:
Yɨ'ɨ̂, yeekãhásere masá ãyuró uúkũato niisére a'mâgɨ meheta weé'. Ni'kɨ́ niîmi yɨ'ɨ̂re ãyuró uúkũgɨ. Kɨ̃ɨ́ta besegɨ́sami. 


text:
<pb/>Naâ Jesuré niîwã: —Mɨ'ɨ̂ “Yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'ó ẽho peógɨ wẽrîsome” niisére ɨ̃sâ ãyuró masî'. Mɨ'ɨ̂ wãtî sãháa no'o'kɨ niî'. Too dɨpórokãharã niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã, tohô niikã́ Abraão wẽrî pe'ti diha wa'âkãrã niîwã. 


text:
Mɨ'ɨ̂ ɨ̃sâ yẽkɨ Abraão yɨ'rɨóro niîti? Kɨ̃ɨ̂, tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã kẽ'ra wẽrîa wa'âkãrã niîwã. Mɨ'ɨ̂ waro yamɨ nohó niîti tohô niî uúkũgɨ? 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ basi, ni'kɨtá ãyuró uúkũ me'rise wapa marí'. “Ɨ̃sâ pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ niîmi” mɨsâ niigɨ́ta yɨ'ɨ̂re ãyuró uúkũmi. 


text:
Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re masîtisa'. Yɨ'ɨ̂ pũrikã masî'. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re masí wee' niîgɨ, mɨsâ weeró noho niî soose pihagɨ niî boosa'. Diakɨ̃hɨ́ta niî'. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re masî'. Kɨ̃ɨ̂ dutisére weé'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, naâ ɨ̃tâ peeri me'ra doke wẽhé sĩ'rimiwã. Kɨ̃ɨ̂ pe'e naâre du'tíkã'wĩ. Be'ró tií wi'i Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niî'kɨ naâ wa'teropɨ wiháa wa'âwĩ.<pb/>


text:
Jesu toó yɨ'rɨ́kã'gɨ ni'kɨ́ ɨmɨ́ kapêri ĩ'yâtigɨre ĩ'yâwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́pɨta kapêri ĩ'yâtigɨ bahuákɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, ɨ̃sâ Jesuré sẽrí yã'awɨ: —Ɨ̃sâre bu'egɨ́, de'ró weégɨ ã'rí kapêri ĩ'yâtigɨ bahuápari? Noa yeé bu'iri niîpari? Kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá yee bu'iri ou kɨ̃ɨ yeé bu'iri? 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂ yã'âro weé'ke bu'iri nií wee'. Kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá kẽ'ra bu'îri moomá. Kɨ̃ɨ̂ me'ra Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weesére ĩ'yó sĩ'rigɨ, kɨ̃ɨ̂re tohô bahugɨ́ bahuákã weékɨ niîwĩ. 


text:
Ni'kâroakã Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ kũû'kere weeró ɨá' niirí kura niî'. Yamîpɨ marî da'ra masítiro weeró noho be'ropɨ́ kɨ̃ɨ̂ kũû'kere weetá basiótisa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohopɨ niirí kura masaré sĩ'óo'se weeró noho niî'. Yɨ'ɨ̂ naâre Õ'âkɨ̃hɨ yeere masikã́ weé', niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu tohô niîka be'ro nukûkãpɨ ɨ'sê koore e'o kũúwĩ. Be'ró teeré di'tâ moreró õrê mii, kapêripɨ tuú wa'rewĩ. 


text:
Be'ró kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Siloé wamêtiro naâ yeêka ditarapɨ mɨ'ɨ̂ kapêrire tuu koégɨ wa'âya, niîwĩ. Siloé “O'ôo'kɨ” niî sĩ'riro weésa'. Be'ró kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ wa'â, kɨ̃ɨ̂ kapêrire tuu koékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ mahâmi tohatigɨ, ãyuró ĩ'yâkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ yaá wi'i pɨ'tokãharã, too dɨpóro kɨ̃ɨ̂ kapêri ĩ'yâtigɨ niikã́ ĩ'yâ'kãrã a'tîro niîkãrã niîwã: —Ã'rí too dɨpóropɨ niyéru sẽri duhí'kɨta niîmi baa? 


text:
<pb/>Ni'karérã “Kɨ̃ɨ́ta niîmi”, niîkãrã niîwã. Ãpêrã pe'e “Niîtimi. Ãpí kɨ̃ɨ̂ weeró noho bahugɨ́ niîmi”, niîkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ pe'e “Yɨ'ɨ́ta niî'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Sõ'ó niîkɨ Jesu wamêtigɨ di'tâ akotíse me'ra yɨ'ɨ̂ kapêrire tuú wa're, Siloé ditarapɨ yɨ'ɨ̂re koe dutiámi. Toopɨ́ wa'â, yɨ'ɨ̂ koéka be'ro ĩ'yâ nɨ'kapɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'a nemokãrã niîwã taha: —Kɨ̃ɨ̂ no'opɨ́ niiáti? —Masîtisa'. No'opɨ́ niîgɨ niîsami, niîkɨ niîwĩ. Fariseu masa kapêri ĩ'yâtigɨ yɨ'rɨó no'o'kɨre sẽrí yã'a'ke niî' 


text:
Jesu kapêri ĩ'yakã́ weé'kɨre fariseu masa sẽrí yã'akãrã niîwã: —De'ró weégɨ mɨ'ɨ̂ ãyuró ĩ'yâti? Kɨ̃ɨ̂ naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂ kapêrire di'tâ akotíse me'ra tuú wa'reami. Yɨ'ɨ̂ koéka be'ro ãyuró ĩ'yâ nɨ'kapɨ. 


text:
<pb/>Ni'karérã kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîkãrã niîwã: —Marîre soo dutíka nɨmɨre a'tîro weegɨ́ noho Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨ meheta niîmi. Kɨ̃ɨ̂ marîre soo dutíka nɨmɨre ẽho peótisami. Ãpêrã pe'e a'tîro niîkãrã niîwã: —Kɨ̃ɨ̂ yã'âro weegɨ́ noho niîgɨ pũrikã, a'té ãyusére weé ĩ'yo masiti booapĩ, niîkãrã niîwã. Naâ mehêkã di'akɨ̃ wãkûkãrã niîwã. 


text:
Be'ró naâ kapêri bahú no'oti'kɨre sẽrí yã'akãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ waro de'ró niîti mɨ'ɨ̂re ĩ'yakã́ weé'kɨre? Kɨ̃ɨ̂ yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂a', Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ niîmi, niî'. 


text:
Tohô weérã kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨáre pihîo, sẽrí yã'akãrã niîwã: —Ã'rí mɨsâ makɨta niîti? Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́pɨta kapêri ĩ'yâtigɨ bahuári? De'ró weégɨ kɨ̃ɨ̂ ni'kâroakãre ĩ'yâti? 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá naâre yɨ'tíkãrã niîwã: —Ɨ̃ɨ̂, ɨ̃sâ makɨta niîmi. Kɨ̃ɨ̂ kapêri ĩ'yâtigɨ bahuáwĩ. A'té di'akɨ̃re ɨ̃sâ masî'. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ni'kâroakã ĩ'yasé maa masîtisa'. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yakã́ weé'kɨ kẽ'rare masîtisa'. Kɨ̃ɨ̂ basi yɨ'ti masími. Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́ meheta niîmi. Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'aya, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá uîrã, tohô niîkãrã niîwã. Judeu masa wiôrã too dɨpóropɨ a'tîro niîkãrã niîwã: “No'ó Jesuré ‘Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kɨ niîmi’ niigɨ́ nohore Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨta kõ'â wĩro no'orosa'. Kɨ̃ɨ̂ marî me'ra niiséti nemosome”, niîkãrã niîwã. 


text:
Tohô weérã marîre kõ'âri niî uîrã, “Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́ meheta niîmi. Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'aya”, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Judeu masa wiôrã kapêri bahú no'oti'kɨre opâturi pihîkãrã niîwã taha. Kɨ̃ɨ̂re “Õ'âkɨ̃hɨ tɨ'óropɨre diakɨ̃hɨ́ uúkũya. Ɨ̃sâ masî', mɨ'ɨ̂re yɨ'rɨó'kɨ yã'agɨ́ niîmi”, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ naâre niîkɨ niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂ yã'agɨ́ ou ãyugɨ́ niîgɨ niîsami; kɨ̃ɨ̂re yɨ'ɨ̂ masîtisa'. A'té di'akɨ̃re masî'. Too dɨpóropɨre yɨ'ɨ̂ kapêri bahú no'oti'kɨre yɨ'rɨoámi. Ni'kâroakãre ĩ'yâ'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'a nemokãrã niîwã taha: —Noá mɨ'ɨ̂re tohô weeáti? De'ró weé mɨ'ɨ̂re ĩ'yakã́ weeáti? 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Mɨsâre werê tohapɨ. Yɨ'ɨ̂re ẽho peó wee'. De'ró weérã mɨsâ sẽrí yã'a nemoti taha? Kɨ̃ɨ̂re siru tuú sĩ'riti? 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô yɨ'tikã́ tɨ'órã, kɨ̃ɨ̂re tu'tîkãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re siru tuúya. Ɨ̃sâ pũrikã Moisé dutisére siru tuúrãti. 


text:
Marî ãyuró masî', Õ'âkɨ̃hɨ yã'arã́re naâ sẽrisére yɨ'titísami. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró weerã́ di'akɨ̃re yɨ'tisamí. 


text:
Neê ni'kâti “Ni'kɨ́ wi'magɨ́pɨta kapêri ĩ'yâtigɨ bahuá'kɨre ĩ'yakã́ weeápɨ'” niikã́ tɨ'ó no'oya marí'. 


text:
<pb/>Naâ kɨ̃ɨ̂re niîkãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ neê waropɨta yã'agɨ́ bahuá'kɨ ɨ̃sâre werê sĩ'riti? Kɨ̃ɨ̂ naâ me'ra niisétimi'kɨre naâ me'ra niî nemo dutitikãrã niîwã. Jesu masaré “Kapêri bahú no'otirã weeró noho niîma” niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu kapêri bahú no'oti'kɨre naâ kõ'â wĩro'kere tɨ'owĩ́. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂re boka ehágɨ, niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨre ẽho peóti? 


text:
<pb/>Be'ró Jesu niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohopɨre keoró beségɨ a'tîwɨ. Masá naâ yã'âro weesére masîtima. Õ'âkɨ̃hɨ masaré yɨ'rɨómi niisé kẽ'rare masîtima. Tohô weérã kapêri bahú no'otirã weeró noho niîma. A'teré masî dutigɨ, ẽho peókã ɨágɨ a'tîwɨ. Ãpêrã “Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire masî'”, niî wãkûsama. Naáta kapêri ĩ'yâtirã weeró noho tohasamá, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Tohô niikã́ tɨ'órã, ni'karérã fariseu masa kɨ̃ɨ̂ tiropɨ niirã́ a'tîro niîwã: —Ɨ̃sá kẽ'ra kapêri bahú no'otirã weeró nohota niîti? 


text:
<pb/>Jesu naâre yɨ'tiwĩ́: —Kapêri bahú no'otirã weeró noho niîrã pũrikã, mɨsâ bu'îri moo boósa'. Mɨsâ “Kapêri bahú'”, niîmi baa. Tohô weérã bu'îritirã niî', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
Jesu masaré bu'êgɨ, a'tîro werêwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Ni'kɨ́ masɨ́ ovelha ko'tegɨ́ naâ sã'ri sãáka sopepɨre keoró sãháasami. Ãpêrã ovelhare yahá sĩ'rirã pe'e sopé marirópɨ sãháasama. 


text:
Soperé ko'tegɨ́ ovelha ko'tegɨ́re pãâ sõrosami. Kɨ̃ɨ̂ sãháakã, ovelha kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'o masísama. Kɨ̃ɨ̂ naâ ovelha nɨkɨre naâ wameré pisûsami. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, kɨ̃ɨ̂ tiropɨ siru tuú wihasama. 


text:
Naâre pihî wiha tohagɨ, naâ dɨporo ɨ'mɨtã́ wã'kasami. Kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'o masírã, kɨ̃ɨ̂ siro siru tuúsama. 


text:
Ãpipɨ́re naâ ĩ'yâ masitigɨre siru tuútisama. Kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'o masítirã, no'ó ɨaró du'tistéa wa'âsama, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Fariseu masa a'té kɨ̃ɨ̂ kití weeró noho weresére tɨ'o masítiwã. Jesu ovelha ko'tê me'rigɨ weeró noho niîmi niisé niî' 


text:
<pb/>Naâ tɨ'otíkã ĩ'yâgɨ, Jesu naâre niî nemowĩ taha: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Yɨ'ɨ̂ ovelha sãháari sope weeró noho niî'. 


text:
Ovelha soperé sãháarã weeró noho yɨ'ɨ̂re siru tuú ẽho peórã yɨ'rɨó no'orãsama. Ovelha weeró noho uiró mariró niî masirãsama. Naâ ɨasére bokarã́sama. Ãpêrã yɨ'ɨ̂ dɨporo a'tî'kãrã yã'arã́, ovelhare yaharã́ weeró noho niîkãrã niîwã. Tohô weérã ovelha pe'e naâ uúkũsere tɨ'o masítirã, naâre siru tuútikãrã niîwã. 


text:
<pb/>Ovelhare yaharã́ naâre yahá, wẽhé sĩ'risama. Yɨ'ɨ̂ pũrikã naâre katisére o'ôgɨ a'tîwɨ. E'katí yɨ'rɨato niîgɨ naâre tohô weewɨ́. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ ovelhare ãyuró ko'tê me'rigɨ weeró noho yɨ'ɨ̂re ẽho peórãre ãyuró ko'tê'. Ãyuró ko'tegɨ́ kɨ̃ɨ yarã́ ovelhare a'tîro weesamí. Naâre mehêkã wa'akã́ ka'mú ta'agɨ wẽrî masisami. 


text:
Ãpí pe'e kɨ̃ɨ̂ da'rasé wapa wapá ta'ase di'akɨ̃re wãkûsami. Kɨ̃ɨ̂ naâre ko'tegɨ́ waro niîti yuugɨ yaî a'tikã́, tootá kõ'â nɨ'ko, wa'â wa'âsami. Kɨ̃ɨ yarã́ niîti yuukã, tohô weesamí. Yaî a'tî, naâre yẽ'ê, nɨrɨsté pe'okã'sami. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wapá ta'ase di'akɨ̃re wãkûgɨ, tohô weesamí. Kɨ̃ɨ yarã́ niîti yuukã, ovelhare wãkû nɨrɨtisami. 


text:
Yɨ'ɨ̂ ovelhare ãyuró ko'tê me'rigɨ weeró noho niî'. A'tîro niî'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re masîmi. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re masî'. Teé weeró noho yɨ'ɨ́ kẽ'ra yarã́ ovelhare masî'. Naá kẽ'ra yɨ'ɨ̂re masîma. Yɨ'ɨ̂ naa yeé niiátehere wẽrî, naâre yɨ'rɨógɨti. 


text:
Ãpêrã kẽ'ra Judeu masa niîtimirã, yarã́ niîma. Naá kẽ'ra neêo no'o, yɨ'ɨ̂re ẽho peó siru tuúrãsama. Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re ẽho peórã ni'kâ kura niîrãsama. Yɨ'ɨ̂ ni'kɨtá naâre ko'tegɨ́ niîgɨsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re ma'imí. Yɨ'ɨ̂ masaré wẽrî yɨ'rɨoátehe wapa tohô weemí. Neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re wẽrikã́ wee masítisami; yɨ'ɨ̂ ɨaró me'ra wẽrîgɨti. Yɨ'ɨ̂ wẽrî masi'. Be'ró masa masí' taha. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re a'tîrota wee dutíwĩ, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Ni'karérã kɨ̃ɨ̂re niîwã: —De'ró weérã mɨsâ kɨ̃ɨ̂re tɨ'otí? Maatihígɨ weemí. Wãtî sãháa no'o'kɨ niîmi, niîwã. 


text:
<pb/>Ãpêrã pe'e “Wãtî sãháa no'o'kɨ tohô uúkũti boosami. Wãtî sãháa no'o'kɨ kapêri ĩ'yâtigɨre ĩ'yakã́ wee masítisami”, niîwã. Judeu masa Jesuré ɨatí'ke niî' 


text:
<pb/>Pu'êkɨ niirí kura Jerusalẽ́pɨ Judeu masa bosê nɨmɨ wee peórã weewã́. Dɨporókãharã Õ'âkɨ̃hɨ wi'ire bosê nɨmɨ wee peó'kere wãkû siru tuuri nɨmɨ niîwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ Salomão wamêtiri tũkupɨ sãhá yɨ'rɨ tãríri kura Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂re ãyuró be'toâ nɨ'ka wa'âwã. Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã: —Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨ niî' niisére neê diakɨ̃hɨ́ weré wee'. De'ró niikã́ mɨ'ɨ̂ ɨ̃sâre keoró werêgɨsari? Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niî' niîgɨ, diakɨ̃hɨ́ta ɨ̃sâre werêya. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Werêmiwɨ. Yɨ'ɨ̂re ẽho peótiwɨ. Yɨ'ɨ̂ weé ĩ'yose yɨ'ɨ̂ pakɨ dutisé me'ra yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niisére mɨsâre ĩ'yó'. 


text:
Naâre katî nu'kusere o'ô'. Naâ pekâ me'epɨ wa'âsome. Yɨ'ɨ̂ naâre ko'tê nu'kukɨ̃'ti. Neê ni'kɨ́, yarãré yɨ'ɨ̂re e'mâ masisome. 


text:
Naâre yɨ'ɨ̂ pakɨ o'ôkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirã nemoró tutuagɨ́ niîmi. Tohô weégɨ neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂ pakɨ kɨorã́re kɨ̃ɨ̂re e'mâ masisome. 


text:
Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ pakɨ tutuasé me'ra mɨsâ ĩ'yóropɨ pehé ãyusé weé ĩ'yowɨ. Dise nohó yɨ'ɨ̂ weé ĩ'yo'ke bu'iri yɨ'ɨ̂re doke wẽhé sĩ'riti? 


text:
<pb/>Naâ Jesuré niîwã: —Mɨ'ɨ̂ ãyuró weesé bu'iri wẽhesomé. Õ'âkɨ̃hɨre mɨ'ɨ̂ yã'âro uúkũse bu'iri wẽhé sĩ'risa'. Mɨ'ɨ̂ ɨmɨ́ niîmigɨ, Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho niî sĩ'ri'. Teé bu'iri mɨ'ɨ̂re wẽherã́ti, niîwã. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Mɨsâ dutisé wa'teropɨre Õ'âkɨ̃hɨ niî'kere a'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho niî'.” 


text:
Marî masî'. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũrikãhasere “Tohô niî ma'akãro weé'”, niîta basió wee'. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dutisé o'ô'kãrãre a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho niî'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂re bese tĩhágɨ, a'ti ɨmɨ́kohopɨre o'ôo'wĩ. Tohô niîmikã, “Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî'” niî'ke bu'iri mɨsâ pe'e yɨ'ɨ̂re “Õ'âkɨ̃hɨre yã'âro uúkũami”, niiápɨ. Tohô nií wee'. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ dutî'karo noho weekã́ pũrikãre, yɨ'ɨ̂re ẽho peótimirã, yɨ'ɨ̂ weé ĩ'yosere ẽho peóya. Mɨsâ teeré ẽho peórã, yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂pɨre niîmi niisére masîrãsa'. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ me'ra ni'kɨtá niî' niisére masîrãsa', niîwĩ Jesu. 


text:
Pãharã́ Jesuré ĩ'yârã etarã́, a'tîro niîwã: —João wamê yeegɨ uúkũgɨ, neê kã'ró weé ĩ'yotimigɨ, ã'rikãhásere diakɨ̃hɨ́ta uúkũkũwĩ, niîwã. 


text:
Jesu Jordão siâkihipɨ niirí kura Lázaro wamêtigɨ kɨ̃ɨ yaá maka Betâniapɨ do'âtigɨ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ma'miosã numia Maria, Marta naá kẽ'ra tii makápɨta niîkãrã niîwã. 


text:
Lázaro ma'miosã numia kɨ̃ɨ̂ pũûro niikã́ ĩ'yârã, ãpêrã me'ra Jesuré kití o'ôo'kãrã niîwã: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ ma'igɨ́ ɨpɨ́tɨ waro niîmi, niî o'ôo'kãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesu tee kitíre tɨ'ógɨ, niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂ do'âtigɨ wẽrî yapatí dihasome. Kɨ̃ɨ̂ tohô wẽrisé me'ra Õ'âkɨ̃hɨ tutuasére ĩ'yâ no'orosa'. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ kẽ'rare masá a'tîro niîrãsama: “Kɨ̃ɨ̂ tutuagɨ́ niîmi”, niîrãsama, niîwĩ. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re niîwɨ: —Ɨ̃sâre bu'egɨ́, sõ'ó niîka tero tookãhárã Judeu masa ɨ̃tâ peeri me'ra mɨ'ɨ̂re doke wẽhé sĩ'rimiwã. Mɨ'ɨ̂ toopɨ́ wa'â sĩ'risari taha? 


text:
<pb/>Jesu yɨ'ɨ̂ pakɨ da'rasé kũû'kere keoró pe'ogɨ́sa'; tohô weérã yɨ'ɨ̂re wẽhesomé yuhûpɨ niîgɨ, a'tîro werêwĩ: —Ni'kâ ɨmɨ̂kohore doze horari bo'rê yuu'. Marî ɨmɨ̂koho sihârã, bɨrɨ̂ ke'atisa'. A'ti ɨmɨ́koho bo'rê yuukã, tohô weésa'. 


text:
Na'î tĩ'aropɨ sihârã pũrikã, naâ wa'aró bahutíkã pɨ'â tuu, bɨrɨ̂ ke'asama. Naâ bo'rê yuuse marikã́ tohô wa'âsama. 


text:
<pb/>Be'ró Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Marî me'rakɨ̃hɨ Lázaro kãriá wa'aápɨ. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re wã'kógɨ wa'âgɨsa' 


text:
<pb/>Jesu Lázaro kãriá wa'aápɨ niîgɨ, wẽrîa wa'aápɨ niî sĩ'rigɨ weékɨ niîmiwĩ. Ɨ̃sâ pe'e kãrisé warore wãkûkãti. 


text:
Marî toopɨ́ niîtikã, ãyú'. Yɨ'ɨ̂ e'katí'; ãyú niîrosa' mɨsâre. Tootá mɨsâ nemoró ẽho peórãsa'. Te'á marî kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, niîwĩ. 


text:
<pb/>Tomé “Sɨ'rɨá'kɨ” naâ niî no'ogɨ ɨ̃sâre niîwĩ: —Te'á marí kẽ'ra. Jesuré naâ wẽhekã́, kɨ̃ɨ̂ me'rata wẽrîrã wa'ârã, niîwĩ. Jesu wẽrî'kãrãre masó, katisé o'osé niî' 


text:
<pb/>Jesu Lázaro yaa makapɨ etâgɨ, kɨ̃ɨ̂re ɨ̃tâ tutipɨ sĩô sõro kũu'kere tɨ'owĩ́. Kɨ̃ɨ̂re tohô weéka be'ro ba'pâritise nɨmɨri yɨ'rɨ́karo niîwɨ. 


text:
Tohô weérã Jerusalẽ́kãharã pãharã́ Marta, Mariare ĩ'yâ wãkû tutuato niîrã naâ tiropɨ wa'âkãrã niîwã. 


text:
Marta Jesu tiró etâgo, kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ a'topɨ́ niikã́ maa, yɨ'ɨ̂ akabihí wẽrîti booapĩ. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Yɨ'ɨ̂ masî', a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, niî pe'tirã wẽrî'kãrã masarí kurapɨ masagɨ́sami. 


text:
<pb/>Jesu koôre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ wẽrî'kãrãre masó, katisé o'ogɨ́ niî'. Yɨ'ɨ̂re ẽho peógɨ wẽrî'kɨpɨ niîmigɨ, katîgɨsami taha. 


text:
<pb/>Koô kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂re ẽho peó'. Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo, Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî'. Mɨ'ɨ̂ “Ni'kɨ́ masɨ́ a'tiákɨhɨ niiápɨ'” niî'kɨ niî', niîwõ. Lázaro masâ pee pɨ'to Jesu kɨ̃ɨ̂ utî'ke niî' 


text:
<pb/>Marta Jesu me'ra uúkũka be'ro koô akabihó Mariare pihîgo wa'âwõ. Koôre ãpêrã tɨ'otíropɨ a'tîro niîko niîwõ: —Marîre bu'egɨ́ etâ tohami. Mɨ'ɨ̂re pihî dutiami. 


text:
Maria koo yaá wi'ipɨre soharó me'ra wihátiko niîwõ. Tohô weekã́ ĩ'yârã, Judeu masa toopɨ́ sihârã ehâ'kãrã koôre siru tuúkãrã niîwã. “Koô akabihí masâ peepɨ utîgo wa'âgo weesamó”, niî wãkûkãrã niîmiwã. 


text:
<pb/>Koô pe'e Jesu tiró etâgo, kɨ̃ɨ yeé dɨ'pôkãri tiropɨ paâ mu'ri ke'awõ. Kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ a'topɨ́ niikã́ maa, yɨ'ɨ̂ akabihí wẽrîti booapĩ. 


text:
<pb/>Ãpêrã a'tîro niîwã: —Ã'rí kapêri ĩ'yâtigɨre yɨ'rɨó'kɨ Lázarore wẽrikã́ weetí boopari? niîwã. Jesu Lázaro wẽrî'kɨpɨre masó'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu pũûro bɨhâ wetise me'ra Lázaro masâ peepɨ wa'âwĩ. Tii masá pee ɨ̃tâ tuti niîwɨ. Tii tutí sopere ɨ̃tâgaho me'ra ka'mú ta'a no'owɨ. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Tuu pãáoya. Marta kɨ̃ɨ̂re niîwõ: —Wiôgɨ, ɨ̃rí niîsami. Kɨ̃ɨ̂ wẽrîka be'ro ba'pâritise nɨmɨri yɨ'rɨ́'. 


text:
<pb/>Jesu koôre niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂re werêmiapɨ. “Yɨ'ɨ̂re ẽho peógo, Õ'âkɨ̃hɨ tutuasére ĩ'yâgosa'”, niîmiapɨ, niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró naâ tii tutíre pãâwã. Jesu ɨ'mɨ̂sepɨ ĩ'yâ moro, Õ'âkɨ̃hɨre niîwĩ: —Pakɨ́, yɨ'ɨ̂ sẽrí'kere mɨ'ɨ̂ tɨ'ó tohapɨ. Ãyú'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ masî', mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re tɨ'ó nu'kukã'. Ã'rá a'topɨ́ nu'kurã́ yee bu'iri sẽrí'. Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kere masiáto niîgɨ tohô weé'. 


text:
<pb/>Tohô niikã́ta, kɨ̃ɨ̂ wihátiwĩ. Kɨ̃ɨ yeé amûkãri, kɨ̃ɨ yeé dɨ'pôkãrire su'tí me'ra wa'mé no'okɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ diâpoa kẽ'ra su'ti kaséro me'ra omá no'okaro niîwɨ. Tohô weégɨ Jesu naâre niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂re pãâ, du'óo'ya. Judeu masa wiôrã Jesuré wẽhé sĩ'ri'ke niî' 


text:
<pb/>Pãharã́ Judeu masa Maria me'ra ba'pâti wã'kati'kãrã kɨ̃ɨ̂ tohô weesére ĩ'yârã, Jesuré ẽho peówã. 


text:
Tohô weérã fariseu masa, tohô niikã́ sacerdotea wiôrã nerêkãrã niîwã. Naâ sacerdotea wiôgɨ kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã niirópɨ nerêkãrã niîwã. A'tîro niîkãrã niîwã: —Marî de'ró weerã́sari? Jesu pehé ãyusé weé ĩ'yogɨ weemí. 


text:
Marî kɨ̃ɨ̂re ka'mú ta'atikã, niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ẽho peórãsama. Romano masa wiôrã a'tîrãsama. A'tî, marî wiôrã niisé, Õ'âkɨ̃hɨ wi'i kẽ'rare kõ'ârãsama. 


text:
<pb/>Ni'kɨ́ naâ me'rakɨ̃hɨ Caifá wamêtigɨ tií kɨ'mare sacerdotea wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ naâre niîkɨ niîwĩ: —Mɨsâ neê tɨ'o masí wee'. 


text:
Niî pe'tirã masá mari yaá di'takãharã wẽrikã́, yã'â niî boosa'. A'tîro weekã́, ãyúsa'. Ni'kɨ́ niî pe'tirã yee bu'iri wẽrî basakã, marîre ãyurósa', niîwĩ. 


text:
<pb/>Caifá kɨ̃ɨ̂ basi wãkusé me'ra meheta tohô niîkɨ niîwĩ. Tií kɨ'ma kɨ̃ɨ̂ sacerdotea wiôgɨ niikã́, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re tohô wãkusé o'ôkɨ niîwĩ. Tohô niîgɨ, Judeu masare Jesu wẽrî basagɨsami niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
Jesu tií di'takãharã di'akɨ̃re wẽrî basatikɨ niîwĩ. Niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra kɨ̃ɨ̂re ẽho peoáhãre no'ó apêye di'tapɨ niirã́ kẽ'rare wẽrî basakɨ niîwĩ. Ni'kâ kura weé sĩ'rigɨ tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Naâ wẽhé sĩ'rise bu'iri Jesu Judeu masa ĩ'yóropɨ sihâtiwĩ. Judéiapɨ niî'kɨ wihá wã'kawĩ. Ni'kâ maka Efraĩ́ wamêtiri maka yukɨ́ mariró pɨ'to niirí makapɨ wa'âwĩ. Tii makápɨ ɨ̃sâ tohawɨ́. 


text:
<pb/>Tiîtare Páscoa Judeu masa bosê nɨmɨ wa'aátoho kã'roákã dɨ'sawɨ́. Pãharã́ masá Jerusalẽ́pɨ wa'âkãrã niîwã. Naâ tií bosê nɨmɨ dɨporo naâ yã'âro weé'kere koe yuúrã wa'âkãrã niîwã. 


text:
Jesuré ĩ'yâ sĩ'rirã a'mâ kusiakãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niîrã, a'mêri sẽrí yã'akãrã niîwã: —Mɨsâ tɨ'ó yã'akã, apé tero weégɨ kɨ̃ɨ̂ a'tîgɨsari? 


text:
<pb/>Fariseu masa, sacerdotea wiôrã masaré a'tîro dutîkãrã niîwã: —Mɨsâ Jesu toopɨ́ niiápɨ niisére masîrã, ɨ̃sâre werêya. Naâ werekã́, bu'îri da'rerí wi'ipɨ Jesuré miáarãti niîrã, tohô niîkãrã niîwã.<pb/>


text:
Páscoa bosê nɨmɨ wa'aátoho seis nɨmɨri dɨ'sawɨ́. Tiîtare Jesu Efraĩ́pɨ niî'kɨ Betânia wamêtiri makapɨ wa'âwĩ. Too dɨpóro tii makápɨta Jesu Lázarore masowĩ́. 


text:
Tookãhárã Jesuré bosê nɨmɨ wee peówã. Marta ba'asére etiwṍ. Naâ pãharã́ wa'terore Lázaro kẽ'ra Jesu me'ra ba'â duhiwĩ. 


text:
Ɨ̃sâ ba'arí kura Maria pahikahá ɨ'mɨ̂tihikaha nardo wamêtise wapa bɨhɨ́sere posetíkahare Jesu tiró miítiwõ. Miíti, kɨ̃ɨ̂ dɨ'pôkãripɨ piô peowõ. Be'ró koô poâri me'ra tuu koéwõ. Tií wi'i niî pe'tiropɨ ɨ'mɨ̂tihi se'sa wa'âwɨ. 


text:
<pb/>Koô tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Juda Iscariote ɨ̃sâ me'rakɨ̃hɨ be'ropɨ́ Jesuré ĩ'yâ tu'tirãre o'oákɨhɨ a'tîro niîwĩ: 


text:
<pb/>—De'ró weégo a'té ɨ'mɨ̂tihisere duâtiati? Teeré duâgo, ni'kâ kɨ'ma da'rasé wapa weeró noho wapá ta'a booapã. Teé niyérure pahasé kɨorãre o'ô booapã, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ pahasé kɨorãre ma'ígɨ meheta, tohô niîwĩ. Yahasé bɨkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâ niyérure ko'tegɨ́ niîwĩ. Tii ahúropɨ ɨ̃sâ niyéru sãâ'kere yaha mɨhákũwĩ. 


text:
Mɨsâ pahasé kɨorãre o'ô nu'kukã'rãsa'. Be'ropɨ́ yɨ'ɨ̂ pũrikãre o'ô masisome. Yɨ'ɨ̂ a'tó niî dohakɨhɨ meheta niî', niîwĩ Jesu. Judeu masa wiôrã Lázarore wẽhé sĩ'ri'ke niî' 


text:
<pb/>Pãharã́ Judeu masa Jesu Betâniapɨ niisé kitire tɨ'ókãrã niîwã. Tohô weérã Jesuré, kɨ̃ɨ̂ masó'kɨ Lázaro kẽ'rare ĩ'yârã a'tîkãrã niîwã. 


text:
Lázarore masó'ke bu'iri pãharã́ Judeu masa Jesuré ẽho peówã. Kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, sacerdotea wiôrã dutisé doka niîmi'kãrã dɨka watía wa'âwã. Naâ tohô weesé bu'iri sacerdotea wiôrã Jesuré naâ wẽhé sĩ'riro nohota Lázaro kẽ'rare wẽhé sĩ'riwã. Jesu Jerusalẽ́pɨ pi'á'ke niî' 


text:
<pb/>Páscoa Judeu masa bosê nɨmɨre ĩ'yârã wa'ârã pãharã́ masá Jerusalẽ́pɨre wa'âkãrã niîwã. Naâ etâka nɨmɨ ape nɨmɨ́ pe'e Jesu wa'aátehe kitire masîkãrã niîwã. 


text:
Tohô weérã pũrî opa keérire dɨtê, kɨ̃ɨ̂re põo tẽrírã a'tîkãrã niîwã. Naâ e'katíse me'ra a'tîro karíkũ wã'katiwã: —Marî wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨ ãyú yɨ'rɨagɨ niîmi. Ã'rí Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨre ãyuró wa'aáto. Kɨ̃ɨ̂ marî Israel kurakãharã wiôgɨ niîmi, niîwã. 


text:
<pb/>Jesu Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niîro nohota jumentore ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ bu'ipɨ mɨhâ pehawĩ. Zacaria too dɨpórokɨ̃hɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werê mɨ'tagɨ a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
Mɨsâ Jerusalẽ́kãharã, uîtikã'ya. Ĩ'yâya, mɨsâ wiôgɨ jumento bu'ipɨ pesâ wã'katimi, niî ohâkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>A'té ohâ'kere ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ neê waro “Jesu yeé kiti niísa'”, niîtikãti. Be'ró ɨ'mɨ̂se kɨ̃ɨ̂ mɨhâka be'ropɨ ɨ̃sâ masîwɨ. “Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niî'karo nohota kɨ̃ɨ̂re keoró wa'âwɨ”, niîwɨ. 


text:
Fariseu masa pe'e tohô weekã́ ĩ'yârã, a'mêri niîkãrã niîwã: —Mɨsâ ĩ'yâti? Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ me'ra wa'ârã weemá. Marî de'ró wee boósari? niîwã. Grego masa Jesuré ĩ'yâ sĩ'ri'ke niî' 


text:
<pb/>Jerusalẽ́pɨ Páscoa bosê nɨmɨ niikã́, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã nerê'kãrã wa'terore ni'karérã grego masa niîwã. 


text:
Naâ Jesuré ĩ'yâ sĩ'rirã Filipe tiro a'tîwã. Filipe Betsaida Galiléia di'tapɨ niirí makakɨ̃hɨ niîwĩ. Naâ kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîwã: —Jesuré ĩ'yâ sĩ'risa'. 


text:
<pb/>Naâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Filipe Andrére werêgɨ wa'âwĩ. Be'ró pɨárãpɨ wa'â, Jesuré werêrã wa'âwã. 


text:
Naâ grego masa ĩ'yâ sĩ'risere tɨ'ógɨ, Jesu niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ wẽrî masa mɨháatoho kã'ró dɨ'sá'. 


text:
Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Ni'kɨ́ otesé kapere otêti boosami. Teé otêtikã, meharóta tohása'. Tee peéri otekã́ pũrikãre, di'tâpɨ boâ wa'ása'. Be'ró pĩ'rí, pupí, pehé dɨkâtisa'. Tee peéri weeró noho yɨ'ɨ̂ wẽrîgɨsa'. Yɨ'ɨ̂ wẽrisé me'ra pãharã́ Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra wa'ârãsama. 


text:
No'ó a'ti ɨmɨ́kohopɨre kɨ̃ɨ̂ katirí ɨmɨ̂kohore ma'í yɨ'rɨgɨ pekâ me'epɨ bu'îri da'rê bahurió no'ogɨsami. No'ó kɨ̃ɨ̂ katirí ɨmɨ̂kohore ma'itígɨ pe'e ɨ'mɨ̂sepɨ katî nu'kugɨsami. 


text:
Yɨ'ɨ̂ dutisére weé sĩ'rigɨ, yɨ'ɨ̂re siru tuuáto. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ niiátohopɨre yɨ'ɨ̂ me'ra niîgɨsami. Yɨ'ɨ̂ dutisére wee sirú tuugɨ nohore yɨ'ɨ̂ pakɨ ãyuró weegɨ́sami, niîwĩ Jesu. Jesu kɨ̃ɨ̂ wẽriátehere uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu niîwĩ: —Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ pũûro bɨhâ weti'. De'ró niîgɨsari? “Pakɨ́, yɨ'ɨ̂re yã'âro wa'aátehere yɨ'rɨóya” niîgɨsari? Niîsome. Yɨ'ɨ̂ teeréta pi'etí, wẽrîgɨ a'tîwɨ. 


text:
Pakɨ́, mɨ'ɨ̂ tutuasére ĩ'yoyá, niîwĩ Jesu. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro ni'kɨ́ ɨ'mɨ̂sepɨ uúkũ dihosere tɨ'owɨ́. A'tîro niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ tutuasére ĩ'yó tohawɨ. Ĩ'yo nemógɨti taha, niîwĩ. 


text:
<pb/>Masá toopɨ́ niirã́ kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere tɨ'órã, “Bɨpô bɨsɨámi”, niîwã. Ãpêrã “Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ Jesuré uúkũami”, niîwã. 


text:
Ni'kâroakãre Õ'âkɨ̃hɨ a'ti ɨmɨ́kohokãharãre besé, bu'îri da'rêgɨsami. Tohô niikã́ a'ti ɨmɨ́kohokãharãre dutigɨ́ wãtî kõ'â wĩro no'ogɨsami. 


text:
Apêye kẽ'rare yɨ'ɨ̂re naâ ɨ'mɨáropɨ tuu moró nɨ'kokã, niî pe'tirãre yɨ'ɨ̂ tiropɨ a'tikã́ weegɨ́ti, niîwĩ Jesu. 


text:
Masá teeré tɨ'órã, a'tîro niîwã: —Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ naâ bu'ekã́, a'tîro tɨ'ó no'owɨ: “Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo katî nu'kukɨ̃'sami.” De'ró weeákɨhɨ mɨ'ɨ̂ pe'e taha “Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ ɨ'mɨáropɨ tuu moró nɨ'ko no'ogɨsami”, niîti? Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ noa nohó niîti? niî sẽrí yã'awã. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãkãharãre sĩ'óo'se weeró noho niî'. Yɨ'ɨ̂ masaré Õ'âkɨ̃hɨ yeere ãyuró masikã́ weé'. Yoâtikã mɨsâ me'ra niîgɨsa'. Yɨ'ɨ̂ a'topɨ́ niirí kurare mɨsâ yɨ'ɨ̂ bu'esére ẽho peóya. Tohô weérã mɨsâ wãkûtiro na'î tĩ'aropɨ sihârã weeró noho wa'âsome. Yɨ'ɨ̂re ẽho peótirã na'î tĩ'aropɨ niirã́ weeró noho niîma. Naâ weesére “A'tîro pe'e ɨá'”, niî masitisama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ sĩ'óo'se weeró noho niigɨ́ mɨsâ tiropɨ niî'. Yɨ'ɨ̂ mɨsâ tiropɨ niirí kurare yɨ'ɨ̂re ẽho peóya. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra sĩ'óo'rã weeró noho niîrãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ yeere ãyuró masîrãsa'. Ãpêrã kẽ'rare masikã́ weerã́sa', niîwĩ Jesu. Jesu naâre tohô niîka be'ro du'tí wã'ka wa'âwĩ. Judeu masa wiôrã Jesuré ẽho peótise niî' 


text:
Naâ ẽho peótikã, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ Isaía ohâ'karo nohota keoró wa'âwɨ. Kɨ̃ɨ̂ a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/>Neê ni'kɨpéta ɨ̃sâ weresére tɨ'otími. Õ'âkɨ̃hɨ tutuasé me'ra weé ĩ'yokã ĩ'yâmirã, neê ẽho peótima, niî ohâkɨ niîwĩ Isaía. 


text:
<pb/>Naâ neê ẽho peó masiti'ke kẽ'rare Isaía apêropɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre a'tîro ohâkɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ naâre kapêri bahutírã weeró noho weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ yeére tɨ'o masítikã weékɨ niîwĩ. Tohô weérã ãyuró kɨ̃ɨ̂ weesére ĩ'yâmirã, ĩ'yâ masitikãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ bu'esére tɨ'omírã, tɨ'o masítikãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ bu'esére ẽho peórã, naâ yã'âro weé'kere du'ú, akobohóse sẽri boópã. Kɨ̃ɨ̂ naâre yɨ'rɨó boopĩ, niîkɨ niîwĩ Isaía. 


text:
<pb/>Pãharã́ Judeu masa Jesuré ẽho peówã. Ni'karérã wiôrã waropɨta ẽho peówã. Fariseu masare uîrã, bahû yoaropɨ Jesuré ẽho peósere uúkũtiwã. Ɨ̃sâre Judeu masa naâ nererí wi'ipɨ niirã́re kõ'â wĩrori niîrã, tohô weewã́. 


text:
Wiôrã Jesuré ẽho peómirã, masá pe'ere Õ'âkɨ̃hɨ nemoró ãyuró wãkukã́ ɨawã́. Jesu masaré besesékãhasere uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu niî pe'tirã tɨ'oáto niîgɨ, tutuaró uúkũwĩ: —Yɨ'ɨ̂re ẽho peógɨ yɨ'ɨ̂ se'sarore ẽho peótimi. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ kẽ'rare ẽho peómi. 


text:
Yɨ'ɨ̂ sĩ'óo'se weeró noho niî'. A'ti nukúkãpɨre yɨ'ɨ̂re ẽho peórã na'î tĩ'aropɨ tohatíkã'ato niîgɨ a'tîwɨ. Naâ yɨ'ɨ̂ bu'esére masîrãsama. Masîrã, ãyuró weerã́sama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ bu'esére tɨ'omírã, teeré weetírã, bu'îri kɨorã́sama. Yɨ'ɨ̂ naâre bu'îri da'rêsome. Yɨ'ɨ̂ bu'îri da'rêgɨ meheta a'tîwɨ. Naâre yɨ'rɨógɨ a'tîwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂re ɨatírã noho, yɨ'ɨ̂ bu'ê'kere weetírã noho Õ'âkɨ̃hɨre bu'îri da'rê no'oahãpɨ niî tohama. Yɨ'ɨ̂ bu'ê'kere weetíse bu'iri naâ a'ti ɨmɨ́koho pe'tikã́, bu'îri da'rê no'orãsama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ masî', yɨ'ɨ̂ pakɨ dutisére ẽho peórã katî nu'kukã'rãsama. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ bu'ê duti'karo nohota masaré bu'ê', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
Judeu masa bosê nɨmɨ Páscoa wa'aátoho ni'kâ nɨmɨ dɨ'sawɨ́. Jesu kɨ̃ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohopɨ niî'kɨ maatá kɨ̃ɨ̂ pakɨ tirópɨ wa'aátehere masî tohawĩ. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yarã́ a'ti nukúkãkãharãre ma'í nu'kukã'wĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra kɨ̃ɨ̂ ɨpɨ́tɨ ma'isére ĩ'yowĩ́. 


text:
Juda Iscariote Simão makɨre wãtî a'tîro wãkusé o'ôkɨ niîwĩ. Jesuré ĩ'yâ tu'tirãpɨre o'ô dutikɨ niîwĩ. Jesu pe'e pũrikã kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ a'tîwɨ niisére masîwĩ. Tohô niikã́ toopɨ́ kɨ̃ɨ̂ dahâ tohaatehere, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ kɨ̃ɨ̂re wiôgɨ sõroátehe kẽ'rare masîwĩ. A'tîro weégɨ, ɨ̃sâ ba'â duhiri kura Jesu wã'kâ nɨ'ka, kɨ̃ɨ̂ su'tí bu'îkãhasere tuu weé kũuwĩ. Be'ró marî ehêri tuu wɨaropɨ tuu koéri kaserore dɨ'té õ'owĩ. 


text:
Tu'â eha nɨ'ko, akoré bapapɨ́ piô sãawĩ. Teé me'ra ɨ̃sa yeé dɨ'pôkãrire koé nɨ'kawĩ. Be'ró tii kaséro me'ra tuu koéwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ Simão Pedro yee dɨ'pôkãrire koé nɨ'kari kura Pedro kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Wiôgɨ, yeé dɨ'pôkãrire koegɨ́sari? 


text:
<pb/>Pedro kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Yeé dɨ'pôkãrire mɨ'ɨ̂ neê koesomé. Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ koetíkã, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ niîsome. 


text:
<pb/>Simão Pedro kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Too pũríkãre yeé dɨ'pôkãrire koégɨ, yeé amûkãri, yaá dɨpôa kẽ'rare koeyá. 


text:
<pb/>Jesu pe'e kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Marî u'áka be'ro opâturi u'a apóya marísa'. Sihâka be'ro dɨ'pôkãri di'akɨ̃re koé no'osa'. Mɨsâ ũ'îri marirã́ weeró noho niî'. Tohô niîmikã, ni'kɨ́ mɨsâ wa'teropɨre yã'agɨ́ ũ'îritigɨ weeró noho niîmi, niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Ɨ̃sa yeé dɨ'pôkãrire koéka be'ro kɨ̃ɨ̂ bu'îkãharo su'tîrore sãyâ, ehâ nuhawĩ taha. Ɨ̃sâre niîwĩ: —Mɨsâ yɨ'ɨ̂ weesére tɨ'o masíti? 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâ wiôgɨ, mɨsâre bu'egɨ́ niîmigɨ, mɨsa yeé dɨ'pôkãrire koeápɨ. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra meharóta weeyá. 


text:
Mɨsâre diakɨ̃hɨ́ werêgɨti. Neê ni'kɨ́ da'rá ko'tegɨ “Yɨ'ɨ̂ wiôgɨ yɨ'rɨóro niî'”, niî masitisami. Ni'kɨ́ o'ôo' no'o'kɨ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re o'ôo'kɨ yɨ'rɨóro niîtisami. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ mɨsâ niî pe'tirãpɨre uúkũgɨ meheta weé'. Yɨ'ɨ̂ besé'kãrãre masî'. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niîro nohota keoró wa'ârosa'. A'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Yɨ'ɨ̂ me'ra ba'â duhimigɨ, yɨ'ɨ̂ me'ra uâmi”, niî ohâ no'okaro niîwɨ. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre werê yuugɨ weé'. Tohô weérã yɨ'ɨ̂ niî'ke keoró wa'akã́, a'tîro niîrãsa': “Diakɨ̃hɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨ niîpĩ”, niîrãsa'. 


text:
Mɨsâre keoró werêgɨti. Yɨ'ɨ̂ o'ôo'kãrã weresére tɨ'ó ẽho peórã, yɨ'ɨ́ kẽ'rare ẽho peórãta weesamá. Yɨ'ɨ̂re ẽho peórã, yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ kẽ'rare ẽho peósama, niîwĩ Jesu. Jesu “Yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãpɨre Juda o'ôgɨsami” niisé niî' 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâre werêka be'ro ɨpɨ́tɨ bɨhâ wetiwĩ. Tɨ'otá basiórota werêwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Ni'kɨ́ mɨsâ wa'teropɨ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãre o'ôgɨsami, niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu yɨ'ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ pãú yosó o'o no'ogɨ niîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Simão makɨ Juda Iscariotere yosó o'owĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weéka be'ro wãtî Judare sãháakɨ niîwĩ. Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ weeátehere weé bakeo'ya. 


text:
Ni'karérã a'tîro wãkûwɨ: “Juda kɨ̃ɨ̂ niyérure ko'tegɨ́ niî yuukã, Jesu kɨ̃ɨ̂re apêye noho bosê nɨmɨkãhasere duu dutígɨ weeápĩ, ou pahasé kɨorãre niyéru o'ô dutigɨ o'ô dutiapĩ”, niîwɨ. 


text:
Juda kɨ̃ɨ̂ pãuré yẽ'êka be'ro ɨ̃sâ tiropɨ niî'kɨ wiháa wa'âwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wiháari kura yamîpɨ niîwɨ. A'mêri ma'i dutíse niî' 


text:
<pb/>Juda wa'âka be'ro Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨpɨre yɨ'ɨ̂ tutuasére ĩ'yó no'orosa'. Õ'âkɨ̃hɨ tutuasé kẽ'ra yɨ'ɨ̂ me'rata ĩ'yó no'orosa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ me'rakãharã, kã'ró mɨsâ me'ra niî tɨogɨsa'. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re a'mârãsa'. Yɨ'ɨ̂ Judeu masare too dɨpóropɨre niî'karo nohota mɨsâre ni'kâroakã niîgɨti. Yɨ'ɨ̂ wa'aátohopɨre mɨsâ wa'â masitisa'. 


text:
Mɨsâ a'mêri ma'ikã́, ãpêrã niî pe'tirã mɨsâre yɨ'ɨ̂ bu'erã́ niisére masîrãsama, niîwĩ Jesu. Jesu Pedrore “Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ‘Masí wee'’ niîgɨsa'” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Simão Pedro kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awĩ: —Wiôgɨ, no'opɨ́ wa'âgɨsari? Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ wa'aátohopɨre mɨ'ɨ̂ wa'â masitisa'. Be'ropɨ́ yɨ'ɨ̂re siru tuúgɨsa'. 


text:
<pb/>Pedro kɨ̃ɨ̂re niîwĩ taha: —Wiôgɨ, de'ró weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ me'ra maatá wa'â masitisari? Yɨ'ɨ́ kẽ'ra mɨ'ɨ̂ me'rata wẽrî masi'. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Niiróta yɨ'ɨ̂ me'ra wẽrî masiti? Mɨ'ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ta niîgɨti. Kãrêkẽ' kɨ̃ɨ̂ uuátoho dɨporo yɨ'ɨ̂re i'tiáti “Kɨ̃ɨ̂re masí wee'”, niîgɨsa', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
Jesu ɨ̃sâre a'tîro niîwĩ: —Mɨsâ ɨpɨ́tɨ waro wãkû ke'titikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóya. Tohô niikã́ yɨ'ɨ́ kẽ'rare ẽho peóya. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ mɨsâ niiátehe wi'seri pehé niî'. Teé marikã́ maa, mɨsâre werê booapã. Toopɨ́ mɨsâ niiátohore apo yuúgɨ wa'âgɨ weé'. 


text:
<pb/>Tomé kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ wa'aátohore masîtisa'. Ɨ̃sâ de'ró weé masî boosari mɨ'ɨ̂ wa'arí ma'are? 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ wa'arí ma'a weeró noho niî'. Yɨ'ɨ̂ masaré toopɨ́ wa'akã́ weegɨ́ niî'. Yɨ'ɨ̂ masaré diakɨ̃hɨ́kãhasere masikã́ weé'. Naâre katî nu'kukã weegɨ́ niî'. Yɨ'ɨ̂re ẽho peórã di'akɨ̃ yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ wa'ârãsama. 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂re masîrã, yɨ'ɨ̂ pakɨ kẽ'rare masî boosa'. Ni'kâroakã kɨ̃ɨ̂re masî'. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ĩ'yârã, kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã weeró noho niî', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Filipe Jesuré niîwĩ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ pakɨre ĩ'yoyá ɨ̃sâre. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yasé me'ra di'akɨ̃ ɨ̃sâre ãyurósa'. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Filipe, yɨ'ɨ̂ mɨsâ me'ra yoakã́ niîwɨ. Yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ masi weeti yuhûpɨ? Yɨ'ɨ̂re ĩ'yagɨ́ yɨ'ɨ̂ pakɨ niisétise kẽ'rare ĩ'yâmi. De'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re “Mɨ'ɨ̂ pakɨre ĩ'yoyá”, niiáti? 


text:
Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ pakɨ me'ra pɨárã niîmirã, ni'kɨtá niî' niisére ẽho peó weeti? Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂pɨre niîmi niisé kẽ'rare ẽho peó weeti? Yɨ'ɨ̂ uúkũsere yɨ'ɨ̂ se'saro uúkũ wee'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂pɨre niigɨ́ta kɨ̃ɨ̂ ɨaró uúkũmi. Yɨ'ɨ̂ weesé kẽ'rare yɨ'ɨ̂ se'saro weé wee'. Kɨ̃ɨ́ta kɨ̃ɨ̂ ɨaró weekã́ weemí. 


text:
Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ pakɨ me'ra ni'kɨtá niî' niisére, kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂pɨre niisére ẽho peóya. Teeré ẽho peótirã pũrikã, yɨ'ɨ̂ weesé pe'ere ĩ'yâ ẽho peó kureya. 


text:
Mɨsâre diakɨ̃hɨ́ta werêgɨti. Yɨ'ɨ̂re ẽho peórã yɨ'ɨ̂ weé'karo nohota yɨ'ɨ̂ weé'kere wee sirú tuurãsama. Tootá yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ yɨ'ɨ̂ wa'akã́ maa, a'té nemoró weerã́sama. 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peókã, niî pe'tise mɨsâ sẽrisére o'ôgɨsa'. Teé me'ra yɨ'ɨ̂ pakɨ tutuasére masiáto niîgɨ tohô weegɨ́sa'. 


text:
Mɨsâre yɨ'ɨ̂ pakɨre Espírito Santore sẽri baságɨti. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre wee tamúse me'ra wãkû tutua nu'kukã weegɨ́sami. Mɨsâ me'ra niî nu'kugɨsami. 


text:
Espírito Santo mɨsâre keoró bu'êgɨsami. Ãpêrã a'ti nukúkãkãharã yɨ'ɨ̂re ẽho peótirã kɨ̃ɨ̂re masîtirãsama. Tohô weérã kɨ̃ɨ̂re moorã́sama. Mɨsâ pũrikã kɨ̃ɨ̂re masî'. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâ me'ra, mɨsâpɨre niî nu'kugɨsami. 


text:
Kã'roákã dɨ'sá', be'ró masá yɨ'ɨ̂re ĩ'yâsome. Mɨsâ pũrikã ĩ'yârãsa'. Yɨ'ɨ̂ katî nu'kukã'. Tohô weérã mɨsá kẽ'ra katî nu'kukã'rãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ mɨsâre Espírito Santore o'ôo'gɨsami. Tohô weéka be'ro yɨ'ɨ̂ pakɨ me'ra yɨ'ɨ̂ niisére masîrãsa'. Tohô niikã́ mɨsâ yɨ'ɨ̂ me'ra niisére, yɨ'ɨ̂ mɨsâpɨre niisére masîrãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ dutisére weegɨ́ diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂re ma'isére ĩ'yosamí. Yɨ'ɨ̂re ma'igɨ́re yɨ'ɨ̂ pakɨ kẽ'ra ma'igɨ́sami. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra ma'igɨ́sa'. Kɨ̃ɨ̂re yɨ'ɨ̂ niisétisere ĩ'yogɨ́sa', niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Ãpí Juda, Iscariote meheta Jesuré niîwĩ: —Wiôgɨ, de'ró weégɨ mɨ'ɨ̂ niisétisere ɨ̃sâ di'akɨ̃re ĩ'yogɨ́sari? De'ró weégɨ a'ti ɨmɨ́kohokãharã mɨ'ɨ̂re ẽho peótirã kẽ'rare ĩ'yó weeti? 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re ma'igɨ́ yɨ'ɨ̂ dutisére weemí. Yɨ'ɨ̂ pakɨ kɨ̃ɨ̂re ma'igɨ́sami. Ɨ̃sâ pɨárãpɨta kɨ̃ɨ̂ me'ra niîrãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂re ma'itígɨ pe'e yɨ'ɨ̂ uúkũsere weetími. Yɨ'ɨ̂ uúkũse yee mehéta niî'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ kɨ̃ɨ̂ werê dutise niî'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ sẽrikã́, yɨ'ɨ̂ pakɨ Espírito Santore mɨsâre o'ôo'gɨsami. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre wee tamú, wãkû tutua nu'kukã weegɨ́sami. Niî pe'tise mɨsâre bu'êgɨsami. Niî pe'tise yɨ'ɨ̂ mɨsâre bu'ê'kere opâturi wãkukã́ weegɨ́sami. 


text:
<pb/>Ni'kâroakã mɨsâre we'êriti'. Yɨ'ɨ̂ ãyuró ehêri põ'rati'. Yɨ'ɨ̂ weeró noho mɨsâre ãyuró ehêri põ'ratikã weegɨ́ti. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre ãyuró ehêri põ'ratikã weesé a'ti ɨmɨ́kohokãhase weeró noho nií wee'. 


text:
Mɨsâ “Yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ wa'âgɨ weé'” niikã́ tɨ'ó tohapɨ. “Be'ró yɨ'ɨ̂ mɨsâ me'ra niîgɨ a'tîgɨti taha” niikã́ kẽ'rare tɨ'oápɨ. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂ yɨ'rɨóro niîmi. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ tiropɨ wa'asé kitire tɨ'oápɨ. Teeré tɨ'órã, diakɨ̃hɨ́ta ẽho peórã pũrikã, e'katí booapã. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre werê yuugɨ weeápɨ. Tohô weérã yɨ'ɨ̂ mɨsâre werê yuu'ke keoró wa'akã́, “Diakɨ̃hɨ́ta niîpĩ”, niîrãsa'. 


text:
Wãtî a'ti nukúkãkãharãre dutigɨ́ a'tî tohami. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ yoâtikã mɨsâ me'ra uúkũgɨti. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re neê kã'ró dutî masitimi. 


text:
Tohô wa'ârota weesása'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ kɨ̃ɨ̂ wee dutí'kere weegɨ́ti. Yɨ'ɨ̂ tohô weekã́, a'ti nukúkãkãharã yɨ'ɨ̂ pakɨre yɨ'ɨ̂ ma'isére masîrãsama. Te'á wa'ârã. Wã'kâ nɨ'kaya, niîwĩ ɨ̃sâre.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂re ẽho peórã tigɨkãháse dɨpɨri niîma. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'sêgɨre ĩ'yâ nɨrɨgɨ weeró noho niî yuugɨ, dɨkâ marisé dɨpɨrire dɨtê kõ'asami. Apêye dɨkâtise dɨpɨrire ãyuró dɨkâtiato niîgɨ dɨtê wee nemosami. 


text:
Mɨsâ dɨkâtise dɨpɨri weeró noho niî'. Yɨ'ɨ̂ bu'ê'kere ẽho peó, yɨ'tí'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ mɨsâ yã'âro weé'kere akobohó tohawĩ. Mɨsâ akobohó no'o'kãrãpɨ niî toha'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâpɨre niî nu'kugɨsa'. Mɨsá kẽ'ra yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kukã'ya. Ni'kâ dɨpɨ yukɨ̂gɨpɨ a'mé sɨ'atimiro dɨkâtitisa'. A'té weeró noho mɨsâ yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kutirã, neê ãyuró wee masísome. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ niî'karo nohota yɨ'ɨ̂ ɨ'sêgɨ weeró noho niî'. Mɨsâ tigɨ dɨpɨ́ri niî'. Yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kugɨ, yɨ'ɨ́ kẽ'ra kɨ̃ɨ̂pɨre niikã́, kɨ̃ɨ̂ ãyuró wee masísami. Mɨsâ yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kutirã, neê ãyuró wee masítisa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kutigɨ dɨtê kõ'a'ke dɨpɨri weeró noho niîmi. Teé yãî'ke dɨpɨrire seé, pekâ me'epɨ ɨ̃hâ kõ'a no'osa'. 


text:
<pb/>Mɨsâ yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kurã, yɨ'ɨ̂ bu'esére wãkûrã, Õ'âkɨ̃hɨre mɨsâ ɨasére sẽriyá. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'tigɨ́sami. 


text:
Mɨsâ ãyuró weérã, Õ'âkɨ̃hɨ ãyú yɨ'rɨami niisére ĩ'yorã́sa'. Tohô weérã diakɨ̃hɨ́ta mɨsâ yɨ'ɨ̂ bu'erã́ niîrãsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re ma'iró nohota yɨ'ɨ́ kẽ'ra mɨsâre ma'í'. Yɨ'ɨ̂ me'ra niî nu'kuya. Tohô weekã́, mɨsâre ma'í nu'kugɨsa'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ dutisére weekã́, ma'imí. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra yɨ'ɨ̂ dutisére weekã́, mɨsâre ma'igɨ́sa'. 


text:
Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ me'rakãharãre wẽrî basagɨ, naâre ma'í yɨ'rɨasami. Wẽrî basase nemoró ma'itá basió wee'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre “Yɨ'ɨ̂re da'rá ko'terã niîma”, niîsome. Da'rá ko'terã naâ wiôgɨ weesére masîtisama. Mɨsâ yɨ'ɨ̂ me'rakãharã niî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re niî'kere werê pe'okã'. 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂re besetíwɨ. Yɨ'ɨ̂ pe'e mɨsâre besewɨ́. Ãyuró weeáto niîgɨ tohô weewɨ́. Mɨsâ ãyuró weesé pe'tisomé. Ãyuró weekã́, mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peókã, no'ó Õ'âkɨ̃hɨre sẽrisé nohore o'ôgɨsami. 


text:
A'tetá niî' yɨ'ɨ̂ mɨsâre dutisé. A'mêri ma'iyá, niîwĩ. Jesu “Yɨ'ɨ̂re ẽho peókã, ãpêrã mɨsâre ĩ'yâ tu'tirãsama” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâre a'tîro niî nemowĩ: —A'ti nukúkãkãharã yɨ'ɨ̂re ẽho peótirã mɨsâre ĩ'yâ tu'tikã, yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'ti mɨ'ta'kere wãkûya. 


text:
Mɨsâ a'ti nukúkãkãharã niikã́ maa, naâ me'rakãharãre ma'iró nohota mɨsâre ma'i boósama. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre naâ wa'teropɨ niirã́re besewɨ́. Mɨsâ a'ti nukúkãkãharã weeró noho nií wee'. Tohô weérã mɨsâre ĩ'yâ tu'tima. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre niî'kere wãkûya. Neê ni'kɨ́ da'rá ko'tegɨ “Yɨ'ɨ̂ wiôgɨ yɨ'rɨóro niî'”, niî masitisami. Yɨ'ɨ̂re yã'âro weemá. Mɨsá kẽ'rare meharóta yã'âro weerã́sama. No'ó yɨ'ɨ̂ bu'esére tɨ'orã́, mɨsâre tɨ'orã́sama. 


text:
Mɨsâ yɨ'ɨ̂re siru tuúkã ĩ'yârã, niî pe'tise yã'asére mɨsâre weerã́sama. Yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨre naâ masîtise bu'iri tohô weerã́sama. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ a'tí di'tapɨre naâre werêgɨ a'tîtikã maa, bu'îri moo boósama. Naâ ni'kâroakãre bu'îri kɨomá. “Ɨ̃sâ bu'îri moó'”, niî masitisama. 


text:
Neê ni'kɨ́ weetísere naâ tiropɨre pehé weé ĩ'yomiwɨ. Yɨ'ɨ̂re masî dutigɨ tohô weewɨ́. Yɨ'ɨ̂ weé ĩ'yotika be'ro niikã́ maa bu'îri moo boósama. Naâ yɨ'ɨ̂ weé'kere ĩ'yâwã. Teeré ĩ'yâmirã, yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tiwã. Yɨ'ɨ̂ pakɨ kẽ'rare ĩ'yâ tu'tiwã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niîro nohota keoró wa'âro weé'. A'tîro niî': “Bu'îri moomíkã, yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tiwã”, niî ohâ no'owɨ. 


text:
<pb/>Espírito Santo diakɨ̃hɨ́ uúkũgɨ, mɨsâre wee tamúgɨ a'tîgɨsami. Ɨ̃sâ yɨ'ɨ̂ pakɨ me'ra kɨ̃ɨ̂re o'ôo'rãsa'. Kɨ̃ɨ̂ a'tîgɨ, keoró yeekãhásere mɨsâre werêgɨsami. 


text:
Mɨsá kẽ'ra yeekãhásere werêrãsa'. Mɨsâ neê waropɨta yɨ'ɨ̂ me'ra niî tohawɨ. Tohô weérã werêrãsa', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
Jesu ɨ̃sâre niî nemowĩ taha: —Yeé bu'iri ãpêrã mɨsâre yã'âro weerã́sama niisére werê'. Yɨ'ɨ̂re ẽho peó du'utikã'ato niîgɨ tohô werê'. 


text:
Mɨsâre Judeu masa nerê wɨase wi'seripɨ niîmi'kãrãre kõ'â wĩrorãsama. No'ó mɨsâre wẽhé kõ'aka be'ro a'tîro niîrãsama. “Marî Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró weérã weé'”, niîrãsama. 


text:
Yɨ'ɨ̂ werê yuugɨ weé'. Tohô weérã keoró teé wa'akã́, mɨsâ “Tohôta niîwĩ”, niîrãsa'. Espírito Santo yeekãhase niî' Yɨ'ɨ̂ mɨsâ me'ra niîgɨ, neê waropɨre maatá a'teré werêtiwɨ. 


text:
Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂re o'ôo'kɨ tiropɨ wa'âgɨ weé'. Yɨ'ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, neê ni'kɨ́ yɨ'ɨ̂re “No'opɨ́ wa'âti?” niî sẽrí yã'a wee'. Mehô bɨhâ weti wioritikã'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ mɨsâre diakɨ̃hɨ́ta niîgɨti. Yɨ'ɨ̂ wa'akã́, mɨsâre ãyú niîrosa'. Yɨ'ɨ̂ mɨsâre Espírito Santore o'ôo'gɨsa'. Yɨ'ɨ̂ wa'âtikã maa, kɨ̃ɨ̂ mɨsâre wee tamúgɨ, mɨsâ me'ra niîgɨ a'tîti boosami. 


text:
Espírito Santo yɨ'ɨ̂re ẽho peótirãre a'tîro masikã́ weegɨ́sami. “Ɨ̃sâ yã'arã́ niî'”, niî tɨ'ó yã'akã weegɨ́sami. Apêye, yɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ weegɨ́ niî' niisére ĩ'yogɨ́sami. Yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ wa'asé me'ra teeré ĩ'yogɨ́sami. Yɨ'ɨ̂ toopɨ́ wa'akã́, yɨ'ɨ̂re ĩ'yâsome. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂re ẽho peótirãre Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'reátehere ĩ'yogɨ́sami. A'tîro masîrãsama: “Wãtî, a'ti nukúkãkãharãre dutigɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre bu'îri da'rê no'oakɨhɨ niî tohami”, niîrãsama. 


text:
Espírito Santo a'tîgɨ, niî pe'tisere keoró werêgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ uúkũgɨ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ se'saro uúkũsome. Õ'âkɨ̃hɨ uúkũsere, kɨ̃ɨ̂ tɨ'ó'kere werê turiagɨsami. Be'ropɨ́ wa'aátehe kẽ'rare mɨsâre werê yuugɨsami. 


text:
Niî pe'tise yɨ'ɨ̂ pakɨ kɨosé yeé niî'. Tohô weégɨ Espírito Santo mɨsâre yee kitíre werêgɨsami. Bɨhâ wetimi'kãrã e'katírãsama niisé niî' 


text:
Kã'ró dɨ'sá', be'ró mɨsâ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ nemosome. Be'ró ĩ'yârãsa' taha. Yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ wa'akã́ tohô wa'â ni'irosa', niîwĩ Jesu. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, ɨ̃sâ ni'karérã a'mêri uúkũwɨ: —De'ró niî sĩ'riro weesarí kɨ̃ɨ̂ tohô niisé? 


text:
“Kã'roákã dɨ'sá'” kɨ̃ɨ̂ niisé de'ró niî sĩ'riro weesarí? Yẽ'e nohóre uúkũgɨ uúkũsamigɨ, masîtisa', niîwɨ. 


text:
<pb/>Jesu ɨ̃sâ tohô niisére masîgɨ, ɨ̃sâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ “Kã'roákã dɨ'sá', ĩ'yâsome, be'ró ĩ'yârãsa' taha” niî'kere a'mêri sẽrí yã'arã weetí? 


text:
Mɨsâre diakɨ̃hɨ́ta werêgɨti. Mɨsâ utî, pũûro bɨhâ wetirãsa'. A'ti ɨmɨ́kohokãharã pe'e e'katírãsama. Mɨsâ bɨhâ wetimi'kãrã be'ró e'katírãsa'. 


text:
A'tîro wa'asé weeró noho niîrosa'. Ni'kó nihî pako koô wi'magɨ́ wɨaátoho dɨporo pũrisé tɨ'ó yã'asamo. Koô wɨâka be'ro koô pũrisé tɨ'ó yã'a'kere wãkûtisamo. Koô makɨ́ bahuáse pe'ere ĩ'yâgo e'katígo, tohô weesamó. 


text:
Koô weeró noho mɨsâ ni'kâroakãre pi'etí'. Be'ró yɨ'ɨ̂ mɨsâre ĩ'yâgɨ a'tîgɨti taha. Yɨ'ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, mɨsâ e'katí yɨ'rɨarãsa'. Ãpêrã mɨsâre bɨhâ wetikã wee masítirãsama. 


text:
<pb/>Mɨsâ tohô e'katíri nɨmɨre mɨsâ tɨ'otísere neê sẽrí yã'asome maha. Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre niîgɨti. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peókã ĩ'yâgɨ, niî pe'tise mɨsâ sẽrisére yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'tigɨ́sami. 


text:
Too dɨpóropɨ yɨ'ɨ̂ tutuasé me'ra yɨ'ɨ̂ pakɨre neê sẽritíwɨ. Ni'kâroakãre mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peó tĩharã sẽriyá. Mɨsâ tohô weekã́, kɨ̃ɨ̂ yɨ'tigɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'tikã́, mɨsâ e'katí yɨ'rɨarãsa'. Jesu masaré “A'tîro weegɨ́ti” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ mɨsâre diakɨ̃hɨ́ niisére bu'ê sĩ'rigɨ kití me'ra wereápɨ. Be'ró kití mariró diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂ pakɨ yeekãhásere werêgɨsa'. 


text:
Espírito Santo a'tîka be'ro mɨsâ yɨ'ɨ̂re ẽho peó tĩharã, yɨ'ɨ̂ pakɨre sẽrirã́sa'. Yɨ'ɨ̂ tohô niîgɨ, “Yɨ'ɨ̂ pakɨre mɨsâre sẽri baságɨti”, niîgɨ meheta weé'. Mɨsâ basi sẽrirã́sa'. 


text:
Kɨ̃ɨ́ta mɨsâre ma'imí. A'tîro niî'. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ma'í'. Tohô niikã́ mɨsâ yɨ'ɨ̂re “Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ niî'kɨ a'tîpĩ”, niî ẽho peó'. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ma'imí. 


text:
Yɨ'ɨ̂ pakɨ me'ra niî'kɨ yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãpɨre a'tîwɨ. Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ a'topɨ́ niî'kɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ dahâ tohagɨti taha. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re niîwɨ: —Ni'kâroakãre mɨ'ɨ̂ kití me'ra weré wee'. Diakɨ̃hɨ́ uúkũkã'. 


text:
Ni'kâroakã ɨ̃sâ masî'. Mɨ'ɨ̂ niî pe'tisere masî pe'okã'. No'ó sẽrí yã'aatoho dɨporo masî toha'. Tohô weérã mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ niî'kɨ a'tîpã niisére masî'. 


text:
Tohô ẽho peómirã, maatá no'ó mɨsâ wa'â sĩ'riro du'tistérãsa'. Yɨ'ɨ̂ ni'kɨtá tohagɨ́sa'. Ni'kɨtá nií wee', niîgɨ pe'ea'. Yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂ me'ra niîmi. 


text:
Yɨ'ɨ̂re ẽho peórã ãyuró ehêri põ'ratiato niîgɨ a'té niî pe'tisere mɨsâre wereápɨ. A'ti nukúkãkãharã mɨsâre pi'etíkã weerã́sama. Naâ tohô weemíkã, wãkû tutuaya. Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãkãharã naâ yã'âro weesére dokâ ke'akã weé tohawɨ. Tohô weérã yɨ'ɨ̂re ẽho peórã wãkû tutuaya.<pb/>


text:
Jesu tohô niîka be'ro ĩ'yâ moro, a'tîro niîwĩ: —Pakɨ́, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re kũû'ke ehâ'. Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ makɨ niisére masaré ĩ'yoyá. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, yɨ'ɨ̂ masaré mɨ'ɨ̂ tutuasére, mɨ'ɨ̂ ãyú yɨ'rɨsere ĩ'yogɨ́sa'. 


text:
Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re masá niî pe'tirã wiôgɨ sõróowɨ. Niî pe'tirã mɨ'ɨ̂ o'ô'kãrãre katî nu'kukã wee dutígɨ yɨ'ɨ̂re sõróowɨ. 


text:
Masá mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá keoró niigɨ́re, tohô niikã́ yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ o'ôo'kɨre ẽho peórã katî nu'kukã'rãsama. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãpɨre mɨ'ɨ̂ tutuasére, mɨ'ɨ̂ ãyú yɨ'rɨsere masaré ĩ'yowɨ́. Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re kũû'kere weé pe'okã'wɨ. 


text:
Pakɨ́, a'ti nukúkã weeátoho dɨporo yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ me'ra niîwɨ. Mɨ'ɨ̂ me'ra niîgɨ, mɨ'ɨ̂ weeró noho niisétiwɨ. Ni'kâroakãre mɨ'ɨ̂ tiropɨ wa'âgɨ weé'. Yɨ'ɨ̂re meharóta weeyá taha. 


text:
<pb/>Mɨ'ɨ̂ ã'raré a'ti nukúkãpɨ niirã́ wa'terore besewɨ́. Yɨ'ɨ̂re naâre o'ôgɨti niîgɨ, tohô weékɨ niîwɨ. Mɨ'ɨ̂ niisétisere naâre masikã́ weewɨ́. Naâ mɨ'ɨ yarã́ niîmi'kãrãre yɨ'ɨ̂re wiawɨ́. Naâ mɨ'ɨ̂ dutisére weewã́. 


text:
Naâre niî pe'tise mɨ'ɨ̂ werê duti'kere werêwɨ. Naâ teeré tɨ'órã, ẽho peówã. Naâ diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ tiropɨ a'tî'kere ẽho peówã. Tohô niikã́ mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kere ẽho peówã. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ naa yeé niiátehere mɨ'ɨ̂re sẽrí'. Ãpêrã yɨ'ɨ̂re ẽho peótirã yee maa sẽrí wee'. Yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ o'ô'kãrã mɨ'ɨ yarã́ niîma. Tohô weégɨ mɨ'ɨ̂re sẽrí'. 


text:
Niî pe'tirã mɨ'ɨ yarã́, yarã́ niîma. Yarã́ kẽ'ra mɨ'ɨ yarã́ niîma. Naâ yɨ'ɨ̂re ẽho peó, yɨ'ɨ̂ tutuagɨ́ niisére masaré masikã́ weemá. 


text:
<pb/>Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãpɨ tohâ ke'asome. Yɨ'ɨ̂ bu'erã́ pũrikã toharã́sama. Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ tiropɨ wa'âgɨ weé'. Pakɨ́, ãyú yɨ'rɨgɨ, mɨ'ɨ̂ tutuasé me'ra mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ô'kãrãre ãyuró ko'têya. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, marî niîro nohota naâ ni'kâro me'ra niîrãsama. 


text:
A'ti nukúkãpɨre yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ o'ô'kãrã me'ra niîgɨ, mɨ'ɨ̂ tutuasé o'ô'ke me'ra naâre ko'têwɨ. Neê ni'kɨ́ bahuriótiwɨ. Ni'kɨ́ di'akɨ̃ too dɨpóropɨ bahu dutí'kɨ weeró noho niî'kɨre bahuriówɨ. Mɨ'ɨ yeé kiti ohâka pũripɨ niîro nohota naâ ohâ'ke keoró wa'âro weé'. 


text:
<pb/>Ni'kâroakã yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ tiropɨ wa'âgɨ weé'. Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãpɨ niîgɨ, mɨ'ɨ yeé kitire werêwɨ. Teeré tɨ'órã, naâ yɨ'ɨ̂ weeró noho e'katiáto niîgɨ werêwɨ. 


text:
Mɨ'ɨ̂ werê duti'kere naâre werê turiawɨ. Naâ yɨ'ɨ̂re ẽho peó tĩharã, yɨ'ɨ̂ weeró noho niîma. A'ti ɨmɨ́kohokãharã weeró noho wãkûti, naâ weeró noho weesétitima. Tohô weérã naá kẽ'rare masá ĩ'yâ tu'tima. 


text:
“Naâre, a'ti nukúkãpɨ niirã́re mɨ'ɨ̂ tiropɨ miáaya”, niîgɨ meheta weé'. Wãtî pe'ere ka'mú ta'aya niîgɨ, tohô niî'. 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'ti ɨmɨ́kohokɨ̃hɨ meheta niî'. Naá kẽ'ra yɨ'ɨ̂re ẽho peórã a'ti ɨmɨ́kohokãharã weeró noho wãkûti, naâ weeró noho weesétitima. 


text:
Yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ yeé kitire a'ti nukúkãkãharãre werê dutigɨ o'ôo'wɨ. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra yɨ'ɨ̂ bu'erã́re a'ti nukúkãkãharãre werê dutigɨ o'ôo'. 


text:
Mɨ'ɨ̂ ɨaró noho naa yeé niiátehere wẽrî basagɨti. A'tîro yɨ'ɨ̂ weekã́, naá kẽ'ra mɨ'ɨ̂ ɨaró noho diakɨ̃hɨ́ta weerã́sama. 


text:
Naâ marî me'ra ni'kâro me'ra niiáto niîgɨ tohô weé'. Pakɨ́, yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂ me'ra niîro noho, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ me'ra niîro noho naá kẽ'ra niiáto. Tohô wa'akã́ ĩ'yârã, a'ti nukúkãkãharã yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ o'ôo'kere ẽho peórãsama. 


text:
Yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ tutuasé, ãyú yɨ'rɨsere o'ôwɨ. Yɨ'ɨ́ kẽ'ra yarã́re o'ô turiawɨ. Naâre ni'kâro me'ra marî weeró noho niiáto niîgɨ tohô weewɨ́. 


text:
Yɨ'ɨ̂ naâpɨre niî'. Mɨ'ɨ̂ pe'e yɨ'ɨ̂pɨre niî'. Tohô weérã naâ ni'kâro me'ra niîrãsama. Tohô wa'akã́ ĩ'yârã, a'ti nukúkãkãharã mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kere masîrãsama. Apêyere, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ma'iró nohota “Marîre ma'imí”, niîrãsama. 


text:
<pb/>A'ti ɨmɨ́koho weeátoho dɨporo mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ma'iwɨ́. Tohô weégɨ mɨ'ɨ̂ niisétisere yɨ'ɨ̂re o'ôwɨ. Pakɨ́, mɨ'ɨ̂ o'ô'kãrãre yɨ'ɨ̂ me'ra niikã́ ɨása'. Naâre yɨ'ɨ̂ tutuasére ĩ'yâ dutigɨ tohô weé'. 


text:
Pakɨ́, mɨ'ɨ̂ keoró weé'. A'ti nukúkãkãharã yɨ'ɨ̂re ẽho peótirã mɨ'ɨ̂re masîtima. Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re masî'. Ã'rá yɨ'ɨ̂ bu'erã́ mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re o'ôo'kere masîma. 


text:
Mɨ'ɨ̂ niisétisere naâre masikã́ weewɨ́. Tohô masikã́ weé nu'kukɨ̃'ti. Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ma'iró nohota naá kẽ'rare a'mêri ma'i dutígɨ tohô weé'. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂ naâ me'ra niî nu'kugɨti niîgɨ, tohô weé', niîwĩ Jesu.<pb/>


text:
Jesu kɨ̃ɨ̂ pakɨré sẽríka be'ro ɨ̃sâ Jerusalẽ́pɨre wiháawɨ. Wiháa, Cedrṍ wamêtiri maare pẽ'âwɨ. Tii maá siâkihipɨ naâ oliveira otê'karo niîwɨ. Ɨ̃sâ toopɨ́ wa'âwɨ. 


text:
Juda Jesuré ĩ'yâ tu'tirãre o'ogɨ́ kẽ'ra teé oliveira niiróre masîwĩ. Jesu too dɨpóro pehetíri ɨ̃sâre sɨ'orí sihâwĩ. Tohô weégɨ masîwĩ. 


text:
Ɨ̃sâ toopɨ́ niirí kura ni'kâ kura surára me'ra Juda etâwĩ. Ãpêrã kẽ'ra ni'karérã Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ko'terã́ surára niîwã. Sacerdotea wiôrã, fariseu masa o'ôo' no'okãrã niîwã. Naâ ãyuró wamotíwã. Sĩ'óo'se tuturi, sĩ'óo'se paa me'ra a'tîwã. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂re yɨ'tiwã́: —Jesu Nazarékɨ̃hɨre a'mâ', niîwã. Jesu naâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ́ta niî'. Juda Jesuré ĩ'yâ tu'tirãre o'ogɨ́ naâ me'ra niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu naâre niîwĩ: —Mɨsâre werê toha', yɨ'ɨ́ta niî'. Too pũríkã yɨ'ɨ̂re a'mârã, ã'rá yɨ'ɨ̂ bu'erã́re du'óo'ya. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂ uúkũ'ke keoró wa'aáto niîgɨ tohô niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî'ke a'tîro niîwɨ: “Yɨ'ɨ̂ pakɨ o'ô'kãrãre neê ni'kɨ́ bahuriótiwɨ”, niîwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Simão Pedro kɨ̃ɨ yaá di'pĩhíre wehê weewĩ. Wehê wee, sacerdotea wiôgɨre da'rá ko'tegɨ Malco wamêtigɨre diakɨ̃hɨ́kãha o'mê peerore dɨtê pã'rewĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Jesu Pedrore niîwĩ: —Mɨ'ɨ yaá di'pĩhíre nɨrôya. Yɨ'ɨ̂ pakɨ pi'etí duti'karo nohota pi'etígɨti, niîwĩ Jesu. Jesuré Aná yaá wi'ipɨ miáa'ke niî' 


text:
Surára, tohô niikã́ naâ wiôgɨ, ãpêrã sacerdotea wiôrã naâ o'ôo'kãrã Jesuré dɨ'té, Aná wamêtigɨ yaá wi'ipɨ miáawã. Kɨ̃ɨ̂ Caifá maa yẽkɨ́ niîwĩ. Caifá tiîtare sacerdotea wiôgɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ́ta too dɨpóropɨre Judeu masare “Ni'kɨ́ niî pe'tirã yee niiátehe wẽrî basakã, marîre ãyurósa'” niî'kɨ niîwĩ. Pedro Jesuré “Masí wee'” niî'ke niî' 


text:
<pb/>Naâ Jesuré miáakã, yɨ'ɨ̂ João, tohô niikã́ Simão Pedro, ɨ̃sâ pɨárã naâre siru tuú wã'kawɨ. Sacerdotea wiôgɨ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ masiwĩ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ Jesu me'ra wiôgɨ yaá wi'i po'peapɨ sãháawɨ. 


text:
Pedro pe'e sopepɨ́ tohâ nɨ'kawĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, yɨ'ɨ̂ sopé ko'tegó me'ra uúkũ, kɨ̃ɨ̂re pihî sõrowɨ. 


text:
Be'ropɨ́ koô Pedrore sẽrí yã'awõ: —Mɨ'ɨ̂ sĩ'í me'rakɨ̃hɨ meheta niîti? Pedro koôre niîwĩ: —Nií wee', niîwĩ. 


text:
<pb/>Pũûro yɨsɨáwɨ. Tohô weérã tií wi'i da'rá ko'terã, tohô niikã́ surára pekâ me'e wĩhawã́. Naâ tií me'e sumútohopɨ so'má nu'ku bɨrowã. Pedro kẽ'ra naâ me'ra so'mágɨ wa'âwĩ. Sacerdotea wiôgɨ Jesuré sẽrí yã'a'ke niî' 


text:
<pb/>Sacerdotea wiôgɨ Aná Jesuré sẽrí yã'akɨ niîwĩ: —Noa nohó niîti mɨ'ɨ̂ bu'erã́? Yẽ'e nohóre mɨ'ɨ̂ bu'êti naâre? niîkɨ niîwĩ. 


text:
Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ niî pe'tirã tɨ'óropɨ bu'êwɨ. Judeu masa neresé wi'seripɨ, tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ wi'i Judeu masa nerê wɨaropɨ bu'êwɨ. Ya'yióropɨ bu'êtiwɨ. 


text:
De'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re sẽrí yã'ati? Ãpêrã yɨ'ɨ̂re tɨ'ó'kãrãre sẽrí yã'aya. Naâ masîsama. Naâ mɨ'ɨ̂re werêrãsama, niîkɨ niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Jesu tohô niikã́ tɨ'ógɨ, ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ko'tegɨ́ surára Jesu yaá diâpoare paâkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —De'ró weégɨ tohô yɨ'tití sacerdotea wiôgɨre? 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ yã'âro niîka be'ro “Teé bu'iri paápɨ. Teé yã'â niî'”, niîya. Ãyuró niîka be'ro maa, de'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re paáti? niîkɨ niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Be'ró Aná Jesuré dɨ'té no'o'kɨre taha sacerdotea wiôgɨ Caifá tiropɨ o'ôo'wĩ. Pedro niî soo nemo'ke niî' 


text:
<pb/>Tohô weerí kura Pedro pekâ me'e sumútoho so'má nu'kuwĩ. Toopɨ́ niirã́ kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã: —Mɨ'ɨ̂ sĩ'í me'rakɨ̃hɨ meheta niîti? Pedro naâre niîwĩ: —Nií wee'. 


text:
<pb/>Be'ró ni'kɨ́ sacerdotea wiôgɨre da'rá ko'tegɨ, Pedro kɨ̃ɨ̂ o'mê peero dɨtê pã're'kɨ akawerégɨ Pedrore niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mehêpɨ mɨ'ɨ̂re oliveira otê'karopɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra niikã́ ĩ'yaápɨ. 


text:
<pb/>Pedro opâturi niî soowĩ. Tohô niîka be'ro kãrêkẽ' uuwĩ́. Jesuré Pilato romano masa wiôgɨ tiropɨ naâ miáa'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Jesuré Caifá yaá wi'ipɨ niî'kɨre Pilato yaá wi'ipɨ miáawã. Bo'rêa wa'âro weewɨ́. Judeu masa wiôrã tií wi'ipɨre sãháatiwã. Tií wi'ipɨre sãháarã, Páscoa bosê nɨmɨ ba'â wɨasere ba'âti boopã. Pilato Judeu masɨ niîtimi niisé bu'iri naâ bu'îritirã tɨ'ó yã'a boopã. Tohô weérã kɨ̃ɨ yaá wi'ire sãháatiwã. 


text:
Naâ sãháatikã ĩ'yâgɨ, Pilato naâ me'ra uúkũgɨ wihátiwĩ. Naâre niîwĩ: —Mɨsâ ã'riré yẽ'e nohó werê sãarã weetí? 


text:
<pb/>Naâ tohô yɨ'tikã́ tɨ'ógɨ, Pilato niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂re miáaya. Mɨsâre dutîro nohota mɨsâ basi besérã wa'âya. Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Ɨ̃sâ Judeu masa neê ni'kɨ́ masɨré “Wẽheyá” niî masitisa', niîwã. 


text:
<pb/>Tiîtapɨre romano masa wiôgɨ masá yã'arã́re naâ wẽhe dutírãre kurúsapɨ paâ bi'pekũkãrã niîwã. Tohô weéro Jesu too dɨpóro niî'ke keoró wa'âwɨ. Kɨ̃ɨ̂ “Yɨ'ɨ̂re ɨ'mɨáropɨ tuu moró nɨ'korãsama”, niîwĩ. 


text:
Pilato Jesuré pihî, kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ mahâmi sãhawĩ. Jesuré sẽrí yã'akɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ́ta niîti Judeu masa wiôgɨ? 


text:
<pb/>Pilato kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —De'ró weégɨ yɨ'ɨ̂ masî boosari? Yɨ'ɨ̂ Judeu masɨ meheta niî'. A'topɨ́re mɨ'ɨ yaá di'takãharã Judeu masa, tohô niikã́ sacerdotea wiôrã mɨ'ɨ̂re miítiama. De'ró weeáti mɨ'ɨ̂? 


text:
<pb/>Jesu niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ a'ti nukúkãkɨ̃hɨ wiôgɨ meheta niî'. Yɨ'ɨ̂ tohô niikã́ maa, Judeu masa wiôrãre o'ô dutitirã yɨ'ɨ̂re siru tuúrã a'me kẽé booapã. Yɨ'ɨ̂ apé sia'kɨ̃hɨ wiôgɨ niî'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Pilato niîkɨ niîwĩ: —Too pũríkãre mɨ'ɨ̂ wiôgɨ niîti? Jesu kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ niîro nohota yɨ'ɨ̂ wiôgɨ niî'. Yɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́kãhasere werêgɨ a'topɨ́ a'tî, bahuáwɨ. Niî pe'tirã diakɨ̃hɨ́kãhasere ɨarã́, yɨ'ɨ̂ uúkũsere tɨ'omá. 


text:
<pb/>Pilato kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Yẽ'e nohó niîro niîsasa' diakɨ̃hɨ́kãhase? niîkɨ niîwĩ. “Jesuré wẽheró ɨá'” niî'ke niî' 


text:
Mɨsâ wee wɨáse a'tîro niî'. Páscoa bosê nɨmɨ niikã́ bu'îri da'rerí wi'ipɨ niigɨ́re yɨ'ɨ̂re du'u wĩró dutisa'. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re Judeu masa wiôgɨre du'u wĩrókã ɨasarí? 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, naâ pũûro karíkũwã: —Kɨ̃ɨ̂re neê du'u wĩrótikã'ya. Barrabá pe'ere du'u wĩróya, niîwã. Barrabá yã'âro weegɨ́ niîwĩ.<pb/>


text:
Surára ni'kâ be'to potâ me'ra weéka be'tore kɨ̃ɨ̂ dɨpôapɨre peôkãrã niîwã. Apêro, ni'kâro su'tîro wiôgɨ sãyaró noho sõ'â yĩi boó kurerore sãâkãrã niîwã. 


text:
Be'ró kɨ̃ɨ̂ tiro wa'â, kɨ̃ɨ̂re buhíkã'rã, a'tîro niîkãrã niîwã: —Judeu masa wiôgɨre ãyuró wa'aáto. Tohô niîrãta, kɨ̃ɨ̂ diâpoare paâ mɨhakãrã niîwã. 


text:
<pb/>Pilato po'peápɨ niî'kɨ wihátiwĩ taha. Masaré niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re neê kã'roákã bu'îri bokatiásɨ. Tohô weégɨ mɨsâ tiropɨ pihî wihatigɨti. Mɨsâ ĩ'yârãsa', niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Jesu wihátiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ potâ be'tore pesâwĩ. Wiôgɨ su'tîro surára o'ô'karore sãyâ wihatiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wihatáka be'ro Pilato masaré a'tîro niîwĩ: —Ĩ'yâya. Ã'rí niîmi. 


text:
<pb/>Sacerdotea wiôrã, ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ wi'i ko'terã́ surára kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, pũûro karíkũwã: —Kɨ̃ɨ̂re kurúsapɨ paâ bi'pe wẽheyá, niî karíkũwã. Pilato naâre niîwĩ: —Mɨsâ basi kɨ̃ɨ̂re kurúsapɨ paâ bi'pe wẽhérã wa'âya. Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re neê kã'roákã bu'îri bokatísa', niîwĩ. 


text:
<pb/>Judeu masa wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Kɨ̃ɨ̂ “Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî'”, niîwĩ. Ɨ̃sâre dutî'ke tohô uúkũgɨ nohore wẽhe dutí', niîwã. 


text:
Be'ró Jesuré pihî sãha, kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'akɨ niîwĩ taha: —Mɨ'ɨ̂ no'okɨ̃hɨ́ niîti? Jesu kɨ̃ɨ̂re neê yɨ'titíkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ yɨ'titíkã ĩ'yâgɨ, Pilato kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —De'ró weégɨ yɨ'ɨ̂re yɨ'tí weeti? Mɨ'ɨ̂ masí weeti? Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re du'u wĩrógɨ, du'u wĩró masi'. Wẽhe dutígɨ kẽ'ra, wẽhe dutí masi', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ka'mú ta'akã, mɨ'ɨ̂ tohô wee masíti booapã. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ tiropɨ o'ô'kɨ mɨ'ɨ̂ nemoró bu'îritimi, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Pilato Jesuré “De'ró weé kɨ̃ɨ̂re yɨ'ɨ̂ du'u wĩrógɨsari baa?” niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weé sĩ'rikã ĩ'yârã, Judeu masa wiôrã pũûro karíkũwã: —Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re du'u wĩrógɨ, romano masa wiôgɨ me'rakɨ̃hɨ niîsome. No'ó ni'kɨ́ “Yɨ'ɨ̂ Judeu masa wiôgɨ niî'” niigɨ́ noho romano masa wiôgɨre yɨ'rɨ́ nɨ'kagɨ weemí. Kɨ̃ɨ̂ me'rakɨ̃hɨ niîtimi, niî karíkũwã. 


text:
<pb/>Naâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Pilato Jesuré naâ ɨ̃tá me'ra yeêka paapɨ pihî wiha dutiwĩ. Hebreu masa yee uúkũse me'ra Gábata wamêtiwɨ. Toopɨ́ Pilato masaré bese wɨáwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ duhîwĩ. 


text:
Tiîtare ni'kâ nɨmɨ dɨ'sawɨ́ Páscoa bosê nɨmɨ wa'aátoho. Daharí tero wa'tero niîwɨ. Pilato toopɨ́ duhîgɨ, Judeu masa wiôrãre niîwĩ: —Mɨsâ wiôgɨre ĩ'yâya. 


text:
<pb/>Naâ karíkũ nemowã: —Kɨ̃ɨ̂re wẽheyá. Kurúsapɨ paâ bi'pe wẽheyá, niîwã. Pilato niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨsâ wiôgɨre kurúsapɨ paâ bi'pe wẽhe dutígɨsami, niî wãkûmiti? Sacerdotea wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîwã: —Ɨ̃sâ wiôgɨ ni'kɨtá romano masa wiôgɨ waro niîmi. 


text:
<pb/>Naâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Pilato surárare Jesuré kurúsapɨ wẽhe dutígɨ o'ôwĩ. Be'ró naâ kɨ̃ɨ̂re miáawã. Naâ kurúsapɨ paâ bi'pe'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu naâ “Masá boâ weeka dɨpoa” niirópɨre wa'âgɨ, kurúsare wɨâ wã'kawĩ. Hebreu masa yee uúkũse me'ra Gólgota wamêtiwɨ. 


text:
Toopɨ́ kɨ̃ɨ̂re kurúsapɨ paâ bi'pewã. Ãpêrã pɨárã kẽ'rare tohôta weewã́. Jesuré naâ deko nɨ'kowã́. Ãpêrã pe'ere, ni'kɨré diakɨ̃hɨ́ pe'e, ãpiré kũûpe' pe'e nɨ'kowã́. 


text:
Pilato Jesu dɨpôa bu'i kurúsapɨ kɨ̃ɨ̂ ohâ'kere õ'o dutíwĩ. A'tîro ohâ no'owɨ: “Jesu Nazarékɨ̃hɨ Judeu masa wiôgɨ niîmi.” 


text:
Teé ohâ'ke hebreu masa yee uúkũse, grego yee, latim me'ra niîwɨ. Jesuré paâ bi'pe'karo makâ pɨ'to niîwɨ. Tohô weérã pãharã́ Judeu masa teeré ĩ'yâ bu'êwã. 


text:
Pilato ohâ'kere bu'êrã, sacerdotea wiôrã kɨ̃ɨ̂re niîkãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ “Judeu masa wiôgɨ niîmi”, niî ohâti booapã. A'tîro pe'e ohâ booapã. “Kɨ̃ɨ̂ ‘Judeu masa wiôgɨ niî'’, niiámi”, niî booapã. 


text:
<pb/>Be'ró ba'pâritirã surára Jesuré paâ bi'pe'kãrã kɨ̃ɨ yeé su'tiré see neéwã. See neé, naâ nɨkɨ dɨka waáwã. Kɨ̃ɨ yaá su'tîro dokâkãharo deró a'mé sɨ'oya mariwɨ́. 


text:
Tohô weérã surára a'mêri niîwã: —A'toré tɨ̃'rêtikã'rã. Mehô niî bokaperã. Noá a'toré wapá ta'arosarito? niîwã. Naâ tohô weekã́, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ ohâ'ke keoró wa'âwɨ. A'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Yeé su'tiré dɨka waáwã. Teeré niî bokaperã wapá ta'awã.” A'té niî'karo nohota surára weewã́. 


text:
<pb/>Jesu yaá kurúsa pɨ'to a'tikérã numiâ niîwã. Kɨ̃ɨ̂ pakó, kɨ̃ɨ̂ mɨgo Maria Cleopa nɨmo, tohô niikã́ Maria Madalena niîwã. 


text:
Jesu kɨ̃ɨ̂ pakoré, tohô niikã́ yɨ'ɨ̂ João kɨ̃ɨ̂ ɨpɨ́tɨ ma'í no'ogɨ koô tiro nu'kukã́ ĩ'yâgɨ, koôre niîwĩ: —Ma'û, ã'rí mɨ'ɨ̂ makɨ niîmi. 


text:
<pb/>Be'ró yɨ'ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ pakore mɨ'ɨ̂ pako weeró noho kɨoyá. Toó tohamó mɨ'ɨ̂ pako, niîwĩ Jesu. Toó be'ro koôre yaá wi'ipɨ mii toháawɨ. Jesu wẽrî'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂ pakoré ko'tê dutika be'ro “Niî pe'tise yɨ'ɨ̂re wee dutí'kere tu'â eha'”, niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ ohâ'ke wa'aáto niîgɨ Jesu a'tîro niîwĩ: —Ako wɨósa'. 


text:
<pb/>Toopɨ́ ni'kârɨ vinho piasé posetítɨhɨ duhîwɨ. Tohô weérã surára ni'kâ si'ti miáa yãa miówã. Yãa mió, hissopo wamêtiri siti dɨpɨpɨ tií si'tire wa'mé õ'o sĩô morowã Jesu tirópɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ teeré sĩ'riwĩ́. Be'ró niîwĩ: —Niî pe'tise tu'â eha toha'. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro kɨ̃ɨ̂ dɨpôa paâ mu'ri yoha, wẽrîa wa'âwĩ. Jesuré naâ yõsê'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂ wẽrîka terore ni'kâ nɨmɨ Páscoa bosê nɨmɨ wa'aátoho dɨ'sawɨ́. Tií bosê nɨmɨ saurú Judeu masare soo dutíka nɨmɨ bosê nɨmɨho waro niîkaro niîwɨ. Tii nɨmɨ́re wẽrî'kãrã kurúsapɨ niikã́ Judeu masa wiôrã ɨatíkãrã niîwã. Tohô weérã naâ Pilato tiropɨ wa'â, kɨ̃ɨ yarã́ surárare naâre maatá wẽriáto niîrã naa yeé yẽkârire paâ nu'a dutikãrã niîwã. Be'ró naâ ɨpɨré mii dihóo, apé sia' miáa dutikãrã niîwã. 


text:
<pb/>Mehô di'akɨ̃ ni'kɨ́ surára Jesuré paatí pa'mapɨ yõsêwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, diî akó me'ra wihawɨ́. 


text:
A'té Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niîro nohota wa'aáto niîro tohô wa'âwɨ. A'tîro ohâ no'owɨ: “Kɨ̃ɨ yeé õ'âri neê ni'kâ õ'a paâ nu'aya marirósa'.” 


text:
Apêro Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâ'karo kẽ'rare a'tîro niîwɨ: “Naâ kamî da're'kɨpɨre ĩ'yârãsama”, niî ohâ no'owɨ. Jesuré naâ sĩô sõro kũu'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu wẽrîka be'ro José Arimatéia wamêtiri makakɨ̃hɨ Pilatore Jesu yaá ɨpɨré sẽríkɨ niîwĩ. José Jesuré ẽho peógɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Judeu masa wiôrãre uîgɨ, ya'yióropɨ ẽho peó niisétikã'kɨ niîwĩ. Pilato “Aɨ, Jesu yaá ɨpɨré miáaya”, niikã́ tɨ'ógɨ, kɨ̃ɨ yaá ɨpɨre mii dihówĩ. 


text:
Nicodemo too dɨpóro yamîpɨ Jesu me'ra uúkũgɨ ehâ'kɨ kẽ'ra pehé trinta quilos ɨ'mɨ̂tihisere mii eháwĩ. Teé ɨ'mɨ̂tihise a'té niîwɨ. Mirra aloé me'ra moré'ke niîwɨ. 


text:
Naâ pɨárã José, Nicodemo su'tí ãyusé kaseri ɨ'mɨ̂tihise wa'rê'ke kaseri me'ra Jesu yaá ɨpɨré omawã́. Judeu masa wẽrî'kãrãre yarã́ wee wɨáro nohota weewã́. 


text:
Jesuré paâ bi'pe'karo pɨ'to otesé otê'karo niîwɨ. Teé otê'karo deko ni'kâ masâ pee naâ ɨ̃tâgapɨ se'êka tuti niîwɨ. Tii peé neê ni'kâti wẽrî'kãrãre sĩô sõro kũu no'oya mariwɨ́. 


text:
Toopɨ́ Jesuré miáa, tii peépɨ sĩô sõro kũuwã. Naâ tohô weerí kura muhîpũ sãháari kurapɨ niîwɨ. Judeu masa naâ da'ra dutítika nɨmɨ sãháaropɨ weewɨ́. Tohô weérã tii peé pɨ'toákã niî yuukã, toopɨ́ sĩô sõro kũuwã.<pb/>


text:
Soorí nɨmɨ niikã́ bo'reaátoho dɨporo Maria Madalena Jesu masâ peepɨ wa'âko niîwõ. Tii peére bi'ákaga ɨ̃tâga apé sia'pɨ kũyakã́ ĩ'yâko niîwõ. 


text:
Tohô weégo ɨ̃sâ tiropɨ oma tohátiko niîwõ. Ɨ̃sâre niîwõ: —Marî wiôgɨre apé sia'pɨ miáa wa'âkãrã niiáma. No'opɨ́ miáarã miáasapã? 


text:
Apêro Jesuré naâ diâpoapɨ naâ omáka kasero kẽ'ra niîwɨ. Apêye me'ra niîtiwɨ. Apêropɨ tuú pe'eka kasero pesâwɨ. 


text:
<pb/>Maria Madalena pe'e tii peé sumútohopɨ utîgo tohâ ke'awõ. Koô utîgota, tii peépɨ yu'û ĩ'ya sõroko niîwõ. 


text:
Tohô ĩ'yâ sõrogo, pɨárã su'tí butisé sãyarã́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terãre ĩ'yâko niîwõ. Naâ Jesuré kũû'karopɨ duhîkãrã niîwã. Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ dɨpôa niî'karopɨ, ãpí kɨ̃ɨ̂ dɨ'pôkãri niî'karo pe'e duhîkãrã niîwã. 


text:
Naâ koôre sẽrí yã'akãrã niîwã: —De'ró weégo mɨ'ɨ̂ utîti? Naâre niîko niîwõ: —Yɨ'ɨ̂ wiôgɨre miáa wa'âpã. No'opɨ́ miáarã miáasapã? 


text:
<pb/>Koô tohô niîka be'ro apêro pe'e mahâmi ĩ'yako niîwõ. Tohô weemígo, Jesu koô tiro nu'kukã́ ĩ'yâko niîwõ. “Jesutá niîmi”, niî ĩ'yâ masitiko niîwõ. 


text:
Jesu koôre sẽrí yã'akɨ niîwĩ: —De'ró weégo mɨ'ɨ̂ utîgo weetí? Noaré a'mâti? niîkɨ niîwĩ. Ã'rí otesé ko'tegɨ́ niîsami niî wãkûgo, a'tîro niîko niîwõ: —Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re miáa'kɨ, werêya. No'opɨ́ kũuáti? Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂re miáagoti, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Jesu koôre “Maria”, niîkɨ niîwĩ. Koô mahâmi ĩ'ya keho, niîko niîwõ: —Rabboni. Hebreu masa yee uúkũse me'ra “Yɨ'ɨ̂re bu'egɨ́” niî sĩ'riro weé'. 


text:
<pb/>Jesu koôre niîkɨ niîwĩ: —Du'uyá yɨ'ɨ̂re. Yɨ'ɨ̂ pakɨ tiropɨ mɨhâatiapɨ yuhûpɨ. Yɨ'ɨ̂re ẽho peórãre werêgo wa'âya. “A'tîro niiámi”, niîya. “Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ ‘Wa'âgɨ weé'’, niiámi.” “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ pakɨ, tohô niikã́ mɨsâ pakɨ niîmi. Apêye kẽ'rare yɨ'ɨ̂ wiôgɨ niîmi. Tohô niikã́ mɨsâ wiôgɨ niîmi, niiámi”, niîya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógo, Maria Madalena ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re werêgo etâwõ. Koô kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ'kere, kɨ̃ɨ̂ koôre niî'kere werêwõ. Jesu kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re bahuá'ke niî' 


text:
<pb/>Tohô wa'âka nɨmɨ soorí nɨmɨ niîwɨ. Tii nɨmɨ́ yamîpɨ ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ niî'kãrã nerêwɨ. Ɨ̃sâ Judeu masa wiôrãre uîrã, ãyuró bi'a sãhá wa'âwɨ. Ɨ̃sâ toopɨ́ niirí kura Jesu ɨ̃sâ dekopɨ bahuáwĩ. Ɨ̃sâre a'tîro niîwĩ: —Mɨsa yeé ehêri põ'raripɨ ãyuró tɨ'ó yã'ase kɨoyá, niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro kɨ̃ɨ̂re paâ bi'pe'kere, kɨ̃ɨ̂re yõsê'karore ĩ'yowĩ́. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re ĩ'yârã, pũûro e'katíwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre niî nemowĩ taha: —Mɨsâ e'katíse me'ra niîya. Yɨ'ɨ̂ pakɨ o'ôo'karo nohota yɨ'ɨ́ kẽ'ra yee kitíre werê dutigɨ mɨsâre o'ôo'. 


text:
Mɨsâ ãpêrã naâ yã'âro weé'kere akobohókã, naâ bu'îri marirã́ toharã́sama. Mɨsâ naâre akobohótikã, naâ akobohó no'otirãsama, niîwĩ Jesu. Jesu Tomére bahuáse niî' 


text:
<pb/>Tomé ɨ̃sâ me'rakɨ̃hɨ Jesu bu'egɨ́ “Sɨ'rɨá'kɨ” naâ niî no'ogɨ Jesu ɨ̃sâ tiropɨ bahuáka terore mariwĩ́. 


text:
Be'ró kɨ̃ɨ̂ dahakã́, ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re niîwɨ: —Marî wiôgɨre ĩ'yaápɨ, niîwɨ. Tomé pe'e ɨ̃sâre niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ amûkãpɨ paâ bi'pe'ke peeripɨ sĩô sõro ĩ'yatimigɨ, ẽho peósome. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂re yõsê'karopɨ yaá amû pi'kare sĩô sõro ĩ'yatigɨ, ẽho peósome. Sĩô sõro ĩ'ya tohagɨpɨ, ẽho peógɨti, niîwĩ. 


text:
<pb/>Ni'kâ semana Jesu ɨ̃sâre bahuáka be'ro ɨ̃sâ opâturi nerêwɨ. Tiîtare maha Tomé kẽ'ra ɨ̃sâ me'ra niîwĩ. Tií wi'ikãhase soperi bi'ákã' no'owɨ. Tohô niîmikã, Jesu ɨ̃sâ dekopɨ bahuáwĩ. Ɨ̃sâre a'tîro niîwĩ: —Mɨsa yeé ehêri põ'raripɨ ãyuró tɨ'ó yã'ase kɨoyá, niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Tomére niîwĩ: —Ĩ'yâya yeé amûkãrire. Mɨ'ɨ̂ amû pi'kare naâ yɨ'ɨ̂re paâ bi'pe'ke peeripɨ sĩô sõroya. Yɨ'ɨ̂re paatí pa'mapɨ naâ yõsê'karopɨre mɨ'ɨ yaá amû pi'kare sĩô sõroya. Ẽho peóse moogɨ́ niîtikã'ya. Yɨ'ɨ̂re ẽho peóya. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Tomé, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tohagɨpɨ, ẽho peó'. Yɨ'ɨ̂re ĩ'yâtimirã ẽho peókã pe'ere, nemoró ãyú'. Jesuré ẽho peó dutigɨ a'ti pũríre ohâ' niisé niî' 


text:
Yɨ'ɨ̂ a'ti pũrípɨ Jesu ni'karé kɨ̃ɨ̂ weé ĩ'yo'kere ohâ'. Mɨsâre Jesu Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ niîmi niisére ẽho peó dutigɨ ohâ'. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã katî nu'kuato niîgɨ tohô weé'.<pb/>


text:
Ɨ̃sâ toopɨ́re niirã́ a'tikérã niîwɨ: Simão Pedro, Tomé “Sɨ'rɨá'kɨ” naâ niigɨ́, tohô niikã́ Natanael Galiléia di'takɨ̃hɨ Caná wamêtiri makakɨ̃hɨ. Ãpêrã kẽ'ra ɨ̃sâ pɨárã Zebedeu põ'ra niîwɨ. Tohô niikã́ ãpêrã pɨárã Jesu bu'erã́ niî nemowã. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ toopɨ́ niirí kura Simão Pedro ɨ̃sâre niîwĩ: —Wa'î wẽhegɨ́ wa'âgɨti. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re niîwɨ: —Ɨ̃sá kẽ'ra wa'ârãti, niîwɨ. Ɨ̃sâ wa'â, yukɨ̂sɨpɨ mɨhâ sãhawɨ. Tii yamíre wa'î wẽhé bo'reamiwɨ. Neê wẽhetíkãti. 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, ɨ̃sâre niîwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ pe'e doke yõóya mɨsâ wẽhêkɨhɨre. Tohô weérã wẽherã́sa'. Kɨ̃ɨ̂ dutîro nohota weewɨ́. Pãharã́ waro wẽhewɨ́. Neê wẽhêkɨhɨre wã'kotíkãti. 


text:
Tohô wa'akã́ ĩ'yâgɨ, yɨ'ɨ̂ Jesu ɨpɨ́tɨ ma'í no'ogɨ Pedrore niîwɨ: —Marî wiôgɨ niîmi. Yɨ'ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Simão Pedro su'tîro bu'îkãharore wehê sãyawĩ. Jesu tirópɨ wa'âgɨ, dokê yõhawĩ. 


text:
Toopɨ́ nɨhatárã, pekâ me'e kɨ̃ɨ̂ wĩháka me'ere ĩ'yâwɨ. Tií me'epɨ wa'î pɨ̃'ó nɨ'ko'kãrãre ĩ'yâwɨ. Pãú kẽ'ra niîwɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, Simão Pedro yukɨ̂sɨpɨ mɨhâ sãha, wa'îre wehê mahawĩ nukûporopɨ. Wa'î pakarã́ cento cinquenta e três sãháawã. Tiikérã pãharã́ sãháamikã, wẽhêkɨhɨ tɨ̃'rɨ̂tiwɨ. 


text:
Jesu ɨ̃sâre niîwĩ: —Ba'ârã a'tiá. Ɨ̃sâ kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ masirã, neê ni'kɨpéta “Mɨ'ɨ̂ noa nohó niîti?” niî sẽrí yã'a ma'atiwɨ. 


text:
<pb/>Jesu masáka be'ro pɨáti ɨ̃sâre bahuá tohawĩ. Ni'kâroakã me'ra i'tiáti wa'âro weewɨ́. Jesu Simão Pedro me'ra uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Ɨ̃sâ ba'âka be'ro Jesu Simão Pedrore sẽrí yã'awĩ: —Simão, Jona makɨ, mɨ'ɨ̂ ã'rá yɨ'rɨóro yɨ'ɨ̂re ma'í yɨ'rɨ nɨ'kati? Pedro kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Ɨ̃ɨ̂, wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ masî' yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re ma'isére. Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Too pũríkãre yɨ'ɨ̂re ẽho peórãre ko'têya. Naâre bu'êya. 


text:
<pb/>Opâturi Pedrore sẽrí yã'a nemowĩ: —Simão, Jona makɨ, yɨ'ɨ̂re ma'ití? —Ɨ̃ɨ̂, mɨ'ɨ̂ masî' yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re ma'isére. Jesu niîwĩ taha: —Too pũríkãre yarãré bu'êya. Naâre ko'têya. 


text:
<pb/>Opâturi niî nemowĩ taha: —Simão, Jona makɨ, yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ ma'ití? Jesu i'tiáti kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'akã ĩ'yâgɨ, Pedro pũûro bɨhâ wetiwĩ. Kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Wiôgɨ, niî pe'tisere mɨ'ɨ̂ masî'. Masî' yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re ma'isére. Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Too pũríkãre naâre bu'êya. Naâre ko'têya, niîwĩ taha. 


text:
Mɨ'ɨ̂re diakɨ̃hɨ́ta niîgɨti. Mɨ'ɨ̂ ma'mɨ̂ niîgɨ, mɨ'ɨ̂ ɨaró su'tîrore sãyâ, mɨ'ɨ̂ no'ó wa'â sĩ'riro wa'âkũwɨ. Be'ró mɨ'ɨ̂ bɨkɨ́ ẽhágɨ, mɨ'ɨ yeé amûkãrire sĩô morogɨsa'. Ãpí mɨ'ɨ̂re su'tí sãâ, mɨ'ɨ̂ wa'â sĩ'ritiro miáagɨsami. 


text:
<pb/>Jesu tohô niîgɨ, Pedro kɨ̃ɨ̂ de'ró wa'â wẽriátehere niîgɨ, tohô niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra masá Õ'âkɨ̃hɨre ãyuró uúkũrãsama niîgɨ, tohô niîwĩ. Be'ró Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re ẽho peó siru tuú nu'kukã'ya. Jesu Joãore ma'í'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Pedro mahâmi ĩ'yagɨ, yɨ'ɨ̂ naâ be'ro siru tuúkã ĩ'yâwĩ. Yɨ'ɨ̂ Jesu ma'í no'ogɨ niîwɨ. Yɨ'ɨ́ta too dɨpóro ɨ̃sâ ba'â tɨoka terore “Noá mɨ'ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãpɨre o'ôrosari?” niî sẽrí yã'awɨ. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re niîwĩ: —Kɨ̃ɨ̂ maatá wẽrikã́, mɨ'ɨ yeékãhase meheta niî'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ opâturi a'tirí kurapɨ katî tɨokã kẽ'rare mɨ'ɨ yeékãhase meheta niî'. Wãkû nɨrɨtigɨta. Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂re siru tuúya, niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu tohô niî'kere tɨ'órã, kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã yɨ'ɨ̂re “Kɨ̃ɨ̂ neê wẽrîsome” niisé se'sâa wa'âwɨ. Jesu yɨ'ɨ̂re “Kɨ̃ɨ̂ wẽrîsome”, niîtiwĩ. A'tîro pe'e niîwĩ: “Yɨ'ɨ̂ opâturi a'tirí kurapɨ katî tɨokã, mɨ'ɨ yeékãhase meheta niî'”, niîwĩ Pedrore. 


text:
<pb/>Apêye Jesu wee nemó'ke pehé niî'. Yɨ'ɨ̂ tɨ'ó yã'akã, kɨ̃ɨ̂ weé'ke nɨkɨ ohakã́ maa, pehe pũrí waro wa'â boosa'.<pb/>


text:
Yɨ'ɨ̂ Juda Jesu Cristore da'rá wã'ya ko'tegɨ Tiago akabihí mɨsâre ãyu dutí'. Marî pakɨ Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre kɨ̃ɨ̂ põ'rá niiáto niîgɨ besékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ mɨsâre ma'imí. Jesu Cristo mɨsâre ẽho peó nu'kukã'ato niîgɨ ko'têmi. A'ti pũríre mɨsâre ohâ'. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre pahá yã'ase, mɨsâ ehêri põ'raripɨ ãyuró tɨ'ó yã'ase, ma'isé kɨó yɨ'rɨkã weeáto. Niî soose me'ra bu'esékãhase niî' 


text:
Yɨ'ɨ̂ ma'irã́, Õ'âkɨ̃hɨ marî Jesu Cristo yɨ'rɨó no'o'kãrãre ãyuró weesére mɨsâre pũûro ohâ sĩ'rimiwɨ. Tohô weé sĩ'ri'kɨ niîmigɨ, ni'kâroakãre a'té pe'ere ohakã́ ãyú tɨ'sa', niî wãkû' maha. Ãpêrã niî soose me'ra bu'ekã́, ẽho peótikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ Jesu Cristore ẽho peó dutigɨ kũû'ke pe'ere wãkû tutua, ẽho peó nu'kukã'ya. Kɨ̃ɨ̂ teeré ni'kâti me'rata marî kɨ̃ɨ yarã́re o'ô dohakɨ niîwĩ. Niî soorã me'risé me'ra mɨsâ me'ra a'mé sɨ'akãrã niîwã. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre moomá. A'tîro niîsama: “Õ'âkɨ̃hɨ marî yã'âro weé'kere akobohó yuukã, no'ó ɨaró marî ɨpɨ́ ɨâri pehase nohore wee masí'”, niîsama. Õ'âkɨ̃hɨ ma'ígɨ weesé pe'ere dohórẽ'sama. Jesu Cristo marî wiôgɨ ni'kɨ́ niigɨ́re ɨatísama. Kɨ̃ɨ̂re “Õ'âkɨ̃hɨ makɨ meheta niîmi”, niîsama. Dɨporópɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ naâ tohô weerã́re “Bu'îri da'rê no'orãsama”, niî toha no'okaro niîwɨ. Tohô weérã wãkû tutuaya. Niî soorã dutisére weetíkã'ya. Naâre a'tîro niîya: “Õ'âkɨ̃hɨ marîre ẽho peó dutise di'akɨ̃ keoró niî'. Mɨsâ bu'esé pũrikã diakɨ̃hɨ́ nií wee'”, niîya naâre. 


text:
<pb/>Mɨsâ masî'kepɨre opâturi wãkû dutigɨ mɨsâre werêgɨti. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨ́ nɨ'karãre bu'îri da'rêsami. Dɨporópɨ Õ'âkɨ̃hɨ ɨ̃sâ yẽkɨ sɨmɨá Israel kurakãharãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Naâ Egitopɨ pi'etí'kãrãre apêropɨ mii wiháakɨ niîwĩ. Be'ró kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâmirã, ãpêrã kɨ̃ɨ̂re ẽho peótikãrã niîwã. Tohô weégɨ naâre bu'îri da'rê bahurió butia'kɨ niîwĩ. 


text:
Apêye kẽ'rare wãkûya. Dɨporópɨ ãpêrã ɨ'mɨ̂sekãharã Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã niîmi'kãrã kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨ́ nɨ'kakãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ naâre dutisé kũûmi'kere yɨ'rɨ́ nɨ'karã, ãyurópɨ niîmi'kãrã kõ'o wiháakãrã niîwã. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã niîmi'kãrãre na'î tĩ'aropɨ kome daári me'ra dɨ'te kũú kõ'akɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ niî pe'tirãre beseátihi nɨmɨ niikã́, naâre bu'îri da'rê butia'gɨsami. Naâre pi'etí nu'ku dutigɨ pekâ me'epɨ kõ'â bahuriógɨsami. 


text:
Sodoma, Gomorra, tohô niikã́ teé pɨ'tokãhase makari naâ yã'âro weé'ke kẽ'rare wãkûya. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã niîmi'kãrã weeró noho tee makárikãharã kẽ'ra yã'âro weékãrã niîwã. Naâ nɨmosã́ numia niîtirãre a'me tãrákãrã niîwã. Apêye kẽ'rare ɨmɨá se'saro numiâ me'ra wee wɨáse nohore weékãrã niîwã. Numiâ kẽ'ra tohôta weékãrã niîwã. Naâ yã'âro weé'ke wapa Õ'âkɨ̃hɨ bu'îri da'rêgɨ, naâre ɨ̃hâ kõ'akɨ niîwĩ. Niî pe'tirã yã'arã́ naâ weeró nohota pekâ me'e pe'titíri me'epɨ bu'îri da'rê no'orãsama niisére masî yuu dutigɨ naâre tohô weékɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>A'tóka tero kẽ'rare mɨsâ wa'teropɨ niirã́ naâ niî soorã too dɨpórokãharãpɨ weeró noho yã'âro weemá. Tɨ'o masítirã weeró noho naâ yã'âro weé sĩ'risere no'ó ɨaró weesamá. Teeré weérã, naâ basi naâ ɨpɨré dohórẽ'sama. Tohô niikã́ Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'kasama. Ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́ tutuarã́re buhíkã'sama. 


text:
Ɨ'mɨ̂sekãharã Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã wiôgɨ Miguel marikã tohô buhíkã'tikɨ niîwĩ. Dɨporópɨ Moisé wẽrîka be'ro Miguel wãtiâ wiôgɨ me'ra Moisé yaa ɨpɨ́re dɨ'sâ sookãrã niîwã. Miguel kɨ̃ɨ̂ basi wãtîre neê kã'ró tu'tî buhíkã'tikɨ niîwĩ. A'tîro pe'e niîkɨ niîwĩ: “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ wiôgɨ mɨ'ɨ̂re tu'tiáto”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Niî soorã pũrikã naâ tɨ'o masítisere no'ó ɨaró uúkũ ma'asama. A'ti nukúkãkãhase naâ no'ó weeró bahuró weesé di'akɨ̃re masîsama. Wa'îkɨ̃rã tɨ'o masítirã weeró noho niîma. Naâ tɨ'ó yã'aro bahuró tɨ'ó yã'asama. Teé me'ra naâ bu'îri da'rê bahurió no'orãsama. 


text:
<pb/>Yã'âro wa'ârosa' naâre. Dɨporókɨ̃hɨpɨ Caĩ́ kɨ̃ɨ̂ akabihí Abelre ɨógɨ kɨ̃ɨ̂re wẽhé'karo weeró noho yã'âro weemá. Tohô niikã́ Balaão wamêtigɨ weé'karo weeró noho weemá. Kɨ̃ɨ̂ niyéru ɨá yɨ'rɨagɨ, Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'kakɨ niîwĩ. Ãpí Coré wamêtigɨ weé'karo weeró noho weemá. Kɨ̃ɨ̂, wiôrã Õ'âkɨ̃hɨ kũû'kãrãre yɨ'rɨ́ nɨ'kakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weé'ke bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re bu'îri da'rêgɨ, wẽrikã́ weékɨ niîwĩ. Naâ niî soorãre Caĩ́, Balaão, Corére bu'îri da'rê'karo nohota Õ'âkɨ̃hɨ naâre bu'îri da'rêgɨsami. 


text:
Niî soorã, mɨsâ Jesu Cristore ẽho peórã nerê ba'arí kurare bopôyaro weérã weesamá. Mɨsâ me'ra sĩ'rí, ba'â tamurã, naa yeékãhase di'akɨ̃re wãkûrã, yã'âro weesamá. Naâre wio pesáse marísa'. Ãpêrãre wãkûtimirã, naâ basi ba'â yapî sĩ'risama. Ako kurári pehâ dihatimiro, wĩ'ró wẽekã́, tuú wã'karo weeró noho niîsama. Tee kurári akó pehâtiro weeró noho masaré ãyusé ĩ'yotísama. Yukɨ dɨká dɨkâtiri kura apêyepagɨ dɨkâ marisépagɨ weeró noho niî ko'tesama. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ yeere bu'êmirã, keoró weetírã, dɨkâ marirã́ weeró noho niîsama. Naâ, masá dɨkâ marikɨhɨ́re paâ kõ'a no'o'kɨ weeró noho niîsama. Naâre neê kã'ró ãyuró weesé marísa'. 


text:
Pã'kôri maa pahirí maakãhase yã'asé sa'pôri sumútohopɨ paâ kehe õ'o'ke weeró noho niîma. Naâ uúkũ me'rimirã, yã'asé bopôyase di'akɨ̃re weé nu'kusama. Yõkoá bɨrɨ̂ bahu dutí diharã weeró noho niîma. Diakɨ̃hɨ́kãha ma'akãhasere du'úrã, na'î tĩ'aropɨ bu'îri da'rê bahurió no'orãsama. 


text:
<pb/>Dɨporókɨ̃hɨpɨ Enoque wamêtigɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re masisé o'oró me'ra naâ niî soorãre bu'îri da'reátehere werê mɨ'takɨ niîwĩ. Marî yẽkɨ Adão paramí niî turiagɨpɨ niîkɨ niîwĩ Enoque. Seis kurari be'rokɨ̃hɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂, be'ropɨ́ wa'aátehere a'tîro niîkɨ niîwĩ: “Marî wiôgɨ pãharã́ ɨ'mɨ̂sekãharã kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã me'ra a'tîgɨsami. 


text:
Niî pe'tirã masaré beségɨ a'tîgɨsami. Yã'arã́ naâ yã'âro weé'kere besé pe'okɨ̃'sami. Tohô niikã́ diikése yã'arã́ kɨ̃ɨ̂re yã'âro uúkũ'kere besegɨ́sami. Naâ tohô weé'ke wapa, bu'îri da'rêgɨsami”, niî ohâ yuukɨ niîwĩ Enoque. 


text:
Niî soorã niî pe'tisere tɨ'sâtisama; “Yã'â niî'”, niîsama. Naâ ɨaró di'akɨ̃re weé sĩ'risama. Masirã́ waro weeró noho uúkũ ma'asama. Naa yeére ɨa sãárã, ãpêrãre ãyuró uúkũ ta'sasama. Jesu Cristore ẽho peórãre werê kasa'ke niî' 


text:
Mɨsâre a'tîro niîkãrã niîwã: “A'ti ɨmɨ́koho pe'tiátoho dɨporo masá no'ó ɨaró Õ'âkɨ̃hɨ yeere buhíkã'rãsama. Õ'âkɨ̃hɨre ɨatírã, naâ yã'âro ɨâri pehasere weerã́sama”, niîkãrã niîwã. 


text:
Jesu Cristore ẽho peórãre dɨka watíkã weesamá. Naâ yã'asé ɨâri pehase di'akɨ̃re weesamá. Espírito Santore moomá. 


text:
<pb/>Mɨsâ pũrikã yɨ'ɨ̂ ma'irã́, Jesu Cristore nemoró ẽho peó, wãkû tutua wã'kaya. Mɨsâ ẽho peóse diakɨ̃hɨ́ niisé niî'. Õ'âkɨ̃hɨre sẽrírã, Espírito Santo mɨsâre masisé o'osé me'ra sẽriyá. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ma'isére wãkû nu'kukã'ya. Akobohótikã'ya. Marî wiôgɨ Jesu Cristo marîre pahá yã'agɨ, kɨ̃ɨ̂ me'ra katî nu'kusere o'ôgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ o'oátehere e'katíse me'ra ko'tê yuuya. 


text:
<pb/>Ãpêrã Jesu Cristo yeere “Diakɨ̃hɨ́ta niîsari baa?” niirã́re pahá yã'aya. Naâre ãyuró ẽho peókã weeyá. 


text:
Ãpêrã niî soorã bu'esére siru tuúrãre diakɨ̃hɨ́ nɨ'koya. Wi'í ɨ̃hɨrí wi'i po'peapɨ niirã́re wehê wiharã weeró noho naâre pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨkã́ weeyá. Ãpêrã yã'asé wee poó yɨ'rɨa'kãrãre wee tamú sĩ'rirã, pahá yã'aya. Mɨsâpɨ naâ yã'âro weesére pẽ'ri pehári niîrã, neê kã'ró naâ tohô weesére ɨatíkã'ya. Õ'âkɨ̃hɨre e'katí tɨose niî' 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ marî yã'âro weerí niîgɨ, ka'mú ta'a masisami. Tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ tutuasé me'ra kɨ̃ɨ̂ tiro, kɨ̃ɨ̂ asistéropɨ marîre bu'îri marirã́ niî dutigɨ miáa masisami. Toopɨ́re e'katí yɨ'rɨarãsa'. Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨ́ niigɨ́ marî wiôgɨ Jesu Cristo wẽrisé me'ra marî pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re niî pe'tirã “Ãyú yɨ'rɨami, niî pe'tirã bu'ipɨ wiôgɨ niîmi”, wio pesáse me'ra niî ẽho peoáto. “Niî pe'tirã a'ti nukúkãkãharãre dutigɨ́ wiôgɨ waro niîmi”, niiáto. “Neê waropɨ, a'tóka tero, be'ropɨ́ kẽ'rare meharóta niîmi”, niî nu'kuato. Tohôta niiró ɨá'. Toô kã'rota ohâ'. Juda<pb/>


text:
Ɨ̃sâre bu'ê'karo nohota ohâkãrã niîwã. Jesu neê waro weé nɨ'ka'kere ĩ'yâ'kãrã, kɨ̃ɨ yeé kitire werê tamu'kãrã werê turiakãrã niîwã. Teeréta ãpêrã ohâkãrã niîwã. 


text:
Yɨ'ɨ́ kẽ'ra neê waro nɨ'ká'ke me'ra niî pe'tise Jesu yeé kitire ĩ'yâ bese pe'okã'. Tohô weé tohagɨpɨ, yɨ'ɨ̂ a'teré keoró ohâ me'rikã' sĩ'risa'. A'tîro weekã́, ãyú sĩ'ri niîgɨ, wiôgɨ Teófilo, mɨ'ɨ̂re ohâ'. Mɨ'ɨ̂re ãpêrã bu'ê'ke diakɨ̃hɨ́ta niî' niî dutigɨ ohâgɨti. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ João wamê yeegɨ kɨ̃ɨ̂ bahuaátehere werê yuu'ke niî' 


text:
<pb/>A'té me'ra mɨ'ɨ̂re werê nɨ'kagɨti. Herode Judéia di'ta wiôgɨ niîka terore ni'kɨ́ sacerdote Zacaria wamêtigɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Abia wamêtigɨ yaa kurákɨ̃hɨ sacerdote niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ nɨmó Isabel wamêtiko niîwõ. Koó kẽ'ra dɨporókɨ̃hɨpɨ sacerdote Arão parameó niî turiago niîko niîwõ. 


text:
Naâ pɨárãpɨta Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre ãyurã́ niîkãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere, tohô niikã́ Moisé dutî'kere keoró weékãrã niîwã. Tohô weérã masá naâre “Yã'arã́ niîma”, niî masitikãrã niîwã. 


text:
Isabel wi'magɨ́ boka masítigo niîko niîwõ. Tohô weérã naâ põ'ra maríkãrã niîwã. Tohô niikã́ naâ pɨárãpɨta bɨkɨrã́ waro niîkãrã niîwã. 


text:
Naâ sacerdotea wee wɨáro noho niî bokaka be'ro Zacariare Õ'âkɨ̃hɨ Niî butia'ri Tũku tiro ɨ'mɨ̂tihise ɨ̃hâ moro dutirã sõróokãrã niîwã. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weerí kura ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨ̃hâ moro peoro diakɨ̃hɨ́ pe'e bahuákɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yâgɨ, Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re uîtikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ sẽrisére tɨ'oámi. Mɨ'ɨ̂ nɨmo Isabel ni'kɨ́ põ'ratígosamo. Kɨ̃ɨ̂re João wamê yeeya. 


text:
Mɨ'ɨ̂ makɨ Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre mehô niigɨ́ meheta niîgɨsami. Neê vinhore, si'biókere sĩ'risomé. Kɨ̃ɨ̂ bahuaátoho dɨporo Espírito Santore kɨó yɨ'rɨa tohagɨsami. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ marî wiôgɨ dɨporo werê mɨ'ta sihagɨsami. Dɨporókɨ̃hɨpɨ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere werê mɨ'tagɨ Elia marikã Espírito Santo tutuasére kɨó yɨ'rɨakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ weeró noho kɨ̃ɨ́ kẽ'ra kɨó yɨ'rɨagɨsami. A'tîro weegɨ́sami. Pakɨ sɨmɨáre naâ põ'rá me'ra kumûkã mariró niisétikã weegɨ́sami. Tohô niikã́ yɨ'rɨ́ nɨ'karãre wiôrã dutisére yɨ'tikã́ weegɨ́sami. A'tîro weé masaré marî wiôgɨre yẽ'ê dutigɨ bu'ê yuugɨsami, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, Zacaria sẽrí yã'akɨ niîwĩ: —De'ró weé yɨ'ɨ̂ a'teré “Diakɨ̃hɨ́ta niî'” niî masi boosari? Yɨ'ɨ̂ bɨkɨ waró niî'. Yɨ'ɨ̂ nɨmo kẽ'ra bɨkɨó waro niîmo, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre da'rá ko'tegɨ Gabriel wamêti'. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂re mɨ'ɨ̂ me'ra uúkũ dutigɨ, a'te kití ãyusére werê dutigɨ o'ôo'ami. 


text:
Ni'kâroakãre mɨ'ɨ̂ ẽho peóti'ke bu'iri uúkũtigɨ tohagɨ́sa'. Teê mɨ'ɨ̂ makɨ bahuátiro põo tẽóro neê kã'ró uúkũsome. Kɨ̃ɨ̂ bahuáka be'ropɨ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota mɨ'ɨ̂ uúkũgɨsa' taha, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô weerí kura sopé pɨ'tokãharã pe'e ko'têrã weékãrã niîwã. Naâ Zacaria bahutíkã, kɨ̃ɨ̂ yogokã́ ĩ'yârã, “De'ró wa'âpari baa kɨ̃ɨ̂re?” niîkãrã niîwã. 


text:
Zacaria naâ tiropɨ wihatágɨ, uúkũ masitikɨ niîwĩ. “Toopɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ apêye noho kɨ̃ɨ̂re ĩ'yoápĩ”, niîkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ uúkũ masiti tĩhagɨ uúkũro noho o'ôgɨ, naâre wẽhê tuu keheokɨ niîwĩ. 


text:
Koô a'tîro wãkûko niîwõ: “Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ põ'ra marígo niî'kore wee tamuámi. Masá buhíkã'tikã'ato maha niîgɨ yɨ'ɨ̂re ãyuró weemí”, niîko niîwõ. Mariare Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ Jesu bahuaátehere werê yuu'ke niî' 


text:
<pb/>Seis muhipũri Isabel nihî pako niiró yɨ'rɨ́karo niîwɨ. Tiikése muhipũri be'ro Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'tegɨ Gabrielre a'tîro weékɨ niîwĩ. Galiléia di'ta niirí maka Nazarépɨ o'ôo'kɨ niîwĩ taha. 


text:
Kɨ̃ɨ̂re ni'kó numiô Mariare, neê ãpí ɨmɨ́ me'ra niîti'kore kití werê dutigɨ o'ôo'kɨ niîwĩ. Koô ni'kɨ́ Davi paramí niî turiagɨ José wamêtigɨ me'ra amûkã dɨ'tegótigo weéko niîwõ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ koô niirópɨ sãháa, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Maria, e'katíya. Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ãyuró weégɨ pahá yã'ami. Kɨ̃ɨ̂ marî wiôgɨ mɨ'ɨ̂ me'ra niîmi. Niî pe'tirã numiâ yɨ'rɨóro mɨ'ɨ̂re ãyuró weé yɨ'rɨ nɨ'kagɨsami, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógo, tɨ'o mariá wa'âko niîwõ. —Teeré de'ró niî sĩ'rigɨ weetí yɨ'ɨ̂re? niîko niîwõ. 


text:
Be'ró Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Maria, yɨ'ɨ̂re uîtikã'ya. Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨre mɨ'ɨ̂ ãyusé bokaápɨ. Mɨ'ɨ̂ me'ra e'katísami. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ mehô niigɨ́ meheta niîgɨsami. “Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ makɨ niîmi”, niî no'ogɨsami. Kɨ̃ɨ̂ yẽkɨ́ Daviré weé'karo noho Õ'âkɨ̃hɨ wiôgɨ sõróogɨsami. 


text:
Tohô weégɨ Israel kurakãharãre dutî nu'kukɨ̃'sami. Kɨ̃ɨ̂ dutisé neê pe'tisomé. Wiôgɨ niî nu'kukɨ̃'sami, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógo, Maria Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨre sẽrí yã'ako niîwõ: —De'ró weé a'té tohô wa'â boosari? Yɨ'ɨ̂ neê ni'kɨ́ ɨmɨ́ me'ra nií wee', niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ koôre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Espírito Santo mɨ'ɨ̂pɨre dihatágɨsami. Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ tutuasé mɨ'ɨ̂pɨre o'me kurá weeró noho diháti, tuú bi'arosa'. Tohô weégɨ mɨ'ɨ̂ makɨ Õ'âkɨ̃hɨ yagɨ ãyugɨ́ waro tohagɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ “Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niîmi”, niî no'ogɨsami. 


text:
Mɨ'ɨ̂ basúko Isabel kẽ'ra bɨkɨó waro niîmigo, ni'kɨ́ makɨ́ wɨâgosamo. Koô naâ “Põ'ra marímo” niî no'o'ko koô nihî pako niiró seis muhipũri yɨ'rɨ́ toha'. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógo, Maria yɨ'tíko niîwõ: —Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre da'rá wã'ya ko'tego niî'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ niî'karo nohota yɨ'ɨ̂re weeáto, niîko niîwõ. Koô tohô niî tu'a ehaka be'ro Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ wa'â wa'âkɨ niîwĩ. Maria Isabelre ĩ'yâgo wa'â'ke niî' 


text:
<pb/>Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ werêka be'ro Maria yogoró mariró a'tîro weéko niîwõ. Tee nɨmɨ́rita koô basúko Isabelre opâ bu'upa niirí maka Judéia di'tapɨ ĩ'yâgo wa'âko niîwõ. 


text:
Koô tohô niikã́ta, Isabel makɨ paâ po'peapɨ sãyagɨ́ a'mé yã'akɨ niîwĩ. Isabel Espírito Santore kɨó yɨ'rɨago toháko niîwõ. 


text:
Tohô weégo koô ɨpɨ́tɨ tutuaró me'ra uúkũko niîwõ: —Niî pe'tirã numiâ yɨ'rɨóro Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂re ãyuró weé yɨ'rɨ nɨ'kami. Mɨ'ɨ̂ makɨ kẽ'rare ãyuró weemí. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marî wiôgɨ mɨ'ɨ̂re “Tohô weegɨ́ti” niî'ke keoró wa'ârosa'. Mɨ'ɨ̂ kɨ̃ɨ̂ tohô niî'kere tɨ'ó ẽho peó'ko e'katí', niîko niîwõ Isabel.<pb/> 


text:
Be'ró Maria a'tîro niîko niîwõ:<pb/>Yɨ'ɨ̂ ehêri põ'rapɨ Õ'âkɨ̃hɨ yɨ'ɨ̂ wiôgɨre “Ãyú yɨ'rɨagɨ niîmi” niî tɨ'ó yã'a'.<pb/> 


text:
Yɨ'ɨ̂ mehô niigóre Õ'âkɨ̃hɨ a'tîro weékɨ niiámi. Kɨ̃ɨ̂re da'rá wã'ya ko'tegore wãkûkɨ niiámi. A'tó be'ro me'ra niî pe'tirã yɨ'ɨ̂re “Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weeámi koôre”, niîrãsama.<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨagɨ yɨ'ɨ̂re ãyú butia'se waro weeámi. Kɨ̃ɨ̂ ãyú yɨ'rɨagɨ, yã'asé moogɨ́ niîmi.<pb/> 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra pehé ãyusé weemí. Ãpêrã yɨ'rɨóro niî' niî tɨ'ó yã'arãre dokâ ke'akã weemí.<pb/> 


text:
Kɨ̃ɨ̂ marî yẽkɨ sɨmɨáre “Tohô weegɨ́ti” niî'karo nohota weemí. Abraãore, tohô niikã́ kɨ̃ɨ̂ paramérã niî turiarãre pahá yã'a nu'kukɨ̃'sami, niîko niîwõ Maria. 


text:
<pb/>Maria Isabel tiropɨ i'tiá muhipũ tohá ni'iko niîwõ. Be'ró koo yaá wi'ipɨ dahâ tohaako niîwõ. João masaré wamê yeegɨ bahuá'ke niî' 


text:
Kɨ̃ɨ̂ bahuáka be'ro koô akawerérã, ãpêrã koo yaá wi'i pɨ'to niirã́ koôre e'katí tamurã wa'âkãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ koôre ãyú butia'se weekã́ ĩ'yârã, tohô weékãrã niîwã. 


text:
Ni'kâ semana kɨ̃ɨ̂ bahuáka be'ro Moisé dutî'karo nohota weékãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'a dutirã wa'âkãrã niîwã. Masá kɨ̃ɨ̂re kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ wamé weeró noho Zacaria wamê yee sĩ'rikãrã niîmiwã. 


text:
Naâ tohô weé sĩ'rimikã, kɨ̃ɨ̂ pakó naâre niîko niîwõ: —Nií wee'. Kɨ̃ɨ̂ João wamêtigɨsami, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Be'ró Zacariare “Mɨ'ɨ̂ de'ró wamé õ'ó sĩ'risari?” niîrã, wẽhê tuu kehose me'ra sẽrí yã'akãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô niikã́, ni'kâ pĩhi sẽríkɨ niîwĩ. Tii pĩhípɨ kɨ̃ɨ̂ “João wamêtigɨsami”, niî ohâkɨ niîwĩ. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ tohô weesére ĩ'yârã, ɨkɨá pe'tia wa'âkãrã niîwã. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ ohâka be'ro maatá Zacaria opâturi uúkũ nɨ'kakɨ niîwĩ taha. Tohô uúkũgɨ “Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ niîmi” niî e'katíkɨ niîwĩ. 


text:
Zacaria tohô weesé me'ra niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂ pɨ'to niirã́ ɨkɨá pe'tia wa'âkãrã niîwã. Niî pe'tirã toó ɨ'mɨáse bu'upapɨ niirã́ Judéiakãharã tohô wa'â'kere werêste wã'kakãrã niîwã. 


text:
Niî pe'tirã naâ tohô werê turiasere tɨ'órã, pũûro wãkûkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ tutuaró me'ra bahuákã ĩ'yârã, a'mêri sẽrí yã'a mɨhakãrã niîwã: —Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́ bɨkɨ́ ẽhágɨ, de'ró niigɨ́ noho niîgɨsari? niîkãrã niîwã. Zacaria Õ'âkɨ̃hɨre basâ peo'ke niî' 


text:
<pb/>Wi'magɨ́ pakɨ Zacaria Espírito Santore kɨó yɨ'rɨakɨ niîwĩ. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũ dutisere a'tîro uúkũkɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
Marî wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨ Israel kurakãharã wiôgɨre ãyuró uúkũrã. Marî tiro, kɨ̃ɨ yarã́ tiropɨ a'tîmi. Marîre wee tamúgɨ, ãyuró yɨ'rɨkã́ weegɨ́sami.<pb/> 


text:
Kɨ̃ɨ̂ marîre yɨ'rɨoákɨhɨ tutuâ yɨ'rɨagɨre o'ôo'gɨsami. Kɨ̃ɨ̂re Davi paramérã niî turiarã wa'teropɨ niigɨ́re o'ôo'gɨsami. Davi Õ'âkɨ̃hɨre da'rá wã'ya ko'tegɨ niîkɨ niîwĩ.<pb/> 


text:
A'teré neê waropɨta kɨ̃ɨ yeé kiti werê mɨ'tarã yã'asé moorã́ me'ra Õ'âkɨ̃hɨ “Tohô weegɨ́ti”, niîkɨ niîwĩ.<pb/> 


text:
Tohô niikã́ marî yẽkɨ sɨmɨáre “Mɨsâre pahá yã'agɨti. Yɨ'ɨ̂ ‘Tohô weegɨ́ti’ niî'ke ãyusére neê akobohósome”, niîkɨ niîwĩ.<pb/> 


text:
Marîre ĩ'yâ tu'tirãre yɨ'rɨ wetíkã weegɨ́sami. Tohô niikã́ uiró mariró marîre kɨ̃ɨ̂ dutiró weekã́ weegɨ́sami.<pb/> 


text:
Niî pe'tiro marî katiró põo tẽóro ãyurã́, kɨ̃ɨ yarã́ kɨ̃ɨ̂ ɨaró weekã́ weegɨ́sami, niîkɨ niîwĩ Zacaria.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ makɨakã, marî wiôgɨ a'tiátihi ma'are apo yuú mɨ'tagɨ niîgɨsa'. Tohô weégɨ “Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ yee kitire werê mɨ'tagɨ niîmi”, niî no'ogɨsa'.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yarãre a'tîro niîgɨsa': “Mɨsâ yã'âro weé'kere akobohóse sẽrikã́, mɨsâre akobohógɨsami. A'tîro weégɨ, mɨsâ pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre yɨ'rɨógɨsami”, niîgɨsa'.<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ marî wiôgɨ marîre ma'í pahá yã'a tĩhagɨ, kɨ̃ɨ̂ makɨ́ marîre yɨ'rɨoákɨhɨre o'ôo'gɨsami.<pb/> 


text:
Kɨ̃ɨ̂ na'î tĩ'aropɨ niirã́re sĩ'óo'ro weeró noho marî kɨ̃ɨ̂re masîtirã, pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrãre kɨ̃ɨ̂re masikã́ weegɨ́sami. Tohô weé marî yã'âro weé'kere akobohógɨ, marîre kɨ̃ɨ̂ me'ra ãyuró niisétikã weegɨ́sami, niîkɨ niîwĩ Zacaria. 


text:
<pb/>Wi'magɨ́ bɨkɨâ, siâpe me'ra Õ'âkɨ̃hɨre nemoró ẽho peó wã'kakɨ niîwĩ. Yukɨ́ mariró, masá marirópɨ niî baha ke'atikɨ niîwĩ. Teê Israel kurakãharãre bu'ê nɨ'kaka teropɨ toopɨ́ niî tɨokɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Jesu kɨ̃ɨ̂ bahuaátoho dɨporo niî pe'tirã romano masa wiôgɨ Augusto wamêtigɨ niî pe'tirã masaré ba'pâ keogɨtigɨ, naâ wameré ohâ õ'o dutikɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ José Nazaré Galiléia di'ta niirí makapɨ niî'kɨ wihá wã'kakɨ niîwĩ. Belẽ́ Judéia di'ta niirí makapɨ wa'âkɨ niîwĩ. Toopɨ́ kɨ̃ɨ̂ yẽkɨ́ Davi bahuákɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Davi paramí niî yuugɨ, toopɨ́ ohâ õ'o dutigɨ wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ̂ amûkã dɨ'teákoho Maria me'ra Belẽ́pɨ ohâ õ'o dutigɨ wa'âkɨ niîwĩ. Koô wi'magɨ́ kɨogó niîko niîwõ. 


text:
Toopɨ́re naâ kãrirí wi'i bokatíkãrã niîwã. Tohô weérã ekarã́ naâ kãrirí wi'ipɨ wa'âkãrã niîwã. Toopɨ́ koô neê waro wi'magɨ́ wɨâko niîwõ. Kɨ̃ɨ̂re su'ti kaséri me'ra omá, ekarã́ naâ ba'arí ko'ropɨ kũûko niîwõ. Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã ovelha ko'terã́re Jesu bahuásere werê'ke niî' 


text:
<pb/>Belẽ́ sumútohopɨ ovelha ko'terã́ niîkãrã niîwã. Naâ, naa yarã́ ovelhare ko'têrã, kã́pupɨ niî bo'rea mɨhakãrã niîwã. 


text:
Wãkûtiro naâre ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ bahuákɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ asistése naâ tiropɨ ãyuró bo'rê yuu se'sa wa'âkaro niîwɨ. Tohô wa'akã́ ĩ'yârã, ɨkɨá yɨ'rɨakãrã niîwã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ naâre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂re uîtikã'ya. Mɨsâre ãyusé kitire miítigɨ weé'. Tee kitíre tɨ'órã, niî pe'tirã e'katírãsama. 


text:
Ni'kakã́ yami Davi yaá maka Belẽ́pɨ mɨsâre yɨ'rɨoákɨhɨ bahuámi. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo marî wiôgɨ niîmi. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ wi'magɨ́re su'ti kaséri me'ra omá'kɨre boka ehárãsa'. Wa'îkɨ̃rã niirí wi'ipɨ kũyagɨ́re ĩ'yârãsa'. Mɨsâ a'teré ĩ'yârã, “Diakɨ̃hɨ́ta wereápĩ”, niîrãsa', niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'roakã kɨ̃ɨ̂ tiropɨ pãharã́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sekãharã bahuá nemokãrã niîwã. Naâ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã, a'tîro e'katí basâ peokãrã niîwã:<pb/> 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨre e'katí peorã. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re “Ãyú butia'mi”, niî basâ peoato. A'tí di'ta pe'ere kɨ̃ɨ̂ ãyuró weé no'o'kãrã ehêri põ'rapɨ ãyuró tɨ'ó yã'ato, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Be'ró Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã ɨ'mɨ̂sepɨ mɨhâaka be'ro ovelha ko'terã́ naâ basi a'mêri uúkũkãrã niîwã: —Te'á keêro Belẽ́pɨ. Tohô wa'â'kere, Õ'âkɨ̃hɨ marîre werê duti'kere ĩ'yârã marî, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Tohô weérã soharó me'ra makâpɨ pi'ákãrã niîwã. Toopɨ́ pi'atárã, Maria, Joseré boka ehákãrã niîwã. Wi'magɨ́ kẽ'rare ekarã́ ba'arí ko'ropɨ kũyagɨ́re ĩ'yâkãrã niîwã. 


text:
Maria pe'e ovelha ko'terã́ tohô niisére koô se'saro wãkû tɨ'ó yã'akã'ko niîwõ. Ɨpɨ́tɨ teeré wãkû nɨrɨko niîwõ. 


text:
Ovelha ko'terã́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ naâre niî'karo nohota keoró wa'akã́ ĩ'yârã, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú yɨ'rɨami”, niî e'katí tohaakãrã niîwã. Jesuré naâ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ miáa'ke niî' 


text:
<pb/>Ni'kâ semana Jesu bahuáka be'ro naâ wee wɨáro noho weékãrã niîwã. Jesuré kɨ̃ɨ̂ õ'rekɨhɨ́ yapa kaserore yehê kõ'akãrã niîwã. Tiîtareta kɨ̃ɨ̂re Jesu wamé õ'ókãrã niîwã. Tii waméreta Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ Maria koô nihî pako niiátoho dɨporo õ'o dutíkɨ niîwĩ. Tohô weérã tohô wamé õ'ókãrã niîwã. 


text:
<pb/>Wi'magɨ́ koô wɨâka be'ro tiikése nɨmɨri yɨ'rɨ́ka be'ro naâ wee wɨáro noho weékãrã niîwã. Moisé dutisé a'tîro niîkaro niîwɨ. Numiâ wi'magɨ́ wɨâka be'ro tiikése nɨmɨri be'ro opâturi naâ niî'karo nohota tohaáto taha niîro tohô dutîkaro niîwɨ. Tiîtare wi'magɨ́re Jerusalẽ́pɨ miáakãrã niîwã. Toopɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ mii sãhá, Õ'âkɨ̃hɨre “Mɨ'ɨ yagɨ́ niîmi”, niî ĩ'yórã wa'âkãrã niîwã. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ dutisé tohô niî yuukã, teeré tohô weékãrã niîwã. A'tîro niîkaro niîwɨ: “Niî pe'tirã ɨmɨá bahuá mɨ'tarã Õ'âkɨ̃hɨ yarã sãhakã́ weé no'orãsama”, niîwɨ. 


text:
Be'ró Maria, tohô niikã́ José Õ'âkɨ̃hɨ dutî'karo nohota weékãrã niîwã taha. A'tîro niîkaro niîwɨ: “Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã, pɨârerã buhâ weeró noho bahurã́re o'ôya. Naâ marikã́ buhâ pɨárã o'ôya”, niîkaro niîwɨ. 


text:
<pb/>Tiîtare ni'kɨ́ Jerusalẽ́kɨ̃hɨ Simeão wamêtigɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ ãyugɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó yɨ'rɨgɨ niîkɨ niîwĩ. Israel kurakãharãre yɨ'rɨoákɨhɨre yuû kuegɨ weékɨ niîwĩ. Espírito Santo Simeão me'ra niî nu'kukɨ niîwĩ. 


text:
Espírito Santo kɨ̃ɨ̂re a'tîro werê yuu tohakɨ niîwĩ: —Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨre ĩ'yâtimigɨ, mɨ'ɨ̂ wẽrîsome, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ Jesuré miáaka nɨmɨre Espírito Santo Simeãore tií wi'ipɨ wa'â dutikɨ niîwĩ. Be'ró Jesuré kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá Moisé dutî'karo nohota weérã, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ miáakãrã niîwã. 


text:
Wi'magɨ́re ĩ'yâgɨ, Simeão mii wɨákɨ niîwĩ. Mii wɨá, Õ'âkɨ̃hɨre e'katí peogɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ:<pb/> 


text:
Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ “A'tîro weegɨ́ti” niî'kere keoró weeápɨ. Tohô weégɨ ni'kâroakãre yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re da'rá ko'tegɨ e'katíse me'ra wẽrî masi'.<pb/> 


text:
Kɨ̃ɨ́ta Judeu masa niîtirãre mɨ'ɨ̂re ẽho peó dutigɨ sĩ'óo'gɨ weeró noho weegɨ́sami. Tohô niikã́ niî pe'tirã mɨ'ɨ yarã́ Israel kurakãharã “Õ'âkɨ̃hɨ ãyuró weeámi”, niî no'orãsama, niîkɨ niîwĩ Simeão. 


text:
Be'ró Simeão naâre “Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre ãyuró weeáto”, niîkɨ niîwĩ. Maria, Jesu pakóre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ ã'rí wi'magɨ́re a'tîro wee dutígɨ beseápĩ. Kɨ̃ɨ̂re ɨatírã Israel kurakãharã kõ'â diho no'orãsama. Kɨ̃ɨ̂re ɨárã pe'e moróo peo no'orãsama. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere ĩ'yó mɨ'tagɨ niîgɨsami. Pãharã́ kɨ̃ɨ̂re teerã́sama. 


text:
Tohô weesé me'ra niî pe'tirã wãkusére bahû yoaropɨ masî no'orosa'. Mɨ'ɨ̂ pe'e teeré di'pĩhí me'ra yõsêro weeró noho pũrisé tɨ'ó yã'agosa', niîkɨ niîwĩ Mariare. 


text:
<pb/>Apêgo Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨre Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tago niîko niîwõ. Koô Ana wamêtiko niîwõ. Fanuel mako Aser kurakõho niîko niîwõ. Bɨkɨó waro niîko niîwõ. Neê waropɨre nu'mió waro amûkã dɨ'téko niîwõ. Koô amûkã dɨ'téka be'ro sete kɨ'mari koô marapɨ́ me'ra niîko niîwõ. Tiikése kɨ'mari be'ro koô marapɨ́ wẽrîa wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
Jesuré naâ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ miáaka terore koô wapê wi'io oitenta e quatro kɨ'mari kɨóko niîwõ. Koô Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨre neê wiháatiko niîwõ. Toopɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógo, yamîri, ɨmɨ̂kohori be'tí, Õ'âkɨ̃hɨre sẽrí nu'kukã'ko niîwõ. 


text:
Simeão Mariare, Joseré uúkũri kura Ana naâ tiropɨ wa'âko niîwõ. Jesuré ĩ'yâgo, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîko niîwõ. Be'ró niî pe'tirã Jerusalẽ́kãharã masaré yɨ'rɨoákɨhɨre ko'terã́re Jesu yeékãhasere werêko niîwõ. Maria, José, Jesu naa yaá maka Nazarépɨ dahâ tohaa'ke niî' 


text:
<pb/>Niî pe'tise Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere weé tu'ahaka be'ro Maria, José, Jesu naa yaá maka Nazaré, Galiléia di'tapɨ dahâ tohaakãrã niîwã. 


text:
Wi'magɨ́ siâpe me'ra bɨkɨâ, nemoró tutuagɨ́, masî nemogɨ wa'âkɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ãyuró weékɨ niîwĩ. Jesu Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ wiôrã me'ra uúkũ'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu pakɨ sɨmɨá niî pe'tise kɨ'mari Páscoa bosê nɨmɨ niikã́ Jerusalẽ́pɨ bosê nɨmɨri wa'â mɨhakãrã niîwã. 


text:
Tohô weérã Jesu doze kɨ'mari kɨokã́, naâ wee wɨáro noho wa'âkãrã niîwã taha. Jesu tiîtare neê waro bosê nɨmɨ wa'âgɨ weékɨ niîwĩ. 


text:
Bosê nɨmɨ yɨ'rɨ́ka be'ro José, Maria naa yaá makapɨ dahâ tohaakãrã niîwã. Tiîtare Jesu pe'e kɨ̃ɨ̂ pakó Maria, José masiró mariró Jerusalẽ́pɨ tohákã'kɨ niîwĩ. 


text:
Naâ Jesuré “Ãpêrã marî me'rakãharã me'ra wa'â yuusami”, niîkãrã niîmiwã. Tohô weérã naâ wãkû ke'tiro mariró ni'kâ nɨmɨ ma'âpɨre wa'âkãrã niîwã. Be'ropɨ́ naâ akawerérã, naâ ĩ'yâ masirã wa'tero kɨ̃ɨ̂re a'mâkãrã niîmiwã. 


text:
<pb/>I'tiá nɨmɨ naâ a'mâka be'ro Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ kɨ̃ɨ̂re bokákãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ Moisé ohâ'kere bu'erã́ wa'teropɨ duhîkɨ niîwĩ. Naâ uúkũsere tɨ'ó, kɨ̃ɨ́ kẽ'ra naâre sẽrí yã'a mɨhakɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ duhikã́ ĩ'yârã, kɨ̃ɨ̂ pakɨ sɨmɨá ĩ'yâ mariakãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ pakó kɨ̃ɨ̂re niîko niîwõ: —Makɨ́, de'ró weégɨ ɨ̃sâre tohô weeáti? Mɨ'ɨ̂ pakɨ, yɨ'ɨ̂ ɨpɨ́tɨ mɨ'ɨ̂re a'maápɨ. Ɨpɨ́tɨ wãkû ke'tiapɨ, niîko niîwõ. 


text:
<pb/>Koô tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Jesu niîkɨ niîwĩ: —De'ró weérã yɨ'ɨ̂re a'maáti? Mɨsâ yɨ'ɨ̂ pakɨ yeekãhasere weeró ɨá' niisére masîtiati? niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró naâ me'ra Nazarépɨ dahâ tohaakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ too dɨpóropɨ weé'karo nohota naâ dutisére ãyuró yɨ'tí nu'kukɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ pakó niî pe'tise Jerusalẽ́pɨ tohô wa'â'kere wãkû nɨrɨko niîwõ. 


text:
Jesu siâpe me'ra bɨkɨâ, masî nemo wã'kakɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re “Ãyugɨ́ niîmi”, niî ĩ'yâkɨ niîwĩ. Masá kẽ'ra niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re ãyuró wãkûkãrã niîwã.<pb/>


text:
Quinze kɨ'mari Tibério wamêtigɨ niî pe'tirã romano masa wiôgɨ niirí kura a'tikérã kɨ̃ɨ̂ dokakãharã wiôrã niîkãrã niîwã. Pôncio Pilato Judéia di'ta wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. Herode Galiléia di'ta wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. Herode akabihí Filipe Ituréia, Traconite wamêtise di'ta wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. Lisânia wamêtigɨ Abilene di'ta wiôgɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Aná, tohô niikã́ Caifá sacerdotea wiôrã niîkãrã niîwã. Tiîta naâ wiôrã niirí kura Õ'âkɨ̃hɨ Zacaria makɨ Joãore masá mariró, yukɨ́ marirópɨ uúkũkɨ niîwĩ. 


text:
Be'ró João niî pe'tiro diâ Jordão wamêtiri maa wa'teropɨ yɨ'rɨ́ wã'kakɨ niîwĩ. Masaré a'tîro bu'êkɨ niîwĩ: —Mɨsâ yã'âro weeséti'kere bɨhâ weti dɨka yuú, wamê yee no'oya. Tohô weérã mɨsâ yã'âro weé'kere akobohó no'orãsa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
Dɨporókɨ̃hɨpɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Isaía ohâ'karo nohota João keoró weesétikɨ niîwĩ. A'tîro ohâ yuu no'okaro niîwɨ:<pb/>Ni'kɨ́ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ a'tîro karíkũ nu'ku bahâ ke'atigɨsami: “Marî wiôgɨ a'tiátihi ma'are apo yuúya. Diakɨ̃hɨ́ri ma'a ãyurí ma'a kẽ'râro weeró noho wee yuúya.” (Marî wiôgɨ a'tiátoho dɨporo mɨsâ niisétisere apo yuúya, mɨsâ wãkusére dɨka yuúya niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ).<pb/> 


text:
Niî pe'tise opâ ko'ari yaá, diakɨ̃hɨ́ no'orosa'. Niî pe'tise ɨ̃rɨpagɨ́, opâ bu'upa diakɨ̃hɨ́ri paa weé no'orosa'. Ma'âri diakɨ̃hɨ́ niîtise ma'âri diakɨ̃hɨ́ nɨ'ko no'orosa'. Ma'âri kopêri bɨhɨse yaá mu'muo no'orosa'. (Mɨsâ yã'âro weeséti'kere dɨka yuú, apoyá niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ).<pb/> 


text:
<pb/>Masá João tiropɨ wamê yee dutirã wa'âkãrã niîwã. Naâ tohô weekã́, naâre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Mɨsâ wee soóri kurakãharã ãyâ weeró noho niî'. Nɨkɨ̂ ɨ̃hɨkã́ ãyâ, uî wã'kasama. Mɨsâ ãyâ weeró noho bu'îri da'resére uî'. Tohô uîrã, mɨsâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuú sĩ'ritimirã, wamê yee dutirã a'tiápɨ. 


text:
Mɨsâ diakɨ̃hɨ́ta ɨ̃sâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuuápɨ niîrã, mɨsâ weesétise me'ra ĩ'yoyá. A'tîro wãkûtikã'ya: “Ɨ̃sâ Abraão paramérã niî'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ wa'ârãsa'”, niî wãkûtikã'ya. Mɨsâ wãkusére dɨka yuútikã, Abraão paramérã niisé wapa marí'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨágɨ, a'té ɨ̃tâ peeri me'ra Abraão paramérã wa'akã́ wee masími. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ maa, naâ pe'e Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró wee boósama. 


text:
Marî yukɨpagɨ́ otê'kepagɨ weeró noho niî'. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre yukɨpagɨ́ dɨkâ marisépagɨre besé kõ'aro weeró noho weegɨ́sami. Yukɨ́ ãyuró dɨkâtitikɨhɨre paâ kõ'a, ɨ̃hâ kõ'akã' no'osa'. Teeré weé'karo weeró noho mɨsâ wãkusére dɨka yuútikã, ãyuró weesétitikã, Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâre komêa me'ra paâ kõ'agɨ weeró noho bu'îri da'rêgɨsami, niîkɨ niîwĩ João. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, masá kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'akãrã niîwã: —Too pũríkãre de'ró weerã́sari? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>João naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —No'ó pɨáro su'tîro kɨogɨ́ noho ãpí moogɨ́re ni'kâro o'ôya. Ba'asé kɨogɨ́ noho ba'asé moogɨ́ me'ra dɨka waá ba'âya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ãpêrã kẽ'ra romano masa wiôrãre niyéru wapa seé basarã João tiropɨ wamê yee dutirã wa'âkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'akãrã niîwã: —Ɨ̃sâre bu'egɨ́, ɨ̃sâ de'ró weerã́sari? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>João naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Romano masa naâ wapa seé duti'karo nemoró wapa seétikã'ya. Naâ dutiró ehâ tu'aro wapa seéya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Ãpêrã surára kẽ'ra kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'akãrã niîwã: —Ɨ̃sâ waro, de'ró weerã́sari? niîkãrã niîwã. João naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Neê ãpêrã kɨosére e'mâtikã'ya. Naâ o'ôtikã, tutuaró me'ra naâre uisé o'ô, yã'âro weetíkã'ya. Teeré ɨárã, naâ weetí'kepɨreta werê sãa dohatikã'ya. Mɨsâ wapá ta'ase me'ra di'akɨ̃ e'katíya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Masá João bu'esére tɨ'órã, ɨpɨ́tɨ wãkûkãrã niîwã. —Apé tero weégɨ João Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ Cristo marî yoakã́ yuû kue'kɨ niîsami, niî wãkûkãrã niîmiwã. 


text:
Naâ tohô niisére masîgɨ, João niî pe'tirãre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨsâre naâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti, du'uáma niîgɨ, akó me'ra wamê yee'. Yɨ'ɨ̂ be'ro ãpí yɨ'ɨ̂ nemoró tutuagɨ́ a'tîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ ãyugɨ́ waro niîmi. Yɨ'ɨ̂ pe'e kɨ̃ɨ yeé sapáture tuu weé masitigɨ weeró noho mehô niigɨ́ waro tɨ'ó yã'a'. Kɨ̃ɨ̂ pũrikã Espírito Santore mɨsâre o'ôo'gɨsami. Kɨ̃ɨ̂re masá me'ra niî nu'kukã weegɨ́sami. Yã'aróre ɨ̃hâ weero weeró noho mɨsâre ãyuró tohaáto niîgɨ yã'âro weé'kere kõ'âgɨsami. 


text:
Yɨ'ɨ̂ be'ro a'tigɨ́ ni'kɨ́ trigo su'ti weégɨ weeró noho niîmi. Kɨ̃ɨ̂ teé su'tiré mehêkã sɨ'â wee, kõ'âsami. Teé trigo peeri kẽ'rare mehêkã miî, teé nɨrorí wi'ipɨ nɨrôsami. Teé su'tiré pekâ me'epɨ ɨ̃hâ kõ'asami. A'té weeró noho kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yarã́ warore besé, kɨ̃ɨ̂ tiropɨ miáagɨsami. Ãpêrãre pekâ me'epɨ kõ'â bahuriógɨsami. Tií me'e neê pe'tisomé, niîkɨ niîwĩ João. 


text:
<pb/>Tohô weesé noho me'ra pehé apêye werê kasa nemokɨ niîwĩ. Tee nohó me'ra João Õ'âkɨ̃hɨ yee ãyusé kitire masaré werêkɨ niîwĩ. 


text:
Apêye maa taha Herode tií di'ta Galiléia wiôgɨre tu'tîkɨ niîwĩ. Herode kɨ̃ɨ̂ akabihí Filipe nɨmo Herodia wamêtigore e'mâ, nɨmôtikɨ niîwĩ. Tohô niikã́ apêye pehé yã'asé wee nemó'ke bu'iri tu'tîkɨ niîwĩ. 


text:
Herode João kɨ̃ɨ̂ werê'kere tɨ'oró noho o'ôgɨ, mehô yã'âro wee nemókɨ niîwĩ. Joãore bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõróo dutikɨ niîwĩ. João Jesuré wamê yee'ke niî' 


text:
<pb/>Joãore bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõroátoho dɨporo João pãharã́ masaré wamê yeekɨ niîwĩ. Be'ró Jesu kẽ'rare wamê yeekɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re wamê yeegɨ Õ'âkɨ̃hɨre sẽrirí kura ɨ'mɨ̂se pãrîkaro niîwɨ. 


text:
Tohô wa'akã́, Jesu bu'ipɨ Espírito Santo buhâ weeró noho bahugɨ́ kɨ̃ɨ̂pɨre dihatákɨ niîwĩ. Ɨ'mɨ̂sepɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ uúkũ dihogɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ yɨ'ɨ̂ ɨpɨ́tɨ ma'igɨ́ niî'. Mɨ'ɨ̂ me'ra pũûro e'katí', niîkɨ niîwĩ. Jesu yẽkɨ sɨmɨá naâ niî turia mɨhati'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu trinta kɨ'mari wa'tero kɨógɨ, bu'ê nɨ'kakɨ niîwĩ. Masá kɨ̃ɨ̂re “José makɨ́ niîmi”, niîkãrã niîmiwã. José Eli makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Eli Matã makɨ niîkɨ niîwĩ. Matã Levi makɨ niîkɨ niîwĩ. Levi Melqui makɨ niîkɨ niîwĩ. Melqui Janai makɨ niîkɨ niîwĩ. Janai José makɨ́ niîkɨ niîwĩ. 


text:
José Matatia makɨ niîkɨ niîwĩ. Matatia Amó makɨ niîkɨ niîwĩ. Amó Naṹ makɨ niîkɨ niîwĩ. Naṹ Esli makɨ niîkɨ niîwĩ. Esli Nagai makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Nagai Maate makɨ niîkɨ niîwĩ. Maate Matatia makɨ niîkɨ niîwĩ. Matatia Semei makɨ niîkɨ niîwĩ. Semei Joseque makɨ niîkɨ niîwĩ. Joseque Jodá makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Jodá Joanã makɨ niîkɨ niîwĩ. Joanã Resa makɨ niîkɨ niîwĩ. Resa Zorobabel makɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Salatiel makɨ niîkɨ niîwĩ. Salatiel Nerí makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Nerí Melqui makɨ niîkɨ niîwĩ. Melqui Adí makɨ niîkɨ niîwĩ. Adí Cosã makɨ niîkɨ niîwĩ. Cosã Elmadã makɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Er makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Er Josué makɨ niîkɨ niîwĩ. Josué Eliezer makɨ niîkɨ niîwĩ. Eliezer Jorĩ́ makɨ niîkɨ niîwĩ. Jorĩ́ Matã makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Matã Levi makɨ niîkɨ niîwĩ. Levi Simeão makɨ niîkɨ niîwĩ. Simeão Judá makɨ niîkɨ niîwĩ. Judá José makɨ́ niîkɨ niîwĩ. José Jonã makɨ niîkɨ niîwĩ. Jonã Eliaquĩ́ makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ Meleá makɨ niîkɨ niîwĩ. Meleá Mená makɨ niîkɨ niîwĩ. Mena Matatá makɨ niîkɨ niîwĩ. Matatá Natã makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Natã Davi makɨ niîkɨ niîwĩ. Davi Jessé makɨ niîkɨ niîwĩ. Jessé Obede makɨ niîkɨ niîwĩ. Obede Boaz makɨ niîkɨ niîwĩ. Boaz Salmó makɨ niîkɨ niîwĩ. Salmó Naassṍ makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Naassṍ Aminadabe makɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Admí makɨ niîkɨ niîwĩ. Admí Arní makɨ niîkɨ niîwĩ. Arní Esrṍ makɨ niîkɨ niîwĩ. Esrṍ Faré makɨ niîkɨ niîwĩ. Faré Judá makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Judá Jacó makɨ niîkɨ niîwĩ. Jacó Isaque makɨ niîkɨ niîwĩ. Isaque Abraão makɨ niîkɨ niîwĩ. Abraão Terá makɨ niîkɨ niîwĩ. Terá Naor makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Naor Serugue makɨ niîkɨ niîwĩ. Serugue Ragaú makɨ niîkɨ niîwĩ. Ragaú Pelegue makɨ niîkɨ niîwĩ. Pelegue Éber makɨ niîkɨ niîwĩ. Éber Salá makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Salá Cainá makɨ niîkɨ niîwĩ. Cainá Arfaxade makɨ niîkɨ niîwĩ. Arfaxade Sẽ́ makɨ niîkɨ niîwĩ. Sẽ́ Noé makɨ niîkɨ niîwĩ. Noé Lameque makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Lameque Matusalẽ́ makɨ niîkɨ niîwĩ. Matusalẽ́ Enoque makɨ niîkɨ niîwĩ. Enoque Jarede makɨ niîkɨ niîwĩ. Jarede Malaleel makɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Cainá makɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Cainá Eno makɨ niîkɨ niîwĩ. Eno Sete makɨ niîkɨ niîwĩ. Sete Adão makɨ niîkɨ niîwĩ. Adão Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ neê waro weé dɨ'pôkãti'kɨ niîkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niîkɨ niîwĩ.<pb/>


text:
João Jesuré wamê yeeka be'ro Jesu Espírito Santore kɨó yɨ'rɨakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re diâ Jordão wamêtiri maapɨ niî'kɨre Espírito Santo maatá yukɨ́ mariró, masá marirópɨ miáakɨ niîwĩ. 


text:
Toopɨ́re quarenta nɨmɨri niîkɨ niîwĩ. Wãtî Jesuré kɨ̃ɨ̂ pakɨré yɨ'rɨ́ nɨ'ka dutigɨ niî kehe sãakɨ niîmiwĩ. Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ niisé nɨmɨrire Jesu neê kã'ró ba'âtikɨ niîwĩ. Tohô weégɨ ɨhá boâkɨ niîwĩ. 


text:
Tohô wa'arí kurare wãtî kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî' niîgɨ, a'té ɨ̃tâ peerire pãú dohórẽ' ba'âya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'o': “Masá ba'asé me'ra di'akɨ̃ katî masitisama”, niî ohâ no'okaro niîwɨ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró wãtî Jesuré ɨ'mɨákɨhɨ ɨ̃rɨgɨ́pɨ miáakɨ niîwĩ taha. Toopɨ́ niî pe'tisere ni'kâtita a'ti nukúkãkãhase makari peheré ĩ'yó pe'okã'kɨ niîwĩ. 


text:
Ĩ'yó toha, wãtî a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨ'ɨ̂re a'te makári wiôgɨ, tee makáripɨ niisé niî pe'tise wiôgɨ sõróogɨti. A'té niî pe'tise yeé niî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ no'ó o'ô sĩ'rigɨre o'ôgɨti. 


text:
<pb/>Jesu a'tîro yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'o': “Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ wiôgɨ ni'kɨréta ẽho peóya. Kɨ̃ɨ̂ se'sarore, kɨ̃ɨ̂ dutisé di'akɨ̃re weeyá”, niîwɨ, niîkɨ niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>Be'ró wãtî Jesuré Jerusalẽ́pɨ miáa, Õ'âkɨ̃hɨ wi'i dɨpo sãrípɨ mii mɨhákɨ niîwĩ. Toopɨ́ kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîkɨ niîwĩ taha: —Mɨ'ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ta Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî' niîgɨ, a'topɨ́ me'rata nukûkãpɨ bu'pu diháya. 


text:
Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ mɨ'ɨ̂re a'tîro ohâ no'o':<pb/>Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terãre mɨ'ɨ̂re ko'tê dutigɨ o'ôo'gɨsami.<pb/> 


text:
Mɨ'ɨ̂re ɨ̃tâgapɨ dokê pehari niîrã, mɨ'ɨ̂re tuú yẽ'erãsama, niî ohâ no'okaro niîwɨ, niîkɨ niîwĩ wãtî. 


text:
<pb/>Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨre a'té kẽ'ra ohâ no'okaro niîwɨ: “Mɨ'ɨ̂ wiôgɨ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere neê ni'kâti diakɨ̃hɨ́ta niîmitito? niîrã, kɨ̃ɨ̂re weé ĩ'yo dutitikã'ya”, niî ohâ no'okaro niîwɨ, niîkɨ niîwĩ Jesu. 


text:
<pb/>A'tîro weégɨ, wãtî Jesuré niî kehe sãaka be'ro yoâtikã kɨ̃ɨ̂re kõ'â wã'ka ni'ikɨ niîwĩ. Jesu neê waro kɨ̃ɨ̂ Galiléiapɨ bu'ê nɨ'ka'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu masá marirópɨ niî'kɨ Espírito Santore kɨó yɨ'rɨagɨ, Galiléiapɨre dahâkɨ niîwĩ. Ãpêrã kɨ̃ɨ yeé kitire niî pe'tiro Galiléia wa'terokãharã uúkũ se'sa wa'âkãrã niîwã. 


text:
Jesu makâri nɨkɨ naâ nerê wɨasepɨ bu'êkɨ niîwĩ. Niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re e'katí, “Ãyú yɨ'rɨami”, niîkãrã niîwã. Jesu kɨ̃ɨ yaá maka Nazarépɨ dahâ tohaa'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Jesu Nazaré kɨ̃ɨ̂ masáka makapɨ dahâ tohaakɨ niîwĩ. Judeu masa naâ soo wɨári nɨmɨ kɨ̃ɨ̂ wee wɨáro noho naâ nerê wɨari wi'ipɨ sãháakɨ niîwĩ. Toopɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũrire niî ĩ'yogɨtigɨ wã'kâ nɨ'kakɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂re Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Isaía ohâka pũrire niî ĩ'yo dutirã o'ôkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ tii pũríre pãâ, a'tîro ohâ'kere bokákɨ niîwĩ. A'tîro niîkaro niîwɨ:<pb/> 


text:
Espírito Santo yɨ'ɨ̂pɨre niîmi. Kɨ̃ɨ̂ ãyusé kitire pahasé kɨorãre yɨ'ɨ̂re werê dutigɨ kũûwĩ. Bɨhâ wetirãre wãkû tutuakã wee dutígɨ o'ôo'wĩ. Ãpêrã dutisé doka niî wã'yarãre yɨ'rɨ wetíkã wee dutígɨ o'ôo'wĩ. Kapêri ĩ'yâtirãre ĩ'yakã́ wee dutígɨ o'ôo'wĩ. Ãpêrãre dutîpe, yã'âro weepé no'orãre yɨ'rɨó dutigɨ o'ôo'wĩ.<pb/> 


text:
<pb/>Be'ró, Jesu kɨ̃ɨ̂ niî ĩ'yoka be'ro tii pũríre tuu tõré toha, tií wi'i ko'tegɨ́re wiákɨ niîwĩ. Wiá, naâre bu'êgɨtigɨ ehâ nuhakɨ niîwĩ. Niî pe'tirã tií wi'ipɨ niirã́ kɨ̃ɨ̂re neê ĩ'yâ du'utikãrã niîwã. 


text:
<pb/>Niî pe'tirã Jesuré ãyuró uúkũkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'órã, teé ãyusé niî yuukã, tɨ'o mariá wa'âkãrã niîwã. Naâ basi a'mêri sẽrí yã'akãrã niîwã: —Ã'rí José makɨ́ meheta niîti? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Naâ tohô niisére masîgɨ, Jesu naâre niîkɨ niîwĩ: —Apé tero weérã a'té masá naâ uúkũ wɨase nohore yɨ'ɨ̂re niîrã niísa': “Akô yeegɨ mɨ'ɨ̂ basi pe'e akô yee yɨ'rɨóya”, niísa'. Tohô niikã́ “Mɨ'ɨ̂ Cafarnaupɨ weé ĩ'yo'kere ɨ̃sâ tɨ'owɨ́. Teé ɨ̃sâ tɨ'ó'kere a'tó mɨ'ɨ yaá maka waropɨ kẽ'rare weé ĩ'yoya”, niîrã niísa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró naâre niî nemokɨ niîwĩ: —Diakɨ̃hɨ́ mɨsâre werêgɨti. Neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨre kɨ̃ɨ yaá makakãharã waro ãyuró põo tẽrítisama. 


text:
Mɨsâre a'teré diakɨ̃hɨ́ masikã́ ɨása'. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Elia kɨ̃ɨ̂ niîka teropɨre Israel di'tapɨre pãharã́ wapê wi'ia numia niîkãrã niîwã. Tiîtare i'tiá kɨ'ma apé kɨ'ma deko akôro pehâtikaro niîwɨ. Tohô weérã niî pe'tirã tií di'takãharã ɨpɨ́tɨ ɨhá boâkãrã niîwã. 


text:
Tohô niîmikã, neê ni'kó Israel kurakõho wapê wi'iore wee tamú dutigɨ Õ'âkɨ̃hɨ Eliare o'ôo'tikɨ niîwĩ. Apé di'takõho Sarepta wamêtiro Sidṍ pɨ'to niigó pe'ere wee tamú dutigɨ o'ôo'kɨ niîwĩ. 


text:
Apêye kẽ'ra Eliseu Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ niîka teropɨre a'té weeró nohota wa'âkaro niîwɨ. Israel di'tapɨre pãharã́ kamî boarã́ niîkãrã niîwã. Tohô niîmikã, Eliseu neê ni'kɨ́ tií di'takɨ̃hɨre yɨ'rɨótikɨ niîwĩ. Naamã Síria di'takɨ̃hɨ pe'ere yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ Israel kurakãharãre wee tamútigɨ, Israel kurakãharã niîtirã pe'ere wee tamúkɨ niîwĩ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
Be'ró niî pe'tirã toó niirã́ wã'kâ nɨ'ka, Jesuré makâ sumútohopɨ kõ'â õ'okãrã niîwã. Naâ niirí makakɨ̃hɨ ɨ̃rɨgɨ́ dɨpo sãrípɨ kɨ̃ɨ̂re tuu kehé dihorãtirã mii mɨhákãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô weé sĩ'rimikã, Jesu naâ wa'tero wa'â, yɨ'rɨ́ wã'ka wa'âkɨ niîwĩ. Jesu wãtî sãháa no'o'kɨre kõ'â wĩro'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Jesu Cafarnaupɨ wa'âkɨ niîwĩ. Tii maká Galiléia di'tapɨ niîkaro niîwɨ. Toopɨ́ masaré naâ soo wɨári nɨmɨre bu'êkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>—Jesu Nazarékɨ̃hɨ, ɨ̃sâre kari boótikã'ya. Ɨ̃sâre bu'îri da'rê bahuriógɨ a'tîgɨ weetí? Mɨ'ɨ̂re ĩ'yâ masi'. Õ'âkɨ̃hɨ o'ôo'kɨ yã'asé moogɨ́, ãyú butia'gɨ niî', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Jesu wãtî masɨpɨ́re niigɨ́re tu'tîgɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Di'ta mariáya. Ã'ripɨ́re niigɨ́ wiháaya, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, wãtî naâ ĩ'yóropɨ tuu kehé kũu, kɨ̃ɨ̂pɨre niî'kɨ wiháakɨ niîwĩ. Neê kɨ̃ɨ̂re mehêkã kamî da'rero mariró wiháakɨ niîwĩ. 


text:
Tohô wa'asére ĩ'yârã, niî pe'tirã ɨkɨákãrã niîwã. Naâ basi a'mêri a'tîro uúkũkãrã niîwã: —Ã'rí dutisé kɨosé yẽ'e nohó niîmitito? Kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra wãtiâre kõ'â wĩro masimi. Kɨ̃ɨ̂ naâre kõ'â wĩrokã, naâ wiháama, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Tohô weéro niî pe'tiro Galiléiapɨ Jesu yeékãhase se'sâa wa'âkaro niîwɨ. Jesu Simão Pedro maa yẽkóre yɨ'rɨó'ke kiti niî' 


text:
<pb/>Jesu naâ nerê wɨaropɨ niî'kɨ wiháa wa'âkɨ niîwĩ. Wiháaka be'ro Simão yaá wi'ipɨ wa'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ maa yẽkó ɨpɨ́tɨ uhá'ke do'âtiko niîwõ. Tohô weérã Jesuré “Yɨ'rɨóya”, niî sẽríkãrã niîwã. 


text:
Jesu koô pɨ'to ehâ nɨ'ka mu'rí ĩ'ya, uhá'kere surû dutikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, uhá'ke surû pe'tia wa'âkaro niîwɨ. Tohô weéka be'ro maatá koô wã'kâ nɨ'ka, naâre ba'asé etígo wa'âko niîwõ. Jesu pãharã́ masá do'âtirãre yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
<pb/>Muhîpũ sãháari kura niî pe'tirã no'ó niisé do'âtise kɨorã́re Jesu tirópɨ miáakãrã niîwã. Jesu naâ do'âtirã nɨkɨre amûkã yãa peógɨ, niî pe'tirãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. 


text:
Naâ do'âtirã wa'teropɨre wãtiâ masapɨ́re sãháa'kãrã kẽ'rare kõ'â wĩrokɨ niîwĩ. Naâ wiháarã, a'tîro karíkũ wihaakãrã niîwã: —Mɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ niî', niîkãrã niîwã. Wãtiâ Cristo Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ niîmi niisére masîkãrã niîwã. Tohô weégɨ Jesu naâre tu'tîgɨ, uúkũ dutitikɨ niîwĩ. Jesu Galiléia di'tapɨ kɨ̃ɨ yeé kitire werê kusia'ke niî' 


text:
<pb/>Bo'rê ke'ari kura Jesu makâ sumútoho masá marirópɨ wa'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, masá kɨ̃ɨ̂re a'mâ, kɨ̃ɨ̂ niirópɨ siru tuú ehakãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re apé sia'pɨ wa'â dutitikãrã niîmiwã. 


text:
Jesu naâre niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ apêye makaripɨ kẽ'rare ãyusé kiti, Õ'âkɨ̃hɨ a'ti nukúkãkãharãre wiôgɨ niîgɨsami niisére wereró ɨá'. Õ'âkɨ̃hɨ naâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuúkã, kɨ̃ɨ yarã́ sãhakã́ weegɨ́sami. A'té niiátehereta yɨ'ɨ̂ pakɨ yɨ'ɨ̂re o'ôo'wĩ, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô weégɨ Jesu naâ nerê wɨase wi'seri Galiléia di'ta niisé makaripɨre werê kusiakɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Ni'kâ nɨmɨ Jesu Genesaré wamêtiri ditara sumútohopɨ niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ toopɨ́ niirí kura pãharã́ masá etâkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti weresére tɨ'ó sĩ'rirã, kɨ̃ɨ̂ tiro pãharã́ tuú wã'kakãrã niîwã. 


text:
Ditâra sumútoho nukûporopɨ pɨáwɨ masá marisépawɨ pa'sakã́ ĩ'yâkɨ niîwĩ. Wa'î wẽherã́ ehâ'kãrã teepawɨ́re toopɨ́ po'ô, naa yeé wẽhêkɨhɨpagɨre koérã wa'ârã mahá nɨ'kakãrã niîwã. 


text:
Jesu teepawɨ́re ĩ'yâgɨ, Simão yawɨpɨ́ mɨhâ sãhakɨ niîwĩ. Simãore “Sõ'o kurépɨ waha wĩróya”, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Jesu tiwɨpɨ́ ehâ nuha, masá sumútohopɨ nu'kurã́re bu'ê nɨ'kakɨ niîwĩ. 


text:
Naâre bu'êka be'ro Simãore a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yukɨ̂sɨre dekô kurepɨ waha wiháya. Toopɨ́ mɨ'ɨ yaá wẽhêkɨhɨre doke yõóya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Simão kɨ̃ɨ̂re yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Masaré bu'egɨ́, ɨ̃sâ pi'etí, yamî wẽhé bo'reamiapɨ. Neê wẽhetiásɨ. Mɨ'ɨ̂ dutîgɨta dutî toha'. Tohô weégɨ wẽhêkɨhɨre doke yõógɨti, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Naâ tigɨré doke yõóka be'ro pãharã́ wa'î sãháa no'okãrã niîwã. Tohô weéro tigɨ́ wẽhêkɨhɨ tɨ̃'rɨ̂ro tiro weékaro niîwɨ. 


text:
Teeré ĩ'yârã, naâ me'rakãharã apêwɨ yukɨ̂sɨpɨ niirã́re wee tamú dutirã bɨâ pihikãrã niîwã. Naâ, naâ tiropɨ etâ, naâre wee tamúkãrã niîwã. Teepawɨ́ pɨáwɨpɨta wa'î me'ra kã'ró mirî diha boo kurekaro niîwɨ. 


text:
A'tîro wa'akã́ ĩ'yâgɨ, Simão Pedro Jesu tiró ehâ ke'a, kɨ̃ɨ̂re niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ wiôgɨ, yɨ'ɨ̂ yã'âro weesé bɨkɨ niî'. Tohô weégɨ mɨ'ɨ̂ ãyugɨ́, yã'asé moogɨ́ yɨ'ɨ̂ tiro niîtikã'ya, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Wa'î pãharã́re ĩ'yâ maria tĩhagɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ ãpêrã kɨ̃ɨ̂ me'ra niî'kãrã kẽ'ra meharóta ĩ'yâ mariakãrã niîwã. 


text:
Apêwɨpɨ niî'kãrã Zebedeu põ'ra Tiago, João Simão me'rakãharã naá kẽ'ra ĩ'yâ mariakãrã niîwã. Be'ró Jesu Simãore niîkɨ niîwĩ: —Uîtikã'ya. Ni'kakã́ me'ra mɨ'ɨ̂ wa'î wẽhégɨ weeró noho masaré yee kitíre werêgɨsa'. Werê, pãharã́ yɨ'ɨ̂re ẽho peókã weegɨ́sa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró naâ yukɨ̂sɨpawɨre sumútohopɨ waha nɨhákãrã niîwã. Niî pe'tise naâ kɨomí'kere toopɨ́ta kũûkã', Jesu me'ra wa'â wa'âkãrã niîwã. Jesu kamî boagɨ́re yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu ni'kâ maka Galiléia di'tapɨ niirí kura ni'kɨ́ niî pe'tiro ɨpɨpɨ́ kamî boagɨ́ kɨ̃ɨ̂ tiro wa'âkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâgɨ, kɨ̃ɨ̂ pɨ'to di'tâpɨ paâ mu'ri ke'a, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Wiôgɨ, mɨ'ɨ̂ do'âtisere yɨ'rɨó masi'. Mɨ'ɨ̂ ɨaró noho weeyá yɨ'ɨ̂re, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨógɨ yãa peó, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'rɨógɨti. Kamî marigɨ́ tohayá, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ta, kɨ̃ɨ̂ kamî niîmi'ke yatî pe'tia wa'âkaro niîwɨ. 


text:
Tu'â eha nɨ'ko, Jesu kɨ̃ɨ̂re a'tîro niîkɨ niîwĩ: —A'teré ãpêrãre werêtikã'ya. A'tîro pe'e weeyá. Diakɨ̃hɨ́ta sacerdote tiropɨ mɨ'ɨ yeé kami yatî'kere ĩ'yógɨ wa'âya. Kɨ̃ɨ̂ mɨ'ɨ̂re ĩ'yâka be'ro mɨ'ɨ̂ kamî boasére “Pe'tiá wa'a'”, niîgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro Moisé Õ'âkɨ̃hɨre o'ô duti'kere o'ôya. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, niî pe'tirã mɨ'ɨ̂ kamî yatî no'o'kere masîrãsama. Be'ró naâ me'ra niisétigɨsa' taha, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Jesu yeékãhase pe'e siâpe me'ra nemoró masî no'okaro niîwɨ. Tohô weérã pãharã́ masá kɨ̃ɨ̂ uúkũsere tɨ'orã́tirã nerêkãrã niîwã. Tohô niikã́ naâ do'âtisere yɨ'rɨókã ɨárã, kɨ̃ɨ̂ tiro nerêkãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô weemíkã, Jesu pe'e masá marisépɨ wa'âkɨ niîwĩ. Teepɨ́ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ me'ra uúkũ mɨhakɨ niîwĩ. Jesu sihâ masitigɨre yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
<pb/>Ni'kâ nɨmɨ Jesu masaré bu'êgɨ weékɨ niîwĩ. Tiîtare masá wa'teropɨre ni'karérã fariseu masa, ãpêrã Moisé ohâ'kere bu'erã́ duhîkãrã niîwã. Ni'karérã Galiléia di'tapɨ niisé makarikãharã niîkãrã niîwã. Ãpêrã Judéia di'tapɨ niisé makarikãharã niîkãrã niîwã. Tohô niikã́ ãpêrã Jerusalẽ́kãharã niîkãrã niîwã. Naâ toó niirí kura Jesu do'âtirãre yɨ'rɨógɨ, Õ'âkɨ̃hɨ tutuasé me'ra yɨ'rɨókɨ niîwĩ. 


text:
Jesu masaré bu'erí kura ãpêrã masá ni'kɨ́ sihâ masitigɨre kɨ̃ɨ̂ kũyaró me'ra wɨâ ehakãrã niîwã. Naâ wi'ipɨ́ mii sãhá, Jesu tirópɨ kũû sĩ'rikãrã niîmiwã. 


text:
Tohô weé sĩ'rimirã, masá pãharã́ waro niî yuukã, neê wɨâ sãha masitikãrã niîwã. Tohô weérã wi'í dɨpo sãrípɨ mɨhâa, ni'kâ pee see weékãrã niîwã. Tii peépɨ kɨ̃ɨ̂ kũyaró me'ra kɨ̃ɨ̂re Jesu tirópɨ, masá wa'teropɨ du'u dihókãrã niîwã. 


text:
Jesu naâ ẽho peókã ĩ'yâgɨ, do'âtigɨre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ yã'âro weé'kere akobohó no'o toha', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, Moisé ohâ'kere bu'erã́, fariseu masa a'tîro wãkûkãrã niîwã: “Ã'rí kɨ̃ɨ̂ tohô uúkũse me'ra Õ'âkɨ̃hɨre yã'âro uúkũgɨ weemí. Noá niîti kɨ̃ɨ̂ tohô weegɨ́? Kɨ̃ɨ̂ ‘Õ'âkɨ̃hɨ weeró noho tutuagɨ́ niî'’, niî wãkûsari? Marî weeró noho ɨpɨtígɨ masá yã'âro weé'kere akobohó masitisami. Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá yã'âro weé'kere akobohó masimi”, niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesu naâ wãkusére ĩ'yâ masigɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —De'ró weérã mɨsâ yɨ'ɨ̂re mehêkã wãkû ma'akã'ti? 


text:
De'ró niisé pe'e diâsati butia'ti? “Mɨ'ɨ̂ yã'âro weé'kere akobohó no'o toha'” niikã́, ou “Wã'kâ nɨ'ka, sihâ wã'kaya” niisé pe'e diâsa weeti nee? “Mɨ'ɨ̂ yã'âro weé'kere akobohó no'o toha'” niikã́ ĩ'yâtimirã, ẽho peóya marí'. “Wã'kâ nɨ'ka, sihâ wã'kaya” niikã́ pe'e maa, kɨ̃ɨ̂ sihasére ĩ'yâ toharãpɨ “Diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niî ẽho peó no'o', niîkɨ niîwĩ. 


text:
Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ yɨ'ɨ̂ tutuasére ĩ'yógɨ, ã'rí sihâ masitigɨre yɨ'rɨógɨti. Teé me'ra mɨsâ yɨ'ɨ̂ masá yã'âro weé'kere akobohó masisere masîrãsa', niîkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ sihâ masitigɨre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ̂ pe'e maa a'tîro niîgɨti. Wã'kâ nɨ'kaya. Mɨ'ɨ̂ kũyaróre mii wɨá, mɨ'ɨ yaá wi'ipɨ toháagɨsa', niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ta, naâ niî pe'tirã ĩ'yóropɨ sihâ masiti'kɨ wã'kâ nɨ'kakɨ niîwĩ. Wã'kâ nɨ'ka, kɨ̃ɨ̂ kũyá'karore mii wɨá, Õ'âkɨ̃hɨ ãyú butia'mi niîgɨta, kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ toháa wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
Niî pe'tirã tohô wa'asére ĩ'yâ maria, “Õ'âkɨ̃hɨ tutuagɨ́, ãyú butia'gɨ niîmi”, ni'kakã́ maa marî neê ĩ'yâ wɨaya marisére ĩ'yaásɨ, niîkãrã niîwã. Jesu Leviré pihî'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu sihâ masitigɨre yɨ'rɨóka be'ro wi'ipɨ́ niî'kɨ wiháakɨ niîwĩ. Wiháa, ni'kɨ́ romano masa wiôgɨre niyéru wapa seé basagɨre ĩ'yâ bokakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Levi wamêtikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ da'ra wɨáropɨ duhîkɨ niîwĩ. Jesu kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâgɨ, “Te'á yɨ'ɨ̂ me'ra a'tiá”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Levi wã'kâ nɨ'ka, niî pe'tise kɨ̃ɨ̂ da'rá'kere du'u kũú peo, Jesu me'ra wa'âkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Levi kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ Jesuré pahirí bosê nɨmɨ wee peókɨ niîwĩ. Levi me'rakãharã pãharã́ wapa seérã niîkãrã niîwã. Tohô niikã́ ãpêrã kẽ'ra pãharã́ masá naâ me'ra ba'ârã niî nemokãrã niîwã. 


text:
Naâ tohô weekã́, fariseu masa, Moisé ohâ'kere bu'erã́ naâre ĩ'yâ nu'ku ko'tekãrã niîwã. Tohô weérã Jesu bu'erã́re uukahákãrã niîwã. A'tîro niîkãrã niîwã: —De'ró weérã mɨsâ niyéru wapa seérã me'ra, yã'âro weerã́ me'ra sĩ'rí, ba'âti? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesu naâ tohô niisére tɨ'ógɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Do'âtise moorã́ dutúrure a'mâtisama. Do'âtirã pũrikã a'mâsama. 


text:
“Ãyurã́ niî'” niirã́re a'mâgɨ meheta a'tîwɨ. Ãpêrã “Ɨ̃sâ yã'arã́ niî'” niirã́ pe'ere a'mâgɨ a'tîwɨ. Naâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuú dutigɨ a'tîwɨ, niîkɨ niîwĩ. “Mɨ'ɨ̂ bu'erã́ de'ró weérã be'tí weeti?” Jesuré niî'ke niî' 


text:
<pb/>Be'ró Jesuré sẽrí yã'a nemokãrã niîwã: —João masaré wamê yeegɨ bu'esére siru tuúrã, tohô niikã́ ɨ̃sâ fariseu masa bu'esére siru tuúrã Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã be'tí sẽrisamá. De'ró weérã mɨ'ɨ̂ bu'erã́ pe'e be'titímirã, sĩ'rí ba'âti? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesu naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —De'ró weeákɨhɨ amûkã dɨ'tegɨ́ naâ me'ra niîgɨ, kɨ̃ɨ̂ pihîo'kãrãre bɨhâ weti, be'ti dutí boosari? 


text:
Be'ró kɨ̃ɨ̂re ãpêrã apé sia'pɨ miáaka be'ro pũrikãre bɨhâ weti, be'tirã́sama. Jesu, yɨ'ɨ̂ naâ me'ra niî' yuhûpɨ; yɨ'ɨ̂ naâ me'ra niîtikã pũrikãre, be'tirã́sama niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Kití weeró noho niisé me'ra naâre werê nemokɨ niîwĩ: —Neê ni'kɨ́ ma'maró su'tîrore tɨ̃'rê, meharó su'tîropɨ serê õ'otisami. Tohô weégɨ ma'maró su'tîrore bahuriógɨ weesamí. Tohô niikã́ ma'maró su'tîrore mehá su'tîropɨ serê õ'okã, yã'âro bahú'. 


text:
Tohôta wa'ása' ma'má vinho meha ahúri wa'îkɨ̃rã kaseri me'ra weé'ke ahuripɨ pose yeékã. Tohô weekã́ maa, vinho pa'mɨ́ yɨ'rɨ, tee ahúrire tɨ̃'rêkã'sa'. Tohô wa'akã́, vinho piôste pe'tia wa'ása'. Tohô weéro vinho kõ'â wa'a, tee ahúri kẽ'ra kõ'â wa'ása'. 


text:
Neê ni'kɨ́ vinho meharé sĩ'ri poó'kɨ ma'maré sĩ'rí sĩ'ritisami. Kɨ̃ɨ̂ a'tîro niîsami: “Yɨ'ɨ̂ sĩ'rí mɨ'ta'ke mehá pe'e, nemoró ãyuápɨ”, niîsami. Mɨsâ too dɨpóropɨ weeséti'kere mɨsâ wee poó'kere ma'má yɨ'ɨ̂ bu'esé pe'ere dɨka yuú sĩ'ri wee' niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ.<pb/>


text:
Ni'kâ nɨmɨ Judeu masa naâ soo wɨári nɨmɨ niikã́, Jesu trigo wesepɨ yɨ'rɨákã, kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ trigore wehê tɨ̃'re, sã'ke weé, tee peérire ba'âkãrã niîwã. 


text:
Fariseu masa naâ tohô weekã́ ĩ'yârã, naâre sẽrí yã'akãrã niîwã: —De'ró weérã marî soo wɨári nɨmɨre da'ra dutítimikã, mɨsâ tohô weetí? niîkãrã niîwã. 


text:
<pb/>Jesu naâre yɨ'tíkɨ niîwĩ: —Mɨsâ dɨporókɨ̃hɨ wiôgɨ Davi kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã me'ra ɨhá boârã naâ weé'kere bu'êpã. 


text:
Naâ a'tîro weékãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ sãháa, pãú “Õ'âkɨ̃hɨ yee niî'” niî'kere, naâre ba'â dutiti'kere ba'âkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã kẽ'rare dɨka waákɨ niîwĩ. Sacerdotea di'akɨ̃re tee pãú ba'â duti no'okaro niîmiwɨ. Yɨ'ɨ̂ bu'erã́ teeré ba'ârã, yɨ'rɨ́ nɨ'karã meheta weemá niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Naâre niî nemokɨ niîwĩ Jesu: —Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ soo wɨári nɨmɨ dutisé nemoró dutî masi', niîkɨ niîwĩ. Jesu amûkã bɨ'â wia'kɨre yɨ'rɨó'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu ape nɨmɨ́ naâ soo wɨári nɨmɨ niikã́, Judeu masa nererí wi'ipɨ sãháa, naâre bu'êkɨ niîwĩ. Toopɨ́ ni'kɨ́ amûkã diakɨ̃hɨ́kãha amukã bɨ'â wia'kɨ niîkɨ niîwĩ. 


text:
Moisé dutî'kere bu'erã́, tohô niikã́ fariseu masa Jesuré ĩ'yâ ko'tekãrã niîwã. Naâ, marî soo wɨári nɨmɨre kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨógɨsari? niîrã, tohô weékãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'rɨókã, werê sãata basiórosa' niîrã, tohô ĩ'yâkãrã niîwã. 


text:
Jesu naâ wãkusére ĩ'yâ masigɨ, amûkã bɨ'â wia'kɨre a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Wã'kâ nɨ'ka, wihátia masa dekópɨ, niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́, amûkã bɨ'â wia'kɨ wã'kâ nɨ'ka, wihátikɨ niîwĩ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́, Jesu fariseu masa mehêkã wãkurã́re a'tîro niîkɨ niîwĩ: —Yɨ'ɨ̂ mɨsâre apêye noho sẽrí yã'agɨti. Marî soo wɨári nɨmɨ niikã́ ãyusére weeró ɨatí ou yã'asé pe'ere weeró ɨatí? Yɨ'rɨósere ɨatí ou wẽhé kõ'ase pe'ere ɨatí? niîkɨ niîwĩ. 


text:
<pb/>Be'ró Jesu niî pe'tirã toó niirã́re ĩ'yâ toha, amûkã bɨ'â wia'kɨre niîkɨ niîwĩ: —Mɨ'ɨ yaá amûkãre sĩôya. Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, sĩôkɨ niîwĩ. Maatá yɨ'rɨó no'oka amûkã tohákaro niîwɨ. 


text:
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, fariseu masa, Moisé ohâ'kere bu'erã́ uâ yɨ'rɨa wa'âkãrã niîwã. Tohô weérã “Marî de'ró weerã́sari ã'riré?” niî a'mêri sẽrí yã'akãrã niîwã. Jesu kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ dozere besé'ke niî' 


text:
<pb/>Jesu tee nɨmɨ́rire ɨ̃rɨgɨ́pɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ me'ra uúkũgɨ wa'âkɨ niîwĩ. Toopɨ́re tii yamíre kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ me'ra uúkũ bo'reakɨ niîwĩ. 


text:
Bo'rê ke'aka be'ro kɨ̃ɨ̂ bu'esére siru tuúrã pãharã́re pihîokɨ niîwĩ. Pihîo, naâ wa'tero niirã́ dozere besékɨ niîwĩ. Naâre “Yee kitíre werê kusiarã yɨ'ɨ̂ bese kũú'kãrã niîrãsa'”, niîkɨ niîwĩ. 


text:
A'tikérã niîkãrã niîwã: Simão, be'ró Jesu kɨ̃ɨ̂re Pedro pisûkɨ niîwĩ. Ãpí kɨ̃ɨ̂ akabihí André niîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ Tiago, João, Filipe, Bartolomeu niîkãrã niîwã. 


text:
ãpí Juda Tiago akabihí niîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ Juda Iscariote, be'ropɨ́ Jesuré kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãpɨre o'oákɨhɨ kẽ'ra niîkɨ niîwĩ. Jesu pãharã́ masaré bu'ê'ke niî' 


