# verses

text:
Ti mꞌ Jowãw ky hadoo:<pb/>—Ma Matëg! —näng mäh. —Ãã hapäh ajꞌyy a häd tabesok bä tahebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo. Ër hꞌyyb hata nado tii, ti hyb nꞌaa ãã geꞌỹỹm tii dꞌ tanadꞌoo hyb nꞌaa —näng mä Jowãw kyyh Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë geä̃m manäh! —näng mäh. —Bë wë hꞌyy kawanereem doo, bë hꞌyyb hata tii —näng mäh.<pb/>


text:
Tabedaa däk bä mꞌ pꞌaa hẽnh Jesus basëëk do hỹ pong jé, Jerusarẽnh hẽnh tabahõm tahꞌyyb däng mäh, tahapëë né paawä mꞌ rarejãã tꞌĩĩ hẽnh.


text:
Ramahõm me mꞌ tamejũũ ta panäg nꞌaa ta pooj jé, takajaa hyb nꞌaa ta tii bä. Tamejũũ mä Samarija häj nꞌaa panang sꞌee hẽnh rabenäm hyb nꞌaa ta pooj jé, takajaa hyb nꞌaa tii bä.


text:
Ti mꞌ Tsijaag Jowãw daheeh raky nꞌaa napäh bä Jesus raganadoo do ky nꞌaa, raky hadoo Jesus hã:<pb/>—Ãã wahë nꞌaa —näk mäh. —Makarẽn pꞌop naa tëëg hõõ ãã mejõ hyng ragawatsik hyb nꞌaa? —näk mäh, reaanh mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta tyw nꞌaa me ramahõm me ajꞌyy see ky hadoo ta hã:<pb/>—Õm ỹ hadaa hadꞌyyt hẽ mahahõm hẽnh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Kanari tób näng, tawꞌëëd maag enäh. Ỹỹh Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo, dooh tóp ỹỹ pé ỹ yd kamehꞌããk péh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy see Jesus batsꞌyyt:<pb/>—Bꞌëëp ana si ỹỹ, hëp ỹ hata mabahadoo hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Pooj jé dó ỹ abaaj hõm Ee wë ỹ bahagꞌããs hyb nꞌaa. Tadajëp jawén paa bä kä, ỹ dakä jëng jawén paa bä kä õm ỹ bahadaa kän —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Na hã ỹ hꞌyy kanaꞌeeh doo, dejëp do hadoo doo, dakëë sa da hadoo doo —näng mäh. —Õm tii kä, ỹ karẽn maherꞌood ta wób sa hã Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do ky nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy see ky hadoo:<pb/>—Õm da ỹ hada wahë ỹ nꞌaa. Pooj jé ỹ karẽn paawä ỹ babaaj hõm wakãn haa, ee, ëën ỹ kedëë wät hyb nꞌaa —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó mꞌ Jesus ky gadoo:<pb/>—Kꞌããts wapën nꞌaa booj yb takyyk doo me du doo do moo wät doo, ta jawén pꞌaa hẽnh tahegãã bä, nasꞌaa däg tamo hajꞌaa. Ti hadoo né hẽ jé du doo do ỹ hada doo, tii bä ta see hã tahyb nꞌaa newë bä, dooh tahaja bä tamoo wäd bä Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do hã —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti jawén paa bä 72 ta ma matëg wób Jesus asëëw hõm mäh. Pawóp hẽ kenꞌyyh mä tamejũũ ta pooj jé, ta wób sa panang hẽnh tabahõm doo hẽnh.


text:
Rabahõm do pooj jé taky hadoo sa hã, panyyg gó mꞌ tamaherꞌoot:<pb/>—Hajõng ti anyy däg paawä joom ag wahꞌëë däk do ji ataa do panꞌaa, pawóp its ta taa nꞌaa <n>Hahỹỹ dꞌ Jesus hanäng péh: Hajõk ta hã hꞌyy kaꞌeeh do panꞌaa paawä, pawóp its ta ky nꞌaa sa hã herꞌoot do panꞌaa.</n> —näng mäh. —Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ joom danäh hã, Pꞌop Hagä Do hã, bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ tamejõ nä ta wób joom hã ramoo bok hyb nꞌaa.


text:
Sa mahang bë ỹ mejũũ, bꞌéé tabanasꞌaa mahang habëëh do hadoo <n>Ta wób rakawajããn da sa wë rakanarẽn do hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do wë rahꞌyy kawereem bä, tahanäng pé tii.</n> —näng mäh.


text:
—Dooh dꞌ bë mahũũm dajẽẽr hadoo doo, ta hood hadoo, tsyym suun ta gó bë gawät do jawén buuj hadoo doo —näng mäh. —Bë kehewad manä bë kedëng do hã ta hõõ bä —näng mä sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë nu kajäg bä ta wób tób bä, hahỹỹ da bë edëë ta yt hã hajꞌeenh doo: “Bë Pꞌop Hagä Do hꞌyyb nꞌyym”, denoo da.


text:
Tii bä hajꞌeenh do baad rado bä, hanäm gó bë ragado bä, Pꞌop Hagä Do hꞌyyb nꞌyym do aym sa wë bë kedëng doo. Hanäm gó bë raganado bä, dooh da Pꞌop Hagä Do hꞌyyb enäw bä tii.


text:
Panang bä bë kajaa bä, bë kahỹỹd manä tób wób hẽnh. Bë ayyw jeej da bë gadoo do tób bä. Tawꞌããts hẽ bë eëëk, bë awa, bë awëë bë hã ranoo doo. Tawꞌããts hẽ moo bok do sa hã ramoo bok do säm ji banoo. Ti hyb nꞌaa, bë nu mebyy manä bë gadoo do hã —näng mäh.<pb/>


text:
—Panang bä bë kajaa bä kä, bë ragado bä, bë hyb nꞌaa sëëw manä bë waa. Tawꞌããts hẽ bë awa, bë awëë bë hã ranoo doo.


text:
Nahëë enäh doo, bë nahëë sog hõm. Hahỹỹ da bë herꞌoot sa hã: “Edah bë hã Pꞌop Hagä Do bagꞌããs doo”, denoo da —näng mäh.


text:
“Ãã tsyym suun ãã tepyng padëëk bë panang kꞌããts, Pꞌop Hagä Do bë ganadoo do heen nꞌaa tii. Bë ãã maherꞌoot hỹỹ kä: Pꞌeets hẽ paawä Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do bë wë, dooh paawä bë gado bä.” Tii da bë kyyh sa hã —näng mäh.


text:
—Baad bë ỹ maherꞌoot. Sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy noo gó kä, Sodoma panang buuj sa säm bahä̃nh Pꞌop Hagä Do anoo da nesaa doo, bë ganadoo do panang buuj hã —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang Korasĩn, Betsaj-Da häd enäh do buuj ky nꞌaa taherꞌoot mäh:<pb/>—Nesaa do Pꞌop Hagä Do anoo da bë hã Korasĩn, Betsaj-Da panang buuj. Hajõng ỹ pehuunh do paa bë mahang. Dooh ỹ bë ky dahé bä. Panang Tiir, Sidõn häd enäh doo bä ỹ pehuuj bä paawä bë mahang ỹ pehuuj wät doo, pꞌooj ub paawä ti buuj nesaa do hã ratꞌyyd kamehĩĩn paawä, Pꞌop Hagä Do hã rahꞌyy kawereem paawä. Pꞌooj ub paawä saroor hebaan do hejooh do rapadadäg né paawä. Rehaa paawä sa nuu hã tëëg ooj ratꞌyyd kamehĩĩn do heen nꞌaa paawä ti ta tii.


text:
Sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy noo gó kä, Tiir Sidõn buuj pꞌooj ub habong do nesaa do ta säm bahä̃nh Pꞌop Hagä Do anoo da bë hã nesaa doo, bë tꞌyyd kamanehĩĩn do hyb nꞌaa, bë hꞌyy kawanereem do hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Bëëh, Kapar-Naũm panang buuj, hỹ pong jé hasꞌëëk bë edꞌoo gꞌeeh bëëh? Dooh. Tabanesaa hẽnh bë bahyk da Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg sa hã taky hadoo:<pb/>—Bë herꞌoot do maa newꞌëë doo, ỹ né hẽ ti tamaa newëë. Bë ty nꞌaa gesꞌyyk doo, ỹ né hẽ ti taty nꞌaa gesꞌyyk. Ỹ ty nꞌaa gesꞌyyk doo, hã ỹ mejũũ do taty nꞌaa gesꞌyyk —näng mäh.<pb/>


text:
Tii bä mꞌ 72 hadoo do rababaaj nä bä mꞌ Jesus wë, hꞌyyb tsebꞌee doo me mꞌ ramaherꞌoot ta hã rabeboo nä do ky nꞌaa.<pb/>—Ma matëg —näk mäh. —Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do sii hẽ mꞌ ãã raky daheeh a ky gabuuj gó —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Bë hã ỹ anꞌoo däk bë bahajaa hyb nꞌaa awꞌyy, sëëj bë tsebꞌeep hyb nꞌaa. Bë hã ỹ anꞌoo däk bë bahajaa bë nesꞌëëm hyb nꞌaa Nesaa Do Yb, ji majĩĩ. Dooh tahaja bä nesaa do tanꞌoo bä bë hã.


text:
Tawꞌããts hẽ bë tsebee manä karapꞌaar hꞌyyb nesaa do bë raky daheeh do hyb nꞌaa. Tawꞌããts hẽ bë tsebé bë häd kerii däk do hyb nꞌaa hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do karapee sa häd kerih do heen nꞌaa hã —näng mä Jesus 72 hadoo do sa hã.<pb/>


text:
Ti noo gó kä mꞌ, baad Jesus Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb tsebee kän. Tsebee gó mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ee, Pꞌop Hagä Doo, a hã ỹ jꞌaa etsë. Sahõnh hẽ hỹ pong jé, badäk hahỹỹ hã hanäng do na-ããj hẽ mabagꞌããs. Majejën hahỹ mamoo wät do hajꞌap do sa mahä̃nh, takꞌëp ma kametꞌëëk do mahä̃nh. Mametä wät sa hꞌyyb gó karapee hadoo pé hã, baad hꞌyy kaꞌeeh pé hã. Ta tii da magenꞌaak Ee —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Sahõnh hẽ Ee banoo ta hejój hã ỹỹ. Dooh baad hapäh pé ỹỹh, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah. Jããm né hẽ Ee hapäh ỹỹh. Dooh Ee, Pꞌop Hagä Do baad hapäh péh. Jããm né hẽ ỹỹh, ta Tꞌaah hapäh. Jããm né hẽ sa hã ỹ metëëh do hapäh Ee —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg wë taty kawõõt. Ta mꞌaa hẽnh tamaherꞌoot:<pb/>—Ky nꞌaa kedëng bëëh, hahỹ bë bahapäh do hyb nꞌaa.


text:
Baad bë ỹ maherꞌoot: Rababong noo gó, hajõk Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod makũũh, hajõk sa wahë nꞌaa hedoo do makũũh, rakarẽn paawä rahegꞌããs bë hapäh doo, dooh paa rahapëë bä. Rakarẽn paawä ramaa newëë bë maa newëë doo, dooh paa ramaa napëë booh —näng mä Jesus ta ma matëg sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó baad Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do hapäh do asꞌëëg gëët mä Jesus tametyy hyb nꞌaa.<pb/>—Ma matëg —näng mäh. —Nyy da ỹ badꞌoo edëb hadꞌyyt do ỹ gadoo hyb nꞌaa, hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa ỹ bawäd hadꞌyyt hyb nꞌaa ỹ dajëp bä? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ny hadoo Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do hã takerih ti ky nꞌaa? —näng mäh. —Nyy da ta hã manerꞌoot doo? —Jesus eaanh mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Hahỹỹ da takerii däk: “Tawꞌããts hẽ takꞌëp bë kamahä̃n Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, Pꞌop Hagä Doo, bë hꞌyy kahaꞌeeh doo. Tawꞌããts hẽ takꞌëp bë hꞌyyb padäg ta hã. Tawꞌããts hẽ bë hꞌyyb tym gó naa né hẽ bë kamahä̃n ta hã, sahõnh hẽ bë hajaa doo me.” <n>Dew-Teronom 6.5</n> Hahỹỹ da na-ããj takerii däk —näng ajꞌyy: “Makamahä̃n a da hadoo doo, a hã makamahä̃n doo da” <n>Rewitikos 19.18</n> —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Baad ub a kyyh, baad maky gadoo —näng mäh. —Tawꞌããts hẽ tii dꞌ né hẽ madoo, tii bä baad mabawäd kän hỹ pong jé kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy karẽn paawä tajejën ta hꞌyyb jꞌooj madäk doo me mꞌ ti takeaj wäd paawä. Ti hyb nꞌaa mꞌ Jesus hã tabeaanh ta seeh:<pb/>—Jaa tii da ỹ hadoo doo? —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa me mꞌ Jesus ky gadoo:<pb/>—Ti awät ajꞌyy panang Jerikó hẽnh hahõm doo. Jerusarẽnh bä naa tabana. Ta tyw nꞌaa me tamahõm me takataa moo nesꞌaa do sa hã. Ramaso däk, rarahejãã mäh. Rasaroor kabo nyyh mäh, rahewyyh mäh. Tii bä mꞌ radejaad hõm ta tyw nꞌaa noo däk bä. Pꞌeets mä tadajëb paawä sa moo gó.


text:
Ti mꞌ ajꞌyy Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do see tii me mꞌ tamahõm. Ajꞌyy tabahapäh bä mꞌ, dawëë takenaa wät ta mahä̃nh. Ta tyw nꞌaa nu masee me mꞌ tatabës. Dooh mꞌ tatꞌyyd mehĩĩn bä.


text:
Ti hadoo né mꞌ ta seeh. Rewi häd näng do panaa né tii. Tii me né mꞌ tamahõm tii dꞌ ẽnh. Ti na-ããj mä dooh tatꞌyyd mehĩĩn bä ajꞌyy tyyw me hajad hõm doo.


text:
Ta wë mꞌ tabahõm, ti mꞌ ta rog taty mebiin ta syyj hadoo doo me, uwa sꞌëëb hadoo doo me. Ti mꞌ ta rog mawꞌyyd däk mäh. Ti mꞌ ajꞌyy batóg sooh ta masꞌãã jó. Ti mꞌ tamahũũm kän dawëë hena do tób nꞌaa bä. Tii bä mꞌ ajꞌyy tabahagãã kän.


text:
Jati pé kä mꞌ tetsꞌëë däk mä tób danäh hã pawóp hẽ moweed kꞌããts hawak do sꞌëëb. Ti mꞌ taky hadoo ta hã: “Mahagãã hahỹ ajꞌyy. Hỹ ta säm. Ta säm nahaja bä, ỹ matëëh bä sahõnh hẽ ỹ epꞌaak a hã”, näng Samarija buuj kyyh tób danäh hã —näng mä Jesus. Panyyg gó mꞌ tabaherꞌoot ta tii hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus eaanh:<pb/>—Ny hadoo do ky enyym a hã, ta ti rarejãã do hã? Ny hadoo do ta da hadoo a hã? —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do baad hapäh do ky hadoo:<pb/>—Tꞌyyd mehĩĩn doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ahõm nä, tii dꞌ né hẽ mabadoo kän a da hadoo do hã —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jerusarẽnh hẽnh Jesus ramahõm me, panang see bä mꞌ ranu kajäg kän. Ta tii bä mꞌ ỹỹnh Maah-Ta häd näng do gadoo. Tatsꞌyyt mä ta tób hẽnh Jesus ta ma matëg daheeh.


text:
Maah-Ta mꞌ ty kanewaat. Ta waa nꞌaa mꞌ tamoo wät Jesus rawa do panꞌaa. Ti mꞌ Jesus wë tabana ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mäh. —Nepäh a hã, dooh ä̃nh ỹỹ ỹ tamoo masaa bä? Mamaherꞌood ỹ tamoo masa hyb nꞌaa —näng mä Maah-Ta.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Maah-Ta, —näng mäh —hajõng do hã maty kanewaat. Tii hã mahꞌyyb däk —näng mäh.


text:
—Mahyb nꞌaa tón manä ta tii hã. Jããm né hẽ sét hẽ ti tawꞌããts hẽ. Ta tii hã Marija hꞌyyb däk. Dooh da ỹ mejõ bä ta ti teréd hõm —näng mä Jesus Maah-Ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Jesus ky nꞌaa etsẽẽ mä Pꞌop Hagä Do hã. Tabahajaa bä kä mꞌ taky nꞌaa etsẽẽ doo, ta ma matëg see ky hadoo ta hã:<pb/>—Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mäh. —Ãã mama metꞌëëg nyy da ër ky nꞌaa etsẽẽ, Jowãw nu gahemꞌuun do ta ma matëg tama metëëk doo da —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ bä, tawꞌããts hẽ hahỹỹ da dꞌ bë kyyh:<CL><br/><t>“Ee, ãã karẽn sahõnh hẽ õm rahyb nꞌaa jewꞌyyk.<br/>Ãã etsẽẽ a hã, sahõnh hẽ mabagꞌããs do nayyw hẽ takajaa hyb nꞌaa ãã wë.<br/>


text:
<t>Mamabaan hõm nesaa do ãã moo bok do paah.<br/>Ãã na-ããj hẽ ãã mabaan hõm ãã wë moo bong do nesaa doo.<br/>Manꞌoo manä nesaa do ãã tahꞌyyb tatug”, näk da bëëh, bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ bä —näng mä Jesus.<CL><pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa me mꞌ tamaherꞌoot sa hã ji ky nꞌaa etsẽẽ do ky nꞌaa:<pb/>—Bë see ahõm bä atsëm ub ta najiis tób hẽnh, pãw tetsꞌẽẽ bä paawä ta wë, ta wë hegꞌããs do waa nꞌaa paawä, hahỹỹ da ta kyyh ta najiis hã: “Na a waa uuh, pãw uuh. Tamawoob hẽ paawä ỹ karẽn.


text:
Tii bä da ta najiis tób gó ta gawakõ gó hagä do ky gedak ta hã: “Ỹ maty hasyyg manäh. Baad tób noo gatsëë däk ta tëg me. Ãã ajꞌeenh tah haa daheeh. Dooh ỹ haja bä ỹ anꞌoo bä a hã metsẽẽ doo”, näng da ta najiis ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ỹ maherꞌoot —näng mäh. —Tii dꞌ edo né paawä asꞌëëg gëët né hẽ, pãw tabanoo hyb nꞌaa ta najiis hã. Ta najiis tabadoo do hyb nꞌaa nado ti tabasꞌëëg gëët. Tawén sꞌëëg gꞌëëd kän, tanaëëj hadꞌyyt ta hꞌyyb.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa bë ỹ maherꞌoot: Bë etsꞌẽẽ, tii bä Pꞌop Hagä Do anoo bë hã. Bë esóts, tii bä bë awꞌyyt da. <n>Baad ji hyb nꞌaa matakëë ji ky nꞌaa etsẽẽ do hã tahanäng pé mꞌ ti <i>bë esóts, tii bä bë awꞌyyt</i> .</n> Bë naëëj tób noo bä naa, tii bä da ta danäh noo gasꞌëës. <n>Ji ky padäg hadꞌyyt hẽ Pꞌop Hagä Do hã ji etsẽẽ doo, tahanäng pé mꞌ ti <i>tób noo bä naa ji naëënh doo</i> .</n>


text:
Jé hetsẽẽ do gadoo da Pꞌop Hagä Do hanaa. Jé hesoos pé tawꞌyyt Pꞌop Hagä Do hanaa. Jé tób noo bä naa naëënh péh, tób noo kasꞌëës da ta hã Pꞌop Hagä Do hanaa.<pb/>


text:
Nesaa do moo hebꞌook do né paawä bëëh, baad hadoo do bë heno bë taah hã. Ti bahä̃nh bë Yb hỹ pong jé hawät do anoo da ta Sahee, ta hã hetsẽẽ do hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, karapꞌaar hꞌyyb nesaa do Jesus habëë hõm nerꞌoot do hã hadäk do paah. Ajꞌyy karapꞌaar hꞌyyb beréd hõm bä, ajꞌyy erꞌood däg kän pꞌaa hẽnh. Hajõk do tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa do rahyb nꞌaa meuunh mäh.


text:
Ta wób raky sëm Jesus. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Beresebu, <n>Nesaa Do Yb né ti Beresebu.</n> karapꞌaar hꞌyyb nesaa do wahë nꞌaa kyy gó ti tabahebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ta wób rakarẽn mä Jesus rametyy, Pꞌop Hagä Do hejój me tado bä tamoo wät doo. Ti hyb nꞌaa rabetsẽẽ mä Jesus hã, tapahuuj bä sa matym hajꞌaa wë hã.<pb/>


text:
Jesus hapäh mä sa hꞌyyb, ti mꞌ panyyg ky nꞌaa me taky hadoo sa hã:<pb/>—Nesaa do Yb kyy gó ỹ hebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo, bë nooh. Nyy dꞌ tii éh? Sa da hadoo do wë sa häj nꞌaa babuuj rahyb nꞌaa wareem bä, gawatsik tii bä sahõnh hẽ —näng mäh. —Sa wakããn sa hã hẽ rahyb nꞌaa wareem bä, sahõnh hẽ kahäj jëng tii bä —näng mäh.


text:
—Ti hadoo ẽnh Nesaa Do Yb hã kä. Ta hã hẽ takawareem bä, ta karapee hã tahyb nꞌaa wareem bä, nayyw hẽ tabahëëj jëë paawä tii bä Nesaa Do Yb bagꞌããs doo. Ta ti ỹ wén herꞌoot, Beresebu kyy gó ỹ hebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa do bë herꞌoot do hyb nꞌaa.


text:
Bë herꞌoot doo da tado bä, Beresebu kyy gó ỹ hebëë bä paawä karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo, jaa ky gabuuj bë karapee hebë do karapꞌaar hꞌyyb? Bë karapee né da bë raky nꞌaa etyy, daap bë menyyh do hyb nꞌaa bë herꞌoot do hã.


text:
Pꞌop Hagä Do ky gabuuj gó né hẽ ti ỹ hebë do karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo. Pꞌop Hagä Do ji tabagꞌããs do kaja doo kä bë wë, ta ti metëëh bë hã —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa see me mꞌ Jesus maherꞌoot sa hã:<pb/>—Ajꞌyy hejoonh do hajõng ta kuman yt hã ta tób tahagãã bä, dooh ta ma hado hõm péh.


text:
Ti ajꞌyy seeh, ta bahä̃nh hejoonh do kajaa bä ta wë, ta säm tamꞌaah tii, ta hã tajꞌaa ketsë. Ta kuman paa tasog hõm, ta mejój paah. Tii bä kä, ta ma paa tabasog hõm kän, tetsꞌëë bong ta wób hã kä <n>Hahỹỹ dꞌ tahanäng pé ti panyyg gó tehꞌũũm doo: Ajꞌyy hejoonh doo, Nesaa Do Yb. Ajꞌyy hejoonh do ma hado hõm do hadoo Jesus. Ajꞌyy hejoonh do ma, karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo. Pꞌop Hagä Do Sahee hejój gó Jesus bahebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa doo, Nesaa Do Yb karapee, takꞌëp tabahejoonh do hyb nꞌaa Nesaa Do Yb mahä̃nh.</n> —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Hëp ỹ hata nadoo doo, majẽ ỹ tii. Ỹ manasa doo, Pꞌop Hagä Do wë ỹ ataa doo, dawëë rabehũũm tii bä tanꞌoo bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ajꞌyy hã, ỹỹnh hã hadäk do paa ahõm wäd bä ta mahä̃nh, tabanawäng hẽnh tabahewꞌëët. Ta tób tabesoos takamehꞌããk hyb nꞌaa. Ti dooh tawyyd bä. Ti ta hꞌyyb gó taky hadoo: “Ỹ abaaj hõm pꞌaa hẽnh ỹ hadäk do paa hã, tóp ỹỹ hẽnh”, näng.


text:
Tii bä ta tób paa bä takajaa bä, yd kabakꞌood däk tabahapäh, baad takabenäm ta hã. <n>Ta tób paah, ajꞌyy, ỹỹnh hã hadäk do paa tii.</n>


text:
Tii bä tatsꞌyyt 7 karapꞌaar hꞌyyb nesaa do wób ta hataa, ta bahä̃nh nesaa doo. Tii bä rabajëë pëë ta tób paa gó. Tii bä rabanyy kän ta hã kä. Ta hã hanäng do paa bahä̃nh tii kä. Takꞌëp tii kä ta hã kä nesaa doo kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus berꞌoot bä mꞌ, hajõk do mahang ỹỹnh see ky ganyyh:<pb/>—Ky nꞌaa kedëng ta ti a ỹỹn õm hawꞌëëh doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ta bahä̃nh ky nꞌaa kedëng, Pꞌop Hagä Do kyyh maa newëë doo, ky daheeh doo —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk do gatatꞌuuk bä mꞌ ta hã, Jesus ky hadoo:<pb/>—Da hẽ, badäk hahỹỹ hã habong doo, nesꞌaa sa hꞌyyb. Ti hadoo né hẽ, ỹ ramejũũ ỹ pahuunh hyb nꞌaa sa matym hajꞌaa. <n>Rawén karẽn Jesus pahuunh sa matym hajꞌaa, rabahapäh hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do hanaa Jesus tado bä.</n> Dooh da ỹ metä bä sa hã. Jããm né da Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Jonas häd näng do ta metëë nꞌaa hadoo sa hã kametëëh da.


text:
Jonas hã Pꞌop Hagä Do badꞌoo do hã, Niniwéh buuj rahꞌyy genä hõm, Pꞌop Hagä Do né ti mejũũ. Ti hadoo né da hã ỹỹ, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do hã rahꞌyy genä hõm da, Pꞌop Hagä Do né hẽ ti ỹ tamejũũ doo.


text:
Seba häd näng do häj nꞌaa sa wahë nꞌaa ỹỹnh, da hẽ, badäk hahỹỹ hã habong do taky nꞌaa tapaa da Pꞌop Hagä Do matym gó, sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy noo gó kä. Dawëë naa paa mꞌ tabana tii, tamaa newëë hyb nꞌaa Saromãw hajaa doo, Pꞌop Hagä Do anoo do ta hã. Saromãw bahä̃nh ỹ ti hahỹỹh, bë hapäh doo. Ti hado né paawä, dooh bë karẽn bä bë maa newë bä hahỹỹh.


text:
Niniwéh buuj na-ããj da raky nꞌaa tapaa né tii da ẽnh ti noo gó kä, da hẽ badäk hahỹỹ hã habong doo. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Jonas sa hã taherꞌoot noo gó, ratꞌyyd kamehĩĩn nesaa do ramoo bok do hã. Nesaa do reréd hõm. Hahỹỹh, Jonas bahä̃nh ti ỹ hỹỹh. Bë tii, dooh bë tꞌyyd kamehĩĩn bä nesaa do bë moo bok do hã, dooh bë eréd bä —näng mä Jesus hajõk do sa hã. <n>Jonas, tahꞌỹỹb haeh do wog gó tabasuun wät doo, tamawoob hẽ ta ä̃h. Ti hadoo né hẽ Jesus, tamawoob hẽ né hẽ ta ä̃h tabakä wät kꞌããts gó. Tii da tahanäng pé mꞌ ti Jesus herꞌoot do sa hã.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh ji bag ji gataa bä ji jejën hyb nꞌaa. Dooh ji daso bä ji waa hood yt hã. Dooh. Ta bag ji dasooh ta tyng jó, tób gó hajëë pꞌëë do rabahapäh hyb nꞌaa.


text:
Ji hꞌyyb bag hadoo ji matym —näng mäh. —Baad tado bä ji matym, ta bag hado däk sahõnh hẽ ji hã. Baad tanado bä ji matym, badagyp hadoo ji hã.


text:
Bë hꞌyyb tym gó ta bag hadoo do baad tabawag däg bä, badagyp do hadoo do tanado wäd bä, sahõnh hẽ tii bä tabawag däk ji hã, ta bag hadoo do mehä̃nh ji hã <n>Ta bag ky nꞌaa nado ti Jesus hedoo. Panyyg ky nꞌaa me tabaherꞌoot. Ta wób sa hã dooh mꞌ tagahꞌood nä bä. Ti hyb nꞌaa rakarẽn pꞌaa hẽnh Jesus pahuunh, baad rabahapäh hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do Tꞌaah tado bä. Sa hã kejën Jesus hejój. Ti hyb nꞌaa Jesus ky nꞌaa ehꞌũũm ta bag ky nꞌaa me tama metëëk doo. Dooh kejën do tado bä ti tametëëk doo. Baad ji karẽn bä baad hadoo do ji bahapäh bä, baad tagahoot ji hꞌyyb tym gó Jesus metëëk doo. Ji hã ta bag hado däk. Ji kanarẽn bä baad hadoo do ji bahapëë bä, dooh tagahꞌood bä ji hã Jesus metëëk doo. Badagyp do hadoo ji hã.</n> —näng mä Jesus kyyh. Panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baherꞌoot do bahänh bä kä, Pariséw see atsꞌyyt mäh, ta tób hẽnh tabawëh hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus bahõm kän mä ta tób hẽnh, ti mꞌ tabasooh, sa sii tabawëh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ tób danäh hyb nꞌaa meuunh mä Jesus basooh do hyb nꞌaa, tabawa hyb nꞌaa ta si nꞌaa hẽ. Dooh mꞌ ta moo tahetsyyd bä sa wahë makũ rabahedꞌoo doo da.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Bë Pariséw —näng mäh. —Ji waa hood ta gó hasus doo, ta jó ub ji hetsꞌyyt do hadoo bëëh. Baad bë babok Pꞌop Hagä Do matym gó ji edꞌoo. Jꞌooj madäk doo me tii. Tꞌõp, bë hꞌyyb gó, takꞌëp bë karẽn do jawén bë babok. Tꞌõp bë hꞌyyb tym gó, hajõng nesaa doo.


text:
Tawꞌããts hẽ bë hꞌyyb gó naa, tꞌõp naa, bë masaa kasꞌuut do sa hã, tii bä kä, Pꞌop Hagä Do hã baad ub tabanäm sahõnh hẽ bë hã <n>Hahỹỹ da na-ããj hẽ tahajaa ji tabꞌëës ta tii: “Tawꞌããts hẽ bë waa hood gó hanäng do bë anoo kasꞌuut do sa hã, tii bä kä baad ub tabanäm sahõnh hẽ bë hã, Pꞌop Hagä Do hã.”</n> —näng mäh.<pb/>


text:
—Baad nado bë hã da, Pariséw —näng mäh. —Bë waa ty gamabuuj uuh sii hẽ né paawä bë banoo Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa, dooh paawä baad hadoo do bë moo boo bä bë da hadoo do hã, bë mabaan Pꞌop Hagä Do hã bë kamahä̃n doo. Tawꞌããts hẽ paawä dooh bë mabaan bä ta tii. Tawꞌããts hẽ Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa bë banoo na-ããj hẽ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Baad nado bë hã da, Pariséw —näng mäh. —Bë genꞌaak hyb nꞌaa jewyk do batꞌoonh bä bë atooj bä, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo bä. Bë genꞌaak bë redëng, bë rawehꞌëëh, hajõk do mahang rakahetꞌaa bä, rabahesäm bä —näng mäh.<pb/>


text:
—Baad nado bë hã da, Pariséw —näng mäh. —Kamag hood ta jó ji tsabꞌeep bä ji nahapäh do hadoo bëëh <n>Kamag hood banäng bä tsabꞌeep doo, hasuts däk hadoo Pꞌop Hagä Do hã, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do herꞌood bä. Ti hadoo né sa hã ẽnh, Pariséw sii raboo bä. Jꞌooj madäk doo me raky kenꞌyym do hyb nꞌaa, dooh ji hꞌyy ganyy bä baad tanado bä sa hꞌyyb tym.</n> —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do baad hapäh do see ky hadoo ta hã:<pb/>—Ma matëg —näng mäh. —Ta ti mapesꞌããp doo, ãã na-ããj hẽ mapesꞌããp —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Baad nado bë hã da Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do baad hapꞌëëh doo —näng mäh. —Hajõng hejoonh do bë mejũũ ta wób raky daheeh hyb nꞌaa. Ti bahä̃nh bë bawëëd däk Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Ti hadoo né hẽ, dooh tabadꞌop hẽ bë masaa bä bë mejũũ do rabahajaa hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
—Baad nado bë hã —näng mäh. —Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, pꞌooj ub habong do bë wahë makũ radejꞌëëp do sa kamag nꞌaa hood pä sꞌëëb, bë tema.


text:
Ta ti tametëëh, bë wahë makũ hꞌyyb hadoo bëëh. Bë wahë makũ né hẽ dejꞌëëp Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod paah. Hỹỹ kä bë temaa toonh ji hyb nꞌaa esee do heen nꞌaa sa kamag nꞌaa hood jó. <n>Dooh sa wahë makũ rapanyyg kadehé bä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa hã, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod raherꞌoot do paah. Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do wób, rawehëë né paawä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod makũũh, dooh raky dahé bä sa kyyh paah. Jꞌooj madäk doo me raky kenäw ub tii.</n>


text:
Hahỹỹ dꞌ né hẽ Pꞌop Hagä Do baherꞌoot ta hapäh doo gó bë ky nꞌaa: “Sa mahang ỹ mejũũ da këh ỹ nꞌaa rod, panäk ỹ na-ããj né hẽ. Sa wób né da radejꞌëëp, ta wób da rarejãã”, näng paa mꞌ Pꞌop Hagä Do kyyh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh sa hã:<pb/>—Ti hyb nꞌaa da bë hã, da hẽ habong do hã kä, Pꞌop Hagä Do banꞌoo kän sahõnh hẽ ta ky nꞌaa rod radejꞌëëp do paa säm kä. Pꞌooj ub, badäk hahỹ tadu dahäng jawén paa bä radejꞌëëp doo,


text:
Abéw Kaĩh nabooh noo gó du däk do né hẽ. Tii kä, tagadëëg ub, Sakarija radajꞌëëp doo kä. Ti radajꞌëëp paa mꞌ rama ejuu do tyng, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa ganahaang gó. Baad ỹ herꞌoot bë hã, da hẽ habong do sa hã kä Pꞌop Hagä Do banꞌoo kän sahõnh hẽ radejꞌëëp do säm kä —näng mäh.<pb/>


text:
—Baad nado bë hã Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do baad hapäh doo —näng mäh. —Dooh bë karẽn bä ta wób raky nꞌaa napëë bä Pꞌop Hagä Doo. Tób noo tëg ji jejën do hadoo sa mahä̃nh, ranajëë pꞌëë hyb nꞌaa hadoo bëëh. Bë né hẽ, dooh bë karẽn bä bë ajëëh, dooh Pꞌop Hagä Do bë hapëë bä. Ta wób, karẽn do hajëng doo, bë geꞌỹỹm ranajëng hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do ranahapäh hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus banyyh bä kä mꞌ, takꞌëp mä Pariséw, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ rakawajããn ta wë. Hajõk mä gatatug däk, takꞌëp mä rabeaanh. Kawajꞌããn gó mꞌ rabeaanh ta hã.


text:
Rakarẽn paawä mꞌ rawꞌyyt taherꞌoot do hã raganenꞌaak doo, raky nꞌaa tapaa hyb nꞌaa Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do hã.<pb/>


text:
Ti noo gó mꞌ, hajõk rakata bꞌëëh mä Jesus wë. Hajõk né hẽ ti kahetꞌaa doo. Hajõk do hyb nꞌaa, ta wób sa tsyym mä rabep. Ti mꞌ ta ma matëg sa hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Baad bë hyb nꞌaa matakä da. Baad bë kanä da Pariséw sa pãw makuj nꞌaa mahä̃nh, jꞌooj madäk doo me ji ky kenꞌyym do mahä̃nh, ỹ hanäng péh tii —näng mäh.


text:
—Dooh ji haja bä ji jejën bä ji hꞌyyb. Sahõnh hẽ ji hꞌyyb Pꞌop Hagä Do hapäh. Ti awät da ti noo gó, sahõnh hẽ ji jejën doo Pꞌop Hagä Do metëëh. <n>Tii dꞌ Jesus wén herꞌoot, jꞌooj madäk doo me ji ky kenꞌyym mahä̃nh Pariséw rabadꞌoo doo da.</n>


text:
Atsëm, kejën do hadoo ta wób ramaa nanapäh bä bë herꞌoot doo, adëb bä kä, sahõnh hẽ maa napäh bä takaherꞌoot da ta jawén, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Kaja hẽ ta gawakõ gó kahesëënh do ta see hã, takꞌëp da takaherꞌoot tii kä, sahõnh hẽ ramaa napäh hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa, bë hyb nꞌaa matakä ti bë herꞌoot doo!<pb/>


text:
—Najis haa, bë jeỹỹm manä ji majĩĩ ji dajꞌëëp do hã. Jããm né hẽ ji hub rahajaa radajëëb bä. Ji hꞌyyb tym dooh rahaja bä.


text:
Ỹ maherꞌoot bëëh, ny hadoo do bë jeỹỹm. Tawꞌããts hẽ Pꞌop Hagä Do ji jeỹỹm. Ti ti hajaa ji tadajꞌëëp do jawén paa bä, ji hꞌyyb tym tawꞌoong hõm kän tabanesaa hẽnh. Ti hyb nꞌaa, ji hyb nꞌaa jawꞌyyk, ji jeỹỹm Pꞌop Hagä Doo —näng mäh.<pb/>


text:
—Ji moo oow pé tawꞌëëd taah, kanahën dꞌos hẽ rabesëëm is, ky nꞌaa ganebats. Ti hado né paawä, dooh sét hadꞌos do sa see Pꞌop Hagä Do mabaan bä.


text:
Ti hyb nꞌaa, bë eỹỹm manäh. Hajõng tawꞌëëd takamahä̃n do bahä̃nh bë Pꞌop Hagä Do kamahä̃n. Sahõnh hẽ ji sëën sii hẽ Pꞌop Hagä Do betsén. Baad ji tabahagꞌããs ỹ hanäng péh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Baad bë ỹ maherꞌoot hahỹỹh: Këh ỹ nꞌaa najejën pé ta wób sa hã, ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong jé Hana Doo, ỹ na-ããj hẽ, dooh ỹ ky nꞌaa jejën bä ta tii, ããs Pꞌop Hagä Do pa habꞌëëh do sa hã.


text:
Këh ỹ nꞌaa jejën péh, ỹ na-ããj da ỹ ky nꞌaa jejën tii dꞌ ẽnh, ããs Pꞌop Hagä Do pa habꞌëëh do sa matym gó.


text:
Jé Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong jé Hana Do ky nꞌaa rejãã péh, Pꞌop Hagä Do mabaan ti ta hã. Pꞌop Hagä Do Sahee ky nꞌaa rejãã pé kä, dooh Pꞌop Hagä Do mabaan bä, dooh tatꞌyyd mehĩĩn bä kä tii kä —näng mäh.<pb/>


text:
—Bë ramoo maso däg bä, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo hẽnh bë ramahũũm bä, sa wahë nꞌaa wób wë bë ramahũũm bä, hyb nꞌaa jewyk do wë na-ããj né hẽ, bë hyb nꞌaa tón manä bë herꞌoot do hã bë ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ hajõk do mahang ta see ky ganyyh:<pb/>—Ma matëg —näng mäh. —Mamaherꞌood hä̃j ỹỹ, tabetyn hyb nꞌaa ãã yb wë naa —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ sa hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë hyb nꞌaa matakä da, bë hyb nꞌaa nahꞌũũm hyb nꞌaa bë ma, bë dajẽẽr. Ji ma takꞌëp hajõng do nado ji hꞌyy gadajang hanoo do babä ji awät bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa gó mꞌ tabehꞌũũm ta ti ky nꞌaa. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hỹ hadoo ajꞌyy takꞌëp wekãp doo. Baad ta gëëw bä. Ti hyb nꞌaa baad né hẽ ta joom beaak.


text:
Ti ta hꞌyyb gó taky hadoo: “Nꞌyy dꞌ ỹ badꞌoo hỹỹ kä?”, näng. “Gedẽ hõm joom ag tób nꞌaa”, näng ta kyyh. “Nꞌyy hẽnh hỹỹ kä ta wób ỹ bataa?”, näng ta hꞌyyb gó.


text:
Ti taky hado kän: “Ỹ hapäh. Hahỹỹ da ỹ badꞌoo”, näng ta kyyh. “Ỹ apyn hõm dó joom ag tób nꞌaa”, näng ta kyyh. “Pꞌaa hẽnh da ỹ tamaa sooh. Aeh da hỹỹ kä joom sꞌëëb tób nꞌaa, ma ỹ tób nꞌaa na-ããj né hẽ”, näng.


text:
“Ỹ bahajaa bä kä”, näng, “hahỹỹ da dꞌ këh ỹỹ hã ỹỹ hẽ”, näng “Hajõng wakãp ỹỹ. Dooh dꞌ nayyw tahëëj bä. Hajõng da ta baab tehꞌëënh wakãp ỹỹ hã”, näng. “Tawꞌããts hẽ hỹỹ kä, ỹ kamehꞌããk hỹỹ kä. Baad ỹ hỹỹ kä. Baad ỹ beëëk hỹỹ kä, baad ỹ bawa hỹỹ kä, ỹ tsebé hỹỹ kä”, näng ta ti ajꞌyy hꞌyyb gó.<pb/>


text:
Ti Pꞌop Hagä Do ky hadoo ta hã: “Hꞌyy gatamaa õm”, näng. “Badah atsëm da madajëp! Jaa wë tabayyw kän a ma paah?”, näng Pꞌop Hagä Do kyyh ajꞌyy hã kä —tii dꞌ mä Jesus baherꞌoot ji ma ky nꞌaa, ji dajẽẽr ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän sa hã:<pb/>—Ti hadoo né kä ta ti takꞌëp sa wakꞌããb hyb nꞌaa hꞌũũm do hã, Pꞌop Hagä Do dooh rahyb nꞌaa esꞌee bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Ti hyb nꞌaa bë ỹ maherꞌoot hahỹỹh: Bë hyb nꞌaa tón hadꞌyyt manä bë babok do hã, bë waa hã, bë saroor hã.


text:
Bë hegãã tawꞌëëd. Dooh rejoom bä joom tym. Dooh rata bä joom ag. Dooh sa waa tób nꞌaa rayd taa péh. Ti hado né paawä Pꞌop Hagä Do anoo sa waa. Tawꞌëëd Pꞌop Hagä Do kamahä̃n do bahä̃nh bë takamahä̃n!


text:
—Bë hegãã tabawä nꞌaa tsꞌooh —näng mäh. —Dooh né paawä ramoo boo bä, dooh né paawä sa saroor ragesꞌyyb bä, Saromãw saroor anyyw né paawä, gabarꞌëëng né paawä, ti bahä̃nh tabanäm ti tabawä nꞌaa tsꞌooh.


text:
Tii da baad ub Pꞌop Hagä Do adoo bä tabawä nꞌaa hã, nayyw hẽ tsawyy jëng do hã, ji gatang do hã, ti bahä̃nh da Pꞌop Hagä Do bahagꞌããs bëëh. Tanoo né da bë hã bë saroor. Hꞌëëd hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do hã baad bë hꞌyy kanaꞌeeh?


text:
Bë hyb nꞌaa newë hadꞌyyt manä bë eëëk doo, bë awa doo, bë awëh doo. Bë hyb nꞌaa tón hadꞌyyt manä ta tii.


text:
Pꞌop Hagä Do sa hꞌyyb gó nahapäh do ti tii, ti hã hꞌyyb padꞌëëk doo. Bë ti dooh tii dꞌ bë adoo bä. Pꞌop Hagä Doo, bë Yb, hapäh bë wë bedoh doo.


text:
Tawꞌããts hẽ baad bë hꞌyyb padäg bë Yb bagꞌããs do hã. Tii bä kä, tanoo da bë hã sahõnh hẽ bë wë bedoh doo —näng mäh.<pb/>


text:
—Bë eỹỹm manä bꞌéé taah nahejooj is doo. Hanäm gó bë Yb, hỹ pong jé hawät do tabanoo bë hã, ta sii bë bagꞌããs hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa, bë eỹỹm manäh, ỹ wén näng.


text:
Tawꞌããts hẽ bë esëëm hõm bë wë hanäng doo. Kasꞌuut do hã bë banoo bë ma paa säm. Tii bä kä, bë ma näng hỹ pong jé kä. Ta ti dooh tahëëj bä. Tꞌĩĩ hẽnh dooh retsëëg bä kä bë ma. Tꞌĩĩ hẽnh dooh kamera rejã bä kä bë ma.


text:
Ta tii dꞌ ỹ wén herꞌoot, takꞌëp bë kamahä̃n do banäng bä, tii bä bë hꞌyyb bawät —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë hꞌyy kahasããb bë moo bok hyb nꞌaa, baad ub da bë gadaa hadꞌyyt da, atsëm na-ããj hẽ bë gada, pꞌaa hẽnh ỹ bahyng bä.


text:
Tawꞌããts hẽ tób danäh karom, atsëm sa kariw nꞌaa raketꞌëë hẽnh jäm nꞌaa baad gadꞌaa do hadoo da bëëh. Ta bag ahõõ hadꞌyyt hẽ ranꞌoo bä. Ty gapadꞌëëk ragada sa kariw nꞌaa, tanaëënh bä, nayyw hẽ ragasꞌëës hyb nꞌaa tób, sa kariw nꞌaa bajëë suun hyb nꞌaa.


text:
Baad da gadꞌaa do sa hã, sa kariw nꞌaa kajaa bä kä raty gapadꞌëëk do hyb nꞌaa —näng mä Jesus. —Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Sa kariw nꞌaa atsꞌyyt da, rabatꞌoonh, rabawëh hyb nꞌaa. Tii bä da ta saroor see tahꞌỹỹt, tii bä sa tä, sa waa tabanꞌoo kän sa hã.


text:
Tawꞌããts hẽ da sa kariw nꞌaa awyyd bä ty gapadꞌëëk do sa hã, atsëm ub takaja bä, tapajꞌëë bä takaja bä na-ããj hẽ —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabaherꞌoot ẽnh panyyg see ky nꞌaa me sa hã:<pb/>—Bë hyb nꞌaa newë hahỹỹh: Tób danäh hapëë bä paawä hetsꞌëëk do kajaa bä, dooh paawä tanꞌoo bä hetsꞌëëk do ta tób tanoo eë nä bä. Baad paawä tagada.


text:
Ti hadoo bë hã. Tawꞌããts hẽ baad bë hyb nꞌaa matakä, baad bë gadaa ta pooj jé. Ta ti ỹ wén herꞌoot, bë ganadaa bä Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do kajaa da pꞌaa hẽnh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed beaanh ta hã:<pb/>—Ãã wahë nꞌaa —näng mäh. —Ãã hã ub ti mabaherꞌoot ta ti panyyg? Sahõnh hã ti mabaherꞌoot? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky gadoo panyyg see ky nꞌaa me mꞌ:<pb/>—Ta ti ỹ maherꞌoot, sahõnh hẽ bë mahang ta kaser nꞌaa baad hadꞌyyt hẽ ta kariw nꞌaa mejũũ do moo wät doo, hꞌyy ganäng do hadoo rabahadoo doo. Ta tii hã ta kariw nꞌaa banoo, ta karom tabahagꞌããs hyb nꞌaa, sa waa tabetsëëh hyb nꞌaa sa hã, ta sꞌee hẽnh ta kariw nꞌaa awäd nuuj jé.


text:
Tawꞌããts hẽ ta kaser nꞌaa hã, ta kariw nꞌaa awyyd bä ta mejũũ do hã moo wät doo, ta kariw nꞌaa matëëh bä.


text:
Hỹỹ kä, baad ta kaser nꞌaa moo nawäd bä paawä, ta hꞌyyb gó taky hado bä: “Dooh nayyw hẽ kariw ỹ nꞌaa kaja bä”, tanoo bä, karom wób tahewyh hadꞌyyt bä kä, tatsebé do waa nꞌaa tamoo hewëëd bä, taoom bä jarakë hedoo do mahỹỹj,


text:
ti taganada bä né kä ta kariw nꞌaa kajaa da. Tahyb nꞌaa napeet bä kä takajaa. Tii bä, takꞌëp da ta kariw nꞌaa rejã kän da. Tanoo da ta kaser nꞌaa paa ahoop, Pꞌop Hagä Do ky nadahꞌeeh do nesaa do rahoop doo da.<pb/>


text:
—Jé karom ta kariw nꞌaa ganada doo, ta kariw nꞌaa karẽn do tamoo nawät doo, tahapëë né paawä baad ub ta kariw nꞌaa mejũũ doo, takꞌëp da rabahewyyh ta mabaj.


text:
Jé nesaa do moo wät doo, ta kariw nꞌaa mejũũ do nahapäh doo, dooh denaa hẽ rahewyh ta mabaj. Ti hyb nꞌaa kä, ji hã Pꞌop Hagä Do anoo do pénh, ti pénh né takarẽn ji moo wät ta wë. Hajõng do hã kahanoo doo, hajõng na-ããj takarẽn tamoo wät ta wë, hajõng takarẽn ta mabaj. Ta bahä̃nh kahanoo do hã, ta pénh né ta mabaj.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hỹ pong jé naa ỹ bahyng, tëëg hadoo ỹ gahõ jat hyb nꞌaa, badäk hahỹỹ hã habong do sa mahang tetyn hõm hyb nꞌaa. Ỹ karẽn paawä nayyw hẽ tabahõõ jat ti tëëg hadoo doo.


text:
Ỹ ahyy wät babä, bë edꞌoo apäh, hꞌyyb nyyw gó badäk hahỹỹ hã habong do rababok hyb nꞌaa sa da hadoo do wë, ỹ anꞌoo bä do hyb nꞌaa. Tii dꞌ bë hyb nꞌaa newë manäh. Ỹ ahyy wät do hyb nꞌaa, hëp ỹ nꞌaa raketyn bong da.


text:
Hỹ jawén da, sa wakããn hedoo do ketyn hõm da hëp ỹ nꞌaa. Sa wakããn tamawoob hẽ hadoo do ragadoo da këh ỹ nꞌaa. Pawóp hẽ, dooh dꞌ ragado bä. Ky kedak da hëp ỹ nꞌaa.


text:
Ta wób da, sa yb sa taah daheeh ketyn bong da hëp ỹ nꞌaa. Ti hadoo né da sa ỹỹn sa toog daheeh, raketyn bong da hëp ỹ nꞌaa. Sa mayyn sa takaanh na-ããj da —näng mä Jesus ta ma matëg hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk do hã taky hadoo:<pb/>—Papỹỹj badëë hyng hẽnh naa naëng poo wäd bä, “Badah tabadoos”, näk bë kyyh. Te hub né hẽ, adoos né hẽ.


text:
Jꞌooj madäk doo me ky kenꞌyym do bëëh! Bë hꞌyy genä né paawä naëng hadoos do heen nꞌaa hã, banäm do heen nꞌaa hã, dooh bë hꞌyy genä bä, da hẽ kä, ta heen nꞌaa bë hã kametëëh do hã <n>Naëng badoos do pooj jé, rahapäh ta heen nꞌaa. Tabanäm do pooj jé, rahapäh na-ããj hẽ ta heen nꞌaa. Hajõng Jesus pehuunh né paawä, dooh rahꞌyy genä bä Pꞌop Hagä Do Tꞌaah tado bä né hẽ.</n> —näng mäh.<pb/>


text:
Bë ky nꞌaa tapaa pé sii bë ahõm bä, hyb nꞌaa jawyk do wë õm taky nꞌaa etyy hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ ta hõõ bä, bë sii hõm do sii baad bë berꞌoot, taberéd hõm hyb nꞌaa ta ti bë ky nꞌaa tamahũũm do hyb nꞌaa jawyk do wë. Tii dꞌ bë nadoo bä, bë dꞌ tamahũũm hyb nꞌaa jawyk do wë. Ta tii kä, warahén hã bë tabahaëënh, bë tadewäts bëëh hyb nꞌaa kä.


text:
Baad bë ỹ maherꞌoot: Dooh dꞌ bë anä bä kä tii bä, sahõnh hẽ bë nepaag bä —näng mä Jesus. <n>Ji da hadoo do ji ky nꞌaa tapaa do ky nꞌaa hadꞌyyt nado hahỹỹh. Hahỹỹ dꞌ tahanäng pé na-ããj hẽ: Tawꞌããts hẽ nayyw hẽ, ji hajaa nä bä, ji hꞌyyb tym ji benäm Pꞌop Hagä Do wë, ta jawén ji tanarejꞌãã hyb nꞌaa.</n><pb/>


text:
Ti noo gó mꞌ ta wób rabana Jesus wë. Jesus mä ramaherꞌoot Pirato häd näng do warahén nꞌaa radejꞌëëp do Garirej buuj wób, Pꞌop Hagä Do hã rama ejuu bä.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Garirej buuj wób sa mahä̃nh nesaa do ramoo bok, rawén dejëp, bë edꞌoo?


text:
Dooh. Takꞌëp nesaa do sa hã, ta wób sa mahä̃nh hyb nꞌaa nado. Bë hã na-ããj hẽ da tabadäng Pꞌop Hagä Do mo hajꞌaa nesaa do bë moo bok do säm, nesaa do bë neréd bä. Tabanesaa hẽnh bë da tahꞌeed hõm.


text:
Ta ti 18 hedoo doo, Siroéh häd näng do tób yb sa jó hatëh hyng doo ẽnh? Radejëp bë edꞌoo gꞌeeh, takꞌëp ranesaa do hyb nꞌaa Jerusarẽnh buuj wób sa mahä̃nh?


text:
Dooh. Ti hyb nꞌaa nado. Bë hã na-ããj hẽ da tabadäng Pꞌop Hagä Do mo hajꞌaa, nesaa do bë moo bok do säm, nesaa do bë neréd bä. Tabanesaa hẽnh bë da tahꞌeed hõm —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ, panyyg gó mꞌ Jesus baherꞌoot nyy da Pꞌop Hagä Do badꞌoo ji hã, baad hadoo do ji moo nawäd bä. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hỹ hadoo ajꞌyy bejoom joom wiigo häd näng doo, uwa tyd mahang. Hajõõ nuu me tabahõm tabahegꞌããs hyb nꞌaa ta joom teag bä. Dooh tawyyd bä ta ag ta hã.


text:
Tii kä, tagadëëg ub, ta joom mahang moo wät do hã taky hadoo: “Tamawoob hẽ ta baab ỹ gadaa wät teag bä. Dooh teag bä. Tabadꞌop hẽ ta ag ỹ awꞌyyt péh. Ỹ karẽn mabagëëw jat”, näng mäh. “Daap tabewaat”, näng mäh. “Joom see ër ejoom paawä tabasooh bä”, näng joom danäh ta sii moo wät do hã.


text:
Ti mꞌ ta sii moo wät do ky hadoo: “Tawꞌããts hẽ sét hẽ ta baab ër gamedaa wät”, näng mäh. “Baad ỹ bahagꞌããs hỹỹ kä”, näng mäh. “Baad ỹ wꞌoo ehꞌaa këë kꞌããts baad hadoo doo me”, näng mäh.


text:
“Wät hahỹỹ hã ta baab teag bä, tawꞌããts hẽ. Taneag bä kä, tii bä kä mamejõ ỹ bagëëw hyng”, näng ajꞌyy ta kariw nꞌaa hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Saab hã kä, Judah buuj rakamehehãk bä kä mꞌ, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã mꞌ Jesus ma metëëk bä kä mꞌ,


text:
tahapäh mä tii bä ỹỹnh jadatog is doo, karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã hadäk do hajꞌaa. Dooh mꞌ tahaja tadajoow bä.


text:
Ti mꞌ ỹỹnh Jesus bahapäh bä, tanaëënh mä ta wë. Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Tok ỹỹ, õm hasꞌoo däk! —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta hã tamoo däng. Ta hã tamoo dëë sii hẽ mꞌ, takadajoow gëët. Takꞌëp mä ỹỹnh jꞌaa etsëë kän Pꞌop Hagä Doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ, dooh mꞌ tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do wahë nꞌaa genaag bä Saab hã ỹỹnh nahëë Jesus ado hõm doo.<pb/>—Ti anäng ji moo oow see pé ji moo wät do panꞌaa ta ä̃h —näng mä tób hagã nꞌaa tób gó kahetꞌaa do sa hã. —Tawꞌããts hẽ tii hã bë bana, bë nahëë kado hõm hyb nꞌaa. Saab hã ti dooh! —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Jꞌooj madäk do ta ti bë hꞌyyb! —näng mäh. —Bë na-ããj hẽ bë moo bok Saab hã. Dooh gꞌeeh bë asood hõm bä bë masããh booj yb, jumeto, sa tób nꞌaa yt hã habëëh do Saab hã, bë mahũũm hyb nꞌaa rabeheëk doo hẽnh?


text:
Dooh gꞌeeh tawꞌããts hẽ tado bä, Saab noo gó ỹ asood hõm bä hahỹ Abaraãm panaa paa seeh, 18 ta baab takamawyyt do Nesaa Do Yb moo gó? —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ta ti tabedoo bä kä mꞌ, ta majĩĩ mꞌ nu mebyy bong. Hajõk do tii bä habꞌëëh do ratsebé mä sahõnh hẽ hanäm doo, Jesus moo wät do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Panyyg ky nꞌaa me ỹ herꞌoot bë hã Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do ky nꞌaa —näng mäh.


text:
—Joom motaad häd näng do tym nadꞌëëd is do hadoo né hẽ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs doo, tadu doo noo gó. Motaad tym ajꞌyy ejoom ta joom wób babëëh bä. Ti tabawëë kän, ti tabaee hëë kän. Tii hã kä tawꞌëëd batooj kän ta hã kä <n>Joom motaad häd näng do ky nꞌaa gó Jesus metëëh nyy da Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do kahꞌũũm, ny hadoo ta hã hꞌyy kaꞌeeh do kahꞌũũm.</n> —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
—Pãw makuj ỹỹnh ado däk doo, tiriig sꞌëëb hajõng do mahang tamekuuj däk do hadoo né tii. Baad tabajõõts däk, baad takamekuuj wät hyb nꞌaa sahõnh hẽ tiriig sꞌëëb mahang <n>Pãw makuj, jé padꞌyyt hẽ tiriig sꞌëëb mahang kamekuuj däk doo da, jé padꞌyyt hẽ badäk hahỹỹ bä Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do bawäd däk da.</n> —näng mä Jesus panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy see eaanh ta hã:<pb/>—Hyb nꞌaa jawyk doo —näng mäh. —Jããm hẽ pawóp its gꞌeeh kedꞌëëp Pꞌop Hagä Do wë? —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã. Panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm:<pb/>


text:
—Noo nadꞌëëd its do hadoo hỹ pong jé ji bajëë suun doo. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ takꞌëp bë hyb nꞌaa eréd manäh, bë bahajaa hyb nꞌaa bë bajëng do tꞌĩĩ hẽnh. Ta jawén, hajõk né paawä da karẽn hajëë pꞌëë, dooh da rahaja wäd bä.


text:
Tób danäh noo gatsëë däg bä, dooh ji haja wäd bä ji ajëë suun ta gó. Tób wꞌoo hã bë wób rababë hõm tii bä. Takꞌëp bë wób ranaëënh da tagasꞌëës hyb nꞌaa: “Ãã wahë nꞌaa, manoo gasëëts a tób, ãã bajëë pꞌëë hyb nꞌaa”, näk da bë wób kyyh ti noo gó. Ti dꞌ taky hadoo: “Jaa bëëh? Dooh bë ỹ hapëë bä”, näng da bë wób hã.


text:
Ti dꞌ bë wób raky gedak: “A sii paa ãã beëëk, a sii paa ãã bawa. Ãã panang bä, ta tyw nꞌaa me, mama metëëk do paa ããh.”


text:
Ti dꞌ bë wób hã taky hadoo: “Dooh bë ỹ hapëë bä. Bë ahõm mahä̃nh ỹỹ, nesaa do moo hebꞌooh doo”, näng da ta kyyh —näng mä Jesus ta hã hꞌyy kanaꞌeeh do ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Takꞌëp bë wób baꞌoot da. Sa tëg kamegëëj däk da. Takꞌëp bë wén oot da, bë hapäh do hyb nꞌaa da hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do bagꞌããs bä Abaraãm, Isak, Jakóh, sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, bëë kä, dooh ranꞌoo bä tꞌĩĩ hẽnh kä.


text:
Badäk hahỹỹ hã jé padꞌyyt hẽ naa rabena da, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs doo bä ratsebé do jäm nꞌaa tyng nꞌaa jó rabatꞌoonh hyb nꞌaa.


text:
Babä hyb nꞌaa sekog is do wób kä, ti noo gó kä, hyb nꞌaa jewyg kän da. Babä hyb nꞌaa jewyk do paa wób kä, ti noo gó kä, hyb nꞌaa sekog padäg its tii kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti noo gó né hẽ mꞌ Pariséw wób rabana Jesus wë. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Ahõm ta sꞌee hẽnh. Õm da Eróts dajꞌëëp —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë ahõm nä. Bë maherꞌood ta ti ajꞌyy ji rahejãã do yb. Bë herꞌood ta hã, pawóp nä ta ä̃h karapꞌaar hꞌyyb sa hã hanäng do ỹ bahebë nä. Pawóp nä ta ä̃h nahëë enäh do ỹ asog hõm nä sa nahëëh. Tii bä kä, ỹ haja kän da ỹ moo wät doo kä badäk hahỹỹ bä. Tii da bë kyyh ta hã.


text:
Jerusarẽnh bä né hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod ranahebꞌooh. Ti hyb nꞌaa, tꞌĩĩ hẽnh né hẽ ỹ bahõm, ỹ dajëp hyb nꞌaa sa nemuun —näng mä Jesus ta ky nꞌaa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Jerusarẽnh, Jerusarẽnh! A babuuj ranahebꞌooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod. Pä me ramahekꞌuut bë wë Pꞌop Hagä Do mejũũ doo, radejëp hyb nꞌaa. Hajõõ nuu me ỹ karẽn paawä ỹ bataa a babuuj, nesaa do mahä̃nh ỹ mo nꞌaa jesuu hyb nꞌaa sa hã, karaak ta taah ỹỹn ta këg yt hã tata bëëh do mo nꞌaa me. Tii da ỹ badoo paawä sa hã, dooh tii dꞌ rakarẽn bä.


text:
Bë hegãã da Jerusarẽnh buuj, Pꞌop Hagä Do beréd hõm da bë panang. Pꞌop Hagä Do makꞌyyts däk bë panang. Dooh da ỹ bë hapëë bä kä. Jããm né da pꞌaa hẽnh ỹ bë bahapäh da, bë hꞌyy kawareem bä, hahỹỹ da bë herꞌood bä: “Ky nꞌaa kedëng tii, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyy gó hana doo!” <n>Saaw-Mo 118.26</n><pb/>


text:
Ti mꞌ, ta see pé noo gó Saab hã, Pariséw hyb nꞌaa jawyk do see tób bä Jesus bawëh bä mꞌ, baad mä Jesus ramatakëë.


text:
Tii bä mꞌ ti anäng mä ajꞌyy nahëë näng doo. Dehepung bëëh mä ta tsyym, ta mooh. Rakarẽn mä rahegꞌããs Jesus ado hõm bä ta nahëë Saab hã, ratayy do hã.


text:
Ti mꞌ Pariséw hã, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do baad hapꞌëëh do hã na-ããj mä Jesus beaanh:<pb/>—Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do anoo, nahëë näng do sa nahëë ji ado hõm Saab hã? Dooh gꞌeeh tanꞌoo bä? —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Dooh mꞌ raky gedag bä. Bag hẽnh mä rababꞌëëh. Ti mꞌ Jesus moo däng nahëë näng do hã. Ta nahëë do hõm. Ti mꞌ tamejũũ tababaaj hõm hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ tabeaanh ta wób sa hã:<pb/>—Bë tꞌaah, bë masꞌãã booj yb tꞌaah, tadëë hyy bä tꞌõp naëng gajat doo gó Saab hã, dooh gꞌeeh nayyw hẽ bë ejꞌooj nä bä, Saab hã né paawä? —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ, sahõnh hẽ Pariséw atsyyd wät do resoos mä ta tyng nꞌaa baad hadoo doo bä, ji wehꞌëëh do tyng nꞌaa. Ta ti Jesus bahapäh bä mꞌ taky hadoo, panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm:<pb/>


text:
—Ketꞌëë do jäm nꞌaa hẽnh ji ratsyyd bä, bë esóts manä baad hadoo doo, hyb nꞌaa jawyk do tyng bë tyng. Hyb nꞌaa jawyk do tyng nꞌaa bë esóts bä, hyb nꞌaa jawyk do bë mahä̃nh tatsyyd wät do kajaa bä,


text:
katꞌëë do noo gana do ky hadoo da bë hã: “Manꞌoo hahỹỹ hã ta tyng majasooh doo”, näng da. Tii bä kä da, sa matym gó da bë da nu mebyy bong. Tii bä kä, bë kahỹỹd kän ky nꞌaa netsꞌäs do tyng jó kä.


text:
Bë ratsyyd bä, tawꞌããts hẽ bë atooj dawë hã, hyb nꞌaa najewyk do tyng jó. Ti mꞌ jäm no gana do kajaa bä, hahỹỹ da ta kyyh bë hã: “Bꞌëëp dana, pꞌeets hẽ, baad hadoo doo bä bë atooj.” Tii bä kä, tatsꞌyyt do wób sa matym gó bë kawehëë däk da.


text:
Jé ta daaj hẽ kawehꞌëëh doo, nu mebyy wät da, ta wób sa yd jé tanu gadäg hõm. Jé ta daaj hẽ kawanehꞌëëh doo, rawehꞌëëh da, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ tób danäh hã Jesus baherꞌoot:<pb/>—A waa, a tä mamoo wäd bä a sii ratsebé, a sii rabawa hyb nꞌaa, matsyyd manä a najiis hedoo doo, a hỹỹj hedoo doo, a wakããn hedoo doo, a pa hajꞌeenh do takꞌëp ma enäh doo. Ti matsyyd bä, õm da ratsꞌyyt ta mabaj.


text:
Tawꞌããts hẽ matsyyd kasuud is do hedoo doo, kꞌyy gedóm do hedoo doo, nabong do hedoo doo, ty tsehẽt do hedoo doo.


text:
Tii bä kä da õm Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng. Dooh né paawä rahaja bä rabaj bä, Pꞌop Hagä Do tii kä hanoo a hã ta mabaj, baad habong do paa ragenä bong noo gó —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw atsꞌyyt do see Jesus herꞌoot do tamaa napäh bä mꞌ, taky hadoo:<pb/>—Ky nꞌaa kedëng da jé hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do jäm nꞌaa bä ta waa nꞌaa tawa bä sa sii —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa gó Jesus ky gadoo:<pb/>—Hỹ hadoo ajꞌyy ratsebé do waa nꞌaa, ta tä nꞌaa tamoo wät. Hajõk tatsꞌyyt ta sii ratabꞌëës hyb nꞌaa ta ti jäm.


text:
Sahõnh hẽ ta waa nꞌaa, ta tä nꞌaa, tabahaja däk bä, tamejũũ ta karom tabahõm, pooj jé tatsyyd bong do tabatsꞌyyt hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ tatsꞌyyt do raky kamepꞌëëh. Ta see ky hadoo: “Nagꞌaap hẽ ỹ betsꞌẽẽ hõm hëëj. Ỹ karẽn ỹ hegꞌããs”, näng. “Dooh ỹ haja bä ỹ ahõm bä”, näng. “Mamaherꞌood a kariw nꞌaa, du daa ỹ bahõm péh”, näng ta kyyh.<pb/>


text:
Ti ta see ky hadoo: “Nagꞌaap hẽ ỹ betsꞌẽẽ wät 10 booj yb. Hỹỹ kä ỹ metyy, baad rado bä. Ti hyb nꞌaa, dooh tahaja bä ỹ ahõm bä”, näng ta kyyh. “Mamaherꞌood a kariw nꞌaa, du daa ỹ bahõm péh”, näng ta kyyh.<pb/>


text:
Ti ta karom babaaj hõm kän, tamaherꞌoot mä ta kariw nꞌaa sa kyyh. Tii bä kä, jäm no gana do kawajꞌããn wäd kän sa wë, ti taky hado kän ta karom hã kä: “Nayyw hẽ, ahõm nä. Panang tyw nꞌaa me matsyyd hõm kasꞌuut doo, kꞌyy gedóm doo, ty tsehẽt doo, nabong do sii hẽ”, näng ta hã.<pb/>


text:
Ti tabahajaa bä sahõnh hẽ tamejũũ doo, taky hadoo ta kariw nꞌaa hã: “Sahõnh hẽ ỹ bahajaa mamejũũ doo da. Ti hadoo né hẽ, ti anäng nä ta tyng nꞌaa, ti anäng nä ta waa nꞌaa”, näng ta karom kyyh ta kariw nꞌaa hã.<pb/>


text:
Ti ta kariw nꞌaa ky hadoo ta hã: “Ahõm panang bahä̃nh. Sahõnh mawꞌyyt do matsyyd. Ỹ karẽn tóp ỹ gabadꞌẽẽ däk.


text:
Baad ỹ herꞌoot a hã. Pooj jé katsyyd bong doo, dooh da ỹ anꞌoo bä sa tä, dooh ỹ anꞌoo bä sa waa”, näng ta kariw nꞌaa kyyh <n>Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do jäm nꞌaa hẽnh, ji Pꞌop Hagä Do batsꞌyyt do ky nꞌaa hahỹỹh.</n> —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Hajõk mä Jesus hadꞌaa doo, Jerusarẽnh hẽnh tabahõm bä. Ti mꞌ ta jawén pꞌaa hẽnh taty kawꞌõõd däk, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>


text:
—Bë karẽn bä hëp ỹ hata bë hado bä, tawꞌããts hẽ bë yb, bë ỹỹn, bë ỹỹm, bë taah, bë hỹỹj, bë ä̃nh bë kamahä̃n do bahä̃nh ỹ bë kamahä̃n. Tawꞌããts hẽ bë kamahä̃n do bë hã bahä̃nh ỹ bë kamahä̃n. Sahõnh hẽ sa bahä̃nh ỹ bë kamanahä̃n bä, dooh bë haja bä hëp ỹ hata bë do bä.


text:
Jé hëp ỹ nꞌaa tamo nꞌaa tahoop do tajeỹỹm bä, hꞌyyb nahedoo do nemon ỹỹ, dooh tahaja bä hëp ỹ hata tado bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ, panyyg gó mꞌ tabaherꞌoot, pooj jé mꞌ baad mä ji hyb nꞌaa newëë, ji haja bä ta hꞌyyb hata ji ado bä. Ti taky hadoo:<pb/>—Tób pä sꞌëëb haeh do tama doo, pooj jé dó tawꞌããts hẽ tahyb nꞌaa newëë tahaja bä ta wë hanäng do ta säm, sahõnh hẽ tahaja so bä ta tób.


text:
Daap tadu do bä, tanetsén nä bä ta säm, dooh ji hapëë bä ta baa bä tabawäd däk bä, ta säm bahëëj jëng. Tii bä ta wób rawajehëët ta hã:


text:
Hahỹ panyyg see bë maa newëë: Kanebꞌooh do du doo pooj jé, dooh gꞌeeh sa wahë nꞌaa hyb nꞌaa newë, rahaja bä sa majĩĩ hã rajꞌaa ketsë, sa yd jé né paawä ta warahén nꞌaa? 20 miw ta majĩĩ warahén nꞌaa, 10 miw ta warahén tanyy bä?


text:
Tahyb nꞌaa newë bä tanahajaa doo, nayyw hẽ tamejũũ rapanäk ta majĩĩ wë, dawëë nä rababok nä ta majĩĩ, raky nꞌaa herꞌoot rakananebꞌooh hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ti hyb nꞌaa, sahõnh hẽ ta wë hanäng doo, hëp ỹ nꞌaa tanerét doo, dooh tahaja bä hëp ỹ hata tado bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hado kän:<pb/>—Tawꞌããts hẽ ti jukiir. Ti hadoo né hẽ, tanadahꞌëëd wäd bä, tawꞌããts hẽ nado wäd. <n>Jukiir nadahꞌëëd wät do hadoo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do hꞌyy gejë hõm doo.</n>


text:
Dooh hyb nꞌaa ji karẽn wät péh. Ji awꞌoong hõm tii. Jé karẽn pé ỹ ma metëëk do tamaa newë bä, tawꞌããts hẽ tamatakëë —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma metëëk bä mꞌ, sa wahë nꞌaa dajẽẽr gedaag nꞌaa, nesaa do moo hebꞌooh do na-ããj hẽ rabana, Jesus metëëk do ramaa newëë hyb nꞌaa.


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ, Pariséw, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ, raky hadoo:<pb/>—Hahỹ ajꞌyy nesaa do moo hebꞌooh do tagadoo. Awëh na-ããj hẽ sa sii —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Bë see tanyy bä 100 bꞌéé, ta masããh, ti mꞌ 100 hedoo do see takanapëë wäd bä, dooh gꞌeeh teréd dó 99 hedoo do ta masããh, kanapëë wät do tabesoos hyb nꞌaa?


text:
Tób bä takajaa bä kä, tanaëënh da ta najiis, tanaëënh ta wób ta pa hajꞌeenh doo, ratsebé hyb nꞌaa ta sii, ta masꞌãã see tawꞌyyt do hyb nꞌaa kä, kanapëë wät do paah.


text:
Bë ỹ maherꞌoot hahỹỹh —näng mä Jesus: Ti hadoo né da hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa habong doo, takꞌëp da ratsebé baad nadoo do paa see hꞌyy kawareem bä Pꞌop Hagä Do hã. 99 hadoo baad habong doo, dooh hyb nꞌaa rahꞌyy kawereem pé sa hyb nꞌaa ratsebee né paawä, ta bahä̃nh ratsebé, sét hẽ baad nadoo do paa Pꞌop Hagä Do wë hꞌyy kawareem do hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabaherꞌoot ẽnh panyyg see gó. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ỹỹnh see wë tanyy bä 10 moweed kꞌããts tëg hawak do sꞌëëb, tii bä, ta see badoo wäd bä, tagataa däk ta bag, tabakoot tób, baad tabesoos da.


text:
Tabawꞌyyt bä kä, tanaëënh ta najiis, tanaëënh ta pa hajꞌeenh doo, ta sii ratsebé hyb nꞌaa moweed nepä wät do tawꞌyyt do hyb nꞌaa.


text:
Ta ti hadoo, Pꞌop Hagä Do ããs ta pa habꞌëëh do ratsebé nesaa do moo hewꞌëët do paa see Pꞌop Hagä Do hã tahꞌyy kawareem bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baherꞌoot ẽnh panyyg seeh. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ti awät ajꞌyy ma näng doo. Pawóp hẽ ta taah.


text:
Ta see pé noo gó, ta tꞌaah tagadꞌoo hadoo do ky hadoo ta yb hã: “Na ỹ karẽn no nꞌaa ỹỹ, madajëb nuuj jé no nꞌaa paah. Nayyw hẽ ỹ karẽn ỹ gadoo”, näng ta tꞌaah. Tii bä sa yb betyn hõm ta ma ta taah sa hã.<pb/>


text:
Dooh tahajõõ nä bä ta ä̃h, tagadꞌoo hadoo do bata hõm kän sahõnh hẽ ta ma, ta yb mo hajꞌaa kä. Ti tabahõm kän dawëë, hëëj sꞌee hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh kä tabahäj kän sahõnh hẽ ta wë hanäng do paah. Tahꞌyyb däng do hã tabehꞌëënh.


text:
Ti bahä̃nh kä ta dajẽẽr bahëëj jëë kän. Dooh wäd ta dajẽẽr kä. Tii bä awäd kän sah. Asa kän. Dooh tadoo wät péh.


text:
Ti ta tyw nꞌaa esóts kän tamoo wät doo. Ti awät ajꞌyy too yb masããh näng doo. Ti hã tabetsẽẽ tamoo wät doo. Ti tamoo wäd kän, too yb tahagãã kän. Too yb tanejë kän.


text:
Tii bä tatꞌyyd kamehĩĩn kän. Ta hꞌyyb gó taky hadoo: “Jajé, sahõnh hẽ ee sii moo bong doo, ee karom, dooh rasa bä. Anäng sa waa. Madꞌaak né sa waa. Ti ỹ basꞌas babä”, näng.


text:
“Tawꞌããts hẽ ỹ babaaj hõm ee wë”, näng ta kyyh. “Ỹ maherꞌoot ta ti ee”, näng. “ ‘Ee’, näng da këh ỹỹ”, näng, “ ‘nesaa do ỹ moo wäd wät Pꞌop Hagä Do hã, a hã na-ããj hẽ’, näng da këh ỹỹ”, näng ta kyyh ta hꞌyyb gó.


text:
Ti tahyb nꞌaa newëë ta hꞌyyb gó: “Ỹ etsẽẽ da ỹ moo wät doo. ‘A karom däg da ỹỹh. Dooh a tꞌaah ỹ doo wäd bä’, näng da ỹỹh”, näng ta hꞌyyb gó.


text:
Ti tababaaj nä kän pꞌaa hẽnh kä ta yb wë kä.<pb/>Takajaa bä kä ta yb wë, dawëë naa ta yb gadoo. Baad ta yb gadoo. Dawëë naa tabahapäh bä, tatꞌyyd mehĩĩn. Ti tawajꞌaa däk ta wë, takedëng hyb nꞌaa. Tawaké däk, ta tapa tsanetsub wät takedëng do heen nꞌaa.


text:
Ti ta tꞌaah ky hadoo: “Ee”, näng, “nesaa do ỹ moo wäd wät Pꞌop Hagä Do hã, a hã na-ããj hẽ”, näng. “Dooh a tꞌaah ỹ mamaneëëj wäd bä”, näng ta kyyh.<pb/>


text:
Ti ta yb ky hadoo ta karom hã: “Nayyw hẽ, bë mana saroor takꞌëp hanäm doo, ta hã bë dadäg. Ta ma poo heen nꞌaa, ta tsyym suun sii hẽ bë mana.


text:
Bë naboh booj yb tꞌaah hepuh doo, ër nejë häng doo, ër tsebé do tä nꞌaa”, näng. “Ër tsebé da, pꞌaa hẽnh tah ỹ kajaa do hyb nꞌaa”, näng.


text:
“Dajëp do hadoo hahỹ tah ỹỹ. Edëb wät pꞌaa hẽnh hỹỹ kä. Nepä wäd paah. Hỹỹ kä kawꞌyyt pꞌaa hẽnh”, näng ta yb kyyh ta karom hã. Tii kä ratsebee kän, rabajäm kän ta hyb nꞌaa kä.<pb/>


text:
Ta tꞌaah seeh, wahꞌëëh hadoo do moo wät sa joom banäng bä. Ti nuuj jé takajaa. Wahꞌëëh hadoo do bajëng bä kä, tamaa newë däk ketẽn doo, kejäm doo.


text:
“A hỹỹj kaja nä pꞌaa hẽnh”, näng. “A yb mejũũ ãã naboh jat booj yb tꞌaah hepuh doo, ër tsebé do tä nꞌaa, baad takajaa do hyb nꞌaa”, näng sa karom kyyh ta hã.<pb/>


text:
Ti wahꞌëëh hadoo do kawajꞌããn kän. Dooh takarẽn bä tajëë suun tób gó. Ti ta yb banyyh tamaherꞌoot hyb nꞌaa, tabajëë suun hyb nꞌaa.


text:
Dooh ta tꞌaah karẽn bä tamaa newë bä ta ti taherꞌoot doo. “Hajõõ ta baab takꞌëp ỹ moo wäd wät a sii”, näng ta yb hã. “Dooh noo gó õm ỹ ky nadaheeh péh”, näng. “Dooh noo gó tabadꞌop hẽ manꞌoos pé bꞌéé tꞌaah, najis ỹ daheeh ãã tsebé do tä nꞌaa”, näng ta kyyh.


text:
“Hỹỹ kä a tꞌaah mahanäng doo, ỹỹj hajõk sii heꞌỹỹh do hã tabahäj jëng do a dajẽẽr tababaaj nä bä kä, mamejũũ ranabooh booj yb hepuh doo!”, näng wahꞌëëh hadoo do ta yb hã.<pb/>


text:
Ti ta yb ky hadoo: “Tah ỹỹ”, näng, “pa ỹ hadꞌyyt ti õm bagä”, näng ta yb kyyh. “Sahõnh hẽ wë ỹ haym doo, a ma hadꞌyyt né hẽ tii”, näng.


text:
“A hỹỹj ti hỹ dajëp do paa hadoo. Hỹỹ kä edëb wät pꞌaa hẽnh. Nepä wät do hadoo, pꞌaa hẽnh takawꞌyyt”, näng. “Ti hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ né hẽ tii dꞌ ër tsebé, tawꞌããts hẽ né hẽ jäm ji moo wät”, näng ta yb kyyh wahꞌëëh hadoo do hã —näng mä Jesus panyyg ky nꞌaa me mꞌ tamaherꞌoot.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg hã Jesus maherꞌoot hahỹ panyyg:<pb/>—Ti awät ajꞌyy takꞌëp ma näng doo. Ta see pé noo gó ramaherꞌoot ta kaser nꞌaa ky nꞌaa. Dooh mꞌ baad tanä ta kariw nꞌaa ma, tahꞌëënh mä ta ma.


text:
Ti hyb nꞌaa tanaëëj kän ta wë. Teaanh ta hã: “Nyy dꞌ ti a ky nꞌaa ỹ ky nꞌaa napäh doo?”, näng. “Tawꞌããts hẽ maheen nꞌaa eta hõm dajẽẽr nꞌaa hã, ma ỹỹ hã na-ããj hẽ. Dooh da kaser ỹ nꞌaa mado wäd bä”, näng ta kariw nꞌaa kyyh.<pb/>


text:
Ti ta hꞌyyb gó ta kaser nꞌaa ky hadoo: “Nyy dꞌ ỹ badꞌoo hỹỹ kä?”, näng. “Kariw ỹ nꞌaa dooh da takarẽn wäd bä ỹ moo wäd wät ta sii. Dooh ỹ haja bä takꞌëp hadoo do ỹ moo wäd bä. Ỹ nu mebyng na-ããj ỹ etsꞌẽẽ ub bä dajẽẽr”, näng ta kyyh ta hꞌyyb gó.


text:
Ti taky hadoo ẽnh ta hꞌyyb gó: “Ỹ hapëë däk hỹỹ kä nyy dꞌ ỹ badꞌoo, sa tób hẽnh ỹ ragadoo hyb nꞌaa, ỹ moo wät do bahëëj jëng bä”, näng ta kaser nꞌaa ta hꞌyyb gó.<pb/>


text:
Ti tanaëënh ta wë sét kenꞌyyh ta kariw nꞌaa wë kũũt enäh doo. Pooj jé kajaa do hã tabeaanh: “Nyy hẽ a kũũt kariw ỹ nꞌaa wë?”, näng.<pb/>


text:
“100 ta hood joom syyj”, näng ajꞌyy.<pb/>Ti ta kaser nꞌaa ky hadoo: “Hahỹ a kũũt heen nꞌaa. Nayyw hẽ, merii däg ta heen nꞌaa papuuj”, näng. “Merii däg a kũũt 50”, näng ta kyyh ta hã.


text:
Ta see hã tabeaanh ẽnh: “A kũũt ẽnh kariw ỹ nꞌaa wë?”, näng ta kaser nꞌaa. “100 wog tiriig sꞌëëb”, näng kũũt näng do see kyyh. Ti ta kaser nꞌaa ky hadoo: “Hahỹ a kũũt heen nꞌaa. Papuuj merii däg. 80 wog da merii”, näng ta kyyh. Tii dꞌ hadꞌyyt tabedoo hõm ta wób sa hã.<pb/>


text:
Tii bä ta kariw nꞌaa hyb nꞌaa meuunh ta hã, kamatakëë do hyb nꞌaa ta kaser nꞌaa paa kä, ta ma baad nanꞌyyh do paah —näng mä Jesus herꞌoot do panyyg.<pb/>—Te hub né hẽ —näng Jesus. —Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, baad rakamatakëë ta wób sa hã rabahedꞌoo do hã. Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahä̃nh rakamatakëë ta tii hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baherꞌood kän ta ma matëg sa hã panyyg ky nꞌaa kä:<pb/>—Bë ỹ maherꞌoot —näng mäh. —Tawꞌããts hẽ badäk hahỹỹ bä hanäng do hã bë wë hanäng doo me ta wób bë masaa, bë najiis rabahadoo hyb nꞌaa kä. Tii bä da, ta jawén, bë wë hanäng do badoo wät bä kä, ti anyy kän bë gadoo do hỹ pong jé. Pꞌop Hagä Do gadoo da bë tꞌĩĩ hẽnh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Kanahën dꞌos hẽ ji ma hedoo doo, ji dajẽẽr hedoo doo, baad hanꞌyyh doo, hajõng do na-ããj hẽ baad tabanꞌyyh. Kanahën dꞌos hẽ hadoo do baad nanꞌyyh doo, hajõng do na-ããj hẽ dooh baad tanä bä.


text:
Ti hyb nꞌaa, badäk hahỹỹ bä bë wë hanäng do baad bë nanä bä, dooh da Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä bë hã bë ma hehꞌäät do hỹ pong jé.


text:
Badäk hahỹỹ bä bë hã Pꞌop Hagä Do anoo do baad bë nanä bä, dooh bë ma hanoo pé bë hã hỹ pong jé —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Dooh sa karom haja bä pawóp ta kariw nꞌaa sii tamoo wäd bä séd noo gó. Tii dꞌ tahado bä, ta kariw nꞌaa see dooh takamahä̃n bä, ta see ti takamahä̃n. Ta see wë da baad tamoo wät da, ta see taty nꞌaa gesꞌyyk da. Ti hadoo bë hã. Dooh bë haja bä bë hꞌyy keséj bä. Dooh bë haja bä Pꞌop Hagä Do hã bë hꞌyyb däg bä, dajẽẽr hã na-ããj hẽ bë hꞌyyb däng bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Pariséw dajẽẽr mä ragenꞌaak. Ti hyb nꞌaa Jesus herꞌoot do ramaa napäh bä mꞌ, raky nꞌaa rejãã mä Jesus.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Jꞌooj madäk doo me bë ky kenꞌyym ta wób sa matym gó. Ti hado né paawä bë hꞌyyb, Pꞌop Hagä Do hapäh bë hꞌyyb tym. Pꞌop Hagä Do makꞌyyts däk badäk hahỹỹ bä hanäng do takꞌëp rakamahä̃n doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Jowãw nu gahemꞌuun do kajaa do pooj jé, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk doo, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerih do paa kametëëk paah. Hỹỹ kä, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do ky nꞌaa hanäm do kametꞌëëg däg kän. Hajõk takꞌëp rahꞌyyb hedoo, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee rabahadoo hyb nꞌaa.


text:
Ti hado né paawä, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do dooh tahëëj bä. Wë, badäk hahỹ hëëj gawatsig né paawä, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do dooh tagawatsig bä. Dooh ta bód hadꞌos pé gawatsik péh.


text:
Ti hyb nꞌaa, jé ta ỹỹm heréd hõm doo, tii bä ỹỹnh see hã takatꞌëë däg bä, nesaa doo, Pꞌop Hagä Do ganadoo do tamoo wät. Ta see ỹỹm sii heꞌỹỹh do hado däk tii. Ajꞌyy see gatꞌëë däg bä ỹỹnh ta patug heréd hõm doo, nesaa doo, Pꞌop Hagä Do ganadoo do tamoo wät. Ta see ỹỹm sii heꞌỹỹh do hado däk tii —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó mꞌ Jesus tabehꞌũũm. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hỹ hadoo ajꞌyy takꞌëp wekãp doo. Takꞌëp ky nꞌaa gebah, hetsooh, ta saroor ta hã hadäk doo. Takꞌëp hanäm doo gó tabawäd hadꞌyyt hẽ.


text:
Ta tób noo bä tabahäng ajꞌyy kasuud is doo, ta waa hetsꞌẽs doo. Nahëë nyy is ta tii. Rog manahuuh do tii. Rasaro ta häd.


text:
Takꞌëp takarẽn paawä tabawëh, takꞌëp wekãp do tä hyyj kajäk do tũũ. Awaar rahedẽp ta rog, ta tii bä tabahëës bä.<pb/>


text:
Ti ajꞌyy hetsꞌẽs do dajëp bä kä, ããs ramasäg kän ta hꞌyyb tym hỹ pong jé kä, Abaraãm pa. Ti takꞌëp wekãp do dajëb kän na-ããj hẽ. Ti radakä jëng, tabanesaa hẽnh kä tabahõm.


text:
Tabanesaa hẽnh takꞌëp tabahoop bä kä nesaa doo, dawëë naa tabahapäh Abaraãm, Rasaro häd näng doo kä, ta pa.


text:
Ti wekãp do ky hadoo Abaraãm hã, takꞌëp ta kyyh: “Wahëh ỹỹ, Abaraãm”, näng, “ỹ matꞌyyd mehĩĩn”, näng ta kyyh. “Mamaherꞌood Rasaro ta moo poo tadatu naëng tahehꞌoos, nagat ỹ tadahꞌẽẽm hyb nꞌaa”, näng. “Takꞌëp ỹ bahoop baju doo, hahỹ tëëg hõõh”, näng wekãp do paa kyyh.<pb/>


text:
Ti Abaraãm ky hadoo ta hã: “Tah ỹỹ”, näng, “mahyb nꞌaa esꞌee baad mabawät do paah. Sahõnh paa tabanäng makarẽn doo”, näng. “Rasaro paa ti dooh. Nesaa do tagadoo paah. Hỹỹ kä baad ta hã kä. Hỹỹ kä hꞌyy gadajaa kän. Õm hỹỹ kä hahoop nesaa doo”, näng Abaraãm kyyh.


text:
“Ti anäng gaeh gadarong doo, tꞌõp gajëng do ta baa besuu. Babä naa karẽn pé tꞌĩĩ hẽnh tahõm bä, dooh tahaja bä. Tꞌĩĩ hẽnh naa na-ããj hẽ, dooh tahaja bä ẽnh”, näng Abaraãm kyyh takꞌëp ma näng do paa hã.<pb/>


text:
Ti ajꞌyy betsẽẽ Abaraãm hã takꞌëp, ti mꞌ taky hadoo: “Wahëh ỹỹ”, näng, “mamejõ Rasaro tabahyng ee tób hẽnh”, näng.


text:
“Ti abong nä ji ma poo oow pé wakãn haa tii bä”, näng ta kyyh. “Mamejõ baad tamaherꞌoot, babä takꞌëp ji ahoop doo bä ranana hyb nꞌaa nemon ỹỹ”, näng takꞌëp ma näng do paa kyyh.<pb/>


text:
Tii bä Abaraãm ky hadoo: “Dooh. Ti anäng Mosees erii wät do paah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paah. Tawꞌããts hẽ ti né ramaa newë ranerꞌoot bä. Tii hã rapanyyg enä kän”, näng Abaraãm.<pb/>


text:
“Dooh, wahë ỹ nꞌaa”, näng ajꞌyy. “Sét hẽ dejëp do mahang ganä wäd bä, sa wë tahõm bä, tii bä kä da rahꞌyy kawereem Pꞌop Hagä Do wë”, näng ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti Abaraãm ky hadoo: “Mosees erii wät do paah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paa ramaa nanewë bä, tii bä na-ããj da dooh ramaa newë bä ganä wät doo”, näng Abaraãm kyyh takꞌëp wekãp do paa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta ma matëg hã:<pb/>—Tanyy hadꞌyyt né hẽ nesaa do hã ji tahꞌyyb tatuk doo. Ti hado né paawä da, Pꞌop Hagä Do rejãã da nesaa do hã hꞌyyb tatuk do du nꞌaa doo —näng mäh.


text:
—Baad nado né paawä pä ta jawyyg nꞌaa ji hã ranu hũũ däg bä, ji radawäts tu tame tꞌõp ji pahä̃s hyb nꞌaa, ti bahä̃nh takꞌëp baad nado ji hã da, ky nꞌaa netsëëh do seeh, hahỹ karapee hedoo doo, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, ji hꞌyyb tatug bä, nesaa do tamoo wät hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Ti hyb nꞌaa, baad bë hyb nꞌaa matakä, ji hꞌyyb tanatuk hyb nꞌaa ta seeh —näng mäh.<pb/>—A da hadoo doo, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do seeh nesaa do tamoo wäd bä, mageä̃m, tamoo nawät hyb nꞌaa baad nadoo doo. Nesaa do hã tatꞌyyd kamehĩĩn bä, tawꞌããts hẽ mahyb nꞌaa mabaan hõm ta hã tii bä.


text:
Séd noo gó né hẽ 7 nuu me nesaa do a wë tamoo wäd bä, 7 nuu me tetsꞌẽẽ bä mamabaan hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ baad mahyb nꞌaa mabaan hõm né hẽ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ 12 hedoo do Jesus mejũũ do raky hadoo ta hã:<pb/>—Takꞌëp manꞌoo magyys hẽ Pꞌop Hagä Do hã ãã hꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Motaad häd näng do tym, nu nadꞌëët do ta tym. Ti tahanyy bä paawä bë hꞌyy kaꞌeeh doo, tii bꞌ bë haja paawä hahỹ bꞌaa bë mejũũ takadawäts nyyh, takadawäts tu ta me akajar me. Bë paawä taky daheeh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ji karom kanepꞌaak do gëëw gó tamoo wät do jawén paa bä tabajëng bä kä, bꞌéé tahagãã wät do jawén paa bä tabajëng bä kä, dooh ta kariw nꞌaa anꞌoo nä bä nayyw hẽ ta waa tabawa.


text:
Tabawëh pooj jé ta kariw nꞌaa mejũũ da tamoo wät ta tä nꞌaa, tii bä tamana kän ta kariw nꞌaa tä kä. Tii bä kä, ta kariw nꞌaa bahajaa bä kä tawëh doo, tii bä kä ta karom bawëë kän.


text:
Ti hado kän bë hã kä. Sahõnh hẽ bë bahaja däk bä bë Pꞌop Hagä Do mejũũ doo, tawꞌããts hẽ hahỹỹ da da bë kyyh: “Ãã moo hebꞌooh do né hẽ tii. Dooh ãã gahëën bä ãã hã Pꞌop Hagä Do jꞌaa etsë doo, tamejũũ do ãã bahajaa do hyb nꞌaa”, bë noo da —näng mä Jesus ta ma matëg sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jerusarẽnh hẽnh Jesus bahõm bä, Samarija häd näng do häj nꞌaa, Garirej häj nꞌaa baa besuu nꞌaa me tamahõm.


text:
Ti mꞌ Jesus bahapäh bä mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë ahõm nä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wë, bë hã rahegꞌããs hyb nꞌaa bë heso padäg bä —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ rabahõm. Ramahõm me mꞌ rameheso padëëk.<pb/>


text:
Ti mꞌ sét hẽ mꞌ matëh nä Jesus wë, tahapäh do hyb nꞌaa hasꞌoo däk doo. Takꞌëp mä ta kyyh. Pꞌop Hagä Do tajꞌaa etsëë kän.


text:
Tũũ takadawäts hyng Jesus bagëët bä, tawehꞌëëh hyb nꞌaa. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ Jesus. Ỹ mahaso däk! —näng mäh.<pb/>Samarija buuj mä ta tii.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Nꞌyy hẽnh ta wób? —näng mäh. —Ỹ heso hõm sahõnh hẽ. Hëd nꞌaa sahõnh hẽ ranana? —näng mäh.


text:
—Ta wób dooh ramatëh bä. Jããm hẽ hahỹ Judah buuj nadoo do matëëh pꞌaa hẽnh, Pꞌop Hagä Do hã tajꞌaa etsë hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy hã taky hadoo:<pb/>—Asꞌëëg gꞌëëd! Õm hasꞌoo däk ỹ maky daheeh do hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, Pariséw reaanh Jesus hã:<pb/>—Ny noo gó sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do du däk? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do du däk doo, dooh da ji hapëë bä ji matym me ta heen nꞌaa —näng mäh.


text:
—Dooh da raky hado bä: “Wät nanäng, wät hahỹỹh”, ranoo bä takajaa bä. Ji hapäh do nado ta ti ji matym me. Ji matym me ji wén napäh, ji hꞌyyb tym gó da Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do banäng —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ta ma matëg sa hã:<pb/>—Ti awät da ti noo gó takꞌëp nesaa do ji wë. Ti noo gó da takꞌëp da bë karẽn ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do bë bahapäh. Sét nuu me hadoo pé da bë karẽn bë bahegꞌããs. Dooh da bë haja nä bä bë hegãã bä.


text:
Ta wób da daap da bë rapanäk ỹ kajaa doo. “Wät hahỹỹh”, näk da ta wób. “Wät nanäng”, näk da ta wób. Bë ky dahé manä ta ti hedoo doo.


text:
Ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do kajaa bä, sahõnh hẽ da ỹ rabahapäh. Hawyp doo, wë hã naa jé padꞌyyt hẽ sahõnh hẽ tabawag hõm do ji hapäh do hadoo da ỹ kajaa do rabahapäh.


text:
Ti pooj jé da ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo, hajõng da takꞌëp ỹ ahoop näh. Badäk hahỹỹ bä da hẽ habong do ỹ raty nꞌaa gesꞌyyk da.<pb/>


text:
Pꞌooj ub, Nowéh häd näng do hawät noo gó habong doo da né da rababok da ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do kajaa do pooj jé.


text:
Sahõnh hẽ tabagꞌyyp do pooj jé, hꞌyy kanapꞌeed gó rababok. Ratsebé do waa nꞌaa reëëk, ratsebé do waa nꞌaa rawa. Rakehetꞌëë doo da raketëë. Dooh rahyb nꞌaa peet péh. Tii dꞌ né rabadꞌoo marakate gó Nowéh rabajëë pꞌëë bä kä. Ti mꞌ rabagyyb kän, ti mꞌ sahõnh hẽ radejëb kän.<pb/>


text:
Ti hadoo né hẽ mꞌ Róh häd näng do hawät noo gó ẽnh. Hꞌyy kanapꞌeed né hẽ mꞌ ti noo gó ẽnh. Ramoo hebꞌooh paa mꞌ ratsebé do wa nꞌaa, reëëk ratsebé do waa nꞌaa. Rahesäm paa mꞌ, rahetsẽ paa mꞌ, rahejóm paa mꞌ, ratahemꞌaa sa tób.


text:
Sa panang, Sodoma häd näng do Róh beréd hõm bä kä mꞌ, tëëg hõõ, sawꞌaak do mahỹỹnh doo, kajäk sa jó. Ti mahỹỹj mä sahõnh hẽ ragawatsig hõm Sodoma panang buuj.<pb/>


text:
Ti noo gó kä, pꞌop tób gadäk do jó hasooh péh, tawꞌããts hẽ da dooh tajëë suun bä tób gó, ta hꞌëëd tabehëën hyb nꞌaa paawä. Tawꞌããts hẽ nayyw hẽ takejën hõm, tabedëp hyb nꞌaa. Ti hadoo né da ta joom hood hẽnh hawät doo. Tawꞌããts hẽ nayyw hẽ da takejën hõm. Tawꞌããts hẽ dooh tajëë bä, tehëën bä ta hꞌëëd hedoo doo.


text:
Jé badäk hahỹỹ hã ji hawät do hã takꞌëp kamahä̃n doo, ta ma hyb nꞌaa hawät péh, dooh da Pꞌop Hagä Do wë tanu dëë bä. Jé ta wë hanäng do heréd hõm péh, dooh ta hã tabaa esꞌĩĩ bä, edëp da, Pꞌop Hagä Do wë da tanu däng.


text:
Pawóp hẽ hedoo pé ajyy gëëw gó moo bok do sa see ỹ mahũũm, ta see dooh ỹ mahũũm bä —näng mä Jesus.] <n>Ta hã hꞌyy kaꞌeeh do tamahũũm, ta wób ta hã hꞌyy kanaꞌeeh do rabaym da, tahanäng pé mꞌ tii.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg rabeaanh:<pb/>—Nyy bä ti bawät maherꞌoot doo? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ panyyg gó mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dajëp do bajat bä, tii bä da kuruj-du rakata padëëk —näng mä Jesus. <n>Wyt ta maab hẽ, ji bahapäh da ti ta tii, tahanäng pé mꞌ Jesus herꞌoot doo.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó mꞌ Jesus ma metëëk ta ma matëg hã, raky nꞌaa etsꞌẽẽ hadꞌyyt hyb nꞌaa, ranerét hyb nꞌaa raky nꞌaa etsẽẽ doo.


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Sa panang bä ti awät ajꞌyy takꞌëp hyb nꞌaa jawyk doo, baad hadoo do baad nadoo do rod nꞌaa. Dooh Pꞌop Hagä Do hã tahꞌyy kae bä ti ajꞌyy. Dooh tawehëë bä ta wób.


text:
Pooj jé dó, dooh tahyb nꞌaa pꞌeed bä, dooh taky dahé bä ỹỹnh herꞌoot doo. Ti ta jawén kä, taky hadoo ta hꞌyyb gó: “Dooh né paawä Pꞌop Hagä Do hã ỹ hꞌyy kae bä, dooh né paawä ta wób ỹ wehëë bä,


text:
ỹ masa dó hỹỹ kä, ỹ mo nꞌaa jesuu hỹỹ kä. Ỹ mo nꞌaa najesu bä, ỹ ky napꞌeed bä, ỹ dꞌ hꞌyyb napan däg, ỹ tahꞌyyb panasä hadꞌyyt do hyb nꞌaa”, näng ajꞌyy hyb nꞌaa jawyk do kyyh ta hꞌyyb gó —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë hyb nꞌaa newë ajꞌyy ky nꞌaa kaherꞌoot do hã. Bë hyb nꞌaa newë ta ti kametëëk doo —näng mäh.


text:
—Ky nesꞌaa né paawä ta ti ajꞌyy hyb nꞌaa jawyk doo, ta jawén kä tamasaa kän. Ti bahä̃nh Pꞌop Hagä Do ky enyym. Baad Pꞌop Hagä Do masa, baad tamo nꞌaa jesuu ta wë tasëëw hõm doo, ta hã hadꞌyyt hẽ ky nꞌaa etsẽẽ doo. Dooh bäp peej ji gadaa bä Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Nayyw hẽ tagadoo ji ky nꞌaa etsẽẽ doo.


text:
Nayyw hẽ baad hadoo do tabanoo ji hã —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ tabeaanh:<pb/>—Ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do kajaa bä, ỹ awꞌyyt gꞌee da badäk hahỹỹ bä hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo? —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma metëëk do maa newꞌëë do mahang ti abong mä ta wób, baad ub, Pꞌop Hagä Do karẽn doo da rababok redꞌoo doo, sa hã hẽ rahegãã bä. Kasabꞌee do me ta wób ramakyys. Sa hã mꞌ Jesus baherꞌoot hahỹ panyyg:<pb/>


text:
—Ti abong pawóp hẽ ajyy Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hẽnh hahꞌũũm doo, Pꞌop Hagä Do hã raky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa. Sét hẽ Pariséw, ta see sa wahë nꞌaa dajẽẽr nꞌaa gahedak doo. <n>Dooh mꞌ ragenaag bä dajẽẽr Roma buuj hã kanꞌoo däk do gahedaag nꞌaa.</n>


text:
Ti Pariséw, ta mꞌaa hẽnh mä tabagꞌëëd däk, ti mꞌ taky nꞌaa etsẽẽ. “Pꞌop Hagä Doo”, näng, “a hã ỹ hꞌyyb tsebé, dooh ta wób nesaa do moo hebꞌooh do ỹ hado bä do hyb nꞌaa. Dooh wahedꞌii do ỹ do bä. Dooh nesaa do moo hedꞌoo do ỹ do bä. Dooh ta wób sa ỹỹm sii heꞌỹỹh do ỹ do bä. Dooh hahỹ dajẽẽr gahedak do hadoo ỹ hado bä”, näng.


text:
“Pawóp nuu me sét semaan kenꞌyyh õm ỹ hyb nꞌaa esee ỹ noo kanawa doo me. Sahõnh hẽ ỹ gadoo do uuh ỹ anꞌoo hadꞌyyt a hã”, näng Pariséw kyyh Pꞌop Hagä Do hã.<pb/>


text:
Dajẽẽr gahedak doo, dawëë tabagëët. Dooh hỹ pong jé taty däg bä, rabahedꞌoo doo da raky nꞌaa etsẽẽ bä. Ta hꞌyyb tagedyyk tꞌyyd kamehĩĩn do ky nꞌaa. Ti taky hadoo: “Pꞌop Hagä Doo, ỹ matꞌyyd mehĩĩn”, näng. “Nesaa do moo hewꞌëët do ỹỹh”, näng ta kyyh —näng mä Jesus panyyg gó taherꞌoot doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ỹ maherꞌoot baad ub —näng mäh. —Sa tób hẽnh rababaaj hõm bä kä, dajẽẽr gahedak do ky nꞌaa etsẽẽ do Pꞌop Hagä Do gadoo. Ta ti tii, baad hado däk ta hꞌyyb tym Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Pariséw, ti dooh Pꞌop Hagä Do gado bä. Sahõnh hẽ sa daaj hẽ kawehꞌëëh doo, nu mebyy bong da, ta wób sa yd jé da ranu gapadäg hõm. Jé ta daaj hẽ kawanehꞌëëh doo, rawehꞌëëh da Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób ramenaa sa taah nedꞌëëd is do Jesus wë, sa hã Jesus moo däng hyb nꞌaa, taky nꞌaa edëng hyb nꞌaa. Ti mꞌ ta ma matëg rageꞌỹỹm mäh.


text:
Ti mꞌ karepé Jesus naëënh ta wë, ti mꞌ taky hadoo ta ma matëg sa hã:<pb/>—Na ramena karepé wë ỹỹ. Bë geä̃m manäh! Hahỹ karepé hꞌyy kaꞌeeh do hadoo, ti né hẽ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee hedo padëëk doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy sa wahë nꞌaa see eaanh mä Jesus hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Baad õm ma matëg! —näng mäh. —Nyy da ỹ badꞌoo edëb hadꞌyyt do gadoo hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do pa ỹ bawät hyb nꞌaa kä? —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hëd nꞌaa baad ub hã ỹ mabanäng? —näng mäh. —Jããm hẽ Pꞌop Hagä Doo, baad hadoo doo. Dooh ta see pé baad hadoo péh —näng mäh.


text:
—Mahapäh hahỹ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo: “Aä̃ manä a ỹỹm nadoo do sii, a patug nadoo do sii. Manaboh manä a da hadoo doo. Etsëëg manäh. Daap hẽ maky nꞌaa tapa manä ta wób. Mawehëë a yb, mawehëë a ỹỹn” <n>Esodo 20.12, Dew-Teronom 5.16-20</n> —näng Jesus ta hã, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taherꞌoot do Jesus maa napäh bä kä, taky hadoo ta hã:<pb/>—Sét hẽ ti hawät a hã —näng mäh. —Mesëëm hõm sahõnh hẽ a wë hanäng doo. Manꞌoo ta säm paa kasꞌuut do sa hã. Tii dꞌ madoo bä, hỹ pong jé magadoo da takꞌëp baad hadoo do Pꞌop Hagä Do hanaa. Ti jawén, ana wë ỹỹ, hëp ỹ hata mabahadoo hyb nꞌaa kä —näng mä Jesus kyyh ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta hã Jesus herꞌoot do ajꞌyy maa napäh bä mꞌ, hꞌyy katón wät mäh, takꞌëp tawekãp do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ty gadäk ta wë, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hejoonh né hẽ wekãp do sa hã Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee nꞌaa rabahadoo hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Hejooj né paawä kameer hã tatabëëj bä gatsꞌuus doo gó, ta bahä̃nh tabahejoonh wekãp do sa hã, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee nꞌaa rabahadoo hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Tii bä mꞌ, ta ti maa napꞌëëh do raky hadoo:<pb/>—Jaa ẽnh ti Pꞌop Hagä Do wë hasëëk ẽnh? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ji daaj hẽ ji nahaja bä paawä Pꞌop Hagä Do wë ji asꞌëëg bä, Pꞌop Hagä Do hajaa ta wë ji tamasäk —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Sahõnh hẽ ãã wë hanäng do paa ãã beréd hõm, a hataa ãã bahadoo hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do hyb nꞌaa heréd hõm pé ta tób, heréd hõm do ta ỹỹm, ta wakããn, ta yb, ta ỹỹn, ta taah,


text:
ta bahä̃nh hajõng da tagadoo badäk hahỹỹ bä ta mabaj. Ta jawén kä, hỹ pong jé kä tagadoo da edëb hadꞌyyt doo. Pꞌop Hagä Do pa tabawäd hadꞌyyt da —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa mꞌaa hẽnh Jesus naëënh 12 hedoo do ta ma matëg. Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Ër ahꞌũũm Jerusarẽnh hẽnh —näng mäh. —Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paah, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do ky nꞌaa hã, kametä däg kän hỹỹ kä hã ỹỹ —näng mäh.


text:
—Ỹ da rahaëëj däk Judah buuj nadoo do sa moo gó —näng mäh. —Ỹ da raky nꞌaa ejꞌees. Ỹ da raky nꞌaa rejãã. Ỹ da rahetsoos. Ỹ da rahewyyh. Ỹ da radajëëb kän —näng mäh.


text:
Dooh mꞌ Jesus ma matëg rahꞌyy genä bä Jesus herꞌoot do hã. Kejën Jesus hanäng pé ta ti sa hã. Dooh mꞌ rahꞌyyb mepëë bä Jesus herꞌoot do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang Jerikó häd näng doo bä Jesus kajaa bä kä mꞌ, ti ahäng mä ta tyw nꞌaa nabyy me ty tamah doo. Tahetsẽ mä dajẽẽr ta tii me tebës do sa hã.


text:
Ti mꞌ poo hẽnh hahꞌũũm do raky geꞌỹỹm, bag hẽnh tabahäng hyb nꞌaa. Raky geä̃m né paawä mꞌ, takꞌëp tageëëj wät tii bä:<pb/>—Matꞌyyd mehĩĩn ỹỹh, Dawi panaa! —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baym. Ti mꞌ tamejũũ ramanaa ta wë. Pꞌeets hẽ Jesus wë tabagꞌëëd däk bä mꞌ, Jesus beaanh ta hã:<pb/>


text:
—Hꞌëëd ti makarẽn ỹ moo wät a hã? —näng mäh.<pb/>—Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mäh. —Ỹ karẽn ỹ begãã däk —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Mabegãã däg —näng mäh. —Hã ỹ mahꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa õm hasꞌoo däk <n>Dawi makũ panaa mahang ti ganyyh da ji hꞌyyb tym dëëb, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh paa pꞌooj ub Dawi hã. Jesus né hẽ tii, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do paa ajꞌyy ty tsahẽt do ky daheeh. Ti hyb nꞌaa “õm hasꞌoo däk hã ỹ mahꞌyy kae däk do hyb nꞌaa”, Jesus wén näng.</n> —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ mꞌ tabahapëë däk. Ti mꞌ tabahõm kän Jesus sa jawén. Pꞌop Hagä Do hã mꞌ tajꞌaa etsëë kän. Hajõk do na-ããj mäh, rabahapäh bä mꞌ, rajꞌaa etsë né hẽ mꞌ tii dꞌ ẽnh.<pb/>


text:
Tii bä mꞌ ti awät mä ajꞌyy Sakéw häd näng doo. Dajẽẽr gahedꞌaak do wahë nꞌaa see mꞌ ta ti Sakéw. Takꞌëp mä ta ma näng.


text:
Takarẽn paawä mꞌ Jesus tahegꞌããs. Dooh mꞌ tahaja bä, tũũ tanu däg is do hyb nꞌaa, hajõk do raty gasuu do hyb nꞌaa mꞌ.


text:
Ti mꞌ sa pooj jé tawajꞌaa hõm, bꞌaa hã mꞌ tabasꞌëëg sooh, tabahegꞌããs hyb nꞌaa baad ub Jesus hana doo.<pb/>


text:
Bꞌaa basooh bä mꞌ Jesus kajaa bä mꞌ, tabahegꞌããs pꞌop bꞌaa hã, ti mꞌ taky hadoo Sakéw hã:<pb/>—Nayyw hẽ ahyyh —näng mäh. —Badah a tób bä ỹ nu däng —näng mäh.<pb/>


text:
Sahõnh hẽ mꞌ rabahapäh bä mꞌ ta tii, baad nadoo doo me mꞌ ramaherꞌoot. Baad nado mꞌ ti sa hã. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Nesaa do moo hewꞌëët do tób hẽnh tabajëë suun. Tawëh ta sii —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Sakéw basꞌëëg gëët, ti mꞌ Jesus hã taky hadoo:<pb/>—Hyb nꞌaa jawyk doo —näng mäh. —Ỹ anoo hỹỹ kä wakãp ỹ bód, ỹ gakook kasꞌuut do sa hã —näng mäh. —Ỹ wadꞌii bä ta wób, 4 nuu me ỹ banoo ỹ abꞌaanh doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Naga hẽ hahỹỹ bä tób bä hajꞌeenh do Pꞌop Hagä Do bedꞌëëp, Abaraãm panaa hehꞌäät, Abaraãm karapee hahỹ ajꞌyy tabahadoo do hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo, ỹ ahyng babä ỹ besoos hyb nꞌaa, ỹ bedꞌëëp hyb nꞌaa ta sꞌee hẽnh habong do paa Pꞌop Hagä Do mahä̃nh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ta ti taherꞌoot do maa napäh do hã Jesus baherꞌoot panyyg. Edaa däk Jerusarẽnh panang. Nayyw hẽ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do tadu doo redꞌoo mäh. Ti hyb nꞌaa Jesus baherꞌoot sa hã hahỹ panyyg:<pb/>


text:
—Ti awät ajꞌyy sa wahë nꞌaa tꞌaah. Dawëë, häj nꞌaa sꞌee hẽnh takarẽn tabahõm, tꞌĩĩ hẽnh hajõng häj nꞌaa bagã nꞌaa ta hã tamejũũ hyb nꞌaa, ta häj nꞌaa wahë nꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa. Tii bꞌ naa da tababaaj nä pꞌaa hẽnh ta häj nꞌaa hẽnh.


text:
Ti mꞌ, tabahõm pooj jé, tatsyyd bong ta wë 10 ta karom wób. Sét moweed kꞌããts tëg gabarëëh do tabanoo sét kenꞌyyh sa hã. Ti tamejũũ ta tii me ramoo bok hyb nꞌaa, ta dajẽẽr kahꞌũũm hyb nꞌaa ta sꞌee hẽnh tawäd nuuj jé. Ti tabahõm kän.<pb/>


text:
Ta karapee wób dooh ragenaag bä ta ti ajꞌyy. Ti hyb nꞌaa ramejũũ ta rod nꞌaa, ta jawén rabahõm hyb nꞌaa, hajõng häj nꞌaa bagã nꞌaa hã ramaherꞌoot hyb nꞌaa, rakanarẽn do ta ti ajꞌyy sa wahë nꞌaa tado bä.<pb/>


text:
Tii kä mꞌ, ta wób dooh né paawä ragenaag bä, ti né sa wahë nꞌaa däg. Ti ta häj nꞌaa hẽnh tababaaj hõm kän. Takajaa bä kä tamejũũ ranaëënh ta wë ta karom, dajẽẽr tahanoo do paah, tahapäh hyb nꞌaa nyy da rabadꞌoo ta ti dajẽẽr kä.<pb/>


text:
Ti ta kariw nꞌaa ky hadoo: “Baad ub mamoo wäd wät”, näng. “Karom baad hadoo do õm”, näng. “Baad mabanꞌyyh, kanahën dꞌos hẽ né paawä, ti hyb nꞌaa da ỹ anoo hỹỹ kä a hã 10 panang mabagꞌããs hyb nꞌaa”, näng ta kariw nꞌaa kyyh.<pb/>


text:
Ti ta see bana ta wë, ti taky hadoo: “Wahë ỹ nꞌaa”, näng, “hỹ a dajẽẽr hã ỹ manoo do paah”, näng. “Saroor me ỹ bahabën däk, ti ỹ benyyw däk mamatëëh bä kä”, näng.


text:
“Takꞌëp mamejũũ a karom sa hã. Ti hyb nꞌaa õm ỹ jeỹỹm”, näng. “Mado hõm a ma nadoo doo. Mataa joom manejoom doo”, näng ta karom kyyh.<pb/>


text:
Ti ta kariw nꞌaa ky hadoo ta hã: “Karom ky nesaa do õm”, näng. “A kyy hyb nꞌaa õm ỹ ky nꞌaa etyy hỹỹ kä”, näng. “Mahapäh mä, a nooh, takꞌëp baad ỹ banꞌyyh karom ỹ moo bok doo, ma ỹ nadoo do ỹ ado hõm mäh, joom ỹ nejoom do ỹ ataa, a nooh”, näng.


text:
“Mahapäh mäh, a nooh. Hëd nꞌaa dajẽẽr mananꞌoo däk dajẽẽr me moo hebꞌooh do sa hã? Tii bä kä, ỹ kajaa bä kä, ta bahä̃nh paawä ỹ gadoo dajẽr ỹỹ”, näng ta kariw nꞌaa ta hã.<pb/>


text:
Ti ta pa habꞌëëh do hã taky hadoo: “Bë ado hõm sét hẽ moweed ta wë hanäng doo. Bë anꞌoo 10 moweed wë näng do hã”, näng ta kyyh.<pb/>


text:
Ti taky hadoo: “Bë ỹ maherꞌoot”, näng. “Jé wë näng do sa hã, ti bahä̃nh takanꞌoo däk sa hã. <n>Tii dꞌ tawén hadoo, baad rabanꞌyyh do hyb nꞌaa tii. Baad ramoo bok do hyb nꞌaa.</n> Kanahën dꞌos hẽ wë näng doo, kanahën hadꞌos do sii hẽ ta wë hanäng do kado hõm da”, <n>Tii dꞌ tawén hadoo, baad tananꞌyyh do hyb nꞌaa ta hã kanꞌoo däk doo. Baad tamoo nawät do hyb nꞌaa.</n> näng.


text:
“Hỹỹ kä majẽ ỹỹ hã kä, ỹ rakanarẽn do sa wahë nꞌaa ỹ nahadoo hyb nꞌaa, bë manaa babä. Bë dajëëb matym ỹỹ gó”, näng hëëj wahë nꞌaa kyyh —näng mä Jesus panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabedaa däk bä panang Betapagéh, Betanija häd enäh doo, waëë joom oriib häd näng do banäng bä, pawóp hẽ ta ma matëg Jesus mejũũ mä sa pooj jé. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh sa hã:<pb/>


text:
—Bë ahõm panang hẽnh bë pooj jé badäk doo hẽnh ti nuuj jé. Bë kajaa bä, bë hapäh da jumeto tꞌaah ji najasooh nä doo. Ta tyd hã da tabahäng —näng mäh. —Bë asood hõm da, bë mana wawẽẽ hẽ —näng mäh.


text:
—“Hëd nꞌaa ti bë asꞌoot?”, ranoo bä, “Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do karẽn”, näk da bë kyyh —näng mä Jesus pawóp hadoo do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabasꞌoot bä kä mꞌ, ta danäh rabeaaj kän:<pb/>—Hꞌëëd ti bë habꞌëëh? Hëd nꞌaa ti bë asꞌoot? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramana kän Jesus wë. Ti mꞌ sa hatsë sa hã padëëk do paa radatoonh jumeto jó. Ti mꞌ ramasa, Jesus basꞌëëg so kän ta jó.


text:
Jumeto jó tabahõm me mꞌ, hajõk do sa hatsë sa hã padëëk do paa ratꞌëëg hõm ta tyw nꞌaa me, tamahõm doo me, rawehꞌëëh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ ta tyw nꞌaa waëë Oriib häd näng doo hẽnh naa ta poo hyng bä kä rakajaa bä kä mꞌ, hajõk do ta ma matëg hꞌyyb tsebé doo me Pꞌop Hagä Do hã mꞌ rajꞌaa etsëë kän. Takꞌëp mä sa kyyh. Rajꞌaa etsëë kän, sahõnh hẽ Jesus pahuunh do paa rahapäh do hyb nꞌaa. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>


text:
—Ky nꞌaa kedëng hahỹ ër wahë nꞌaa, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyy gó hana doo! <n>Saaw-Mo 118.26</n> —näk mäh. —Ãã karẽn sahõnh hẽ hỹ pong jé hꞌyyb nyyw gó raky daheeh Pꞌop Hagä Doo. —Hỹ pong jé hawät do hã ãã jꞌaa etsë —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw, sa mahang habong doo, raky hadoo:<pb/>—Ma matëg! —näk mäh. —Maky geä̃m a ma matëg —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bag hẽnh rabë bä paawä, hã ỹ rajꞌaa netsëë bä paawä, hahỹ pä paawä ỹ rajꞌaa etsëë kän sa jawén buuj —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Takꞌëp ỹ karẽn paawä hahỹỹ hã, a babuj nꞌaa, rabahapäh hyb nꞌaa paawä nyy dꞌ rabawꞌyyt sa hꞌyyb näw. Dooh rahꞌyy genä bä ta hã. Kejën sa hã —näng mäh.


text:
—Ti awät da a majĩĩ ramoo bok do a hadë rabehaa doo, tii me ramajëë pꞌëë hyb nꞌaa. Õm da ranu getꞌëë däk. Õm da ranoo gatsëë hõm.


text:
Õm da ranesꞌëëm, a babuj nꞌaa radejꞌëëp da. Dooh paa a babuj nꞌaa rakarẽn ragado Pꞌop Hagä Do mejũũ do sa mahang. Ti hyb nꞌaa a majĩĩ da dooh da a babuuj tób nꞌaa pä hadoo pé rerét pé ta see jó. Sahõnh hẽ takepyyj hyng —näng mä Jesus Jerusarẽnh hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus bajëë suun mä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã, kahadë doo gó, wahoo gó. Ti mꞌ Jesus bahabëë bong tii bä hesꞌëëm doo.


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hahỹỹ da takerii däk Pꞌop Hagä Do kyyh: “Tóp ỹỹ da, Pꞌop Hagä Do hã ji ky nꞌaa etsẽẽ do tób nꞌaa da” <n>Isajas 56.7</n> —näng mäh. —Hỹỹ kä baretsëg tób nꞌaa hado däk bë anꞌoo bä! <n><i>Baretsëg tób nꞌaa hado däk bë anꞌoo bä</i> Jesus wén näng, takꞌëp taky nꞌaa gebah rabesꞌëëm do hyb nꞌaa. Takꞌëp rabetsëëg häng tii.</n> —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ tama metꞌëëg hadꞌyyt hẽ mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo, ta wób sa wahë nꞌaa na-ããj mä rakarẽn mä Jesus radajꞌëëp.


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wahoo gó, kahadë doo gó, panyyg hanäm do Jesus ma metëëk bä kä mꞌ, kajaa mä ta wë Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo, na-ããj mä Judah buuj sa wahë nꞌaa hedoo doo.


text:
Ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Jaa kyy gó mabadꞌoo hahỹ mabadꞌoo doo? Jaa ky gabuuj? <n>Hesꞌëëm do Jesus hebëë bong do hyb nꞌaa, hajõk do tama metëëk do hyb nꞌaa na-ããj hẽ rawén eaanh. Jesus hã heꞌaanh do sa kyy gó ta tii bä hesꞌëëm do rabehesꞌëëm. Ti hyb nꞌaa dooh ragenaag bä Jesus badꞌoo doo.</n> —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Jaa kyy gó Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun paah? Hỹ pong jé hawät do kyy gó, sa ky gabuuj hẽ paah? —näng mäh.<pb/>


text:
Ajyy kyy gó ër noo bä, hajõk do ër da rakut pä me ër dejëp hyb nꞌaa, sa hã mꞌ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod paa mꞌ sa hꞌyyb Jowãw —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Ỹ na-ããj né hẽ dooh ỹ herꞌood bä ky gabuuj näng do hã ỹỹ, tii da ỹ badꞌoo doo —näng mä ta kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baherꞌood kän panyyg ky nꞌaa me sa hã. <n>Ta hã heꞌaanh do sa hã ti tabaherꞌoot.</n> Hahỹỹ da mꞌ tabaherꞌoot:<pb/>—Hỹ hadoo ajꞌyy bejoom hõm uwa häd näng do ta joom. Tii bꞌ tabahaëëj däk ta joom banäng do ta kaser nꞌaa sa hã. Ti ta sꞌee hẽnh ta danäh bahõm hajõõ ta baab nꞌaa.


text:
Joom ag wahꞌëë däk bä kä, ta danäh mejũũ ta sii moo wät do see ta kaser nꞌaa sa wë, tagadoo hyb nꞌaa joom ag wób. Ti takajaa bä kä, rabahewyh wät, ramejõ hõm pꞌaa hẽnh bag hẽnh.


text:
Ti ta danäh mejũũ ẽnh ta seeh. Rahewyh wät né tii dꞌ ẽnh, rarahejãã, ramejõ hõm né tii dꞌ ẽnh bag hẽnh.


text:
Ti joom danäh ky hadoo ta hꞌyyb gó: “Nyy dꞌ ỹ badꞌoo hỹỹ kä”, näng mäh. “Tah ỹỹ, ỹ kamahä̃n do ỹ mejũũ hỹỹ kä. Tah ỹ apäh da rawehꞌëëh”, näng mä ta hꞌyyb gó.<pb/>


text:
Ti tamejõ kän. Ta kaser nꞌaa rabahegãã däk bä kä, sa mab hẽ rakanerꞌoot. Hahỹỹ da sa kyyh: “Ta danäh tꞌaah hahỹỹh. Ti dꞌ ta danä däg ta yb jawén buuj däg”, näk mäh. “Ti bä, ër dajëëb! Ër ma däg da tii bä kä hahỹ joom banäng doo”, näk mä sa kyyh.


text:
Tii dꞌ né kä, ramejõ hõm joom bahä̃nh, ti ranaboh jad kän —näng mä Jesus. Panyyg gó mꞌ tabehꞌũũm sa hã.<pb/>Ti mꞌ teaanh sa hã:<pb/>—Nyy da joom danäh badꞌoo hỹỹ kä sa hã? —näng mäh.


text:
—Ana da, tadejꞌëëp da ta kaser nꞌaa, ta wób hã da tabahaëënh tii bä —näng mä Jesus.<pb/>Ti mꞌ maa newꞌëë do raky hadoo:<pb/>—Dooh paawä tii dꞌ ãã karẽn Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä <n>Tii da maa newꞌëë do rawén ky hadoo, rahapäh do hyb nꞌaa Jesus hanäng péh. Judah buuj sa wahë nꞌaa hedoo do Jesus pesꞌããp. Ti né ti joom danäh kaser nꞌaa hadoo.</n> —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ty däng sa hã, ti mꞌ tabeaanh:<pb/>—Nyy da bë hã ẽnh hahỹ Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo? “Pä tób nꞌaa tehemꞌaa do raty nꞌaa gesꞌyyk doo, hỹỹ kä pä ta ba nꞌaa däg, mesoo nꞌaa däg” <n>Saaw-Mo 118.22</n> —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Sahõnh hẽ pä hadoo do ty nꞌaa gesꞌyyk péh, rahoop da nesaa doo. Ji jó ta ti pä tadëë bä, sahõnh hẽ ji gawatsik —näng mä Jesus. <n>Ta ky nꞌaa hẽ né hẽ Jesus herꞌoot. Jesus né ti pä hadoo doo. Judah buuj sa wahë nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do na-ããj, dooh rakarẽn bä Jesus, tób tehemꞌaa do rakanarẽn do hadoo nanäng pä. Rakanarẽn né paawä, takꞌëp hyb nꞌaa jawyg däk Jesus, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä.</n><pb/>


text:
Tii bä kä mꞌ, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa na-ããj mäh, ratyw nꞌaa esoos mäh, nayyw hẽ ramaso däk hyb nꞌaa paawä mꞌ Jesus. Hꞌyy genäh mä Jesus pesꞌããp mä panyyg ky nꞌaa me sa hã. Eꞌỹỹm mä hajõk do Jesus maa newꞌëë do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ baad mä ramatakä hadꞌyyt hẽ Jesus. Ti hyb nꞌaa mꞌ ramejũũ ta wób ky kenꞌyym doo gó rakeꞌaanh Jesus hã. Rakarẽn paawä rano nꞌaa masoo taherꞌoot do hyb nꞌaa, rahaëënh hyb nꞌaa Roma buuj ta tii bä hagã nꞌaa hã.


text:
Ti mꞌ jꞌooj madäk doo me raky hadoo Jesus hã:<pb/>—Ma matëg! —näk mäh. —Ãã hapäh baad hadoo do né hẽ ti mama metëëk, baad hadoo do né hẽ ti maherꞌoot —näk mäh. —Dooh maky nꞌaa ehỹỹd bä ta wób sa hã, séd gó mabaherꞌoot sahõnh hẽ sa hã. Ehub né hẽ Pꞌop Hagä Do karẽn do hã mama metëëk doo —näk mäh. —Ti hyb nꞌaa —näk mäh —ãã mamaherꞌood.


text:
Tawꞌããts hẽ a hã ji epaag bä Roma buuj sa wahë hã rahepak doo, Sesa hã? —näk mäh. —Ji epꞌaak a hã? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Bë metäh hã ỹỹ moweed denaari ramaneëënh doo —näng mäh. —Jaa heen nꞌaa hahỹỹh? Jaa häd hahỹ kerih do ta hã? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Sesa heen nꞌaa, Sesa häd —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë anꞌoo Sesa hã ta no nꞌaa, ta heen nꞌaa hadäk doo. Bë anꞌoo Pꞌop Hagä Do hã ta no nꞌaa hẽ <n>Ji né hẽ ti Pꞌop Hagä Do karẽn doo.</n> —näng mäh.<pb/>


text:
Dooh mꞌ rawꞌyyt pé ta hã ta sꞌee hẽnh taherꞌoot pé hajõk do maa napäh bä. Rahyb nꞌaa meuunh mä ta kyyh hyb nꞌaa, ti hyb nꞌaa dooh radoo wät péh. Bag hẽnh rababë hõm.<pb/>


text:
Ti mꞌ rakajaa Jesus wë Saduséw häd enäh do wób, rakeꞌaanh hyb nꞌaa mꞌ. Sa hã mꞌ dooh mꞌ ji ganä wäd bä ji dajëb bä.


text:
—Panyyg gó õm ãã maherꞌoot —näk mäh. —Hỹ hadoo ajꞌyy 6 ta hỹỹj. Tagatꞌëë däk mä ta ỹỹm paah. Dooh mꞌ teta nä bä, ajꞌyy dajëp.


text:
Ta jawén mä ta hỹỹj seeh. Ti hadoo né mꞌ ta wób ẽnh. Sahõnh hẽ mꞌ ragetꞌëë bok ta ti ỹỹnh. Sahõnh hẽ mꞌ dooh reta nä bä radejëp.


text:
Ããs kanetëë do hadoo da tii kä. Pꞌop Hagä Do anoo ragenä bong hyb nꞌaa, ti hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do taah kä —näng mäh.


text:
—Mosees mo hajꞌaa kerih do hã, bꞌaa kadoo do panyyg nꞌaa gó, ji ganä wät Mosees metëëk. Hahỹỹ da Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyyh Mosees erii wät do hã: “Pꞌop Hagä Doo, Abaraãm hagã nꞌaa, Isak hagã nꞌaa, Jakóh hagã nꞌaa ỹ ti hỹỹh.” <n>Esodo 3.6</n>


text:
Dooh, “Abaraãm makũ hagã, Isak makũ hagã, Jakóh makũ hagã” tanoo bä. Pꞌop Hagä Do hã ti edëp. Dejëp do hagã nꞌaa nado Pꞌop Hagä Doo. Hedëp do sa hagã nꞌaa tii —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do wób raky hadoo:<pb/>—Baad mabaherꞌoot, baad a kyyh, ma matëg! —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Dawi panaa mä ti Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, sa nooh. Nyy da tii?


text:
Hahỹỹ da paa mꞌ Dawi kyyh Saaw-Mo hã: “Wahë ỹ nꞌaa hã Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do ky hadoo, ‘Aso hup ỹỹ hẽnh,


text:
Hỹỹ kä, “Wahë ỹ nꞌaa” Dawi maneëëj bä ti Kristo, nyy da ti ta tꞌaah tabahadoo? <n>Dawi panaa né hẽ ti Jesus, ajꞌyy gó tabahyng do hyb nꞌaa. Dawi <i>wahë ỹ nꞌaa</i> tamaneëënh do paah, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah do hyb nꞌaa na-ããj ti Jesus.</n> —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Baad da bë kanä Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo da bë nadꞌoo hyb nꞌaa —näng mäh. —Baad ub da rakenꞌyym, baad rakametëëh saroor henyym doo me, ky nꞌaa gebah doo me —näng mäh. —Rakarẽn ji bedëng hajõk do sa mahang —näng mäh. —Tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo bä ragenꞌaak ratooj bä hyb nꞌaa jewyk do rabahetonh bä. Ratsebé do tä nꞌaa noo gó, ragenꞌaak ky nꞌaa etsëëh do rabahetonh bä ratooj bä —näng mäh.


text:
—Patug tema bong do sa wë hanäng do bë esok. Ti bäp peej hadoo doo me bë ky nꞌaa etsẽẽ, bë hã ta wób rajꞌaa etsë hyb nꞌaa. Ta ti hedoo do ta bahä̃nh takꞌëp Pꞌop Hagä Do rajãã da —näng mä Jesus kyyh Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä Jesus bagëët bä, tahapäh takꞌëp dajẽẽr enäh do radatoonh do dajẽẽr, tób Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa esee do dajẽẽr nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Jesus bahapäh bä ta tii, taky hadoo:<pb/>—Hahỹ ỹỹnh, patug tamaa wäd is doo, sahõnh hẽ sa bahä̃nh tabanoo. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mäh.


text:
—Sahõnh hẽ ta wób ranoo do tii, hajõng do sa wë madꞌaak do uuh —näng mäh. —Hahỹ ỹỹnh, kasuud its né paawä, sahõnh hẽ tabanꞌoo däg is ta wë hanäng do paats —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma matëg wób raherꞌoot mä pä sꞌëëb Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa. Hetsooh mä sa hã. Raherꞌoot na-ããj mä ta wób sa mo hajꞌaa ta hetsó wób, Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa retsëëh doo. Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>


text:
—Ti awät da ti noo gó kä, ta ti pä jé padꞌyyt hẽ takajäg jëng. Dooh da ta see jó haso wät pé hahỹ bë hapäh do pä. Sahõnh hẽ da rabakud bëëh tũũ —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg rabeaanh:<pb/>—Ny noo gó da ti tii dꞌ maherꞌoot do tadu däk? Hꞌëëd hado da tabedaa däk do heen nꞌaa? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Baad bë matakä da, bë rawanadii hyb nꞌaa. Hät ỹỹ gó rabana, sa nooh. “Ỹ Kristo”, näk da sa kyyh. “Edaa däk sahõnh hẽ tagawatsik doo”, näk da. Bë ky dahé manä tii —näng mäh.


text:
—Bë eỹỹm manä da kanebꞌooh do bë ky nꞌaa napäh bä, ta wób sa wahë nꞌaa wë rahꞌyy kawereem do bë ky nꞌaa napäh bä na-ããj hẽ. Badäk hahỹ gawatsik do pooj jé, ti hadoo né da. Ti hado né hẽ paawä, dooh nayyw hẽ takaja bä badäk hahỹ bahëëj jëng doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh sa hã:<pb/>—Häj nꞌaa see babuuj rakanebꞌooh da häj nꞌaa see babuuj sa daheeh. Häj nꞌaa sa wahë nꞌaa, rahꞌyy kawereem da häj nꞌaa see sa wahë nꞌaa wë.


text:
Hajõng häj nꞌaa hẽnh da takꞌëp né da hëëj katajuus. Sah na-ããj da anäng. Hajõk da takꞌëp ranahëë enäh da. Ä̃m nꞌaa näng do ti awät da. Ä̃m nꞌaa näng do heen nꞌaa ganyyh da wë hã.


text:
Ti pooj jé da bë da rano nꞌaa masoo. Bë da rarejãã. Bë da rahaëënh tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do wahë nꞌaa sa moo gó, bë raky nꞌaa etyy hyb nꞌaa. Bë da radewäts bꞌëëh. Bë da ramahũũm hëëj bagã nꞌaa sa wë, sa wahë nꞌaa wób wë na-ããj hẽ, bë raky nꞌaa tapaa hyb nꞌaa sa hã. Hëp ỹ nꞌaa tii da rabadꞌoo da bë hã —näng mäh.


text:
Ỹ anoo da bë hã bë erꞌoot do panꞌaa. Takꞌëp da bë ỹ hꞌyy ganꞌyyh. Ti hyb nꞌaa bë majĩĩ dooh da bë rahaja bä, dooh dꞌ sa kyy péh —näng mäh.


text:
—Bë yb, bë ỹỹn, bë wakããn, bë najiis na-ããj né hẽ bë né rahaëëj padëëk bë majĩĩ sa hã. Radejꞌëëp da bë wób.


text:
Bë hꞌyy kaneréd bä hã ỹ bë hꞌyy kaꞌeeh do hã, Pꞌop Hagä Do wë da bë baboo hadꞌyyt hẽ kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Jerusarẽnh nu katꞌëë däk ta majĩĩ warahén nꞌaa ranꞌoo bä bë bahapäh bä, edaa däk da bë bahapëë kän tagawatsik doo.


text:
Tii bä da tawꞌããts hẽ Judah häj nꞌaa bä hajꞌeenh do rakejën hõm da waëë banäng hẽnh. Jerusarẽnh bä hajꞌeenh do tawꞌããts hẽ rakejën hõm sa panang bä naa. Panang bahä̃nh habong do tawꞌããts hẽ da dooh rana bä pꞌaa hẽnh panang hẽnh.


text:
Ti noo gó da Pꞌop Hagä Do anoo da Isaraéw buuj ta säm baanh. Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do kyy kerih do kametä kän sa hã kä —näng mäh.


text:
—Takꞌëp tanesaa hetꞌaah doo, sa taah nebii do sa hã kä ti noo gó kä! <n>Du daa mꞌ rakejën péh.</n> Takꞌëp nesaa do rabahoop Isaraéw häj nꞌaa bä. Takꞌëp da Pꞌop Hagä Do banoo sa hã nesaa doo —näng mäh.


text:
—Ta wób da dejëp sa majĩĩ kuman hajꞌaa. Ta wób da ramoo mawꞌyyd hõm ta sꞌee hẽnh, jé padꞌyyt hẽ häj nꞌaa hẽnh. Panang kä, Jerusarẽnh, rababep da Judah buuj nadoo do hã. Tii da rabadꞌoo Pꞌop Hagä Do hꞌyyb däng do peej kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Ta jawén, papỹỹj hã, kamarab hã, sagõõh sa hã ji hapäh da meuj nꞌaa näng do heen nꞌaa, ä̃m nꞌaa näng do heen nꞌaa. Sahõnh hẽ häj nꞌaa babuuj rahyb nꞌaa tón da, hꞌyy gabedo bong da, hewëëh do hyb nꞌaa akajar maadaka, takꞌëp hadoo do hyb nꞌaa akajar maadaka kyyh.


text:
Takꞌëp rajeỹỹm do hyb nꞌaa da ti noo gó, ta wób degõn jëng da. Hꞌyyb eꞌỹỹm bong da, takꞌëp nesaa do ti hawät do hã rahyb nꞌaa newëë do hyb nꞌaa. Wë hã habong do ta bag kehꞌỹỹt da jé padꞌyyt hẽ, ta see hedo hõm da Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä.


text:
Ti noo gó kä da sahõnh hẽ rabahapäh da ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo kä, ỹ bahyng bä kä wë puh mahang. Ỹ ahyng da Pꞌop Hagä Do hejój me, ta bag takꞌëp gabarëëh do hadoo doo gó —näng mäh.


text:
—Bë hꞌyy kahasããb kä ta ti ta heen nꞌaa bë bahapäh bä kä, edaa däk do hyb nꞌaa kä bë Pꞌop Hagä Do edꞌëëp do nesaa do mahä̃nh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó mꞌ tabaherꞌoot sa hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ta heen nꞌaa ỹ herꞌoot doo, joom wiigo häd näng doo, joom wób ky nꞌaa hadoo na-ããj hẽ tii —näng mäh.


text:
Ti hadoo né da, sahõnh hẽ ta ti bë ỹ maherꞌood wät do kaja däk bë bahapäh bä, edaa däk Pꞌop Hagä Do bagꞌããs doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Da hẽ habong do rahapäh nä da sahõnh hẽ ỹ herꞌood wät do bawäd kän. <n>Sahõnh hẽ Jerusarẽnh ky nꞌaa sa hã Jesus maherꞌood wät do né hẽ tii, ti noo gó habong do rahapäh doo. Dooh badäk hahỹ bahëëj jëng do tado bä rahapäh doo.</n>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Bë hyb nꞌaa matakä da, ta sꞌee hẽnh bë hꞌyyb nawät hyb nꞌaa. Bë hꞌyyb padäg manä jarakë hedoo do hã. Bë anꞌoo manä badäk hahỹỹ hã ji hyb nꞌaa tón do bë hyb nꞌaa hũũm bä, ta sꞌee hẽnh bë hꞌyyb nawät hyb nꞌaa. Tawꞌããts hẽ bë hyb nꞌaa matakä bë hꞌyy ganatemah hyb nꞌaa ỹ kajaa bä.


text:
Ỹ kajaa do heen nꞌaa, nayyw hẽ da, raganada bä, takajaa sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do sa wë —näng mäh.


text:
—Tawꞌããts hẽ bë hyb nꞌaa matakä hadꞌyyt hẽ. Bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ Pꞌop Hagä Do hã, bë kedꞌëëp hyb nꞌaa ta ti ỹ herꞌoot do paa nesaa do mahä̃nh. Bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ na-ããj hẽ, bë bahajaa hyb nꞌaa matym ỹỹ gó, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do matym gó, bë babꞌëëh hyb nꞌaa, baad bë ỹ gadoo hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Jesus ma metꞌëëg hadꞌyyt mä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä. Tug bä hadoo tabahehꞌũũm panang bahä̃nh, waëë Oriib häd näng doo hẽnh, tꞌĩĩ hẽnh mä tabaheꞌỹỹh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj mä ratyw nꞌaa esoos mä Jesus radajꞌëëp hyb nꞌaa. Rahyb nꞌaa newëë nyy dꞌ rabadꞌoo, hajõk do rakawajꞌããn bä sa wë rajeỹỹm do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Judas bahõm Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa wë, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa warahén nꞌaa sa wahë nꞌaa wë na-ããj hẽ, séd hã rakanerꞌoot hyb nꞌaa nyy da sa hã Jesus tabahaëënh.


text:
Ti mꞌ pãw makuj nꞌaa tamah do ratahebꞌëës do du däk. Ti noo gó bꞌéé tꞌaah ajꞌyy ranahebꞌooh Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa, Pas-kowa rahyb nꞌaa esee do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Jesus mejũũ Peed Jowãw daheeh, ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë ahõm nä Pas-kowa tä nꞌaa bë moo bok hyb nꞌaa, ër tabꞌëës hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ahõm nä panang hẽnh. Panang bä bë kajaa bä, bë kataa da ajꞌyy hã, naëng hesꞌooh do hã. Ta jawén bë ahõm da. Ta ti bajëë suun bä tób gó,


text:
bë eaaj da tób danäh hã hahỹỹ da: “Ãã ma matëg mejũũ ãã beaanh, nyy bä tagadäk ta gawakõ, tatabꞌëës hyb nꞌaa Pas-kowa, ta ma matëg sa daheeh”, denoo da.


text:
Tii bä da ta gawakõ gaeh doo, pꞌop gadäk doo, tametëëh da bë hã. Ta tii bä tyng nꞌaa näng da. Kabenyyw däk da —näng mäh. —Tii bä bë moo boo Pas-kowa tä nꞌaa, ta waa nꞌaa —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabahõm kän. Rakajaa bä mꞌ panang bä, Jesus herꞌoot do hadoo né kä mꞌ. Ti mꞌ ramoo boo kän tii bä kä Pas-kowa tä nꞌaa kä.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pas-kowa tä nꞌaa kajaa bä kä mꞌ, Jesus bahyy sooh mä 12 hedoo do tamejũũ do sii hẽ sa waa tyng pa.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Baad ỹ hꞌyyb däng né hẽ hahỹ ỹ awëh bë daheeh, ỹ rarejãã do ỹ ahoop do pooj jé —näng mäh.


text:
—Dooh ỹ awëë wäd bä kä hahỹ ta jawén. Séd debaa hẽ ỹ bawëë kän Pas-kowa hehꞌäät doo kä hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs bä kä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabado däk uwa bëëh hood, ti mꞌ Pꞌop Hagä Do hã ta ky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ õm, Ee. Manꞌoo däk uwa bëëh ãã hã —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë gadoo, bë etsꞌëëh bë hã —näng mäh.


text:
—Hahỹỹ dꞌ bë ỹ maherꞌoot: Hỹ jawén dooh ỹ eëg wäd bä uwa sꞌëëb. Jããm hẽ pꞌaa hẽnh ỹ eëëk da Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do kajaa bä kä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabado däk pãw, ti mꞌ Pꞌop Hagä Do hã taky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ õm, Ee. Manꞌoo däk pãw ãã hã —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ taganabäh däk, tanꞌoo däk mä ta ma matëg sa hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hup ỹỹ, bë hyb nꞌaa ỹ anꞌoo däk do heen nꞌaa hahỹỹh —näng mäh. —Hỹ jawén hahỹỹ dꞌ bë badꞌoo, ỹ bë hyb nꞌaa esee do hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti hadoo ẽnh, rabawëh, rabawa do jawén paa bä, Jesus bado däk ẽnh uwa bëëh hood, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Majyw ỹỹ, ỹ anoo do ỹ dajëp noo gó bë hyb nꞌaa heen nꞌaa hahỹỹh. Papuuj sahõnh hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do tii kä. Hỹ jawén majyw ỹ hyb nꞌaa ji tagadoo, Pꞌop Hagä Do ky däng <n>Pꞌooj ub Mosees sa hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh doo, bꞌéé majyyw ta heen nꞌaa. Papuuj hahỹ ji hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh doo.</n> —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë maa newë! —näng mäh. —Ër mahang ti asooh majẽ ỹ moo gó ỹ tahaëënh doo —näng mäh.


text:
—Ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo, ỹ da dajëp Pꞌop Hagä Do kyy kerih do herꞌoot doo da né hẽ —näng mäh. —Ti hadoo né hẽ, baad nado da ajꞌyy hã, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do majĩĩ moo gó hanꞌoo däk do hã! —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Judah buuj nadoo do sa wahë nꞌaa, hyb nꞌaa jewyk hedoo doo, takꞌëp ramejũũ sa karapee nꞌaa. “Sa masa nꞌaa” sa daaj hẽ rakamaneëënh —näng mäh.


text:
—Bë mahang tawꞌããts hẽ dooh tii dꞌ tahado bä —näng mäh. —Bë mahang karẽn pé ta wób sa bahä̃nh hyb nꞌaa jawyk péh, tawꞌããts hẽ da ta wób sa yd jé da tanu gadäk. Bë wahë nꞌaa hadoo doo, tawꞌããts hẽ ta wób sa karom hado däk —näng mäh.


text:
—Ny hadoo pé hyb nꞌaa jawyk? Ta tyng nꞌaa jó hasooh doo, ta tyng jó hasoo do waa manaa doo? Ny hadoo pé hyb nꞌaa jawyk? Ta tyng jó hasooh do né hẽ —näng mäh. —Ỹ tii, dooh tii da ỹ adoo bä. Sa karom sa tä manaa do hadoo ỹ bë mahang, ỹ hyb nꞌaa jawyg né paawä bë bahä̃nh —näng mäh.


text:
Ti hyb nꞌaa bë awëh da, bë eëëk da si ỹỹ, ỹ bagꞌããs do noo gó, bë ỹ wehꞌëëh do ky nꞌaa. Bë da atꞌoonh wahë nꞌaa tyng jó, 12 hedoo do Isaraéw taah panaa bë bagꞌããs hyb nꞌaa, bë ky nꞌaa etyy hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo Peed hã:<pb/>—Simaw, Simaw —näng mäh. —Nesaa Do Yb etsꞌẽẽ wät takꞌëp bë tametyy hyb nꞌaa. Takarẽn paawä bë beréd hõm hã ỹ bë hꞌyy kaꞌeeh doo.


text:
Ti hado né paawä, Pꞌop Hagä Do hã ỹ ky nꞌaa etsꞌẽẽ wät õm, manerét hyb nꞌaa hã ỹ mahꞌyy kaꞌeeh doo —näng mäh. —Mahꞌyy kawareem bä, pꞌaa hẽnh takꞌëp hã ỹ mahꞌyy kae bä, mahꞌyyb enäw ta wób hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo —näng mä Jesus Peed hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mäh. —Dooh ỹ hꞌyy keréd bä a hã —näng mäh. —Ỹ radawäts gꞌëëd bä, na radawäts gꞌëëd ỹ a sii. Ỹ radajëëb bä, na ỹ radajëëb a nemuun, näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Baad õm ỹ maherꞌoot Peed —näng mä —Badah, atsëm, karaak bahỹỹh do pooj jé, tamawoob nuu me da ỹ maky nꞌaa jejën da —näng mä Jesus Peed hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus beaanh ta ma matëg sa hã:<pb/>—Bë ỹ mejũũ noo gó Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa bë baherꞌood hõm hyb nꞌaa, dooh ỹ anꞌoo bä bë mahũũm pé dajẽẽr hadoo péh, ta hood hadoo péh, bë tsyym suun bë wareem péh. Bedoh bë wë ti noo gó? —näng mäh.<pb/>—Dooh —näk mäh. —Dooh badoh pé ãã wë —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hỹỹ kä bë mahũũm bë wë tanyy bä dajẽẽr, bë hꞌëëd hood na-ããj hẽ. Bë wë tananyy bä bë kuman mariij, tawꞌããts hẽ bë esëëm hõm bë hatsë bë hã hadäk doo, bë kuman bë betsẽẽ hyb nꞌaa ta säm <n>Kuman ky nꞌaa nado ti Jesus herꞌoot. Kuman ky nꞌaa me tamaherꞌoot. Kanebꞌooh do du doo do pooj jé ji benäm ji kuman, baad ji gada hyb nꞌaa ji wë ji majĩĩ kajaa bä. Ti noo gó né tadu doo Jesus, ta ma matëg na-ããj hẽ rano nꞌaa masoo doo. Ti hyb nꞌaa ta ma matëg Jesus maherꞌood wät, baad rahyb nꞌaa matakëë hyb nꞌaa baad nadoo do hã, sa hꞌyyb rabenäm hyb nꞌaa, edaa däk do hyb nꞌaa sa hã rarejãã doo.</n> —näng mäh.


text:
—Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyy kerih do këh ỹ nꞌaa hã: “Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do ky nadahꞌeeh do hꞌyyb hata däk ranꞌoo bä Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo”, <n>Isajas 53.12</n> näng Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo —näng mä Jesus. —Sahõnh hẽ këh ỹ nꞌaa kerih doo gó herꞌoot doo, ta ti hadoo né kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg raky hadoo ta hã:<pb/>—Ma matëg! —näk mäh. —Pawóp hẽ ãã wë kuman mariij —näk mäh.<pb/>—Jããm tii —näng mäh. <n>“Jããm tii” Jesus wén herꞌoot, dooh ta ti tado bä do hyb nꞌaa tahanäng doo. Dooh kuman ky nꞌaa tado bä sa hã tamaherꞌoot doo.</n><pb/>


text:
Rakajaa bä mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Pꞌop Hagä Do hã bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ, nesaa do hꞌyyb tatug mahä̃nh bëëh, ỹ bë eréd hõm mahä̃nh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabahõm dawë hã. Ti mꞌ ta taron nu paa me tabahyy häng, ti mꞌ taky nꞌaa etsẽẽ Pꞌop Hagä Do hã. Hahỹỹ da mꞌ ta kyyh:<pb/>


text:
—Ee, —näng mäh —makarẽn bä mado hõm mahä̃nh ỹỹ wät hahỹ ỹ ahoop do panꞌaa. Ta tii dꞌ né hẽ ỹ betsꞌẽẽ paawä, makarẽn doo da né hẽ mabadꞌoo, ỹ karẽn doo da nado —näng mäh.<pb/>[


text:
Ti mꞌ takꞌëp mä taky nꞌaa etsẽẽ, takꞌëp tahꞌyy katón do hyb nꞌaa. Baad nado ta hꞌyyb tym. Majyyw hadoo mä tahehud. Tũũ mꞌ tabatõõm.]


text:
Ti mꞌ tabasꞌëëg gëët jawén paa bä mꞌ, taky nꞌaa etsẽẽ do jawén paa bä, tabahõm ta ma matëg rahabꞌëëh hẽnh. Aä̃ bꞌëëh mä tii. Takꞌëp mä raty jewyk rahꞌyy ketón do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa bë baꞌỹỹh? —näng mäh. —Bë asꞌëëg bëh! Pꞌop Hagä Do hã bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ, bë nesaa do hꞌyyb tatug mahä̃nh, ỹ bë eréd hõm mahä̃nh —näng mäh.<pb/>


text:
Jesus berꞌoot nä bä mꞌ, rakaja kän hajõk do ta wë. Judas, ta ma matëg 12 hedoo do see paah, sa pooj jé tabana. Ti mꞌ Jesus wë Judas bana. Ta tapa tsanetsub wät. Kedëng do ky nꞌaa né paawä tii.


text:
Ti mꞌ Jesus beaanh ta hã:<pb/>—Judas, —näng mäh —matsanetsup doo me ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do mabanꞌoo däk? —näng mä Jesus Judas hã. <n>Tsanetsup doo me Judas metëëh ta wób sa hã Jesus, ti né hẽ ramaso däk hyb nꞌaa.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus sii habok do rabahapäh bä mꞌ hajõk do rakarẽn ramasoo, raky hadoo ta hã:<pb/>—Makarẽn ër gadoo kuman me?<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus sa hata see tekyyt mä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do karom. Ta nabuuj hub hẽnh hadäk do tagakyd hõm mäh.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ti moo hado manäh —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus moo däng ajꞌyy rog hã. Hasꞌoo däk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hã, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sa wahë nꞌaa hã, Judah buuj sa wahë nꞌaa hã na-ããj hẽ, Jesus ramaso däk hyb nꞌaa ta no nꞌaa hanꞌaa do sa hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Ër wahë nꞌaa wë hꞌyy kawereem do sa hꞌyyb mahũũm nꞌaa bë edꞌoo gꞌeeh ỹỹh, bë wén nꞌaa wë ỹỹ sẽn-jeer yt hã, boh yt hã? —näng mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wahoo gó ỹ awäd hadꞌyyt hẽ bë sii. Dooh ẽnh ỹ bë maso bä tii bä ẽnh? —näng mäh. —Hỹỹ kä, tawꞌããts hẽ —näng mäh. —Ỹ hapäh, da hẽ né kä ỹ bë bahajaa. Da hẽ né hẽ Nesaa Do Yb mejũũ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramaso däk Jesus, ti mꞌ ramahũũm kän Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do tób hẽnh kä. Peed bahõm sa jawén. Dawëë mꞌ tagadäk.


text:
Ti mꞌ warahén ragahõ jat tëëg tób wꞌoo hã, ti mꞌ rabehyy bꞌëëh tëëg noo pa. Sa pa mꞌ Peed bahyy häng.


text:
Ti mꞌ ỹỹnh, sa karom, bahapäh Peed tëëg bag hã mꞌ tabahäng bä. Ti mꞌ baad tabahegꞌããs ta hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hahỹ Jesus hata seeh —näng mäh.<pb/>


text:
Badah peej däg kä mꞌ, ta see bahegꞌããs Peed hã, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ta hata see né hẽ õm —näng mäh.<pb/>—Dooh. Dooh sa see ỹ do bä —näng mä Peed.<pb/>


text:
Badah peej däg kä mꞌ, sét oor tabahado däk bä mꞌ, ta see ky hadoo:<pb/>—Jesus ma matëg see né ti hỹỹh. Garirej buuj né ti hỹỹh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Dooh ỹ hapëë bä ta ti maherꞌoot doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ, taherꞌoot nä bä mꞌ, karaak ky ganä kän, tabahꞌỹỹ kän.


text:
Ti mꞌ Jesus ty kawꞌõõd däk Peed wë. Tii bä mꞌ Peed hyb nꞌaa newë däg kän Jesus herꞌoot do paa ta hã kä: “Karaak bahỹỹh do pooj jé da ỹ maky nꞌaa jejën tamawoob nuu me.” Tii dꞌ né paa kä mꞌ, Jesus herꞌoot do paa kä ta hã.


text:
Ti mꞌ Peed banyyh wahoo gó naa. Takꞌëp tabaód gꞌëëd kän mäh, taky nꞌaa jejën do hyb nꞌaa Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ raty mawꞌyyd däk, tanahapäh hyb nꞌaa. Ti mꞌ rabahewyyh bä mꞌ raky hadoo:<pb/>—Maherꞌood mahapëë bä! Jaa mo hajꞌaa? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, bäp paa mꞌ, rakata padëëk Judah buuj sa wahë nꞌaa hedoo doo, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo. Ti mꞌ ramahũũm kän Jesus sa wë,


text:
ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Mamaherꞌood ãã hã, õm Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do mado bä —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ỹ maherꞌood bä paawä, dooh paawä ỹ bë ky dahé bä.


text:
—Ti tahado né paawä, hỹ jawén Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do asooh da Pꞌop Hagä Doo, Sahõnh Sa Bahä̃nh Hado Do hub hẽnh, ta hã Pꞌop Hagä Do wehꞌëëh doo bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ kata däk do raky hadoo:<pb/>—Õm mä Pꞌop Hagä Do Tꞌaah, a nooh? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë né tii, ti tii dꞌ herꞌoot. Baad ub ti bë kyyh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh hyb nꞌaa wät pé ta ky nꞌaa herꞌoot péh. Ta daaj né hẽ ti taky nꞌaa kaherꞌoot —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, sahõnh hẽ ajyy kata däk do ramahũũm kän Jesus Pirato häd näng do wë. <n>Pirato häd näng doo, Roma buuj ta ti Judah häj nꞌaa bagã nꞌaa.</n>


text:
Ti mꞌ radu doo Jesus raky nꞌaa tapaa Pirato hã. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Hahỹ ajꞌyy hꞌyyb mahũũm Judah buuj, raky nadahé wät hyb nꞌaa sa wahë nꞌaa, Roma buuj. Tamoo geꞌỹỹm ranepꞌaak hyb nꞌaa Sesa hã ji hepak doo, Roma buuj sa wahë nꞌaa hã ji hepak doo. “Ỹ Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo. Häj nꞌaa wahë nꞌaa ỹỹh”, näng mä ta kyyh —näk mä ta ti ajyy Pirato hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato beaanh Jesus hã:<pb/>—Õm né Judah buuj sa wahë nꞌaa? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹỹ. Tii dꞌ né hẽ, maherꞌoot doo da né hẽ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hã, hajõk do tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa do hã na-ããj mä Pirato ky hadoo:<pb/>—Dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã ta säm ỹ anoo péh —näng mä Pirato.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky kahꞌũũm Pirato hã:<pb/>—Sahõnh Judah häj nꞌaa bä, sa wahë nꞌaa wë rahꞌyy kawereem tanꞌoo bä tama metëëk do hã. Garirej häj nꞌaa bä tadu doo tama metëëk doo. Hỹỹ kä babä Jerusarẽnh bä tama metꞌëëg kän —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Garirej häj nꞌaa bä Jesus du doo paa tama metëëk do Pirato ky nꞌaa napäh bä mꞌ, teaaj wät sa hã:<pb/>—Garirej häj nꞌaa babuuj ti hỹ ajꞌyy? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato ky nꞌaa napäh bä mꞌ Jesus tꞌĩĩ hẽnh naa, tamejũũ ramahũũm Eróts Ãn-Tipas häd näng do wë, Garirej häj nꞌaa wahë nꞌaa tabadoo do hyb nꞌaa. Jerusarẽnh panang bä Eróts bagꞌããs dó ti noo gó.<pb/>


text:
Ti mꞌ Eróts tsebee wät Jesus tahapäh bä. Pꞌooj né hẽ mꞌ takarẽn paawä mꞌ Jesus tabahapäh. Ta ky nꞌaa napëë däk paa mꞌ Jesus ky nꞌaa. Ti hyb nꞌaa mꞌ takarẽn paawä mꞌ tabahegꞌããs Jesus pahuunh doo.


text:
Ti mꞌ Jesus ramanaa bä mꞌ, hajõng mä teaanh ta hã. Dooh mꞌ Jesus ky gedag bä. <n>Jesus wén ky ganadoo Eróts, jꞌooj madäk doo me Eróts eaanh do hyb nꞌaa.</n>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ, takꞌëp mä raky nꞌaa tapaa ta ky nꞌaa Eróts hã.


text:
Ti mꞌ Eróts, Eróts warahén nꞌaa sii hẽ mꞌ raky nꞌaa ejꞌees mäh, raky nꞌaa rejãã mä Jesus. Ti mꞌ radadäk ta hã saroor takꞌëp hanäm doo, sa wahë nꞌaa hedoo do saroor nꞌaa, rawehꞌëëh doo gó mꞌ raky nꞌaa manesꞌuunh hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus Eróts mejõ hõm pꞌaa hẽnh Pirato wë.


text:
Ti mꞌ Pirato mejũũ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Judah buuj sa wahë nꞌaa, hajõk do na-ããj rakataa hyb nꞌaa ta wë.


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë mana wät hahỹ ajꞌyy wë ỹỹ —näng mäh. —“Hahỹ ajꞌyy hꞌyyb mahũũm Judah buuj raky nadahé wät hyb nꞌaa sa wahë nꞌaa, Roma buuj”, bë nooh —näng mäh. —Baad ỹ beaaj wät bë matym gó ta ky nꞌaa bë herꞌoot doo. Dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã nesaa do bë herꞌoot doo.


text:
Ti hadoo né hẽ Eróts. Dooh tawꞌyyt pé nesaa do ta hã, ti hyb nꞌaa tamejũũ pꞌaa hẽnh ãã wë —näng mäh. —Dooh tamo hajꞌaa pé ta pꞌãã dajëp péh.


text:
Ti hyb nꞌaa ỹ mejũũ da rahewyyh hyb nꞌaa, ti jawén da ỹ eréd hõm tabahõm hyb nꞌaa —näng mä Pirato kyyh.<pb/>[


text:
Ti mꞌ hajõk doo, séd hã mꞌ raky hadoo, takꞌëp mä sa kyyh:<pb/>—Manaboh hỹ ajꞌyy. Ãã karẽn maberéd hõm Barabas häd näng doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ragadahewꞌëës doo gó mꞌ tabagëët ta ti Barabas häd näng doo, Jerusarẽnh panang bä Roma buuj sa hã tahꞌyy kawareem do hyb nꞌaa ta hꞌyyb hataa sa daheeh, ta see tadajꞌëëp do hyb nꞌaa na-ããj mäh.


text:
Ti mꞌ tamawoob nuu me däg mä Pirato ky hadoo sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa? —näng mäh. —Dooh mo hajꞌaa kadꞌoo do tado bä —näng mäh. —Dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã ta pꞌãã dajëp péh. Ti hyb nꞌaa ỹ mejũũ da rahewyyh hyb nꞌaa, ti jawén da ỹ eréd hõm tabahõm hyb nꞌaa —näng mä Pirato kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky kahꞌũũm Pirato hã. Takꞌëp rageëëj bong, Jesus tabepëëm hyb nꞌaa. Ti mꞌ sa kyy me mꞌ rahaja kän Pirato.


text:
Tado nyyh mä Barabas, Jerusarẽnh panang bä Roma buuj sa wë tahꞌyy kawareem do hyb nꞌaa radawäts gëët do paah, ta see tadajꞌëëp do paah. Ti né mꞌ ti retsẽẽ Pirato hã. Ti mꞌ Pirato mejũũ Jesus rabepëëm däk bꞌaa hã, rakarẽn doo dꞌ né hẽ mꞌ.<pb/>


text:
Jesus warahén ramahũũm bä rabepëëm hyb nꞌaa, ramaso däk mä ajꞌyy Simaw häd näng doo. Panang Sirené häd näng doo bä naa mꞌ tii. Jerusarẽnh panang hẽnh tabajëë paawä. Ti mꞌ warahén ramejũũ mä tabesꞌooh hyb nꞌaa bꞌaa Jesus rahepëëm däk do bꞌaa nꞌaa. Ti mꞌ ramejũũ Jesus jawén tabahõm.


text:
Hajõk mä hahꞌũũm sa jawén. Ỹỹj na-ããj mä ahꞌũũm sa sii. Aꞌoot mäh. Sa hꞌyyb mä ragedyyk. Rahꞌyy ketón do ky nꞌaa mꞌ ta tii.


text:
Ti mꞌ Jesus ty kawꞌõõd däk sa wë, ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Ỹỹj, Jerusarẽnh buuj —näng mäh. —Ỹ hadꞌyyt nado bë pꞌãã ód. Bë daaj hẽ bë pꞌãã kaód, bë taah na-ããj hẽ bë pꞌãã ód, takꞌëp nesaa do bë wë hana do hyb nꞌaa.


text:
Ti awät da ti noo gó hahỹỹ da dꞌ bë kyyh: “Tawꞌããts hẽ ỹỹj taah nanäng do hã, ỹỹj netaah do hã, ỹỹj nanebii do hã”, takꞌëp nesaa do taah enäh do rabahoop do hyb nꞌaa.


text:
Ti noo gó Judah buuj raky hadoo da waëë hã: “Keréd hyy ãã jó, nayyw hẽ ër dejëp hyb nꞌaa.” Wajapëm do hã raky hadoo da: “Ãã jó wamii hyyh”, <n>Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod pooj jé hawät doo, Osejas häd näng do erih do hã Jesus ky däng. Osejas 10.8 hã takerii däk tii.</n> näk da.


text:
Hahỹỹ da hã ỹ ranꞌoo bä, bꞌaa tsahë do hadoo do ỹỹh, nesaa do nahanäng doo, ta bahä̃nh da ti Pꞌop Hagä Do badꞌoo sa hã, bꞌaa hawoonh do hadoo, hajõng nesaa sa hã hanäng doo. Sahõnh hẽ haooj jëng do hadoo sa hã —näng mä Jesus ỹỹj sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rakajaa Ji Nu Gabóg Kꞌyy ramaneëënh doo bä. Ti mꞌ rabepëëm däk Jesus bꞌaa kajatsëk do hã kä. Bꞌaa kajatsëk do wób hã rabepëëm padëëk moo nesaa do Jesus pa. Ta hub hẽnh ta see hahäng, sꞌỹỹ hẽnh ta see hahäng.<pb/>


text:
[Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ee, —näng mäh —mamabaan sa hã hahỹ nesaa doo, hã ỹ ramoo bok doo. Dooh rahꞌyy genä bä ramoo bok do hã <n>Dooh rahꞌyy genä Pꞌop Hagä Do Tꞌaah tado bä ti radajꞌëëp doo.</n> —näng mä Jesus.]<pb/>Ti mꞌ warahén ramoo bong ramasꞌuunh doo, rabahapäh hyb nꞌaa ta saroor uuh wë ym doo.<pb/>


text:
Hajõk do rabahegꞌããs bä mꞌ, Judah buuj sa wahë nꞌaa raky nꞌaa ejꞌees mäh, rakawewꞌaam mä Jesus. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Ta wób tedꞌëëp —näk mäh. —Tawꞌããts hẽ ta daaj hẽ takedꞌëëp Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, Pꞌop Hagä Do asëëw hõm do tado bä? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Pꞌop, ta nu gadꞌoo pong jé mꞌ, warahén rabepëëm däk kerih doo. Hahỹỹ da mꞌ kerih do hã: “Judah buuj sa wahë nꞌaa hahỹỹh”, näng mä kerih do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ moo nesaa do see Jesus pa hahäng do ky nꞌaa rejãã mä Jesus. Hahỹỹ da mꞌ taky nꞌaa ejꞌees:<pb/>—Õm Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do õm? Ti bä, a daaj hẽ kedëëb, ãã na-ããj né hẽ! —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see ky geä̃m wät:<pb/>—Dooh Pꞌop Hagä Do majeỹỹm bä? Õm na-ããj né da dajëp ta nemuun —näng mä ta hã.


text:
—Tawꞌããts hẽ ti ãã radejꞌëëp, nesaa do ãã moo bok do hyb nꞌaa —näng mäh. —Hahỹ ajꞌyy dooh nesaa pé tamo hajꞌaa —näng mä ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus hã kä taky hadoo:<pb/>—Mahyb nꞌaa esꞌee ỹỹh, mabagꞌããs doo hẽnh, hỹ pong jé makajaa bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ a hã ỹ herꞌoot doo: Badah mabasëëk da si ỹỹ hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do wë —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Wasyg däk mä ti nuuj jé. Ti mꞌ ta bag badoo wät, badagyb däk mä badäk hahỹỹ hã. Jããm hẽ tug bä tabawag däk pꞌaa hẽnh.


text:
Dooh mꞌ papỹỹj bag wät péh. Tii bä mꞌ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa tꞌõp ta gó noo gatsë hebaan do kasꞌẽẽd hyng mäh.


text:
Tii bä mꞌ takꞌëp mä Jesus geëëj wät:<pb/>—Ee, —näng mäh —a moo gó ỹ banoo hëp ỹ tym —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ ta ti taky hadoo bä mꞌ, tadajëb kän mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ ta ti warahén sa wahë nꞌaa hapäh bä mꞌ, Pꞌop Hagä Do hã tajꞌaa etsëë kän. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh:<pb/>—Te hub né hẽ, —näng mäh —baad hadoo do né paa ti hỹ ajꞌyy —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk doo, kepëëm do hegꞌããs doo, sahõnh hẽ ta ti rabahapäh bä mꞌ, sa hꞌyyb ragedyyk rabajëk, rahꞌyy ketón do heen nꞌaa.


text:
Dawëë naa mꞌ Jesus najiis rabahegꞌããs. Sa mahang mä abꞌëëh mä ỹỹj Garirej häj nꞌaa bä naa, Jesus hataa paah.<pb/>


text:
<sup>(50-51)</sup> Ti awät mä ajꞌyy ky enyym doo, Pꞌop Hagä Do karẽn doo da hawät doo, Judah häj nꞌaa, panang Arimatsija häd näng doo bä naa. Joséh mä ta häd. Tagada né hẽ mꞌ Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do du däk. Judah buuj sa wahë nꞌaa see né paawä mꞌ tii, dooh mꞌ ta hꞌyyb hedo bä sa sii, Jesus hã rabadꞌoo do hã.


text:
Ti mꞌ tabado hyy kän Jesus kamag nꞌaa, ti mꞌ tahabën däk mä pããn hawak doo me rino häd näng do sꞌëëb. Ti mꞌ tadasuun jëng pä gabaho doo gó, kamag hood nꞌaa ragagots däk doo gó. Papuuj mä ta ti kamag hood.


text:
Saab pooj jé mꞌ ti ta tii. Saab pooj jé né hẽ mꞌ ta ti Judah buuj rabahenyyw hõm, Saab hã rakamehehãk hyb nꞌaa. Tũũh däg mä papỹỹj. Edaa däk Saab du däk doo. <n>Judah buuj sa hã, papỹỹj badëë hyng do jawén paa bä Saab du däg däk.</n><pb/>


text:
Ỹỹj Garirej häj nꞌaa bä naa, Jesus hadꞌaa do paah, rabahõm Joséh jawén. Rahapäh mä gabaho doo. Rahapäh mä na-ããj hẽ ragadakä jëng do Jesus kamag nꞌaa.


text:
Ti mꞌ rabajëk myyj hẽnh. Ti mꞌ rabenyyw däk bagꞌaad, buu benyym do bëëh, Jesus kamag nꞌaa hahog panꞌaa mꞌ. Rabenyyw däk do rabahajaa bä mꞌ, Saab däg mäh. Ti hyb nꞌaa ragada mä Saab tabëëj hõm hyb nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk mejũũ doo da.<pb/>


text:
Ti mꞌ bäp paah, metꞌuuh hã, ỹỹj rabahõm kän pä gabaho doo hẽnh, Jesus kamag nꞌaa radasuun jëng hẽnh. Buu benyym do renyyw däk do paa ramahũũm.


text:
Rahyb nꞌaa newë bꞌëëh bä mꞌ, nayyw hẽ kasee sa pa pawóp hẽ ajyy. Gabarëëh mä sa saroor, hawyp do gabarëëh doo da.


text:
Takꞌëp mä ỹỹj rahꞌyyb eꞌỹỹm bong. Ti hyb nꞌaa, tũũ rabehyy bꞌëëh. Ti mꞌ ããs raky hadoo sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa hawät do bë esoos dejëp do mahang? —näk mäh.


text:
Hahỹỹ dꞌ paa ta kyyh bë hã: “Ranꞌoo däk da Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do nesaa do moo hebꞌook do sa moo gó, rabepëëm däk hyb nꞌaa. Tamawoob däg bä kä ta ä̃h, ganä wät da pꞌaa hẽnh”, näng bë hã —näk mä ããs kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti hadoo né hẽ mꞌ, Peed asꞌëëg gëët, ti mꞌ wajꞌaa hõm Jesus kamag nꞌaa hood gadäk hẽnh. Gabaho do tagegꞌããs bä mꞌ, jããm né hẽ mꞌ pããn hawak do rino häd näng do sꞌëëb tahapäh. Ti mꞌ tabajëng. Tahyb nꞌaa newëë mä ta tii.<pb/>


text:
Ti noo gó né hẽ, pawóp hẽ Jesus ma matëg wób rabahõm panang Emaus häd näng doo hẽnh. Dawëë péj tii, Jerusarẽnh bä naa.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Hꞌëëd ti bë herꞌoot? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ rabayyw bꞌëëh dó. Rahyb nꞌaa tón mäh.


text:
Ti mꞌ sa seeh, Kerew-Pas häd näng do ky hadoo:<pb/>—Jããm né hẽ õm Jerusarẽnh bä hegꞌããs do ky nꞌaa nanapäh do tꞌĩĩ hẽnh hawäd wät doo? —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
—Hꞌëëd ky nꞌaa? —näng mä Jesus.<pb/>—Nasaréh buuj, Jesus häd näng do ky nꞌaa —näk mäh. —Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod né tii. Takꞌëp ta hejój gó tama metëëk, tapehuunh na-ããj hẽ. Baad ub ti Pꞌop Hagä Do matym gó. Baad ub na-ããj hẽ ta wób sa matym gó —näk mäh.


text:
—Tii bä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, ër wahë nꞌaa wób na-ããj hẽ, rabanꞌoo kän Roma buuj sa moo gó, radajꞌëëp hyb nꞌaa. Tii bä rabepëëm däk bꞌaa hã —näk mäh.


text:
—Kristo, ër majĩĩ moo gó naa ëër, Isaraéw buuj tedꞌëëp do paawä, ãã edꞌoo. Tamawoob däg mä ta ä̃h tadajëp —näk mäh.


text:
—Ti anäng nä ta ky nꞌaa —näk mäh. —Bäp paa ỹỹj wób, ãã hꞌyyb hataa, rabeboo nä Jesus kamag nꞌaa hood hẽnh. Ãã hꞌyyb gabedo bong ranꞌoo bä.


text:
Dooh wäd mä ta kamag nꞌaa ta gó, sa nooh. Ããs kasꞌee bong mä sa hã, sa nooh. Jesus mä ganä wät ããs herꞌood bä, ỹỹj sa nooh.


text:
Tii bä ãã wób rawajꞌaah rabahegꞌããs hyb nꞌaa. Se hub né hẽ mꞌ ỹỹj sa kyyh. Dooh wäd mä Jesus kamag nꞌaa tii bä. Dooh né hẽ mꞌ rahapëë bä Jesus —näk mä ajyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Hꞌyy gatemah bëëh! —näng mäh. —Nayyw hẽ nado bë ky daheeh sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod raherꞌoot do paah —näng mäh.


text:
—Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ahoop do panꞌaa né hẽ sahõnh hẽ ta tii, hỹ pong jé, rawehꞌëëh hẽnh, tabasëëk do pooj jé. Baad né hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong paa ta tii —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma metꞌëëg wät mä sa hã sahõnh hẽ ta ky nꞌaa, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã hanäng doo. Mosees erii wät do hã tadu doo ta ky nꞌaa tama metëëk doo. Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do ta ky nꞌaa, Jesus herꞌoot né mꞌ tii kä.<pb/>


text:
Ti mꞌ takꞌëp rabetsẽẽ sa pa tabaym hyb nꞌaa, tũũh däg do hyb nꞌaa papỹỹj. Badajuu däk mäh. Ti mꞌ Jesus bahõm kän sa sii. Sa pa mꞌ tabayyw kän.


text:
Rabehyy tꞌoonh bä kä rabawa hyb nꞌaa kä, Jesus bado däk pãw, ti mꞌ Pꞌop Hagä Do hã taky nꞌaa etsẽẽ ta hyb nꞌaa, ti mꞌ taganabäh hõm, ti mꞌ tabanoo sa hã kä.


text:
Ti mꞌ sa daaj hẽ rakanerꞌoot. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Mahapäh né hẽ, ti baad ër hꞌyyb tym tsebé do hadoo ër sii taberꞌoot bä, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã ër tamaherꞌoot bä ër mana me —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ kä rabajëë kän Jerusarẽnh hẽnh, 11 hedoo do Jesus ma matëg, ta wób na-ããj hẽ rakata padëëk bä. Rakajaa bä kä mꞌ, kata bꞌëëh do raky hadoo sa hã:<pb/>


text:
—Se hub né hẽ. Ganä wät né hẽ ër Wahë Nꞌaa! —näk sa kyyh. —Simaw hã takasꞌee wät! —näk mä kata bꞌëëh do sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, panang Emaus häd näng doo hẽnh naa hanꞌaa do rabaherꞌoot sa hã nyy da Jesus kasee sa hã ta tyw nꞌaa ramahõm me, nyy da rahꞌyy kadawꞌuuh ta hã pãw taganebëëh bä.<pb/>


text:
Tii bä kä mꞌ, rabaherꞌoot nä bä mꞌ, Jesus ganä gꞌëëd kän mä sa mahang. Ti mꞌ takedëng sa hã:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë Pꞌop Hagä Do hꞌyyb enꞌyym —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa bë beỹỹm? —näng mäh. —Hëd nꞌaa bë panyyg ky nadaheeh hahỹ bë hapäh do hã? —näng mäh.


text:
—Bë hegãã moh ỹỹ, tsym ỹỹ, atapuwa tyw nꞌaa paah. Ỹ né ti hỹỹh. Maës ỹ nado ti hỹỹh. Bë mepꞌaa hã ỹỹ, maëts nado ỹỹh, bë bahapäh hyb nꞌaa. Maëts dooh ta dab nyy bä, dooh ta kꞌyy nyy bä, baad bë hapäh do ỹỹh —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Dooh mꞌ raky dahé nä bä, takꞌëp rahꞌyyb tsebé do hyb nꞌaa, takꞌëp rahꞌyyb meuunh do hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Ti anyy ji awa péh? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë mahang ỹ bawät nä bä, ỹ dajëp do pooj jé, “Kametä däk da hã ỹ sahõnh hẽ këh ỹ nꞌaa Mosees erii wät do paah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paah, Saaw-Mo hã kerih do na-ããj hẽ”, bë ỹ maherꞌood bong paah —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh sa hã:<pb/>—Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyy kerih do këh ỹ nꞌaa: Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, ahoop né da dajëb. Ta jawén kä da, tamawoob hẽ ta ä̃h tabado däk bä, taganä wät da pꞌaa hẽnh.


text:
Kristo ky gabuuj sahõnh hẽ häj nꞌaa babuuj sa hã rabaherꞌood hõm da hahỹ ky nꞌaa: Pꞌop Hagä Do awug hõm da sahõnh hẽ nesaa do ji moo wät do paah, ta hã ji hꞌyy kawareem bä. Jerusarẽnh bä naa da radu doo raherꞌood hõm doo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë hapäh sahõnh hẽ ta ti nesaa do ỹ ahoop doo, ỹ dajëp doo, ỹ ganä wät doo, ti hyb nꞌaa ỹ karẽn bë baherꞌoot ta ti këh ỹ nꞌaa ta wób sa hã —näng mäh.


text:
—Ỹ mejũũ da bë wë Pꞌop Hagä Do Sahee, Ee ky nꞌaa enooh doo —näng mäh. —Ti hyb nꞌaa bë ayyw dó Jerusarẽnh bä, bë gado däk bä kä pꞌop naa Pꞌop Hagä Do Sahee hejój —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg Jesus mahũũm kän panang bahä̃nh, panang Betanija häd näng doo hẽnh. Ti mꞌ, pꞌop ta moo tagadabë sëëk, ti mꞌ taky nꞌaa edëë bong sa hã. Pꞌop Hagä Do hã taky nꞌaa etsẽẽ sa hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, sa taron nu paa me mꞌ ta ma matëg ramehyy bꞌëëh, Jesus rawehꞌëëh do ky nꞌaa, Jesus hã rajꞌaa etsë hyb nꞌaa. Ti mꞌ takꞌëp rahꞌyy gadejah doo gó mꞌ, rahꞌyyb tsebé doo gó mꞌ rabajëk.


text:
Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä mꞌ Pꞌop Hagä Do hã rajꞌaa etsëë hadꞌyyt hẽ mꞌ. Jããm hẽ kä hahỹ Jesus panyyg.<pb/>


text:
Pꞌooj ub, sahõnh hẽ tadu dahäng do pooj jé, tawäd né hẽ Pꞌop Hagä Do Kyyh häd näng doo. <n>Jesus né ti Pꞌop Hagä Do Kyyh häd näng doo.</n> Pꞌop Hagä Do sii tabawät. Pꞌop Hagä Do né hẽ tii.


text:
Ji edëb hadꞌyyt up doo, Pꞌop Hagä Do Kyyh häd näng do hã né hẽ tabana. Ji hꞌyyb tym bag hadoo né hẽ ta ti edëb hadꞌyyt ub doo.


text:
Badagyp doo gó, nesaa do badäk hahỹỹ hã hanäng doo gó ta ti bag kadawꞌuuh. Dooh badagyp do haja bä ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ti awät mä ajꞌyy Pꞌop Hagä Do kyy gó hana doo. Ta häd mä Jowãw. <n>Jowãw nu gahemꞌuun do tii. Hajõk ti noo gó Jowãw häd enäh doo. Hahỹ Jesus panyyg hanäm do herii wät doo, Jowãw seeh, Jesus ma matëg seeh.</n>


text:
Pꞌop Hagä Do mejũũ ta hã, ta wób tamaherꞌoot hyb nꞌaa ta ti ji hꞌyyb tym bag ky nꞌaa, ta tii hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.


text:
Ahyy kän badäk hahỹỹ bä, ta bag hehꞌäät ub doo, Jesus Kristo, sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb tym bag. <n>Jesus ji tahꞌyy ganꞌyyh baad hadoo do hã, Pꞌop Hagä Do karẽn do hã, tahanäng pé mꞌ ti ji <i>hꞌyyb tym bag</i> .</n><pb/>


text:
Badäk hahỹỹ bä paa tabawäd wät. Badäk hahỹỹ hã habong do tapehuuj né paawä, dooh ragado bä tii, dooh rahꞌyy genä bä ta hã.


text:
Pꞌop Hagä Do taah ti rawén hedo padëëk, ajꞌyy karẽn do jawén nado, ajꞌyy panaa ji bahadoo do hyb nꞌaa nado. Pꞌop Hagä Do taah rawén hedo padëëk, Pꞌop Hagä Do tii dꞌ tabanoo do hyb nꞌaa sa hã. Sa yb hado däk Pꞌop Hagä Doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy gó Pꞌop Hagä Do Kyyh häd näng do kesok. Ãã mahang paa tabawäd wät. Ãã hapäh né hẽ takꞌëp hadoo do ta hejój, sét ub Pꞌop Hagä Do Tꞌaah takꞌëp hadoo do hejój. Takꞌëp né hẽ taky enyym. Hehꞌäät ub hadꞌyyt né hẽ ta tii.<pb/>


text:
Baad ub Jowãw nu gahemꞌuun do paa baherꞌoot paa ta ti ky nꞌaa. Hahỹỹ da mꞌ ta kyyh:<pb/>—Hahỹ ti ỹ ky nꞌaa herꞌoot doo, hahỹỹ da ỹ baherꞌoot bä: “Jawén ỹ hana doo, hyb nꞌaa jawyk ti bahä̃nh ỹỹ, tawäd däg né hẽ pój ỹỹ jé do hyb nꞌaa” —näng mä Jowãw kyyh.<pb/>


text:
Takꞌëp né hẽ Pꞌop Hagä Do Kyyh häd näng do ky enyym. Ti hyb nꞌaa ër hã taky enyyw hadꞌyyt hẽ. Baad hadoo do ër hã tametä hadꞌyyt hẽ.


text:
Mosees makũ anoo paa Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Jesus Kristo kä metä kän Pꞌop Hagä Do ji takamahä̃n doo, ky nꞌaa hehꞌäät ub do na-ããj hẽ.


text:
Dooh noo gó hapäh pé Pꞌop Hagä Doo. Tii dꞌ né paawä, jããm né sét hadoo do ta Tꞌaah, ta da hadoo doo, ta pa hawät doo, ër tamaherꞌoot ta ky nꞌaa. Ta hã hẽ takametëëh Pꞌop Hagä Doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa panang Jerusarẽnh bä habong do ramejũũ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do wób, tꞌĩĩ hẽnh ramoo hebꞌook do Rewi panaa wób na-ããj hẽ, Jowãw hã rabeaanh hyb nꞌaa Kristo, Pꞌop Hagä Do Ky Däng Do tado bä.


text:
Baad ub mä Jowãw baherꞌoot sa hã, dooh taky nꞌaa jejën bä. Hahỹỹ da mꞌ Jowãw kyyh sa hã:<pb/>—Dooh Kristo, <n>Ji hꞌyyb tym dëëb, pꞌooj ub Judah buuj hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh doo, ramaneëënhMesijas. Gereg kyy me ramaneëënhKristo. “Pꞌop Hagä Do hꞌyyb däng doo”, tahanäng pé mꞌ ti.</n> Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ỹ do bä —näng mä sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabeaanh:<pb/>—Õm Eriij, pꞌooj ub hawät do paah? —näk mäh.<pb/>—Dooh —näng mä Jowãw.<pb/>Pꞌaa hẽnh mä rabeaaj wät ẽnh:<pb/>—Õm nanäng Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do ky däng doo? —näk mäh.<pb/>—Dooh ỹ ti tado bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tagadëëg ub rabeaanh:<pb/>—Jaa ti õm? —näk mäh. —Ãã mamaherꞌood, ãã panäk hyb nꞌaa ãã hã mejũũ doo. Jaa õm, a nooh? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jowãw ky hadoo, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Isajas häd näng do herꞌoot doo da:<pb/>—“Ỹ né hẽ hahỹỹ da tabanawäng bä herꞌoot doo: Baad ub da bë tyw nꞌaa dajꞌaah Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo.” <n>Isajas 40.3</n><pb/>


text:
rabeaaj wät ta hã:<pb/>—Hëd nꞌaa manu gemuun, Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do nadoo do õm? Hëd nꞌaa manu gemuun Eriij pꞌooj ub hawät do paa nadoo do õm, nanäng Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod nadoo do na-ããj hẽ õm? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jowãw ky hadoo:<pb/>—Ỹ ti hỹỹh, bë ỹ nu gemuun naëng me —näng mäh. —Ti awät bë mahang bë nahapäh doo.


text:
Ti né ti jawén ỹ hana doo, takꞌëp hyb nꞌaa jawyk do bahä̃nh ỹỹ. Hã ỹỹ, ỹ hyb nꞌaa sakog its ta hã. Ti hyb nꞌaa dooh ỹ haja bä ta tsyym suun kabo nꞌaa ỹ do bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ta ti reaanh doo, panang Betanija häd näng doo bä tii, tamii Joradãn häd näng do ta myyj jé. Tii bä mꞌ Jowãw nu gemuun bong mä ta wë hanꞌaa doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ jati péh, Jesus Jowãw nu gahemꞌuun do hapäh ta wë hana doo. Ti mꞌ Jowãw ky hadoo:<pb/>—Bë hegãã, —näng mäh —Pꞌop Hagä Do masꞌãã bꞌéé tꞌaah hadoo, badäk hahỹỹ hã habong do nesaa do sa hã hanäng do hado hõm doo <n>Pꞌooj ub, Jesus hewäd hyng do pooj jé, Pꞌop Hagä Do mejũũ bꞌéé tꞌaah radajꞌëëp nesaa do sa mo hajꞌaa säm. Bꞌéé tꞌaah majyyw hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do mabaan hõm nesaa do ramoo bong do paah. Bꞌéé tꞌaah jawén buuj däg Jesus. Jesus dajëp nesaa do ër moo bok do hyb nꞌaa. Ta majyyw hyb nꞌaa kä Pꞌop Hagä Do bawug hõm sahõnh hẽ nesaa do ër moo bok doo. Ti hyb nꞌaa, bꞌéé tꞌaah gó Jowãw wén ehꞌũũm Jesus ky nꞌaa.</n> —näng mä Jowãw Jesus ky nꞌaa hã.


text:
—Hahỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot do paa kä, hahỹỹ da ỹ baherꞌoot noo gó: “Jawén ỹ hana doo, hyb nꞌaa jawyk ti bahä̃nh ỹỹ, tawäd däg né hẽ pój ỹỹ jé do hyb nꞌaa”, ỹ hanäng do paah.


text:
—Dooh paa ỹ hapëë nä bä nanäng hyb nꞌaa jawyk do hahỹ tado bä. Ỹ wén nu gemuun bong tame, takametëëh hyb nꞌaa Isaraéw buuj sa hã —näng mä Jowãw.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jowãw ky hado kän:<pb/>—Pꞌop Hagä Do Sahee ỹ hapäh hỹ pong jé naa tabahyng ta wë gurii-i hadoo. Ta hã tabaym.


text:
Pooj jé, dooh ỹ hapëë nä bä ti tado bä. Hahỹỹ da paa ỹ Pꞌop Hagä Do maherꞌoot, ỹ paa tamejũũ tame ỹ nu gemuun hyb nꞌaa: “Ajꞌyy wë Sahé ỹ ahyy bä, ta wë tabaym mabahapäh bä”, näng Pꞌop Hagä Doo, “ti né hẽ tii kä tabanoo sa hã Sahé ỹỹ kä sa hꞌyyb tym gó tabajëë suun hyb nꞌaa, Sahé ỹỹ hꞌyyb mahũũm hyb nꞌaa kä sa hã”, näng Pꞌop Hagä Do hã ỹỹ.


text:
Ỹ hapäh ta ti Jesus wë kä. Ti hyb nꞌaa baad ỹ baherꞌoot ta ky nꞌaa kä: Pꞌop Hagä Do Tꞌaah né hẽ ti hỹỹh —näng mä Jowãw nu gahemꞌuun doo.<pb/>


text:
Jesus tabës bä Jowãw bahapäh bä mꞌ, taky hadoo ta ma matëg sa hã:<pb/>—Bë hegãã! Pꞌop Hagä Do masꞌãã bꞌéé tꞌaah hadoo —näng mä Jowãw.<pb/>


text:
Ta jawén pꞌaa hẽnh Jesus bahegꞌããs bä mꞌ, ta jawén hanꞌaa do tabahapäh bä mꞌ, tabeaanh sa hã:<pb/>—Hꞌëëd bë karẽn? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Rabi <n>“Ãã ma matëg” rahanäng pé mꞌ ti Rabi. Rawehꞌëëh do ky nꞌaa tii.</n> —näk mäh, —nyy bä mabagä? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bꞌëëp, bë hegãã —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ rabahõm ta sii, ti mꞌ rabahegꞌããs tabaheꞌỹỹh doo. Ti mꞌ rabaym ta pa, tũũh däg do hyb nꞌaa papỹỹj, 4 oor mꞌ.<pb/>


text:
Ajꞌyy Ãn-Deréh häd näng doo, Simaw Peed häd näng do hỹỹj, Jowãw nu gahemꞌuun do herꞌoot do maa napäh do seeh, Jesus sii hawäd däk do seeh.


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ Ãn-Deréh bahõm ta hỹỹj tesoos, Simaw. Ti mꞌ tabawꞌyyt bä kä, taky hadoo ta hã:<pb/>—Ãã awꞌyyt Mesijas rahanäng doo —näng mäh. (Kristo, Pꞌop Hagä Do hꞌyyb däng doo, tahanäng pé ti Mesijas.)<pb/>


text:
Ti mꞌ Ãn-Deréh mahũũm kän Simaw Jesus wë kä. Ti mꞌ Jesus begãã däk Simaw wë, ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Õm né Simaw. Jowãw häd näng do tꞌaah õm <n>Jowãw see ta ti Simaw yb. Dooh Jowãw nu gahemꞌuun do paa tado bä. Dooh na-ããj hẽ ti Jesus ma metëëk do seeh, Jowãw häd näng do tado bä. Hajõk Jowãw häd enäh doo.</n> —näng mäh. —Hỹ jawén Sepas a häd kä —näng mäh. (Peed rahanäng pé ti ta tii, sa kyy me ti Sepas. “Pä” rahanäng pé mꞌ tii.)<pb/>


text:
Ti mꞌ jati pé Jesus hꞌyyb däng Garirej häj nꞌaa hẽnh tabahõm. Tabahõm pooj jé tahapäh mä ajꞌyy Pirip häd näng doo.<pb/>—Hata ỹ õm hỹỹ kä —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Betsaj-Da panang häd näng doo bä naa ti Pirip. Ti né hẽ na-ããj hẽ Ãn-Deréh Peed sa panang. Sét panang buuj né tii.


text:
Ti mꞌ ajꞌyy seeh, Natanajéw häd näng do hã Pirip kataa. Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Ãã awyyd kän Mosees erii wät do paa gó kaherꞌoot doo kä, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paa gó kaherꞌoot do na-ããj hẽ —näng mäh. —Jesus né ti ta tii, Nasaréh häd näng do panang hẽnh naa, Joséh tꞌaah —näng mä Pirip Natanajéw hã.<pb/>


text:
—Nasaréh hẽnh naa? —näng mä Natanajéw. —Nasaréh bä naa dooh baad hadoo do ana bä —näng mä Natanajéw.<pb/>Ti mꞌ Pirip ky hadoo ta hã:<pb/>—Hamäh, ër hegãã —näng mä Pirip.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabahõm. Ti mꞌ Jesus bahapäh bä Natanajéw kaja nä bä, taky hadoo:<pb/>—Wät ta ti Isaraéw buuj hehꞌäät ub doo. Dooh tawadꞌii bä, dooh tajejën bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Natanajéw ky hadoo:<pb/>—Nyy dꞌ ỹ mabahapäh? —näng mä Jesus hã.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Õm Pirip awꞌyyt do pooj jé, õm ỹ bahapäh joom wiigo häd näng do yt hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Natanajéw hyb nꞌaa meuuj wät, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ma matëg! —näng mäh —Õm né Pꞌop Hagä Do Tꞌaah. Õm né hẽ Isaraéw buuj sa wahë nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hã ỹ mahꞌyy kaꞌeeh, joom wiigo yt hã õm ỹ bahapäh ỹ banäng do hyb nꞌaa? —näng mäh. —Ti bahä̃nh da mabahapäh da meuj nꞌaa näng doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Wë gasëëts hõm do bë bahapäh da. Pꞌop Hagä Do ããs rabehyng rabesëëk Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do wë, bë hapäh da —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, jati hawät hadoo hã, panang Kanah häd näng doo bä, Garirej häj nꞌaa bä, ramoo bong ketꞌëë do jäm waa nꞌaa, ta tä nꞌaa. Jesus ỹỹn awät tii bä, raketꞌëë do jäm noo gó.


text:
Ti bahä̃nh, tabahëëj jëng uwa bëëh hejoonh doo. Ti mꞌ Jesus ỹỹn ky hadoo Jesus hã:<pb/>—Ahëëj jëng uwa bëëh hejoonh doo —näng mä Jesus ỹỹn.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hëd nꞌaa tii hã ỹ mamaherꞌoot? —näng mäh. —Dooh takaja nä bä hejój ỹỹ ỹ metëëh doo —näng mäh.<pb/>


text:
Tii bä mꞌ, ta ti tób yt moo bo nꞌaa hã mꞌ Jesus ỹỹn ky hadoo:<pb/>—Bë moo boo da sahõnh hẽ bë tamejũũ doo —näng mä ta ỹỹn kyyh sa hã.<pb/>


text:
Tób yt hã ti abëëh ji ma poo oow see pé naëng hood pä sꞌëëb. Sa moo hetsyd, sa waa hood getsyd naëng nꞌaa. Judah buuj raky nꞌaa jawꞌyyk do ky nꞌaa né tii. Tamawoob hẽ raat kenꞌyyh tahyb nꞌaa pé ta ti ta gabuuj.


text:
Ti mꞌ, tii bꞌ moo hebꞌooh do sa hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë gedu bëh naëng ta hood gó —näng mä Jesus.<pb/>Ti mꞌ ragedu bëëh sahõnh hẽ.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë agób ta uuh. Bë mahũũm jäm kaser nꞌaa wë —näng mä ta kyyh.<pb/>Ti mꞌ ramahũũm kän ta wë ta uuh.


text:
Ti mꞌ jäm kaser nꞌaa tameëëk naëng paah, uwa bëëh hejooj däk doo. Dooh tahapëë bä nꞌyy hẽnh naa tii. Tii bä moo hebꞌooh doo, ti rahapäh ta tii. Ti mꞌ dawë hã ajꞌyy katëë do tanaëënh,


text:
ti taky hadoo ta hã:<pb/>—Pooj jé ji heno uwa bëëh hejoonh do baad hadoo doo. Ta jawén, baad rabeëg bong bä kä, rahãd kanahapëë bong bä kä, ji heno baad nadoo doo. Õm tii, dooh tii dꞌ madoo bä. Menyyw hõm baad hadꞌop do tagadëëg ub —näng mä ta kaser nꞌaa kyyh ajꞌyy katëë do hã.<pb/>


text:
Pooj jé Jesus du doo do tapahuunh do ta tii. Ta tii hã kä tametä kän takꞌëp hadoo do ta hejój, ti hyb nꞌaa ta ma matëg ta hã rahꞌyy kae padäg kän. Panang Kanah häd näng doo bä, Garirej häj nꞌaa bä ti ta tii.<pb/>


text:
Ti jawén mäh, panang Kapar-Naũm häd näng doo hẽnh Jesus rabahõm ta ỹỹn, ta hỹỹj, ta ma matëg sa daheeh. Tꞌĩĩ hẽnh mä tabaym pawóp hẽ ta ä̃h.<pb/>


text:
Tabedaa däk bä Pas-kowa <n>Pas-kowa ramaneëënh doo, Isaraéw buuj rahyb nꞌaa esee do Pꞌop Hagä Do tꞌyyd mehĩĩn doo, rabahꞌũũm do Esit bä naa. Pas-kowa ratabꞌëës noo gó mꞌ ranahebꞌooh mä bꞌéé tꞌaah ajꞌyy. Rahyb nꞌaa esee do heen nꞌaa mꞌ tii. Ti noo gó mꞌ ratabꞌëës né hẽ mꞌ pãw makuj tamah doo. Séd hã mꞌ ratahebꞌëës.</n> häd näng do Judah buuj rahyb nꞌaa esee doo, Jesus bahõm kän mä Jerusarẽnh hẽnh.


text:
Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã, kahadë doo gó, wahoo gó, tabahapäh mä booj yb, bꞌéé, gurii-i hesꞌëëm doo. Dajẽẽr mebꞌaanh doo, tii bꞌ né rabatꞌoonh, Jesus hapäh.


text:
Ti mꞌ tabarig däk ta tyd tamehewyyh hyb nꞌaa. Ti mꞌ tabahabëë bong booj yb, bꞌéé sii hẽ. Ti mꞌ tabaũũj bëëh mä dajẽẽr rabahebꞌaanh do tyng nꞌaa. Jé padꞌyyt hẽ taparara bong mä moweed, Jesus mo hajꞌaa.


text:
Ti mꞌ taky hadoo gurii-i hesꞌëëm do hã:<pb/>—Bë manä ti jꞌeep! —näng mäh. —Ji esꞌëëm do tób nꞌaa bë adoo manä Ee tób! —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg rahyb nꞌaa esꞌee däg kän Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã kerih doo: “Ỹ gawatsꞌiik da takꞌëp ỹ kamahä̃n do hyb nꞌaa a tób nꞌaa.” <n>Saaw-Mo 69.9 hã takerii däk tii. Dawi kyy gó Jesus behꞌũũm. Takꞌëp Jesus kamahä̃n Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa. Baad takarẽn Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa esee ta ti yt hã. Dooh tagenaag bä ta see hyb nꞌaa tii bä ramoo bong doo.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa rabana Jesus wë, ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Jaa kyy gó hahỹỹ dꞌ mabadꞌoo? —näk mä sa kyyh. —Mametä ãã hã meuj nꞌaa näng do heen nꞌaa, Pꞌop Hagä Do ky gabuuj tado bä —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Ej —näng mä Jesus. —Bë karẽn bä, bë apyn hõm hahỹ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa. Tamawoob hẽ tabado däk bä ta ä̃h, ỹ tamaa sooh pꞌaa hẽnh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Nyy dꞌ ti ta tii? —näk mä Judah buuj wahë nꞌaa sa kyyh. —46 ta baab ramoo bok rabahaja sooh hyb nꞌaa. Tamawoob mä ta ä̃h matamaa sooh pꞌaa hẽnh? —näk mä sa kyyh Jesus hã.<pb/>


text:
Dooh Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa Jerusarẽnh bä hasooh do paa tado bä, Jesus hanäng péh. Ta daaj hẽ, ta ky nꞌaa né hẽ ti taherꞌoot.


text:
Ta jawén, Jesus ganä wät jawén paa bä kä mꞌ, ta ma matëg rahyb nꞌaa newë kän ta ti taherꞌoot doo. Tii bä kä mꞌ raky dahé kän Jesus herꞌoot do paa kä. Raky daheeh na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo kä.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Pas-kowa rahyb nꞌaa esee noo gó, Jerusarẽnh bä Jesus baym bä, hajõk hꞌyy kae kän ta hã, hajõng tapehuunh do rahapäh do hyb nꞌaa.


text:
Dooh hyb nꞌaa rabaherꞌoot pé Jesus hã badäk hahỹỹ hã habong do sa ky nꞌaa, baad Jesus bahapäh do hyb nꞌaa sa hꞌyyb.<pb/>


text:
Atsëm tabana Jesus wë, ti taky hadoo ta hã:<pb/>—Ma matëg, —näng mäh —ãã hapäh, õm Pꞌop Hagä Do mejũũ, ãã mama metëëk hyb nꞌaa. Ta ti ãã wén hapäh, dooh hajaa pé ta tii dꞌ mapahuunh doo da Pꞌop Hagä Do nawäd bä ta sii —näng mä Nikodẽm kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Dooh hajaa pé Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee ji do bä, pꞌaa hẽnh ji nenyy bä. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mä Jesus Nikodẽm hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Nikodẽm ky hadoo:<pb/>—Nyy dꞌ tii? —näng mäh. —Nyy da pꞌaa hẽnh ji benäng, wahꞌëë däk do ji? Ny daa pꞌaa hẽnh ji bajëë suun ji ỹỹn wog gó, pꞌaa hẽnh ji benäng hyb nꞌaa? —näng mä Nikodẽm kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh ji haja bä Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee ji do bä, ji hꞌyyb ji nenyyw bä nesaa do mahä̃nh, Pꞌop Hagä Do Sahee ji hꞌyyb gó tanajëë suun bä na-ããj hẽ. <n>Hahỹỹ dꞌ Gereg kyy me, Jowãw erih doo me: “Dooh ji haja bä Pꞌop Hagä Do bagꞌããs doo gó ji ajëë suun bä, naëng me ji nenyy bä, Pꞌop Hagä Do Sahee me ji nenyy bä na-ããj hẽ.” Hahỹỹ da ta ti naëng ky nꞌaa: Ji kahetsyyd wät do hadoo naëng me hasus do mahä̃nh, ji hꞌyyb ji benäm nesaa do mahä̃nh.</n> Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mäh.


text:
—Ajꞌyy hã hana doo, ta da hadoo né hẽ tii. Pꞌop Hagä Do Sahee hã hana doo, Pꞌop Hagä Do taah hedo padëëk tii.


text:
Ti hyb nꞌaa mahyb nꞌaa meuuj manäh, “Tawꞌããts hẽ pꞌaa hẽnh bë benäng do hadoo”, ỹ hanäng do hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tabahëm do ky nꞌaa gó õm ỹ maherꞌoot pꞌaa hẽnh ji benäng do ky nꞌaa. Tabahëm do tabahëm takarẽn hẽnh. Ji maa napëë né paawä ta kyyh, dooh ji hapëë bä nꞌyy hẽnh tahana, dooh ji hapëë bä nyy bä tabaym. Ti hadoo Pꞌop Hagä Do Sahee gó pꞌaa hẽnh henäk do sa hã <n>Hahỹỹ dꞌ tahanäng pé tii: Dooh né paawä ji hapëë bä nyy dꞌ ti pꞌaa hẽnh rabenäng do hadoo, wyt ta maab hẽ sa hꞌyyb tym kawareem kän Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä.</n> —näng mä Jesus Nikodẽm hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Isaraéw buuj sa ma matëg né paawä õm, dooh tagahꞌood bä a hã? —näng mäh.


text:
—Né hup ỹ né hẽ hahỹ õm ỹ maherꞌoot doo: Ãã herꞌoot ãã hapäh do ky nꞌaa, ãã hapäh do ãã matym me na-ããj hẽ. Ti hadoo né hẽ, dooh bë gado bä ãã herꞌoot doo —näng mäh.


text:
—Õm ỹ maherꞌood wät badäk hahỹỹ bä ky nꞌaa, dooh ỹ maky dahé bä. Nyy da da ỹ bë ky daheeh hỹ pong jé ky nꞌaa ỹ herꞌood bä? —näng mäh.


text:
—Dooh hewäd sëëk pé hỹ pong jé. Dooh ta ky nꞌaa herꞌoot péh. Jããm né hẽ hawät tꞌĩĩ hẽnh Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo.


text:
Pꞌooj ub, tabanawäng bä, awꞌyy heen nꞌaa Mosees gadahäng pꞌop, bꞌaa hã, ta wë rahegãã bä ranadejëp hyb nꞌaa. Ti hadoo né da bꞌaa hã, pꞌop, rabepëëm däk da Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo,


text:
Takꞌëp badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do kamahä̃n. Ti hyb nꞌaa tabanꞌoo däg kän sét hadoo do ta Tꞌaah, sahõnh hẽ ta hã hꞌyy kaꞌeeh do tabanesaa hẽnh ranahõm hyb nꞌaa, rabedëb hadꞌyyt hyb nꞌaa hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa kä.


text:
Taky nꞌaa etyy hyb nꞌaa nado nesaa do sa hã Pꞌop Hagä Do wén mejõ hyng ta Tꞌaah badäk hahỹỹ bä. Tawén mejõ hyng, ta hã rabedëp hyb nꞌaa nesaa do mahä̃nh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Dooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ety bä nesaa doo hẽnh, ta Tꞌaah hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Pꞌop Hagä Do hꞌyyb gó tabanyy däk taky nꞌaa etyy do sa hã nesaa doo hẽnh, ta Tꞌaah hã hꞌyy kanaꞌeeh do sa hã. Ta wén ky nꞌaa etyy nesaa doo hẽnh sa hã, sét hadꞌos do ta Tꞌaah hã rahꞌyy kanaꞌeeh do hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Hahỹ hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do rejãã da sa hã: Ta tꞌaah, ji hꞌyyb tym bag, baad hadoo do Pꞌop Hagä Do genꞌaak do ji hã tametëëh doo, kajaa badäk hahỹỹ hã habong do sa mahang. Ti hado né paawä, dooh rakamahä̃n bä ta ti bag. Rakamahä̃n badagyp do hadoo doo, nesaa do ramoo bong do hyb nꞌaa.


text:
Nesaa do moo hebꞌook doo, dooh rakamahä̃n bä ta bag. Dooh rakarẽn bä ta bag hadoo doo gó rabooh, nesaa do ramoo bok do kamanetëëh hyb nꞌaa.


text:
Baad hadoo do ky nꞌaa Pꞌop Hagä Do metëëk doo da habok doo, tabawak bä hadoo doo gó rababok, Pꞌop Hagä Do ky gabuuj né ta ti ramoo bong doo, takametä däk hyb nꞌaa —näng mä Jesus Nikodẽm hã.<pb/>


text:
Ta jawén mäh, Jesus, ta ma matëg daheeh raberéd hõm mä Jerusarẽnh panang. Panang bahä̃nh, Judah häj nꞌaa bä tabaym dó ta ma matëg daheeh. Ta tii bä tanu gemuun bong ta wë hanꞌaa doo.


text:
Ti noo gó Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun wät panang Anon häd näng doo bä, panang Sarĩm häd näng do nedaa bä, tamii maeh do hyb nꞌaa tii bä. Hajõk Jowãw wë hanꞌaa ranu kemuun hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Jowãw nu gahemꞌuun do ma matëg raky kedꞌaak Judah buuj see sii. Judah buuj raky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ nyy da ji behop ji hꞌyyb enyyw däk hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do matym gó. Ti pꞌãã raky kedꞌaak. Ti mꞌ Jowãw nu gahemꞌuun do ma matëg rabana ta wë, ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>


text:
—Ãã ma matëg —näk mä Jowãw hã. —Ajꞌyy tamyyj däk hã makahataa doo, maky nꞌaa herꞌoot do paah, ta ti na-ããj hẽ nu gemuun hỹỹ kä. Sahõnh hẽ rabahõm kän ta wë. Dooh ãã wë rana boo bä —näk mä Jowãw nu gahemꞌuun do ma matëg ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jowãw ky hadoo:<pb/>—Pꞌop Hagä Do né hẽ ti hanoo ji hã ji moo wät do panꞌaa. Pꞌop Hagä Do ky gabuuj né hẽ ti tamoo wät doo.


text:
Bë hapäh né hẽ, bë maa napäh né hẽ bë hã ỹ herꞌoot do paah. Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do nado ỹ hỹỹh, näng paa ỹỹh. Pꞌop Hagä Do mejũũ ỹ ta pooj jé, näng paa ỹỹh.


text:
—Raketëë do jäm nꞌaa rabajäm noo gó, ta patug panꞌaa wë né ta ỹỹm panꞌaa bahõm. Ajꞌyy najiis, jäm hꞌyyb mahũũm nꞌaa, tsebee kän katëë do panꞌaa kyyh hã. Katëë do najiis tsebé do hadoo ỹ hỹỹh —näng mä Jowãw. —Baad ỹ tsebee kän sahõnh hẽ rabahõm do hyb nꞌaa ta wë.


text:
Tawꞌããts hẽ rahyb nꞌaa jawyyg magyys hẽ ta tii. Ti yd jé tawꞌããts hẽ ỹ rahyb nꞌaa sakog magyys hẽ —näng mä Jowãw.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jowãw ky hadoo ẽnh:<pb/>—Hỹ pong jé hana doo, sahõnh hẽ sa bahä̃nh ta tii. Badäk hahỹỹ bä naa ỹ ti hỹỹh. Badäk hahỹỹ bä naa ti ỹ hajaa ỹ herꞌood bä. Hỹ pong jé hana doo, sahõnh hẽ bahä̃nh hadoo doo,


text:
ti né hẽ sahõnh hẽ tabaherꞌoot tꞌĩĩ hẽnh tahapäh doo, tamaa napäh do ky nꞌaa. Ti hado né paawä, dooh ragado bä taherꞌoot doo.


text:
Ỹ Pꞌop Hagä Do mejũũ ta ky nꞌaa ỹ baherꞌoot hyb nꞌaa. Baad tabanoo hã ỹ ta Sahee. Ti hyb nꞌaa, te hub né hẽ bë hapäh Jesus ky nꞌaa ỹ herꞌoot doo.


text:
Pꞌop Hagä Do Tꞌaah hã hꞌyy kaꞌeeh doo, edëb hadꞌyyt da Pꞌop Hagä Do pa hỹ pong jé. Nabuj kehꞌũũm doo, ta hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, dooh da tꞌĩĩ hẽnh raboo bä. Rahob hadꞌyyt hẽ da nesaa doo, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä —näng mä Jowãw kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, hajõõ däk Jesus ma matëg, Jowãw nu gahemꞌuun do ma matëg bahä̃nh däg, Jowãw bahä̃nh däg na-ããj hẽ Jesus ranu gemuun doo, Pariséw raky nꞌaa napëë kän.


text:
Jesus heen nꞌaa nyy däk bä mꞌ, Pariséw raky nꞌaa napäh bä kä, teréd hõm Judah häj nꞌaa. Garirej häj nꞌaa hẽnh tabahõm kän pꞌaa hẽnh.


text:
Ramahõm me mꞌ, rakajaa panang Sikar häd näng doo bä, Samarija häj nꞌaa bä. Hëëj Jakóh ta tꞌaah Joséh hã tanoo do paa nedaa hẽnh ti panang.


text:
Tii bä ti majat mä naëng Jakóh gagots däk do paah. Jesus akaaj däk mäh, dawëë rababok do hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus baso däk naëng majat do pa. Wasyg këë mäh.<pb/>


text:
<sup>(7-8)</sup> Ti nuuj jé ta ma matëg rabahõm panang hẽnh, sa waa rabetsẽẽ hyb nꞌaa. Ti mꞌ naëng majat bä ỹỹnh, Samarija buuj, kajaa mä naëng tabagóp hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:—Na ỹ eëg naëng uuh —näng mäh.


text:
Ti mꞌ ỹỹnh hyb nꞌaa newëë teaanh do hyb nꞌaa. Dooh Judah buuj raherod bä Samarija buuj sa sii. <n>Dooh Judah panaa hehꞌäät do Samarija buuj rado boo bä. Ti hyb nꞌaa, dooh Judah buuj ragado bä sa mahang, dooh raherod bä sa sii. Dooh Judah buuj ragenaag bä Samarija buuj. Dooh na-ããj hẽ Samarija buuj ragenaag bä Judah buuj.</n> Ti hyb nꞌaa mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd hyb nꞌaa mabetsẽẽ hã ỹ naëng? —näng mäh. —Õm Judah buuj, ỹ ti Samarija buuj —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Mahapëë bä paawä ji matym nꞌaa Pꞌop Hagä Do anoo do ji hã, mahapëë bä paawä hahỹ naëng hetsẽẽ do a hã, metsẽẽ paawä ta hã naëng. Ji hꞌyyb edꞌëëp do naëng nꞌaa paawä tanoo a hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ỹỹnh ky hadoo:<pb/>—Ny ta hood? Tꞌõp hahỹ naëng majat. Nꞌyy hẽnh naa mabagóp ti naëng menooh doo? —näng mäh.


text:
—Ër wahë makũ Jakóh gagots jat hahỹ naëng. Ti mo hajꞌaa paah, ti ti hanoo paa ãã hã. Ti ti heëëk paah, ta taah reëëk paah, ta masããh reëëk paa hahỹ naëng. Ër wahë makũ bahä̃nh gꞌeeh õm? —näng mä ỹỹnh kyyh.<pb/>


text:
—Naëng ỹ anoo do heëëk doo, dooh da tahoo kaaj wäd bä. Naëng ỹ anoo do tawäd hadꞌyyt hẽ da sa hꞌyyb tym gó. <n>Pꞌop Hagä Do Sahee tii, naëng hadoo do Jesus anoo doo.</n> Tanoo sa hã hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do pa sa hꞌyyb tym edëb hadꞌyyt hẽ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ỹỹnh ky hadoo:<pb/>—Na ta ti naëng ỹ karẽn, ỹ hoo nakaaj wät hyb nꞌaa, ỹ nana wät hyb nꞌaa, ỹ nagób wät hyb nꞌaa hahỹ naëng —näng mä ỹỹnh kyyh.<pb/>


text:
—Dooh ỹ patug nyy bä —näng mä ỹỹnh kyyh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ehub né hẽ õm, “Dooh ỹ patug nyy bä”, hanäng do õm —näng mäh.


text:
—Ji ma poo oow pé paa a patꞌuuk. Hỹỹ kä mapa gä doo, dooh né hẽ a patug tado bä. Ehub né hẽ õm ti hedoo doo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Sooh nanäng waëë jó ãã wahë makũ rahyb nꞌaa jewꞌyyk Pꞌop Hagä Doo. Bëëh, Judah buuj, Jerusarẽnh bä mꞌ ji hyb nꞌaa jawꞌyyk, bë nooh. Nyy da a hã? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Baad ỹ baherꞌoot a hã, ỹ maky dahé. Ti awät da ti noo gó, dooh da Pꞌop Hagä Do ji Yb ji hyb nꞌaa jewyyg wäd bä nanäng waëë jó, Jerusarẽnh bä na-ããj né da —näng mäh.


text:
—Bëëh, Samarija buuj, dooh bë hapëë bä ta ti bë hyb nꞌaa jewꞌyyk doo. Ãã hahỹ Judah buuj, ãã hapäh ta ti ãã hyb nꞌaa jewꞌyyk doo. Ããh, Judah buuj, ãã mahang né hẽ ti taganyyh sahõnh hẽ sa hꞌyyb tym dëëb —näng mäh.


text:
—Ti awät da ti noo gó kä, da hẽ né hẽ ta du däk, baad Pꞌop Hagä Do ji Yb hyb nꞌaa jawꞌyyk doo, Pꞌop Hagä Do Sahee hejój gó, takꞌëp baad hadoo doo gó na-ããj hẽ rahyb nꞌaa jewꞌyyk da. Ta ti hedoo do Pꞌop Hagä Do ji Yb karẽn.


text:
Sahee né hẽ ti Pꞌop Hagä Doo. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ ta hã hyb nꞌaa jewꞌyyk doo, ta Sahee hejój gó, takꞌëp baad hadoo doo gó na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa jewꞌyyk —näng mä Jesus ỹỹnh hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ỹỹnh ky hadoo:<pb/>—Ỹ ky nꞌaa napäh ti awät da Mesijas (Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ramaneëënh doo) —näng mäh. —Takajaa bä, sahõnh hẽ da ër tamaherꞌoot —näng mä ỹỹnh kyyh.<pb/>


text:
Tii bä kä mꞌ, Jesus ma matëg rakajaa. Rahyb nꞌaa meuunh mä ỹỹnh sii Jesus berꞌoot do hyb nꞌaa. Rahyb nꞌaa meuuj né paawä, dooh mꞌ reaaj bä ta hã ỹỹnh hã taherꞌoot doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ ỹỹnh beréd häng ta naëng hood, myyj hẽnh tabajëng. Takajaa bä mꞌ tabaherꞌood kän myyj bä hajꞌeenh do sa hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>


text:
—Hamäh, ër hegãã ajꞌyy sahõnh hẽ ỹ moo wät do paa ỹ tamaherꞌoot doo —näng mäh. —Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do hyb nꞌaa hadoo ti ta tii —näng mäh.<pb/>


text:
Ti nuuj jé Jesus ma matëg ramejõ bong tabawa wät hyb nꞌaa ta waa:<pb/>—Mawa wäd a waa, ma matëg! —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus baherꞌoot sa hã:<pb/>—Ta ti hã ỹ mejõ hyng do karẽn do ỹ moo wät. Ỹ karẽn ỹ bahajaa hã ỹ tamejũũ doo. Ti né hẽ wa ỹ hadoo doo, ỹ hanäng doo. Ti né hẽ hëp ỹ hejój —näng mäh.


text:
—Hahỹỹ da bë ky hetëg: “4 nä ta kamarab nꞌaa takata däk hyb nꞌaa joom tym”, bë nooh. —Bë hegãã, bok ta ti hajõk wë ỹ hanꞌaa doo. Joom ag hahõõ däk do hadoo tii. Kaja kän ji ataa Pꞌop Hagä Do wë, joom ag ji ataa do hadoo.


text:
Ta ti wë ỹ hataa do gadoo da tamoo wät do säm. Hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do pa ragadoo da edëb hadꞌyyt doo, wë ỹ hata däk doo. Jé Pꞌop Hagä Do kyyh sa hꞌyyb tym gó hejoom do hadoo doo, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do taa nꞌaa na-ããj né hẽ, séd hã da rahꞌyy gadejah.


text:
Tii da da bë hã kä. Bë ỹ mejũũ bë bataa hyb nꞌaa bë nejoom doo. Ta wób ti moo bong tii. <n>Ta wób paa ti rerꞌoot sa hã Pꞌop Hagä Do kyyh, tahanäng pé tii.</n> Ta wób ramoo bok do säm bë gado kän —näng mä Jesus ta ma matëg hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, hajõk Samarija buuj, ta ti panang buuj, rahꞌyy kae padäg kän mä Jesus hã, ỹỹnh maherꞌoot do hyb nꞌaa sa hã. Hahỹỹ dꞌ mä ỹỹnh kyyh sa hã: “Sahõnh hẽ ỹ tamaherꞌoot ỹ moo wät do paah”, näng paa mꞌ ỹỹnh sa hã.


text:
Ti mꞌ, Jesus wë panang buuj rakajaa bä, rabetsẽẽ ta hã sa panang bä tabaym hyb nꞌaa. Tii bä kä, pawóp hẽ ta ä̃h tabayyw wät.


text:
Ti mꞌ ỹỹnh hã raky hadoo:<pb/>—Maherꞌoot do hyb nꞌaa nado wäd ãã wén ky daheeh. Ãã wén ky daheeh hỹỹ kä, ta kyyh ãã maa napäh do hyb nꞌaa. Sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb tym dëëb né hẽ ti hahỹỹ kä, ãã hapäh hỹỹ kä —näk mä sa kyyh ỹỹnh hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Garirej häj nꞌaa bä takajaa bä, ragadoo Jesus. Rawén gadoo, sahõnh hẽ Jesus pahuunh doo, Pas-kowa Jerusarẽnh bä ratabꞌëës noo gó, rabahapäh do hyb nꞌaa paah.<pb/>


text:
Pꞌaa hẽnh mä Jesus bahõm ẽnh panang Kanah häd näng doo hẽnh, naëng, uwa bëëh matsing do tawareem paa bä. Ti awät ajꞌyy hyb nꞌaa jawyk doo, sa häj nꞌaa wahë nꞌaa kaser nꞌaa. Nahëë näng ta tꞌaah. Kapar-Naũm panang bä mꞌ tabagä ti ta tꞌaah.


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky nꞌaa napäh bä Jesus kajaa do Garirej häj nꞌaa bä, Judah häj nꞌaa bä naa, panang Kanah hẽnh tabahõm Jesus wë. Ti mꞌ Jesus hã tabetsẽẽ ta sii tabahõm, ta tꞌaah nahëë tabahahëën hõm hyb nꞌaa. Pꞌeets mä ta tꞌaah dajëb paawä.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë nahapëë bä takꞌëp hadoo do ji pehuunh doo, dooh né da bë ky dahé bä ẽnh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Abaaj hõm. Hasꞌoo däk da a tꞌaah. Nadajëb da a tꞌaah —näng mä Jesus.<pb/>Ajꞌyy ky dahé kän Jesus herꞌoot doo, ti hyb nꞌaa tababaaj hõm kän.


text:
Ti mꞌ ta tyw nꞌaa me, ta hõõ bä, takata däk mä ta karom sa hã, ta tób hẽnh hanꞌaa doo.<pb/>—Hasꞌoo däk a tꞌaah —näk mä ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabeaanh sa hã:<pb/>—Nyy bꞌ akëë papỹỹj, ta nahëë badoo wät? —näng mäh.<pb/>—Tsém né hẽ, atëh këë —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy hyb nꞌaa newëë, tii bꞌ akä däk né hẽ mꞌ Jesus baherꞌoot ta hã: “Hasꞌoo däk da a tꞌaah”, tabanäng. Ti mꞌ ajꞌyy, ta tób yt hã hajꞌeenh do na-ããj mä rahꞌyy kae padäg kän Jesus hã.<pb/>


text:
Kahadë panang Jerusarẽnh häd näng doo. Panang noo seeh, Bꞌéé Sa Tyw Nꞌaa häd näng do pa ti majat karajꞌaa bä mahanꞌyyts its. Betés-Da mä karajꞌaa häd. Eberew <n>Judah buuj sa kyyh ji maneëënh Eberew. Badäk hahỹỹ hã Jesus bawät noo gó, tamawoob hẽ kyyh raherꞌood Judah häj nꞌaa bä: Eberew kyyh, Aramew kyyh, Gereg kyyh. Eberew kyyh ti sa kyyh hehꞌäät doo.</n> kyy me tii. Ta wꞌoo hã 4 tób hatoonh kawõõt doo, sét hẽ ta hoo gadꞌoo bä hasooh.


text:
Ta ti yt hã hajõk nahëë enäh. Sa mahang ty temah doo, nabong doo, kꞌyy gedóm doo. [Ta tii bä ragada mä naëng ketaam doo.


text:
Ta see pé noo gó mꞌ Pꞌop Hagä Do ããs bahyng mäh, tabetaam hyb nꞌaa naëng. Tabetaam jawén paa bä, pooj jé tame hahop do hasꞌoo däk mä nahëë näng do paah.]


text:
Ti mꞌ Jesus bahapäh bä ajꞌyy hasooh doo, taky nꞌaa napäh bä pꞌooj däg ta nahëëh taky hadoo ta hã:<pb/>—Makarẽn mabahasꞌoo däk? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Dooh ỹ haja bä —näng mäh. —Dooh ỹ masa pé naëng ketaam jawén paa bä, ỹ bahop hyb nꞌaa. Ỹ kakoon nuuj jé, ta see bahop pój ỹỹ jé. Ti hedo hadꞌyyt hẽ —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Asꞌëëg gꞌëëd! —näng mäh. —Mado däg a tyng. Awäd däg —näng mä Jesus kyyh ajꞌyy hã.<pb/>


text:
Nayyw hẽ mꞌ tabasꞌëëg gꞌëëd kän, tado däk ta tyng kä, awäd däg kän mäh.<pb/>Saab noo gó mꞌ ta tii, Judah buuj rakamehehãk do hã.


text:
Ti hyb nꞌaa Judah buuj sa wahë nꞌaa raky hadoo ajꞌyy hã:<pb/>—Saab naga hẽ. Dooh ër ky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä ji tyng ji atón bä Saab hã —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo sa hã:<pb/>—Ajꞌyy ỹ haso däk do ky hadoo hã ỹỹ: “Mado däg a tyng. Awäd däg”, näng hã ỹỹ —näng mä ajꞌyy.<pb/>


text:
Ti noo gó né hẽ mꞌ, badawëd däk, Jesus hapëë kän ajꞌyy Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä. Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Mahegãã. Õm hasꞌoo däk —näng mäh. —Mamoo wäd wäd manä nesaa doo, ti bahä̃nh tanahadoo hyb nꞌaa nesaa do a hã —näng mä Jesus kyyh ajꞌyy hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Ee moo wäd hadꞌyyt hẽ. Ỹ na-ããj né hẽ ỹ moo wäd hadꞌyyt hẽ —näng mäh.<pb/>


text:
Ta tii dꞌ tabedoo do hyb nꞌaa, takꞌëp kä Judah buuj sa wahë nꞌaa rakarẽn radajëëb kän. Pooj jé, dooh Saab tatay bä sa hã, ta jawén kä Pꞌop Hagä Do mꞌ ta yb mäh, tanooh. Sa hã, Pꞌop Hagä Do hadoo mäh, tanooh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo Judah buuj sa wahë nꞌaa hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ỹỹh, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah, dooh daj ỹỹ hẽ ỹ hajaa péh. Jããm né hẽ ỹ moo wät Ee, Pꞌop Hagä Do moo wät do ỹ hapäh doo. Ee moo wät do né hẽ ti ỹ moo wät.


text:
Ee, Pꞌop Hagä Doo, ỹ takamahä̃n. Sahõnh hẽ tamoo wät doo, hã ỹ tametëëh. Hahỹ ajꞌyy ỹ haso däk do bahä̃nh da, hã ỹ Pꞌop Hagä Do banoo ỹ moo wät hyb nꞌaa. Bë hyb nꞌaa meuunh da ta tii.


text:
Dejëp do genä bong, Ee anꞌoo bä. Rabedëb hadꞌyyt doo kä, tanoo. Ti hadoo né ỹỹh, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah, ỹ anoo rabedëp, ỹ hꞌyyb däng do sa hã.


text:
Ta tii dꞌ tawén dꞌoo ỹ rawehꞌëëh, ỹ rahyb nꞌaa jewꞌyyk hyb nꞌaa ta hã rawehꞌëëh doo da, ta hã rahyb nꞌaa jewꞌyyk doo da. Pꞌop Hagä Do Tꞌaah wanehꞌëëh doo, dooh né hẽ tawehëë bä ẽnh Ee Pꞌop Hagä Doo, hã ỹ mejõ hyng doo —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ỹ herꞌoot do gadꞌoo doo, hã ỹ mejũũ do hã hꞌyy kaꞌeeh doo, edëb hadꞌyyt do ta hã däg, tawäd hadꞌyyt hẽ da hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa. Dooh nesaa do hã taky nꞌaa kety däk da. Dooh banesaa doo hẽnh tahõm wäd bä. Edëb hadꞌyyt hẽ kä ta hꞌyyb tym. Pꞌop Hagä Do pa da tabawäd hadꞌyyt hẽ kä —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ti awät da ti noo gó, da hẽ né hẽ tadu däk, Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy gatemah doo, dejëp do hadoo doo, ramaa napäh da këh ỹỹ, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah kyyh. Këh ỹ ky dahꞌeeh doo, edëb hadꞌyyt hẽ da sa hꞌyyb tym.


text:
Ee, Pꞌop Hagä Do hanaa né hẽ ji edëp doo. Ti hadoo né hẽ ta Tꞌaah hã hana doo, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä.


text:
Hã ỹỹ, Tꞌaah hã Pꞌop Hagä Do banoo ỹ hyb nꞌaa jawyk hyb nꞌaa, sahõnh hẽ sa hã ỹ ky nꞌaa etyy hyb nꞌaa, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do ỹ bahadoo do hyb nꞌaa.


text:
Bë hyb nꞌaa meuuj manä ta ti ỹ herꞌoot do hã. Ti awät da ti noo gó, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah kyyh sahõnh hẽ dejëp do paa ramaa napäh da. <n>Ta jawén tii, pꞌaa hẽnh Jesus bahyng bä.</n>


text:
Tii bä da ragenä bong. Baad hadoo do moo hebꞌooh do paah, hỹ pong jé da, Pꞌop Hagä Do pa raboo hadꞌyyt hẽ da. Nesaa do moo hebꞌooh do paah, tabanesaa hẽnh da raky nꞌaa kety däk.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Dooh ỹ hajaa pé ti daj ỹỹ hẽ. Pꞌop Hagä Do ỹ tamaherꞌoot doo da né hẽ ỹ badꞌoo sa hã. Ti hyb nꞌaa baad ub hadꞌyyt hẽ ta ti sa hã ỹ ky nꞌaa etyy doo. Hã ỹ mejũũ do karẽn doo da ỹ badꞌoo. Ỹ karẽn do jawén nado —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh Judah buuj wahë nꞌaa sa hã:<pb/>—Daj ỹỹ hẽ këh ỹ nꞌaa ỹ herꞌood bä paawä, dooh paawä baad tado bä tii.


text:
Ti awät nä ta seeh baad ub këh ỹ nꞌaa herꞌoot doo. Pꞌop Hagä Do né tii. Te hub né hẽ këh ỹ nꞌaa taherꞌoot doo, ỹ hapäh.


text:
Dooh hyb nꞌaa ỹ karẽn pé badäk hahỹỹ bä naa këh ỹ nꞌaa rod, tii dꞌ ỹ wén herꞌoot. Ỹ wén ky däng Jowãw nu gahemꞌuun do herꞌoot do paa hã këh ỹ nꞌaa, taherꞌood wät do bë ky daheeh hyb nꞌaa, bë hꞌyyb tym bedëp hyb nꞌaa nesaa do mahä̃nh.


text:
Ji bag bawag däk do hadoo Jowãw nu gahemꞌuun do ma metëëk doo. Pooj jé dó, bë tsebee bong tama metëëk do hã —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Baad ub né paawä Jowãw nu gahemꞌuun do baherꞌood wät këh ỹ nꞌaa, ti anäng ta bahä̃nh hadoo do këh ỹ nꞌaa metëëh doo. Hã ỹ Ee Pꞌop Hagä Do anoo do ỹ pehuunh do panꞌaa né tii. Ỹ pehuunh do hã ji bahapäh ỹ Pꞌop Hagä Do mejõ hyng do ỹ ti hỹỹh.


text:
Ee, Pꞌop Hagä Doo, hã ỹ mejõ hyng doo, baad ub na-ããj hẽ taherꞌoot këh ỹ nꞌaa. Dooh noo gó bë maa napäh pé ta kyyh. Dooh noo gó ta mamets bë ty gahapäh péh.


text:
Baad né paawä bë ma kametëëk Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã. Tii dꞌ bë wén ma kametëëk, tii hã bë awꞌyyt bë edꞌoo bë edëb hadꞌyyt do Pꞌop Hagä Do wë. Hajõõ nuu me né hẽ bë nerꞌood paawä, dooh bë hꞌyy ganyy bä këh ỹ nꞌaa hã ta hã taherꞌoot do hã!


text:
Këh ỹ nꞌaa ti taherꞌood né paawä, dooh bë ana bä wë ỹỹ, edëb hadꞌyyt do ỹ banoo hyb nꞌaa bë hã.<pb/>


text:
Ee kyy gó né paawä ỹ bahyng, dooh ỹ bë gado bä. Ta seeh, ta daaj hẽ ta ky gabuuj gó hana doo, ti paawä bë gadoo.


text:
Bë genꞌaak bë da hadoo do bë hã rajꞌaa etsëë bä. Dooh bë hyb nꞌaa pꞌeed bä bë ky nꞌaa, Pꞌop Hagä Doo, sét hadꞌop do herꞌoot do hã. Ti hyb nꞌaa bë nahajaa hã ỹ bë hꞌyy kaꞌeeh doo.<pb/>


text:
—Bë ỹ ky nꞌaa tapaa bë edoo manä Ee, Pꞌop Hagä Do wë. Ỹ nado tii, bë hã ky nꞌaa tapaa doo. Mosees hã ti bë hꞌyy kejäg ub. Ti né hẽ da bë taky nꞌaa tapaa.


text:
Dooh bë ky dahé bä ti terih do paah. Ti hyb nꞌaa bë wén ky nadaheeh ỹ herꞌoot doo —näng mä Jesus kyyh Judah buuj sa wahë nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Hajõk Jesus jawén habok, hajõng tapehuunh doo, nahëë enäh do taheso padëëk do na-ããj hẽ rabahapäh do paa hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Jesus bahegꞌããs, hajõk ti hanꞌaa doo. Ti mꞌ Pirip hã taky hadoo:<pb/>—Nꞌyy hẽnh da ër betsẽẽ hajõk do sa waa?


text:
Ti mꞌ Pirip ky hadoo:<pb/>—8 kamarab ji moo wät do säm dooh tahaja nä bä sa waa säm —näng mä Pirip.<pb/>


text:
—Gëët hỹ karapee. Ti anäng ta wë its ji ma poo oow pé pãw nedꞌëëd is doo, sewada häd näng do sꞌëëb. Tahꞌỹỹb pawóp hẽ. Tahajꞌas mä ti hajõk do hã? —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë mejõ rabehyy bꞌëëh jawii jó —näng mäh.<pb/>Baeh jawii tii bä. Ti mꞌ rabehyy bꞌëëh. 5 miw ajyy tahyb nꞌaa pé tii bä habꞌëëh doo.


text:
Ti mꞌ Jesus basog däk pãw, Pꞌop Hagä Do hã taky hadoo:<pb/>—Õm tawꞌããts hẽ Ee. Manꞌoo däk ãã waa —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ tabanꞌoo kän habꞌëëh do sa hã. Ti hadoo né tahꞌỹỹb ẽnh. Wog enä hõm mä sahõnh hẽ.


text:
Rabahajaa bä kä rawëh doo, Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ata däg madꞌaak doo, takanerejãã hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ madꞌaak do ta ma matëg rata hõm kän kawaju gó. 12 mꞌ kawaju gedẽ hõm doo. Ji ma poo oow hadoo do paa madaag kän hajõng pãw bód.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk do rabahapäh bä Jesus pahuunh doo, raky hadoo:<pb/>—Hahỹ né hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod badäk hahỹỹ hẽnh hana doo, kerih do hã taherꞌoot doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Jesus hꞌyyb gó tabahapäh bä, takꞌëp rahꞌyyb tatug paawä sa häj nꞌaa wahë nꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa, ta mab hẽ kä pꞌop tabasëëk waëë jó sa mahä̃nh.<pb/>


text:
Hꞌoo gó mꞌ ragatsëg tꞌoonh, Kapar-Naũm häd näng do panang nemuun rabatsëg paawä. Badajuu däk mäh. Dooh mꞌ Jesus awëëj nä bä sa wë.


text:
Ti mꞌ rahꞌyyb tsebee kän tagatsëg sooh bä sa sii. Ti mꞌ, nayyw hẽ rakaja kän jajé raty gapadꞌëëk hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ jati péh, hajõk do tamyyj däk hã haꞌyym do Jesus mä resoos. Tsém hadoo, sét né hꞌoo tii bä hajat. Ti gó né hẽ Jesus ma matëg rabatsëg hõm. Dooh mꞌ Jesus gatsëg so bä sa sii, sa hã. Ti hyb nꞌaa mꞌ tii bä aym, redꞌoo.


text:
Ti noo gó né hẽ panang Tiberijas häd näng doo bä naa marakate wób ranu kajäk, pãw rabawa pꞌaa hẽnh tabanäng hẽnh. Tsém hadoo pãw rabawa do paah, Jesus Pꞌop Hagä Do hã taky nꞌaa etsẽẽ do jawén paa bä.


text:
Ti mꞌ rahꞌyy kadawꞌuuh, dooh né hẽ mꞌ Jesus tii bä, dooh ta ma matëg tii bä. Ti mꞌ ragatsëg tooj kän marakate gó. Panang Kapar-Naũm tabanäng hẽnh rabatsëg hõm kän mäh, tꞌĩĩ hẽnh Jesus rabesoos hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Karajꞌaa ta myyj jé Jesus rabawꞌyyt bä kä mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Ma matëg, —näk mäh —nyy bꞌ akä makajaa? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ỹ pehuunh do hã bë hꞌyy genä däk do hyb nꞌaa nado ỹ bë wén esoos. Ỹ bë wén esoos, pãw hã bë wog enä padëëk do hyb nꞌaa.


text:
Tawꞌããts hẽ dooh bë waa hã hadꞌyyt hẽ bë hꞌyyb padäg. Nayyw hẽ takarejãã tii. Tawꞌããts hẽ bë hꞌyyb padäg hadꞌyyt hẽ ji hꞌyyb tym edëb hadꞌyyt do hanoo do hã. Kanarejã tii. Ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Doo, ỹ né hẽ bë hã hanoo tii. Ee, Pꞌop Hagä Do ky gabuuj gó ỹ moo wät —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do karẽn bë hã: Takarẽn bë hꞌyy kaꞌeeh tamejõ hyng do hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Ãã karẽn mametä ta heen nꞌaa. Mapahuunh do ãã bahapäh bä kä, õm ãã ky daheeh. Hꞌëëd mametëëh ãã hã?


text:
Ër wahë makũ na-ããj hẽ rawa paa pãw hadoo do Manah häd näng doo, tabanawäng hẽnh rahabok noo gó. Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyy kerih do ta ky nꞌaa hã: “Tanoo sa hã hỹ pong jé hana do pãw.” <n>Esodo 16.4, Nemijas 9.15, Saaw-Mo 78.24-25</n> Ti bahä̃nh ti ãã karẽn mametëëh —näk mä sa kyyh Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Mosees nado ti hanoo ta ti pãw hỹ pong jé hana doo. Ee mo hajꞌaa ti ta ti pãw. Ee né hẽ ti hỹỹh, bë hã hanꞌoo kän pãw hehꞌäät do hỹ pong jé hana doo.


text:
Badäk hahỹỹ bä hahyng doo, badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb hedꞌëëp doo, ti né kä ta ti Pãw hehꞌäät kä Pꞌop Hagä Do anoo doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Ỹ né ti pãw hadoo do edëb hadꞌyyt hẽ hanoo doo. Wë ỹ hana doo, dooh tasa wäd bä. Hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, dooh tahoo kaaj wäd bä —näng mäh.


text:
Baad ỹ wén gadoo sa hã, Pꞌop Hagä Doo, hã ỹ mejõ hyng do karẽn do ỹ moo wät hyb nꞌaa. Dooh daj ỹỹ hẽ ỹ karẽn do jawén nado.


text:
Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do karẽn hã ỹỹ: Dooh takarẽn bä hã ỹ tanoo do see tabanesaa hẽnh tahõm bä, ỹ anꞌoo bä. Takarẽn ỹ genyy bong sahõnh hẽ hã ỹ tanoo doo, hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do pa rababoo hadꞌyyt hyb nꞌaa, sahõnh hã ta säm tabanoo noo gó.


text:
Ee Pꞌop Hagä Do karẽn sahõnh hẽ ta Tꞌaah hã hꞌyyb padëëk doo, ta Tꞌaah hã ky dahꞌeeh doo, redëb hadꞌyyt hẽ kä hỹ pong jé ta pa. Sahõnh hẽ ta säm ragadoo bä kä, ỹ genyy boo kän Pꞌop Hagä Do wë, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh rabaherꞌoot bä:<pb/>—Hahỹ ta see nado ti hỹỹh. Joséh tꞌaah né hẽ ti hỹỹh —näk mäh. —Ãã hepꞌëëh ti ta yb, ãã hepꞌëëh ti ta ỹỹn. Hꞌëëd hyb nꞌaa, “Hỹ pong jé naa ỹỹh”, tabanäng? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Dooh hajaa pé wë ỹ hana péh, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh péh, Ee, mejõ hyng do ỹỹh, wë ỹ tanatsyyd bä sa hꞌyyb tym. Jããm hẽ hajaa wë ỹ rana bä, Ee hꞌyyb tatug bä wë ỹỹ. Hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do ỹ genyy bong da, Pꞌop Hagä Do wë ranu kajäk hyb nꞌaa, sahõnh hã ta säm ỹ banoo noo gó.


text:
Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong paa ji ta hꞌyyb tatuk do ky nꞌaa: “Sahõnh hẽ sa hã Pꞌop Hagä Do ma metëëk da.” <n>Isajas 54.13</n> Ti hyb nꞌaa, sahõnh hẽ Ee ma metëëk do maa newꞌëë doo, sa hꞌyyb gó renäm doo, wë ỹỹ da rabana, hã ỹỹ da rahꞌyy kaꞌeeh.


text:
Dooh hapäh pé Ee, Pꞌop Hagä Doo. Jããm né hẽ ỹỹh, Pꞌop Hagä Do wë naa hahyng do hapëë wät —näng mä Jesus hajõk do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Hã ỹ ky dahꞌeeh do redëb hadꞌyyt da hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do pa.


text:
Hahỹ pãw hadoo do hỹ pong jé naa hahyng do hawa doo, dooh tadajëb bä ta hꞌyyb tym, dooh tabanesaa hẽnh tahõm bä.


text:
Ỹ né hẽ ta ti pãw hadoo do ji hedꞌëëp doo, hỹ pong jé naa hahyng doo. Sahõnh hẽ hahỹ pãw hawa doo, raboo hadꞌyyt hẽ da hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa. Hup ỹ ta ti pãw ỹ anoo do ỹ dajëp bä, badäk hahỹỹ hã habong do hỹ pong jé rabedëb hadꞌyyt hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do pa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ takꞌëp Judah buuj raky kakä bong, tii da Jesus edoo do hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Nyy da hahỹ ajꞌyy banoo ër bawëh hyb nꞌaa ta dab? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do dab bë nawëë bä, ta majyyw bë neëg bä, dooh bë haja bä hỹ pong jé bë nu kajäg bä Pꞌop Hagä Do pa.


text:
Jé dap ỹ hawëh doo, majyw ỹ heëëk doo, hỹ pong jé edëb hadꞌyyt da Pꞌop Hagä Do pa. Ỹ ganyy wät da Pꞌop Hagä Do wë, sahõnh hã ta säm ỹ banoo noo gó kä.


text:
Jé dap ỹ hawëh doo, majyw ỹ heëëk doo, séd hã däg ta hꞌyy kata däk hã ỹỹ. Ỹ na-ããj da ta hꞌyyb gó ỹ bawäd kän.


text:
Ee hã tabana hedëp doo. Ti né hẽ ỹ tamejũũ. Ta hyb nꞌaa ỹ bedëp. Ti hadoo né hẽ, hã ỹ hꞌyy kamasoo doo, edëp da hëp ỹ nꞌaa.


text:
Gëët hahỹ pãw hadoo do hỹ pong jé hana doo. Pꞌooj ub bë wahë makũ rawa do paa nahado ti hỹỹh. Rawa né paawä ti dejëp. Hahỹ pãw hawa doo, tawäd hadꞌyyt hẽ da Pꞌop Hagä Do pa


text:
—näng mä Jesus, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã tama metëëk noo gó, Kapar-Naũm panang bä.<pb/>


text:
Ta ti Jesus herꞌoot do ramaa newë däk bä, hajõk Jesus ma matëg wób raky hadoo mäh:<pb/>—Ti bahä̃nh hëëh ta ti taherꞌoot doo. Dooh ky daheeh pé ta ti hedoo doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ta ma matëg wób kawajꞌããn gó rabaherꞌoot ta kyyh pꞌãã Jesus bahapäh bä mꞌ ta hꞌyyb gó mꞌ, taky hadoo sa hã:<pb/>—Ỹ herꞌoot do hã bë hꞌyy kejä̃g bong?


text:
Bë hꞌyy kejä̃g bong tanꞌoo bä, nyy da da bë baherꞌoot ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do bë bahapäh bä, pꞌaa hẽnh hỹ pong jé tabasëëk bä?


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee ti ji hꞌyyb tym hedꞌëëp doo. Ji daaj hẽ ji hejój me dooh ji hajaa péh. Pꞌop Hagä Do Sahee hã naa né hẽ ti ta ti këh ỹỹ, bë hã ỹ herꞌoot doo, hỹ pong jé, Pꞌop Hagä Do pa ji edëb hadꞌyyt hẽ hanoo doo. Te hub né hẽ këh ỹỹ.


text:
Ti hadoo né hẽ, bë mahang dooh raky dahé bä —näng mä Jesus.<pb/>Ta tii da Jesus wén herꞌoot, pooj jé Jesus hapëë däk do hyb nꞌaa ta hꞌyyb gó sa mahang ky nadahꞌeeh doo. Tahapëë däk né hẽ ẽnh ta majĩĩ moo gó haëënh do panꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Ti hyb nꞌaa bë hã ỹ bedoo, dooh hajaa pé wë ỹ hana pé Ee natatug bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ 12 hedoo do ta ma matëg hã Jesus beaaj wät:<pb/>—Bë na-ããj bë karẽn bë bahõm mahä̃nh ỹỹ? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Simaw Peed häd näng do ky hadoo ta hã:<pb/>—Hyb nꞌaa jawyk doo, —näng mäh —jaa sii ãã bahõm kän? Õm ti herꞌoot ji hꞌyyb tym hedëb hadꞌyyt do ky nꞌaa hã.


text:
Õm né hẽ baad hadꞌop doo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, ãã ky daheeh. Ãã hapëë däk né hẽ tii —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ né hẽ, bëëh, 12 hedoo doo, wë ỹỹ ỹ asëëw hõm doo. Sét hẽ bë mahang Dijab <n>Gereg kyy me ramaneëënh Nesaa Do Yb, Dijab. “Ji taky nꞌaa tapa hadꞌyyt doo”, tahanäng péh ti Dijab.</n> karom!<pb/>


text:
(Judas, Simaw Ikarijot häd näng do tꞌaah ky nꞌaa ti taherꞌoot. 12 hedoo do see né tii, ta jawén Jesus taky nꞌaa herꞌood däk do panꞌaa kä majĩĩ hã.)<pb/>


text:
Ta jawén kä Jesus bawäd kän mä Garirej häj nꞌaa hẽnh. Dooh mꞌ takarẽn tahõm bä Judah häj nꞌaa hẽnh, ta tii bä wahë nꞌaa rakarẽn radajꞌëëp do hyb nꞌaa.


text:
Tabedaa däk bä mꞌ, bagꞌaad me tób Judah buuj rabahemak do ratahebꞌëës doo, <n>Sét ta baab kenꞌyyh Judah buuj rabahemak tób bagꞌaad me, tabanawäng hẽnh sa wahë makũ rababok do paa rahyb nꞌaa esee hyb nꞌaa.</n>


text:
Jesus hỹỹj raky hadoo mä ta hã:<pb/>—Ayyw manä babä. Tawꞌããts hẽ Judah häj nꞌaa hẽnh mabahõm, mapahuunh do a hataa rabahapäh hyb nꞌaa.


text:
Ji karẽn bä ji raky nꞌaa etsꞌëëh, dooh ji jejën bä ji moo wät doo. Tawꞌããts hẽ sahõnh hẽ rabahegꞌããs ti mapahuunh doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Dooh takaja nä bä ti noo gó ỹ bahõm doo. Bëëh, bë hꞌyyb karẽn do noo gó né hẽ bë bahõm.


text:
Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, dooh bë hã rakamajẽ bä. Wë ỹ rawén kamajꞌĩĩ, nesaa do ramoo hebꞌooh do ky nꞌaa, nesaa do rahyb nꞌaa nahewꞌëë do ky nꞌaa ỹ herꞌoot do hyb nꞌaa.


text:
Bë ahõm ta ti ratahebꞌëës hẽnh. Dooh ỹ ahõm nä bä ta tꞌĩĩ hẽnh. Dooh takaja nä bä ti noo gó ỹ bahõm doo —näng mä Jesus kyyh ta hỹỹj sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rahyb nꞌaa esee do ratahebꞌëës hẽnh Judah buuj sa wahë nꞌaa resoos mä Jesus. Rabesoos bä mꞌ rabeaanh nꞌyy hẽnh Jesus.<pb/>


text:
Jé padꞌyyt hẽ hajõk do wób raherꞌoot mä Jesus ky nꞌaa hã.<pb/>—Ky enyym —näk mä ta wób.<pb/>—Dooh —näk mä ta wób. —Ji tawadii tii —näk mäh.<pb/>


text:
Ratahebꞌëës do hõõ bä, 4 ta ä̃ däg, Jesus bahõm kän mä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hẽnh. Tii bä tama metꞌëëg kän.


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa rahyb nꞌaa meuunh, ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Nyy dꞌ hajõng tabahajaa, ma kamanetꞌëëg né paawä hahỹ ajꞌyy? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Pꞌop Hagä Do genꞌaak do karẽn moo wät doo, ti tahapäh da ta hꞌyyb gó, Pꞌop Hagä Do hanaa tado bä, hana ỹ tado bä ỹ ma metëëk doo.


text:
Jé ta daaj hẽ, ta ky gabuuj herꞌoot doo, ta hã rawehꞌëëh do hyb nꞌaa tii. Ti hadoo nado ta hã mejũũ do rawehꞌëëh karẽn doo. Dooh ji tawadꞌii bä ta tii hã. Dooh jꞌooj madäk do tado bä ta hꞌyyb. Baad hadꞌop do tii —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Mosees né hẽ bë hã hanoo Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Ti hado né paawä, dooh bë ky dahé bä. Hꞌëëd hyb nꞌaa ti bë karẽn ỹ bë dajꞌëëp? Ta ky nꞌaa bë ky dahé bä paawä, dooh paawä bë karẽn bä ỹ bë dajëëb bä —näng mä Jesus kyyh Judah buuj sa wahë nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób raky hadoo:<pb/>—Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do a hã anäng! Dooh õm dajꞌëëp péh —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Bë na-ããj né hẽ Saab hã né bë moo bok. Bë taah masuuj noo byyh kahõk do heen nꞌaa Saab noo gó tado bä, tii hã né hẽ bë moo bok, Mosees mejũũ do hyb nꞌaa. (Mosees nado du nꞌaa tii. Mosees pooj jé habong do paa ër wahë makũũh, ti ti du nꞌaa.)


text:
Hỹỹ kä bë hã ỹ beaanh: Saab hã bë anꞌoo bä ji tꞌaah masuuj noo byyh ji gahõg bä, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ji ky daheeh do hyb nꞌaa, hꞌëëd hyb nꞌaa ti bë kawajããn wë ỹỹ, Saab hã ajꞌyy baad ỹ ahub däk do hyb nꞌaa?


text:
Daap hẽ ỹ bë ky nꞌaa ety manäh. Tawꞌããts hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do hã bë bahegꞌããs ta ky nꞌaa —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti babä tabagëët ẽnh. Hajõõ mahang tabaherꞌood né paawä, dooh sa kyy pé ta hã. Ër wahë nꞌaa rahyb nꞌaa newë däk apäh, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, Kristo häd näng do tado bä tii?


text:
Nyy dꞌ ti hỹỹ éh? Ãã hapäh ti hahỹ ajꞌyy nꞌyy hẽnh naa. Kristo häd näng do kajaa bä, dooh ji hapëë bä nꞌyy hẽnh tahana —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä Jesus ma metëëk bä taky hadoo, takꞌëp mä ta kyyh:<pb/>—Bë hapäh mä ỹỹ, bë nooh. Bë hapäh mä nꞌyy hẽnh naa ỹỹ, bë nooh. Dooh këh ỹ gabuuj tado bä hỹ ỹ bahyng. Ti awät né hẽ ta ti hã ỹ mejõ hyng doo. Te hub né hẽ ta tii. Tahajaa ji hꞌyy kasadëë bä taky däng do hã. Ti dooh bë hapëë bä.


text:
Tii dꞌ tabedoo do hyb nꞌaa mꞌ, sa wahë nꞌaa rakarẽn ramoo maso däg paawä. Dooh hajaa pé ta hã, dooh nä tadajëp do noo gó tado nä bä do hyb nꞌaa.


text:
Sa wahë nꞌaa rakarẽn ramaso däg né paawä, hajõk mä ta hã hꞌyy kae padëëk. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Kristo, Pꞌop Hagä Do Ky Däng Do kajaa bä, dooh tapehuuj da hahỹ pehuunh do bahä̃nh <n>Sa hã mꞌ, Jesus né hẽ ti Kristo.</n> —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw ramaa napäh bä ta tii da Jesus ky nꞌaa rabaherꞌoot bä, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa daheeh ramejũũ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa warahén nꞌaa Jesus ramasoo hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ỹ da bë esoos tii bä. Dooh da ỹ bë awyyd bä, bë nahajaa do hyb nꞌaa bë ahõm bä ỹ hawät hẽnh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa rabaherꞌoot ta tii dꞌ tedoo do ky nꞌaa. Dooh tagahꞌood nä bä sa hã taherꞌoot doo. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Nꞌyy hẽnh gꞌeeh tabahõm ãã nawꞌyyt, tahanäng doo? Gereg sa panang hẽnh gꞌeeh ti tahahõm, ër wakããn wób rahabong hẽnh? Gereg buuj gꞌeeh tama metꞌëëg kän?


text:
Nyy dꞌ tahanäng pé ti: “Ỹ da bë esoos tii bä. Dooh da ỹ bë awyyd bä, bë nahajaa do hyb nꞌaa bë ahõm bä ỹ hawät hẽnh”, tahanäng doo? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Tagadëëg ub ratahebꞌëës do ä̃ nꞌaa, takꞌëp rahyb nꞌaa jewꞌyyk. Tii bä kä mꞌ, ti noo gó kä mꞌ Jesus basꞌëëg gëët. Ti mꞌ taky hadoo, takꞌëp mä ta kyyh:<pb/>—Tawꞌããts hẽ hoo kaanh do hadoo do ta hã, wë ỹ tabana tabeëëk do hadoo hyb nꞌaa.


text:
Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo: “Hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do hꞌyyb gó naa ganyyh da ji hꞌyyb bedꞌëëp do naëng nꞌaa” —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee tahanäng pé tii, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ta jawén ragadoo doo kä. Dooh Jesus anꞌoo nä bä ti noo gó Pꞌop Hagä Do Sahee, dooh tadajëb nä bä, dooh taganä wäd nä bä, dooh Pꞌop Hagä Do wë takawehëë däk doo hẽnh tasꞌëëg nä bä do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Jesus herꞌoot do ta wób ramaa napäh bä mꞌ, raky hadoo:<pb/>—Hahỹ né ti Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Pꞌop Hagä Do Ky Däng Doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ta wób mä raky hadoo:<pb/>—Hahỹ né hẽ Kristo häd näng doo —näk mä sa kyyh.<pb/>—Dooh. Garirej häj nꞌaa hẽnh naa nado Kristo bana —näk mä ta wób.


text:
—Dawi panaa da ta ti Kristo. Panang Berẽnh häd näng doo bä naa, Dawi panang paa bä naa Kristo bana da, näng Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã <n>Se hub né hẽ raherꞌoot doo. Berẽnh panang bä né hẽ Kristo häd näng do benäng, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do ky däng. Rawén ky nadahꞌeeh, dooh rahapëë bä do hyb nꞌaa Berẽnh panang bä né hẽ Jesus benäng. Sa hã mꞌ Garirej häj nꞌaa bä naa Jesus, tii bä tabawëë gëët do hyb nꞌaa.</n> —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa warahén nꞌaa, ramejõ nä do Jesus ramasoo hyb nꞌaa paawä, abaaj hꞌũũm Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa sa wë, Pariséw sa wë na-ããj hẽ. Ti mꞌ rabeaanh sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa bë manana wät? —näk mä sa kyyh warahén sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ warahén raky hadoo:<pb/>—Dooh noo gó herꞌoot pé ta ti ajꞌyy herꞌoot doo da —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Hꞌyy gatemah ti hajõk do ta hã ky dahꞌeeh doo. Dooh Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do rahapëë bä, ti rawén sũũt. Pꞌop Hagä Do wasꞌee bong ti ta ti hajõk doo —näk mä Pariséw sa kyyh warahén sa hã.<pb/>


text:
—Dooh ër ky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä daap hẽ ër ky nꞌaa ety bä ër da hadoo doo. Tawꞌããts hẽ pooj jé ër beaanh ta hã tamoo wät doo, tama metëëk doo, ër ky nꞌaa napäh hyb nꞌaa —näng mä Nikodẽm.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób raky nꞌaa rejã kän, ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Õm na-ããj né hẽ apäh Garirej hẽnh naa? —näk mäh. —Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã mahegãã bä, mabahapäh, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod dooh Garirej häj nꞌaa hẽnh naa tana bä —näk mä sa kyyh Nikodẽm hã.<pb/>[


text:
Jati péh, bäp paah, Jesus bahõm ẽnh pꞌaa hẽnh Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hẽnh. Hajõk kata däk ta wë, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã. Ti mꞌ tabahyy sooh, ti mꞌ tama metꞌëëg kän.


text:
Ti mꞌ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo, Pariséw sa daheeh, ramanaa ỹỹnh ta patug nadoo do sii haỹỹh doo, ta wób rawꞌyyt doo. Ti mꞌ ỹỹnh ramejũũ hajõõ gó tabagꞌëëd däk hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Jesus hã raky hadoo:<pb/>—Ma matëg, —näk mäh —hahỹ ỹỹnh rawꞌyyt ta patug nadoo do sii tabaỹỹh bä —näk mäh.


text:
—Ër ky nꞌaa jawꞌyyk do hã ër Mosees mejũũ, pä me ji dajꞌëëp ta ti hedoo do hyb nꞌaa. Nyy da a hã pé ji badꞌoo? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ta tii da rawén keꞌaanh, rakarẽn Jesus kyyh hã rabawꞌyyt raky nꞌaa tapaa do ky nꞌaa. Ti mꞌ Jesus nu wajakoo sooh, tama poo me tũũ taberih.


text:
Raky nꞌaa hꞌũũm do hyb nꞌaa, asꞌëëg gëët, ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë mahang nesaa do hꞌyyb gó nanäng doo, ti pooj jé hakut pä me —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ta tii dꞌ Jesus bedoo bä sa hã, rabahõm kän sét kenäh hõm. Wahëh hedoo do ti pooj jé hahꞌũũm. Jããm né hẽ haym Jesus. Ỹỹnh hayyw gëët ta pa.


text:
Ti mꞌ Jesus asꞌëëg gëët, ti mꞌ ỹỹnh hã taky hadoo:<pb/>—Nꞌyy hẽnh ta wób? Dooh õm ky nꞌaa etyy péh? —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
—Dooh. Tabadꞌop hẽ —näng mä ỹỹnh kyyh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ỹ na-ããj hẽ, dooh õm ỹ ky nꞌaa ety bä. Ahõm kä. Meréd hõm hỹỹ kä nesaa do sahõnh hẽ —näng mä Jesus ta hã.]<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh Jesus baherꞌoot kata bꞌëëh do sa hã. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh:<pb/>—Badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb bag hadoo ỹỹh. Hã ỹ ky dahꞌeeh doo, dooh tabadꞌop hẽ badagyp do hadoo doo gó, nesaa doo gó, raboo bä tii. Ti anäng da sa wë sa hꞌyyb bag, Pꞌop Hagä Do wë ji tedꞌëëp doo, ta pa ji bawäd hadꞌyyt hẽ hanoo doo —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw raky hadoo ta hã:<pb/>—A mab hẽ, a daaj hẽ maky nꞌaa herꞌoot a ky nꞌaa —näk mäh. —Dooh Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä ji mab hẽ, ji daaj hẽ, ji ky nꞌaa ji herꞌood bä. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ nado ta ti maherꞌoot doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Map ỹỹ hẽ, daj ỹỹ hẽ, këh ỹ nꞌaa ỹ herꞌood né paawä, né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo. Ỹ hapäh ti nꞌyy hẽnh ỹ bana, ỹ hapäh ti nꞌyy hẽnh ỹ bahõm, né hup ỹ né hẽ ỹ wén näng. Bë tii, dooh bë hapëë bä nꞌyy hẽnh ỹ hana, nꞌyy hẽnh ỹ bahõm.


text:
Sa hã ỹ ky nꞌaa ety bä paawä, baad paawä ỹ ky däng sa hã, map ỹỹ hẽ nadoo do hyb nꞌaa ỹ ky nꞌaa etyy. Ti anäng hã ỹ ky masa doo. Ee, hã ỹ mejõ hyng doo, ti né hẽ ỹ taky masa —näng mäh.


text:
—Pawóp hẽ ajyy séd demuun raherꞌood bä, baad ub tii, ji ky daheeh sa kyyh, bë ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ doo.


text:
Tii dꞌ né hẽ ãã badꞌoo. Ỹ herꞌoot këh ỹ nꞌaa. Ee, hã ỹ mejõ hyng doo, ỹ taky masa këh ỹ nꞌaa hã —näng mä Jesus kyyh Pariséw sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabeaaj kän:<pb/>—Nꞌyy hẽnh a yb? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh ỹ bë hapëë bä. Dooh né hẽ Ee bë hapëë bä ẽnh —näng mäh. —Ỹ bë hapëë bä paawä, Ee na-ããj hẽ paawä bë hapäh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa rabeheno do hood basooh do pa Jesus baherꞌoot tii, tama metꞌëëk bä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã. Rakarẽn né paawä ramasoo, dooh ta hã moo däng péh. Rawén moo nadäng, dooh takaja nä bä tadajëp do heen nꞌaa kä.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh Jesus baherꞌood wät sa hã:<pb/>—Ỹ da ahõm bë mahä̃nh. Ỹ dꞌ bë esoos. Nesaa do anäng nä da bë hã bë dejëp. Ỹ hahõm hẽnh, dooh bë haja bä bë ahõm bä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ta tii dꞌ tabedoo do hyb nꞌaa rakeaj kän mä sa hã hẽ né hẽ. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Nyy dꞌ tahanäng pé gꞌeeh: “Ỹ hahõm hẽnh dooh bë haja bä bë ahõm bä”, tahanäng doo? Ta daaj hẽ gꞌeeh takadajꞌëëp? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh sa hã:<pb/>—Babä naa bë ti hỹỹh. Pꞌop naa ỹ ti hỹỹh. Badäk hahỹỹ bä naa bë ti hỹỹh. Ỹ ti dooh. Dooh badäk hahỹỹ bä naa tado bä ỹỹh.


text:
Nesaa do anäng nä da bë hã bë dejëp, näng ỹỹh. Ỹ né hẽ ti hawäd hadꞌyyt do bë ky nadahé bä, bë da dejëp né hẽ nesaa do bë hꞌyyb tym gó anäng nä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky gakog hõm:<pb/>—Jaa ẽnh õm? —näk mä sa kyyh.<pb/>—Pooj jé bë ỹ maherꞌoot do né hẽ —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ti anäng nä wë ỹỹ hajõng nä bë ỹ ky nꞌaa tapaa do panꞌaa —näng mäh. —Te hub né hẽ hã ỹ mejõ hyng do herꞌoot doo. Tahajaa ji hꞌyy kasadëë bä taky däng do hã. Ỹ tamaherꞌoot do né hẽ ti ỹ herꞌoot do badäk hahỹỹ hã habong do sa hã —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Pꞌop, bꞌaa hã Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do bë basäg häng do jawén paa bä, ỹ né hẽ ti hawäd hadꞌyyt do tii bä bë hꞌyy genä kän. Dooh daj ỹỹ hẽ ỹ moo wät péh, ỹ herꞌoot péh, ti noo gó kä bë bahapäh. Ti noo gó kä bë bahapëë kän hahỹỹh: Jããm hẽ ỹ herꞌoot bë hã, Ee ỹ tama metëëk doo.


text:
Hã ỹ mejõ hyng do awäd hadꞌyyt hẽ si ỹỹ. Dooh ỹ teréd bä, tagenꞌaak do ỹ moo wäd hadꞌyyt do hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj ta hã hꞌyy kae padëëk do hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ ma metëëk do bë ky dahé hadꞌyyt bä, hëp ỹ hata hehꞌäät padäg bë tii bä.


text:
Bë hapäh da tii bä baad hadoo do ky nꞌaa. Baad hadoo do ky nꞌaa bë da tedꞌëëp, baad bë babok hyb nꞌaa kä —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd hyb nꞌaa tii da mabaherꞌoot? Abaraãm panaa né hẽ ti ããh. Dooh noo gó ta wób sa karom kanepꞌaak do ãã ado bä. Nyy dꞌ mahanäng pé ta ti maherꞌoot doo? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Nesaa do moo wät doo, nesaa do karom né kä tii.


text:
Dooh da ta kariw nꞌaa tób yt hã ta karom awäd hadꞌyyt hẽ. Jããm né hẽ ta tꞌaah hadoo do ti haym ta tób bä.


text:
Ti hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah bë tedëëb bä, baad né tii bä bë baboo kän, nesaa do karom nado boo bëëh —näng mäh.


text:
Ỹ hapäh, Abaraãm panaa né ti bëëh. Ti hado né paawä, ỹ bë karẽn ỹ bë dajꞌëëp, baad takanejäk do hyb nꞌaa bë hꞌyyb gó ỹ ma metëëk doo.


text:
Bë ỹ ma metëëk Ee metëëk do hã ỹỹ. Bë tii, bë yb wë bë ma kametëëk doo, ti bë moo bok —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Abaraãm ti ãã wahë makũũh —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Abaraãm panaa bë do bä paawä, Abaraãm badꞌoo doo da paawä bë badꞌoo —näng mä Jesus.


text:
—Baad hadoo do ky nꞌaa, hã ỹ Pꞌop Hagä Do anꞌoo däk do bë ỹ maherꞌoot. Tii dꞌ né paawä ỹ metëëk bë hã, bë karẽn ỹ bë dajꞌëëp. Dooh paa ta tii da Abaraãm adoo bä.


text:
Bë yb moo wät do ti ta ti bë moo bok doo —näng mä Jesus sa hã.<pb/>Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Ãã yb daap nado. Jããm né hẽ Pꞌop Hagä Do ãã Yb. Ta taah hehꞌäät ãã —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Pꞌop Hagä Do tado bä paawä bë Yb, bë kamahä̃n paawä ỹỹh, Pꞌop Hagä Do wë ỹ bana do hyb nꞌaa. Dooh këh ỹỹ gó tado bä ỹ bahyng. Ti né hẽ ti hã ỹ mejõ hyng doo.


text:
Hëd nꞌaa ti taganahoot bë hã, ỹ herꞌoot doo? Bë hꞌyyb gó tawén ganahoot, këh ỹ bë ganadoo do hyb nꞌaa.


text:
Dijab taah bëëh. Takarẽn do bë karẽn bë moo bok. Pꞌooj ub, tadu däk noo gó, dahejꞌëëp do né paa tii. Dooh baad hadoo doo, hehꞌäät ub do ky nꞌaa tagenaag bä. Dooh baad hadoo do ky nꞌaa ta hꞌyyb gó tabawäd bä. Daap tamenyyh bä, ta kyyh né hẽ ti taherꞌoot doo. Daap menyyh do tii. Daap menyyh do yb né tii.


text:
Jaa bë mahang hajaa pé nesaa do hã ỹ taky nꞌaa tapa bä? Baad hadoo do ky nꞌaa ỹ herꞌoot. Hꞌëëd hyb nꞌaa ỹ bë ky nadaheeh?


text:
Pꞌop Hagä Do taah hedoo do ramaa newëë Pꞌop Hagä Do herꞌoot doo. Bë tii, dooh Pꞌop Hagä Do taah bë do bä, ti hyb nꞌaa bë wén maa nanewëë ta kyyh —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa raky hadoo Jesus hã:<pb/>—Baad né ãã ky kajäk. Samarija buuj né õm! <n>Sa majĩĩ hadoo Samarija buuj. Dooh ragenaag bä Samarija buuj. <i>Samarija buuj né õm</i> Jesus hã rawén herꞌoot, raky nꞌaa ejꞌees hyb nꞌaa.</n> Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do a hã adäk! —näk mä sa kyyh Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh. Dooh karapꞌaar hꞌyyb nesaa do adäg bä hã ỹỹ —näng mäh. Ỹ ti hỹỹh, ỹ wehꞌëëh Ee. Bë tii, ỹ bë ky nꞌaa rejãã.


text:
Dooh ỹ asꞌũũd bä ỹ rawehꞌëëh doo. Sét hẽ ti hawät ỹ rawehꞌëëh karẽn doo. Ti né hẽ ti taky däng ji hã baad ji hado bä, baad ji nado bä. Bë nado ti ky kajäk doo.


text:
Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ỹ ma metëëk do ky daheeh doo, dooh tadajëb wäd bä —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa raky hadoo:<pb/>—Ãã hapäh né hẽ hỹỹ kä, karapꞌaar hꞌyyb nesaa do a hã adäk né hẽ —näk mäh. —Abaraãm dajëp paah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod dejëp né paah, ti hadoo né hẽ, jé mama metëëk do ky daheeh doo, dooh tadajëb bä, näng õm.


text:
Ãã wahë makũ Abaraãm bahä̃nh gꞌeeh õm? Abaraãm dajëp paah, ti hadoo ẽnh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod pꞌooj ub habok do paah. Jaa õm a hã péh? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Daj ỹỹ hẽ ỹ kawehëë bä paawä, dooh tawꞌããts hẽ tado bä ta tii. Ee, bë hꞌyy kahaꞌeeh bë hanäk doo, ti né ti ỹ tawehꞌëëh.


text:
Dooh bë hapëë bä tii. Ỹ ti hapäh. “Dooh ỹ hapëë bä”, ỹ noo bä paawä, ỹ paawä noo kanesa bë nemuun. Ỹ hapäh né hẽ ti Pꞌop Hagä Doo. Ỹ ky daheeh ta kyyh.


text:
Abaraãm, bë wahë makũũh, tsebee wät ỹ kajaa noo gó tabahapäh bä. Tahapäh né paah <n>2.000 ta baab Jesus bewäd hyng do pooj jé Abaraãm bawät paah. Pꞌop Hagä Do metëëh paa Abaraãm hã, badäk hahỹỹ bä tabawät nä bä.</n> —näng mä Jesus.<pb/>


text:
—Õm ky kewꞌoonh ta ti maherꞌoot do hã —näk mä Judah buuj sa wahë nꞌaa. —Dooh mawahꞌëë nä bä, dooh 50 ta baab mado nä bä, mahapäh mä Abaraãm a nooh —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Abaraãm benäng do pooj jé ỹ awäd däg né hẽ! —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti ramaa napäh bä, rabasog padëëk pä, ta hã radewëës hyb nꞌaa paawä, radajëëb paawä. Ti Jesus kejën hõm. Ahõm Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa bä naa.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg rabeaanh:<pb/>—Ma matëg —näk mäh. —Hꞌëëd hyb nꞌaa hahỹ ajꞌyy tawén ty tamah tabenäng? Ta yb, ta ỹỹn nesaa do ramoo bok do hyb nꞌaa, ta daaj hẽ apäh nesaa do tamoo wät do hyb nꞌaa? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh, ti hyb nꞌaa nado ti hahỹ tabahadoo —näng mäh. —Ty tamaa gó tawén enäng, ta hã Pꞌop Hagä Do hejój kametëëh hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Tawꞌããts hẽ tabawak nä bä ër moo bok, hã ỹ mejõ hyng do karẽn doo. Ti awät tabadajuuh, du daa dꞌ ji moo wät péh. <n>Tawꞌããts hẽ ji moo wät ji bahajaa nä bä, tahanäng pé mꞌ tii.</n>


text:
Badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb tym bag hadoo ỹỹh, badäk hahỹỹ hã ỹ bawät nä bä —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ta ti taky hadoo do jawén paa bä, tũũ tabetsós wät. Kꞌããts me tamekuuj wät, ti mꞌ ajꞌyy matym hã tahawug hõm mä ta uuh.<pb/>


text:
—Ahõm kä —näng mä ajꞌyy hã. —Mahetsyyd a matym naëng majat do Siroéh häd näng doo me —näng mä Jesus ajꞌyy hã.<pb/>(“Mejũũ doo”, tahanäng pé ti Siroéh.) Ti mꞌ ajꞌyy bahõm kän, tahetsyyd wät mäh, tabahapëë däg kän mäh. Ti mꞌ tababaaj hõm kän ta tób hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ta tób pa hajꞌeenh doo, pooj jé dajẽẽr tabehetsẽ bä hepꞌëëh do paa mꞌ rahapäh mä ajꞌyy. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Hahỹ nado dajẽẽr hetsẽ do paah? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti né mꞌ ta wób sa hã. Ta wób raky hadoo:<pb/>—Dooh ti tado bä —näk mäh. —Ta da hedꞌop —näk mäh.<pb/>—Ỹ né tii —näng mä ajꞌyy ty tamah do paa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Ajꞌyy, Jesus ramaneëënh doo, mekuuj wät kꞌããts, tii bä matym ỹỹ hã tahawug hõm ta uuh. Siroéh hẽnh ỹ tamejũũ, ỹ bahetsꞌyyt hyb nꞌaa. Ỹ ahõm, ỹ hetsyyd wät, ti ỹ bahapëë däg kän —näng mä ajꞌyy kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy hã Pariséw rabeaanh nyy da ta matym nyy däg kän. Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Kꞌããts me matym ỹ tabahawug wät. Ỹ hetsyyd wät. Hỹỹ kä ỹ bahapëë däk —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw wób raky hadoo:<pb/>—Dooh Pꞌop Hagä Do mejũũ do tado bä ta ti ajꞌyy. Dooh Saab hã ky nꞌaa kajewꞌyyk do taky dahé bä —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ ta wób raky gadoo:<pb/>—Nesaa do moo hewꞌëët do tado bä paawä, dooh paawä tahaja bä hahỹ hadoo do meuj nꞌaa näng do tapahuuj bä —näk mä ta wób sa kyyh.<pb/>Séd hꞌyyb nehedo boo mꞌ Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh rabeaaj wät ajꞌyy hã:<pb/>—Nyy dꞌ mabaherꞌoot ta ti ajꞌyy ky nꞌaa? Õm né ti tamatym nä däk —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod né hẽ tii —näng mäh.<pb/>


text:
Dooh nä Judah buuj sa wahë nꞌaa raky dahé nä bä ajꞌyy ty tamah doo, dooh né hẽ mꞌ raky dahé nä bä ajꞌyy ty nyy däk doo. Ti hyb nꞌaa mꞌ ta yb, ta ỹỹn ranaëëj kän.


text:
Ti mꞌ rabeaanh sa hã:<pb/>—Bë tꞌaah né hahỹỹh? —näk mäh. —Hahỹ né hẽ ti ty tamah do bë hanäk doo, tabenäng noo gó? Nyy da tabahapëë däk hỹỹ kä? —näk mä sa kyyh ta yb sa hã.<pb/>


text:
—Dooh ãã hapëë bä nyy da taty nyy däk, jaa ty nä däk. Ta hã bë eaaj. Wahꞌëë tii, karapee nado. Tahajaa taherꞌood bä ta daaj hẽ ta ky nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Hahỹỹ dꞌ paa mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa sa kyyh: “Ãã ado nyyh da, Jesus ti Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do hanäng doo. Dooh da ãã gado wäd bä tób Pꞌop Hagä Do panyyg ãã yd naherot do yt hã”, näk mä sa kyyh. Ti hyb nꞌaa mꞌ ta yb tii da rawén edoo. Judah buuj sa wahë nꞌaa rajeỹỹm.


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh ẽnh ranaëënh sa wë ty tamah do paah. Ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Pꞌop Hagä Do hã maky dëë te hub tado bä! Baad maherꞌood! —näk mäh. —Ãã hapäh né hẽ, nesaa do moo hewꞌëët do ti ta ti ajꞌyy —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Dooh ỹ hapëë bä nesaa do moo hewꞌëët do tado bä, nesaa do moo hewꞌëët do tanado bä. Sét hẽ ti ỹ hapäh: Ty tamaa né paa ỹỹh, ỹ taty nä däk —näng mä ajꞌyy Pariséw sa hã.<pb/>


text:
—Bë ỹ maherꞌood wät. Dooh ỹ bë ky dahé bä. Hëd nꞌaa bë karẽn pꞌaa hẽnh ỹ baherꞌoot? Bë na-ããj né hẽ bë karẽn ta ma matëg bë bahadoo? —näng mä ajꞌyy sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky nꞌaa rejãã ajꞌyy. Ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Õm ti ta ma matëg! Mosees ma metëëk do ãã ti hỹỹh!


text:
Pꞌop Hagä Do herꞌoot paa Mosees hã. Ti ti ãã hapäh, ãã ky nꞌaa napäh. Ta ti ajꞌyy, dooh ãã hapëë bä nꞌyy hẽnh naa tii —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Bꞌës ky kewooj éh. Ỹ né matym nyy däg paawä tamo hajꞌaa, dooh mꞌ bë hapëë bä, bë nooh.


text:
Ji hapäh né ti hahỹỹh: Dooh Pꞌop Hagä Do maa newë bä nesaa do moo hebꞌooh doo. Pꞌop Hagä Do wehꞌëëh doo, takarẽn do moo hebꞌooh doo, ti né hẽ ti tamaa newëë.


text:
Pooj jé tadu dahäng noo gó, dooh ji ky nꞌaa napäh pé ty tamah doo gó henäng do hapëë däk doo —näng mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Do wë naa tanado bä paawä, dooh paawä tahajaa péh, tabadꞌop hẽ —näng mä ajꞌyy kyyh sa wahë nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky gadoo:<pb/>—Nesaa do a hã anäng mabenäng, ãã mama metëëk? —näk mä sa kyyh ajꞌyy hã.<pb/>Ti mꞌ rahꞌeed nyyh mä Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo bä naa. Dooh mꞌ ranꞌoo wäd bä tajëë wäd bä pꞌaa hẽnh tꞌĩĩ hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky nꞌaa napäh ajꞌyy rahꞌeed nyyh doo. Ajꞌyy tamamuun bä, taky hadoo ta hã:<pb/>—Õm hꞌyy kaꞌeeh Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do hã? —teaanh mä ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ty tamah do paa ky hadoo:<pb/>—Jaa tii? Ỹ mamaherꞌood, ta hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—A hã ỹ hꞌyy kae däg kän, hyb nꞌaa jawyk doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ ta taron nuu me mꞌ ajꞌyy bahyy häng Jesus wë, Jesus tawehꞌëëh hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ wén hyng babä, ỹ ky nꞌaa etyy hyb nꞌaa sa hã, ty temah do ỹ ty nä padëëk hyb nꞌaa, matym enäh do ranahapäh hyb nꞌaa, rahꞌyy ganahoot hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw wób ta sii habong do ramaa napäh taherꞌoot doo. Ti mꞌ rabeaanh ta hã:<pb/>—Nyy dꞌ mahanäng pé tii? Ãã sii hẽ ty temah mahanäng? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ty temah do bë hado bä paawä, bë hꞌyy ganahꞌood bä paawä, bë hꞌyyb hajꞌaa hẽ nado tii, hã ỹ bë hꞌyy kanaꞌeeh doo —näng mäh. “Ãã hapäh, ãã hꞌyy ganäng a hã”, bë hanäk do hyb nꞌaa, bë hꞌyyb hajꞌaa hẽ né hẽ hã ỹ bë hꞌyy kanaꞌeeh doo —näng mä Jesus kyyh Pariséw sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh, panyyg ky nꞌaa gó tabenaa wät:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Bꞌéé hood kahadë do noo me najëë suun doo, ta hadë pong jé gatsëk doo, baretsëk do tii, kamajꞌĩĩ do tii.


text:
Bꞌéé hagã nꞌaa kajaa bä kä, ta noo hagã nꞌaa tagasꞌëës ta nooh tabajëë suun hyb nꞌaa. Ta masããh hã ramaa napäh ta kyyh, sét kenꞌyyh tanaëënh bä sa häd me. Ti tamahũũm kän ta masããh ta wꞌoo hã.


text:
Sahõnh hẽ ta masããh tamanyyh do jawén paa bä kä, sa pooj jé tabahõm, tamahũũm kän. Ta masããh ahꞌũũm sa hagã nꞌaa jawén, ta kyyh ramepäh do hyb nꞌaa.


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ, pꞌaa hẽnh Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ỹ né hẽ bꞌéé hood noo hadoo.


text:
Sahõnh hẽ pój ỹỹ jé heboo nä doo, ma matëg oow hedoo doo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng do hanäk do na-ããj, baretsëg paa tii, kamajꞌĩĩ paa tii. <n>Jesus ewäd hyng do pooj jé, hajõk rawadꞌii paawä Judah buuj. “Ỹ ti Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo”, näk paa sa kyyh. Daap ramenyyh tii. Sa ky nꞌaa né hẽ Jesus herꞌoot hahỹỹ hã.</n> Dooh paa raky dahé bä sa kyyh, bꞌéé ky nadahꞌeeh do hadoo sa hagã nꞌaa nadoo doo.


text:
Ỹ né hẽ bꞌéé hood noo hadoo. Wë ỹ nu däng doo, edëb hadꞌyyt hẽ kä nesaa do mahä̃nh. Pꞌop Hagä Do wë da tanu däng. Baad tabajëng, baad tabanyyh, tawyyd hadꞌyyt hẽ baad hadoo doo, sa waa bꞌéé rawꞌyyt do hadoo. Hꞌyyb nyyw gó, neỹỹm doo gó, tabawäd kän Pꞌop Hagä Do matym gó kä.


text:
Hetsꞌëëk do rabana rabetsꞌëëk hyb nꞌaa, radejꞌëëp hyb nꞌaa, ragawatsꞌiik hyb nꞌaa. Ti no nꞌaa rabana. Dooh ti ỹ hado bä. Ỹ ahyng babä ỹ bedꞌëëp hyb nꞌaa, baad hadoo doo gó rababoo hadꞌyyt hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ỹ né hẽ bꞌéé hagã nꞌaa baad hadoo doo. Bꞌéé hagã nꞌaa baad hadoo do kanꞌoo däk da, tadajëp ta masããh hyb nꞌaa.


text:
Sa karom, bꞌéé tabahagꞌããs ramejũũ doo, ta säm tagadoo hyb nꞌaa, dooh bꞌéé hagã hehꞌäät tado bä. Bꞌéé danäh nado tii. Eỹỹm wät tii, wajꞌaa wät tabanasꞌaa bꞌéé hekꞌook do tabahapäh bä. Teréd bëëh bꞌéé. Tii bä awad japuk bꞌéé seeh, tii bä ta wób jé padꞌyyt hẽ rawajꞌaa bong ta ti hyb nꞌaa.


text:
Ta säm hyb nꞌaa paa ti sa karom bahagꞌããs bꞌéé. Dooh bꞌéé tahyb nꞌaa pꞌeed bä. Ti hyb nꞌaa tawajaah.


text:
<sup>(14-15)</sup> Ỹ ti hỹỹh, bꞌéé hagã nꞌaa hehꞌäät hadoo. Ee, Pꞌop Hagä Doo, ỹ tamepäh, ỹ na-ããj hẽ ỹ mepäh Ee, Pꞌop Hagä Doo. Ti hadoo né hẽ baad ỹ mepäh masãh haa. Masãh haa na-ããj né hẽ, baad né hẽ ỹ ramepäh. Daj ỹỹ hẽ ỹ kanꞌoo däk, ỹ dajëp hyb nꞌaa masãh haa sa hyb nꞌaa.


text:
Ti abong nä masãh haa hedoo do wób, bong hahỹ wób nado tii. <n>Judah buuj wób nadoo doo, ta jawén ta hã hꞌyy kaꞌeeh do tii.</n> Ti na-ããj né da ỹ manaa wë ỹỹ. Raky daheeh né da ỹỹh. Séd hã däg da rakata padëëk, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo. Sét né hẽ da ỹỹh, sa hagã nꞌaa.


text:
Ỹ Ee kamahä̃n. Ỹ tawén kamahä̃n, daj ỹỹ hẽ ỹ kanꞌoo däk ỹ dajëp hyb nꞌaa, pꞌaa hẽnh ỹ bedëb wät hyb nꞌaa.


text:
Dooh hajaa pé ỹ dajꞌëëp péh. Daj ỹỹ hẽ ti ỹ kanꞌoo däk dajëb hã. Ỹ hajaa ỹ kanꞌoo däg bä dajëb hã. Ỹ hajaa pꞌaa hẽnh ỹ ganä wät pꞌaa hẽnh ỹ edëb wät hyb nꞌaa. Tii dꞌ né hẽ Ee mejũũ ỹ badꞌoo —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Hahỹỹ da hajõk do wób sa kyyh:<pb/>—Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã adäk. Baad hꞌyyb nado. Hëd nꞌaa bë maa newëë ti ta kyyh? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób raky hadoo:<pb/>—Dooh. Dooh ti taky hado bä karapꞌaar hꞌyyb nesaa do hadäk doo. Dooh karapꞌaar hꞌyyb ta ti hadoo do taherꞌood bä. Dooh karapꞌaar hꞌyyb haja bä ty tsehẽt do raty nä padäg bä —näk mä ta wób sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Jerusarẽnh bä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hyb nꞌaa ratsebé do ratahebꞌëës do kajaa. Tabahahëëm bawät noo gó mꞌ tii.


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa wahë nꞌaa ranu getꞌëë däk Jesus. Ti mꞌ raky hadoo ta hã:<pb/>—Jããm hẽ, ãã mahꞌyyb manepä wäd manäh! Baad ub ãã mamaherꞌood hỹỹ kä õm Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do mado bä —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë ỹ maherꞌood wät, dooh bë ky dahé bä —näng mäh. —Ee ky gabuuj ta ti ỹ pehuunh doo. Ti ti metëëh këh ỹ nꞌaa.


text:
Baad këh ỹ nꞌaa rametä né paawä bë hã, dooh bë ky dahé bä. Bë wén ky nadaheeh, dooh masãh haa bꞌéé wób bë do bä.


text:
Sa hã ỹ banoo edëb hadꞌyyt do Pꞌop Hagä Do pa. Tabadꞌop hẽ rahob bä tabanesaa hẽnh. Dooh hajaa pé masãh haa moh ỹỹ gó naa tado hõm bä.


text:
Ee, masãh haa hanoo doo, takꞌëp takabajꞌaa sahõnh hẽ sa bahä̃nh. Ti hyb nꞌaa, dooh hajaa pé masãh haa tado hõm bä Ee moo gó naa.


text:
Ti mꞌ, pꞌaa hẽnh Judah buuj wób, Jesus majĩĩ hedoo doo, rabasog padëëk pä, ta hã radewëës hyb nꞌaa paawä, tadajëp hyb nꞌaa paawä.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hajõng baad hadoo do Ee ky gabuuj ỹ pehuunh do ỹ metä wät bë hã. Ny hadoo do ỹ pahuunh do pꞌãã bë karẽn ỹ bë dajꞌëëp? —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj wahë nꞌaa raky hadoo:<pb/>—Baad hadoo do mamoo wäd wät do hyb nꞌaa nado õm ãã dajꞌëëp pä me. Õm a wén kut pä me, Pꞌop Hagä Do maky nꞌaa rejãã do hyb nꞌaa. Ajꞌyy né paawä õm, “Ỹ Pꞌop Hagä Doo”, mabanäng —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do herꞌoot paa sa hã, bë ky nꞌaa jawꞌyyk do hã takerih: “Pꞌop Hagä Do hadoo bëëh.” <n>Saaw-Mo 82.6</n>


text:
Ti né hẽ Pꞌop Hagä Do kyyh. Bë hapäh né hẽ, dooh Pꞌop Hagä Do kyy kerih do ji haja bä ji ahỹỹd bä. Ti hyb nꞌaa, ajyy tamejũũ do hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa hadoo ta häd nꞌoo däg bä,


text:
hëd nꞌaa, “Pꞌop Hagä Do maky nꞌaa rejãã”, bë banäng hã ỹỹ, “Ỹ Pꞌop Hagä Do Tꞌaah”, ỹ hanäng do hyb nꞌaa? Ỹ né hẽ, Ee Pꞌop Hagä Do asëëw hõm doo, tahꞌyyb däng doo, wawẽẽ hẽ tamejõ hyng doo.


text:
Ee moo wät do ỹ moo wäd bä, ỹ bë ky nadahé nä bä, tawꞌããts hẽ bë ky daheeh ỹ pehuunh do metëëh do hã, hëp ỹỹ gó Ee bawät, Ee hꞌyyb gó ỹ bawät, baad bë bahapäh hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh rakarẽn ramoo maso däk Jesus ta kyyh pꞌãã. Dooh mꞌ rahaja bä. Jesus ahõm sa mahä̃nh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus batsëg hõm pꞌaa hẽnh tamii Joradãn häd näng do ta myyj jé. Ta myyj däk hã, Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun wät paa bä tabaym dó.


text:
Hajõk anꞌaa ta wë. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh né paawä Jowãw nu gahemꞌuun do pehuuj bä, te hub né hẽ sahõnh hẽ hahỹ ajꞌyy ky nꞌaa Jowãw nu gahemꞌuun do herꞌoot do paah —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ti awät ajꞌyy Rasaro häd näng doo. Nahëë näng mä Rasaro. Panang Betanija häd näng doo bä tabawät ta ä̃nh Maah-Ta, Marija daheeh.


text:
Ti mꞌ, Rasaro ä̃nh ramejũũ Jesus rapanäk. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Mahegãã, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk doo. Nahëë näng a najiis makamahä̃n doo —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus maa napäh bä kä ta ky nꞌaa taky hadoo:<pb/>—Rasaro madajëp do nado ti ta nahëëh. Rasaro wén nahëë näng, Pꞌop Hagä Do kabajꞌaa do kametëëh hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah kabajꞌaa do kametëëh hyb nꞌaa na-ããj hẽ da ta hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
dooh nayyw hẽ tahyb nꞌaa jóh bä. Pawóp nä ta ä̃h tatabꞌëës, Rasaro nahëë näng do taky nꞌaa napäh bä.


text:
Ta jawén kä Jesus ky hadoo ta ma matëg sa hã:<pb/>—Hamäh, pꞌaa hẽnh ër bahꞌũũm Judah häj nꞌaa hẽnh, Rasaro rahabok hẽnh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma matëg raky hadoo ta hã:<pb/>—Ma matëg, —näk mäh —nagꞌaap hẽ Judah buuj sa wahë nꞌaa rakarẽn õm radajꞌëëp. Hëd nꞌaa tꞌĩĩ hẽnh makarẽn mababaaj hõm? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg gó Jesus ky hadoo:<pb/>—Badawëët adëb bä tabawag. Adëb bä ji awäd bä, baad ji bawät. Dooh ji tsyym poo däng péh, badäk hahỹ bag nꞌaa yt ji bawät do hyb nꞌaa —näng mäh.


text:
—Badagyp doo gó ji awäd bä, daap ji tsyym poo kejäk, ta bag badoh do hyb nꞌaa ta hã —näng mä Jesus kyyh. <n>Dooh Jesus majĩĩ rahaja bä, dooh na-ããj hẽ Nesaa Do Yb haja bä Jesus hã rajꞌaa ketsëë bä Jesus moo wät do nahänh nä bä, tahanäng pé mꞌ tii. Ta see ky nꞌaa Jesus herꞌoot na-ããj hẽ ta tii da. Jesus né ti badäk hahỹỹ hã habong do bag nꞌaa hadoo. Jesus sii ji nawäd bä, gadagyp doo gó hawät do hadoo ji. Nesaa do jꞌaa ketsë tii bä ji hã.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ, ta ti Jesus herꞌoot do jawén paa bä, taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ër najiis Rasaro aä̃ jëng. Ỹ ahõm dó tꞌĩĩ hẽnh ỹ mebëë nyy hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg raky hadoo:<pb/>—Ãã wahë nꞌaa, —näk mäh —tabaỹỹh bä, hasꞌoo däk da —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
—Baad tanyy ỹ badoh tꞌĩĩ hẽnh tadajëp do hã, hã ỹ bë hꞌyy kae kän hyb nꞌaa kä —näng mäh. —Hamäh, ër ahꞌũũm tꞌĩĩ hẽnh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Toméh, “Kawareeh” ramaneëënh doo, ky hadoo ta wób sa hã:<pb/>—Hamä ta sii, ta sii ër dejëp hyb nꞌaa <n>Dooh tahajõõ nä bä ta ä̃h, tꞌĩĩ hẽnh Jesus majĩĩ rakarẽn radajꞌëëp Jesus. Tꞌĩĩ hẽnh Jesus matëëh do hyb nꞌaa, Jesus radajꞌëëp Toméh edꞌoo. Ti hyb nꞌaa tii da tawén edoo sa hã.</n> —näng mä Toméh kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang Betanija bedaa däk bä, Jesus ky nꞌaa napäh, ji meheet pé däg mä ta ä̃h Rasaro pä gabaho doo gó radakä jëng doo.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa hajõk Judah buuj sa wahë nꞌaa hedoo doo, ta wób na-ããj mä anꞌaa Maah-Ta wë, Marija wë rahꞌyyb enꞌyym hyb nꞌaa, rahyb nꞌaa natón hyb nꞌaa sa hỹỹj makũũh.


text:
Ti mꞌ Maah-Ta ky nꞌaa napäh bä Jesus kajaa, anyyh mä ta tób bä naa, ahõm ta wë. Marija ahäng mä sa tób yt hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Maah-Ta kajaa Jesus wë kä, ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —babä magëë bä paawä, dooh paawä hä̃j ỹ dajëb bä —näng mäh.


text:
—Ti hadoo né hẽ paawä, ỹ hapäh, Pꞌop Hagä Do anoo né da a hã sahõnh hẽ ta hã maky nꞌaa etsẽẽ doo —näng mä Maah-Ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Maah-Ta ky hadoo:<pb/>—Ỹ hapäh, ganä wät né da sahõnh hẽ ragenä bong do hã kä Pꞌop Hagä Do betyn bong do hã kä banäm doo hẽnh, banesaa doo hẽnh —näng mä Maah-Ta.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ỹ né da hanoo ta ti genyy bong doo. Ỹ né ti hedëb hadꞌyyt hanoo doo. Hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, dajëb né paawä, tawäd hadꞌyyt hẽ da hỹ pong jé Pꞌop Hagä Do pa.


text:
Hahỹ hedëp nä doo, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, tabadꞌop hẽ da tadajëp ta hꞌyyb tym. Pꞌop Hagä Do pa hadꞌyyt hẽ da tabawäd kän —näng mä Jesus.<pb/>Ti mꞌ Maah-Ta hã tabeaaj kän:<pb/>—Maky daheeh ta ti ỹ herꞌoot doo? —näng mäh.<pb/>


text:
—Ỹỹ, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo. Ỹ ky daheeh õm Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do paah —näng mä Maah-Ta kyyh Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti tabaherꞌoot do jawén paa bä kä mꞌ Maah-Ta bahõm, ta ä̃nh Marija tanaëënh hyb nꞌaa. Ta mꞌaa hẽnh mä tanaëënh, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ma matëg kajaa. Ta kyy gó õm ỹ naëënh —näng mä Maah-Ta ta ä̃nh hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj tób bä hatꞌoonh doo, Marija hꞌyyb enꞌyym doo, rabahapäh bä nayyw hẽ Marija basꞌëëg gëët bä, tabanyyh bä, rabahõm kän ta jawén. Kamag hakëë hẽnh hahõm redꞌoo mäh. Tꞌĩĩ hẽnh haoot redꞌoo mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Marija kajaa bä kä Jesus bagëët bä, ta taron nu paa me tabahyy häng ta wë. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —babä magëë bä paawä, hä̃j ỹ dooh paawä tadajëb bä —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus bahapäh bä Marija haoot doo, Judah buuj Marija sii hanꞌaa do na-ããj hẽ haꞌoot doo, baad nado wäd ta hꞌyyb, takꞌëp tahyb nꞌaa tón wät. Tahyb nꞌaa esów wät.


text:
Ti mꞌ tabeaaj kän:<pb/>—Nyy bä bë dakä jëng? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Bꞌëëp, mahegãã, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób raky hadoo:<pb/>—Ty tamah do taty nä däk, tanoo. Hëd nꞌaa tananoo hahỹ tanadajëp hyb nꞌaa? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Pꞌaa hẽnh ẽnh baad nado wäd Jesus hꞌyyb. Takꞌëp tahyb nꞌaa tón takajaa bä kamag basuun bä. Pä gabaho doo gó radakä jëng. Pä gatsabak doo me ranoo gatsëë däk.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë noo gatsë do hõm —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Maah-Ta, dajëp do ä̃nh, ky hadoo:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —buu banesꞌaa däg. Ji meheet pé däg ta ä̃h tadajëp —näng mä Maah-Ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hã ỹ mahꞌyy kae bä, mahapäh da Pꞌop Hagä Do kabajꞌaa doo —näng mä Jesus Maah-Ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ranoo gasëëts hõm kän. Ti mꞌ, pꞌop Jesus ty dëë wät taky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ Ee. Mamaa napäh, maky daheeh ỹ ky nꞌaa etsẽẽ doo.


text:
Ỹ hapäh né hẽ ỹ mamaa napäh, ỹ maky dahé hadꞌyyt hẽ. Ta tii dꞌ ỹ wén edoo, babä habꞌëëh do sa hyb nꞌaa, õm né hẽ ti ỹ mejõ hyng do raky daheeh hyb nꞌaa —näng mä Jesus kyyh Pꞌop Hagä Do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti tabedoo do jawén paa bä kä, takꞌëp tanaëëj kän mäh:<pb/>—Rasaro! —näng mäh. —Anäh! —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ dajëp do paa anä kän. Kahapõõs ta mooh, ta tsyym sii hẽ pããn hawak doo me. Ta matym na-ããj mä kahabën pããn me.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë apyn hõm pããn, baad tabahõm hyb nꞌaa kä —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Pariséw daheeh ratsyyd bong Sinedirijo ajyy nꞌaa, Judah buuj sa wahë nꞌaa hedoo doo, séd hã rakata padëëk hyb nꞌaa. Rakata däk bä kä mꞌ, raky hadoo mäh:<pb/>—Nyy dꞌ ër badꞌoo? Bë hegãã! Hajõng hahỹ ajꞌyy pehuunh doo.


text:
Ër hyb nꞌaa napꞌeed hadꞌyyt bä tapehuunh do hã, sahõnh hẽ da rahꞌyy kae padëëk ta hã, sa wahë nꞌaa tabahado däk hyb nꞌaa. Roma buuj warahén nꞌaa kamajẽ bong da ãã hã tii bä. Rado hõm da Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa. Rado hõm da ãã häj nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa seeh, Kajapas häd näng doo, ti noo gó Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do ky hadoo sa hã:<pb/>—Dooh bë hapäh péh —näng mäh.


text:
—Dooh bë hꞌyy genä bä? Tawꞌããts hẽ ta ti sét né hẽ dajëp, sahõnh hẽ Judah buuj ranadejëp hyb nꞌaa —näng mä Kajapas kyyh.<pb/>


text:
Ta daaj hẽ tahajaa do hyb nꞌaa nado ta tii dꞌ tabaherꞌoot. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do tado hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do banoo ta hã ti tabaherꞌoot hyb nꞌaa, ta pooj jé Jesus ky nꞌaa hã. Jesus dajëp da Judah buuj sa hyb nꞌaa tahanäng pé mꞌ tii dꞌ taherꞌoot doo.


text:
Tadajëp Judah buuj sa hyb nꞌaa hadꞌyyt nado. Tata däk séd hã da na-ããj hẽ sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do taah hedoo do jé padꞌyyt hẽ habong doo.<pb/>


text:
Ti jawén paa bä kä mꞌ, Kajapas herꞌoot jawén paa bä kä mꞌ, Judah buuj wahë nꞌaa rabaherꞌood kän nyy da da Jesus radajꞌëëp.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa, dooh Jesus awäd wät bä sahõnh hẽ mahang kä. Ti hyb nꞌaa ahõm kän mä ta ma matëg sa sii kä panang Eparajĩm häd näng do tabanäng hẽnh, tabanawäng do nabꞌyy hẽnh kä. Tꞌĩĩ hẽnh rabaym dó.<pb/>


text:
Tabedaa däk bä Pas-kowa häd näng do Judah buuj ratahebꞌëës doo, hajõk hahꞌũũm mä Jerusarẽnh hẽnh, tꞌĩĩ hẽnh ratabꞌëës hyb nꞌaa. Pas-kowa pooj jé rabahõm, sa hꞌyyb rabenäm hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do matym gó, baad ratabꞌëës hyb nꞌaa. <n>Tii da Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ paah.</n>


text:
Jesus mä resoos Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã rababꞌëëh bä. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Nyy da bë hã? Ana gꞌeeh da Pas-kowa ër tabꞌëës bä? —näk mäh.<pb/>


text:
Tii da rawén edoo, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Pariséw sa daheeh ramejũũ do hyb nꞌaa ramaherꞌoot hyb nꞌaa Jesus rahapëë bä. Rakarẽn paawä ramaherꞌoot ramaso däk hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ji moo oow see pé ta ä̃h Pas-kowa häd näng do pooj jé, Jesus matëh kän panang Betanija häd näng doo hẽnh, Rasaro taganyy wät do panang bä.


text:
Takajaa bä kä mꞌ, Jesus najiis ramoo bok Jesus rawehꞌëëh do tä nꞌaa. Maah-Ta manaa ti hatꞌoonh do sa waa, sa tä. Rasaro asooh sa mahang.


text:
Ti mꞌ Marija bado däk buu benyym do hood. Hãd eh ta hood. <n>Riit gó ji ety bä, ta baa bä tagadäk.</n> Takꞌëp ky nꞌaa gebah, hehꞌäät, joom nah-do häd näng do sꞌëëb ti buu benyym doo. Ti mꞌ tabahahꞌook Jesus tsyym hã. Ti mꞌ tatsyym hawug hõm ta sëën me. Jé padꞌyyt hẽ däg tób yt hã buu benyym do buu bewäd däk.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judas Ikarijot häd näng doo, Jesus ma matëg seeh, ta jawén Jesus tahaëëj däk doo, ky hadoo:<pb/>


text:
—Hëd nꞌaa buu benyym do takanesꞌëëm? 300 moweed kꞌããts tëg hawak paawä ta säm. Ta säm ji anꞌoo paawä kasꞌuut do sa hã —näng mä Judas kyyh.<pb/>


text:
Kasꞌuut do tatꞌyyd mehĩĩn do hyb nꞌaa nado ta tii da tawén herꞌoot. Baretsëg tii. Jesus sa dajẽẽr hagã nꞌaa Judas. Tahesꞌook mä ta gó radahepꞌëë doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Na magëd ti ỹỹnh. Ỹ radakä jëng noo gó buu benäw nꞌaa tii dꞌ tabadꞌoo.


text:
Kasꞌuut do aboo hadꞌyyt hẽ bë mahang. Ỹ ti hỹỹh, dooh bë mahang ỹ awäd wäd bä hadꞌyyt hẽ —näng mä Jesus Judas hã.<pb/>


text:
Ti nuuj jé mꞌ hajõk Judah buuj raky nꞌaa napëë däk Betanija bä Jesus bawäd däk doo. Ti mꞌ rabana kän Jesus rabahegꞌããs hyb nꞌaa. Rasaro, dajëp do paah, Jesus ganyy wät do rabahegꞌããs hyb nꞌaa na-ããj né hẽ.


text:
<sup>(10-11)</sup> Rasaro hyb nꞌaa hajõk Judah buuj rahyb nꞌaa eréd hõm sa wahë nꞌaa. Jesus hã mꞌ rahꞌyy kae padäg kän. Ti hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa Rasaro sii hẽ rakarẽn radajꞌëëp.


text:
Ti mꞌ, jati pé hajõk doo, Pas-kowa hyb nꞌaa Jerusarẽnh hẽnh hanꞌaa doo, Jesus raky nꞌaa napäh hana do Jerusarẽnh hẽnh. Ta hõõ bä tabawäd däk.


text:
Madyyk gꞌaad hadoo do rakekyyt mäh, anꞌyyh mä panang bä naa, Jesus ragadoo hyb nꞌaa. Ti mꞌ raky hadoo, takꞌëp sa kyyh:<br/><t>—Pꞌop Hagä Do ãã jꞌaa etsë! —näk mäh. —Ky nꞌaa kedëng tii, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyy gó hana doo! <n>Saaw-Mo 118.25-26</n><t> —näk mäh. —Ky nꞌaa kedëng, Isaraéw buuj sa wahë nꞌaa! —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ jumeto tꞌaah jó Jesus baso kän. Tii dꞌ né paa ta ky nꞌaa, Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo. Hahỹỹ da takerih:<CL><br/>


text:
<t>“Bë eỹỹm manä Sijõn <n>Jerusarẽnh panang tiSijõn. Isaraéw buuj na-ããj hẽ kä ramaneëëj känSijõn.</n> buuj.<br/>Bë hegãã! Bë wahë nꞌaa ti awät da.<br/>Jumeto tꞌaah jó tabana.” <n>Sakarija 9.9</n><CL><pb/>


text:
Pooj jé dó, dooh Jesus ma matëg rahꞌyy genä nä bä ta ti Pꞌop Hagä Do kyy kerih do Jesus hã kametä wät ti noo gó. Ta jawén, Jesus dajëp, Jesus ganä wät, Jesus basëëk do jawén paa bä kä, rahyb nꞌaa esꞌee däg kän ta ti ta ky nꞌaa kerih doo, ta hã kametëëh doo.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa kä mꞌ, ta ti Jesus pahuunh do raky nꞌaa napäh do hyb nꞌaa, hajõk anꞌyyh panang bä naa Jesus ragadoo hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Pariséw raky nꞌaa jõg bong sa da hadoo do hã. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Bë hegãã! Dooh ãã haja bä hahỹỹh. Sahõnh hẽ ta wë rabahõm kän —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pas-kowa noo gó, Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa jewꞌyyk hyb nꞌaa hanꞌaa do sa mahang ti abong mä Gereg buuj wób.


text:
Pirip wë rabana. Betsaj-Da panang bä, Garirej häj nꞌaa bä naa ti Pirip. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Hyb nꞌaa jawyk doo, —näk mäh —ãã karẽn Jesus ãã bahegãã paawä —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirip ahõm Ãn-Deréh wë, tamaherꞌoot hyb nꞌaa. Ti mꞌ Ãn-Deréh bahadaa hõm Pirip. Jesus wë rabahõm ramaherꞌoot hyb nꞌaa Gereg buuj rakarẽn doo.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Kaja däk hỹỹ kä ỹỹh, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do dajëp doo, baad ỹ Pꞌop Hagä Do wén wehꞌëëh da —näng mäh.


text:
—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Tiriig ag kꞌããts gó takanajäg bä, kꞌããts gó ta bóg nadajëb bä, ta mab hẽ, sét hẽ hadꞌyyt hẽ tabaym ti ta ag. Ta bóg dajëb bä, papuuj ganyyh bä, tii bä hajõng ta ag ganä kän ta hanaa <n>Ta ky nꞌaa hã né hẽ Jesus herꞌoot ta tii. Jesus né hẽ tiriig ag hadoo. Jesus nadajëb bä paawä, dooh takahũũm boo tii bä ta hã hꞌyy kaꞌeeh doo, tahanäng pé tii.</n> —näng mäh.


text:
—Jé badäk hahỹỹ hã ji hawät do hã takꞌëp kamahä̃n doo, dooh da tanu dëë bä Pꞌop Hagä Do wë. Badäk hahỹỹ hã ji hawät do hã kamanahä̃n doo, edëb hadꞌyyt da Pꞌop Hagä Do pa.


text:
Jé karẽn pé wë ỹ moo wät péh, tawꞌããts hẽ hëp ỹ hata hadꞌyyt hẽ. Ỹ bawät bä tabawäd hadꞌyyt hẽ da wë ỹ moo wät doo. Ee wehꞌëëh da tii —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Hỹỹ kä, tawꞌããts hẽ nado hëp ỹỹ. Nyy da da këh ỹỹ Pꞌop Hagä Do hã? “Ee, ỹ medëëb nesaa do ỹ ahob mahä̃nh, ỹ dajëb mahä̃nh”, näng gꞌee dꞌ ỹỹh? Dooh. Ỹ dajëp hyb nꞌaa né hẽ ỹ bahyng —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo Pꞌop Hagä Do hã:<pb/>—Ee, mametä baad hadꞌop do õm, takꞌëp kabajꞌaa do sahõnh hã —näng mä Jesus kyyh.<pb/>Ti mꞌ, hỹ pong jé naa tamaa ena kyyh. Hahỹỹ da mꞌ ta kyyh:<pb/>—Ỹ metä wät. Pꞌaa hẽnh da ỹ metëëh ẽnh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hëp ỹ nꞌaa nado ti kyy berꞌoot. Bë hyb nꞌaa ti taberꞌoot, bë ky daheeh hyb nꞌaa —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Hỹỹ kä kajaa däk Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy do badäk hahỹỹ hã habong do ta hã hꞌyy kanaꞌeeh doo. Da hẽ kä Nesaa Do Yb, badäk hahỹỹ hã habong do hã mejũũ do kahabëë hõm kän.


text:
Ỹỹ kä, pꞌop kajatsëk do hã, bꞌaa hã, ỹ radahëë däk bä, ỹ naëënh da wë ỹỹ sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong doo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk do raky hadoo:<pb/>—Ãã ky nꞌaa napäh Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo. Kristo häd näng doo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, awäd hadꞌyyt hẽ mꞌ, dooh tadajëb bä takerih doo gó taherꞌood bä. Hëd nꞌaa Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do pꞌop radahäng, mabanäng? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panyyg ky nꞌaa gó Jesus baherꞌoot sa hã:<pb/>—Kanahën doo nä ta bag bawät nä bë mahang. <n>Ta daaj hẽ, ta ky nꞌaa né hẽ ti taherꞌoot. Jesus né hẽ ti ji bag hadoo.</n> Tawꞌããts hẽ bë babok tabawak nä bä, badajung do <n>Tabadajung doo, Nesaa Do Yb hejój ji tamasoo doo. Jesus, sa bag hadoo, edaa däk ti noo gó takado hõm, Pꞌop Hagä Do wë tamatëëh. Jesus hã rahꞌyy kanae bä, Nesaa Do Yb moo gó rababok tii bä. Tabadajuu gó ji bawät do hadoo tii.</n> adëë pooj jé bë hã. Ta tii dꞌ ỹ wén herꞌoot bë hã, tabadajuu gó hawät doo, dooh tabahapëë bä do hyb nꞌaa nꞌyy hẽnh tahahõm.


text:
Bë mahang ta bag bawät nä bä, tawꞌããts hẽ bë hꞌyy kaꞌeeh ta hã tabahajaa nä bä, ta bag taah <n>Jesus né hẽ ti <i>ta bag</i> hadoo. Ta hã hꞌyy kaꞌeeh doo, ta karapee, <i>ta bag taah</i> .</n> bë bahadoo hyb nꞌaa —näng mä Jesus hajõk do sa hã.<pb/>Ta ti taherꞌoot do jawén paa bä kä mꞌ, Jesus bahõm kän hajõk do sa mahä̃nh. Ta mꞌaa hẽnh mä tabawäd däk, ta ma matëg ta sii.<pb/>


text:
Rawén hꞌyy kanaꞌeeh, Isajas, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod makũ herꞌoot do paa kametëëh hyb nꞌaa. Hahỹỹ da Isajas baherꞌoot paa Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do kyyh:<CL><br/><t>“Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo,<br/>dooh raky dahé bä ër herꞌoot doo.<br/>Dooh rahꞌyy genä bä Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk do hejój sa hã kametëëh doo.” <n>Isajas 53.1</n><CL><pb/>


text:
<t>“Pꞌop Hagä Do gatsëë däk sa matym, ranahapäh hyb nꞌaa.<br/>Pꞌop Hagä Do gatsëë däk sa hꞌyyb tym,<br/>rahꞌyy kanadawꞌuuh hyb nꞌaa,<br/>rahꞌyy kawanareem hyb nꞌaa.<br/>Rahꞌyy kadawuung bä paawä hã ỹỹ,<br/>rahꞌyy kawereem bä paawä,<br/>ỹ hꞌyyb wareem paawä, baad rababok hyb nꞌaa kä.” <n>Isajas 6.10</n><CL><pb/>


text:
Ta tii da Isajas wén herꞌoot paah, Jesus hejój, Jesus bag takꞌëp gabarëëh do tabahapäh do hyb nꞌaa dawëë naa. Ti mꞌ ta ky nꞌaa né mꞌ ti taherꞌoot, Isajas hã.<pb/>


text:
Dooh né paawä hajõk do raky dahé bä, hajõk Judah buuj wahë nꞌaa sii hẽ rahꞌyy kae padäg kän Jesus hã. Dooh raherꞌood bä Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh doo, Pariséw rajeỹỹm do hyb nꞌaa. Rahabëë nyyh tii bä sa hꞌyyb, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo bä naa. Sa hꞌyyb gó ub rahꞌyy kaꞌeeh.


text:
Sa hã baad ub sa da hadoo rawehëë bä sa hã. Dooh denaa hẽ ragenaag bä Pꞌop Hagä Do ji tawehꞌëëh do hã. <n>Ti hyb nꞌaa rajejën Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh doo, ta wób rakawanajããn hyb nꞌaa sa wë.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo, takꞌëp ta kyyh:<pb/>—Jé hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, hã ỹ hadꞌyyt nado tahꞌyy kaꞌeeh. Hã ỹ mejũũ do hã né hẽ tahꞌyy kaꞌeeh tii.


text:
Hỹ pong jé naa ỹ bahyng, badäk hahỹỹ hã habong do sa hꞌyyb bag ỹ bahadoo hyb nꞌaa, sahõnh hẽ hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do badagyp doo gó ranaym hyb nꞌaa.


text:
Dooh ỹ tado bä hã ỹ ky nadahꞌeeh do ky nꞌaa etyy doo. Ỹ wén hyng babä, nesaa do ỹ ky nꞌaa etyy do jawén nado badäk hahỹỹ hã habong do sa hã. Ỹ wén hyng ỹ bedꞌëëp hyb nꞌaa nesaa do mahä̃nh.


text:
Ti anäng né hẽ ỹ ty nꞌaa gesꞌyyk doo, ỹ herꞌoot do ganadoo do sa ky nꞌaa etyy nꞌaa. Këh ỹỹ, sa hã ỹ herꞌood wät do né hẽ ti sa ky nꞌaa etyy nꞌaa. Këh ỹỹ, sa hã ỹ herꞌood wät do paa ky nꞌaa etyy sa hã, Pꞌop Hagä Do banoo noo gó sahõnh hã ta säm.


text:
Ta ti ỹ ma metëëk doo, këh ỹ gabuuj nado. Ee, ỹ mejõ hyng doo, ti né hẽ hanoo hã ỹỹ, ỹ tamejũũ ỹ herꞌoot doo. Ti hyb nꞌaa, “sa ky nꞌaa etyy nꞌaa däg, ỹ herꞌood wät doo”, ỹ wén näng.


text:
Ỹ hapäh né hẽ hahỹỹh: Ee kyyh ji tedꞌëëp, ji bawäd hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa ỹ tamejũũ do ỹ herꞌoot do panꞌaa, ti né hẽ ỹ herꞌood hadꞌyyt hẽ.<pb/>


text:
Ti mꞌ sét wäd Pas-kowa ratabꞌëës do ä̃h. Jesus hapäh ta hꞌyyb gó, kaja däk ti noo gó taberéd däk hyb nꞌaa badäk hahỹỹh, ta Yb wë tabasëëk hyb nꞌaa kä. Jesus kamahä̃n bong né paa ta ma matëg badäk hahỹỹ hã ta sii habok doo. Ta tii dꞌ né kä mꞌ tametëëh sa hã takꞌëp takamahä̃n doo.<pb/>


text:
Atsëm mä Pas-kowa tä nꞌaa rabawëh. Dijab hꞌyyb tatug däk mä Simaw tꞌaah, Judas Ikarijot, Jesus tabahaëënh hyb nꞌaa.


text:
Jesus hã ta Yb anꞌoo däk sahõnh hẽ ta hejooj, Jesus hapäh. Pꞌop Hagä Do hã tabana, pꞌaa hẽnh tamatëëh ta wë Jesus hapäh na-ããj hẽ.


text:
Ti mꞌ Jesus basꞌëëg gëët, tado nyyh ta saroor jꞌooj hadäk doo. Tawaho däk mä ta baa bä pããn ji kamehewuuk doo.


text:
Ti mꞌ naëng tagedu jat ta hood gó, ti mꞌ ta ma matëg sa tsyym tahetsyyd kän. Ti mꞌ tabawug hõm ta hã hadäk doo me.<pb/>


text:
Simaw Peed wë takajaa bä kä mꞌ, Peed ky hadoo:</t><t>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —tsym ỹ sii hẽ mabahetsꞌyyt? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Dooh mahꞌyy ganyy nä bä hahỹ ỹ moo wät doo. Ta jawén da mabahapäh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Dooh. Tabadꞌop hẽ tsym ỹ mahetsyyd <n>Peed wén ganadoo paawä, ji karom moo hebꞌooh do mo nꞌaa me Jesus badꞌoo sa hã. Hyb nꞌaa jawyk Jesus, Peed matym gó.</n> —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—A tsyym ỹ nahetsyyd bä, dooh hëp ỹ hata mado wäd da —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Simaw Peed ky hado kän:<pb/>—Tii dꞌ madoo bä, ỹ karẽn paawä sahõnh hẽ ỹ mabahetsꞌyyt! —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Hehob wät doo, baad däg ta hã sahõnh hẽ. Jããm né hẽ ta tsyym tahetsꞌyyt nä. Baad däg bë hã. Jããm né hẽ sét hẽ bë see baad nadoo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Jesus bahaja däk bä sa tsyym tahetsꞌyyt doo, pꞌaa hẽnh tadadäk ta saroor jꞌooj hadäk doo, ahyy sooh pꞌaa hẽnh, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Bë hapäh nyy dꞌ tahanäng pé ta ti ỹ moo wät do bë hã? —näng mäh.


text:
Ỹỹh, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, bë ma matëg né paawä, bë tsyym ỹ hetsyyd wät. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ bë na-ããj hẽ da bë hetsyyd bë hꞌyy kanatëë tsyym.


text:
Tawꞌããts hẽ ỹ metä wät doo da da bë badꞌoo. <n>Ji da hadoo do ji masa, tahanäng pé tii. Dooh ji daaj hẽ ji kawehëë bä. Dooh hahỹỹ da ji kyyh: “Dooh ta ti ỹ moo wäd bä. Ta karom nado ỹỹh.” Dooh tii da ji kyyh. Ji da hadoo do ji masa sahõnh hã.</n>


text:
Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Dooh sa karom sa kariw nꞌaa bahä̃nh tanu gadäg bä. Dooh sa panäg sa hã mejũũ do sa bahä̃nh tado bä. <n>Dooh Jesus bahä̃nh rado bä, tahanäng pé tii.</n>


text:
Bë hapëë däg kän ta tii. Ti hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do bë taky nꞌaa edëng da ta tii da bë moo hedo bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Dooh sahõnh hẽ bë ky nꞌaa hadꞌyyt tado bä ta ti ỹ herꞌood wät doo. Ỹ hapäh ta ti sahõnh hẽ ỹ asëëw däk doo. Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyy kerih do ỹ asëëw hõm do see ky nꞌaa: “Si ỹ hawa do ỹ tahyb nꞌaa wareem däk.” <n>Saaw-Mo 41.9</n> Kametä kän ta ti kerih doo gó ta ky nꞌaa kä.


text:
Ta pooj jé ta ti bë ỹ maherꞌoot, kametëëh do pooj jé, takametä däg bä, ỹ né hẽ Hawäd Hadꞌyyt Do bë ky daheeh hyb nꞌaa.


text:
Jé ỹ mejũũ do gadoo doo, ỹ na-ããj né hẽ tagadoo. Ỹ gadoo doo, hã ỹ mejũũ do tagadoo. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mäh.<pb/>


text:
Jesus bahajaa bä kä mꞌ ta ti taherꞌoot doo, baad nado wäd ta hꞌyyb. Ti mꞌ baad tabaherꞌoot sa hã:<pb/>—Bë see ỹ tahaëënh da majĩĩ moo gó. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta moo me Simaw Peed häd näng do beheet, pꞌeets hẽ hasooh do hã tabeaanh hyb nꞌaa ta hã jaa ti tahedoo doo. Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Mameaaj ta hã jaa péh —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ta ti Peed mejũũ doo, pꞌeets hẽ takatahã däk ta hã, tabeaanh hyb nꞌaa. Ti mꞌ tabeaanh:<pb/>—Jaa tii, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hahỹ pãw ỹ hehꞌoos do ỹ hanoo doo. Ti né kä —näng mä Jesus. <n>Kaja hẽ apäh Jesus herꞌoot ta ti Jowãw hã. Ta wób apäh dooh ramaa napëë bä Jowãw hã Jesus herꞌoot doo, ti hyb nꞌaa dooh rahꞌyy genä bä Jesus bedoo do Judas hã.</n><pb/>Ti mꞌ tabehoots kän, tanꞌoo kän Judas Ikarijot hã, Simaw tꞌaah hã kä. <n>Simaw see ti Judas Ikarijot yb. Simaw Peed nado.</n>


text:
Judas gado däg sii hẽ mꞌ, Nesaa Do Yb bajëë suun ta hꞌyyb tym gó.<pb/>Ti mꞌ Judas hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Nayyw hẽ mamoo wäd mamoo wät doo kä —näng mä Jesus kyyh ta hã.<pb/>


text:
Sa dajẽẽr wë näng do ta ti Judas. Ti hyb nꞌaa Jesus mejõ hõm Pas-kowa waa nꞌaa hata hetsẽẽ, redꞌoo mäh. Kasuud is do sa hã dajẽẽr tanoo, ta wób redꞌoo mäh.


text:
Judas banyyh do jawén paa bä kä Jesus ky hadoo ta wób sa hã:<pb/>—Kametä däg kän hỹỹ kä Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong jé Hana Do takꞌëp hadoo do ta kabajꞌaa doo, takꞌëp rawehꞌëëh doo. Pꞌop Hagä Do takꞌëp ta kabajꞌaa doo, rawehꞌëëh doo, kametä däk Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do hyb nꞌaa.


text:
Pꞌop Hagä Do takꞌëp ta kabajꞌaa doo, rawehꞌëëh doo, ta hyb nꞌaa kametä däg bä, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong jé Hana Do takꞌëp ta kabajꞌaa doo, rawehꞌëëh doo, kametä däk da Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Nayyw hẽ ỹ Pꞌop Hagä Do wehꞌëëh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Tah haa hedoo doo, dooh tabadawëd wäd bä bë mahang ỹ bawät doo. Bë esóts né paawä da ỹỹh, dooh bë haja nä bä bë ahõm bä ỹ hawät hẽnh. Tii dꞌ né hẽ ti ỹ herꞌoot do paa Judah buuj sa wahë nꞌaa hã —näng mäh.


text:
Papuuj ky nꞌaa jawyk do bë hã ỹ mejũũ: Tawꞌããts hẽ bë kamahä̃n ta wób. Tawꞌããts hẽ bë ỹ kamahä̃n doo da bë kamahä̃n ta wób.


text:
Ti mꞌ Simaw Peed ky hadoo ta hã:<pb/>—Nꞌyy hẽnh mabahõm, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Dooh tahaja nä bä ỹ hahõm hẽnh mahõm bä nagꞌaap hẽ. Ta jawén da, jawén ỹ mabana kän —näng mä Jesus Peed hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —hëd nꞌaa tanahajaa nayyw hẽ ỹ ahõm bä a sii? —näng mäh. —Ỹ radajëëb bä a hyb nꞌaa, na madajëëb its ỹỹh. A hyb nꞌaa né hẽ ỹ kanꞌoo däk —näng mä Peed.<pb/>


text:
—Õm dajëp né da hëp ỹ nꞌaa? —näng mä Jesus. —Karaak bahỹỹh do pooj jé, tamawoob nuu me da ỹ maky nꞌaa jejën da. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mä Jesus kyyh Peed hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ ta ma matëg sa hã Jesus ky hadoo:<pb/>—Bë hyb nꞌaa tón manäh. Tawꞌããts hẽ bë hꞌyy kae hadꞌyyt hẽ Pꞌop Hagä Do hã. Hã ỹ na-ããj hẽ tawꞌããts hẽ bë hꞌyy kae hadꞌyyt hẽ.


text:
Hỹ pong jé, Ee tób bä, tabawät bä, ti anäng hajõng bë baym doo. Tꞌĩĩ hẽnh ỹ basëëk bë pooj jé, ỹ benäm hyb nꞌaa bë baym do hood. Tii dꞌ tanado bä paawä ỹ herꞌoot paawä bë hã.


text:
Ỹ basëëk bë tyw nꞌaa ỹ benäm hyb nꞌaa. Tii bä ỹ matëëh da bë ỹ mahũũm hyb nꞌaa wë ỹỹ, ỹ bawät bä bë babok hyb nꞌaa na-ããj hẽ.


text:
Ti mꞌ Toméh ky hadoo ta hã:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —dooh ãã hapëë bä nꞌyy hẽnh mabahõm. Ti hyb nꞌaa nyy da ãã bahapäh ta ti ta tyw nꞌaa? —näng mä Toméh kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ né hẽ ta tyw nꞌaa, ỹ né hẽ ta hub herꞌoot doo, ỹ né hẽ hanoo hedëb hadꞌyyt do Pꞌop Hagä Do pa. Jããm né hẽ hëp ỹ nꞌaa Ee wë ji nu däng.


text:
Baad ub ỹ bë mepëë bä, bë mepäh na-ããj hẽ Ee. Sét né hẽ ããh. Hỹỹ kä bë mepëë däk, bë ty gepëë däk na-ããj hẽ Ee —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirip ky hadoo:<pb/>—Mametä ãã hã a Yb. Jããm né ti ãã karẽn, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mä Pirip.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Bäp peej né paawä ỹ bawäd däk bë sii, dooh ỹ mamepëë nä bä, Pirip? —näng mäh. —Tahapëë däk do ỹỹh, Ee na-ããj hẽ tahapëë däk. Hꞌëëd hyb nꞌaa ti mabedoo, “Mametä ãã hã a Yb”, mabanäng?


text:
Dooh maky dahé bä? Ee hꞌyyb gó ỹ bawät, hëp ỹỹ gó Ee bawät. Bë hã ỹ herꞌood wät doo, këh ỹ gabuuj hadꞌyyt nado tii. Ee kyyh né hẽ tii. Ỹ moo wät doo, Ee, hëp ỹỹ gó hadꞌyyt hawät doo, ti né hẽ moo wät tii.


text:
Tawꞌããts hẽ bë ky daheeh, Ee hꞌyyb gó ỹ bawät, hëp ỹỹ gó Ee bawät, ỹ hanäng doo. Bë ky nadahé nä bä, tawꞌããts hẽ bë ky daheeh ỹ pehuunh do hyb nꞌaa.


text:
Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do tamoo wät da ỹ moo wät do paah. Ỹ moo wät do paa bahä̃nh da tamoo wät tii kä, Ee wë ỹ basëëk do hyb nꞌaa kä. <n>Ta yb wë Jesus basëëk do jawén paa bä, tamejõ hyng Pꞌop Hagä Do Sahee, ta hã hꞌyy kaꞌeeh do hꞌyyb tym gó tabawät hyb nꞌaa. Jé padꞌyyt hẽ rabaherꞌood hõm kän Jesus ky nꞌaa. Ti hyb nꞌaa hajõk hꞌyy kae padäg kän Jesus hã, Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä. Ti hyb nꞌaa, <i>ỹ moo wät do paa bahä̃nh da tamoo wät tii kä</i> , Jesus wén näng.</n>


text:
<sup>(16-17)</sup> —Ee hã ỹ etsẽẽ da, tii bä da bë hã tabanꞌoo kän bë masa nꞌaa seeh, bë sii tabawäd hadꞌyyt hyb nꞌaa. Pꞌop Hagä Do Sahee, baad hadoo do ky nꞌaa metëëh do né tii. Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do dooh rahaja bä ragado bä ta Sahee, ranahapäh do hyb nꞌaa, ramaa nanapäh do hyb nꞌaa na-ããj hẽ. Bë ti bë mepäh, bë sii tabawät do hyb nꞌaa, ta jawén kä bë hꞌyyb gó tabajëë suun kän.


text:
Dooh bë ỹ eréd bä. Dooh da kabarii boo bë do bä. Pꞌaa hẽnh da ỹ bana bë wë. <n>Pꞌop Hagä Do Sahee gó Jesus bana sa wë pꞌaa hẽnh, tahanäng pé mꞌ tii.</n>


text:
Dooh tabadawëd nä bä, tii bä badäk hahỹỹ hã dawëë Pꞌop Hagä Do mahä̃nh habong do dooh ỹ rahapëë wäd bä. Bë hapäh da ỹ tii. Ỹ awäd hadꞌyyt do hyb nꞌaa, bë na-ããj hẽ bë aboo hadꞌyyt hẽ da.


text:
Ỹ ganä wät noo gó, Sahé ỹỹ ỹ mejũũ noo gó, tii bä da bë bahapäh Ee hꞌyyb gó ỹ bawät. Hëp ỹỹ gó bë babok, bë hꞌyyb gó ỹ bawät bë bahapäh na-ããj né hẽ ti noo gó. Séd ër hꞌyyb hedoo.


text:
Këh ỹ gadoo doo, ky daheeh doo, ti né hẽ ta ti hã ỹ kamahä̃n doo. Hã ỹ kamahä̃n doo, Ee kamahä̃n da. Ỹ na-ããj hẽ ỹ kamahä̃n tii. Ta hã ỹ banoo, tahꞌyy gahoot hyb nꞌaa hã ỹỹ.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judas see (Ikarijot nadoo doo), ky hadoo ta hã:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —hꞌëëd hyb nꞌaa ãã hã hadꞌyyt hẽ mabanoo a hã ji hꞌyy ganäng doo, ta wób sa hã dooh? —näng mä Judas see kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hã ỹ kamahä̃n do ky daheeh né hẽ ỹ ma metëëk doo. Ee kamahä̃n ti ta tii. Ãã anꞌaa da ta wë. Ta hꞌyyb tym gó da ãã babok. Jããm hẽ hã ỹ kamahä̃n do hã ỹ banoo tahꞌyy ganäng hyb nꞌaa hã ỹỹ.


text:
Hã ỹ kamanahä̃n doo, dooh taky dahé bä ỹ ma metëëk doo. Ti hyb nꞌaa, dooh sa hã ỹ anꞌoo bä hã ỹ rahꞌyy genäh hyb nꞌaa. Këh ỹ nado ta ti bë maa newëë doo. Ee, hã ỹ mejũũ do kyy né tii.<pb/>


text:
Bë masa nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Sahee, këh ỹỹ gó Ee Pꞌop Hagä Do mejũũ doo, ti né da bë tama metëëk sahõnh hã. Sahõnh hẽ bë hã ỹ herꞌood wät do paah, bë hyb nꞌaa newëë tanꞌoo bä bë hã.<pb/>


text:
Hꞌyyb nꞌyym do ỹ banoo bë hã. Bë wë da tabaym. Ỹ anoo hëp ỹ näw bë hã. Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do nahapäh do ranoo do nahado tii. Bë hꞌyy ketón manäh. Bë eỹỹm manäh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë maa napëë bok hahỹ bë hã ỹ herꞌood wät doo: “Ỹ da ahõm, tii bä pꞌaa hẽnh ỹ bana bë wë”, näng ỹỹh. Ỹ bë kamahä̃n bä paawä, bë paawä tsebꞌee Ee wë ỹ basëëk do hyb nꞌaa. Ỹ hyb nꞌaa jawyk do bahä̃nh Ee hyb nꞌaa jawyk.


text:
Pꞌeets däg Nesaa Do Yb, badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hã mejũũ doo. Ti hyb nꞌaa, dooh tabadawëd wäd bä ỹ herꞌoot bë hã. Dooh Nesaa Do Yb haja bä hã ỹỹ.


text:
Daj ỹỹ hẽ ỹ kanꞌoo däk dajëb hã, sahõnh hẽ hã ỹ Ee mejũũ do ỹ ky daheeh do hyb nꞌaa, Ee ỹ kamahä̃n do hyb nꞌaa. Tawꞌããts hẽ sahõnh hẽ dawëë Pꞌop Hagä Do mahä̃nh habong do rabahapäh ỹ ky daheeh Ee, ỹ kamahä̃n Ee.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hado kän:<pb/>—Hamäh, ër ahꞌũũm ta sꞌee hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Joom uwa patuuh hehꞌäät hadoo ỹỹh. Ee, uwa danäh, ta hã moo wät doo. Uwa tyd hadoo hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo.


text:
Uwa tyd, tyt ỹ hadoo do neaak do Ee gakyd hõm da. Uwa tyd, tyt ỹ heaak do baad tabanꞌyyh. Ta poo gekyd hõm, baad tabeaak hyb nꞌaa ta bahä̃nh kä.


text:
Ỹ karẽn séd hã bë hꞌyy kata däg hadꞌyyt hã ỹỹ, tii bä ỹ hꞌyy kata däg hadꞌyyt hẽ bë hã kä. Dooh uwa tyd haja bä ta mꞌaa hẽnh teag bä. Tawꞌããts hẽ ta patuuh hã tadäg hadꞌyyt hẽ. Ti hadoo bë hã. Dooh bë haja bä joom heaak do bë hado bä, dooh bë haja bä Pꞌop Hagä Do genꞌaak do bë moo boo bä, hã ỹ bë hꞌyy kanata bä.<pb/>


text:
—Ỹ né hẽ uwa patuuh hadoo. Tyt ỹ hadoo bëëh. Hã ỹ hadꞌyyt hꞌyy kata däk doo, ta hã ỹ hꞌyy kata däk doo, ti ti ta ti baad heaak do hadoo. Ta tii dꞌ ỹ wén herꞌoot, dooh bë daaj hẽ bë hajaa péh. Hã ỹ bë nayyw bä, dooh bë hajaa péh.


text:
Hã ỹ hꞌyy kanata wät doo, uwa tyd kawꞌoong hõm, tsawyy bëëh do hadoo da tii. Ti hedoo do rabataa, tëëg hõõ gó radewäts toonh, tii bä tabahõõ jëng.


text:
Hã ỹ hadꞌyyt hẽ bë hꞌyy kata däg bä, ỹ ma metꞌëëg wät do bë hꞌyyb gó tayyw bä, bë ky dahé bä, bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ bë karẽn do né hẽ, tii bä bë gadoo né hẽ.


text:
Baad bë beaak do hadoo do hã Ee kawehꞌëëh. Bë eaak do hadoo do hã bë kametëëh hëp ỹ hata hadoo bëëh. <n>Ji da hadoo do ji masa, ji da hadoo do ji kamahä̃n, Pꞌop Hagä Do karẽn do ji moo wät, ji <i>heaak do</i> ky nꞌaa.</n><pb/>


text:
—Ee ỹ takamahä̃n doo da bë ỹ kamahä̃n. Tawꞌããts hẽ ỹ kamahä̃n do bë hꞌyyb gó tabawäd hadꞌyyt hẽ. Bë eréd manä tii hã.


text:
Bë hã ỹ mejũũ do bë ky dahé bä, ỹ kamahä̃n do awäd hadꞌyyt da bë hꞌyyb tym gó. Dooh bë eréd bä tii bä. Bë gado hadꞌyyt hẽ tii bä bë ỹ kamahä̃n doo. Tawꞌããts hẽ ỹ badꞌoo doo da bë badꞌoo: Hã ỹ Ee mejũũ do ỹ ky daheeh. Ti hyb nꞌaa Ee kamahä̃n do awäd hadꞌyyt hẽ hëp ỹ tym gó. Ti hyb nꞌaa, dooh ỹ eréd bä takamahä̃n do hã.


text:
Dooh “karom ỹỹ” ỹ maneëëj wäd bëëh. Dooh sa karom rahapëë bä sa kariw nꞌaa hꞌyyb. “Najis haa” bë ỹ wén maneëënh, sahõnh hẽ hã ỹ Ee maherꞌoot do ỹ tabëj däk do hyb nꞌaa bë hã.


text:
Bë nado ti ỹ hasëëw wät doo. Ỹ ti hasëëw bong bëëh. Bë ỹ wén sëëw hõm, ỹ mejũũ joom heaak do hadoo bë bahadoo hyb nꞌaa. Joom ag kanarejãã do hadoo ti ỹ karẽn bë hã. <n>Hahỹ <i>joom ag kanarejãã do hedoo do</i> ji hã: Ji da hadoo do ji kamahä̃n doo, ji tsebé doo, baad ji bawät doo, Pꞌop Hagä Do karẽn do ji moo wät doo. Pꞌop Hagä Do matym gó dooh tahëëj bä tii.</n> Tii bä da sahõnh hẽ hät ỹỹ gó bë ky nꞌaa etsẽẽ doo, Ee anoo da bë hã.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do bë wë rakamajẽ bä, bë hyb nꞌaa esꞌee, pooj jé hã ỹ rakamajẽ bong.


text:
Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do wób bë ado bä paawä, bë paawä rakamahä̃n, sa da hadoo do rakamahä̃n doo da. Dooh sa wób bë ado boo bä. Bë ỹ asëëw hõm sa mahä̃nh. Ti hyb nꞌaa bë hã rakamajꞌĩĩ.


text:
Bë hyb nꞌaa esꞌee bë hã ỹ herꞌoot do paah. Dooh sa karom ta kariw nꞌaa bahä̃nh tanu gadäg bä, näng paa ỹ bë hã. Ta wób ỹ rano nꞌaa masoo paah. Bë na-ããj né da rano nꞌaa masoo né da. Ta wób, këh ỹ raky dahé wät paah. Bë na-ããj da raky daheeh.


text:
Ỹ nahyy bä paawä, sa hã ỹ naherꞌood bä paawä, dooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ety bä sa hã nesaa do sa mo hajꞌaa hyb nꞌaa. Hỹỹ kä, ỹ ahyy wät do hyb nꞌaa, panyyg hanäm do ỹ maherꞌood wät do hyb nꞌaa sa hã, dooh da sa kyy pé sa hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy noo gó. Sa hꞌyyb hajꞌaa hẽ tii dꞌ rabadꞌoo.


text:
Sa mahang takꞌëp ỹ pehuuj wät. Dooh hajaa pé ta tii da pehuunh péh, ỹ pehuunh doo. Ta ti ỹ panehuuj bä paawä, dooh paawä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ety bä sa hã, nesaa do sa mo hajꞌaa hyb nꞌaa. Hỹỹ kä, rahapëë wät né hẽ ỹ pehuunh doo. Ti hadoo né hẽ hã ỹỹ, Ee hã na-ããj hẽ rakamajẽ bong.


text:
Ta tii da rawén dꞌoo, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do kametä däk hyb nꞌaa. Hahỹỹ da takerih: “Daap hẽ hã ỹỹ rakamajẽ däk”, <n>Saaw-Mo 35.19, 69.4</n> näng mä kerih doo gó.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë masa nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Sahee, baad hadoo do ky nꞌaa metëëh do kajaa bä kä, taherꞌoot da këh ỹ nꞌaa. Ee hanaa ỹ mejũũ da bë wë.


text:
Bë na-ããj hẽ ỹ karẽn bë herꞌood hõm këh ỹ nꞌaa, pooj jé, ỹ du doo noo gó bë baboo hadꞌyyt do hyb nꞌaa si ỹỹ.<pb/>


text:
Bë da rahabëë nyyh tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo bä naa. Ta ti bahä̃nh da ti awät nä. Ti awät ti noo gó, Pꞌop Hagä Do rahꞌyyb enꞌyym redꞌoo da bë radejëëb bä.


text:
Hahỹ ỹ wén herꞌood wät bë hã, takametä wät bä kä, bë hyb nꞌaa esee hyb nꞌaa bë ỹ maherꞌood wät do paah. Ỹ wén naherꞌoot nä paah, ỹ awät nä do hyb nꞌaa bë sii.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Hỹỹ kä ỹ basëëk hã ỹ mejõ hyng do wë. Ti hado né paawä, dooh ỹ bë eaaj bä nꞌyy hẽnh ỹ bahõm.


text:
Né hup ỹ né hẽ hahỹ bë ỹ maherꞌoot doo: Baad tanyy bë hã Ee wë ỹ basëëk. Ỹ nasꞌëëg bä, dooh paawä bë masa nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Sahee ana bä bë wë. Ỹ basëëk bä kä ỹ mejõ hyng bë wë.


text:
Takajaa bä kä, badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hã baad tametëëh ta sꞌee hẽnh rahyb nꞌaa newëë nesaa do ramoo bok do hã. Tametëëh da ta sꞌee hẽnh rahyb nꞌaa newëë baad hadꞌop do hã. Tametëëh da ta sꞌee hẽnh rahyb nꞌaa newëë sa hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy do hã sa mo hajꞌaa pꞌãã.


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee metëëh da sa hã, ta sꞌee hẽnh rahyb nꞌaa newëë baad hadꞌop do hã, Ee wë ỹ basëëk hyb nꞌaa, ỹ bë nahapäh hẽnh kä.


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee metëëh da ta sꞌee hẽnh rahyb nꞌaa newëë sa hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa etyy do hã sa mo hajꞌaa pꞌãã, Nesaa Do Yb, sa hã mejũũ do hã, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ety däg kän do hyb nꞌaa nesaa doo.<pb/>


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee, baad hadoo do ky nꞌaa metëëh do kajaa bä kä, sahõnh hẽ baad hadoo do ky nꞌaa bë da tametëëk. Dooh ta ky gabuuj tado bä taherꞌoot doo. Hana ỹ naa tamaa napäh do bë dꞌ tamaherꞌoot. Taherꞌoot na-ããj da ta jawén hana do ky nꞌaa.


text:
Sahõnh hẽ Ee wë hanäng doo, ma ỹ hadꞌyyt hẽ. Ti hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do Sahee gadoo ma ỹỹ, bë hã tatabꞌëës hyb nꞌaa, ỹ wén näng —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Nayyw hẽ denaa hẽ, dooh da ỹ bë hapëë wäd bä kä. Nayyw hẽ denaa hẽ da, pꞌaa hẽnh ỹ bë bahapäh ẽnh —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg wób raky hadoo sa da hadoo do sa hã:<pb/>—Nyy dꞌ tahanäng pé tii éh, “Nayyw hẽ denaa hẽ mꞌ, dooh da ỹ bë hapëë wäd bä kä. Nayyw hẽ denaa hẽ da, pꞌaa hẽnh ỹ bë bahapäh ẽnh”, tahanäng doo? Nyy dꞌ tahanäng péh, “Ee wë ỹ basëëk hyb nꞌaa”, tahanäng doo? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa mꞌaa hẽnh rakanerꞌood kän:<pb/>—Nyy dꞌ tahanäng pé gꞌeeh, “Nayyw hẽ denaa hẽ”, tahanäng doo? Dooh ãã hꞌyyb mepëë bä ti taherꞌoot do hã —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Jesus hapäh rakarẽn reaanh ta hã. Ti mꞌ taky hado kän:<pb/>—Bë karẽn paawä bë eaanh ta ti ỹ herꞌoot do hã? Hahỹỹ da paawä bë kyy bë hꞌyyb gó: “Nyy dꞌ tahanäng pé tii éh, ‘Nayyw denaa hẽ dooh da ỹ bë hapëë wäd bä kä. Nayyw hẽ denaa hẽ da pꞌaa hẽnh ỹ bë bahapäh ẽnh’, tahanäng doo”, näk bë kyyh.


text:
Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Bë da aꞌoot, bë da hꞌyy ketón. Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do tsebꞌee da ti noo gó kä. Bë hꞌyy ketón né paawä da, bë hꞌyy katón do kawareem da tsebé do hã.


text:
Ỹỹnh wog mahỹỹnh ajãn henäng doo kä, kajaa do hyb nꞌaa ti noo gó tabenäng doo. Ta tꞌaah henäng do jawén paa bä kä, tamabaan hõm takꞌëp ta mahỹỹj tahoop do paah, takꞌëp tatsebé do hyb nꞌaa kä.


text:
Ti hadoo né da bë hã: Hỹỹ kä bë dꞌ hꞌyy ketón. Ỹ bë bahapäh bä pꞌaa hẽnh kä, tii bä bë tsebee kän. Dooh hado hõm pé ta ti bë tsebé doo.


text:
Ti noo gó kä, dooh hã ỹ bë etsꞌẽẽ wät péh. Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Ee, Pꞌop Hagä Do banoo da bë hã sahõnh hẽ hät ỹỹ gó bë etsẽẽ doo.


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Panyyg ky nꞌaa gó bë ỹ maherꞌood bong paah. Ti awät da ti noo gó, dooh da bë ỹ maherꞌood wäd bä ta tii da. Baad ub, kejën do hadoo nado da bë ỹ maherꞌood kän Ee ky nꞌaa hã.


text:
Ta daaj hẽ bë Ee kamahä̃n. Ti hyb nꞌaa, dooh hyb nꞌaa bë ỹ ky masa péh, ỹ wén näng. Bë Ee wén kamahä̃n, ỹ bë kamahä̃n do hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do hanaa ỹ bahyng bë ky daheeh do hyb nꞌaa na-ããj hẽ.


text:
Ee, Pꞌop Hagä Do wë naa ỹ bahyng badäk hahỹỹ bä. Badäk hahỹỹ hã ỹ bawäd wät. Hỹỹ kä ỹ beréd däk badäk hahỹỹh. Ee wë ỹ basëëk pꞌaa hẽnh —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Sahõnh hẽ mabahapäh, ãã hapäh hỹỹ kä. Ji eaanh do pooj jé mabahapëë däk ji karẽn do ji eaanh doo. Pꞌop Hagä Do hanaa õm tii hã ãã bahapäh, ãã wén ky daheeh —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti awät da ti noo gó, kaja kän, bë wajꞌaa bong doo kä bë tób hẽnh. Map ỹỹ hẽ da ỹ bë beréd wät. Tii dꞌ né paawä, map ỹỹ hẽ nawäd ỹỹh. Ee si ỹ awät.


text:
Ta ti Pꞌop Hagä Do Sahee ky nꞌaa bë ỹ wén maherꞌood wät, hꞌyyb nyyw gó bë babok hyb nꞌaa, si ỹỹ séd bë hꞌyyb hedoo do hyb nꞌaa. Badäk hahỹỹ hã bë ahoop né da nesaa doo. Ti hado né paawä, bë hꞌyy gadeja da, badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hã ỹ jꞌaa ketsë do hyb nꞌaa. <n>Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hã Jesus jꞌaa ketsëë kän. Nesaa do Yb hã, sa hã mejũũ do hã Jesus jꞌaa ketsëë kän na-ããj hẽ.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus bahajaa bä kä ta ti taherꞌoot doo, wë hã taty däg, ti mꞌ Pꞌop Hagä Do hã taky nꞌaa etsꞌẽẽ kän:<pb/>—Ee, —näng mäh —kaja kän ỹ dajëp doo kä sahõnh hẽ sa hyb nꞌaa. Mametä a Tꞌaah takꞌëp ta makamabajꞌaa doo. Ỹ mawehëë, õm a Tꞌaah wehꞌëëh hyb nꞌaa, makabajꞌaa do tametëëh hyb nꞌaa.


text:
Hã ỹ mabanꞌoo däk sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do ỹ bagꞌããs hyb nꞌaa, ỹ bedëëb hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa a wë, hã ỹ manoo doo.


text:
Hahỹ hedëb hadꞌyyt hadoo do rawén gadoo: Õm, jããm hẽ sét hadꞌop doo, Pꞌop Hagä Do hehꞌäät do rabahapäh do hyb nꞌaa. Jesus Kristo, mamejõ hyng do rabahapäh do hyb nꞌaa na-ããj né hẽ.


text:
Hỹỹ kä Ee, manꞌoo takꞌëp ỹ kabajꞌaa hyb nꞌaa a matym gó, pꞌooj ub, badäk hahỹ madu dahäng do pooj jé, a pa ỹ bawät noo gó, ỹ kabajꞌaa doo da.<pb/>


text:
A ky nꞌaa ỹ metä wät badäk hahỹỹ hã habong do wób hã, hã ỹ manoo do sa hã. A karapee paa tii, ti manꞌoo däk do hã ỹỹ. A ky nꞌaa raky dahé däk.


text:
Ti rawén hapäh, sa hã ỹ tabꞌëës do hyb nꞌaa a kyyh hã ỹ manoo do paah, ti ragadoo. Baad rabahapäh, a wë naa né hẽ ỹỹh. Õm né hẽ ỹ mejõ hyng doo, raky daheeh.<pb/>


text:
A hã ỹ ky nꞌaa etsẽẽ sa hyb nꞌaa. Dooh ỹ ky nꞌaa etsꞌẽẽ bä badäk hahỹỹ hã dawëë a mahä̃nh habong do sa hyb nꞌaa. Hã ỹ manoo do sa hyb nꞌaa ỹ ky nꞌaa etsẽẽ, a karapee rabahadoo do hyb nꞌaa.


text:
Dooh da badäk hahỹỹ bä ỹ ayyw wäd bä, a wë da ỹ basꞌëëg kän. Ti dꞌ hayyw kän badäk hahỹỹ bä. Ti hyb nꞌaa, Ee, tsyt hẽ hawät do õm nesaa do mahä̃nh, mamo nꞌaa jesu da a hejój me, hã ỹ manoo doo me né hẽ, séd hã rahꞌyyb hedoo hyb nꞌaa, séd hã ër hꞌyyb hedoo doo da.


text:
Sa mahang ỹ hawät noo gó, ỹ mo nꞌaa jesu bong a hejój me, hã ỹ manoo doo me. Dooh hꞌyy kawareem pé nesaa do hã. Jããm hẽ sét hẽ nesaa do hã hꞌyy kawareem. Karejãã do panꞌaa né tii. Ti tawén hadoo, a kyy kerih do kametëëh hyb nꞌaa.


text:
Hỹỹ kä da, dooh sa mahang ỹ awäd wät bä kä. A wë da ỹ basꞌëëg kän. Badäk hahỹỹ bä ỹ bawät nä bä ỹ herꞌoot nä ta tii, ỹ tsebé do baad sa hꞌyyb gó tabawät hyb nꞌaa.


text:
Ỹ anꞌoo däk sa hã a kyyh. Badäk hahỹỹ hã habong do a hã hꞌyy kanaꞌeeh do kamajẽ däk sa hã, sa wób ranahado bong do hyb nꞌaa, sa see ỹ nahadoo do hadoo né tii.


text:
Dooh ỹ etsꞌẽẽ bä mabasog hõm hyb nꞌaa badäk hahỹỹ bä habong do sa mahä̃nh. Jããm né hẽ ỹ etsẽẽ a hã, mamo nꞌaa jesuu hyb nꞌaa Nesaa Do Yb mahä̃nh.


text:
Tsyt hẽ mabetyn däk hanäm do ky nꞌaa me, magenꞌaak do ramoo bok hyb nꞌaa. A kyyh né hẽ ti hanäm do ky nꞌaa.


text:
Sa hyb nꞌaa ỹ kanꞌoo däk, tsyt hẽ magenꞌaak do ỹ moo wät hyb nꞌaa, ta ti na-ããj hẽ baad tsyt hẽ magenꞌaak do ramoo bok hyb nꞌaa.


text:
Sa hyb nꞌaa hadꞌyyt nado ỹ ky nꞌaa etsẽẽ. Ỹ ky nꞌaa etsẽẽ na-ããj né hẽ ta jawén hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do sa hyb nꞌaa, hahỹ sa kyyh hyb nꞌaa hꞌyy kaꞌeeh do sa hyb nꞌaa.


text:
Ỹ ky nꞌaa etsẽẽ sahõnh hẽ hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh doo, séd hã rahꞌyyb hedoo hyb nꞌaa, séd hã ër hꞌyyb hedoo doo da. Hëp ỹỹ gó mabawät, a hꞌyyb gó ỹ bawät doo da. Ỹ karẽn séd hã rahꞌyy kata däk ër hã, badäk hahỹỹ hã habong do rabahapäh hyb nꞌaa õm né hẽ hã ỹ mejõ hyng doo.


text:
Takꞌëp baad hadoo do hã ỹ manꞌoo däk do paa ỹ anꞌoo däk né sa hã, séd hã rahꞌyyb hedoo hyb nꞌaa, séd hã ër hꞌyyb hedoo doo da.


text:
Sa hꞌyyb gó ỹ bawät. Hëp ỹỹ gó mabawät. Ỹ karẽn baad ub, séd hã rahꞌyyb hedoo, ỹ mamejõ hyng ta wób rabahapäh hyb nꞌaa, hã ỹ hꞌyy kaꞌeeh do hã makamahä̃n ỹ makamahä̃n do hadoo, ta wób rabahapäh hyb nꞌaa —näng mä Jesus taky nꞌaa etsẽẽ bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hado kän ta yb hã:<pb/>—Ee, —näng mäh —ỹ karẽn ỹ bawät bä rababok hã ỹ manoo doo. Ỹ karẽn rabahapäh ỹ kabajꞌaa doo, bak ỹ takꞌëp gabarëëh doo, badäk hahỹ madu dahäng noo gó pooj jé, ỹ makamahä̃n do hyb nꞌaa hã ỹ manꞌoo däk do paah.


text:
Ee, baad hadꞌop do hadꞌyyt moo wät do õm. Badäk hahỹỹ hã dawëë a mahä̃nh habong doo, dooh né paawä õm rahapëë bä sa hꞌyyb gó, ỹ ti hapäh õm. Bꞌëëh hahỹ rahapäh ỹ mamejõ hyng doo.


text:
A ky nꞌaa ỹ metä wät sa hã. A ky nꞌaa ỹ metä hadꞌyyt hẽ da sa hã, ỹ makamahä̃n do sa hꞌyyb gó tabawät hyb nꞌaa, ỹ na-ããj hẽ sa hꞌyyb gó ỹ bawät hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Jesus bahajaa bä kä taky nꞌaa etsẽẽ doo, ahõm kän mä ta ma matëg sa daheeh. Kapỹỹj madarong doo, Kidorõn häd näng do rabatsëg hõm. Tii bä tabanäng joom Oriib häd näng doo. Tii bä, joom banäng bä Jesus baym.<pb/>


text:
Judas, Jesus haëëj däk do tahapäh mä Jesus baheꞌyym doo. Hajõõ nuu me ta tii bä Jesus bahewꞌëët ta ma matëg sa daheeh.


text:
Ti mꞌ Judas bahõm kän joom banäng bä. Warahén, ta wób Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa ramejũũ doo, Pariséw ramejũũ do na-ããj hẽ tamanaa. Bag enäh rabana. Kuman yt hã mꞌ rabana.<pb/>


text:
Jesus hapäh ta hꞌyyb gó sahõnh hẽ ta hã rabadꞌoo doo. Ti hyb nꞌaa mꞌ sa wë tabahõm, ti mꞌ tabeaaj kän:<pb/>—Jaa no nꞌaa bë banꞌaa? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Jesus, Nasaréh buuj no nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>—Ỹ né hỹỹh —näng mä Jesus sa hã.<pb/>(Sa mahang Judas, ky kenꞌyym doo gó haëëj däk do bagëët.)


text:
Ti mꞌ Jesus beaanh ẽnh pꞌaa hẽnh:<pb/>—Jaa no nꞌaa bë banꞌaa? —näng mäh.<pb/>—Jesus, Nasaréh buuj no nꞌaa —näk mäh pꞌaa hẽnh sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ né hỹỹh, ỹ hanäng do bë hã —näng mäh. —No na ỹ tado bä, bë anꞌoo hata haa rabahõm hyb nꞌaa —näng mä Jesus sa hã.<pb/>


text:
(Ta tii dꞌ Jesus wén edoo, “Dooh hꞌyy kawareem pé nesaa do hã”, ta yb hã taherꞌood wät do paa kametëëh hyb nꞌaa.)


text:
Ti mꞌ Simaw, Peed häd näng do bado däk ta sẽn-jeer, ta nabuuj hub hẽnh hadäk do tagakyd hõm mä ajꞌyy Maw-Kó häd näng doo. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do karom tii.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo Peed hã:<pb/>—Menyyw däg a sẽn-jeer. Dooh gꞌeeh ỹ gado bä ỹ ahoop doo, Ee anoo doo? —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ warahén sa wahë nꞌaa, ta warahén nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sii hẽ ramaso däk Jesus. Ramoo mawꞌyyd däg kän,


text:
tii bä pooj jé ramahũũm ajꞌyy Anas häd näng do wë. Kajapas mayb ti Anas. Ti noo gó Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do ti Kajapas.


text:
Ta ti Kajapas né hẽ ta ti herꞌoot do paa Judah buuj sa wahë nꞌaa sa hã, “Tawꞌããts hẽ sét hẽ dajëp sahõnh sa hẽ hyb nꞌaa”, hanäng doo.<pb/>


text:
Simaw, Peed häd näng doo, Jesus ma matëg see sii tabahõm warahén sa jawén. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do hepꞌëëh do ta ti ta ma metëëk do seeh. Ti hyb nꞌaa rabanoo tabajëë suun tób wahoo gó, kahadë doo gó, Jesus ramajë sun doo gó.


text:
Peed gada ta noo bä. Jesus ma matëg seeh, tób danäh hepꞌëëh doo, anyyh pꞌaa hẽnh maruus ta noo hagã nꞌaa wë tabetsẽẽ hyb nꞌaa Peed bajëë suun hyb nꞌaa. Ti mꞌ tamajë sun kän Peed.<pb/>


text:
Ti mꞌ maruus, ta hadë noo hagã nꞌaa ky hadoo Peed hã:<pb/>—Nanäng ajꞌyy ma matëg see nado õm? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Dooh ta ma matëg see ỹ do bä —näng mäh.<pb/>


text:
Takꞌëp tabahahëëm ti atsëm. Ti hyb nꞌaa tób danäh karom, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sii hẽ ragahõ sooh tëëg sëh. Tëëg noo pa rababꞌëëh rakatëng hyb nꞌaa. Peed agëët katëng sa pa.<pb/>


text:
Ti nuuj jé mꞌ, tób gó, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do eaanh mä Jesus ta ma matëg ky nꞌaa, tametëëk do ky nꞌaa na-ããj hẽ.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Sahõnh hẽ ramaa napëë hadꞌyyt hẽ ỹ herꞌood wät doo —näng mäh. —Tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hẽ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hẽ na-ããj hẽ ỹ ma metꞌëëg wät paah. Dooh kejën gó ỹ herꞌood bä —näng mäh.


text:
—Hëd nꞌaa hã ỹ bë beaanh? Bë eaaj këh ỹ maa newꞌëë do sa hã. Ta ti rahapäh ỹ herꞌood wät doo —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ta tii dꞌ Jesus baherꞌoot do hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa see Jesus ta tapa ewyh wät, ti taky hadoo:<pb/>—Tii da ji kyyh Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do hã? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Mametä nesaa do ky nꞌaa ỹ herꞌood bä. Baad hadoo do ỹ herꞌoot do pꞌãã ỹ matapa ewyyh? —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Anas mejũũ mä ramahũũm Jesus, Kajapas, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do wë. Moo kamewyyt nä mꞌ Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ tëëg noo pa Peed katëng bä, rabeaaj kän mä ta hã:<pb/>—Ta ma matëg see nado õm? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Peed ky nꞌaa jejën:<pb/>—Dooh. Ta ma matëg see nado ỹỹh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do karom seeh, Peed nabuuj gakyd hõm do wakããn ky hadoo:<pb/>—Õm nado ta ti ỹ hapäh do ta sii, joom mahang? —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Kajapas tób bä naa ramahũũm kän Jesus ajꞌyy Roma buuj Judah häj nꞌaa bagã nꞌaa tób hẽnh, Pirato häd näng do wë. Jati pé bäp paa mꞌ tii. Judah buuj wahë nꞌaa Jesus manꞌaa doo, dooh rajëë pä bä Roma buuj tób gó. Rakarẽn mä baad ratayy rabawëh nä do hyb nꞌaa Pas-kowa tä nꞌaa. <n>Dooh Judah buuj ky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä, Judah buuj nadoo do tób bä rabajëë pä bä. Hasus do hadoo sa hã Pꞌop Hagä Do matym gó redꞌoo, tii dꞌ radoo bä. Ta ti hedoo doo, dooh rahaja bä Pas-kowa tä nꞌaa rawëë bä.</n>


text:
Ti hyb nꞌaa Pirato banyyh sa wë, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd pꞌãã bë ky nꞌaa tapaa hahỹ ajꞌyy? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato ky hadoo:<pb/>—Bë né hẽ ky nꞌaa etyy ta hã bë ky nꞌaa jawꞌyyk do banoo doo da —näng mäh.<pb/>—Dooh ãã haja bä ãã dajëëb bä. Dooh Roma buuj ky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä —näk mä sa kyyh Pirato hã.<pb/>


text:
Tii dꞌ tawén hado kän, nyy dꞌ tadajëp Jesus herꞌood wät do paa kametä wät hyb nꞌaa. <n>Judah buuj radajëëb bä paawä, pä me paawä ramakut. Roma buuj radejꞌëëp, bꞌaa kajatsëk do hã rabepëëm däk. Bꞌaa kajatsëk do hã Jesus dajëp, ta daaj hẽ paa tabaherꞌoot.</n><pb/>


text:
Pꞌaa hẽnh Pirato bajëë suun tób gó, Jesus tanaëënh mä ta wë, teaaj kän:<pb/>—Õm Judah buuj sa wahë nꞌaa? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—A ky gabuuj hẽ ti meaanh? Õm ta wób ramaherꞌoot do këh ỹ nꞌaa hyb nꞌaa mabeaanh? —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato ky hadoo:<pb/>—Judah buuj nado ỹ hỹỹh —näng mäh. —A wakããn, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa ti õm haëënh hã ỹỹ. Hꞌëëd pꞌãã? —näng mä Pirato.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Badäk hahỹỹ bä nado ỹ bagꞌããs doo. Badäk hahỹỹ bä tado bä paawä, karapé haa ỹ ramo nꞌaa jesu paawä Judah buuj sa wahë nꞌaa sa mahä̃nh. Badäk hahỹỹ bä nado ỹ bagꞌããs doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato ky hadoo:<pb/>—Tii dꞌ tado bä, õm né hẽ häj nꞌaa wahë nꞌaa? —teaanh mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ehub né hẽ õm tii dꞌ hanäng. Baad hadoo doo, hehꞌäät do ky nꞌaa ỹ herꞌoot hyb nꞌaa ỹ benäng, ti hyb nꞌaa né hẽ ỹ bahyng badäk hahỹỹ bä. Baad hadoo do ky nꞌaa genꞌaak do ky daheeh ỹ herꞌoot doo —näng mä Jesus Pirato hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato ky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd ti baad hadoo do mahanäng? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ Pirato banyyh Judah buuj sa wë. Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã ky nꞌaa ketyy doo —näng mäh.


text:
—Pas-kowa bë tehebꞌëës do hã bë mehejõ ỹ bado nyyh ỹ dawäts gëët do seeh. Bë karẽn ỹ ado nyyh bë matym nꞌaa Judah buuj wahë nꞌaa ramaneëënh doo? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo, takꞌëp mä rageëënh:<pb/>—Ta ti nado ãã karẽn! —näk mäh. —Barabas häd näng do ti ãã karẽn! —näk mäh.<pb/>Roma buuj wë hꞌyy kawereem do see paa ti Barabas.<pb/>


text:
Ti mꞌ hetëk do moo mꞌ warahén ramapꞌõõd däk, ta nuu gó mꞌ radaso kän. Ti mꞌ radasuun jëng ta hã ta hatsë hahiin doo. <n>Raky nꞌaa mesꞌuunh do ky nꞌaa mꞌ ti hetëk do moo ramapꞌõõd däk do ta nuu gó radasooh doo. Sa wahë nꞌaa soog ky nꞌaa ti ta tii. Ti hadoo né hẽ ẽnh ta hatsë hahiin doo. Sa wahë nꞌaa hatsë ky nꞌaa né ti ta tii ẽnh.</n>


text:
Ti mꞌ hajõõ nuu me mꞌ rabena ta wë raky nꞌaa ejꞌees hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Kawehꞌëëh Judah buuj sa wahë nꞌaa! —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ ratapa ewyyh hajõõ nuu me.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh Pirato berꞌoot Judah buuj sa sii:<pb/>—Ỹ manyyh da hỹỹ kä bë wë ta wꞌoo hã, dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã ky nꞌaa ketyy do hã bë bahapäh hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta nu gaheen nꞌaa hetëk do mooh, ta hatsë hahiin doo gó tabanyyh bä, Pirato ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë hegãã! Gëët hahỹ ajꞌyy —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa Jesus rabahapäh bä, nayyw hẽ rageëëj bong:<pb/>—Mepëëm däg, mepëëm däg! —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Pirato ky hadoo:<pb/>—Bë né hẽ hepëëm däk. Ỹ ti dooh ỹ awꞌyyt pé ta hã ky nꞌaa ketyy do hã —näng mä Pirato.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj wahë nꞌaa raky kahꞌũũm ta hã:<pb/>—Ãã ky nꞌaa jawꞌyyk do ky nꞌaa hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ tadajëp né hẽ, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah tabanäng do hyb nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh tabajëë suun tób gó, ti mꞌ Jesus hã tabeaanh:<pb/>—Nꞌyy hẽnh naa õm? —näng mäh.<pb/>Jesus kawanajꞌããn né paawä, dooh mꞌ taky gado bä.


text:
Ti mꞌ Pirato ky hadoo ta hã:<pb/>—Dooh maky gado bä? Mahapäh né hẽ, ỹ hajaa ỹ mejõ bä õm raberéd hõm hyb nꞌaa, ỹ hajaa na-ããj hẽ ỹ mejõ bä õm rabepëëm däk —näng mä Pirato.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Dooh paawä mahaja bä hã ỹỹ, Pꞌop Hagä Do nanꞌoo bä. Ti hyb nꞌaa, ỹ haëëj däk do sa hã, a hã hanäng do nesaa do bahä̃nh sa hã —näng mä Jesus Pirato hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti Pirato maa newë däk bä takarẽn paawä taberéd hõm Jesus. Takꞌëp mä Judah buuj rageëëj hadꞌyyt hẽ tii bä:<pb/>—Ta ti ajꞌyy meréd hõm bä, dooh Sesa, sahõnh hẽ bä wahë nꞌaa hꞌyyb hata mado bä. Häj nꞌaa wahë nꞌaa hanäng doo, Sesa tahyb nꞌaa wareem —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirato maa napäh bä mꞌ ta tii, tamanyyh Jesus, ahyy sooh mä ji ky nꞌaa etyy nꞌaa tyng jó. Pä ta yt ta tii bä. (Eberew kyy me ramaneëënh ta ti Gabatah.)


text:
Pas-kowa ratahebꞌëës do pooj jé noo gó mꞌ tii. Wasyk mäh. Ti mꞌ Pirato ky hadoo Judah buuj sa hã:<pb/>—Gëët hahỹ bë wahë nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo takꞌëp:<pb/>—Mado hõm, mado hõm, mepëëm däg! —näk mäh.<pb/>—Bë wahë nꞌaa ỹ epëëm däk gꞌeeh? —näng mä Pirato.<pb/>Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa raky hadoo:<pb/>—Jããm né hẽ sét hẽ ãã wahë nꞌaa, Sesa! —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tagadëëg ub kä, Jesus Pirato bahaëëj däg kän sa hã takepëëm däk hyb nꞌaa.<pb/>Ti mꞌ warahén sa hã kä takahaëëj däk Jesus.


text:
Ta daaj hẽ Jesus besoo hõm bꞌaa rahepëëm däk do panꞌaa ta hã. Ji Nu Gabóg Kꞌyy ramaneëënh doo hẽnh ramahũũm. (Eberew kyy me ramaneëënh ta tii bä Gogota.)


text:
Tii bä rabepëëm däk bꞌaa kajatsëk do hã kä. Bꞌaa kajatsëk do wób hã rabepëëm däk na-ããj hẽ pawóp hẽ ajyy. Hub hẽnh ta see hahäng, sꞌỹỹ hẽnh ta see hahäng. Hõõ gó Jesus kahepëëm däk do bahäng.<pb/>


text:
Pirato kyy gó raberii bong ta heen nꞌaa, ti mꞌ pꞌop, Jesus nu gadꞌoo pong jé, rabepëëm däk. Hahỹỹ da mꞌ takerih ta hã: “Jesus, Nasaréh buuj, Judah buuj wahë nꞌaa hahỹỹh.”


text:
Edah tii, Jerusarẽnh bä naa. Ti hyb nꞌaa hajõk nerꞌood bong kerih doo. Tamawoob hẽ kyyh takamerih doo: Eberew kyy me, Ratĩn kyy me, Gereg kyy me.


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa rabahõm kän Pirato wë, ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Merii manäh: “Judah buuj sa wahë nꞌaa”, hanäng doo da. Tawꞌããts hẽ merii: “Ta daaj hẽ Judah buuj sa wahë nꞌaa tabanäng hahỹ ajꞌyy” —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus warahén rabepëëm däk do jawén paa bä mꞌ, rabasog hõm ta saroor. Retyn hõm ji meheet pé hadoo do sa hã. Sét hẽ, ta hatsë, madꞌaak kanasuuh doo.


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh ër asꞌẽẽd bä hahỹỹh. Hamäh, masuuj ër moo bong ër bahapäh hyb nꞌaa jaa wë tabaym —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti tawén hadoo, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do kametëëh hyb nꞌaa. Hahỹỹ da takerih ta ti ky nꞌaa:<CL><br/><t>“Rabetyn hõm sa hã hẽ saror ỹỹ.<br/>Masuuj ramoo bong saror ỹ hyb nꞌaa.” <n>Saaw-Mo 22.18</n><pb/>Tii da né hẽ warahén ramoo boo kän.<pb/>


text:
Bꞌaa kajatsëk do Jesus hadäk do dewë hã, ti abꞌëëh ta ỹỹn, ta kaat, Keropas häd näng do ỹỹm Marija häd näng doo, Marija Madarẽn häd näng do daheeh.


text:
Ti mꞌ Jesus bahapäh bä ta ỹỹn, ta ma matëg seeh, takꞌëp takamahä̃n do rababꞌëëh bä, Jesus ky hadoo ta ỹỹn hã:<pb/>—Gëët ta ti a tꞌaah —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ma matëg hã mꞌ taky hadoo:<pb/>—Gëët ti a ỹỹn —näng mä Jesus ta ỹỹn ky nꞌaa hã.<pb/>Tii bä kä, ta ti tagado kän Jesus ỹỹn ta tób bä kä, tabahagꞌããs hyb nꞌaa kä.<pb/>


text:
Ta jawén kä, sahõnh hẽ tabahaja däk bä kä tamoo wät do paah, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do kametëëh hyb nꞌaa kä taky hado kän: “Ỹ hoo kaanh”, näng mäh.


text:
Ti asooh tii bä uwa sꞌëëb oow. Ti mꞌ rahehꞌoos sapum doo, Jesus hã rabanoo hyb nꞌaa. Bꞌaa isop häd näng do hã radadäk, ti rabanoo pꞌop, Jesus beëëk hyb nꞌaa ta naëng hadoo.


text:
Jesus beëëk do jawén paa bä, taky hadoo:<pb/>—Jããm né kä ỹ moo wät doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ ta nu wakoo däg kän, ti mꞌ hꞌyy keréd hõm mäh.<pb/>


text:
Saab pooj jé mꞌ ti ta tii. Saab pooj jé né hẽ mꞌ ta ti Judah buuj rabahenyyw hõm Saab hã rakamehehãk hyb nꞌaa. Takꞌëp ratayy ti noo gó, Pas-kowa noo gó tabadoo do hyb nꞌaa. Dooh Judah buuj rakarẽn bä Saab hã rapadäg nä bä kepëëm padëëk doo. Ti hyb nꞌaa rabetsẽẽ Pirato hã tamejũũ hyb nꞌaa warahén ragetëh bong hyb nꞌaa sa tsyym kꞌyy, nayyw hẽ radejëp hyb nꞌaa. Rabetsẽẽ rasog hyk hyb nꞌaa sa kamag Saab du doo do pooj jé.


text:
Ti mꞌ Pirato mejũũ warahén sa tsyym kꞌyy ragetëh bong hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus pa hadäk do ragetëh bong ta tsyym kꞌyy, ta jawén mä ta see tsyym kꞌyy.


text:
Ajꞌyy ta ti hapäh doo, baad tabaherꞌoot ta ti ky nꞌaa. Dooh daap tamenä bä. Ta ti ajꞌyy hapäh né hẽ, te hub né hẽ taherꞌoot doo. Ta ti tawén erii wät hahỹỹ hã, bë na-ããj bë ky daheeh hyb nꞌaa, bë hꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.


text:
Jesus tsyym wén ganetëëh, Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo gó kerih do kametëëh hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ paa mꞌ takerih ta ky nꞌaa: “Dooh da ta kꞌyy gatëh is péh.” <n>Esodo 12.46, Numeros 9.12, Saaw-Mo 34.20</n>


text:
Rawén baa ejooh, hahỹ kerih do paa kametëëh hyb nꞌaa: “Rahegꞌããs da rabaa ejooh do wë.” <n>Sakarija 12.10 hã takerii däk tii. Dooh warahén raky nꞌaa napëë bä ta ti kerih doo. Pꞌop Hagä Do né hẽ hanoo, kerih do kametëëh hyb nꞌaa.</n><pb/>


text:
Tii bä kä, Jesus kamag nꞌaa paa Joséh, panang Arimatsija häd näng do buuj hadoo doo, betsꞌẽẽ kän Pirato hã. Jesus hꞌyyb hata ta ti Joséh. Dooh tametä bä ta hꞌyyb, ta hã tahꞌyy kaꞌeeh doo, tajeỹỹm do hyb nꞌaa Judah buuj sa wahë nꞌaa wób. Ti mꞌ Pirato bahaëëj däk ta hã. Ti mꞌ Joséh bana, tado hyy kän mä Jesus kamag nꞌaa paah.


text:
Nikodẽm Joséh hata. Nikodẽm né hẽ tii, pꞌooj ub Jesus hegꞌããs do atsëm. Nikodẽm manaa mä 35 mꞌ ta nu jawyg bꞌaa sꞌëëb buu benyym doo. Aroé ramaneëënh do sꞌëëb, miir ramaneëënh do sꞌëëb ta ti buu benyym.


text:
Ti mꞌ Jesus kamag nꞌaa paa rahabën däk pããn me, hawak doo me, rino häd näng do sꞌëëb. Buu benyym mä ta hã. Judah buuj rabahedꞌoo doo da né hẽ rabadꞌoo Jesus kamag nꞌaa hã.


text:
Jesus rabepëëm däk doo bä ti anäng joom. Ti mahang tagadäk papuuj kamag hood, pä gó ragagots däk doo.


text:
Saab pooj jé, Judah buuj rabahenyyw hõm noo gó tado hyb nꞌaa, pꞌeets hẽ ta ti kamag nꞌaa hood tagadäk do hyb nꞌaa na-ããj hẽ, tii bꞌ né radasuun jëë kän Jesus kamag nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ bäp paah, metꞌuuh hã, badajung nä, Marija Madarẽn häd näng do bahõm kän pä gabaho doo hẽnh, Jesus kamag nꞌaa radasuun jëng hẽnh. Tahegꞌããs mäh, noo gasëëts hõm gabaho do ty gatsë.


text:
Ti mꞌ tawajꞌaa jëng Peed, Jesus ma matëg baad Jesus kamahä̃n do daheeh rababꞌëëh hẽnh. Ti mꞌ taky hadoo pawóp hadoo do sa hã:<pb/>—Rado nyyh Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kamag nꞌaa. Dooh ãã hapëë bä nꞌyy hẽnh ramahũũm —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ta noo bä takajaa bä, dooh tajëë suun bä. Nu hyy däk, tabahegꞌããs ta gó. Tahapäh pããn hewak doo, rino häd näng do sꞌëëb.


text:
Ti mꞌ Peed, duu hẽnh hana do kaja nä. Gabaho doo gó tabajëë suun. Pããn hewak doo, Jesus kamag nꞌaa ramahabën däk do paah, tahapäh.


text:
Tii bä mꞌ Jesus ma matëg seeh, pooj jé kajaa doo, bajëë suun kän. Ta ti tabahapäh bä kä, Jesus ganä wät do taky dahé kän.


text:
(Dooh tagahꞌood nä bä sa hã Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo gó taherꞌoot doo, Jesus ganä wät da hanäng doo.)<pb/>


text:
Marija Madarẽn baym kamag hood paa noo bä. Aoot mäh. Ta ód gó tanu hyy däk gabaho doo gó tagegꞌããs hyb nꞌaa.


text:
Tii bä mꞌ pawóp hẽ ããs tabahapäh. Hewak mä sa saroor. Atꞌoonh mä Jesus kamag nꞌaa basooh do paa bä mꞌ. Ta nuu hẽnh tabanäng hẽnh mä ta seeh, ta tsyym tabanäng hẽnh ta seeh.


text:
Ti mꞌ ããs rabeaanh ta hã:<pb/>—Hꞌëëd pꞌãã mabaoot? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Rado hõm wahë ỹ nꞌaa. Dooh ỹ hapëë bä nꞌyy hẽnh rahedꞌoo —näng mä Marija Madarẽn.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta jawén pꞌaa hẽnh tabegãã wät. Tahegꞌããs mä Jesus tii bä hagëët. Dooh mꞌ tahꞌyy ganyy bä Jesus tado bä.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Hꞌëëd pꞌãã mabaoot? Jaa ta ti mesoos doo? —näng mäh.<pb/>Ta tii bä joom mahang moo hewꞌëët do tedꞌoo mäh. Ti hyb nꞌaa taky hadoo ta hã:<pb/>—Õm tado bä ti hado nyyh, maherꞌood hã ỹ nꞌyy hẽnh mamahũũm, ỹ behëën hyb nꞌaa ta kamag nꞌaa —näng mä Marija Madarẽn.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Marija! —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Marija ty kawꞌõõd däk ta wë, ti mꞌ Eberew kyy me <n>Judah buuj sa kyyh ti Eberew kyyh.</n> taky hadoo:<pb/>—Raboni! —näng mäh. (“Ma matëg”, tahanäng pé mꞌ tii.)<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Moo dëë manä hã ỹỹ —näng mäh. —Dooh Ee wë ỹ ewäd sꞌëëg nä bä. Ahõm hä̃j haa hedo padëëk do sa wë. Hahỹỹ da maherꞌood sa hã këh ỹ nꞌaa: “Ỹ asëëk Yp ỹ wë, bë Yb na-ããj, Pꞌop Hagä Do ỹ hꞌyy kahaꞌeeh doo, bë hꞌyy kahaꞌeeh do wë”, tii da a kyyh —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Marija Madarẽn bajëng Jesus ma matëg sa wë. Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do tahapäh mä tanooh. Tapanäk sa hã Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ti noo gó né hẽ mꞌ, metꞌuuh hã, atsëm, séd hã Jesus ma matëg rakata padëëk. Baad ranoo gatsëë däk ta tëg me tób nooh, sa wahë nꞌaa rajeỹỹm do hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus kasꞌee gꞌëëd kän sa mahang, ti mꞌ takedëng sa hã:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë Pꞌop Hagä Do hꞌyyb enꞌyym —näng mäh.<pb/>


text:
Takedëng do jawén paa bä tametëëh sa hã ta mooh, ta baa. Takꞌëp ta ma matëg ratsebee bong Jesus Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do rabahapäh bä kä.<pb/>


text:
Pꞌaa hẽnh Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë Pꞌop Hagä Do hꞌyyb enꞌyym —näng mäh. —Ee ỹ tamejũũ doo da, bë ỹ mejũũ hỹỹ kä —näng mäh.<pb/>


text:
—Bë hyb nꞌaa mabaan bä nesaa do sa mo hajꞌaa, Pꞌop Hagä Do mabaan né sa hã. Bë hyb nꞌaa manabaan bä sa hã, dooh Pꞌop Hagä Do mabaan bä sa hã —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta wób rabaherꞌoot bä Jesus Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do rahapäh doo, dooh taky dahé bä.<pb/>—Atapuwa tyw nꞌaa ỹ nahapëë bä ta moo hã, moh ỹỹ me ỹ manepꞌaa bä atapuwa tyw nꞌaa ta moo hã, ta baa rejooh do tyw nꞌaa na-ããj hẽ, dooh ỹ ky dahé bä! —näng mä Toméh.<pb/>


text:
Ti mꞌ metꞌuuh see hã, pꞌaa hẽnh ta ma matëg rakata pꞌëë tób gó. Toméh sa sii kä. Noo gatsëë né paawä tób, Jesus kasꞌee gꞌëëd kän sa mahang, ti mꞌ takedëng sa hã:<pb/>—Bë Pꞌop Hagä Do hꞌyyb enꞌyym —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Toméh hã taky hadoo:<pb/>—Mamepꞌaa hahỹỹh —näng mäh. —Mahegãã moh ỹỹ. Magadahëë a mooh, mamepꞌaa bah ỹỹ bä —näng mäh. —Maky sëëw manäh! Maky dahé! —näng mä Jesus Toméh hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Toméh ky hadoo:<pb/>—Wahëh ỹ nꞌaa, Pꞌop Hagä Do ỹ hꞌyy kahaꞌeeh do õm! —näng mä Toméh kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ỹ mahapäh do hyb nꞌaa mawén ky daheeh. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng da jé ỹ ranahapëë né paawä ky dahꞌeeh doo —näng mä Jesus.<pb/>


text:
Hahỹỹ hã kerih do wén kerii wät, Jesus ti Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, Pꞌop Hagä Do Tꞌaah bë ky daheeh hyb nꞌaa. Ta hã bë hꞌyy kae bä, bë dꞌ edëb hadꞌyyt hẽ Pꞌop Hagä Do wë Jesus hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ta jawén Jesus kasꞌee wät pꞌaa hẽnh ta ma matëg sa hã karajꞌaa Tiberijas <n>Karajꞌaa häd see Garirej, ta häd see Genesaréh. Tamawoob hẽ ta häd.</n> häd näng do nabyy me. Hahỹỹ dꞌ paah:


text:
Simaw Peed häd näng doo, Toméh (“Kawareeh” ramaneëënh doo), Natanajéw häd näng doo (panang Kanah, Garirej häj nꞌaa bä hana doo), Sebedew häd näng do taah, pawóp hẽ Jesus ma matëg wób, séd hã rababoo däk.


text:
Ti mꞌ Simaw Peed ky hadoo sa hã:<pb/>—Tahꞌỹỹb ỹ esꞌaak —näng mäh.<pb/>—Ej. A sii ãã bahꞌũũm —näk mä ta wób sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ rabawꞌëënh. Hꞌoo yb gó ragatsëg tꞌoonh. Ti mꞌ rabesaag kän. Resaag hadꞌyyt hẽ paawä atsëm, dooh sa mo hajꞌaa péh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, tii bꞌ naa Jesus naëënh:<pb/>—Najis haa —näng mäh. —Äkä, bë mo hajꞌaa? —näng mäh.<pb/>—Tabadꞌop hẽ ãã mo hajꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ hub hẽnh tabanäng hẽnh bë datu karahi, tii bä bë mo hajꞌaa enäh da —näng mäh.<pb/>Tii dꞌ rabadꞌoo bä kä, hajõng tahꞌỹỹb karahi gó. Dooh rahaja bä rejꞌooj nä bä, takꞌëp hajõng do hyb nꞌaa tahꞌỹỹb.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ma matëg baad Jesus kamahä̃n do ky hadoo Peed hã:<pb/>—Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Do né tii —näng.<pb/>Ti mꞌ Simaw Peed häd näng do maa napäh bä kä Jesus tii, tahanäng doo, nayyw hẽ tadadäg däk ta hatsë pooj jé tado nyyh dó. Ti tabahop tame, Jesus wë tabatsóm hõm hyb nꞌaa.


text:
Ta wób ahꞌũũm ta jawén hꞌoo gó. Edah ta nabyyh. 100 meet tahyb nꞌaa péh. Ti hyb nꞌaa karahi rabejoonh tame naa.


text:
Rakajaa bä kä ta nabyy me, tëëg sëh hahõng do rahapäh. Tahꞌỹỹb kejä ta jó. Pawóp na-ããj pãw tii bꞌ hatoonh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Simaw Peed gatsëk hꞌoo gó. Tii bꞌ naa tabejꞌooj nä kän karahi. Hajõng tahꞌỹỹb hewꞌäp do ta gó. 153 tahꞌỹỹb. Jawyg né paawä, dooh karahi gekog boo bä.


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Bꞌëëp bë ana, bë awëëh —näng mäh.<pb/>Hꞌyyb eꞌỹỹm “Jaa õm?” rawén neaanh. Jesus, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do né sa hã.


text:
Rabahaja däk bä rawëh doo, Jesus ky hadoo mä Simaw Peed hã:<pb/>—Simaw, Jowãw tꞌaah, ta wób ỹ rakamahä̃n do bahä̃nh ỹ makamahä̃n? —näng mäh.<pb/>—Ỹỹ —näng mä Peed. —Mahapäh né hẽ õm ỹ genꞌaak —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Mahagãã masãh ỹ bꞌéé taah hedo padëëk doo —näng mäh.<pb/>


text:
Pꞌaa hẽnh Jesus beaanh ta hã:<pb/>—Simaw, Jowãw tꞌaah, ỹ né makamahä̃n? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Ỹỹ —näng mäh. —Mahapäh né hẽ õm ỹ genꞌaak —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Mahagãã masãh ỹ bꞌéé hedo padëëk doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tamawoob nuu me däg kä tabeaanh ẽnh:<pb/>—Simaw, Jowãw tꞌaah, ỹ né magenꞌaak? —näng mäh.<pb/>Peed hyb nꞌaa tón wät mä tamawoob nuu me, “Ỹ makamahä̃n?” tahanäng do hyb nꞌaa. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, —näng mäh —sahõnh hẽ mabahapäh. Mahapäh né hẽ õm ỹ genꞌaak doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Mahagãã masãh ỹ bꞌéé hedo padëëk doo —näng mäh.


text:
—Né hup ỹ né hẽ hahỹ ỹ herꞌoot doo: Mapapunh nä bä mabehenꞌyyh, mabahehꞌũũm mahꞌyyb däng doo hẽnh. Mawahꞌëë däk bä kä, madajoom da a mooh, õm da ramawꞌyyd däk, makanarẽn hẽnh õm da ramahũũm —näng mä Jesus ta hã.<pb/>


text:
(Ta tii dꞌ tawén herꞌoot, tametëëh hyb nꞌaa nyy da Peed dajëp, tadajëp do hã Pꞌop Hagä Do kawehëë däk hyb nꞌaa.)<pb/>Ti mꞌ Jesus ky hadoo Peed hã:<pb/>—Hamäh, jawén ỹ ahõm —näng mäh.<pb/>


text:
Dawë hã Jesus sii Peed bawät bä kä, ta jawén pꞌaa hẽnh tabegãã wät. Tahapäh Jesus ma matëg baad Jesus kamahä̃n do sa jawén hana doo. (Ti né hẽ ta ti Jesus ma matëg Pas-kowa tä nꞌaa rabawëh noo gó pꞌeets hẽ takatahã däk Jesus hã, “Jaa ti õm haëënh doo, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo”, heaanh doo.)


text:
Ta ti Peed bahapäh bä, tabeaanh mä Jesus hã:<pb/>—Hꞌëëd hado da ër jawén hana do hã? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo:<pb/>—Ỹ karẽn bä paawä tanadajëb bä, pꞌaa hẽnh hỹ pong jé naa ỹ bahyng bä kä, hëd nꞌaa ti a hã? Ỹ karẽn ti õm hëp ỹ hata hadꞌyyt hẽ —näng mä Jesus Peed hã.<pb/>


text:
Ta tii dꞌ Jesus herꞌoot do hyb nꞌaa, raherꞌood hõm kän Jesus ma matëg sa mahang, dooh mꞌ ta ti Jesus ma matëg dajëb bä. Dooh tii dꞌ Jesus edo bä. Jããm hẽ hahỹỹ da Jesus kyyh: “Ỹ karẽn bä paawä tanadajëb bä, pꞌaa hẽnh hỹ pong jé naa ỹ bahyng bä kä, hëd nꞌaa ti a hã”, näng paa mꞌ Jesus ta hã.<pb/>


text:
Ỹ né hẽ ti ta ti ta ma matëg. Ỹ né hẽ ta ti Jesus ky nꞌaa herꞌoot doo. Ỹ né hẽ hahỹ ta ky nꞌaa herii wät doo. Baad ỹ bahapäh, te hub né hẽ sahõnh hẽ ta ky nꞌaa ỹ erii wät doo.<pb/>


text:
Hajõng Jesus moo wäd wät do ỹ nerii wät doo. Hã ỹỹ, ji erii bä paawä sahõnh hẽ, dooh paawä badäk hahỹ tahaja wäd bä ta tyw nꞌaa, ji erii bä sahõnh hẽ. Jããm hẽ kä.<pb/>


text:
<sup>(1-2)</sup> Teopiro, õm ti ỹ ma erih. Pooj jé ỹ erii wät doo gó, ỹ erii wät sahõnh hẽ Jesus mo hajꞌaa paah, tama metëëk do paa na-ããj hẽ, hỹ pong jé Jesus basꞌëëg kän Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Hỹ pong jé tabasëëk do pooj jé, Pꞌop Hagä Do Sahee kyy gó, tamejũũ do sa hã, tasëëw hõm do sa hã, Jesus maherꞌood hõm nyy dꞌ rabadꞌoo da. Sahõnh hẽ ti ỹ erii wät, pooj jé ỹ erih do hã. <n>Rukas ti mo hajꞌaa hahỹ kerih doo. Jesus ky nꞌaa hanäm do tii, pooj jé terii wät doo.</n>


text:
Ti mꞌ Jesus dajëp jawén paa bä kä mꞌ, Jesus kasꞌee wät sa hã. Baad takasꞌee wät sa hã. Baad tametëëh sa hã rahꞌyy kadawꞌuuh hyb nꞌaa, edëb wät né hẽ rabahapäh hyb nꞌaa. Hajõõ nuu me takametëëh sa hã. 40 mꞌ ta ä̃h takasꞌee wät sa hã. Taherꞌoot mä sa hã ji Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do ky nꞌaa, ji tahꞌyyb mahũũm do ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, ta see pé noo gó mꞌ, sa sii tabawëh noo gó mꞌ, hahỹỹ dꞌ mä tamejũũ sa hã:<pb/>—Panang Jerusarẽnh bä bë ayyw dó. Tꞌĩĩ hẽnh da bë gada Ee ky nꞌaa enooh doo, ta Sahee, bë hã ỹ herꞌoot do paah.


text:
Hahỹ né hẽ ti ỹ herꞌoot do paah: “Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun wät naëng me. Dooh ta ä̃h hajõõ bä, bë hã Pꞌop Hagä Do banoo ta Sahee bë hꞌyyb tym gó, bë tahꞌyyb mahũũm hyb nꞌaa” —näng mä Jesus ta mejũũ do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, rakata padëëk bä séd hã, tamehejꞌũũ do reaanh Jesus hã. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Hahỹỹ hã mabanoo ãã hã, Isaraéw buuj hã, ãã wahë nꞌaa, ãã tabahagꞌããs hyb nꞌaa? —näk mä sa kyyh ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:<pb/>—Dooh bë panyyg enäh do jawén tado bä, Ee ky däng do heen nꞌaa ta hejój hã. Dooh ti hyb nꞌaa tado bä.


text:
Pꞌop Hagä Do Sahee bajëë suun bä bë hꞌyyb tym gó, tii bä da bë hꞌyyb tym hejoonh, këh ỹ nꞌaa bë baherꞌoot hyb nꞌaa. Këh ỹ nꞌaa bë herꞌood da panang Jerusarẽnh bä, Judah häj nꞌaa bä, Samarija häj nꞌaa bä na-ããj da. Badäk hahỹ hawꞌããts hẽ da bë baherꞌoot këh ỹ nꞌaa —näng mä Jesus kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta ti taherꞌoot do jawén paa bä kä mꞌ, Pꞌop Hagä Do masäg kän hỹ pong jé. Sa matym gó né hẽ tabasëëk. Wë puh ejën wät mä rawén nahapëë wäd kän.


text:
Rabahagꞌããs bä Jesus hasëëk doo, nayyw hẽ mꞌ rakasee pawóp hẽ ajyy sa pa. Hewak mä sa saroor. Ããs mä tii.


text:
Ti mꞌ ããs raky hadoo sa hã:<pb/>—Hëd nꞌaa babä bë babꞌëëh, wë hã bë bahegꞌããs, Garirej buuj? —näk mäh. —Ti né hẽ Jesus bë mahang hawät doo, hỹ pong jé hasëëk doo, ti né hẽ da paa me hahyng. Bë hapäh do hadoo tabasëëk, ti hadoo né da tabahyng pꞌaa hẽnh —näk mä ããs sa kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, tii bꞌ naa, waëë joom oriib banäng doo bä naa, rababaaj nä Jerusarẽnh panang hẽnh. Dawëë nado mꞌ tii. Judah buuj sa hã Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do tanoo do rabehebꞌooh do Saab hã, ti pénh mä tii.


text:
Ti mꞌ rakajaa bä mꞌ, rabajëë pꞌëë mä ta gawakõ pꞌop gadäk doo gó, rabahejꞌeenh doo hẽnh. Hahỹỹ dꞌ paa mꞌ kata jꞌeenh do sa häd: Peed, Jowãw, Tsijaag, Ãn-Deréh, Pirip, Toméh, Batoroméw, Matew, Tsijaag Aw-Pew tꞌaah, Simaw Serot, Judas Tsijaag tꞌaah.


text:
Sahõnh hẽ ta ti rakahetꞌaa, Jesus wakããn, Marija (Jesus ỹỹn), ỹỹj wób sa sii, séd hã raky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa.<pb/>


text:
<sup>(15-16)</sup> Ti mꞌ, ta see pé noo gó Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakataa séd hã. (120 hyb nꞌaa hadoo mä ti kata padꞌëëk doo.) Ti mꞌ Peed basꞌëëg gëët sa mahang, ti mꞌ taky hadoo sa hã:—Bë maa newë këh ỹỹ, wakãn haa —näng mäh. —Pꞌooj ub ër wahë makũ Dawi häd näng doo, Pꞌop Hagä Do Sahee kyy gó taherꞌoot Judas Ikarijot makũ ky nꞌaa, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do paa gó. Dawi erih do paah, Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo gó, ti dꞌ né paa Judas ky nꞌaa. Jesus maso däk do metëë nꞌaa ti Judas Ikarijot.


text:
(Jesus majĩĩ sa moo gó tanꞌoo däk do säm nꞌaa me tametsꞌẽẽ hõm tób hood panꞌaa. Ti mꞌ ta jawén tabadëë hyng pꞌop naa ta nuu paa me. Sahõnh mä taganabäh hõm. Ta jꞌaa tyd mä gatsëk.


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ Jerusarẽnh buuj raky nꞌaa napäh bä mꞌ, ta häd ramaneëënh “ta majyyw hood” ta tób hood paah. Sa kyy me ramaneëënh Akaredãm) —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Pꞌop Hagä Do kyy kerih do paa hã, Saaw-Mo hã, takerii däk Judas Ikarijot ky nꞌaa. Hahỹỹ da takerii däk:<CL><br/><t>“Ta tób paah, dooh ta yt hagëë wät pé.” <n>Saaw-Mo 69.25</n><CL><pb/>Saaw-Mo see hã takerii däk hahỹỹ da:<CL><br/><t>“Tawꞌããts hẽ ta see ta jawén buuj”, <n>Saaw-Mo 109.8</n><t> näng mä Peed kyyh, Pꞌop Hagä Do kyyh taherꞌoot do Saaw-Mo hã.<CL><pb/>


text:
<sup>(21-22)</sup> Ti mꞌ Peed ky hadoo:—Ti hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ ër esoos hapäh do seeh, Jesus Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun noo gó, Jesus hawät noo gó ãã mahang, tabasëëk jawén paa bä hapäh doo. Ti né hẽ da ãã ky hata. Ãã sii herꞌoot do panꞌaa, Jesus ganä wät do tadajëp jawén paa bä ky nꞌaa —näng mä Peed kyyh sa hã.


text:
Ti mꞌ rahꞌyy kajäk pawóp hẽ ajyy. Hahỹỹ dꞌ paa mꞌ sa häd: Joséh, Bar-Saba ramaneëënh doo (ta häd see ramaneëënh Jus-To). Ta see häd mä Matsijas.


text:
<sup>(24-25)</sup> Ti mꞌ hahỹỹ da Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky nꞌaa etsẽẽ:—Jesus, baad mahꞌyyb hapäh ãã sahõnh hẽ —näk mäh. —Mametä jaa ta ti masëëw däk do Judas jawén buuj, mamejũũ do see tabadoo hyb nꞌaa ta jawén buuj. Dooh Judas makũũ mamejũũ do see tado wäd bä. Ahõm nesaa do tamoo wät do säm tagadoo hẽnh —näk mä sa kyyh Jesus hã.


text:
Ti mꞌ pä taah hã raberii padëëk sa häd. Ti mꞌ ramekuuj bong pä taah, ti mꞌ pä tꞌaah adëë hyng tũũ. Ti mꞌ rabahegꞌããs. Matsijas häd mä ta hã. Ti hyb nꞌaa 12 rabado däg kän pꞌaa hẽnh Jesus mejũũ doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ, jäm Pẽn-Tekos häd näng do noo gó mꞌ, séd hã mꞌ sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakata padëëk sét tób yt hã.


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ, hỹ pong jé naa ky ganä däk bahꞌood takꞌëp hana do ky hadoo mäh. Tób rayd tꞌoonh do hawꞌããts hẽ mꞌ maa ena ta ti kyyh.


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ katꞌaa do sa hꞌyyb tym gó Pꞌop Hagä Do Sahee bajëng, tabanyy däk hyb nꞌaa. Baad mä sa hꞌyyb tamahũũm. Ti mꞌ radu doo ta wób sa kyy me rerꞌoot doo. Pꞌop Hagä Do Sahee anoo do hadoo sa hã, ti hadoo né mꞌ rerꞌoot.<pb/>


text:
Ti noo gó mꞌ ti abong mä Jerusarẽnh panang bä Judah buuj, Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa jewꞌyyk doo, badäk hahỹ hawꞌããts hẽ häj nꞌaa bä naa hanꞌaa doo.


text:
Ti mꞌ bahꞌood hadoo do kyyh ramaa napäh bä mꞌ, séd hã mꞌ rakata padëëk. Ramaa napäh Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ramerꞌoot mä sa kyy me. Sahõnh hẽ häj nꞌaa sꞌee hẽnh hanꞌaa do sa kyy me mꞌ ramerꞌoot. Ti hyb nꞌaa mꞌ rameuuj bong.


text:
Takꞌëp rameuuj bong mäh. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd hado hỹỹ éh? —näk mäh. —Sahõnh hẽ herꞌoot doo, Garirej häj nꞌaa buuj né ti hỹỹh —näk mäh.


text:
—Hꞌëëd hyb nꞌaa ti rabahajaa sahõnh hẽ ër kyyh rerꞌood bä? Ër maa napäh rerꞌoot do ër kyyh —näk mä sa kyyh.


text:
—Ër mahang ti abong Par-Tos häj nꞌaa babuj nꞌaa, Medija häj nꞌaa bä naa, Mesopotãm babuj nꞌaa, Judah häj nꞌaa bä naa, Kapados häj nꞌaa babuuj, Põn-Tus häj nꞌaa babuuj, Asija häj nꞌaa babuuj,


text:
Pirikija häj nꞌaa bä naa, Pam-Pirija häj nꞌaa bä naa, Esit häj nꞌaa bä naa, Ribija häj nꞌaa Sirené nedaa bä naa ta wób —näk mäh. —Ti abong na-ããj hẽ panang Roma häd näng doo bä naa ta wób.


text:
(Ër mahang ti abong Judah buuj hehꞌäät ub doo. Ta wób Judah buuj nadoo do né paawä, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do raky daheeh Judah buuj rabahedꞌoo doo da.) Tsyt dëëg hã, Keret häd näng doo bä naa ta wób. Arab häj nꞌaa babuuj ta wób. Ër sahõnh hẽ ër maa napäh ër kyy me Pꞌop Hagä Do takꞌëp hajꞌap do mo hajꞌaa rerꞌoot doo —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ rahꞌyyb manepëë bong. Rameuuj bong mäh. Ti mꞌ sa da hadoo do hã rabeaanh:<pb/>—Hꞌëëd hado hahỹỹ éh? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed, 11 hedoo do Jesus mejũũ do wób, sa sii tabasꞌëëg gëët. Ti mꞌ kata padꞌëëk do sa hã tabaherꞌoot. Takꞌëp mä ta kyyh. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Judah buuj, wakãn haa, Jerusarẽnh buuj na-ããj hẽ, baad bë maa newë bë ỹ maherꞌoot doo —näng mäh. —Ỹ herꞌoot bë hã hahỹ bë hapäh do ky nꞌaa —näng mäh.


text:
Hahỹ bë hapäh doo, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Jowéw häd näng do herꞌoot do paah. Hahỹỹ da mꞌ ta kyyh:<CL><br/>


text:
<t>“Sahõnh hẽ tagawatsig pooj jé,<br/>näng mä Pꞌop Hagä Doo,<br/>ỹ anoo da Sahé ỹỹ sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong do sa hã.<br/>Bë taah, bë toog na-ããj hẽ raherꞌoot da ta jawén ganyyh do ky nꞌaa.<br/>Sꞌëëh hadoo da pahëëw sa hã.<br/>Wahëh sꞌëëh enäh da.<br/>


text:
<t>Wë ỹ moo bok do sa hã né da ỹ banoo da ti noo gó Sahé ỹỹ.<br/>Ỹ anoo ajyy sa hã, ỹỹj sa hã na-ããj hẽ.<br/>Ti hyb nꞌaa ta jawén ganyyh do panꞌaa raherꞌoot da.<br/>


text:
<t>Wë hã ỹ pehuunh da takꞌëp hadꞌop doo.<br/>Tũũ ta heen nꞌaa ỹ metëëh da.<br/>Majyyw, tëëg hõõh, atsyg na-ããj hẽ ỹ metëëh da.<br/>


text:
<t>Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do ahyng do pooj jé,<br/>ti noo gó né hẽ, papỹỹj badagyb däk da.<br/>Kamarab ty hahiin majyyw hado däk da.<br/>Takꞌëp da tabanäm, hetsooh né hẽ da,<br/>gabarëëh do bag hadoo, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hahyng noo gó.<br/>


text:
<t>Sahõnh hẽ Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã ky nꞌaa etsẽẽ doo,<br/>wë ỹỹ da sa hꞌyyb tym edëp ỹ anꞌoo bä.” <n>Jowéw 2.28-32</n><CL><pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ẽnh:<pb/>—Isaraéw buuj, bë maa newë hahỹỹh —näng mäh. —Jesus Nasaréh buuj pehuunh takꞌëp hadoo doo. Tametëëh Pꞌop Hagä Do hejój. Pꞌop Hagä Do né hẽ ti hanoo ta ti ta hã, baad Pꞌop Hagä Do hꞌyyb däng ta hã ji bahapäh hyb nꞌaa. Bë hapäh né hẽ tii.


text:
Ti né hẽ Jesus ranꞌoo däk do bë moo gó, pꞌooj ub Pꞌop Hagä Do hꞌyyb däng do hadoo né hẽ. Ti né hẽ Jesus bë dajꞌëëp doo, bë epëëm däk doo. Ajyy Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do ky nadahꞌeeh do bë mejũũ repëëm däk.


text:
Tii da bë badoo né paawä, Jesus ganä wät dejëp do mahang Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Tadajëp jawén paa bä, edëb wät Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Tii dꞌ tawén dꞌoo, dooh dajëb haja bä tajꞌaa ketsëë bä Jesus hã.


text:
Hahỹỹ da ër wahë makũ Dawi herꞌood däk do paa Jesus ky nꞌaa:<CL><br/><t>“Matym ỹỹ gó Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do ỹ hapäh hadꞌyyt hẽ,<br/>pój ỹỹ jé tabahõm. Hup ỹỹ hẽnh tabawät do hyb nꞌaa, dooh ỹ hꞌyyb eỹỹm bä.<br/>


text:
<t><sup>(26-27)</sup> Ti hyb nꞌaa ỹ hꞌyy gadajang,<br/>ti hyb nꞌaa ỹ ma ejäm ỹ tsebé do hyb nꞌaa.<br/>Dooh kamak ỹ nꞌaa meréd bä ỹ radakä jëng doo hẽnh.<br/>Dooh manꞌoo bä a karom tsyt hẽ a wë moo wät do ta kamag nꞌaa karejã bä.<br/>Ti hyb nꞌaa, dooh ỹ eỹỹm bä ỹ dajëb né paawä.<br/>


text:
<t>Hã ỹ mametëëh ta tyw nꞌaa hỹ pong jé hahõm doo,<br/>ji awäd hadꞌyyt doo hẽnh.<br/>Takꞌëp ỹ tsebé a matym gó manꞌoo bä”, <n>Saaw-Mo 16.8-11</n> näng mä Dawi Jesus ky nꞌaa hã.<CL><pb/>


text:
Ti mꞌ Peed baherꞌoot ẽnh sa hã:<pb/>—Wakãn haa —näng mäh. —Wyt ta maab hẽ ti ỹ herꞌoot do bë hã. Ër wahë makũ Dawi, ta ti herꞌoot do paah, dajëp. Radakä jëng. Da hẽ ti anäng nä ër panang bä ta kamag nꞌaa paa hood.


text:
Noo ese ti Dawi makũũh, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod seeh. Dooh ta daaj hẽ ta ky nꞌaa taherꞌood bä. Tahapäh né hẽ ky kanehꞌỹỹt doo me Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do paa ta hã. Ti awät, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh ta hã, Dawi panaa see ër wahë panꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa ta jawén buuj.


text:
Ta jawén hawät do tahapäh do hyb nꞌaa Dawi makũ wén herꞌood däk, Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ky nꞌaa, Kristo dajëp do jawén paa bä ganä wät do ky nꞌaa. Dooh Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do radakä jëng doo hẽnh tayyw bä, tanooh. Dooh ta kamag nꞌaa karejã bä, tanooh.


text:
Ta ti Jesus, ta ky nꞌaa bë hã ỹ herꞌoot doo, ti né hẽ Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä edëb wät pꞌaa hẽnh. Taganä wät jawén paa bä, ãã sahõnh hẽ ãã bahapäh, ta ky nꞌaa ãã wén maherꞌoot.


text:
Hỹ pong jé tabasëëk Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Pꞌop Hagä Do hub hẽnh tabasooh Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, ta sii tabagꞌããs hyb nꞌaa. Tii bä ta Yb anꞌoo däk ta Sahee ta hã, ër hã taky nꞌaa enooh do paah. Ti né hẽ hỹỹ kä tanoo do ãã hã kä. Ti né hẽ ti bë maa newëë doo, babä bë hapäh doo.


text:
Dooh Dawi makũ hỹ pong jé hasëëk do tado bä. Ti hadoo né hẽ hahỹỹ da ta kyyh:<CL><br/><t>“Wahëh ỹỹ hã Pꞌop Hagä Do ky hadoo:<br/>‘Aso hup ỹỹ hẽnh, si ỹ mabagꞌããs hyb nꞌaa.<br/>


text:
<t>Tii bä kä da a majĩĩ da ỹ nesꞌëëm,<br/>õm da raky daheeh ỹ anꞌoo bä.’ ” <n>Saaw-Mo 110.1</n><pb/>Tii da né Peed kyyh Dawi erih do paa hã Pꞌop Hagä Do kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hado kän sa hã:<pb/>—Isaraéw buuj, wakãn haa, bë ỹ maherꞌoot baad ub, bë sahõnh hẽ baad bë bahapäh hyb nꞌaa ti hahỹỹh: Ta ti Jesus, bë epëëm däk doo, Pꞌop Hagä Do anꞌoo däk takꞌëp hyb nꞌaa jawyk tabado däk hyb nꞌaa, Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do tabado däk hyb nꞌaa na-ããj hẽ —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ katꞌaa do ramaa napäh bä mꞌ Peed kyyh, takꞌëp mä rahꞌyy ketón bong. Ti mꞌ rabeaanh Peed sa hã:<pb/>—Wakãn haa, —näk mäh —nyy da ër badꞌoo hỹỹ kä?<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë hꞌyy kawareem Pꞌop Hagä Do wë. Tawꞌããts hẽ Jesus Kristo häd gó bë ranu gemuun hõm, ta ti heen nꞌaa. Tii da nesaa do bë hꞌyyb tym gó hanäng do Pꞌop Hagä Do awug hõm da. Tii bä da tanoo da ta Sahee bë hã —näng mäh.


text:
—Bë hã, bë panaa hã, ta wób hã na-ããj hẽ dawëë habong do Pꞌop Hagä Do mahä̃nh taky nꞌaa enooh paa ta Sahee. Sahõnh hẽ tanaëënh do sa hã taky nꞌaa enooh ta tii —näng mä Peed kyyh kata padëëk do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõng Peed herꞌoot nä sa hã. Takꞌëp tabetsẽẽ sa hã rahꞌyy kawereem hyb nꞌaa. Hahỹỹ da ta kyyh:<pb/>—Bë kedëëb, ky nesꞌaa do sa nemuun bë Pꞌop Hagä Do narejãã hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ranu gemuun hõm mä Peed herꞌoot do gadꞌoo doo. Kata däg kän mä Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã. Kata däk doo kä ti noo gó tahyb nꞌaa pé 3 miw.


text:
Baad mä rahyb nꞌaa matakëë 12 hedoo do Jesus mejũũ do rama metëëk do hã. Séd hã hadꞌyyt hẽ rababong. Pꞌop Hagä Do sii raberꞌoot, ta hã raky nꞌaa etsẽẽ. Raganebäh hõm pãw, sahõnh hẽ rabawa, Jesus sa hyb nꞌaa dajëp do rahyb nꞌaa esee hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Hajõk do rameuuj bong mä Jesus mejũũ do rametëëk doo, rapehuunh do hyb nꞌaa. Takꞌëp né hẽ rapehuunh mäh.


text:
Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wahoo gó, séd hã Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakahetꞌaa hadꞌyyt hẽ. Sa tób yt hã séd hã sa tä rabawëh, sa waa rabawa, rahꞌyyb tsebé do hyb nꞌaa, baad tabahadoo do hyb nꞌaa sa hꞌyyb.


text:
Pꞌop Hagä Do rama ejäm, Pꞌop Hagä Do rajꞌaa etsë do ky nꞌaa raherꞌoot. Sahõnh hẽ ta wób ragenꞌaak Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Ti mꞌ Jesus anꞌoo bä ta hã hꞌyy kaꞌeeh do kahũũm magyys hẽ.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, tug bä, Peed Jowãw daheeh rabahꞌũũm Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hẽnh, Pꞌop Hagä Do hã Judah buuj raky nꞌaa hetsẽ do heen nꞌaa gó mꞌ.


text:
Tób wahoo nꞌaa hadë noo bä ajꞌyy kꞌyy gadóm do bahäng. Ta hã dꞌ né hẽ tahenäng noo gó. Ta noo “Hanäm Doo” ramaneëënh doo bä tabahäng. Tꞌĩĩ hẽnh ramana hadꞌyyt hẽ, dajẽẽr tabetsẽẽ hyb nꞌaa hejëng do sa hã.


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ta hã:<pb/>—Dooh wë ỹ hanäng pé kꞌããts tëg gabarëëh doo, hewak do na-ããj hẽ. Wë ỹ hanäng do ỹ anoo da Jesus Kristo, Nasaréh buuj ky gabuuj: Awäd däg! —näng mäh.<pb/>


text:
Tii bä mꞌ Peed moo ejꞌooj sëëk mäh. Ta hub me mꞌ tamoo ejꞌooj sëëk. Ti mꞌ nayyw hẽ ta tsyym bahub däk.


text:
Tabasꞌëëg gëët bä getsëg wät mäh. Ti mꞌ tadu doo tabawäd däk. Ajëë suun kän mä sa sii Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wahoo gó, awäd däk mäh, getsëk mä tawäd bä. Pꞌop Hagä Do mꞌ tajꞌaa etsëë wät.


text:
raky hadoo:<pb/>—Ti né paa ër hepꞌëëh doo, tób noo bä “Hanäm Do” häd näng doo bä hahäng doo, dajẽẽr hetsẽ doo —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ rahyb nꞌaa meuuj bong mä hawäd däk do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta tii kä ajꞌyy hawäd däk doo, dooh mꞌ teréd bä Peed Jowãw daheeh. Ti mꞌ sahõnh hẽ tꞌĩĩ hẽnh rawajꞌaa padëëk, rahegꞌããs hyb nꞌaa. Saromãw häd näng doo bä rababꞌëëh.


text:
Ti mꞌ Peed rababꞌëëh bä mꞌ ranu sabug däk. Ti hyb nꞌaa mꞌ Peed ky hadoo sa hã:<pb/>—Isaraéw buuj —näng mäh. —Hꞌëëd hyb nꞌaa bë meuunh? Hꞌëëd hyb nꞌaa ãã wë bë bahegꞌããs? Ãã ky gabuuj bë edꞌoo, baad Pꞌop Hagä Do hã ãã hꞌyy kasadä do hyb nꞌaa bë edꞌoo, ti ajꞌyy bawäd däk —näng mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Doo, Abaraãm, Isak, Jakóh rahꞌyy kahaꞌeeh doo, ër wahë makũ rahꞌyy kahaꞌeeh doo, ti hanoo takꞌëp Jesus kawehëë däk hyb nꞌaa. Ti né hẽ bë anꞌoo däk paa ta wób sa moo gó tadajëp hyb nꞌaa. Baad né paawä Pirato beréd hõm tabahõm, bë ty nꞌaa gesꞌyyk.


text:
Bë hꞌyy kawareem baad hadꞌop do wë, Pꞌop Hagä Do karẽn doo da hawät do wë. Bë mejũũ Pirato beréd hõm ta da hadoo do dahejꞌëëp doo, Jesus jawén buuj.


text:
Bë dajꞌëëp paa ji hedꞌëëp doo. Ti hadoo né hẽ, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä taganä wät pꞌaa hẽnh. Ãã sahõnh hẽ, baad ub ãã bahapäh ta tii, ta ky nꞌaa ãã wén maherꞌoot.


text:
Jesus häd gó ãã hꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa, hahỹ ajꞌyy bë hepꞌëëh do wén kꞌyy hub däk. Ji hꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa Jesus häd gó né hẽ tawén hasꞌoo däk, baad ub bë bahapäh doo kä —näng mä Peed sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Wakãn haa —näng mäh. —Ỹ hapäh, dooh bë hꞌyy ganyy bä, bë wahë nꞌaa na-ããj hẽ, tii da bë badꞌoo do paa Jesus bë rejãã noo gó.


text:
Tii da né hẽ takaja däk Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, ta pooj jé sahõnh hẽ ta ky nꞌaa rod raherꞌoot do paa Kristo ky nꞌaa hã. Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo, ahoop mä da dajëb, raherꞌoot paah.


text:
Ti hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ bë tꞌyyd kamehĩĩn bë badꞌoo do hã. Bë hꞌyy kawareem, Pꞌop Hagä Do hã bë hꞌyy kaꞌeeh, nesaa do bë hꞌyyb tym gó hanäng do tabawug hõm hyb nꞌaa, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do bë tahꞌyyb enꞌyym hyb nꞌaa,


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ẽnh:<pb/>—Hỹ pong jé Jesus bagä nä, takajaa bä kä sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do benäm doo. Tii da né hẽ pꞌooj ub taky däng tabadꞌoo ta ky nꞌaa rod tsyt hẽ ta wë kasëëw bong do raherꞌoot do hã.


text:
Hahỹỹ da mꞌ taky nꞌaa enooh do Mosees herꞌoot do hã: “Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod ỹ hadoo doo da Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, Pꞌop Hagä Do bë hꞌyy kahaꞌeeh do anꞌoo bä bë mahang ganyyh da. Bë ky dahé da ta kyyh taherꞌoot doo.


text:
Jé ta hã ky nadaheeh doo, dooh né hẽ Pꞌop Hagä Do gado wäd bä ta karapee mahang”, <n>Dew-Teronom 18.15, 18, 19</n> näng Mosees kyyh —näng mä Peed.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ẽnh:<pb/>—Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Samuéw, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod wób na-ããj hẽ Samuéw jawén herꞌoot doo, raherꞌoot paah, da hẽ ër mahang Jesus badꞌoo doo.


text:
Bë né hẽ ti gadoo do panꞌaa Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do paa ta ky nꞌaa rod sa hã. Bë né hẽ ti gadoo do panꞌaa ër wahë makũ sii Pꞌop Hagä Do kanerꞌoot doo. Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do ky däng do paa ër wahë makũ Abaraãm hã: “Sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do raky nꞌaa kedëng da a panaa see <n>Jesus né hẽ tiAbaraãm panaa see, taky däng doo.</n> hyb nꞌaa”, <n>Genesis 22.18, 26.4</n> näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hado kän:<pb/>—Ta tꞌaah Pꞌop Hagä Do ganyy wät jawén paa bä, pooj jé tamejũũ bë wë, bë taky nꞌaa edëng hyb nꞌaa, bë tahꞌyyb wareem hyb nꞌaa nesaa do bë moo bok do mahä̃nh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh doo, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sa wahë nꞌaa, Saduséw häd enäh do na-ããj hẽ, anꞌaa Peed Jowãw daheeh rabaherꞌoot bä hajõk do mahang.


text:
Tii kä mꞌ, hanꞌaa do takꞌëp mä rakawajããn, Peed Jowãw daheeh rama metëëk do hyb nꞌaa ti Jesus edëb wät dajëp do paa Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. <n>Saduséw sa hã ji dajëp jawén paa bä, dooh ji ganä wäd bä pꞌaa hẽnh.</n>


text:
Ti mꞌ rameso padëëk Peed Jowãw daheeh. Tũũh däg mä papỹỹj rawén dewäts bëëh dó, jatꞌiip hadoo rabaherꞌoot hyb nꞌaa.


text:
Ti hadoo né hẽ, hajõk raky daheeh Jesus ky nꞌaa Peed raherꞌoot doo. Kahũũm magyys hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. 5 miw däk mä tahyb nꞌaa péh.<pb/>


text:
Ti mꞌ jati pé Judah buuj sa wahë nꞌaa, sa wahë nꞌaa wób, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ, Jerusarẽnh bä rakata padëëk rabaherꞌoot hyb nꞌaa.


text:
Ti abok sa mahang Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do Anas häd näng doo, Kajapas, Jowãw, Aresãn, ajyy wób na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa wakããn.


text:
Ti mꞌ ramejũũ ramena bꞌëëh Peed Jowãw daheeh sa wë. Ti mꞌ radu doo reaanh doo. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Hꞌëëd hejój me, jaa kyy gó ajꞌyy kꞌyy gadóm do bë haso däk? —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ baad mä Peed Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb mahũũm. Ti mꞌ Peed ky gadoo:<pb/>—Bëëh, Judah buuj bagꞌããs doo, bëëh, sa wahë nꞌaa hedoo doo —näng mäh


text:
—ãã bë eaanh nahëë näng do hã baad ãã moo bok do ky nꞌaa. Bë karẽn mä bë bahapäh nyy da tabahasꞌoo däk.


text:
Ỹ herꞌoot baad ub bë hã, baad bë bahapäh hyb nꞌaa, sahõnh hẽ Isaraéw buuj na-ããj hẽ: Jesus Kristo, Nasaréh buuj, bë epëëm däk do paah, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä ganä wät do hejój gó né hẽ tabahasꞌoo däk hahỹ ajꞌyy bë mahang hagꞌëëd däk doo —näng mäh.


text:
—Jesus né hẽ ti pä hadoo, bëëh, tób nꞌaa tehemꞌaa do hedoo do ty nꞌaa gesꞌyyk doo, hỹỹ kä pä ta ba nꞌaa, mesoo nꞌaa hado däk doo —näng mä Peed kyyh, Pꞌop Hagä Do kyy kerih do paa hã. <n>Saaw-Mo 118.22 hã takerii däk tii, Peed ky däng doo.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Jããm hẽ Jesus häd gó ji Pꞌop Hagä Do bedꞌëëp nesaa do mahä̃nh ta wë ji basëëk hyb nꞌaa. Dooh ta see pé badäk hahỹ hawꞌããts hẽ ji hꞌyyb tym hedꞌëëp doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa wahë nꞌaa rameuuj bong, hꞌyyb neỹỹm doo me Peed Jowãw daheeh raherꞌoot rabahapäh bä, dooh né paawä takꞌëp rama kametꞌëëg bä, ky nꞌaa netsä né paawä. Peed raherꞌoot do hã, Jesus sii rababong do paa sa wahë nꞌaa rahapäh.


text:
Sa mahang né hẽ ajꞌyy hasꞌoo däk do bagëët. Baad rabahapäh ti hasꞌoo däk né hẽ, ti hyb nꞌaa dooh sa kyy péh.


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Nyy dꞌ ër badꞌoo sa hã? Sahõnh hẽ Jerusarẽnh buuj raheen nꞌaa enä hahỹ baad rapahuunh doo. Dooh tahaja bä ër ky nꞌaa jejën bä —näk mäh.


text:
—Tawꞌããts hẽ ër meduuk sa hã, ranaherꞌood bong hyb nꞌaa ta wób sa hã Jesus häd gó, rapahuunh do ky nꞌaa kanahꞌũũm hyb nꞌaa —näk mä Judah buuj sa wahë nꞌaa sa kyyh, sa daaj hẽ rakanerꞌood bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramejũũ Peed Jowãw daheeh rabajëë pꞌëë pꞌaa hẽnh. Ti mꞌ, takꞌëp ramejũũ sa hã ranaherꞌoot hyb nꞌaa, rama manetëëk hyb nꞌaa Jesus häd gó.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed raky hadoo:<pb/>—Bë daaj hẽ bë hyb nꞌaa newë baad hadoo do Pꞌop Hagä Do matym gó. Bë mejũũ do hã ãã ky daheeh, Pꞌop Hagä Do mejũũ do hã ãã ky daheeh?


text:
Dooh ãã haja bä ãã ky nꞌaa eréd bä ãã herꞌoot do ãã maa napäh do hã, ãã hapäh do hã —näk mä Peed sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ pꞌaa hẽnh rageꞌỹỹm sa hã. Rageꞌỹỹm jawén paa bä mꞌ, raberéd hõm rabahꞌũũm hyb nꞌaa. Dooh rahapëë bä nyy dꞌ rabadꞌoo Peed Jowãw daheeh rarejãã hyb nꞌaa, hajõk do Pꞌop Hagä Do rajꞌaa etsë do hyb nꞌaa, ajꞌyy hasꞌoo däk do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Peed Jowãw daheeh raberéd hõm jawén paa bä kä mꞌ, rabahõm sa najiis hedoo do sa wë, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wë. Ti mꞌ rabaherꞌoot sa hã sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa, Judah buuj sa wahë nꞌaa wób sa kyyh.


text:
Ti mꞌ raky nꞌaa napäh bä mꞌ, séd hã mꞌ raky nꞌaa etsẽẽ Pꞌop Hagä Do hã. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, sahõnh hẽ mabagꞌããs doo —näk mäh. —A mo hajꞌaa sahõnh hẽ badäk hahỹỹh, wë, akajar na-ããj hẽ, sahõnh hẽ ta hã habong do na-ããj hẽ.


text:
Hahỹỹ da maherꞌood wät paa a Sahee kyy gó, a karom kyy hã, Dawi, ãã wahë makũ kyy hã, a wë rahꞌyy kawapëën do ky nꞌaa:<CL><br/><t>“Hꞌëëd hyb nꞌaa badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong doo,<br/>Judah buuj nadoo doo, rakawajããn?<br/>Hꞌëëd hyb nꞌaa daap hẽ rahyb nꞌaa newëë<br/>nyy dꞌ rahꞌyy kawereem Pꞌop Hagä Do wë,<br/>ta hã raky nadaheeh hyb nꞌaa.<br/>


text:
<t>Badäk hahỹ hawꞌããts hẽ häj nꞌaa sa wahë nꞌaa rakataa séd hã,<br/>Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do wë,<br/>Kristo, Tahꞌyyb Däng Do wë na-ããj hẽ,<br/>rakamajꞌĩĩ hyb nꞌaa.” <n>Saaw-Mo 2.1-2</n><CL><pb/>


text:
—Te hub né hẽ —näk mäh. —Babä panang bä, ãã wahë nꞌaa Eróts häd näng do kataa Pirato sii, Isaraéw buuj nadoo do sii, Isaraéw buuj sii na-ããj hẽ rahꞌyy kawapëën hyb nꞌaa a karom tsyt hẽ a wë kasëëw däk do wë, Jesus wë, mahꞌyyb däng do wë.


text:
Mahapäh né hẽ ãã rageꞌỹỹm doo. A karom né hẽ ããh. Manꞌoo baad ub, hꞌyyb neỹỹm doo me, a ky nꞌaa ãã baherꞌoot hyb nꞌaa.


text:
Manꞌoo ãã hã a hejój, nahëë enäh do ãã baheso hyb nꞌaa, ãã pehuunh hyb nꞌaa, ãã moo bok hyb nꞌaa ji hyb nꞌaa meuunh doo, Jesus a karom tsyt hẽ a wë kasëëw däk do häd gó —näk mä sa kyyh raky nꞌaa etsẽẽ bä.<pb/>


text:
Rabahajaa bä raky nꞌaa etsẽẽ doo, rababꞌëëh bä katajus wät mä kꞌããts. Tii bä kä mꞌ, Pꞌop Hagä Do Sahee sahõnh hẽ sa hã takꞌëp mä sa hꞌyyb tamahũũm. Ti mꞌ hꞌyyb neỹỹm doo me rabaherꞌood kän Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ, séd rahꞌyyb hedoo sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Jé ma enäh do ky enꞌyym ta wób sa hã. Dooh sa mab hẽ sa ma tado bä, sahõnh hẽ sa ma hadoo.


text:
Tii kä mꞌ 12 hedoo do Jesus mejũũ doo, Pꞌop Hagä Do hejój me raherꞌoot mä Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Do ganä wät do ky nꞌaa. Baad Pꞌop Hagä Do moo wät sa hã, baad tabahagꞌããs sa hã.


text:
Dooh kasꞌuut pé sa mahang. Ta see pé noo gó kenꞌyyh, jé tób see enäh doo, tób hood panꞌaa enäh do na-ããj hẽ, resëëm hõm mä tii.


text:
Sa mahang ti awät Rewi panaa, tsyt dëëg hã Tsi-Peré häd näng doo bä henäng doo. Joséh mä ta häd. Jesus mejũũ do rahäd nꞌoo däk Béh-Nabéh. (“Ji hꞌyyb enꞌyym doo”, tahanäng pé ti Béh-Nabéh.)


text:
Béh-Nabéh besëëm hõm tób hood panꞌaa ta ma paah, ti mꞌ ta säm tamanaa Jesus mejũũ do sa wë, rahꞌyyb däng doo da rabadꞌoo hyb nꞌaa ta me.<pb/>


text:
Sa mahang ti awät mä ajꞌyy seeh. Ta häd mä Ananijas. Ta ỹỹm Sapira häd näng do daheeh resëëm hõm mä na-ããj hẽ tób hood panꞌaa, sa ma paah.


text:
Ta ỹỹm daheeh rakanerꞌoot jawén paa bä mꞌ, Ananijas manaa mä ta säm uuh Jesus mejũũ do sa wë. Ta uuh sa wë tabaym.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ta hã:<pb/>—Ananijas, —näng mäh —ny hadoo Satanas, Nesaa Do Yb, õm tahꞌyyb mahũũm Pꞌop Hagä Do Sahee mawadii hyb nꞌaa paawä? A wë tabaym tób hood panꞌaa a ma paa säm, a hã repꞌaak do uuh.


text:
A hꞌëëd né hẽ paa ti tób hood panꞌaa. Ta säm, mesëëm hõm do jawén paa bä, a ma né hẽ paawä. Hꞌëëd hyb nꞌaa, sahõnh hẽ a hã repꞌaak do metsꞌëë däk makenꞌooh? Dooh ãã tado bä ti mawadii doo, Pꞌop Hagä Do ti mawadꞌii paawä —näng mä Peed kyyh ta hã.<pb/>


text:
Ananijas maa napäh bä mꞌ Peed herꞌoot doo, adëë hyng mä tũũ, dajëp mäh. Ti mꞌ sahõnh hẽ raky nꞌaa napäh bä mꞌ ta tii, rajeỹỹm bong mä takꞌëp.


text:
Nayyw hẽ denaa hẽ Ananijas makũ ỹỹm bajëë suun mä tób gó, Peed rababꞌëëh bä. Dooh mꞌ ta heen nꞌaa nyy bä ta patug dajëp doo.


text:
Ti mꞌ Peed eaanh ta hã:<pb/>—Baad maherꞌood hã ỹỹ —näng mäh. —Jããm né hẽ hahỹ tób säm, a patug daheeh bë gadoo doo? —näng mäh.<pb/>—Ỹỹ. Ti né hẽ ta säm —näng mä ỹỹnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ta hã:<pb/>—Hꞌëëd hyb nꞌaa bë kanerꞌoot bë metyy hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do Sahee? —näng mäh. —Mahegãã, bok ta ti a patug dakä jëk doo. Õm da ramahũũm hỹỹ kä —näng mä Peed Sapira hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Sapira badëë hyng Peed bagëët bä, dajëp mäh. Pahëëw hedoo do rabajëë pꞌëë bä, rahapäh mä Sapira dajëp doo. Ti mꞌ ramanyyh, radakä jëng ta patug makũ pa.


text:
Ti mꞌ Jesus mejũũ doo, 12 hedoo doo, hajõng mä rapehuunh. Meuj nꞌaa näng do ramoo bok hajõk do sa mahang. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakahetꞌaa mä tób Pꞌop Hagä Do rayd hyb nꞌaa esee do yt hã, Saromãw häd näng doo bä.


text:
Ti mꞌ nahëë enäh do ramenaa tyw nꞌaa hahãd hã. Sa tyng jó mꞌ radatoonh, Peed tabës bä, ta wób sa hã ta maëts badäng hyb nꞌaa.


text:
Hajõk panang Jerusarẽnh nedaa bä hajꞌeenh do hanꞌaa. Ramenaa nahëë enäh doo, karapꞌaar hꞌyyb nesaa do pahadꞌëëk do na-ããj hẽ. Ti mꞌ sahõnh hẽ rabaheso hõm.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät doo, Saduséw häd enäh do ta sii habong do na-ããj hẽ rahꞌyy kajewëëts kän Jesus mejũũ do sa wë.


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë ahõm nä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã. Tꞌĩĩ hẽnh bë herꞌood hajõk do sa hã hahỹ ji bawät do papuuj ky nꞌaa, ji hꞌyyb näm do Jesus anꞌoo däk do ky nꞌaa. Sahõnh hẽ bë herꞌood sa hã —näng mä ããs kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabawag hõm bä kä rabahõm Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã, ããs mejũũ doo da sa hã. Ti mꞌ radu doo rama metëëk doo.<pb/>Ti nuuj jé mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät doo, ta sii habong doo, ranaëënh sahõnh hẽ Isaraéw buuj sa wahë nꞌaa, séd hã rakata padëëk hyb nꞌaa. Sahõnh hẽ sa wahë nꞌaa ramaneëënh Sinedirijo. Tii bä mꞌ ramejũũ rahahëën Jesus mejũũ do radewäts bꞌëëh do paa bä.


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Ãã kaja hõm bä, baad tanoo katsë. Ta noo bä warahén rababꞌëëh. Ãã noo gasëëts hõm bä, dooh ta gó habꞌëëh péh! —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sa wahë nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa wób raky nꞌaa napäh bä mꞌ tii, hꞌyyb manepëë boo mꞌ. Ti mꞌ rakanerꞌoot:<pb/>—Nyy dꞌ tii éh? —näk mäh.<pb/>


text:
Ti nuuj jé mꞌ ta see kajaa, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Ajyy bë dewäts bꞌëëh do paa ti abꞌëëh Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa wꞌoo hã. Hajõk do hã rama metëëk —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hagã nꞌaa sa wahë nꞌaa, ta sii moo bok do daheeh rahahëën mä 12 hedoo do Jesus mejũũ doo. Rakaja hõm bä, baad raberꞌoot sa sii, dooh mꞌ rarahejã bä. Rajeỹỹm hajõk doo, Jesus mejũũ do sa kyyh maa newꞌëë doo. Pä me ramakut redꞌoo do hyb nꞌaa, 12 hedoo do rarahejã bä paawä.


text:
Ti mꞌ rakaja hõm bä, ramenaa Sinedirijo ajyy nꞌaa rabatꞌoonh bä, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do beaanh hyb nꞌaa sa hã. Ti mꞌ ta ti ky hadoo sa hã:<pb/>


text:
—Takꞌëp bë ãã mejũũ paa ãã ky nꞌaa jawꞌyyk doo me, bë ma manetëëk hyb nꞌaa ta ti ajꞌyy ky nꞌaa. “Tabadꞌop hẽ da bë herꞌood”, näk paa ãã kyyh bë hã. Ti hadoo né hẽ bë nabuj kehꞌũũm. Sahõnh hẽ Jerusarẽnh buuj sa hã bë metꞌëëg hõm nanäng Jesus ky nꞌaa. Ãã dajꞌëëp ta ti ajꞌyy bë ky nꞌaa hꞌũũm. Ãã hã bë ky nꞌaa tapaa —näng mä ta kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed, ta wób Jesus mejũũ do na-ããj hẽ raky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ Pꞌop Hagä Do kyyh ti ãã ky daheeh. Dooh tahaja bä ajyy sa kyyh ãã ky dahé bä, ãã hã ramejũũ do baad tanu nadëë bä Pꞌop Hagä Do mejũũ do hã —näk mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Doo, ër wahë makũ rahꞌyy kahaꞌeeh doo, Jesus ganä wät dejëp do sa mahang tanꞌoo bä. Ti dꞌ né hẽ Jesus bë epëëm däk do paa bꞌaa kajatsëk do hã.


text:
Pꞌop Hagä Do wehëë däk tii. Hỹ pong jé tabasëëk tanꞌoo bä. Pꞌop Hagä Do hub hẽnh tabasooh ta sii sahõnh hẽ tabagꞌããs hyb nꞌaa tanꞌoo bä. Ji hꞌyyb tym dëëb tabahadoo Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, Pꞌop Hagä Do hã Isaraéw buuj rahꞌyy kawereem hyb nꞌaa Jesus anꞌoo bä, nesaa do sa hꞌyyb gó hanäng doo tabasog hõm hyb nꞌaa.


text:
Ãã sahõnh hẽ ãã bahapäh ta tii. Pꞌop Hagä Do Sahee, ta hã ky dahꞌeeh do sa hã Pꞌop Hagä Do anꞌoo däk doo, ti na-ããj hẽ tahapäh sahõnh hẽ tii —näk mä Peed sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pariséw see sa mahang hawät do asꞌëëg gëët mäh. Ti mꞌ tabaherꞌoot sa hã. Gamarijéw mä ta häd. Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do seeh. Hyb nꞌaa jawyk Isaraéw buuj sa mahang. Ti mꞌ tamejũũ 12 hedoo do ramanꞌyyh dó.


text:
Ti mꞌ taky hadoo ta da hadoo do sa hã:<pb/>—Bë maa newë këh ỹỹ, Isaraéw buuj —näng mäh. —Baad bë hyb nꞌaa newë bë badꞌoo do sa hã —näng mäh.


text:
—Bë hyb nꞌaa newë pꞌooj ub du nꞌaa doo, Tew-Das häd näng doo. Ky nꞌaa etsëëh paa mꞌ, tanooh. 400 ajyy tahyb nꞌaa pé ta sii habok do paah. Ti mꞌ radajëëb kän. Radajꞌëëp jawén paa bä mꞌ, ta sii habok do paa ketyn bong. Tadajëp bä, ahëëj jëng sahõnh hẽ.


text:
Ta jawén, sahõnh hẽ häj nꞌaa babuuj rabetsén noo gó, du nꞌaa do ta see Judas häd näng doo, Garirej buuj. Ti hadoo né hẽ tii. Ta wób ta sii rababok. Ti na-ããj hẽ radajëëb kän. Ti mꞌ ta sii habok do paa ketyn bong mä na-ããj hẽ.


text:
Ti hyb nꞌaa ỹ baherꞌoot bë hã: Na maboh. Bë eréd rabahõm hyb nꞌaa. Ajꞌyy du nꞌaa do tado bä ti rametëëk doo, ti ramoo bok doo, tii bꞌ gawatsik da —näng mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Do du nꞌaa do tado bä, dooh bë haja bä bë medug bä sa hã —näng mäh. —Baad bë matakä, ji hapäh mä ti Pꞌop Hagä Do hã bë kamajꞌĩĩ —näng mä Gamarijéw kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky daheeh ta kyyh. Ti hadoo né hẽ, 12 hedoo do ramenaa, ti mꞌ ramejũũ rabahewyyh. Ti mꞌ ramejũũ mä sa hã ranaherꞌoot hyb nꞌaa Jesus ky nꞌaa. Ti mꞌ raberéd hõm rabahõm hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus mejũũ do rabanꞌyyh Sinedirijo sa mahang habꞌëëh do paah. Tsebꞌee mä rabahewyyh jawén paa bä, Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa gadoo rabahoop hyb nꞌaa Jesus hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã, sa tób hẽnh na-ããj hẽ raherꞌoot ta ä̃h hã hadꞌyyt hẽ, rama metëëk Jesus, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti noo gó Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do kahꞌũũm. Sa mahang ti abong mä Judah buuj, ta sꞌee hẽnh hena doo, Gereg kyyh herꞌoot doo. Ta ti mꞌ ramaherꞌoot mä Jesus mejũũ do sa hã ta tii bä babuuj sa ky nꞌaa. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Patug tema bong do sa waa rabahetsëh doo bä, dooh ranꞌoo bä ãã sii habok do sa hã —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ 12 hedoo do ramejũũ sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakata padëëk séd hã, sa hã rabaherꞌoot hyb nꞌaa. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh baad tado bä ãã eréd bä Pꞌop Hagä Do kyyh ãã metëëk doo, sa waa ãã betsëëh hyb nꞌaa paawä.


text:
Ti hyb nꞌaa, wakãn haa, ãã karẽn bë esoos bë mahang ajyy bë hepꞌëëh do hꞌyy genäh doo, Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb mahũũm doo. Ti ãã mejũũ sa hã rabetsëëh hyb nꞌaa sa waa.


text:
Ãã né hẽ, ãã ky nꞌaa etsẽẽ, Pꞌop Hagä Do sii ãã berꞌoot. Ãã né hẽ ãã ma metëëk Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ baad mä sa hã raherꞌoot doo. Tii bä mꞌ rasëm mä Es-Tew häd näng doo. Takꞌëp paa mꞌ tahꞌyy kaꞌeeh Pꞌop Hagä Do hã. Baad Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb mahũũm mä tii. Hahỹỹ dꞌ mä rasëm do wób sa häd: Pirip, Porokoro, Nikanóh, Timom, Paramenas, Nikoraw. Ãn-Tijoka panang häd näng doo hẽnh naa ta ti Nikoraw. Jesus hã tahꞌyy kaꞌeeh do pooj jé, Judah buuj nado né paawä, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do taky dahé däk Judah buuj rabahedꞌoo doo da.


text:
Ti mꞌ rabasëm jawén paa bä, ramehũũm kän mä Jesus mejũũ do sa wë. Tii bä kä mꞌ, Jesus mejũũ do sa moo radatoonh sa nuu gó, raky nꞌaa etsẽẽ sa hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa kahꞌũũm. Nayyw hẽ Jerusarẽnh bä takahꞌũũm Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Hajõk Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do wób rahꞌyy kae kän Jesus hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, baad mä Pꞌop Hagä Do hejój awät Es-Tew häd näng do hꞌyyb gó. Baad mä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng. Es-Tew pehuunh, meuj nꞌaa näng do heen nꞌaa tamoo wät hajõk do sa mahang.


text:
Ti mꞌ Judah buuj wób, ta wób sa karom paah, radu doo Es-Tew raky gedak. Ti asooh tsyt hẽ sa tób Pꞌop Hagä Do panyyg ti rayd naherot do yt hã. Sa sii ti abong Sirené panang buuj wób, Aresãn-Dirija panang buuj wób, Siris häj nꞌaa buuj wób, Asija häj nꞌaa buuj wób.


text:
Es-Tew mä raky hũũm paawä, dooh mꞌ rahaja bä. Es-Tew Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyy ganꞌyyh do hyb nꞌaa rawén nahajaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramaherꞌoot ajyy wób sa hã, daap ramenyyh hyb nꞌaa Es-Tew ky nꞌaa.<pb/>—Hahỹỹ da bë herꞌood —näk mäh. —“Ãã maa napäh Mosees, Pꞌop Hagä Do na-ããj hẽ Es-Tew ky nꞌaa rejãã doo”, denoo da —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj, Judah buuj sa wahë nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ rakawajããn Es-Tew wë ta ti ajyy sa kyyh hyb nꞌaa. Ti mꞌ ramaso däk, ti mꞌ ramahũũm Sinedirijo ajyy nꞌaa sa wë, sa wahë nꞌaa wë.


text:
Ti mꞌ ramejũũ ta wób, noo kanesa doo, daap ramenyyh hyb nꞌaa Es-Tew ky nꞌaa sa wahë nꞌaa hã. Ti mꞌ daap mehenꞌyyh do raky hadoo:<pb/>—Dooh hahỹ ajꞌyy eréd bä taky nꞌaa rejãã do Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do na-ããj hẽ —näk mäh.


text:
—Ãã maa napäh ta kyyh. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa Jesus Nasaréh buuj ahäj jëng da, tanooh. Ky nꞌaa jawꞌyyk do Mosees metëëk do Jesus ahỹỹd hõm da, tanooh —näk mä noo kanesa do sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ Sinedirijo ajyy nꞌaa, tꞌĩĩ hẽnh hatꞌoonh doo, baad mä raty padëëk Es-Tew wë. Ta mamets, ããs mamets hado däk mä sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do eaanh Es-Tew hã:<pb/>—Äkä, se hub né hẽ ta ti raherꞌoot do a ky nꞌaa? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew ky hadoo:<pb/>—Wakãn haa, yp ỹ hyb nꞌaa hedꞌoo doo, bë maa newë këh ỹỹ —näng mäh. —Pꞌop Hagä Doo, sahõnh hẽ sa bahä̃nh hadoo doo, kasꞌee wät ër wahë makũ Abaraãm hã, Mesopotãm häd näng do häj nꞌaa bä Abaraãm bawät nä bä, Arãn panang hẽnh takahỹỹd gä do pooj jé.


text:
Hahỹỹ dꞌ paa mꞌ Pꞌop Hagä Do kyyh ta hã: “Maberéd däg mabawät do paah, a wakããn, a yb tób paah. Ahõm da hëëj sꞌee hẽnh, õm ỹ metëëh hẽnh”, <n>Genesis 12.1</n> näng mä Pꞌop Hagä Do ta hã.


text:
Ti mꞌ taberéd däk Kaw-Dew sa häj nꞌaa, Mesopotãm häd näng doo, ti mꞌ tabahõm Arãn panang häd näng doo hẽnh. Ta yb dajëp do jawén paa bä, Pꞌop Hagä Do manaa wawẽẽ hẽ ër babong do häj nꞌaa bä.


text:
Dooh Pꞌop Hagä Do anꞌoos pé ta hã, hëëj uuh hadoo pé paawä, taky nꞌaa enooh né hẽ paawä hahỹ hëëj ta panaa panꞌaa sa häj nꞌaa panꞌaa, Abaraãm dajëp jawén paa bä. Tii dꞌ taky nꞌaa enooh ta hã, dooh nä né paawä Abaraãm tꞌaah nyy nä bä ti noo gó.


text:
Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do kyyh ta hã: “Sa häj nꞌaa nadoo hẽnh da a panaa rababok da. Takꞌëp da ramejũũ sa hã 400 ta baab noo gó. Ta si nꞌaa hẽ da ramoo bok da tꞌĩĩ hẽnh. Rarahejãã da tꞌĩĩ hẽnh a panaa.


text:
Ỹ abaanh da ta säm ta tii dꞌ moo hedꞌoo do sa hã. Ỹ rahejãã da. Ti jawén paa bä, tii bꞌ naa a panaa rababaaj nä bä wawẽẽ hẽ. Babä ỹ rahyb nꞌaa jewꞌyyk da”, <n>Genesis 15.13-14</n> näng mä Pꞌop Hagä Do kyyh Abaraãm hã —näng mä Es-Tew kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ti mꞌ Abaraãm Pꞌop Hagä Do mejũũ sa taah ramasuuj noo byyh ehõk, Pꞌop Hagä Do karapee rabahadoo do heen nꞌaa. Ti hyb nꞌaa mꞌ Abaraãm tꞌaah, Isak häd näng doo, 8 tabado däk bä ta ä̃h, Abaraãm masuuj noo byyh hõg hõm. Tii dꞌ né hẽ kä Isak Jakóh yb. Jakóh kä, ta häd see Isaraéw, 12 hedoo do radu na do Isaraéw buuj sa panaa.


text:
Ti né hẽ Jakóh taah, ër wahë makũũh, rahyb nꞌaa jewës do sa hỹỹj Joséh. Ti hyb nꞌaa rabesëëm hõm Esit häj nꞌaa hẽnh, ta si nꞌaa hẽ tamoo wät hyb nꞌaa tꞌĩĩ hẽnh. Ti hadoo né hẽ, Pꞌop Hagä Do hagãã hadꞌyyt hẽ Joséh.


text:
Joséh Pꞌop Hagä Do edꞌëëp sahõnh hẽ nesaa do mahä̃nh. Tahꞌyy ganꞌyyh. Baad Esit häj nꞌaa wahë nꞌaa, Paraóh ramaneëënh do gadoo, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Ti hyb nꞌaa Paraóh anꞌoo bä kä sahõnh hẽ Esit häj nꞌaa hagã nꞌaa, ta tób hagã nꞌaa na-ããj hẽ tabahadoo hyb nꞌaa.


text:
Ta jawén ji hasaah do bawäd kän Esit häj nꞌaa bä, Kanaãh häj nꞌaa bä na-ããj hẽ. Sahõnh hẽ mꞌ rabahoop sah. Dooh mꞌ ër wahë makũ sa waa rawyyd bä.


text:
Tii bä kä, Jakóh ky nꞌaa napäh bä joom sꞌëëb Esit bä hanäng doo, tamejũũ ër wahë makũ tꞌĩĩ hẽnh sa waa rabetsẽẽ hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, ta jawén, pꞌaa hẽnh tꞌĩĩ hẽnh rabahõm bä kä sa waa hetsꞌẽẽ doo, Joséh baherꞌood kän sa hã sa hỹỹj né hẽ. Tii bä Paraóh na-ããj hẽ heen nꞌaa nyy däk Joséh wakããn hã, Joséh yb hã.


text:
Tii bä kä mꞌ, Joséh mejũũ ramanaa ta yb, ta wakããn hadꞌyyt hẽ Esit hẽnh. 75 sahõnh hẽ hanꞌaa do paah.


text:
Ti mꞌ Jakóh rakahỹỹd jꞌeenh Esit bä. Tꞌĩĩ hẽnh tadajëb kän. Tii bꞌ né paa mꞌ ër wahë makũ radejëb kän.


text:
Sa kamag paa ramahũũm pꞌaa hẽnh Sikẽm panang hẽnh. Gabaho doo gó, Sikẽm bä Amoor taah sa hã Abaraãm etsꞌẽẽ hõm do paa radaboo jëng sa kamag nꞌaa —näng mä Es-Tew kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Tabedaa däk bä kä Abaraãm hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do kajaa doo, takꞌëp ër wahë makũ panaa rakaood bong Esit häj nꞌaa bä.


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Esit häj nꞌaa wahë nꞌaa see tadu doo tabagꞌããs doo. Dooh mꞌ ta ti ky nꞌaa napëë bä Joséh makũũh.


text:
Ta ti sa wahë nꞌaa tawedii ër wahëh makũũh, tarejãã na-ããj hẽ. Tamejũũ sa taah papuuj henyys do raberéd is, radejëp hyb nꞌaa.


text:
Ti noo gó mꞌ tabenäng Mosees häd näng doo. Anäm ti karapee. Ta yb, ta ỹỹn rawä wät, rejën sa tób bä tamawoob hẽ kamarab.


text:
Ranahaja wäd bä rejën doo, raberéd tu ta hood gó jawii mahang. Tii bä kä, Paraóh toog rabawyyd kän, tawꞌëëh mäh, ta tꞌaah hadoo tanꞌoo bä.


text:
Sahõnh hẽ Esit buuj rahajaa do rama metëëk ta hã. Takꞌëp tii bä kä tahyb nꞌaa jawyk taherꞌoot do hã, tamoo wät do hã.


text:
Takajaa bä, tahapäh ta wakããn see Esit buuj see rejãã. Ti hyb nꞌaa ta säm baanh. Tanaboh jat Esit buuj.


text:
Ta hꞌyyb gó Mosees edꞌoo, ta wakããn raheen nꞌaa enäh Pꞌop Hagä Do ti mejũũ tabedꞌëëp sa hã Esit buuj sa moo gó naa. Dooh rahꞌyy genä bä.


text:
Jatꞌiip hadoo tabahapäh pawóp hẽ Isaraéw buuj kepꞌuuk doo. Mosees karẽn paawä dooh ti dꞌ radoo bä. “Wakããn haa”, näng, “bë wakããn hadꞌyyt hẽ. Hꞌëëd hyb nꞌaa bë kamajꞌĩĩ?”, näng.


text:
Ta see rejãã do aũũj hõm mä Mosees, ti mꞌ taky hadoo ta hã: “Jaa gꞌeeh hanoo ãã wahë nꞌaa, baad hadoo do baad nadoo do rod nꞌaa mabahadoo hyb nꞌaa?


text:
Ti mꞌ ajꞌyy kyyh Mosees maa napäh bä, kejën hõm Midijãn häj nꞌaa hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh tabagꞌëëd däg kän ta wakããn nadoo do sa mahang. Tꞌĩĩ hẽnh takatꞌëë däk. Pawóp hẽ ta taah.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew ky hadoo ẽnh:<pb/>—40 ta baab jawén paa bä Pꞌop Hagä Do ããs kasee Mosees hã tëëg hõõ gó, bꞌaa tũũ nu däg is do kadoo doo gó naa. Banawäng bä, waëë Sinaih häd näng do nedaa bä tii.


text:
Bꞌaa kado né paawä, dooh mꞌ taooj jëë bä Mosees bahapäh bä, tahyb nꞌaa meuunh mäh. Tꞌĩĩ hẽnh tabahõm bä, pꞌeets hẽ tabahegꞌããs hyb nꞌaa, tamaa napäh mä Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyyh herꞌoot do ta hã:


text:
“Ỹ né hẽ Pꞌop Hagä Doo, a yb hꞌyy kahaꞌeeh doo. Ỹ né hẽ Pꞌop Hagä Doo, Abaraãm, Isak, Jakóh rahꞌyy kahaꞌeeh doo”, <n>Esodo 3.6</n> näng mäh. Mosees kajajãn wät mä takꞌëp tabeỹỹm wät do hyb nꞌaa. Dooh tahegãã bä tꞌĩĩ hẽnh, eỹỹm wät do hyb nꞌaa mꞌ.


text:
Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do ky hadoo ta hã: “Makabo nä a tsyym suun, majó gëët do kꞌããts ma ỹ hadoo do hyb nꞌaa, tsyt hẽ takasëëw däk ti wë ỹỹ.


text:
Ỹ hapäh né hẽ ny hadoo karapé haa rarejãã do Esit häj nꞌaa bä. Ỹ maa napäh sa kyyh rahꞌyy kameꞌoot doo. Ti hyb nꞌaa hỹ pong jé naa ỹ bahyng ỹ bedꞌëëp hyb nꞌaa Esit buuj sa moo gó naa. Ti hyb nꞌaa kä, Esit hẽnh õm ỹ mejũũ, karapé haa tꞌĩĩ hẽnh naa mabasog nyyh hyb nꞌaa”, <n>Esodo 3.5, 7, 8, 10</n> näng mä Pꞌop Hagä Do kyyh Mosees hã, näng mä Es-Tew.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew ky hadoo ẽnh:<pb/>—Ti né hẽ ti Mosees ta wakããn raty nꞌaa gesꞌyyk do paah. “Jaa hanoo ãã wahë nꞌaa, baad hadoo do baad nadoo do rod nꞌaa mabahadoo hyb nꞌaa?”, näk paa sa kyyh ta hã. Ããs bꞌaa kadoo doo gó Mosees hã kasee do kyyh hã Pꞌop Hagä Do mejũũ sa wahë nꞌaa panꞌaa Mosees bahadoo hyb nꞌaa, Esit buuj sa moo gó naa ta wakããn tabedꞌëëp hyb nꞌaa.


text:
Ti né hẽ Mosees ër wahë makũ manyyh do Esit häj nꞌaa bä naa. Tapahuunh paa mꞌ, hyb nꞌaa meuj nꞌaa näng do tametëëh Esit bä, akajar Hahiin Do häd näng doo bä, tabanawäng bä na-ããj hẽ 40 ta baab noo gó mꞌ.


text:
Ti né hẽ ti Mosees hahỹỹ da Isaraéw buuj hã ky hadoo doo: “Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod ỹ hadoo do Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä bë mahang ganyyh da.” <n>Dew-Teronom 18.15</n>


text:
Ti né hẽ ti Mosees Isaraéw buuj sa mahang hawät do paa tabanawäng bä rakata padëëk noo gó, waëë Sinaih häd näng doo bä ããs herꞌoot do gadoo doo. Ti né hẽ ti ër wahë makũ sa mahang hawäd wät doo. Ti né hẽ gadoo do paa Pꞌop Hagä Do kyyh ji edëb hadꞌyyt hẽ hanoo doo, ër wahë makũ sa hã tama metëëk hyb nꞌaa.


text:
Ti hadoo né paa mꞌ, dooh paa mꞌ ër wahë makũ raky dahé bä Mosees. Raty nꞌaa gesyyg wät mä Mosees. Rakarẽn mä rababaaj hõm pꞌaa hẽnh Esit hẽnh.


text:
Ti mꞌ ta hỹỹj hã, Arãw häd näng do hã ramejũũ: “Mamoo wäd ër hꞌyy kahaꞌeeh do panꞌaa, ër pooj rababok hyb nꞌaa. Dooh ji hapëë bä hꞌëëd hado ta ti ajꞌyy Mosees hã, Esit häj nꞌaa bä naa ër manyyh doo”, <n>Esodo 32.1</n> näk mä sa kyyh.


text:
Ti noo gó mꞌ ramoo wäd kän kabariih, booj yb tꞌaah heen nꞌaa. Tii bä mꞌ sa masããh wób raneboh bëëh, raju toonh kabarii sa mo hajꞌaa rawehꞌëëh hyb nꞌaa.


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ dawë hã Pꞌop Hagä Do wén kanä däk sa mahä̃nh. Tanoo mä wë hã habong do rahyb nꞌaa jewꞌyyk. Ti hadoo né hẽ takerii däk Pꞌop Hagä Do kyyh ta ky nꞌaa rod rerih do hã:<CL><br/><t>“Isaraéw buuj,<br/>hã ỹ gꞌeeh ti bë banoo ta ti bë ejuu doo<br/>40 ta baab banawäng hẽnh bë babok noo gó?<br/>


text:
<t>Hã ỹ nado ti bë banoo.<br/>Bë kabarii Morók häd näng do tób nꞌaa its ti bë mahang bë manaa doo.<br/>Kabarii Repã häd näng do sagõõh nꞌaa hã bë hꞌyy kahaꞌeeh.<br/>Ta ti né hẽ kabarii bë mo hajꞌaa, sa hã bë hꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.<br/>Ti hyb nꞌaa bë ỹ ahꞌeed nꞌyyh da bë häj nꞌaa bä naa.<br/>Bë ỹ mejũũ da Babirõn panang bahä̃nh.” <n>Amos 5.25</n><pb/>Tii da né hẽ Pꞌop Hagä Do kyyh ta ky nꞌaa rod rerih do hã —näng mä Es-Tew kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew ky hadoo ẽnh:<pb/>—Tabanawäng bä ër wahë makũ rababok noo gó, Pꞌop Hagä Do sa hã kahesé do tób nꞌaa ramahũũm mä sa sii. Pꞌop Hagä Do mejũũ doo da Mosees hã, Pꞌop Hagä Do metëëh do hadoo ta hã waëë hã, tii dꞌ né paa ratama.


text:
Josuwéh sa wahë nꞌaa tabahadoo noo gó, ër wahë makũ ramanaa sa sii ta ti tób hahỹ häj nꞌaa bä. Ti noo gó Josuwéh bado hõm ta wób sa häj nꞌaa, Pꞌop Hagä Do habëë nꞌyyh do sa häj nꞌaa. Tii bä kä, ta ti tób ër häj nꞌaa bä aso hadꞌyyt hẽ. Asooh nä paa mꞌ na-ããj hẽ Dawi ër wahë makũ sa wahë nꞌaa tabahadoo noo gó.


text:
Baad Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa gadoo mä Dawi. Ti tetsẽẽ mä Pꞌop Hagä Do hã, tanoo hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do Jakóh panaa rahꞌyy kahaꞌeeh do tób nꞌaa pä sꞌëëb tatamaa sooh hyb nꞌaa.


text:
Tii dꞌ Dawi karẽn né paawä, ta tꞌaah Saromãw häd näng do tii, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa tatamaa sooh doo.


text:
Ta tób nꞌaa tamoo wäd né paawä, dooh Pꞌop Hagä Do Sahõnh Hẽ Sa Bahä̃nh Hadoo Do agëë bä tób ji tamaa sooh do yt hã. Tii dꞌ né hẽ ta ky nꞌaa rod see herꞌoot paa Pꞌop Hagä Do kyyh:<CL><br/>


text:
<t>“Wë, ỹ bagꞌããs do tyng.<br/>Badäk hahỹ hëëj, tsym ỹ tyng hadoo.<br/>Tii dꞌ tahadoo do hyb nꞌaa,<br/>ny hadoo pé tóp ỹ panꞌaa ti bë karẽn ti bë tamaa sooh doo?<br/>Ny yt hã bë edꞌoo ỹ kamehꞌããk?<br/>


text:
<t>Ỹ né hẽ sahõnh hẽ mo hajꞌaa näng doo”, <n>Isajas 66.1-2</n> näng mä Pꞌop Hagä Do kyyh, näng mä Es-Tew.<CL><pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew ky hado kän Sinedirijo ajyy nꞌaa sa hã:<pb/>—Nabuj kehꞌũũm bëëh! Ganahꞌood bë hã. Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hꞌyyb hadoo bë hꞌyyb. Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, ta kyyh maa nanapäh do hadoo bëëh. Bë wahë makũ hadoo né bëëh. Pꞌop Hagä Do Sahee hã bë kamajꞌĩĩ, bë wahë makũ rabadꞌoo do paa hadoo né hẽ.


text:
Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod pꞌooj ub habong do bë wahë makũ rarejãã. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Pꞌop Hagä Do karẽn doo da hawät do kajaa do ky nꞌaa herꞌoot doo, bë wahë makũ radejꞌëëp paah. Hỹỹ kä, Baad Hadꞌop Do kajaa bä kä, bë hꞌyy kawareem ta wë, bë dajëëb kän.


text:
Ããs anꞌoo däg né paawä bë hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo, dooh bë ky dahé bä —näng mä Es-Tew kyyh Sinedirijo ajyy nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew Pꞌop Hagä Do Sahee baad tahꞌyyb mahũũm. Ti mꞌ wë hã tabahegꞌããs, ti mꞌ tabahapäh Pꞌop Hagä Do hejój, ta bag takꞌëp gabarëëh do hadoo doo. Tahapäh Jesus hagëët do Pꞌop Hagä Do hub hẽnh, takawehꞌëëh doo bä.


text:
Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Bë hegãã! —näng mäh. —Wë kasꞌëës do ỹ hapäh. Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do ỹ hapäh na-ããj hẽ, Pꞌop Hagä Do hub hẽnh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Es-Tew rabado nyyh panang bä naa. Ti mꞌ rabakut pä me, tadajëp hyb nꞌaa. Ti mꞌ Es-Tew ky nꞌaa daap menyyh do sa hatsë hebaan doo, sa hã padëëk doo, rakebo bëëh rabakut hyb nꞌaa pä Es-Tew hã. Ajꞌyy wanehëh nä doo, Saw-Ru häd näng doo, enäm ti nuuj jé sa saroor hebaan doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabakut bä, Es-Tew ky nꞌaa etsẽẽ mäh. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh:<pb/>—Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, magado hëp ỹ tym —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta taron nu paa me tabahyy häng. Ti mꞌ takꞌëp mä taky hadoo:<pb/>—Jesus hyb nꞌaa jawyk doo, säm ỹ mabaaj manä sa hã —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ tadajëb kän.<pb/>


text:
Tawꞌããts mä Saw-Ru hã Es-Tew dajëp doo.<pb/>Ti noo gó né hẽ mꞌ radu doo rarejãã do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Jerusarẽnh panang bä. Ti hyb nꞌaa mꞌ, sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raketyn bong Judah häj nꞌaa bä, Samarija häj nꞌaa bä na-ããj hẽ. Jããm hẽ Jerusarẽnh bä haꞌyym 12 hedoo do Jesus mejũũ doo.


text:
Ti mꞌ, Es-Tew radajꞌëëp jawén paa bä mꞌ, ta wób Pꞌop Hagä Do wehꞌëëh do rabahõm, radakä jëng hyb nꞌaa Es-Tew kamag nꞌaa. Takꞌëp mä rabaód bong ta hyb nꞌaa.


text:
Saw-Ru kä, tarahejãã Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Sahõnh hẽ tabahegꞌããs tób yt hã, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tabesoos hyb nꞌaa. Tamejũũ mä radewëës Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, ajyy ỹỹj sii hẽ.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa seeh, Pirip häd näng doo, bahõm kän panang hẽnh Samarija häd näng do häj nꞌaa bä. Tꞌĩĩ hẽnh tabaherꞌoot sa hã Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ky nꞌaa.


text:
Pirip hebë karapꞌaar hꞌyyb nesaa do sa hꞌyyb gó hanäng doo. Rabenyyh bä sa hã hanäng doo, takꞌëp mä rageëënh. Hajõk kꞌyy gedóm doo, seä̃k do heso hõm.


text:
Pirip kaja pooj jé sa mahang ti awät ajꞌyy Simaw häd näng doo, mehëm do paah. Hajõk mä tawahedꞌii Samarija buuj. Ta daaj hẽ, ta hã hẽ takasabꞌee, ta hã hẽ tahyb nꞌaa jawyk do hyb nꞌaa.


text:
Sahõnh hẽ, hyb nꞌaa jewyk doo, hyb nꞌaa sekog is do na-ããj hẽ raky daheeh mä ta kyyh. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh ta ky nꞌaa:<pb/>—Ta ti ajꞌyy gó Pꞌop Hagä Do hejój takꞌëp hadoo do kametëëh —sa nooh.<pb/>


text:
Pirip kajaa bä kä, taherꞌoot mä sa hã Pꞌop Hagä Do ji tabagꞌããs do ky nꞌaa hanäm doo, Jesus Kristo ky nꞌaa hanäm do na-ããj hẽ. Ti mꞌ raky daheeh bä Jesus ky nꞌaa, ranu gemuun hõm ajyy ỹỹj na-ããj hẽ.


text:
Mehëm do paa na-ããj hẽ taky daheeh Jesus ky nꞌaa. Ti sii hẽ ranu gemuun wät. Ti mꞌ jé padꞌyyt hẽ tabawäd däg kän Pirip sii. Tameuunh takꞌëp Pirip pehuunh doo, hyb nꞌaa meuj nꞌaa näng do tahapäh do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus mejũũ do Jerusarẽnh bä hajꞌeenh do raheen nꞌaa enäh bä mꞌ Samarija buuj raky daheeh do Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa, ramejũũ mä Peed Jowãw daheeh, tꞌĩĩ hẽnh rabahegꞌããs hyb nꞌaa.


text:
Rakaja hõm bä tꞌĩĩ hẽnh, raky nꞌaa etsẽẽ Samarija buuj Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh do sa hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do banoo hyb nꞌaa ta Sahee sa hꞌyyb gó.


text:
Ti mꞌ Peed Jowãw daheeh moo tooj wät mä sa nuu gó. Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do Sahee bajëë suun kän mä sa hꞌyyb tym gó.<pb/>


text:
Ti mꞌ Simaw mehëm do paa bahapäh bä Pꞌop Hagä Do Sahee sa hꞌyyb tym gó hajëng do ramoo toonh bä sa nuu gó, takarẽn paawä mꞌ tanoo sa hã dajẽẽr, tii dꞌ ranoo tabahajaa hyb nꞌaa.


text:
Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh Peed sa hã:<pb/>—Bë anꞌoo hã ỹỹ, tii da ỹ bahajaa hyb nꞌaa, ỹ moo sooh bä sa nuu gó, Pꞌop Hagä Do Sahee bajëng hyb nꞌaa sa hꞌyyb tym gó —näng mä mehëm do paa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ paawä õm a dajẽẽr daheeh Pꞌop Hagä Do awꞌoong hõm baad tanadoo hẽnh, ji matym nꞌaa ji hã Pꞌop Hagä Do anoo do makarẽn metsẽẽ do hyb nꞌaa dajẽẽr me —näng mäh.


text:
—Meréd hõm ta ti nesaa doo, tii dꞌ mabahedꞌoo doo da. Maky nꞌaa etsꞌẽẽ Pꞌop Hagä Do hã. Tii bä da apäh õm tatꞌyyd mehĩĩn, tii bä da apäh nesaa do mahyb nꞌaa newëë do tado hõm.


text:
Ỹ hapäh né hẽ a hꞌyyb gó hanäng doo. Õm hꞌyy gaẽẽnh mahꞌyy kajewꞌëës do hyb nꞌaa. Nesaa do õm tahꞌyyb mahũũm.<pb/>


text:
Ti mꞌ Simaw ky hadoo:<pb/>—Ỹ karẽn paawä bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ hëp ỹ nꞌaa, bë herꞌoot do tanadäng hyb nꞌaa hã ỹỹ —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky nꞌaa raherꞌoot jawén paa bä, Pꞌop Hagä Do kyyh rametëëk jawén paa bä, Peed Jowãw daheeh rababaaj hõm kän Jerusarẽnh hẽnh. Samarija buuj sa panang bä ramabaaj hõm me, ranu kejäk doo bä, raherꞌoot Jesus panyyg hanäm doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ta jawén Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do ããs see herꞌood kän mä Pirip hã. Ti mꞌ ããs ky hadoo:<pb/>—Ahõm banawäng do tyw nꞌaa me Gasa hẽnh hahyng do Jerusarẽnh bä naa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirip bahõm kän. Ta tyw nꞌaa me takataa mä ajꞌyy hã, Etsijop häj nꞌaa buuj. Hyb nꞌaa jawyk ti ajꞌyy. Etsijop buuj sa wahë nꞌaa ỹỹnh, Kãn-Das häd näng do kaser nꞌaa. Sa wahë nꞌaa dajẽẽr hagã nꞌaa ti ajꞌyy. Jerusarẽnh hẽnh tahewäd nä, Pꞌop Hagä Do tahyb nꞌaa esee do hyb nꞌaa.


text:
Tamabaaj nä me kä, ta hood gó kawaaro takyyk doo gó tabasooh bä, tanerꞌoot Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Isajas häd näng do erih do paah.


text:
Ti mꞌ takata däk bä ta hã, tamaa napäh tanerꞌoot do Isajas erih do paah. Ti mꞌ tabeaanh ta hã:<pb/>—Äkä, mamaa napäh ti manerꞌoot doo? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy hadoo do ky hadoo Pirip hã:<pb/>—Nyy da ti ỹ maa napäh? Dooh metëëk pé hã ỹ ta ky nꞌaa —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ tabatsyyd kän Pirip gatsëg sooh hyb nꞌaa ta pa.<pb/>


text:
Hahỹỹ dꞌ ti ajꞌyy nerꞌoot doo:<CL><br/><t>“Bꞌéé radajꞌëëp do hadoo ta tii.<br/>Bꞌéé tꞌaah hadoo, dooh ta kyy pé ta wii ragekãã bä.<br/>Ti hadoo tii. Dooh terꞌood bä.<br/>


text:
<t>Rarejãã, rejꞌees ta ky nꞌaa.<br/>Sahõnh hẽ takꞌëp baad nadoo do ramoo bok ta hã.<br/>Dooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo da tado bä ti ramoo bok ta hã.<br/>Dooh da herꞌoot pé ta panaa ky nꞌaa, radajꞌëëp do hyb nꞌaa.” <n>Isajas 53.7-8</n><CL><pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy beaanh Pirip hã:<pb/>—Jaa ky nꞌaa Isajas herꞌoot? Ta daaj hẽ ta ky nꞌaa, ta see ky nꞌaa apäh? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pirip du doo taherꞌoot do tanerꞌoot do hã, Pꞌop Hagä Do kyyh see hã, sahõnh hẽ Jesus panyyg hanäm do ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ ratabës bä naëng banäng bä ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Babä ti majat naëng —näng mäh. —Tahajaa ỹ manu gemuun? —näng mäh.<pb/>[


text:
Ti mꞌ Pirip ky hadoo:<pb/>—Takꞌëp mahꞌyy kae bä, tahajaa —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ ajꞌyy ky hadoo:<pb/>—Ỹ ky daheeh. Pꞌop Hagä Do tꞌaah né hẽ Jesus Kristo —näng mäh.]<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy mejũũ ta sii habok do rabaym hyb nꞌaa. Tii bä kä mꞌ, rabawëëj bëëj kän tame. Ti mꞌ Pirip nu gemuun wäd kän.


text:
Ti mꞌ rabasꞌoob nꞌyyh bä tame naa Pirip Pꞌop Hagä Do Sahee mahũũm kän. Dooh ajꞌyy hapëë wäd bä. Ahõm kän mä tahahõm hẽnh. Tsebé mä tahõm bä.


text:
Ti mꞌ Pirip ganä wät panang Asot häd näng doo bä. Ti mꞌ tabahõm kän Sesareja hẽnh. Tamahõm me mꞌ taherꞌoot Jesus panyyg hanäm do sahõnh hẽ panang bä.<pb/>


text:
Ti noo gó né hẽ Saw-Ru hꞌyy kaneréd tahehõ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, tadejꞌëëp hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa hehꞌäät do hã


text:
tetsẽẽ rerih do raky nꞌaa jawꞌyyk doo, tabahõm hyb nꞌaa panang Damas-Ko häd näng doo hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh takarẽn paawä tametëëh kerih doo, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã, tamoo mesoo hyb nꞌaa paawä, tamanaa hyb nꞌaa paawä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Jerusarẽnh hẽnh. Takarẽn paawä tamanaa ajyy ỹỹj sii hẽ.


text:
Tũũ mꞌ tabadëë jat tii bä. Ti mꞌ tamaa napäh kyyh ta hã herꞌoot doo:<pb/>—Saw-Ru, Saw-Ru, hꞌëëd hyb nꞌaa ỹ marejãã?<pb/>


text:
—Asꞌëëg gꞌëëd! Ahõm nä panang hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh rabaherꞌoot a hã nyy da mabadꞌoo do panꞌaa —näng mä Jesus kyyh.<pb/>


text:
Ta sii habok do ramaa napëë né paawä ta ti kyyh, dooh mꞌ rahapäh péh. Ti hyb nꞌaa rahꞌyyb panado bong.


text:
Tii bä mꞌ Saw-Ru asꞌëëg gëët. Tahegãã paawä, dooh tahapëë wäd bä. <n>Tawén nahapëë wät, Jesus bag gabarëëh do tahapäh do hyb nꞌaa.</n> Ti hyb nꞌaa ramoo maso hõm tabawät hyb nꞌaa. Ti mꞌ ramahũũm kän Damas-Ko panang hẽnh.


text:
Ti mꞌ, Damas-Ko bä ti awät mä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do seeh, Ananijas häd näng doo. Ti mꞌ Jesus kasee ta hã ta sꞌëëh hadoo doo gó. Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ananijas —näng mäh.<pb/>—Hꞌëëd? Bä agëët ỹỹh, Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ahõm ajꞌyy Judas häd näng do tób hẽnh. Ta tyw nꞌaa “Dajang Doo” häd ramaneëënh do hahãd hã ta tób basooh. Tꞌĩĩ hẽnh mameaaj ajꞌyy Saw-Ru häd näng doo, Tas hẽnh naa. Pꞌop Hagä Do hã taky nꞌaa etsẽẽ.


text:
Ta sꞌëëh hadoo doo gó tahapäh ajꞌyy Ananijas häd näng do hajëë suun doo, ta nuu gó ta mooh tadasooh doo, pꞌaa hẽnh tabahapëë däk hyb nꞌaa —näng mä Jesus Ananijas hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus kyyh tamaa napäh bä mꞌ, Ananijas ky hadoo:<pb/>—Wahëh ỹ nꞌaa, hajõng ta ky nꞌaa raherꞌoot hã ỹỹ. Sahõnh hẽ ỹ ky nꞌaa napäh nesaa do tamoo wät do Jerusarẽnh bä, a hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã —näng mäh.


text:
—Wawẽẽ hẽ tabana hỹỹ kä. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa raky nꞌaa jawꞌyyk doo me tabana, tadewäts bëëh hyb nꞌaa a häd gó hꞌyy kaꞌeeh doo —näng mä Ananijas kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus ky hadoo ta hã:<pb/>—Ahõm nä. Ahõm né hẽ tꞌĩĩ hẽnh. Ỹ asëëw däk panäk ỹ nꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa, këh ỹ nꞌaa tabaherꞌoot hyb nꞌaa Judah buuj nadoo do sa hã, sa wahë nꞌaa sa hã, Isaraéw buuj sa hã na-ããj hẽ —näng mäh.


text:
Ti mꞌ Ananijas bahõm kän Saw-Ru yt gä doo hẽnh. Tabajëë suun jawén paa bä mꞌ, ta moo tadasooh Saw-Ru nuu gó. Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Saw-Ru, wakãn ỹ hado däk õm hỹỹ kä —näng mäh. —Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, ta tyw nꞌaa me a hã kasee doo, ti né hẽ ỹ tamejũũ a wë ỹ bana hyb nꞌaa, pꞌaa hẽnh mabahapëë däk hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Sahee a hꞌyyb tym gó tabajëng hyb nꞌaa —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ mꞌ Saw-Ru matym gó naa kajäg bëëh tahꞌỹỹb päd hadoo. Ti mꞌ pꞌaa hẽnh tabahapëë däg kän. Ti mꞌ tabasꞌëëg gëët, ti mꞌ ranu gemuun wät.


text:
Ti mꞌ tabawëh jawén paa bä mꞌ, hꞌyyb hejooj däg kän pꞌaa hẽnh. Ti mꞌ Damas-Ko panang bä tabaym dó Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahang.<pb/>


text:
Ti mꞌ, nayyw hẽ Saw-Ru du doo taherꞌoot do tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã. Pꞌop Hagä Do Tꞌaah né hẽ Jesus, tamaherꞌoot mä katꞌaa do sa hã.


text:
Sahõnh hẽ maa newꞌëë do rahyb nꞌaa meuunh mäh. Hahỹỹ dꞌ mä raky nꞌaa herꞌood bong:<pb/>—Ti né pa doo ajꞌyy Jesus häd gó hꞌyy kaꞌeeh do rejãã do Jerusarẽnh bä. Ti né paa wawẽẽ hẽ hana doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Jerusarẽnh hẽnh tamahũũm hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa sa moo gó tahaëënh hyb nꞌaa? —näk mäh.<pb/>


text:
Ky nꞌaa jawyk doo me Saw-Ru herꞌood magyys hẽ tii bä sa hã. Jesus né hẽ ti Pꞌop Hagä Do Ky Däng Doo, baad ub tametëëh sa hã. Ti hyb nꞌaa Judah buuj Damas-Ko bä hajꞌeenh do hꞌyyb manepëë bong ta kyyh hã.<pb/>


text:
Ti hadoo né hẽ, Saw-Ru ky nꞌaa napäh rakanerꞌoot doo. Adëb bä, atsëm na-ããj hẽ ta majĩĩ ragada sa panang tyw nꞌaa noo bä, radajꞌëëp hyb nꞌaa paawä mꞌ.


text:
Ti mꞌ Saw-Ru Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rabahꞌyyh ta hadë nꞌaa hã naa arook gó. Tii bä kä mꞌ tabahõm kän.<pb/>


text:
Takaja hõm bä Jerusarẽnh hẽnh, takarẽn paawä mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahang tabawäd däk. Sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rajeỹỹm mä ta hã. Dooh raky dahé bä te hub tado bä Jesus hã Saw-Ru hꞌyy kaꞌeeh doo.


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do seeh, Béh-Nabéh häd näng doo, mahũũm mä Saw-Ru, tametëëh hyb nꞌaa Jesus mejũũ do sa hã. Béh-Nabéh herꞌoot sa hã Jesus kasee do Saw-Ru hã ta tyw nꞌaa me Damas-Ko hẽnh tahahõm noo gó ky nꞌaa, Saw-Ru hã Jesus herꞌoot do ky nꞌaa na-ããj hẽ. Béh-Nabéh herꞌoot na-ããj hẽ sa hã, nyy da hꞌyyb neỹỹm doo me Jesus ky nꞌaa Damas-Ko bä Saw-Ru herꞌood wät.


text:
Ti mꞌ Saw-Ru bayyw kän Jerusarẽnh hẽnh. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahang tabawäd däg kän. Neỹỹm doo me Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk do häd gó tabaherꞌoot Jesus ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ tabaherꞌoot Judah buuj ta sꞌee hẽnh hena doo, Gereg kyyh herꞌoot do sa hã. Ky kedak sa sii. Ti mꞌ rakarẽn paawä mꞌ radajꞌëëp.


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky nꞌaa napäh bä radajꞌëëp rakarẽn doo, ramahũũm kän Saw-Ru panang Sesareja häd näng doo hẽnh. Tii bꞌ naa ramejũũ panang Tas häd näng doo hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ baad rababok Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Judah häj nꞌaa bä, Garirej häj nꞌaa bä, Samarija häj nꞌaa bä habong doo. Dooh rarejã bä. Ti mꞌ baad rahꞌyy kae kän, dooh rahꞌyyb eỹỹm bä Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do kahꞌũũm Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä. Pꞌop Hagä Do hã rawehꞌëëh baad rababok do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ panang Peed begꞌããs, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tabahehëën hyb nꞌaa. Tamahõm me tabegꞌããs Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, panang Rida häd näng do bä habong doo.


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo ta hã:<pb/>—Enejas, Jesus Kristo õm tahaso däk —näng mäh. —Asꞌëëg gꞌëëd, menyyw a tyng majasooh doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ Enejas basꞌëëg gëët.


text:
Ti mꞌ Rida panang buuj, Sarõn panang buuj na-ããj hẽ, rabahapäh bä kä Enejas hasꞌoo däk doo, rahꞌyy kae kän Jesus hã.<pb/>


text:
Ti noo gó, panang Jopéh häd näng doo bä, ti awät ỹỹnh Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Ta häd mä Tabita. Gereg kyyh ramaneëënh mä Doh-Kas. Baad mä tamoo wät, tamasaa hadꞌyyt hẽ kasꞌuut doo.


text:
Ti noo gó kä ta nahëë näng, ti tadajëp. Ti mꞌ rabahetsꞌyyt ta kamag nꞌaa paah, ti mꞌ ramasäg kän ta gawakõ pꞌop gadäk doo gó.


text:
Ti mꞌ Rida panang bä Peed bawät Jopéh buuj Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky nꞌaa napäh bä, ramejũũ pawóp hẽ ajyy Peed rabatsꞌyyt hyb nꞌaa. Jopéh nedaa bä ti Rida panang. Ti mꞌ rakajaa bä raky hadoo Peed hã:<pb/>—Nayyw hẽ ãã karẽn mabahõm Jopéh hẽnh —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed bahõm kän sa sii. Takajaa bä mꞌ ramasäg kän kamag hasooh hẽnh. Ti mꞌ ỹỹj patug tema bok do Peed hã ranu sabug däk. Rabaꞌoot bä mꞌ rametëëh ta hã tamo hajꞌaa paa sa saroor tahedëp noo gó.


text:
Ti mꞌ Peed mejũũ mä rabanꞌyyh dó. Ta taron nu paa me mꞌ tabahyy häng, taky nꞌaa etsẽẽ mäh. Tahegꞌããs kamag wë, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Tabita, asꞌëëg gꞌëëd! —näng mä Peed.<pb/>Tabita begãã däk mä tii bä. Peed tabahapäh bä, nu gasꞌëëg sooh.


text:
Ti mꞌ Peed moo ejꞌooj sëëk. Ti mꞌ tanaëëj kän mä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, patug tema bok doo. Tametëëh sa hã tabedëb däk bä kä.


text:
Jé padꞌyyt hẽ Jopéh panang bä raky nꞌaa napäh ta tii, ti hyb nꞌaa mꞌ hajõk rahꞌyy kae kän mä Jesus hã.


text:
Ti mꞌ Peed bayyw gꞌëëd kän hajõng ta ä̃h ta ti panang bä, Simaw, sa masããh byyh sꞌëëb tahemꞌaa do tób bä.<pb/>


text:
Panang Sesareja häd näng doo bä mꞌ ti awät mä ajꞌyy Kóh-Nerijo häd näng doo. Isaraéw buuj nado mꞌ tii. Roma buuj warahén nꞌaa 100 hadoo do sa wahë nꞌaa. Itarija warahén nꞌaa tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa do sa häd.


text:
Pꞌop Hagä Do hã Kóh-Nerijo hꞌyy kaꞌeeh, Judah buuj rahꞌyy kaꞌeeh do hadoo. Sahõnh hẽ ta tób yt hajꞌeenh do rahꞌyy kaꞌeeh na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do hã. Kóh-Nerijo heno mä dajẽẽr kasꞌuut do Judah buuj sa mahang habong do sa hã. Pꞌop Hagä Do hã mꞌ taky nꞌaa hetsẽ.


text:
Ti mꞌ, ta see pé noo gó mꞌ, tug bä mꞌ, ta sꞌëëh hadoo do tabahapäh. Ta sꞌëë gó baad mä tabahapäh Pꞌop Hagä Do ããs ta wë hana doo. Hahỹỹ dꞌ ããs kyyh ta hã:<pb/>—Kóh-Nerijo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ hꞌyyb eỹỹm doo me Kóh-Nerijo hegꞌããs ããs wë, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hꞌëëd, takꞌëp hyb nꞌaa jawyk doo? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ããs ky hadoo:<pb/>—Pꞌop Hagä Do gadoo a kyyh ta hã maky nꞌaa hetsẽ doo. Tahapäh na-ããj hẽ kasꞌuut do sa matym nꞌaa sa hã maheno doo —näng mäh.


text:
—Mamejõ a sii moo hebꞌooh do wób Jopéh hẽnh rabahõm hyb nꞌaa, ajꞌyy Simaw Peed häd näng do ramanaa hyb nꞌaa.


text:
Simaw, sa masããh byy sꞌëëb tahemꞌaa do tób bä tabagä. Akajar nabyy me ta tób basooh —näng mä ããs kyyh ta hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ããs dawuh jawén paa bä kä mꞌ, Kóh-Nerijo naëënh pawóp hẽ ta sii moo hebꞌook doo, warahén see sii hẽ Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Ta karom see né hẽ mꞌ ti warahén.


text:
Ti mꞌ jati péh, Kóh-Nerijo mejũũ do rabedaa däk bä Jopéh hẽnh, Peed basëëk tób jó, basatẽ doo bä, taky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa. Wasyk mäh.


text:
Ti mꞌ ta sꞌëëh hadoo doo gó mꞌ tahapäh wë noo kasꞌëës doo. Ti mꞌ hỹ pong jé naa ta hood pããn hadoo do bahyng tabagëët bä. Ta sasu hã ta hood pããn kamewyyt.


text:
Ta gó tabanäng mä harꞌëëng, tababo nꞌaa, tawꞌëëd sii hẽ. Ta mahang ti anäng Judah buuj raky nꞌaa jawꞌyyk do hyb nꞌaa ranawëh doo.


text:
Ti mꞌ tamaa napäh kyyh herꞌoot do ta hã:<pb/>—Asꞌëëg gꞌëëd. Manaboh a tä —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>


text:
Ti mꞌ kyyh berꞌoot pꞌaa hẽnh:<pb/>—Mamaneëëj manä nesaa doo me, baad tabahado däk Pꞌop Hagä Do anoo doo —näng mäh.<pb/>


text:
Tamawoob nuu me mꞌ ta ti kyy berꞌoot ta hã. Ti mꞌ nayyw hẽ hỹ pong jé pããn hadoo do basëëk pꞌaa hẽnh.


text:
Ti mꞌ Peed hyb nꞌaa newëë nyy dꞌ tahanäng pé ti ta sꞌëëh. Ti nuuj jé né hẽ mꞌ Kóh-Nerijo mejũũ do rakajaa Simaw häd näng do tób noo bä. Ramana me mꞌ rabeaanh Simaw tób.


text:
Ti mꞌ Peed hyb nꞌaa newëë nä bä ta sꞌëëh hadoo doo, Pꞌop Hagä Do Sahee ky hadoo ta hã ta hꞌyyb gó:<pb/>—Tamawoob hẽ ajyy õm resoos —näng mäh.


text:
—Asꞌëëg gꞌëëd, ahyy sa wë. Ahõm né hẽ sa sii, ỹ né hẽ mejũũ a wë rabana hyb nꞌaa —näng mä Pꞌop Hagä Do Sahee.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed bahyy kän sa wë. Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Ỹ né hẽ bë eaanh doo —näng mäh. —Hꞌëëd hyb nꞌaa bë wén nꞌaa? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajyy raky hadoo:<pb/>—Kóh-Nerijo häd näng doo, 100 hedoo do warahén sa wahë nꞌaa seeh, ãã tamejũũ —näk mäh. —Pꞌop Hagä Do hã tahꞌyy kaꞌeeh. Baad hadoo do moo hewꞌëët do ta ti ajꞌyy. Sahõnh hẽ Judah buuj rajꞌaa etsë ta hã. Pꞌop Hagä Do ããs see kasꞌee wät mä ta hã. Ta hã tamejũũ mä õm ranaëënh hyb nꞌaa, ta tób hẽnh mabegꞌããs hyb nꞌaa, ta hã mabaherꞌoot hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed batsyyd kän tób hẽnh, tꞌĩĩ hẽnh rabawëh, rabaꞌỹỹh hyb nꞌaa. Ti mꞌ jati pé Peed bahõm kän sa sii. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób, Jopéh panang bä habong do rahada mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ jatꞌiip hadoo rakajaa Sesareja panang bä. Tꞌĩĩ hẽnh Kóh-Nerijo, ta wakããn, ta najiis tatsꞌyyt do ragada mäh.


text:
Ti mꞌ Peed kajaa bä Kóh-Nerijo tób bä, Kóh-Nerijo ahyy häng tũũ ta taron nu paa me, Peed tawehꞌëëh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Peed mejũũ tabasꞌëëg gëët hyb nꞌaa, ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Asꞌëëg gꞌëëd! —näng mäh. —Ajꞌyy ỹỹh. A da hadoo do né hẽ ỹỹh. Pꞌop Hagä Do nado ỹ hỹỹh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë hapäh né hẽ, Judah buuj raky nꞌaa jawꞌyyk do dooh tanꞌoo bä Judah buuj nadoo do mahang Judah buuj raboo bä. Dooh tanꞌoo bä sa tób yt hã Judah buuj ajëë suun bä. Ti hadoo né hẽ, sꞌëëh hadoo doo gó ỹ Pꞌop Hagä Do metëëk ỹ mananeëënh hyb nꞌaa baad nadoo doo, Pꞌop Hagä Do ganadoo doo, ta wób —näng mäh.


text:
—Ti hyb nꞌaa ỹ ranaëëj bä, ỹ gadoo ỹ ratsꞌyyt doo. Nayyw hẽ ỹ bana —näng mäh. —Maherꞌood hꞌëëd hyb nꞌaa ỹ maneëënh —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Kóh-Nerijo ky hadoo:<pb/>—Ji meheet pé ta ä̃ däg, da hẽ, tug bä ỹ ky nꞌaa etsẽẽ bä, tii bä pój ỹỹ jé takasee ajꞌyy. Gabarëëh ta saroor.


text:
Ti taky hadoo hã ỹỹ: “Pꞌop Hagä Do maa napäh a kyyh ta hã maky nꞌaa hetsẽ doo. Tahapäh na-ããj hẽ kasꞌuut do sa matym nꞌaa sa hã maheno doo”, näng.


text:
“Mamejõ a sii moo hebꞌooh do wób Jopéh hẽnh rabahõm hyb nꞌaa, ajꞌyy Simaw Peed häd näng do ramanaa hyb nꞌaa. Simaw, sa masããh byy sꞌëëb tahemꞌaa do tób bä tabagä. Akajar nabyy me ta tób basooh”, näng ããs kyyh hã ỹỹ.


text:
Ti hyb nꞌaa nayyw hẽ ỹ mejũũ õm ranaëënh hyb nꞌaa. Baad tanyy né hẽ ti mabana —näng mäh. —Sahõnh hẽ ãã kata däk Pꞌop Hagä Do matym gó, ãã matakëë hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do mejũũ do maherꞌoot do ãã hã —näng mä Kóh-Nerijo kyyh.<pb/>


text:
<sup>(34-35)</sup> Ti mꞌ Peed du do kän taherꞌoot do sa hã:—Baad ỹ bahapäh hỹỹ kä, sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ häj nꞌaa babuuj ta hã hꞌyy kaꞌeeh doo, baad hadoo do moo bꞌook do Pꞌop Hagä Do gadoo. Séd hã ji Pꞌop Hagä Do gadoo —näng mä Peed.


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Bë ky nꞌaa napäh Pꞌop Hagä Do taherꞌoot do ãã hã, Isaraéw buuj sa hã: Jesus Kristo dajëp ji hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa dooh Pꞌop Hagä Do majĩĩ ji do boo bä. Tahajaa ta najiis ji hado däg bä hỹỹ kä. Sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do sa wahëh ti Jesus.


text:
Bë ky nꞌaa napäh né hẽ Jesus moo wäd wät do Judah häj nꞌaa bä, Jowãw nu gahemꞌuun do herꞌoot do jawén paa bä Garirej häj nꞌaa bä ji nu gemuun hõm do ky nꞌaa.


text:
Pꞌop Hagä Do hejój, ta Sahee na-ããj hẽ Jesus Nasaréh buuj tahꞌyyb mahũũm, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Jé padꞌyyt hẽ baad hadoo do Jesus moo wäd wät. Taheso sahõnh hẽ Dijab <n>Gereg kyy me ramaneëënh Nesaa Do Yb, Dijab. “Ji taky nꞌaa tapa hadꞌyyt doo”, tahanäng pé ti Dijab.</n> rejãã doo. Sahõnh hẽ ta ti Jesus bahajaa, ta sii Pꞌop Hagä Do bawät do hyb nꞌaa. Bë ky nꞌaa napäh né hẽ ta tii.


text:
Baad ãã bahapäh sahõnh hẽ Jesus moo wäd wät do Judah buuj sa häj nꞌaa bä, Jerusarẽnh panang bä na-ããj hẽ. Ti hyb nꞌaa ãã wén herꞌoot ãã hapäh doo. Ta jawén kä rabepëëm däk bꞌaa hã kajatsëk do hã, tadajëp hyb nꞌaa.


text:
Tadajëp jawén paa bä, tamawoob däg ta ä̃h, taganä wät Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Ta jawén takasꞌee kän ãã hã Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä.


text:
Dooh sahõnh hẽ Judah buuj sa hã takasꞌee bä. Jããm hẽ ãã hã takasee, ããh, Pꞌop Hagä Do asëëw bong doo, ta tꞌaah ky nꞌaa ãã baherꞌoot hyb nꞌaa. Ãã awëë bong, ãã eëg bong Jesus sii taganä wät do jawén paa bä —näng mä Peed.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ãã tamejũũ ta ky nꞌaa ãã baherꞌoot hyb nꞌaa ta wób sa hã. Ãã tamejũũ ãã maherꞌoot hyb nꞌaa, ti né hẽ ti sahõnh hẽ hedëp doo, dejëp do paa na-ããj hẽ sa ky nꞌaa etyy nꞌaa Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä.


text:
Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod raherꞌood wät paa ta ky nꞌaa. Hahỹỹ da raherꞌoot doo: Jé ta hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hꞌyyb tym gó hanäng do nesaa do Pꞌop Hagä Do awug hõm da, sa hyb nꞌaa Jesus dajëp do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Peed sii hanꞌaa doo, rameuuj bong mäh, Pꞌop Hagä Do Sahee Judah buuj nadoo do sa hꞌyyb gó tabajëng do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Peed ky hadoo:<pb/>—Dooh hewaat pé ranu kemuun hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do Sahee bajëng do hyb nꞌaa sa hꞌyyb gó, ër hã tabajëng do hadoo —näng mä Peed.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed mejũũ ranu gemuun hyb nꞌaa Jesus Kristo häd gó. Ti mꞌ retsẽẽ sa sii Peed baym hyb nꞌaa dó.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Jesus mejũũ doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Judah häj nꞌaa bä habok do na-ããj hẽ raky nꞌaa napäh Judah buuj nadoo do na-ããj hẽ ragadoo do Pꞌop Hagä Do panyyg.


text:
Ti mꞌ Peed kaja hõm bä kä Jerusarẽnh hẽnh, Judah buuj wób Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, masuuj noo byyh kehõk doo, ranabuuj gedoo mä Peed.


text:
Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh ta hã:<pb/>—Hëd nꞌaa mabajëë suun Judah buuj nadoo do sa tób gó? Hëd nꞌaa mabawëh sa sii? —näk mäh.<pb/>


text:
—Panang Jopéh häd näng doo bä ỹ bagëë wät bä, ỹ ky nꞌaa etsẽẽ bä, sꞌëëh hadoo hã ỹỹ. Ỹ hapäh hỹ pong jé naa tabahyng, ỹ bagëët bä, ta hood pããn hadoo doo. Ta sasu hã pããn kamewyyt.


text:
Baad ỹ bahegꞌããs hꞌëëd ta gó hanäng péh. Tii bä harꞌëëng, tababo nꞌaa, tawꞌëëd sii hẽ ỹ hapäh ta gó. Ta mahang ti anäng ër ky nꞌaa jawꞌyyk do hyb nꞌaa ër nawëh doo.


text:
Ti ỹ ky hadoo: “Dooh Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo. Dooh ỹ hewë bä nesaa doo, maganenꞌaak doo”, näng këh ỹỹ.


text:
Tii bä hỹ pong jé naa kyyh herꞌoot pꞌaa hẽnh hã ỹỹ: “Mamaneëëj manä nesaa doo me, baad tabahado däk Pꞌop Hagä Do anoo doo”, näng mä ta kyyh.


text:
Ti noo gó né hẽ tamawoob hẽ ajyy, Sesareja hẽnh naa ramejũũ doo, rakajaa ỹ bagä bä. Ỹ rahahëën rawén nꞌaa.


text:
Tii bä Pꞌop Hagä Do Sahee ỹ tamejũũ sa sii né hẽ ỹ bahõm hyb nꞌaa. Ti ãã bahõm kän. Bꞌëëh hahỹ ji ma poo oow see pé ajyy ër hỹỹj hedoo doo, si ỹ rabahõm. Séd hã ãã bajëë pꞌëë ajꞌyy tób yt hã.


text:
Ti ajꞌyy baherꞌoot ãã hã ta tób yt tahapäh do ããs, hahỹỹ da mꞌ ta sii herꞌoot doo: “Mamejõ Jopéh panang hẽnh Simaw Peed häd näng do ramanaa hyb nꞌaa.


text:
Taherꞌoot da a hã nyy da bë Pꞌop Hagä Do bedꞌëëp nesaa do mahä̃nh, ta sii bë baboo hadꞌyyt hyb nꞌaa hỹ pong jé, õm, a tób yt hajꞌeenh doo”, näng ããs ta hã —näng mä Peed kyyh tamaherꞌoot do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ahõm nä Peed kyyh:<pb/>—Ỹ du doo bä ỹ herꞌoot do sa hã, sa hꞌyyb tym gó Pꞌop Hagä Do Sahee bajëng, pooj jé ër hꞌyyb gó tabajëng do hadoo.


text:
Ti ỹ hyb nꞌaa esee Jesus herꞌoot do paah: “Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun wät naëng me. Hỹỹ kä bë hã Pꞌop Hagä Do anoo da ta Sahee bë hꞌyyb tym gó.”


text:
Sa hã Pꞌop Hagä Do anꞌoo däk ta Sahee, ër hã tanꞌoo däk doo da, Jesus Kristo, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã ãã hꞌyy kaꞌeeh noo gó. Ti hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do hã ỹ hajẽm gꞌeeh tamo hajꞌaa hadoo do hyb nꞌaa? —näng mä Peed sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramaa napäh bä mꞌ Peed herꞌoot doo, dooh mꞌ ranabuuj gedo boo bä kä. Ti mꞌ radu doo Pꞌop Hagä Do rajꞌaa etsë. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Judah buuj nadoo do hã na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do anoo ta hã rahꞌyy kawapëën, ta hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa, edëb hadꞌyyt do ragadoo hyb nꞌaa kä Pꞌop Hagä Do pa —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rarejãã doo, Es-Tew radajꞌëëp noo gó, raketyn bong. Sa wób Penisija häd näng do häj nꞌaa hẽnh rabahõm, ta wób tsyt dëëg hã Tsi-Peré häd näng doo hẽnh rabahõm, ta wób panang Ãn-Tijoka häd näng doo hẽnh rabahõm. Tꞌĩĩ hẽnh jããm hẽ Judah buuj hã ramaherꞌoot Jesus ky nꞌaa.


text:
Ti hadoo né hẽ, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób, Tsi-Peré, Sirené häd enäh doo bä naa, ahꞌũũm Ãn-Tijoka hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh rabaherꞌoot Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Do ky nꞌaa Judah buuj nadoo do sa hã kä.


text:
Pꞌop Hagä Do hejój sa hã tabawät, ti hyb nꞌaa hajõk raky dahé däk panyyg hanäm doo. Jesus hã rahꞌyy kae padäg kän.<pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Jerusarẽnh bä habong do raky nꞌaa napäh bä ta tii, ramejũũ Béh-Nabéh, Ãn-Tijoka hẽnh tabahegꞌããs hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, tꞌĩĩ hẽnh Béh-Nabéh kajaa bä, tahapäh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëë bong hanäm doo me Judah buuj nadoo doo. Ti hyb nꞌaa tatsebee wät. Ti mꞌ baad tabaherꞌoot sa hã, tꞌõp madäk doo me rahyb nꞌaa hũũm hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa Jesus.


text:
Ky enyym mä ti Béh-Nabéh. Baad mä Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb mahũũm, baad tahꞌyy kaꞌeeh Jesus hã. Hajõk tꞌĩĩ hẽnh rahꞌyy kae kän Jesus hã.<pb/>


text:
Tabawꞌyyt bä mꞌ tamana kän Ãn-Tijoka panang hẽnh. Ti mꞌ sét ta baab rababoo kän ta tii bä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahang. Hajõk do sa hã rama metëëk Jesus ky nꞌaa. Ãn-Tijoka bä né kä pooj jé radu doo ramaneëënh do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Kristo karapee.<pb/>


text:
Sa seeh, Agab häd näng doo, asꞌëëg gëët, Pꞌop Hagä Do Sahee kyy gó taherꞌoot sa hã, ana ji hasaah do panꞌaa sahõnh hẽ hëëj Roma buuj rabagꞌããs doo bä. Te hub né hẽ, Roma buuj sa wahë nꞌaa Karaw-Dijo häd näng do bagꞌããs noo gó rabasꞌaah né hẽ.


text:
Tii kä mꞌ, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Ãn-Tijoka bä habok do ramasaa kän Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Judah häj nꞌaa bä habong doo. Sahõnh hẽ ranoo rahajaa do pénh.


text:
Ti mꞌ ramejũũ Béh-Nabéh Saw-Ru daheeh ramahũũm ramasa doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Judah häj nꞌaa bä habong do sa wahë nꞌaa wë.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ti noo gó Judah buuj sa wahë nꞌaa Eróts häd näng do du doo tarejãã do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób.


text:
Ti mꞌ Eróts bahapäh bä kä ti Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh do ragenꞌaak Tsijaag tadajꞌëëp doo, tamejũũ na-ããj hẽ ramaso däk Peed. Pãw makuj temah do rabawa do ratabꞌëës noo gó mꞌ tii.


text:
Ti mꞌ ramaso däk jawén paa bä tamejũũ radawäts gëët. Ti mꞌ tamejũũ 16 warahén, ji meheet pé kenꞌyyh raketyn hõm, rabahagꞌããs hyb nꞌaa Peed. Takarẽn né paawä Pas-kowa ratabꞌëës jawén paa bä tamejũũ Peed ramanaa, hajõk do sa matym gó ta hã taky nꞌaa etyy hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ ragadahewꞌëës doo gó Peed agꞌëëd nuuj jé, takꞌëp né hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Pꞌop Hagä Do hã raky nꞌaa etsẽẽ ta hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ atsëm, Eróts ky däng do pooj jé, hajõk do sa matym gó Peed taky nꞌaa etyy do paawä, Peed aỹỹh mä warahén sa hõõ gó. Hub hẽnh warahén seeh, sꞌỹỹ hẽnh ta seeh. Pawóp hẽ haak sapuuw hadoo doo me Peed ramoo mawꞌyyd däk. Warahén sa hã tatyd padëëk. Warahén wób ragadahewꞌëës do noo bä rababꞌëëh rabahagꞌããs hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, nayyw hẽ mꞌ Pꞌop Hagä Do ããs kasꞌee wät. Ragadahewꞌëës doo gó mꞌ ta bag ganyyh. Ti mꞌ ããs mebë Peed karapa hã, taty gawëëj däk hyb nꞌaa. Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Nayyw hẽ, hꞌyy kabawaad wäd! Asꞌëëg gꞌëëd! —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ haak sapuuw hadoo doo, ta moo hã padëëk do paah, keréd bëëh tũũ.


text:
Ti mꞌ ããs ky hadoo ta hã:<pb/>—Madadäg a saroor, a tsyym suun —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ Peed dadäk ta saroor, ta tsyym suun. Ti mꞌ ããs ky hadoo ẽnh:<pb/>—Madadäg a hatsë a hã, jawén ỹ ana! —näng mäh.<pb/>


text:
Ta jawén Peed banä kän ragadahewꞌëës doo gó naa. Dooh tahꞌyy ganyy bä te hub tado bä né hẽ ããs moo wät doo. Ta sꞌëëh hadoo tahapäh tedꞌoo.


text:
Ratabꞌëës pooj jé habꞌëëh do warahén. Ta jawén habꞌëëh do ratabꞌëës né hẽ mꞌ tii dꞌ ẽnh. Ti mꞌ rakajaa bä ta noo sapaar sꞌëëb ty katsë doo, panang hẽnh ji bahõm bä kä, ta daaj hẽ tanoo kasëëts hõm. Ti mꞌ ratabëëj nä kän mäh. Dawëë péj rababoo däk bä kä mꞌ, ããs badoo wäd kän, ta pooj jé hawät doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed hꞌyy kadawꞌuuh. Ta hꞌyyb gó mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hỹỹ kä baad ub ỹ bahapëë kän. Pꞌop Hagä Do mejũũ ta ããs ỹ tabedꞌëëp hyb nꞌaa Eróts moo gó naa, ỹ rarejãã do paawä Judah buuj sa mahä̃nh —näng mä ta hꞌyyb gó.<pb/>


text:
Ti mꞌ Peed hꞌyy kadawꞌuuh bä mꞌ, tabahõm Marija häd näng do tób hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh hajõk kata bꞌëëh raky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa. Marija häd näng doo, Jowãw Maah-Ko häd näng do ỹỹn.


text:
Ti mꞌ sa tób nooh, ta tyw nꞌaa tabës bä nasooh doo me Peed naëënh. Tanoo edas mäh. Ti mꞌ maruus, sa karom Rode häd näng do banyyh tabahegꞌããs hyb nꞌaa.


text:
Tamaa napäh bä Peed noo gedꞌop, tsebee wät do hyb nꞌaa pꞌaa hẽnh tamatëh hõm tapanäk hyb nꞌaa ta wób sa hã Peed ti agëët tób noo bä. Hꞌyyb manepëë wät do hyb nꞌaa, dooh mꞌ tanoo gasëëts wäd tób nooh.


text:
Ti mꞌ ta wób raky hadoo maruus hã:<pb/>—Õm ky kewꞌoonh —näk mäh.<pb/>—Dooh. Né hup ỹ né hẽ. Peed né hẽ —näng mä maruus.<pb/>—Dooh Peed tado bä —näk mäh. —Ããs ta hã hagꞌããs do apäh —näk mäh.<pb/>


text:
Ti nuuj jé mꞌ Peed naëënh nä tób noo bä. Ti mꞌ ranoo gasëëts kän, ti mꞌ Peed rahapäh, ti mꞌ hꞌyy gabedo bong mäh.


text:
Ta moo me mꞌ Peed meduuk, bag hẽnh rababꞌëëh hyb nꞌaa. Ti mꞌ taherꞌoot sa hã ny hadoo Pꞌop Hagä Do manyyh ragadahewꞌëës doo gó naa. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Bë maherꞌood Tsijaag, ta wób Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sii hẽ —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ sa hã tabaherꞌoot jawén paa bä, ahõm kän ta sꞌee hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ tabawag hõm bä kä, takꞌëp warahén rahꞌyyb manepëë bong, hꞌyyb eꞌỹỹm bꞌëëh mä Peed badoo wät do hyb nꞌaa mꞌ.


text:
Ti mꞌ Eróts mejũũ rabesoos hyb nꞌaa. Dooh mꞌ rawyyd bä. Ti mꞌ hajõng Eróts eaanh warahén sa hã, ti mꞌ tamejũũ radejꞌëëp sahõnh hẽ warahén hagꞌããs do paah. <n>Hajõng Eróts wén eaanh sa hã, tahapäh hyb nꞌaa ranoo kanesa bä. Peed ramasa ragadahewꞌëës doo gó tabanyyh tedꞌoo apäh. Ti noo gó radejꞌëëp né hẽ ragadahewꞌëës doo gó hagëët do hagã nꞌaa, ta see kejën nä bä sa mahä̃nh.</n> Ti mꞌ ti jawén paa bä Eróts beréd däk dó Judah häj nꞌaa. Sesareja panang hẽnh tabegꞌããs dó.<pb/>


text:
Eróts paa kamajẽ wät Tiir panang, Sidõn panang babuj nꞌaa sa hã. Ti mꞌ Tiir panang, Sidõn panang babuj nꞌaa, baad ub rakanerꞌoot rabaherꞌoot hyb nꞌaa Eróts sii, Eróts kamanajẽ wät hyb nꞌaa sa hã. Tii dꞌ rawén dꞌoo sa waa hyb nꞌaa, Eróts häj nꞌaa bä retsẽẽ do hyb nꞌaa. Ti mꞌ pooj jé rakanerꞌoot Baras häd näng do sii, Eróts hã tabetsẽẽ hyb nꞌaa tanꞌoo bä ta sii raberꞌoot hyb nꞌaa. Eróts karom, ta masa nꞌaa Eróts wehꞌëëh do ti Baras.


text:
Ti mꞌ Eróts ky däng sa hã, ta sii raberꞌoot hyb nꞌaa. Ti mꞌ ti noo gó tadadäk sa wahë nꞌaa saroor nꞌaa, ti mꞌ tabaherꞌoot hajõk do sa hã.


text:
Ti mꞌ maa newꞌëë do takꞌëp mä sa kyyh:<pb/>—Ta ti herꞌoot doo, dooh ajꞌyy tado bä! Pꞌop Hagä Do hadoo né hẽ tii! —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Eróts gadoo sa kyyh, “Pꞌop Hagä Do õm”, hanäk doo. Tsebee wät ti hyb nꞌaa. Dooh tawehëë bä Pꞌop Hagä Doo. Ti hyb nꞌaa ti noo gó né hẽ kä, nayyw hẽ, Pꞌop Hagä Do ããs anꞌoo bä ta nahëë nyy kän. Tii bä mꞌ, tadajëb kän asꞌood no hajꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Béh-Nabéh Saw-Ru daheeh rabahaëëj däk jawén paa bä dajẽẽr Ãn-Tijoka buuj Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do mejũũ doo, rababaaj nä kä Ãn-Tijoka hẽnh. Sa sii ramahũũm kän Jowãw Maah-Ko häd näng doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Ãn-Tijoka bä, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa mahang ti anäng Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Pꞌop Hagä Do kyyh ma metëëk doo. Hahỹỹ da mꞌ sa häd: Béh-Nabéh, Simijãw “byyh hasus doo” ramaneëënh doo, Rusijo (panang Sirené häd näng doo hẽnh naa), Manaẽn (Eróts Garirej häj nꞌaa wahë nꞌaa daheeh hawäng do paah), Saw-Ru kä.


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do rahyb nꞌaa jewꞌyyk bä, ranoo kanawa doo me Jesus rahyb nꞌaa esee bä, Pꞌop Hagä Do Sahee ky hadoo sa hꞌyyb gó:<pb/>—Tsyt hẽ, wë ỹỹ bë asëëw Béh-Nabéh Saw-Ru daheeh. Ti anäng ỹ karẽn do ramoo bok doo, ỹ wén naëënh —näng mä Pꞌop Hagä Do Sahee.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky nꞌaa etsẽẽ jawén paa bä, ratayy do ji noo kanawa doo me Jesus ji hyb nꞌaa esee hyb nꞌaa jawén paa bä, sa moo radatooj kän Béh-Nabéh Saw-Ru <n>Saw-Ru häd see Paw-Ro.</n> sa nuu gó. <n>Sa moo radatooj bong, Pꞌop Hagä Do Sahee hejój sa sii tabawät hyb nꞌaa.</n> Ti mꞌ raky nꞌaa edëë wät rabahõm hyb nꞌaa kä.<pb/>


text:
Ti mꞌ Béh-Nabéh Saw-Ru daheeh rabahõm kän Pꞌop Hagä Do Sahee mejũũ doo da. Ti mꞌ panang Serew-Sija häd näng doo hẽnh rabawꞌëënh. Tii bꞌ naa ragatsëg tꞌoonh marakate gó rabatsëg hõm hyb nꞌaa tsyt dëëg hã Tsi-Peré häd näng doo hẽnh.


text:
Rakaja hõm bä panang Saramin häd näng doo bä, raherꞌoot mä Pꞌop Hagä Do panyyg tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot do yt hã. Jowãw Maah-Ko sa sii mꞌ tabawät, tamasa hyb nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ tsyt dëëg ratabëëj däk, Pap panang bä rakajaa. Tꞌĩĩ hẽnh ramamuun mä sëëw oow, Judah buuj seeh. Bar-Jesus mä ta häd. Gereg sa kyy me Erimas ramaneëënh. Pꞌop Hagä Do panyyg rod mä tanooh. Noo kanesa do tii.


text:
Sesijo Paw-Ro, tsyt dëëg hã buuj sa wahë nꞌaa sii tamoo wät. Hꞌyy ganäng mä ti sa wahë nꞌaa Sesijo Paw-Ro häd näng doo. Ti mꞌ tamejũũ ta wë ranaëënh hyb nꞌaa Béh-Nabéh Saw-Ru daheeh, ta hã rabaherꞌoot hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do kyyh.


text:
Ti mꞌ ta ti ajꞌyy sëëw oow, Erimas häd näng doo, dooh tagenaag bä raherꞌoot doo. Takarẽn paawä dooh sa wahë nꞌaa hꞌyy kae bä Jesus hã.


text:
Ti mꞌ baad mä Pꞌop Hagä Do Sahee hꞌyyb mahũũm Saw-Ru, Paw-Ro ramaneëënh doo. Ti mꞌ baad Paw-Ro bahegꞌããs sëëw oow wë.


text:
Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Dijab tꞌaah õm! Baad hadoo do ganenꞌaak do õm. Ky nesaa õm, noo kanesꞌats õm —näng mäh. —Mawareem hadꞌyyt hẽ gꞌeeh baad hadoo do Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do metëëk doo? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh ta hã:<pb/>—A wë Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hꞌyyb wareem däk. Õm da ty tamaa wät dó. Ti noo gó dooh mahapëë wäd bä papỹỹj bag —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ Erimas ty tamaa wäd kän. Tesóts wät mä nayyw hẽ moo takyyk do panꞌaa.


text:
Ti mꞌ sa wahë nꞌaa bahapäh bä ajꞌyy ty tamaa wät doo, Jesus hã tahꞌyy kae däg kän. Tameuuj wät mä Jesus ky nꞌaa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Pap bä naa Paw-Ro rabatsëg hõm tamyyj däk hã, Peh-Ke häd näng doo hẽnh, Pam-Pirija häj nꞌaa bä. Ti mꞌ panang Peh-Ke häd näng doo bä rakajaa bä, Jowãw Maah-Ko eréd bong mä Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh, Jerusarẽnh hẽnh tababaaj hõm hyb nꞌaa.


text:
Peh-Ke bä naa Paw-Ro rabahõm panang Ãn-Tijoka sꞌee hẽnh, Pisidija häj nꞌaa bä. Ti mꞌ Saab hã, Judah buuj rakamehehãk do hã, rabahõm tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo hẽnh. Ta yt hã mꞌ rabatꞌoonh.


text:
Ti mꞌ tób yt hã katꞌaa do see tanerꞌoot mä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do kerih do bód, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerih do bód na-ããj hẽ. Tanerꞌood wät do jawén paa bä, tób sa wahë nꞌaa rabatsꞌyyt Paw-Ro raherꞌoot hyb nꞌaa rakarẽn bä. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Ãã wakããn —näk mäh. —Tanyy bä bë wë bë herꞌoot pé babä hatꞌoonh do ratsebé hyb nꞌaa, bë herꞌood —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro basꞌëëg gëët. Ta moo me mꞌ tameduuk, bag hẽnh rababꞌëëh hyb nꞌaa. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Bë maa newë këh ỹỹ, Isaraéw buuj, Isaraéw buuj nadoo do na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do hã hyb nꞌaa esꞌee doo —näng mäh.


text:
—Pꞌop Hagä Do Isaraéw buuj rahꞌyy kahaꞌeeh do tasëëw hõm paa ër wahë makũũh. Takꞌëp rakaood bong Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä Esit bä, sa wakããn nadoo do sa mahang rababong noo gó. Ti mꞌ tꞌĩĩ hẽnh häj nꞌaa bä naa ta hejój me ër wahë makũ tamanꞌyyh.


text:
Hëëj Kanaãh häd näng doo bä 7 tꞌĩĩ hẽnh habong do paa sa wahë nꞌaa sa karapee sii hẽ ër wahë makũ nu gadꞌeet, Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä. Ër wahë makũũ hã tanꞌoo däk sa häj nꞌaa paah.


text:
450 ta baab tabado däk bä kä ër wahë makũ tasëëw hõm do jawén paa bä tii.<pb/>—Ta jawén Pꞌop Hagä Do anoo sa hã ajyy ky nꞌaa etsëëh do sa mahang ky nꞌaa etyy doo. Tii dꞌ tabahadoo, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Samuéw bawäd däg bä kä.


text:
Ti mꞌ ër wahë makũ rabetsẽẽ, Pꞌop Hagä Do anoo hyb nꞌaa sa wahë nꞌaa panꞌaa. Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do banoo né hẽ Sauh häd näng doo, Kis häd näng do tꞌaah, sa wahë nꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa. Bẽn-Jamih häd näng do panaa ti Sauh. 40 ta baab Sauh bagꞌããs.


text:
Ta jawén tado hõm Sauh, Dawi ta jawén buuj Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, sa wahë nꞌaa tabahadoo hyb nꞌaa. Hahỹỹ da mꞌ Pꞌop Hagä Do kyyh Dawi ky nꞌaa: “Ỹ karẽn doo da Dawi bawät ỹ hapäh. Tamoo wät da sahõnh hẽ ỹ karẽn doo”, näng mä Pꞌop Hagä Do kyyh Dawi ky nꞌaa hã —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro ky hadoo:<pb/>—Dawi panaa see Pꞌop Hagä Do mejõ kän, Isaraéw buuj sa hꞌyyb tym dëëb, taky nꞌaa enooh do paa hadoo. Jesus né hẽ tii.


text:
Jesus du doo do pooj jé Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa taherꞌoot doo, Jowãw nu gahemꞌuun do häd näng do herꞌoot sahõnh hẽ Isaraéw buuj sa hã, raberéd hõm hyb nꞌaa ta ti nesaa doo. Tanu gemuun hõm nesaa do raberéd hõm do heen nꞌaa.


text:
Sahõnh hẽ ta hã Pꞌop Hagä Do mejũũ do tametëëk do panꞌaa tabahajaa bä, Jowãw nu gahemꞌuun do ky hadoo: “Jaa ỹ bë hã?”, näng mäh. “Dooh bë hyb nꞌaa newëë do tado bä ỹỹh. Dooh Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do tado bä ỹỹh. Ti awät da jawén ỹỹ. Ỹ hyb nꞌaa sakog its ta hã. Ti hyb nꞌaa, dooh ỹ haja bä ta tsyym suun ỹ kabo nä bä”, näng mä Jowãw nu gahemꞌuun do kyyh —näng mä Paw-Ro sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ ahõm nä Paw-Ro kyyh:<pb/>—Wakãn haa, Abaraãm panaa, Isaraéw buuj nadoo do Pꞌop Hagä Do hã hyb nꞌaa hesé doo, bë na-ããj hẽ, bë sahõnh hẽ bë maa newë. Ër hã né hẽ Pꞌop Hagä Do anꞌoo däk ër panyyg näng hyb nꞌaa nyy da ji hꞌyyb tym Jesus bedꞌëëp.


text:
Jerusarẽnh panang buuj, sa wahë nꞌaa na-ããj hẽ, dooh rahꞌyy ganyy bä jaa ti Jesus. Dajëb hã Jesus raky nꞌaa ety däk. Tii da takajaa Saab hã hadꞌyyt hẽ tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod sa kyy kerih do ranerꞌoot doo. <n>Raneherod né paawä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerii bong do paah, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do ji hꞌyyb tym dëëb ky nꞌaa, nyy da rarahejãã, nyy da radajꞌëëp, dooh rahꞌyy genä bä. Jesus radajꞌëëp noo gó kaja däk Pꞌop Hagä Do maherꞌoot do paah.</n>


text:
Dooh rawyyd bä né paawä dajëb hã Jesus raky nꞌaa etyy hyb nꞌaa, retsẽẽ Pirato hã tamejũũ radajꞌëëp hyb nꞌaa.


text:
Sahõnh hẽ ta ky nꞌaa kerih do paa Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã ta hã rabadꞌoo do jawén paa bä, rabado hyy kän Jesus hub bꞌaa hã naa. Ti mꞌ radasuun jëng pä gabaho doo gó.


text:
Tadajëb pooj jé, hajõk ta sii hahꞌũũm Garirej häj nꞌaa bä naa Jerusarẽnh hẽnh. Sa hã né hẽ Jesus kasꞌee wät hajõng ta ä̃h, taganä wät do jawén paa bä. Ti né hẽ rahapäh doo, hỹỹ kä raherꞌoot Jesus ky nꞌaa Isaraéw buuj sa hã —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
<sup>(32-33)</sup> Hahỹ panyyg hanäm do ãã herꞌoot bë hã. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa enooh do ër wahë makũũ hã, ti né hẽ hỹỹ kä tanꞌoo däk ër sa panaa paa hã. Ti dꞌ né hẽ tabadꞌoo Jesus ganä wät tanꞌoo bä kä. Hahỹ hadoo ta ky nꞌaa kerih do Saaw-Mo 2 hã:<br/><t>“Tah ỹ õm. A yb ỹ hado däk naga hẽ.” <n>Saaw-Mo 2.7</n>


text:
Ta pooj jé Pꞌop Hagä Do herꞌood däk ta tꞌaah ganä wät do ky nꞌaa, ta kamag karejã mahä̃nh. Hahỹỹ da takerii däk ta ti ky nꞌaa:<CL><br/><t>“Õm ỹ ky nꞌaa edëng, baad hadꞌop doo me,<br/>ky kanehꞌỹỹt doo me, Dawi hã ỹ ky nꞌaa enooh do paa me.” <n>Isajas 55.3</n><CL><pb/>


text:
Hahỹỹ da na-ããj hẽ takerii däk Pꞌop Hagä Do kyyh see hã:<CL><br/><t>“Dooh manꞌoo bä a karom,<br/>tsyt hẽ a wë moo wät do ta kamag nꞌaa karejã bä.” <n>Saaw-Mo 16.10</n><CL><pb/>


text:
Dooh Dawi ta daaj hẽ ta ky nꞌaa tado bä ti taherꞌoot doo. Pꞌop Hagä Do karẽn doo da né hẽ sahõnh hẽ Dawi moo wät tahawät noo gó. Ta jawén tadajëb kän. Ta wahë makũ rahabong hẽnh tabasꞌëëg kän. Karejã däk ta kamag nꞌaa.


text:
Tii dꞌ nado dejëp do mahang ganä wät Pꞌop Hagä Do anoo do hã. Dooh ta ti ta kamag nꞌaa karejã bä.<pb/>


text:
—Ti hyb nꞌaa wakãn haa, —näng mäh —baad ỹ karẽn bë heen nꞌaa nyy däk hahỹ ỹ herꞌoot do bë hã: Jesus dajëp do hyb nꞌaa, taganä wät do hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do awug hõm da sahõnh hẽ nesaa do ji hꞌyyb tym gó hanäng doo.


text:
Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk doo, dooh tahaja bä baad ji hado däg bä tanꞌoo bä Pꞌop Hagä Do matym gó. Jé hꞌyy kaꞌeeh do Jesus hã, baad tabahado däk hỹỹ kä Pꞌop Hagä Do matym gó —näng mäh.


text:
—Baad bë hyb nꞌaa matakä bë hã takanajaa hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod raherꞌoot do paah. Hahỹỹ dꞌ paa raherꞌoot Pꞌop Hagä Do kyyh:<CL><br/>


text:
<t>“Bë maa newë këh ỹ ty nꞌaa gesꞌyyk doo.<br/>Bë meuuj da! Bë dejëb kä!<br/>Ỹ moo wät da bë habong do noo gó sét hadoo doo,<br/>tabadꞌop hẽ da bë ky dahé, bë rapanäg né hẽ paawä ta ky nꞌaa.” <n>Habakuk 1.5</n><pb/>—Tii dꞌ né hẽ Pꞌop Hagä Do kyyh ta ky nꞌaa rod rerih do hã —näng mä Paw-Ro tób yt hatꞌoonh do sa hã, Jesus ky nꞌaa raky nasëm hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro bahajaa bä taherꞌoot doo, anä kän mä Béh-Nabéh daheeh. Rabanꞌyyh bä mꞌ tób gó naa, tꞌĩĩ hẽnh hatꞌoonh do rabatsyyd kän, Saab see hã pꞌaa hẽnh rabaherꞌoot hyb nꞌaa ta ti panyyg.


text:
Tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do wahë nꞌaa katꞌaa do hã rakedëë hõm jawén paa bä, sahõnh hẽ rabanꞌyyh do jawén paa bä, hajõk Judah buuj, Judah buuj nadoo do Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa jewꞌyyk do na-ããj hẽ, rahadaa hõm Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh. Ti mꞌ Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh raky nꞌaa jebaanh sa sii hahꞌũũm do sa hã, rahyb nꞌaa nerét hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do ky enyym do ky nꞌaa ramaa napëë wät doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj rabahapäh bä mꞌ hajõk do katꞌaa doo, hꞌyy kajewëëts bong Paw-Ro sa hã. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh te hub tado bä Paw-Ro raherꞌoot doo —näk mäh. —Noo kanesa tii —näk mä sa kyyh.<pb/>Raky nꞌaa rejãã mä Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh.


text:
Ti mꞌ hꞌyyb neỹỹm doo me Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh raky gadoo:<pb/>—Ãã herꞌood wät Pꞌop Hagä Do panyyg pooj jé bë hã. Dooh bë karẽn bä bë gado bä. Dooh bë karẽn bä bë hꞌyyb tym hedëb hadꞌyyt doo. Ti hyb nꞌaa hỹỹ kä ãã bahõm kän, ãã baherꞌood kän Judah buuj nadoo do sa hã kä —näk mäh.


text:
—Tii dꞌ né hẽ ãã Pꞌop Hagä Do mejũũ kerih do hã:<CL><br/><t>“Ỹ anꞌoo bä õm sahõnh hẽ Judah buuj nadoo do sa hꞌyy ganä nꞌaa mabahadoo hyb nꞌaa.<br/>Tii dꞌ ỹ badꞌoo, mamahũũm hyb nꞌaa këh ỹ nꞌaa dawëë habong do sa hã,<br/>ỹ bedꞌëëp hyb nꞌaa sa hã nesaa do mahä̃nh,<br/>si ỹ hadꞌyyt hẽ rababok hyb nꞌaa kä.” <n>Isajas 49.6</n><CL><pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj nadoo do ramaa napäh bä ta tii, ratsebee bong.<pb/>—Baad ub Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do asëëw hõm doo, edëb hadꞌyyt do ragadoo hyb nꞌaa ta pa, raky dahé kän Jesus ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh do rabahõm kän ỹỹj ky nꞌaa etsëëh doo, Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa esee do wë, panang bä ky nꞌaa etsëëh do ajyy nꞌaa sa wë na-ããj hẽ. Raherꞌood hadꞌyyt hẽ sa hã rahꞌyy kawereem hyb nꞌaa Paw-Ro Béh-Nabéh sa wë, rabahꞌeed hꞌũũm hyb nꞌaa ta sꞌee hẽnh. Ti mꞌ tii dꞌ né hẽ rabadꞌoo. Rahꞌeed nꞌyyh sa panang bä naa.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh ratapyng hõm kꞌããts sa tsyym suun hã padëëk doo. Tii dꞌ rawén dꞌoo baad nado ta wób sa mo hajꞌaa sa hã, rahanäng péh. Ti mꞌ rabahõm kän panang Ikonijo häd näng doo hẽnh.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro Béh-Nabéh rakajaa bä panang Ikonijo häd näng doo bä, rabahõm tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot do yt hã, rabahedꞌoo doo da. Baad rabaherꞌoot tꞌĩĩ hẽnh Jesus ky nꞌaa. Ti hyb nꞌaa hajõk Judah buuj, Judah buuj nadoo do na-ããj hẽ, raky daheeh Jesus ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Judah buuj Jesus ky nꞌaa ganadoo doo, rahꞌyyb metsëëh Judah buuj nadoo doo, rahꞌyy kawereem hyb nꞌaa Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wë.


text:
Ti hyb nꞌaa Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rabaym ta tii bä hajõng ta ä̃h. Hꞌyyb neỹỹm doo me rabaherꞌoot Jesus ky nꞌaa. Ti mꞌ Jesus anoo sa hã rabahajaa hyb nꞌaa rapehuunh doo, ji hyb nꞌaa meuunh doo, sahõnh hẽ rabahapäh hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do kyy gó né hẽ ti Pꞌop Hagä Do ky enyym do ky nꞌaa raherꞌoot doo.


text:
Ti mꞌ panang buuj wób raky daheeh Paw-Ro raherꞌoot doo, ta wób raky daheeh Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh doo.


text:
Ti mꞌ Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, Judah buuj nadoo doo, sa wahë nꞌaa sii hẽ rakanerꞌoot Paw-Ro Béh-Nabéh rarejãã hyb nꞌaa, pä me rabakut hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro raky nꞌaa napäh bä mꞌ tii, rakejën hõm hëëj bód Rikonikas häd näng doo hẽnh, panang Ris, Derebé häd enäh doo hẽnh, ta tii bä häj nꞌaa hẽnh.


text:
Ti mꞌ, Ris bä Paw-Ro herꞌoot do maa newꞌëë do sa mahang ajꞌyy kꞌyy gadóm do bahäng. Ta hã dꞌ né hẽ tahenäng noo gó. Dooh noo gó tabawäd bä.


text:
Tamaa newëë mä Paw-Ro herꞌoot doo. Ti mꞌ Paw-Ro bahegꞌããs ta wë. Tahꞌyyb hapäh né hẽ, ajꞌyy hꞌyy kaꞌeeh Jesus hã tabahub däk hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ taky hadoo ta hã:<pb/>—Asꞌëëg gꞌëëd! —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ nayyw hẽ tabasꞌëëg gëët mäh. Ti mꞌ tadu doo hawäd däk doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ hajõk do rahapäh bä Paw-Ro mo hajꞌaa, takꞌëp mä raky kakä bong. Sa kyy me raky hadoo:<pb/>—Pꞌop habong doo, ër hꞌyy kahaꞌeeh do ahyy bꞌëëh. Ajyy gó rakesok —näk mäh.<pb/>


text:
Béh-Nabéh ramaneëënh Sewus häd me, rahꞌyy kahaꞌeeh doo. Paw-Ro ramaneëënh Er-Mes häd me, rahꞌyy kahaꞌeeh do seeh, Paw-Ro ti herꞌood ub do hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ tób Sewus rahyb nꞌaa esee do yt hã moo hewꞌëët do tamanaa booj yb, bꞌaa tsꞌooh sii hẽ, sa panang noo bä. Panang babuj nꞌaa sii hẽ takarẽn paawä tajuu booj yb, Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rahyb nꞌaa jewꞌyyk do hyb nꞌaa. Panang nedaa bä tób Sewus rahyb nꞌaa esee do basooh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rabahapäh bä mꞌ, rasꞌẽẽd hõm sa daaj hẽ sa saroor tii da raganenꞌaak do heen nꞌaa. Ti mꞌ rawajꞌaa bong sa mahang. Rawajꞌaah bä mꞌ takꞌëp mä rageëënh:<pb/>


text:
—Hꞌëëd hyb nꞌaa tii dꞌ bë badꞌoo? —näk mäh. —Ajyy né hẽ ããh, bë da hadoo doo! —näk mäh. —Bë ãã panäk ãã wén na, bë beréd hõm hyb nꞌaa hahỹ daap hẽ bë hꞌyy kahaꞌeeh doo. Dooh redëb bä tii. Tawꞌããts hẽ Pꞌop Hagä Do hã, hedëp do hã bë hꞌyy kawareem, sahõnh hẽ pahuunh do hã bë hꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa. Sahõnh hẽ badäk hahỹỹh, wë, akajar na-ããj hẽ, sahõnh hẽ ta hã habong do na-ããj hẽ Pꞌop Hagä Do mo hajꞌaa.


text:
Pꞌooj ub rakarẽn doo da paa Pꞌop Hagä Do banoo rababok sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ häj nꞌaa babuuj.


text:
Ti hadoo né hẽ, Pꞌop Hagä Do ta daaj hẽ takametëëh sa hã. Tametä hadꞌyyt hẽ baad hadꞌop do sa hã tanoo doo me. Ti né hẽ mejũũ naëng badoos doo. Ti né hẽ hanoo bë joom baad tawén eaak. Ti né hẽ bë waa hanoo. Ti né hẽ bë hꞌyyb tsebé tanꞌoo bä —näk mä Paw-Ro sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raherꞌood wäd né paawä, pꞌeets ub paawä raky nadaheeh. Pꞌeets ub paawä rabajuu né hẽ booj yb sa hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ rabaherꞌoot nä bä, Paw-Ro sa majĩĩ, Judah buuj, kaja nä. Ãn-Tijoka, Ikonijo panang häd enäh doo bä naa rabana. Ti mꞌ raherꞌoot hajõk do sa hã, rahꞌyy kawapëën hyb nꞌaa Paw-Ro sa wë. Ti mꞌ hajõk do rakawajꞌããn bong Paw-Ro sa wë. Paw-Ro rakud kän pä me. Dajëp redꞌoo rawén takyg hõm panang bahä̃nh. Tii bꞌ raberéd jat.


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do kata bꞌëëh mä Paw-Ro pa. Ti mꞌ Paw-Ro basꞌëëg gëët. Pꞌaa hẽnh tabahõm ẽnh panang hẽnh. Ti mꞌ jatꞌiip hadoo Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rabahõm kän panang Derebé häd näng doo hẽnh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ta ti panang bä raherꞌoot Jesus ky nꞌaa hanäm doo. Hajõk mä Jesus hã hꞌyy kae kän raherꞌoot do hyb nꞌaa. Ti mꞌ Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rababaaj hõm kän Ris bä, Ikonijo hẽnh, Ãn-Tijoka hẽnh.


text:
Ti mꞌ ramabaaj nä me, panang buuj Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã baad raky nꞌaa edëë däk, ranerét hyb nꞌaa Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh doo. Baad rabaherꞌoot ratsebé hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ mä na-ããj hẽ ramaherꞌoot sa hã: “Hajõng né da ji ahoop Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee ji bahadoo hyb nꞌaa.”


text:
Sahõnh hẽ panang ramatebës me, Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh rasëëw hõm Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa. Ti mꞌ raky nꞌaa etsẽẽ sa hyb nꞌaa. Ranoo kanawa doo me mꞌ Jesus rahyb nꞌaa esee. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Baad mahagãã hahỹ a hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa, baad ramoo bok hyb nꞌaa a hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang Peh-Ke häd näng doo bä raherꞌoot Jesus ky nꞌaa. Tii bꞌ naa rabawꞌëënh mä panang Atarija häd näng doo hẽnh.


text:
Tii bä ragatsëg tooj kän marakate gó. Ti mꞌ rabatsëg hõm kän Ãn-Tijoka hẽnh, rahana doo hẽnh. Ãn-Tijoka bä né hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky nꞌaa etsꞌẽẽ wät do paa Paw-Ro sa hyb nꞌaa, baad Pꞌop Hagä Do bahagꞌããs hyb nꞌaa sa hã. Tii bꞌ naa né hẽ ti ramejũũ do paah, jé padꞌyyt hẽ rabaherꞌoot hyb nꞌaa Jesus ky nꞌaa. Paw-Ro rabahajaa do hyb nꞌaa rababaaj nä kän.


text:
Rakajaa bä kä mꞌ Ãn-Tijoka bä, ramejũũ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do rakata padëëk hyb nꞌaa. Ti mꞌ raherꞌoot sa hã sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do mo hajꞌaa sa hã raheboo nä hẽnh. Raherꞌoot na-ããj hẽ mꞌ, Judah buuj nadoo do sa hã Jesus anꞌoo däg kän ta hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, ti noo gó ajyy wób rakajaa Ãn-Tijoka bä, Judah häj nꞌaa hẽnh naa. Ti mꞌ radu doo rama metëëk Judah buuj nadoo do hã, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do hã. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh:<pb/>—Tawꞌããts hẽ bë masuuj noo byyh ehõk Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do metëëk doo da. Tii da bë moo naboo bä, dooh bë Pꞌop Hagä Do edëëb bä ta wë —näk mäh.<pb/>


text:
Dooh Paw-Ro Béh-Nabéh daheeh ragenaag bä raherꞌoot doo. Ky kedag bok sa sii ta ti hyb nꞌaa. Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Ãn-Tijoka bä habong do rabasëëw hõm Paw-Ro, Béh-Nabéh, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób, Jerusarẽnh hẽnh rabahõm hyb nꞌaa. Tꞌĩĩ hẽnh ramejũũ rabahõm, masuuj noo byyh kahõk do ky nꞌaa rabeaanh hyb nꞌaa 12 hedoo do Jesus mejũũ do sa hã, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa tꞌĩĩ hẽnh habong do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ rabahõm kän. Ramahõm me mꞌ, Penisija häd näng do häj nꞌaa bä, Samarija häd näng do häj nꞌaa bä na-ããj hẽ raherꞌoot Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã nyy da Judah buuj nadoo do wób hꞌyy kae padëëk Pꞌop Hagä Do hã. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do panang bä habok do raky nꞌaa napäh bä tii, takꞌëp ratsebee bong.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro rakaja hõm bä kä Jerusarẽnh hẽnh, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, sa wahë nꞌaa na-ããj hẽ, 12 hedoo do Jesus mejũũ do na-ããj hẽ baad ragadoo. Ti mꞌ Paw-Ro raherꞌoot mä sa hã sahõnh hẽ ramoo bok do hã Pꞌop Hagä Do mo hajꞌaa do ky nꞌaa raheboo nä hẽnh.


text:
Ti mꞌ Pariséw wób Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ ji mejũũ Judah buuj nadoo do Jesus hã hꞌyy kae padëëk do sa hã, sa masuuj noo byyh ehõg hõm. Tawꞌããts hẽ na-ããj hẽ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do raky daheeh —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ti hyb nꞌaa mꞌ 12 hedoo do Jesus mejũũ doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa na-ããj hẽ rakata bꞌëëh rabaherꞌoot hyb nꞌaa ta ti ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ bäp peej däg raky nꞌaa herꞌoot do jawén paa bä, Peed asꞌëëg gëët, ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Wakãn haa —näng mäh. —Bë hapäh né hẽ pꞌooj ub ỹ Pꞌop Hagä Do asëm do ỹ baherꞌoot hyb nꞌaa Jesus ky nꞌaa Judah buuj nadoo do sa hã, rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa Jesus hã.


text:
Pꞌop Hagä Doo, ji hꞌyyb tym hapäh doo, tametëëh tagadoo na-ããj hẽ Judah buuj nadoo doo. Tanoo ta Sahee sa hꞌyyb tym gó tabajëng doo, ër hã tanoo do hadoo.


text:
Dooh ta see hadoo pé ër hã, sa hã na-ããj hẽ. Pꞌop Hagä Do awug hõm sa hꞌyyb tym gó hanäng doo, Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa, ër hꞌyyb tym gó hanäng do Pꞌop Hagä Do awug hõm do hadoo, ër hꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa Jesus hã.


text:
Ti hyb nꞌaa, hꞌëëd hyb nꞌaa bë gahëën Judah buuj nadoo do Jesus hã hꞌyy kae padëëk do ramoo bok hyb nꞌaa ta ti ër nahajaa doo, ër wahë makũ na-ããj hẽ ranahajaa doo? Hꞌëëd hyb nꞌaa bë karẽn Pꞌop Hagä Do bë metyy?


text:
Dooh tawꞌããts hẽ tado bä —näng mäh. —Dooh ër moo bok do hyb nꞌaa tado bä ër hꞌyyb tym Pꞌop Hagä Do bedꞌëëp. Jesus hyb nꞌaa, ër Jesus kamahä̃n do hyb nꞌaa tii. Ti hadoo né hẽ sa hã, Judah buuj nadoo do sa hã —näng mä Peed kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ bag hẽnh rababë hõm ramaa newëë bä Béh-Nabéh Paw-Ro daheeh raherꞌoot doo. Paw-Ro raherꞌoot mä rapehuunh doo, ji hyb nꞌaa meuunh doo, Pꞌop Hagä Do hejój me ramoo bok doo, Judah buuj nadoo do sa mahang.


text:
—Peed herꞌood wät nyy da Pꞌop Hagä Do tꞌyyd mehĩĩn wät Judah buuj nadoo doo, sa mahang Pꞌop Hagä Do karapee rabadoo hyb nꞌaa.


text:
Ta ti taherꞌoot do baad tanu däng Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod rerih do paa hã. Hahỹỹ da takerii däk:<CL><br/>


text:
<t>“ ‘Ta ti jawén ỹ matëëh da.<br/>Hajõõ ta baab né paawä dooh Dawi panaa rabagãã boo bä,<br/>pꞌaa hẽnh Dawi panaa see sa wahë nꞌaa tabahado däk ỹ anꞌoo bä da. <n>Tób hadëë hyng do paah, pꞌaa hẽnh ji tama sooh do ky nꞌaa gó tabehꞌũũm Gereg kyy me Dawi panaa ky nꞌaa. Pꞌop Hagä Do hã Judah buuj raky nadaheeh do hyb nꞌaa, hajõõ ta baab noo gó dooh Dawi panaa rabagãã boo bä paa Judah häj nꞌaa bä. Tii bä kä, ta ky nꞌaa rod raberꞌoot do hã, ti awät da Dawi panaa seeh, pꞌaa hẽnh sa hã tabagꞌããs doo, Pꞌop Hagä Do ky däng. Jesus né ti ta tiDawi panaaPꞌop Hagä Do ky däng doo.</n><br/>


text:
<t><sup>(17-18)</sup> Tii da ỹ wén dꞌoo, Judah buuj wób,<br/>sahõnh hẽ Judah buuj nadoo do sii hẽ,<br/>karapé haa panꞌaa hedoo doo,<br/>ỹ rabesoos hyb nꞌaa’, näng mä Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo,<br/>pꞌooj ub taky däng do moo wät doo.” <n>Amos 9.11-12</n>


text:
—Ti hyb nꞌaa, —näng mä Tsijaag —hã ỹỹ péh, tawꞌããts hẽ dooh ta bahä̃nh ër mejõ bä Judah buuj nadoo do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kae padëëk do sa hã.


text:
Tawꞌããts hẽ ër erih ranawëh hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do sa kabarii rawehꞌëëh do tä nꞌaa. Tawꞌããts hẽ ër erih ranaỹỹh hyb nꞌaa sa ỹỹm nadoo do sii, sa patug nadoo do sii. Ranawëh hyb nꞌaa sa masããh dab, harꞌëëng dab, ranaboh bä ta majyyw gatsëë däk doo. Tawꞌããts hẽ ër erih na-ããj hẽ ranawëh hyb nꞌaa majyyw.


text:
Tii dꞌ ër wén erih, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ranerꞌood hadꞌyyt hẽ däg panang hawꞌããts hẽ Saab hã hadꞌyyt hẽ, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã. Ti hyb nꞌaa raheen nꞌaa nyy däk né hẽ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do hã —näng mä Tsijaag kyyh sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ 12 hedoo do Jesus mejũũ doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa, sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, rasëëw hõm sa wób, ramejũũ hyb nꞌaa Béh-Nabéh Paw-Ro sa sii, Ãn-Tijoka hẽnh. Rasëm do häd hahỹỹh: Judas Bar-Saba häd näng doo, Siras daheeh. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa wób tii.


text:
“Ãã heen nꞌaa enäh babä naa tꞌĩĩ hẽnh heboo nä doo. Ãã heen nꞌaa enäh, ajyy raherꞌoot doo me baad nado wäd bë hꞌyyb ranꞌoo bä. Bë hꞌyyb manepëë boo ranꞌoo bä. Dooh ãã kyy gó tado bä ta ti rama metëëk doo.


text:
Ti hyb nꞌaa baad ub babä ãã kanerꞌoot, bë wë ãã mejũũ hyb nꞌaa ãã wób, Paw-Ro Béh-Nabéh ër najiis bë mejũũ do sa sii rabahõm hyb nꞌaa.


text:
Pꞌeets ub radejëëb paawä Jesus Kristo, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do ky nꞌaa rabaherꞌood hõm do hyb nꞌaa, dooh Paw-Ro Béh-Nabéh rahꞌyyb eỹỹm bä, dooh rahꞌyy gejë hõm bä.


text:
Baad ub né hẽ Pꞌop Hagä Do Sahee metëëh ãã hã, ãã ganahëën hyb nꞌaa bë hã takꞌëp hejoonh doo. Ãã hã na-ããj hẽ baad ub Pꞌop Hagä Do Sahee metëëh doo. Jããm hẽ bë tayy hahỹ ãã herꞌoot do bë hã:


text:
Tawꞌããts hẽ bë nawëh Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do sa kabarii rawehꞌëëh do tä nꞌaa. Tawꞌããts hẽ bë nawëh bë masããh dab, harꞌëëng dab bë naboh bä ta majyyw gatsëë däk doo. Bë awëë manä ta majyyw. Bë aä̃ manä bë ỹỹm nadoo do sii, bë patug nadoo do sii. Ta ti bë ky dahé bä, tawꞌããts hẽ. Jããm hẽ kä ãã erih doo.”<CL><pb/>


text:
Ti mꞌ Jesus mejũũ doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa daheeh ramejũũ Paw-Ro, Béh-Nabéh, Judas, Siras daheeh rabahõm hyb nꞌaa. Ti mꞌ rabahõm kän. Ti mꞌ rakajaa bä Ãn-Tijoka bä, ramejũũ sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do séd hã rakata padëëk hyb nꞌaa. Ti mꞌ ranoo sa hã 12 hedoo do rama erih doo.


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tꞌĩĩ hẽnh kata däk do ranerꞌood bong kerih doo. Ti mꞌ ratsebee bong ta ky nꞌaa hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Judas, Siras daheeh, baad mä ramaherꞌoot Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, baad ub, tsebé doo gó rababok hyb nꞌaa, rahꞌyy ganejë hõm hyb nꞌaa. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod né hẽ mꞌ ti Judas, Siras daheeh.


text:
Ti mꞌ, hajõng ta ä̃h tꞌĩĩ hẽnh rabaym do jawén paa bä mꞌ, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do kedëë bong, rababaaj hõm hyb nꞌaa Jerusarẽnh hẽnh. Sa hã rakedëë bong bä mꞌ raky hadoo:<pb/>—Baad tanyy né hẽ ti bë bana. Baad ãã karẽn Pꞌop Hagä Do bë taky nꞌaa edëng. Hꞌyyb näm doo me ãã karẽn bë babaaj hõm —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ ta wób rababaaj hõm kän. [


text:
Ti mꞌ Paw-Ro, Béh-Nabéh rabaym Ãn-Tijoka bä. Tꞌĩĩ hẽnh rama metëëk ta wób sa sii Jesus ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Paw-Ro ky hadoo Béh-Nabéh hã:<pb/>—Hamäh, ër ahꞌũũm pꞌaa hẽnh ër heboo nä do paa hẽnh. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ër hegꞌããs, jé padꞌyyt hẽ Jesus ky nꞌaa ër herꞌoot do paa hẽnh. Ër hegꞌããs baad raboo bä —näng mäh.<pb/>


text:
Paw-Ro hã dooh baad tado bä, Pam-Pirija bä Jowãw Maah-Ko, sa sii hawät do paah, teréd bong do hyb nꞌaa.


text:
Dooh rahꞌyyb däng do tado bä, ti hyb nꞌaa raketyn bong. Béh-Nabéh, Jowãw Maah-Ko daheeh rabatsëg hõm tsyt dëëg hã Tsi-Peré häd näng doo hẽnh.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro hata kä Siras. Ti mꞌ ratsyym kasok bä mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Ãn-Tijoka bä habong do raky hadoo sa hã:<pb/>—Baad ub bë Pꞌop Hagä Do kamahä̃n. Baad ub bë tabahagꞌããs —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Sirija häd näng do häj nꞌaa bä, Siris häd näng do häj nꞌaa bä rakajetsëg hõm. Rakajetsëk me Paw-Ro maherꞌoot Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do panang bä habong do sa hã, baad rababok hyb nꞌaa, ratsebé hyb nꞌaa, rahꞌyy kae magyys hẽ hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang Derebé häd näng doo hẽnh Paw-Ro rabeboo nä jawén paa bä, rabahõm panang Ris häd näng doo hẽnh. Tii bä tamamuun Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do seeh, Tsimoot häd näng doo. Ta ỹỹn mä Judah buuj. Ta yb mä Gereg buuj.


text:
Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Ris bä habong doo, Ikonijo bä habong do na-ããj hẽ, baad mä rabaherꞌoot Tsimoot ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro karẽn Tsimoot ahõm sa sii. Pooj jé tamejũũ ta masuuj noo byyh kahõg hõm, Judah buuj tꞌĩĩ hẽnh häj nꞌaa bä habong do sa hyb nꞌaa, sahõnh hẽ rahapäh do hyb nꞌaa Gereg buuj Tsimoot yb. Dooh takarẽn bä Judah buuj rakawajããn ta hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ panang ramatebës me raherꞌoot rama erih do ky nꞌaa 12 hedoo do Jesus mejũũ doo, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa na-ããj hẽ Jerusarẽnh bä habong doo, rerih doo.


text:
Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, panang hawꞌããts hẽ habong doo, takꞌëp mä rahꞌyy kae kän Jesus hã. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do kahũũm hadꞌyyt hẽ.<pb/>


text:
Ti mꞌ, dooh Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä raherꞌoot Jesus ky nꞌaa Asija häj nꞌaa bä. Ti hyb nꞌaa mꞌ ratabës Pirikija, Garata häd enäh do häj nꞌaa.


text:
Misija häj nꞌaa bahëëj jëng bä, rakarẽn paawä Bitinija häj nꞌaa hẽnh rabahõm. Ti hadoo né hẽ dooh mꞌ Jesus Sahee anꞌoo bä. <n>Sa hꞌyyb gó mꞌ rabahapäh tii.</n>


text:
Tii bä, panang bä, atsëm, Paw-Ro sꞌëëh hadoo mä ta hã. Ta sꞌëë gó tahapäh mä ajꞌyy hagëët doo, Paw-Ro hatsꞌyyt doo. Hahỹỹ dꞌ mä ajꞌyy hagëët do kyyh: “Bꞌëëp Masedonija häj nꞌaa hẽnh. Ãã mamasaa”, näng mäh.


text:
Paw-Ro sꞌëëh hadoo do tahapäh do jawén paa bä, nayyw hẽ ãã benyyw hõm ãã hꞌëëd, ãã tsyym kasok hyb nꞌaa Masedonija hẽnh hahꞌũũm doo. Ãã hã, Pꞌop Hagä Do ti ãã naëënh doo, Masedonija babuj nꞌaa hã ãã baherꞌoot hyb nꞌaa Jesus ky nꞌaa. <n>Rukas ti hahỹ erii wät doo. Masedonija hẽnh Paw-Ro rabahõm do pooj jé Rukas kata däk sa hã. Sa sii tabawäd kän.</n><pb/>


text:
Ti mꞌ, tii bꞌ naa ãã gatsëg tꞌoonh marakate gó. Ti mꞌ nayyw hẽ ãã batsëg hõm tsyt dëëg hã Samotaras häd näng doo hẽnh. Ti mꞌ jatꞌiip hadoo ãã kajaa panang Newaporis häd näng doo bä.


text:
Tii bꞌ naa ãã bahõm kän panang Pirip häd näng doo hẽnh. Jããm né hẽ ky nꞌaa etsëëh ta ti panang Masedonija häj nꞌaa bä. Hajõk Roma buuj tꞌĩĩ hẽnh rababong. Tii bä ãã baym pawóp hẽ ta ä̃h.


text:
Ti mꞌ Saab hã, Judah buuj rakamehehãk do hã, panang bahä̃nh ãã babok. Tamii me ãã bawꞌëënh. Ãã hã, tamii takëën hã Judah buuj rakatꞌaa Pꞌop Hagä Do hã raky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa. <n>Pawóp its rado bä Judah buuj ta wób sa panang bä hajꞌeenh doo, dooh ratamaa bä Pꞌop Hagä Do panyyg raneherót do tób nꞌaa. Tamii nabyy me rakahetꞌaa, Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa jewꞌyyk hyb nꞌaa.</n> Ta tii bä kata bꞌëëh do ãã mamuun bä, tũũ ãã babꞌëëh sa pa. Ti mꞌ ãã du doo ãã herꞌoot do Jesus ky nꞌaa, ỹỹj tii bä kata bꞌëëh do sa hã.


text:
Sa mahang ti ahäng ỹỹnh Ridija häd näng doo, Panang Tijatira häd näng doo bä naa. Pããn hebaan do hahiin do hesäm do tii. Judah buuj nado né paawä, Pꞌop Hagä Do tahyb nꞌaa jawꞌyyk. Ti mꞌ baad tahyb nꞌaa gadoo Paw-Ro herꞌoot doo, Jesus anꞌoo bä.


text:
Ti mꞌ ranu gemuun wät ta wakããn daheeh. Ti mꞌ ãã tabatsꞌyyt sa tób hẽnh. Ti mꞌ Ridija ky hadoo:<pb/>—Bë hã ỹ hꞌyy kae bä né hẽ Jesus hã, ỹ karẽn paawä bë ayyw dó tóp ỹ yt hã —näng mäh.<pb/>Ky kahꞌũũm ãã hã, ãã wén ym.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Judah buuj raky nꞌaa hetsẽ hẽnh ãã bahõm bä, ãã mamuun maruus. Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã adäk. Noo ese karapꞌaar hꞌyyb nesaa do anꞌoo bä. Taherꞌoot ta wób sa hã hꞌëëd hado ta jawén rababok doo. Ti hyb nꞌaa ta kariw nꞌaa hajõng dajẽẽr ragedak.


text:
Paw-Ro sii hẽ, ãã sii hẽ, ta ti maruus bawäd hadꞌyyt hẽ. Ãã sii tabawät bä takꞌëp tageëënh:<pb/>—Pꞌop Hagä Doo, Sahõnh Hẽ Bahä̃nh Hadoo Do wë moo hebꞌook do hahỹ ajyy. Raherꞌoot bë hã nyy da Pꞌop Hagä Do bë tabedꞌëëp nesaa do mahä̃nh, ta wë bë basëëk hyb nꞌaa! —näng mä maruus.<pb/>


text:
Hajõng ta ä̃h tii da tabedꞌoo. Ti mꞌ Paw-Ro tahꞌyyb panasꞌëëh do hyb nꞌaa taherꞌoot do hã, Paw-Ro ty kawꞌõõd däk ta wë, ti mꞌ taky hadoo karapꞌaar hꞌyyb nesaa do hã:<pb/>—Jesus Kristo häd gó õm ỹ mejũũ mabanyyh hyb nꞌaa maruus hã hadäk doo —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ, nayyw hẽ karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã hadäk do paa anä kän.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta kariw nꞌaa rabahapäh bä mꞌ, dooh ragedag wäd bä dajẽẽr, <n>Noo ese do paa hyb nꞌaa, ta wób rabena maruus wë, tamaherꞌoot hyb nꞌaa sa hã ny hadoo sa pooj jé hawät doo. Maruus kariw nꞌaa hã repꞌaak sa hã tamaherꞌoot hyb nꞌaa. Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã hadäk do paa anä kän do jawén paa bä, dooh maruus noo ese wäd bä. Ti hyb nꞌaa né hẽ ta kariw nꞌaa rakawajããn Paw-Ro sa wë.</n> rameso padëëk Paw-Ro, Siras daheeh. Ti mꞌ ramahũũm panang buuj rakahetꞌaa bä, hyb nꞌaa jewꞌyyk do sa wë.


text:
Hyb nꞌaa jewꞌyyk doo, ji ky nꞌaa etyy do sa matym gó raky nꞌaa tapaa sa hã. Hahỹỹ dꞌ mä sa kyyh:<pb/>—Hahỹ Judah buuj rametëëk ër panang buuj sa hã rakamajꞌĩĩ hyb nꞌaa.


text:
Rametëëk na-ããj hẽ rabahedꞌoo doo da ër nahajaa doo. Dooh tawꞌããts hẽ tado bä ër gado bä. Roma buuj ëër —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti ky hedoo né hẽ hajõk do sa kyyh. Tii bä kä mꞌ, hyb nꞌaa jewꞌyyk do ramejũũ rakebo bëëh Paw-Ro Siras sa saroor rabahewyyh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ takꞌëp rabahewyyh do jawén paa bä, ramejũũ radewäts bꞌëëh. Ti mꞌ ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa hã ramejũũ, baad tabahagꞌããs Paw-Ro Siras daheeh.


text:
Ti mꞌ ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa dewäts bꞌëëh tꞌõp gadäg ub doo gó. Ti mꞌ bꞌaa gó ji tsyym tyw nꞌaa ragegots padëëk doo gó tadabong sa tsyym.<pb/>


text:
Ti mꞌ atsëm ub, gawakꞌaap, Paw-Ro Siras daheeh raky nꞌaa etsẽẽ mäh, Pꞌop Hagä Do hã rama ejäm mäh. Ta wób radewäts bꞌëëh do ramaa newëë sa kyyh.


text:
Tii bä, nayyw hẽ, takꞌëp tabana kꞌããts katajuus doo. Pä ragadahewꞌëës do mesoo nꞌaa katajus wät na-ããj hẽ. Ti mꞌ ragadahewꞌëës do nooh, noo kasëëts hõm ta daaj hẽ katajuus do hyb nꞌaa. Haak sapuuw hedoo do radewäts bꞌëëh do sa moo hã padëëk do paah, kajäg bëëh tũũ.


text:
Ti mꞌ ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa ty gawëëj däk bä, tahapäh bä ragadahewꞌëës do noo gasëëts hõm doo, tado däk sẽn-jeer ta daaj hẽ takadajꞌëëp hyb nꞌaa paawä. Sahõnh hẽ rabanꞌyyh tedꞌoo.


text:
Ti mꞌ takꞌëp Paw-Ro beëënh:<pb/>—Kadajëëb manä a daaj hẽ! —näng mäh. —Sahõnh hẽ ããh, babä ãã babꞌëëh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy betsẽẽ ta bag, ti mꞌ tawajꞌaa suun, ti mꞌ ahyy häng ta taron nu paa me Paw-Ro Siras sa wë.


text:
Ti mꞌ tamanꞌyyh ragadahewꞌëës doo gó naa. Teaanh mä tii bä:<pb/>—Nyy dꞌ ỹ badꞌoo hëp ỹ tym Pꞌop Hagä Do bedꞌëëp hyb nꞌaa nesaa do mahä̃nh, ta wë ỹ basëëk hyb nꞌaa? —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã mahꞌyy kae. Tii bä a hꞌyyb tym Pꞌop Hagä Do edꞌëëp da, ta wë mabawät hyb nꞌaa da, õm a tób yt hã hajꞌeenh do na-ããj hẽ —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ti noo gó né hẽ, atsëm ub, Paw-Ro Siras sa rog rahewyyh do hajꞌaa paah, ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa hetsyyd hõm. Ti mꞌ nayyw hẽ ranu gemuun wät ta wakããn daheeh.


text:
Ti jawén Paw-Ro Siras daheeh tamahũũm mä ta tób hẽnh. Ti mꞌ tanoo sa waa. Ti mꞌ takꞌëp tatsebee kän ta wakããn daheeh, Pꞌop Hagä Do hã rahꞌyy kae däk do hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ jati péh, hyb nꞌaa jewꞌyyk do ramejũũ warahén wób, ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa wë, tabasog nyyh hyb nꞌaa ragadahewꞌëës doo gó habꞌëëh do paah, Paw-Ro Siras daheeh rabanꞌyyh hyb nꞌaa.


text:
Ti mꞌ ragadahewꞌëës do hagã nꞌaa herꞌoot Paw-Ro hã:<pb/>—Hyb nꞌaa jewꞌyyk do ỹ ramejũũ, õm Siras daheeh ỹ basog nyyh ragadahewꞌëës doo gó naa, baad bë bahꞌũũm hyb nꞌaa —näng mäh. —Ti hyb nꞌaa bë anäh, hꞌyyb nyyw gó bë ahõm —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro baherꞌoot warahén panäk do sa hã:<pb/>—Bë hapäh né hẽ Roma buuj ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Dooh tahaja bä Roma buuj rahewyh bä ranaherꞌoot nä bä raky kesꞌëëm do ky nꞌaa. Roma buuj né paawä ããh, ãã rahewyyh sahõnh hẽ sa matym gó, dooh né paawä ãã hã ranꞌoo bä ãã herꞌoot ãã ky nꞌaa. Ãã radewäts bꞌëëh tii bä ragadahewꞌëës doo gó. Tii dꞌ rabadꞌoo do jawén paa bä ãã hã, hỹỹ kä rakarẽn kejën do hadoo ãã bahõm. Dooh baad tado bä. Ãã karẽn rabana wawẽẽ hẽ, sa daaj hẽ ãã ramanyyh hyb nꞌaa —näng mä Paw-Ro kyyh panäk do sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ warahén rabahõm kän, raherꞌoot mä sa hã. Ti mꞌ hyb nꞌaa jewꞌyyk do raky nꞌaa napäh bä, Paw-Ro Siras daheeh Roma buuj, takꞌëp mä rabeỹỹm bong. <n>Rawén jeỹỹm bong, rabahewyyh bä, dooh rahapëë bä Roma buuj rado bä. Daap hẽ ramejũũ rabahewyyh. Daap hẽ radewäts bꞌëëh. Dooh tii da Roma buuj raky nꞌaa jawꞌyyk do anꞌoo bä Roma buuj hã radoo bä.</n>


text:
Ti mꞌ rabahõm Paw-Ro sa wë, raberꞌoot hyb nꞌaa sa sii. Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Ãã karẽn bë hyb nꞌaa mabaan hõm ãã mo hajꞌaa bë hã. Bë kawajꞌããn manä ãã wë —näk mä sa kyyh.<pb/>Ti mꞌ baad hadoo doo me retsẽẽ rabahõm hyb nꞌaa sa panang bä naa.


text:
Paw-Ro rabanꞌyyh bä ragadahewꞌëës doo gó naa, Ridija tób hẽnh rabahõm. Tꞌĩĩ hẽnh rakatꞌaa Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa sii. Baad ub mä rabaherꞌoot sa hã, rahꞌyyb neỹỹm doo me Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa. Ti mꞌ rabahõm kän.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Paw-Ro ramahõm me ratabës Ãm-Piporis häd näng do panang, Aporonija häd näng do panang na-ããj hẽ. Kaja hõm kän mä panang Tesaronika häd näng doo bä. Tii bä ti asooh tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot doo.


text:
<sup>(2-3)</sup> Ti mꞌ, tꞌĩĩ hẽnh Paw-Ro rabahõm Judah buuj rakamehehãk do hã, rabahedꞌoo doo da. Tamawoob hẽ Saab noo gó Pꞌop Hagä Do kyy kerih do paa hã Paw-Ro metëëh sa hã, Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Do ky nꞌaa. Tamaherꞌoot mäh, tametëëh Kristo dajëp né hẽ, ganä wät né hẽ tadajëp jawén paa bä, ta ky nꞌaa kerih däk doo da né hẽ. Ti mꞌ taky hadoo:—Jesus, ta ky nꞌaa ỹ herꞌoot do bë hã, ti né hẽ Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo —näng mäh.


text:
Ti mꞌ Judah buuj wób raky daheeh Jesus ky nꞌaa. Séd rahꞌyyb hedo däg kän Paw-Ro sa hã. Hajõng Gereg buuj Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa hesꞌee do na-ããj hẽ raky dahé kän Jesus ky nꞌaa. Ti hadoo ẽnh hajõk ỹỹj ky nꞌaa etsëëh doo.


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh do rahꞌyy kajewëëts kän. Rahꞌyy kajewꞌëës do hyb nꞌaa rabatsꞌyyt panang bä habong do moo nesaa doo, ti mꞌ radu nꞌaa kamajꞌĩĩ do panang bä. Ti mꞌ rawajꞌaa hõm Jasõn häd näng do tób hẽnh. Rakarẽn paawä Paw-Ro Siras daheeh tii bä hajꞌeenh do ramesoo, ramahũũm hyb nꞌaa panang buuj rakahetꞌaa bä.


text:
Ti mꞌ dooh rawyyd bä Paw-Ro Siras daheeh. Ti hyb nꞌaa ramaso däk Jasõn, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób na-ããj hẽ. Ramahũũm mä panang wahë nꞌaa sa wë. Takꞌëp mä rageëënh:<pb/>—Hahỹ ajyy badäk hahỹ hawꞌããts hẽ kamajꞌĩĩ doo, hỹỹ kä babä rakaja nä —näk mäh.


text:
—Gëët hahỹ Jasõn atsꞌyyt, ta tób yt hã rabajꞌeenh hyb nꞌaa. Sahõnh hẽ hahỹ ajyy dooh raky dahé bä Sesa. <n>Roma buuj sa wahë nꞌaa hyb nꞌaa jawyk do tiSesa.</n> Sa noo mꞌ ti anäng ji wahë nꞌaa seeh, Jesus ramaneëënh doo —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ramaa napäh bä ta tii, hajõk do tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa doo, panang wahë nꞌaa na-ããj hẽ rahꞌyy ganapõ kän.


text:
Ti mꞌ atsëm, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tii bä habong do sa kyyh gó Paw-Ro rabahꞌũũm Bereja hẽnh. Rakajaa bä, rabahõm tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot doo hẽnh.


text:
Ti mꞌ, Judah buuj Bereja bä habong do ky enꞌyym Tesaronika habong do sa mahä̃nh. Baad ragadoo Jesus ky nꞌaa Paw-Ro herꞌoot doo. Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã ranerꞌood hadꞌyyt hẽ, rabahapäh hyb nꞌaa te hub tado bä sa hã Paw-Ro herꞌoot doo.


text:
Ti mꞌ hajõk Judah buuj rahꞌyy kae kän Jesus hã. Hajõk ỹỹj Gereg buuj ky nꞌaa etsëëh doo, ajyy na-ããj hẽ Gereg buuj, hꞌyy kaꞌeeh né hẽ tii da ẽnh.


text:
Ti mꞌ Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, panang Tesaronika habong doo, raky nꞌaa napäh bä Paw-Ro herꞌoot do Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa Bereja däg bä, Bereja hẽnh rabana. Ti mꞌ radu nꞌaa Bereja buuj rakamajꞌĩĩ hyb nꞌaa Paw-Ro sa wë.


text:
Ti mꞌ nayyw hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ramejũũ Paw-Ro bawëënh akajar nabyy me. Ti hadoo né hẽ, Siras Tsimoot daheeh rabaym dó Bereja bä.


text:
Paw-Ro sii hahꞌũũm do paah, hadꞌaa doo, panang Atẽn häd näng doo bä rabebë nä. Tii bꞌ naa rababaaj nä. Rakajaa bä raherꞌoot Paw-Ro kyyh Siras, Tsimoot sa hã, nayyw hẽ rabahꞌũũm hyb nꞌaa, Atẽn bä rakataa hyb nꞌaa Paw-Ro hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro gadaa nuuj jé Atẽn bä, hꞌyy katón wät mä tahapäh do hyb nꞌaa hajõng Atẽn buuj sa kabariih. Sa panang hawꞌããts hẽ anyy hadꞌyyt hẽ.


text:
Ti hyb nꞌaa mꞌ tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot do yt hã Paw-Ro ky wõnh Judah buuj, Gereg buuj Pꞌop Hagä Do hã hyb nꞌaa hesꞌee do na-ããj hẽ. Panang buuj rakahetꞌaa bä, rabahebꞌëëh bä, Paw-Ro ky wõnh ta ä̃h hã hadꞌyyt hẽ tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa doo.


text:
Ti mꞌ Epikuréw häd enäh do ma matëg wób, Es-Toj-Ko häd enäh do ma matëg wób raky kedꞌaak mä Paw-Ro hã. Ti mꞌ ta wób raky nꞌaa rejãã. Hahỹỹ dꞌ mä reaanh:<pb/>—Hꞌëëd hahỹ tarꞌood ỹỹn karẽn taherꞌoot? —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ ta wób raky hadoo:<pb/>—Häj nꞌaa sꞌee hẽnh rahꞌyy kahaꞌeeh do sa ky nꞌaa taherꞌoot. Ta ti sa hã ji hꞌyy kaꞌeeh takarẽn, tahyb nꞌaa péh —näk mäh.<pb/>Tii dꞌ rawén herꞌoot, Jesus ky nꞌaa hanäm doo, Jesus ganä wät do ky nꞌaa na-ããj hẽ Paw-Ro maherꞌoot do hyb nꞌaa sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro rabatsyyd hõm Arejopak häd näng doo hẽnh, ma matëg sa wahë nꞌaa rakahetꞌaa doo hẽnh. Ti mꞌ raky hadoo Paw-Ro hã:<pb/>—Ãã karẽn paawä ãã bahapäh mama metëëk do ky nꞌaa. Dooh ãã ky nꞌaa napëë nä bä ta tii —näk mäh.


text:
(Atẽn buuj, ta sꞌee hẽnh naa hena do panang bä habong do na-ããj hẽ maa kereed hadꞌyyt hẽ papuuj hadoo do ky nꞌaa ramaa newë bä, raherꞌood bä na-ããj hẽ. Ti hado hadꞌyyt hẽ. Dooh ramoo boo bä. Ti hyb nꞌaa mꞌ Paw-Ro rabatsꞌyyt.)<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro basꞌëëg gëët Arejopak bä, ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Atẽn buuj —näng mäh. —Ỹ hapäh ti bë maa kerꞌeet bë wehëë bä bë hꞌyy kahaꞌeeh doo —näng mäh.


text:
—Ỹ hawät noo gó bë panang bä, ỹ hapäh sahõnh hẽ bë kabariih. Ỹ hapäh na-ããj hẽ bë hꞌyy kahaꞌeeh do hã bë ma heju do tyng nꞌaa. Ỹ hapäh sa mahang bë ma heju do tyng nꞌaa seeh, hahỹỹ da ta hã kerih doo: “Pꞌop Hagä Do Ji Nahapäh Do Ji Ma Heju Do Tyng Nꞌaa Hahỹỹh.” Ta ti né hẽ Pꞌop Hagä Doo, bë hyb nꞌaa esee doo, dooh né paawä bë hapëë bä, ti ky nꞌaa né hẽ ti ỹ herꞌoot bë hã —näng mäh.<pb/>


text:
—Pꞌop Hagä Doo, sahõnh hẽ badäk hahỹ mo hajꞌaa näng doo, badäk hahỹỹ hã habong do tamo hajꞌaa. Sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong do sa wahë nꞌaa tii. Sahõnh hẽ tabagꞌããs. Dooh ta ti tagëë bä tób ji tama doo, ji yd hyb nꞌaa esee do yt hã.


text:
Dooh hyb nꞌaa ta hã ji masa péh, sahõnh hẽ ji bahä̃nh tabahadoo do hyb nꞌaa. Ti né hẽ ti hanoo ër hã ër bedëp hyb nꞌaa. Ti né hẽ ti sahõnh hẽ hanoo do ër hã.


text:
Sét hẽ ajꞌyy du na do sahõnh hẽ badäk hahỹ häj nꞌaa bä habong do Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, badäk hahỹỹ hã rababong hyb nꞌaa. Pꞌop Hagä Do né hẽ hanoo ny noo gó rababong doo, sa panang rababong do panꞌaa na-ããj hẽ.


text:
Pꞌop Hagä Do wén dꞌoo tii da, Pꞌop Hagä Do baad ji esóts bä né hẽ, apäh ji bawꞌyyt, baad ji hyb nꞌaa newë bä né hẽ tii. Dooh né paawä dawëë Pꞌop Hagä Do awäd bä ër mahä̃nh.


text:
Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa ër bedëp. Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa né hẽ ër babok. Tii dꞌ né hẽ bë see erih do paah: “Pꞌop Hagä Do panaa ëër”, näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro ky hadoo ẽnh:<pb/>—Pꞌop Hagä Do panaa hadoo do hyb nꞌaa ëër, ti hyb nꞌaa dooh tawꞌããts hẽ tado bä kabarii hadoo ji edꞌoo Pꞌop Hagä Doo. Dooh kabarii ji daaj hẽ ji moo wät do tahado bä. Dooh kabarii kꞌããts tëg gabarëëh do sꞌëëb, kꞌããts tëg hawak do sꞌëëb, pä sꞌëëb hadoo do tahado bä Pꞌop Hagä Doo.


text:
Pꞌooj ub Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa mabaan hõm tii da ji adoo bä. Hỹỹ kä ti dooh. Hỹỹ kä tamejũũ sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong do reréd hõm nesaa doo, ta hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa kä.


text:
Tii da tawén mejũũ, taky däng do hyb nꞌaa ti awät nä. Ti awät ti noo gó taky däng, sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do ta matym gó rakata bꞌëëh bä. Ti noo gó kä tamejũũ da ajꞌyy, tahꞌyyb däng doo, taky nꞌaa etyy hyb nꞌaa sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong doo. Baad ub né hẽ da tabaherꞌoot. Dooh tesõõts bä. Ti né hẽ ti ta hꞌyyb däng doo, sahõnh hẽ ky nꞌaa etyy doo, Pꞌop Hagä Do metëëh sahõnh hẽ sa hã. Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do metëëh ta tii: Tahꞌyyb Däng Do ganä wät dejëp do mahang, tanꞌoo bä —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ganä wät do ky nꞌaa ramaa napäh bä tadajëp jawén paawä, ta wób raky nꞌaa ejꞌees mä Paw-Ro. Ta wób kä raky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts hẽ. Jããm hẽ dó —näk mäh. —Ãã karẽn ta jawén ãã mamaherꞌoot pꞌaa hẽnh ta ti ky nꞌaa —näk mäh.<pb/>


text:
Ta wób raky daheeh taherꞌoot doo, ti mꞌ rahadaa hõm mä Paw-Ro. Sa mahang ti awät mä ma mehetëk do sa wahë nꞌaa seeh, Dijonis häd näng doo. Sa mahang ti awät mä na-ããj hẽ ỹỹnh, Damaris häd näng doo, ta wób na-ããj hẽ.<pb/>


text:
Ti mꞌ, tꞌĩĩ hẽnh mä takataa Judah buuj seeh hã, Akira häd näng do hã. Panang Põn-Tus häd näng doo bä tabenäng paa tii. Akira, ta ỹỹm Pisiir häd näng do daheeh, papuuj nä rakajaa Itarija häj nꞌaa hẽnh naa. Itarija bä naa rawén nꞌyyh, Roma buuj sa wahë nꞌaa, Karaw-Dijo häd näng do ahꞌeed hꞌũũm do hyb nꞌaa sahõnh hẽ Judah buuj, Roma bä habong doo. Ti mꞌ Paw-Ro begꞌããs sa wë.


text:
Ramoo bok doo péh, ti né hẽ Paw-Ro moo wät. Ti hyb nꞌaa sa pa tabagä, séd hã ramoo bok hyb nꞌaa. Tób panꞌaa pããn sꞌëëb, ji kahꞌỹỹt bä ji mahũũm do ji sii, ratema.


text:
Ti mꞌ Saab hadꞌyyt hẽ Paw-Ro ahõm hadꞌyyt hẽ tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot doo hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh taky wõnh Judah buuj, Judah buuj nadoo do na-ããj hẽ. Takarẽn né paawä Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Siras Tsimoot daheeh rakaja nä bä mꞌ Masedonija häj nꞌaa hẽnh hanꞌaa doo, Paw-Ro moo yyw kän tamoo wät do paah, Jesus ky nꞌaa hanäm do tama metꞌëëg hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa. Judah buuj sa hã taherꞌood hadꞌyyt hẽ, sa hã tametëëh Jesus né hẽ ti Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo.


text:
Ti hadoo né hẽ mꞌ, dooh Judah buuj rakarẽn bä ramaa newë bä. Radu doo rakamajꞌĩĩ do ta hã. Raky nꞌaa rejãã mäh. Ti hyb nꞌaa ta tsapoog ta hã hadäk do tatapyng wät sa wë, rabahapäh hyb nꞌaa dooh baad tado bä tii dꞌ radꞌoo do heen nꞌaa. Ti mꞌ ta ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë hꞌyyb hajꞌaa hẽ né hẽ ti dawëë bë baboo hõm Pꞌop Hagä Do mahä̃nh. Këh ỹ gabuuj nado —näng mäh. —Ỹ herꞌood wät baad ub bë hã. Hỹỹ kä ỹ herꞌoot Jesus ky nꞌaa Judah buuj nadoo do sa hã kä —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro banä kän tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã naa. Ti mꞌ tabahõm kän ajꞌyy Tisijo-Jus häd näng do tób hẽnh. Judah buuj nado mꞌ tii. Pꞌop Hagä Do mꞌ tahyb nꞌaa esee tii hã. Tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do pa ta tób basooh.


text:
Ti mꞌ tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do wahë nꞌaa, Kiris-Po häd näng do hꞌyy kae kän Jesus hã. Ti hadoo né hẽ mꞌ sahõnh hẽ ta tób yt hajꞌeenh doo. Ti mꞌ hajõk na-ããj hẽ Korĩn babuj nꞌaa Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh, ta ky nꞌaa ramaa napäh jawén paa bä. Ti mꞌ ranu gemuun bong.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó, atsëm, sꞌëëh hadoo Paw-Ro hã. Sꞌëëh hadoo doo gó Jesus berꞌoot Paw-Ro sii. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh Paw-Ro hã:<pb/>—Eỹỹm manäh. Maherꞌood hadꞌyyt hẽ këh ỹ nꞌaa. Maky nꞌaa eréd manäh.


text:
Ỹ awäd hadꞌyyt hẽ a sii. Dooh da a hã moo däng péh. Dooh da õm rarejã bä. Babä babuj nꞌaa sa mahang hajõk ỹ raky daheeh da —näng mä Jesus kyyh Paw-Ro hã.<pb/>


text:
Ti hyb nꞌaa sét hẽ ta baab, ji ma poo oow see pé ta kamarab nꞌaa ta jó, Paw-Ro bayyw kän Korĩn bä, Pꞌop Hagä Do kyyh tama metëëk hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ajꞌyy Garijo häd näng doo, Akaja häj nꞌaa bä wahë nꞌaa noo gó, Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh do rakamajꞌĩĩ Paw-Ro hã. Ti mꞌ Paw-Ro ramaso däk, ramahũũm mä sa häj nꞌaa wahë nꞌaa Garijo häd näng do wë. Rakarẽn paawä mꞌ Garijo ky nꞌaa etyy Paw-Ro.


text:
Ti mꞌ Garijo hã raky hadoo:<pb/>—Hahỹ ajꞌyy ky kahꞌũũm ër panang bä habong do sa hã, Pꞌop Hagä Do rahyb nꞌaa jewꞌyyk hyb nꞌaa ãã ky nꞌaa jawꞌyyk do nanoo doo da —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro du do paawä taherꞌoot do raky nꞌaa tapaa do ky nꞌaa, Garijo ky hadoo Judah buuj sa hã:<pb/>—Tamo hajꞌaa kadoo bä paawä, takꞌëp nesaa do tamoo wäd wäd paawä, ỹ maa newë né paawä bë kyyh, Judah buuj.


text:
Jããm hẽ kyyh pꞌãã, sa häd pꞌãã, bë ky nꞌaa jawꞌyyk do ky nꞌaa pꞌãã bë ky kedꞌaak. Ti hyb nꞌaa bë daaj hẽ bë hyb nꞌaa newë nyy dꞌ bë badꞌoo. Dooh ỹ ky nꞌaa ety bä ta ti hedoo doo —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy Sotenés, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do wahë nꞌaa see wë rahꞌyy kawereem, rahewyh wät mä Garijo moo hewꞌëët do tób nꞌaa wꞌoo hã. Dooh Garijo hyb nꞌaa pꞌeed bä rabahewyyh bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ ti jawén Paw-Ro aym nä hajõng ta ä̃h Korĩn bä. Ti mꞌ Paw-Ro kedëë wät Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Korĩn bä habong do sa hã. Ti mꞌ, Pisiir Akira sa daheeh ragatsëg tꞌoonh marakate gó häj nꞌaa Sirija häd näng doo hẽnh hahõm doo. Marakate atsëg pooj jé, Paw-Ro ahoo bëëh ta sëën, panang Sẽn-Kerej häd näng doo bä. Bäp peej däk tanahoh ta sëën, Pꞌop Hagä Do hã taky däng do paa hyb nꞌaa. <n>Tabëëj däk ta ky däng do heen nꞌaa, tawén hoo bëëh ta sëën.</n>


text:
Ti mꞌ atsëg hõm kän. Ti mꞌ rakajaa panang Epeso häd näng doo bä. Tꞌĩĩ hẽnh Pisiir Akira daheeh rabayyw kän. Paw-Ro kä ahõm tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo hẽnh. Ti mꞌ taky wõnh Judah buuj tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa doo.


text:
Tób yt naa tabanyyh bä taky hadoo sa hã:<pb/>—Pꞌaa hẽnh da ỹ bana Pꞌop Hagä Do karẽn bä —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ tagatsëg sooh marakate hatsëk doo gó, häj nꞌaa Sirija häd näng doo hẽnh hahõm doo gó.


text:
Panang Sesareja häd näng doo bä rakaja hõm bä, Paw-Ro gatsëg nyyh. Ti mꞌ tabasꞌoob kän Jerusarẽnh hẽnh, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tꞌĩĩ hẽnh habong do tahegꞌããs hyb nꞌaa mꞌ. Tii bꞌ naa Ãn-Tijoka hẽnh mä tabahõm.


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Paw-Ro ahõm Pirikija, Garata häd enäh do häj nꞌaa hẽnh. Tamahõm me, panang banäng bä tahegꞌããs sahõnh hẽ panang buuj Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Tahꞌyyb enꞌyym mä sa hã. Taherꞌoot mä sa hã, baad ub Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.<pb/>


text:
Ta see pé noo gó, ajꞌyy, Judah buuj, Aporos häd näng do kajaa panang Epeso häd näng doo bä, panang Pisiir Akira daheeh rabaym do paa bä. Panang Aresãn-Dirija häd näng doo bä tabenäng paa ti Aporos. Ky mepäh terꞌood bä. Baad tabahapäh Pꞌop Hagä Do kyy kerih doo.


text:
Heen nꞌaa näng né hẽ Jesus ky nꞌaa. Takꞌëp hꞌyyb hedoo doo me tabaherꞌoot sa hã, baad tama metëëk Jesus ky nꞌaa na-ããj hẽ, jããm né hẽ paawä tahapëë paawä Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun do ky nꞌaa.


text:
Ti mꞌ neỹỹm doo me tabaherꞌoot Jesus ky nꞌaa, tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot do yt hã. Ti mꞌ taherꞌoot do Pisiir Akira daheeh ramaa napäh bä mꞌ, rabatsyyd kän sa tób hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh rabaherꞌoot baad ub né hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ta hã, tanahapäh nä doo.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó Aporos karẽn tabatsëg hõm Akaja häj nꞌaa hẽnh. Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Epeso bä habong do raky hadoo:<pb/>—Tawꞌããts né hẽ mabahõm —näk mäh.<pb/>Ti mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Akaja bä habong do hã rama erih, baad ragadoo hyb nꞌaa Aporos. Ti mꞌ takajaa bä tꞌĩĩ hẽnh Aporos masa Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Jesus hã rahꞌyy kae padëëk tii, Pꞌop Hagä Do ky enyym do hyb nꞌaa sa wë.


text:
Aporos ky wõnh Judah buuj. Sahõnh hẽ ramaa napäh bä baad tabaherꞌoot, baad tametëëh Judah buuj sa hã, Jesus né hẽ ti Kristo, Pꞌop Hagä Do Hꞌyyb Däng Doo. Pꞌop Hagä Do kyy kerih do hã tametëëh tii. Ti hyb nꞌaa, dooh Judah buuj sa kyy pé taherꞌoot do hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ, Korĩn bä Aporos bawät noo gó, Paw-Ro bahõm panang Epeso häd näng doo hẽnh. Ta tyw nꞌaa waëë me tabës doo me tamahõm. Tꞌĩĩ hẽnh tamamuun Jesus ky nꞌaa ky dahꞌeeh do wób.


text:
Ti mꞌ teaanh sa hã:<pb/>—Äkä, bë gado däk Pꞌop Hagä Do Sahee bë du doo noo gó bë ky daheeh doo? —näng mä Paw-Ro.<pb/>Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Dooh ãã ky nꞌaa napëë nä bä tanyy bä Pꞌop Hagä Do Sahee —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro eaanh mä sa hã:<pb/>—Hꞌëëd hadoo doo me ti bë ranu gemuun bong? —näng mäh.<pb/>Ti mꞌ raky hadoo:<pb/>—Jowãw nu gahemꞌuun do nu gemuun doo da —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro ky hadoo:<pb/>—Jowãw nu gemuun doo, nesaa do ji beréd hõm do heen nꞌaa, Pꞌop Hagä Do hã ji hꞌyy kaꞌeeh do heen nꞌaa. Jowãw nu gahemꞌuun do maherꞌoot paa maa newꞌëë do sa hã, ta jawén hana do hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa, Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa —näng mä Paw-Ro.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro dasooh ta moo sa nuu gó, ti mꞌ Pꞌop Hagä Do Sahee bajëë kän sa hꞌyyb tym gó. Ti hyb nꞌaa kyy wób rerꞌood wät dó. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa mꞌ raherꞌoot na-ããj hẽ.


text:
Tamawoob hẽ ta kamarab Paw-Ro ahõm hadꞌyyt hẽ tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo hẽnh. Hꞌyyb neỹỹm doo me baad tabaherꞌoot sa hã Pꞌop Hagä Do ji tabagꞌããs do ky nꞌaa.<pb/>


text:
Ti mꞌ sa mahang ti abong nabuj kehꞌũũm doo. Dooh mꞌ rakarẽn bä raky dahé bä Jesus ky nꞌaa. Ti mꞌ ta wób maa napäh bä, raky nꞌaa rejãã Jesus ky nꞌaa, papuuj hadoo do ky nꞌaa Paw-Ro herꞌoot doo. Ti mꞌ Paw-Ro ahõm sa mahä̃nh. Ti mꞌ tatsyyd hꞌũũm Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, tób Tirãn häd näng do yd ma mehetëk doo hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh tabaherꞌood hadꞌyyt hẽ sa hã Jesus ky nꞌaa.


text:
Pawóp mä ta baab tabaherꞌoot tꞌĩĩ hẽnh. Ti hyb nꞌaa mꞌ, sahõnh hẽ Judah buuj, Judah buuj nadoo do Asija häj nꞌaa bä habong doo, raky nꞌaa napäh Jesus ky nꞌaa.


text:
Paw-Ro saroor tapadedëëk do sii hẽ radaso bä nahëë näng do hã, hasꞌoo däk tanꞌoo bä. Karapꞌaar hꞌyyb nesaa do pahadëëk do sii hẽ tabahebë Paw-Ro saroor hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ Judah buuj wób, jé padꞌyyt hẽ karapꞌaar hꞌyyb nesaa do hebë doo, rakarẽn paawä karapꞌaar hꞌyyb nesaa do rahebë Jesus häd gó. Hahỹỹ da mꞌ sa kyyh karapꞌaar hꞌyyb nesaa do sa hã:<pb/>—Jesus, Paw-Ro ky nꞌaa herꞌoot do häd gó, õm ãã mejũũ maberéd hõm hyb nꞌaa mahadäk doo —näk mäh.<pb/>


text:
Tii dꞌ hedꞌoo do 7 ajyy, Judah buuj Sewah häd näng do taah. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa wahë nꞌaa see mꞌ ti Sewah.


text:
Ti mꞌ ta see pé noo gó karapꞌaar hꞌyyb nesaa do see ky gadoo mä sa hã:<pb/>—Ỹ hapäh ti Jesus. Ỹ ky nꞌaa napäh ta ti Paw-Ro —näng mäh. —Bë ti dooh. Dooh ỹ mepëë bä bëëh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ajꞌyy, karapꞌaar hã hadäk do herꞌoot doo, sa hã tawajꞌaa däk. Takꞌëp tabahejoonh karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ta hã adäk do hyb nꞌaa, ti hyb nꞌaa tajꞌaa ketsë sa hã. Tarejãã takꞌëp sa hã, ti hyb nꞌaa rawajꞌaa nꞌyyh bag hẽnh tób gó naa. Majyyw ratag nyyh rabanꞌyyh bä.


text:
Ti mꞌ sahõnh hẽ Epeso bä habong do Judah buuj, Judah buuj nadoo do na-ããj hẽ raky nꞌaa napäh bä mꞌ rabeỹỹm bong. Rawehꞌëëh mä takꞌëp Jesus Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo.<pb/>


text:
Hajõk mehëm do paa ramenaa sa hꞌëëd kerih doo. Ta hã tabanäng ramehëm do ky nꞌaa paah. Ti mꞌ sahõnh hẽ rabahapäh bä mꞌ rabaju toonh sahõnh hẽ ta ti hedoo do kerih doo. Ta hyb nꞌaa pé 50 miw moweed kꞌããts tëg hawak do sꞌëëb raju toonh do säm paah.


text:
Tii bä kä mꞌ, ky nꞌaa etsä däg kän mä Jesus ky nꞌaa. Jé padꞌyyt däg kä ta ky nꞌaa tii bä. Hajõk hꞌyy kaꞌeeh doo kä Jesus hã.<pb/>


text:
Ta ti jawén paa bä Paw-Ro hꞌyyb däng tabegꞌããs Masedonija, Akaja häd enäh do häj nꞌaa hẽnh. Tii bꞌ naa takarẽn Jerusarẽnh hẽnh tabahõm. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Jerusarẽnh hẽnh ỹ bewäd nä jawén paa bä, ỹ begꞌããs nä Roma panang —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ta sii moo bok do wób, Tsimoot, Eras häd enäh do tamejũũ Masedonija häd näng do häj nꞌaa hẽnh rabahõm hyb nꞌaa ta pooj jé. Ti nuuj jé mꞌ Paw-Ro baym dó Asija häj nꞌaa bä.<pb/>


text:
Ajꞌyy Demeet häd näng do du nꞌaa rakamajꞌĩĩ doo. Kꞌããts tëg hawak do moo hewꞌëët do tii. Tób taah its sa kabarii Dijããn <n>Ta tiDijããnhäd näng doo, Epeso buuj sa kabarii rahꞌyy kahaꞌeeh doo.</n> häd näng do tób nꞌaa mo nꞌaa me tatema tób taah its. Demeet, ta moo hataa daheeh ratehemꞌaa sa kabarii tób nꞌaa its. Hajõng ta säm ragedak.


text:
Ti mꞌ Demeet maherꞌoot ta sii moo hebꞌook doo, ta wób na-ããj hẽ kꞌããts tëg hawak do sꞌëëb moo hebꞌooh doo. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh sa hã:<pb/>—Bë hapäh né hẽ ti baad ub ër gedak ër moo bok do säm —näng mäh.


text:
—Bë ky nꞌaa napäh na-ããj hẽ Paw-Ro häd näng do herꞌoot do hã. Taherꞌoot sa hã, kabarii ji moo wät doo, dooh ji hꞌyy kahaꞌeeh do panꞌaa tado bä. Hajõk ky dahꞌeeh ta kyyh hã, Epeso panang buuj hadꞌyyt hẽ nado. Asija häj nꞌaa bä, jé padꞌyyt hẽ da raky daheeh ta kyyh —näng mäh.


text:
—Ji ä̃m nꞌaa hoop da taherꞌoot do hã. Hajõõ magyys hẽ ky dahꞌeeh da ta kyyh hã, dooh da ër moo bok do hã raky dahé wäd bä. Dooh da na-ããj hẽ Dijããn tób nꞌaa, takꞌëp hajꞌap doo, rawehëë wäd bä. Dijããn, Asija häj nꞌaa bä, sahõnh hẽ häj nꞌaa bä rahꞌyy kahaꞌeeh doo, ti na-ããj hẽ, dooh da rahꞌyy kae wäd bä, dooh da rawehëë wäd bä. Ta häd ky nꞌaa etsëëh do paa ahëëj jëng da —näng mä Demeet kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Demeet herꞌoot do ramaa napäh bä mꞌ, takꞌëp mä rakawajããn Paw-Ro wë. Ti mꞌ radu doo rageëënh doo:<pb/>—Takꞌëp hajꞌap do Dijããn, Epeso buuj hagꞌããs doo! Takꞌëp hajꞌap do Dijããn, Epeso buuj hagꞌããs doo! —näk mä sa kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ ti hyb nꞌaa, nayyw hẽ sahõnh hẽ Epeso buuj rageëënh mäh. Ky kakꞌëë mä takꞌëp. Ti mꞌ rameso padëëk ajyy Gajo, Aris-Tako häd enäh doo, Masedonija häj nꞌaa bä naa Paw-Ro hadꞌaa doo. Ti mꞌ Epeso buuj ramahũũm rakahetꞌaa doo bä.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro karẽn paawä tꞌĩĩ hẽnh tabahõm, hajõk do hã tabaherꞌoot hyb nꞌaa. Ti hadoo né hẽ, dooh mꞌ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ranꞌoo bä tahõm bä tꞌĩĩ hẽnh, ä̃m nꞌaa näng do hyb nꞌaa.


text:
Ta ti häj nꞌaa wahë nꞌaa wób sii hẽ, Paw-Ro najiis, rapanäk ta hã tanahõm hyb nꞌaa, takamanewꞌaa hyb nꞌaa sa mahang. <n>Rajeỹỹm mä Paw-Ro radajëë bä, kata bꞌëëh doo hã.</n>


text:
Daap hẽ katꞌaa do rageëënh. Ta see hadoo ta wób sa kyyh, ta see hadoo ta wób sa kyyh. Hajõk sa mahang dooh rahapëë bä hꞌëëd hyb nꞌaa tꞌĩĩ hẽnh rakata padëëk daap hẽ.


text:
Ti mꞌ Judah buuj sa mahang kata padëëk do ramejũũ ajꞌyy Aresãn häd näng doo, hajõk do hã tabaherꞌoot hyb nꞌaa. Ti mꞌ kata däk do wób raherꞌoot Aresãn hã nyy da ta kyyh sa hã. Ti mꞌ Aresãn moo me tamedug paawä, bag hẽnh rababꞌëëh hyb nꞌaa, sa hã tamaherꞌoot hyb nꞌaa paawä.


text:
Ti mꞌ Judah buuj rabahapäh bä Aresãn, radu doo rageëënh doo:<pb/>—Takꞌëp hajꞌap do Dijããn, Epeso buuj hagꞌããs doo! Takꞌëp hajꞌap do Dijããn, Epeso buuj hagꞌããs doo! —näk mä sa kyyh.<pb/>Séd ky hedoo mä rageëënh, pawóp oor. Dooh rakarẽn bä ramaa newë bä sa hã Aresãn maherꞌoot do paawä.<pb/>


text:
Ti mꞌ panang wahë nꞌaa hyb nꞌaa jawyk do medug kän. Ti mꞌ taky hadoo sa hã:<pb/>—Bë maa newë këh ỹỹ, Epeso buuj —näng mäh. —Sahõnh hẽ häj nꞌaa buuj rahapäh ti Dijããn tób nꞌaa hagã nꞌaa ër panang buuj. Ër hagꞌããs na-ããj hẽ ta heen nꞌaa hadoo doo, pä sꞌëëb, wë hã naa hadëë jat doo.


text:
Sahõnh hẽ raky nꞌaa napäh ta tii. Dooh ta ky nꞌaa jejën péh. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ bag hẽnh bë babꞌëëh. Ti hyb nꞌaa dooh bë hyb nꞌaa jóh bä bë moo bok do hã sa hã.


text:
Hahỹ ajyy bë manaa doo, dooh Dijããn tób nꞌaa yt hã retsëëg hõm péh. Dooh raky nꞌaa rejã bä ër hꞌyy kahaꞌeeh doo —näng mäh.


text:
—Demeet wë, ta hataa ta sii moo bꞌook do sa wë tanyy bä ta wób raky nꞌaa tapaa do ky nꞌaa, tawꞌããts hẽ hyb nꞌaa jewyk do ji ky nꞌaa etyy nꞌaa wë rabahõm. Ti anäng na-ããj hẽ Roma buuj sa wahë nꞌaa seeh. Tawꞌããts hẽ sa hã rabaherꞌoot.


text:
Tanyy nä bä bë herꞌoot do seeh, tawꞌããts hẽ bë herꞌoot sahõnh hẽ Epeso buuj rakahetꞌaa noo gó ër ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ doo da.


text:
Ä̃m nꞌaa näng Roma buuj sa wahë nꞌaa ër raky nꞌaa tapaa, hajõõ gó bë ky kedꞌaak doo. Ër reaaj bä hꞌëëd hyb nꞌaa takꞌëp bë geëënh, dooh ër herꞌoot péh, dooh hyb nꞌaa péh —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ kawejãn do paa rababaaj hõm jawén paa bä sa tób hẽnh, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Paw-Ro atsꞌyyt mä ta wë rabana hyb nꞌaa. Ti mꞌ baad tabaherꞌood däk sa hã, hꞌyyb neỹỹm doo me Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa. Ti mꞌ takedëë hõm sa hã. Ahõm kän mä tii bä Masedonija häj nꞌaa hẽnh.


text:
Tamahõm me panang bä taherꞌoot Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã, hꞌyyb neỹỹm doo me Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa. Hajõng baad hadoo do taherꞌood däk sa hã. Ti mꞌ Gereg buuj sa häj nꞌaa bä takajaa.


text:
Tamawoob hẽ kamarab tabaym dó tii bä. Ti mꞌ takarẽn tagatsëg so paawä marakate gó Sirija häj nꞌaa hẽnh hahõm doo gó. Tagatsëg so pooj jé, heen nꞌaa nyy däk Judah buuj rano nꞌaa masoo do hã. Ti hyb nꞌaa tahyb nꞌaa newë däk tababaaj hõm Masedonija häj nꞌaa bä tabës doo me ta tyw nꞌaa.


text:
Ta sii habaaj hꞌũũm do sa häd hahỹỹ da: Sopater (panang Bereja häd näng doo bä naa, Piho häd näng do tꞌaah), ta see Aris-Tako, ta see Sekũn (panang Tesaronika häd näng doo bä naa), ta see Gajo (panang Derebé häd näng doo bä naa), ta see Tsimoot, ta see Tikiko, ta see Toropimo (Asija häj nꞌaa hẽnh naa).


text:
Tii bä, pãw makuj nꞌaa tamah do ãã tabꞌëës jawén paa bä, ãã gatsëg tꞌoonh Pirip bä naa marakate gó. Ji moo séd hẽnh ta ä̃ jawén paa bä, ãã kataa sa hã panang Torowas häd näng doo bä. 7 ta ä̃h ãã baym dó tii bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ metꞌuuh hã ãã kata bꞌëëh Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa sii, pãw ãã ganebäh hõm hyb nꞌaa, Jesus ãã hyb nꞌaa esee hyb nꞌaa. Ti mꞌ Paw-Ro baherꞌood kän Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã. Jati pé tatsyym kadoo do hyb nꞌaa, taherꞌoot do dawëët.


text:
Ti mꞌ atsëm ub, gawakꞌaap, pahëëw Ew-Tiko häd näng doo, tób noo bä hasooh doo, aä̃ jëng tabasooh bä, Paw-Ro herꞌoot do dawëët do hyb nꞌaa, ty jawyg däk do hyb nꞌaa mꞌ. Ti mꞌ tabadëë hyng pꞌop naa. Dajëp.


text:
Ti mꞌ Paw-Ro bahyng, ahyy häng, tawaké däk dajëp do hã. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Bë eỹỹm manäh. Edëp! —näng mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ Paw-Ro rabasꞌëëg kän pꞌaa hẽnh tób gawakõ pꞌop gadäk doo gó. Tii bä ãã hã Paw-Ro ganebäh hõm kän pãw, sahõnh hẽ ãã bawa. Ti mꞌ pꞌaa hẽnh tabaherꞌoot, tabawag hõm bä kä taky yyw däk. Ti mꞌ tatsyym kadoo.


text:
Ti mꞌ marahud hadëë hyng do paa ramahũũm kän ta tób hẽnh. Edëp tabahõm. Sahõnh hẽ rahꞌyy gadejah.<pb/>


text:
Ta pooj jé tii bä ãã bahꞌũũm marakate gó. Panang Asós häd näng doo hẽnh ãã bahꞌũũm. Tii bä ãã gada Paw-Ro, tagatsëg sooh hyb nꞌaa ãã sii. Tii da ta kyyh ãã hã. Takarẽn mä takanaa hëëj hã.


text:
Jatꞌiip hadoo ãã tsyym kasok ẽnh, ãã kaja hõm kän tsyt dëëg hã Kiw häd näng do nedaa bä. Jatꞌiip hadoo ãã batsëg hõm kän tsyt dëëg hã, Samos häd näng doo hẽnh. Jati pé ãã kaja hõm kän panang Mirét häd näng doo bä kä.


text:
Dooh Paw-Ro karẽn bä Epeso bä ãã nu kajäg bä. Nayyw hẽ takarẽn mä takaja hõm Jerusarẽnh hẽnh. Tahaja bä mꞌ takarẽn Pẽn-Tekos ratabꞌëës do pooj jé takajaa Jerusarẽnh hẽnh.


text:
Ti mꞌ, Mirét bä naa Paw-Ro mejũũ ranaëënh hyb nꞌaa Epeso bä habong do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa.


text:
Ti mꞌ, Mirét bä rakajaa bä, Paw-Ro ky hadoo sa hã:<pb/>—Bë hapäh né hẽ nyy da ỹ bawäd hadꞌyyt hẽ bë mahang Asija häj nꞌaa bä ỹ kajaa noo gó naa —näng mäh.


text:
—Jesus hã ỹ moo wäd hadꞌyyt hẽ, ta ky nꞌaa ỹ herꞌood hadꞌyyt hẽ. Dooh né ỹ hꞌyy kasabé bä. Jesus ky nꞌaa ỹ herꞌoot bä, hajõõ nuu me ỹ hꞌyyb heoot Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh takꞌëp ỹ karẽn do hyb nꞌaa. Tii da né hẽ ỹ badꞌoo, hajõõ nuu me né hẽ paawä ỹ bahoop Judah buuj Jesus hã hꞌyy kanaꞌeeh do sa moo gó.


text:
Dooh ỹ ky nꞌaa eréd bä ỹ herꞌoot do baad hadoo do ky nꞌaa bë hã. Sahõnh hẽ baad hadoo do bë ỹ ma metꞌëëg wät. Bë tób yt hã bë ỹ metëëk, sahõnh hẽ ramaa napäh.


text:
Judah buuj, Judah buuj nadoo do sa hã na-ããj hẽ ỹ baherꞌoot nesaa do raberéd hõm hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do hã rahꞌyy kawereem hyb nꞌaa, Jesus, Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa.


text:
Jerusarẽnh hẽnh ỹ bahõm hỹỹ kä ỹ Pꞌop Hagä Do Sahee mejũũ. Dooh ỹ hapëë bä hꞌëëd hado hã ỹ tꞌĩĩ hẽnh.


text:
Jããm né hẽ ỹ hapäh, sahõnh hẽ panang ỹ bewäd nä hẽnh, ỹ Pꞌop Hagä Do Sahee maherꞌoot ỹ da radawäts gëët, takꞌëp da ỹ bahoop, tanooh.


text:
Ti hadoo né hẽ paawä, dooh ỹ hꞌyyb nꞌaa pꞌeed bä ỹ hedëp do hã. Jããm hẽ ỹ karẽn ỹ bahajaa, Jesus Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã ỹ tamejũũ doo. Ỹ tamejũũ ỹ baherꞌoot hyb nꞌaa sahõnh hẽ sa hã Pꞌop Hagä Do kamahä̃n do ky nꞌaa —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hadoo ẽnh:<pb/>—Ỹ hapäh baad ub, dooh da ỹ bë hapëë wäd bä bë mahang herꞌoot do paa Pꞌop Hagä Do ji tabagꞌããs do ky nꞌaa —näng mäh.


text:
—Ti hyb nꞌaa baad ỹ baherꞌoot bë hã. Këh ỹ gabuuj nado tii, ta wób sa hꞌyyb tym Pꞌop Hagä Do wë tanasꞌëëg bä.


text:
Ti hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ baad ub bë bahagꞌããs bë daaj hẽ, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã na-ããj hẽ, sa wahë nꞌaa bë bahadoo hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä. Tawꞌããts hẽ bë hagãã baad ub Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kaꞌeeh doo. Sa hyb nꞌaa paa Jesus kanꞌoo däk, tadajëp sa hyb nꞌaa, ta karapee rabahado padëëk hyb nꞌaa.


text:
Ỹ hapäh hahỹỹh: Ỹ bahõm jawén paa bä, bë mahang anꞌaa da ta wób. Tabanasꞌaa bꞌéé hekꞌook do hadoo da. Dooh da ratꞌyyd mehĩĩn bä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo.


text:
Bë mahang na-ããj né hẽ ta wób radu doo da rawareem do Pꞌop Hagä Do kyyh, sa hã kä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raky sũũt hyb nꞌaa.


text:
Ti hyb nꞌaa, baad bë hyb nꞌaa matakä da! Bë hyb nꞌaa esꞌee nyy da tamawoob hẽ ta baab noo gó hadꞌyyt hẽ ỹ ky nꞌaa jebaanh sahõnh hẽ bë hã sét kenꞌyyh. Ta see pé noo gó ỹ hꞌyyb heoot doo me ỹ ky nꞌaa jebaanh, baad ỹ karẽn do hyb nꞌaa paawä bë hꞌyy kaꞌeeh Jesus hã —näng mä Paw-Ro sa hã.<pb/>


text:
Ti mꞌ taky hado kän:<pb/>—Ỹ karẽn Pꞌop Hagä Do bë tahagꞌããs. Ỹ karẽn Pꞌop Hagä Do ji wë ky enyym do panyyg nꞌaa bë hꞌyyb gó tawäd hadꞌyyt hẽ. Ti né hẽ tanꞌoo bä baad bë hꞌyy kae magyys hẽ Jesus hã. Tanꞌoo däk da bë hã baad hadoo doo, ta karapee tasëëw hõm do sa hã taky däng doo —näng mäh.


text:
Sahõnh hẽ ỹ badꞌoo do hã ỹ metëëh bë hã, bë bahapäh hyb nꞌaa, takꞌëp né hẽ ji moo wät ji masa hyb nꞌaa kasꞌuut doo. Bë hyb nꞌaa esꞌee Jesus kyyh: “Ji tsebee né paawä ji hã ranꞌoo bä ji karẽn doo, ta bahä̃nh ji tsebé da ta wób hã ji anꞌoo bä rakarẽn doo”, näng mä Jesus —näng mä Paw-Ro kyyh.<pb/>


text:
Ta ti Paw-Ro herꞌoot do jawén paa bä mꞌ, ahyy häng ta taron nuu me, ta wób na-ããj hẽ mꞌ. Ti mꞌ taky nꞌaa etsẽẽ.


text:
Takꞌëp rawén hꞌyy ketón bong Paw-Ro herꞌoot do hã, dooh raty gepëë wäd bä taherꞌoot do hyb nꞌaa. Ti mꞌ rabahadaa wëënh marakate gó tagatsëg sooh bä.<pb/>


text:
Ti mꞌ, ãã kedëë bong jawén paa bä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa Epeso bä naa hanꞌaa do sa hã, ãã gatsëg tooj kän marakate gó. Ãã gagëd hõm ub tsyt dëëg hã, Kos häd näng doo hẽnh. Jatꞌiip hadoo ãã bahõm tsyt dëëg hã, Rodes häd näng doo hẽnh. Tii bꞌ naa ãã bahõm panang Pataar häd näng doo hẽnh.


text:
Ãã matsëk me ãã hapäh tsyt dëëg hã, Tsi-Peré häd näng doo, ji sꞌỹỹ hadäk hẽnh. Ãã ahõm kän Sirija häj nꞌaa hẽnh. Marakate gabuuj ramesób nuuj jé, ãã asꞌoop panang Tiir häd näng doo hẽnh.


text:
Tii bä ãã mamuun Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do tii bä habong doo. 7 ta ä̃h ãã baym dó sa pa. Ti mꞌ Pꞌop Hagä Do Sahee baherꞌoot Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hã nyy dꞌ rabadꞌoo Paw-Ro hã Jerusarẽnh hẽnh. Ti hyb nꞌaa mꞌ raky hadoo Paw-Ro hã:<pb/>—Ahõm manä Jerusarẽnh hẽnh —näk mäh.<pb/>


text:
Ti mꞌ, 7 ta ä̃h tabado däk bä, ãã bawëëj kän. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do ajyy, sa ỹỹm, sa taah ãã rahadaa wꞌëënh hood jó. Hood jó ãã behyy bëëh ãã taron nu paa me, ti ãã ky nꞌaa etsẽẽ.


text:
Ti mꞌ ãã kedëë bong sa hã. Ti mꞌ ãã gatsëg tooj kän marakate gó. Tii bä ãã hadaa wꞌëënh do rabasꞌoob kän sa tób hẽnh.<pb/>


text:
Tiir bä naa marakate bahõm, Toremajida bä tanu däng. Ta tii bä ãã begꞌããs Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wë. Sét adëb bä ãã tabꞌëës sa sii.


text:
Jatꞌiip hadoo ãã kaja hõm panang Sesareja häd näng doo bä. Pirip, Jesus ky nꞌaa rod tób bä ãã baꞌyym. 7 ajyy Jesus mejũũ do sa hata see ti Pirip.


text:
Ji meheet pé Pirip toog, marahud. Rahajaa raherꞌood bä ta jawén hawät doo, Pꞌop Hagä Do Sahee anꞌoo bä.


text:
Hajõõ däk ãã ä̃h Pirip tób bä, takaja nä Judah häj nꞌaa hẽnh hana doo, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod seeh, Agab häd näng doo.


text:
Ãã pa tabana gëët bä, tapyn hõm Paw-Ro baa wyd. Ti mꞌ ta daaj hẽ ta mooh, ta tsyym takamawꞌyyd gëët ta me. Ti mꞌ taky hadoo:<pb/>—Hahỹ baa wyd näng do danäh, hahỹỹ da da Judah buuj ramawꞌyyd däk Jerusarẽnh bä. Ranꞌoo däk da Judah buuj nadoo do sa moo gó, Pꞌop Hagä Do Sahee herꞌoot —näng mä Agab kyyh.<pb/>


