# verses

text:
<pb/>Kakaꞌán u sáꞌa ni nto vē. Ntii na kōo nima nto ve, tsi ntáduku ntée nto Tóꞌo kō. Tsi dóo īó ntii ñā é taꞌxi ña kō. 


text:
Vata tsī ó kainúu sntadún san duꞌnu é kuvi káa ne, kuan tsī koo nakunúu nima nto Espíritu Xuva kō sán dɨ, vata koo é ña kuvi vii Tóꞌō e ña váꞌā san ní nima nto é ncho kani ntaꞌví nto. 


text:
Tsi ñá te ntánaa o nī ña é iō kúñu i ni xɨ̄kɨ i, tsi ntánāa o ni tatsin ña váꞌā e dóo ntii inī i, e ntáde kûꞌve iña ña ntaíka mi dóo neé ñuxiví sa, ni tātsin é ña váꞌa é ntaíko e dukún kān. 


text:
Dukuān ne, kiꞌi nto un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i é kātaꞌxi Xúva kō vata koo é kuvi vií nto nadaꞌan ntō nima ntó te xēe ntúvi é kīni kaa san. Dá iō tuꞌve váꞌa nto ne, kutu kuntōo nto. 


text:
<pb/>Dukuān ne, diin tsi kuntōo nto é nākiꞌni kutu nto íꞌxi nto é nuu é ntaā í vatā o dé sntadún san ni ñɨ̄ɨ íꞌxi ña. Vii nto é vāꞌa vata koo é nadaꞌan ntō nima ntó, vata tsī ó kanadaꞌān sntadún san nima ña é kaitavi núu ña duꞌnu káa san. 


text:
Vata tsī ó kaxio túꞌve dɨꞌɨn nto e ntaxɨ́ꞌɨ nto ntíꞌxen nto ne, kuan kōo koo túꞌve nto é kikaꞌan ntódo nto túꞌūn vaꞌá san nté koo kūntóo váꞌa ō. 


text:
Dií dií ka nuu áꞌvi ne, é kuintīꞌxe váꞌa nto vata koo é nadaꞌan ntō nima nto nuu i é kīni kaa é kanakuita ntēe tóꞌō e ña váꞌā san ntó, vata tsī ó de sntadún san dá kakāta nteé ña leꞌe káa san vata koo é ña dúku ña ntuvē é kaiꞌxí san. 


text:
Vata tsī o kaitávi dɨ̄kɨ́ sntadún san ñɨɨ eꞌxín ña ne, kuan tsi koo nadaꞌan nto dɨ̄kɨ ntó dɨ é kuintiꞌxe ntō tsi é nakākú Xuva ko ntō. Kunīꞌi nto káa kāni iña Espíritū dɨ, é dɨvī túꞌun Xuva kō. 


text:
Da nēé ka é viī ntó ne, kaꞌan ntáꞌvī ntó ni Xuva kō. Kákan nto ntaꞌa ña da nēé ka nuu i é kāꞌan Espíritu ñā é kākan nto. Ntíto koo kuntōo nto. Ntē ña ku nátɨvi iní nto. Utén utén kaꞌan ntó ni Xuva ko īña é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntáduku ntée ña. 


text:
Kaꞌan ntáꞌvī ntó kuenta iñá ko dɨ, na taꞌxi Xuva ko tūꞌún nee iña é kāꞌán u, vata koo é ña uꞌví ko é kāꞌán u ni ñāꞌa iña túꞌūn vaꞌá san é iō xuꞌú iña ña. 


text:
Xuva ko taxnūu ña ko é kēte xaa u túꞌun ñā né, dukuān é nuu kutū ú vevii. Kaꞌan ntáꞌvī ntó vata koo é ña uꞌví ko nté un siin é kāꞌán u túꞌun ña, vatā ó ntio ña é kāꞌán u. Iꞌa ntɨ́ꞌɨ tutú san 


text:
<pb/>Tiquicu, ení kō e dóo ntio ko, ña e dóo xntíī kó tsiñu Xuva kō né, ntaa ña ni ntō é un ntɨꞌɨ īñá ko, vata koo é kūtuni nto nté o de ú ne, nee tsíñu kade ú ve. 


text:
Dukuān né, kataxnūu ú ña é kɨ̄ꞌɨn ña mí ntoo nto vata koo é kāꞌan ñá ni ntō nté o de ntɨ́, vata koo é na kīí nima nto é viī ntó tsiñu Xuva kō. 


text:
<pb/>Na taꞌxi Xuva ko ni Iꞌxā ñá, Tóꞌo ko Jesūcristu, é kuntōo váꞌa un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ taꞌan kō, é kuīnima táꞌan ña, é dií ka kuintiꞌxe ña. 


text:
Na naxnuu viko Xuva ko ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña é ña ni xtuví mii i e ntákuinima i Tóꞌo ko Jesūcristu kánɨɨ nima i. Kuan tsī koo é kāꞌán u ni ntō.<pb/>


text:
Xuꞌu é Pablú u ne, pustrú u iña Jesúcristu. Ñá ni nīꞌí ko tsiñu sāꞌá ntaꞌa ñaꞌa, ntē ña te ñaꞌa ni de kúꞌvē ñá ko. Mii Jesūcristu kakáꞌan ñá, ni Xuva kō, ña é nantōto ña dá xiꞌi ña. 


text:
Xuꞌú, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ taꞌan ko, ña kuíntiꞌxe i Xuva kō, ña ntoo iꞌa ne, taxnūu ntɨ́ tutú saꞌa iña ña kuíntiꞌxe i, ña ntánataká nuu ñuú Galacia. 


text:
Jesucristú ne, xéꞌe ña ntūvi iña ña kuenta iña kuétsi kō vata koo é nakākú ña ko da nēé ka nuu i é kīni kaa é īó ñuxiví sa, vatā ó ntio Xuva ko, dɨvi ñā é Uva ko ñā. 


text:
Na kāꞌan ñáꞌa tsi dóo kaꞌnu Xuva ko ntii dañu ntūvi. Kuan tsi koo na kōo. É ñā túvi tūku túꞌūn nté koo nakáku ō 


text:
<pb/>Da kúduꞌva ko tsí ña naꞌa tsi ni kuintíꞌxe nto da xtúvī mii nto Xuva ko, ña e kána nto é nīꞌi nto é vāꞌá ntaꞌa Cristu, tsi dóo ntio ña nto. Vevií ne, é tūku túꞌūn ntántīkɨn nto. 


text:
Ntá tsi ña tuvi nté uun ká tuku túꞌūn nté koo nakáku ō. Ntá tsi iō ñáꞌa, ña ntánakutsuꞌun ntō é ncho nadama ña túꞌūn vaꞌá san iñá Cristu. 


text:
Ntá tsi kuān té ntɨꞌɨ́, o kuān te ánjē é vēꞌxí nte e dukún kān, o kuān te dá xōó ka ñaꞌa kakaꞌan ñá tsi íō túku túꞌūn é nakáku ō é ñā te dɨvi túꞌūn é kākaꞌan ntódo ntɨ́ ni ntō né, na kuēꞌé Xuva kō é ntōꞌo ña. 


text:
Vatā ó kakaꞌán u diꞌna ne, káꞌan xtūku ú ve: Tē xoó ñaꞌa kaꞌan ña tsí īó tuku túꞌūn é nakáku ō é ñā te dɨ́vi é kākaꞌan ntódo ntɨ́ ne, na kuēꞌé Xuva kō é ntōꞌo ña. 


text:
<pb/>Dá kuān ó kakaꞌán u ne, ¿kantūku nuu iní ntu u te vāꞌá koo na kāꞌan ñáꞌa iñá ko ne, o te vāꞌá koo na kāꞌan Xúva ko īñá ko? ¿Vá ntio ntu ko e dóo ntio ñaꞌa sán ko? Tē dɨ́ ntio ká ko é ntio ñaꞌa sán ko ne, ñā dɨ́ vií u é kāda tsiñu ú iñá Cristu. Nté ō niꞌí Pablu é viī ñá pustru 


text:
<pb/>Ntio ko é kūtuni ntó, ēní ko, tsi túꞌūn é kākaꞌan ntódo ú ne, ñá te tūꞌun é dotō tsí kakaꞌan ñáꞌa. 


text:
Ñá te ntāꞌa ñaꞌa é nīꞌí ko túꞌūn san. Nté ñāꞌa ña ni nakuaꞌa ñá ko sáꞌā, tsí mii Jesūcristu táꞌxi ña é kūtuní ko. 


text:
<pb/>É kūtuni nto nté ō dé u ntuvi diꞌna, dá kantīkɨ́n ka ú nchuꞌun iña ñá Israee. Tēkú nto tsi dóo dé xení u nī ña kuíntiꞌxe i Xuva kō, é ncho nantɨꞌɨ̄ ú ña un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña kídaā. 


text:
Dā nakuaꞌá u nchuꞌun iña ñá Israeé ne, xuꞌú odo nūú u é ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña kuetsī, ña Israee é dadɨɨ tsi kuiá ko ni ñā. Tsí xuꞌú ne, dií dií ka dé ntaá u vata xkoó ini o e xtúvi ñata kō é vīi o. 


text:
Ntá tsi nte díꞌnā da káku ú ne, nākaxnúu Xuva kō ko. Dōo váꞌā o dé ña nī ko e kána ña ko. Dā xee ntúvī é ntio ñá ne, 


text:
taꞌxī ña é kūtuní ko xoo é Iꞌxā ñá, vata koo é kāꞌan ntódo u túꞌūn nté koo nakáku o ni ñāꞌa, ña é ña te ña Israeé san. Kidáā ne, ñá ni ntūku ú ñaꞌa, ña é tāꞌxi kó itsi. 


text:
Ntē ña ni ñéꞌē ú ñuú Jerusaleen é kāꞌán u nī ña e kúvi pustru nte díꞌna, tsí ura tsí i ñeꞌé u ñuú Arabia ne, rkontûví ne, ntiko kōó u ñuú Damascu. 


text:
<pb/>Dá ntē kúvi uni kuiá ne, ñēꞌé u ñuú Jerusaleén vata koo é kīní u Pedru. Ikān itúvī ú ni ñā xeꞌun ntúvi. 


text:
Da mii tsī e téku ña tsí kākaꞌan ñáꞌa: “Dɨvi ñā é dé xení ña ni kō kídaā ne, kaika ña kakaꞌan ntódo ña túꞌūn e ntákuintiꞌxe ko vē, dɨvi tūꞌun é ncho nantɨ̄ꞌɨ ña kídaā”, kaꞌan ña. 


text:
Ñéꞌē ú, tsi e táꞌxi Xuva kō é kūtuní ko tsí kantio é kɨ̄ꞌɨ́n u. Dā xeé u Jerusaleén ne, ixtíīn ú nī ña ntádē kûꞌve iña ña kuíntiꞌxe i san. Da miī xntɨ́ tiín ntɨ ni ñā vata koo é na kūtuni ña nté o kakaꞌan ntódo u túꞌūn nté koo nakáku o ni ñāꞌa é ña te ña Israeé san, vata koo é ñā te é ntaā i é kāde tsiñu u. 


text:
Titó ne, ñá te ñā Israee ña, ntá tsi ña ni káꞌan ña ntádē kûꞌvé san te kantio é tēꞌnte kúñu ixi ña vata xkoó ini ñá Israee. 


text:
Tsí tuku ñaꞌa ne, ntákaꞌan ña tsí kantio é kuān koo vii o. Ntáde ña tsi ntákuintiꞌxe ña Cristu, ntá tsi ñá tē nuu é ntaā i. Tsi kɨ́ꞌvi xūꞌu ña méꞌñū ña kuíntiꞌxe i san vata koo é koto xuꞌū ñá ntɨ, ntɨꞌɨ é nakáku ntɨ́ kuenta iñá Cristu. Ntio ña é kuētsi é vīí xtuku ntɨ́ é kākaꞌán lei Muíseé san. 


text:
Ntá tsi ña ni xéꞌe ntɨ é kūvi vií ña nī ntɨ nté un siin, tsí kuenta iña dɨví nto é ña ni ntíó ntɨ é kūnaa túꞌūn é nuu é ntaā í san nté koo nakáku o. 


text:
<pb/>Ña ntádē kûꞌvé san ne, nté uun túꞌūn é xēe ña ni káꞌan ña é vīí u. Dōó kaꞌnu ñaꞌa ña, kuiní ñaꞌa, ntá tsi ¿xoo iní i te kāꞌnu ñaꞌa ntiꞌxe ña, o tē ñaꞌa? Ñá kāde ú kuenta, tsí Xuva kō ne, ñá te nūú ko kaíto ña, tsí nima ko. 


text:
Ntá tsi dɨvi ñā ne, ñá ni tee tsīñu ña ko é tūku tsiñu vií u, tsí ini ña tsí Xuva kō tée tsiñu ña ko é kikaꞌan ntódo u túꞌūn é nakáku ō san, míꞌī ntoo ñaꞌa, ña é ña te ña Israee, váta tsi ō tée tsiñu ña Pedru é kāꞌan ntódo ña dɨvi tsi tūꞌún nī ña Israeé san. 


text:
Tsí vata tsī o dé Xuva kō táxnūu ña Pedru é kūvi kikaꞌan ntódo ña nī ña Israeé san ne, kuan tsī o dé ña táxnūu ña ko é kūvi kikaꞌan ntódo ú ni ñāꞌa é ña te ña Israeé san. 


text:
<pb/>Dukuān ne, Santiau ní Pedru ní Juaan, ña ntátsiꞌi ntii īña ña ntákuintiꞌxe i sán ne, dā kutuni ña tsí dɨvi tsiñu vāꞌa táꞌxi Xuva kō kó ne, dōó kaꞌnu kuinī ña é dadɨɨ tsi tsiñu vií ntɨ ni ñā, xuꞌú ni Bernābee. Kūdadɨɨ ntɨ́ ni ñā tsí ntɨꞌɨ́ ne, kīkada tsiñu ntɨ mí ntoo ña é ña te ña Israeé san ne, dɨvi ñā ne, kada tsiñu ká ña nī ña Israeé san. 


text:
Da mii tsī é ntio ña é nanūꞌú ntɨ iní ntɨ ña ntāꞌví san ne, dɨvī e dóo ntɨꞌɨ iní ko é vīí u dɨ. Dā de tíi Pablu ní Pedru ñuú Antioquia 


text:
<pb/>Ntá tsi dā xée Pedru ñuú Antioquiá ne, dē tíī ú ni ña dā íni ú ña, tsí kade ña uun nuu i é ñā váꞌā. 


text:
Tsí diꞌna dá xēe ñáꞌa e táxnūu Santiaú san ne, ēꞌxí dadɨɨ Pedru ni ñáꞌa, ña é ña te ña Israeé san. Ntá tsi dā xee ñáꞌa e táxnūu Santiaú san ne, eni ntuꞌū Pedru kíi nteé xio ña ñaꞌa é ña te ña Israeé san ne, xio éꞌxi ña, tsi úꞌvī ñá te kūdiin ña ntántikɨn dukuān nté xkoó ini ña é tēꞌnte kúñu ixi ña. 


text:
Kidáā né, kuan tsī o ntánāa ña Israee, ñá nguiī sán, vatā o dé Pedru é ña ni de ntáa ña vatā ó kakaꞌan ña. Un tsi nté Bernabeé san kuān o dé ña dɨ, é kīi nteé xio ña ña kuíntiꞌxe i, ña é ña te ña Israeé san. 


text:
Dā íni u tsí ña te káde ña vatā ó kakaꞌan túꞌūn é nuu é ntaā i nté koo nakáku ō ne, kakaꞌán u nī Pedru méꞌñu ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san: “Dɨvi ntō né, kuān te ñá Israee ntó ne, kade nto vatā ó de ña é ña te ña Israeé san ve, tsí ña kantîkɨ́n ka nto vata xkoó ini ñá Israeé san. Dukuān ne, ¿nté kui kakaꞌan nto tsí kantio é vīí ña é ña te ña Israeé san vata xkoó ini ñá Israeé san kuan?”, kaꞌán u ni ñā. Ntuváꞌa o ni Xuva ko tē kuíntiꞌxe kō Cristú, kuān te ñá Israeé o, kuān te tuku tatá kō 


text:
Ntá tsi ini o tsí kuān te káde ntaa o é kākaꞌán lei Muísee, ntá tsi ña te dɨ́vī é kade i é ntɨꞌɨ kuétsi kō. Da mii tsi kuintiꞌxe ko Jesūcristu. Dukuān é kuintiꞌxe ko Jesūcristú dɨ vata koo é ntɨ̄ꞌɨ kuétsi ko kuēnta iña i e kuíntiꞌxe kō ña, ñá te kuēnta iña i é dé ntaa o é kākaꞌán leí san, tsi nté uun ñaꞌa ña ntɨꞌɨ kuétsi ña é kāda ntaa ña é kākaꞌán leí san. 


text:
<pb/>Viꞌa ve né, te kantukū nuu iní ō nté koo nakáku o kuétsi ko kuēnta iña Cristú ne, te nātidito kuétsi kō ne, ¿vá dɨvi ntū Cristu dé ña é iō kuetsí san? ¡Ñāꞌá ni san! 


text:
Te xtuvī mii u é vīí u uun nuu í ne, kidáā ne, vií xtuku ú ne, vatā ó tē ña váꞌa o ni īde u é xtuvī mií u nte díꞌna. 


text:
Xuꞌú ne, vata tē xiꞌí u kuenta iñá leí san. Miī leí san éꞌni ko vata koo é ntōto ú kuenta iña Xuva ko ve é vīí u é ntio ña. 


text:
Xuꞌú ne, e xíꞌī u dá uun tsi kúñū kúvi ú nī Cristu é xiꞌi ñá ntiká krusí san, ntá tsi īó ka ntuvi iñá ko. Ntá tsi ñá te ntūvi iña mií ko, tsí ntuvi iñá Cristu é nīꞌí ko ve. Kakuintiꞌxe kó Iꞌxá Xuva kō dá kātuví u ñuxiví sa, tsí dɨvi ñā xeꞌé ña ntuvi iña ñá kuenta iñá ko e dóo ntio ña ko. 


text:
Ña kúvi nakuītá u nuu i e dóo vaꞌá san é edé Xuva ko īñá ko. Tē dɨ́ kuvi ntɨꞌɨ kuétsi ko te kāde ntaa o é kākaꞌán leí san ne, é ntaā i é xiꞌí Cristu kuénta iña ko.<pb/>


text:
Ntōꞌó, ña Galata, ¿nté kuān nte túntu ntú nto? Ntáde nto vata o tē xoo dé tata i ntō. É īni váꞌa nto nté ō xiꞌi Jesúcristu ntíká krusí san, tsi é nañēꞌé ntɨ nto. 


text:
Kaꞌán nto vē, ¿nté ntu ō niꞌi nto Espíritu Xuva kō? ¿Vá nīꞌi ntu nto ña é dé ntaa ntɨ́ꞌɨ nto é kākaꞌán lei Muísee? ¿Ñā ntu te ni níꞌi nto Espíritū san tsi é kuíntiꞌxe nto túꞌūn vaꞌá iña Xuva ko e téku nto? 


text:
¿Nté kuān nte túntu ntú nto? ¿Ntádē kuení ntu nto te kūvi vii mii nto tsiñu e éni ntuꞌū Espíritū Sántū san é kade ña ni ntō? 


text:
Kataꞌxi Xuva ko ntō Espíritu ñā. Kade ña nuu i e dóo kaꞌnu iña nto. ¿Vá kuan ntū ó kade Xuva ko ni ntō tsi ntáde ntaa nto é kākaꞌán leí san? ¡Ñāꞌá ni san! Kuān ó kade ña ni ntō tsi ntákuintiꞌxe nto túꞌūn vaꞌá san iña ña e téku nto. 


text:
<pb/>Vata kaa uva ata ko Ābraan e kuíntiꞌxe ña Xuva kō ne, dukuān ó kakaꞌan Xúva kō tsí ña tuví ka kuétsi ñā. 


text:
Nté ntūvi diꞌna uve naꞌa túꞌun Xuva kō kakaꞌan tsí nakiꞌi Xuva kō xoó ñaꞌa, ña é kuintiꞌxe i ña, kuān te dá nēé ka tatá ña. Dɨvi tsī túꞌūn vaꞌa é kākaꞌan Xúva ko ni Ābraan, kakáꞌan ña: “Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ tatá ñaꞌa dá kanɨɨ ñūxiví sa ne, níꞌi ñā é vāꞌá iña ko kuénta iña o”, kaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, xoo é kakuintiꞌxe i Xuva kō ne, dadɨɨ niꞌi ña é vāꞌá ni Ābraan, ña e dóo kuíntiꞌxe i san. 


text:
<pb/>Xoó ñaꞌa, ña é ntēé kɨmi ī leí san ne, da miī e ntáꞌvi ña kuenta iña kuétsi ñā. Tsí uve naꞌa kakáꞌan: “Xoó ñaꞌa, ña é ña káde ntaa é un ntɨꞌɨ nuū i é kākaꞌán leí san utén utén ne, da miī e ntáꞌvi ña kuenta iña kuétsi ñā”, kaꞌan. 


text:
Dōó dito tsí ña té leí san é kāde i é ntɨ̄ꞌɨ kuétsi kō. Tsí uve naꞌa kakáꞌan: “Xoó ñaꞌa, ña e dóo vaꞌá nuu Xuva kó ne, kuintiꞌxe ña Xuva kō né, dukuān é nīꞌi ña ntuví vaꞌá iña ña”, kaꞌan. 


text:
Ña e ntée kɨmi i leí san ne, ñá te dadɨɨ ña nī ña é kakuintiꞌxe i Xuva kō. Tsí uve naꞌa kakáꞌan: “Xoo é kantīkɨn í leí san ne, kantio é kāda ntaa ntɨ́ꞌɨ ña utén utén vata koo é nīꞌi ña ntuví vaꞌá iña ña”, kaꞌan. 


text:
<pb/>Cristú ne, mii ñā ntáꞌvi ña kuenta iña kuétsi kō vata koo é ña níꞌi kō é ntoꞌo kō é kākaꞌán leí san. Tsí dɨvi ñā ntóꞌo ña naa ko kuenta iña kuétsi ko vatā ó uve naꞌa kakáꞌan: “Da xōó ka ñaꞌa, ña é kurkāa iko dɨkɨ utún ne, ntáꞌvi ña kuenta iña kuétsi ñā”, kaꞌan. 


text:
Kuān o dé Jesucristu kuénta iña ko ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ tatá ñaꞌa ñuxiví sa, kuān té ña te ña Israee o, vata koo é nīꞌi ko núu i é xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraan, vata koo é nīꞌi ko Espíritū Sántū sán tē kuíntiꞌxe ko Xuva kō. Leí san ni tūꞌun é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña 


text:
<pb/>Kini nto, ení ko, tsí xoꞌo ñatīí ne, dá kāde váꞌa o ūun tutú ne, xnteē o dɨ́vi kó ne, ña kúvī xoó ñaꞌa nadama ña é kākaꞌan. Ña kúvi xntēé ka ña tuku nuu i. 


text:
Viꞌa ve ne, xéꞌe Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraan, ni iꞌxá ika ñā é vāta kaku. Ñá ni kāꞌan túꞌun Xuva ko te tɨ̄tɨ́n iꞌxá ika ñā, tsi úun tsi iꞌxá ika ñā. Dɨvi iꞌxā ñá ne, Cristu ña. 


text:
Sáꞌā ncho kaꞌán u ni ntō: Ede váꞌa Xuva ko ūun tutú ni Ābraán ne, xéꞌe ña xuꞌu ña ni ñā. Kidáā ne, ítā ntiꞌxin kɨmi sientu oko uꞌxi kuiá dā nté xeé lei Muísee. Leí san ne, ña kúvi nadāma túꞌūn é xēꞌé Xuva ko xūꞌu ña nte díꞌna. 


text:
Tē dɨ́ kuvi vií leí san é nīꞌi ko é vāꞌá iña Xuva ko te kade ntáa ō é kākaꞌán ne, ñá te tūꞌun é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña é kūvi vii i. Ntá tsi nuu é ntaā i tsí nte díꞌna xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraan é nīꞌi ko é vāꞌá iña ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ¿míꞌi ntu kaīdiáꞌvi leí san? Xtūví Xuva kō leí san vata koo é kūtuni ko nee é kuētsí kō. Īdiáꞌvi tsi leí san un tsi da nté xēe “iꞌxá san” é kākaꞌan Xúva kō, dɨvi īꞌxá ika Ābraan é xeꞌé ña xuꞌu ña ni ī. Ánje Xuva kō xee niꞌi ña leí san ntaꞌa Muisee é kākaꞌan ñá ni ñāꞌa naa Xuva ko. 


text:
Ntá tsi dā xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraán san ne, mii ña kākaꞌan ñá ni ñā. Ñá tē xoó kakaꞌan í naa ña. Míꞌī kaidiáꞌvi leí san 


text:
<pb/>¿Nchō kaꞌan ntú u te kanaa núu leí san ni tūꞌun é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña? ¡Ñāꞌá ni san! tsí tē dɨ́ īó lei é kūvi vii i é nīꞌi ko ntuví vaꞌá iña kó ne, kidáā ne, kuvi ntuváꞌa o ni Xuva ko tē dá kada ntaa o é kākaꞌán leí san. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan túꞌun Xuva kō tsí ñuꞌu kutū ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa é ña kuvi nakáku mii ña kuētsí ña. Kuān ó vata koo é da xōó ka ñaꞌa kuvi niꞌi ña é vāꞌá vata ō xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña tē kuíntiꞌxe ña Jesucristu. 


text:
<pb/>Ntá tsi dā vata kuintíꞌxe kō Cristú ne, vata ntáa ña ñuꞌu kutū ntáa ō kuenta iñá leí san. Ntantétu o dā nté xēe ntúvi é nañēꞌe Xúva ko kō nté koo kuintiꞌxe ko ñā. 


text:
Leí san ne, vata kaa ña kaito iꞌxá san kaa. É ēdé ko kuēnta da nté xēé Cristu vata koo é kūvi ntɨꞌɨ kuétsi kō é kuintiꞌxe ko ñā. 


text:
Ña té īní kuān te ñá Israee, kuān te tuku tatá nto; kuān te ña ntáde tsiñu nto, kuān te kaꞌnu ñáꞌa nto; kuān te tíi nto ne, kuān te ñadɨꞌɨ́ nto. Tsí da xé uun tsi kúñū kúvi nto nī Cristú ne, uun tsi kúñū kúvi nto ni tāꞌan nto dɨ. 


text:
Tē uun tsi kúñū kúvi nto nī Cristú ne, iꞌxá Abraan ntó dɨ. Dukuān ne, níꞌi ntō é vāꞌá iña Xuva ko vata ō xeꞌé ña xuꞌu ña ni ñā.<pb/>


text:
Sáꞌā é ncho kaꞌán u ni ntō: Tē xiꞌi úun ñatīí ne, īó iña ña é kōo iña iꞌxá ña. Ntá tsi dā lúꞌntī ká iꞌxá ña ne, vata kaa ña kade tsiñu kaa na, kuān te níꞌi na é un ntɨꞌɨ īña uva ná tē kúkaꞌnu na. 


text:
Īó xoó kaito i na. Īó xoó kaꞌan í ni nā nté koo vií na dá nte xēe táꞌan ntuvi é nīꞌi na e xtúvi úva na īña na. 


text:
Kuān ó kuvi ni kō dɨ. Dá kuētsi ká ō ne, ñaꞌa san ntákaꞌan ña nté koo vii o é kuntoo o ñūxiví sa ne, da miī é vīi o vátā ó ntákaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi dā xee táꞌan ntuvi ne, taxnuu Xuva ko Iꞌxā ña é kāku ña nú xēꞌe úun ña dɨ̄ꞌɨ, é kūvi ña tatá ña Israee, ña é ntēé kɨmi ī lei Muísee. 


text:
Kuān o kíꞌxi ña vata koo é nakáku ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña é ntee kɨmi ī leí san, vata koo é nakiꞌi Xuva ko kō e kúvi o iꞌxā ña. 


text:
Kidáā ne, vata koo é nañēꞌe Xúva ko kō tsí iꞌxá ntiꞌxe ña kúvi ō né, taxnūu ña Espíritu Iꞌxā ña é kunūu ña nima ko. Espíritū sán ne, kakaꞌan ña: “¡Uvā ko!” 


text:
Dukuān ne, ñá te ña kaden tsiñun kán, tsí iꞌxá mii Xuva kō kúvin ne, níꞌi o é vāꞌá iña Xuva ko é uun tsi kúñū kúvin nī Cristu. Dōo ntɨ́ꞌɨ iní Pablu kuenta iña ña kuíntiꞌxe i 


text:
<pb/>Diꞌna dá vāta kiní nto Xuva kō né, dōo xió ntii nto é kāda tsiñu nto iña tuku xúva ntō é ñā te Xuva ntíꞌxe kō. 


text:
Ntá tsi vevií ne, é īni ntó Xuva kō. Kuvi kaꞌan o tsí Xuva kō ne, é tāꞌxi ña é kinī ntó ña ve. ¿Nté kuī ntántiko koō ntó ata nto é vīí xtuku nto vata xkoó ini ñáta kō san é ñā vádā mí kaidiáꞌvi? ¿Nté kuī ncho vii xtúku nto ña kade tsiñu? 


text:
<pb/>Vií nto da xeꞌe, ení ko, uun tsi nima ntúvi nto nī ko vata kaa xuꞌu é uun tsi nima ntúvi ú ni ntō. Ña túvī nee iñá ni ide nto nī ko. 


text:
Dōo uꞌvi kúvi nto ko kuenta iña kuiꞌi e kúvī ko kídaā, ntá tsi ña ni kuntéꞌxen ntō ko; ñá ni nakuitā ntó ko, tsi kíꞌi nto kó vata te ánje Xuva kō kúvi u, vata te mii Jesūcristu kúvi u. 


text:
¿Nté ntu ō kúvi ve kuan? Tsi dóo diní ñuꞌu nima nto dá itúvi ú ni ntō. Kuvi kaꞌan ú iña nto tsí tē dɨ́ ni kūvi né, natavā ntó ntuxnuu mii ntō é tāꞌxi nto ko. 


text:
<pb/>Ña tsīkán ne, dōo ntáde ña nto kuenta ve, ntá tsi ña te kuan o de ña vata koo é nīꞌi nto é vāꞌa. Ncho nakadɨ̄ ñá itsi é kāꞌan ntó nī ntɨ́ vata koo é mii ñā é kada kaꞌnu nto ña. 


text:
Váꞌā ó te kade ña nto kuenta, te viī ñá vata koo é nīꞌi nto é vāꞌa. Te kuān koo víi ña ni ntō nguentuvi, ñá te da mii tsī dá tuví u ni ntō. 


text:
Dōó kaexnúu kó kuenta iña nto, a iꞌxá miī ko. Vatā ó kaexnúu ñadɨ̄ꞌɨ dá ncho kaku iꞌxá ña ne, kuān koo kaxnúu kó kuenta iña nto da nté uun tsi nima ntúvi nto nī Cristu. 


text:
Tē dɨ́ tuví u ni ntō vevií ne, ti kaa te kuvi xtūvi mií u é kāde tíī ú ni ntō, ntá tsi vevií ne, ñá iní u nté koo kadā kuení ko iña nto. Kuenta iña Ágaa ni Sára 


text:
<pb/>Xoó ntōꞌo é ncho kuntīkɨ́n ka nto lei Muíseé san ne, káꞌan ntō: ¿Va ñá ini ntú nto nēe é kākaꞌán leí san? 


text:
Tsí nte díꞌna uve naꞌa kakáꞌan tsí Abraán ne, úvi iꞌxā ñá xio. Uun ña ne, iꞌxá taꞌnú kade tsiñu iña ña, taꞌnú nani Āgaá ne, uun ne, iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ míi ñā, ñá nanī Sára. 


text:
Iꞌxá taꞌnú kade tsiñu sán ne, vata tsi ō káku vata kaa da nēé ka iꞌxa, ntá tsi iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ míi ñā ne, kākú vata tsi ō xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraán san. 


text:
Kini nto tsi úvi nuu i kakaꞌán u kuenta iña i sáꞌā. Uun nuu i é vēꞌxí xuku é nani Sināii, dɨ́vi īña Ágaá san. Xoó kaduku ntée i nuu i sáꞌā ne, káku ñā é kuntēé kɨmi ñā leí san. 


text:
Tsí Agaá san ne, vata kaa xuku é nani Sināii é tuví ñuú Arabia káa ña, vata kaa ñuú Jerusaleen é tuví ñuxiví sa kaa ña dɨ. Tsi ntúni nuu i sáꞌa nī ña é ntoo ikān ne, nteé kɨmi ñā leí san. 


text:
Ntá tsi xoꞌō ne, ñá te kadūku ntée ō leí san, tsí ñuu kó ne, dɨvi ñūú Jerusaleen é tuví ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Tsí uve naꞌa túꞌun Xuva ko kākaꞌan:<pb/>Kutūvi díni nto, dɨvi ntō é ña kakúvi koo iꞌxá nto,<br/>dɨvi ntō é xoxo iꞌxá nto.<pb/>Kachuꞌu ntáa nto é dóo diní nto,<br/>dɨvi ntō é vata kaxnúu iꞌxi nto.<pb/>Tsí ñadɨ̄ꞌɨ, ña é ña káde xɨɨ ña ña kuentá ne,<br/>dií dií ka kaxio iꞌxá ña é ñā é tuvi niꞌi xɨɨ i, kaꞌan. 


text:
<pb/>Ení ko, vata ntáa Isaa ntáa nto. Xoꞌō ne, iꞌxá Xuva ko ō, tsi káku o vata tsi ō xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña kídaā. 


text:
Ntá tsi vata tsi ō dé xeni iꞌxá e káku vata ō káku da nēé ka iꞌxá ni īꞌxá e káku kuenta iña Espíritu Xuva kō né, kuān ó kakuvi vevií dɨ. 


text:
Ntá tsi ¿nee iñá ntu kakaꞌan túꞌun Xuva kō? Kakaꞌan: “Kiñuꞌu nto taꞌnú kade tsiñú san ni īꞌxá tun, tsí iꞌxá taꞌnú kade tsiñú san ne, ña kúvi nīꞌi na iña uva na vata kaa iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ míi ñā”, kaꞌan. 


text:
Xoꞌō ne, ení ko, ñá te vāta ntáa iꞌxá taꞌnú kade tsiñú san ntáa o, tsí vata ntáa iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ míi ña ntáa o.<pb/>


text:
É nakáku Cristu ko e nteé kɨmi kō leí san, tsi ñá ntīo ña é kuꞌun kutū ká ō. Dukuān ne, kaka xaa ntiꞌxe nto ve; ñá ku dā váꞌa nto é kadā kûꞌvé leí san iña nto. 


text:
<pb/>Kini nto é kākaꞌán u. Xuꞌú e Pablú u ne, kakaꞌán u ni ntō tsí te kuēꞌé nto é kāꞌnté ña kúñū é īxi nto vata xkoó ini ñá Israeé san ne, vata te kākaꞌan ntó tsi é ntaā í xiꞌí Cristu íña ko. 


text:
Kakaꞌan xtúku u tsí da xōó ka ñaꞌa é tēꞌnte kúñū é īxi ñá ne, da miī é viī ña é un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌán lei Muísee. 


text:
Xoó ntoꞌo e ntáxio ntii nto e ntáde ntaa nto leí san vata koo é ntɨ̄ꞌɨ kuétsi ntō ne, ña kaxéꞌe nto itsi é nakākú Cristu nto; ntánakuitā nto é vāꞌa é ncho taꞌxi Xuva ko ntō doméni. 


text:
Ntá tsi xoꞌō é kuintiꞌxe ko Xuva kō, é nuu Espíritu ñā nima kó ne, ntantétu ō é nīꞌi ko nima vaꞌá ko ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Tē uun tsi kúñū kúvi o ni Jesūcristú ne, ñā té ini te teꞌnte kúñu ixi ko, o tē ñaꞌa. É kuintiꞌxe ko Xuva kō ne, sáꞌā é kaīdiáꞌvi ne, dukuan kuīnima ko taꞌan kó dɨ. 


text:
Xuꞌú ne, kanteé iní ko Xuva kō é ña da váꞌa ña é tuku koo kadā kuení nto. Ntá tsi kuéꞌe Xuva kō é ntoꞌo da xōó ka ñaꞌa, ña é kanakutsuꞌun ntō. 


text:
<pb/>Ntá tsi xuꞌú ne, ení ko, tē dɨ́ kakaꞌan ntódo ká u ni ntō é kāntio é tēꞌnte kúñu ixi nto ne, ñá kuan koo ntōꞌo ká ko ntaꞌa ña Israeé san. Tē dɨ́ kuān ó kakaꞌán u ne, ña túvi nēe nuu i é kūdiín ka ña dá tekū ña túꞌūn é xiꞌí Cristu ntíká krusí san kuenta iña ko. 


text:
<pb/>Tsí ntōꞌó, ení ko, é kana Xuva ko ntō vata koo é na nakāka xaa nto. Ntá tsi kuān te ntaíka xaa nto ne, ña kúvi viī ntó da nēé ka é ntio nima ntó, tsi é viī ntó ve ne, kuinima xntó taꞌan nto ne, dukuan vāꞌá koo vií nto ni ñā. 


text:
Tsi é un ntɨꞌɨ̄ é kakaꞌán leí san ne, uun tsi nuu i ncho kaꞌan: “Kuinima ntó taꞌan nto vatā ó kakuinima nto kúñu ntō”, kaꞌan. 


text:
Ntá tsi te kaꞌan ntée nto taꞌan nto, te kūvi ña ita ntó ne, koto nto tē ña nakunaa nto taꞌan nto un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ nto. Ō é ntio kō é viī mii ó ne, ō é ntio Espíritū é vīi o 


text:
<pb/>Sáꞌa kakāꞌán u ni ntō: Vií nto vatā ó ntio Espíritū san é viī nto; ñá ntukū nuu iní nto nté koo niꞌi nto é ntio nima kíni kaa nto. 


text:
Tsi é ntio nima kíni kaa nto ne, ñá te vata ō é ntio Espíritū san. É ntio Espíritu Xuva kō sán ne, ñá te dadɨɨ nī í vatā o é ntio nima kíni kaa nto. Kanāá nima kíni kaa nto ni Ēspíritū sán ne, Dukuān ne, ña kúvi viī ntó nēe é ntio nto. 


text:
Ntá tsi te kuēꞌé nto é nañēꞌe Espíritū san nto nté koo vií nto ne, ñá kantīo é kadā kûꞌvé ka leí san iña nto. 


text:
<pb/>Dōo ditó nēe nuu i e ntáde ñaꞌa, ña e ntántīkɨ́n nima kíni ntáa. Ntaíka luku ña. Ntáde ña nēe e dóo kini kaa ntádē kuení ña. Ña ntákukaꞌan nuu ña e ntádē xení ña ni da xōó ka ñaꞌa. 


text:
Ntánuu iní ña tuku xuva ñā. Ntáde tatan ñā. Ñá ntīo kueꞌen ñá taꞌan ña. Ntánaā ña. Ntákukuiñū ña. Ura tsí i ntákudiin ña. Ntáde ñā nee iña é ntio mii ñā. Ntákii nteé xio ña taꞌan ña. Ña ncho vii ña e ntáde taꞌan ña. 


text:
Dōó neꞌu iní ña. Ntaéꞌní ña taꞌan ña. Dōó ini xiꞌi ña. Viko kini kaa ntáde ña, ni dōó tɨtɨ́n ka nuu i é kuān ntáa san. Viꞌa ve ne, kakaꞌán u ni nto vatā ó kakaꞌán u ni nto dīꞌna, tē xoó ñaꞌa ntáde ña nuu i sáꞌā ne, ña kúvi nīꞌi ña é kuntōo ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>Ntá tsi xoo ñáꞌa e ntántīkɨn ña Espíritū sán ne, ntákuinima ñá taꞌan ña. Dōó diní ñuꞌu nima ña. Váꞌā ó ntoo ña. Ntákutíi ña nima ñá ni tāꞌan ña. Ntáde ñā é vāꞌá ni tāꞌan ña. Ntáde ntaa ña nee iña é ntaxéꞌe ña xuꞌu ña. 


text:
Xoó ñaꞌa, ña é ntee kɨmi ña Jesūcristú ne, vata tē xiꞌí nima kíni kaa ña ntíkā krusi ni é un ntɨꞌɨ nūu i é kīni kaa é ntio i, é ntukū nuu iní i. 


text:
Tē é nīꞌi ko ntuví vaꞌá iña ko e táꞌxi Espíritū sán ne, na kuēꞌé ō é nañēꞌe Espíritū sán kō nté koo é vāꞌá koo vii o. 


text:
Ení ko, te kinī ntó tsí kade uun ñaꞌa é kīni kaa né, dɨvi ntō é nuu Espíritū Sántū sán nima ntó ne, xntii nto ñā é vāꞌá koo vií ña. Vāꞌa váꞌa tsi kōo kaꞌan ntó ni ñā ne, kuenta tsi vií nto kúñu nto tē ña kóꞌxo nto nuu i sáꞌā dɨ. 


text:
<pb/>Tē dóo kaꞌnu ñaꞌa ō kuiní mii kō né, kuān té ña te nee kainuu áꞌvi ō ne, da kaeni ntaꞌví mii ō kúñu kō. 


text:
Koto váꞌa nto nté o de nto. Te vāꞌá ō, kuiní nto ne, kidáa kuvi kutūvi dínī ntó ne, ñá kantīo é kutsuꞌun nto tē dií ka vaꞌá nto é ña nguiī san. 


text:
<pb/>Xoó ñaꞌa é kanakuāꞌa ña túꞌūn vaꞌá san ne, váꞌā ó te kātsin dava ña ni mastru ña é un ntɨꞌɨ̄ é vāꞌa é īó iña ña. 


text:
<pb/>Ñá ku enī ntaꞌví nto kúñu ntō, tsí ña kúvi nārkɨ́ntēe o Xuva ko. Da nēé ka é kūꞌxí ō né, dɨvi tsī é nīꞌi kó dɨ. 


text:
Te kūꞌxí o da nēé ka é ntio nima kíni kaa kō ne, níꞌi kō doxiꞌí san. Ntá tsi te kūꞌxí o vatā ó ntio Espíritū Sántū sán ne, níꞌi ko ntuvi vāꞌá iña ko ntii dañu ntūvi ntaꞌa Espíritū san. 


text:
Dukuān ne, ñá ku kuduꞌxen kō é vīi o é vāꞌa, tsí te kūtíi o nima kó ne, níꞌi kō é vāꞌa te xee ntúvi i. 


text:
Dukuān ne, dá īó ka ntuvi ne, váꞌa koo na vīi o ni un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, dā dií dií ka ni taꞌan ko, ña ntákuintiꞌxe i san. Kaxeꞌe Pablu ítsi da ntɨ́ꞌɨ tūtú san 


text:
Ntio ko é kūtuni nto tsí ña tsīkán, ña é ntio i é kuētsi é tēꞌnte kúñu ixi nto ne, da miī e ntáde ña vata koo é ña kaꞌan kíni ñaꞌa san íña ñá ne, vata koo é ña ntóꞌo ña kuenta iñá krusí san mí xiꞌí Cristu kuénta iña ko. 


text:
Ntá tsi dɨvi ñā é tēꞌnte kúñu ixi ña ne, ntē ña ini de ntaa ntɨ́ꞌɨ ña é kākaꞌán leí san. Da mii tsī é ntio ña é kaꞌntē ntó kúñu ixi nto vata koo é vīí naꞌnu ña tsí dɨvi ñā edé ña e kuán o dé nto. 


text:
Xuꞌú ne, nté uun nuu i é ña ncho vií kaꞌnu ú kuenta iña i; da mii tsi kuēnta iñá krusi mí xiꞌí Cristu kuénta iña ko. Ñá kāde ká u kuenta nee nuu i é īó ñuxiví sa. Vata tē xiꞌi, kuíni kó ne, vata tē xiꞌí u dɨ kuenta iña i. 


text:
Tsí te ūun tsi kúñū kúvi o nī Cristú ne, ñā té ini te teꞌnte kúñu ixi ko ne, o tē ñaꞌa. E kaínuu áꞌvi ne, é nīꞌi ko ntuví vaꞌá iña ko. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ nto e ntántīkɨn nto túꞌūn saꞌá ne, váꞌa koo na kuntōo nto. Na ntuntāꞌví ini Xuva ko ntō, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña Israee ntíꞌxe san, ña nteé kɨmi i Xuva kō. 


text:
<pb/>Viꞌa ve ne, ñá ntīo kó tē xoó nakutsuꞌūn ká i kó kuenta iña i sáꞌā. Tsi é kūtɨtɨ́n tsanta uve kúñū ko é kanañēꞌe tsí xuꞌú ne, kade tsiñu ntiꞌxe u iña Tóꞌo ko Jēsuu. 


text:
Ntuvi tsikán ne, dōó kiꞌin ito kākaꞌan Xúva ko ni ñata kō. Dōó kiꞌin nuū í kakaꞌan ñá kuenta iña ñá kaꞌan náa ña. 


text:
Ntá tsi ntuvi sāꞌá ne, kakaꞌan ñá kuenta iña Iꞌxá ña. Tsí kuenta iña Iꞌxá ña de váꞌa ña ñuxiví san ne, xéꞌe ñā é kūvi é un ntɨꞌɨ īña Iꞌxá ña dɨ. 


text:
Kūtuni ko tsi dóo kaxiꞌí nuu kaꞌnu Xuva kō dá kīni o tsi dóo kaxiꞌí nuu kaꞌnu Iꞌxá ña, tsí dadɨɨ kueꞌen tsí ña ni Xuva kō. Kade kúꞌvē ña é un ntɨꞌɨ̄ é īó ni tūꞌún ña e dóo ntii īní i san. Dā kúvi nakate ña kuétsi kō ne, nákutuví ña diñɨ kuaꞌa Xuva kō, ña e dóo kaꞌnu san, e dukún kān. Xéꞌe Xuva kō é dií ka kaꞌnu Iꞌxá ña é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ánjē san 


text:
<pb/>Iꞌxá Xuva kō ne, xéꞌe Xuva kō é dií ka kaꞌnu ña e ánjē sán ne, xéꞌe Xuva kō é dií ka kaꞌnu tsiñu vií ña é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ánjē san. 


text:
Tsi nté uun ánjē san ña ni káꞌān Xúva ko ni ñā:<pb/>Dɨvīn ne, Iꞌxá ko;<br/>vevii xéꞌe u é kūtuni ñaꞌa tsí Iꞌxá ko o; ntē ña ní kaꞌan niꞌi ña nté uun ánjē san:<pb/>Xuꞌu kúvi ú uva ō né,<br/>dɨvīn ne, iꞌxá ko kúvin. 


text:
Ntá tsi dá xee niꞌi ña Iꞌxá mii ña ñūxiví a ne, kakaꞌan ña:<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ánjē kó ne, na kunuu inī ñá Ihxá ko, kaꞌan Xúva kō. 


text:
Kuenta iña ánjē sán ne, kakaꞌan túꞌun Xuva kō:<pb/>Kade Xuva kō é kōo ánje ñā vata kaa tatsín san,<br/>vata kaa ñuꞌu é kaīꞌxi ntáa ña ntáde tsiñu iña ña, kaꞌan. 


text:
Ntá tsi kuenta iña Iꞌxá ña ne, kakaꞌan ña:<pb/>Kadan kûꞌvén ntii dañu ntuvi, Xuvā ko.<pb/>Váꞌā kueꞌen koo kadan kúꞌvēn.<pb/> 


text:
Dōo kakuinima o nuu i é vāꞌá san ne,<pb/>ña ntío kueꞌen o nuu i é kīni kaa san.<pb/>Dukuān né, Xuva ko, Xuva mii ō ne,<pb/>é nakaxnúu ña o<br/>e dií ka naxnuu dínī ñá nima o é ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ taꞌan o, kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌan xtúku túꞌun Xuva kō:<pb/>Dɨvīn, Tóꞌō, nté dīꞌna den kûꞌvén ñuxiví san ne,<br/>mii ntāꞌa o den váꞌan e dukún kān dɨ.<pb/> 


text:
Xée ntūvi é ntɨ̄ꞌɨ nuu i tsíkān,<br/>ntá tsi dɨvīn né, kutūvín ntii dañu ntūvi.<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i tsikán ne,<br/>kuata vatā ó kakuata dōo.<pb/> 


text:
Nakaꞌnun váta kaa duꞌnu.<pb/>Nadaman vatā ó kanadama o dōo ko.<pb/>Ntá tsi dɨvīn ne, ñá kānadaman kueꞌen tsin.<pb/>Ntuvi iña ó ne, ña ntɨ́ꞌɨ kuēꞌen tsi, kaꞌan Xúva ko ni Iꞌxā ña. 


text:
Nté uun ánjē ña ni káꞌan Xuva ko ni ñā:<pb/>Kutūvín diñɨ kuaꞌa ko é kadā kûꞌven<br/>da nté kūvi vií u nī ña ntaínchuꞌvi o. Ñá te kuan ō ni káꞌan ña nī ánjē san. 


text:
Tsí da xōó ka ánjē sán ne, ña ntáde tsiñu iña Xuva ko. Tsí kataxnuu Xuva kō ánjē san é xntii ña ñāꞌa san, ña é nīꞌi i é vāꞌa é nakáku Xuva kō.<pb/>


text:
Dukuān ne, kantio e dií dií ka vii o kuenta túꞌūn é kātekú kō. Tē ñaꞌá ne, xtuvī mii o é kuintiꞌxe ko un sīin vevií ne, un sīin ká uten. 


text:
Ini ó tsi é nuu é ntaā i túꞌūn é kākaꞌan Xúva ko kuēnta iña ánje ñā kídaā ne, níꞌi ñāꞌa é ntōꞌo ña é ña ni de ntáa ña, é ña ni ide ña kuénta. 


text:
¿Nté ntu koo é ña níꞌi kō é ntoꞌo ko ve, tē ña vií o kuēnta túꞌūn e dóo kaꞌnu san é kākaꞌan nté koo nakáku ō? Tōꞌó kō ne, diꞌna ña kakaꞌan ñá túꞌūn vaꞌá san. Kidáā ne, ntáda ntaa ñaꞌa san ní ko vata ō téku ña é kākaꞌan Tóꞌo kō. 


text:
Taꞌxi Xuva kō é kūtuni ko tsi túꞌūn ñá ne, nuu é ntaā i, kuenta iña nuu i e dóo naꞌnu e éde ña. Dōó kiꞌin nuū í nañéꞌe ñá kō ne, tāꞌxi Espíritū Sántū san e túku e túku nuu i é kūvi vii ó, vatā ó ntio Xuva kō. Kūvi Jesucristu váta kaa uun ñaꞌa 


text:
Ntá tsi īó mí uve naꞌa túꞌun Xuva kō mí kakāꞌan úun ñaꞌa ni ñā:<pb/>¿Nee iñá ntu é ñāꞌa san,<br/>nee iñá ntu kuvi ña, Xuvā ko, é kanakaꞌan nto ñā?<pb/>¿Nee iñá ntu é ñāꞌa ñuxiví sa é kāntɨꞌɨ ini nto ña?<pb/> 


text:
Dē kúꞌvē ntó ña é dií ka xuvi vií ña e ánjē san uun daꞌna,<br/>ntá tsi xeꞌé nto e dóo vaꞌá ña, é kuiko ñuꞌu o ñā.<pb/> 


text:
Xéꞌe ntō é kāda kúꞌvē ña é un ntɨꞌɨ̄ é īo, kaꞌan ña. Dukuān ne, xéꞌe Xuva kō é kāda kûꞌvé ñaꞌa san é un ntɨꞌɨ̄. Ña túvī nee iña é ña kuvi vií ña ni ī. Ntá tsi vevií ne, váta kīni o te kuvi vií ña nī é un ntɨꞌɨ̄ san. 


text:
Ntá tsi ini o Jésuu. Xtûví Xuva ko ñā é dií ka xuvi vií ña e ánjē san uun daꞌna, vata koo é ntōꞌo ña doxiꞌí san. E dóo kuinima Xúva ko kō ne, xéꞌe ñā é kūví Iꞌxá ña kuenta iña ún ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa. Kidáā ne, xéꞌe Xuva kō e dóo kaꞌnu ña, é kodo nūú kueꞌen ña. 


text:
<pb/>É un ntɨꞌɨ̄ é īó ne, kuenta iña Xuva ko. Dɨvi ñā de kúꞌvē ña é un ntɨꞌɨ̄ ne, ntio ña é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa e kúvi iꞌxá ña xee ña é nīꞌi ña é vāꞌá ntaꞌa ña. Dukuān ne, é vāꞌá, kuinī ña, é ntuváꞌa kueꞌen Cristu, ña é nakáku ko, kuēnta iña i e ntóꞌo ña. 


text:
Tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ o é ntoo xio o īña Xuva kó ne, uun tsi Uva ko nī Cristu, ña é nakaxnúu kō. Dukuān ne, ñá kākukaꞌan nuu Iꞌxá Xuva kō é kāꞌan ña tsí taꞌan ña ko, 


text:
vatā ó uve naꞌa kakáꞌan ña:<pb/>Káꞌān ú ni tāꞌan kó xōo ñáꞌa nto.<pb/>Kata u tsi dóo kaꞌnu nto méꞌñū ña ntákuintiꞌxe i san, kaꞌan ña. 


text:
Xio uve naꞌa kakaꞌan xtúku ña:<pb/>Kuntee iní ko Xuvā ko, kaꞌan ña. Uun ká xtuku kakaꞌan ña:<pb/>Iꞌa tuví u ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ iꞌxá ko e táꞌxi Xuva kō, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñaꞌa sán ne, īo kúñu ña, īó nɨñɨ ña. Dukuān né, kīꞌi Jesuu kúñū san ni nɨ̂ñɨ́ san dɨ. Dukuān ne, kuvi kuví ña ne, kuvi vií ña nī tóꞌō e ña váꞌā san é kāde kûꞌvé iñá doxiꞌí san, 


text:
vata koo é kūvi nakáku ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña é ūve tɨɨn dá kanɨɨ̄ ntuvi iña i e ntaúꞌvī ñá doxiꞌí san. 


text:
Dukuān ne, vata koo é viī ña sáꞌā ne, kantio é ntūvi ña vata tsi ntáa taꞌan ña, vata koo é viī ñá dutu ódo nūu, ña é kāntuntaꞌví ini i taꞌan i, ña é kāde ntaa tsíñu Xuva kō. Dukuān ne, kuvi nakate ña kuétsi ñāꞌa san. 


text:
Da xe é mii ñā ntóꞌo ña e ntío tóꞌō e ña váꞌā san é viī ña é kīni kaa ne, vevií ne, kuvi xntii ña ñāꞌa, ña é kuān o ntántoꞌo i dɨ.<pb/>


text:
Dukuān né, taꞌan ko e dóo vaꞌá nto nuu Xuva ko, ntōꞌo é dadɨɨ kána Xuva ko nto nī ko é kuvi o īña ñá, kadā kuení vaꞌā ntó iña Jésuu, ñá vexkáꞌan ni ko īña Xuva ko. Kakaꞌan o tsi táxnuu ntiꞌxe Xuva ko ñā é viī ñá dutu ódo nūu iña i é un ntɨꞌɨ̄ e ntákuintiꞌxe kō. 


text:
Dē ntaa ña é un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌan Xúva kō, ña é teé tsiñu ña, vatā o dé ntaa Muísee iní viꞌi Xuva kō kídaā. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, dií dií ka kaꞌnu ña é Muīsee, vátā ó dií dií ka kaꞌnu ñá kaxntītsí viꞌi san é vīꞌi é kaxntitsī ña. 


text:
Da nēé ka viꞌi é īó ne, īó xoo ñáꞌa, ña é kāde váꞌa. Ntá tsi Xuva kō ne, de váꞌa ña é un ntɨꞌɨ̄ é īo. 


text:
Muiseé ne, dē ntaa ntɨ́ꞌɨ ña, vatā ó de ña kade tsiñu e dóo vaꞌá, dā dé tsiñu ña iní viꞌi Xuva kō. Dukuān né, kuīntiꞌxe ñaꞌa san ña dá kakāꞌan ñá nuu i é kāꞌan Xúva ko ni ñā rkontuvi. 


text:
Ntá tsi Cristú ne, dē ntaa ñá nī ña ntáduku ntée Xuva ko vatā ó de iꞌxá san ni ñāviꞌi i. Xoꞌō né, ñaviꞌi Xuva kō kúvi o tē ña xtuví mii ō e ntákuintiꞌxe ko ña, tē dóo diní kō e ntantétu ō é nīꞌi ko é vāꞌá ntaꞌa Xuva kō. Ntoo daꞌna ña ntáduku ntée Xuva kō 


text:
<pb/>Dukuān ne, vií nto vatā ó kakaꞌan Espíritū Sántū san mí ūve naꞌa túꞌun Xuva kō:<pb/>Te tēku nto é kākaꞌán u ni ntō vevií ne,<pb/> 


text:
ñá ku de doꞌo nto vatā o dé ñata ntō dá idé ña duꞌxen nī ko,<br/>da íto nteé ña ko ñuu itsí kān.<pb/> 


text:
Ikān né, īto nteé ñata ntō kó,<br/>kuān té uvi díko kuia íni ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i e dóo naꞌnu é idé u.<pb/> 


text:
Dukuān né, dōo dutsi kuiní ko nī ña tsikán ne,<br/>kakaꞌán u: “É dōto tsi ntádē kuení ña;<pb/>ña ntío ña kuntīkɨn ña itsí ko”, kaꞌán u.<pb/> 


text:
Dukuān né, kūdiin ú ni ñā ne,<br/>xéꞌē ú xuꞌú ko tsí ña kueꞌe kueꞌén u é kuntoo daꞌna ña nī ko, kuan ō kaꞌan Xúva kō. 


text:
<pb/>Kōto nto, táꞌān kó, te nté uun nto ña ku ntukáꞌxi nima nto é ña kii nteé xio nto Xuva kō, ña kantíto san, é ña xtuví mii ntō é kuīntiꞌxe nto ña. 


text:
Dií dií ka váꞌā ó te nakiī ntó nima taꞌan nto utén utén nté koo vií ña, nɨɨ dukuan īó ka ntuvi, vata koo é ña ntukáꞌxī nima nto é kanī ntaꞌvi kuétsi san nto. 


text:
Tsí taꞌxi Xuva kō é kudadɨɨ o nī Cristú, tē ña xtuví mii ō é kuintiꞌxe ko ña vatā o kuíntiꞌxe ko ña dīꞌna, un tsi da nté kuvi o. 


text:
<pb/>Dukuān ne, kakaꞌan túꞌun Xuva kō:<pb/>Te tēku nto é kākaꞌan Xúva ko ni ntō vevií ne,<pb/>ñá ku de doꞌo nto vatā o dé ñata ntō<br/>dá idé ña duꞌxen ni Xuva kō kídaā, kuān ó kakaꞌan. 


text:
¿Xoó ñaꞌa ntu edé ña duꞌxen ni Xuva kō da téku ña é kākaꞌan ñá ni ñā? ¿Ñā ntu te un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san, ña nátava Muísee ñuú Egítō san? 


text:
¿Xoó ñaꞌa ntu e dóo dutsi kuiní Xuva ko ni ña ūvi díko kuia san? ¿Ñā ntu te ñaꞌá san, ña é edé kuetsí ne, xīꞌi ña ñuu itsí san? 


text:
¿Xoó ñaꞌa ntu xéꞌe Xuva ko xūꞌu ñá ni ñā tsí ña kuéꞌe ña é kuntoo daꞌna ña ni ñā? ¿Ñā ntu te dɨvi ñaꞌá san, ña é ña ni kuintíꞌxe i san? 


text:
Dukuān né, kaini o tsí ña ni níꞌi ña é kuntoo daꞌna ña ni Xuva kō, tsí ña ni kuintíꞌxe ña Xuva kō. <pb/>


text:
Dukuān né, nɨɨ dukuan īó ka ntuvi é nīꞌi ko é kuntoo daꞌna o ni Xuva ko vatā o xeꞌe ña xuꞌu ñá ni ñata kō kídaā ne, koto váꞌa nto vata koo é nté uun nto ña kunáa nto. 


text:
Tsí xoꞌō ne, níꞌi kō e téku kō túꞌūn vaꞌá san vata ō téku ña tsīkan. Ntá tsi ña ni idiáꞌvi túꞌūn vaꞌá san iña ña, tsí ña ni kuintíꞌxe ña da téku ña. 


text:
Ntá tsi xoꞌō e kuíntiꞌxe kō ne, táꞌxi Xuva kō é kuntoo daꞌna o ni ñā. Tsí kuan ō kaꞌan Xúva ko īña ñá tsīkan:<pb/>Kuān koo kuví, vata ō xeꞌé u xuꞌu ko dá kudiín u ni ñā,<pb/>é ña kúntoo daꞌna ña nī ko, kaꞌan ña. Kuan ō kaꞌan ñá, kuān te ió tuꞌve mí kuntoo daꞌna o ni ñā nté ntūvi da kúvi de kûꞌvé Xuva ko ñūxiví san. 


text:
Tsi íō mí kākaꞌan túꞌūn Xuva ko īña ntuvi é kuvi ūꞌxé san:<pb/>Ítūví daꞌna Xuva kō da kúvi un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ tsiñu ña ntuvi é kuvi ūꞌxé san, kaꞌan. 


text:
Ntá tsi īó ka ntuvi é nīꞌi ñaꞌa san é kuntoo daꞌna ña ni Xuva kō. Ñaꞌa san, ña é dīꞌna téku i túꞌūn vaꞌá san ne, ñá ni nīꞌi ña é kuntoo daꞌna ña ni Xuva kō, tsi dé doꞌo ñā. 


text:
Nāxtuví xtuku Xuva ko ūun ká tuku ntuvi. Kuān té e tɨ́tɨn kuia ita ntíꞌxin ne, kakaꞌan xtúku ña kuenta iña Dávií san é vevii. Tsí vatā ó uve naꞌa kakáꞌan ña:<pb/>Vevií ne, te tēku nto é kākaꞌan Xúva ko ni ntō ne,<pb/>ñá ku de doꞌo ntō, kaꞌan ña. 


text:
Tē dɨ́ ni xēꞌé Josueé san é nīꞌi ña Israeé san é kūntoo daꞌna ña ñuú Canaán ne, ñá kāꞌan xtúku Xuva ko īña tuku ntúvi. 


text:
Tsí xoo ñáꞌa é nīꞌi ña é kuntoo daꞌna ña ni Xuva kō ne, kaxtuví daꞌna ña tsiñu ña vatā o itúvi daꞌna Xuva kō da kúvi de kúꞌvē ñá ñuxiví san. 


text:
Na koo ntii o vē, vata koo é nīꞌi ko é kuntoo daꞌna o ni Xuva kō ne, vata koo e nté uun xoxo vií i vatā o dé ñaꞌa san e dé doꞌo ñā. 


text:
<pb/>Tūꞌún Xuva kō sán ne, kantíto. Dōó ntii īni i. Dií ka ntikō é vāta kaa uun káa é īó uvi núu i. Kakɨ́ꞌvi un tsi nté īní nima ko, un tsi nté īní xɨkɨ kō. Tsí kuenta iña túꞌun ñā ne, kanakaán nuu Xuva kō nima ko vata koo e díto nee iñá kadē kuení kō, nee iñá ntio nima ko é vīi. 


text:
Ña túvī nee iña é de kûꞌvé Xuva kō é kuvi koo xūꞌú nuu ña. Kaini ña é un ntɨꞌɨ̄. Vata te kāntɨɨ́ nima ko núu ña, dɨvi ñā é nīꞌi ña kuenta íña ko. Jesuu é dūtu ñá odo nūu 


text:
<pb/>Īó dutu ñá odo nūu e dóo kaꞌnu ña iña ko, é kūntáa ña míꞌi tuví Xuva kō: dɨvi Jēsuu, Iꞌxá Xuva kō. Dukuān ne, ñá xtuvī mii kuéꞌen ō e ntákuintiꞌxe kō. 


text:
Tsí dutu ñá odo nūú iña kó ne, kantuntāꞌví ini ña kō tsi dóo ntáxio vita ō. Tsí dɨvi ñā ntóꞌo dadɨɨ ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i e ntántoꞌo kō vevii, ntá tsi dɨvi ñā ne, ñá ni xīo kuétsi ñā. 


text:
Dukuān né, nɨɨ̄ kuéꞌen ini ko na xēe étsin ō nuu Xuva ko, ñá kadē kûꞌvé iña ko, vata koo é nīꞌi ko é dóo váꞌa koo vií Xuva ko ni kō, é ntuntāꞌví ini ña kō, é xntii ña ko da nēé ka ura i é kātaan núu kō.<pb/>


text:
Tsí da xōó ka ñaꞌa, ña é kade dutu ódo nūú ne, méꞌñū ñaꞌa san kakukúꞌve ña é kāꞌan ñá ni Xuva ko īña ñaꞌa san. Dutú san ne, kaxéꞌe ña doméní ne, kaeꞌní ña kɨtɨ san é kuēꞌé ña iña Xuva ko kuenta iña kuétsi ñāꞌa san. 


text:
Kantuntaꞌví ini dutu ñá odo nūú san ni ñāꞌa, ña é ña íni san, ni ñāꞌa, ña ntákunaá san, tsí kuān ó kantoꞌo ñā dɨ. 


text:
<pb/>Xoxo kuvi vií i tsiñu kaꞌnu san é viī ñá dutu ódo nūú san te mii ñā ntio ña é vīi mii ña, tsí Xuva ko kākana ña ña é viī ñá, vatā o dé ña ni Āroon kídaā. 


text:
Kuan ō kúvi ni Crīstú dɨ. Ñá ni de kāꞌnu ña é kāꞌan ñá tsi vií ña dutu ódo nūu, ntá tsi Xuva kō ne, xéꞌe ña ñā tsiñu kaꞌnu san, vatā ó uve naꞌa mí kakāꞌan ña:<pb/>Dɨvīn ne, Iꞌxá ko kúvin.<pb/>Vevii xeꞌé u é kūtuni ñaꞌa tsí dɨvīn é iꞌxá ko o, kaꞌan ña. 


text:
Īó ka míꞌi ūve naꞌa túꞌun Xuva kō é kākaꞌan ña:<pb/>Viín dutu ntii dáñu ntūvi,<br/>vata kaa Melquisedee, kaꞌan ña. 


text:
Dá tūvi dukuán Cristu ñúxiví sa ne, kakaꞌan ntâꞌví ña, íkan ña ntaꞌa Xuva kō é xntii ña ñā. Dōó ntāꞌvi éku ña ne, dōó ntiī kaꞌan ñá ni Xuva kō é na nākáku ña doxiꞌí san. Tēkú Xuva kō é kākaꞌan ña, tsi dóo kanuu iní Cristu ña. 


text:
Ntá tsi kuān te Iꞌxá Xuva ko ñā ne, kuenta iña núu i e ntóꞌo ña ne, kūtúꞌve Cristu nté koo kada ntaa ña nēe é ntio Xuva kō. 


text:
Da xe kúvi dé ntaa ntɨ́ꞌɨ ña ne, kuvi dé ña é nakáku o ntii dañu ntūví, da xōó ka ñaꞌa, ña e kuíntiꞌxe i ña. 


text:
Tsi de kûꞌvé Xuva kō é viī ñá dutu ódo nūu vata kaa Melquisedee. Dōo xii kaa é xtuvī mii o é kuintiꞌxe kō 


text:
<pb/>Dōó īo e káꞌān ú nuu i sáꞌa, ntá tsi dóo ntii tūꞌun é kāꞌán u ni ntō, tsi dóo kuii dá kɨꞌɨn dɨkɨ nto. 


text:
É dōo tɨtɨ́n ntuvi é kuíntiꞌxe nto ne, e xée ntūvi é nakuāꞌa nto tuku ñaꞌa. Ntá tsi kuan tsī ó kantio é kāꞌan xtúku ú ni nto dɨvi nuū í e dií ka ña víꞌxin kaa iña Xuva ko. ¿Vá ntu ɨkɨn xtúku ntu nto é ntáxiꞌi dukuan ntō dɨkui? Tsí vata kutíi nto é kāꞌxi nto é ntāva. 


text:
Xoó ñaꞌa e ntáxiꞌi dɨ́kui ne, vata kaa iꞌxa ɨ́kɨn ntáa ña. Váta kukaꞌxi ña é viī ñá vatā ó kakaꞌan Xúva kō. 


text:
Ntá tsi ñatā sán ne, ntaéꞌxi ña é ntāva. Ña e kúkaꞌxī sán ne, ini ña nee iña é vāꞌa, nee iña é ña váꞌa.<pb/>


text:
Dukuān né, nā koó ntii ká o xee o da nté na kukaꞌxi nuu ō iñá Cristu. Na xtūví xio o é nakuāꞌa o diꞌna iña Cristu. Ñá ku ntiko koō xtúku ō nee iña é ini ō nte díꞌna, tsi é īni o tsí ña vií ka o nuu i é kīni kaa é odō doxiꞌí san; é īni o nté koo kuintiꞌxé ko Xuva kō. 


text:
É īni o é kutsi ntute o; é īni o nté koo xntee táꞌan o ntaꞌa kō ña ntákuintiꞌxe i san. É īni o tsí ntōto ña xiꞌí ne, ini ó tsi xntēkú kūꞌvé Xuva ko īña kó ntii dañu ntūvi. 


text:
<pb/>Tsí ña kuvi vií ō é nātɨvi iní xtuku ña tsīkan, ña é dīꞌna naxiꞌí nuu i kuenta iña Xuva ko. Īto nteé ña tsi dóo váꞌā o dé Xuva ko ni ñā né, ini ña nté o kade tsiñu Espíritū Sántū sán nima ña. 


text:
Īto nteé ña tsi dóo váꞌā ó kakaꞌan túꞌun Xuva kō né, kūtuni ñá nuu i e dóo ntii īni i é vēꞌxí rkontuvi. 


text:
Te nākuita ña é kuintiꞌxe ña Xuva kō vata koo é vīí xtuku ña vatā o dé ña diꞌna ne, dōó ntii tūꞌun é ntiko koō xtuku ña, tsí kuenta iña mii ña kánaxnteē xtúku ña Cristu ntíkā krusi kan. Kanadɨ̄kɨ́ nteē ñá Cristu. 


text:
Tsí vata kaa ñuꞌu é kānakoꞌo ntute davi san vata dá kakɨɨn ne, te xūku vaꞌá kakene, xuku é kaidiáꞌvi iña ña ntáde tsiñu san ne, kanaxnuu víko Xuva ko ñūꞌu san. 


text:
Ntá tsi te da mii xūku íñu kakene ni kūꞌu é ña váꞌa sán ne, kunaá ñuꞌu san, tsí koko te kúvi. Kuan koo ntoꞌo ña tsīkán dɨ. Kainuu méꞌñu Xuva ko kō 


text:
<pb/>Kuān té dukuán o kakaꞌán ntɨ, taꞌan ntɨ, ña e dóo ntio ntɨ́ ne, iní ntɨ tsi íō nuu i e dií ka vaꞌá iña nto, nuu i é nīꞌi ko dá nakáku ō. 


text:
Dōo váꞌā ó kadē kûꞌvé Xuva kō né, dukuān ne, ñá kūnáa inī ñá nuu i é idé nto. Ñá kūnáa inī ña tsi nañéꞌe ntó ña tsi dóo ntákuinima ntó taꞌan nto, ña ntákuintiꞌxe i san, dā xntíi nto ña kuēnta iña Xuva ko. Kuan tsī ó kade dukuan ntō vevií dɨ. 


text:
Ntio ntɨ é kuan kōo koó ntii ntō dɨ, é un é un nto, dá ntoo dukuan nto ñūxiví sa, vata koo é kūtuni vaꞌá nto nee iña é nīꞌi nto ntaꞌa Xúva kō. 


text:
Ñá ntīo ntɨ é kuduꞌxen ntō, tsi é ntīo ntɨ́ ne, vií nto vatā ó de ña ntákuintiꞌxe i, ña é ntákutií i é kuntētu da nté nīꞌi ña núu i e táꞌxi Xuva ko xūꞌu ña é taꞌxi ña kō. 


text:
<pb/>Dā xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraán ne, ēde ña kuenta iña mii ña, tsi nté uun ñaꞌa é dií ka kaꞌnu ña é ntāda ntaa ñá iña ña. 


text:
Kakaꞌan ña: “Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō. Dōo náxnuu viko ú nto ne, taꞌxi u e dóo nakāxa íꞌxá nto”, kaꞌan ña. 


text:
Dā ntánantuku ō xoo é ntāda ntaa i te nuu é ntaā í ne, ntánantuku o ñāꞌa, ña é dií ka naꞌnu é xoꞌō. Dukuān né, dā kaꞌan ñá tsi nuu é ntaā í ne, ña túvi ká nee iña é kāꞌan o. 


text:
Dukuān né, ntāda ntaa míi Xuva ko vata ō xeꞌé ña xuꞌu ña ni Ābraan. Ncho nañēꞌe ñá ñaꞌa san, ña é nīꞌi i íña ña é xeꞌé ña xuꞌu ña, tsi kada ntáa ñá nuu i é xeꞌé ña xuꞌu ña ne, kaꞌan ña tsi ñá nadāma kueꞌen ña nté uun túꞌūn. 


text:
Dukuān né, īó uvi nuu i é ña nadáma, tsí ña kuvi káꞌan Xúva kō dovete. Kuenta iña i sáꞌa ne, kanaxnūu kaꞌnu kueꞌen ñá nima ko, xoꞌō é nantuku ō xoó nadaꞌan i kō, tsí īni o tsí niꞌi ko vatā ó kakaꞌan ña. 


text:
Dā xé ini o sáꞌā ne, kairkaá kutu ō é kuintiꞌxe kō ne, ñá nadāma nima kó, vata kaa kaa é kairkaa kutū má ntute kān. Kuvi kɨꞌɨn étsin ō nuu Xuva ko, ña tuví e dukún kān, vata ō kɨꞌví dutú san míꞌi e dóo kuiko ata doo é rkaa iko ini ukun ña kídaā. 


text:
Jesuú ne, nākaán ña itsi é kɨ̄ꞌɨn o e dukún kān tsi kúvi ña dutu ódo nūu iña kó ntii dañu ntūvi, vata kaa dutu Melquisedee.<pb/>


text:
Melquisedeé san ne, rei ñuú Saleen ñá ne, dutu ódo nūu ña iña Xuva ko, ña dóo kaꞌnu san. Kuéꞌen Melquisēdee é nāniꞌi taꞌan ña Ábraan ítsi kān da náxee Abraan da kúvi idé ña ni tɨ̄tɨ́n reí ne, nāxnuu viko Melquisedeé san ña. 


text:
Abraán ne, kuenta iña kuenta uꞌxi núu i é nīꞌi ña dá naá ña ne, xéꞌe ña uun taꞌvi i īña Melquisedeé san. Dɨvī ña é Melquisēdeé ne, “rei vaꞌá” kani túꞌun. Ñuu mí de kúꞌvē ñá ne, Saleen nani. Saleén san ne, “é kuntōo váꞌa ō” kani túꞌun. Kuvi kaꞌan o ve tsí rei vaꞌá ña, ña é kāde é kuntōo váꞌa ñaꞌa ña. 


text:
Ña túvī nteé naꞌa xoo é dɨꞌɨ ñā, xoo é uva ñā, xoo é ñata ñā. Ntē ña tuvi nteé naꞌa ama káku ña, ama xiꞌi ña. Vata kaa Iꞌxá Xuva kō kaa ña, tsí kade ña dutu ntii dáñu ntūvi. 


text:
<pb/>Koto nto tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa Melquisedeé san. Tsí uva ika ko Ābraan, ña dóo kaꞌnu sán ne, xéꞌe ña Melquisēdeé san uun taꞌvi ī é kuēnta uꞌxi núu i e dií ka vaꞌa é kīꞌi ña iña reí san da kúvi idé ña ni ñāꞌa san dá naá ña. 


text:
Kakaꞌan lei Muísee tsí iꞌxá Levii, ña é vīi dutú san ne, kuvi kiꞌi ña uun taꞌvi ī é kuēnta uꞌxí san iña é un ntɨꞌɨ̄ é iō iña ña Israeé san, kuān te ñavíꞌi ña, kuān te iꞌxá ika Ābraan ñá dɨ. 


text:
Ntá tsi Melquisedeé san, kuān te ña te iꞌxá Levii ñá ne, kiꞌi ña uun taꞌvi ī é kuēnta uꞌxí san é xeꞌé Abraan, ña é xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni ī né, nāxnuu viko ña Abraan. 


text:
Ini váꞌa ō tsí dɨvi ñā é kanāxnuu viko ña ñaꞌa sán ne, dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é ñāꞌa, ña é nāxnuu viko ña. 


text:
Vevií ne, da xōó ka é kāniꞌi i uun táꞌvi ī é kuēnta uꞌxí san ne, kudiī ñaꞌa, ña é kāntɨꞌɨ ntuvi iña i. Ntá tsi kídaā ne, kakaꞌan túꞌun Xuva ko īña Melquisédee váta tsi te kāntíto ká ña. 


text:
Iꞌxá Levii, dutú san é kākiꞌi uun táꞌvi ī é kuēnta uꞌxí san vevií ne, kuvi kaꞌan o tsí vata tē ntáꞌvi ña dɨ dá xeꞌé uvata ña Ābraan úun táꞌvi ī é kuēnta uꞌxi íña Melquisédee. 


text:
<pb/>Tē dɨ dutú san é īꞌxá Levii kuvi víi ña é ntūváꞌa ñaꞌa san nuu Xuva ko kuenta iñá leí san e ntánakuāꞌa ña ña ne, ñá kantīo é kīꞌxi ká xtuku uun dutú rkontuvi. Ntá tsi dutu ñá tsīkán ne, ña ni kúvi viī ña. Dukuān ne, kantio é kīꞌxi uun dutu váta kaa Melquisedeé san ne, ñá te vāta kaa tatá iꞌxá Levii, ñá nani Āroón san. 


text:
Dutú san, ña kakaꞌan túꞌun Xuva kō ne, Cristu ña. Ntá tsi ña te tatá Aroon ña, tsí tuku tatá ña. Nté uun ito vata vií tatá ña sāꞌá dutu. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ini ña tsí Jesuú ne, tatá Judaa ña. Nté uun ito ña ni káꞌan Muiseé te kii nūu dutu íꞌxá Judaa. 


text:
Ña sāꞌá ne, ñá ni xēe ña é viī ñá dutu tsí kaduku ntée ña tatá Aroón san, tsi xée ñā é viī ñá dutu dá xe dóo ntii inī ña tsí ña kantɨ́ꞌɨ ntuvi iña ña. 


text:
Kuvi vatā ó kakaꞌan túꞌun Xuva ko īña ña:<pb/>Viín dutu ntii dáñu ntūvi,<br/>vata kaa Melquisedee, kaꞌan. 


text:
Tsí lei Muíseé san ne, ña ni kúvi vīi é kāda ntaa kuéꞌen o ni Xuva kō. Ntá tsi īó itsi e dií ka vaꞌá ve. Kuenta iña i sáꞌā ne, kuvi xee étsin o nūu Xuva ko. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ dutu ñá nguiī sán ne, ñá te xōó ni xeꞌē í xuꞌu i ni ñā dá kɨ̄ꞌví ña é viī ñá dutu. Ntá tsi dutu ñá saꞌá ne, nteé naꞌa mí xēꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni ñā dá kakāꞌan ña:<pb/>Xuꞌu é Xuva ō kó ne, taꞌxi ú xuꞌu kó ne, ñá nātɨvi iní ko dá kāꞌán u:<pb/>“Dɨvīn né, dutun ntii dáñu ntūvi”, kaꞌan Xúva kō. 


text:
Dukuān né, kūtuni ñáꞌa tsi Jesuú ne, tuví ña kuenta iña túꞌūn xeé san e táꞌxi Xuva ko xūꞌu ña dá kakāꞌan ñá tsi dií dií ka vaꞌá koo é xēé san é vāta kaa é tūví diꞌna. 


text:
Ñá te da dīi dutu xió ña kídaā, tsí un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ne, ña ni kúvi viī ñá dutu ntii dáñu ntūvi, tsí xiꞌi ñá ne, tuku ñaꞌa nakunúu ña naa ña. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, vií ña dutu ntii dáñu ntūvi, tsí ña kúvī ñá ne, ñá kantīo é kɨ̄ꞌví tuku dutu náa ña. 


text:
Dukuān ne, kuvi nakáku kueꞌen ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña é kīꞌxi etsin nuu Xuva ko kuenta iña ña, tsí ña kúvī ña. Tuví ña vata koo é kāꞌan ñá ni Xuva ko kuēnta iña ñaꞌá san ntii dañu ntūvi. 


text:
<pb/>Tsi Jesuú ne, dutu ódo nuū ñá e dóo vaꞌá ña, vatā ó kantio ko. Tsi dóo vaꞌá ña. Ña túvī nee é kīni kaa iña ñá, ntē ña tuvi nté uun kuétsi ñā. Ñá te dadɨɨ ña nī ña é iō kuetsí i. Dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é un ntɨꞌɨ̄ é īó e dukún kān. 


text:
Ña kantío é viī ñá vatā ó de tuku dutu ñá odo nūú san é ūtén utén kaeꞌní ña kɨtɨ é kuēꞌé ña tɨ doméni iña Xuva ko, diꞌna kuenta iña kuétsi mii ñā ne, kidáā ne, kuenta iña kuétsī ña ñuú ña. Ntá tsi Jesuú ne, uun ito tsi xeꞌé ña doméni iña Xuva ko kuenta iña ún ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa dá xeꞌé ña kúñu mii ñā ntíkā krusi kan. 


text:
Lei Muíseé san ne, kadē kûꞌve é kūdii ñaꞌá san é io kuētsí ña vií ña dutu ódo nūú san. Ntá tsi xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña dá de kúꞌvē ña rkontuvi é xēé leí san tsí Iꞌxá mii ña viī ñá dutu ódo nūú, dɨvi ñā é ña tuvi kuéꞌen tsi kuétsi ña ntii dañu ntūvi.<pb/>


text:
Váꞌa ō ve. Dií ka ntio ko é kūtuni nto sáꞌā: Īó dutu ñá odo nūu iña ko é vāꞌá kueꞌen ña, tsi tuví ña e dukún kān ne, kadē kûꞌvé dadɨɨ ña ni Xuva kō, ña dóo ntii inī í san. 


text:
Kade ña dutu ódo nūu má viꞌī kuikó ntiꞌxe san é tuví e dukún kān. Mii Xuva kō xntítsī ñá viꞌi sāꞌá; ña te ñáꞌa ni xntitsī ña. 


text:
<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ dutu ñá odo nūú san ne, dɨvi tsīñu ña é kuēꞌé ña doméni ntaꞌa Xuva kō, é kāꞌmi ña kɨtɨ san iña Xuva ko, kɨtɨ e ntaxéꞌe ñaꞌa san iña kuétsi ñā. Dukuān ne, kantio é kōo é kuēꞌé Jesuu ntaꞌa Xúva kō dɨ. 


text:
Tē dɨ́ katuvi dukuan ña ñuxiví a ne, ñá viī ñá dutu, tsi dóo īó dutu táta Levii e ntaxéꞌe ña doméni vatā ó kakaꞌán lei Muísee. 


text:
Ntá tsi da mii tsī da ntántaváꞌa naa ña nuu i é īó e dukún kan, vatā o dé Muisee da xntítsī ñá viꞌi Xuva kō ne, kakaꞌan Xúva ko ni ñā: “Kuenta vií nto é ntāváꞌa naa nto vatā o nañéꞌe ú nto rkɨ uku Sínaií kān”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi Cristú ne, níꞌi ña tsīñu e dií ka kaꞌnu é nīꞌi dútu, ñá tsīkan, tsí kade kúꞌvē ñá iña túꞌūn e dií ka vaꞌá san. Dií ka vaꞌa túꞌūn san tsi táꞌxi Xuva ko xuꞌu ña ni ko uun nuu i e dií ka vaꞌa. 


text:
Ntá tsi ña ni xkúntee iní Xuva kō nté ō dé ñaꞌa san kuenta iña túꞌun āta sán ne, uve naꞌa mí kakāꞌan ñá ni ñā:<pb/>Xuꞌu é Xuva ntō ne, kakaꞌán u ni ntō:<pb/>Koto nto tsí xee ntúvi ve<br/>dá kāꞌan xtúku ú nī ña Israeé nī ña Judaa nté koo vií ña.<pb/> 


text:
É tūku kakaꞌán u ni ña vatā ó kakaꞌán u ni ñata ña<br/>ntūvi dá irkáa ú ntaꞌa ña e nátāvá u ña ñuú Egítō;<br/>tsi ñá ni de ntāa ña é kākaꞌán u ni ñā.<pb/>Dukuān ne, ña ni íde ú ña kuenta, kaꞌan Xúva kō. 


text:
Kakaꞌan xtúku Xuva kō:<pb/>Túꞌūn saꞌá kaꞌán u nī ña Israee dá xee ntúvi tsīkan.<pb/>Tsuꞌun u túꞌūn ko ini dɨkɨ ña.<pb/>Xnteé naꞌá u túꞌūn kó nima ña.<pb/>Kidáā ne, vií u Xuva ñā ne,<br/>vií ña ñaꞌa ko.<pb/> 


text:
Ñá kantīo é xe un xé un ña nakuāꞌa ña<br/>taꞌan ña ni ñaviꞌi ña xoo e Xuva ña,<br/>tsí un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ne, é īni ñá ko,<br/>nté īꞌxá e dií ka lúꞌntī un tsi nté ñatā, ña e dií ka atā.<pb/> 


text:
Kada kaꞌnu iní u ni ña kuētsí ña ne,<br/>nté uun ito ká ña nakáꞌān ko nuu i é kīni kaa é idé ña, kaꞌan Xúva kō. 


text:
Dá kakāꞌan Xúva ko īña túꞌūn xeé san ne, ncho kaꞌan ñá tsi e kuáta tūꞌun é tuví diꞌna. Da nēé ka nuu i é kuatā, é ña kaidiáꞌvi ká i ne, ña náꞌā ká kutūvi.<pb/>


text:
Viꞌa vé ne, túꞌūn é dīꞌna sán ne, kakaꞌan nté koo kunuu inī ñá Xuva kō. Xíō úkun ñā dɨ é tuví ñuxiví a. 


text:
Xntitsī ñá viꞌi doó san é kūvi xúkun ñā. Xío ūvi neꞌu i. Míꞌi dīꞌna kakɨ́ꞌvi ña ne, ikān intóo kantílīn ní mesa mí ōdo tañúꞌū é kūvi doméni iña Xuva ko. Ikān ne, kakaꞌan ña é Má Viꞌī Kuíkó san. 


text:
Ikān ne, tuví uun naa e kúvi kaá kuāan e dóo nuu áꞌvi i mí eꞌmi ña kútū, ni ētun é kātavi kaá kuaán san kanɨɨ āta i. Sáꞌā ne, kakaꞌan ña é Ētun Iña Túꞌun Xuva Kō, tsí ñuꞌu váꞌa xuú san mí ūve naꞌa túꞌūn é kākaꞌan Xúva ko ni Muīsee. Nuu uun súlē e kúvi kaá kuaán san mí ñūꞌu nuu i e éꞌxi ña kídaa, dɨvī é kākaꞌan ña é manaa. Nuu tatun Āroón dɨ é kéne xuku i kídaā. 


text:
Úvī ánjē e kúvi kaá kuaán san ne, ntâñɨ nú etún san vata koo é kūtuni ñáꞌa tsi íkan kakiꞌxi Xuva kō, ña dóo kaꞌnu san. Katavi núu ntiꞌxin ánjē san ata etún san mí ntuváꞌa ñaꞌa san ni Xuva kō. Ntá tsi ña káꞌán ka u nuu i sáꞌa vevii. 


text:
<pb/>Dā xío tuꞌve nuu i tsíkān ne, ntakɨ́ꞌvi dutú san má viꞌī é kuvi ūun san utén utén vata koo é viī ñá tsiñu ña. 


text:
Ntá tsi má viꞌī é kuvi ūví san ne, koó da miī dutu ñá odo nūú san kakɨꞌví ña ne, uun ito tsi é uun kuia. Dá kɨ̄ꞌví ña ne, kantio é kuīdo ña nɨñɨ kɨtɨ é kuēꞌé ña doméni ntaꞌa Xuva ko kuēnta iña kuétsi mii ña ni kuētsí ña ñuú ña, nuu i é idé ña dá ña ni kutúni ña. 


text:
Dukuān né, kanañēꞌe Espíritū Sántū sán kō tsí vata kúvi kɨ́ꞌvi ñaꞌa san mí tuví Xuva kō dá kade tsiñu niꞌi dukuan ñā má viꞌī kuíko é kuvi ūun san. 


text:
É un ntɨꞌɨ sāꞌá vatā o dé ña kídaā né, kanañēꞌe ñaꞌa é ntoo vevii. Tsí kuenta iña túꞌun āta sán ne, xéꞌe ñā doméni ntaꞌa Xuva kō né, ēꞌmi ña kɨtɨ san iña Xuva ko. Ntá tsi kuān té duꞌvā ó inúu ini ña Xuva kō ne, ñá ni idiáꞌvi e ntuváꞌa ntiꞌxe nima ñá ni Xuva kō. 


text:
Tsi túꞌun tsīkán ne, da mii kākaꞌan íña i é kāꞌxi o, é koꞌo ō, nté koo ntuntoo kúñu kō. Sáꞌā ne, kudii núu ī e táꞌxi Xuva kō é vīi ó da nté kāꞌan Xúva kō túꞌūn xee, nuu i e dií ka vaꞌa. 


text:
<pb/>Ntá tsi vevií ne, e xée Cristu é viī ñá dutu ódo nūu nuu i é xēé san, nuu i é vāꞌa é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña. Kɨ́ꞌvi ñā má viꞌī doó san e dií kaa vaꞌa, tsí ña te ñaꞌa ni de váꞌa ña, tsí ña te ñúxiví a tuvi. 


text:
Ña ni ídō Cristu nɨñɨ́ a ndiꞌú san, nté nɨ̄ñɨ́ a leꞌntú san é kūvi doméni iña Xuva ko, tsí nɨñɨ mii ñá xeꞌé ña. Dukuān ne, idiáꞌvi é uun ito tsi kɨ̄ꞌví ña má viꞌī kuíkō kueꞌén san e ntáꞌvi ñā kuétsi ko ntii dañu ntūvi. 


text:
Kuenta iña túꞌun āta sán ne, nɨ́ñɨ dūntɨkɨ kɨ́chɨɨ̄ sán ni nɨ̄ñɨ́ ndiꞌu kɨ́chɨɨ̄ sán ni xāa kúñū iꞌxá duntɨkɨ kɨ́tdɨ̄ꞌɨ́ san é īꞌxi nú nāá san ne, idiáꞌvī é dāꞌví dutú san ñaꞌa, ña é iō kuetsí i. Dukuān é ntuntoo kúñu ñā ne, naxtuvī xío ña ña iña Xuva ko. 


text:
Ntá tsi dií dií ka kaidiáꞌvi nɨñɨ́ Cristu. Tsí kuenta iña Espíritu ñā é ña kuví ne, xeꞌé Cristu ntuvi íña ña vata kaa doméni iña Xuva ko, uun doméni é ña tuvi nee é kīni kaa. Kuenta iña nɨ́ñɨ ñá ne, kantoo nimá kō é un ntɨꞌɨ nūu i é kātaꞌxi doxiꞌi, vata koo é kuvi kada tsiñu o īña Xuva ko, ña kantíto san. 


text:
<pb/>Dukuān é Jesucristú ne, vata kaa ña kaikan dá xeꞌe kaa ña iña túꞌūn xeé san. Xíꞌi ñā vata koo e ntáꞌvi ñā kuétsī é idé ō da ntántīkɨn dúkuan ō é kākaꞌan túꞌun āta san. Dukuān ne, ña e kána Xuva kō ne, kuvi niꞌi ña é vāꞌá iña Xuva ko ntii dañu ntúvi, vatā o táꞌxi Xuva ko xūꞌu ña. 


text:
Tsí te kāda váꞌa uun ñaꞌa tutú iña nee é dūku ntée iꞌxá ña te xiꞌi ñá ne, ña kúvi kīꞌi iꞌxá san iña uva i dā nté ntūvi é kūví uva ña, vatā xkoó ini o. 


text:
Kakaꞌan Muísee ni ún ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san nté o kakaꞌan é un ntɨꞌɨ lēí san. Kidáā né, kīꞌi ña xuku é nani hīsopó ne, nākiꞌní ña idi leꞌntu kuéꞌé san dɨkɨ i. Dā xnúu ntoꞌo ña ini nɨñɨ a dúntɨkɨ́ san é nākudáka ntúte ne, da dáꞌvi ñā librú leí san ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. 


text:
Kakaꞌan ña: “Nɨ́ñɨ̄ sán ne, kuntāꞌa vata koo é kūtuni nto tsi táꞌxi Xuva ko xuꞌu ña ni ntō nté koo vií ña ni ntō”, kaꞌan ña. 


text:
Tsí kakaꞌan ntíꞌxe leí san tsí dokó sa é un ntɨꞌɨ̄ ne, kantio é ntuntoo ni nɨ̄ñɨ́ san. Ñá kada kaꞌnū iní Xuva ko ni ko tē ña diꞌna katɨ nɨ̂ñɨ́ san. Kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ko kuēnta iña doméni é xeꞌé Cristu 


text:
<pb/>Dukuān ne, núu ī é īó ñuxiví sa é kāntuváꞌa naa nuu i é īó e dukún kān ne, kantio é tāvi nɨ́ñɨ kɨtɨ́ san vata koo é ntūntoo. Ntá tsi dɨvi nuū i é īó e dukún kān ne, nɨ́ñɨ̄ é dií ka vaꞌá kantio. 


text:
Tsi ñá ni kɨ̄ꞌví Cristu má viꞌī kuíkó san é de váꞌa ñaꞌa san, tsí kudii e ntáváꞌa nāá ñaꞌa san má viꞌī kuíko é tuví e dukún kān. Ntá tsi kɨꞌví ña e dukún kān mí kaikan ñá ntaꞌa Xuva ko kuēnta iña ko. 


text:
Cristú ne, ña te kíꞌin ito ni ētɨ ña nɨñɨ ña é kūvi doméni iña Xuva ko. Tsí dutu ñá odo nūú iña ñá Israeé san ne, kuenta kuia kakɨ́ꞌvi ña má viꞌī kuíkō kueꞌén san vata koo é kuēꞌé ña nɨñɨ é ña te nɨ́ñɨ mii ña é kūvi doméni iña Xuva ko. 


text:
Tē dɨ́ kuan ō ni idé Cristú ne, kantio é kiꞌin ito kuvī ñá un tsi nte ntúvi dá iñɨ ntuꞌu ñúxiví san. Ntá tsi uun ito tsi kíꞌxi ña da dokó sa ntɨ́ꞌɨ ñuxiví san ne, xéꞌe ña ntūvi iña ña ntaꞌa Xúva kō vata koo é nakate ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ kuétsi kō é īo. 


text:
Uun ito tsi kuví o, ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ o ne, kidáā ne, káꞌan Xuva ko te vāꞌá ō ne, o tē ña váꞌa ō ni ide o. 


text:
Kuan ō kúvi Cristú dɨ, tsí uun ito tsi xeꞌé ña ntuvi iña ña é kūvi doméni iña Xuva ko, vata koo e ntáꞌvi ña kuétsī ñaꞌa san. Ntá tsi kiꞌxi xtuku ña, ñá tē e ntáꞌvi xtuku ña kuétsi kō, ntá tsi vata koo é nakākú kueꞌen ñá ñaꞌa san, ña ntantétu ña utén uten.<pb/>


text:
Lei Muíseé ne, vata kaa naꞌa i iña i é vāꞌá san é kīꞌxi, tsí ña te dɨvi ntiꞌxe. Dukuān né, kuān te kuénta kuia ntaxéꞌe ñaꞌa san doméni é kākaꞌan leí san ntaꞌa Xuva kō dá īnúu ini ña ña ne, ña ni kúvi ntūváꞌa kueꞌen ña. 


text:
Tē dɨ́ kuvi ntaváꞌa ntiꞌxe leí san ñaꞌa san kuenta iña doméní san ne, ñá kantīo é kuēꞌé ka ña doméní san kuenta kuia. Te ūun ito tsi ntuváꞌa kueꞌen ñá ne, ña ntántɨꞌɨ iní ka ña te īó ka kuétsi ñā. 


text:
<pb/>Dukuān ne, kakaꞌan Crístu ni Xuva kō da véꞌxi ña ñuxiví sa:<pb/>Ñá tē doméní san, nté nɨ̄ñɨ kɨtɨ́ san é ntio nto.<pb/>Dukuān né, taxnūu nto ko é kúvī ú ñaꞌa.<pb/> 


text:
Ntōꞌó ne, ñá nī xkúntee iní nto é ntaéꞌmi ñaꞌa san kɨtɨ́ san;<br/>ntē ña ni xkúntee iní nto doméni é ntátaꞌxi ña nto kuenta iña kuétsi ñā.<pb/> 


text:
Dukuān ne, kakaꞌán u:<pb/>“Kini nto, tsí iꞌa véꞌxī u é vīí u é ntio nto, Xuvā kó,<br/>vatā ó uve naꞌa iñá ko iní libru nto”,<br/>kuan ō kaꞌán u, kaꞌan ña. 


text:
Diꞌna ne, kakaꞌan ñá tsi ña xkúntee iní Xuva kō doméní san, nte é kaꞌmi o kɨ̄tɨ iña kuétsi ko, kuān te kakáꞌan leí san é kuān koo vii o. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ña: “Iꞌa véꞌxī u é vīí u é ntio nto, Xuvā ko”, kaꞌan ña. Ncho kaꞌan sáꞌa tsi e nákatsin ña nuu i é ātá san vata koo é xtuvī ñá nuu i é xēé san naa i. 


text:
Tsí edé Jesucristu é ntio Xuva kō dá uun ito tsi é ntii dañu ntūvi xeꞌé ña kúñu ñā é kūvi doméni iña Xuva ko. Dukuān ne, kakaꞌan Xúva kō tsí ña tuví ka kuétsi kō. 


text:
<pb/>Dutu ñá Israeé san ne, utén utén ntáñɨ̄ ña, ntaéꞌmi ña kɨtɨ é kūvi doméni iña Xuva kó, kuān té ña kaidiáꞌvi é nākate kuétsi kō. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, uun ito tsi é ntii dañu ntūvi xeꞌé ña kúñu ñā é kūvi doméni iña Xuva ko kuenta iña kuétsi kō. Kidáā ne, ítūví ña diñɨ Xuva kō. 


text:
Tsí kuenta iña i é uun tsi doméní san ne, ntii dañu ntūvi ntaváꞌa kueꞌen ñá ñaꞌa san nuu Xuva ko, ña e nátsoo xio ña iña ña. 


text:
Duꞌvā ó kakaꞌan Xúva kō:<pb/>“Tūꞌún saꞌa é kuēꞌé u xuꞌu kó ni ñā rkontuví ne, kuan kōo.<pb/>Xtūví u túꞌūn ko nuú nima ña.<pb/>Xntēé naꞌa u túꞌūn ko ini dɨkɨ ña”,<br/>kaꞌan ña. 


text:
Da kidáā ne, kakaꞌan ña:<pb/>“Nté uun ito ká ña nakáꞌān ko kuétsi ñā,<br/>nté nuu i é kīni kaa é edé ña”,<br/>kaꞌan ña. Kuan ō kaꞌan Espíritū Sántū san. 


text:
Dukuān ne, dá kadā kaꞌnu iní Xuva ko ni ko kuētsí kō ne, ñá kantīo é kuēꞌé ka o doméni iña kuétsi kō. Kɨ́ꞌɨn etsin ō nuu Xuva ko 


text:
<pb/>Dukuān né, taꞌan ko, ñá uꞌvī ko. Kuvi kɨ́ꞌvi ō má viꞌī kuíkō kueꞌén san ve, tsí xeꞌé Jesucristu nɨ́ñɨ ñá kuenta iña ko. 


text:
Vatā o nákaan dutu átā san doo é rkaa ikō san, vata koo é kɨ̄ꞌví ña mí tuvi Xuva kó ne, kuān o dé Cristu dá xeꞌé ña kúñu ñā. Nākaán ña itsi xēe é kɨ̄ꞌɨn o mí tuvi Xuva ko, itsi mí nīꞌi ko ntuvi íña ko. 


text:
Dukuān né, kanɨɨ̄ nima ko kɨ́ꞌɨn o un tsi nte mi túvi Xuva kō. Kuintiꞌxe kueꞌen kó ña, tsi e nákate ña nima ko vata koo é ña kutsúꞌūn ká o īña kuétsi kō ne, é ntūntoo kúñu ko ntute vāꞌá san. 


text:
Ñá ku xtuvī mii o é kākaꞌan o tsí nuu é ntaā í nuu i é kantétu ō, tsí vií ntiꞌxe Xuva ko nūu i e táꞌxi ña xuꞌu ña ni kō. 


text:
Kadā kuení ko īña taꞌan ko, xé un xé un ō, nté koo vii o vata koo é dií dií ka kuinima ko, é dií dií ka vii o nuu i e dóo vaꞌa. 


text:
Ñá xtuvī mii o é nātaká nuu o ni taꞌan kō, tsi íō ñáꞌa e kuán o de ña. Ntá tsi xntii o tāꞌan ko vata koo é nakīí nima ña. Dií dií ka kantio é kuān koo vii o vevíi, tsí dokó sa xee ntúvi dá kīꞌxi xtuku Tóꞌo kō. 


text:
<pb/>Tē tsun rkó tsiñu ko kade dukuan ō é kuētsí san rkontûvi é īni o é nuu é ntaā i iña Cristú ne, ña túvī ká doméni é kiꞌi Xuva kō e ntáꞌvi o īña kuétsi kō. 


text:
Da miī é kuntetu o nūu i e dóo donchuꞌví ntaꞌa Xuva kō dá xntēkú kuꞌvē ñá iña ko. Níꞌi kō míꞌi koko un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña ntaínchuꞌvi Xúva kō. 


text:
Xoo ñáꞌa, ña é ña ni de ntáa lei Muíseé san ne, ñá ni ntuntāꞌví ini ña ña. Te īó uvi, uni ñaꞌa é kākaꞌan ntée ña ña ne, da miī é kuvī ña. 


text:
Te kuān o kúvi ni ña tsīkán ne, ¿ñā ntu te dií ka kueꞌe niꞌi ña é ntōꞌo ña xoo é kāxkanuu i Iꞌxá Xuva kō? Ña sāꞌá ne, kade ña vata te ña ni nuu áꞌvi kueꞌen nɨñɨ́ Cristu, kuān te nɨ́ñɨ ñá ne, kūvi nuu i é kūtuni ko tsi táꞌxi Xuva ko ko nūu i e táꞌxi ña xuꞌu ña ni kō. Kuenta iña nɨ́ñɨ́ san dɨ e ntántoo Xuva kō nima ña vata koo é kūvi nakiꞌi ña ña. Ntá tsi ña sāꞌá ne, kakaꞌan kíni ña iña Espíritu Xuva ko, dɨvi ñā é kaxéꞌe ña e dóo vaꞌá iña ña. 


text:
Ntá tsi ini ō tsí kade ntaa Xúva kō né, dɨvi ña kākaꞌan ña: “Xuꞌú ne, kuéꞌē u é ntōꞌo ñaꞌa san. Xuꞌú ntanáa ú ni ñā”, kaꞌan Xúva kō. Ne, kakaꞌan xtúku ña: “Xuꞌú ne, natsodo kūꞌvé u iña ñaꞌá ko”, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi nakaꞌan nto ntūvi diꞌna dá dā ve íni nto túꞌūn vaꞌá san. Kūtií nto da dóo ntii tūꞌun da dóo ntóꞌo nto. 


text:
Un véꞌxi ne, dōó kinī kaꞌan ñáꞌa san íña ntó ne, dē xení ña ni nto mēꞌñú ñaꞌa san. Un véꞌxi ne, ntōꞌo nto dá kuan ō ntóꞌo taꞌan nto dɨ. 


text:
Ntūntaꞌví ini nto taꞌan nto, ña ñuꞌu kutū san. Íntōo dínī ntó kuān te kíꞌi ñaꞌa san é tuví iña nto, tsí ini nto tsí e dukún kan ne, dōó iō iña nto e dií dií ka vaꞌa, é ña ntɨꞌɨ ntii dañu ntúvi. 


text:
Dukuān ne, ñá xtuvī mii nto é kuintiꞌxe nto Xuva ko vē, tsí tē ña xtuví mii ntó ne, níꞌi ntō é vāꞌá kueꞌen. 


text:
Tsí kakaꞌan túꞌun Xuva kō:<pb/>Ña náꞌā ka dá kiꞌxi ña é kākaꞌán u tsí kīꞌxí ña.<pb/>Ñá kukuīí ka ña.<pb/> 


text:
Xoó ñaꞌa é vāꞌá nima ñá tsi kakuintiꞌxe ña kó ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña.<pb/>Ntá tsi te nātɨvi iní ña ne,<pb/>ña xkúntee iní ka kó ña. Kuan ō kaꞌan Xúva kō. 


text:
Ntá tsi xoꞌō ne, ña te kade o vatā ó de ñaꞌa, ña e ntántiko kōó san ne, ntákunaá ña. Tsí xoꞌō ne, ntáde o vatā ó de ñaꞌa, ña ntákuintiꞌxe i ne, kuan kōo nakáku nima ko.<pb/>


text:
Váꞌa ō ve. Te kakuintiꞌxe kō ne, ini o tsí niꞌi ntíꞌxe ko nuū i é kāntétu ō. Ñá kaitsuꞌun ō, tsí ini o tsi nuu é ntaā i é nīꞌi ko, kuān té vata kiní ō. 


text:
<pb/>Tsí kakuintiꞌxe ko Xuva kō ne, ini ó tsi mii tūꞌún ña e de kúꞌvē ñá ñuxiví san. Ñá tē nee iña io kídaā da de kúꞌvē ña e ntaíni o vevíi. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Abee. Dukuān ne, xéꞌe ña ūun doméni iña Xuva ko e dií ka vaꞌa é vāta kaa é xeꞌé Caiin. Dukuān ne, kakaꞌan Xúva kō tsi dóo vaꞌá ña ne, kīꞌi ña doméní san. Xíꞌi Ābeé rkontuvi, ntá tsi vata tsi te kākaꞌan dúkuan ñā, tsí kainí o nté ō kuíntiꞌxe ña. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Enoó san dɨ. Dukuān ne, ñá ni xēꞌé Xuva kō é kuvī ña. Kuan tsī ó kantíto ña nákiꞌi Xuva ko ñā e dukún kān. Ñá ni nanīꞌí ka ñaꞌa san ña, tsí kueꞌen niꞌi Xuva ko ñā. Tsí diꞌna dá nakiꞌi Xuva ko ñā né, kūtuni ñáꞌa san tsi idé ña é ntio Xuva kō. 


text:
Ntá tsi ña kuvi víi ō é ntio Xuva ko tē ña kuintíꞌxe ko ñā. Te nchō kɨꞌɨn étsin o nūu Xuva kó ne, kantio é kuintiꞌxe kō tsí tuví ña, tsí kaxéꞌe ña é vāꞌa xoo é kanɨɨ̄ nima í kanantuku ñā. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Noee. Dukuān ne, dá kakāꞌan Xúva kō tsí koo nuu i é vāta kiní ña ne, ēde ña kuenta é kākaꞌan Xúva kō. Kidáā ne, de váꞌa ña uun tun ntōó san vata koo é nakáku nuu ña ni iꞌxā ña. Dā íni ñaꞌa san tsi dóo váꞌā ó kakuintiꞌxe Noeé san ne, kūtuni ña tsi dóo kini ntáa ña nguiī san. Dukuān ne, kakaꞌan Xúva kō tsi dóo vaꞌá ñaꞌa Noeé san, tsi kuíntiꞌxe ña. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Abraan. Dukuān ne, kuéꞌen ña tūku ñuu é kākaꞌan Xúva kō tsi kuéꞌe ña é kūvi iña ñá ni iꞌxā ña. Kuān té ña ni iní ña míꞌi kɨ̄ꞌɨn ñá ne, ntīi ña ñuú mii ñā ne, dē ntaa ña é kākaꞌan Xúva ko ni ñā. 


text:
Kuīntiꞌxe Abraán san. Dukuān ne, níꞌi ña é kutuvī ñá ñuú san é xeꞌé Xuva ko ña vatā ó kakaꞌan ñá, kuān te váta kaa ña ntaíka itsi san kaa ña. Viꞌi doó san inúu ña, vatā o dé Isaa ni Jácoó dɨ, tsí dadɨɨ níꞌi ña túꞌūn é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña. 


text:
Viꞌi doo tsí san inúu ña, tsí intétu Abraan ñuu é tuví ntii dañu ntūvi, ñuu é xtúvi tūꞌvé Xuva kō, ñuu é de váꞌa mii ñā e dukún kān. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Sará san dɨ. Dukuān né, kuān te ita ntíꞌxin kuia ña é kōo iꞌxá ña ne, ñúꞌū ntiꞌxe iꞌxá ña, tsi kuíntiꞌxe ña tsi vií Xuva ko nuū i é xeꞌé ña xuꞌu ña ni ñā. 


text:
Dukuān né, kuān te dóo ata Ābraan é ña ni kuvi kóo iꞌxá ña ne, xíō iꞌxá ña. Káxa ūun tsi ñaꞌa san da nté kútɨtɨ́n ña. Vatā ó uve dií xntɨvi e dukún kān ntáa ña. Vatā ó ntákuvi xɨ́ku ntákuvi ña é ntē ña kuvi nakáꞌvi o ñā. 


text:
<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san é kākaꞌán u ne, ntákuintiꞌxe dukuan ñā dá xiꞌi ñá, kuān té vata níꞌi ña é un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌan Xúva kō. Ntá tsi ini ñá tsi rkontuví koo nuu i sáꞌa ne, dōo diní ña. Ntákaꞌan ñá tsi ña te ñuú mii ña ñūxiví sa, tsí ntoo taan ña. 


text:
Ntá tsi ntio ña uun ñuu é dií ka vaꞌa. Ntio ña kuntōo ña e dukún kān. Dukuān ne, ñá ni kūkaꞌan nuu Xúva kō tsi ntákaꞌan ñáꞌa san tsí Xuva ñā né, xtūví tuꞌvē ñá ñuú mí kuntōo ña e dukún kān. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Abraán san. Dukuān né, dā íto ntēé Xuva ko ñā ne, xéꞌe ñā iꞌxá ña Isaá, kuān té kuví, vata kaa doméni iña Xuva ko. Uun tsi iꞌxá ña e káku dá xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni Ābraan, ntá tsi nchō kuéꞌe ña i, kuān te é kākaꞌan Xúva ko ni ñā: 


text:
Ini Ábraan tsi dóo ntii īní Xuva kō ne, kuvi nantoto ña ñaꞌa kuān té xiꞌi ña. Kuvi kaꞌan o tsí vata tē dɨ́ ni nākiꞌi ntiꞌxe Abraan íꞌxá ña rkontuvi te xiꞌi. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Isaá dɨ. Dukuān ne, xéꞌe ñā xuꞌu ña tsí vií Xuva kō é vāꞌá ni Jācoo, ni Esáuú rkontuvi. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Jacoo. Dukuān né, dā dokó sa kúvi ña ne, nákɨꞌɨ̄ tuun ña tatun ña. Nānuꞌu ña iní ña Xuva kō ne, xéꞌe ñā xuꞌu ña tsí vií Xuva kō é vāꞌá ni īꞌxa iꞌxá ña Josee. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Joseé san dɨ. Dukuān né, dā xee ntúvi é kuvī ñá ne, kakaꞌan ñá nī ña Israee tsí ntaka ntiꞌxe ña ñuú Egítō rkontuvi. Kakaꞌan ñá ni ña te kūniꞌi ña xɨkɨ ña te ntáka ña ne, nakuntúꞌxi ñuú san mí kɨ̄ꞌɨn ña. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe uva Muiseé san dɨ. Dukuān né, dā káku Muiseé ne, xnuu xūꞌu ñá i te ūni xoo, tsí ini ña tsi dóo tií kaa iꞌxá san. Ñá ni uꞌvī ña é kākaꞌan reí san tsi kaꞌní ña iꞌxa ɨ́kɨ́n iña ñá Israeé san, iꞌxa tii. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Muiseé san dɨ. Dukuān né, dā kúkaꞌnu ña ne, ña ni ntío ña é kākaꞌan ñáꞌa san tsí iꞌxa diókō rei Egítō san ña. 


text:
Dií ka ntio ña é ntoꞌo dadɨɨ ña nī ña ntáduku ntée Xuva kō é kutūvi dínī ña uun daꞌna mí ntáde ñaꞌa san é kīni kaa. 


text:
Dií ka nuu áꞌvi, kuiní ña, é ntōꞌo ñá vata ō ntóꞌo Cristu é nīꞌi ña é un ntɨꞌɨ̄ é īó ñuú Egítō. Tsí kantetu ña nuu i e dií ka vaꞌa é kuēꞌé Xuva ko īña ña. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe Muisee. Dukuān né, ntāka ña ñuú Egítō ne, ñá ni uꞌvī ñá te kūdiín reí san. Ñá ni xtuvī mii ña é viī ña, tsí vata tsi tē íni ña Xuva ko, kuān té ña kuvi kiní o ñā. 


text:
Tsi kuíntiꞌxe Muiseé ne, dē kaꞌnu ña viko é nakaꞌan ñā da ntáka ña ñuú Egítō. Kāꞌan ñá ni ñāꞌa san tsí daꞌví ña nɨñɨ léꞌntú san dɨkɨ́ xiꞌi ña kan vata koo é ña kaꞌni ánje Xuva ko īꞌxa nuu i íña ñá Israee. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe ña Israeé san dɨ. Dukuān ne, ítā ntiꞌxin ña méꞌñū ntute ñuꞌu san é nani Ntute Kuēꞌé san vatā ó te ñuꞌu itsi. Ntá tsi dā intíkɨn ña Egítō sán ña ne, tēni ña. 


text:
<pb/>Kuīntiꞌxe ña Israeé san. Dukuān ne, kóꞌxo ntīká ntoꞌo ñuú Jericoo da íka ña uꞌxe ntúvi ata i kan. 


text:
Kuīntiꞌxe Raa, ñádɨ̄ꞌɨ e íka lukú san. Ñá te ni xīꞌi dádɨɨ ña ni ñāꞌa, ña é ña ni kuintíꞌxe i san, tsí kuān te íka luku ñá ne, xntii ñā ña Israee, ña é īxkoto ntódo ñuú tsikan. 


text:
<pb/>¿Nēe iñá ka ntu kaꞌán u? Ñá kunēꞌé ka é ntāa ú ni nto īña Gédiuun, iña Báraa, iña Sánsuun, iña Jéftee, iña Dávii ni Sámuee, ni ñá kaꞌán naa Xuva ko kídaā. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña tsikán ne, kuīntiꞌxe ña. Dukuān né, iō ñá e kúvi idé ña da náa ña ni tūku ñuu. Iō ñá e dóo váꞌā o de kúꞌvē ña. Iō ña é niꞌi ña núu ī é xeꞌé Xuva ko xuꞌu ña ni ñā. Iō ñá ne, nakáku ña dá ncho kaꞌxí ñañá san ña. 


text:
Iō ña é ñā ni íꞌxi ña dá ñūꞌu ña mi dóo kaiꞌxi ñúꞌú san. Iō ña e nakáku ña da nchó katsin ñaꞌa san ña káa. Iō ña e náxnuu ña ntii ña kuān té ña tuvi ntíi ña diꞌna. Iō ña é ña ni uꞌví ña dá edé ña duꞌxēn né, nakúnu ñā sntadun túku ñuú san. 


text:
Īó ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, ntōto xtuku iꞌxá ña rkontuvi dá xiꞌi. Tuku ña ntákuintiꞌxe i sán ne, dōo ntóꞌo ña da káni ñaꞌa san ña utun, ntá tsi ña ni ncho víi ña é kākaꞌan ñáꞌa san vata koo é nakáku ña. Ini ñá tsi niꞌi ña ntuvi e dií ka vaꞌá iña ña ntaꞌa Xúva kō. 


text:
Tuku ña ne, ntáxkuntée ñaꞌa san ña ne, ēꞌní ña ña, nátiī nuu ña ña xoꞌo. Kīꞌní ña ntaꞌa ña ni dɨ̄ꞌɨ́n ña dɨ́ ne, xnuu kutu ña ñā. 


text:
Tuku ña ne, kāni ñaꞌa san ña xuú ne, xíꞌi ñā. Iō ñá ne, kātsin dava ñaꞌa san ña. Iō ñá ne, īto nteé ñaꞌa san ña te vií ña é kīni kaa. Iō ñá ne, ēꞌní nuu ñaꞌa san ña káa. Iō ñá ne, īka xaa ña ne, kudii ñɨɨ́ a leꞌntú san ni ñɨ̄ɨ tsidiꞌú san itávi núu ña. Dōo taan núu ña. Dē xení ñaꞌa san ni ñá ne, dōo uꞌvi kúvi ña. 


text:
Ña ñuxiví san ne, ñá te nuu áꞌvi ña é kuntoo dadɨɨ ña nī ña dóo vaꞌá san. Ntá tsi edé ña ñuxiví san é doto tsi íka xaa ña dóo vaꞌá san ñuu itsí san nī má ntāꞌxín san. Xavi kɨ́tɨ san ni mâvi kan kúvi viꞌi ña. 


text:
<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña saꞌá ne, kuān te íni Xúva kō tsi dóo vaꞌá kuintiꞌxe ña ne, ñá ni nīꞌi ña é un ntɨꞌɨ̄ é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña. 


text:
Tsí ini Xúva kō tsi ío ūun nuu i é dií ka vaꞌá iñá kō ne, ntio ña é kūntetu ña tsikan da nté dadɨɨ niꞌi ña ni kō e ntuváꞌa kueꞌen o nuú Xuva kō.<pb/>


text:
Ntoo méꞌñu o nī ña te da díi ñaꞌa, ña e dóo kuíntiꞌxe i san. Dukuān né, xoꞌō dɨ́, na xtūví xio o da nēé ka nuu i é kanateñu nuu kō, da nēé ka kuetsi é ncho niꞌi i kó ne, na kūtíi o kūnu dúꞌve o itsi e táꞌxi Xuva ko kō. 


text:
Koto o nūu Jésuu, tsi kuíntiꞌxe kueꞌen ñá Xuva kō né, tāꞌxi ña é kuīntiꞌxe váꞌa ko ñā dɨ. Ntōꞌo Jesuu ntíkā krusi, ntá tsi ña ni kukáꞌan nuu ña é xiꞌi ñá vata ō xiꞌi ñá kini ntáa san, tsí ini ñá tsi te ita ntíꞌxin é ntōꞌo ña ne, kutūvi dínī ñá ntaꞌa Xuva kō. 


text:
<pb/>Kadā kuení vaꞌā ntó ve nté ō dé Jesuu, tsí kutíi ña dá un váꞌa tsi ntóꞌo ña ntaꞌa ñá iō kuetsí i. Dukuān ne, ñá ku kuduꞌxen ntō, ñá ku natɨ̄vi iní nto é kuīntiꞌxe nto. 


text:
¿Vá kunáa inī ntú nto tsí kataꞌxi Xuva ko nto ītsi, tsí iꞌxá ña nto? Tsi kakaꞌán túꞌun Xuva kō:<pb/>Iꞌxá miī kó, na nakaꞌan ō dá taꞌxi Tóꞌo ko ō é ntōꞌo o.<pb/>Ñá ku tɨ̄vi iní o dá kāꞌán u tsí ña váꞌā ó kaden.<pb/> 


text:
Tsí xoo ñáꞌa, ña e dóo ntio Xuva ko ī ne,<br/>kaxéꞌe ña ña itsi.<pb/>Xoó ñaꞌa é kīꞌi ña e kúvi ña iꞌxá ña ne,<br/>kaxéꞌe ña é ntōꞌo ña, kaꞌan ña. 


text:
Kutíi nto ntoꞌo nto ne, kutúꞌve nto, tsí kade Xuva ko ni nto vatā ó de ña ni iꞌxā ña. ¿Vá iō ntú iꞌxa é ña kaxéꞌe uva i itsi? 


text:
Tē ña katáꞌxi Xuva ko nto itsi vatā ó de ña ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ iꞌxá ña ne, ñá te īꞌxá ntiꞌxe ña nto. 


text:
Kadā kuení nto dɨ: Dā kú kuetsi ō né, uva ko ñūxiví a ne, kataꞌxi ña ko ītsi ne, kaiko ñuꞌu o ñā. ¿Nté kui ña dií dií ka kuintiꞌxe kō é kākaꞌan Úva kō, ña tuví e dukún kān, vata koo é nīꞌi ko ntuví vaꞌá iña ko ntii dañu ntúvi? 


text:
Uva kō, ña tuví ñuxiví a ne, dá kuetsi ō ne, kataꞌxi ña ko itsi vatā ó kuiní ña é vāꞌa. Ntá tsi Xuva kō ne, dií dií ka kaidiáꞌvi dá kataꞌxi ña ko ītsi, tsí ntio ña é ntūváꞌa kueꞌen o váta ō vaꞌá ña. 


text:
Ini ntó tsi ña ntío ko é ntōꞌo ko, tsí kaexnúu. Ntá tsi rkontuví ne, dá kūtúꞌve kō é vīi o é vāꞌá ne, kuntōo váꞌa o, tē kutúꞌve ntiꞌxe ko kuēnta iña i é ntōꞌo ko. Dōo xii kaa té ña kiní ō é kākaꞌan Xúva kō 


text:
Nantuku nto itsi vāꞌa míꞌī ntáka nto, vata koo é ña dií dií ka kuvi nto, vata koo é ntūváꞌa váꞌa nto. 


text:
<pb/>Kuenta tsi vií nto te kuntōo váꞌa nto ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa. Kuntīkɨn nto é vāꞌa, tsi nté uun ñaꞌa ña kiní ña Tóꞌo ko tē ña vií ña é vāꞌa. 


text:
Koto xnto te iō nto é ña kananiꞌí ka nto é vāꞌá san é kataꞌxi Xuva kō. Ñá viī ntó vata kaa xuku ûvé san. Tsí da kaidáka xuku ûvé san ni tūku xukú san ne, ku uve ntɨ́ꞌɨ. Te viī nto é kīni kaa ne, kutúꞌve taꞌan nto é viī ña é kīni kaa dɨ. 


text:
Ña ku kava niꞌi nto ñadɨ̄ꞌɨ é ña te ñádɨ̄ꞌɨ míi ntō; ntē ña ku nadɨkɨ́ nteē ntó Xuva ko, vatā o dé Esauu dá nadama ñā é viī ñá iꞌxa nuu i dá niꞌi ña é kaꞌxī ña. 


text:
Ini nto tsí rkontuvi dá xee ntúvi e náxnuu viko uva ña ñā ne, ña túvī ká iña ña. Kuān te dóo éku ña ne, kuān te dóo nátɨvi iní ña ne, ña túvī ká choꞌo i. 


text:
<pb/>Ntōꞌó ne, ñá ni xēe étsin nto xuku Sinaií san é tɨɨn ntaꞌa nto vatā o dé ña Israeé san kídaā. Núu xūku tsikán ne, kaiꞌxi ñúꞌú san ne, neé kueꞌen. Dōó ñuꞌu viko neé san ne, dōo ínu tatsin. 


text:
Ntē ña ni tekú nto da éku trunpetá san, ntē dá kakāꞌan tátsin Xuva ko ni ñā. Ña e téku i sán ne, íkan ña é ña ku kaꞌán ka Xuva ko ni ñā. 


text:
Tsi dóo ūꞌví ña da dóo ntiī kaꞌan Xúva ko ni ñā tsí da xōó ka é xtūvi i dɨ́ꞌɨn i xuku san, te ñāꞌá o te kɨ̄tɨ ne, kuétsī é kāꞌní nuu ña i xuú ne, o kini ña ī káā. 


text:
Tsi dóo donchuꞌví kaa é ini ña ne, un tsi nte míi Muīsee kakáꞌan ña: “Koó da kānɨ́ꞌɨ u é kaūꞌví ko”, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ntōꞌó ne, xée ētsin nto xuku é nanī Siuun, ñuu mí tuví Xuva kō, ña kantíto ntii dañu ntūvi. Ñuú saꞌá ne, kakaꞌan o é ñūú Jerusaleen é tuví e dukún kān, míꞌi ntoo ña te nté kaa ánje Xuva kō. 


text:
Xée nto ikān, míꞌi ntoo dîni ña ntánataká nuu, ña ntáduku ntée Xuva kō, ña é ūve naꞌa dɨ́vi ī e dukún kān. Xée ntō mí tuví Xuva kō, ña é kaidō kûꞌvé iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. Xée ntō mí ntántoo ña xiꞌi, ña é vāꞌá san, ña e ntántoo Xuva ko nima i. 


text:
Xée ntō mí tuví Jesuu, ñá ntitsí meꞌñu nuu Xuva ko ni ñāꞌa san kuenta iña túꞌūn xeé san é xeꞌé Xuva ko xūꞌu ña, tsi étɨ ña nɨñɨ ña vata koo é ntáꞌvi ña kuétsi kō. Dií dií ka kaidiáꞌvi nɨñɨ ña é nɨ̄ñɨ Ábee. Tsí dā íni Xuva ko nɨ̄ñɨ Ábeé san ne, kakaꞌan ñá tsi ntanáa ña. Ntá tsi dá kaīní ña nɨñɨ Jésuú ne, kakaꞌan ñá tsi kada kaꞌnu iní ña ni kō. 


text:
<pb/>Koto nto é viī ntó kuenta ñá kakaꞌan ni ko. Tsí tē ña ni nakáku ña Israee dá ña ni ide ña kuénta é kākaꞌan Muísee ni ña ñúxiví a ne, dií dií ka ña nakáku o tē ña vií o kuēntá nēe é kākaꞌan ñá tuví e dukún kān. 


text:
Dá kakāꞌan Xúva kō kídaā né, táān ñuxiví san. Ntá tsi vevií ne, kakaꞌan ña: “Uun ito ká xtuku natāán u ñá te da mii tsi ñūxiví sa, tsí un tsi nte e dukún kān dɨ”, kaꞌan Xúva kō. 


text:
Dá kakāꞌan ñá é “uun ito ká xtuku” ne, ncho kaꞌan ñá tsi nantɨꞌɨ ña da nēé ka é īó ñuxiví a é ede kúꞌvē ña. Koó da nuū i íña mii ñā é kuntōo ka. 


text:
Dukuān ne, nakuéꞌe ō sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō tsí kaduku ntée ō mí kadē kúꞌvē ña, mí é ña ntɨ́ꞌɨ. Dukuān ne, kaꞌnu kuinī ko ni Xuva ko. Kunuu inī kó ña kanɨɨ̄ nima kó, vatā ó ntio ña. 


text:
Ñá ku kūnáa inī nto é vāꞌá koo vií nto ni ñāꞌa, ña é xēe nú viꞌi ntō. Tsí iō ñáꞌa ne, da xeꞌé ña viꞌi ña ne, íntōo ánje Xuva ko ni ña, kuān té ña ni kutúni ñá te ánje ñā. 


text:
<pb/>Nakaꞌan nto tāꞌan nto, ña ntákuintiꞌxe i san, ñá ñuꞌu kutū, vata tsi te ñuꞌu kutu dadɨɨ nto ni ñā. Nakaꞌan nto tāꞌan nto, ña dóo ntántoꞌo i dá kadē xení ñaꞌa san ni ñā, tsí te dā ná kuān koo ntoꞌo nto dɨ. 


text:
<pb/>Kuiko ñuꞌu nto ñadɨꞌɨ̄ ntó tē tántaꞌa nto. Mii ña kutuvī niꞌi nto ñá ne, ñá ku dotō tsí kava niꞌi nto tuku ñadɨ̄ꞌɨ́ san. Kuan kōo vií ñadɨ̄ꞌɨ́ san ni xɨ̄ɨ ña dɨ. Tsí Xuva kō ne, kuéꞌe ñā é ntoꞌo da xōó ka ñaꞌa, te ñā e tántaꞌa, te ñā é vāta tántaꞌa, te kava niꞌi ña ñadɨ̄ꞌɨ é ñā te ñádɨ̄ꞌɨ míi ñā. 


text:
<pb/>Ñá ku ntɨꞌɨ inī ntó iñá diuꞌun. Kūntoo dínī ntó ni nēé kudii é nīꞌi nto. Tsí Xuva kō ne, kakaꞌan ña: “Nté uun ito ñá xtuví mii ú o. Nté uun itó tē ña vií u ó kuenta”, kaꞌan ña. 


text:
Dukuān né, kanɨɨ̄ nima ko kuvi káꞌan o:<pb/>Xuva kō né, dɨvi ñā é kaxntii ñā ko.<pb/>Dukuān ne, ñá ku ūꞌví ko.<pb/>Ña túvī nee iña é kūvi vií ñaꞌa san ní ko. 


text:
<pb/>Nakaꞌan nto ñāꞌa, ña é nakuaꞌa ntó san, ña é nāñéꞌe nto túꞌun Xuva kō. Koto váꞌa nto nté ō kuíntiꞌxe ña un tsi da nté xiꞌi ñá ne, kuan kōo kuintíꞌxe nto dɨ. 


text:
<pb/>Jesucristú ne, ñá kānadama ña. Kuan tsī ó de ña vevii vatā o dé ña diꞌna ne, kuan kōo vií ña ntii dañu ntūvi. 


text:
Ñá ku kuntīkɨn ntó da nēé ka tuku túꞌūn é kākaꞌan ñáꞌa. Dií ka váꞌā o é kunūu ntii nima ko kuenta iña i é vāꞌa é kātaꞌxi Xúva ko kō né, xtuvī mii o nté xkoó ini o iña i é kāꞌxi o, é ña káꞌxi o. Tsí nuu i é kaēꞌxi o ne, ña te dɨ́vī é kaxntii kō. 


text:
Ini nto tsí dutu ñá odo nūu iña ñá Israeé san ne, kaxtuvī ñá nɨñɨ kɨtɨ́ san má viꞌī kuíkó san é kūvi doméni iña Xuva ko vata koo é ntūváꞌa ñaꞌa san ni Xuva kō, ntá tsi kaeꞌmi ña kúñu tɨ āta ñuú ña kān. 


text:
Dukuān né, xtuvī mii o é ātá san ne, kuntikɨ̄n o Jésuú, kuān te kadá xení ñaꞌa san ni ko vatā o dé ña ni ñā. 


text:
Tsi ñuxiví a ne, ña túvi ñuū ko é kuntoo o ntii dañu ntūvi, ntá tsi ntánantuku o ñūu mí kuntoo ō rkontuvi. 


text:
Dukuān ne, utén utén nakuéꞌe ō doméni ntaꞌa Xúva kō dá kāꞌan ó tsi dóo kaꞌnu ña. Dōo diní ña dá nakuéꞌe o ñā sintiáꞌvi kuenta iña Jésuu. 


text:
Ñá ku kūnáa inī nto é viī nto é vāꞌa, é xntii nto tāꞌan nto. Tsi dá kuān ó de nto ne, vata kaa doméni iña Xuva ko kaa, e dóo ntio ña. 


text:
<pb/>Kada ntaa ntó nī ña ntádē kûꞌvé iña ntó ne, vií ntō é kākaꞌan ñá, tsí kade ña kuentá nima nto. Ini ña tsí kuenta iña Xuva ko e ntáde ña nto kuenta. Vií nto vata koo é kunūu dîní nima ña, ñá tē é kūntaꞌxa iní ña, tsi ¿míꞌi ntu kunuu áꞌvi iña nto te kūntaꞌxa iní ña? 


text:
<pb/>Kaꞌan ntáꞌvī ntó iñá ntɨ. Iní ntɨ tsi idé ntɨ é vāꞌá ni ntō nuu Xuva ko. Da miī é ncho vií ntɨ é vāꞌa utén uten. 


text:
Vií nto da xeꞌe, kaꞌan ntâꞌví nto te taꞌxi Xuva kō é dií ka kantɨ́ꞌɨ naxeé u míꞌī ntántoo nto. Iꞌa ntɨ́ꞌɨ tutú san 


text:
<pb/>Xuva kō, ña kataꞌxi é kūntoo váꞌa ō ne, xtuvī ñá kuenta tsí ntii dañu ntūvi vií ña e táꞌxi ña xuꞌu ña ni ko kuēnta iña nɨ́ñɨ Jésuu, paxtu vaꞌá ko, dā nantóto xtūku ña ña dá xiꞌi ña. 


text:
Na taꞌxi Xuva ko ntō é un ntɨꞌɨ̄ é vāꞌa é kantio nto vata koo é kūvi vií nto vatā ó ntio ña. Na viī ña é vāꞌá nima ntó, nuu i é vāꞌá, kuinī ñá, kuenta iña Jesúcristu. ¡Káꞌan ō tsi dóo kaꞌnu Cristu ntii dáñu ntūvi! Kuan tsi koo na kōo. 


text:
<pb/>Kákān ú nto, tāꞌan kó, te kūtíi nto nī kó kudii túꞌūn saꞌa é kākaꞌán u ni nto, kuān té ña kuéꞌe tutú san ni de váꞌa u. 


text:
Ntio ko é kūtuni nto tsi e ntíi ení ko Timōteu viꞌi útun san. Te kīꞌxi kantɨ́ꞌɨ ña ne, kuntēka ú ña te amá kixkoto niꞌni ú nto. 


text:
<pb/>Káꞌan ntō ntiusi ni ún ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ taꞌan kō, ña ntánakuāꞌa nto ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntáduku ntée Xuva kō. Iꞌa kataxnūu ña ñuú Italiá san ntiusi ntó dɨ. 


text:
Xuꞌu é Santiaú u ne, kade tsiñu ú iña Xuva ko ni Tóꞌo ko Jesūcristu. Taxnūu u túꞌūn saꞌá iña nto, dɨvi ntō e kúvi uxuvi táta ña Israeé nto, da míꞌī ká mi ntántoo nto. Ntiusi nto. Kataꞌxi Xuva kō e dóo kiꞌin inī ko nté koo vii o 


text:
Na kūtíi ká nto vata koo é kutuꞌve váꞌa nto, vata koo é ntūváꞌa ñaꞌa nto ne, ñá tē nee iñá kunáa nteē ntó nuu Xuva ko. 


text:
<pb/>Tē ñá ini nto nee é vāꞌa é viī ntó ne, kákan nto ntaꞌa Xuva kō. Tsí kantétu ña é kuēꞌé ña é kūtuni un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa nee iña é vāꞌa. Ñá kāde víni ña, ntē ña kada tíi ña ni ntō. 


text:
Ntá tsi te kākan ntó ntaꞌa ña ne, kanɨɨ̄ nima ntó kuintiꞌxe nto é nantiko koō ña. Ntē ña ku dé kuení nto te ña nantiko koó ña. Tsí ña ntádē kuení i sán ne, kuān ntáa ña vata kaa ntute ñuꞌu san é kaido ne, kanainu dá kainu tatsín san. 


text:
Tē ña te kánɨɨ nima nto ntákuintiꞌxe nto da ntaíkan nto ntaꞌa Xuva kō ne, ¿míꞌi ntu tāꞌxi ña é ntaíkan nto? 


text:
Tsí uun ñaꞌa, ña é uvi nuu i kade kuení i ne, nuu nuu tsi kanadama ña é viī ña. Tuku vií ña vevií ne, é tūku vií ña uten. 


text:
<pb/>Taꞌan ko, ña e dóo ntāꞌví san ne, kuān té ña nuu áꞌvi ña ñuxiví sa ne, ntá tsi na kutūvi dínī ña, tsi dóo nuu áꞌvi ña nuu Xuva ko. 


text:
Taꞌan ko, ña e dóo kuikā sán ne, na kutūvi dínī ñá te xūvi kaika ña. Tsí vata kaa laa é kaeꞌnu má kūꞌu kan kaa ña. Tsí uun daꞌna tsi véꞌxi ñuxiví sa. 


text:
Laa sán dɨ ne, uun dáꞌna tsi kakene ne, kanakóꞌxo dá kāxiꞌi dií xuku i kaꞌni ngántií san. Ñá vāꞌá ka kídaā. Kuan kōo kuvi ni ña kuiká san dɨ. Tsí uun daꞌna tsi ntɨꞌɨ nuu mii ña nī é iō iña ña. E ntántoꞌo kō 


text:
<pb/>Nté kui váꞌa ñaꞌa, ña é kakutíi i é kantoꞌo i. Tsí te kutíi ña ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌa iña ñá ntaꞌa Xuva kō. Tsí Xuva kō ne, e xéꞌe ñā xuꞌu ña tsí kuntoo ña ni ñā, xoo é kākuinima í ña. 


text:
Te īó uun nuu ī é kīni kaa é ncho víi o ne, ñá ku kadā kuení ko te ntaꞌa Xuva ko vēꞌxi, tsí ña túvi míꞌi kēne ña é viī ña é kīni kaa né, ntē ña katáꞌxi ña é vīi o é kīni kaa dɨ. 


text:
Te kuintiꞌxe kō é kaīkan níma kó san ne, vií ntiꞌxe ō é kīni kaa san. Kidáā né, tē kuíni kō é vīi o é kīni kaa san ne, níꞌi kō doxiꞌí san. 


text:
É un ntɨꞌɨ nuū i e dóo vaꞌa, nuu i é nuu é ntaā í ne, dɨvi tsī é vēꞌxi e dukún kān. Xuva ko kataxnūu ña é vāꞌá mii kō. Tsí dɨvi ñā ede kúꞌvē ña ñuꞌu é kāxiꞌí nuu e dukún kān. Ñúꞌū sán ne, kanadama, ntá tsi Xuva kō ne, ña kanadama ña nté un siin. 


text:
Tsí mii ñā ntío ña é nakáku ña kō da kuíntiꞌxe ko tūꞌun é nuu é ntaā i iña ña é ntio ña é kuvi ō vata ntáa iꞌxa nuu i íña ña. Xoo é ntio ntiꞌxe i Xuva kō 


text:
<pb/>Kutuni nto sáꞌa, taꞌan ko, ña e dóo ntio kó ne, ntíto vií nto, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ nto, dá ntaíni nto ne, ñá ku dotō tsí kaꞌan nto. Ñá te ūra tsí kudiín nto dɨ. 


text:
Dukuān né, xtūví xio nto da nēé ka nuu i é kīni kaa san. Mii tsī é kuintiꞌxe nto túꞌūn e xnúu Xuva kō nima nto. Dɨvi tsī é kaidiáꞌvi é nakáku ō. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña te da mii tsī é kini nto é kākaꞌan túꞌun Xuva kō, tsí kada ntaa nto. Te da mii tsī e ntaíni nto ne, ntaéni ntaꞌví mii ntō kúñu ntō. 


text:
Xoó ñaꞌa é da mii tsī e kaíni ña túꞌun Xuva kō ne, ntá tsi ña káde ntaa ña vatā ó kakaꞌán ne, vata tsi kaa ña é kaito nuu speju kaa ña. 


text:
Ntá tsi utén utén nakuāꞌa nto túꞌūn e dóo vaꞌá san iña Xuva ko, túꞌūn é nakākú kō é kīni kaa san. Xoó ñaꞌa é ña kunáa ini ña túꞌūn é nakuāꞌa ña, tsí kade ntaa ña é kākaꞌán ne, naxnuu viko Xuva ko ñā. 


text:
<pb/>Xoó ñaꞌa é kākaꞌan ña tsí kantīkɨn ñá Xuva kō, ntá tsi ña káde ña kuenta é kākaꞌan ñá ne, ¿míꞌi ntū nuu é ntaā i é kakuintiꞌxe ña Xuva kō? Da miī é kaeni ntāꞌví mii ñā kúñu ñā. 


text:
Te nūu é ntaā í ntákuintiꞌxe ko Xuva kō né, viī o é vāꞌá, viī o é ntio ña dɨ. Xntii ō á iꞌxa kií san ne, xntii o ña dɨ̄ꞌɨ ntâꞌví san dɨ nēe e ntátaan núu ña. Ñá viī o é kīni kaá vatā ó de ñaꞌa, ña é ña ntákuintiꞌxe i Xuva kō.<pb/>


text:
Ntōꞌo, táꞌān ko e ntákuintiꞌxe nto Tóꞌo ko Jesūcristu, ña e dóo vaꞌá kueꞌén ne, ñá ku nāntii niꞌni nto nté uun ñaꞌa san. 


text:
¿Nté koo vií nto te xēe úun ñaꞌa míꞌi ntánataká nuu nto, ña é nuu ntaꞌa i diꞌi e kúvi oró ne, ni dōo é ña te nté kaa vaꞌá ne, dadɨɨ tsi xee úun ña ntāꞌví, ña é nuu doo tsude? 


text:
Te kinī ntó ña é nuu doo váꞌa sán ne, tē kaꞌan ntó ni ñā: “Kutuvī ntó iꞌa mí vaꞌā ó sa”, ne, te kāꞌan ntó ni ña ntāꞌví san: “Ikan kuntītsin, o kutūvín ñuꞌu san”; 


text:
te kuān koo kaꞌan ntó ne, ntádē kúꞌvē nto tsí īó ñaꞌa sán ne, dií ka nuu áꞌvi ña é ña nguiī san. Ñá vāꞌá o é kuān koo kada kuení nto. 


text:
<pb/>Kini nto, taꞌan ko e dóo ntio ko, tsi é nakaxnúu Xuva ko ña ntāꞌví san é dií ka kuintíꞌxe ña, é nīꞌi ña é vāꞌa iña Xuva ko. Tsí kuan ō kaꞌan Xúva kō é kuēꞌé ña iña ña, da xōó ka ñaꞌa, ña é mēni í ña. 


text:
Ntá tsi dɨvi ntō ne, ntáde xení nto ni ña ntāꞌví san. Ntá tsi ¿ñā ntu te ña kuiká san e ntáde xení ña ni ntō? ¿Ñā ntu te dɨvi ña e ntáñuꞌu ña nto, ntáñeꞌe niꞌi ña nto ntaꞌa ña tsíñu i san? 


text:
<pb/>Ntoꞌó ne, váꞌā ó de nto tē ntáde ntaa ntíꞌxe nto lei é odo nūu mí kākaꞌan túꞌun Xuva kō é na kuīnima kó taꞌan ko vatā o ntákuinima ko kúñu kō. 


text:
Ntá tsi tē dií ka vaꞌa ntáde nto ni ūun ñaꞌa é tuku ñaꞌa sán ne, iō kuetsí nto, tsi ña ntáde ntaa nto é kākaꞌán lei Xúva kō. 


text:
Tsí te ūun ñaꞌa kade ntaa ntɨ́ꞌɨ ña leí san ne, ntá tsi te ūun tsi nuu i é kakóꞌxo nteē ñá ne, vata tsi te kākóꞌxo nteē ña é un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌán leí san. 


text:
Tsí mii tsi Xuva kō xtúvi ña é ña kuvi kiní dɨkɨ́ o ñadɨ̄ꞌɨ ñáꞌa ne, dɨvi ñā xtúvi ña é ña kaꞌní o ñaꞌa. Tē ña kaíni dɨkɨ́ nto ñadɨ̄ꞌɨ ñaꞌa sán ne, ntá tsi kaeꞌní nto ñaꞌa ne, kidáā ne, kakóꞌxo nteē nto é kākaꞌán leí san. 


text:
Dukuān ne, váꞌā koo kaꞌan ntó ne, váꞌā koo vií nto dɨ vata kaa ñaꞌa, ña é kɨ̄ꞌɨn ntáꞌa ña kaxntēkú kūꞌve kuenta iñá leí san é nakáku ō. 


text:
Tē ña ni ntuntaꞌví ini ko ñaꞌa vevii ne, ñá ntuntāꞌví ini Xuva ko kō te xee o ntaꞌa ña é xntēkú kūꞌve iña ko kídaā. Ntá tsi tē ntúntaꞌví ini ko ñaꞌa san vevií ne, níꞌi kō é vāꞌá ntaꞌa Xuva kō kídaā. Ñá te da mii tūꞌún kaꞌan o 


text:
<pb/>Ntōꞌó taꞌan ko, ¿neé ntu kaidiáꞌvi i te uun o kākaꞌan o é kakuintiꞌxe ko Xuva kō, ntá tsi ña káde ō é vāꞌa? ¿Kūvi ntu nakáku ō é kuān ó kakaꞌan o? 


text:
te iō ntó kaꞌan ntó ni ñā: “Vaꞌa váꞌa tsi koo kueꞌēn nto. Xuva ko na tāꞌxi ña doo é kunūu kutavi nto. Na tāꞌxi ña é kōꞌo é kāꞌxi ntó dɨ.” Te kuan kōo kaꞌan ntó ne, ntá tsi ña kaxéꞌe nto é kataan núu ña é kunūu ña, nte é kāꞌxi ñá ne, ¿neé ntu kaidiáꞌvi i? 


text:
Te xoꞌō ntákaꞌan o tsi ntákuintiꞌxe kō ne, ntá tsi ña ntáde ō é vāꞌá ne, ¿míꞌi ntu kaidiáꞌvi i e ntákuintiꞌxe kō? 


text:
<pb/>Ntá tsi te iō ñáꞌa é kāꞌan ña: “Dɨvi ntō né, kakuintiꞌxe nto Xuva kō. Xuꞌú ne, kade ú nuu i é vāꞌa. ¿Nté ntu koo nañēꞌe ntó ko tsí kakuintiꞌxe nto tē ña káde nto é vāꞌa? Tē kade u é vāꞌá ne, kutuni nto tsí kakuintiꞌxe ko é nuu é ntaā i”, koo kaꞌan ña. 


text:
Kakuintiꞌxe ntō tsí uun tsi Xuva kō. Váꞌā ó ni. Ntá tsi kuān o ntákuintiꞌxe é ña váꞌā sán dɨ ne, ntanɨ́ꞌɨ, tsi ntaúꞌví i. 


text:
¿Nté kuān nte túntu ntú nto? ¿Na nūꞌu ntó iní nto tsí ña kaidiáꞌvi i te da mii tsī é ntákuintiꞌxe kō ne, ntá tsi ña ntáde ō é vāꞌa? 


text:
Uva ata ika ko Ābraán ne, ¿ñā ntu te kakáꞌan Xúva kō tsi dóo vaꞌá ña é xntéku ña nú nāa kan iꞌxá ña, Isaa, vata kaa uun doméni iña Xuva ko? 


text:
Íni nto vē tsí nuu é ntaā i e kuíntiꞌxe Abraán san, tsi dé ntaa ña e kuíntiꞌxe ña. Kutuni ko tsí da ide ña é vāꞌá ne, dií dií ka kuintíꞌxe ña dɨ. 


text:
Kuan ō kúntaa vatā ó kakaꞌan túꞌun Xuva kō: “Abraán ne, kuintiꞌxe ña Xuva kō ne, kaꞌan Xúva kō tsi dóo vaꞌá ña”, kaꞌan. Kakaꞌan Xúva kō tsí Abraán san ne, kuvi ña ña váꞌa tiin niꞌi ñā. 


text:
<pb/>Ini ntó ve, tsí kakaꞌan Xúva kō tsi vaꞌá ñaꞌa, ña é ña te da míi tsī é kākaꞌan ña tsí kakuintiꞌxe ña, tsí kade ña é vāꞌá dɨ. 


text:
Kuan ō dé Raá san, ñadɨ̄ꞌɨ, ña e íka luku kídaā. Kakaꞌan Xúva kō tsi vaꞌá ñaꞌa ña, tsi dóo váꞌā o dé ña da tsúꞌun xuꞌu ña mau iña ñá Israeé san ne, xio itsi táxnūu ña ña da nchó kaꞌní ñaꞌa sán ña. 


text:
Tē ña kantíto nima kó ne, ñá vādá mi kaidiáꞌvi kúñu kō dɨ. Dadɨɨ tsi, tē ña káde ō é vāꞌá san ne, ñá vādá mi kaidiáꞌvi i e kuíntiꞌxe kō.<pb/>


text:
Ntōꞌó taꞌan miī ko, ñá tē nté sa tɨtɨ́n nto é viī ntó mastru iña túꞌun Xuva kō, tsí ini o tsí dií ka táꞌxi Xuva kō é ntoꞌo ko, xoꞌō é mastru ó, tē ña ntáde ntaa o. 


text:
Un ntɨꞌɨ ō ntákoꞌxo ntee ō. Te iō ña é ña kakóꞌxo nteē ña é kāꞌan ñá ne, váꞌā kueꞌen ña. Ntē ña kakóꞌxo nteē ña é kīni kaa sán, 


text:
vatā ó de ō dá kaxnuu ō káa xuꞌu idú san vata koo é viī tɨ é ntio kō ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn tɨ mí ntio tɨ. 


text:
Koto nto tun ntōó san dɨ. Ñá te nté kaa naꞌnu. Un váꞌa tsi ntii ntaíka dá kainu tatsín san. Ntá tsi ña kanakāka sán ne, vava kaa kudii á utun é ntee étɨ i kan kanakāka nuu ña vata koo é kɨ̄ꞌɨn da míꞌī ká mí ntio ña. 


text:
Kuān ó kuvi ni xaa kō dɨ. Kuān té dɨvi á taꞌvi ī é dií ka lúꞌntī é kanɨɨ̄ kúñu kō ne, ntá tsi dóo kaꞌnu ncho vii. Kuān té un siin kudii ngɨ́ñūꞌú ne, ñá tē nté kaa kueꞌe koko níꞌni. 


text:
Xaa kō sán ne, vata kaa ñuꞌú san kaa. Ña túvī neé ka taꞌvī kúñu kō e dóo kini ide. Tsí dɨvi kade ī é katɨ̄ví kanɨɨ̄ kúñu kō. Kade i é tɨ̄ví ko ni taꞌan kō dɨ. Kakaꞌan xáa kō é kīni kaa é vēꞌxi dôꞌvi kan. 


text:
Da nēé ka kɨtɨ ne, da nēé ka láa, da nēé ka kóo, da nēé ka kɨtɨ ntute ne, kuvi kutóꞌo tɨ́ ne, kuān o ntádē tóꞌō ñá tɨ. 


text:
Ntá tsi xaa kō sán ne, xoxó kuvi kada tóꞌo i. Ñá kākukadin xáa kō é kakaꞌan é kīni kaa. Kuān kaa xaa ko vata kaa koo é ñuꞌu tsitu xūꞌu tɨ ntɨdi tɨ. 


text:
Xaa kō sán ne, kakaꞌan tsi dóo vaꞌá Xuva kō né, dadɨɨ tsi ūra í kakaꞌan kíni iña ñaꞌa, ña é ede kûꞌvé Xuva kō é vata kaa mii ñā. 


text:
Uun tsi xuꞌu ko kākii túꞌūn é vāꞌá ni tūꞌun é kīni kaa. Ntōꞌo táꞌan miī ko, sáꞌā ne, ña te kuan kóo. 


text:
¿Vá kūvi ntu kii tɨneꞌú san utun ngóñūꞌú san? ¿Vá kūvi ntu kii ngoñuꞌú san xoꞌo tɨntiꞌó san? Dukuān dɨ́, ña kuvi kii ntute vidin mí kakii ntute veñɨɨ́ san. Xoo e dóo kiꞌin īni ntíꞌxe i 


text:
<pb/>Te iō nto e dóo kiꞌin inī ntó, e dóo tūꞌvé nto ne, kutuni ko xoo e dóo kiꞌin inī í tē íni o tsí kade ña e dóo vaꞌá ne, ñá kāde kaꞌnu ña. 


text:
Ntá tsi tē dóo ntákuneꞌu iní nto, tē dóo ncho niꞌi nto iña mii ntó ne, ñá ku kāꞌan nto e dóo kiꞌin inī nto. Káꞌan ntō é nuu é ntaā i. Ñá ku kāꞌan ntó dovete. 


text:
Tsi é kiꞌin inī ntó san ne, ñuxiví san véꞌxi, ñá te ntaꞌa Xuva ko ni kīꞌxi. Tsí kuān ó de ña ñuxiví sa dɨ. Tsí nuu i sáꞌā ne, nima kíni kaa nto véꞌxi, tsi tóꞌō e ña váꞌā san kataꞌxi é kuān koo kada kuení nto. 


text:
Da míꞌī ka ntákuneꞌu iní ñaꞌa, da míꞌī ká ntio ña iña mii ña ne, ntánaā ña. Ntáde ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i é kīni kaa. 


text:
Ntá tsi te ntaꞌa Xuva ko vēꞌxi e dóo kiꞌin inī kó ne, ña túvī nté uun nuu i é kīni kaa. Te kuntīkɨn o tsíkan ne, dōo váꞌa koo kuntoo o ni taꞌan kō, dōo váꞌa koo vii o ni ñā nee iña é kākaꞌan táꞌan kō. Ntuntāꞌví ini ko ñā. Nɨɨ̄ kueꞌén ini ko vīi o é vāꞌá ni da xōó ka ñaꞌa. 


text:
Xoo é ntio i é kuntōo váꞌa i ne, na viī ña é vāꞌá vatā ó ntio Xuva kō ne, kidáā ne, níꞌi ntīꞌxe ña é vāꞌá koo kuntōo ña.<pb/>


text:
¿Míꞌi ntu vēꞌxí duꞌxēn san? ¿Nté kuī ntánāa tsí mii ntu nto ni tāꞌan nto? Tsí dɨvī é ntio nima kíni ntaa nto. 


text:
Īó nuu i e dóo ntio nto, ntá tsi ña tuvi íña nto. Dukuān ne, ntaéꞌni nto ñaꞌa san é ntákuneꞌu iní nto ni ñā, ntá tsi ña ntániꞌi nto é ntio nto. Dukuān ne, ntánāa nto ne, ntáde nto duꞌxēn. Ntá tsi ña kuvi níꞌi nto é ntio nto, tsí ña ntaíkan nto ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Kuān te ntaíkan nto ne, ntá tsi ña ntániꞌi nto, tsí ña váꞌa o ntaíkan nto. Da ti tsi é nantɨꞌɨ nto nee iña é ntio nima kíni ntáa nto. 


text:
Ntōꞌo é ña ntáde ntaa nto é kuntīkɨn ntó Xuva kō ne, ¿ñá ini ntú nto tsí tē ntántīkɨn nto é kīni kaa sán ne, ntáxtuvī mii nto Xuva ko? Xoó ñaꞌa, ña e dóo ntio i nee iña é ña váꞌa ne, kainchuꞌvi ñá Xuva kō. 


text:
Ñá te dōto tsi kakaꞌan túꞌun Xuva kō tsí Espíritu ñā e táꞌxi ña é kunūu nima kó ne, dōó kakukuiñū ñá ko te tūku nuu i ntántīkɨn o, tsi dóo kakuinima ñá kō. 


text:
Ntá tsi dií dií ka kaxntii Xuva ko kō é vīi o é vāꞌa. Dukuān ne, kakaꞌan túꞌun ñā: “Ñá kaxéꞌe Xuva kō é kūvi vii ñaꞌa, ña é ncho vií kaꞌnu, ntá tsi dóo diní ña kaxntii ña ñāꞌa, ña é ña káde kaꞌnu san”, kaꞌan. 


text:
Dukuān ne, kuéꞌe ntō é na kadā kûꞌvé kueꞌen Xúva ko īña nto. Ntá tsi ñá ku dā váꞌa nto é kadā kûꞌve tóꞌō e ña váꞌā san iña nto nté koo vií nto ne, kidáā né, kunu. 


text:
Kunuu inī ntó Xuva kō né, kunūu méꞌñu ña ntō. Nakate nto ntaꞌa nto, dɨvi ntō é iō kuetsí nto. Ntantoo nto nima ntó, dɨvi ntō é uvi ítsi ntaíka nto. 


text:
Na kūntaꞌxa nima nto. Kueku nto ve kuenta iña kuétsi ntō. Tē xkuntée nto é kīni kaa san kídaā ne, kueku nto vevii. Tē dóo diní nto kídaā ne, kuntōo ntaꞌxa kueꞌen ntó ve. 


text:
Na ntuntaꞌvī ntó nuu Xuva kō né, dɨvi ña nantaa dukūn ñá nto. É ña káꞌan o xoo e váꞌa i, xoo é ña váꞌa i 


text:
<pb/>Ntōꞌó taꞌan ko, ñá kū kaꞌan kíni nto iña taꞌan nto. Tsí tē xoó ñaꞌa kakaꞌan ña é kīni kaa iña taꞌan ñá ne, xoó kakaꞌan ntée ña ña ne, kakaꞌan ntée ña lei Xúva kō san. Kaxntēkú kuꞌvē ñá leí san te vāꞌá ne, o tē ña váꞌa. Te kuān o kade nto ne, ñá te kāde ntaa nto é kākaꞌán leí san, tsí mii xntō kade nto ña é kaxntēkú kūꞌve íña leí san naa i é kāda ntaa nto. 


text:
Ntá tsi uun tsi ña e táꞌxi leí san. Uun ñaꞌa tsi ña é kadē kûꞌvé dɨ. Tsí dɨvi ñā ne, kuvi nakáku ña ko, ō kuvi nakunáa ña kō dɨ. Ntá tsi dɨvīn ne, ¿xoó ntu ñaꞌan é kuvi xntēkún kūꞌvén taꞌan o? Ña ini o nté koo kuvi uten 


text:
<pb/>Koto nto ve, dɨvi ntō e ntákaꞌan nto: “Vevií ne, ō utén kɨꞌɨn ntɨ́ ñuú tsikán ne, ikan kuntōo ntɨ́ uun kuia. Ikan dīko ntɨ́ vata koo é kuēꞌe diuꞌun níꞌi ntɨ”, kaꞌan nto. 


text:
Ñá kuān xkoó kaꞌan nto, tsi ñá ini nto nté koo kuvi uten. Vata ntáa viko nuꞌú san ntáa ntuvi iña nto. Uun dáꞌna tsi ñuꞌu vikó san ne, dá kantava. 


text:
Dií ka váꞌā ó te kāꞌan nto: “Te Xuva kō ntio ña ne, kuntōo ntɨ́ ne, vií ntɨ sáꞌa ne, ō vií ntɨ́ tsikan”, koo kaꞌan nto. 


text:
Vevií ne, dōo ntáde kaꞌnu nto kuenta iña i e ntádē kuení mii ntō é viī nto. Ña váꞌa ō é kuān koo kaꞌan o. 


text:
É kúdī kaá kuaán nto nī diuꞌún kuīꞌxín nto. Dɨvi ntāda ntaa nté ō ntíꞌxe nima nto. Kunaá nto kuenta iña i vata tsi koo te ñuꞌú san iꞌxi nto. Tsí ña te nté kaa dokuika e ntánatee váꞌa nto vevii, é kuān sá kaa ntuví sāꞌa. 


text:
Ini nto ve, tsi xáꞌvī ña kade tsiñu iñá nto kaikan kuetsi kuenta iña nto, é ña ni ntáꞌvi nɨɨ nto ña dā ixkadá tsiñu ña iña nto. Xuva kō, ña é kadē kûꞌve iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ne, tēkú ña tsi dóo uꞌvi ntákuvi ña ntáde tsiñu iña nto, ña e éni ntaꞌví nto. 


text:
Ñá tē nté kaa váꞌa o intóo nto ñuxiví sa. Da mii kuēꞌen tsi dodíni idé nto. Ēꞌxí vaꞌā ntó vata kaa kɨtɨ kaeꞌxi déꞌen diꞌna dá kaꞌnī ñá tɨ. 


text:
Dɨvi ntō né, dōto tsi tsiꞌi kuétsi nto ña e dóo vaꞌá ñaꞌa. Xéꞌe ntō doxiꞌí ña, ña é ña tuvi kuétsi ī né, ntē ña ni nadáꞌan ña kúñu ñā. É kūtíi o kuntetu ō ne, é kāꞌan ntâꞌví ō 


text:
<pb/>Ntá tsi dɨvi nto, tāꞌan kó, na kūtíi nto kuntetu nto da nté nainu xtuku Tóꞌo kō, vata tsī ó de ña kaiꞌxi tsɨ́kɨn san é kākutíi ña kantétu ña é tɨɨ̄n ña kɨtɨ i san da nté tē xee ntúvi daví san. 


text:
<pb/>Ení ko, ñá kāꞌan ntée nto taꞌan nto vata koo é ña táꞌxi Xuva ko ntō é ntōꞌo nto. Tsí doko sa xée ña é tāꞌxi ña. 


text:
Xoꞌō ne, ntákaꞌan o tsi dóo diní ña, xoo é kākutíi e ntóꞌo i. É tēkú nto nté ō kutíi ñá nanī Joó san. Ini nto tsi náxnuu viko Xuva ko ñā da kúvi ntóꞌo ña. Tsí Xuva kō ne, dóo kantuntaꞌví ini ña kō ne, kataꞌxi ña ko é vāꞌá dɨ. 


text:
<pb/>Na tēkú vaꞌā nto sáꞌā, taꞌan ko. Ñá ku natekū nto Uva kō, nté e dukún kān, nté ñūꞌu san. Na kuinī nto é kāꞌan nto é nuu é ntaā í vata koo é dá kāꞌan nto tsí nuu é ntaā í ne, na kūntaa ntíꞌxe. Te kāꞌan nto tsí ñaꞌa ne, kuan kōo ntiꞌxe é ñaꞌa, vata koo é ña taꞌxi Xuva ko nto é ntōꞌo nto. 


text:
<pb/>Te iō ntó e dóo ntántoꞌo nto ne, kaꞌan ntáꞌvi nto. Te iō ntó e dóo diní nto ne, kata nto nchuꞌún Xuva kō. 


text:
Te iō ntó e dóo vitá o ini nto ne, kana nto ñatā, ña ntákuintiꞌxe i san, na kāꞌan ntâꞌví ña iña ña nchokuví san. Na nakūtsi nuu ña ña asete kuenta iña Xuva ko. 


text:
Te kākuintiꞌxe váꞌa ña kakaꞌan ntâꞌví san ne, ntuváꞌa ña nchokuví san, tsí Xuva ko naxntitsī ñá ña. Te iō kuetsí ña ne, kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā. 


text:
Dukuān ne, káꞌan nto ni tāꞌan nto nee iña é kuētsí nto. Kaꞌan ntáꞌvī ntó iña taꞌan ntó ne, na kāꞌan ntâꞌví ña iña nto dɨ, vata koo é ntuváꞌa nto. Tsi ñá te nté kaa kaidiáꞌvi te kanɨɨ̄ nima ñá kakaꞌan ntâꞌví ña, ña e dóo vaꞌá nuu Xuva ko. 


text:
Ña é kāꞌan naa Xuva ko kídaā, ña é nani Ēliá ne, ñatii vata tsi ntáa o xoꞌō. Kanɨɨ̄ nima ñá kaꞌan ntâꞌví ña kídaā é ña kɨɨn dávi ne, uni kuía ntē dáva é ña nī kɨɨn kuéꞌen tsi daví san. 


text:
Kidáā ne, kaꞌan ntâꞌvi xtúku ña é na kɨ̄ɨn daví san ne, taxnuu Xuva ko dāví san. Kidáā né, ēꞌnu é tātá ñaꞌa san. 


text:
<pb/>Ntōꞌo táꞌān kó, te iō nto é ntákudana nto itsi é nuu é ntaā í san ne, te tūku ñaꞌa kanantiko koō ñá nto é kuintīꞌxe xtuku ntó ne, 


text:
dɨvi ñā é kanantiko koō ñá ña é iō kuetsí i, ña é kaika itsi kini kaa ne, na kūtuni ña tsí kanakáku ña ña doxiꞌí san ne, ñá kunāá ka ña, tsí kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ña, kuān te dóo kueꞌe kuétsi ñā.<pb/>


text:
Nte dá iñɨ ntuꞌu ñúxiví sa ne, e dúkuan tuvi Túꞌūn san. Tuví dadɨɨ ña ni Xuva kō né, Xuva ko ñā dɨ. 


text:
Dɨvi ñā é kantito ña ne, tāꞌxi ña un ntɨꞌɨ̄ é īo. Ntuvi iña ñá ne, kaxiꞌí nuu iña ko un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ o. 


text:
Dɨvi tsīñu ña é kāda ntaa ña iña ñuꞌú san, vata koo é na kuīntiꞌxe un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san Xuva ko kuēnta iña túꞌūn é kākaꞌan ña. 


text:
<pb/>Īka ña ñuxiví sa ne, kuān te mii ña de kúꞌvē ñá ne, ña ntoo ñuxiví sa ne, ñá ni nakīní ña ña xoo ñáꞌa ña. 


text:
Ntá tsi xoo ñáꞌa, ña é nakīní ña ne, xéꞌe ñā é kūvi ña iꞌxá Xuva kō, da xōó ka ñaꞌa, ña e ntákuintiꞌxe i ña. 


text:
Kuvi ña iꞌxá Xuva kō ne, ñá tē ntákaku ña vata ō ntákaku ñaꞌa ñuxivi; ñá te ñāꞌa san ntáde ña é kōo iꞌxá ña, tsí mii Xuva kō ntío ña é kūvi ña iꞌxá ña. 


text:
<pb/>Dɨvi Tūꞌún tsikán ne, kuvi ñatīí ne, íntoo ña ni kō. Iní o tsi dóo vaꞌá ña ne, dōo kakuinima ñá kō. Da mii tsī é nuu é ntaā í kakaꞌan ña. Váꞌā kueꞌen ñá vata ō vaꞌá Xuva kō, tsí da xé Iꞌxá mii ña ñā. 


text:
Juaan sán ne, kakaꞌan ñá kuenta iña ña: —Ña sāꞌá ne, dɨvi ñā é kākaꞌán u kuenta iña ña. Dɨvi ñā é véꞌxi ña ata kō ne, dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é xuꞌu, tsí dií ka diꞌna tuví ña da káku u —kaꞌan ña. 


text:
Tsí leí san ne, xée ntāꞌa Muísee, ntá tsi e dóo kakuinima Xúva ko ko, ni tūꞌun é nuu é ntaā í san ne, xée kuēnta iña Jesúcristu. 


text:
Nté uun ito vata xoó kiní i Xuva kō. Ntá tsi Iꞌxá mii ñā e dóo kakuinima ñá ne, kantada ntaa ñá ni kō nté kaa Xuva kō. É kākaꞌán Juaan Bautista kuenta iña Jesúcristu (Mt. 3:11‑12; Mr. 1:7‑8; Lc. 3:15‑17) 


text:
<pb/>Ña Israee, ñá ntoo Jerusaleén ne, taxnūu ña dutú san nī ña levitá san é tsixeꞌe ñā Juaán san xoo ñáꞌa ntu ña. 


text:
<pb/>Tsixeꞌe xtuku ña ñā: —¿Xoó ntu ñaꞌa nto kuan? ¿Ō ña Elia ntú nto, kuān? —kaꞌan ña. —Ñāꞌá ni san —kaꞌán Juaan. —¿Vá dɨvi ntu ntō ña kaꞌán naa Xuva ko, ña tsíkan? —kaꞌan ña. —Ñáꞌā —kaꞌan Juaan. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Káꞌan nto xoo ñáꞌa nto vata koo é kūvi kaꞌan ntɨ́ nī ña táxnūu ntɨ. ¿Nté ntu koo kaꞌan nto kuenta iña mii nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌán Juaan: —Xuꞌú ne, kūdii uun tatsin é kaika má kūꞌu kan, é kakana: “Na kōo túꞌve ntó itsi ntaa kuénta iña Tóꞌo kō”, vata ō xntée naꞌa ñá kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Isāia, kídaā —kaꞌan ña. 


text:
tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kui kanakūtsi ntute ku nto ñaꞌa sán tē ña te Crístu nto, tē ña te Élia nto, tē ña te dɨvi ña kaꞌán naa Xuva ko ntō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌán Juaan ni ña: —Xuꞌú ne, kūdii ntute kánakūtsi ntute ú ñaꞌa san. Ntá tsi ntitsí uun ñaꞌa méꞌñu ntō, ña é vāta kíni nto. 


text:
Dɨvi ñā ne, rkontûvi véꞌxi ña é xūꞌu, ntá tsi dɨvi ñā né, odo nuū ña é xuꞌu. Tsí xuꞌú ne, ñá tē neé nuu áꞌvi ko, nté nantīi ú ntiꞌxen ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Sáꞌā kúvi ñuú Betania, dɨvi ñūu é tuví uun xo diñɨ ntute kaꞌnu é nani Jōrdaan, mí kanakūtsi ntute Juaán san ñaꞌa. Jesuu, ña kúvi a leꞌntu Xúva kō 


text:
<pb/>Utén san ne, īní Juaan tsí véꞌxi Jesuu mí tuví ña ne, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san: —¡Un kaa Á Leꞌntu Xúva kō, ña e ntáꞌvi kuétsi i īña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña ntántoo ñuxiví sa! 


text:
Dɨvi ñā é kākaꞌán u ni ntō tsí rkontûvi véꞌxi uun ñaꞌa, ña é odo nūu kueꞌen é xuꞌu, tsí e dúkuān tuví ña da káku u. 


text:
Nté xuꞌu ñá īní u xoo ñáꞌa ña, ntá tsi véꞌxī u, véxnakutsi ntūte ú ñaꞌa san vata koo é ña Israeé san ne, na nā kiní ña ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Juaan: —Īní u Espíritu Xuva kō dá vēꞌxí ña nte e dukún kān é vāta kaa paloma káa ña ne, kántēkú ntiꞌi ña ata tsío ña. 


text:
Xuꞌú ne, ntē vata kutúni ko xoo ñáꞌa ña, ntá tsi ña táxnūu ko é nakūtsi ntute ú ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ñá nī ko: “Te kīní nto tsí inu ñúꞌu Espíritū mí ntitsi úun ñaꞌa, te kutuvī niꞌi ña ñá ne, dɨvi ñā é kuēꞌé ña é kūnuu Espíritū Sántū nima ñáꞌa san.” Kuan ō kaꞌan ña. 


text:
Xuꞌú ne, īní u ña ve ne, kaꞌán u ni ntō tsí dɨvi ñā é Iꞌxá mii Xuva ko ñā —kaꞌán Juaan. Ña ntántīkɨn díꞌna Jesuu 


text:
<pb/>Ntúvi ñaꞌa, ña ntántīkɨ́n Juaán san ne, tēkú ña é kuān ó kakaꞌan ñá ne, kuéꞌen ña, kūntíkɨn ña Jēsuu kídaā. 


text:
Xkokoto Jesuu áta ña ne, īní ña tsi ntántīkɨn úvi ñāꞌa ñaꞌá san ñá ne, dá kakāꞌan ñá, tsixeꞌe ñā: —¿Neé ntu ntánantuku ntō? Ntákaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, ¿míꞌi ntū tuví nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá ni ñā: —Kixkóto nto —kaꞌan ña. Kuéꞌen ñā né, īní ña mí tuví Jesuú ne, ikān intóo ña ni ña ntūvi tsikan ūun ñúu, tsí e kuáa xee ña. 


text:
<pb/>Uun ñaꞌa, ña e téku i é kākaꞌán Juaán ne, kuntíkɨn ña Jesuu. Andree náni ña. Ení Simuun Pedru ña. 


text:
Diꞌna nántuku ña ēní ña Simuún ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —É nāniꞌí ntɨ Mesia, ña e ntákaꞌan ña é Cristu, ña táxnuu Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntēka Andreé ña mí tuví Jesuu. Īto Jesuu ñá ne, kakaꞌan ña: —Dɨvīn né, Simuun, iꞌxá Juaan. Ntá tsi xntántēe ú o Cefa —kaꞌan ña. (Cefá ne, Pedru káni túꞌun é griegu.) Dā kána Jesuu Félipe ni Natánaee 


text:
<pb/>Utén san ne, kakaꞌan Jésuu tsí kɨꞌɨn ña ñuú Galilea. Ikān nániꞌi ñá Felipé ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Kuntīkɨ́n ko ve —kaꞌan ña. 


text:
Felipé ne, nántuku ña Natānaeé ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —É nāniꞌí ntɨ ña é kākaꞌan Muísee íni librú leí san, nī é kākaꞌan ñá kaꞌán naa Xuva kó dɨ. Dɨvi Jēsuu, iꞌxá Josee, ña véꞌxi ñuú Nazaree —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Natánaee ni ña: —¿Vá iō ntu é vāꞌa e kií nuu ñuú Nazaree? —kaꞌan ña. Kakaꞌan Félipe ni ña: —Kīxkóton ve —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā íni Jesuu tsi véꞌxi Natanaee mí tuví ña ne, kakaꞌan ña: —Un kaa ntíꞌxe uun ñaꞌa ña Israee. Ñá īni eni ntaꞌví ña ñaꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Nátanaee ni ña: —¿Nté ō íni ntu nto ko? —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Īní u o dá nuun má tun ígu san diꞌna dá kāna Felipe o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Nátanaee ni ña kídaā: —Mastru, Iꞌxá Xuva ntiꞌxe ko ntō. Rei iña ñá Israeé san nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Kakuintiꞌxe o tsí da xé kakaꞌán u é īní u o má tun ígu san? Ntá tsi da ve kinín nuu i é dií ka naꞌnu é vāta kaa nuu i sáꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Jesuu: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Viꞌi a vé ne, kiní nto e dukún kān é kantii ne, kiní nto ánje Xuva kō kantaa kantíi ña mí tuví u, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Dā kúvi uni ntúvi ne, viko kakuvi é katántaꞌa ñaꞌa ñuú Canaa é kāduku ntée ñuú Galilea. Ikān tuví dɨꞌɨ Jēsuu. 


text:
Dā ntɨ́ꞌɨ ntute tɨntiꞌō sán ne, kakaꞌan dɨ́ꞌɨ Jēsuu ni ña: —Ña túvī ká ntute tɨntiꞌō san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Nté kui kuān ó kakaꞌan ntú nto nī kó, ñadɨ̄ꞌɨ, tsí vata xée ura i íñá ko? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan dɨ́ꞌɨ ña nī ña ntátsuꞌun koꞌo san: —Vií nto nee iña é kāꞌan iꞌxá ko ni ntō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ikān ne, īó iñu kɨdɨ é kūvi xuu, e dé tsiñu niꞌi ña e ntúntoo ña vatā xkoó ini ña. É un é un kɨ́dɨ̄ ne, kakii kúꞌve te uun siēntu lítru. 


text:
Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tsuꞌun tsitu nto ntūte kɨ́dɨ san —kaꞌan ña. Tsuꞌun tsitu ña ntūte un tsi nte xúꞌu i ne, 


text:
kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kiꞌi ntodó nto ne, kueꞌēn niꞌi nto mí tuví vartuma kuinúu san —kaꞌan ña. Kuān o dé ña. 


text:
Dā íto ntee vartuma kuinúu sán ntute e ntúvi ntute tɨntiꞌō sán ne, ñá ni inī ña míꞌi vēꞌxi. Ntá tsi ña ntátsuꞌun koꞌo sán ne, ini ña, tsí dɨvi ñā táva ña. Kāna vartuma kuinúu san ñatīi, ñá dā ve tántaꞌa sán ne, 


text:
kakaꞌan ñá ni ñā: —Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, diꞌna katsuꞌun ña ntute tɨntiꞌō é dií ka vaꞌá san. Ntá tsi te īta ntíꞌxin kueꞌe xiꞌi ña ntántoo sán ne, kidáā táva ña ntute tɨntiꞌō é ña te nté sa vaꞌa. Ntá tsi dɨvi ntō ne, dá ntē vevií katavá nto ntute tɨntiꞌō é dií ka vaꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Sáꞌa īdé Jesuu ñuú Canaa é kāduku ntée ñuú Galileá ne, kūvi diꞌna nuu i e dóo kaꞌnu idé ña vata koo é kūtuni ñáꞌa san tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa ña. Kidáā né, kuīntiꞌxe ña ntɨniꞌi ñā. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuéꞌen ña ñūú Capernau ni dɨꞌɨ ña ni enī ñá, ni ña ntɨniꞌi ñā dɨ. Ikān intóo ña te ūvi uni ntúvi. Dā ntántoo Jesuu ini ukún ña Israee (Mt. 21:12‑13; Mr. 11:15‑18; Lc. 19:45‑46) 


text:
<pb/>Dā doko sá xee ntuvi viko e nákaꞌan ña Israeé san ntuvi da nátāvá Xuva ko ñā ñuú Egítō ne, kúntāa Jesuu ñuú Jerusaleen. 


text:
Dā kukɨ́ꞌvi ñā má ūkún kaꞌnu kān né, nāniꞌi ña ña ntádiko duntɨkɨ, leꞌntú, ni pālomá san. Ikān ntoo ña ntánadama diuꞌún dɨ. 


text:
Dā íni Jesuú ne, de váꞌa ña uun xoꞌo xume ne, dā táꞌxi nūu ña ñaꞌā sán, nakúnu ña ñā má ūkún kan, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ duntɨkɨ́ ni lēꞌntú ne, nantáva ña mēsa ñá ntánadama diuꞌún san. 


text:
Kakaꞌan ñá nī ña ntádiko pālomá san: —Kueꞌēn niꞌi nto láa san kíꞌi kān. Ña kú de nto viꞌi Uvā kó viꞌi xáꞌvī —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, ña ntɨniꞌi ñā san nánūꞌu ña iní ña tsí kuān ó uve naꞌa kakaꞌan túꞌun Xuva kō: “Dōo uꞌvi kakúvi ko é kuān ó ntáde niꞌi ña viꞌi Uvā ko”, kaꞌan. 


text:
<pb/>Kidáā ne, tsixeꞌē ña Israeé san ña: —¿Neé ntu nuu i e dóo kaꞌnu nañéꞌe ntó ntɨ kuān, vata koo é nīꞌi itsi nto é viī nto sáꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nakatsin nto xúkūn saꞌá ne, tē kúvi uni ntúvi naxntītsi xtúku u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ñá Israeé san: —Úvi dīko iñu kuia dé tsiñu ñaꞌa e xntítsi ña xúkūn sán ne, dɨvī ntó ne, úni ntuvi tsi naxntitsī ntó, kaꞌan nto —kaꞌan ñá Israee. 


text:
Dukuān né, dā ntóto Jesuu rkontûvi é xiꞌi ñá ne, nánuꞌu ña ntɨniꞌi ña inī ña tsí kuan ō kaꞌan ñá saꞌá ne, kuīntiꞌxe ña túꞌun Xuva kō é ūve naꞌá san, ni tūꞌun é kākaꞌan Jésuu ni ñá dɨ. Iní Jesuu níma ñáꞌa san 


text:
<pb/>Dá tūví Jesuu ñuú Jerusaleen ntuvi dá ñuꞌu viko, ñá te da dīi ñaꞌa kuíntiꞌxe ña ña dá ini ña nuu i e dóo naꞌnu é idé ña. 


text:
Ña ni ntío é kāꞌan ñáꞌa san ni ñā nte ntáa taꞌan ña, tsí ini ña nté ntaa nima ún ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san.<pb/>


text:
Xée ñā é nīñu mí tuví Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, iní ntɨ tsí taxnuu Xuva ko ntō é nañeꞌē ntó ntɨ. Tsí nté uun ñaꞌa ña kuvi vií ña nuu i e dóo kaꞌnu vatā ó de nto tē ña te Xuva ko túvi niꞌi ña ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō: Xoxó kuvi kini i mí kadē kûꞌvé Xuva ko tē ña kaku é kuvi uvi ito —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Nicódemu ni ña: —¿Nté ntu koo kaku xtuku o tē kuáta ō? ¿Vá kūvi ntu nakunuu xtuku o ini iꞌxí dɨꞌɨ kō é kaku xtuku ō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō: Xoo é ña kaku i ni ntute ni Ēspíritū ne, ña kúvi kɨ̄ꞌví ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
Tátsīn sán ne, kainu da míꞌī ka mí ntio i. Kuān te díto é kākaꞌan ñuꞌú ne, ntá tsi ntē ña kutúni mí vēꞌxí, ntē ña kutúni mí kɨ̄ꞌɨ́n dɨ. Kuan tsi īó iña un ntɨ́ꞌɨ ñāꞌa, ña é kakuniꞌi Ēspíritu Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō. Ntákaꞌán ntɨ nēe é īní ntɨ. Ntántaa ntɨ́ nēe é iní ntɨ, ntá tsi dɨvi ntō ne, ña ntákuintiꞌxe nto nēe é ntákaꞌán ntɨ. 


text:
Tē ña ntákuintiꞌxe nto é kākaꞌán u ni nto iña i é īó ñuxiví sa ne, ¿nté ntu koo kuintiꞌxe nto te kāꞌán u ni ntō iña i é īó e dukún kān? 


text:
<pb/>ʼTsi nté uun ñāꞌa vata ntaa ña e dukún kān. Mii tsī u é vēꞌxí u e dukún kān é vēxkúvi ú ñatīi. 


text:
Vata tsī o dé Muisee é xkaa dukūn ñá koó san ñuu itsí kān né, kuan tsī koo ntaa ntita dūkún u dɨ, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa é kuīntiꞌxe i kó ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. E dóo ntio Xúva ko ñūxiví sa 


text:
<pb/>ʼE vánchuꞌūn ntío Xuva ko ñūxiví sa ne, tāꞌxi ña Iꞌxá mii ñā, vata koo é un ntɨꞌɨ ñāꞌa, ña é kakuintiꞌxe i ña ne, ñá kunāá ña, tsí ntii dañu ntuvi kuntoo ña ni Xuva kō. 


text:
Tsi ñá ni taxnuu Xuvā kó ko, xuꞌu é Iꞌxā ñá, ñuxiví sa é na nākunaá u nto, tsí táxnūu ña ko é nakākú u nto. 


text:
<pb/>ʼXoo é kākuintiꞌxe i kó ne, ñá nīꞌi ña é ntōꞌo ña kuenta iña kuétsi ña. Ntá tsi xoo é ña kákuintiꞌxe i kó ne, é īo é ntōꞌo ña, tsí ña ni kuintíꞌxe ña ko, xuꞌu é Iꞌxá mii Xuva kō. 


text:
Dukuān ne, níꞌi ña é ntōꞌo ña, tsí xee ñúꞌú san ñuxiví a, ntá tsi dií dií ka xkúntee iní ña mí nēe é mí kaxiꞌí nuu san, tsí da mii kuēꞌen tsi é kīni kaa ntáde ña. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa, ña é kade é kīni kaa ne, ña ntío kueꞌen tsí ña ñuꞌú san. Ntē ña kaxee étsin ña mí kāxiꞌí nuu, vata koo é ña tídito nuu i é kāde ña. 


text:
Ntá tsi xoo ñáꞌa, ña é kade é nuu é ntaā í ne, kaika ña mí kāxiꞌí vata koo é na tīdito tsí kade ntaa ña vatā ó kakaꞌan Xúva kō é viī ña —kaꞌan Jésuu. Kakaꞌan xtúku Juaan Bautista ni Jésuu 


text:
<pb/>Dā kúvī sáꞌā ne, kuéꞌen Jēsuu ni ña ntɨníꞌi ña ñūú Judea. Ikān intóo ña, ntánakutsi ntute ña ñaꞌa san. 


text:
Juaán dɨ ne, kanakūtsi ntute ña ñaꞌa, ña ñuú Enoo é tuvi étsin ñuú Saliin, tsí dóo iō ntúte ikān. Ntáñeꞌe ñáꞌa san ne, ntaítsi ntute ña. 


text:
<pb/>Íō ña ntántīkɨ́n Juaán ne, eni ntuꞌu ñā ntátiin nuu ña nī uun ñaꞌa ña Israee kuénta iña í vatā xkoó ini ña é ntántoo ña kúñu ñā. 


text:
Kuéꞌen ñā mí tuví Juaán ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, ña itúvi niꞌi nto diñɨ ntute kaꞌnu Jordaán san, ña é kākaꞌan ntó nī ntɨ́ ne, é kanakūtsi ntute ña ñaꞌa dɨ. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntáñeꞌe ñá ntaꞌa ña ve —kaꞌan ña. 


text:
Xuꞌú ne, vata kaa ña váꞌa tiin niꞌī ña é da vé tántaꞌa kaa u. Dukuān dîni ña da téku ña é kākaꞌan ñá tántaꞌa san. Dukuān dîní ko dɨ. 


text:
Dɨvi ñā ne, kantio é dií ka kaa dukún ka ña. Xuꞌú ne, kantio é nainu xuví u —kaꞌán Juaan. Ña véꞌxi e dukún kān 


text:
<pb/>Ña véꞌxi e dukún kān ne, dií dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é un ntɨꞌɨ ō. Ña véꞌxi ñuxiví a ne, ñuxiví sa kaduku ntée ña. Kakaꞌan ñá iña i é īó ñuxiví sa. Ntá tsi ña véꞌxi e dukún kān ne, dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ o. 


text:
Xoo é kākuintiꞌxe i Iꞌxá Xuva kō ne, īó ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. Xoo é ña kakuintiꞌxe i Iꞌxá ña ne, ña túvi ntuvi vāꞌá iña i tsí ntii dañu ntūvi kuéꞌe Xuva kō é ntōꞌo ña.<pb/>


text:
Kūtuni ñá fariseú san tsí dií ka ntántīkɨn ñaꞌa san Jesuú ne, dií ka tɨtɨ́n ñaꞌa kanakūtsi ntute ña é Juaán; 


text:
Xée ña ñūú Sica é kāduku ntée ñuú Samariá san. Ikān tuvi étsin ñúꞌu é xēꞌé Jacoo íña iꞌxá ña Josee. 


text:
Ikān tuví pusu é xtûví Jacoo. Dōo kuitá Jesuu, tsí dóo kueꞌe íka ña ne, ínūu daꞌna ña uun xo diñɨ pusú san. E dóko sa káꞌñu ntuvi kídaā. 


text:
Xée uun ñadɨ̄ꞌɨ́, ña ñuú Samaria, é tavā ñá ntute ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tāꞌxin kudiin ntuté san na kōꞌó u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñádɨ̄ꞌɨ, ña ñuú Samariá san, ni Jēsuu: —¿Nté kui xuꞌú ntu kaikan ntó ntute é kōꞌo nto? Tsí xuꞌú ne, ña ñuú Samariá u ne, ntoꞌó ne, ña Israee nto —kaꞌan ña. (Tsí ñá vāꞌá odo niꞌi tāꞌan ña Israeé san nī ña ñuú Samariá ne, ntē ña ntákaꞌan niꞌi taꞌan ñá dɨ.) 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san: —Tē dɨ́ inin neé kataꞌxi Xúva kō doméni; tē dɨ́ inin xoo ñáꞌa kaikan ñá ntute ne, dɨvīn é kākan ntúte ntaꞌa ña ne, taꞌxi ña ntute é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iña o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñádɨ̄ꞌɨ́ san ni ñā: —Ntá tsi ña túvi nee iña é tāvá nuu nto ntute san, tsí dóo kūnu pusú san. ¿Míꞌi ntu tāva nto ntute é taꞌxi ntuvi vāꞌá iña kó kuan? 


text:
¿Vá dií ka kaꞌnu ntu nto é uva ata ko Jācoo? Tsí dɨvi ñā xtúvi ña pusú saꞌá ne, iꞌa xíꞌi ña ntute, ni iꞌxā ñá, ni kɨ̄tɨ ña dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Xoó ñaꞌa é kaxiꞌi ntute sāꞌá ne, da nuu da kuií tsi kaitsi ñá ntute. 


text:
Ntá tsi tē xoó koꞌo i ntute é tāꞌxí u ne, nté uun ito ñá ītsí ka ña ntute. Ntute é kuēꞌé u ne, vata kaa mí kakene mii ntūte é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi, kuan kāa nima ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñádɨ̄ꞌɨ́ san ni ñā: —Ún tāꞌxi nto kó ntute tsikán ni, vata koo é ña itsí ka kó ntute ne, ñá kixtāvá ka ú ntute iꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó ñadɨ̄ꞌɨ́ san, kakaꞌan ñá ni ñā: —Xôó xɨɨ ko —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña kídaā: —Váꞌā ó kakaꞌan tsí xoó xɨɨ o. 


text:
Tatá viꞌi ntɨ́, ña intóo diꞌna ne, iꞌa kixkaꞌan ntâꞌví ña ni Xuva kō rkɨ ukú saꞌa, ntá tsi dɨvi ntō é ña Israee ntó ne, ntákaꞌan nto é ntio é kɨ̄ꞌɨn o ñuú Jerusaleen é kāꞌan ntâꞌví o ni Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Na kuīntiꞌxe o é kākaꞌán u ni ō: Tsi véꞌxī ura é ña kiꞌxí ka nto nte íꞌa, nté ñuú Jerusaleen é kaꞌan ntâꞌví nto ni Xuva kō. 


text:
Ntē ña ini nto xoo é ntánuu iní nto, ntá tsi ntɨꞌɨ́ ne, iní ntɨ xoo é ntánuu iní ntɨ, tsí tatá Israee véꞌxī ña é nakākú un ntɨꞌɨ ñāꞌa san. 


text:
Ntá tsi véꞌxi ntuvi ne, dɨvī é ntoo ō vevií, é ñaꞌa, ña ntánuu iní ntiꞌxe i Xuva kō né, kanɨɨ̄ nima ñá ntikɨ̄n ña é nuu é ntaā i. Ña kuān ntáa san, dɨvi ñā é kanantuku Xuva kō é nanūꞌu ñá iní ña ña. 


text:
Tsí Xuva kō ne, vata kaa tatsín kaa ña; ña kúvi kīní o ña. Xoó ñaꞌa é ntio ña é kuīnima ntíꞌxe ña Xuva kō ne, ntio é nɨɨ kueꞌén ini ña nanūꞌu ñá iní ña ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñádɨ̄ꞌɨ́ san ni ñā: —Ini u tsí kiꞌxi uun ñaꞌa, ña taxnuu Xuva kō, ña é kunanī Cristu. Tē xee ñá ne, dɨvi ña nañēꞌe ñá ko é un ntɨꞌɨ̄ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, naxee ñá ntɨniꞌi ñā. Koó dā kúduꞌva ña é kākaꞌan ñá ni uun ñadɨ̄ꞌɨ. Ntá tsi nté uun ñaꞌa ña ña ni kene iní ña é tsixeꞌe ña ñā nté koo, ō nee núu i ntatíin ña ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san. 


text:
<pb/>—Kamá san nto, kixkoto nto uun ñatīi, ña é kākaꞌan ní ko nee ntɨ́ꞌɨ ntɨꞌɨ é idé u. ¿Vá ñā ntu te dɨvi ña é Cristu ña, ña táxnuu Xuva kō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —É kāꞌxí u ne, dɨvī é kāda ntaa u é ntio ña táxnūu ko, é vīi ntɨ́ꞌɨ ú tsiñu ña. 


text:
¿Vá ñā ntu té xkoó kaꞌan nto: “Kakunaá kɨmi xôo dá taꞌvi ō”? Xuꞌú ne, kakaꞌán u ni ntō: Koto nto itú san, tsi e dóo kakuaan é taꞌvi o vē. 


text:
Xoo é kitaꞌvi i ne, ntuáꞌvi ña; nakuido ña nuu i e dóo nuu áꞌvi i ntii dañu ntūvi. Kidáā ne, ña ntaíꞌxi san kuntoo díni dadɨɨ ña nī ña ntátaꞌvi san te kúvi. 


text:
É taxnūú u nto é kitáꞌvi nto mí ña ni ixkúꞌxi nto. Tuku ñaꞌa dé tsiñu ña ne, dɨvi ntō vaꞌá nto tsiñu ña ve —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñá te da dīi ña ñuú Samariá san kuíntiꞌxe ña Jesuu kuénta iña i e ntáa ñadɨ̄ꞌɨ́ san ni ñā, dá kakāꞌan ña: “Ña tsīkán ne, kakaꞌan ñá nī ko é un ntɨꞌɨ̄ é idé u diꞌna”, kaꞌan ña. 


text:
Ntákaꞌan ñáꞌa sán ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san: —Ntákuintiꞌxe ntɨ́ ve, ntá tsi ñá te da mii tsī é kākaꞌan ntó nī ntɨ, tsí téku mií ntɨ é kākaꞌan ña. Kūtuní ntɨ tsí dɨvi ntīꞌxe ña ña kixnákaku ñuxiví sa —kaꞌan ña. Dā ntaváꞌa Jesuu iꞌxá ña tsiñu kaꞌnu i iñá rei 


text:
Tsí vata ō kaꞌan míi Jesuú ne, nté uun ñaꞌa, ña kakaꞌán naa Xuva ko ne, ñá tē ntaíko ñuꞌū ña ñuú ña ña. 


text:
Ntá tsi dā náxee Jésuu ñuú Galileá ne, dōo diní ñaꞌa san é vēꞌxi ña. Tsí da xé ñeꞌe ña ñuú Jerusaleen da kúvi viko sán ne, īní ña nee ntɨ́ꞌɨ ntɨꞌɨ nuu i é idé Jesuu íkān. 


text:
<pb/>Nāxee xtúku Jesuu ñuú Canaa é kāduku ntée ñuú Galilea, mí ntáda ña ntute kuīí san ntute tɨntiꞌo. Ñuú Capernaú san ne, ikān tuvi úun ñatīí, ña kade tsiñu iñá reí ne, ētsin iꞌxá ña. 


text:
Dā téku ña tsí e ntáka Jesuu ñuú Judeá ne, nāxee ña ñuú Galileá ne, kuéꞌen ñā mí tuví ña, kúkoto ñá te kɨ̄ꞌɨn ñá, kintaváꞌa ña iꞌxá ña, tsí dokó sa kúvi. 


text:
Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tē ña kiní nto nuu i é tāꞌxi kuentá, tē ña kiní nto nuu i e dóo kaꞌnu ne, ñá kuintīꞌxe nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá tsiñu kaꞌnu i iñá reí san ni ñā: —Vií nto da xēꞌe, kɨꞌɨn kúdii nto, tsí dokó sa kúvi iꞌxá ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kunúꞌu nto nú viꞌi nto kān, tsí iꞌxá nto ne, kantíto —kaꞌan ña. Kuīntiꞌxe ña tsiñu i san é kākaꞌan Jésuu ni ñá ne, kúnūꞌú ña. 


text:
Dā ve tsi kunúꞌu ña itsi kān ne, véxnākuetu itsi ña ntáde tsiñu iña ña. Ntákaꞌan ñá ni ñā tsí kantíto iꞌxá ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, tsixeꞌe ña ñā neé ura iñɨ ntúꞌu ntuváꞌa iꞌxá ña. Ntákaꞌan ñá ni ñā: —Iku kaeku uun kuáa ntíko kaꞌni san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kūtuní uva iꞌxá san tsí dɨvi tsi ūra é kākaꞌan Jésuu ni ña tsí kantíto iꞌxá ña. Kidáā né, kuīntiꞌxe ña Jesuu, ni un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaviꞌi ña. 


text:
<pb/>Sáꞌa kuvi ūvi núu i e dóo kaꞌnu é idé Jesuu da ntáka ña ñūú Judea, da náxee ña ñuú Galilea.<pb/>


text:
Ikān ne, tuví uun ntóꞌo mí kāñúꞌu ntute etsin Xiꞌi Leꞌntú san é nani Bētseda é tūꞌun hébreu. Īó uꞌun corídoo díñɨ ntute sán ne, 


text:
ñá te da dīi ñá nchokuví san ntoo ña ñuꞌu kān. Iō ñá ne, skuaā ña, xnéꞌē ña, ñá natɨ́ɨn i dɨ́ ne, ntantétu ña neé ura tē kanta nuu ntute san. 


text:
Tsí un véꞌxi ne, kakaꞌan ñá é kanainu uun ánjē nú ntūte san ne, kakanta nuu ntūte san. Xoó ñaꞌa é diꞌna nakōꞌxó nuu i kúñu ī iní ntute sán tē kánta ne, ntūváꞌa ña da nēé ka nuu kuíꞌi kakúvi ña. 


text:
Iní Jesuu ña mí tuví ntaa ñá ne, kutūni ña tsí ña te dá vevii tuví nteē ñá ikān. Kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Ntio ntu o é ntuváꞌan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá natɨ́ɨn i san ni ña: —Xōxó ñaꞌa xntii ī ko é nakīí ntoꞌo kó iní ntute san te kánta ntute san. Dā ve tsi ncho kɨ́ꞌvi ú ne, é tūku ñaꞌa kúnēꞌé ña kūkɨ́ꞌvi ña —kaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, ntáde tíi ña Israeé san ni ña dā vé ntuváꞌa san: —Vevií ne, ntuvi é ntoo daꞌna ō. Ña kuvi é ntaa niꞌi nto xuvi ntō vevii —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá ni ñā: —Ña é ntaváꞌa kó ne, dɨvi ña kākaꞌan ñá nī ko: “Ntaan niꞌin xuvi o ne, nakakan ve” —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe ña ñā: —¿Xoó ntu ñaꞌa kakaꞌan ñá ni ō é na ntaan niꞌin xuvi ō ne, dá nakakan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña ntuváꞌa sán ne, ñá īni ña xoo ñáꞌa ña ntaváꞌa ña. Tsi Jesuú ne, kīi nteé xio ña méꞌñū ñaꞌa san é ña te da díi ña ntoo ña ikān. 


text:
Dā rkontûvi nániꞌi tāꞌan Jesuu ña ini ukún kaꞌnu sán ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Koton ve, tsi é ntuváꞌan. Ñá ku vīín kan é kīni kaa, tsí tē ñáꞌa ne, dií ka kueꞌe kuiꞌi níꞌi o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñatīí san ne, ntāka ña, kueꞌen ña, kakaꞌan ñá ni ñā Israeé san tsí Jesuu náni ña é ntaváꞌa ña. 


text:
Dukuān ne, íntīkɨn nuu iní ña Israeé san Jesuu. Ncho kaꞌní ña ña, tsí idé ña sáꞌa ntuvi é iō dáꞌna. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Uvā kó ne, kade tsiñu ña un tsi nte vevií ne, dukuān é xūꞌú ne, kade tsiñu ú dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dukuān ne, dií dií ka ncho kaꞌní ña Israeé san ña. Ñá te da mii tsī é ña ni de ntáa ña é kūtuví daꞌna ña ntuvi dá iō dáꞌna, tsí da xé kakaꞌan ña tsí Xuva kō né, dɨvi ñā é uva mii ñā ne, kade ña tsí dadɨɨ ña ni Xuva kō. Tsiñu é kūvi vií Iꞌxá Xuva kō 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Ña kúvi neé vii u é kuenta iña mií ko, xuꞌu é Iꞌxā ñá ko. Tsi dá miī é viī ú vatā ó de Uvā ko. Da nēé ka nuu i é kade ña ne, dɨvi tsī kade ú dɨ, xuꞌu é Iꞌxā ña. 


text:
Tsi dóo kakuinima Úvā kó ko, xuꞌu é Iꞌxā ñá ko ne, kanañēꞌe ñá ko é un ntɨꞌɨ nuū i é kāde ña. Nuu i é dií dií ka naꞌnu nañēꞌe ñá ko vata koo é un tsi kudūꞌva nto. 


text:
Vatā ó de Uvā kó é kanantōto ña ña xiꞌí san ne, vata ō kaxeꞌé ña ntuvi iña ñá ne, kuān o táꞌxi ña kó dɨ é kūvi vií u kuéꞌē ú ntuvi iña i dá xōó ka tsi é ntio ko. 


text:
Ñá te mii Uvā kó é kāꞌan ñá xoo é váꞌa i, xoo é ña váꞌa i, tsi é naxnuu ntaꞌa ñā ko é xūꞌu vií u sáꞌa, 


text:
vata koo é kuan tsi koo kuiko ñuꞌu ntō kó xuꞌú vatā o ntaíko ñuꞌu nto Uvā ko. Xoo é ña kaíko ñuꞌu ī kó ne, ñá te kaiko ñuꞌu ña Uvā kó dɨ, tsí dɨvi ñā é táxnūu ña ko. 


text:
<pb/>ʼNuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Xoó ñaꞌa, ña é katekú i túꞌūn kó ne kakuintiꞌxe ña ña táxnūu kó dɨ ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. Ñá nīꞌi ña é ntōꞌo ña. Tsí é itā ntíꞌxin doxiꞌí san iña ñá ne, e níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ñá ve. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsi véꞌxi ūra ne, e xéē vevii, é tēkú un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ ña xiꞌí san tatsín ko, xuꞌu é Iꞌxá Xuva kō u. Xoó ñaꞌa é kaeni tutun ñá ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña. 


text:
Tsí vata tsi kaa Uvā ko, é īó ntuvi iña mii ñá ne, kuan tsi ō táꞌxi ña ko é kōo ntuvi iña mií ko dɨ, tsí xuꞌu é Iꞌxá mii ñā né, 


text:
Kidáa ne, ntii ñā nú ñaña ñā. Xoó ñaꞌa é ēdé ña é vāꞌá ne, ntoto ña é nīꞌi ña ntuví vaꞌá iña ña. Ntá tsi xoo ñáꞌa é ēdé ña é kīni kaa ne, ntoto ña é nīꞌi ña dôꞌvi kan. Xoo táꞌxi i é kūvi vií Jesuu e káde ña 


text:
<pb/>ʼÑa kúvī nee iña é vii ú kuenta iña mií ko. Vata tsī o tékū ko é kākaꞌan Úvā kó ne, kuan tsī ó kade kûꞌvé u dɨ́ ne, váꞌa tsī ó e kade kûꞌvé u, tsi ñá te kuēnta iña mií ko kade u, tsí kuenta iña Xuva ko, ña táxnūu ko. 


text:
Ntá tsi ña káde ú kuenta é kākaꞌan ñáꞌa san iñá ko. Da ti tsi kakaꞌán u ni nto sāꞌá vata koo é kūvi nakáku nto. 


text:
Juaán ne, vata kaa ñuꞌu é kaiꞌxí ne, kaxiꞌí nuu ne, dōo diní nto é kuntōo daꞌna nto mí kāxiꞌí nuu ñuꞌu ña. 


text:
Ntá tsi īó xoo é ntāda ntaa í iñá ko é dií ka nuu áꞌvi ka é vāta kaa é kāꞌán Juaan. Tsí tsiñu é kade ú vevií ne, mii tsī é kāntada ntaa é Uvā kó xnúu ntāꞌa ña ko. 


text:
Tsí Uvā kó, ña e táxnūu kó ne, mii ña kāntada ntaa ñá iñá ko. Nté uun ito vata téku nto tátsin ña. Ntē vata kiní nto ña nté kaa ña. 


text:
Dōo váꞌā ó ntánakuaꞌa váꞌa nto túꞌun Xuva kō é ūve naꞌa vata koo é nīꞌi ntó ntuví vaꞌá iña ntó ntii dañu ntūvi, kuiní nto. Dɨvī kuenta iñá ko é ūve naꞌa san. 


text:
Xuꞌú ne, véꞌxī ú kuenta iña Uvá ko ne, ña ntío nto é kutūví u ni ntō. Ntá tsi te tūku ñáꞌa kiꞌxi ña kuenta iña mii ñá ne, kidáā né, xtuvī ntó ña. 


text:
¿Nté ntu koo kuintiꞌxe nto ve? Tsí kūdii ntáde naꞌnu mii xnto tāꞌan nto, ntá tsi ña ntáde nto kuenta te kaꞌan Xúva kō tsi dóo vaꞌá nto. 


text:
Tsí tē dɨ́ ni kuīntiꞌxe nto é kākaꞌan Muíseé ne, kuintiꞌxe nto kó dɨ, tsí dɨvi kuēnta iñá ko é kāꞌan ña. 


text:
Ntá tsi tē ña kuintíꞌxe nto e xntée naꞌa ñā ne, ¿nté ntu koo kuintiꞌxe nto túꞌūn kó kuan? —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Ñá te da dīi da díi ñáꞌa san ntántīkɨn ñá ña, tsí da xé īni ña nuu i e dóo kaꞌnu é kade ña, tsí kantaváꞌa ña ña ntánchokuví san. 


text:
E dokó sa xée ētsin viko é nátava Xuva kō ña Israee ñuú Egítō, viko é kanatsuꞌun kaꞌnu ña Israeé san. 


text:
Dā xkókoto Jesuú ne, īní ña tsí ña te da díi ñaꞌa ntántīkɨn ñá ña ne, kakaꞌan ñá ni Fēlipe: —¿Míꞌi ntū kíkuiin o é kāꞌxí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Da ti tsi kakaꞌan ña é ntio ña é kōto nteé ña Felipe nté koo kaꞌan ña. Tsí ini míi ñā nté koo vií ña. 


text:
Kakaꞌan Félipe ni ña: —Ntē ña xee táꞌan é ūvi sientu âꞌví tañúꞌu kuiin ō é kāꞌxi un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san, kuān té un síin —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>—Iꞌa ntitsí uun na kudii, na é niꞌi úꞌūn tañúꞌu sēvada ni úvi tsákā san, ntá tsi ¿nté ntu koo vii o sáꞌa é ña te da díi ñaꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Káꞌan nto ni ñāꞌa sán, na kūntoo ña —kaꞌan ña. Tsi dóo váꞌā o nú ité san ne, ikan īntóo ña, vata ūꞌun míil é da mii tsi ñatīi. 


text:
Kidáa ne, kīꞌi Jesuu tañúꞌū sán ne, dā nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. Kātsin dava ñá, dā tsíꞌi ña ntaꞌa ñaꞌa san, ña ntoo nú īté san. Kuan tsī o dé ña nī tsákā sán dɨ. Xéꞌe ñā vata kaa e kutíi ñaꞌa san é kaꞌxí ña. 


text:
Dā kúvi éꞌxi ntāꞌa ñá ne, kakaꞌan Jésuu ni ña ntɨníꞌi ñā: —Nakuido nto utsi i é ntoó ka vata koo é ña te neé kate —kaꞌan ña. 


text:
Kidáa ne, dā íni ñaꞌa san nuu i e dóo kaꞌnu é idé Jesuú ne, ntákaꞌan ña: —Nuu é ntaā i tsí ña sāꞌá ne, dɨvi ñā é kākaꞌán naa Xuva ko, ña é kīꞌxí ñuxiví a —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kūtuni ña tsí ntio ñaꞌa san ña é kueꞌe kuétsi ña ña é viī ñá rei. Kidáā né, kīi nteé xio ña ñaꞌa sán ne, dā kuntáa xtuku ña rkɨ uku, mí kutuvī mii ña. Dā íka Jesuu nú ntūte (Mt. 14:22‑27; Mr. 6:45‑52) 


text:
Kidáā ne, ñúꞌu ña īní tun ntōó san ne, īñɨ ntúꞌu ita ntíꞌxin ña méꞌñū ntute san é kɨ̄ꞌɨn ñá ñuú Capernau. É dōo kúneé ne, váta xēe Jesuu mí ñūꞌu ña. 


text:
Dā ku íka tun ntōó san te ūꞌún ne, o īñu kilumétru ne, īní ña Jesuu é vēꞌxí ña dɨ́ꞌɨn ña, kaika ña nú ntūte san. Dā xee étsin ña nú tun ntōó san ne, dōo úꞌvī ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, dōo diní ña tsí kūxée Jesuu iní tun ntōó san ne, ura tsí xee ñá diñɨ ntute san mí kɨ̄ꞌɨn ña. Ntánantuku ñāꞌa san Jésuu 


text:
<pb/>Dā tuví teváā sán ne, ña ñuꞌu uun xo diñɨ ntute sán ne, kūtuni ñá tsí ña ntɨniꞌi Jēsuú ne, ntāka ña dɨvi tsi tun ntōó san ntíko kōo niꞌi ña, ntá tsi ña ni ñéꞌe Jésuu ni ña. 


text:
Nɨɨ̄ dukuan ntánaxee tun ntōo é vēꞌxí ñuú Tiberia, etsin mi éꞌxi ña tañúꞌū é nakuéꞌe Tóꞌo kō sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Dā íni ñaꞌa san tsí xoxó Jesuu ni ña ntɨníꞌi ñā ne, nakúꞌun ña tun ntōó san, kueꞌen ña ñuú Capernau, kúnantúku ña Jēsuu. Tañúꞌū é kataꞌxi ntuvi iña ko 


text:
<pb/>Dā nániꞌi taꞌan ña uun xo diñɨ ntúte sán ne, tsixeꞌe ña ñā: —Mastrú, ¿nté ntu ō xee ntó iꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u tsí da ti tsi ntánantuku ntō ko tsí da xe táꞌxi ú e éꞌxi ntaꞌā nto, ntá tsi ntē ña te ni ñéꞌe dɨkɨ nto nuu i e dóo kaꞌnu e íni nto é idé u. 


text:
Ñá ku kada tsīñu nto é nīꞌi nto tañúꞌū é kantɨ́ꞌɨ te kāꞌxi o. Kada tsiñu nto vata koo é nīꞌi nto tañúꞌū é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iña nto ntii dañu ntúvi, tsí kaxntiī. Táñūꞌú saꞌá taꞌxi ú, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi, tsí e xntée Uvā kó ko seu ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Sáꞌa tsīñu é ntio Xuva ko é viī nto: Na kuīntiꞌxe nto ña táxnūu ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe ñā: —¿Neé ntu nuu i nañéꞌe ntó ntɨ vata koo é kuīntiꞌxe ntɨ́ nto tē íni ntɨ? ¿Neé ntu nuu i e dóo kaꞌnu vií nto? 


text:
Uva ata ika kō ne, éꞌxi ña é nani mānaa ñuu itsí kān. Tsí vatā ó uve naꞌa kakáꞌan é Xuva kō ne, xéꞌe ñā tañúꞌū é vēꞌxí e dukún kān é kāꞌxí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Ñá te Muīsee ni taꞌxi ña tañúꞌū é vēꞌxí e dukún kān, tsí mii Uvā kó táꞌxi ña tañúꞌū é nuu é ntaā i é vēꞌxí e dukún kān. 


text:
Tsí tañúꞌū é kataꞌxi Xuva kō né, dɨvī é vēꞌxí e dukún kān, é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iña ña ñuxiví sa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Xuꞌu e kúvi ú tañúꞌū é taꞌxi ntuvi vāꞌá iña nto. Xoó ñaꞌa, ña é kuntīkɨn í ko ne, nté uun ito ká ña kakɨn ña. Xoó ñaꞌa, ña é kakuintiꞌxe i kó ne, nté uun ito ka ña ítsī ñá ntute dɨ. 


text:
Tsí un ntɨꞌɨ ñā é kataꞌxi Uvā kó ne, ntaꞌa kó xee ña. Xoó ñaꞌa, ña é kantīkɨ́n ko ne, nté uun ito ña kiñūꞌu ú ña kíꞌi kān. 


text:
Sáꞌā táꞌxi ña é vīí u: é ña nakunáa u nté uun e xnúu ntaꞌa ñā ko, tsí nantōto ntɨꞌɨ ú ña ntuvi te ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa. 


text:
Tsí Uvā ko ntio ña é na kīní un ntɨꞌɨ ñāꞌa sán ko, xuꞌu é Iꞌxā ñá ne, na kuīntiꞌxe ña ko. Níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi ne, nantōtó u ña ntuvi te ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dukuān ne, káꞌan ntēé ña Israeé san ña, tsí kakaꞌan ña é dɨvi ñā kúvi ña tañúꞌū é vēꞌxí e dukún kān. 


text:
Ntákaꞌan ñáꞌa san: —¿Vá ña ntu te ña sāꞌa é Jēsuu, iꞌxá Josee? Tsí ini o úva ña ni dɨꞌɨ ñā. Dá kakāꞌan xkú ña tsí e dukún kan vēꞌxí ña —kaꞌan ña. 


text:
Xoxó kuvi kuntīkɨ́n i ko tē ña te Uvá ko táxnuu ña i, vata ō táxnuu ña kó dɨ ne, nantōtó u ña ntuvi te ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa. 


text:
Tsí vatā ó uve naꞌa kakaꞌan ña kaꞌán naa Xuva ko: “Mii Xuva ko nañēꞌe ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san”, kaꞌan ña. Dukuān né, dā xóo ká ñaꞌa, ña é kateku í ña, é kakutúꞌve i é kākaꞌan Úvā kó ne, kantīkɨn ñá ko dɨ. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí xoo ñáꞌa, ña é kuintiꞌxe i kó ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. 


text:
Xuꞌu kúvi ú tañúꞌū é kāntíto é vēꞌxí e dukún kān. Xoó ñaꞌa, ña é kāꞌxí tañúꞌu sāꞌá ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. Táñūꞌu é tāꞌxi ú ne, kūñú miī kó kúvi. Taꞌxí u kúñū ko é nīꞌi ña ñuxiví sa ntuvi iña ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe tāꞌan ña Israeé san, ntákaꞌan ña: —¿Ntē ntú koo taꞌxi ña sāꞌa kúñu ñā é kāꞌxi o, é kuān ó kakaꞌan ñá sa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Tē ña káꞌxi nto kúñū ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí, tē ña koꞌo nto nɨ́ñɨ́ ko dɨ́ ne, ña túvi ntuvi vāꞌá iña nto. 


text:
Tsí xoo ñáꞌa, ña é kāꞌxí kúñū kó, nī ña é kōꞌo nɨñɨ́ ko ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi ne, nantōto ú ña ntuvi tē ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa. 


text:
Uva kō, ña táxnūu kó, īó ntuvi iña ña. Dukuān né, īó ntuvi iñá ko kuenta iña ña. Xoo é kāꞌxí i kúñū kó ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ñá kuenta iñá ko. 


text:
Kakaꞌán u kuenta iña tañúꞌū é vēꞌxí e dukún kān. Táñūꞌú saꞌá ne, ñá te vāta kaa manaa e éꞌxi ñata ntō, ña intóo kídaā, tsí dā dúkuan tsi xiꞌi ña. Ntá tsi xoó ñaꞌa, ña é kāꞌxi tañúꞌū saꞌá ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Sáꞌa kākaꞌan Jésuu dá nañéꞌe ña ña Israeé san má viꞌī mí ntánataká nuu ña ñuú Capernau. Tūꞌun e nté koo niꞌi ko ntúvi vāꞌá iña ko ntii dañu ntūvi 


text:
<pb/>Dōó tɨtɨ́n ña ntántīkɨn ñá ne, dā téku ña sáꞌa ne, ntákaꞌan ña: —Dōo viꞌxín ō túꞌūn saꞌa. ¿Xoó ntu kutií i é kɨꞌɨn dɨkɨ i? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kūtuni Jésuu tsí ña ni xkúntee iní ña é kākaꞌan ñá ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Ñá xkúntee iní ntu nto é kākaꞌán u san? 


text:
¿Ntē ntú koo kuvi tē íni nto ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí, te kūntáa u e dukún kān míꞌī e dúkuān tuví u? 


text:
Tsí Espíritū sán ne, dɨvi ñā é kātaꞌxi ña ntuvi iña ko. Ña kuntīto ó te da mii tsī kúñu kō. Tūꞌun é kākaꞌán u ni nto ne, dɨvī é vata kaa espíritū é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iña nto. 


text:
Ntá tsi iō ntó ne, ña ntákuintiꞌxe nto é kākaꞌán u —kaꞌan ña. Tsí iní Jesuu nte díꞌna xoo é kuintíꞌxe i ña ne, xoo é nadíko i ñā dɨ. 


text:
Kakaꞌan ña: —Dukuān é kākaꞌán u ni nto dīꞌna tsí xoxó kuvi kuntīkɨn í ko tē ña te Uvá ko táꞌxi ña i —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nté ntūvi tsikán ne, dōó tɨtɨ́n ña ntántīkɨn ña, kii nteé xio ña ña. Ñá nī kántīkɨ́n ka ñá ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Simuun Pedru, kakáꞌan ña: —Xoó ka ntu é kuntīkɨ́n ntɨ, tsi túꞌun ntō né, dɨvī é kataꞌxi ntuvi vāꞌá iñá ntɨ ntii dañu ntūvi. 


text:
Ntɨꞌɨ́ ne, é kuīntiꞌxe ntɨ, é īni vaꞌá ntɨ dɨ tsí dɨvi ntō é Cristu nto, ña e dóo vaꞌá nuu Xuva ko. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Vá ñā ntu te ni nakaxnúu ú nto, é uxuvi ñáꞌa nto? Ntá tsi uun ñaꞌa ntō ne, e ña váꞌa kúvi nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá iña Júda Iscariote, iꞌxá Simuun. Tsí dɨvi ñā é diko ña Jēsuu rkontûvi, kuān té kaduku ntée ña uxuvi ñáꞌa, ña ntɨniꞌi ñā san.<pb/>


text:
Dā kúvī sáꞌā ne, īka Jesuu ñuú Galilea. Ñá ni ntīo ká ña kɨ̄ꞌɨn ña ñuú Judeá san, tsí ncho kaꞌní ña Israeé san ña. 


text:
Dukuān ne, ntákaꞌan éní Jesuu ni ña: —Ñá ku kutūvín iꞌa. Kuēꞌén ñuú Judea vata koo é na kīní ña ntɨniꞌi ō san núu ī é kaden. 


text:
Tsí te xōo ñáꞌa ntio ña é kutuvī ditó ña ne, ñá tē neé ka vii xuꞌú ña. Tē ncho viin nuu i e dóo kaꞌnu ne, kuēꞌen mí kīní ñaꞌa san o é da kanɨɨ ñūxivi —kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Váta xēe ura iñá ko, ntá tsi dɨvi ntō ne, kuvi vií nto da nēé ka ura nee iña é ntio nto vii nto. 


text:
Ñá te nēe nuu i kainchuꞌvi ñáꞌa nto. Ntá tsi xuꞌú ne, dōo ntaínchuꞌvi ñá ko, tsí da xé kakaꞌan ntáa ú ni ñā nee é kīni kaa ntáde ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi dā kueꞌen éní ña viko sán ne, da rkontûvi kíi ña, kueꞌen ñá dɨ. Ntá tsi ña ni ñeꞌe ditó ka ña, tsí diin diin sá kueꞌen ña. 


text:
Ntánantukū ña Israeé san ña mí kakuvi viko sán ne, ntákaꞌan ña: —¿Míꞌi ntū tuví ñatīi tsíkan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dōo ntákaꞌan ñáꞌa san kuénta iña ña. Iō ñá ne, ntákaꞌan ña: “Ñatīi tsikán ne, dōo vaꞌá ñaꞌa ña.” Iō ñá ne, ntákaꞌan ña: “Ñaꞌá ni san. Kūdii kaéni ntaꞌví ña ñaꞌa”, kaꞌan ña. 


text:
Koó dā kúduꞌva ña Israeé san, ntákaꞌan ña: —¿Nté kuān nte íni ntú ña sāꞌa? Tsí ntē ña ni nakuáꞌa ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —É kanañēꞌé u ntó ne, ñá te dɨ̄kɨ mií ko kakiꞌxi, tsí iña ña táxnuu ko. 


text:
Tē xoó ntio i é viī i é ntio Xuva kō ne, kutuni ñá te ntaꞌa Xuva ko vēꞌxi é kanañēꞌé u san, o te dɨkɨ mií ko katavá u. 


text:
Xoo é katavá i dɨkɨ mií i é kākaꞌán ne, da ti tsi kanantuku ñā é vāꞌá iña mii ña. Ntá tsi xoo é kanantuku ī é vāꞌá iña ña táxnuu i ne, kakaꞌan ña é nuu é ntaā i. Ñá tē nee iña é kīni kaa nuu nima ña. 


text:
<pb/>ʼ¿Vá ña ntu te dɨvi ntō e táꞌxi Muisee lei? Ntá tsi nté uun nto ña ntáde ntaa nto é ūve naꞌa. ¿Nté kui ntánantukū nuu iní ntu nto nté koo kaꞌní nto ko? —kaꞌan ña. 


text:
Muiseé ne, náñēꞌe ñá nto vatā xkoó ini nto é tēꞌnté un siin kúñū é īxi nto. (Ntá tsi ña te Muísee ni xtuví ña kuān xkoó ini nto, tsí uva ata ika kō, ña intóo nte kidaa.) Ntōꞌó ne, kuān te ntuvi íō dáꞌna, kaeꞌnté nto é īxi íꞌxa tií san. 


text:
Tē kuvi teꞌnte é īxi íꞌxa tií san ntuvi é iō dáꞌna vata koo é kāda ntaa nto lei Muíseé ne, ¿nté kui ntákudiin ntu nto ní ko e ntaváꞌa ú ñatīí san kanɨɨ̄ kúñu ñā ntuvi dá iō dáꞌna? 


text:
Ñá ku kāꞌan ntée nto ñaꞌa san dá dotō tsí ntaíni nto ña, ntá tsí te kāꞌan ntó iña ñaꞌá san ne, koto váꞌa nto nee iña é ntákaꞌan nto —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu mí vēꞌxí ña 


text:
<pb/>Īó ña ñuú Jerusaleén san éni ntuꞌu ñā tsíxeꞌe taꞌan ñā: —¿Vá ña ntu te ñá sāꞌa é ntánantuku ñāꞌa san é kaꞌnī ñá ña? 


text:
Un kaa ña ntitsi ña, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san, ntá tsi nté xoxo kakaꞌan í ni ñā. ¿Tē kuiní ntu ña tsiñu i san é dɨvi ntīꞌxe ña é Cristu ña? 


text:
Xoꞌō ne, ini ntú ku ō míꞌi vēꞌxí ña sāꞌa. Tsí te vēꞌxí Cristú ne, nté uun xoxó ini i míꞌi kii ña te vēꞌxí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, un ntii tsī kéne Jesuu, kakáꞌan ña mí kanakuāꞌa ña ñaꞌa san ini ukún ña Israee: —Te īni ntó ko ne, ini nto míꞌi vēꞌxí u. Ntá tsi ña te ni kiꞌxí u é miī ú ntio ko, tsí ña kakaꞌan é nuu é ntaā i san táxnūu ña ko. Ntoꞌó ne, ntē ñá ini ntó ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, ncho tɨɨn ña ña, ntá tsi nté uun xoxo ni tɨɨn ntáꞌa i ña, tsí vata xee táꞌan ura íña ña. 


text:
Ntá tsi ña te da díi ña kuíntiꞌxe i ña ne, ntákaꞌan ña: —Tē xee ñá táxnuu Xuva kō ne, ¿vá kūvi ntu vií ña e dií ka kueꞌe núu ī e dóo kaꞌnu vatā ó de ña sāꞌa? —kaꞌan ña. Ncho tɨɨn ña fariseu Jésuu 


text:
<pb/>Tēkú ña fariseu e ntákaꞌan ñáꞌa san íña Jésuu. Ña fariseu ni dútu ñá odo nūú san ne, tēé tsiñu ña ña mau ukun é tɨ̄ɨn ña Jesuu. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Uun daꞌna sá kutūví u ni ntō dá ntāa ú, kínakutúvi ú nī ña táxnūu ko. 


text:
<pb/>Kidáā né, ēni ntuꞌu ña Israeé san ntátsixeꞌe taꞌan ñā: —¿Míꞌi ntu ntēe kíkutúvi ña sāꞌa é ña kuvi naníꞌi ko ña? ¿Vá kɨ̄ꞌɨn ntú ña xio ñuú san mí kaintóo xaa tātá ña Israeé? ¿Vá ikan ntu kɨ̄ꞌɨn ña, kinakuáꞌa ña ñaꞌa, ña é ña ntákuintiꞌxe i Xuva kō san? 


text:
¿Nee iñá ntu kani túꞌun é kākaꞌan ña: “Nantuku ntō kó, ntá tsi ña naníꞌi ntó ko, tsi ña kúvi xēe nto mí kutūví u”? —kaꞌan ña. Ntute vāꞌa é ña katúꞌu 


text:
<pb/>Ntuvi da īnú kava viko kaꞌnu sán ne, nákuntītsí Jesuu, kakáꞌan ña: —Tē xoo é kaitsi i ntúte ne, na kīꞌxi ña mí tuví u, na kōꞌo ña. 


text:
Tsí vatā ó uve naꞌa kakaꞌan Túꞌun Xuva kō ne, xoo é kuintiꞌxe i kó ne, nima ñá kene ntute vāꞌa é ña katúꞌu nté un síin —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá kuenta iña Espíritū Sántū é kunūu ña nima í xoo é kuintíꞌxe i ña. Tsí vata taꞌxi Xúva kō Espíritū Sántū san, tsí vata ntáa Jesuu e dukún kān. Dā kii nteé xio ñaꞌa san 


text:
<pb/>Īó ñaꞌa san, da téku ña é kākaꞌan ñá ne, ntákaꞌan ña: —Ña sāꞌá ne, ña kaꞌán naa Xuva ntíꞌxe ko ñā, ña kakaꞌan túꞌun Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Iō ñá ne, ntákaꞌan ña: —Ña sāꞌá ne, Cristu ña —kaꞌan ña. Ntá tsi iō ñá ne, ntákaꞌan ña: —¿Vá ñūú Galilea ntú sa kiꞌxi Cristu? 


text:
¿Ñā ntu te uve náꞌa kakáꞌan tsí Cristú ne, tatá viꞌi Davii ña? Kiꞌxi ña ñuú Beleen, tsí ikan ñūú Davii —kaꞌan ña. 


text:
Iō ñá ne, ncho kɨꞌɨn niꞌi ñá ña viutun, ntá tsi nté uun ña ña ni kene iní ña tɨ́ɨn ña ñā. Ñá ni kuintīꞌxe ña tsiñu i san Jésuu 


text:
<pb/>Nāxee mau ukun mí ntoo dutu ñá odo nūú nī ña fariseú san ne, tsixeꞌe ña māu ukún san: —¿Nté kui ña ni kántēka ntu nto ña? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Máu ūkún san ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Nté uun ito vata tekú ntɨ xoó kakaꞌan í vatā ó kakaꞌan ñá tsikan —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>—¿Vá kakaꞌan ntu leí san é dotō tsi dáꞌvi o kuētsí kaꞌnu ñaꞌa san te vata kiní o nee iña é kade ña, tē nté ō kakaꞌan ñá dɨ? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, ntákaꞌan ña: —¿Vá ña Galilea ntú nto dɨ? Nākuaꞌa ixi nto é ūve naꞌa é kākaꞌan Xúva kō, tsí ñuú Galileá san ne, nté uun ñaꞌa é kaꞌán naa Xuva ko vata túvi ditó ña —kaꞌan ña. 


text:
Dā tuví utun sán ne, nee xtúku ña má ūkún kān. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa xee xtúku ña mí tuví ña. Ítūvi tɨxɨ ñá ne, dá kanakuāꞌa ña ñaꞌa san. 


text:
<pb/>Mastrú lei ni ñá fariseú san ne, xée ñā mí tuví Jesuú ne, nteka ña uun ñadɨ̄ꞌɨ, ña é natúvi, ña é nuu niꞌi uun ñatīi é ña te dɨvi xɨɨ ña. Xntitsī ñá ñadɨ̄ꞌɨ́ san méꞌñū ñaꞌa sán ne, 


text:
Kakaꞌan lei Muísee tsi kuéꞌe xuu o ñaꞌa, ña kuān ó ntáde san. Dɨvi ntō ni, ¿nté kaꞌan nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Da ti tsi ntákaꞌan ña é kōto nteé ña ña vata koo é nīꞌi ña uun núu ī é tsiꞌi kuétsi ña ña. Ntá tsi Jesuú ne, ítuvī tɨxɨ ñá ñuꞌu kan ne, dā káꞌu ña rkɨntaꞌa ña nú nteꞌú san, é vata tsi tē ña ni tekú ña. 


text:
Kiꞌin itō tsíxeꞌe ña Jesuú ne, da kidáa ne, nākuiñɨ ñá, kakaꞌan ña: —Xoó ñaꞌa, ña é ña tuvi kuétsi ī ne, diꞌna ña na kani ntuꞌu ña nakɨ̄ꞌɨn ñá xuú san —kaꞌan ña. 


text:
Dā téku ñaꞌa san sáꞌa ne, eni ntuꞌu ñā ntáka ña kui uun kui uun ña. Diꞌna tsi ñatā san ntáka ña. Dā kúvi ne, koó da miī sá Jesuu ntií koó ña ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san. 


text:
Kidáā ne, nákuntītsí Jesuu, kátsixeꞌē ñá ñadɨ̄ꞌɨ́ san: —¿Míꞌi ntū ntâñɨ́ ka ña katsiꞌi kuétsi o? Nté uun ká xoxó katsiꞌi kuétsi ká i o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Nté uun ká ña, Mastru —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nté xuꞌú ña tsiꞌi kuétsi ú o. Kuēꞌén ve ne, ña ku ídēn ka é kīni kaa —kaꞌan ña. Jesuú ne, dɨvi ñā e kaxiꞌí nuu ña ñuxiví a 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan xtúku Jésuu ni ñáꞌa san: —Xuꞌú e kúvi ú ñuꞌu é kaxiꞌí nuu ñuxiví sa. Xoo é kuntīkɨn í ko ne, ña káka mí nēe, tsí naxiꞌí nuu ú itsi ntuvi iña ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dukuān ne, ntákaꞌan ñá fariseu ni ña: —Xoꞌōn né, da ti tsi kakaꞌan kuénta iña míi o. É kākaꞌán ne, ñá tē neé nuu áꞌvi —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Kuān te xuꞌú kantada ntaa ú kuenta iña mií ko ne, ntá tsi nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō. Tsí iní u míꞌi vēꞌxi ú ne, iní u míꞌi kɨ̄ꞌɨ́n u dɨ. Ntá tsi dɨvi nto ne, ntē ñá ini nto míꞌi vēꞌxi ú, ntē ñá ini nto míꞌi kɨ̄ꞌɨ́n u dɨ. 


text:
Ntoꞌó ne, ntádē kúꞌvē ntó vatā ó ntádē kueni ña ntoo ñuxiví sa, ntá tsi xuꞌú ne, nté uun ñaꞌa ña kade kûꞌvé u nté o de ña. 


text:
Ntá tsi tē dɨ́ kadā kûꞌvé u ne, váꞌa koo kadā kûꞌvé u dɨ, tsí ña te da míi tsi ú, tsí ntuví u Uvā kó, ña táxnuu ko. 


text:
Uve naꞌá lei nto tsí te ūvi ñaꞌa ntada ntaa ña é dadɨɨ tsi ntákaꞌan ñá ne, nuu é ntaā i e ntákaꞌan ña. 


text:
Xuꞌú ne, kuvi ú uun é ntada ntaa u iñá ko ne, Uvā kó, ña táxnuu kó ne, dɨvi ña kuvi ūvi ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe ñāꞌa san ña: —¿Míꞌi ntū tuvi úva o? —kaꞌan ña. Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Ntoꞌó ne, ñá īni ntó xoo ñáꞌa ú ne, ntē ñá ini nto xoo é Uvā ko. Tē dɨ́ ini ntó ko ne, ini nto Uvā kó dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Sáꞌa kākaꞌan Jésuu dá kanakuāꞌa ña ñaꞌa má ūkún ña Israee, mí ñuꞌu váꞌa etún diuꞌun iña ukun. Ntá tsi xoxó ni tɨ̄ɨn i ña, tsí vata xée úra íña ña. “Mí kɨ̄ꞌɨ́n u ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn nto” 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Jesuu ni ñáꞌa san: —Kɨ́ꞌɨ̄n ú ve ne, nantuku ntō ko, ntá tsi dɨvi ntō ne, kuví nto kuenta iña kuétsi nto. Tsi mí kɨ̄ꞌɨ́n u ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ña Israeé san ne, ntákaꞌan ñá ni tāꞌan ña: —¿Vá kaꞌni mii ntú ña kúñu ñā é kuān ó kakaꞌan ña tsi mí kɨ̄ꞌɨn ñá ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn o? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Ntoꞌó ne, ñuxiví sa ntoo nto. Xuꞌú ne, e dukún kan vēꞌxí u. Ntoꞌó ne, ñaꞌa ñuxiví sa nto. Ntá tsi xuꞌú ne, ñá tē ña ñuxiví sa u. 


text:
Dukuān é kuan ō kaꞌán u ni ntō tsí kuví nto kuenta iña kuétsi nto. Tsí tē ña kuintíꞌxe nto kó é dɨvī ú ne, da miī é kūvi nto kuenta iña kuétsi nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, tsixeꞌe ña ñā: —¿Xoó ñaꞌa ntun dɨvīn kuan? —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nté dīꞌna kakaꞌán u ni ntō. 


text:
Dōó tɨtɨ́n nuu i é ntio koo kaꞌán u ni ntō: nee ñáꞌa nto, nte ntáa nto dɨ. Ntá tsi ña táxnūu kó ne, dɨvi ñā é kākaꞌan ña é nuu é ntaā i. Tūꞌun é kākaꞌán u ni ntō iꞌa ñuxiví sa ne, dɨvī e téku ko é kākaꞌan ñá nī ko —kaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tē náxkaa dukun ntó ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, da kidáa kutūni nto tsí dɨvi ntīꞌxe u. Kutuni ntó tsí ña te neé kade u é dɨkɨ mií ko. Tsí vatā o nañéꞌe Úvā kó ko ne, dukuān ó kakaꞌán u ni ntō dɨ. 


text:
Tsí ña táxnūu kó ne, nuu méꞌñu nuu dava ñā ko. Nté uun ito vata xtuví mii ñá ko, tsí nguentúvi kade ú nee iña é ntio ña. 


text:
<pb/>Dā kaꞌan Jésuu sáꞌa ne, dōó tɨtɨ́n ñaꞌa kuíntiꞌxe ña ña. Iꞌxá Xuva ko nī ña ntáde tsiñu iña kuétsi san 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ñá Israee, ña kuíntiꞌxe i ña: —Te kāda ntaa nto túꞌūn kó ne, kuvi kuntīkɨn ntó ko. 


text:
<pb/>Ñaꞌa sán ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Ntɨꞌɨ́ ne, tatá viꞌi Abraán ntɨ. Nté uun ito vata kada tsíñu ntɨ é kuētsi iña tuku ñáꞌa. ¿Nté kuān ó kakaꞌan nto é nakāka xaa ntɨ? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Xoo é kade i kuétsi ne, ntáde tsiñu ña iña kuétsi san. 


text:
Ña kade tsiñu sán ne, da tuví taan ña nú viꞌī tóꞌo ñā. Ntá tsi iꞌxá san ne, nguentúvi tsi tuví ni uva ī. 


text:
Iní u tsí tatá viꞌi Abraan nto. Ntá tsi ntánantuku ntō nté koo kaꞌní nto ko, tsí ña ntío nto kuintiꞌxe nto túꞌūn é kākaꞌán u ni ntō. 


text:
Xuꞌú ne, kakaꞌán u nee iña é īní u iña Uvá ko. Dɨvi ntō ne, ntáde nto nee iña é īni nto iña uva ntó dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntákaꞌan ñá ni ñā: —¡Ntɨꞌɨ́ ne, Abraan úvā ntɨ! —kaꞌan ña. Nantíko kōó Jesuu, kakaꞌan ñá ni ñā: —Tē dɨ́ nuu é ntāa ntíꞌxe i é iꞌxá Abraan ntó ne, ntáde nto vatā o dé Abraán san. 


text:
Ntá tsi ntánantukū nuu iní nto nté koo kaꞌní nto ko, xuꞌu é kākaꞌán u ni ntō é nuu é ntaā i e téku ko é kākaꞌan Xúva kō. Abraán ne, nté uun ito ña ni íde ña sáꞌā. 


text:
Ntoꞌó ne, ntáde nto vatā o de úva mii ntō —kaꞌan ña. Kidáā ne, ntákaꞌan ña: —¡Ntɨꞌɨ́ ne, ñá te īꞌxa ntaꞌví ntɨ! tsi úun tsi uvā ntɨ́, dɨvi ñā é Xuva kō. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tē dɨ́ dɨvi uva ntiꞌxe nto Xuva kō né, kuinima ntó ko tsí dɨvi ntāꞌa ña véꞌxi u é tūví u vevii. Ñá te kuēnta iña mií ko véꞌxi u, tsí dɨvi ñā táxnuu ña ko. 


text:
Ntoꞌó ne, ntaꞌa uva ntō, tóꞌō e ña váꞌā san véꞌxi nto. Tsí ncho vií nto nee iña é ntio i. Dɨvī né, dukuan tsī ó kaeꞌní ñaꞌa nte ntúvi díꞌna. Ñá te īni kaꞌan túꞌūn é nuu é ntaā i, tsí ntē ña tuvi é nuu é ntaā i nuu nima i. Dá kakāꞌan dóveté ne, nima míi i kākene é kākaꞌan. Tsi dóo vete ne, kuān ó kanañēꞌe iꞌxá i dɨ. 


text:
Ntá tsi xuꞌú ne, é nuu é ntaā i kakaꞌán u ni ntō, ntá tsi ntoꞌó ne, ña ntákuintiꞌxe nto ko é kākaꞌán u. 


text:
¿Vá iō ntú nto, uun ñaꞌa ntō, é kūvi nañeꞌe ntó ko mí kōꞌxó ntee u? Te kākaꞌán u é nuu é ntaā í ne, ¿nté kui ña ntákuintiꞌxe ntu nto ko? 


text:
Xoo é kāduku ntée i Xuva kō ne, kaini ña túꞌun Xuva kō. Ntá tsi ntoꞌó ne, ña ntátekú nto, tsí ña te Xuva ko ntáduku ntée nto —kaꞌan Jésuu. É dukuān tuví Cristu diꞌna dá kaku Abraan 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ña Israeé san ni ñā: —Nuu é ntāa ntíꞌxe i é kākaꞌán ntɨ tsí ña ñuú Samaria nto, tsí nuu é ña váꞌā sán nima nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Nté uun é ña váꞌā san ña tuvi núu nimá ko. Xuꞌú ne, kaiko ñuꞌū ú Uvā ko, ntá tsi ntoꞌó ne, ña ntío nto kuiko ñuꞌu ntō ko. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ñá Israee ni ña: —É īni ntíꞌxe ntɨ́ ve tsí nuu ntiꞌxe é ña váꞌā sán nima nto. Abraán san ni un ntɨꞌɨ̄ ña kaꞌán naa Xuva kó san ne, xíꞌi ñā ne, ¿nté kui dɨvi nto kākaꞌan ntó é ña níꞌi ntɨ doxiꞌí san te kāda ntaá ntɨ túꞌun ntō? 


text:
¿Vá dií ka ntu kaꞌnu ñaꞌa nto é vata kaa uvatā ntɨ́ Abraan? Dɨvi ñā ne, xíꞌi ña, ni un ntɨꞌɨ̄ ña kaꞌán naa Xuva ko. Dɨvīn né, ¿neé ntu ñaꞌa kúvin kuan, te kuīni o? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Tē dɨ́ xuꞌu kaꞌán u tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa ú ne, ñá vādá kadiáꞌvi túꞌūn ko. Ntá tsi Uvā kó kakaꞌan ña tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa ú, dɨvi tsi ñā é ntákaꞌan nto é Uva nto ñā dɨ. 


text:
Ntoꞌó ne, ñá īni ntó ña, ntá tsi xuꞌú ne, iní u ña. Tē dɨ́ kaꞌán u e ñá īní u ñá ne, kantaku vēte ú vatā ó de nto. Ntá tsi íni ntiꞌxé u ña ne, kade ntaá u é kākaꞌan ña. 


text:
Dōo diní uvata nto Ābraan tsi dóo ncho kiní ña ntuvi é xēé u ñuxiví a. Dā íni ña ne, ñá tē nté kaa diní ña —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ñá Israeé san ni ñā: —Ntē vata xéen uvi díko uꞌxi kuia ó ne, ¿é kakāꞌán sa xkun e ínin Ábraan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō. É dukuān tuví u diꞌna dá kaku Ábraan —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, īdo ña Israeé san xuu é kuēꞌé xuu ña ñā, ntá tsi Jesuú ne, ntii xuꞌū ñá ini ukún kān ne, dá kuēꞌen ña.<pb/>


text:
Ña ntɨniꞌi ñā né, tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kui e dúkuan kuāá ña sāꞌa nté da káku ña? ¿Kuētsí mii ntu ñā né, o kuētsi úva ña, o kuētsí dɨꞌɨ ñā? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Nté uun ña, ña túvi kuétsi ña. Tsí kuaā ña é da ti tsi na kīni ñaꞌa san nee iña é kūvi vií Xuva ko īña ña. 


text:
Vevii é ntuvī né, na ntɨ̄ꞌɨ o tsiñu iña ña é táxnūu ko. Tsi nté uun xoxo kuvi kada tsíñu ká i tē kunee. 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan ña sáꞌa ne, ētɨ ña dɨ́ɨ ña ñuꞌu kān ne, de váꞌa ña un síin ntóꞌxō san, dá nakutsi núu ña nuu á ña kuāá san, 


text:
kakaꞌan ñá ni ñā: —Kuēꞌén, kukɨ̄tɨ́n ve mí ñuꞌu váꞌa ntute Silueé san —kaꞌan ña. (Tūꞌún Silueé san ne, kani túꞌun E Táxnūu Ña.) Kuéꞌen ña, kūkɨtɨ́ ña. Dā ntíko koō ñá ne, é nāxiꞌí nuu ña. 


text:
Kidáā ne, ña ntoo etsin nú viꞌi ña kān, ñá ini é kuaā ñá ne, ntátsixeꞌe taꞌan ñā: —¿Vá ñā ntu te ña saꞌa é xkūtúvi ña, kaikan ñá diuꞌun ítsi kān? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Iō ñá ne, ntákaꞌan ña: —Dɨvi ntīꞌxe ñá saꞌa —kaꞌan ña. Iō ñá dɨ ne, ntákaꞌan ña: —Ñaꞌá ni san, ntá tsi vata te kuan ito ñā —kaꞌan ña. Ntá tsi mii ña kakāꞌan ña: —Dɨvī ú xuꞌu —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Ñatīí, ñá nani Jēsuú ne, de váꞌa ña ntóꞌxō sán, dā xntáꞌa ña ntuxnūú ko, dá kakāꞌan ñá nī kó: “Kuēꞌén, kūkɨtɨn mí ñuꞌu ntute Silueé san”, kaꞌan ña. Ñéꞌe ntīꞌxe ú ne, dā kúvi kɨ́tɨ ú ne, ura dúꞌva tsi i nákotó u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Tsixeꞌe ña ñā kídaā: —¿Míꞌi ntū tuví ñatīí tsikan? —kaꞌan ña. —Ñá īní u míꞌi tūví ña —kaꞌan ña. Dā dóo tsíxeꞌē ña fariseu ñá naxiꞌí nuu í san 


text:
Kidáā né, tsixeꞌē ña fariseu ña nté ō náxiꞌí ntuxnūú ña. Kakaꞌan ñá nī ña fariseu: —Ntōꞌxo xntáꞌa ña ntuxnūú ko. Dā kɨ́tɨ ú ne, nāxiꞌi nuú ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, íō ñá fariseu, kakáꞌan ña: —Ñá te ntaꞌa Xuva ko vēꞌxí ña tsikan, tsí ña kaíko ñuꞌu ña ntūvi dá iō dáꞌna —kaꞌan ña. Ntá tsi iō ñá ne, kakaꞌan ña: —¿Nté ntu koo kuvi vií ñá iō kuetsí i uun nuu i e dóo kaꞌnu vatā o dé ña tsikan? —kaꞌan ña. Ñā te úun tsī ntádē kuení ña. 


text:
Tsixeꞌe xtūku ña ña ntuváꞌa san: —¿Nté ō dé kuení o iña ña é nakaan ntuxnūú o san? —kaꞌan ña. Kakaꞌan ñá tsikan: —Xuꞌú kuiní ko ne, ña kakaꞌán naa Xuva ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña Israeé san ne, ña ni kuintíꞌxe ña tē nuu é ntaā i é kuaā ña, ntá tsi é kainí ña ve, dá ntē kána ña uva ña ni dɨꞌɨ ñā, 


text:
tsíxeꞌe ña ñā: —¿Vá dɨvi ntu iꞌxā ntó ña sāꞌa? ¿Ntāa ntu káꞌan nto e dúkuan kuāa ña nté da káku ña? ¿Nté ntu ō kúvi náxiꞌí nuu ña ve? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan úva ña ni dɨꞌɨ ñā: —Iní ntɨ tsí iꞌxá ntɨ ña ne, dukuan kuāa ña nté da káku ña. 


text:
Ntá tsi ñá iní ntɨ nte o kúvi náxiꞌí nuu ña ve. Ntē ñá iní ntɨ xoo nákaan i ntuxnūú ña. Tsixeꞌe nto ñā, tsí e dukún kuia ñá ne, kuvi kaꞌan míi ña ni ntō. 


text:
<pb/>Kuan ō kaꞌan úva ña ni dɨꞌɨ ñā, tsí da xe úꞌvī ñá ña Israeé san. Tsi ntánatíin ña Israeé san te xōo ñáꞌa é kāꞌan ña tsí nuu é ntaā i é Xuva kō táxnuu ña Jesuú ne, natavá ña ña ini ukún kān. 


text:
<pb/>Kāna xtuku ña ña náxiꞌi ntuxnúu i sán ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Kuiko ñuꞌu nto Xuva kō. Iní ntɨ tsí ña tsikán ne, iō kuetsí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōo ñátīí san, kakaꞌan ña: —Ñá īní u te iō kuetsí ña ō ñaꞌa, ntá tsi é iní u ne, kuāá u nte díꞌna, ntá tsi vevií ne, é kainí u ve —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, kakaꞌan ñá ni ñā: —É kākaꞌan ntú ku ú ni ntō. Ntá tsi ntē ña ni ide ntó ko kuenta. ¿Nté kui ntio ntu nto é kaꞌan xtúku ú ni ntō? ¿Vá ncho kuntīkɨn ntú nto ña dɨ? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, náuꞌvī ñá ña, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Xoꞌōn né, kuntīkɨn ñá tsīkan. Ntɨꞌɨ́ ne, Muisee ntántīkɨ́n ntɨ. 


text:
Iní ntɨ tsí Xuva kō káꞌan ñá ni Muīseé, ntá tsi ñá tsīkán ne, ntē ñá īní ntɨ míꞌi vēꞌxí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōo ñátīí san, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Mpá! ¿Nté ō ntu e ñá īni nto míꞌi vēꞌxí ña? Tsí dɨvi ñā ne, nakaán ña ntuxnūú ko. 


text:
Ini ntú ku o tsí Xuva kō ne, ñá kaīni ña ñá iō kuetsí i, tsí da ti tsi ña é kanuu iní i ña, nī ña é kade ntaa é ntio ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Xoꞌōn é iō kuetsí o nté da kákun ne, ntio sá ku o é nakuāꞌan ntɨ́ ve —kaꞌan ña. Kidáā ne, kíñuꞌu ña ña ini ukún kān. Ña é ña ntaíni iña Xuva ko 


text:
<pb/>Tēkú Jesuu é kiñúꞌu ña ñatīí san. Dā nániꞌi taꞌan ñá ne, tsixeꞌe ña ñā: —¿Kākuintiꞌxe ntu o ña vexkúvi ñatīi? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Káꞌan nto nī ko xoo ñáꞌa, vata koo é kuīntiꞌxe kó ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nákunchɨtɨ ntāa ña nuu Jésuu, kakaꞌan ña: —Kakuintiꞌxe ko é ntoꞌo é Tóꞌo kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Xuꞌú ne, véꞌxī ú ñuxiví a é kadā kûꞌvé u, vata koo é na kīní ña kuāá san ne, vata koo é ña kiní ka ña é vāꞌá ntuxnūú i san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Īó ña fariseu, ña ntáñɨ étsin ne, tēkú ña dá kakāꞌan ñá sāꞌá ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Ntɨꞌɨ́ ne, ¿vá kuaā ntú ntɨ dɨ? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tē dɨ́ kuāa ntíꞌxe nto ne, ña túvi kuētsí nto. Ntá tsi ntákaꞌan nto tsi kainí nto. Dukuān né, iō kuetsí nto —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: xoó ñaꞌa, ña é dotō tsí kakɨ́ꞌvi ini aku mí ñūꞌu leꞌntú san, tē ña té xiꞌi kan kukɨ́ꞌvi ña ne, ña duꞌu ña. 


text:
Ña nteé ntaꞌa i xiꞌi áku sán ne, nakaán ña tē xee páxtú san. Paxtú san ne, nākana ña tɨ, kui uun kui uun xtɨ, kána dɨvī ñá tɨ ne, ntátekú tɨ tatsin ña. Kidáā ne, kakiñuꞌu ña tɨ é kɨ̄ꞌɨn tɨ́ ni ñā. 


text:
<pb/>Sáꞌā nátee taꞌan Jesuu, kakaꞌan ñá ni ñā, ntá tsi ña ni ñéꞌe dɨkɨ ña nee iñá ncho kaꞌan túꞌūn saꞌa. Jesuú ne, dɨvi ñā é paxtu vaꞌá ña 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan xtúku Jesuu ni ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Xuꞌu e kúvi ú xiꞌi mí kantɨ́ꞌvi á leꞌntú san. 


text:
Da xóō ká ñaꞌa, ña kiꞌxi díꞌna é xuꞌú ne, kūdii ñá duꞌu ña. Ntá tsi ña ni íde leꞌntú san ñá kuenta. 


text:
Xuꞌú ne, xíꞌī san kúvi u. Xoo é kɨ̄ꞌví i kuenta iñá ko ne, nakáku ña. Níꞌi ñā é vāꞌa é vata kaa leꞌntu, kɨtɨ kantɨ́ꞌvi, kɨtɨ kantii ne, ntániꞌi tɨ́ ite vaꞌa é kāꞌxi tɨ. 


text:
<pb/>ʼÑa duꞌú san ne, da ti tsi kantukū nuu iní ña nté koo kiꞌi dúꞌu ña tɨ, nté koo kaꞌní ña tɨ, vata koo é nantɨ̄ꞌɨ ña tɨ. Ntá tsi xuꞌú ne, véꞌxī ú vata koo é nīꞌi tɨ ntuví vaꞌá iña tɨ, é ña te neé kunaá nteē tɨ nté un siin. 


text:
Ña kade tsiñu, ña é dā ti tsi kantuáꞌvi é kade ña tɨ kuenta, é ña te dɨvi ñā é tóꞌo tɨ, tē íni ña tsi véꞌxi kɨtɨ kueꞌɨ̄ sán ne, kuan tsī ó katsuꞌun mii ña lēꞌntú san da kainu ña. Kidáā né, kɨtɨ kueꞌɨ̄ sán katɨ́ɨn tɨ tɨ ne, dá katsoo xaa tɨ tɨ. 


text:
Ña tsīkán ne, dā ti tsi kade ña tɨ kuenta é kaxɨꞌɨ áꞌvi ña; ñá te kuēnta iña ñá te kūnaá tɨ ne, o ñáꞌa. 


text:
<pb/>ʼXuꞌu é paxtu vaꞌá u. Vata tsi kaa Uvā ko é īni ñá ko ne, iní u ñá dɨ. Kuān ó iní u leꞌntú ko ne, ini tɨ́ ko dɨ. Uun tsi nté ntūvi iñá ko kuéꞌe ú kuenta iña tɨ. 


text:
Ñuꞌu ká tuku leꞌntú ko é ña te kaduku ntée tɨ xáku sāꞌa. Ntio é kínakueká u tɨ́ dɨ ne, kiní tɨ tatsín ko dɨ. Kidáā ne, uun sá nakuvé taꞌan tɨ, uun sá paxtu tɨ ntuví dɨ. 


text:
<pb/>ʼDukuān né, dōó kakuinimá Uvā kó ko, tsi nté ntūvi iñá ko kaxéꞌe u. Ntá tsi naniꞌi xtúku kó ntuvi iñá ko. 


text:
Nté uun xoxo kúvi nakíꞌi ntuvi iñá ko. Miī u kuéꞌe ú ne, mii tsī ú nakiꞌí u dɨ. Tsí kuan ō kaꞌan Úvā kó nī ko é vīí u —kaꞌan ña. 


text:
Tɨtɨ́n ña ntákaꞌan ña: —Nuu é ña váꞌā nima ña. Kūdii kákuluku ña. ¿Nté kui ntáde ntu nto kuenta é kākaꞌan ñá sa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña nguiī sán ne, ntákaꞌan ña: —Ñá te kuān ó kakaꞌan ña é nuu é ña váꞌā nima i. ¿Vá kūvi ntu vii é ña váꞌā san nakaan nuu ñá kuāá san? —kaꞌan ña. Ñá ni kuintīꞌxe ña Israeé san Jesuu 


text:
<pb/>Ntuvi vīꞌxín kídaā da nátsuꞌun kaꞌnu ña viko é nakaꞌan ña ntūvi da ntáda ña kuenta xúkūn ñuú Jerusaleen. 


text:
Uun tsi tavi núu ñá Israeé san Jesuu, ntákaꞌan ñá ni ñā: —¿Amá ntu kaꞌan ntaan ní ntɨ xoo ñáꞌan? Tē nuu é ntaā i é dɨvīn é táxnuu Xuva kō ne, kaꞌan ntáan tsīn vevii; ñá ku tee xūꞌun —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —É kākaꞌan ntú ku ú ni ntō, ntá tsi ña ntákuintiꞌxe nto ko. Tsí tsiñu é kade ú kuenta iña Uvá ko ne, dɨvī é kantada ntaa iñá ko. 


text:
Xuꞌú ne, kaxéꞌe ú ntuvi iña tɨ ntii dáñu ntūvi. Nté uun ito ña kunáa tɨ, tsi nté uun xoxo kuvi nakuido núu i tɨ ntaꞌa ko. 


text:
Uvā kó, ña ntáda tɨ kuenta ntáꞌa kó ne, dií ka kaꞌnu ña é da xóo ká ñaꞌa. Nté uun xoxo kuvi nakuido núu i tɨ ntaꞌa Uvā ko. 


text:
Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —É nañēꞌé u nto tɨtɨ́n nuu i é vāꞌa e táꞌxi Uvā ko é vīí u. ¿Neé ntu nuu i é ncho kuéꞌe xuu ntō ko? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōo ña Israeé san, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Ñá te kuēnta iña núu i é vāꞌa e kuéꞌe xuū ntɨ́ o, tsí da xé kakaꞌan túꞌūn e dóo xii kaa íña Xuva ko. Tsí xoꞌōn ne, kūdii ñá ñuxiví san kúvin ne, dadɨɨ ncho viín vata kaa Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Ñā ntu te uve náꞌa kakaꞌan leí san iña nto: “Xuꞌú kaꞌán u tsí ntiusi kúvi nto”, kaꞌan? 


text:
Tsí ntiusi xntánteē ña é dɨvi ntaꞌa ī e xee túꞌun Xuva kō ne, ña kúvi kuīdo ntíta o lei e xtúvi Xuva kō. 


text:
Te duꞌva ntū ó kakaꞌan Xúva kō ne, ¿nté kui ntákaꞌan ntú nto tsí ña váꞌa o kakaꞌán u tsí xuꞌu é Iꞌxá Xuva kō u? Tsí xuꞌú ne, nté diꞌna nákaxnúu ña ko é kīꞌxi ú ñuxiví sa. 


text:
Ntá tsi kade u. Kuān té ña kuintíꞌxe ntō kó xuꞌú ne, kuintiꞌxe nto tsiñu é kade ú vata koo é kūtuni ntó, na kuīntiꞌxe nto tsí uun tsi kúvi ú ni Uvā kó, uun tsi kuvi ña nī kó dɨ —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Dukuān né, ntukū nuu iní xtuku ña nté koo tɨ́ɨn ña ña, ntá tsi ña ni kuvi vií ña, tsi ntií niꞌni ña ntaꞌa ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, ntiko kōo xtúku Jesuu, kuéꞌen ña ūun xo diñɨ ntute kaꞌnu é nani Jōrdaan, mí dīꞌna nakutsi ntúte Juaan ñáꞌa san. Ikān kanúu ña. 


text:
Ñá te nté kaa ñaꞌa xee xtúku ñā mí nuu ña ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Nté uun nuu i é dóo kaꞌnu ña ni idé Juaán san, ntá tsi un ntɨꞌɨ̄ é kāꞌan ñá iña ñá saꞌá ne, nuu é ntaā i —kaꞌan ña. 


text:
Ítūví uun ñatīi, ña nchokuvi, ñá nanī Lázaru, ñuú Betania. Ikan ñūú María san ni tāꞌan ña, ñá nanī Martá dɨ. 


text:
María, taꞌan Lázaru sán ne, dɨvi ñā é daꞌvi ña choꞌo vîdín san Jesuú ne, idi ña naítsi ña dɨ́ꞌɨn ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi dā téku Jesuu sáꞌa ne, kakaꞌan ña: —Ñá te kuīꞌi é kuvī ña sáꞌa. Tsí da ti é na kīní ñaꞌa san tsi dóo kaꞌnu Xuva kō, vata koo é na kīní ña tsi dóo kaꞌnu Iꞌxá Xuva kō dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, vátā e náꞌa ntu ku ntántukū nuu iní ña Israeé san e kuéꞌe xuu ña ntō ne, ¿vá kɨ̄ꞌɨn xtúku ntu nto ikān? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nāntíko kōo Jésuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Vá ña ntu te ntáā é uxuvi ura ió ntuvi ā? Tē xoó kaika i ntuvi ā ne, ñá kānakɨꞌɨ́ ña, tsí kaxiꞌi. 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan ña sáꞌa ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Lázaru, ña e dóo vá tiin niꞌi ō ne, e kídi ñā. Ntá tsi kɨ̄ꞌɨ́n u ve vata koo é nantōtó u ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, ncho kaꞌan ña tsí e xíꞌi ña, ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā ne, maꞌná san xee ña, kuiní ña. 


text:
Dōó diní ko é xoxó u ikān, tsí dií ka váꞌā o xtuku é kuenta iña nto, vata koo é na kuīntiꞌxe nto ve. Ntá tsi kɨꞌɨn ó ve mí tuví ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Túmaá san, ña e ntántēe Iꞌxa Uví ne, kakaꞌan ñá ni enī ñá, ña nguiī san: —Kɨ́ꞌɨn ō vé, na kūví dadɨɨ o ni ña ikān —kaꞌan ña. Jesuu é kanantoto ña kō, é kataꞌxi ña ntuvi iña ko 


text:
Ñá te da dīí ña Israeé san xee ña nú viꞌī Marta ni Mária é kuēꞌé ña dokaꞌan nuú ini kuenta iña taꞌan ña. 


text:
Ura dúꞌva tsi dā kútuní Marta tsi véꞌxi ētsin Jesuú ne, kuéꞌen ña, kūkuetú itsi ña ña. Ntá tsi Maríā ne, ítuvī mii ña nú viꞌi ña kān. 


text:
<pb/>Kakaꞌán Marta ni ña: —Iní u tsí ntoto ña ntuvi te ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa tē ntóto ntɨꞌɨ ña xiꞌí san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Xuꞌu é kanantōtó u ñaꞌa. Xuꞌu é kataꞌxí u ntuvi iña ñá dɨ. Xoo é kuintiꞌxe i kó ne, kuān té xiꞌí ne, ntoto xtuku. 


text:
Xoó ñaꞌa é kāntíto ká ña ne, te kuīntiꞌxe ña kó ne, ña kúvī ñá ntii dañu ntūvi. ¿Kakuintiꞌxe ntu o sáꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá ni ñā: —Kakuintiꞌxe kó nto, Mastru, tsí dɨvi ntō ña é táxnuu Xuva ko, dɨvi ntō é Iꞌxá Xuva ko ntō, ña é kīꞌxi ñuxiví sa —kaꞌan Mártá san. Dā éku Jesuu nú ñañā Lázaru 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan ña sáꞌa ne, ntiko kōo ñá kunúꞌu ña ne, dā kána xūꞌu ña taꞌan ña Maria, kakáꞌan ña: —E xéē Mástru ko iꞌa, kakana ña o —kaꞌan ña. 


text:
Ña Israee, ñá ntoo nú viꞌi ña kān, ña ntaxéꞌe dokaꞌnú inī sán ne, dā íni ña Maria é kantɨ́ꞌɨ duꞌva tsi nákuntitsi ña ne, kīi ña, kuntikɨn ñá ña. Tsí kukuéku ña nú ñaña tāꞌan ña, kuíni ña. 


text:
Kidáa ne, dā xee Mária mí tuví Jesuú ne, nákunchɨtɨ ntāa ña nú dɨ̄ꞌɨn Jesuu, dá kakāꞌan ñá ni ñā: —Mastrû, tē dɨ́ tuví nto iꞌa ne, taꞌan kó ne, ñá ni xīꞌi ña —kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Míꞌi ntu ixkūꞌxí nto ñā? —kaꞌan Jésuu. Ntákaꞌan ñá ni ñā: —Niꞌí nto, kíkoto ntódo ō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi iō ñá ne, ntákaꞌan ña: —Ña sāꞌá ntu ku é kúvi īdé ña nakáan nuu ñá kuāá san. ¿Nté kui ña ni kuvi vií ntu ña vata koo é ña kuvi Lázaru san? —kaꞌan ña. Dā ntótō Lázaru 


text:
<pb/>Jesuú ne, dōo uꞌvi kúvi xtuku ña dā xee ña nú ñañā san. Mâvi kúvi ne, xúu kantīꞌu nuu mí kuīta ntíꞌxin ña. 


text:
Kakaꞌan Jésuu: —Nakiꞌi nto xuú san —kaꞌan ña. Márta, taꞌan ña xiꞌí san ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, á tē dóo kaxkonūu ña ve, tsí e ntu kɨmi ntuvi ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Ñā ntu te kakaꞌán u ni ō tsí te kākuintiꞌxe o ne, kinin nté kaa dií kaꞌnu Xuva kō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, nākiꞌi ña xuú san ne, dā ntániꞌi Jesuu núu ña e dukún kān ne, kakaꞌan ña: —Ō Úva, ntadiáꞌvi nto tsi téku nto é kākaꞌán u. 


text:
É īní u tsí nguentúvi kaini nto nee é kākaꞌán u ni ntō. Ntá tsi kakaꞌán u é na tēkú ña ntâñɨ íꞌa vata koo é na kuīntiꞌxe ña tsi nuu é ntaā i é dɨvi ntō táxnūu nto ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntīi ntiꞌxe ña ntɨxɨ́ san ikān. Katinuu ntaꞌa ña ni dɨ̄ꞌɨ́n ña doó san ne, katavi núu nuu ña uun doo dúkun. Kakaꞌan Jésuu ni ñáꞌa san: —Nantuté nto ña, na nākaka ña —kaꞌan ña. Ntánantukū nuu iní ñaꞌa san nté koo kaꞌní ña Jesuu (Mt. 26:1‑5; Mr. 14:1‑2; Lc. 22:1‑2) 


text:
Kidáa ne, nātaká nuu dutu ñá odo nūú nī ña fariseú san, da ntákaꞌan ña: —¿Neé ntu vii o ve? Tsi dóo kuēꞌe núu i e dóo naꞌnu é kāde ña sáꞌā. 


text:
Tē xtúvi ō ñá ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san kuintíꞌxe ña ña. Kidáā né, kiꞌxi ña odo nūú ñuú Romá ne, nakatsin ntɨꞌɨ ña xúkun ko ni ñūú kō dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Uun ñaꞌa, ñá nani Caīfaa, dutu ñá odo nūu kuia tsikán ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Ntoꞌó ne, ñá tē neé ini nto. 


text:
¿Ñā ntu te dií ka váꞌā o, kuiní nto, te uun ñaꞌa tsi kūví kuenta iña ko é un ntɨꞌɨ ō vata koo é ña kunáa ñūú kō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña te dɨ́kɨ tsi mii ñā é kākaꞌan ña sáꞌa, tsí da xé dutu ñá ódo nūu kuia tsíkan ne, Xuva kō xeꞌé ña é kāꞌan ñá tsi Jesuú san ne, kuví ña kuenta iña ñuú ña. 


text:
Ñá te da mii tsi ñuū ñá dɨ, tsí vata koo é nātaká nuu ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ iꞌxá Xuva ko dā míꞌī ka mí ntántoo ña. 


text:
<pb/>Dukuān é Jesuú ne, ña ni íka ditó ka ña méꞌñū ña Israeé san, tsi kií ña ñuú Judeá san, kuéꞌen ña dīñɨ i ñuu itsí san ne, dā xee ñá ñuu é nani Ēfraín ne, ikān intóo ña ni ña ntɨniꞌi ñā. 


text:
<pb/>Dóko sā xee víko dá nakaꞌan ñā da nátava Xuva kō ña Israee ñuú Egítō ne, ñá te da dīi ñá ñuꞌu rantsú san ne, kúntāa ña ñuú Jerusaleen díꞌna dá xēe víko san vatā xkoó ini ña é ntāntoo ña kúñu ñā. 


text:
Dōo nántuku ña Jēsuú ne, ntatíin ña ni tāꞌan ña da nɨɨ ntáñɨ̄ ñá ini ukún kān: —¿Vá ña ntu kiꞌxi ña vikó saꞌá, te kuinī nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Tsi é kākaꞌan tóꞌō dutú san nī ña fariseú san ne, tē xoo iní i mí tuví Jesuú ne, na kāꞌan ñá vata koo é kūvi tɨɨn ña ña.<pb/>


text:
Íñu ntūvi diꞌna dá kūvi vikó san ne, xée Jēsuu ñuú Betania. Ikān tuví Lázaru, ña nantōto ña dá xiꞌi ña. 


text:
Dēváꞌa ña é kāꞌxí dadɨɨ ña ni Jēsuu kuénta kuáa. Martá ne, tsūꞌun koꞌo ña. Lázaru ne, tuví dadɨɨ ña nī ña ntoo nú mesá san. 


text:
Kidáā ne, kiꞌi María dāva lítru choꞌo vîdin e dɨ́ miī nardu kúvi. Ñá te nté kaa nuu áꞌvi. Dáꞌvi ña dɨ̄ꞌɨ́n Jesuú ne, dā naítsi ña idi ña. Īka díko choꞌo vîdín san kanɨɨ̄ má viꞌi ña kān. 


text:
Ntá tsi ntee táꞌan uun ñaꞌa ña ntɨniꞌi ñā, ñá nanī Júda Iscāriote, iꞌxá Simuun, dɨ́vi ñā é rkontûvi diko ña Jésuú ne, kakaꞌan ña: 


text:
<pb/>—¿Nté kui ña ni nadíko ntu ña choꞌo vîdín sa uní sientú ne, dá kuēꞌé ña diuꞌun i iña ñá ntāꞌví san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Júdā sán ne, ñá te ni kāꞌan ña sáꞌā é kantuntāꞌví ini ña ña ntāꞌví san. Kakaꞌan ña sáꞌa, tsí kūdii ñá duꞌu ña. Dɨvi ñā nteé ntaꞌa ña itɨ́n diuꞌún san ne, kaido miī ña é ñuꞌu iní i. 


text:
Jesuú ne, kakaꞌan ña: —Koo mii nto ñā. Tsí e dúkuan kāxnuu váꞌa ña choꞌo vîdín san iñá ko te īntúꞌxi u. 


text:
Tsí ña ntaꞌví san ne, nguentúvi tsi kuntoo ña ni ntō, ntá tsi xuꞌú ne, ñá te nguentúvi é kinī ntó ko —kaꞌan ña. Ncho kaꞌní ña Lázaru 


text:
<pb/>Ñá te da dīi ñá Israeé san ne, kūtuni ña é tuví Jesuu ñuú Betaniá ne, xée ñā mí tuví ña, ne, ñá te da mii tsī é kinī ñá Jesuú san, tsí da ti tsi é kinī ña Lázaru, ña é nantōto Jésuu. 


text:
Tsí da xé dɨvi kuetsí ña é ña te da díi ña Israeé san ntaúve xío ña tsi ntákuintiꞌxe ña Jesuu. Dā kukɨ́ꞌvi Jesuu ñuú Jerusaleen (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Lc. 19:28‑40) 


text:
<pb/>Ñá te da dīi ñáꞌa kuéꞌen ña ñuú Jerusaleen é kūvi viko dá natāvá Xuva kō ña Israeé san ñuú Egítō. Utén san ne, kutuni ña é vēꞌxí etsin Jesuu ñuú Jerusaleen. 


text:
Kidáā né, kātsin ña ntaꞌa tun ñuú san ne, dā kíi ña, kuēꞌen ña, kukuetú itsi ña ña. Un tsi ntákachuꞌu ña, ntákaꞌan ña: —¡Ntadiáꞌvi Xuva kō! ¡Nté kui dóo vaꞌá ña é vēꞌxí kuenta iña Xuva ko, ña é kūvi Rei iña ñá Israee! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñá ni ñēꞌe dɨkɨ ñá ntɨniꞌi ñā san nuu i sáꞌa kídaā. Ntá tsi dā kuntáa Jesuu e dukún kān ne, nánūꞌu ñá iní ña tsí kuān o úve naꞌa kakaꞌan iña ña é kuān koo vií ñaꞌa san ni ña. 


text:
<pb/>Ña é ntoo niꞌi ñā da nantoto ña Lázaru e kána ña ña ntē nú ñaña ña kān ne, ntákaꞌan ñá neé ini ña. 


text:
Dukuān ne, ñá te da dīi da díi ñáꞌa kueꞌen ña é kūkuetú itsi ña ña, tsí da xé kutuni ña e dóo kaꞌnu nuu i idé ña. 


text:
Kidáā ne, ntákaꞌan ñá fariseú san ni tāꞌan ña: —Íni nto ve, tsí ña te neé kuvi vií nto. ¡Tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntaíntīkɨn ñá ña! —kaꞌan ña. Ña griegu ntánantuku ña Jēsuu 


text:
Ña sāꞌá ne, xée ētsin ña mí ntitsí Felipe, ña véꞌxi ñuú Betsaida é kadūku ntée ñuú Galileá ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Ntio ntɨ́ kiní ntɨ Jesuu —kaꞌan ña. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí tē ña kuví nuni tatá san tē koꞌxó nuu ñuꞌu kān né, kuan tsī kaa tuvi. Ntá tsi te kūví ne, ñá te da dīi nuni katáꞌxi. 


text:
Xoo e dóo kakuinima i ntuvi iña i ne, kunaá ña. Ntá tsi xoo é ña ntío i ntuvi iña i iꞌa ñuxiví sa ne, níꞌi ña ntuvi vāꞌá iña ña ntii dañu ntúvi. 


text:
Xoó ñaꞌa é ntio ña kada tsiñu ña iñá ko ne, na kuntīkɨn ñá ko. Míꞌi tūví u ne, é ikan kutūví ña kade tsiñu iña kó nī ko. Xoo é kade tsiñu iña kó ne, kada kaꞌnu Uvā kó ña dɨ. Kakaꞌan Jésuu tsí kuví ña 


text:
<pb/>ʼ¡Dóo kakuntaꞌxa iní ko ve! ¿Nee iñá ntu kaꞌán u? ¿Kāꞌan ntú u na nakākú Uvā kó ko nuu i sáꞌa? ¿Neé ntu kaꞌán u? Tsi é dɨvi tsīñu véꞌxi u é ntōꞌo ko sáꞌa. 


text:
Ūva, naxiꞌí nuu kaꞌnu ntō ve —kaꞌan Jésuú san. Kidáā né, kīi díto tatsín, nte e dukún kan kākaꞌan: —É nāxiꞌí nuu ú ne, ntá tsi nāxiꞌí nuu xtuku u —kaꞌan tatsín san. 


text:
<pb/>Dā téku ña ntáñɨ étsin sán tatsín san ne, kakatsin, kuiní ña. Iō ñá ne, ntákaꞌan ñá tsi ánje kākaꞌan ñá ni ñā. 


text:
E xée ntūvi é kadā kûꞌvé Xuva ko īña ñúxiví sa ve. Viꞌi a vé ne, nantīi ña ña é kadē kûꞌvé ñuxiví sa. 


text:
Xuꞌú ne, te kūntaá dukún u ñuꞌu sá ve ne, vii ú vata koo é na kuntīkɨn un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ko —kaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, nantíko koó ñaꞌa san, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Tēkú ntɨ tsí uve naꞌa kakáꞌan leí san tsí ña táxnuu Xuva kō sán ne, ntii dañu ntuvi kutuvī ña. ¿Nté kuan ntū ó kakaꞌan é ña vexkúvi ñatīí ne, ntaa ña e dukún kān? ¿Xoó ñaꞌa ntiꞌxe ntu é vēxkúvi ñatīí kuan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Dutsī sá ntuvi xiꞌí nuu ñuꞌu mí ntoo nto. Kaka ká nto viꞌi a iō ñuꞌú san iña nto vata koo é ña kuaá nto itsi nto. Tsí ña kaika mí nēé ne, ntē ñá ini ña mí kɨ̄ꞌɨn ña. 


text:
Na kuīntiꞌxe nto ñuꞌú san viꞌi a īó ka vata koo e xiꞌí nuu kuntōo nto —kaꞌan ña. Dā kúvi kaꞌan Jésuu sáꞌa ne, kuéꞌen ña kūkutúvi xuꞌu ña mí ñā naníꞌi ñáꞌa san ña. ¿Nté ō ntu é ña ni kuintíꞌxe ña Israeé san Jesuu? 


text:
Kuān o ntúntaa vatā ó kakaꞌan túꞌun Isāia, ñá kaꞌán naa Xuva ko, dá kakāꞌan ña:<pb/>¿Xoó ntu kuíntiꞌxe i túꞌūn é kākaꞌán o?<pb/>¿Xoó ntu é nañéꞌe Xuva kō nuu i e dóo kaꞌnu é kākuvi kade ña? kaꞌan ña. 


text:
Tsí Xuva kō ne, nanée ñá nuu ña.<pb/>Dé kaꞌxi ña dɨ̄kɨ ñá dɨ<br/>vata koo é ña kuvi kiní ña,<br/>ntē ña kuvi kɨ́ꞌɨn dɨkɨ ñá,<br/>vata koo é ña kuvi kuntíkɨn ñá ko ne,<pb/>ñá ntaváꞌa ú ña dɨ. 


text:
<pb/>Sáꞌa kākaꞌan Isaiá san, tsí nte díꞌna íni ña nté koo naxiꞌí nuu kaꞌnu Jesuú ne, kakaꞌan ñá kuenta iña ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi tɨtɨ́n ña odo nūú san ne, kuīntiꞌxe ña ña. Ntá tsi ña ni káꞌān ditó ña méꞌñū ñaꞌa san, tsí da xé ūꞌví ña ña fariseú san tē da natava ña ña má viꞌī mí ntánataká nuu ña Israee. 


text:
Tsí dií ka ntio ña é vāꞌá koo kaꞌan ñáꞌa san iña ñá, naa i é vāꞌá koo kaꞌan Xúva ko īña ña. Tūꞌún Jesuu é kada kúꞌve iña ñáꞌa san 


text:
<pb/>Un ntii tsī kéne Jesuu, kakáꞌan ña: —Xoo é kākuintiꞌxe i kó ne, ñá te da mii tsī ú kakuintiꞌxe ña, tsí kakuintiꞌxe ña Uvā kó, ña e táxnūu ko. 


text:
Xuꞌú e kúvi ú ñuꞌu é vēꞌxí u, vexnaxiꞌí nuu u ñuxiví sa vata koo é da xōó ka ñaꞌa, ña é kuintiꞌxe i kó ne, ña káka ña mí nēé san. 


text:
Tē xoó kateku i túꞌūn ko, ntá tsi ña káde ntaa ña, ñá te xūꞌú kadā kûꞌvé u iña ña. Tsi ñá te vēꞌxí u ñuxiví sa vata koo é kadā kûꞌvé u iña ñáꞌa san, tsi véꞌxī ú vata koo é na nākáku ña. 


text:
Xoo é ña ntío i ko, é ña káde kuenta túꞌūn kó ne, īó xoo é kadā kúꞌvē í iña ñá tē xee ntúvi é ntɨ̄ꞌɨ. Kidáā ne, niꞌi ña é ntoꞌo ña kuenta iña túꞌūn ko, tsí ña ni kuintíꞌxe ña é kākaꞌán u. 


text:
Tsí ña te dɨ̄kɨ tsi mií ko kakene túꞌūn é kākaꞌán u san. Tsí Uvā kó, ña táxnūu kó ne, dɨvi ña kākaꞌan ña nté koo kaꞌán u, nté koo nakuāꞌa ú ñaꞌa san. 


text:
Iní u tsi túꞌun Uvā kó ne, dɨvī é taꞌxi ntuvi vāꞌá iña nto ntii dañu ntūvi. Xuꞌú ne, da nēé ka túꞌūn é kākaꞌán u ne, kakaꞌán u vatā ó ntio Uvā ko —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Dā xee étsin viko da táva Xuva kō ña Israee ñuú Egítō ne, ntoo Jesuu ni ña ntɨníꞌi ñā, ntaéꞌxi dadɨɨ ña kuenta kuáa. Ini Jésuu tsí e xée ūra i é ntāka ña ñuxiví sa é kɨ̄ꞌɨn ña, kínakūtúvi dadɨɨ́ ña ni Xuva kō. Nɨɨ kuēꞌen tsí ntuvi kuínima ñá ñaꞌa ña, ña ntoo ñuxiví a. Nté uun ntūvi ñá ni xtuví mii ñā é kuinima ñá ña. 


text:
Jesuú ne, é īni ña tsí ntaꞌa Xuva ko vēꞌxí ña ne, é īni ña tsí ntaa xtuku ña ntaꞌa Xuva kō dɨ. E īni ña tsí e xnúu ntaꞌa Xuva ko ña un ntɨꞌɨ nūu i. 


text:
Kidáā ne, nákuntītsí ña é tuví ña nú mēsa kán ne, dā nátavā ñá duꞌnu ña, dā kíꞌi ña doó ne, xnteē ñá íꞌxi ñā. 


text:
Kidáā né, xnūu ña ntute ini tɨtiꞌí ne, éni ntuꞌu ñā nákate ña dɨ́ꞌɨn ña ntɨniꞌi ñā, da naítsi ñá doo é ntee íꞌxi ña. 


text:
<pb/>Dā xee ña mí tuví Simuun Pedrú ne, kakaꞌán Pedrú san ni ñā: —¿Vá dɨvi ntu nto nākate nto dɨ́ꞌɨ̄n ko? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Vevií ne, váta kɨ̄ꞌɨn dɨkɨ o nee iña é kade u. Ntá tsi kɨꞌɨn dɨkɨ o rkontûvi —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Pedrú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Nté uun ito ña da váꞌa ko é nakate nto dɨ́ꞌɨ̄n ko! —kaꞌan ña. Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Tē ña nakáte ú dɨ́ꞌɨn ō ne, ñá kadūkun ntéen ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Simuún Pedru ni ña: —¡Dukuān ne, ñá te da mii tsi dɨ̄ꞌɨ́n ko nakate nto ni; tsí ntaꞌa kó ni dɨ̄kɨ́ ko dɨ! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Xoo e ítsi i ne, ñá ntīo é ntuntoo ká xtuku kanɨɨ̄ kúñu ī, tsí da mii tsi dɨ́ꞌɨn ī kantio é ntōo. Tsi e ntúntoo kanɨɨ̄ kúñu ñā. Kuan ntūntoo nto dɨ́, kuān té ña te un ntɨ́ꞌɨ ntō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kúvī nákate ña dɨ́ꞌɨn ña ntɨniꞌi ñā ne, nákunūu xtuku ña duꞌnu ña. Dā nakutúvi ña nú mesa kán ne, dá kakāꞌan ñá ni ñā: —¿Kañeꞌe dɨkɨ ntú nto nee iña idé u ni ntō? 


text:
Te xūꞌu é mastru ntó nī tóꞌo ntō ne, nakate ú dɨ́ꞌɨn ntō né, kuan tsī koo vií nto, nakate nto dɨ́ꞌɨn tāꞌan nto dɨ. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí ña te dií ka kaꞌnu ña kade tsiñu san e tóꞌo ñā. Ntē ña te dií ka kaꞌnu ña táxnūu tóꞌo ī san é ña e táxnūu ña. 


text:
<pb/>ʼÑá te kuēnta iña nto un ntɨ́ꞌɨ ntō é kākaꞌán u sáꞌa. Iní u xoo é nakaxnúu u. Ntá tsi kuntaa vatā o úve naꞌa kakáꞌan túꞌun Xuva kō tsi dɨ́vi ñā é kaeꞌxí dadɨɨ nī kó ne, dɨvi ña ntāa ña atá ko. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí xoo é kaiko ñúꞌu i ña táxnūu ú ne, kaiko ñúꞌu ña kó dɨ; xoo é kaiko ñuꞌu i kó ne, kaiko ñuꞌu ña ña táxnūu kó dɨ —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu tsí dikō Júdā sán ña (Mt. 26:20‑25; Mr. 14:17‑21; Lc. 22:21‑23) 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan Jésuu sáꞌa ne, dōó kuntaꞌxa iní ña ne, kakaꞌan ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Tsí uun ñaꞌa nto ne, diko ntō ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Dɨvi ñā é kuēꞌé u tañúꞌū é xnūu ntoꞌo ú san —kaꞌan ña. Kidáā né, xnuu ntoꞌo ña uun taꞌvī tañúꞌū sán ne, xéꞌe ñā Júdā, iꞌxá Simuun Scarioté san. 


text:
Dā éꞌxi Júdā san tañúꞌu sán ne, ura tsí i kukɨ́ꞌvi tóꞌō e ña váꞌā sán nima ña. Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kantɨ́ꞌɨ dúꞌva tsi viin nee iña é ncho viin —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi nté uun ña ntoo ntaéꞌxi nú mesá san ña ni kutúni ña nté kui kuān ó kakaꞌan ñá ni ña sāꞌa. 


text:
Tsi Júdā sán ne, dɨ́kɨ i ña, ña nteé ntaꞌa i diúꞌun san. Iō ñá kuiní ña ne, kakaꞌan Jésuu ni ñá tē kíkuiín ña é kantio ña iña vikó san, o te kuēꞌé ña diuꞌun ña ntâꞌví san. 


text:
<pb/>Dā kíi Júdā san kuéꞌen ñá ne, kakaꞌan Jésuu: —Vevií ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, kaxiꞌí nuu kaꞌnu u. Dukuān ne, kaxiꞌí nuu kaꞌnu Xuva kō dɨ́ kuenta iñá ko. 


text:
Te kāxiꞌí nuu kaꞌnu Xuva ko kuēnta iñá ko ne, kanaxiꞌí nuu kaꞌnu ña kó vatā ó kaxiꞌí nuu kaꞌnu mii ñā ne, ura tsí i kuan kōo vií ña. 


text:
Iꞌxá miī kó, ña náꞌā ká kutuví dadɨɨ ú ni ntō. Nantuku ntō ko, ntá tsi, vatā ó kakaꞌán u nī ña Israeé san ne, kuan kōo kaꞌán u ni ntō dɨ tsí ña kuvi kɨ́ꞌɨn ntō mí kɨ̄ꞌɨ́n u. 


text:
Xtuvī niꞌí u nto túꞌūn xeé san: é na kuīnima ntó taꞌan nto, xe un xé un ntō. Vata tsī ó kakuinimá ko nto ne, kuan tsi koo na kuīnima ntó taꞌan nto dɨ́, 


text:
vata koo tē íni ñaꞌa san tsi ntákuinima ntó taꞌan nto ne, kutuni ña tsi ntántīkɨn ntó ko —kaꞌan ña. Dá kakāꞌan Jésuu tsí kaꞌán Pedru e ñá ini ñá ña (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Lc. 22:31‑34) 


text:
<pb/>Kakaꞌan Símuun Pedru ni ña: —¿Míꞌi ntu kɨ̄ꞌɨn nto, Tóꞌō? —kaꞌan ña. Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Mí kɨ̄ꞌɨ́n u ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn ní ko vevii, ntá tsi da nté rkontûví ne, nakuntîkɨ́n ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Pedrú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Tōꞌó, ¿nté kui ña kuvi ntu kuntikɨ́n u nto vevii? ¡Kuān te kuéꞌe ú ntuvi iñá ko kuenta iña nto! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōo xtúku Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Vá nuu é ntāa ntíꞌxe ntu i é kuēꞌen ntuvi iña o kuénta iñá ko? Tsí nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō tsí diꞌna dá kāna lɨ́ꞌxɨ̄ sán ne, úni īto kaꞌan tsi ñá inín ko xoo ñáꞌa u —kaꞌan ña—.<pb/>


text:
Má viꞌi Uvā kó ne, dōó īo mí kuntoo ō. Tē dɨ́ ña kuān ó ne, ñá ni kāꞌán u ni ntō. Kɨ́ꞌɨ̄n ú, kixtúvi tuꞌvé u mí kuntōo nto. 


text:
Te kuēꞌén u é xtūví tuꞌvé u mí kuntōo nto ne, kiꞌxi xtuku ú, kixnakueká u nto, vata koo é kuntoo dadɨɨ nto nī ko mí kutuví u. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Túmaá san ni ñā: —Mastru, ñá īní ntɨ míꞌi kɨ̄ꞌɨn nto. ¿Ntē ntú koo naníꞌi ntɨ itsi i san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Xuꞌu e kúvi u ítsi nto; kakaꞌán u é nuu é ntaā i né, tāꞌxi ú ntuvi iña nto. Xoxó kuvi xee i ntáꞌa Uvā kó tē ña te kuénta iñá ko. 


text:
Tē dɨ́ ini ntíꞌxe nto kó ne, ini ntó Uvā kó dɨ. Nte vevií ne, é īni ntó xoo ñáꞌa ña, tsi é dukuan īní nto ña dɨ —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Nté ō ntu, Felipe? Ñá te dā vévii ntoo dadɨɨ ú ni ntō né, ¿ntē vata kinín ko? Xoo e íni i kó ne, é īni ñá Uvā kó dɨ. ¿Nté kuān ó kaikan ntun é nañēꞌé u o Uvā ko? 


text:
¿Vá ñā ntu te kákuintiꞌxe o tsi úun tsī kúvi ú ni Uvā ko, tsi úun tsī kúvi Uvā kó nī kó dɨ? Tsi túꞌūn san é kākaꞌán u ni ntō ne, ñá te dɨ̄kɨ tsi mií ko katavá u, tsí Uvā kó e nuu méꞌñu nuu dava ñā kó ne, mii ñā kade ña nuu i e dóo vaꞌá san. 


text:
Na kuīntiꞌxe nto ko é kākaꞌán u tsi úun tsī kúvi ú ni Uvā kó ne, uun tsi ña nī kó dɨ. Tē ña ntákuintiꞌxe nto é kākaꞌán u ne, kuān te nuu i é kadé u san na kuīntiꞌxe nto. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí te xōo ñáꞌa é kuintiꞌxe ña kó ne, vií ña nuu i é kadé u dɨ. Ō dií ka kaꞌnu ká nuu i vií ña, tsí ntaa u mí tuvi Úvā ko. 


text:
Da nēé ka nuu i é kākan ntó ntaꞌa kó ne, vii ú vata koo é xīꞌí nuu kaꞌnu Uvā kó kuenta iñá ko, xuꞌu é Iꞌxā ña. 


text:
Da nēé ka ntɨꞌɨ nūu i é kākan ntó ntaꞌa kó ne, taꞌxí u nto. Kakaꞌan Jésuu tsí taxnūu ña Espíritū Sántū san 


text:
Kákān ú ntaꞌa Uvā kó, na taxnūu ña uun ñaꞌa, ña é xntii ntō né, kunuu méꞌñu kunuu dava ña nto ntii dañu ntūvi. 


text:
Espíritu sāꞌá ne, dɨvi ñā é tāꞌxi ña é kūtuni nto nee iña é nuu é ntaā i. Ña kúvi kuintīꞌxe ña ñuxiví sa ña, tsí ña kuvi kiní ña ña, ntē ñá īni ñá xoo ñáꞌa ña. Ntá tsi dɨvi ntō ne, ini ntó ña, tsí nuu ña nima ntó ne, nuu méꞌñu ña ntō. 


text:
Ña náꞌā ká kukuii dā ña kiní ka ña ñuxiví san ko. Ntá tsi dɨvi ntō ne, kiní nto ko. Tsí niꞌi nto ntúvi iña nto vatā ó īó ntuvi iñá ko dɨ. 


text:
Ntuvi tsikán ne, kutuni nto tsí uun tsi kúvi ú ni Uvā kó ne, uun tsi kúvi nto nī kó ne, kuan dɨvī ú ni ntō dɨ. 


text:
Xoo é kaeni tutun i túꞌūn é xtûví u ne, kade ntaa ña ne, dɨvi ñā é kākuinima ntíꞌxe ña ko. Xoo é kākuinima í ko ne, kuinima Úvā kó ña dɨ. Xuꞌú ne, kuinimá ko ñá dɨ ne, ntii dîtó u é kīni ñá ko —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Júdā, ña uun san, ña é ña te Iscarioté ne, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Mastru, ¿nté kui ntii díto nto nuú ntɨ ne, ntá tsi nuu ñá ñuxiví san ne, ña ntii díto nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakaꞌan ñá ni ñā: —Xoo é kākuinima í ko ne, kade ntaa ña túꞌūn e xtûví u. Kuinima Úvā kó ña ne, kixkuntoo dadɨɨ ntɨ́ ni ña, ntuví u ni Uvā ko. 


text:
Xoo é ña kákuinima í ko ne, ñá kāde ntaa ña túꞌūn é kākaꞌán u. Tsi túꞌūn é kākaꞌán u ni ntō ne, ñá te dɨ̄kɨ mií ko é kākaꞌán u, tsí dɨvi tūꞌún Uvā ko, ña é táxnūu ko. 


text:
Ntá tsi Espíritū Sántū san, ña é xntii ntō, ña é táxnuu Uvā kó kuenta iñá ko ne, dɨvi ña nañēꞌe ñá nto é un ntɨꞌɨ nuū i. Taꞌxi ña é nakaꞌan nto un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌán u ni ntō nte díꞌna. 


text:
<pb/>ʼTe kuēꞌén u ne, taꞌxí u é vāꞌá koo kuntōo nto, vatā ó tuví u, ñá te vatā ó kataꞌxi ña ñuxiví sa. Ñá ku dē kuení nto; ntē ña ku uꞌví nto. 


text:
Tsí kakaꞌán u ni ntō é kɨ̄ꞌɨ́n u, ntá tsi kiꞌxi xtuku u é kutūví u ni ntō. Te nūu é ntaā i é ntákuinima ntó ko ne, kūntoo dínī nto, tsí kakaꞌán u tsi kɨ́ꞌɨ̄n ú ntaꞌa Uvā ko. Tsí dií ka kaꞌnu Uvā ko é xuꞌu. 


text:
ntá tsi vií u vata ō kaꞌan Úvā kó, vata koo é kūtuni ñá ñuxiví sa tsi dóo kakuinimá ko Uvā ko. Nakuntáñɨ̄ ntó ve, dá kɨ̄ꞌɨn o —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Kakaꞌan xtúku Jesuu: —Xuꞌu é vata kaa xoꞌo tɨntiꞌo é nuu é ntaā i kaá u. Uvā kó ne, dɨvi ñā é kuēnta káde ña. 


text:
Te ūun ntidin i ña kakíi tɨntiꞌo í ne, kaꞌnté ña. Ntá tsi te kakii tɨntiꞌo í ne, kaꞌnté ntodo ñá nuu i vata koo é kuēꞌe kɨ́tɨ i kii tɨ. 


text:
Kuve taꞌan nto kó vatā ó ntee táꞌan ú nto. Tsí te da mii tsi ntīdin i sán, tē ña ntee táꞌan xoꞌo i sán ne, ña kúvi kīi kɨtɨ i. Kuan ntōꞌó dɨ, nté uun nto ña te neé kuvi vií nto tē ña ntee táꞌan nto ko. 


text:
<pb/>ʼXuꞌú ne, xoꞌo i kúvi u; dɨvi ntō né, ntidin ī kúvi nto. Xoo é ntee táꞌan i kó ne, ntee táꞌan ú ña dɨ́ ne, dōó kueꞌe é vāꞌá vií ña. Tē ña te ntee táꞌan nto kó ne, ñá tē neé kuvi vií nto. 


text:
Xoó ñaꞌa é ña ntee táꞌan i kó ne, kiñuꞌu ña ña kíꞌi kān vata kaa ntidin i e kádun e ntánakuido ñaꞌa san e ntátsuꞌun ña nchúꞌun kān é kōko. 


text:
<pb/>ʼTe kunteē táꞌan nto kó, te kunuu inī nto túꞌūn kó ne, kákan nto da nēé ka é ntio nto ne, níꞌi ntō. 


text:
Dōo xiꞌí nuu kaꞌnu Xuva ko tē dóo kuēꞌe núu i é vāꞌa vií nto. Kuan kōo ntuvi ntíꞌxe nto ña ntɨniꞌī ko. 


text:
Vatā ó kakuinima Úvā kó ko ne, kuān ó kakuinimá ko ntó dɨ. Ñá ku xtuvī mii nto é kāka nto itsí ko, tsi dóo kakuinimá ko nto. 


text:
Te kāda ntaa nto túꞌūn é xtūví u ne, ña xtúvī mií u é kākuinimá ko nto, vatā o dé ntaa u é kākaꞌan Úvā kó ne, ñá kaxtuvī mii ña é kākuinima ñá ko dɨ. 


text:
<pb/>ʼKakaꞌán u ni nto sāꞌá vata koo é na kūntoo dínī ntó nī kó vatā ó tuvi dîní u dɨ. Kidáā ne, kunuu díni kueꞌén nima nto. 


text:
Te nūu é ntaā i é kākuinima kuéꞌen ko ña e dóo váꞌa tiin niꞌi ō ne, un tsi nte ntúvi iña ko kuéꞌe o kuēnta iña ña. 


text:
Viꞌi a vé ne, ñá kāꞌán ka u te ña ntáde tsiñu iñá ko nto, tsí ña ntáde tsiñu sán ne, ñá īni ña neé kade tóꞌo ñā. Ntá tsi ña e dóo váꞌa tiin niꞌī ú kakaꞌán u nto, tsí kakaꞌan ntɨ́ꞌɨ ú ni ntō nee iñá kakaꞌan Úvā kó nī ko. 


text:
Ña te dɨ́vi ntō nakaxnúu ntō ko, tsí xuꞌu nakaxnúu ú nto ne, teé tsiñú u nto é kɨ̄ꞌɨn nto, kinakáxa nto é vāꞌá san vata koo é na xntiī. Kidáā né, da nēé ka nuu i é kākan ntó ntaꞌa Uvā kó kuenta iñá ko ne, níꞌi ntō. 


text:
Sáꞌa tsī é xtūví u é viī nto: é na kuīnima ntó taꞌan nto. Ña ñuxiví san ntaínchuꞌvi ña Jesuu ni ñáꞌa ña 


text:
Tē dɨ́ kudadɨɨ nto nī ña ñuxiví san ne, dōó ntio ña nto. Ntá tsi ña te iꞌa ntáduku ntée ká nto, tsí nakaxnúu ú nto ñuxiví san. Dukuān ne, ntaínchuꞌvi ñá nto. 


text:
Nanūꞌu ntó iní nto túꞌūn é kākaꞌán u ni ntō: Tsi nté uun ña kade tsiñu ne, ñá tē dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña e tóꞌo ñā. Vata ō dé xení ña nī kó ne, kuan kōo kada xení ña ni ntō dɨ. Tē dɨ́ ni dē ntaa ña túꞌūn kó ne, kada ntaa ña e ntákaꞌan ntó dɨ. 


text:
<pb/>ʼTē dɨ́ ña ni kíꞌxi u é kixkaꞌán u ni ñā ne, ña túvi kuētsí ña. Ntá tsi vevií ne, ña túvī ká dokaꞌan núu ini kuenta iña kuétsi ñā. 


text:
Ña túvi kuētsí ña tē dɨ́ ña ni īní ña nuu i é idé u e nté uun ká xtuku ñaꞌa ña kuvi vií ña. Ntá tsi kuān te íni ñá ko ne, ntē dúkuan ña ntío kueꞌen ñá ko, nté Uvā kó dɨ. 


text:
Ntá tsi kuan ō kúvi vata koo é ntūntaa mí ūve naꞌa lei íña ña é kākaꞌan: “Īnchuꞌvi ñá ko é ntē ña tuví nee nuu i”, kaꞌan. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi tē xee Espíritū é nuu é ntaā í san, ña véꞌxi ntaꞌa Uvā ko é xntii ña ntō né, dɨvi ña ntāda ntaa ña kuenta iñá ko. 


text:
Tsí nakunu ña nto má viꞌī mí ntánataká nuu ña Israeé san. Xée ntūvi te xoó kaꞌní i nto ne, tsiñu Xuva kō kade ña, kuiní ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌán u sáꞌa ni ntō vata koo tē xee ntúvi tsīkán ne, nanuꞌu ntó iní nto tsí dɨvī é kākaꞌán u ni ntō. Núu ī é kade Espíritū Sántū ʼÑá ni kāꞌán u ni nto sāꞌá nte dá iñɨ ntuꞌu, tsí da xé tuví dadɨɨ ká u ni ntō. 


text:
Ntá tsi vevií ne, kɨ́ꞌɨ̄n ú ve, kínakutúvi dadɨɨ ú nī ña táxnūu ko. Nté uun nto ña kátsixeꞌe ntō ko mí kɨ̄ꞌɨ́n u. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan ntáa ú ni ntō tsí dií ka váꞌā o íña nto é kɨ̄ꞌɨ́n u. Tsí tē dɨ́ ña kɨ́ꞌɨn ú ne, ña kúvi kīꞌxi ña é xntii ntō. Ntá tsi te kuēꞌén u ne, taxnūu ú ña é kunuu méꞌñu ña ntō. 


text:
Te vēꞌxí ña ne, nañeꞌe ñá ña ñuxiví san nee iña é kuētsí ña, nee iña é vāꞌá koo vií ña ne, nté koo kada kúꞌve Xúva ko īña ña dɨ: 


text:
Ntá tsi te vēꞌxi Espíritū é nuu é ntaā í san ne, nañēꞌe ñá nto é un ntɨꞌɨ̄ nee iña é nuu é ntāa ntíꞌxe i. Tsi ñá te dɨ̄kɨ tsi mii ña káꞌan ña, tsí nee iña é tekū ñá ne, dɨvī é kaꞌan ñá ni nto ne, nañēꞌe ña nto nté koo kuvi rkontûvi. 


text:
Un ntɨꞌɨ̄ é īó iña Uvá ko ne, kaduku ntée ú dɨ. Dukuān é kākaꞌán u tsí nañēꞌe ñá nto nee iña iñá ko é nīꞌi ña. 


text:
<pb/>ʼÑa náꞌā ká kiní nto ko, ntá tsi ña naꞌá ka xtúku ne, nakiní xtuku nto ko —kaꞌan Jésuu. Nadama dontaꞌxá san dodîni 


text:
<pb/>Kidáā ne, iō ñá ntɨniꞌi Jēsuú ne, tsixeꞌe tāꞌan ña xe un xé un ñā: —¿Nee iñá ntu kani túꞌun sáꞌa é kākaꞌan ñá ni kō tsí ña naꞌá ka kiní o ñā ne, ña náꞌā ká xtuku ne, nakiní xtuku o ñā, tsí kɨꞌɨn ñá ntaꞌa Uva ñā? 


text:
¿Nee iñá ntu kani túꞌun é kākaꞌan ña é ña naꞌá ka? Ñá kāñeꞌe dɨkɨ kó ne nuu i é kuān ó kakaꞌan ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kūtuni Jésuu tsí ncho tsixeꞌe ña ña kuenta iña i sáꞌa ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Ntátsixeꞌe taꞌan ntu ntō nee iñá ncho kaꞌán u dā kaꞌán u tsí ña naꞌá ka kiní nto ko, ña náꞌā ka dá nakīní xtuku nto ko? 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsi kuéku nto ne, kuntaꞌxa iní nto dɨ, nɨɨ̄ dukuan ña ñuxiví san ne, kuntoo dínī ña. Ntá tsi kuān te kuntaꞌxa iní nto vevií ne, rkontûví ne, nadama dontaꞌxá san dodîni. 


text:
Vata kaa ñadɨ̄ꞌɨ, ña é dā vé kaku iꞌxá i ne, kantɨꞌɨ iní ña tsí e xee úra i. Ntá tsi tē kúvī káku iꞌxá ña ne, kunánī ñá e kaexnúu kúñu ña, tsi dóo diní ña kuenta iña i e káku iꞌxá ña é dā vé xee ñúxiví sa. 


text:
Dɨvi ntō dɨ́ ne, ntántɨꞌɨ iní nto vevii. Ntá tsi nakiní xtuku ú nto ne, nakuꞌun dîní nima ntó kídaā, uun dodîni e nté uun xoxo kuvi kaꞌnté nuu i. 


text:
<pb/>ʼNtuvi tsikán ne, ñá tē neé tsixeꞌē ká nto ko. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí da nēé ka ntɨꞌɨ nuu i é kākan ntó ntaꞌa Uvā kó ne, taꞌxi ña te kākan ntó kuenta iñá ko. 


text:
Vevií ne, váta kākan nto nté uun nuu i kuenta iñá ko. Kákan ntō ne, níꞌi ntō, vata koo é kūntoo díni kueꞌen nto. Jesuú ne, kūvi idé ña ni ñuxiví sa 


text:
<pb/>ʼKantada dadɨɨ ú nuu i sáꞌa, kakaꞌán u ni ntō. Ntá tsi véꞌxī ntuvi é ña te kuan koo kaꞌán ka u, tsí kaꞌan ntáa ú ni nto īña Uvá ko. 


text:
Ntuvi tsikán ne, kákan nto kuenta iñá ko. Ntá tsi ña te kakaꞌán u ni ntō te kākán u ntaꞌa Uvā kó kuenta iña nto. 


text:
Tsi Úvā kó ne, mii ñā dóo kakuinima ñá nto, tsí da xe ntákuinima ntó ko ne, ntákuintiꞌxe nto é vēꞌxi ú ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Tsí ntaꞌa Uvā ko kíi ú, véꞌxī ú ñuxiví sa. Vevií ne, ntaka ú ñuxiví sa dá ntāa xtuku u mí tuví Uvā ko —kaꞌan Jésuu. 


text:
É īní ntɨ ve tsi íni nto un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ núu i. Ntē ña ntio é xoxo tsixéꞌe i ntō. Dukuān e ntákuintiꞌxe ntɨ tsi véꞌxi nto ntaꞌa Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi e xée ūra í ne, vevií duꞌva tsi nakuite xáa nto. Da díta da díta xnto itsi nto, xtuvī mii ntó ko. Ntá tsi ña te da mii tsí u tuví u, tsí tuvi niꞌi Úvā kó ko. 


text:
Kakaꞌán u ni nto un ntɨꞌɨ sāꞌá vata koo é kūntoo váꞌa nto, xoo é kantīkɨn í ko. Ñuxiví a ne, dōó ntoꞌo nto. Ntá tsi kaꞌxi vií nto nima ntó, tsi e kúvi idé u ni ñūxiví sa —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Dā kúvi kaꞌan Jésuu núu i sáꞌa ne, ntāa niꞌi ña nuu ñá e dukún kān, dá kakāꞌan ña: —Ūva, e xée ūra í ve. Nāxiꞌí nuu kaꞌnu nto kó, xuꞌu é Iꞌxā ntó ve, vata koo é nāxiꞌí nuu kaꞌnu ú nto dɨ. 


text:
Tsi táꞌxi nto tsiñu ko é kodo nūú u iña un ntɨꞌɨ kueꞌen dúꞌva ñaꞌa san vata koo é kuēꞌé u ntuví vaꞌá iña ña ntii dañu ntúvi, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña e nátsuꞌun ntaꞌa nto ko. 


text:
Sáꞌā é ntuvi vāꞌá iña ña: te īni ñá nto, dɨvi ntō é Xuva ntiꞌxe ko nto, ni Jesūcristu, xuꞌu e táxnūu nto. 


text:
Vevií ne, naxiꞌí nuu kaꞌnu nto kó ntaꞌa nto ve, Ūvá, vata tsī o náxiꞌí nuu kaꞌnu nto kó ntē díꞌna dá iñɨ ntuꞌu ñúxiví sa. 


text:
<pb/>ʼÑa é nakaxnúu nto iꞌa ñuxiví sa é tsuꞌun ntaꞌa ntō kó ña ne, é nañēꞌé u ña xoo é dɨvi ntō. Tsí dɨvi īña ntó ña ne, nátsuꞌun ntaꞌa ntō kó ña ne, dɨvi ñā kuíntiꞌxe ña túꞌun ntō. 


text:
Tsi é nañéꞌe ú ña túꞌūn e táꞌxi nto ko. Tēkú ña ne, kutuni ña é nuu é ntaā i tsí ntaꞌa nto véꞌxi u. Kuīntiꞌxe ña tsí dɨvi ntō táxnūu nto ko. 


text:
<pb/>ʼMiī ña é kaikán u kuenta iña ña. Ñá te kuēnta iña ñá ñuxiví san, tsí kuenta iña ña e táꞌxi nto ko, tsí dɨvi īña nto ña. 


text:
Un ntɨꞌɨ̄ nee iñá īó iñá ko ne, íña ntō dɨ; nee iña é īña ntó ne, íñā kó dɨ. Dɨvi ñā ne, náxiꞌí nuu kaꞌnu ña ko. 


text:
<pb/>ʼXuꞌú ne, ñá kutūví ka ú ñuxiví sa, ntá tsi dɨvi ñā né, kuntōo ká ña ñuxiví sa. Tsí xuꞌú ne, kɨ̄nakutúvī ú ni ntō. Ūvá, dɨvi ntō é vāꞌá kueꞌen nto ne, kūnuu méꞌñu kunuu dava nto ña e táꞌxi nto ko vata koo é uun tsi kuvi ña vatā ó uun tsi kúvī ú ni ntō dɨ. 


text:
Dā itúvi dadɨɨ ú ni ñā iꞌa ñuxiví sa ne, xuꞌú nadaꞌan ú ña kuenta iña ntó, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña e táꞌxi nto kó ne, īde ú ña kuenta. Nté uun ñaꞌa ña ña ni kunáa ña (da mii tsi ñā e dúkuan kúnaá san), vata koo é kuntaa vatā ó uve naꞌa kakaꞌan túꞌun ntō. 


text:
<pb/>ʼViꞌi a vé ne, ntiko kōó u mí tuví nto dan. Núu i sāꞌá kakaꞌán u da tuví ka u ñuxiví sa vata koo é na nākuꞌun dîni nima ñá vatā ó nuu dîni nimá ko dɨ. 


text:
É nakuéꞌe ú ña túꞌun ntō. Ntá tsi ña ñuxiví sa ne, ntaínchuꞌvi ñá ña, tsí ña te ntáduku ntée ká ña ñuxiví sa vata kaa u é ntē ña te ña ñuxiví sa ú dɨ. 


text:
Ñá te kaīkán u ntaꞌa nto te natavā ntó ña ñuxiví sa, tsi é na kūnuu méꞌñu kunuu dava nto ña nuu i é kīni kaa san. 


text:
Kuenta iña ñá ne, ntada ú ntuvi iñá ko kuenta ntáꞌa nto vata koo é na ntāda ña ntuvi iña ña kuénta ntáꞌa nto dɨ é na viī ñá nee iña é nuu é ntaā i. 


text:
<pb/>ʼÑá te da mii tsi kuēnta iña ña sáꞌa é kākaꞌan ntâꞌví u, tsí kuenta iña ña é kuintiꞌxe i ko rkontûvi kuenta iña túꞌun ñā. 


text:
Kaikan u é uun tsi na kūvi ña, un ntɨ́ꞌɨ ñā, vata tsi kaa o xoꞌō dɨ́, Ūva, é uun tsi kúvī ú ni ntō ne, uun tsi kúvi nto nī kó dɨ. Te uun tsi na kuvi ña ni kō dɨ vata koo é na kuīntiꞌxe ña ñuxiví sa tsí dɨvi ntiꞌxe ntō táxnuu nto ko. 


text:
Naxiꞌí nuu kaꞌnu ú ña vatā ó naxiꞌí nuu kaꞌnu nto kó vata koo é uun tsi na kūvi ña vata kaa ú ni ntō. 


text:
Tsi úun tsi kúvī ú ni ñā ne, uun tsi kúvi nto nī kó dɨ, vata koo é uun tsi kuvi ntiꞌxe ña. Kidáā ne, kutuni ñá ñuxiví sa tsí dɨvi ntō táxnuu nto kó ne, dōó kakuinima ntó ña vatā ó kakuinima ntó ko dɨ. 


text:
<pb/>ʼŌ Úva, dɨvi ntō tsúꞌun ntaꞌa nto ñā kó ne, ntio ko é kuntoo dadɨɨ ña nī ko mí kutūví u, vata koo é na kinī ñá ko é kāxiꞌí nuu kaꞌnu ú ntaꞌa nto. Tsí kakuinima ntó ko un tsi nte díꞌna dá iñɨ ntuꞌu ñúxiví sa. 


text:
Ō Úva, dɨvi ntō e dóo vaꞌá nto. Ña ñuxiví sa ne, ñá īni ñá nto. Ntá tsi xuꞌú ne, iní u nto ne, ña sāꞌá ini ñá tsí dɨvi ntō táxnūu nto ko. 


text:
É kākaꞌan ntaa ú ni ñā xoo ñáꞌa ntiꞌxe nto ne, kuan kōo vií ka ú dɨ vata koo é na kuīnima ntó ña vatā ó kakuinima ntó ko ne, vata koo é miī ú kutūví u ni ñā —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Dā kúvi kaꞌan Jésuu sáꞌa ne, kuéꞌen ña ni ña ntɨniꞌi ña ūun xo diñɨ xɨꞌntɨ ntúte Cedruun. Ikān kukɨ́ꞌvi ña má utun tatá kan ni ña ntɨniꞌi ñā. 


text:
Júdā, ña diko Jésuú ne, ini vaꞌá ña ikān, tsi dóo kiꞌin ito kānakuntóo dadɨɨ Jesuu ni ña ntɨníꞌi ña ikān. 


text:
Dukuān né, ntēka Júdā sntadun ni ña ntáde kuenta xúkūn, ña e táxnūu tóꞌō dutú nī ña fariseú san. Xée ña ikān, odo ña ñūꞌú, ni chūꞌun, ni káa é kāꞌní nuu ña Jesuu. 


text:
Ntá tsi é īni Jésuu un ntɨ́ꞌɨ nūu i neé kuvi ña ne, kīi ña, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san: —¿Xoó ñaꞌa ntu ntánantuku ntō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, kakaꞌan ñá ni ñā: —Jesuu, ñá ñuú Nazaree ntánantukū ntɨ́ ña —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Dɨvī ú xuꞌu —kaꞌan ña. Júdā, ña é diko ñá san ne, ntitsí dadɨɨ ña ni ñāꞌa san. 


text:
Dā kaꞌan Jésuu tsí dɨvi ñā ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san nákaka ata ñā; ntāva ña kueꞌen ñá ñuꞌu kān. 


text:
Kidáa ne, tsixeꞌe xtūku Jesuu ña: —¿Xoó ñaꞌa ntu ntánantuku ntō? —kaꞌan ña. Ntákaꞌan xtúku ña: —Jesuu, ñá ñuú Nazaree —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā nantiko koó xtuku Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —É kākaꞌan xtúku ú ni ntō tsí dɨvī ú xuꞌu. Te xūꞌú ntánantuku ntō kó ne, na kɨ̄ꞌɨn ká ña nguiī san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kuan ō kaꞌan ñá vata koo é kūntaa túꞌūn é kāꞌan ña: “Ūvá, ña e táꞌxi nto kó ne, nté uun ña ña ni kunáa ña”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, Simuun Pedru táva nuu ña káa ñā né, dā éꞌnte tuꞌun ña loꞌxo ña káde tsiñu iña dútu ñá odo nūú san; nákɨꞌɨ tūꞌun ñá loꞌxo kuaꞌa ña. Ña kade tsiñu sán ne, Malcu náni ña. 


text:
Jesuú ne, kakaꞌan ñá nī Pedru kídaā: —Nāxnuu váꞌan káa ō. ¿Vá ñā ntu te ntoꞌó ko dontɨ̂ni é taꞌxi Uvā kó ko é ntōꞌo ko? —kaꞌan ña. Dá ntītsí meꞌñu Jésuu nuu Ánaa (Mt. 26:57‑58; Mr. 14:53‑54; Lc. 22:54) 


text:
<pb/>Sntadún san, nī tóꞌo ña, nī ña ntáde kuenta xúkūn ña Israeé san ne, tɨ̄ɨn ña Jesuu, da kíꞌni kutu ñá ña. 


text:
Dɨvi Caīfaá ne, é kākaꞌan ñá tsi dií ka váꞌā ó te ūun tsi ñaꞌa kuví ña kuenta iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ñuu í san. Dá kakāꞌán Pedru e ñá ini ñá Jesuu (Mt. 26:69‑70; Mr. 14:66‑68; Lc. 22:55‑57) 


text:
<pb/>Ña ntɨniꞌi ñā, ña uun ká san, ni Sīmuun Pedrú ne, ntīkɨn ñá Jesuu. Ini dútu ñá odo nūú san ña ntɨniꞌi ñā, ña é uun sán ne, dukuān ne, kúkɨ̄ꞌví ña ni Jēsuu iní viꞌi dutu ñá odo nūú san. 


text:
Ntá tsi Pedrú ne, da nuū ntitsí ña atá xiꞌi kan. Kidáā ne, kuéꞌen ña ntɨniꞌi ñā, ñá ini dútu ñá odo nūú san, kakaꞌan ñá ni tāꞌnu nteé ntaꞌa i xiꞌí san te kūvi kuíta ntíꞌxin Pedru iní viꞌi kān dɨ. 


text:
Taꞌnu nteé ntaꞌa ī xiꞌí san ne, tsixeꞌē tún Pedru: —¿Vá ña ntu te dɨvi ntō é kantīkɨn ntó ña tsikan? —kaꞌán tun. —Ñaꞌa ní san, ñá te xūꞌu —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Tsí da xe dóo viꞌxín ne, ña ntáde tsiñu nī ña ntáde kuenta xúkūn sán ne, tūún ña ñuꞌú ne, dā ntátuní ña. Ikān ntitsí dadɨɨ Pedrú san ni ñā, katuní ña dɨ. Dā íto ntee dutu ñá odo nūú san Jesuu (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Lc. 22:66‑71) 


text:
<pb/>Kidáā né, tsixeꞌe dūtu ñá odo nūú san Jesuu kuénta iña ñá ntɨniꞌi ñā ne, kuenta iña nchúꞌūn é kanakuāꞌa ña ñaꞌa san. 


text:
Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Xuꞌú ne, kakaꞌan ntaá u méꞌñū ñaꞌa san un ntɨꞌɨ kueꞌen dúꞌva ña. Nguentúvi tsi nakuāꞌá u ña má viꞌī mí ntánataká nuu ña Israeé san ne, ini ukún kaꞌnu sán dɨ. Nté uun nuu i ña ni káꞌan xuꞌú u. 


text:
¿Nté kui miī ú katsixeꞌe ntu ntō ko? Tsixeꞌe nto ñāꞌa san, ña téku i nté o kakaꞌán u. Dɨvi ña īni ña nee iña é kākaꞌán u —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan ña sáꞌa ne, uun ñaꞌa ña ntáde kuenta xúkūn sán, ña ntitsí etsin ne, xēꞌe nuu ña vinuu Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Nté kui kuan ntū ó kanantiko kōón kakaꞌan ni dútu ñá odo nūú san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Tē ña váꞌa o kakaꞌán u ne, káꞌan nto nee iña é ña váꞌā ó san ni. Ntá tsi te vāꞌá o kakaꞌán u ne, ¿nté kui xéꞌe nuu ntun vinuú ko kuan? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kīꞌni kutu ña ña kídaā né, dā táxnūu Anaá san ña mí tuví dutu ñá odo nūu, ñá nani Caīfaa. Dá kakāꞌan xtúku Pedru tsi ñá ini ñá Jesuu (Mt. 26:71‑75; Mr. 14:69‑72; Lc. 22:58‑62) 


text:
<pb/>Da nɨɨ̄ ntitsí Pedru, katúni ña nchúꞌun kān ne, kakaꞌan ñáꞌa san ni ñā: —¿Vá ña ntu te dɨvīn é ntɨniꞌin ña tsīkán dɨ? —kaꞌan ña. Ntá tsi dɨvi ñā ne, kakaꞌan ña: —Ñaꞌá ni san, ñá te xūꞌu —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, uun ñaꞌa ña ntáde tsiñu iña dútu ñá odo nūú san, ñaviꞌi ña e éꞌnte Pedru lóꞌxo í ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Vá ña ntu te dɨvīn é ini ú o ni ñā má utun tatá kān? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Pedrú ne, kakaꞌan xtúku ña tsi ñá ini ñá ña ne, ura dúꞌva tsi i kána lɨ́ꞌxɨ̄ san. Dá ntītsí mēꞌñú Jesuu nuu Pílatu (Mt. 27:1‑2, 11‑14; Mr. 15:1‑5; Lc. 23:1‑5) 


text:
<pb/>Kidáā né, ntāka ña nú viꞌi Caīfaá ne, dā kueniꞌi ña Jésuu iní viꞌi mēꞌñú ña ñuú Roma. Dā ve véꞌxi katúvi. Ña Israeé san ne, ña dɨ́ ni kɨ̄ꞌví ña iní viꞌi meꞌñú san vata koo é ña naxeꞌé ña ntaꞌa ña. Tsí te kuan kōo ne, ña kúvi kāꞌxí ña viko san. 


text:
Dukuān né, ntīi Pilatu nu kíꞌi kān, kakaꞌan ña: —¿Neē ntú nuu i ntátsiꞌi kuétsi nto ña sāꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Tē dɨ́ ña kini kaa ña ne, ña ntádā ntɨ́ ña kuenta ntáꞌa nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Pílatu ni ña: —Kueꞌēn niꞌi nto ñá ni. Kada kúꞌvē ntó iña ñá kuenta iñá lei míi ntō —kaꞌan ña. Ntá tsi ña Israeé san ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Dōo xii kaá te ntɨ̄ꞌɨ kuéꞌe ntɨ doxiꞌi dā xóo ká ñaꞌa —kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kúntɨ̄ꞌví xtuku Pilatu iní viꞌi mēꞌñú san, dā kána ña Jesuu, kátsixeꞌe ña ñā: —¿Vá dɨvin ntūn é Rei iña ñá Israee? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Vá kuēnta iña mii ntú nto é kuān ó kakaꞌan ntó san ne, o dē xé tuku ñaꞌa san kakaꞌan ñá ni ntō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Pilatu, kakáꞌan ña: —¿Vá ña Israee ntú u? Ña ñuú mii o nī tóꞌō dutú san ne, dɨvi ñā ntáda ña o kuenta ntáꞌa ko. ¿Neé ntu den? —kaꞌan Pilatú san. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Ñá te ñūxiví sa kade ú rei. Tē dɨ́ ñuxiví sa kade kûꞌvé u ne, nté duꞌxen vīí ña ntáde tsiñu iñá ko vata koo é xoxo ntada í ko kuenta ntáꞌa ña Israeé san; ntá tsi ña te iꞌa káde kûꞌvé u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Pílatu ni ña kídaā: —¿Vá dukuan ntū é rei ntíꞌxen? —kaꞌan ña. Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Mii nto kākaꞌan nto é reí u. E dɨvi tsiñu káku u. Dukuān ne, véꞌxī ú ñuxiví sa vata koo é kāꞌán u nee iña é nuu é ntaā i. Xoo é ntio i é nuu é ntaā í ne, katekú ña é kākaꞌán u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Tsixeꞌe Pīlatu ña kídaā: —¿Nee iñá ntu é nuu é ntaā í kuan? —kaꞌan ña. Dā ntúvi Jesuu kuénta é kuvī ña (Mt. 27:15‑31; Mr. 15:6‑20; Lc. 23:13‑25) Dā kúvi tsixeꞌe ña sāꞌá ne, kii xtuku ña, kakaꞌan ñá nī ña Israeé san: —Nté uun kuétsi ña sāꞌá ña kánaniꞌí ko. 


text:
Ntá tsi ntoꞌó ne, vatā xkoó ini nto é nantiī ú uun ñaꞌa ña nuu kutū méꞌñū viko sá ne, ¿ntio ntu nto é nantiī ú Rei iña ñá Israee? —kaꞌan Pílatu. 


text:
<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ tsí ñaꞌa san káchuꞌu ña, ntákaꞌan ña: —¡Ñá te ña tsīkan nantii ntó ña, tsí Barabaá san! —kaꞌan ña. Barabaá san ne, ña kaeꞌní ñaꞌa. <pb/>


text:
Sntadún san ne, de váꞌa ña leꞌe e kúvi ntuku íñu, da xntéku ña dɨkɨ Jésuú ne, da xnúu ña ña doo tînta. 


text:
Xée ētsin ña mí ntītsí ña ne, da ntákaꞌan ñá ni ñā: —¡Ntiusi ntó, Rei iña ñá Israee! —kaꞌan ñá, dā kátu nuu ña vinuu ña. 


text:
<pb/>Kīi xtuku Pilatú san ne, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san: —Un kaa ña sāꞌa é nantii ú ña nuu nto vata koo é na kūtuni nto tsí ña ni naníꞌi ko nté uun kuétsi ñā —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, ntīi Jesuu é ntēku leꞌe íñu san dɨkɨ ñá ne, nuu ña doo tîntá san. Kakaꞌan Pílatú san ni ñāꞌa san: —¡Un kaa ñatīi saꞌa! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dá ini tóꞌō dutú san nī ña ntáde kuenta xúkūn sán ne, un tsi ntákachuꞌu ña ntákaꞌan ña: —¡Na nākuntée ña ntiká krusi! ¡Na nākuntée ña ntiká krusi! —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan Pílatú san ni ñā: —Kuēꞌen niꞌi mii nto ñá ni, dá naxnteē ntó ña ntiká krusi kan. Tsí xuꞌú kaꞌán u ne, ña túvī nee kuetsí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā nantíko kōó ña Israeé san, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Lei iñá ntɨ ne, kakaꞌan tsí da miī é kuvī ña, tsí dotō tsí kakaꞌan ña é Īꞌxá Xuva ko ñā —kaꞌan ña. 


text:
Kúntɨ̄ꞌví xtuku ña iní viꞌi meꞌñú san ne, dá kakāꞌan ñá ni Jēsuu: —¿Míꞌi ntu ñūu véꞌxin? —kaꞌan ña. Ntá tsi Jesuú ne, ñá ni kāꞌan kueꞌen ña. 


text:
Dukuān ne, kakaꞌan Pílatú san ni ñā: —¿Nté kui ña kakáꞌan ntún nī ko? ¿Vá ña ntu ínin tsí kuvi vií u naxntēe ú o ntiká krusí, o kuvi nakāka xaa ú o? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Ntē ña kuvi kadan kúꞌven īñá ko tē ña te Xuva ko ni taꞌxi ña o. Dukuān ne, dií ka iō kuetsí ña e ntáda kó kuenta ntáꞌa o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nté ūra tsikán ne, ntukū nuu iní Pilatú san nté koo nantīi ña ña. Ntá tsi ña Israeé san ne, un tsi ntákachuꞌu ña ntákaꞌan ña: —¡Te nantii nto ña sāꞌá ne, ñá te vāꞌá tiin nto nī Cesa! tsí te xōo ñáꞌa é kākaꞌan ña é rei ñá ne, kakaꞌan ntée ña Cesá san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā téku Pilatu sáꞌa ne, nantíi ña Jēsuu. Kidáā ne, nákutūví ña nú mesa víꞌi meꞌñú san mí nani Gābata, é kāni túꞌun Nú Xūú san é tūꞌun hébreu. 


text:
Dā káꞌñu ntuvi sispre víkó san ne, kakaꞌan Pílatú san nī ña Israeé san: —¡Un kaa rei nto! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi un tsi ntákachuꞌu ñaꞌa san ntákaꞌan ña: —¡Kuēꞌen niꞌi ntó ña! ¡Kuēꞌen niꞌi ntó ña! ¡Dá naxnteē ntó ña ntiká krusi kan! —kaꞌan ñáꞌa san. Kakaꞌan xtúku Pilatú san ni ñāꞌa san: —¿Vá naxntēe ntú u rei nto ntíkā krusi kan? —kaꞌan ña. Nántiko kōo tóꞌō dutú san, ntákaꞌan ña: —Xoxó ka xtúku é reí ntɨ, tsí da mii tsī Cesá san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, ntāda kuenta Pílatú san Jésuu é na naxnteē ñá ña ntiká krusi kan. Tɨ̄ɨn ña ña né, dā kueꞌen niꞌi ña ña. Dā nakuntée Jesuu ntiká krusi (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Lc. 23:26‑43) 


text:
<pb/>Ntīi Jesuu, ntéku dokó ña krusi ña, kueꞌen ña mí nani Gōlgota é kāni túꞌun Xkɨdɨkɨ Ntɨ́xɨ kān é tūꞌun hébreu. 


text:
Ikān náxnteē ñá ña ntiká krusí san ni ūvi ñaꞌá ka ñatīi. Uun ña nteé ña diñɨ kuaꞌa ña ne, uun ña nteé ña diñɨ datsín ña. Jēsuú ne, nuu méꞌñu ña. 


text:
Pilatú san ne, táxnūu ña kuváꞌa taꞌvi rkunū é kuntēé dɨkɨ́ krusí san é kākaꞌan: “Jesuu, ñá ñuú Nazaree, Rei iña ñá Israee”, kaꞌan. 


text:
Dōó tɨtɨ́n ña Israeé san nakuáꞌa ña túꞌūn saꞌá, tsí mi náxnteē ñá Jesuu ntiká krusí ne, ētsin ñuú kaꞌnu. Úni tūꞌún san uve naꞌa: túꞌun hēbreu, latiín, ni tūꞌún griegú dɨ. 


text:
Tōꞌó dutu íña ñá Israeé san ne, ntákaꞌan ñá ni Pīlatú san: —Ñá ku xnteē nto: “Rei iña ñá Israee”. Dií ka váꞌā ó te xnteē nto: “Ña é kākaꞌan é Rei iña ñá Israee” —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Pilatú san ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Ē xntée naꞌa ú ne, é kuan tsī koo —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kúvī náxntēé sntadún san Jesuu ntiká krusí san ne, kīꞌi ña doo ñá ne, dā kátsin dava ña kɨmi taꞌvi. Uun taꞌvi uun taꞌvī niꞌi ñá xe un xé un ñā. Dā kíꞌi ña duꞌnu kani ñá dɨ, ntá tsi duꞌnu ñá ne, kantāa tsi nte dukun i un tsi nte xúꞌu i; ña túvī míꞌi xɨ̄ꞌɨ taꞌan. 


text:
Dukuān ne, sntadún san ne, ntákaꞌan ñá ni tāꞌan ña: —Ñá nakatsin o sāꞌa; dií ka váꞌā ó te nadɨ̄kɨ ó xoo e níꞌi i —kaꞌan ña. Kuan ō dé ña vata koo é kuntaa vatā ó uve naꞌa kakaꞌan túꞌun Xuva kō: “Kātsin dava ña doó ko. Nadɨkɨ ña xoo é nīꞌi i dúꞌnú ko”, kaꞌan. Kuān o dé sntadún san. 


text:
<pb/>Dɨꞌɨ Jēsuu ni taꞌan dɨ́ꞌɨ ña, María, ñadɨ̄ꞌɨ Cliofa, ni María Madālená ne, ntáñɨ étsin ña nú krusí san mí ntēé Jesuu. 


text:
Dā íni Jesuu dɨ́ꞌɨ ña ni ña ntɨniꞌi ñā, ña e dóo kuinima ñá ne, kakaꞌan ñá ni dɨꞌɨ ñā: —Nakunúu ntaꞌa nto īꞌxá nto dan —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan xtúku ña ni ña ntɨniꞌi ñā: —Nakunúun ntaꞌan dɨꞌɨ ō dan —kaꞌan ña. Nté ntūvi tsikán ne, nákunuu ntaꞌa ña ntɨniꞌi ñā sán dɨꞌɨ Jēsuu. Dā xiꞌi Jésuu (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Lc. 23:44‑49) 


text:
<pb/>Dā kúvī sáꞌa ne, īní Jesuu tsi é kuntaa ntɨ́ꞌɨ vatā ó uve naꞌa kakaꞌan túꞌun Xuva kō ne, kakaꞌan ña: —Kaitsí ko ntute —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ikān tuví uun kɨ́dɨ ntɨ̄di íā ne, xnuu ntoꞌo ña uun tɨꞌntɨ dóó ne, dā xntídō ñá dɨkɨ chɨ́ɨ̄n ne, da xníꞌni ña xuꞌu ña. 


text:
Dā kúvī xíꞌi ña ntɨ̄di íā sán ne, kakaꞌan ña: —É kūntaa ntɨ́ꞌɨ ve —kaꞌan ña. Kidáā né, nāxkaꞌnu nteɨ ña dɨkɨ ñá ne, xíꞌi ñā. Dā íꞌxi nūu uun sntadún san káa má xkɨntika Jesuu 


text:
<pb/>Ntuvi sāꞌá ne, ntuvī é koo tuꞌve iña víko kaꞌnu san. Ña Israeé ne, ña ni ntío ña é kūve ka kúñu ña ntīká krusi ntuvi dá iō dáꞌna, tsi dóo kaꞌnu ntuvi tsikan. Dukuān ne, kakaꞌan ñá ni Pīlatú san te kuēꞌé ña itsi é kaꞌnu ña xkɨdáꞌnta ña uve ntiká krusí san vata koo é na kūví kantɨ́ꞌɨ ña ne, dá kūvi nanuu nteé ña ña ntiká krusi. 


text:
Ntá tsi dā xee étsin ña mí rkāa nteé Jesuú ne, kūtuni ña tsi é xiꞌi ña. Dukuān ne, ñá ni ēꞌnu ña xɨkɨ dáꞌnta ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi uun ñaꞌa sntadún san ne, iꞌxi nūu ña káa ñā má xkɨntika Jēsuú ne, ura tsí i kíi nɨñɨ ni ntute. 


text:
Xuꞌu é kantaa ú ni nto sāꞌá ne, īní u nee iña kúvi. Kakaꞌan ntáa ú ni ntō vata koo é na kuīntiꞌxe nto dɨ, tsí iní u tsi nuu é ntaā i é kākaꞌán u. 


text:
É un ntɨꞌɨ nūu i sáꞌa kúvi vata koo é kuntaa vatā ó uve naꞌa kakaꞌan túꞌun Xuva kō: “Nté uun xɨkɨ ña ña ni táꞌnu”, kaꞌan. 


text:
Uun ká xtuku nuu i kakáꞌan túꞌun Xuva kō dɨ: “Kiní ñaꞌa san ña é iꞌxi nūu ña káa kúñu ñā”, kaꞌan. Dā intúꞌxi Jesuu (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Lc. 23:50‑56) 


text:
<pb/>Dā ita ntíꞌxin kúvi sáꞌa ne, véꞌxi uun ñāꞌa, ñá nani Jōsee, ña ñuú Arimatea. Kuintiꞌxe xuꞌū ña Jesuu tsí da xé ūꞌví ña ña Israeé san. Dɨvi ña īkan ñá ntaꞌa Pilatú san te kuēꞌé ña itsi é nakiꞌi ña kúñu Jēsuu. Pilatú san ne, xéꞌe ña ītsi é kuān koo vií ña. Kidáā ne, ixnakíꞌi ña kúñu Jēsuú ne, dā kueꞌen niꞌi ña. 


text:
Ikan tsī xee Nícodemu, ña é ñeꞌe é nīñu, ixkaꞌan ñá ni Jēsuu, ódo ñā vata oko uꞌxi kílū choꞌo vídin é kadāka dúꞌxe utun ni ūꞌxen xaví san. 


text:
Ntuvi ña nákiꞌi ña Jesuú ne, dā náxtinuu ñá ña doo kuiꞌxin e xntáꞌa ña uꞌxen choꞌó san vatā xkoó ini ñá Israeé san. 


text:
Mī náxnteē ñá Jesuu ntíká krusí san ne, ikan ētsin má utun tata. Ikān tuví uun ñaña xēe mí é vāta xoxo kunuu ntúꞌxi ī. 


text:
Ikan tsī xnuu ntúꞌxi ña Jesuu, tsi íkan ētsin tuví ñañā san, tsí da xé kuenta iña i é kāxio tûꞌve víko iña ñá Israeé san.<pb/>


text:
Ntuvi dá nakiꞌi vité san ne, ntɨkɨn nīꞌni ká kueꞌen María Madālena nú ñaña kān. Dā íto ña ne, īní ña tsí e xío tuví xuu é katāvi núu xuꞌu ñañā san. 


text:
Kaxkainu ña kueꞌen ña mí ntoo Simuun Pedru ni ña ntɨníꞌi ñā, ña e dóo kuinima Jésuu. Kakaꞌan ñá ni ñā: —É nātavá ña Mastru ko nú ñaña ña kān né, ntē ñá īni o míꞌi kūnaxnúu ña ña —kaꞌan Maríā san. 


text:
Ntuvi ñá koo da ntaínu ña kueꞌen ña, ntá tsi dií ka inú ka ña é ña uun san. Diꞌna ña xee ña nú ñañā san. 


text:
Taꞌvi dōo é ītínuu dɨkɨ Jésuú ne, ñá te tūví dadɨɨ ká ni dōo kaꞌnú san, tsí e xío tuví kataꞌnu vaꞌa. 


text:
Kidáā né, ntiko kōó ña ntɨniꞌi ñā, kunúꞌu ña nú viꞌi ña kān. Dā ntii díto Jesuu núu María Madālena (Mr. 16:9‑11) 


text:
<pb/>Ntá tsi Maríā sán ne, ntitsí ña diñɨ ñáña san, kaéku ña. Kuan tsī ó kaeku ña, náxkāꞌnu nteɨ ña dɨkɨ ña, íto niꞌni ña iní ñañā sán ne, 


text:
īní ña uvi ñaꞌa ánjē san é ñuꞌu ña doo kuiꞌxin. Ntoo ña nú xuu mí intéku kúñu Jēsuu. Uun ñaꞌa ña tuví ña dɨkɨ́ ñañā sán ne, uun ñaꞌa ña tuví ña xeꞌe i kan. 


text:
Tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kui kaekun ntun, ñadɨ̄ꞌɨ? —kaꞌan ña. —Tsí kueꞌen niꞌi ña Mastru kó ne, ntē ñá iní u míꞌī xnúu ña ña —kaꞌan ñá ni ñā. 


text:
<pb/>Dā ve tsi kakaꞌan ña sáꞌa ne, xkokōto ñá ne, ikan tsī íni ña Jesuu ntítsí ña, ntá tsi ña ni iní ña te dɨvi Jēsuu. 


text:
Jesuú ne, tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kui kaekun ntun, ñadɨ̄ꞌɨ? ¿Xoó ñaꞌa ntu kanantukūn? —kaꞌan ña. Ña kaito ntodo útun tatá san, kuíni Maríā sán ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Te dɨvi nto kuēꞌen niꞌi ntó ña ne, káꞌan nto nī ko míꞌī náxnuu nto ñā vata koo é kɨ̄ꞌɨ́n u, kínakiꞌí u ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan Jésuu ni ña: —¡Maríā! —kaꞌan ña. Dā xkókoto ña, kakaꞌan ñá ni ña tūꞌun hébreú san: —¡Rabuni! (é kāni túꞌun Mastru) —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan Jésuu ni ña: —Ñá kū dɨ́ tɨɨn ntaꞌān ko, tsí vata ntáā u mí tuví Uvā ko. Ntá tsi kuēꞌen mí ntántoo ení ko ne, káꞌan ni ñā tsí ntaa u mí tuví Uvā ko, é dɨvi ña Uva ntō dɨ, tsí uun tsi Xuva ko ni ntō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuéꞌen Māría Madālená san, kukaꞌan ñá ni ña ntɨniꞌi ñā: —¡É īní u Mastru kó ve! —kaꞌan ña. Kidáa ne, ntaa ña ni ña tūꞌun é kākaꞌan Jésuu ni ña. Dā ntii díto Jesuu mí ntántoo ña ntɨniꞌi ñā (Mt. 28:16‑20; Mr. 16:14‑18; Lc. 24:36‑49) 


text:
<pb/>Dā kuáa dɨvi tsi ntūvi é kuvi uun vité san ne, kantīꞌu tsí xiꞌí san mí ntoo ña ntɨniꞌi ñā, tsí da xe ntaúꞌvī ñá ña Israeé san. Ikan tsi kūkɨ́ꞌvi Jesuu, ntítsí ña méꞌñu ña kān ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Váꞌa tsi koo kuntōo nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan ña sáꞌā ne, náñēꞌe ñá ña ntaꞌa ña ni xkɨntika ñā. Ñá tē nté kaa nakuꞌun díni nima ñá ntɨniꞌi ñā da íni ña Jesuu. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan xtúku Jesuu ni ña: —Váꞌa tsi koo kuntōo nto. Vata ō táxnuu Uvā kó ko ne, kuan koo taxnūu ú nto dɨ —kaꞌan ña. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa é kāda kaꞌnu iní nto ni ña kuētsí ña ne, é ntɨ̄ꞌɨ kuétsi ñā. Ntá tsi da xōó ka ñaꞌa é ña kada kaꞌnú ini nto ni ña kuētsí ña ne, é kuan tsī koo kuétsi ñā —kaꞌan ña. Dā íni Tumaa e ntóto Jesuu 


text:
<pb/>Ntá tsi Tumaá san, uun ñaꞌa ña é kuvi uxuvi ñáꞌa ña ntɨniꞌi ñā, ña e ntántēe Iꞌxa Uví ne, xóxō ña da ntii dîtó Jesuu. 


text:
Ntá tsi ntákaꞌan ñá ntɨniꞌi ña, ña nguiī san ni ña: —É īní ntɨ Mastru kó ve —kaꞌan ña. Ntá tsi Tumaá san ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Vá ntāa ntu? Tē ña kiní u mí dūku tsɨkɨ́ san ntaꞌa ña, tē ña nakɨꞌví u rkɨntaꞌá ko mí dūkú san ne, o tē ñá nakɨꞌví u ntaꞌa ko mí kanúu xkɨntika ñā dɨ́ ne, ña kúvi kuintīꞌxe ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kúvi ūna ntúvi ne, ntoo xtuku ña ntɨniꞌi ñā má viꞌi kān né, ikān tuví Tumaá san dɨ. Kantiꞌu tsí xiꞌi ntóo ña, ntá tsi xee xtúku Jesuu, ntítsi ña méꞌñu ñā, kakaꞌan ña: —Váꞌa tsi koo kuntōo nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni Tūmaá san: —Nakɨ̄ꞌvín rkɨntaꞌa o iꞌa ne, koton ntaꞌa kó san ve. Tāꞌxin ntaꞌa o, dá nakɨ̄ꞌvín xkɨntikā kó san. Ñá ku kuān nte dóꞌon; na kuīntiꞌxe o ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Viꞌi a vé ne, kakuintiꞌxe o tsí da xe ínin ko. Ntá tsi ¡nté kui vaꞌá ñaꞌa, ña é kakuintiꞌxe i kó kuān te vata kiní ña ko! —kaꞌan ña. Nuu i é de váꞌa ña tutú saꞌa 


text:
Ntá tsi nuu i sáꞌa ūve naꞌa vata koo é kuīntiꞌxe nto tsí Jesuú ne, dɨvi ñā é táxnuu Xuva ko ñā né, dɨvi ñā é Īꞌxá Xuva ko ñā dɨ. Te kuīntiꞌxe nto ña ne, níꞌi nto ntuvi vāꞌá iña ntó kuenta iña ña.<pb/>


text:
Dā rkontûvi e kúvi sáꞌa ntii dîtó Jesuu mí ntoo ña ntɨniꞌi ñā etsin nu míni kāꞌnu é nani Tīberia. Sáꞌā kúvī da ntii díto ña. 


text:
<pb/>Ikān ntoo dadɨɨ Simuun Pedrú san ni Tūmaa, ña e ntántēe Iꞌxa Uví, ni Natanāee, ña véꞌxi ñuú Canaa é kāduku ntée ñuú Galilea, nī ntuvi iꞌxá Zebedeu, ni ūví ka xtúku ña ntɨniꞌi Jēsuu. 


text:
Simuun Pedrú san kakaꞌan ñá ni ñā: —Xuꞌú ne, tsāká kitáva u —kaꞌan ña. Ntákaꞌan ñá ni ñā: —Kɨ́ꞌɨ̄n ntɨ́ ni ntō dɨ —kaꞌan ña. Kuéꞌen ñā, ñuꞌú ña tun ntōó san. Ntá tsi niñu tsikán ne, nté uun tsákā ña ni tavá ña. 


text:
Ntá tsi dā veꞌxi túvi ne, ikān ntii dîtó Jesuu, ntítsi ña diñɨ ntute san. Ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā ne, ñá ni īni ñá te dɨvi Jēsuu. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Nakuītá nuu nto xunu nto diñɨ kuáꞌa nto sán ne, ikan nīꞌi ntó tɨ —kaꞌan ña. Kuān o dé ntiꞌxe ña ne, ntē ña ni kuvi natavá ka ña xunu san e dóo ñuꞌu tsitu kuēꞌen tsákā san. 


text:
Ña ntɨniꞌi ñā, ña e dóo kuinima Jésuú ne, kakaꞌan ñá nī Pedrú san: —¡Dɨvī mastru kó ña! —kaꞌan ña. Dā ve tsi téku Pedrú san é dɨvī Tóꞌo ñā ne, nákunūu ña duꞌnu ña, tsí kantɨɨ́ ña nuu ña, dā entíta ña iní ntute san. 


text:
Da nɨɨ vēꞌxí ña nguiī sán iní tun ntōó san, ntáñuꞌu ña taraxá san é ñuꞌu tsitu tsákā san. Ñá te nté sa ikā ñuꞌu ña nú ntūte san; īó te ūun sientu métrū. 


text:
Dā núu ña tun ntōó san nú ñutɨ kán ne, ikān íni ña é kaiꞌxi ngɨ́ñuꞌu, nteku ítun tsákā san ni tañúꞌū san. 


text:
<pb/>Kūxee xtuku Simuun Pedrú san iní tun ntōó san ne, kanañuꞌu ña taraxá san ñuꞌu kān. Uun ito tsi ñúꞌu tsitu kuēꞌen taraxá san tsáka naꞌnu ntɨꞌɨ, uun sientu uvi díko uxuni tɨ. Kuān te dóo kueꞌe tɨ́ ne, ntē ña ni ntatsin táraxá san. 


text:
Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kixkáꞌxi nto kuenta teváa —kaꞌan ña. Kidáā ne, nté uun ñaꞌa ña ña ni kene iní ña tsixeꞌe ña ñā xoo ñáꞌa ña, tsí da xé ini ña tsí dɨvi ntīꞌxe ña é Tóꞌo ñā. 


text:
<pb/>E sáꞌā kúvi ūni íto e ntii dîtó Jesuu núu ñá ntɨniꞌi ña dā ntóto ña é xiꞌi ña. Kakaꞌan Jésuu ni Símuun Pedru 


text:
<pb/>Dā kuvi éꞌxi ña ne, kakaꞌan Jésuu ni Símuun Pedru: —Simuun, íꞌxá Juaan, ¿vā dií dií ka ntu kakuinima ó ko é sāꞌa? —kaꞌan ña. Kakaꞌán Pedru ni ña: —Ini ntú ku nto, Mastru, tsí ntio kó nto —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kuéꞌēn é kāꞌxí a leꞌntú ko sán ni —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>É kūvi uvi íto tsixeꞌe Jēsuu ña: —Simuun, íꞌxá Juaan, ¿kakuinima ntú o ko? —kaꞌan ña. Kakaꞌan ñá ni ñā: —Nuu é ntaā i, Mastru. Ini nto tsí ntio kó nto —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kuenta víin leꞌntú ko sán ni —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>É kūvi uni íto tsixeꞌe xtuku ña ñā: —Simuun, íꞌxá Juaan, ¿ntio ntu o ko? —kaꞌan ña. Pedrú san ne, dōo uꞌvi kúvi ña é uni íto tsixeꞌe ña ña tē ntío ña ña ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Mastru, dɨvi nto īni nto é un ntɨꞌɨ̄. Dɨvi nto īni nto tsí ntio kó nto —kaꞌán Pedrú san. Kakaꞌan Jésuu ni ña kídaā: —Kuéꞌēn é na kāꞌxi leꞌntú ko sán ni. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō. Dā kúvin ñatīí kuetsī ne, nákunūun duꞌnu o dá kɨ̄ꞌɨn da míꞌī ka mí ntio o. Ntá tsi tē kuátān ne, koó da nakāan ntáꞌa o ne, tuku ñaꞌa naxnūu ña o duꞌnu ó ne, dá kɨ̄ꞌɨn niꞌi ña o míꞌī ña ntío o é kɨ̄ꞌɨn. 


text:
<pb/>Kuan ō kaꞌan Jésuu vata koo é kūtuní Pedru nté koo kuvi tē xiꞌi ña, vata koo é kāꞌan ñáꞌa tsi dóo kaꞌnu Xuva kō. Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Kuntīkɨ́n ko! —kaꞌan ña. Uun ñaꞌa ña ntɨniꞌi Jēsuu, ña e dóo kuinima ña 


text:
<pb/>Dā xkókoto Pedru ata ñá ne, īní ña tsí kantīkɨ́n ña uun ñaꞌa ña, ña e dóo kuinima Jésuu, ña e itúvi diñɨ ña da éꞌxi dadɨɨ ña da kúvi viko san, ña é tsixeꞌe xoo ñáꞌa é diko i ñā. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Tē ntio ko é kutuvī ñá da nté nainu xtúku ú ne, ¿vá neē ntú kuenta iña o? ¡Dɨvīn né, kuntīkɨ́n ko! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dukuān ne, kuiní ña ntákuintiꞌxe i san tsí ña kuví ntiꞌxe ña tsikan. Ntá tsi ña te ni káꞌan Jésuu e ña te kuví ña. Da mii tsī é kākaꞌan ña: “¿Vá neē ntú kuenta iña ó te ntio ko é kutūví ka ña dā nté nainu xtúku u?”, kuan ō kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dɨvi ña ntɨniꞌi Jēsuu, ña tsikán ne, dɨvī ú xuꞌu é kantaa ú ni ntō nee iña e íni u. Xuꞌu tée naꞌá u túꞌūn saꞌa. Ini o tsí nuu é ntaā i é kākaꞌán u. 


text:
<pb/>Jesuú ne, dií ka tɨ̄tɨ́n ka nuu i é idé ña dɨ. Tē dɨ́ ni ūve naꞌa un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ sáꞌa ne, á te ntē ña xee táꞌan ñuxiví sa é kuntōo tutu é ūve naꞌa kakaꞌan íña ña.<pb/>


text:
Xuꞌu e Júdā ú ne, ña kade tsiñu iña Jesúcristú u, ni ēní Santiaú u. Taxnūu ú tutú saꞌa iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña e kána Xuva kō tsi dóo kuínima ñá ña, ña é ñūꞌu ntaꞌa Jesucristu. 


text:
Na ntuntāꞌví ini Xuva ko ntō. Na tāꞌxi ña e dóo vaꞌá koo kuntoo nto nī e dóo kuinima ñá nto. Ña ntánañēꞌé dovete (2 Pedro 2:1‑17) 


text:
<pb/>Ntōꞌó ení ko e dóo ntio kó, dōó ntio kó taxnūu u túꞌun īña nto nté ō nakáku o ntaꞌa Xuva kō. Ntá tsi sáꞌa kantio ko é kāꞌán u ni nto ve, tē koó ntii nto nadaꞌan ntō túꞌūn e kuíntiꞌxe nto, dɨvi tsi tūꞌun é uun ito tsi xéꞌe Xuva kō é kūtuni ña ntáduku ntée ña. 


text:
Tsi íō ñáꞌa e ntákɨꞌvi xuꞌu ña mi ntánataká nuu ntó, dɨvi ñā é nte díꞌna uve naꞌa kakáꞌan túꞌun Xuva ko īña ña tsí da miī é nīꞌi ña é ntōꞌo ña. Ntákaꞌan ña tsí da xé kade kaꞌnu iní Xuva ko ni ko kuētsí kō ne, kuvi vii o da nēé ka nuu i é kīni kaa. Ntákaꞌan ntée ña Xuva ko nī Tóꞌo ko Jesūcristu, ntákaꞌan ña tsí ña te nuu é ntaā i é Xuva ko ñā. 


text:
<pb/>Ntio ko é na nānuꞌu ntó iní nto ve, kuān te nte éma tsi ini váꞌa nto tsí Xuva kō ne, nákākú ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña Israeé san dā nantii ña ña ñuú Egitó ne, ntá tsi da rkontûví nantɨ́ꞌɨ ña ñaꞌa san, ña é ña ni kuintíꞌxe i. 


text:
Īo ánjē dɨ é ña ni de ntáa ña tsiñu ña, tsí xtuvī mii ña mí kāduku ntée ña. Nátsuꞌun kutu Xuva ko ñā mi dóo nee un tsi da nté xee ntúvi é xntēkú kuꞌvē ñá iña ñúxiví sa. 


text:
Kuan ō kúvi nī ña ntoo ñuú Sodomá, ni ñūú Gomorá, ni tūku ñuu é ntoo etsin íkān dɨ. Ñá te da dīi nuu i é kīni ntaa de ñá ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san. Dōo dé ña é kini kaa ni tuku ñatīí san dɨ. Un váꞌa tsi ntántoꞌo ña ve mí kaiꞌxi ñúꞌu ntii dañu ntūvi. Koto nto ña vata koo é ña kuan koo víi nto vatā o dé ña. 


text:
<pb/>Ña kini ntáa san, ña é ntoo niꞌi ntō né, kuān ó de ña dɨ, tsí vata tsi tē ñuu éni kān ntoo ña, ntáde ña nī kúñu ñā nuu i é kīni ntáa. Ña ncho kuintiꞌxe ña Xuva kō ne, ntákaꞌan kíni ña iña ña ntáde tsiñu e dukún kān. 


text:
Ntá tsi ánje, ña odo nūú san, ñá nani Mīgeé ne, dā ntánāa núu ña nī tóꞌō e ña váꞌā san kuenta iña kúñu Muīsee dá xiꞌi ñá ne, ñá ni kene inī ña é kāꞌan ña túꞌūn é kini kaa ni ñā, tsí da mii tsī é kākaꞌan ña: “Xuva ko na tāꞌxi ña o é ntōꞌo o”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi ña sāꞌá ne, dōó kinī ntákaꞌan ña iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i é ña íni ña. Ntá tsi nuu i é īni kúñu ña, vatā ó ini kɨtɨ sán ne, núu i sāꞌa e ntánakunaa tsí mii ñā kúñu ñā. 


text:
<pb/>¡Ña ntáꞌvi de ntu ña kuān ntáa san! Ntáde xení ña ni tāꞌan ñá vatā o dé Caiín san. Ntáde ña vatā o dé Balaán san, ña é doto tsi īde vata koo é nīꞌi ñá diuꞌun. Ntákaꞌan ntée ña ña odo nūú iña ñá vatā o dé Coreé san ne, kuān koo niꞌi ñá doxiꞌí san dɨ. 


text:
Dōó kinī o ntáde ña kuān ntáa san da ntánataká nuu nto é kāꞌxí dadɨɨ́ nto ni tāꞌan nto da ntáde nto viko é kuinima táꞌan kō. Ña sāꞌá ne, ña te ntákukaꞌan nuu ña e dóo kuēꞌe ntaído ña é kāꞌxi mii ña ne, ña te ntáde ña kuenta te xee táꞌan é kāꞌxí taꞌan ña. Vata ntáa viko nuꞌu é ña te kakɨ́ɨn daví san, e dá kantavá ni tātsín san, ntáa ña. Vata ntáa utun é ña kakíi kɨtɨ i ntáa ña. Vata ntáa utun é xiꞌí kueꞌen ne, kɨtúꞌun dítsin i ntáa ña dɨ. 


text:
Vata ntáa ntute ñūꞌu e dóo kaido ntáa ña. Ntaéte xaa ña nuu i é kīni kaa e ntáde ña vatā ó kaeté xaa ntute ñuꞌu san tiñu i. Vata ntáa xntɨvi e ntaíka xaa ntáa ña, é kɨ̄ꞌɨn ña é kuntōo ña mí e dóo nee kueꞌén san ntii dañu ntūvi. 


text:
<pb/>Enoo, iꞌxá ika Ādaán san é kuvi ūꞌxe ne, kakaꞌan ñá naa Xuva ko dá kākaꞌan ña iña ñá saꞌa kídaā: “Iní u tsi véꞌxi Xuva ko, nī ñá te da dīi da díi míil ánje ñā. 


text:
Xntēkú kuꞌvē ñá iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntántoo ñuxiví sa. Kaꞌan ña tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña é kīni ntáa san niꞌi ña é ntōꞌo ña kuenta iña i é un ntɨꞌɨ̄ é kīni kaa é edé ña, vatā ó ntio nima kíni ntáa ña. Níꞌi ñā é ntōꞌo ña iña túꞌūn é kīni ntáa é kaꞌan kíni ña iña Xuva kó dɨ”, kaꞌan ña. 


text:
Ña sāꞌá ne, é un ntɨꞌɨ̄ ntátsiꞌi kuétsi ña. Ntákaꞌan ntée ña da nēé ka ntɨꞌɨ nuu i. Da mii tsī é ntio ña é kāde kueni kini káa ña. Ntákaꞌan ñá tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa ña. Kakaꞌan vaꞌá ña ni ñāꞌa san dá kataan nuu ña. Nté koo vii ña ntákuintiꞌxe i san 


text:
<pb/>Ntá tsi dɨvi nto, tāꞌan kó e dóo ntio kó, nakaꞌan nto tūꞌun e ntákaꞌan pústru Tóꞌo ko Jesūcristu 


text:
da ntákaꞌan ñá ni ntō: “Tē xee ntúvi é doko sa ntɨ́ꞌɨ ñuxiví sa ne, kiꞌxi ña ntánarkɨ́nteē ñá nuu i é vāꞌa. Vií ña vatā ó ntio nima kíni ntáa ña”, kaꞌan ña. 


text:
Ña sāꞌá ne, ntáde ña é nāa núu ña ntákuintiꞌxe i san ni tāꞌan ña. Ntáde ña vatā ó ntio nima kíni kaa ña, tsí ña tuvi Espíritū Sántū san nuú nima ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi dɨvi nto, táꞌān ko e dóo ntio ko, dií dií ka kutúꞌve nto iña Xuva ko vata koo é dií ka vá koo kuintíꞌxe nto ña. Kantáꞌvī ntó vatā ó kaxntii Ēspíritū Sántū san nto é kāꞌan nto. 


text:
Kuinimá ka nto Xuva ko vatā ó kakuinima ñá nto. Kuntetu nto ntuvi dá taꞌxi Tóꞌo ko Jesūcristu é kuntoo o ni ña ntii dañu ntūvi, tsí kantuntāꞌví ini ña kō. 


text:
<pb/>Na ntu ntāꞌví ini nto ñaꞌa, xoo é vāta kuintiꞌxe váꞌa i. Káꞌan nto ni ña te kuīntiꞌxe ña é nuu é ntaā i. 


text:
Īó tuku ñaꞌa ne, nakākú nto ña, natavā ntó ña méꞌñū ñuꞌu. Na ntuntāꞌví ini nto ña, kuān té nte ña ncho tɨɨn ntáꞌa nto dōo ña é kudentu ni nūu i é kīni ntáa e ntáde ña. Koto nto tē ña kuan koo víi nto vatā ó de ña. Káꞌan ō tsi dóo kaꞌnu Xuva kō 


text:
<pb/>Tōꞌó kō né, na xntii ña ntō vata koo é ña kóꞌxo nto nuu i é kīni kaa. Na ntāváꞌa ña nima ntó vata koo é ña tuví ka kuétsi nto tē xee ntó ntaꞌa ña. Ñá tē nté kaa kaꞌnu kuinī nto te íni nto ña, é un tsi kaxiꞌí nuu kaꞌnu ña. 


text:
Uun tsi Xuva kō e dóo kiꞌin inī ña. Dɨvi ñā é nakáku ña ko kuēnta iña Tóꞌo ko Jesūcristu. Káꞌan ō tsi dóo vaꞌá ña, tsi dóo kaꞌnu ñaꞌa ña. Káꞌan ō tsí dɨvi ñā é odo nuū ñá kade kúꞌvē ña, tsí kuvi vií ña é un ntɨꞌɨ̄. Kuan ō dé ña nte díꞌna ne, kuān ó de ña vevií dɨ ne, kuān koo vií ña ntii dañu ntūvi. Kuan tsī koo é kāꞌán u ni ntō.<pb/>


text:
Vata tsī o nañéꞌē ñá kō, ña é īni nté ō kúvi, ña ntáduku ntée é kāꞌan ntódō túꞌūn sán un tsi nte dá iñɨ ntuꞌu ne, 


text:
kuan kōo ncho xntée nāꞌá u dɨ, e dóo nántukū u nté ō kúvi ntiꞌxe un tsi nte dá iñɨ ntuꞌu. Vata te vāꞌá ō é kāda váꞌā ú tutú saꞌá iña nto, Teófilu, e dóo kaiko ñuꞌū ú nto, vata koo é ntāa ú ni ntō un ntɨꞌɨ nūu i é vatā o kúvi, 


text:
vata koo é kīní vaꞌā ntó nee iña é nuu é ntaā i é nāñéꞌe ñá nto. Uun ánje kākaꞌan ña é kaku Juaan Bautista 


text:
<pb/>Ntuvi dá idé Heródē rei iña ñuú Judeá ne, ítūví uun dutu íña ñá Israee, ñá nani Zacāria, ña é ūve taꞌan dutu tatá viꞌi ñá nani Ābia. Ñadɨꞌɨ̄ ñá ne, Isabee nani ña. Dɨvī ká tatá viꞌi dutu Ároon ña. 


text:
Zacariá san ni ñadɨꞌɨ̄ ñá Isabeé ne, ntuvi ña e dóo vaꞌá ña nuu Xuva ko; dōo dé ntaa ñá lei Xúva kō. Ntē ña tuvi neé nuu i é kaꞌan ntée ñaꞌa san ña, nté uun ña. 


text:
Ntá tsi ña ni xío iꞌxá ña, tsí Isabeé san ne, ña ni kúvi kōo íꞌxá ña; ntuvi ñá ne, é dōo áta ñā dɨ. 


text:
Vata xkoó ini dutú san ne, váꞌā ntuvi Zacariá san é dūku ntée ña é kɨ̄ꞌví ña ini ukún kaꞌnu Xuva kō é kíkaꞌmí ña kútū. 


text:
Da kidáa kakāꞌan ánjē san ni ña: —Ō Zácaria, ñá ku uꞌvī o, tsí Xuva kō né, tēkú ña é kākaꞌan ntaꞌvin. Tsí viꞌi a vé ne, koo iꞌxá ña dɨꞌɨ̄ ó Isabeé ne, Juaan kunáni. 


text:
Ñá te da dīi ñaꞌa san dóo dini ña te káku iꞌxá san. Dɨvīn dɨ, dóo kaꞌnu kuinī ó te káku īꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ ó dɨ. 


text:
Tsí iꞌxá o ne, dōó kaꞌnu ñaꞌa kúvi nuu Xuva ko. Ntē ña koꞌo iꞌxá san vinu, nté ntute kini kaa. Kunuu tsitū Espíritū Sántū nima í nté dīꞌna dá káku. 


text:
Diꞌna ña xee ña dá xēe Tóꞌo kō. Dadɨɨ tsi iō ñá é viī ñá vatā o idé profeta Élia, ña é kaꞌán naa Xuva ko kídaā; dadɨɨ tsi nima ñá ni ñā. Vií ña é na nākaꞌan váꞌa iꞌxá san ni ūva i. Vii ña é na ntūváꞌa nima ñá xení i san vata koo é na viī ña é vāꞌa; vií ña é na kōo tûꞌvé ñaꞌa sán tē xee Tóꞌo kō —kaꞌan ánjē san ni ña. 


text:
<pb/>Tsixeꞌe Zacāriá san ánjē san: —¿Nté koo kutuní ko te nuu é ntaā i sáꞌā? Tsí xuꞌú ne, dōo átā ú; ñadɨ̄ꞌɨ́ ko dɨ —kaꞌan Zácaria. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan ánjē san: —Grabiee nání u. Xuꞌu é vēꞌxi u é vāta kaa e táxnuu Xuva kō ko é kāꞌán u ni o tūꞌun e dóo vaꞌa. 


text:
Viꞌi a vé ne, tsí ña ni kuintíꞌxe o é kākaꞌán u nī ó ne, kuñɨꞌɨn vē. Ña kúvī ká kāꞌan un tsi da nte te xee táꞌan ntuvi é kāku iꞌxá o, vatā ó kakaꞌán u nī o —kaꞌan ánjē san ni ña. 


text:
<pb/>Nɨɨ dukuān ntantétu ñaꞌa san Zacariá san nu kíꞌi kān. Kidáa ne, tsixeꞌe taꞌan ña, ntákaꞌan ña: —¿Nté kuān nté kakukuií ntu Zacariá san ini ukún kān? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā ntíi Zacariá san ma ukún kān ne, é ña ni kúvī ká kaꞌan ña. Kidáā né, kūtuni ñáꞌa san é īo é īni ña ini ukún kān. Koó da ntāꞌa ña kakuvi é kākaꞌan ña, tsí kúñɨꞌɨ ñā. 


text:
Rkontûví ne, ñadɨꞌɨ̄ ñá, Isabeé ne, ñúꞌū iꞌxá ña. Uꞌun xóō é ntē ña vádā mí ni ñēꞌe ña é dé kuení ña: 


text:
“Dóo váꞌā o dé Xuva ko nī kó vevii e táꞌxi ña é kōo iꞌxá ko vata koo é ña nantii níꞌnī ká ñaꞌa sán ko”, kaꞌan ña. Kakaꞌan ánjē tsí kaku Jesuu 


text:
<pb/>Dā kúvi iñu xoó ne, Xuva kō né, taxnūu ña uun ánjē, ñá nani Grābiee é kɨ̄ꞌɨn ña uun ñuu é nani Nazāree, é kāduku ntée ñuú Galilea, 


text:
é kīkoto níꞌni ña uun ñadɨ̄ꞌɨ kuétsi, ñá nani Māria. Dɨvi ñā ne, e tuví ntetu ña é kani víꞌi ña ni uun ñatīi, ñá nani Jōsee, tatá viꞌi rei Davii. 


text:
Kúkɨ̄ꞌvi ánjē san mí tuví ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Ntiusi o! Dɨvīn é nakaxnúu Xuva ko ō é naxnuu viko ña o. Dɨvīn ne, dóo nuu méꞌñu Xuva ko ō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Koó dā kúduꞌva ña é kākaꞌan ánjē san ni ña. Da dé kuení mii ñā: “¿Nté kui kuān ó kakaꞌan ñá sāꞌá nī ko?”, kaꞌan ña. 


text:
Dɨvī né, dōó kaꞌnu ñaꞌa kúvi. Kunani īꞌxá Xuva kō, ña e dóo kaꞌnu kueꞌen. Xéꞌe Xuva kō é kuvi ña rei, vata kaa uvata ika ña, rei Dāvii, 


text:
<pb/>Kidáā ne, katsixeꞌe Mariá san ánjē san: —¿Nté ntu koo kuvi sáꞌā? Tsí xuꞌú ne, ñá te tūvi níꞌi ú ñatīi —kaꞌan Máriá san. 


text:
<pb/>Kidáa kākaꞌan ánjē san ni ña: —Kiꞌxi Espíritū Sántū méꞌñu ō. Xuva kō e dóo kaꞌnu ñaꞌa ña ne, kūnuu méꞌñu kunuu dava ña o. Dāꞌví nuu ña o ntatɨ ñā vata kaa viko san. Dukuān ne, iꞌxa é kaku sán ne, dóo vaꞌa kúvi. Kunani iꞌxá Xuva kō. 


text:
Viꞌi a vé ne, ñaviꞌi o Isabeé ne, koo iꞌxá ña dɨ, kuān te dóo ata ñā. Dɨvi ñā e ntákaꞌan ñaꞌa san é ña kuvi koo iꞌxá ña ne, é kīꞌi iñu xoo é ñuꞌu iꞌxá ña vevii. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Mária: —Xuꞌú ne, ña kade tsiñu iña Xuva ko kúvi u. Na vīi Xúva ko nī kó vatā ó kakaꞌan ntó nī ko —kaꞌan ña. Da kidáā ne, kuéꞌēn ánjē san. Dā kueꞌen María kukoto níꞌni ña Isabee 


text:
Dā téku Isabeé san ntiusi ñá ne, kāntá nuu iꞌxá san ini iꞌxí ña kān. Isabeé san ne, nuu tsitu Espíritū Sántū san nima ña. 


text:
Kidáā ne, un nɨɨ kuéꞌen ini ña kakaꞌan ñá: —¡Dɨvīn e dií dií ka naxnuu víko Xuva ko ō é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñadɨ̄ꞌɨ́ san! ¡É nāxnuu viko ña iꞌxá o é nuu ini iꞌxí o kān dɨ! 


text:
¡Nché kuān nche váꞌā o é kākuinchiꞌxe o, tsi sáꞌā ne, kuntaa vátā ó kakaꞌan Xúva ko ni ō! —kaꞌan Ísabee ni ña. 


text:
Tsí Xuva kō né, ntūntaꞌví ini ña ko,<br/>xuꞌu é da kade tsiñu ú iña ña.<pb/>Un tsi nché vevií ne, é nchii dañu ntūví kaꞌan ñáꞌa san tsi dóo váꞌa ntuvi ko.<pb/> 


text:
Tsí Xuva kō né, dōó iō ña é viī ña;<br/>dōó kaꞌnu e táxnūu ña iñá ko.<pb/>¡Dɨvi ñā e dóo vaꞌá ña!<pb/> 


text:
E nañéꞌe Xúva kō kó tsi dóo kaꞌnu ña;<pb/>īde ña é ntɨꞌɨ miī é ncho vií ñaꞌa,<pb/>ña e dóo naꞌnu ñaꞌa kuiní i;<pb/> 


text:
Xéꞌe ña un ntɨꞌɨ̄ é vāꞌa é nchio ñaꞌa,<pb/>ña é ntátaan núu i.<pb/>Dá nakūnu ña ña kuiká san, koó da mii ntāꞌa ña.<pb/> 


text:
Xnchii ña ñāꞌa ña, ñá Israee, ña kade tsiñu iña ña;<pb/>ñá ni kūnáa ini ña é ntuntaꞌví ini ña ña.<pb/> 


text:
Dukuan ō xeꞌé Xuva ko xūꞌu ñá ni ñata kō,<br/>ni Ābraan ni iꞌxá ña, nchii dañu ntūvi. Kuan ō kaꞌan Mária. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kátūví Maria ni Isábeé te ūni xoo. Rkontûví ne, kúnūꞌún ña nú viꞌi ña kān. Dā káku Juaan Bautista 


text:
Kidáā ne, kuéꞌen ñaviꞌi ña, kūkoto níꞌni ña ña, tsi dóo kaꞌnu kuīni ña e káku iꞌxá Isabee. Ini ña tsí Tóꞌo kō né, dōo váꞌa ntuvi xéꞌe ña iña ña. 


text:
Dā kúvi una ntúvi ne, kueꞌen níꞌi ñā iꞌxá san é kāꞌnté nuu ña un siin kúñū é ixi i, vata ō kaꞌan Xúva kō. Ntīo ñaꞌa san é kunani vata nani uva i Zacāriá ne, 


text:
<pb/>Dukuān ne, koó dā ntaꞌa ña kakuvi é tsixeꞌe ña ūva iꞌxá san vata koo é kūtuni ña nté koo kunani. 


text:
Uva ī ne, íkan ña uun taꞌvi rkunū ne, da kidáā xntée naꞌa ña é Juaan kunáni. Koó dā kúduꞌva ña ntâñɨ́ san é kuān o xntée naꞌa ña. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaviꞌi ña ne, koó dā kúduꞌva ña. Da kanɨɨ kāꞌnu ñuú Judeá san e dóo ntákaꞌan ñáꞌa san nté ō kúvi. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña e téku i ne, da dé kuení mii ñā: —¿Neé ntu é vīi iꞌxá san tē kúkaꞌnu? —kaꞌan ña. Tsí kutuní ñaꞌa san tsi dóo nuu méꞌñu Xuva ko ī. É īta Zacaria 


text:
<pb/>Zacaria, úva īꞌxá san ne, nuu tsitu Espíritū Sántū nima ñá, kakaꞌan ñá túꞌūn é xēꞌé Xuva kō é kāꞌan ña:<pb/> 


text:
¡Na kāꞌan un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa tsi dóo kaꞌnu Xuva kō, Tóꞌō ña Israee,<br/>tsi véꞌxi ñā, vexnákakū ñá ñaꞌa ña!<pb/> 


text:
Tsi táxnūu ña ña e dóo ntii inī i é nakakū ñá kō,<br/>uun iꞌxá ika rei Dāvii, ña é dé tsiñu iña Xuva ko,<pb/> 


text:
vata ō táꞌxi Xuva ko xūꞌu ña nte ntúvi diꞌna,<br/>vata ō ntákaꞌan ñá kaꞌán naa ña, ña e dóo vaꞌa:<pb/> 


text:
é ntuntaꞌví ini ña ni ñata kō, ña intóo ntuvi diꞌna,<pb/>é ntē ña kunánī ña é kada ntáa ña<br/>nuu i e dóo vaꞌa é kākaꞌan ñá ni ñā kídaā.<pb/> 


text:
Dɨvi nuū i é kākaꞌan Xúva kō nte ntúvi diꞌna<br/>ni uva ata ko Ābraan<br/>tsí nuu é ntaā i é viī ña é kākaꞌan ña:<pb/> 


text:
é nakāku ñá ko ntaꞌa ña ntaínchuꞌvi ko<br/>vata koo é vīi o nee iña é kākaꞌan ña,<pb/>é ntē ña uꞌví kō,<pb/> 


text:
Dɨvin, īꞌxá miī kó,<br/>viꞌi a vé ne, káꞌan ntōdon túꞌun Xuva kō,<pb/>ña é dií ka kaꞌnu,<br/>tsí dɨvīn ne, kɨ́ꞌɨn kodōn núun nuu Xuva ko,<br/>viin é koo túꞌve ñaꞌa san te xee míi Xuva kō.<pb/> 


text:
Tsí Xuva kō né, dōó kantuntaꞌví ini ña kō né,<br/>taxnūu ña iꞌxá ña nte e dukún kān<br/>vata kaa ntuve ngántii é kakene tevaá duꞌva tsi,<pb/> 


text:
vata koo é nāxiꞌí nuu ña iña ñá ntoo mi dóo nee,<br/>mí katāvi núu ña ntatɨ̄ doxiꞌi.<pb/>Nañēꞌe ñá ko ītsi mí kaka ō<br/>vata koo é kūntoo váꞌa o. Dukuan ō kaꞌan Zacária. 


text:
<pb/>Kūkaꞌnu Juaán san ne, dōo kutúꞌve ña iña Xuva ko. Má kūꞌu kan inúu ña un tsi da nté xee ntúvī é kiī ña é kīní ña Israeé san ña.<pb/>


text:
Ntuvi tsikán ne, taxnūu Césa Agustu túꞌūn da míꞌī ká ñuu é uve taꞌan ñūú Roma, kakaꞌan ña é na nākuvé naꞌa un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. 


text:
<pb/>Dukuān né, ntīi Jósee ñuú Nazaree é kāduku ntée Galilea. Kidáā ne, kuéꞌen ña ñūú Beleen é kāduku ntée Judea, ñuú mí káku rei Davii, tsí Joseé ne, dɨvi tātá viꞌi Davii ña. 


text:
Kuéꞌen ña, ntūvi ñá ni Māria, tsí dɨvi ñā é kūntaa túꞌun ñā é kani viꞌi ña ni Jōsee. Maria sán ne, é ñūꞌu iꞌxá ña. 


text:
Ikān káku iꞌxá ña, iꞌxá nuu i. Náxtīnuu ñá i doo ne, dā xnúu ña i ini etun mí ñūꞌu e ntaéꞌxí kɨtɨ, tsí ña vádā ka mí vāꞌá o é kuntōo ña iní viꞌi kān. Dā xee ánjē mí ñūꞌu paxtu 


text:
Dā née inī ña, xéē ánje Xuva kō mí ñūꞌu ña. Nāxiꞌí nuu Xuva ko ntuve ñā kanɨɨ ntíkō diñɨ i mí ñūꞌu ña ne, dōo uꞌví ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan ánjē san ni ña: —Ñá ku uꞌvī nto. Tsi dóo vaꞌá túꞌun nīꞌi ú ve. Núu i sāꞌa é kūntoo dínī nto, un ntɨꞌɨ kueꞌen dúꞌva nto, vata kaa nto é ntoo nto ñuxiví san. 


text:
Vata koo é nāniꞌi nto iꞌxá san ne, naniꞌi nto i kátīnuu dóo, nuu ntaá ini etun mí ñūꞌu e ntaéꞌxí kɨtɨ —kaꞌan ánjē san ni ña. 


text:
¡Dōó kaꞌnu kueꞌen Xúva kō, ña tuví e dukún kān!<pb/>¡Ñuxiví a ne, váꞌa koo kuntōo ñaꞌa,<pb/>ña e dóo vaꞌá iña Xuva ko! kaꞌan. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuntāa ánjē san e dukún kān. Paxtú san ne, eni ntuꞌu ñā ntákaꞌan ñá xe un xé un ñā: —Kɨ́ꞌɨn o Bēleén ve, kíkoto ntódo ō nee iñá ntu é kākuvi é tāꞌxi Tóꞌo ko kūtuni ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kantɨ́ꞌɨ duꞌva tsi kueꞌen ña, kunantúku ña Maria ni Jósee ni iꞌxá san. Dā nániꞌi ña ñá ne, ikān nuu ntaa iꞌxá san ini etun mí ñūꞌu é ntaéꞌxí kɨtɨ san. 


text:
Dá kūnúꞌu paxtú san ne, ntaíta ña nchuꞌún Xuva kō ntánakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa ña kuenta iña i un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ é téku ña nī e íni ña, tsí kúntaa un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ vatā ó kakaꞌan ánjē san ni ña. Dā ntúvi kuenta Jesuu ini ukún kān 


text:
<pb/>Dā kúvi una ntúvi ne, ēꞌnté nuu ña un síin kúñū é ixi iꞌxá san vatā xkoó ini ña. Kidáā ne, xntánteē ñá i é Jēsuu kunáni, dɨvi dɨ̄vi é kākaꞌan ánjē sán ni Māría nte díꞌna dá kūꞌun iꞌxá ña. 


text:
<pb/>Dā xee táꞌan ntuvi é ntuntoo ña, vatā ó kakaꞌan lei Muíseé ne, kueꞌen níꞌi ña īꞌxá san ñuú Jerusaleen é ntāda ña i kuenta ntáꞌa Xuva kō. 


text:
Dé ntaa ña sáꞌā, tsí kuān ó kakaꞌan lei íña Xuva ko: “Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ íꞌxa tii, iꞌxa nuu í ne, kuntoo xio kuenta iña Xuva ko”, kaꞌán leí san. 


text:
Kuéꞌen ña, kūntído ña doméni nú nāa kán dɨ, vatā ó kakaꞌán lei íña Xuva ko: uun naꞌa paloma ntɨ́kɨ́n o ūvi páloma naꞌnu. 


text:
<pb/>Ntuvi tsikán ne, kátūví uun ñatīí ñuú Jerusaleen, ñá nani Sīmiuun ña e dóo vaꞌá ñaꞌa, e dóo kanuu iní ña Xuva kō. Kantétu ña amá kiꞌxi ña nakākú ñuú Israee. Espíritū Sántū sán tuvī niꞌi ñá Simiuún ne, 


text:
Kidáā ne, kuéꞌen ñā má ūkún kān, tsí Espíritū Sántū sán ne, náñēꞌe ñá ña é kuān koo vií ña. Dɨvi tsi ntuvi tsīkan kuéꞌen niꞌi Jóseé san ni Māríā san iꞌxá ña Jesuu má ūkún kān dɨ é ntāda ñá i kuenta vátā ó kakaꞌan leí san. 


text:
Kidáā né, kīꞌi Simiuún san i, iníꞌi nteé ña i ne, dā kidáa kākaꞌan ntâꞌví ña ni Xuva kō, kakaꞌan ña:<pb/> 


text:
Xuvā kó, viꞌi a vé ne, é vāꞌá o é tāꞌxi nto itsi é na kūví u ve,<br/>tsi é kuntaa vatā ó kakaꞌan ntó nī ko.<pb/> 


text:
Dɨvi ñā naxiꞌí nuu ña ñuxivi vata kaa ñuꞌu é kaxiꞌí nuu nuu ko.<pb/>Dōo xiꞌí nuu kaꞌnu ña iña ñaꞌa nto, ña ñuú Israeé san dɨ. Kuan ō kaꞌan Símiuun. 


text:
Kidáā né, nāxnuu viko Simiuún san ña ne, dá kakāꞌan ñá ni Māría, dɨꞌɨ Jēsuu: —Koton tsí iꞌxa saꞌá ne, véꞌxī é vīi e dóo tɨtɨ́n ñaꞌa ña Israee sán ne, kóꞌxo ñā né, ō nakuntáñɨ̄ ñá kuenta iña i. Dōó tɨtɨ́n ñaꞌa san koto ña i ne, nantii niꞌni ña i, 


text:
vata koo é dukuan koo kūtuni nté ō ntádē kuení ntiꞌxe ñaꞌa san. Dɨvīn dɨ́, dōo uꞌvi kuvi ó, vata tē káā é ūvi nuu i niꞌni ntído nima ó dɨ —kaꞌan Símiuún san ni Māríā. 


text:
<pb/>Íkān ntitsi úun ñadɨ̄ꞌɨ́, ña e dóo atā, ñá nanī Ana, ña é kaꞌán naa Xuva ko. Iꞌxá Fanuee, tatá viꞌi Asee. Dutsi kuia ña tántaꞌa ña ne, uꞌxe kuía tsi īntóo niꞌi taꞌan ña ni xɨ̄ɨ ña. 


text:
É īta ntíꞌxin kɨmi díko kɨmi kuia é ntukíi ñā. Ñá nī ntíi kuēꞌen ña má ūkún kān. Ntē ntúvi ntē níñu kanuu iní ña Xuva kō ne, kaitúvi ixu ña ne, kakaꞌan ntâꞌví ña dɨ. 


text:
Ura dúꞌva tsi i xeé Aná san mí ntōo ña ne, eni ntuꞌu ña kānakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō, ne, kakaꞌan ñá iña iꞌxá san ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san, ña ntantétu xoo é xee i é nakakū ñuú Jerusaleen. Dá kūnúꞌu ña ñuú Nazaree 


text:
<pb/>Kidáā ne, da kúvi dé ntaa ntɨ́ꞌɨ ñā é kākaꞌán lei Xúva kō ne, kúnūꞌú ña ñuú Galilea, un tsi nté ñuú mii ñā, mí nani Nazāree. 


text:
Ikān éni ntuꞌu iꞌxá san éꞌnu. Dōó ntii éꞌnu. Dōó kiꞌin inī i. Dōo kuínima Xúva ko ī. Dā tuví Jesuu má ūkún kān 


text:
<pb/>Kuia kuía ntáñeꞌe uva Jēsuu ni dɨꞌɨ ñá ñuú Jerusaleen dá kakuvi viko da nátava Xuva kō ña Israee ñuú Egítō. 


text:
Dā xee táꞌan uxuvi kuía Jesuú ne, kuéꞌen ntɨ̄ꞌɨ ña ñuú Jerusaleen váta xkoó ini ña da kaxío viko san. 


text:
Te kūntíꞌxi iꞌxá ña méꞌñu ñāꞌa san, kuíni ña. Uun ntuvi va váꞌa ñúꞌu ña ītsi da kútuni ña é ña te ntīkɨ́n ntu iꞌxá ña ña. Kidáā ne, eni ntuꞌu ña nántuku ña ñā méꞌñu ñāviꞌi ña ni ña ini ña. 


text:
Dā kúvi uni ntúvi ne, nāniꞌi ñá ña ini ukún kān. Ntoo niꞌi ña mastrú lei, kaini ña e ntákaꞌan ñá ne, katsixeꞌe Jēsuú san ñá dɨ. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña e téku i ne, koó dā ntákuduꞌva ña, tsi dóo ntíto Jesuú san ne, dōó ini ña nté koo nantiko kōo ñá dɨ. 


text:
Dā íni uva ñā ne, koó dā kúduꞌva ña. Dɨꞌɨ ñā né, kakaꞌan ña: —Iꞌxá miī ko, ¿nché kui kuān o dén ntun nī ntɨ? ¿Ñá inin ntun tsí ntuví ntɨ uva ō né, dōo ntántɨꞌɨ iní ntɨ ntánantukū ntɨ́ o? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Nté kui ntánantuku ntu ntō ko? ¿Ñā ntu íni nto tē kantio é iꞌa kutūví u má viꞌi Uvā ko? —kaꞌan Jésuu ni ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kúnūꞌú Jesuu ni úva ñā ñuú Nazareé ne, dē ntaa ntɨ́ꞌɨ ña nēe e teé tsiñu uva ña ñā. Dɨꞌɨ ñā ne, xnuu váꞌa ntɨꞌɨ ña sáꞌā nima ña. 


text:
Jesuú ne, kuéꞌēn éꞌnu ña. Dōo kúkiꞌin inī ñá dɨ. Dōo kuínima Xúva ko ña, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán dɨ.<pb/>


text:
Dā kúvi xeꞌun kuia é īdé Tiberiu ña é kadē kûꞌve un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ ñuú é kāduku ntée Romá ne, kidáa odo nūu Poncio Pílatu ñuú Judeá ne, odo nūu Heródē ñuú Galileá dɨ. Ení Heródē, ñá nani Fēlipé ne, odo nuū ñá ñuú Traconite ni ñūú Ituriá dɨ. Ña nani Līsaniá ne, odo nuū ñá ñuú Abilinia. 


text:
Anaa ni Caífaa ne, ntáde ña dutu ñá odo nūu. Ntuvi tsikán ne, xée tūꞌún Xuva kō ntaꞌa Juaan Bautista, iꞌxá Zacaria, mí tuví ña ñuu itsí kān. 


text:
Kidáā ne, kuéꞌēn Juaán san, ita ntíꞌxin ña dá kanɨɨ dīñɨ ntute kaꞌnu é nani Jōrdaan, kakaꞌan ntódo ña ni ñāꞌa san é na nātɨvi iní ña kuétsi ña ne, na kūtsi ntute ña dɨ, vata koo é na kāda kaꞌnu iní Xuva ko ni ña kuētsí ña. 


text:
Sáꞌā kúvi vata ō xnteé naꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Isāia, kakáꞌan ña:<pb/>Xée ñūu îtsí kān uun tatsin é un ntii tsi kākaꞌan:<pb/>“Nākoo túꞌve ntó itsi Xuva kō;<br/>nakaán nuu nto itsi ntaa mí kɨ̄ꞌɨn ña.<pb/> 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ xɨꞌntɨ́ ne, ntadɨ́ nuu.<pb/>Míꞌi īó xuku ni tɨꞌɨ̄ í ne, ntuntaa.<pb/>Itsi mi dóo nakutáꞌnu ne, ntuntaá dɨ.<pb/>Itsi mí ña váꞌā o ne, ntuváꞌa dɨ.<pb/> 


text:
Kidáā ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san kiní ña<pb/>ña é taxnúu Xuva kō é nakakū ñá kō”,<br/>kuan ō kaꞌan tatsín san. Duꞌva ō kaꞌan Isáiá san. 


text:
Ñá tē nté kaa ñaꞌa xée ña mí tuví Juaan é ntio ña é nakūtsi ntute ña ña ne, kakaꞌan Juaán san ni ñā: —¡Ntōꞌo é tatá koo nto e dóo kīni ntáa nto! ¿Xóo ntu kakāꞌán i ni ntō é kūvi nakáku nto é ntōꞌo nto é taꞌxi Xuva kō ve? 


text:
Váꞌa tsī koo vií nto vata koo e díto é nadama ntiꞌxe nima nto. Ñá ku kaꞌān ntó ni tāꞌan nto: “Xoꞌō né, tatá viꞌi Abraan o”. Kakaꞌán u tsí Xuva kō ne, kuvi ntada ña xuu tatá Abraán tē dɨ́ ntio ña. 


text:
Dukuān ne, é iō tuꞌve káa ntee é nakɨ̄ɨn ntɨꞌɨ ña utun sán un tsi nte nú ditsin i. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ utun é ña kakíi kɨtɨ vāꞌá i ne, katsin ña ne, dá kāꞌmí ña —kuān o kaꞌán Juaán san ni ñāꞌa san. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan Juaán san ni ñā kídaā: —Xoo é īó uvi duꞌnu i ne, na kuēꞌé ña kunūu tuku ñaꞌa, ña é ña tuvi dúꞌnu i. Tē xoo é īo é kaeꞌxí i ne, na kuēꞌé ña dava na kāꞌxí ñaꞌa, ña é ña tuvi é kāꞌxi —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Véꞌxī ña ntaído diuꞌun xôó dɨ é kūtsi ntute ña ne, dā tsíxeꞌe ñā Juaan: —Mastrú, ¿ntē ntú koo vií ntɨ dɨ? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ne, dá kakāꞌán Juaan: —Ña kuído nto vata kaa ntaído nto diuꞌun xôó san; mii tsī é kuido nto vatā ó kakaꞌan leí san —kaꞌan ñá ni ñā. 


text:
<pb/>Sntadún san dɨ́ ne, tsixeꞌe ñā dɨ: —Ntɨꞌɨ́ ni, ¿ntē ntú koo vií ntɨ? —kaꞌan ña. Ne, kakaꞌán Juaan: —Ña kuído dúꞌu nto nté uun iña ñaꞌa; ntē ña ku nauꞌví nto ña. Ntē ña ku daꞌví nto ña dovete tē ña te neé kade ña. Ñá kākán ka nto xáꞌvi nto, tsí e dɨ́vi tsī é kaniꞌi nto —kaꞌan ñá ni ñā. 


text:
<pb/>Ñaꞌa sán ne, ntaítsuꞌun ñā ntantétu ña. Ntádē kuení mii ña tē nté kaa ne, Juaán san é Cristu ña. 


text:
Ntá tsi Juaán san ne, kakaꞌan ñá ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san: —Xuꞌú ne, kūdii ntute kadáꞌvi ú nto da kanakūtsi ntute ú nto ne, ntá tsi véꞌxi ūun ñaꞌa, ña e dií dií ka kaꞌnu é xuꞌu, é ntē ña kainuu áꞌvi ko é nantúte ú xoꞌo ntiꞌxen ña. Dɨvi ñā ne, ñá tē ntúte dāꞌvi ñá nto, tsí Espíritū Sántu sán dāꞌví nuu ña nto, ni ñūꞌu é kaiꞌxi. 


text:
Dɨvi ñā né, niꞌi ntaꞌa ña ūtun é kāni ña trigu é nātsoo xio ña xáka i. Nātsuꞌun váꞌa ña trigú san ini aka ña, ntá tsi kaꞌmi ña xáka san méꞌñu ñūꞌú san mí ña ntáꞌva —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ne, tɨtɨ́n ka nuu i é kākaꞌán Juaán san ni ñāꞌa san dá kakaꞌan ntódo ña ni ñā túꞌūn vaꞌá san dɨ. 


text:
Ntá tsi de tíi Juaán san nī ña tsiñu kaꞌnu i, ña Heródē, tsi nákiꞌi Heródē san ñadɨ́ꞌɨ ení ña Felipe, ñá nani Herōdia. Dē tíi ña ni ñā kuenta iña é un ntɨꞌɨ nuū i é kīni kaa é idé ña dɨ. 


text:
Ntá tsi dā téku Heródē ne, tuku nuu i idé túku ña: tsí xnúu kutu ñā Juaán san viutun. Dā ítsi ntute Jesuú (Mt. 3:13‑17; Mr. 1:9‑11) 


text:
<pb/>Dá kanakūtsi ntute Juaán san un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, ītsi ntute Jesuu ntáꞌa Juaán san dɨ. Dá kakāꞌan ntâꞌví Jesuú ne, ura dúꞌva tsi nákaan xíꞌi e dukún kān. 


text:
Dítō tsi véꞌxi daxi daxi Espíritū Sántū san vata kaa paloma é nākuntéku dɨkɨ ñá ne, dā téku ña uun tatsín e dukún kān é kākaꞌan: —Dɨvīn é iꞌxá miī kó e dóo ntio ko. Dɨvīn é nakaxnúu ú o —kaꞌan tátsín san ni ñā. Ñaviꞌi ata Jēsuu (Mt. 1:1‑17) 


text:
<pb/>É kūvi oko uꞌxi kuia Jésuú san da éni ntuꞌu ñā edé tsiñu ña. Dɨvi ñā né, iꞌxá Josee ña, kuíni ñaꞌa san. Joseé san ne, iꞌxá Elii. 


text:
Elií san ne, iꞌxá Mataa. Mataá san ne, iꞌxá Levii. Levií san ne, iꞌxá Melqui. Melquí san ne, iꞌxá Jana. Janá san ne, iꞌxá Josee. 


text:
Joseé san ne, iꞌxá Matatia. Matatiá san ne, iꞌxá Amoo. Amoó san ne, iꞌxá Nauun. Nauún san ne, iꞌxá Eli. Elí san ne, iꞌxá Nagai. 


text:
Nagaí san ne, iꞌxá Maa. Maá san ne, iꞌxá Matatia. Matatiá san ne, iꞌxá Semei. Semeí san ne, iꞌxá Josee. Joseé san ne, iꞌxá Judaa. 


text:
Judaá san ne, iꞌxá Juanaan. Juanaán san ne, iꞌxá Resa. Resá san ne, iꞌxá Zorobabee. Zorobabeé san ne, iꞌxá Salatiee. Salatieé san ne, iꞌxá Neri. 


text:
Nerí san ne, iꞌxá Melqui. Melquí san ne, iꞌxá Adi. Adí san ne, iꞌxá Cosan. Cosán san ne, iꞌxá Elmadaan. Elmadaán san ne, iꞌxá Ee. 


text:
Eé san ne, iꞌxá Jesuu. Jesuú san ne, iꞌxá Eliezee. Eliezeé san ne, iꞌxá Joriin. Joriín san ne, iꞌxá Mataa. 


text:
Mataá san ne, iꞌxá Levii. Levií san ne, iꞌxá Simiuun. Simiuún san ne, iꞌxá Judaa. Judaá san ne, iꞌxá Josee. Joseé san ne, iꞌxá Jonaa. Jonaá san ne, iꞌxá Eliaquiin. 


text:
Eliaquiín san ne, iꞌxá Melea. Meleá san ne, iꞌxá Mena. Mená san ne, iꞌxá Matata. Matatá san ne, iꞌxá Nataan. 


text:
Nataán san ne, iꞌxá Davii. Davií san ne, iꞌxá Isaii. Isaií san ne, iꞌxá Obee. Obeé san ne, iꞌxá Boo. Boó san ne, iꞌxá Sala. Salá san ne, iꞌxá Nasuun. 


text:
Nasuún san ne, iꞌxá Aminadaa. Aminadaá san ne, iꞌxá Amiin. Amiín san ne, iꞌxá Arni. Arní san ne, iꞌxá Eruun. Eruún san ne, iꞌxá Fare. Faré san ne, iꞌxá Judaa. 


text:
Judaá san ne, iꞌxá Jacoo. Jacoó san ne, iꞌxá Isaa. Isaá san ne, iꞌxá Abraan. Abraán san ne, iꞌxá Taree. Tareé san ne, iꞌxá Nacoo. 


text:
Nacoó san ne, iꞌxá Seruu. Seruú san ne, iꞌxá Ragau. Ragaú san ne, iꞌxá Pelee. Peleé san ne, iꞌxá Hebe. Hebé san ne, iꞌxá Sala. 


text:
Salá san ne, iꞌxá Cainaan. Cainaán san ne, iꞌxá Afasaa. Afasaá san ne, iꞌxá Seen. Seén san ne, iꞌxá Noee. Noeé san ne, iꞌxá Lamee. 


text:
Lameé san ne, iꞌxá Matusaleen. Matusaleén san ne, iꞌxá Enoo. Enoó san ne, iꞌxá Jaree. Jareé san ne, iꞌxá Malalee. Malaleé san ne, iꞌxá Cainaan. 


text:
Cainaán san ne, iꞌxá Enoo. Enoó san ne, iꞌxá See. Seé san ne, iꞌxá Adaan. Adaán san ne, iꞌxá Xuva kō.<pb/>


text:
Jesuú ne, nuu tsitu Espíritū Sántū sán nima ñá, ntiko koō ña é ñeꞌē ña nú ntute kaꞌnu é nani Jōrdaan. Kueꞌen níꞌi Espíritū Sántū san ña, kuéꞌen ña ñūu îtsí kān mí xoxó ñaꞌa. 


text:
Ikān itúvi ña uvi díko ntuvi ne, ntá tsi tóꞌō e ña váꞌā san ne, īto nteé ña. Ñá ni ēꞌxí kueꞌen ña ntuvi é itúvi ña ikān. Dā rkontûví ne, kākɨn ña. 


text:
Kidáā né, kakaꞌan tóꞌō e ña váꞌā san ni ña: —Tē nuu é ntaā i é iꞌxá Xuva ko ō né, viin é nantūvi xuu sáꞌa tañúꞌū —kaꞌan tóꞌō e ña váꞌā san ni ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Tūꞌún Xuva kō ne, kakaꞌan: “Ñá te da mii tsi tāñúꞌū san kantío ñaꞌa san, tsí kantio ña un ntɨꞌɨ̄ túꞌūn é kākaꞌan Xúva kō”, kaꞌan —kaꞌan ñá ni ī. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kúxee niꞌi tóꞌō e ña váꞌā san ña uun itsi mi dóo dūkun. Uun daꞌna tsi nañéꞌē ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuu é īó da kanɨɨ ñūxiví ne, 


text:
kakaꞌan ni Jésuú san: —Xuꞌú taꞌxi u é kadā kûꞌven dá kanɨɨ ñūxiví san. Taꞌxi u é un ntɨꞌɨ̄ e dóo vaꞌá san é kūví iña o. Tsí xuꞌú ne, é ntūvi kuenta ntáꞌa ko é un ntɨꞌɨ̄ sáꞌā ne, kuéꞌē ú da xōó ka tsi é ntio ko. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ī: —Tūꞌún Xuva ko ne, kākaꞌan: “Kunūu ini o Tóꞌo o Xuva ō. Da mii tsi ñā é kuīntiꞌxe o ña”, kaꞌan —kaꞌan ñá nī tóꞌō e ña váꞌā san. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kueꞌen níꞌi tóꞌō e ña váꞌā san ña ñuú Jerusaleen. Nakáa ñā dɨkɨ xúkun kaꞌnu míꞌī e dií dií ka dukún ne, dá kakāꞌan ni ña: —Tē nuu é ntaā i é dɨvīn é Iꞌxá Xuva kō ne, nakōꞌxón nuun kúñu ō un tsi nte íꞌa. 


text:
Tsí kakaꞌan túꞌun Xuva kō:<pb/>Tsí taxnūu ña ánje ñā é viī ñá o kuenta,<pb/>é kūnuu méꞌñu kūnuu dava ña o.<pb/> 


text:
Kūrkaa ánjē san o,<br/>vata koo é ña nákɨꞌɨn nté uun xuu, kaꞌan —kaꞌan tóꞌō e ña váꞌā san ni Jésuu. 


text:
<pb/>Ne, nántiko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ī: —Duꞌvā ó kakaꞌan túꞌun Xuva kō dɨ: “Ñá ku ntē dúkuan kōto nteen Tóꞌo o Xuva ō”, kaꞌan —kaꞌan ñá nī é ña váꞌā san. 


text:
<pb/>Dā ña ni kuvi vii tóꞌō e ña váꞌā san nté koo vii é kōꞌxó ntēé Jesuú ne, kīi nteé xio, kueꞌen. Dā éni ntuꞌu Jēsuu dé tsiñu ña ñuú Galilea (Mt. 4:12‑17; Mr. 1:14‑15) 


text:
<pb/>Nāxee Jésuu ñuú Galilea, nuu tsitu nima ñá Espíritū Sántū san é viī ñá tsiñu ña. É da míꞌī ká ñuú ntákaꞌan ñáꞌa san íña Jésuu. 


text:
Nakuáꞌa ña ñāꞌa san taꞌán ñuu taꞌán ñuu má viꞌī mi ntánataká nuu ña Israee. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntákaꞌan ñá e dóo vaꞌá Jesuu. Dā itúvi Jesuu ñuú Nazaree (Mt. 13:53‑58; Mr. 6:1‑6) 


text:
<pb/>Kidáā né, nāxee Jésuu ñuú Nazaree, mí éꞌnu ña. Ntuvi dá iō dáꞌna ne, kuéꞌen ñā má viꞌī mí nataká nuu ña Israee váta xkoó ini ña. Nákuntītsí ña é nakuāꞌa ña túꞌun Xuva kō. 


text:
Xéꞌe ña ña tūtu é de váꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Isāia. Nākaán ña ne, nāniꞌi ña mí duꞌvā ó kakaꞌan:<pb/> 


text:
Espíritu Xuva kō ne, nuu méꞌñu nuu dava ña ko,<br/>tsí dɨvi ñā teé tsiñu ña ko<pb/>é kāꞌán u túꞌūn é vāꞌá ni ña ntāꞌvi.<pb/>Dɨvi ñā táxnūu ña ko<pb/>é kāꞌán u ni ña ñuꞌu kutū nté koo nakáku ña,<br/>nī é nākaán u ntuxnúu ña kuāa,<br/>nī é nakākú u ña ntáde xení ñaꞌa ni ī,<pb/> 


text:
nī é kāꞌán u tsi é xee ntúvi e dóo vaꞌá koo vií Xuva ko ni ñāꞌa. Kuān ó kakaꞌan túꞌūn é nakuāꞌa ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, naxtínuu Jesuu tútú san ne, dā nakuéꞌe ña ña kaxntiī nú viꞌī mi ntánataká nuu ña ne, nákutūví xtuku ña. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntoo sán ne, ntaíto ña ña. 


text:
Kidáā ne, éni ntuꞌu Jēsuu kakáꞌan ñá ni ñā: —Tūꞌún saꞌá ne, é vevii é kākuntaa vata kaa e téku nto dá kanakuāꞌa ú nto —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, váꞌā ó ntákaꞌan ñá iña Jésuu. Da kúduꞌva ña é kuān nte váꞌā ó kakaꞌan ña. Ntatíin mii ñā, ntákaꞌan ña: —¿Ñā ntu te iꞌxá Josee ñá sāꞌa? —kaꞌan ñáꞌa san. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan Jésuu ni ña: —Ncho kaꞌan ntó nī kó vatā ó ntákaꞌan ñáꞌa san: “Tē nuu é ntaā i é medíku ntō ne, ntaváꞌa mii ntō kúñu ntō.” O ncho kaꞌan ntó nī ko: “Vatā o téku ntɨ́ nēe é idé nto ñuú Capernaú ne, kuān koo vií nto iꞌa dɨ, ñuú mii ntō”, te kuan kōo é ncho kaꞌan nto. 


text:
<pb/>ʼNuu é ntaā i é kākaꞌán u tsi nté uun ñaꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko ne, ñá ntīo ñaꞌa san, ña ñuú mii ñā, é kīni ña túꞌūn é kākaꞌan ña. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u tsi ñá te da dīi ñadɨꞌɨ́ kií san ntoo ña ñuú Israee ntuvi da itúvi Elia. Dā kidáā ne, ña ni kɨ́ɨn kuēꞌen tsi davi uni kuia nte dáva ne, dōo kútama ñaꞌa san da kanɨɨ ñūú san. 


text:
Ntá tsi ña ni taxnúu Xuva kō Eliá san e kixntíi ña ñadɨ̄ꞌɨ kii, ña ñuú Israee, tsi táxnūu ña ña é kixntíi ña uun ñadɨ̄ꞌɨ kii, ña ñuú Sareta, ñuu é tuvi étsin Siduun. 


text:
Ñá te da dīi ña ntákuvi kuiꞌi é kānakoꞌxo kúñu ī ntóo ña ñuú Israee ntuvi da katúvi ña kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Elīseu, ntá tsi nté uun ñaꞌa, ña ntánchokuvi, ña ni ntuváꞌa ña. Tsí mii tsi Nāmaan, ña ñuú Siria, ntuváꞌa ña —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña ntoo iní viꞌi mí nataká nuu ña Israeé ne, un váꞌa tsi kúdiin ña dā téku ña é kuān ó kakaꞌan ña. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kuéꞌen ña ñūú Capernau é tuví ñuú Galileá ne, ikan kanakuāꞌa ña ñáꞌa san ntúvi dá iō dáꞌna. 


text:
<pb/>Má viꞌī mí nataká nuu ña Israeé san ne, tuví uun ñatīi, ña é nuu é ña váꞌā nima í ne, un ntii tsi kākaꞌan: 


text:
<pb/>—¡Na koo mii ntō ntɨ! ¿Neé ntu viī ntó nī ntɨ́, Jesuu, ña ñuú Nazaree? ¿Vēꞌxí ntu nto é nākunaá nto ntɨ? Xuꞌú ne, iní u nto, tsí dɨvi ntō e dóo vaꞌá nto iña Xuva ko —kaꞌan ni Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, de tíi Jesuu ni é ña váꞌā san, kakaꞌan ñá ni ī: —¡Diin tsi kutūvin! ¡Ntiin nima ñátīí sāꞌa! —kaꞌan ñá nī e ña váꞌā san. Kidáā né, un ntii tsi nāntava é ña váꞌā san ña ñuꞌu kan, méꞌñū un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san da ntíi nima ña. Ntē ña ni níꞌi kuiꞌí ña da ntii é ña váꞌā san. 


text:
Dōo uꞌví ñaꞌa san un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá da íni ña. Ntátsixeꞌe taꞌan mii ñā: —¿Neē ntú tuꞌun sáꞌā? Ña sāꞌá ne, ¿nté kui dóo iō ña é viī ña? Tsi dá mii tsi kākaꞌan ñá ne, kūvi idé ña nakúnu ña é ña váꞌā san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Da míꞌī ká ñuú san ntákaꞌan ñá iña Jésuu. Dā ntaváꞌa Jesuu ñuntɨ́ɨ Sīmuún Pedru (Mt. 8:14‑15; Mr. 1:29‑31) 


text:
<pb/>Kidáā ne, nákuntītsí Jesuu, ntáka ña viꞌi mi ntánataká nuu ña Israeé san ne, kuéꞌen ñā nú viꞌi Sīmuun Pedru. Ikān tuví ñuntɨ́ɨ ña ne, dōo kaxéꞌe ña kaꞌni. Íkan ña dā xeꞌe ntáꞌa Jesuu é na ntāváꞌa ña ña. 


text:
Nákuntēɨ Jesuu nuu ñadɨꞌɨ́ san mí tuví ntaa ña ne, kakaꞌan ña é na ntīkó kaꞌni san. Ura tsí i nakuntítsi ña, da de váꞌa ña é kāꞌxí Jesuu ni ñáꞌa ña. Dōó tɨtɨ́n ña ntánchokuvi ntaváꞌa Jesuu (Mt. 8:16‑17; Mr. 1:32‑34) 


text:
<pb/>Ura da kaído nuu ngántií san ne, xée ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san, xee níꞌi ña ñaꞌa ña, ña ntánchokuví san, mí tuví Jesuu. Dōó tɨtɨ́n nuu kuíꞌi ntákuvi ña. Tɨɨn ntaꞌa Jēsuu ñáꞌa san xe un xé un ñā, ntaváꞌa ña ña. 


text:
Ñá te da dīi ña ntánchokuví san ne, ntīi é ña váꞌā sán nima ña. Koó dā ntákachuꞌu ntáa é ña váꞌā san, ntákaꞌan: —¡Dɨvi ntō é Iꞌxá Xuva ko ntō! —kaꞌan. Ntá tsi de tíi Jesuu ni é ña váꞌā san. Ñá ni xēꞌé ña itsi é kāꞌan, tsí ini tsí dɨvi ñā é Cristu ña, ña e táxnuu Xuva kō. Kaika Jesuu kánɨɨ ñūú Galilea, kakaꞌan ntódo ña ni ñāꞌa san (Mr. 1:35‑39) 


text:
<pb/>Dā tuví ne, kuéꞌen Jēsuu díñɨ ñūú san mí xoxo ntóo i. Ntá tsi ñaꞌa sán ne, dōo nántuku ña ñā. Xée ñāꞌa san mí tuví ña ne, ñá ni nataxā ñá ña, tsí ña ni ntío ñaꞌá san é kɨ̄ꞌɨ́n ka ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Jésuu: —Da miī é kɨ̄ꞌɨ́n ka ú xio ñuú san, kikaꞌán u ni ñāꞌa san túꞌūn é vāꞌa iña i mí kadē kûꞌvé Xuva kō, tsí dɨvi tsiñu sāꞌa e táxnuu Xuva kō ko —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kuéꞌen ñā ne, kukaꞌan ntódo ña ni ñāꞌa má viꞌī mi ntánataká nuu ña Israeé san dá kanɨɨ ñūú Judea.<pb/>


text:
Uun ntuvi ne, ntitsí Jesuu díñɨ míni kāꞌnu é nani Genesāree. Ñá te da dīi ñáꞌa xee ña é kīni ñá Jesuu. Un tsi tavi núu ña ñā e dóo ntio ña é kīni ña túꞌun Xuva kō. 


text:
Īní Jesuu úvi tun ntōo íxū é ntoo diñɨ ntute kān ne, ña ntátava tsákā sán ne, é ntii ña tun ntōó san é nakate ña xunu ña. 


text:
Kidáā ne, kúxēe Jesuu iní tun ntōo Simuún san ne, dā ikan ñá ña da xeꞌe é na nakɨ̄ꞌɨn íka ká ña iní ntute san tun ntōó san. Kidáā né, eni ntuꞌu ña kākaꞌan ñá ni ñāꞌa san. 


text:
Dā kúvi kaꞌan ñá ni ñāꞌa sán ne, kidáā ne, kakaꞌan ñá ni Sīmuun: —Kuēꞌen niꞌi nto tún ntōó san iní ntute mí kūnú san ne, dá nakuītá nuu nto xunu nto, dá tɨ̄ɨn nto tsákā san —kaꞌan Jésuu ni ña. 


text:
<pb/>Simuún san ne, kakaꞌan ña: —Mastru, kuéꞌen nīñu vétun é ñūꞌu ntɨ, ntáde tsiñu ntɨ́ ne, nté uun tsákā ña ni níꞌí ntɨ tɨ. Ntá tsi te dɨvi nto kāꞌan ntó ne, nakuītá nuu xtuku ntɨ́ xunú ntɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kuān o dé ntiꞌxe ña ne, nɨɨ kuēꞌen tsí ñuꞌu tsitu tsákā san xunú ña dā nátavā ña. Dókō sá ni ntātsin tuꞌun xunú ña. 


text:
Kidáā né, īde ña ntaꞌa ña ni ñá ñuꞌu tuku tun ntōó san vata koo é kīꞌxi ña, kixntíi ña ñā. Kīꞌxi ña ne, natsítu kuēꞌen ñá ntuvi tún ntōó san. Dókō sá te ni ntīí ntoko tun ntōó ña. 


text:
Dā íni Simuun Pedrú san nté ō kúvi ne, nākunchɨ́tɨ ntāa ña nuu Jésuu, dá kakāꞌan ña: —Kii nteé xio nto ko, Tóꞌō, tsí xuꞌú ne, dōó iō kuetsí ko —kaꞌan ñá ni Jēsuu. 


text:
Kuan ō kuíni Santiaú san dɨ nī Juaan, iꞌxá Zebedeu, ña é dadɨɨ ntáde tsiñu ni Sīmuún san. Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni Símuun kídaā: —Ñá ku uꞌvī o. Tsí vatā o den da tɨ́ɨn o tsákā ne, un tsi nté vevií ne, kuan kōo niꞌi o ñaꞌa, ña é kuntīkɨn Xúva kō dɨ —kaꞌan ñá ni Sīmuun. 


text:
<pb/>Kidáā né, ntii niꞌi ña tun ntōó san diñɨ ntute kān né, dā tsóo mii ntɨ̄ꞌɨ ña iña ña, dá kuēꞌen ñá, kuntikɨn ñá Jesuu. Dā ntaváꞌa Jesuu ña nakoꞌxo kúñu ī (Mt. 8:1‑4; Mr. 1:40‑45) 


text:
<pb/>Uun ntuvi ne, tuví Jesuu uun ñuú ne, xée uun ñatīi, ña é kanakoꞌxo kúñu ī. Dā íni ña Jesuú ne, nákūtínteɨ ña ñuꞌu kān, kaikan ña dá xeꞌe: —Tōꞌó, tē ntio nto ne, kuvi nakuitā ntó kuiꞌí ko —kaꞌan ñá ni Jēsuu. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tɨɨn ntaꞌa Jēsuu ñá, kakaꞌan ñá ni ñā: —Ntio ko. ¡Na ntūváꞌan ve! —kaꞌan ñá ni ñā. Ura dúꞌva tsi i kueꞌen ntíꞌxe kuiꞌi é kanakoꞌxo kúñu ñā. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nté uun ñaꞌa san ña ku káꞌan niꞌin ña. Mii tsī é kuēꞌén ntaꞌa dutú san na kinī ñá o. Kuēꞌen niꞌin doméni iña i é ntūváꞌan san vata ō kaꞌan Muísee, vata koo é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san kutúni ña tsi é ntuntoon kuiꞌi é kākuvi o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi da dií dií ka kūxée nuu túꞌun īña Jésuu. Ñá te nté kaa ñaꞌa nataká nuu ña é kīni ña é kākaꞌan Jésuú nī é ntuváꞌa ña kuiꞌi ñá dɨ. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, kīi nteé xio ña mí xoxó ñaꞌa ntoo ña ne, ikan kūkaꞌan ntâꞌví ña. Dā ntaváꞌa Jesuu uun ñaꞌa, ña natɨ́ɨn (Mt. 9:1‑8; Mr. 2:1‑12) 


text:
<pb/>Uun ntuvi ne, tuví Jesuu, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san. Ikān ntoo ña fariseu ni mastrú leí dɨ, ña véꞌxi da kanɨɨ ñūú Galilea, ñuú Judeá, ni ñūú Jerusāleen. Dōo xéꞌe Xuva kō é kūvi vií Jesuu é ntaváꞌa ña ña ntánchokuvi. 


text:
Kidáā ne, xee níꞌi ña uun ñatīi, ña natɨ́ɨn, ntēkú ña chidō. Ncho kɨ́ꞌvi niꞌi ña ña īní viꞌi kan é xtuvī ñá ña nuu Jésuu, 


text:
ntá tsi ña ni naníꞌi ña nté koo kɨ́ꞌvi ña, tsí ña te nté kaa ñaꞌa ntáñɨ̄ ña. Dukuān ne, kúxēe ña rkɨ víꞌi kan, dā nakuído ña xkɨtɨ tsió san ne, da nákiī ñá ña nchokuví san, kanɨɨ tsi ña ni chido ñā, nuu Jésuu. 


text:
Dā íni Jesuu tsi dóo ntánuu iní ña vexníꞌi ñā ne, kakaꞌan ñá nī ña nchokuví san: —Vevií ne, é dē kaꞌnu iní u ni o kuētsí o ve —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, mastrú leí san nī ña fariseú san ne, eni ntuꞌu ñā ntádē kuení mii ñā: “¿Neē ntú ñaꞌa ña sāꞌa é dotō tsí kakaꞌan ñá túꞌūn e dóo xii kaa? Tsí xoxo kuvi vií i é kāda kaꞌnu iní i ni kuētsí kō. Mii tsi Xuva kō é kūvi vií ña.” Kuān ó ntádē kuení ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kūtuni ña nté ō ntádē kuení ñaꞌa san ne, tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kuān ó ntádē kuení ntu nto? 


text:
¿Neé ntu é dií ka ña ntii túꞌūn é kāꞌán u, te kuinī nto: “É ntōo kuétsi o vē”, o te kāꞌán u: “Nakuntítsin ve, nakakan”? 


text:
Nañēꞌé u nto tsí xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīí ne, kuvi vií u é nakate u kuétsi ñāꞌa ñuxiví sa —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan ñá nī ña natɨ́ɨn san: —Nākuntítsin vé ne, dá nakiꞌin chido ō ne, dá kūnúꞌūn nú viꞌi o kān —kaꞌan Jésuu ni ña. 


text:
<pb/>Ura tsí i nakuntítsi ña natɨ́ɨn san méꞌñu ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ne, da nákiꞌi ña chido ñā, kunúꞌu ña nú viꞌi ña kān, kakaꞌan ñá e dóo kaꞌnu Xuva kō. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, koó dā kúduꞌva ña, ntákaꞌan ña e dóo kaꞌnu Xuva kō. Dukuān úꞌvī ñá dɨ, ntákaꞌan ña: —Nté uun ito vata kiní o nuu i e dóo kaꞌnu e íni o vevii —kaꞌan ña. Dā kána Jesuu ñá nani Lēvii (Mt. 9:9‑13; Mr. 2:13‑17) 


text:
<pb/>Dā kúvi sáꞌā né, ntīi Jesuu, kuéꞌen ña. Xée ñā mí tuví ña kaido diuꞌun xôo iña ñuú Roma. Levii nani ña. Tuví ña uun itsi mí kaido ña diuꞌun xôó ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kuntīkɨ́n ko —kaꞌan ñá ni ñā. 


text:
<pb/>Da rkontûví ne, tsūꞌun Levií san viko nú viꞌi ña kan kuēnta iña Jésuu. Ñá te da dīi ñáꞌa, ña ntánataka diuꞌun xôo iña ñuú Romá san, nátaká nuu ña. Kidáā ne, uun tsi itsi intóo ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña nú mesa. 


text:
Ntá tsi ña fariseú san ni mastrú lei é dadɨɨ tsi ntáde tsiñu ña ne, eni ntuꞌu ñā ntákaꞌan ntée ña ña ntántīkɨn Jésuu, ntákaꞌan ña: —¿Nté kui ntaéꞌxí dadɨɨ nto nī ña ntánataka diuꞌun xôo iña ñuú Romá san, ni ña iō kuetsí i dɨ? —kaꞌan ñá ni Jēsuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Xoó ñaꞌa, ña é vāꞌá ne, ñá kantīo ña medíkū. Tsí mii tsī ña ntánchokuví san é ntio ña medíkū. 


text:
Ñá te ña é vāꞌá san ña é vexnantukū u, tsí ña iō kuetsí i san, vata koo é na natɨ̄vi iní ña kuétsi ña —kaꞌan ñá nī ña fariseu. Kuenta iña i é kuntoo ixu ō (Mt. 9:14‑17; Mr. 2:18‑22) 


text:
<pb/>Ntákaꞌan ñá ni Jēsuu: —Ña ntántīkɨn Juaán san nī ña ntántīkɨn fariseú san ne, dōo ini xkuntoo ixu ñā; dōo ini kaꞌan ntâꞌví ña dɨ. Ntá tsi ña ntántīkɨn ntó ne, nguentúvi tsi ntáxiꞌi ntaéꞌxi ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —¿Vá kūvi ntu vií nto é ña káꞌxi ñaꞌa san mí iō víko e ntatántaꞌa ña da ntóo niꞌi ña ña e tántaꞌa san? 


text:
<pb/>Kantaa ña ni ñā nuu i sáꞌa dɨ: —Nté uun xoxo kaꞌnté i uun taꞌvi duꞌnu xée i é nākunteé nuu duꞌnu ata. Te kuan kōo vií ña ne, natɨvī ñá duꞌnu xée san ne, ñá vāꞌá ito ka, tsí ña te dadɨ́ɨ tekú doo xée san nī doo atá san. 


text:
Ntē xoxo tsuꞌun i ntute tɨntiꞌo xeé san iní ñɨɨ atā san, tsí ntute tɨntiꞌo xeé san ne, dōó ntii inī í ne, ntáta ñɨɨ atā san. Ñɨɨ san ni ntūte tɨntiꞌo sán ne, ntuvi kunáa te ntāta. 


text:
Xoo e ntáxiꞌi i ntute tɨntiꞌo atā sán ne, ñá vādá ntio i ntute tɨntiꞌo xeé san, tsí dií ka váꞌa xiꞌi ntute tɨntiꞌo atā san é ntute tɨntiꞌo xeé san, kuiní i —kaꞌan Jésuu ni ña.<pb/>


text:
Uun ntuvi dá iō dáꞌna ne, kuéꞌen Jesuu ni ña ntɨníꞌi ñā, ítā ntiꞌxin ña má trīgu kan. Ña ntɨniꞌi ñā né, tāvá ña xoko trigú san, dā xiín nuu ña ntaꞌa ña ne, dā éꞌxi ña ntɨkɨn i san. 


text:
Kidáā né, iō ñá fariseú san ne, tsixeꞌe ña ñā: —¿Nté kuān ó ntáde ntu nto? Tsi dóo xií kaa é kuān koo vii o ntuvi dá iō dáꞌna —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —¿Vá ña ntu ni nakuaꞌa nto nté ō dé Davii ni ña ntɨníꞌi ña uun ntuvi da dóo kákɨn ña? 


text:
Tsí kukɨ́ꞌvi ña iní viꞌi Xuva kō né, dā kíꞌi ña tañúꞌū e kúviko iña Xuva kó ne, dā éꞌxi ña, dɨvi ña nī ña ntɨníꞌi ña, kuān te da mii tsi dutú san é kūvi kaꞌxí ña tañúꞌū e kúviko san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Jesuu: —Xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, kadē kûꞌvé u iña ntúvi dá iō dáꞌna san —kaꞌan ña. Ñatīi, ña natɨ́ɨn ntaꞌa i (Mt. 12:9‑14; Mr. 3:1‑6) 


text:
<pb/>Tuku ntuvi dá iō dáꞌna ne, kuéꞌen Jēsuú san má viꞌī mi ntánataká nuu ña Israeé san ne, eni ntuꞌu ña kanakuāꞌa ña ñaꞌa san. Ikān tuví uun ñatīí, ña natɨ́ɨn ntaꞌa i. 


text:
Mastrú leí san nī ña fariseú san ne, ntaíto xuꞌū ñá Jesuu nté koo vií ña, tē ntaváꞌa ña ñaꞌa ntúvi dá iō dáꞌna san ne, vata koo é nīꞌi tsi ña nté koo tsiꞌi kuétsi ña ñā. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, iní ña nee e ntádē kuení mastrú leí san nī ña fariseú san ne, kakaꞌan ñá ni ñatīi, ña natɨ́ɨn ntaꞌa i san: —Nākuntítsin ne, dá kuntītsin méꞌñū ña ntoo san —kaꞌan ña. Nákuntītsí ña ne, íntītsí ña méꞌñū ñaꞌa san. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña nguií san: —Iō é tsixēꞌe ú nto ve. ¿Neé ntu é vāꞌá vii o ntuvi dá iō dáꞌna? ¿Ō vii o é vāꞌá ne, ō vii o é kīni kaa? ¿O nakākú o ñāꞌa sán ne, o nākunaá o ña? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Īto díto Jesuu un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntoo diñɨ ña ne, dá kakāꞌan ñá ni ñatīí san: —Katan nteén ntaꞌa o —kaꞌan ña. Kuān o dé ntiꞌxe ñatīí san ne, ura tsí i ntuváꞌa ntaꞌa ña. 


text:
Ntá tsi ña nguiī sán ne, dōo kúdiin ña. Eni ntuꞌu ñā ntákaꞌan ña neé ntu é viī ñá ni Jēsuu. Dā nakaxnúu Jesuu uxúvi ñāꞌa pustru ña (Mt. 10:1‑4; Mr. 3:13‑19) 


text:
<pb/>Ntuvi tsikán ne, kuéꞌen Jēsuú uun itsi xukū mí kūkaꞌan ntâꞌví ña. Nɨɨ nīñú san kakaꞌan ntâꞌví ña ni Xuva kō. 


text:
Dā tuví ne, kāna ñá un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntántīkɨn ñá ne, da nākaxnúu ña uxuvi ñáꞌa xoo é vīí i pustru ña. 


text:
Ña sāꞌa é nakaxnúu ña é viī ñá pustru ña: Simuun, ña e xntánteē ña é Pedru kunáni ña; ni Āndree, ení Simuun; ni Sāntiau, Juaan, Felipe, Bartulumee, 


text:
nī Júdā, ení Santiau; ni tūku Júdā, ñá é vēꞌxí ñuú Iscariote, dɨvi ñā é diko ña Jēsuu. Ñá tē nté kaa ñaꞌa kanakuāꞌa Jesuu (Mt. 4:23‑25) 


text:
<pb/>Dá kūntíi Jesuu ni pústru ña xuku sán ne, íntītsí ña mí nenī núu ne, ikān nátaká nuu un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña ntántīkɨn ñá ne, ñá tē nté kaa ñaꞌa san nátaká nuu ña ntuvi tsikán dɨ, ña é vēꞌxí da míꞌī ká ñuú Judea ni Jerusáleén dɨ, ni ñūú Tiru ni Síduun, ñuu é ntoo diñɨ ntute ñuꞌu kān. Xée ñā é kinī ña é kākaꞌan Jésuú ne, é ntaváꞌa ña ña nēe kuiꞌi ntákuvi ña. 


text:
Dukuān ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ncho tɨ́ɨn ntaꞌa ña Jēsuu, tsí ini ña tsi dóo iō ñá é viī ña é ntaváꞌa ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. Xoo e dîní i ne, xoo é ña dîní i (Mt. 5:1‑12) 


text:
<pb/>Īto Jesuu ña ntɨníꞌi ña ne, dá kakāꞌan ñá ni ñā: —Nté kuān nte váꞌā o iña nto é ña tuví neé iō nto, tsí kaduku ntée nto mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte váꞌā o iña nto é vevií e ntákakɨn nto, tsí rkontûví ne, ntaꞌa nto. ʼNté kuān nte váꞌā o iña nto é vevií ne, ntaéku nto, tsí rkontûví ne, naxkuntée nto. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte váꞌā o iña nto dá ña ntío kueꞌen tsí ñaꞌa sán nto, da tsoó mii ña ntō, da ntákaꞌan ntée ña nto, da ntánantii níꞌni ña nto tsi ntántīkɨn ntó ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi. 


text:
Na nākunuu díni kueꞌén nima nto. Un tsi kantíta mii ntō e dóo dîní nto ntuvi dá kuan kōo vií ña ni ntō. Tsí dɨvi ntō ne, níꞌi nto ūun doméni é taꞌxi Xuva kō. Tsí kuān o dé xení ñata ñā, ña intóo nte ntúvi diꞌna, nī ña kaꞌán naa Xuva ko. 


text:
<pb/>ʼÑa ntáꞌvi ide ntú nto, xoo é dóo īó iña i vevii, tsí rkontûví ne, dōo ntoꞌo nto é kāꞌxi nto. ʼÑa ntáꞌvi ide ntú nto, xoo é dóo dîní i vevii, tsí rkontûví ne, kueku nto ne, kuntoo ntaꞌxa nto dɨ. 


text:
<pb/>ʼÑa ntáꞌvi ide ntú nto tē un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, dōo váꞌā ó ntákaꞌan ñá iña nto, tsí kuān o dé ña intóo kídaa nī ña é dotō tsi ntákaꞌan ña é kaꞌan ñá naa Xuva ko, ntá tsi ña te ntáā e ntákaꞌan ña. Kuinima kó ña ntaínchuꞌvi ko (Mt. 5:38‑48; 7:12) 


text:
<pb/>ʼNtá tsi ntōꞌo e ntaíni nto ne, kakaꞌán u ni ntō: Kuinima ntó xoo é ña ntío i nto. Váꞌa kō vií nto nī ña ntaínchuꞌvi ntó dɨ. 


text:
Tē xoó ñaꞌa kaxéꞌe nuu ña vinuu ntó ne, kuéꞌe ntō tɨnuu nto é ūun xo ká san dɨ, na kuēꞌé ka ñá dɨ. Tē xoó ñaꞌa kanakiꞌi nuu ña kutuun ntó ne, kuéꞌe nto dūꞌnu ntó dɨ, na kunīꞌi ña. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa, ña é kaikan kudii neé ntio i ne, kuéꞌe ntō. Te kiꞌi ña da nēé ka iña ntó ne, ñá ku ntāka nto. 


text:
<pb/>ʼTē ntákuinima ntó da mii tsī ña é kākuinima í nto ne, ¿neé ntu sintiáꞌvi niꞌi nto? Un tsi nté ña kini ntáa san kuān ó ntáde ña. 


text:
Te vāꞌá o ntáde nto é da mii tsi ni ñāꞌa, ña é vāꞌá o ntáde ni ntō ne, ¿neé ntu sintiáꞌvi niꞌi ntó dɨ? Tsí un tsi nte ñá kini ntáa sán ne, kuān ó ntáde ña dɨ. 


text:
Te xntii nto tāꞌan nto vata koo é na xntii ña ntō ne, ¿neé ntu sintiáꞌvi niꞌi nto? Tsí ña kini ntáa sán ne, kuān o xntíi ña tāꞌan ña vata koo é na xntii tāꞌan ña ña dɨ. 


text:
Ntá tsi ntoꞌó ne, kuinima ntó ña ntákuneꞌu iní i ni ntō. Váꞌa kōo vií nto ni ñāꞌa. Xntii nto tāꞌan nto é ña kuntétu nto te xntii ña ntō dɨ. Kidáā né, dōó kaꞌnu nuu i é taꞌxi Xuva ko ntō. Kidáā ne, kuvi ntiꞌxe nto iꞌxá Xuva kō, ña e dóo kaꞌnu. Tsí dɨvi ñā e dóo váꞌā ó kade ña nī ña kini ntáa san, ña e ñá ini é nakuéꞌe sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. 


text:
Vata tsī o ntúntaꞌví ini Xuva ko ntō ne, kuan tsi kōo ntuntaꞌví ini nto taꞌan nto dɨ. Ña kaꞌan ntée o taꞌan kō (Mt. 7:1‑5) 


text:
<pb/>ʼÑá kū kaꞌan ntée nto taꞌan nto. Dukuān ne, ñá kaꞌan ntée Xuva ko ntō dɨ. Ñá ku nakuitā ntó taꞌan nto ne, dukuān ne, ñá nakuītá Xuva ko ntō dɨ. Kada kaꞌnu iní nto ni tāꞌan nto ne, kuan kōo kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ntō dɨ. 


text:
Vata tsī koo kuéꞌe nto ne, kuan tsī koo niꞌi nto. Kūꞌvé vaꞌá niꞌi nto. Nakuédin nuu ña, nakɨdɨ nuu ña ne, kunuu tsitu kuēꞌen da nté nakuīdo káva. Tsí dɨvi tsī kúꞌvē é kānakii kúꞌvē ntó ne, dɨvi tsī kúꞌve nātaꞌxi ña nto dɨ —kuan ō kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nañéꞌē ñá ñaꞌa san nté koo vií ña, kakaꞌan ña: —¿Vá kūvi ntu vií uun ña kuāá san nañēꞌe ñá tuku ña kuāa míꞌi kɨ̄ꞌɨn ña? ¿Ñā ntu kóꞌxo nuu ña ntuvi ñá xavi? 


text:
Nté uun ña kanakuāꞌa sán ne, ñá tē káꞌnu ñaꞌa ña vata kaa mastru ña. Ntá tsi tē ntɨ́ꞌɨ̄ kútuꞌve ña ne, kudadɨɨ ña ni mastru ña. 


text:
<pb/>ʼ¿Nté kui kaiton ntun xáka ūtun é nūu ntuxnúu tāꞌan o? Tsí nte ña kaínin ntuꞌu é nūu ntuxnúu mii ō. 


text:
Tē ña kaínin ntuꞌu é nūu ntuxnúu mii ō ne, ¿nté kui dōto tsí kakaꞌan ntún ni tāꞌan o é na tāꞌxi ña nuu ña é natāvan xáka ūtun é nūu ntuxnúu ña? Dɨvīn e dá mii tsi rkɨ xaa o ntéku é kākaꞌán ne, diꞌna natāvan ntuꞌu é nūu ntuxnúu mii ō vata koo é kūvi kinín vāꞌan é natāvan xáka ūtun é nūu ntuxnúu tāꞌan o. Tē kíi kɨtɨ i, kutuni ko neé utun (Mt. 7:17‑20; 12:34‑35) 


text:
Da nēé ka utun, kutuni ko neé utun dá kakii kɨtɨ i. Ñá kakīi igú san utun iñu, ntē ña kakíi tɨntiꞌó san má xuku íñū. 


text:
Ñatīi, ña é vāꞌá ne, kakaꞌan ña nee é vāꞌa, tsí nuu é vāꞌá san nima ña. Ñatīi, ña é kīni kaa ne, kakaꞌan ña é kīni kaa, tsí nuu é kīni kaa nima ña. Tūꞌun é kākene xuꞌu ña ne, nima ñá kakene. Uvi núu i ētɨ́ viꞌi (Mt. 7:24‑27) 


text:
<pb/>ʼ¿Nté kui nuu nuu xntu ntákaꞌan nto tsí xuꞌu é Tóꞌo ntō ne, ntá tsi ña ntáde ntaa nto nee é kākaꞌán u ni ntō? 


text:
Ña sāꞌá ne, vata kaa uun ñatīi, ña é kaxntitsi viꞌi sán ne, diꞌna kaete nuu kunū ñá ne, xtuvī ñá etɨ i san nú xūu. Dā éꞌnu ntute sán ne, dōó ntii duku ntée viꞌi san. Ntá tsi ña ni kuvi kantá nuu, tsi dóo kutū tuví etɨ́ i. 


text:
Xoó ñaꞌa é katekú i ntá tsi ña te kade ntaa ña é kākaꞌán u ni ñā ne, vata kaa uun natīi, na é xntītsí viꞌi i da mii tsī nú ñūꞌu sán ne; ntē ña ni de váꞌa na etɨ́ viꞌi sán ne, dā éꞌnu ntute sán ne, dōó ntii duku ntée ne, uun ito tsi nántatsin á viꞌi san —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Ikān tuví uun ñaꞌā tóꞌō sntadun, ña ñuú Roma. Tuví uun ña kade tsiñu iña ña, ña e dóo ntio ña ne, dōó nchokuví ña. E dóko sā kúvi ñā. 


text:
Da téku tóꞌō sntadún san tsi ntákaꞌan ñáꞌa san iña Jésuú ne, taxnūu ña ñata, ña odo nūu ña Israee, e kíkakan ñá dā xeꞌe ntaꞌa Jesuu é na kɨ̄ꞌɨn ña, kintaváꞌa ña ña kade tsiñu san. 


text:
Dā xee ñátā san mí tuví Jesuú ne, ntákaꞌan ñá ni ñā: —Vií nto da xeꞌe, xntii kudii nto tóꞌō sntadún san, tsi dóo vaꞌá ñaꞌa ña, 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuéꞌen Jēsuu ni ñátā san. Ntá tsi dóko sā xee ña nú viꞌi ña kān né, taxnūu tóꞌō sntadún san ña dóo váꞌa tiin niꞌi ñā é kūkaꞌan ñá ni ñā: —Tōꞌó, ñá tē nté sa váꞌa ñaꞌa u é kuīta ntíꞌxin nto nú viꞌī ko. 


text:
Ntē ña te nté sa váꞌa ñaꞌa u é xēé u un tsi nte mí tuví nto, kuiní ko. Ntá tsi te mii tsī é kāꞌan ntó ne, ntūváꞌa ña kade tsiñu iñá ko. 


text:
Tsí xuꞌú ne, īó tóꞌō kó dɨ, ña odo nūu iñá ko ne, dōó tɨtɨ́n sntadún ko é odo nūu ú iña ñá dɨ, é kātee tsiñú u ña nēe é vií ña. Te kāꞌán u ni ñā é kɨ̄ꞌɨn ñá ne, kɨ́ꞌɨn ñā. Te kāꞌán u ni ñā é na kīꞌxi ña ne, kiꞌxi ña. Te taxnūu ú ña ntáde tsiñu iñá ko é viī ña sáꞌā ne, vií ña —kaꞌan tóꞌō sntadún san. 


text:
<pb/>Koó dā kúduꞌva Jesuu da téku ña sáꞌā. Kaito ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntántīkɨn ñá ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u: Váta kīní u nté uun ñaꞌa ña Israee é vata kaa ñatīi sáꞌa e dóo kanuu iní ña ko —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Dā náxee ña e táxnūu tóꞌō sntadún san nú viꞌi ña kān ne, é ntūváꞌa tsi ña kade tsiñu iña ña. Nantóto Jesuu iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ kii 


text:
<pb/>Rkontûví ne, kuéꞌen Jēsuu uun ñuu é nani Nāiin. Kuéꞌen ña ni ña ntɨniꞌi ñā ne, ñá tē nté kaa ñaꞌa kueꞌen ña, kuntikɨ̄n ñá ña dɨ. 


text:
Dā xee étsin ña mí kɨ̄ꞌví ña má ñūú san ne, véꞌxi ñāꞌa, ña odo ñā xiꞌi e kíkuꞌxí ña ña. Ñá te da dīi ña má ñūú san íntīkɨn ñá ña dɨ. Ñatīi, ña xiꞌí san ne, kuan tsī kaa uun kudii ña iꞌxá ñadɨ̄ꞌɨ kií san. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuéꞌen ētsin ña ne, dā tɨ́ɨn ntaꞌa ña chidō sán ne, íntāñɨ dáꞌna ña. Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ñá xiꞌí san: —Xuꞌú kakaꞌán u ni ō ne: ¡Nakuntítsin! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ura tsí i nakuntítsi ña xiꞌí san ne, eni ntuꞌu ñā nákaꞌan ña. Jesuú ne, ntáda ña ña kuenta ntáꞌa dɨꞌɨ ñā. 


text:
Dā íni ñaꞌa sán é kuān o dé Jesuú ne, dōo uꞌví ña, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ne, eni ntuꞌu ñā nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō, ntákaꞌan ña: —Tsí uun ñaꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko, ña e dóo kaꞌnu ne, é xee dîtó ñā mí ntoo ō ve. Tsí Xuva kō ne, xée ña ñūú kō é xntii ña kō —kaꞌan ñáꞌa san. 


text:
<pb/>Ña ntántīkɨn Juaan Bautistá ne, ntaa ña ni ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i nté ō dé Jesuu. Kidáā né, kāna Juaán san uvi ñáꞌa, ña ntántīkɨn ñá ne, 


text:
dā táxnūu ña ña ntaꞌa Jesuu é tsixeꞌe ña te dɨvi ntīꞌxe ña ña é kīꞌxi sán ne, o te kuntētu ká ña uun ká tuku ñáꞌa. 


text:
Ña e táxnūu Juaán san ne, xée ētsin ña, ntákaꞌan ñá ni Jēsuu: —Taxnūu Juaan Bautistá ntɨ é tsixeꞌē ntɨ́ te dɨvi nto ñā é kīꞌxi sán ne, o kuntētu ká ntɨ uun ká tuku ñáꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ura dúꞌva tsi i ne, ñá tē nté kaa ñaꞌa ntaváꞌa Jesuu, ña e ntákuvi kuiꞌí san, nī ña e ntántoꞌo i, nī ña é ñūꞌu é ña váꞌā nima í dɨ. Tɨtɨ́n ña kuāá nāxiꞌí nuu ñá dɨ. 


text:
Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá nī ña táxnuu Juaán san: —Kueꞌēn ntó, kukaꞌan ntó nī Juaan nee é íni nto, nee é téku nto. Ntaa nto ni ñā tsí ña kuāá ne, é nāxiꞌí ntuxnūú ña; ña natɨ́ɨn i ne, é nākaka ña; ña ntánakoꞌxo kúñu ī ne, é ntūntoo ña kuiꞌi ña; ña loꞌō ne, é nātekú ña; ña xiꞌí ne, é ntōto ña; ñá ntāꞌví ne, é tēkú ña túꞌūn é vāꞌá san nté koo nakáku ña. 


text:
<pb/>Dā kunúꞌu ña táxnuu Juaán san ne, eni ntuꞌu Jēsuu kakáꞌan ñá ni ñāꞌa san iñá Juaán san, kakaꞌan ña: —¿Neé ntu ixkoto ditó nto ñuu itsí kān? ¿Vá ñeꞌe ntú nto é ixkoto nto uun ñatīi, ña é dotō tsí kakaꞌan, vata kaa uun choo é kākantá nuu dá kadūku tátsin? 


text:
¿Neé ntu ixkoto nto? ¿Vá ixkoto ntú nto uun ñatīi, ña e dóo vaꞌá doo i? É īni nto tsí ña e dóo vaꞌá doo i, ña é iō ntɨ́ꞌɨ da nēé ka tsi é ntio i ne, ñá tē ñuu itsí kān ñuꞌu ña, tsi nú viꞌī rei kan ntóo ña. 


text:
¿Neé ntu ixkoto nto? ¿Īxkoto ntú nto uun ñaꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko? Nuu é ntaā i tsí dɨvi ñā ne, kakaꞌan ñá naa Xuva ko, ntá tsi dií dií ka kaꞌnu ñaꞌa ña é ña kaꞌán naa Xuva ko. 


text:
Tsí dɨvi ñā é ūve naꞌa iña ña Túꞌun Xuva kō mí kakāꞌan:<pb/>Taxnūu ú uun ñaꞌa, ña é kunīꞌi túꞌūn san, diꞌna dá xeen,<br/>vata koo é nākoo túꞌve ña itsi o. Kuān ó uve naꞌa. 


text:
Kakaꞌán u ni ntō tsi é un ntɨꞌɨ ñatīi, ña ntoo ñuxiví san ne, nté uun ña ña te dóo naꞌnu ñaꞌa ña vata kaa Juaán san. Ntá tsi ña é kāduku ntée mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, kuān te é dií ka dutsi ntaa ña ne, dií ka naꞌnu ñaꞌa ká ña é Juaán san. 


text:
<pb/>ʼUn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña tekú i é kākaꞌan Juaán san ne, ede ntaa ña é kākaꞌan Xúva kō. Un tsi nte ña ntaído diuꞌun xôo iña ñuú Romá san dɨ ítsi ntute ña ntaꞌa Juaán san ne, 


text:
ntá tsi ña fariseú san nī mastrú leí san ne, ña ni ntío ñā é nakūtsi ntute Juaán san ña ne, kuān o nantii níꞌni ña é vāꞌa koo vií Xuva ko ni ñā. 


text:
Vata ntáa iꞌxá kuetsī é ntoo nu âꞌví i, ntánadɨ̄kɨ, é un tsi ntákachuꞌú ni tāꞌan i: “Nakuekū ntɨ́ choo, ntá tsi nté uun nto ñá ni iteꞌe ntō. Īta ntaꞌxa ntɨ́ ne, nté uun nto ña ni éku nto”, xkoó kaꞌan iꞌxá san. Kuān ntáa ña ntoo vevií dɨ, 


text:
tsi véꞌxī Juaan Bautista é ntē ña kaéꞌxi ña tañúꞌu ne, ntē ña kaxiꞌí ña ntute tɨntiꞌó dɨ ne, ntákaꞌan nto tsí nuu é ña váꞌā nima ña. 


text:
Kidáā ne, xeé u, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi. Xuꞌú ne, kaeꞌxí u, kaxiꞌí u ne, da ntákaꞌan nto tsi dóo kueꞌe kaeꞌxí u, dōo kueꞌe kaxiꞌí u. Ntákaꞌan nto dɨ tsí xuꞌú ne, dōo váꞌa tiin ú nī ña kini ntáa, nī ña ntaído diuꞌun xôo iña ñuú Romá dɨ. 


text:
Ntá tsi kutuni xoo é kiꞌin īní ntiꞌxe i te kīni o rkontûvi nté koo kuvi —kaꞌan Jésuu ni ña. Dá tūví Jesuu nú viꞌi Sīmuun 


text:
<pb/>Uun ñaꞌa, ña fariseú ne, kāna ña Jesuu é kikaꞌxí ña nú viꞌi ña kān. Dā xee ñá ne, ítūví ña nú mesa kan. 


text:
Kidáā ne, xée uun ñadɨ̄ꞌɨ́, ña ñuú ikān, ña e dóo iō kuetsí ne, da kutuni ña tsí tuví Jesuu nú viꞌī ña fariseú san ne, xée ñā, niꞌi ña uun xuxu e kúvi xuu é nani alābastru é nūu tsitu choꞌo vîdin. 


text:
Ítūví ña nú dɨ̄ꞌɨ́n Jesuu, kaéku ña ne, nākate ña dɨ́ꞌɨn Jēsuu ntuté nūú ña. Kidáā né, īdi ña naítsī ña dɨꞌɨn ña, da tánuu ña dɨ́ꞌɨn ña ne, dā daꞌví ña dɨ́ꞌɨn ñā choꞌo vîdín san. 


text:
Ña fariseu, ña kána Jesuú ne, dā íni ña sáꞌā né, dē kuení ña: “Tē dɨ́ ña kakaꞌan ntíꞌxe naa Xuva ko ñatīí saꞌá ne, kutuni ñá nee ñáꞌa ñadɨ̄ꞌɨ́ saꞌá, ña katɨɨn ntaꞌa ñā. Tsí ñadɨ̄ꞌɨ́ saꞌá ne, dōó iō kuetsí ña.” Kuan ō dé kuení ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña fariseú san: —Simuún, iō kúdii é kāꞌán u ni ō —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan fáriseú san: —Káꞌan ntō, Mastrú —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ne dá kantāa Jesuu ni ña, kakaꞌan ña: —Uvi ñáꞌa ñatīi itá nuu ñā diuꞌun é nakiꞌi ntée ña iña ñá kuiká san ne, uun ñaꞌa ñā ne, úꞌūn sientu diúꞌun kuīꞌxín san itá nuu ña. Ña uun ñaꞌa sán ne, úvi dīko uꞌxi tsi. 


text:
Ña ni kúvi ntáꞌvi ña diuꞌun é nakiꞌi ntée ña ne, īde ña da xeꞌe nákadɨ̄ ñá kuenta é itá nuu ña ntuvi ña. Káꞌan nto vē: ¿Xoo é ntuvi i é dií ka kuinima í ña kuiká san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Símuún san: —Vata te ñatīi, ña é dií ka kuēꞌe itá nuu san —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu: —Váꞌā o é kākaꞌan —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kaito Jesuu ñádɨ̄ꞌɨ́ san ne, dá kakāꞌan ñá ni Sīmuun: —Koton ñadɨ̄ꞌɨ saꞌa. Xuꞌú ne, xéē u nú viꞌi ō né, ntē ña ni taꞌxin ntute é ntōo dɨ́ꞌɨ̄n ko. Ntá tsi ñadɨ̄ꞌɨ́ saꞌá ne, nakate ña dɨ́ꞌɨ̄n kó ntute núu ña ne, idi mii ñā naítsi ña. 


text:
Ntē ña ni éꞌxin xuꞌu kó vata xkoó ini o ne, ntá tsi ñadɨ̄ꞌɨ́ sāꞌá ne, un tsi nte dá xee ú ne, katanuu ña dɨ́ꞌɨ̄n ko. 


text:
Ntē ña ni dáꞌvin dɨkɨ́ ko nté un siin aseté san. Ntá tsi dɨvi ñā ne, dáꞌvi ña dɨ̄ꞌɨ́n ko choꞌo vîdin. 


text:
Dukuān é kākaꞌán u tsí kuān te ñá tē nté kaa kueꞌe kuétsi ña īó ne, ntá tsi kutuni tsí e dé kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā, tsi dóo kuínima ña. Ntá tsi ñaꞌa, ña é dutsi kūdii e ntáde kaꞌnu iní o ni ñā ne, un sīin kudií kakuinima ñá kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñaꞌa, ña é vexkáꞌxi ni ña ne, eni ntuꞌu ñā ntátsixeꞌe ñā: —¿Xoō ntu ñáꞌa ña sāꞌa, é un tsi nte kuétsi ñāꞌa san kade kaꞌnu iní ña ni ñā? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san: —Tsi kuíntiꞌxe o Xuva kō ne, é ntūváꞌa nima ó ve. Va váꞌa tsi kuēꞌén ve, ñá ku kadā kuení ka o —kaꞌan Jésuu ni ña.<pb/>


text:
Rkontûví da kúvi sáꞌā ne, kaika Jesuu taꞌán ñuu taꞌán ñuu, kakaꞌan ntódo ñā túꞌun īña Xuva ko nté o kadē kúꞌvē ña. Uxúvi ñāꞌa pustrú san ntɨniꞌi ña ñā dɨ. 


text:
Īó ñadɨ̄ꞌɨ́ ne, ntikɨ̄n ñá ña, ña é ntaváꞌa ña é ñūꞌu é ña váꞌā san nima í nī ña é ntuváꞌa kuiꞌi e ntákuvi i. Ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne: María Madalena nani ña, ña e ntíi uꞌxe é ña váꞌā nima í, 


text:
nī Juana, ñádɨ̄ꞌɨ ñá nani Cūsa, ña dé tsiñu iña Heródē; ñá nani Sūsaná ne, nī ña te da díi ka ñadɨ̄ꞌɨ, kueꞌen ñá vata koo é xntii ña ña nēe é īó iña ña. Dā ntáa Jesuu iña ña katáꞌxi tata (Mt. 13:1‑9; Mr. 4:1‑9) 


text:
<pb/>Ñá te da dīi ñaꞌa kíi ña ñuú ña é kinī ñá Jesuu. Dōo táka nuu ñaꞌa sán ne, kidáa ne, ntāa Jesuu ni ña uun nuu i, kakaꞌan ña: 


text:
<pb/>—Uun ñatīí, ña kataꞌxi tatá ne, kuéꞌen ña kūtaꞌxí ña tatá ña. Uun itsi ne, kóꞌxo ntɨ̄kɨn san itsi kán ne, ixkanúu ñaꞌa sán ne, ēꞌxi láa sán dɨ. 


text:
Uun itsi xtuku ne, kóꞌxō tuku ntɨ́kɨn san neꞌu xuú san ne, dā kéne ne, ura tsí xiꞌi dii, tsí kakunaá ntute mí koꞌxo. 


text:
Kóꞌxō xtuku ntɨkɨn san má kūꞌu íñu kān. Ēꞌnu dadɨɨ ni xuku íñū sán ne, ítāvi núu kueꞌen xúku íñū san i ne, xíꞌī dɨ. 


text:
Ntá tsi uun itsi xtuku ne, kóꞌxō nuu ntɨkɨn san ñúꞌu vāꞌa. Kidáa ne, ēꞌnu né, dōo váꞌa kúvi. Kīi te uun sientu kɨ́tɨ i é un é un ditsin i —kaꞌan ña. Sáꞌa kākaꞌan Jésuú ne, nɨɨ̄ kuéꞌen ini ña kakaꞌan ña: —¡Te īó loꞌxo ntó ne, kini nto! —kaꞌan ña. ¿Nté kui nuu xntu i sáꞌa kāntaa ña? (Mt. 13:10‑17; Mr. 4:10‑12) 


text:
Ne, kakaꞌan Jésuu: —É taꞌxi Xuva kō é kūtuni ntó nuu i e dóo xūꞌú iō iña i mí kadē kúꞌvē ña. Ntá tsi ña nguiī sán ne, da kantaa ú ni ñā nuu i sáꞌa ne, ntaíto ña ne, ō ntaíni ña, ntá tsi ña kɨ́ꞌɨn dɨkɨ ña neé kani túꞌun. Kantada ntaa Jésuu neé kani túꞌun nuu i iña ñá kataꞌxi tata (Mt. 13:18‑23; Mr. 4:13‑20) 


text:
Uun itsi mí kakóꞌxo ntɨkɨn san itsi kán ne, kani túꞌun vata ntáa ñaꞌa, ña téku i, ntá tsi véꞌxi tóꞌō e ña váꞌā san, véxnakiꞌi túꞌun Xuva kō é ñuꞌu nima ñáꞌa san vata koo é ña kuintíꞌxe ña, vata koo é ña nakáku ña. 


text:
Mī koꞌxó nuu ntɨkɨn san neꞌu xuú san ne, vata ntáa ñaꞌa, ña e dóo dîní i é kātekú i túꞌun Xuva kō ne, kuīntiꞌxe ña, ntá tsi ña kuéꞌe ni kuīntiꞌxe ña. Vata ntáa utun é ña tuvi kuéꞌe xóꞌo i ntáa ña. Kuīntiꞌxe ña é uun daꞌna. Ntá tsi ntuvi dá kātaan núu ña ne, kaxtuví xio ña túꞌun Xuva kō. 


text:
Mī koꞌxó nuu ntɨkɨn san má xūku íñū sán ne, vata ntáa ñaꞌa, ña e téku i túꞌūn sán ne, dukuan dukuān sá ne, kakunáa inī ña. Tsi é tūku e túku é kadē kuení ña: é nīꞌi ñá diuꞌun, é viī ñá nee iña é ntio ña ne, dukuān ña kaxio váꞌa iña ña. Vata ntáa utun é ña kaéꞌnu váꞌa kɨtɨ i ntáa ña. 


text:
Ntá tsi mí koꞌxo ntɨkɨn sán ñuꞌu vaꞌá ne, vata ntáa ñaꞌa, ñá iō nima váꞌa i ne, é iō tuꞌvé ña é kīni ña túꞌun Xuva kō, é viī ñá kuenta túꞌūn san. Ñá nātɨvi iní ña. Vata ntáa utun e dóo váꞌa kakii kɨtɨ i san ntáa ña —kaꞌan Jésuu ni ña. Kantaa ña nuu i iña ñúꞌu (Mr. 4:21‑25) 


text:
<pb/>Kidáā ne, kantaa ña ni ña nuu i iña ñúꞌu é nāxiꞌí nuu, kakaꞌan ña: —Nté uun xoxo tuún i ñuꞌú san ne, dá dāꞌví nuu. Ntē ña xtuví ña má ītó ña. Tsí xnteku dukún ña vata koo é nāxiꞌí nuu kanɨɨ̄ má viꞌi kān. 


text:
Vata tsi kaa nuu i sáꞌā ne, ña túvī nee iña é kutuvī xuꞌu é ña nátidito, nté uun nuu i é iō xuꞌu é ña kiní o rkontûvi, tsi dá miī é nātidito. 


text:
<pb/>ʼDukuān ne, kini vaꞌá nto túꞌūn é kāꞌán u, tsí ñaꞌa, ñá iō iña í ne, níꞌī ká ña. Ntá tsi ña é ña tuvi íña í ne, nakuido nteé ña un tsi nté nuu i é kuini ña é īo íña ña —kaꞌan Jésuu ni ñaꞌá san. Dɨꞌɨ Jēsuu ni ení ña (Mt. 12:46‑50; Mr. 3:31‑35) 


text:
<pb/>Kidáā ne, xée dɨꞌɨ Jēsuu ni ení ña. Ntá tsi ña ni kuvi xée ētsin ña mí tuví Jesuu, tsí ña te nté kaa ñaꞌa ntoo ña. 


text:
Kidáā ne, xée ūun ñaꞌa, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Dɨꞌɨ nto ni enī ntó ne, ntáñɨ̄ ntée ña nto kíꞌi kān é ncho kiní ña nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Xoo é katekú i túꞌun Xuva kō ne, kade ntaa túꞌun ñā, dɨvi ñā é dɨꞌɨ̄ kó ni ēní ko ni tāꞌan ko —kaꞌan ña. Dā teé daꞌna Jesuu tátsin ni ntūte mini (Mt. 8:23‑27; Mr. 4:35‑41) 


text:
<pb/>Uun ntuvi ne, ínuu Jesuu tún ntōó ni ña ntɨniꞌi ñā, kakaꞌan ña: —Xio diñɨ ntute san kɨ́ꞌɨn ō ve —kaꞌan ña. Kuéꞌen ñā kídaā. 


text:
Da ntaíta ntiꞌxin ña nu ntuté san ne, kídi Jēsuu. Kidáā ne, un ntii tsi vēꞌxí tatsín san méꞌñū ntute san. Iñɨ ntúꞌu nátsitu tun ntōó san ntute ne, dókō sá ni tēni ña. 


text:
Kidáā ne, kuéꞌen ña kūnantoto ña Jésuu, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Mastru! ¡Mastru! ¡Dóko sā téni ō! —kaꞌan ña. Nákuntītsí Jesuú ne, kakaꞌan ña é nākoó daꞌna tātsín san ni ntūte é kānakuntáñɨ ntaa. Ura tsí i xío kadin ne, diin diin sa kúvi. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni ña ntɨniꞌi ñā: —¿Nté kui ntaúꞌvī ntú nto? ¿Míꞌi ntu kuēꞌen é ntákuintiꞌxe nto? —kaꞌan ña. Ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā né, dōo uꞌví ña. Koó dā kúduꞌva ini ña, ntákaꞌan ñá xe un xé un ñā: —¿Xoó ñaꞌa ntu ña sāꞌa, ña é kākaꞌan ni tátsín san ni ntūte san é nākoó kadin ne, ura tsí i xío kadin ntiꞌxe? ¡Un tsi nte tátsín san ni ntūte san kade ntaa é kākaꞌan ña! —kaꞌan ña. Ña ñuú Gadara, ñá ñuꞌu é ña váꞌā nima i (Mt. 8:28‑34; Mr. 5:1‑20) 


text:
Ntii Jesuu díñɨ ntute sán ne, ikan tsi vēꞌxí uun ñatīi, ña má ñūú san, ña é ñūꞌu é ña váꞌā nima i. Ñá te dā vévii é ña te núū ká ña duꞌnu ña; ntē ña te túvī ká ña nú viꞌi ña kān. Da nɨɨ kuēꞌen tsí kapusantu kán nuu ña. 


text:
Dā íni ña Jesuú ne, nákunchɨ̄tɨ́ ntaa ñá nuu ñá ne, un ntii tsī kéne ña, kakaꞌan ña: —¿Neé ntu kaduku ntée nto iñá ko, Jesuu, iꞌxá Xuva kō, ña tuví e dukún kān? ¡Vií nto da xeꞌe, ñá ku kini nteē ntó ko! —kaꞌan é ña váꞌā san ni Jésuu. 


text:
<pb/>Kuan ō kaꞌan ña, tsí Jesuú ne, kakaꞌan ñá nī é ña váꞌā san é na ntīi nima ñátīí san. Dōó kiꞌin ito kūkɨ́ꞌvi é ña váꞌā san nima ñá, kuān te ntákiꞌní ñaꞌa san ntaꞌa ña ni dɨ̄ꞌɨ́n ña kadená ne, kanakɨꞌɨ tuꞌun, tsí e ña váꞌā sán ne, kaxntíi ña da tī é kūnu ña é kɨ̄ꞌɨn ña ñuu itsi. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, tsixeꞌe ñā: —¿Ntē ntú nanin? —kaꞌan ña. —Ntɨꞌɨ́ ne, Ligiuun naní ntɨ —kaꞌan. Kuan ō kaꞌan ña, tsí ña te da díi e ña váꞌā san é ñūꞌu níma ña. 


text:
Daꞌa san ne, ñá tē nté kaa ñuꞌu kutsín san ntaéꞌxí tɨ xuku san ne, ntákaꞌan é ña váꞌā san te kūvi ntɨ́ꞌvi nima kútsín san. Jesuú ne, xéꞌe ña ītsi. 


text:
Kidáā ne, ntīi é ña váꞌā san nima ñátīí san ne, dā kukɨ́ꞌvi nima kútsín san. Kidáā né, īnu kutsín san, kueꞌen tɨ un tsi nte mí nuu ntute san ne, ikan tsī téni ntɨꞌɨ tɨ. 


text:
<pb/>Ña e ntáde kuenta kútsín san ne, dā íni ña nte o kúvi ne, kuéꞌen ñā, koo da ntaínu ña, kuntaá ña nī ña ntoo má ñūú san nī ña ntoo má kūꞌu kan nté ō kúvi. 


text:
Ñaꞌa sán ne, ntīi ña, kukoto dîtó ña nté ō kúvi. Dā xee ña mí tuví Jesuú ne, ikān tuvi tɨxɨ ñátīí san nú dɨ̄ꞌɨ́n Jesuu, ña e ntíi é ña váꞌā san nima i. E nákunūu ña duꞌnu ña ne, e váꞌā ó kadē kuení ña. Kidáā né, dōo uꞌví ñaꞌa san. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ ña ñuú Gadará ne, eni ntuꞌu ñā ntaíkan ña da xeꞌe é na ntāka Jesuu ñuú ña, tsi dóo ntaúꞌvī ña. Dukuān ne, nákunūu Jesuu tún ntōó san ne, dā kunúꞌu ña. 


text:
Ñatīí, ña e ntíi é ña váꞌā sán nima í ne, kakaꞌan ña é kɨ̄ꞌɨn ñá ni Jēsuu. Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā é na kutuvī ña. Kakaꞌan ña: 


text:
<pb/>—Kunúꞌun nú viꞌi ō ve, ntaan ni ñāꞌa san nté ō dé Xuva ko ni ō —kaꞌan Jésuu. Kidáā ne, kuéꞌen ñatīí san, kuntáa ña ni ñāꞌa san da kánɨɨ̄ má ñūú san nté ō dé Jesuu ni ña. Diōkó Jairu, ni ñadɨ̄ꞌɨ, ña tɨ́ɨn ntaꞌa dūꞌnu Jésuu (Mt. 9:18‑26; Mr. 5:21‑43) 


text:
<pb/>Ntá tsi dā náxee Jésuu túku diñɨ ntute sán ne, ñá tē nté kaa diní ñaꞌa san e náxee ña, tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntantétu ña ña. 


text:
Ikan tsī xeé uun ñatīi, ñá nanī Jairu, ña odo nūu iña viꞌi mí ntánataká nuu ña Israeé san. Ña sāꞌá ne, nakutuvi nteɨ ñā nú dɨ̄ꞌɨ́n Jesuú ne, kaikan ñá da xeꞌe ntaꞌa Jesuu é kɨꞌɨ̄n ña nú viꞌi ña kān. 


text:
Kuan tsī kaa uun a dióko ñā né, īó tun te ūxuvi kuiá tun ne, dóko sā kúvi tun. Kidáā ne, kuéꞌen Jesuú ne, ñá tē nté kaa ñaꞌa ntántīkɨn ñá ña. Un tsi taꞌu nuu ña méꞌñu ñāꞌa san. 


text:
Ikān nuu taꞌán uun ñadɨ̄ꞌɨ, ña é ña kaxio daꞌna é kaetɨ nɨñɨ ña. É uxuvi kuía é kuān ó kantoꞌo ña ne, é dōo kueꞌé diuꞌun nantɨ́ꞌɨ ña nī medíkū. É nantɨ́ꞌɨ ñā é un ntɨꞌɨ̄ é īo íña ña ne, ntē ña ni ntuváꞌa ña. 


text:
Ñadɨ̄ꞌɨ́ saꞌá ne, xée ētsin ña ata Jésuu. Tɨɨn ntaꞌa ña ntēte duꞌnu Jésuú ne, ura tsí i ntuváꞌa ña é kaetɨ nɨñɨ ña. 


text:
Kidáā né, tsixeꞌe Jēsuu ñáꞌa san: —¿Xoó ntu tɨ́ɨn ntaꞌa ī ko? —kaꞌan ña. Un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ne, ntákaꞌan ña tsí ña te dɨvi ña e tɨ́ɨn ntaꞌa ña ñā. Pedrú san ne, kakaꞌan ña: —Mastrú, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntánataꞌu nūu ña nto ne, ntátsiꞌi ntido ña nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan xtúku ña: —Īó xoo tɨ́ɨn ntaꞌa ī ko. Tsí kutuní ko tsí kúvi ntuváꞌa ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kutuní ñadɨ̄ꞌɨ́ san tsí ña kuvi kuxuꞌú ña ne, koó da kānɨ́ꞌɨ ñā, nakunchɨ́tɨ ña nú dɨ̄ꞌɨ́n Jesuu. Kidáā ne, kakaꞌan ña méꞌñū un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san tsí iō nuu i é tɨɨn ntaꞌa ña Jēsuú ne, kakaꞌan ña tsí ura tsi ntuváꞌa ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Iꞌxá ko, é ntuváꞌan ve, tsí nuu é ntaā i e kuíntiꞌxe o ko. Vāꞌa váꞌa tsi koo kunúꞌun ve —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan dúkuan Jēsuu dá xēe uun ñaꞌa, ñá nīꞌi túꞌūn iña ñá odo nūu íña viꞌi mí ntánataká nuu ña Israeé san ne, kakaꞌan ña: —Diōkó nto ne, e xíꞌi ñā. Ñá ku nāteku duꞌxén ka nto mastrú san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi téku Jēsuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Ñá ku uꞌvī o. Mii tsī é kuintiꞌxe o ne, ntuváꞌa dióko ō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, dā xee ña nú viꞌi ña kān ne, ñá ni xēꞌé Jesuu é kɨ̄ꞌvi nté uun ñaꞌa; mii tsī Pedru ni Sántiau ni Juaán san, ni uva īꞌxá san ni dɨꞌɨ̄ i. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ntoo sán ne, ntaéku ña, tsi é xiꞌi iꞌxá san. Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Ña kuéku ká nto, tsi táꞌnu kūdií san ne, ñá te ni xīꞌí tun, tsí kūdii kakidí tun —kaꞌan ña. 


text:
Uvā tún ni dɨꞌɨ̄ tún ne, koó dā kúduꞌva ña é kuan ō kúvi. Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ña é ña káꞌan ñá nī nté uun ñaꞌa san nté ō kúvi ntóto tun.<pb/>


text:
Jesuú ne, nātaká nuu ña uxuvi ñáꞌa ña ntɨniꞌi ñā ne, xéꞌe ñā é kūvi vií ña kada kúꞌvē ña iña é ña váꞌā san é nakuitā ñá i, nī é kūvi vií ña ntaváꞌa ña ñaꞌa san da nēé ka nuu kuíꞌi e ntákuvi ña. 


text:
Kakaꞌan ñá ni ñā: —Ñá kū neé kuido nto é kɨꞌɨn ntó itsi kān; nté tatūn, nté itɨn, nté tāñúꞌū, nté diuꞌun, nté uun naꞌa duꞌnu nto ña kuníꞌi nto. 


text:
Dā míꞌī ká ñuú san mí ña ntío ña é kuntōo nto ne, ntaka nto ikān ne, nakɨdɨ nto xáka dɨ̄ꞌɨ́n nto vata koo é kunīꞌi ña kuenta é nakūnaá mii ñā kúñu ñā é ña ni ntío ña túꞌun Xuva kō —kaꞌan Jésuu ni ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kuéꞌen ñā, ita ntíꞌxin ña taꞌán ñuu taꞌán ñuu, ntákaꞌan ña túꞌūn é vāꞌá san nté koo nakáku ñaꞌa san ne, dā míꞌī ka mí kuēꞌen ñá ne, ntaváꞌa ña ña nchokuvi. Dā kudana iní Heródē (Mt. 14:1‑12; Mr. 6:14‑29) 


text:
<pb/>Rei Heródē né, tēkú ña e ntákaꞌan ñáꞌa san iña Jésuu é un ntɨꞌɨ nūu i é kade ña ne, un tsi kúdana iní ña, tsí iō ñá ne, ntákaꞌan ña tsí Juaan Bautistá ne, é ntōto ña ve é xiꞌi ña. 


text:
Iō ñá ne, ntákaꞌan ñá tsi é ntii díto ña kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Ēliá ne, iō ñá dɨ ne, ntákaꞌan ñá tsí ña kaꞌán naa Xuva ko, ña ntivú dɨ ne, e ntóto ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Heródē san: —Tsí xuꞌu ntu ku é taxnūu u é kaꞌntē ñá dɨkɨ́ Juaán san ne, ¿xōo ntú ñaꞌa ña tsīkán kuān, e dóo katekú ko é ña te nté kaa nuu i é kade ña? —kaꞌan ña. Dukuān né, ntukū nuu ini Heródē san nté koo kiní ña Jesuu. Dā xeꞌé Jesuu é kāꞌxí uꞌun míil ñāꞌa (Mt. 14:13‑21; Mr. 6:30‑44; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Dā náxee ñá ntɨniꞌi ñā ne, ntaa ña ni Jēsuu nté o dé ña. Kidáā ne, kueꞌen níꞌi xio Jesuú san ña ntɨniꞌi ñā uun ñuu é nani Bētsaida. 


text:
Ntá tsi dā kútuni ñáꞌā sán ne, íntikɨ̄n ñá Jesuu. Jesuú san ne, dōo váꞌā o dé ña ni ñā, kakaꞌan ñá ni ñā iña mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, ntaváꞌa ña ña nchokuvi. 


text:
<pb/>Dā kuáā ne, xée etsin ña ntɨniꞌi ñā san mí tuví Jesuu, ntákaꞌan ña: —Káꞌan nto ni ñāꞌa san, na kɨ́ꞌɨn ña, kintúku ña mí kuntoo daꞌna ña ne, na kintúku ñā é kaꞌxī ña da míꞌī ká ñuu é ntoo étsin iꞌa. Tsí iꞌa ne, ña túvī nee iñá iō kueꞌen tsi é kaꞌxī ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Mii nto kuēꞌé nto ña é kaꞌxī ña —kaꞌan ña. Ne, kakaꞌan ñá ntɨniꞌi ñā: —Kūdii uꞌún sa tañúꞌu ni ūví sa tsáka iō tɨ. ¿Vá kikuiín ntu ntɨ é kāꞌxí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Tsí iō ñá te ūꞌun míil ñatīí san ntoo ña. Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ña ntɨniꞌi ñā: —Káꞌan nto, na kuntōo ña uvi díko uꞌxi uvi díko uꞌxi ñáꞌa ña —kaꞌan ña. 


text:
Kidáā né, kīꞌi ntɨꞌɨ Jesuu é ūꞌun tañúꞌu ni ūvi tsákā. Īto ña e dukún kān ne, dā nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. Kātsin dava ña ne, dā xeꞌé ña ña ntɨniꞌi ñā é tsīꞌi ña ntaꞌa ñaꞌa san. 


text:
Ēꞌxi ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san da nté ku e ntáꞌa ña. Dā kúvi éꞌxi ña ne, nákuꞌun tsitū ká uxuvi xiká utsi i é ntoó ka. Kakaꞌán Pedru tsí Jesuú ne, ña é taxnuu Xuva kō (Mt. 16:13‑19; Mr. 8:27‑29) 


text:
<pb/>Uun ntuvi ne, kakaꞌan ntâꞌví Jesuu é da mii tsi ña ni ña ntɨniꞌi ñā ntoo ña ne, tsixeꞌe Jēsuu ña: —¿Neē ntú ñaꞌa ú, tē kaꞌan ñáꞌa san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko koō ñá, ntákaꞌan ña: —Iō ñá ne, ntákaꞌan ña tsí Juaan Bautista nto. Iō ñá ne, ntákaꞌan ña tsí Elia nto. Iō túku ña ne, ntákaꞌan ña tsí ña kaꞌán naa Xuva ko, ña ntivu ntó, ña e ntóto xtuku é xiꞌi —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>—Dɨvi ntō ní, ¿neé ñaꞌa ú, te kuinī nto? —kaꞌan Jésuu. Pedrú ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Dɨvi ntō é Cristu nto, ña e táxnuu Xuva kō —kaꞌan ña. Dá kakāꞌan Jésuu tsí kuví ña (Mt. 16:20‑28; Mr. 8:30‑9:1) 


text:
Kakaꞌan ña: —Xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, kantio e dóo ntoꞌo ko. Dōó nantii niꞌni ñatā sán ko, dɨvi ña nī tóꞌō dutú san nī mastrú lei. Kaꞌní ña kó ne, ntá tsi tē kúvi uni ntúvi ne, ntoto u —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san: —Tē xoó ncho kuntīkɨ́n i kó ne, ña kú de ká ña kuenta íña mii ña ne, utén utén san ne, na kuntikɨ̄n ñá ko, kuān te dóo ntoꞌo dadɨɨ ña nī ko. 


text:
Xoo é ncho nakakū mii i ntuvi iña í ne, kunaá ña. Ntá tsi tē xoo nakunaá i ntuvi iña í kuenta iñá ko ne, nakáku ña. 


text:
¿Neé ntu kaidiáꞌvi ñatīí san te nīꞌi ñá kanɨɨ ñūxiví san, te kūnaá mii ntu ñā ne, o tē natɨ́vi mii ñā kúñu ñā? 


text:
Tē xoó kakukaꞌan nuu i túꞌūn kó ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, kuan kōo kukaꞌan nuú ko í dɨ ntuvi dá nainú u é koó dā káxiꞌi nuu kaꞌnú u vata kaa Uvā kó nī ánje ñā, ña e dóo vaꞌa. 


text:
Nuu é ntaā i é kāꞌán u ni nto ne, iō nto é ntoo nto iꞌa vevií ne, ña kúvī ntó tē ña diꞌna kiní nto míꞌi kadē kûꞌvé Xuva kō —kaꞌan Jésuu. Dā nádama kúñu Jēsuu (Mt. 17:1‑8; Mr. 9:2‑8) 


text:
<pb/>E kúvi te ūna ntúvī é kuān ó kakaꞌan Jésuu ni ñá ne, kúxēe ña uun xuku mí kūkaꞌan ntâꞌví ña. Kuéꞌen ña nī Pedru ni Sántiau ní Juaan. 


text:
Un tsi kaxiꞌí nuu kaꞌnu ntīkó diñɨ ña. Ntatíin ña nté koo kada ntaa Jésuu é kuvī ñá ñuú Jerusaleen. 


text:
Kuān te dóo ncho kidí Pedru ni ña ntɨníꞌi ña ne, kuan tsī ó intíto ña da íni ña Jesuu e dóo kaxiꞌí nuu ña, nī ntuvi ñátīi, ña ntâñɨ niꞌi ña. 


text:
Kidáā né, kīi nteé xio ñatīí san Jesuu, kuéꞌen ñā ne, kakaꞌán Pedrú san: —Mastru, ¡nté kui váꞌa ō é ntoo o īꞌa! Viꞌi a vé ne, kada váꞌa ō uni á viꞌi xóꞌō san, uun iña nto, uun iña Muísee, ni uun iña Élia —kaꞌan ña. Ntá tsi Pedrú san ne, dotō tsí kakaꞌan ña; ntē ña íni ña ne nuu i é kākaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, méꞌñū viko véꞌxi uun tātsín, kakaꞌan: —Ña sāꞌa é Iꞌxá miī kó, ña e dé kûꞌvé u. Kini váꞌa nto nee é kākaꞌan ña —kaꞌan tátsín san. 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan tátsín ne, īní ña tsí da mii tsi Jēsuu tuví ña. Kidáā ne, diin diin tsi ntoo ña. Tɨtɨ́n ntuvi e nté uun xoxo ni káꞌan í ni tūku ñaꞌa nee iña é īni ña. Dā ntaváꞌa Jesuu uun na kudii, ná nuu é ña váꞌā nima i (Mt. 17:14‑21; Mr. 9:14‑29) 


text:
Kidáā né, uun ñaꞌa ñatīí, ña é nuu taꞌan méꞌñū ñaꞌa sán ne, un ntii tsi kākaꞌan ña: —Mastru, vií nto da xeꞌe, koto nto iꞌxá ko, tsí kuan tsī kaa uun iꞌxá ko. 


text:
Kiní nto tsí uun é ña váꞌā san katɨ́ɨn i ne, kade é uun ito tsi kakachuꞌu ntáa ne, kaxiꞌi míī ne, kakii tiñu xúꞌu i dɨ. Kantuku kuīꞌi é ña váꞌā san i ne, ñá ncho nangāvá iꞌxá ko. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —¡Ntoꞌō é ntoo nto vevií ne, ntē ña ntákuintiꞌxe nto! ¡Dōó doꞌo nto! ¿Nté ntu kaa ntuvi é kutūví u ni ntō, é kūtíī kó nimá ko ni ntō? —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni uva īꞌxá san: —Taꞌxin iꞌxá o iꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā vé kaxee étsīn á na kudií san ne, nantáva é ña váꞌā san na nte ñúꞌu kān. Ēde e xiꞌi míi xtūku na. Ntá tsi Jesuú ne, dē tíi ña nī é ña váꞌā san. Ntāváꞌa ña na kudií san ne, nakuéꞌe ña na ntaꞌa uva nā. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san koó dā kúduꞌva ña ne, dōó kaꞌnu kuíni ña ni Xuva kō. Dā kúvi uvi íto kakaꞌan Jésuu é kuví ña (Mt. 17:22‑23; Mr. 9:30‑32) Nɨɨ dukuān ntaíto díto ñaꞌa san nēe é kade Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ña ntɨniꞌi ñā: 


text:
<pb/>—Kini váꞌa nto é kākaꞌán u ne, ñá ku kūnáa inī nto; tsí xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīí ne, ntuví u kuenta ntáꞌa ña ñuú i san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā ne, ñá ni ñēꞌe dɨkɨ ña túꞌūn é kākaꞌan Jésuu, tsi dóo xūꞌú o, kuiní ña. Dōo ntaúꞌvī ña é tsixeꞌe ña Jēsuu nee iña é kāni túꞌun é kākaꞌan ña. Xoo é dií ka kainuu áꞌvi i (Mt. 18:1‑5; Mr. 9:33‑37) 


text:
dá kakāꞌan ñá ni ñāꞌa san: —Xoo é kiꞌi i uun a iꞌxá sa kuenta iñá ko ne, vata tsi te xūꞌú kiꞌi ña ko. Xoo é kīꞌi i kó ne, vata tsi te kīꞌi ña ña táxnūu ko. Dukuān ne, xoó ñaꞌa, ña é ña kainuu áꞌvi iña nto, kuinī ntó ne, dɨvi ñā e dií dií ka kainuu áꞌvi ña kuenta iña Xuva ko —kaꞌan ña. Xoo é ña kakaꞌan ntée i ko ne, kakuiniꞌi ña kō (Mr. 9:38‑40) 


text:
<pb/>Nantíko kōó Juaán san, kakaꞌan ña: —Mastru, é īní ntɨ uun ñaꞌa, ña é kakaku niꞌi dɨvī nto é kanakuita ñā é ña váꞌā san. Ntɨꞌɨ́ ne, ña ni ntíō ntɨ é kuān koo vií ña, tsí ña te kaduku ntée ña kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Ñá ku kuān xkoó de nto ni ñā, tsi xoo é ña kakaꞌan ntée i kō ne, kakuiniꞌi ña kō —kaꞌan Jésuu. Dā de tíi Jesuú san ni Sāntiau ní Juaan 


text:
<pb/>Dā dokó sa xee ntúvi é ntāa Jesuu e dukún kān ne, kakaꞌan ña tsí da miī é kɨ̄ꞌɨn ñá ñuú Jerusaleen. 


text:
Diꞌna dá kɨꞌɨn ñá ne, taxnūu ña ñaꞌa é kɨ̄ꞌɨn ñá uun ñuú luꞌnti é tuví ñuú Samaria, é nantuku ñā míꞌi kutūví daꞌna Jesuu. 


text:
Ntá tsi ña ñuú Samariá san ne, ña ni ntío ñā é kutūví Jesuu ñuú ña, tsi é kūtuni ña é Jerusaleen kɨ́ꞌɨn ñā. 


text:
Tēkú ña ntántīkɨn ñá, Santiau ní Juaán ne, ntákaꞌan ña: —Tōꞌó, ¿ntio ntu nto é kākán ntɨ é na kīi ñuꞌu e dukún kān é na kōko kueꞌen ñá, vatā o dé Eliá san? —kaꞌan ñá ni Jēsuu. 


text:
Tsí xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, ñá te vēꞌxí u é nākunaá u ñaꞌa san, tsí véꞌxī u é nakākú u ña —kaꞌan ña. Kidáā ne, kuéꞌen ña ūun ka túku ñuú luꞌnti. Ña é ntio i é kuntīkɨn Jésuu (Mt. 8:19‑22) 


text:
<pb/>Nɨɨ dukuan kuēꞌen ñá itsi kān ne, uun ñaꞌa ne, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Ntio ko é kuntīkɨ́n u nto dā míꞌī ka mí kɨꞌɨ̄n nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Ñúkuīí san ne, iō xavi tɨ mí kaintoo váꞌa tɨ. Lāá, kɨtɨ ntaíko e dukún san ne, iō taka tɨ. Ntá tsi xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, ña túvī míꞌi kutūví daꞌna dɨkɨ́ ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni túku ñáꞌa: —Kuntīkɨ́n ko —kaꞌan ña. Ntá tsi kakaꞌan ñáꞌa san: —Tōꞌó, kuntētu kudii nto. Diꞌna nā kíkuꞌxí u uvā kó —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Na koo miī ña xiꞌí san. Nā kíkuꞌxí ña ntɨ̄xɨ́ niꞌi ña ñā. Dɨvīn né, kuēꞌén kūkaꞌan ntódon ni ñāꞌa iña i mí kadē kûꞌvé Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan túku ñaꞌa sán ni ñā: —Kuntīkɨ́n u nto, Tóꞌō. Ntá tsi tāꞌxi nto é dīꞌna kíkaꞌán u nī ña ntoo nú viꞌī kó kān —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Xoó ñaꞌa, ña é ña kaíka ntaa itsi Xúva kō ne, ñá vādá mí kaidiáꞌvi ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Rkontûví ne, nākaxnúu xtuku Xúva kō uni díko uxuvi ñáꞌa. Uvi úvi ñāꞌa ña táxnuu ña é kodo nuū ñá, kɨꞌɨn ña da míꞌī ká ñuú mí dā vé kɨꞌɨn ñā. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñá: —Dōó kueꞌe tsíñu iō, ntá tsi ña ntáde tsiñu ne, ñá tɨtɨ̄n ña. Dukuān ne, kákan nto ntaꞌa tóꞌo tsīñu san é na taxnūu ká ña ña é kāda tsiñu. 


text:
Viꞌa ve ne, kueꞌēn nto. Ntá tsi koto nto, tsí vata ntáa a leꞌntú san ntáa nto é ñā te díin nto, ntá tsi taxnūú u nto é kɨ̄ꞌɨn nto mí ntoo ña dóo diin san, é vāta ntáa ñañā ntáa ña. 


text:
Ñá kū kuído nto ītɨ́n nto, nte é kāñúꞌu diuꞌun nto, nté ntīꞌxen nto. Ñá ku kāꞌan ntó ntiusi ni ña ntaíka itsi kān. 


text:
Dā míꞌī ká viꞌi mí xēe ntó ne, nāxnuu viko nto viꞌi san. Káꞌan ntō é na vāꞌá tsi koo kuntōo ña nú viꞌi ñā. 


text:
Te ikān tuví uun ñaꞌa, ña é ña te dūꞌxen dɨ́kɨ í ne, kuntaa é kūntoo váꞌa ña nú viꞌi ñā. Ntá tsi tē ña kuan ó ne, ñá kuntāa é kūntoo váꞌa ña. 


text:
Uun tsi viꞌi san kuntóo nto ne, ñá nadāma nto. Kaꞌxí nto ne, koꞌo nto nee é iō, tsí ña kaika má tsiñu sán ne, váꞌa ō é nakiꞌī ña xáꞌvi ñā. Ñá ku īka nto taꞌán viꞌi taꞌán viꞌi. 


text:
Ntaváꞌa nto ña ntánchokuví san mí kɨ̄ꞌɨn nto. Káꞌan nto ni ñā tsi é veꞌxi étsin ntuvi é kadā kûꞌvé Xuva kō. 


text:
“¡Un tsi nte xákā ñuú nto é tɨɨn dɨ́ꞌɨ̄n ntɨ́ ne, nakɨdɨ ntɨ́ vata koo é na kūtuni nto tsi ñá váꞌa o ni ide nto nī ntɨ! Ntá tsi kini nto sáꞌā, tsi mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, é xee étsin nte mí ntoo ntō”, kuan kōo kaꞌan nto. 


text:
Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí tē xee ntúvi é ntɨ̄ꞌɨ ñuxiví sa ne, dií dií ka kueꞌe ntoꞌo ña ñuú tsikan é vata kaa ña ñuú Sodoma. Ñuu mí ña ni kuintíꞌxe ñaꞌa san (Mt. 11:20‑24) 


text:
<pb/>ʼ¡Ña ntáꞌvi ide nto, ña ñuú Coraziin! ¡Ña ntáꞌvi ide nto, ña ñuú Betsaida! tsí tē dɨ́ ni kuvi nūu í e dóo naꞌnu san ñūú Tiru ni ñuú Siduun é vata ō kúvi ñuú nto ne, ēmá tsi e natúꞌvi ña kuétsi ñā, nté ēmá tsi ñuꞌú ña doo kueñɨ ne, dáꞌvi ña xāa kúñu ñā e dóo ntoo ntaꞌxa ña. 


text:
Ntá tsi tē xee ntúvi é ntɨ̄ꞌɨ ñuxiví san ne, dií ka iō é ntoꞌo nto é vata kaa ña ñuú Tiru nī ña ñuú Siduun. 


text:
Dɨvi ntō ní, ña ñuú Capernaú ne, ¿kɨ̄ꞌɨn ntú nto un tsi nte e dukún kan, te kuinī nto? ¿Míꞌi ntū? Tsí un tsi nte e kunú kan kɨ̄ꞌɨn nto —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kakaꞌan túku ña ni ña ntɨniꞌi ñā: —Xoo é kainí i túꞌun ntō ne, vata tsi te miī ú kainí ña. Xoo é kanakuītá i nto ne, vata tsi te xūꞌú kanakuitā ñá ko dɨ. Xoo é kanakuitā í ko ne, kanakuitā ñá ña táxnūu kó dɨ —kaꞌan Jésuu. Dā náxee ña é uni diko uxuvi ñáꞌa 


text:
<pb/>Ntɨꞌɨ ūni díko uxuvi ñáꞌa sán ne, dōó diní ña náxee ña, ntákaꞌan ña: —Tōꞌó, un tsi nte é ña váꞌā san ntákuintiꞌxe i ntɨ́ da ntákaꞌán ntɨ kuenta iña nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Nuu é ntaā ntíꞌxe i tsí iní u dá kōꞌxó tóꞌō e ña váꞌā san e dukún kān é vata kaa ntuve ñūꞌu dá kāxiꞌí nuu. 


text:
Ini nto tsí xuꞌu táꞌxī u é kūvi vií nto é kāka nuú nto koó san, ō tduꞌmé san. Tāꞌxí u é kūvi vií nto nī é ña váꞌā sán, kuān te dóo ntīi, é ntē ña váda nto niꞌi kuiꞌi. 


text:
Ntá tsi ña ku nakunuu dîní nima nto tsí é ña váꞌā san ntákuintiꞌxe i nto, ntá tsi na nākunuu dîní nima nto tsi é ūve naꞌa dɨ́vī ntó e dukún kān —kaꞌan ña. Dōo dîní Jesuu (Mt. 11:25‑27; 13:16‑17) 


text:
<pb/>Ura dúꞌva tsi i xéꞌe Espíritū Sántu san é nākunuu dîni kuéꞌen nima Jésuú ne, kakaꞌan ña: —Xuva, Tōꞌó e dukún kan ni ñūxiví san, nataꞌxi ú sintiáꞌvi ntaꞌa nto, tsí nañéꞌe ntó ña ntâꞌví san nuu i é xtúvi xuꞌú nto iña ña e dóo kiꞌin inī í, ña e dóo tuꞌvé i. Dukuān ó de nto, Xuvā, tsí kuan ō ntío nto —kaꞌan ña—. 


text:
<pb/>ʼXuvā kó ne, kuān o ntío ña é tāꞌxi ñá ko é un ntɨꞌɨ nūu i é īo. Nté uun xoxo íni i xoo é iꞌxá Xuva kō; mii tsi Xuva ko īni ña. Nté uun xoxo íni i xoo é Xuva kō; mii tsi iꞌxā ñá, nī ña é ncho kuéꞌe īꞌxá ña é kūtuni ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, īto ña ñá ntɨniꞌi ñā sán ne, diin diin tsi kakaꞌan xío ña ni ñā: —¡Nté kui váꞌā ó xoo é kainí i nuu i é ntaíní nto! 


text:
Tsí kaꞌán u ni ntō tsí ña te da díi ña kaꞌán naa Xuva ko ni rēí san ntio ña é kīní ña sáꞌā e ntaíní nto, ntá tsi ña ni kuvi kiní ña. Ntio ña é tekū ña sáꞌā e ntátekú nto, ntá tsi ña ni kuvi tekú ña —kaꞌan Jésuu. Nuu i iña ñá ñuú Samaria, ña dóo vaꞌa 


text:
<pb/>Uun mastrú leí san ne, nákuntītsí ña, kakaꞌan ñá ni Jēsuu é kōto nteé ña ña nté koo kaꞌan ña. Tsixeꞌe ña ñā: —Mastrú, ¿ntē ntú koo vií u vata koo é nīꞌí ko ntuvi vāꞌá iñá ko ntii dañu ntūvi? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kakaꞌan ña: —¿Nte ntū ó uve naꞌa lei e xtûví Xuva kō? ¿Nte ntū ó kakaꞌan, te kuiní o? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó mastrú leí san, kakaꞌan ña: —“Na kuīnima kó Xuva ko da kanɨɨ̄ nima kó, nɨɨ kuéꞌen ini kō, kanɨɨ̄ é kadē kuení kō né, na kuīnima kó taꞌan ko vata tsī ó kakuinima míi kō kúñu kō” —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Váꞌā ó vata ō nantiko koón kakaꞌan. Te kuān koo viin sáꞌā ne, níꞌi o ntuvi vāꞌá iña o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi mastrú leí san ne, ntīo ña é nadaꞌan ñā kúñu ñā né, tsixeꞌe ña Jēsuu: —Ntá tsi ¿xoó ntu é taꞌan ntiꞌxe i ko? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ñá ni ñā: —Uun ñatīí ne, ntīi ña ñuú Jerusaleen, kuéꞌen ña ītsi ñuú Jericoo. Ítā ntiꞌxin ña mí ñūꞌu ña duꞌú ne, īdo dúꞌu ña iña ña. Nātavá ña un tsi nte dúꞌnu ñá ne, ēꞌní ña ña. Dā náxtūvi íxī ñá ña itsi kān e dóko sā kúvi ña. 


text:
Dā ku e víꞌi ne, ítā ntiꞌxin uun dutu ítsi san. Īní ña ñatīí san ne, dá xio diñɨ itsi san inteé xio ña, kueꞌen ña. 


text:
Kuan tsī o ita ntíꞌxin uun ñaꞌa ña levita, ñá kaxntii dūtú ne, dā íni ña ña niꞌi kuiꞌí i san ne, dá xio diñɨ itsi san díta ña, kuéꞌen ñá dɨ. 


text:
Ntá tsi uun ñatīí, ña véꞌxi ñuú Samariá ne, dɨvi tsi itsī san ítā ntiꞌxin ña dɨ. Dā íni ña ña niꞌi kuiꞌí i sán ne, ntuntāꞌví ini ña ña. 


text:
Kidáā ne, xée ētsin ña mí tuví ña ne, dé choꞌo ñá ña mí niꞌi kuiꞌí ña. Nakútsi nūu ña asete ni vínu mí niꞌi kuīꞌí san ne, kīꞌní nuu ña doo. Kidáā né, xntekū ñá ña ata idú ña, dā kueꞌen niꞌi ña ña uun viꞌi mí kutuvī ña. Ikan īdé ña ña kuenta. 


text:
Tévāá san ne, ña ñuú Samariá ne, tāvá ña uví diuꞌún kuīꞌxin é kuēꞌé ña tóꞌo vīꞌi sán ne, kakaꞌan ñá ni ñā: “Vií kudii nto kuenta ñátīí saꞌa. Te kuēꞌe nantɨꞌɨ ñá iña ntó ne, ntaꞌvi ú tē ntíko kōó u”, kaꞌan ña. 


text:
Viꞌi a vé ne, káꞌān: ¿Xoó ntu é ntuni i e kúvi taꞌan ntiꞌxe ñatīí, ña ntúku kuīꞌi ña duꞌú san, te kuinī o? —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ne, kakaꞌan mástrú leí san ni Jēsuu: —Ña ntúntaꞌví ini i ña san —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Kuēꞌén ne, kuan tsi kōo viín dɨ —kaꞌan ña. Dá tuví Jesuu nú viꞌī Marta ni Mária 


text:
<pb/>Jesuu ni ña ntɨníꞌi ñā ne, da kueꞌen dá kueꞌen ña itsi kān ne, xée ña ūun ñuu. Ikān né, uun ñadɨ̄ꞌɨ́, ñá nanī Martá ne, xéꞌe ña vīꞌi ña é kutūví Jesuú san. 


text:
Ntá tsi Martá san ne, dōó kadē kuení ña, tsi dóo iō tsíñu ñā é viī ña. Xée ētsin ña mí tuví Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Tōꞌó, ¿ñā ntu te káde nto kuenta tsí taꞌan kó ne, ñá te kaxnchíi tún ko nu tsiñu ko? Káꞌan nto, na xnchii kūdií tun ko —kaꞌan ñá ni Jēsuu. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Aí, Marta! Dōó kadē kuení o. ¿Nté kuān nte kueꞌe ntu núu i é kadē kuení o? 


text:
Ntá tsi uun tsi nuu i e dóo nuu áꞌvi. Mariá ne, é nakaxnúu ña uun nuu i e dóo váꞌa é ntē xoxo kuvi nakiꞌi núu i iña ña —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Uun ntuvi ne, tuví Jesuu, kakaꞌan ntâꞌví ña. Dā kúvi kaꞌan ntâꞌví ña ne, uun ñaꞌa ña ntɨniꞌi ñā ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Tōꞌó, nañeꞌē ntó ntɨ nté koo kaꞌan ntâꞌví ntɨ vatā o nañéꞌe Juaan Bautista ñaꞌa, ña ntɨníꞌi ñā —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Dā ntákaꞌan ntâꞌví nto ne, duꞌva koo kaꞌan nto:<pb/>Xuvā ntɨ́, ña tuví e dukún kān,<br/>na kuiko ñuꞌu ñāꞌa sán nto.<pb/>Na kīꞌxi ntuvi é kixkadā kúꞌvē ntó ñuxiví a.<pb/>Vata tsī ó de nto e dukún kān ne,<br/>kuān tsi koo vií nto ñuxiví a dɨ.<pb/> 


text:
Kada kaꞌnu iní nto nī ntɨ kuétsī ntɨ,<br/>vata tsī ó ntáde kaꞌnu iní ntɨ ni un ntɨꞌɨ tāꞌan ntɨ,<pb/>ña tanuu iñá ntɨ.<pb/>Ñá ku dā váꞌa ntō é kōꞌxó ntēé ntɨ<pb/>é kōto ntee é ña váꞌā sán ntɨ. Kuan kōo kaꞌan ntó ni Xuva kō —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Jesuu ni ña: —Vií ka o kuēntá ni: Te ūun ntó īó ña dóo váꞌa tiin niꞌi ntō ne, kɨ́ꞌɨn nto dava ñūu nú viꞌi ña kān, káꞌan ntō: “Ña táꞌxi kudii nto uni íta nto te nākiꞌi nteé u, 


text:
Tsí uun ñaꞌa ña dóo váꞌa tiin niꞌī ú ne, dā ve xee ña nú viꞌī kó kān é vēꞌxí ña itsi kān ne, ña túvī neé kueꞌen tsi é kuēꞌe ú kaꞌxí ña”, koo kaꞌan nto. 


text:
¿Vá kāꞌan ntú ña tuvi má viꞌi kān: “Ñá ku natēku duꞌxen ntó ko, tsi xiꞌí ko ne, é kantiꞌu. E tuví ntāá u ni īꞌxá ko. Ña kúvi nākuntítsi u é tāꞌxi u é ntio nto”, koo kaꞌan ña? 


text:
Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí, kuān té ña ntio ña nakuntítsi ña é kuēꞌé ña é kaikán ña váꞌa tiin niꞌi ñā ne, kuéꞌe ña vata kaa é kantio ña vata koo é ña natekú duꞌxen ká ña ña. 


text:
Dukuān é kākaꞌán u ni ntō: Kákan ntō ne, níꞌi ntō. Nantuku ntō ne, naniꞌi ntó dɨ. Te nakeꞌxen ntō xiꞌí ne, nakaán ña. 


text:
Tsí xoo é kaikan ī ne, níꞌi i. Xoo é kanantuku ī ne, naniꞌi í dɨ. Xoo é kanakeꞌxen ī xiꞌí ne, nakaán ña dɨ. 


text:
<pb/>ʼTe ūun nto é uva īꞌxá nto ne, tē kaikan iꞌxá nto tsákā é kāꞌxí ne, ¿vá kuēꞌé ntu nto i koo é kāꞌxi? 


text:
Ntá tsi ntōꞌo é kini ntáa ntō ne, ini nto é kuēꞌé nto é vāꞌá iña iꞌxá nto. ¿Ñā ntu te dií dií ka ini Xúva kō, ña é tuví e dukún kān, é kuēꞌé ña un tsi nte Espíritū Sántū san xoo é kaikan i ntáꞌa ña? —kaꞌan Jésuu. Ntákaꞌan ña tsí e ña váꞌā san kaxntíi Jesuu (Mt. 12:22‑30; Mr. 3:20‑27) 


text:
<pb/>Uun ntuvi ne, kanakuītá Jesuu é ña váꞌā san e dé ñɨꞌɨ uun ñaꞌa ñatīi. Dā ntíi ne, kūvi nákaꞌan ñá ñɨꞌɨ̄ san. Koó dā kúduꞌva ñaꞌa san. 


text:
Ntá tsi iō ñá ne, ntákaꞌan ña: —Ñatīí saꞌá ne, kanakuitā ñá é ña váꞌā san tsí kaxeꞌe Belsēbuu, tóꞌō e ña váꞌā, é kūvi vií ña nakūnu ña i —kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi kutuni Jésuu nee e ntádē kuení ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —Dā míꞌī ká ñuú mi ntánāa núu ña ni tāꞌan ña ne, kunaá ñuú ña. Tē ntánāa núu mii ña nī ña viꞌi ña ne, kɨɨn viꞌi ña. 


text:
Dukuān né, tē tóꞌō e ña váꞌā sán naa ni tāꞌan í ne, ¿nté ntu koo kuvi vii? Sáꞌa kakāꞌán u ni ntō, tsi ntákaꞌan nto tsí kataꞌxi Belsebuú san é kūvi vií u nákuīta ú e ña váꞌā san. 


text:
Ntá tsi te kuān ó ne, ¿xoó ntu kaxéꞌe ī é kūvi vií ñaꞌa nto é nakuitā ñá é ña váꞌā san? Dukuān né, mii ñā ntánañēꞌe ña tsí ña te nuu é ntaā i e ntákaꞌan ntó iñá ko. 


text:
Ntá tsi te Xuva ko kātaꞌxi ña é kākuvi vií u é kanakuītá u é ña váꞌā san ne, kani túꞌun tsi é xee Xúva kō mí ntoo nto é kadā kúꞌvē ñá iña nto. 


text:
<pb/>ʼTe uun ñatīí, ña e dóo ntii inī í ne, dōó iō tuꞌvé ña é kade ña kuenta víꞌi ña ne, ñá te neé kuvi iña ña. 


text:
Ntá tsi te vēꞌxí uun ñaꞌa, ña é dií ka ntii īní ka xtúku i é naā ñá ni ñā ne, kuvi vií ña ni ñā. Kidáā ne, nakuido ña un ntɨꞌɨ káā é kanadaꞌan nūu ña kúñu ña nī é un ntɨꞌɨ īña ñá, dá kuēꞌé xio ña é ido ñā san. 


text:
<pb/>ʼXoo é ña kañéꞌe i da xeꞌe kó ne, kakaꞌan ntée ña ko. Xoo é ña kaxntíī ko é natāká u ne, da dií ka kaeté xaa ña. E ña váꞌā é kantiko kōo (Mt. 12:43‑45) 


text:
<pb/>ʼTē ntíi uun é ña váꞌā nima ñáꞌa sán ne, kaika ñuu itsí kān, kantukū míꞌi kūtuví daꞌna. Tē ña ni naníꞌi í ne, kada kuení i: “Ntiko kōó u, núꞌū u nú viꞌī kó kān mí kii u”, koo kada kuení i. 


text:
Kidáā ne, kɨ́ꞌɨn xtūku kínakueka úꞌxē ká e ña váꞌā e dií dií ka kini ntáa. Kidáā ne, un ntɨꞌɨ̄ é ūná san kɨ́ꞌvi é kuꞌun nima ñátīí san. Kidáa ne, dā dií dií ka natɨ́vi ña é vata kaa díꞌna —kaꞌan ña. Nee iña é dodíni ntíꞌxe 


text:
<pb/>Nɨɨ dukuan kākaꞌan Jésuu sáꞌā né, uun ñaꞌa ñadɨ̄ꞌɨ́, ña tuvi méꞌñū ñaꞌa sán ne, kachuꞌu ntáa ña: —¡Nté kui váꞌa ñadɨ̄ꞌɨ, ña é nakáku nto, ña é nātsitsí nto! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi dɨvi ñā ne, kakaꞌan ña: —¡Nté kui dóo váꞌā o xoo é kainí i túꞌūn é kākaꞌan Xúva ko ne, dē ntaa ña! —kaꞌan Jésuu ni ñáꞌa san. Ñaꞌa, ña é kīni ntáa, ntaíkan ña nuu i e dóo kaꞌnu (Mt. 12:38‑42; Mr. 8:12) 


text:
<pb/>Dā dóo nátaká nuu ñaꞌa san mí tuví Jesuú ne, eni ntuꞌu ña kākaꞌan ña: —Ñaꞌa, ña ntoo vevií ne, dōó kini ntáa ña. Ntaíkān ñá nuu i e dóo kaꞌnu, ntá tsi ña kuéꞌe Xuva ko ña nuu i san, mii tsi é kuēꞌé ña nuu i é vata ō kúvi nī ña kaꞌán naa Xuva ko, ñá nani Jōnaa. 


text:
Tsí vata ō kúvi Jonaa nuu i iña ñaꞌa, ña intóo ñuú Nínive kidáā ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, kuan kōo kuvi ú nuu i iña ñá ntoo iꞌa vevii. 


text:
Tē xee ntúvī é kōto nteé Xuva ko ñāꞌa, ne ñáꞌa ña ne, nakuntítsi reina iña ñuu é tuví nte díñɨ i kān e dóo ikā ne, tsiꞌi kuétsi ña ña, tsí reiná san ne, un váꞌa tsi ika vēꞌxí ña é kīni ñá un ntɨꞌɨ̄ é īní rei Salamuún san. Koto nto ve, tsí e xee úun ñaꞌa, ña é dií ka kaꞌnu ñaꞌa é Salāmuun. 


text:
Ña intóo ñuu Nínive kidáā ne, nakuntáñɨ̄ ñá tē xee ntúvi é koto nteé Xuva ko ñāꞌa sán ne, tsiꞌi kuétsi ña ña ntoo vevii. Tsí ña ñuu Nínive sán ne, nātɨvi iní ña kuétsi ña dā téku ña túꞌūn é kākaꞌan Jonaá san. Koto nto, tsí e xée ūun ñaꞌa, ña é dií ka kaꞌnu ñaꞌa é Jonaa. Ñuꞌu é kāxiꞌí nuu kúñu kō (Mt. 5:15; 6:22‑23) 


text:
<pb/>ʼNté uun xoxo natúun i ñuꞌu é kutuvī xuꞌu, nte é kutuvi má ētún san, tsí kuntekū dukun vata koo é naxīꞌi nuu mí kɨ̄ꞌví ñaꞌa san. 


text:
Tsí ntuxnuu kó ne, vata kaa ñuꞌu é kāxiꞌí nuu kúñu kō kaa. Te vāꞌá ntuxnuu kó ne, kanɨɨ̄ kúñu ko kāxiꞌí nuu. Tē ña váꞌa ntuxnuu kó ne, kūñú ko ne, kutuví nee. 


text:
Te kanɨɨ tsī kúñu o īó ñuꞌu ne, nté un siin ña kákunee ne, kinin un ntɨꞌɨ̄ é vāꞌá ne, vata kaa te ñuꞌu kaxiꞌí nuu kúñu ō —kaꞌan Jésuu. Dā tsiꞌi kuétsi Jesuu ña faríseu ni mastrú lei (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lc. 20:45‑47) 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan Jésuú ne, kāna uun ñaꞌa ña fariseú ña é kīkáꞌxi ña nú viꞌi ña kān. Kúkɨ̄ꞌví ña, itúvi ña nú mesa kán ne, 


text:
dā kúduꞌva ña fariseú san dá ini ña tsí ña ni dē ntáa Jesuu vátā xkoó ini ña é ntaꞌa ña dīꞌna dá kaꞌxí ña. 


text:
Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ña: —Ntōꞌó, ña fariseú ne, ntánakate nto ata vásu ntó ni kōꞌo nto, ntá tsi nima ntó ne, nuu tsitu nuū i é kīni kaa e ntáde nto, e ntadúꞌu nto. 


text:
¡Nté kui kuān nte túntu ntú nto! ¿Vá ña íni ntu nto tsí ña é de kúꞌve ata i kān ne, dɨvi tsi ñā é idé kúꞌvē ña iní i kān dɨ? 


text:
<pb/>ʼNtá tsi ¡ña ntaꞌví ide ntú nto, ña fariseu! Ntōꞌó ne, dōó kuenta ntáde nto ntánakii xio nto uun taꞌvi ī é ūꞌxí san iña é un ntɨꞌɨ nuū i xuku choꞌo nto é nakuéꞌe nto ntaꞌa Xuva kō vata tsī o é kākaꞌan leí san, ntá tsi ña ntáde nto kuenta táꞌan nto te viī nto é vāꞌá ni ñā; ntē ña ntákuinima ntó Xuva kō. Sáꞌā é kantio é viī ntó da ntánakuéꞌe nto ntaꞌa Xuva kō é kāduku ntée ña. 


text:
<pb/>ʼ¡Ña ntaꞌví ide ntú nto, ña fariseu!, tsi nú viꞌī mí ntánataká nuu nto ne, dōó ntio nto é kuntōo nto nte nuu i kán ne, dōó ntio nto é kuiko ñuꞌu ñaꞌa san nto itsi mí ntaíka nto. 


text:
<pb/>ʼ¡Ña ntaꞌví ide ntú nto! tsí ntōꞌó ne, vata ntáa ñañā é ña dîtó tuvi má ñuꞌu kān ntáa nto. Dā nêní tsi ñaꞌa san, ntaído ntíta ña —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó uun mastrú leí san, kakaꞌan ña ni Jésuu: —Mastru, dá kuān ó kakaꞌan ntó ni ña tsīkán ne, vata te kakaꞌan kíni nto nī ntɨ́ dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan Jésuu: —¡Ña ntaꞌví ide ntú nto dɨ, é mastrú lei nto! tsí ntánakuído nto ñaꞌa san da nte koo é ña kutíi ká ña. Ntá tsi ntōꞌó ne, nté un siin ña nchó tɨɨn ntaꞌa nto. 


text:
<pb/>ʼ¡Ña ntaꞌví ide ntú nto! tsí vatā o dé ñata ntō, ña intóo kídaā e éꞌní ña ña ntákaꞌán naa Xuva ko ne, kuan tsī ó ntáde nto dɨ e ntáde váꞌa nto ñaña ñā. 


text:
Sáꞌā é kataꞌxi kuenta é kūtuni tsí dadɨɨ tsi nima ntó ni ñata ntō, ña intóo kídaā. Dɨvi ñata ntō san éꞌní ña ña ne, dɨvi ntō ntáde váꞌa nto ñaña ñā. 


text:
<pb/>ʼTsí kakaꞌan Xúva kō, ña dóo kiꞌin inī: “Taxnūu ú ña kaꞌán naa kó ni pūstrú ko mí ntoo ña. Iō ñá ne, kaꞌní ñaꞌa san ña. Iō ñá ne, kada xení ñaꞌa san ni ñā.” Kuan ō kaꞌan ña. 


text:
Dukuān é vevií ne, Xuva kō ne, ntákan ñá kuenta ñáꞌa, ña ntoo vevii, kuenta iña nɨ́ñɨ e étɨ un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña kaꞌán naa Xuva ko, ña é xiꞌi un tsi nté da iñɨ ntuꞌu ñúxiví sa. 


text:
Ēꞌní ña ña ntákaꞌán naa Xuva ko nte ntúvi diꞌna da éꞌni ña Abeé san un tsi da nte rkontûvi da éꞌni ña Zacaria. Ēꞌní ña ña má ūkún kān méꞌñū nú naa kan ni má viꞌī e dóo kuíkó san. Dukuān é kākaꞌán u tsí Xuva kō ne, ntákan ña kuenta íña ñá xiꞌí san nī ña é ntoo vevii. 


text:
<pb/>ʼ¡Ña ntaꞌví ntu nto, mastrú lei!, tsi dóo kutu niꞌi nto ntakāá xiꞌi mí ntákūtúꞌve ñaꞌa san. Ntē ña ntakɨ́ꞌvi mii nto, ntē ña da váꞌa nto é kɨ̄ꞌví ñaꞌa, ña é ntio i é kūtúꞌve i —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Dá kakāꞌan Jésuu nuu i sáꞌā ne, mastrú leí san nī ña fariseú san ne, dōó kudiin ñá ni ñā. Eni ntuꞌu ñā ntánakutsuꞌun ña ñā é ña te da díi nuu i tsixeꞌe ña ñā. 


text:
Dukuān ne, ñá tē nté kaa nté kaa ñaꞌa nátaká nuu ña. Uun ito tsi ntaédin nuu taꞌan ña. Dā éni ntuꞌu Jēsuu kakaꞌan ñá ne, diꞌna tsi ña ntɨniꞌi ñā kakaꞌan ñá ni ñā: —Kuenta tsí vií nto ni uꞌxen iā ña fariseu. Tsi dɨ́vi ñā né, da rkɨ xaa ña odo ntákaꞌan ña, ñá te kanɨɨ̄ nima ñá ntákaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ e ntákaꞌan nto mí nēé san ne, kūtuni ñáꞌā san mí kāxiꞌí nuu ntuve ngántii san. Nēe é diin diin tsi ntákaꞌan nto dá kāntiꞌú xiꞌi ntó ne, uun ito tsi kachuꞌu ña, kaꞌan ña nté rkɨ viꞌi kan. Xoó ntu é ūꞌvi ntiꞌxe ko (Mt. 10:26‑31) 


text:
<pb/>ʼNtōꞌo e dóo váꞌa tiin ú ni ntō ne, kakaꞌán u ni ntō é ña ku uꞌví nto xoo é kaꞌní i kúñu kō. Tsí te kúvī ne, ña túvī nee é kuvi vií ka ñá ni kō. 


text:
Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō xoo é dií ka uꞌvī nto. Uꞌvī ntó ña é kūvi nakiꞌi ntuvi iña nto ne, da katé nuu ña nto dôꞌvi kan. Dɨvi ñā é uꞌvi ntíꞌxe nto ña. 


text:
<pb/>ʼ¿Ñā ntu te kadíko ña ūꞌun láā san é ūvi kúdii diúꞌun san? Ntá tsi nté uun tɨ ña kakunáa ini Xúva ko tɨ̄. 


text:
Dɨvi ntō né, un tsi nté idi dɨkɨ nto ntántéꞌvi kui kui uun. Dukuān ne, ñá ku uꞌvī nto. Tsí dɨvi ntō ne, dií dií ka nuu áꞌvi nto é vata ntáa láa, kɨtɨ é ña te da díi san. Xoo é nakíni i Jesuu núu ñaꞌa (Mt. 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20) 


text:
<pb/>ʼNtá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí un ntɨꞌɨ ntō xoo é kanakiní i ko nuu ñaꞌa san vevií ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, nakiní u ña nuu ánje Xuva kō kídaā. 


text:
Ntá tsi xoo é kākukaꞌan nuu i é kāꞌán i iñá ko nuu ñaꞌa san vevií ne, kuan kōo vií u ni ñā nuu ánje Xuva kō kídaā. 


text:
<pb/>ʼDa xōó ka é kaꞌan ntée i ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí vevií ne, kuvi kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā. Ntá tsi xoo é kaꞌan kíni i iña Espíritū Sántū ne, ñá kada kaꞌnū iní Xuva ko ni ñā. 


text:
<pb/>ʼTē kueꞌen niꞌi ña nto viꞌi mí nataká nuu ña Israeé ne, ō kɨꞌɨn niꞌi ña nto ntáꞌa ña kaxntēku kûꞌve sán ne, ō ntáꞌa ña tsiñu naꞌnu i ne, ñá ku kadā kuení nto nté koo nantiko koō ntó, nee é kāꞌan nto. 


text:
Tsí tē xee úra i é kāꞌan ntó ne, Espíritū Sántū sán nañēꞌé ña nto nté koo kaꞌan nto —kaꞌan Jésuu. Nee e dóo xii kaa iña ñá kuika 


text:
<pb/>Uun ñāꞌa, ña nuu taꞌan méꞌñū ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Mastru, káꞌan nto ni ēní ko, na tāꞌxi na é kāduku ntée ú iña uvá ntɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Xoó ntu kakaꞌan i é kadā kûꞌvé u iña nto, é kēꞌnté dava ú iña nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan xtúku ña ni ñāꞌa san: —Kuenta tsí vií nto tē ña kunéꞌū iní nto é īó iña taꞌan nto. Tsí ña te nee é īó iña ko é kade i é vāꞌá koo kuntoo o ñūxiví sa —kaꞌan Jésuu. 


text:
Kidáā né, dōo dé kuení ña, kakaꞌan ña: “¿Neé ntu vii ú ve? Tsí ña túvī ka míꞌī natsoo vaꞌá u é tātá ko”, kaꞌan ña. 


text:
Dā dé kuení ña, kakaꞌan ña: “É īní u neé vii ú ve. Nakɨɨ̄n ú a viꞌi atā sán ne, dá xntītsí u uun é dií ka kaꞌnu ka. Ikan nātsuꞌun váꞌa ntɨꞌɨ u é tātá ko ni un ntɨꞌɨ̄ é īó iñá ko. 


text:
Kidáā ne, káꞌan miī ú ni nīmá ko: Nima míi ko, dɨvīn ne, ñá tē nté kaa iña o é ntoo váꞌa ve. Kutuvín daꞌnan ve. Kaꞌxín ne, koꞌon; na nākunuu dîní nima o.” Kuan kōo kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi Xuva ko ne, kākaꞌan ña: “¡Nté kuān nte túntun ntun! tsí niñú ve kuvin. Iña o é ntoo váꞌa ne, ¿xōo ntú iña i kuvi?”, kaꞌan ña. 


text:
Dukuan ō ntákuvi ñaꞌa, ña e ntátsoo váꞌa dokuika iña mii i, ntá tsi dóo ntaꞌvī ñá nuu Xuva ko —kaꞌan Jésuu. Kade Xuva ko kuēnta íꞌxá ña (Mt. 6:25‑34) 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ní ña ntɨniꞌi ñā: —Sáꞌa kāꞌán u ni ntō: Ñá ku dē kuení nto nee é kāꞌxi nto; ntē ña ku de kueni nto nee é kuꞌun kutāvi nto. 


text:
Tsí ntuvi iña kó ne, dií ka nuu áꞌvi é vāta kaa é kāꞌxi o. Dií ka nuu áꞌvi kúñu kō é vāta kaa dóo é kuꞌun ō. 


text:
Koto nto nté o de rkáka san: Ñá katāꞌxi tɨ é tātá, ntē ña katáꞌvi tɨ, ntē ña tuvi míꞌī ntánatsoo váꞌa tɨ iña tɨ́ dɨ. Ntá tsi Xuva kō ne, kaxéꞌe ña é kāꞌxi tɨ. Ntōꞌó ne, ¿ñā ntu te dií dií ka nuu áꞌvi nto é vāta ntáa láa san? 


text:
<pb/>ʼKóto nto nté o ntaéꞌnu láa san, é ntē ña ntáde tsiñu ne, ntē ña ntánakuido xuꞌve. Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō tsí rei Salamuún ne, kuān te dóo vaꞌa kueꞌen dóo ñá ne, ñá tē nté sa váꞌa ito ña é vata ntáa láa san. 


text:
Te Xuva ko kāxéꞌe ña e dóo váꞌa ito kuꞌu é kaa má kūꞌú kān vevií ne, tevāá ne, tutun kuvi ne, ¿ñā ntu te dií ka kueꞌe kuenta víi ña nto nēe é kuꞌun nto, ntōꞌo é ña ntákuintiꞌxe nto? 


text:
Tsí ñaꞌa, ña é ña ini Xúva kō né, dōo ntaítsuꞌun ña īña é un ntɨꞌɨ nuū i sáꞌa. Ntá tsi dɨvi ntō né, īó uun Xuva ntō, ña é īní nee é ntátaan núu nto. 


text:
Ntukū nuu iní nto nēe e váꞌā é viī nto é ntio Xuva ko ne, níꞌi ntō é un ntɨꞌɨ nuū i sáꞌā. Natsoo váꞌa o é nuu áꞌvi iña ko e dukún kān (Mt. 6:19‑21) 


text:
<pb/>ʼÑá ku uꞌvī ntó, a leꞌntu míī ko. Ñá tē nté sa tɨtɨ́n nto, ntá tsi Xuva kō ne, iō ñá dodîni é tāꞌxi ña nto é vāꞌá iña ña. 


text:
Nadiko ntō é īó iña nto ne, dá kuēꞌé nto ña ntátaan núu i san. Kuan kōo kaváꞌa nto itɨ́n nto é ña kakuátā é kuntōo váꞌa iña ntó e dukún kan ntii dañu ntūvi. Tsi íkān ne, ña kakɨ́ꞌvi ña duꞌu, ntē ña kadúku tɨ́ iña ko. 


text:
Vií nto vata tsī o dé ña ntáde tsiñu, ña ntantétu tóꞌo i, ñā é ñeꞌe mi tántaꞌa ñaꞌa. Tē náxee ñá ne, kanakeꞌxen ñā xiꞌí ne, ura tsí i nakaan. 


text:
Nté kui dîni tóꞌō ña ntáde tsiñu san e ntántíto ña te naxēé ña. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí dɨvi tsī tóꞌo ñā ne, nákuntēé ña donúu ñā ne, da káꞌan ñā tsí na kuntōo ña ntáde tsiñu san nú mēsa ñá ne, mii toꞌo ñā tsuꞌun koꞌo ña é kāꞌxí ña. 


text:
Nté kui váꞌa ña ntáde tsiñu san, tsí kuān te davá ñūú ne, ō e veꞌxi túvi ne, ntantíto ña tē née tóꞌo ñā. 


text:
Na kūtuni nto sáꞌā. Tē dɨ́ ini tóꞌō viꞌi san neé ura kiꞌxi ñá duꞌú san ne, koo túꞌve ña kuntētu ña. Ñá kuēꞌé ña itsi é kɨ̄ꞌví ña duꞌú san má viꞌi ñā é kiꞌi dúꞌu ña iña ña. 


text:
Kuan dɨvi ntō dɨ́ ne, na kōo túꞌve nto, tsí dā née inī nto ntuvi dá ña ntántétu nto xee ña vexkúvi ñatīi —kaꞌan Jésuu. Ña ntáde tsiñu vāꞌá nī ña ntáde tsiñu, ña é ña váꞌā (Mt. 24:45‑51) 


text:
<pb/>Pedrú ne, katsixeꞌe ñā: —Tōꞌó, ¿vá kantáa ntu nto nuu i sáꞌa é da mii tsi īña mii ntɨ́ ne, ō iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Tóꞌo kō: —¿Xoó ntu é ña ntáde tsiñu odo nūu, ña é dií ka vāꞌa, ña é dií ka kade ntaa, ña é kākaꞌan tóꞌo ī é kodo nūu ñá iña ñá ntoo nú viꞌi ñā é kuēꞌé ña é kāꞌxí ña te xee úra i? 


text:
¡Nté kui váꞌa ña ntáde tsiñu, ña kade ntaá san! Tē náxee tóꞌo ñā ne, é un ntɨꞌɨ kāde ntaa ñá vatā o uvé tsiñu ña. 


text:
Nuu é ntāa ntíꞌxe i é kākaꞌán u tsi tóꞌo ña ne, xtuvī ñá ña é kuēnta víi ña é un ntɨꞌɨ̄ é īo íña ña. 


text:
Ntá tsi te ña ntáde tsiñu san kade kuení ña tsí kukuií ka dá nāxee tóꞌo ñā ne, kani ntuꞌu ña kadā xení ña ni ña ntáde tsiñu niꞌi ña, te tīí, te ñadɨ̄ꞌɨ́ ne, kani ntuꞌu ñā é kōꞌo ña, é kāꞌxí ña, é kada kɨꞌvi ñā. 


text:
Kidáā ne, da née inī tsí ña naxee tóꞌo ñā ntuvi dá ña kantétu ña, tsí ña íni ña neé ura naxée ña. Kidáā ne, nakiꞌi ña tsiñu ñā ne, natee xío ña ña é kɨ̄ꞌɨn ñá ni ñāꞌa, ña é ña ini de ntáa san. 


text:
<pb/>ʼÑa ntáde tsiñu, ña é īní nēe e ntío tóꞌo ī ntá tsi ña te īó tuꞌvé ña, ntē ña ni de ntáa ña é kākaꞌan tóꞌo ñā né, dōo nakáꞌxi vaꞌa tóꞌo ña ñā. 


text:
Ntá tsi ña ntáde tsiñu, ña e ñá ini nee e ntío tóꞌo ī ntá tsi idé ña nee iña e ñá ini ña ne, níꞌi ñā é ntōꞌo ña dɨ, ntá tsi ña dóo nee. Tsí xoo é dií ka kueꞌe níꞌi i ne, dií ka kueꞌe kantio é kueꞌé ña ña nguiī san. Xoo é dií ka kueꞌe ntada ña kuénta ntáꞌa i ne, dií ka kueꞌe kantio é kāda ntaa ña. Kīi nteé xio taꞌan ñaꞌa san kuenta iña Jésuu (Mt. 10:34‑36) 


text:
¿Vá vēꞌxí ntu ú vata koo é kuntoo váꞌa ñaꞌa san ñuxiví sa, te kuinī nto? ¡Ñaꞌa ní san! tsí veꞌxí u é kii nteé xio taꞌan ñaꞌa san kuenta iñá ko. 


text:
Tsí un tsi nte vevií ne, kii nteé xio taꞌan ñaꞌa. Uꞌun ñáꞌa san uun tsi viꞌi ntoo ña. Uni ñáꞌa ña naa núu ña nī ña uvi ñáꞌa sán ne, ña uvi ñaꞌa sán ne, naa núu ña nī ña uni ñáꞌa san. 


text:
Uva ī ne, naa núu ña ni iꞌxā ña. Iꞌxá ña ne, naa núu ña ni uva ñā. Dɨꞌɨ ñā ne, naa núu ña nī dióko ñā. Diōkó ña ne, naa núu ña ni dɨꞌɨ ñā. Ñúntɨ̄ɨ́ ña ne, naa núu ña nī énu ñā. Ēnú ña ne, naa núu ña nī ñuntɨ́ɨ ña —kaꞌan Jésuu. Nuu i nté koo kuvi ntuvi saꞌa (Mt. 16:1‑4; Mr. 8:11‑13) 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ní ñaꞌa san: —Tē íni nto tsí ñuꞌu vikó san xeꞌe i kán ne, ura tsi ntákaꞌan nto é kɨ̄ɨn davi. Kuan kōo kuvi ntiꞌxe. 


text:
Ntoꞌó ne, da mii tsī rkɨ xaa nto nteku é ntákaꞌan nto. Ntoꞌó e dóo íni nto é kāꞌan nto nté koo kúvi e dukún kan ni ñūxiví a ne, ¿nté kuī ña ntáñeꞌe dɨkɨ ntu nto núu i é kataꞌxi Xuva kō nté koo kuvi ntuvi é ntoo o vevii? Koón ntiīn é ntūváꞌan nī ña ntaínchuꞌvi o (Mt. 5:25‑26) 


text:
Tē xoó ñaꞌa kɨꞌɨn níꞌi ña o ntaꞌa ña tsíñu i é tsiꞌi kuétsi i ō ne, koón ntiin nātiin váꞌan ni ña itsi kān vata koo é ña kɨ́ꞌɨn niꞌi ña o ntaꞌa ña tsíñu i san. Tsí tē ña tsiñu i san ntada ña o kuénta ntáꞌa sntadún san ne, xnuu kutu ña ō viutun. 


text:
Kakaꞌán u ni ō tsí ña ntiin viútun san un tsi da nte ntáꞌvin ntɨꞌɨn é kakan ña —kaꞌan Jésuu ni ña.<pb/>


text:
Ntuvi tsikán ne, iō ñá san ne, kuéꞌen ñā mí tuví Jesuú ne, ntaa ña ni ñā tsí Pilatú san ne, ēꞌní ña ña ñatīi, ña ñuú Galileá ne, da nádaká ña nɨñɨ ña ni nɨñɨ kɨtɨ́ san é kuēꞌé ña doméni íña Xuva ko. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kakaꞌan ña: —¿Vá dií ka ntu iō kuetsí ña kuān o kúvi san é vata ntáa ña ñuú ña, te kuinī nto, é kuān o ntóꞌo ña? 


text:
Un ntɨꞌɨ̄ ña xeꞌun uni ñáꞌa san xiꞌi ñá da núu viꞌi dūkun é nani Silūeé ne, ¿dií ka ntu iō kuetsí ña é vata ntáa ña é īntóo ñuú Jerusaleén, te kuinī nto? 


text:
Kaꞌán u tsí ñaꞌa. Ntá tsi dɨvi nto, tē ña nadáma nto nima ntó ne, kuví ntɨꞌɨ ntō dɨ —kaꞌan ña. Kuenta iña utun é ña kakíi kɨtɨ i 


text:
<pb/>Kidáā ne, kantáa Jesuu núu i sáꞌā: —Uun ñatīí ne, íꞌxi ña uun utun ígu ñuꞌu ña. Kuéꞌen ña kūkoto ntódo ña te kākii kɨtɨ ígū sán ne, nté uun tɨ ña kakii tɨ. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ñá nī ña kade kuenta útun san: “Koto nto tsi é uni kuíā é kakiꞌxi da tāꞌán u ne, nté uun igu sán vata níꞌi ko tɨ. Nakɨ̄ɨn nto utun tɨ vata koo é ntūnîné ñuꞌu san, tsi é ntaā i é ntitsi”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi ña kade kuenta útun sán ne, kakaꞌan ña: “Na kūntitsi mií ka uun kuiá, nɨɨ dukuan naxtīvitá u nteꞌu nú ditsín i ne, dá tsōo ú choꞌo é kuēꞌnu váꞌa. 


text:
Te kīi kɨtɨ i kidáā ne, váꞌa ō. Tē ñaꞌá ne, dá nakɨ̄ɨn nto”, kaꞌan ña. —Kuan ō ntáa Jesuu nuu i sáꞌa. Dā ntaváꞌa Jesuu úun ña dɨꞌɨ̄, ña kútɨꞌɨ̄ 


text:
Ikān tuví uun ña dɨ̄ꞌɨ, e xéꞌun uni kuīa é nchokuví ña. Tsí uun é ña váꞌā san dé tɨꞌɨ ñā. Ña ni kúvi ntuntāa ña nté un síin. 


text:
<pb/>Kidáā ne, xntee táꞌan Jesuu ntáꞌa ña ñadɨ̄ꞌɨ́ san. Ura tsí i ntuváꞌa ña ne, dā éni ntuꞌu ña kākaꞌan ña tsi dóo kaꞌnu Xuva kō. 


text:
Ntá tsi tóꞌō viꞌi mí ntánataká nuu ña ne, dōo kúdiin ña tsí ntaváꞌa Jesuu ñáꞌa san ntuvi dá iō dáꞌna ne, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san: —Íñu ntuvi īo é kada tsiñu ō né, dɨvi tsi ntūvi é kūvi kiꞌxi nto dá kuchōꞌo nto; ñá te ntūvi dá iō dáꞌna san kiꞌxi nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Ntōꞌó ne, da miī rkɨ xaa nto nteku e ntákaꞌan nto. ¿Ñā ntu ntánantuté nto duntɨkɨ nto ni búru nto é kɨ̄ꞌɨn tɨ kikoꞌó tɨ ntute ntuvi dá iō dáꞌna san? 


text:
Tsí ña dɨ̄ꞌɨ́ saꞌá ne, tatá viꞌi Abraan ña, ntá tsi é kūvi xeꞌun uni kuía e nteé kɨmi ña kuīꞌi sáꞌa é xēꞌé é ña váꞌā san ña. ¿Vá ñā ntu kuvi nakuitá u kuiꞌi ña ntuvi dá iō dáꞌna? —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Dá kāꞌan Jésuu sáꞌā ne, un ntɨꞌɨ ñā ntaínchuꞌvi ña kúkaꞌan nuu ña é kuān ó kakaꞌan Jésuu ni ña. Ntá tsi ñaꞌa sán ne, dōó diní ña e dóo kaꞌnu nuu i é idé Jesuu. Kuenta iña tsɨ́kɨ̄n kuli (Mt. 13:31‑32; Mr. 4:30‑32) 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —¿Nté ō ntu mí kadē kûꞌvé Xuva kō? ¿Nee iñá ntu é kuvi ntada dadɨɨ o? 


text:
Vata kaa kudii uun tsɨ́kɨ̄n kuli é kuetsi kuēꞌen e kaíꞌxi uun ñatīi má iña ñá kān ne, kēne un tsi da nte kúvi utun. Kukaꞌnu ne, un tsi nte láa, kɨtɨ ntaíko, de váꞌa tɨ taka tɨ́ ntaꞌa i —kaꞌan ña. Kuenta iña úꞌxen íā (Mt. 13:33) 


text:
Tsi mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, vata kaa uun tɨꞌntɨ úꞌxen iā e kíꞌi uun ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, dā nadaka ña uꞌxen san ni uni xkúꞌve utsi trigu un tsi da nte náneñu váꞌa úꞌxen san —kaꞌan Jésuu. Xiꞌi mí ña niꞌi (Mt. 7:13‑14, 21‑23) 


text:
Uun ñaꞌa ñá ne, kēne ña, kakaꞌan ña: —Mastru, ¿ña tɨtɨ́n ntu ñaꞌa san, ña é kanakáku? —kaꞌan ñá, tsixeꞌe ñā. Jesuú ne, kakaꞌan ña: 


text:
<pb/>—Koó ntii nto kūkɨ́ꞌvi nto xiꞌi mí ña niꞌí san. Tsí kakaꞌán u ni ntō tsí ña te da díi ñaꞌa ncho kɨꞌví ña, ntá tsi ña níꞌi ña é kɨ̄ꞌví ña. 


text:
Dā nákādɨ́ Tóꞌo vīꞌi san xiꞌi ñá ne, ntōꞌo é ñuꞌu mii nto kíꞌi kān né, nakeꞌxen ntō xiꞌí san, káꞌan ntō: “Nakaán nto xiꞌi nto, na kɨ̄ꞌví ntɨ”, koo kaꞌan nto. Ntá tsi dɨvi ñā ne, káꞌan ña: “Ntoꞌó ne, ntē ñá īní u mí vēꞌxí nto”, koo kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kani ntuꞌu nto kāꞌan nto: “Ntɨꞌɨ́ ne, ēꞌxí dadɨɨ ntɨ́ ni ntō; xīꞌi dadɨɨ ntɨ́ ni ntō dɨ. Tsí nakuāꞌa nto ñaꞌa san itsi ñuú miī ntɨ”, koo kaꞌan nto. 


text:
Ntá tsi nantiko kōo ñá, kaꞌan ña: “É kākaꞌán u tsi ñá īní u nto. Kii nteé xio nto ko, tsí un ntɨꞌɨ ntō ntáde nto é kīni kaa.” Kuan kōo kaꞌan ña. 


text:
Ikān ne, kueku nto ne, nakaꞌxí kaꞌñɨ̄ nto núꞌu nto tē íni nto Abraan ni Ísaa ni Jácoó, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña kaꞌán naa Xuva ko tsí ntoo ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. Ntá tsi ntoꞌó ne, é ñuꞌu mii ntō kíꞌi kān. 


text:
Xée ñāꞌa, ñá vēꞌxí dā míꞌī ká diñɨ ñuxiví sa, kixkúntōo ña, kaꞌxí dadɨɨ ña ni Xuva kō mí kadē kúꞌvē ña. 


text:
Kini nto tsi kidáa ne, īó ñaꞌa vevií ne, dōó naꞌnu ñaꞌa ña iꞌa ñuxiví sa, ntá tsi ña naꞌnu ñáꞌa ká ña ntaꞌa Xuva kō. Iō ñáꞌa é ña te naꞌnu ñáꞌa ña íꞌa ne, dɨvi ñā e dóo naꞌnu ñaꞌa ña ntaꞌa Xuva kō —kaꞌan Jésuu. Ēku nteé Jesuu ñuú Jerusaleen (Mt. 23:37‑39) 


text:
<pb/>Ntuvi tsikán ne, xéē ña fariseu, kakáꞌan ña ni Jēsuu: —Ntaka nto iꞌa, tsí Heródē sán ne, ncho kaꞌní ña nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi dɨvi ñā ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Kueꞌēn ntó ne, kaꞌan nto ni ñukuíi tsikan tsí vevií ni ūtén ne, nakuita ká u é ña váꞌā san ne, ntaváꞌa ká u ña nchokuví san dɨ. Īdá ne, ntɨ̄ꞌɨ tsiñu ko. 


text:
Ntá tsi kantio é kɨ̄ꞌɨ́n ka ú itsi kān vevií ni ūtén ni īdá dɨ. Tsí ña kúvī é kūví ña kaꞌán naa Xuva ko tē ña te ñuú Jerusaleén kuví ña. Kuan kōo kaꞌan ntó ni nā —kaꞌan Jésuu—. 


text:
<pb/>ʼ¡Dōo uꞌvi kakúvi ko kuenta iña nto, ña ñuú Jerusaleen! ¡Tsi ntaéꞌní nto ña e ntákaꞌan túꞌun Xuva kō ne, ntáxéꞌe xuu nto ña é taxnuu Xuva ko kuēnta iña nto! ¡Ñá tē nté kaa kiꞌin itō ncho nataká nuu ú iꞌxá nto vatā ó de tsúꞌūn san é kānataká nuu tɨ iꞌxá tɨ má ntiꞌxin tɨ, ntá tsi ña ni ntío nto! 


text:
Koto ntō tsí xtuvī mii Xuva ko viꞌi nto ve. Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō tsi nté uun ito ká ña kīni ntó ko un tsi da nté tē xee ntúvi é kāꞌan nto: “¡Nté kui váꞌa ō é vēꞌxí ña véꞌxi kuenta iña Xuva ko!”, koo kaꞌan nto —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Uun ntuvi dá iō dáꞌna ne, kuéꞌen Jēsuu, kúkaꞌxí ña nú viꞌi ña odo nūu iña ñá fariseu. Ntaíto xūꞌú ña nguiī san nté koo vií Jesuu. 


text:
Jesuú ne, tsixeꞌe ñā mastrú leí san nī ña fariseú san, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Vá kūvi ntu ntaváꞌa ú ña nchokuví san ntuvi dá iō dáꞌna, ō ña kúvi ntu? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ñaꞌa sán ne, diin diin sá kantóo ña. Kidáa ne, kīꞌi Jesuu ñá nchokuví san ne, dā ntaváꞌa ña ña, dā nátaxnūu ña ña é na nūꞌu ña. 


text:
Kakaꞌan ñá nī ña fariseú san: —¿Vá iō ntú nto te īꞌxá nto o te dūntɨkɨ nto kóꞌxo nuu tɨ ini pusu kán ne, vá ña natavá ntu nto tɨ, kuān te ntuvi dá iō dáꞌna? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ña ni kúvi nantiko kōo kueꞌen tsí ña é kākaꞌan Jésuu ni ña. Núu i īña ña kakana ña mí kātántaꞌa ñaꞌa 


text:
<pb/>Dā íni Jesuu tsí ñaꞌa, ña xeé viꞌi viko sán ne, ntánakaxnúu ña míꞌī e dóo váꞌā o é kuntōo ña nú mesá san ne, kakaꞌan Jésuu ni ña núu i sáꞌa: 


text:
<pb/>—Tē xoó kakana i é kɨ̄ꞌɨn ntó viko mí kātántaꞌa ñaꞌa sán ne, tē xee ntó ne, ñá kū xkutúvi ntō nte nuu i kan, tsí te kīꞌxi tuku ñaꞌa, ña é dií ka kaꞌnu ñaꞌa é dɨvi ntō ne, 


text:
kidáā ne, xéē ña é kāna ña nto ntuvi ntó ne, káꞌan ña ni ntō: “Xio kudii kutuví nto, tsí ña sāꞌá ne, kutuvī ñá iꞌa”, koo kaꞌan ñá ni ntō. Kidáā ne, kukaꞌan nuu nto nakuntítsi nto, kikutúvi nto un tsi nte ata i kan. 


text:
Ntá tsi tē xee nto mí kākana ña nto é kīkaꞌxi nto ne, kūkutúvi nto un tsi nte ata i kan. Kidáā ne, tē xee ña e kána nto sán ne, káꞌan ñā: “Kuítā ntiꞌxin nto nte nuu i san”, koo kaꞌan ña. Kidáā ne, kuiko ñuꞌu ñā ntántoo nú mesá san nto. 


text:
Tsí xoo é kade kaꞌnu mii ī kúñu ī ne, tē kúvi ne, níꞌi ñā dokaꞌan; ntá tsi xoo é dutsi i vevií ne, rkontûví ne, dií ka kukaꞌnu ñaꞌa ña —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku ña ni ñatīí, ña e kána ña: —Dá kāde váꞌa nto é kāꞌxí ñaꞌa nú viꞌi nto kān ne, ña ku kána nto ña e dóo váꞌa tiin niꞌi ntō, nté ēní nto, nté ñaviꞌi nto, nté ñā kuika, ña ntoo etsin nú viꞌi ntō. Tsí dɨvi ñā né, kāna ña nto dɨ é kikáꞌxi nto nú viꞌi ña kān né, kuan kōo ntúdadɨɨ ña ni ntō. 


text:
Ntá tsi da ntáde nto viko ne, kana nto ña ntāꞌví san, nī ña e dúkuan ntāꞌví da káku, nī ña natɨ́ɨn i san, ni ña kuāá san dɨ. 


text:
Kidáā ne, dōo diní nto. Tsí dɨvi ñā ne, ña kúvi ntudadɨɨ ña ni ntō. Ntá tsi dɨvi ntō ne, níꞌi nto é vāꞌá iña nto ntuvi te ntóto ñaꞌa, ña é īde é vāꞌá ñuxiví sa —kaꞌan Jésuu. Núu i īña viko káꞌnu é ēdé uun ñatīi (Mt. 22:1‑10) 


text:
<pb/>Dā téku ña sáꞌā ne, uun ña é tuví nu mesa kán ne, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —¡Nté kui váꞌa o xoo e kaeꞌxí dadɨɨ i mí kadē kûꞌvé Xuva kō! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Uun ñatīí ne, dōó kaꞌnu viko idé ña. Ñá tē nté kaa ñaꞌa san kána ña é kīkáꞌxi ña. 


text:
Dā xeé ura i é kāꞌxí ña ne, taxnūu ña ña kade tsiñu iña ña é kūkoto ñá ñaꞌa san: “Kueꞌēn ntó ve, tsi é iō tuꞌvé ntɨꞌɨ”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá ne, éni ntuꞌu ñā ntákaꞌan ña nté kui ña ni kuvi kɨ́ꞌɨn ña. Ña é kuvi ūun sán ne, kakaꞌan ña: “Ñuꞌu da ve ñíī ú ne, kantio é kɨ̄ꞌɨ́n u kikoto ntódo u. Vií nto da xēꞌe, kada kaꞌnú ini nto nī ko tsí ña kúvi kɨ́ꞌɨn ú ve”, kaꞌan ña. 


text:
Tuku ñaꞌa ne, kakaꞌan ña: “Dā ve ñíī ú uꞌun náꞌa dūntɨkɨ ne, kantio é kikoto ntée ú tɨ tē vaꞌá tɨ. Vií nto da xēꞌe, kada kaꞌnú ini nto nī ko”, kaꞌan ña. 


text:
Ña uun ká xtuku sán ne, kakaꞌan ña: “Xuꞌú ne, dā ve kúvi tántaꞌa ú ne, dukuān ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨ́n u”, kaꞌan ña. 


text:
Dā náxee ña táxnūu ñá ne, kantaa ntɨꞌɨ ña nī tóꞌo ñā nee iña é kākaꞌan ñá mí ñeꞌe ña. Kidáā né, kūdiin tóꞌo ñā ne, kakaꞌan ñá nī ña kade tsiñu iña ña: “Kuēꞌen náneꞌen nú āꞌví kan ni itsi kaꞌnu kān, ni da kanɨɨ̄ má ñūú san, dá kuntēkan ña ntaꞌví san, kixniꞌin ña iꞌa, ni ñā dúkuan ntāꞌví da káku, ni ña kuāá san, ni ñā natɨ́ɨn sán dɨ”, kaꞌan ña. 


text:
Dā ku e víꞌi ne, nāxee ña táxnuu ña, kakaꞌan ñá nī tóꞌo ñā: “É de ntáa u é kākaꞌan nto, ntá tsi dóo kaniné ka”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan tóꞌo ña ni ñā: “Kuēꞌen ítsi naꞌnu kan ne, kuēꞌén un tsi nte nu ráxa kān, káꞌan ni da xōó ka ñaꞌa, kuétsī é viīn ñá na kīꞌxi ñá vata koo é na tsītu ña ma víꞌi ko. 


text:
Tsí kakaꞌán u ni ntō tsi nté uun ñaꞌa, ña kana díꞌna ú ne, ñá nīꞌi kuéꞌen tsi ña é kāꞌxí ña”, kaꞌan tóꞌo ñā —kaꞌan Jésuu. Nuu i é ntii tūꞌun é kuntīkɨn ó Cristu (Mt. 10:37‑38) 


text:
<pb/>—Tē xoó ñaꞌa kiꞌxi ña é ncho kuntīkɨn ñá ko ne, ña kúvi viī ñá tē ñá dií ka kueꞌe ntío ña ko é vata kaa ntío ña uva ña ni dɨꞌɨ ñā, ni ñadɨꞌɨ̄ ñá ni īꞌxá ña, ni enī ñá ni tāꞌan ñá, nī kúñu mii ñā dɨ. 


text:
Te iō ntó ne, ntio nto é xntitsī ntó viꞌi kaꞌnu ne, ¿vá ña ntu te diꞌna kutuví nto kadā kuení nto nté kaa nantɨꞌɨ nto, te xēe táꞌan ntu diuꞌun nto é kuvi kuntītsi? 


text:
Tē ñá ne, xtuvī ntó etɨ́ viꞌi sán ne, é ntaā i kutuvi dava. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña kainí ne, kani ntuꞌu ñā kaꞌan kíni ña iña nto: 


text:
“Ñatīí saꞌá ne, eni ntuꞌu ña kāde váꞌa ña viꞌi ña ne, ntē ña ni kuvi vií ña nantɨ̄ꞌɨ ñá”, koo kaꞌan ña. 


text:
Ō te uun reí san ncho víi ña duꞌxen ni tūku reí ne, ¿vá ña ntu te diꞌna kutuví ña kadā kuení ña te xēe táꞌan uꞌxi míil sntadun ña é kōó ntii ña viī ñá duꞌxen ni tūku rei, ñá īó ōko míil sntadun i? 


text:
Tē íni ña tsí ña kuvi vií ña ne, taxnūu ña túꞌūn ntaꞌa tuku reí san dá tuvi íka ká ña é kākan ña e nté koo kuntōo váꞌa ña ni ñā. 


text:
Dukuān né, te xōó ñaꞌa, ña é ña xtuví mii i ūn ntɨ́ꞌɨ īña í ne, ña kúvi kuntīkɨn ñá ko —kaꞌan Jésuu. Dā ña véñɨɨ́ ka ñɨɨ́ san (Mt. 5:13; Mr. 9:50) 


text:
<pb/>Kakaꞌan xtúku Jesuu nuu i sáꞌa dɨ: —Ñɨ́ɨ̄ sán ne, dōo vaꞌa. Ntá tsi tē kúnaa díko i ne, ¿nté ntu koo ntuveñɨɨ́ ka xtúku? 


text:
Ñá vādá mi kainuu áꞌvi ká i; da miī sa é nakuīta o. Xoo é kātekú i ne, na kīni i —kaꞌan Jésuu ni ñáꞌa san.<pb/>


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ ña ntaído diuꞌun xôo iña ñuú Roma ni túku ñaꞌa, ña é iō kuetsí i ne, xée ētsin ña mí tuví Jesuu é kīni ña é kākaꞌan ña. 


text:
Dukuān ne, ña fariseú san nī mastrú leí san ne, ntákaꞌan kíni ña iña Jésuu, kakáꞌan ña: —Ñatīí saꞌá ne, ntaíka dadɨɨ ña nī ña é iō kuetsí i ne, ntaéꞌxí dadɨɨ ña ni ñā dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>—¿Xoó ñaꞌa ntu nto, te īó uun sientu léꞌntu ntó, tē kunaá tɨ uun tɨ ne, ñā ntu te tsoo míi nto kɨtɨ kɨmi díko xeꞌun kɨmí san, dá kɨ̄ꞌɨn nto, kínantúku nto kɨ̄tɨ kúnaá san da nte ko é naniꞌi nto tɨ? 


text:
Tē náxee nto nú viꞌi nto kān ne, kana nto ña váꞌa tiin niꞌi nto nī ña nú viꞌi ntō ne, káꞌan ntō: “Na nākunuu dîní nima ntó nī ko, tsí e nániꞌí ko á leꞌntú ko, kɨtɨ kúnaa”, koo kaꞌan nto. 


text:
Dukuān ne, káꞌān ú ni ntō tsí dií ka iō dodîní e dukún kān te uun ñāꞌa, ñá iō kuetsí i, natɨvi iní ña kuétsi ñā, é vāta kaa ña kɨmi díko xeꞌun kɨmi ñáꞌa san, ña é vāꞌa, ña é ña tuvi kuétsi ī nuu Xuva ko —kaꞌan Jésuu—. Kuenta iña ñádɨ̄ꞌɨ, ña nániꞌí diuꞌun i 


text:
<pb/>ʼUun ñadɨ̄ꞌɨ́ ne, īó uꞌxi diuꞌun kuiꞌxín iña ña. Tē kúnaa úun ne, ¿vá ñā ntu natúun ña ñuꞌu ña ne, dá neꞌxīn ñá da kanɨɨ̄ má viꞌi ña kān? Kukuií kuduꞌva tsi nantuku ñā da nte ko é naniꞌi ña. 


text:
Tē nániꞌi ñá ne, nataká nuu ntɨꞌɨ ña ni ñadɨ̄ꞌɨ, ña váꞌa tiin niꞌi ña, nī ña ntoo etsin nú viꞌi ña kān, káꞌan ñā: “Nā nakunuu díni nima ntó nī kó, tsi é nāniꞌí ko diuꞌún ko e kúnaa”, koo kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌán u ni ntō tsí dukuān dîni ánje Xuva ko kuēnta iña ñá iō kuetsí i tē nátɨvi iní ña kuétsi ñā —kaꞌan Jésuu. Kuenta iña íꞌxa é kūkáka ntava túku ñuu 


text:
Na dutsī sán ne, kakaꞌan ná ni uva nā: “Ūvá, taꞌxi nto iña nto é kāduku ntée u”, kaꞌan na. Kidáa ne, ēꞌnté dava ña é tātá ña é duku ntée na. 


text:
Ntē vata kutɨ́tɨn ntuvi ne, iꞌxá ña, na dutsī sán ne, nātsuꞌun váꞌa ntɨꞌɨ na íña ná ne, dá kuēꞌen ná tuku ñuú mí doto tsi nántɨꞌɨ lúku na diuꞌun na. Īde na un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ núu i é kīni kaa vata kaꞌán ini míi nā. 


text:
Ntá tsi dā ntɨ́ꞌɨ kuēꞌen diuꞌun ná ne, xée ntūvi da dóo kutama da kanɨɨ ñūu tsíkán ne, iñɨ ntúꞌū kúnaa nteē na é kāꞌxí na. 


text:
Kidáā ne, kuéꞌen nā, kuntúku na tsiñu ni uun ñatīi, ña ñuú tsikán ne, taxnūu ña ná rantsu ña é kɨ̄ꞌɨn na, kikuenta víi na kutsin ña. 


text:
Kidáā né, dē kuení mii na, kākaꞌan na: “¡Nté ntu kaa dií ña ntáde tsiñu iō ñá nú viꞌi uvā kó kān é iō é ntaéꞌxí ña ne, ntē dúkuan kāntóo ka. Xuꞌú ne, kaxiꞌí u dóko iꞌa! 


text:
Á te nūꞌú u mí tuví uvā kó kān ne, káꞌān ú ni ñā: Ūva, é ntuku kuētsí u ni Xuva ko, ni dɨvi ntō dɨ. 


text:
Ña nuu áꞌvi ká u é kāꞌán ka nto é iꞌxā ntó ko. Viꞌi a vé ne, vií nto nī kó vatā ó de nto nī ña ntáde tsiñu iña nto. Kuan kōo káꞌān ú ni ñā”, kaꞌan na. 


text:
Kidáā ne, nákunūu itsi na, kunúꞌu na mí tuví uva nā. ʼIkā ká veꞌxí na, íni uva na nā né, ntuntāꞌví ini ña na. Koó da kaxkainu uva nā kúnakuētú itsi ña na ne, nánume ña na, da éꞌxi ña xuꞌu na. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ná ni uva nā: “Ūva, é kōꞌxo nteé u nuu Xuva ko, ni dɨvi ntō dɨ. Ñá tē nee nuu áꞌvi ká ko é kāꞌán nto é īꞌxá nto ko”, kaꞌan na. 


text:
Ntá tsi uva nā ne, kakaꞌan ñá ni ña ntáde tsiñu iña ña: “Nantukū náneꞌe nto duꞌnu é dií ka vaꞌa dá nākunúu iꞌxá ko. Naxnūu nto diꞌi ntáꞌa i dɨ. Na nākɨꞌɨ́ ntiꞌxen váꞌā sán dɨ. 


text:
Tsí iꞌxá ko sá ne, e xíꞌi, kuíni ko, ntá tsi e ntóto xtuku. É kūnaá iꞌxá ko, kuíni ko, ntá tsi é naniꞌí ko i ve”, kaꞌan ña. Kidáa ne, eni ntuꞌu ñā idé ña viko san. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi iꞌxá ña, na kuvi atā sán ne, nuu na má tsīñu na. Dā náxee étsin na nú viꞌi na kān né, tēkú na e dóo kaeku strumentú ne, ntaíteꞌe ñaꞌa sán dɨ. 


text:
Ña kade tsiñu sán ne, kakaꞌan ñá ni nā: “É nāxee ení o. Uva ō ne, táxnūu ña é kūví uun duntɨkɨ, kɨtɨ dóo deꞌén san, tsi váꞌa tsi ō náxee na”, kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌan ná ni uva nā: “Dɨvi ntō ne, ini nto tsi éma tsi kaxntiī ú nto, é ntē ña kadé doꞌō ú ni ntō nté uun ito ne. Ntá tsi ntē ña kataꞌxí nto nté uun kudii a ndiꞌú san é vīí u viko ko nī na váꞌa tiin niꞌī u. 


text:
Ntá tsi vevií ne, nāxee iꞌxá nto na sāꞌá, na é dotō tsí nantɨꞌɨ́ diuꞌun nto ni ñadɨ̄ꞌɨ́ kinī ntáa sán ne, kaeꞌní ka nto duntɨkɨ, kɨtɨ dóo deꞌén san”, kaꞌan ení na, na kuvi atā san. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan úva na ni nā: “Iꞌxá miī kó, xoꞌōn né, nɨɨ̄ kueꞌen tsí ntuvi tuvín nī kó. Un ntɨꞌɨ̄ é īó iñá ko ne, íña ō dɨ. 


text:
Ntá tsi vevií ne, e váꞌa ō é vīi o víko, tsi é nakūnuu dîní nimá ko, tsí na ení o ne, e xíꞌi na, kuíni ko, ntá tsi kantíto na. É kūnáa na, kuíni ko, ntá tsi é naniꞌí ko ná ve”, kaꞌan úva na ni nā —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Jesuú ne, kantaa ña ni ña ntɨniꞌi ñā nuu i sáꞌa dɨ: —Uun ñatīí kuika ne, xío uun ñāꞌa, ña intée ntaꞌa i tsīñu ña. Ntákaꞌan ñáꞌa san tsí ña sāꞌá ne, dotō tsí kanantɨꞌɨ ña diuꞌun tóꞌo ñā. 


text:
Kidáa ne, kāna tóꞌo ña ñā, kakaꞌan ñá ni ñā: “¿Neé ntu nuu i sáꞌa é kākaꞌan ñáꞌa san íña o? Ntadan kó kuenta tsíñu o ve, tsí ña kunteé ntaꞌa ká o tsiñu ko”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, dóo dé kueni ña nteé ntaꞌa i tsiñu san: “¿Nté ntu koo vií u ve? Tsi tóꞌō kó ne, nakiꞌi ña tsiñu ko. Ña túvi ntiī ko é kīkutú u ne, kakukaꞌan nuú ko é kākán u doméní dɨ. 


text:
É īní u nté koo vií u ve, vata koo é nakiꞌi ñaꞌa sán ko nú viꞌi ña kān dá ña tuví ka tsiñu ko”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā né, kāna ña ña kui uun kui uun ña, ña é tanūu diuꞌun tóꞌo ñā. Tsixeꞌe ñā ña xee díꞌna san: “¿Ntē ntú kaa tanūu nto iña tóꞌō ko?”, kaꞌan ña. 


text:
Nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: “Tanūu ú uun sientu varii ásete”, kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌán ña nteé ntaꞌa i tsiñu san: “Ūꞌun kuenta o. Kantɨ́ꞌɨ sá kutūvin, dá xntēén naꞌan uvi díko uꞌxi várii tsi”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā né, tsixeꞌē xtuku ñá tukú ñaꞌa san: “¿Ntē ntú kaa tanūu nto?”, kaꞌan ña. Dɨvi ñā ne, kakaꞌan ña: “Uun sientu etún trigu”, kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌan ña: “Ūꞌun kuenta o. Kɨmi díko tsi xnteén naꞌan ve”, kaꞌan ña. 


text:
Tōꞌó ña ne, īní ña tsi ña nteé ntaꞌa i tsiñu, ña e dóo kīni kaa sán ne, dōo ntíto ña nté koo vií ña. Tsí ña ntáduku ntée ñuxiví sa ne, dií ka ntíto ntáde ña ni tāꞌan ña é vāta kaa ñaꞌa, ña ntáduku ntée Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼXuꞌú ne, kakaꞌán u ni ntō é na kada tsiñu niꞌi ntō diuꞌun nto é īo ñuxiví sa vata koo é na nīꞌi nto ñaꞌa, ña váꞌa tiin niꞌi ntō, vata koo é, tē ntɨ́ꞌɨ diuꞌun ntó ne, koo xoo é nākuído i nto mí kuntōo nto ntii dañu ntūvi. 


text:
<pb/>ʼUun ñaꞌa, ña é kade ntaa núu i é dutsī né, kuan kōo kada ntaa ña nuu i e dóo kaꞌnu dɨ. Ñaꞌa, ña é ña kada ntáa nuu i é dutsí ne, ntē ña kada ntáa ña nuu i é kaꞌnu dɨ. 


text:
Ntá tsi tē ñá ini de ntáa nto nī diuꞌun é iō ñuxiví sa ne, ¿xoó ntu é ntāda i kuenta ntáꞌa nto nuu i é vāꞌa ntíꞌxe? 


text:
<pb/>ʼNté uun ñaꞌa, ña kade tsiñu ne, ña kúvī é koo uvi tóꞌo ñā é uun ito tsi. Tsí kada xení ña nī ña uun ñaꞌa sán ne, ña uun ñaꞌa ká san ne, kuinima ñá ña. O ña uun ñaꞌa sán ne, kuiníꞌi ña ña ne, ña é uun ká san ne, ñá viī ñá ña kuenta. Ña kúvi vīi o tsíñu Xuva ko tē dóo kakuinima kó diuꞌún san —kaꞌan Jésuu. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Dɨvi ntō ne, ntáde nto e dóo vaꞌá nto nuu ñaꞌá san, ntá tsi Xuva kō ne, ini ña nte ntáa nima nto. Tsí nuu i e ntáde kaꞌnu ñaꞌa sán ne, ñá ntīo kueꞌen tsí Xuva kō. Lei Muísee 


text:
<pb/>ʼLei é xntēé naꞌa Muísee ni túꞌūn é kaꞌan ñá kaꞌán naa Xuva ko ne, idiáꞌvi un tsi nte ntúvī da íka Juaan. Ntá tsi nte ntúvi tsikán ne, e ntákaꞌan ntódo ñaꞌa san túꞌūn vaꞌá san iña i mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san ntáxio ntii ñā é kɨ̄ꞌví ña. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi dií ka ña ntii tuꞌun é ntɨꞌɨ̄ e dukún kan nī ñuxiví a é nadāma uun kudii letra íña leí san. Kuenta iña ñaꞌa, ña ntánatsoo mii taꞌan (Mt. 19:1‑12; Mr. 10:1‑12) 


text:
<pb/>ʼTe uun ñatīí kanaxtuvī mii ña ñadɨꞌɨ́ ña ne, tē tántaꞌa ña ni tuku ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, kade ña é koꞌxo nteē ña nuu Xuva ko. Xoo é kātántaꞌa i ni tuku ñadɨ̄ꞌɨ́, ña e náxtimii xɨ̄ɨ í ne, kade ña é kākóꞌxo nteē ña nuu Xuva kó dɨ. Uun ñaꞌa ña kuika ni Lázaru 


text:
<pb/>ʼUun ñatīí kuika ne, dōo vaꞌá duꞌnu ña. Da mii kuēꞌen tsí viko kade ña utén utén; dōó kaꞌnu kade ña. 


text:
Ikān tuví uun ñatīi, ña e dóo ntāꞌví, ña é nanī Lázaru. Dōó kateꞌu kúñu ñā. Tuví nteē ñá etɨ́ xiꞌi ñá kuiká san. 


text:
Vevií tsi kāꞌxí ña é kakóꞌxo má mēsa ñá kuiká san. Un tsi nte tínā sán ne, kaxée ētsin tɨ é ncho nauvi tɨ mí katēꞌú san. 


text:
Uun ntuvi ne, xíꞌī á ña ntāꞌví san. Kueꞌen níꞌi ánjē san ña é kutuvī ñá ni Ābraan, mí ntoo ña xiꞌi, ña e ntántīkɨn Xúva kō, mi dóo váꞌā o. Xíꞌi ñā kuiká san dɨ́ ne, kántūꞌxí ña dɨ. 


text:
<pb/>ʼDā dóo kantoꞌo ña kuiká san dôꞌvi kán ne, ntāniꞌi ña nuu ñá, īní ña Abraán san e dóo ikā ntáñɨ ña nī Lázaru san. 


text:
Kidáa ne, kāna ña kuiká san ña, kakaꞌan ña: “Uvatā kó Abraan, na ntuntāꞌví ini nto ko. Taxnūu nto Lázaru san vata koo é na natsiī ña rkɨntaꞌa ña ntuté san ne, dá kīꞌxi kudii ña nantikó ña xaa ko, tsí ña te nté kaa kantoꞌo ko íꞌa mí kaīꞌxí san”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Ábraán san ni ñā: “Iꞌxá ko, na nakaꞌān o tsí dɨvīn né, dōo váꞌā o kueꞌén o ntúvi diꞌna. Ntá tsi Lázaru sán ne, dōo ntóꞌo ña diꞌna. Vevií ne, e níꞌi ñā é vāꞌá iꞌa ne, dɨvīn ne, kantóꞌo o. 


text:
Uun ká tuku nuu í dɨ: Īó uun xɨꞌntɨ kunu méꞌñū ntɨ́ ni ntō. Dukuān né, tē xoó ñaꞌa ntoo ña iꞌa é ncho kɨꞌɨn ña íkān ne, ña kúvi kɨ̄ꞌɨn ña. Nté ña ntoo ikān ne, ña kúvi kīꞌxi ña iꞌa dɨ”, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>ʼKidáā ne, kakaꞌan á ña kuiká san: “Vií nto da xeꞌe, úvā kó Abraan, taxnūu nto Lázaru san nú viꞌi uvā kó kān 


text:
vata koo é na kāꞌan ñá ni ēní ko, ña uꞌun ñaꞌa ká san, vata koo é ña ku kiꞌxi ña iꞌa mi dóo kantoꞌo ko”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Ábraan: “Dɨvi ñā ne, ntoo niꞌi ña túꞌūn e xntée naꞌa Muísee ni ña kaꞌán naa Xuva ko san é nakuāꞌa ña. Na viī ñá kuenta sáꞌā”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, nantíko kōo ñá kuiká san, kakaꞌan ña: “Kuvi ní, uvā kó Abraan, ntá tsi tē dɨ́ ntoto uun ñaꞌa ña xiꞌí san ne, dā kíkoto ñá ña ne, á te natɨ̄vi iní ña kuétsi ñā”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi Abraán san ne, kakaꞌan ña: “Tē ña ntáde ña kuenta túꞌūn é kākaꞌan Muísee ni ña kaꞌán naa Xuva ko ne, nté dukuān ña kuintíꞌxe ña, kuān te ntoto ña xiꞌí san”, kaꞌan Ábraán san —kaꞌan Jésuú san ni ñāꞌa san.<pb/>


text:
Kakaꞌan Jésuu ni ña ntɨníꞌi ñā: —Nɨɨ kuēꞌen tsí ntuvi īó nuu i é ntava nuu ō é kīni kaa san. Ntá tsi te xōo ñáꞌa kaxéꞌe ña itsi é vīí taꞌan ña é kīni kaa sán ne, ¡ntāꞌvi ide ña! 


text:
Tē xoó ñaꞌa kade ña é ntava nuu uun á iꞌxá san nuu i é kīni kaa sán ne, dií ka váꞌā ó tē dɨ́ ni nakuīta núu ña ña nú ntute ñuꞌu kān, kunūꞌní nuu dukun ña xuu xódó san. 


text:
Kuenta tsí vií nto. ʼTe nēe nuu i káde taꞌan nto ne, kada tíi nto ni ñā vata koo é ña kuan koo víi ña. Te nātɨvi iní ña ne, kada kaꞌnu iní nto ni ñā. 


text:
Te kadē xení ña ni ntō né, kuān té uꞌxe íto é uun ntuvi ne, te ntiko koō ñá uꞌxe íto é kāꞌan ñá ni ntō tsí ña váꞌa o dé ña ni ntō ne, kada kaꞌnu iní nto ni ñā —kaꞌan Jésuu. É kūvi vií o da nēé ka nuu i e dóo kaꞌnu, te kakuintiꞌxe kō 


text:
<pb/>Ña ntɨniꞌi ñā sán ne, ntákaꞌan ñá nī Tóꞌo kō: —Tāꞌxi ká nto e dií dií ka kuintiꞌxe ntɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Xúva kō: —Tē dɨ́ kuintiꞌxe nto ne, kuān té un síin vata kaa uun a tsɨ́kɨn kulí sa ne, kuvi kaꞌan ntó ni utun sāꞌa: “Nenen iꞌa ne, da nākuntúꞌxin xion má ntute ñuꞌu kān”, koo kaꞌan nto. Utun sán ne, kuintiꞌxe i é kākaꞌan nto. Kuenta iña ña ntáde tsiñu 


text:
<pb/>ʼTe iō nto é īó ña kade tsiñu iña nto, ña é kaixkutu ñúꞌu nto ō kade ña kuenta kɨ́tɨ nto ne, tē náxee ña nú viꞌi nto kān ne, ¿vá kākaꞌan ntú nto: “Kuítā ntíꞌxin, kutūvin nú mesá san”? 


text:
Ñáꞌā, tsí kakaꞌan nto: “Kadan vaꞌān é kāꞌxi u kuenta kuáa ne, kuntēen donúu o, tsuꞌun kóꞌōn é kāꞌxi u. Tē kúvi éꞌxi ú, kúvi xíꞌi ú ne, dá kidáa kutūvín, kaꞌxín dɨ”, xkoó kaꞌan nto. 


text:
¿Vá kānakuéꞌe ntu nto sintiáꞌvi ntāꞌa ña kade tsiñu iña nto é kāde ntaa ñá tsiñu e teé tsiñu nto ña? 


text:
Dukuān né, te dɨvi ntō dé ntaa ntɨ́ꞌɨ nto é ntio Xuva ko ne, kantio é kāꞌán ka nto: “Ntɨꞌɨ́ ne, ñá tē ña kade tsiñu é kaidiáꞌvi ntɨ, tsí kūdii idé ntɨ nuu i é kākaꞌan nto”, koo kaꞌan nto —kaꞌan Jésuu. Dā ntaváꞌa Jesuu uꞌxi ñáꞌa ña nakoꞌxo kúñu ī 


text:
Dā xee ñá uun ñuu lúꞌnti ne, véꞌxi ūꞌxi ñáꞌa ña ntánchokuvi e ntánakoꞌxo kúñu ñā, ntá tsi kantáñɨ ikā ñá ne, 


text:
<pb/>Dā íni Jesuu ñá ne, kakaꞌan ña: —Kueꞌēn ntó, kūnañéꞌe nto kúñu nto dūtú san —kaꞌan ña. Da nɨɨ tsi kuēꞌen ñá ne, ntuváꞌa ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, uun ña ne, īní ña é ntuváꞌa ña. Ntiko koō ñá ne, nɨɨ̄ kuéꞌen ini ña kakaꞌan ña e dóo kaꞌnu Xuva kō. 


text:
Nákunchɨtɨ ntāa ña nuu Jésuu. Un tsi nte ñúꞌu kān nakuntéɨ ña é nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa ña. Ñatīí saꞌá ne, ña ñuú Samaria ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —¿Ñā ntu te un ntɨ́ꞌɨ nto é uꞌxi ñáꞌa nto e ntuváꞌa nto kuiꞌi nto? ¿Míꞌi ntu kuēꞌen ña ɨɨn ñáꞌa ká san? 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ñátīí san: —Nakuntítsin, dā kunúꞌun nú viꞌi o kan vē, tsi é ntūváꞌan, tsi kuíntiꞌxe ō —kaꞌan ña. Nté koo kixkadā kûꞌvé Xuva kō (Mt. 24:23‑28, 36‑41) 


text:
<pb/>Ña fariseú san ne, ntátsixeꞌe ñā amá kixkadā kûꞌvé Xuva kō. Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Ñā dîtó te kini o núu ko mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan ñá ni ña ntɨniꞌi ñā: —Xée ntūvi é ntio nto kini nto kuān te uun ntúvi tsi vata kaa ntuvi dá tuví u, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, ntá tsi ña kiní ka ntó ko. 


text:
Iō ñáꞌa sán ne, káꞌan ñā: “Iꞌa tuví ña”, o “Ikān tuví ña”, koo kaꞌan ña; ntá tsi ña ku kuintíꞌxe nto ña; ñá ku ñeꞌē nto é kuntīkɨn ntó ña. 


text:
Ntáxiꞌi ntaéꞌxi ñaꞌa san, ntánatántaꞌa taꞌan ña dɨ, un tsi da nte ntúvī é kūkɨ́ꞌvi Noeé san arká san. Dā née inī ñá da nakuntéku ntute sán ne, xíꞌi ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. 


text:
Kuan tsi ō kúvi ntuvi da íka Loó san dɨ. Ñaꞌa sán ne, ntáxiꞌi ntaéꞌxi ña, ntáñii ña dɨ́ ne, ntádiko ñā dɨ. Ntátaꞌxi ña tatá ne, ntáxntañɨ̄ ñá viꞌi dɨ. 


text:
Ntá tsi dɨvi tsi ntūvi da ntáka Loó san ñuú Sodoma ne, kóꞌxo ñūꞌu dúꞌxē nte e dukún kan, ni xūu é kaiꞌxi vatā ó kakɨɨn daví san ne, uun ito tsi ntɨ́ꞌɨ ñaꞌa sán xiꞌi ña. 


text:
<pb/>ʼNtuvi tsikán ne, tē xoó ñaꞌa odo vídin ña rkɨ viꞌi ña kán ne, ñá ku ntɨ̄ꞌví ña iní viꞌi ña kān é kɨ̄nakiꞌí ña iña ña. Ña ñuꞌu má kūꞌu kán ne, ntē ña ku naxée ña nú viꞌi ña kān dɨ. 


text:
Xoó ñaꞌa é ntio ña é nakakū ñá ntuvi iña ñá ne, nakunaá ña. Ntá tsi xoo ñáꞌa é kanakunaá ña ntuvi iña ña kuenta iñá ko ne, nakáku ña. 


text:
<pb/>ʼSáꞌa kakāꞌán u ni ntō tsí niñu tsikan ne, ntoo uvi ñáꞌa san, é uun tsi nu ito ntákidi dádɨɨ ña. Uun ña ne, nakiꞌi Xuva ko ñā ne, uun ña ne, kutuvī mii ña. 


text:
Uvi ñáꞌa ñatīí ñuꞌu ña má kūꞌu kán ne, uun ñaꞌa ñā né, nakiꞌi Xuva ko ñā; uun ñaꞌa ñā né, kutuvī mii ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntátsixeꞌe ña Jēsuu: —¿Míꞌi ntū é kuān koo kuvi sáꞌā? —kaꞌan ña. Nántiko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Mí ntōo kúñu tēꞌú san ne, ikān ntaíko nūu skuilú san —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Jesuú ne, kantaa ña uun nuu i é nañéꞌe ña é kāꞌan ntâꞌví ō é nɨɨ kuēꞌen tsí ntuvi é ntē ña natɨvi iní kō. 


text:
Kakaꞌan ña: —Xío uun ña kaxntēkú kûꞌvé san uun ñuu é ntē ña kaúꞌvī ñá Xuva kō né, ntē ña kaíko ñuꞌu ña ñāꞌa sán dɨ. 


text:
Dɨvi tsi ñūú tsikán ne, tuví uun ñadɨ̄ꞌɨ kii é īó duꞌxen īña ña. Kuéꞌen ña ntaꞌa ña kaxntēkú kûꞌvé san, kukakan ña kuétsi kuēnta iña ñá kanaa núu niꞌi ñā. 


text:
Dā dóo kútɨtɨ́n ntuvi ne, ña ni íde ña kaxntēkú kûꞌvé san ñá kuenta. Ntá tsi da rkontûví ne, dē kuení ña: “Ña kaûꞌví ko Xuva ko, ntē ña kaíko ñūꞌú u ñaꞌa sán dɨ, 


text:
ntá tsi ñadɨ̄ꞌɨ kií, ña sāꞌá ne, dōó kanatekū duꞌxen ñá ko. Nadaꞌān ú ña vata koo é ña kiꞌxí ka ña é natekū duꞌxén ka ñá ko”, kaꞌan ña. 


text:
Xuva kō ni, ¿vá ñā ntu te nadáꞌan ña xoo é nakaxnúu ña é kūvi iña ña, ña é kaikan ntáꞌa ña ntē ntúvi ntē níñu? ¿Vá viī ntú Xuva kō é kuntētu ña? 


text:
Káꞌān u tsí nadaꞌan ña ñā é nte ña kukuíi. Ntá tsi te vēꞌxi u, xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīí ne, ¿vá nāniꞌí ka ntú ko ñaꞌa, ña e ntákuintiꞌxe i ñuxiví a? —kaꞌan Jésuu. Kuenta iña ñá fariseu ni ñá kaido diuꞌun xôo 


text:
<pb/>Kantaa Jesuu úun ká xtuku nuu i iña ñá e dóo vaꞌá, kuiní mii ī, ña ntánantii niꞌni tuku ñāꞌa. Kakaꞌan ña: 


text:
<pb/>—Uvi ñáꞌa ñatīí ne, kuéꞌen ñā má ūkún kan, kūkaꞌan ntâꞌví ña. Uun ña ne, ña fariseu. Ña uun ñaꞌa ká san ne, ña kaido diuꞌun xôo íña ñuú Roma. 


text:
Ña fariseú san ne, ntitsí ña ne, duꞌvā ó kakaꞌan ntâꞌví ña: “Xuvā kó, kanataꞌxi ú sintiáꞌvi ntaꞌa nto tsí xuꞌú ne, ñá te vāta ntáa ña nguiī san kaa u: é dūꞌú ña, kini ntáa ña ne, iō kuetsí ña dɨ; ntē ña te váta kaa ña kaido diuꞌun xôó san kaa ú dɨ. 


text:
Xuꞌú ne, úvi īto é uun vite kaitúvi ixú u. Kuéꞌe kanatāꞌxi ú ntaꞌa nto vata kaa é kāniꞌí ko”, kaꞌan ñá fariseú san. 


text:
Ntá tsi ña kaido diuꞌun xôó san ne, dōo íka kātuví ña; ntē ña ni ntaa níꞌi ña dɨ̄kɨ ña ni nuu ña e dukún kān. Da mii tsī e kaxéꞌe ña ntaꞌa ña nima ñá, kakaꞌan ña: “¡Xuva ko, na ntūntaꞌví ini nto ko, tsí xuꞌú ne, dōó iō kuetsí ko!”, kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌán u ni ntō tsí ña kaido diuꞌun xôó san ne, é dé kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā kuetsí ña, kúnūꞌú ña viꞌi ña. Ntá tsi ña fariseú san ne, ñáꞌā. Tsí ña é kade kaꞌnu miī kúñu ī né, dōo kakóꞌxo nteē ñá ntaꞌa Xuva kō. Á ña ntāꞌví san ne, dɨvi ñā e dóo kaꞌnu ñaꞌa ña ntaꞌa Xuva kō —kaꞌan Jésuu. Dā náxnuu viko Jesuu á iꞌxá kuetsī (Mt. 19:13‑15; Mr. 10:13‑16) 


text:
<pb/>Kueꞌen níꞌi ñāꞌa san iꞌxá ña mí tuví Jesuu váta ko é na tɨɨn ntaꞌa ña ī. Ntá tsi dā íni ña ntɨniꞌi ñā né, eni ntuꞌu ñā de tíi ña ni ña vexníꞌi iꞌxá i. 


text:
Kidáa ne, kāna Jesuú ña, kakaꞌan ñá ni ñā: —Kuéꞌe nto ītsi é na kiꞌxi mii īꞌxá san ntaꞌa ko. Ñá ku kādɨ́ nuu nto, tsi mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa ne, vata ntáa iꞌxá san ntáa ña. 


text:
Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō: Xoó ncho kɨ́ꞌvi i mí kadē kûꞌvé Xuva ko ne, da miī é kuintiꞌxe ña Xuva ko vatā ó kakuintiꞌxe iꞌxá san. Tē ñaꞌá ne, ña kúvi kɨ̄ꞌví ña —kaꞌan Jésuu. Uun ñatīí kuika kakaꞌan ñá ni Jēsuu (Mt. 19:16‑30; Mr. 10:17‑31) 


text:
<pb/>Uun ñatīí, ña odo nūú ne, katsixeꞌe ña Jēsuu: —Mastru vaꞌá, ¿neé ntu vii ú vata koo é nīꞌí ko ntuvi vāꞌa iñá ko ntii dañu ntūvi? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —¿Nté kui kakaꞌan ntun é vāꞌá u? Tsí xoxo e váꞌa i; mii tsi Xuva kō e dóo vaꞌá ña. 


text:
Inin nté o kakaꞌan túꞌūn e xtúvi Xúva kō: “Ñá ku kukīdi niꞌi nto ñadɨꞌɨ, ña é ña te ñádɨ̄ꞌɨ míi ō. Ñá ku ēꞌnín ñaꞌa. Ñá ku dūꞌun. Ñá ku kāꞌán dovete iña ñaꞌa. Kuikon ñuꞌun uva ō, ni dɨꞌɨ ō dɨ”, kaꞌan —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ñátīí san: —É un ntɨꞌɨ sāꞌá ne, é dē ntaa ntɨ́ꞌɨ ú un tsi nte dá ku lúꞌnti u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā téku Jesuu sáꞌā ne, nantíko koō ñá, kakaꞌan ña: —Uun sá nuu i é kākunaá iña o: nadikon ntɨ̄ꞌɨn neé īo iña ó ne, dá tsiꞌin ntaꞌa ña ntāꞌví san, tsí kuan kōo é koo dokuika iña o e dukún kān. Kidáā ne, kiꞌxin, dá kuntīkɨ́n ko —kaꞌan ña. 


text:
Īní Jesuu tsí dóo kúntaꞌxa iní ña ne, kakaꞌan ña: —¡Nté kui dóo ntii tūꞌun é kɨ̄ꞌví ña kuiká san mí kadē kûꞌvé Xuva kō! 


text:
Dií ka ña ntii tuꞌun é kɨ̄ꞌví uun kameú san xavi xɨ́kɨ san é vāta kaa ña kuiká san é kɨ̄ꞌví ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Nee iña é ña kuvi vií ñaꞌa sán ne, Xuva kō ne, kuvi vií ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Pedrú ne, kakaꞌan ña: —Ntɨꞌɨ́ ne, é tsoo mii ntɨ̄ꞌɨ ntɨ́ iñá ntɨ e ntántīkɨ́n ntɨ nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Jesuú ne, kakaꞌan ña: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u: Da xōó ka ñaꞌa é xtuvī mii ña viꞌi ña, o dɨꞌɨ ña, o ēní ña, o uva ñā, ō iꞌxá ña kuenta iña i mí kadē kûꞌvé Xuva kō ne, 


text:
dií ka kueꞌé ka niꞌi ña ñuxiví a; rkontûví ne, níꞌi ña é vāꞌá ntaꞌa Xuva ko ntii dañu ntūvi —kaꞌan Jésuu. Dá kūvi uni íto é kākaꞌan Jésuu é kuvī ña (Mt. 20:17‑19; Mr. 10:32‑34) 


text:
<pb/>Kāna xio Jesuú san uxuvi ñáꞌa ña ntɨniꞌi ñā ne, dá kakāꞌan ñá ni ñā: —Vevií ne, kɨ́ꞌɨn o ñūú Jerusaleen, mí kuntaa é un ntɨꞌɨ̄ é uve naꞌa e ntákaꞌan ñá kaꞌán naa Xuva ko san kuenta iñá ko, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi. 


text:
Tsí ntada ña kó kuenta ntáꞌa ña véꞌxi tūku ñuú san é kadā xení ña nī ko, é viī ña é kini kaa nī ko, é tɨꞌvi dɨɨ́ ña kó dɨ. 


text:
Kani ña kó ñɨɨ é kanuꞌni nuu utun ne, dá kaꞌnī ñá ko dɨ, ntá tsi te kúvi uni ntúvi ne, ntoto xtuku u —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña ntɨniꞌi ñā ne, ñá ni ñēꞌe dɨkɨ ña; ntē ñá ini ña nee iña é kākaꞌan Jésuu, tsí nuu i sáꞌa ne, dōó xūꞌú ō kakaꞌan ña; ntē ña ni kuvi kɨ́ꞌɨn dɨkɨ ña. Dā ntaváꞌa Jesuu úun ña kuāa, ña ñuú Jericoo (Mt. 20:29‑34; Mr. 10:46‑52) 


text:
<pb/>Kuéꞌen Jēsuú ne, dā xee étsin ña ñuú Jericoó ne, ikān tuví uun ña kuāá itsi kān, kaikan ñá doméni. 


text:
<pb/>Ña odo nūú ne, de tíi ña ni ñā vata koo é na kūtuvi kadin ña. Ntá tsi dā dií dií ka ntii kána ña: —¡Iꞌxá Davii, na ntuntāꞌví ini nto ko! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kántītsí Jesuú ne, dā táxnuu ña ñā é kūkueká ña á ña kuāá san. Dā xee ñá ne, tsixeꞌe Jēsuu ña: 


text:
<pb/>—¿Neé ntu ntio o é vīí u ni ō? —kaꞌan ña. Ña kuāá san ne, kakaꞌan ña: —Mastru, ntio ko é ntūváꞌa ntuxnuú ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Jesuú san ne, kakaꞌan ña: —Nakoton ve. É ntūváꞌa ntuxnúu o vē, tsí nɨɨ̄ kuéꞌen ini o kuíntiꞌxe o —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ura dúꞌva tsi i náxiꞌí nuu ñá kuāá san ne, dá kuēꞌen ña kuntikɨn ñá Jesuu, kakáꞌan ñá tsi dóo kaꞌnu Xuva kō. Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, dā íni ña nuu i sáꞌa ne, ntákaꞌan ña e dóo kaꞌnu Xuva kō dɨ.<pb/>


text:
Ikān tuví uun ñatīi, ñá nani Zāqueu, ña é odo nūu iña ña ntaído diuꞌun xôo íña ñuú Roma. Dōó kuika ñā. 


text:
Ña sāꞌá ne, dōó ncho kiní ña xoo ñáꞌa é Jēsuu ña, ntá tsi ña ni kuvi kiní ña, tsí ña te nté kaa ñaꞌa ntáñɨ nteē ñá ña ne, Zaqueú san ne, dōo lúꞌnti ñā. 


text:
Kidáā ne, kuéꞌen ña ōdó nuū ña ne, kúxēe ña rkɨ utun é ntitsi ítsi kān mí kuīta ntíꞌxin Jesuu é kinī ñá ña. 


text:
Dā ita ntíꞌxin Jesuu íkān né, īto ña rkɨ utún san, kakaꞌan ña: —Zaqueu, kamá san nuun ve, tsí vevií ne, kantio é kutūví u nú viꞌi o kān —kaꞌan ña. 


text:
Dā íni ñaꞌa sán ne, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña ntákaꞌan kíni ña é kuēꞌen Jésuu kúkutúvi ñā nú viꞌī ña é iō kuetsí i. 


text:
Kidáā ne, nákuntītsí Zaqueu, kakaꞌan ñá ni Jēsuu: —Koto nto, Mastru. Kuéꞌē ú ña ntāꞌví san dava é un ntɨꞌɨ̄ é īó iñá ko. Tē xoó ñaꞌa kiꞌi dúꞌu ú iña ñá ne, nantiko kōó u kɨmi itó ka xtúku —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu: —Ē vevií xee ntúvi é nakáku ña ntoo nú viꞌi sāꞌa, tsí ñatīí saꞌá ne, tatá ntiꞌxe Abraan ña. 


text:
Tsí xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, véꞌxī u é kanantukū ú ña ntákunaa vata koo é nakākú u ña —kaꞌan Jésuu. Kuenta iñá diuꞌun (Mt. 25:14‑30) 


text:
<pb/>Dā ntaíni ñaꞌa san é kākaꞌan Jésuu núu i sáꞌa ne, ntaa ña ni ña ūun nuu i, tsí e xee étsin ña ñuú Jerusaleén ne, kūtuni ña tsi ntádē kuení ñaꞌa san tsi é vevií xee ntúvī é kuiñɨ ntuꞌū é kadā kûꞌvé Xuva ko ñūxiví sa. 


text:
<pb/>Kakaꞌan ña: —Uun ñatīí, ña e dóo kaꞌnu ñaꞌa ne, kuéꞌen ña tūku ñuu vata koo é nīꞌi ña é viī ñá rei. Rkontûví ne, ntiko koō ñá. 


text:
Diꞌna dá kiī ña é kɨ̄ꞌɨn ñá ne, kāna ña uꞌxi ñáꞌa, ña ntáde tsiñu iña ñá ne, kuéꞌē diuꞌún san xeꞌé ña ña, xe un xé un ñā, kakaꞌan ña: “Kada tsiñu niꞌi ntō diuꞌun sáꞌa un tsi da nté nāxeé u”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi ña ñuú mii ñā né, kūnéꞌū iní ña ni ñā. Taxnūu ña ña é kūkaꞌan ni ñá odo nūú san: “Ñá ntīo ntɨ́ ñatīí sāꞌa é viī ñá rei iñá ntɨ”, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi kūkúꞌvē ña é viī ñá reí ne, ntiko koō ña, náxee ña ñuú ña kān. Dā náxee ñá ne, taxnūu ña é kīkaná ña ña ntáde tsiñu iña ña, ña é xēꞌé ña diuꞌun, vata koo é kūtuni ñá te kuēꞌe iꞌxá diuꞌun ña éꞌnu é xe un xé un ñā. 


text:
Ña é kuvi ūun sán ne, ntāda ña kuenta, kakáꞌan ña: “Tōꞌo, diúꞌun ntō ne, úꞌxi īto nteku éꞌnu”, kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌán reí san: “Nté kui dóo váꞌā o, tsí dɨvīn né, dōo vaꞌá kaden tsiñun. Viꞌi a vé ne, kadān kúꞌven uꞌxi ñuu, tsi dén ntaan kuān te nté kaa kudii é tāꞌxí u o”, kaꞌan ña. 


text:
Xée xtuku ña uun ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ña: “Tōꞌo, diúꞌun ntō ne, úꞌun īto ká xtuku niꞌi é vāta kaa”, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>ʼKidáā ne, xée ña uun ñaꞌa ká san, kakaꞌan ña: “Tōꞌo, iꞌa niꞌi ú diuꞌun nto é xtuví vaꞌá u, e xnúu taꞌán u dodúkun ko. 


text:
Tsí uꞌví ko nto, tsí dɨvi ntō né, uun ñatīi e dóo kaꞌxī nima nto. Kanakuido nto nee iña é ña ni tsoo ntó ne, katɨɨn nto é tāta mí ña ni íꞌxi nto”, kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌán reí san: “Dɨvīn é ña váꞌā o ni den tsíñun, vatā ó kakaꞌán ne, nuu é ntaā i e dóo kaꞌxī nimá ko. Tsí inin tsí kanakuido ú nee iña é ña ni tsoó u ne, katɨɨn u mí ña ni íꞌxi ú dɨ. 


text:
Dukuān ne, ¿nté kui ña ni de tsiñu níꞌin ntun diuꞌún ko vata koo é nīꞌi kúdii kó iꞌxá i tē náxeé u nú viꞌī ko?”, kaꞌan ña. 


text:
Kakaꞌan ñá nī ña ntoo san: “Nakiꞌi nto diuꞌún san ne, dá kuēꞌé nto ña é kuvi ide uꞌxi íto san”, kaꞌan ña. 


text:
Nantíko kōó reí san, kakaꞌan ña: “Sáꞌā ne, káꞌān u: Xoo é iō iña í ne, níꞌī ká ña, ntá tsi xoo é ña tuvi íña í ne, nakíꞌi ntɨꞌɨ ña, kuān té ña kuéꞌe é iō íña ña. 


text:
Kuenta iña ña é ntákuneꞌu iní i nī kó ne, ña é ña ni ntio i é viī ú reí ne, kixníꞌi nto ña īꞌa ne, dá kaꞌnī ntó ña nuú ko”, kaꞌán reí san —kaꞌan Jésuu. Dā xee Jésuu ñuú Jerusaleen (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Jn. 12:12‑19) 


text:
Dā dokó sa xee ña ñuú Befagee ni ñuú Betaniá etsin nú xūku é nani Ōlivú ne, taxnūu ña uvi ñaꞌa, ñá ntɨniꞌi ñā, 


text:
kakaꞌan ñá ni ñā: —Kueꞌēn ntó ñuú luꞌnti é tūvi étsin iꞌa. Tē xee ntó ne, ikān ntee tɨɨn uun a búru é ntē vata xoxó kuntēku í tɨ. Nantuté nto tɨ ne, dá kixniꞌi nto tɨ̄. 


text:
Tē xoó tsixeꞌe ī nté kui kanantuté nto a búru sán ne, káꞌan ntō tsi Tóꞌo nto kāntio ña tɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kueꞌen níꞌi ña tɨ̄ mí tuví Jesuu. Tsido ña dōo ñá ata a búru sán ne, dā nakaa ña Jésuu áta tɨ. 


text:
Dā xee étsin ña mí dokuntíi xuku Olívu sán ne, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña ntántīkɨn ñá ne, dōo diní ña. Kidáā né, uun tsi vāntiñɨ ña ntákaꞌan ñá e dóo kaꞌnu Xuva ko kuēnta iña i é un ntɨꞌɨ nūu i e dóo kaꞌnu é idé ña e íni ña. 


text:
Ntákaꞌan ña: —¡Dōó kaꞌnu Rei, ñá vēꞌxí ntaꞌa Xuva kō! ¡Na taꞌxi Xuva kō é kuntoo váꞌa o ni ñā viꞌi antɨvi! ¡Dōó kaꞌnu Xuva ko, ñā tuví e dukún kān! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, iō ñá fariseú, ña ñuꞌu taꞌan méꞌñu ñāꞌa sán ne, ntákaꞌan ña: —Mastru, kada tíi nto nī ña ntántīkɨn nto —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi nantiko kōo Jesuu, kakáꞌan ña: —Te ñāꞌa san koo kádin ñā ne, un tsi nte xúú san kani ntuꞌu kāchuꞌu —kaꞌan ña. 


text:
kakaꞌan ña: —¡Tē dɨ́ ni īnín kuān te uun ntúvi vevii e nté koo kutūvín vaꞌan! Ntá tsi vevií ne, núu i sāꞌá ne, dōó xuꞌu íō. Ña kúvi kīnin. 


text:
Viꞌi a vé ne, véꞌxi ntūvi é kini kaa iña o é ña ntaínchuꞌvi ó ne, kada xení ña ni ō. Kidáa ne, xntitsī ña ntóꞌō é kādɨ́ nuu ña ntíko diñɨ o. 


text:
Dá uun ito tsi nāntɨꞌɨ ntodó ña o. Kaꞌní ña ñaꞌa o. Nākatsin ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ñá da nēé ka e kátūví iña o, tsí ña ni kutúni ō ura dá kiꞌxí Xuva kō é nakakū ñá o —kaꞌan ña. Dā ntántoo Jesuu íni ukun (Mt. 21:12‑17; Mr. 11:15‑19; Jn. 2:13‑22) 


text:
Kakaꞌan ñá ni ñā: —Tūꞌún Xuva kō ne, kakaꞌan: “Viꞌi kó ne, viꞌi mí kaꞌan ntâꞌví ñaꞌa”, kaꞌan Xúva kō. Ntá tsi dɨvi ntō ne, ntáde tsiñu niꞌi nto vata kaa viꞌi ña duꞌu —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Utén utén xee Jésuu ini ukún kān é nañēꞌe ñá ñaꞌa san. Ntá tsi tóꞌo dūtu ni mastrú lei, ni ña tsíñu i ne, ntánantukū nuu iní ña nté koo kaꞌní ña Jesuu. 


text:
Ntá tsi ña ni kuvi níꞌi ña nté koo vií ña, tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa sán ne, ntaíni va váꞌa sa ña é kākaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Uun ntuvi ne, tuví Jesuu má ukún kan, kanañēꞌe ñá ñaꞌa san nté koo nakáku ña. Xée dūtu ñá odo nūu, ni mastrú leí san, ni ñatā san. 


text:
Kidáā ne, ntákaꞌan ñá, tsixeꞌe ña Jēsuu: —Kaꞌan ntó nī ntɨ: ¿Xoó ntu kakaꞌan i é kuān koo vií nto sáꞌā? ¿Xoó ntu teé tsiñu i nto? —kaꞌan ña. 


text:
¿Xoó ntu teé tsiñu ī Juaan é kuan kōo nakutsi ntute ña ñaꞌa san: Xuva kō né, ō ñaꞌa san? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, eni ntuꞌu ñā natíin mii ñā, ntákaꞌan ña: —Te kāꞌan o é Xuva kō teé tsiñu ña ña ne, nantiko koō ñá, kaꞌan ña: “¿Nté kui ña ni kuīntíꞌxe ntu nto ña kuan?”, koo kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi te kāꞌan o tsí ñaꞌa san teé tsiñu ña ña ne, kudiin ñáꞌa sán ne, kuéꞌe xuu ña kō. Tsí un ntɨꞌɨ ñāꞌa sán ne, iō ntaa íña ña tsí Juaán san ne, kakaꞌan ñá kuenta iña Xuva ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dukuān ne, nantíko koō ña, ntákaꞌan ñá tsi ñá ini ña xoo teé tsiñu i Juaan é nakūtsi ntute ña ñaꞌa san. 


text:
Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Xuꞌú dɨ ne, ña káꞌan ú xoo teé tsiñu i ko é kūvi vií u nuu i sáꞌa —kaꞌan ña. Kuenta iña ñá ñuꞌu ntaꞌa ī é tāta (Mt. 21:33‑44; Mr. 12:1‑11) 


text:
<pb/>Kidáa ne, eni ntuꞌu Jēsuu kántaa ña nuu i sáꞌa, kakaꞌan ñá ni ñāꞌa san: —Uun ñatīí ne, íꞌxi ña xōꞌo tɨntiꞌo mâña ñá kān. Rkontûví ne, dēꞌxé ña é tāta ña é kada tsiñu niꞌi tāan tuku ñaꞌa. Kidáā ne, kuéꞌen ña xīo ñuu. Dā kútɨtɨ́n ntuvi kueꞌen ñá ne, 


text:
taxnūu ña ña kade tsiñu iña ña e kíkakan ña é kadūku ntée tóꞌo ñā, ntá tsi dā xee ñá kade tsiñu sán ne, ēꞌní ña ña, dá nantīko koó ña ña da mii ntāꞌa ña. 


text:
Kidáā né, taxnūu tóꞌo tɨ̄ntiꞌó san uun ká tuku ñaꞌa, ña kade tsiñu iña ña, ntá tsi ña tsīkán dɨ ne, dōó kini ō kaꞌan ñá ni ñā né, ēꞌní ña ña dɨ. Da mii tsi ntāꞌa ña ntíko koō ña. 


text:
Tōꞌó i sán ne, taxnūu xtuku ña ña kade tsiñu iña ña, ñá kuvi ūní san. Ntá tsi ña ñuꞌu ntaꞌa ī tɨntiꞌó san ne, ntuku kuiꞌī xtúku ña ña ne, dā kíñuꞌu ña ña kíꞌi kān. 


text:
<pb/>ʼKidáā né, tōꞌó ñuꞌu sán ne, kakaꞌan ña: “¿Neé ntu vii ú ve? Á te taxnūu ú iꞌxá miī ko. Da miī é kuiko ñuꞌu ña ñā”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi ña ñuꞌu ntaꞌa tɨntiꞌo sán ne, dā íni ña iꞌxá ña ne, ntákaꞌan ñá xe un xé un ñā: “Ña sāꞌa é dūku ntée ña iña uva ña. Kaꞌní o ña vata koo é xoꞌo vīí o tóꞌo ñūꞌu san”, kaꞌan ña. 


text:
Dukuān né, kīñuꞌu ña ña ñuꞌu uva ñā ne, dā éꞌni kueꞌen ñá ña —kuan ō kaꞌan Jésuu ni ñáꞌa san. Kidáa ne, tsixeꞌe Jēsuu: —¿Neé ntu vīi tóꞌo ī sán nī ñá ñuꞌu ntaꞌa ī é tātá san, te kuinī nto? 


text:
Viꞌi a vé ne, á te kɨ̄ꞌɨn ña kikáꞌni ña ña ñuꞌu ntaꞌa ī san, dá tsuꞌun ntaꞌa ña é tāta ña tuku ñáꞌa —kaꞌan Jésuu. Ntá tsi dā téku ñaꞌa san sáꞌā ne, ntákaꞌan ña: —¡Nté kui sa! ¡Ña te kuan koo kúvi! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, īto ña ña ne, dá kakāꞌan ñá ni ñā: —Viꞌi a vé ne, kaꞌan nto neé kani túꞌun é ūve naꞌa sáꞌa:<pb/>Xúū é nantii níꞌni ña xntâñɨ víꞌi sán ne,<br/>dɨvī e dií ka nuu áꞌvi i, kaꞌan. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa, ña é ntāva ntodo nú xūu sáꞌa ne, táꞌnu kuēꞌen ña. Ntá tsi te xōo ñáꞌa kóꞌxo nuu xuú san ata ñá ne, un tsi kuvi utsi kúñu ñā —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Tōꞌó dutú san nī mastrú leí san ne, ntīo ña é tɨ̄ɨn ña Jesuu úra í tsíkan, tsi kútuni ña é kāntaa Jesuu núu i sáꞌa kuenta iña ña, ntá tsi uꞌvī ñá ñaꞌa san. Kuenta iñá diuꞌun xôo (Mt. 22:15‑22; Mr. 12:13‑17) 


text:
<pb/>Kidáa ne, taxnūu ña ñaꞌa é kīkoto xúꞌu ña Jesuú ne, īde sá ña vatā ó de ñaꞌa, ña e dóo váꞌa, tsi ntántukū nuu iní ña nté koo tsiꞌi kuétsi ña Jesuu ntáꞌa ña tsiñu i. 


text:
Kidáa ne, tsixeꞌe ña Jēsuu: —Mastru, iní ntɨ tsi nuu é ntaā i é un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌan nto dá kanañēꞌe ntó ntɨ ne, iní ntɨ tsí ña káde nto kuenta ñáꞌa san nte ntáa ña, tsí kakaꞌan ntáa nto nté koo kuntoo o vatā ó ntio ntiꞌxe Xuva kō. 


text:
<pb/>Ntá tsi Jesuú ne, kūtuni ña é ña te nɨɨ kuéꞌen ini ña katsixeꞌe ñā ne, kidáā ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Nté kui ncho koto nteé ntu nto ko? 


text:
Viꞌi a vé ne, nāñeꞌe ká nto ko uun diuꞌún san. ¿Xoō ntú nuu i é ntēé san; ō xoó ntu dɨvī í e ntée naꞌá san? —kaꞌan ña. Nantíko koō ñá, ntákaꞌan ña tsí nuu ña tsiñu kaꞌnu i ñuú Roma ntée. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Kuéꞌe ntō ña tsiñu kaꞌnu i san nee é kāduku ntée ña ne, kuéꞌe nto Xuva kō nee iña é iña ña —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ña ni kúvi nīꞌi ña nté koo tsiꞌi kuétsi ña Jesuu kuénta iña túꞌūn é kākaꞌan ñá méꞌñū ñaꞌa san. Koó dā kúduꞌva ña é kuān nte íni ña nté koo nantiko koō ñá ne, diin diin sa intóo ña. Kuenta iña i é ntoto o tē xiꞌi o (Mt. 22:23‑33; Mr. 12:18‑27) 


text:
<pb/>Rkontûví ne, kuéꞌēn ña saduceú san, kukoto ñá Jesuu. Tsí dɨvi ñā ne, ña ntákuintiꞌxe ña te nuu é ntaā i é ntoto o tē xiꞌi o. Dukuān né, tsixeꞌe ña Jēsuu núu i sáꞌa: 


text:
<pb/>—Mastru, ini nto tsí Muiseé ne, xntée naꞌa ña tsí te uun ñatīí kuví ña ne, ntukíi ñadɨꞌɨ̄ ña é ntē ña ni xío iꞌxá ña ne, kantio é nātántaꞌa ñadɨ̄ꞌɨ kií san ni ēní xɨɨ ña vata koo é kōo iꞌxá ña ni ñā kuenta iña ñá xiꞌí san. 


text:
Uun ito ne, īó uꞌxe ñáꞌa ení ña. Ña é kuvi ūun sán ne, tántaꞌa ña ne, xíꞌi ña dīꞌna dá kōo iꞌxá ñadɨꞌɨ̄ ña. 


text:
Kidáa ne, nātántaꞌa ña é kuvi ūní san ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san. Dukuān né, un ntɨꞌɨ ñā e kúvi uꞌxe ñáꞌa sán ne, xíꞌi ntɨ̄ꞌɨ ña e nté uun iꞌxá ña ña ni xío. 


text:
Viꞌi a vé ne, tē ntóto ña da xiꞌí ña ne, ¿xoó ntu é kuvi ña dɨꞌɨ ī ña? Tsí un ntɨꞌɨ̄ ña é uꞌxe ñáꞌa san tántaꞌa ña ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Ñuxiví sa ne, ñatīí ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, ntátántaꞌa ña. 


text:
Ntá tsi tē xoo é nīꞌi i é xēe e dukún kān ne, ntoto dadɨɨ ña nī ña xiꞌí san ikān ne, tē tií te ña dɨꞌɨ̄ ñá ne, ña tántaꞌa ká ña. 


text:
Uun tsi nte míi Muīsee kakáꞌan ña tsí ntoto ña xiꞌí san da xntée naꞌa ña iña xuku é kaiꞌxi san. Ikān ne, kakaꞌan ña tsí Xuva kō né, dɨvi Xuva Ābraan ni Ísaa ni Jácoo. 


text:
Xuva kō ne, ñá te Xuva ñā xiꞌi i, tsí Xuvā ña ntantíto ña. Tsí kuenta iña Xúva kó ne, é un ntɨꞌɨ ñā ntantíto ña —kaꞌan ña. 


text:
Dɨvi tsi Dāvii kakáꞌan ña ini tutú Sálmū san:<pb/>Xuva kō ne, kakaꞌan ñá nī Tóꞌō ko:<pb/>“Kutūvín diñɨ kuaꞌa kó san<pb/> 


text:
Ntá tsi ¿nté ntu koo kuvi vií Cristu iꞌxá ika Dāvii? Tsí mii Dāvií san ne, kakaꞌan ña e Tóꞌo ña ñā —kaꞌan Jésuu ni ña. Dā tsiꞌi kuétsi Jesuu mástrú lei (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lc. 11:37‑54) 


text:
<pb/>—Kuenta tsí vií nto nī mastrú lei, tsí dóo ini xkuꞌun ña doo nani, taꞌan i e ntañúꞌu ña e dóo kiꞌin inī í san, da ntaíka ña. Dōó ntio ña é kāꞌan ñáꞌa san ni ñā ntiusi da ntaíka ña méꞌñū ñuú san. Tē xee ñá má viꞌī mí ntánataká nuu ña Israeé san ni vīꞌi viko sán ne, ntánantuku ñā míꞌī e dií ka váꞌā o é kuntōo ña. 


text:
Ña tsīkán ne, ntánakuido nuu ña viꞌi ñadɨ̄ꞌɨ kií san. Ntá tsi dóo naꞌa ntákaꞌan ntâꞌví ña vata koo é ña kutuni ñáꞌa san te dóo kini ntáa ña. Ña kuān ntáa sán ne, dií ka kueꞌe níꞌi ña é ntoꞌo ña ntaꞌa Xuva kō —kaꞌan Jésuu.<pb/>


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u tsi dií ka nuu áꞌvi diuꞌun é kaxnuu ñadɨ̄ꞌɨ ntâꞌví san é vāta kaa e tsúꞌun un ntɨꞌɨ ña nguiī san. 


text:
Tsí ña nguiī sán ne, kūdii diuꞌun é ntoó ka iña ña xeꞌé ña, ntá tsi ñadɨ̄ꞌɨ ntâꞌví san ne, xéꞌe ntɨ̄ꞌɨ ña vata kaa é īó iña ña —kaꞌan Jésuu. Dá kakāꞌan Jésuu é nāntatsin xúkūn kaꞌnu san (Mt. 24:1‑2; Mr. 13:1‑2) 


text:
<pb/>Iō ñáꞌa sán ne, ntákaꞌan ña tsi xúkūn kaꞌnu sán ne, ñá tē nté kaa váꞌā o, tsi dóo vaꞌá xuu kúvi, nī é iō iní i kān é xēꞌé ñaꞌa san doméni. Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: 


text:
<pb/>—Véꞌxi ntūvi é un ntɨꞌɨ sāꞌa e ntaíní nto ne, nantatsin ntɨꞌɨ. Nté uun ká xuu ña kodo ntiꞌi táꞌan —kaꞌan ña. Núu ī é vēꞌxí é kūvi diꞌna dá ntɨ̄ꞌɨ ñuxiví sa (Mt. 24:3‑28; Mr. 13:3‑23) 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe ña ñā: —Mastru, ¿amá ntu é kuān koo kuvi sáꞌa? ¿Neé ntu nuu i kuvi diꞌna dá kuan kōo kuvi? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu: —Kuenta tsí vií nto vata koo é ña kaní ntaꞌví ñaꞌa san nto, tsi ñá te da dīi ñáꞌa kiꞌxi ña é kāꞌan ña é dɨvi ñā é Cristu ña ne, káꞌan ñā tsi é xee ntûvi i é ntɨꞌɨ ñūxiví sa dɨ, ntá tsi ña ku xkuntíkɨn ntó ña. 


text:
Te tēkú nto mí kakuvi duꞌxēn, mí ntánāa ñáꞌa sán ne, ñá ku uꞌvī ntó, tsi sáꞌā ne, kuétsī é kuān koo kuvi diꞌna, ntá tsi vata xée ntúvi é ntɨ̄ꞌɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan xtúku ña ni ñā: —Uun ñuú ne, nāá ni tūku ñuú san ne, ña tsiñu i sán ne, vií ña duꞌxen ni tūku ña tsiñu i. 


text:
Iō vadá ñuú san ne, dōó ntii tāan; kutamá ñaꞌa sán ne, kunūu kuiꞌi e dóo ntii inī i, e dóo katɨ́ɨn ñaꞌa san. Koo nuu i e dóo donchuꞌví koo kuvi é vēꞌxí e dukún kān dɨ. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi diꞌna dá kuvi un ntɨꞌɨ sāꞌá ne, dɨvi ntō ne, tɨɨn ña nto. Kada xení ña ni ntō. Kɨꞌɨn níꞌi ña ntō é kōto nteé ña nto viꞌi mí ntánataká nuu ña Israee. Tsuꞌun kutu ña nto viūtun. Kɨꞌɨn níꞌi ña nto ntāꞌa rei ni ñá tsiñu kaꞌnu i san dɨ kuenta iña i e ntákuintiꞌxe nto ko. 


text:
Tsun rkó tsiñu nto vií nto é ña koo túꞌvē nto diꞌna nté koo nantiko koō nto é nadaꞌan ntō kúñu ntō. 


text:
Tsí xuꞌú taꞌxi u túꞌūn e dóo kukiꞌin inī ntó vata koo e nté uun ña ntaínchuꞌvi nto ña kuvi vií ña ni ntō, é ntē ña kuvi kaꞌan ntée ña nto. 


text:
Ntá tsi dɨvi ntō ne, dáꞌvī ñaꞌa san nto dóvete, un tsi nté uva nto, ni ēní nto, nī ñaviꞌi ntó, nī ña dóo váꞌa tiin niꞌi ntō dɨ. Iō ntó ne, kaꞌní ña nto. 


text:
<pb/>ʼNtá tsi tē íni nto tsi ntántiꞌu nuu sntadún san ñuú Jerusaleén ne, kidáa ne, kūtuni nto tsi e xée ntúvi é nantatsin ntɨꞌɨ. 


text:
Kidáā ne, ña ntoo ñuú Judeá ne, na kūnu ñá, ntaa ñá rkɨ uku kan. Ña ntoo ñuú Jerusaleén ne, na ntii ña, kɨ̄ꞌɨn ña. Ña ñuꞌu má kūꞌu kán ne, ñá ku naxēé ka ña viꞌi ña. 


text:
Tsí ntuvi tsikán ne, kiní ñaꞌa san dóxo, tsí da miī é kūntaa ntɨ́ꞌɨ é ūve naꞌa kakaꞌan túꞌun Xuva kō. 


text:
¡Ntāꞌvi ide ñádɨ̄ꞌɨ, ña é ñuꞌu iꞌxá i ntuvi tsikán, ni ñadɨ̄ꞌɨ, ña ntánatsītsí iꞌxá i! tsí ña te kúꞌve ntoꞌo ñaꞌa san, tsí uun doxo kaꞌnu kuvi ñuú saꞌa. 


text:
Iō ñá ne, kaꞌní nuu ña ñā káa. Iō ñá ne, kɨꞌɨn níꞌi ña ña viūtun é tuku e túku ñuu dá kanɨɨ ñūxiví sa. Ñaꞌa, ña é ña ni kuintíꞌxe i Xuva kō ne, kodo ntíꞌi ña ñūú Jerusaleen un tsi da nté ku é kūntaa ntúvi e xtúvi Xúva kō. Nté koo nainu xtúku u, xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīi (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Mr. 13:24‑37) 


text:
<pb/>ʼKidáā ne, koo dóxo é kīni o núu ngántii, ni xōo, ni kɨ́mī san. Ñuxiví sa ne, dōo kúdana ñaꞌa un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuú san ne, dōo úꞌvī ña e dóo donchūꞌví koo kuvi ntute ñuꞌu kān é kākaꞌan ñuꞌu. 


text:
Ñaꞌa sán ne, kūví nuu ña e dóo ntaúꞌvī ña e ntádē kuení ña nee iña é kākuvi ñuxiví sa. Un váꞌa tsi kantá nuu nuu i é īó e dukún kān. 


text:
Kidáā ne, kiní ña tsí xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīí ne, nainú u méꞌñū viko nuꞌu e dóo iō ko é vīí u é un ntɨꞌɨ̄, e dóo kaxiꞌí nuu kaꞌnu u. 


text:
Te īñɨ ntuꞌu é kuān koo kuvi sáꞌa ne, nākuntáñɨ̄ nto, ntaa niꞌi nto dɨkɨ nto, tsí ntuvi tsikán ne, nakáku nto —kaꞌan Jésuu. 


text:
Dukuān né, tē íni nto é kuān koo kuvi sáꞌa ne, kutuni ntó tsi é vēꞌxi étsin ntuvi é kadā kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼKuenta tsí vií nto. Ñá ku dā váꞌa nto é na ntūkaꞌxi nima ntó é viī nto é kīni kaa. Ñá ku nakuinī nto kúñu ntō é kada kɨꞌvi ntō. Ñá ku ntē dúkuan kadā kuení nto nee é kantio nto ñuxiví a, vata koo é ña da née inī nto xee ntúvi tsikan, 


text:
é vata kaa chitō. Tsi véꞌxi ntiꞌxe ntuvi tsīkan iña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san, ña ntoo da kanɨɨ dūꞌva ñuxiví a. 


text:
Na kōo túꞌvē ntó ne, nguentúvi tsi kaꞌan ntâꞌví nto vata koo é nakáku nto é un ntɨꞌɨ nūu i é kuān koo kuvi, vata koo é kūvi xee ntó ntaꞌa ko, xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīi —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ntuvi ā ne, tuví Jesuu má ukún kan, kanañēꞌe ñá ñaꞌa san. Niñú a ne, rkɨ uku é nani Ōlivu kañéꞌe ña. 


text:
E xée ētsin viko da ntaéꞌxí ña tañúꞌū é ña kadáka uꞌxen íā. Viko sāꞌá ne, é nakaꞌān ña Israeé san nté ō nakáku Xuva ko ña dā ntáka ña ñuú Egítō. 


text:
Kidáā né, tōꞌó dutu ní mastrú leí san ne, ntukū nuu iní ña nté koo kaꞌní ña Jesuu, tsi ntaúꞌvī ñá ñaꞌa san. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kúkīi é ña váꞌā san nima Júda, ñá nani Iscāriote, ña é uun ñaꞌa uxuvi ñáꞌa pustrú san. 


text:
Ña sāꞌá ne, kuéꞌen ña, kūkoto ñá tóꞌō dutu ni ñá odo nūú ini ukún kān, nté koo vií ña é ntāda ña kuenta Jésuu ntáꞌa ña. 


text:
Dɨvi ñā dɨ́ ne, xéꞌe ñā xuꞌu ñá ne, dā éni ntuꞌu ña ntukū nuu iní ña nté koo ntada ña Jesuu kuénta ntáꞌa dutu é ntē xoxó kiní i. Dā xee ntúvi é kāꞌxí ña tañúꞌū é ña kadáka uꞌxen íā (Mt. 26:17‑29; Mr. 14:12‑25; Jn. 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Co. 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Kidáā ne, xée ntūvi é kāꞌxí ña tañúꞌū é ña kadáka uꞌxen íā ne, dɨvi tsi ntūvi dɨ́ ne, kantio é kaꞌnī ñá a leꞌntu iña vikó san. 


text:
Kidáā né, taxnūu Jésuú Pedru ní Juaán san, kakaꞌan ña: —Kueꞌēn ntó, kūtsoo túꞌve nto é kāꞌxi o iña viko san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Te kūkɨ́ꞌvi nto ñuú san ne, naniꞌi taꞌan nto úun ñatīi, ñá niꞌi uun xoó ntute. Kuntīkɨn ntó ña un tsi nte nú viꞌi mí ntɨ̄ꞌvi ña ne, 


text:
dá kāꞌan ntó nī tóꞌo vīꞌi san: “Katsixeꞌē Mastrú san nto: ¿Míꞌi ntu vāꞌá o mí kūvi kaꞌxí u nī pustrú ko iña vikó san?”, kuan kōo kaꞌan nto. 


text:
Kidáā né, nañēꞌe ñá nto uun neꞌu viꞌi kaꞌnu mí odo ntiꞌi taꞌan san mí iō tuꞌvé ne, ikan kāda váꞌa nto é kāꞌxi o —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kuéꞌen ñā né, nāniꞌi ntíꞌxe ña un ntɨꞌɨ̄ é kākaꞌan Jésuú ne, dā de váꞌa ña é kāꞌxí ña kuenta iña vikó san. 


text:
Káꞌān ú ni ntō tsi nté uun ito ká ña kaꞌxí ka ú iña viko san un tsi da nté kūntaa é un ntɨꞌɨ īña Xuva ko mí kadē kúꞌvē ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, kīꞌi ña eꞌxin é ñuꞌu ntute tɨntiꞌó ne, dā nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō, kakaꞌan ña: —Kiꞌi nto sáꞌā ne, dá koꞌo dava nto ni tāꞌan nto xe un xé un ntō. 


text:
Káꞌān ú ni ntō tsi nté uun ito ña koꞌó ka ú ntute tɨntiꞌo un tsi da nté kiꞌxi Xuva ko, kīxkada kúꞌvē ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, kīꞌi ña tañúꞌū san, da nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. Kātsin dava ña é kāꞌxí ña, kakaꞌan ña: —Sáꞌā né, kūñú ko é ntūvi kuenta dóxiꞌí kān kuenta iña nto. Vii nto sáꞌā vata koo é nakaꞌan ntō ko nté ō dé u kuenta iña nto —kaꞌan Jésuú san. 


text:
<pb/>Kuan ō dé ña ni eꞌxin san dɨ dā kuvi éꞌxi ña, kakaꞌan ña: —Eꞌxin sāꞌá ne, núu ī é xēe é taꞌxi Xuva ko xūꞌu ña é kātɨ ú nɨñɨ́ ko kuenta iña nto. 


text:
Vevií ne, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīí ne, da miī é kɨ̄ꞌɨ́n u itsi e táꞌxi Xuva kō, ntá tsi ¡ñā ntu ntáꞌvi ide á ñatīi, ña é diko xūꞌú ko san! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, eni ntuꞌu ñā ntátsixeꞌe tāꞌan ña xe un xé un ñā: —¿Xoō ntu ñáꞌa, ña diko xūꞌu ñá san? —kaꞌan ña. ¿Xoó ntu é dií ka nuu áꞌvi i? 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Jésuu: —Rei iña ña túku ñuú san ne, dōo ntádē kúꞌvē ñá iña ñá ñuú ña. Ntá tsi ntákaꞌan míi ñā e dóo váꞌā ó de ña ni ñāꞌa ña. 


text:
Ntá tsi dɨvi ntō ne, ñá ku kuān xkoó de ntō. Dā xóo ká ñaꞌa nto, ña dóo nuu áꞌvi i ne, na viī ña vata tsi kaa uun ña kuetsī, ña é kui dutsi i. Xoo é kade kúꞌve i ne, na viī ñá vata kaa ña é kaxntiī. 


text:
¿Xoó ntu é dií ka nuu áꞌvi i kuan: ña tuví ntu nú mesá san ne, ō ña katsuꞌun koꞌo? ¿Ñā ntu te ñá tuvi nú mesá san? Ntá tsi xuꞌú ne, vata kaa ña katsuꞌun koꞌo san kaa u é tuví u ni ntō. 


text:
Mí kadē kûꞌvé u ne, dadɨɨ tsi koꞌo káꞌxi o ni ntō nú mesá ko. Kuan koo kuntōo nto é kadā kúꞌvē nto íña uxuvi táta ña Israeé san dɨ —kaꞌan ña. Dá kakāꞌán Jesuu é kāꞌán Pedru tsi ñá ini ñá ña (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>Sáꞌa kākaꞌan Jésuu: —¡Aí, Simuun! Koton tsí tóꞌō e ña váꞌā san ne, kaikan o é kɨ̄dɨ́ nuu o vatā ó de o nī trigu. 


text:
Ntá tsi xuꞌú ne, é īkán u kuenta iña o vata koo é ña xtuvín miin é kākuintiꞌxe o. Dɨvīn né, te ntiko kōon é kuintiꞌxe o kó ne, xntiin ēní o vata koo é dií ka kuintiꞌxe ña dɨ —kaꞌan Jésuu ni ña. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Símuún san: —Tōꞌo, é iō tuꞌvé u é kɨ̄ꞌɨ́n u ni nto, kuān te viútun, kuān te dóxiꞌí kān dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, nantíko kōó Jesuu, kakáꞌan ña: —Pedru, kakaꞌán u ni ō tsí vevií ne, diꞌna dá kāna lɨ́ꞌxɨ̄ sán ne, úni īto kaꞌan tsí ñá inín ko —kaꞌan ña. Dā xee ura é kōto nteé ña Jesuu 


text:
<pb/>Kidáā né, tsixeꞌe Jēsuu ña ntɨníꞌi ñā: —Dā táxnūu ú nto é kɨ̄ꞌɨn nto e nté ītɨn ntó ne, nté ñɨ̄ɨ e kañúꞌu diuꞌun nto, nté ntīꞌxen ntó dɨ, ¿vá neé ntu kunaá nteē nto? —kaꞌan Jésuu. —Ñá tē nee —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Ntá tsi vevií ne, nadama. Xoo é īó itɨ́n i ne, na kuīdo ñá, ni ñɨ̄ɨ é xkuꞌún diuꞌun ña. Xoo é ña tuvi káa i ne, na nadiko ña kūtuun ñá ne dá kuīin ña káa ña. 


text:
Tsí kakaꞌán u ni ntō tsí kantio é kūntaa ntɨ́ꞌɨ é kākaꞌan túꞌun Xuva kō: “Ide ña ni ña vatā ó de ña nī ñá iō kuetsí i”, kaꞌan. Tsi é un ntɨꞌɨ̄ é ūve naꞌa kuenta iñá ko ne, kuetsi é kūntaa ntɨ́ꞌɨ —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Ña ntɨniꞌi ñā ne, ntákaꞌan ña: —Tōꞌó, iꞌa īó uvi káa —kaꞌan ña. Dɨvi ñā ne, kakaꞌan ña: —Xée ō tsi sáꞌā —kaꞌan ña. Dá kākaꞌan ntâꞌví Jesuu má utun Getsemanii (Mt. 26:36‑46; Mr. 14:32‑42) 


text:
<pb/>Kidáā né, kīi Jesuu, kuéꞌen ña xūku é nani Ōlivu vátā xkoó ini ña. Ña ntɨniꞌi ñā ne, ntántīkɨn ñá ña, kueꞌen ña. 


text:
Dā xee ña íkān ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kantáꞌvī ntó vata koo é ña kóꞌxo nto nuu i é kīni kaa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, kīi nteé xio Jesuu, kuéꞌen ika ñā vata kaa mí nakuita ō xuu. Nákunchɨtɨ ñā é kaꞌan ntâꞌví ña. 


text:
Kakaꞌan ña: —Ūvá, tē ntio nto ne, nakakū ntó ko é kantoꞌo kó nuu i sáꞌa. Ntá tsi ña vií nto é ntio kó, tsi é ntio mii ntō —kaꞌan ña. 


text:
É kuān nte kantóꞌo ña ne, nɨɨ̄ kuéꞌen ini ña kakaꞌan ntâꞌví ña ne, uun tsī katoó naꞌnu nte ñúꞌu kan tīin ña é vata ito nɨñɨ. 


text:
<pb/>Dā kúvi kaꞌan ntâꞌví ña ne, nákuntītsí ña, kueꞌen ña mí ntoo ña ntɨniꞌi ñā. Dɨvi ñā ne, e ntákidi ña, tsi dóo kuntaꞌxa iní ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Nté kui kuān nte ntákidi ntú nto? Nakuntáñɨ̄ ntó ne, dá kaꞌan ntâꞌví nto vata koo é ña kóꞌxo nto nuu i é kīni kaa —kaꞌan ña. Dā tɨ́ɨn ña Jesuu (Mt. 26:47‑56; Mr. 14:43‑50; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Kakaꞌan dúkuan Jesuu da xée ñáꞌa san é ña te da dií ña. Ña é nanī Júdā, ña é kuvi ūxuvi ñáꞌa pustru ñá ne, odo nuū ña véꞌxi ña nuu ñaꞌá san ne, dā xee ñá mí tuví Jesuú san ne, dā éꞌxi ña xuꞌu ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Xoꞌōn, Júdā, ¿vá xūꞌu ntu kó kaꞌxin é dikōn kó, xuꞌu é vēxkúvi ú ñatīi? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ña ntántoo ni Jēsuú san ne, ntaíto ña nee é kuvi ne, tsixeꞌe ñā: —Tōꞌó, ¿kaꞌní nuu ntu o ñā káa san? —kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌan Jésuu: —Na koo mii nto ñā. Kuan tsi koo na kōo —kaꞌan ña. Kidáā ne, tɨɨn ntaꞌa Jēsuu lóꞌxo ña kade tsiñu san ne, ntuváꞌa. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ñá nī tóꞌō dutu ni ñá odo nūu ini ukún kan, ni ñatā san, ña xee é tɨɨn ña: —Dɨvi ntō ne, odo nto káa ni ūtun, é vāta te ña duꞌú u. 


text:
Da ītúvī ú ni ntō utén utén ini ukún kān ne, ntē ña ni tɨɨn ntáꞌa ntō ko, ntá tsi ura í e dóo neé sa ne, dɨvi ūra i é kāduku ntée nto e ntáde ntō nuu i é kīni kaa —kaꞌan Jésuu. Dá kakāꞌán Pedru é ñá ini ñá Jesuu (Mt. 26:57‑58, 69‑75; Mr. 14:53‑54, 66‑72; Jn. 18:12‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Kidáa ne, tɨ̄ɨn ña Jesuu, kuéꞌen niꞌi ña ña nú viꞌī dutu ñá odo nūú san. Kuéꞌēn Pedru, kántikɨn íka ika tsi ñā. 


text:
Kidáā né, uun ñadɨ̄ꞌɨ, ña é kade tsiñu sán ne, īní ña é ikān tuví Pedrú san nchúꞌūn san katúni ña ne, íntēꞌá ña ña ne, kakaꞌan ña: —Ña sāꞌá ne, dadɨɨ íka ña ni ña tsīkan —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi Pedrú san ne, tee xuꞌū ña, kakaꞌan ñá ni ñadɨ̄ꞌɨ́ san: —Xuꞌú ne, ñá īní u ña é kākaꞌan ntó san —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kú e víꞌi ne, é tūku ñaꞌa íni ña ña ne, kakaꞌan ña: —Dɨvīn né, kakuiniꞌi o ña tsīkan —kaꞌan ña. Ntá tsi Pedrú san ne, kakaꞌan ña: —¡Ñāꞌá ni san! Ña te dɨ́vī ú —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā kúvi uun urá ne, é tūku ña kakaꞌan ña: —Nuu é ntaā ntíꞌxe i tsí ña sāꞌá ne, dadɨɨ íka ña ni ña tsīkan, tsí dadɨɨ ñuu ña ñuú Galilea —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌán Pedru ni ña: —Ñá īní u nee é kākaꞌan nto —kaꞌan ña. Ura dúꞌva tsi i dá kakāꞌán Pedrú ne, kāna tsi lɨ́ꞌxɨ̄ san. 


text:
Kidáa ne, xkokōtó Jesuu, mí tuví Pedru. Kidáā ne, nánūꞌú Pedru iní ña nté o kakaꞌan Jésuu ni ña tsí diꞌna dá kāna lɨ́ꞌxɨ̄ sán ne, úni īto kaꞌan ñá e ñá ini ñá xoo ñáꞌa ña. 


text:
<pb/>Dōó tɨtɨ́n ka nuu i é ntákaꞌan kíni ña ni ñā dɨ. Dā intítsi mēꞌñu Jesuu nuu ñá tsiñu i (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Jn. 18:19‑24) 


text:
<pb/>Dā tuví san ne, nátaká nuu ñatā ña Israeé san nī tóꞌō dutu ní mastrú leí san. Kueꞌen níꞌi ña Jēsuu méꞌñū ña tsiñu naꞌnu i ne, dā íkān tsíxeꞌe ña ñā: 


text:
<pb/>—Káꞌan é nuu é ntaā i te Cristu ntíꞌxen —kaꞌan ña. Dɨvi ñā né, kakaꞌan ña: —Te kāꞌán u tsí dɨvī ú ne, ntē ña kuintíꞌxe nto ko. 


text:
Ntá tsi un tsi nté vevií ne, xuꞌu é vēxkúvī ú ñatīí ne, tuví u diñɨ kuaꞌa Xuva kō, ña é dií ka kaꞌnu kueꞌen —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña tsíxeꞌe ña ñā: —Kidáa ne, ¿dɨvi ntūn é iꞌxá Xuva kō kuan? —kaꞌan ña. Kakaꞌan Jésuu: —Mii xntō ntákaꞌan ntó nee ñáꞌa u —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntákaꞌan ña: —¿Míꞌi ntū kantio ká kō ña é kāꞌan ntaa? Tsí tutun mii ko téku ko e kéne ña kakaꞌan ña —kaꞌan ña.<pb/>


text:
Ikān éni ntuꞌu ñā daꞌví ña ña dovete, ntákaꞌan ña: —E níꞌī ntɨ́ ñatīi saꞌa é kanatɨvī ñá ñuú ntɨ. Kakaꞌan ñá tsí ña váꞌa ō e ntáꞌvi ntɨ́ diuꞌun xôo íña ñuú Romá san. Kakaꞌan ñá dɨ tsí dɨvi ñā é Cristu ñá, dɨvi ñā é kuvi ña reí dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáa ne, tsixeꞌe Pīlatú san Jesuu: —¿Vá dɨvin ntūn é kūvin Rei iña ñá Israeé san? —kaꞌan ña. —Mii xnto kākaꞌan nto —kaꞌan Jésuu. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Pílatu ni tóꞌō dutu ní ñaꞌa san: —Ñá kānaniꞌí ko kuétsi ñatīí saꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā dií dií ka xío ntii ñāꞌa san, ntákaꞌan ña: —Véꞌxi ña, kanakutsuꞌun ña ñāꞌa san nchúꞌun é kanañēꞌe ñá kanɨɨ ñūú Judeá ne, nté ñūú Galileá ne, un tsi nte íꞌa dɨ —kaꞌan ña. Dā intítsi mēꞌñú Jesuu nuu Heródē 


text:
Dá kakāꞌan ña tsí dɨvi ñūu ñá ne, taxnūu ña ña ntaꞌa Heródē, ña tsiñu naꞌnu i ñuú Galilea, tsí tuví ña ñuú Jerusaleen ntúvi tsikan. 


text:
Dā íni Heródē san Jésuú ne, dōo diní ña tsí e tɨ́tɨn ntuvi é ntio ña é kinī ñá ña, tsi téku ña e ntákaꞌan ñáꞌa san íña ña. Ntio ña é kinī ña é vīí ña nuu i e dóo kaꞌnu. 


text:
Kidáā ne, Heródē san ni sntadun ñá ne, dē xení ña ni Jēsuu. Nārkɨ́nteē ñá ña ne, naxnūu ña ña duꞌnu e dóo vaꞌa vata kaa é kainúu rei. Kidáā né, nataxnūu xtuku Heródē san ña ntaꞌa Pilatú san. 


text:
Ntuvi tsikán ne, dōo váꞌā o tiin Pilatú san ni Hēródē sán, kuān te ntuvi díꞌna ne, dōo ínchuꞌvi taꞌan ña. Dā ntúvi kuenta Jésuu é kuvī ña (Mt. 27:15‑26; Mr. 15:6‑15; Jn. 18:39‑19:16) 


text:
dá kakāꞌan ñá ni ñā: —Dɨvi ntō é vēxníꞌi nto ñatīí saꞌá ntaꞌa kó ne, ntákaꞌan nto tsí kanatɨvī ñá ñaꞌa san, ntá tsi xuꞌú ne, tsixeꞌē ú ña nuu ntó ne, ñá ni nanīꞌí ntɨ kuétsi ñā nté uun nuu i vatā o ntákaꞌan nto. 


text:
Nte Heródē ña ni naníꞌi ña kuétsi ñā. Dukuān é nataxnūu xtuku ña ña ntaꞌa ko. Koto nto tsí ña té neé ni īde kueꞌen tsí ña é kuvī ña. 


text:
Tsi dá kakūvi viko sá ne, da miī é nakāka xaa Pilatú san uun ñaꞌa, ña ñuꞌu kutu, xoó ñaꞌa é ntio ñaꞌa san é ntīi ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kuédadɨɨ tsī éni ntuꞌu ñā ntákachuꞌu ña: —¡Kaꞌní nto ña sāꞌá ne, nakāka xaa nto Barabaá san! —kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi dií dií ka ntii káchuꞌu xtúku ña: —¡Na xnteē ntó ña ntiká krusi kan! ¡Na xnteē ntó ña ntiká krusi kan! —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>É kuvi ūni íto kākaꞌan xtúku Pilatú san: —¿Nee iñá ntu é kīni kaa idé ña? Tsí ña kánaniꞌí ko kuétsi ñā é kuētsi é kuvī ña. Nantoꞌo ú ña ne, dá nakāka xaa ú ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi ñaꞌa sán ne, ntaxío ntii ña ntákaꞌan ña tsí da miī é na nākuntée ña ntīká krusí san. Un tsi vāntiñɨ ña ntákaꞌan ña. Kūvi idé ña niꞌi ña é ntio ña. 


text:
Nakáka xaa ña ñatīi, ña nuu kutu viutun san kuenta iña i é idé ña duꞌxen nī e éꞌní ña ñaꞌa sán dɨ, ntá tsi ntāda ña kuenta Jésuú san ntaꞌa ñaꞌa san vata koo é viī ñá ni ñā nee é ntio ña. Dā intée Jesuu ntíkā krusi (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Dā kueꞌen niꞌi ña Jesuu é na xnteē ñá ña ntiká krusí ne, tɨɨn ña uun ñatīi, ña ñuú Cirene, ñá nani Sīmuun, ñá véꞌxi uun rantsu. Kuétsī é īdé ñaꞌa san ña é kunīꞌi ña krusí san é kuntīkɨn ñá ata Jésuú san. 


text:
<pb/>Ñá tē nté kaa ñaꞌa ntántīkɨn ñá ña ne, ñá te da dīi ñádɨ̄ꞌɨ́ san dóo uꞌvi ntákuvi ña, ntaéku ña kuenta iña Jésuu. 


text:
Dā íto Jesuú san ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, kakaꞌan ña: —Ntoꞌó, ñadɨ̄ꞌɨ́ Jerusaleen, ñá ku ntē dúkuan ēku nto kuenta iñá ko, ntá tsi kueku nto kuenta iña mii nto ni iꞌxá nto. 


text:
Tsi véꞌxi ntūvi é kāꞌan nto: “Nté kuān nte vaꞌá ñaꞌa san, ña é ña ni kuvi kóo iꞌxá i, nī ña é ña ni ñúꞌu īꞌxá i íꞌxi i, nī ña é ña ni natsitsi íꞌxá dɨ”, koo kaꞌan nto. 


text:
Kidáā né, kani ntuꞌu ñāꞌa san káꞌan ña é na nūu xuku san mí ntántoo ña, é ntio ña é kutāvi núu ña é kunuu xūꞌu ña. 


text:
Ntá tsi te kuan ō ntáde niꞌi ña utun xɨꞌɨ̄ sán ne, ¿ntē ntú koo vií ña ni ūtun itsí san kuan? —kaꞌan Jésuú san. 


text:
Dā xee ñá xuku é nani Xkɨ̄dɨkɨ Ntɨ́xɨ sán ne, ikān náxnteē ñá Jesuu ntíkā krusi, ní ntuvi ñáꞌa ña kini ntáa san: uun ña ne, diñɨ kuaꞌa Jesuu intée ña; uun ña ne, diñɨ datsin ña intée ña. 


text:
Jesuú ne, kakaꞌan ña: —Ūvá, kada kaꞌnu iní nto ni ñā, tsi ñá ini ñá nee iña ntáde ña —kaꞌan ña. Sntadún san ne, nārkɨ́nteē ñá doo Jésuu xoo é kūvi vií i niꞌi i. 


text:
Ñaꞌa sán ne, ntáñɨ̄ ña, ntaíto ña ne, un tsi nté ña tsiñu i san ntánarkɨ́nteē ñá Jesuu, ntákaꞌan ña: —Ña sāꞌá ne, nakākú ña tuku ñaꞌa. Viꞌi a vé ne, na nakākú mii ñā kúñu ña, tē nuu é ntaā i é Cristu, ña é nakaxnúu Xuva kō —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Nteé letra dɨ́kɨ krusí san é kākaꞌan túꞌūn griegú, ni tūꞌún latiín, ni tūꞌún hebreu, kakáꞌan: “Ña sāꞌa é Rei iña ñá Israee”, kaꞌan. 


text:
<pb/>Uun ñaꞌa ñā duꞌú san, ña nteé ntiká krusí san ne, kakaꞌan ña: —¡Tē nuu é ntaā i é Cristún ne, nakākún miīn kúñu ō ne, nakākún ntɨ dɨ! —kaꞌan na. 


text:
<pb/>Ntá tsi ña uun ñaꞌa sán ne, kakaꞌan ñá ni tāꞌan ña: —¿Ña kaúꞌvī ntú o Xuva kō? Tsí dɨvīn né, dɨvi tsi nūu i kantóꞌo o dɨ. 


text:
Ntá tsi xoꞌō né, iō nuu i e ntántoꞌo kō, tsi ntantáꞌvi o kuētsí kō e ntúku nuu ō. Ntá tsi ña sāꞌá ne, ñá tē neé kueꞌen tsí ni īde ña é kīni kaa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ō tsí vevií kutūvín dadɨɨn nī ko mí ntántoo ña kuíntiꞌxe i, ña é xiꞌi —kaꞌan ña. Dā xiꞌi Jésuu (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Jn. 19:28‑30) 


text:
Kidáā né, un ntii tsī káchuꞌu ntáa Jesuu, kakáꞌan ña: —¡Ūva, ntada ú kuenta nímá ko ntaꞌa nto ve! —kaꞌan ña. Dā kúvi kāꞌan ña sáꞌa ne, xíꞌi ñā. 


text:
<pb/>Dā íni tóꞌō sntadun ñá ñuú Romá san nté ō kúvi ne, kakaꞌan ña tsi dóo kaꞌnu Xuva kō. Kakaꞌan ña: —Nuu é ntaā i é ñatīí saꞌá ne, dōo vaꞌá ña; ña túvi kuētsí ña —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Un ntɨꞌɨ kueꞌen dúꞌva ña ntaíto neé kuvi ne, kúnūꞌú ña, koó dā ntaxéꞌe ña ntaꞌa ña nima ñá e dóo uꞌvi ntákuvi ña. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ ñá ini Jesuú, ni ñadɨ̄ꞌɨ, ña ntántīkɨn ñá un tsi nte ñúu Galileá ne, intáñɨ ika ñā, ntaíto ña nté ō kúvi. Dā inuu ntúꞌxi Jesuu (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Uun ñatīi, ñá nani Jōsee, ña véꞌxi ñuú Arimatea é kāduku ntée ñuú Judeá ne, dōo vaꞌá ñaꞌa ña. Úvē taꞌan ña ña tsiñu naꞌnu i san iña ñá Israee. 


text:
Ña sāꞌá ne, kantétu ñā amá xee ntúvi é kadā kûꞌvé Xuva kō. Ñá ni kui dadɨɨ ña ni ña tsiñu i, ña nguiī san. 


text:
Kidáā ne, nanúu ña ña ntīká krusí san ne, dā náxnuu taꞌán ña ña doo kuiꞌxin e dóo vaꞌá ne, dā kukúꞌxi ña ña iní ñañā mí kāntii iní xuu, mí vāta kunuu ntúꞌxi ñaꞌa. 


text:
<pb/>Ñadɨ̄ꞌɨ́, ña vexníꞌi Jēsuu un tsi nte ñuú Galileá ne, kuéꞌen ñā né, dā íto nuu ña ñañā san, ntaíto ña nté ō kanúu kúñu Jēsuu. 


text:
Kidáā ne, kúnūꞌú ñā ne, da de váꞌa ña ntute choꞌo vîdin e dóo vá xkonuu, ni ūꞌxen xukú san dɨ. Kidáā ne, íntoo daꞌna ñadɨ̄ꞌɨ́ san ntuvi dá iō dáꞌna san, vatā ó kakaꞌan túꞌun Xuva kō.<pb/>


text:
Ntuvi dá nakiꞌi o vīté san ne, kuéꞌen xtuku ñadɨ̄ꞌɨ́ san nú ñaña Jēsuu, niꞌi ña choꞌo vîdin é de váꞌa ña. 


text:
Koó dā kúduꞌva ña. Ntē ñá iní ka ña nté koo vií ña. Kidáā ne, da née inī ña íni ña uvi ñatīi é ntañɨ etsin ña nuu ña. Ñuꞌu ña doo kuíꞌxin é kāxiꞌí nuu kueꞌen. 


text:
Ñá tē nté kaa uꞌví ñadɨ̄ꞌɨ́ san, naxkāꞌnu nteɨ ña dɨkɨ ña nte ñúꞌu kān. Ntá tsi ñatīí san ne, kakaꞌan ña: —¿Nté kui ntánantuku ntu nto ña é kāntíto san méꞌñū ña xiꞌí san? 


text:
Dɨvi ñā é vēxkúvi ña ñatīí ne, kaꞌan ña é da miī é ntūvi ña kuenta ntáꞌa ñá iō kuetsí i é na xnteē ñá ña ntiká krusi kan. Ntá tsi tē kúvi uni ntúvi xiꞌi ñá ne, ntoto xtuku ña, kaꞌan ña —kaꞌan ñátīí san. 


text:
Ña niꞌi túꞌun īña pustrú san ne: Maria Madálena, ní Juana, ni María, dɨꞌɨ Sāntiaú san dɨ, ni ñadɨ̄ꞌɨ́, ña nguiī san. 


text:
<pb/>Ntá tsi Pedrú ne, kīi ña, koó da kaīnu ña kueꞌen ñá nú ñañā san. Dā íto nuu ña iní i kān ne, koó da miī sá doo kuiꞌxín san íni ña. Kidáā ne, kúnūꞌú ña nú viꞌi ña kān. Koó dā kúduꞌva ña é kuan ō kúvi. Itsi ñuú Emauu (Mr. 16:12‑13) 


text:
<pb/>Dɨvi tsi ntūvi tsikán ne, uvi ñáꞌa ña ntɨniꞌi Jēsuu kuéꞌen ña ñūú Emauu, ñuu é tuví te ūꞌxi ɨ́ɨn kilumétru é un tsi nté Jerusaleen. 


text:
Kidáā né, tsixeꞌe Jēsuu ña: —¿Neé ntu e ntántaa nto dā veꞌxí nto ítsi kān? —kaꞌan ña. Íntāñɨ́ ntaꞌxa ñā. 


text:
Uun ñaꞌa ña, ñá nanī Cliofá san ne, kakaꞌan ña: —¿Vá xīo ñuú ntu véꞌxi nto e ñá ini nto nté ō kúvi ñuú Jerusaleen ntúvi saꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu: —¿Ntē ntu o kúvi? —kaꞌan ña. Ntákaꞌan ña: —Ntántaa ntɨ́ kuenta iña Jésuu, ña véꞌxi ñuú Nazaree. Dɨvi ñā ne, ña é kaꞌán naa Xuva ko ña. Dōó iō ña é viī ña; dōó ini ña nté koo kaꞌan ña núu Xuva ko, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa san. 


text:
Ntá tsi tóꞌō dutú san nī ña tsiñu i sán ne, ntāda ña ña kuentá vata koo é na kuvī ñá ne, xnteē ñá ña ntiká krusi kan. 


text:
Ntɨꞌɨ́ ne, ntantétu ntɨ é dɨvi ñā é nakakū ñá ña Israeé san. Ntá tsi vevií ne, é kūvi uni ntúvī é īta ntíꞌxin un ntɨꞌɨ sāꞌa. 


text:
Iō ñá dɨ̄ꞌɨ́, ña ntɨniꞌī ntɨ́ ne, dā kúduꞌva ntɨ́ nuu i e ntákaꞌan ña. Tsí tevaá duꞌva tsi ñeꞌe ña nú ñañā san. 


text:
Ntá tsi ña ni naníꞌi ña kúñu Jēsuú ne, ntiko koō ña, náxee xtúku ña mí ntoo ntɨ́ kān. Ntántaa ñā tsi xée ánjē san nuu ña. Ntákaꞌan ánjē san tsí Jesuú ne, kantíto ña. 


text:
Kidáa ne, iō ñá ntɨniꞌī ntɨ́ ne, ñéꞌe ñā nú ñañā san, ixkoto ntódo ña. Īní ña vatā o ntákaꞌan ñádɨ̄ꞌɨ́ san ne, ntá tsi ña ni iní ña Jesuu —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni ña: —¿Neé ntu dɨkɨ dɨ́kɨ nto é ña ni kuintíꞌxe nto é un ntɨꞌɨ̄ e ntákaꞌan ñá kaꞌán naa Xuva ko? 


text:
¿Vá ñā ntu te kantío é ntōꞌo Cristu, ña táxnuu Xuva kō, diꞌna dá kuēꞌé Xuva kō é kodo nuū ña? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, eni ntuꞌu ñā nañéꞌe ñá ña nté o kakaꞌan túꞌun Xuva ko kuēnta iña ña. Eni ntuꞌu ñā nté tutu é de váꞌa Muiseé ne, ni un ntɨꞌɨ tūtu é de váꞌa ña kaꞌán naa Xuva ko. 


text:
Ntá tsi tee kóo ña ña, ntákaꞌan ña: —Kutuvī ntó nī ntɨ tsí e kuáa vevii. E dóko sā kúnee —kaꞌan ña. Kidáā ne, kuéꞌen Jēsuu é kuntoo ña ni ñā. 


text:
Dā intóo dadɨɨ ña ni ñā nú mesa kán ne, kīꞌi Jesuu tañúꞌū ne, da nakuéꞌe ña sintiáꞌvi ntaꞌa Xuva kō. Dā kátsin dava ña tañúꞌū sán ne, dā tsíꞌi ña ntaꞌa ña. 


text:
Kidáā ne, ntákaꞌan ñá xe un xé un ñā: —¿Ñā ntu te ntáa e dóo diní ñuꞌu nima kó dá kantaa ñá ni ko dā véꞌxi o ítsi kān, dá kanañēꞌe ñá kō túꞌun Xuva kō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ura dúꞌva tsi i nakuntáñɨ ña, ntíko koō ñá, kūnúꞌu xtuku ña ñuú Jerusaleen, mí nāniꞌi taꞌan ña uꞌxi ɨ́ɨn ñaꞌa pustru é nātaká nuu ña ni ña ntɨniꞌi ñā. 


text:
<pb/>Kidáā ne, ntuvi ña ntántaa ña nté ō kúvi itsi kān ne, nté ō nákiní ña Jesuú dā kátsin dava ña tañúꞌū san. Dā ntii díto Jesuu méꞌñū pustru ña (Mt. 28:16‑20; Mr. 16:14‑18; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Ntoo dukuan ñā, ntákaꞌan ñá nuu i sáꞌa ne, da née inī xñá ntii dîto Jesuú san méꞌñu ñā, kakaꞌan ñá ni ñā: —Váꞌa tsi koo kuntōo nto —kaꞌan ña. 


text:
Koto nto ntaꞌa kó ni dɨ̄ꞌɨ́n ko. Dɨvi tsī ú. Koto nto kó ne, tɨɨn ntaꞌa ntō kó dɨ, tsí te uun ntatɨ ñāꞌa ne, ña túvī kúñu ī, nté xɨkɨ i vata kaa ú xuꞌu —kaꞌan ña. 


text:
Dā íni ña ntoo sán ne, nakuꞌun dîní nima ñá, ntá tsi koó dā ntákuduꞌva ña é ña ni kuintíꞌxe ña é dɨvi ntiꞌxe ñā. Jesuú ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¿Īo ntú kudii é kāꞌxi ó iꞌa? —kaꞌan ña. 


text:
Kidáā ne, kakaꞌan ña: —E kúvi kó ne, dɨvī é kākaꞌán u dá tūvi dukuan ú ni ntō. É kākaꞌán u tsí kantio é kūntaa un ntɨꞌɨ̄ é ūve naꞌa tutu é de váꞌa Muiseé san nī ña kaꞌán naa Xuva ko, ni tūtu é nanī Sálmū dɨ, mi é kākaꞌan kuénta iñá ko —kaꞌan ña. 


text:
kakaꞌan ña: —Kuān ó uve naꞌa tsí Cristú ne, kantio é kuvī ñá ne, kantio é ntōto ña dɨ tē kúvi uni ntúvi. 


text:
Kantio é kaꞌan ntódo nto ni ñāꞌa san kuénta iña ñá kanɨɨ ñūú Jerusaleen ni dá kanɨɨ ñūxiví san dɨ. Kuéꞌe nto na kūtuni ñáꞌa san kuénta iña ña tsí da miī é kantio é natɨ̄vi iní ña kuétsi ñā ne, dukuān ne, kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ñā. 


text:
Kiní nto ve tsí xuꞌú ne, taxnūu ú Espíritu Xuva ko kuēnta iña ntó, vatā o táꞌxi Xuva ko xūꞌu ña nte díꞌna. Ntá tsi kuntōo xnto iꞌa ñuú Jerusaleén san un tsi da nté tē niꞌi nto ntíi ntō é taꞌxi Xuva kō —kaꞌan Jésuu ni ña. Dā kuntáa Jesuu e dukún kān (Mr. 16:19‑20) 


text:
<pb/>Kidáā ne, kueꞌen níꞌi Jēsuu ña ntɨníꞌi ñā diñɨ ñuú san, un tsi nte ñuú Betania. Ntāniꞌi ña ntaꞌa ña ne, dā náxnuu viko ña ña. 


text:
Ña intóo sán ne, ntákaꞌan ña tsi dóo kaꞌnu Xuva kō. Kidáā né, ntiko koō ña, kunúꞌu ña ñuú Jerusaleen e dóo diní ñuꞌu nima ña. 


text:
<pb/>Xíō iꞌxá Abraan é nani Īsaa; xíō iꞌxá Isaa é nani Jācoo; xíō iꞌxá Jacoo é nani Jūdaa; xíō ení ña dɨ. 


text:
Xíō iꞌxá Judaa é nanī Fare ní Zara (dɨꞌɨ ñā ne, Tamaa nani ña); xíō iꞌxá Fare é nani Ēruun; xíō iꞌxá Eruun é nani Āraan; 


text:
xíō iꞌxá Salmuun é nanī Boó (dɨꞌɨ ñā né, Raa nani ña); xíō iꞌxá Boo é nani Ōbeé (dɨꞌɨ ñā né, Ruu nani ña); xíō iꞌxá Obee é nani Isāii; 


text:
xíō iꞌxá Isaii é nani Dāvii, ña e kúvi rei. Ēni viꞌi rei Davií san ni ñadɨ̄ꞌɨ kií, ñadɨ̄ꞌɨ́ Uriá, ne, xíō iꞌxá ña é nani Salāmuun. 


text:
xío ūun iꞌxá Josia é nani Jecōniá ne, xíō ení ña dɨ. Ntoo ña ntuvi dá xee ñáꞌa, ña ñuú Babiloniá san ne, kueꞌen níꞌi ña ña Israeé san ñuú ña kān é nantōꞌo ña ña. 


text:
xíō iꞌxá Jacoo é nani Jōseé, dɨvi xɨ̄ɨ Maríā. Maríā sán ne, dɨꞌɨ Jēsuú, dɨvi ñā é kākaꞌan o é Cristu, ña é taxnuu Xuva kō. 


text:
<pb/>Xío ūxkɨmi úvata ñā nté Abraan un tsi nté Davii. Xíō tuku uxkɨmi úvata ñā nté Davii un tsi da nté kueꞌen niꞌi ña ña Israeé san ñuú Babiloniá ne, xíō tuku uxkɨmi úvata ñā un tsi da nté ntūvi e káku Cristú san. Dā káku Jesucristu (Lc. 2:1‑7) 


text:
<pb/>Dukuan ō kúvi da káku Jesucristu: María, dɨꞌɨ Jēsuú ne, e xéꞌe ñā xuꞌu ña e tántaꞌa ña ni Jōseé ne, ntá tsi diꞌna dá kuntoo niꞌi tāꞌan ña ne, kūtuni ña tsí ñuꞌu iꞌxá ña kuenta iña Espíritū Sántū san. 


text:
Dōo vaꞌá ñaꞌa xɨɨ ña Joseé san. Ña ni ntío ña é kāꞌan kíni ñaꞌa san iña Maríā. Dukuān né, dē kuení ña é diin diin tsi naxtuvī mii ña ña. 


text:
Ntá tsi da nɨɨ kadē kuení ña ne, xée ūun ánje Xuva kō ñuu éni kān, kakaꞌan ña: —Jōsee, iꞌxá ika Dāvii, ñá ku uꞌvī o é nākiꞌin Maríā é kuvi ña ñadɨ̄ꞌɨ o, tsí iꞌxa é nakāku ña ne, ñuꞌu kuenta iña Espíritū Sántū san. 


text:
Nakāku ña uun iꞌxa tií ne, xntēén dɨvī í é Jēsuu, tsí dɨvi ñā é nakakū ñá ña ñuú ña, ña é iō kuetsí i —kaꞌan ánjē san. 


text:
Kuꞌun īꞌxá uun ñadɨ̄ꞌɨ kuétsī, ña é vāta kiní ñatīí ne,<br/>nakāku ña uun iꞌxa tii é kunani ña Emānuee, kaꞌan ña. Emanueé ne, kani túꞌun: Xuva kō nuu méꞌñu ña kō. 


text:
ntá tsi ña ni kántoo niꞌi tāꞌan ña da nté ita ntíꞌxin ntuvi e káku iꞌxá ña. Xnteē ñá dɨvī í é Jēsuu.<pb/>


text:
Kāku Jesuu ñuú Beleen ntuvi dá inúu rei Heróde ñūú tsikan. Kidáā né, ēka ña e dóo kiꞌin inī í san ñuú e dóo ikā ne, xée ña ñūú Jerusaleen. 


text:
Ntátsixeꞌe ñā: —¿Míꞌi ntu tūví rei iña ñá Israee, ña é dā ve káku san? Īní ntɨ kɨ́mī e kéne e táꞌxi kuenta íña ñá nte ñúú ntɨ kān. Dukuān é vēꞌxí ntɨ é kunūu iní ntɨ ña —kaꞌan ña. 


text:
Kāna ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ tóꞌō dutú san nī mastrú leí san, tsixeꞌe ña ñā: —¿Míꞌi ntu kāku ñá nanī Cristu, ña táxnuu Xuva kō? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntákaꞌan ñá ni ñā: —Ñuú Beleen é kāduku ntée ñuú Judea, tsí kuan ō kaꞌan ñá kaꞌán naa Xuva ko kídaā:<pb/> 


text:
Dɨvin, ñūú Beleen é tūvín ñuú Judaa,<br/>kaꞌnun vata ntáa é un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuú naꞌnu<br/>mí ntoo ña ntádē kûꞌvé ñuú Judaa.<pb/>Ntá tsi dií dií ka kuiko ñuꞌu ñāꞌa o,<br/>tsí nte ñúu o kan vēꞌxí uun ñaꞌa,<pb/>ña kada kûꞌvé iña ñaꞌa ko, ñá Israeé san. Kuan ō kaꞌan ña —kaꞌan ñáꞌa san. 


text:
<pb/>Kidáā né, kāna xuꞌu Heródē ña dóo kiꞌin inī í san, tsixeꞌe ña ñā nee ntúvi ntiꞌxe é kii díto kɨ́mī san. 


text:
Kidáā né, taxnūu ña ña ñuú Beleén san, kakaꞌan ña: —Kueꞌēn ntó, nantuku vāꞌá nto iꞌxá san. Te nāniꞌi nto í ne, taxnūu nto túꞌūn vata koo é kikunúu ini kó i dɨ —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Dā téku ña é kākaꞌán reí san ne, kuéꞌēn ká ña. Īní ña tsí dɨvī kɨ́mī e íni ña ñuú ña kān né, odo nūú nuu ña, kuéꞌēn da nté xee mí tuví iꞌxá san. 


text:
Dá kūkɨ́ꞌvi ña má viꞌi kān né, īní ña iꞌxá san ni dɨꞌɨ i Māríā ne, ínchɨtɨ ñā mí tuví ne, ínūu iní ña i. Nākaán ña etun ñá ne, xéꞌe ña īꞌxá san doméni e kúvi oro, ni kūtú, nī choꞌo vîdin e dóo nuu áꞌvi. 


text:
Kidáā ne, xéꞌe Xuva ko ūun xénī é kākaꞌan é ña ku ntiko koó ña mí tuví Heródē. Dukuān ne, tuku itsi kunúꞌu ña. Dá kuēꞌen Jésuu ñuú Egítō 


text:
<pb/>Dā kunúꞌu ña ne, īní Josee ánje Xuva kō ñuu éni kān. Kaꞌan ánjē san: —Nakuntítsin, kiꞌin īꞌxá san ni dɨꞌɨ ī né, kueꞌen náneꞌen ñuú Egítō. Ikan kuntōo nto da nté kāꞌán u ni ō. Tsí kiꞌxi rei Heródē é nantuku ña īꞌxá san é kaꞌnī ñá i —kaꞌan ña. 


text:
Ikān tsi kantóo ña dā nté xiꞌi Heródē san. Sáꞌā kúvi vata koo é kūntaa é kākaꞌan ñáꞌa, ña é kaꞌán naa Xuva ko nte kídaā: “Nté ñūu Egítō nákaná u iꞌxá ko”, kaꞌan ña. Dā táxnuu Heródē é kūví ntɨꞌɨ iꞌxa tií san 


text:
<pb/>Dā kútuni Heródē tsí ña ni de ntáa ña dóo kiꞌin inī í san ne, kūdiin kuéꞌen ña. Taxnūu ña sntadun é kaꞌnī ñá un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ iꞌxa tii é ntoo ñuú Beleén, ni ñūu é ntoo etsin ikān, iꞌxa é īó uvi kuia í, ō é dií ka kuetsī, vata ō ita ntíꞌxin ntuvi é kaꞌan ña dóo kiꞌin inī í san. 


text:
Dîtó un tsi nte ñuú Ramaa<br/>ntákachuꞌu ntáa ña, ntaéku ña.<pb/>Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñadɨ̄ꞌɨ́ Israeé ne, ntaéku nteé ña iꞌxá ña.<pb/>Ña ni ntío ña ntukaꞌnu iní ña,<br/>tsí é xiꞌi ntɨ́ꞌɨ iꞌxá ña, kaꞌan ña. 


text:
<pb/>—Nakuntítsin, kiꞌin īꞌxá san ni dɨꞌɨ ī, kunúꞌu nto ñuú Israee, tsí e xíꞌi ña é ncho kaꞌní iꞌxá san —kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi dā téku ña é dɨvi tsi īꞌxá Heródē, ñá nani Arquēlau, nakunúu ña naa ñá ne, úꞌvī ña é ntiko koō ña. Kūtuni ña ñuu éni kān ne, da díta ña itsi ñuú Galilea. 


text:
Kuéꞌen ña, kūkuntóo ña ñuu é nani Nazāree. Dukuan ō kúntaa é kākaꞌan ña é kaꞌán naa Xuva ko kídaā: “Kaꞌan ñáꞌa san tsí nazarenu ña”, kaꞌan ña.<pb/>


text:
<pb/>Ña é kaꞌán naa Xuva ko kídaā, ñá nani Isāiá ne, kakaꞌan ñá iñá Juaán san dá kākaꞌan ña:<pb/>Dîtó tatsin úun ñaꞌa, ña e dóo ntii kākaꞌan ñuu itsí kān:<pb/>“Nakōo túꞌvē ntó itsi Xuva kō;<pb/>Ntantaa ntó itsi ña”, kaꞌan ña, kaꞌan Ísaiá san. 


text:
<pb/>Ínūú Juaán san doo e kúvi idi kameu. Ñɨɨ íꞌxi ña ne, ñɨɨ kúvi dɨ. Skuntí ini éꞌxi ña ne, īni xiꞌi ñá ntudin ñuñu. 


text:
Un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña ntoo ñuú Jerusaleén ni ñūú Judeá, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuu é ntoo etsin nú ntūte kaꞌnu é nani Jōrdaán ne, kuéꞌen ñā mí nuu Juaán san. 


text:
<pb/>Ntá tsi dā íni Juaán san tsí tɨ̄tɨ́n ña fariseú san nī ña saduceú san xée ñā é kūtsi ntute ña ne, kakaꞌan ñá ni ñā: —¡Ntōꞌo é tatá koo kúvi nto! ¿Xoó ntu kakaꞌan í ni ntō é kūnu nto é ña níꞌi nto é ntoꞌo nto ntaꞌa Xuva kō? 


text:
Ñá ku kaꞌān nto: “Ntɨꞌɨ́ ne, Abraan úva ikā ntɨ”, é kuān o ntákaꞌan nto. Tsí kakaꞌán u ni ntō tsí kuvi vií Xuva kō é ntāda ña xuú san iꞌxá Abraán, tē dɨ́ ntio ña. 


text:
É iō tuꞌve kaá ntee é nakɨ̄ɨn ña utun san. Da nēé ka utun é ña taꞌxi kɨtɨ vaꞌá ne, nakɨ̄ɨn ña ne, dá kaꞌmi ña. 


text:
Xuꞌú ne, ntute kadáꞌvi ú nto dá kanakutsi ntute ú nto é nātɨvi iní nto kuétsi ntō, ntá tsi ña é dā vé véꞌxi ne, dií ka kaꞌnu ña é xuꞌu. Ntē ña váꞌa u é kuidō ú ntiꞌxen ñā. Dɨvi ñā ne, Espíritū Sántū san ni ñúꞌu dáꞌvi ña nto. 


text:
Niꞌi ntaꞌa ña ūtun é kākani ña kɨtɨ trigú ne, dá nākaxnúu ña é vāꞌá ne, dá nātsuꞌun váꞌa ña. Ntá tsi e ña kaidiáꞌvi ne, kaꞌmi ña meꞌñú ñuꞌu é ña kantáꞌva —kaꞌán Juaán san. Dā ítsi ntute Jesuu (Mr. 1:9‑11; Lc. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Kidáā ne, véꞌxi Jēsuu nte ñúú Galileá, ne, xée ñā nú ntute kaꞌnu Jordaán san, mí nuu Juaán san, vata koo é kūtsi ntute ña ntaꞌa Juaán san. 


text:
Ña ni ntío Juaán san é nakūtsi ntute ña ña, ne, kakaꞌan ña: —Xuꞌu é kantio ko é dɨvi nto nakūtsi ntute nto ko. ¿Vá kūvi ntu é xuꞌú nakūtsi ntute ú nto? —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kuan tsī koo, tsi é vāꞌá ō é kāda ntaa o é un ntɨꞌɨ̄ é kāꞌan Xúva kō —kaꞌan ña. Kidáā ne, kakaꞌán Juaán san tsí vií ña. 


text:
Dā kúvi ítsi ntute Jesuú ne, ntii ña diñɨ ntute kān ne, ura dúꞌva tsi i nákaan e dukún kan ne, īní ña Espíritu Xuva kō, é īnu ña vata kaa paloma, kátavi ntódo ña ña. 


text:
Kakaꞌan tátsin nte e dukún kān: —Sáꞌā é Iꞌxá miī kó e dóo kakuinimá ko. Dōo diní ko ni ñā —kaꞌan tátsín san.<pb/>


text:
Kidáā ne, íntēka Espíritū Sántū san Jésuu ñuu itsí kān é kōto nteé tóꞌō e ña váꞌā san ñá te kōꞌxó nteē ña. 


text:
Kidáā ne, xéē tóꞌō e ña váꞌā san ne, kakaꞌan ni ña: —Tē nuu é ntaā i é Iꞌxa Xuva ko kúvin ne, káꞌan ni xūú san na ntūví tañúꞌū —kaꞌan. 


text:
<pb/>Ntá tsi kakaꞌan Jésuu: —É ūve naꞌa kakaꞌan Túꞌun Xuva kō: “Ñá te da mii tsī tañúꞌu kāntio ñaꞌa é nīꞌi ña ntuvi iña ña, tsí un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ túꞌūn é kākaꞌan Xúva kō.” Kuān ó uve naꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kueꞌen níꞌi tóꞌō e ña váꞌā san ña ñuú Jerusaleen, mí tuvi xúkun Xuva kō. Xntitsī ña míꞌī e dií ka dūkun rkɨ úkūn sán ne, 


text:
kakaꞌan ni ña: —Tē nuu é ntaā i é Iꞌxa Xuva ko kúvin ne, nakōꞌxon kúñu ō, tsí uve naꞌa kakaꞌan Túꞌun Xuva kō:<pb/>Taxnūu ña ánje ñā é kuēnta víi ña o.<pb/>Kurkāa ña o vata koo é ña nákɨꞌɨ́n xuu. Kuān ó uve naꞌa —kaꞌan. 


text:
<pb/>Kakaꞌan Jésuu ni i: —Tsí uve naꞌa xtúku kakaꞌan Túꞌun Xuva kō: “Ñá ku koto ntēen Tóꞌo o, Xuva ō.” Kuān ó uve naꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kuēꞌen níꞌi xtūku tóꞌō e ña váꞌā san ña. Kúxēe ña uun xuku mi dóo dūkún ne, náñēꞌe ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuu é īó ñuxiví sa. Ñá tē nté kaa váꞌā o. 


text:
Kakaꞌan tóꞌō e ña váꞌā san ni ña: —Te nākunchɨ́tɨn nūú ko, te kunuu inī ó ko ne, taꞌxi u é kadā kûꞌven un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñuú san —kaꞌan. 


text:
<pb/>Kidáā ne, kakaꞌan Jésuu ni i: —Kūnun, tóꞌō e ña váꞌā, tsí uve naꞌa kakaꞌan Túꞌun Xuva kō: “Da mii tsi Xuva kō é kunuu inī ó ña, da mii tsi tsīñu ña é vīin.” Kuān ó uve naꞌa —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kidáā né, xtūvi mii tóꞌō e ña váꞌā san ña ne, xéē ánje Xuva kō é viī ñá ña kuenta. Dā éni ntuꞌu Jēsuu dé tsiñu ña ñuú Galilea (Mr. 1:14‑15; Lc. 4:14‑15) 


text:
Ntāka ña ñuú Nazaree é tuvi ñuú Galileá ne, kuéꞌen ñā é kutuvī ñá ñuú Capernau, é tuví diñɨ míni kaꞌnu san, etsin nú rāxa Zabúluun ni nú rāxa Néftalii. 


text:
Ñuú Zabuluún ni ñūú Neftalií ne,<pb/>ñuu é ntoo etsin diñɨ míni kaꞌnu kān,<br/>uun xo diñɨ ntute kaꞌnu Jordaán san,<pb/>ñuú Galilea, mí ntoo ñaꞌa, ña é ña te ña Israeé san.<pb/> 


text:
Ñaꞌa, ña ntoo ikan mí nēé ni kuētsí i ne,<pb/>īní ña ñuꞌu é kāxiꞌí nuu kaꞌnu.<pb/>Ñaꞌa, ña ntoo ní ntatɨ dóxiꞌí ne,<br/>xiꞌí nuu kaꞌnu mí ntoo ña. Kuan ō kaꞌan Isáia. 


text:
<pb/>Nté ntūvi tsikan éni ntuꞌu Jēsuu kakaꞌan ntódo ña: —Natɨvi iní nto, tsí dokó sa xee ntúvi é kixkadā kûꞌvé Xuva kō —kaꞌan ña. Kāna Jesuu kɨ́mi ñáꞌa, ña ntátɨɨn tsákā (Mr. 1:16‑20; Lc. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Dā íka Jesuu úun xo diñɨ míni Galileá san ne, īní ña Simuun, ña é kākaꞌan ña é Pedrú, ni enī ñá, Andree. Ntánakuītá nuu ñá xunu ña nú ntute kān, tsí ntátɨɨn ña tsákā. 


text:
Kakaꞌan Jésuu ni ña: —Kuntīkɨn ntó ko ne, taꞌxi ú nto tsiñu é kāna nto ñaꞌa é kuntīkɨn ñá ko —kaꞌan ña. 


text:
<pb/>Kuéꞌēn ká ña, ne, īní ña uvi ñāꞌá ka ñaꞌa, ñá nani Sāntiau ni ení ña Juaan. Ntuvi ña é iꞌxá Zebedeu ña. Ñúꞌu ña tun ntōó ni uva ñā, ntántaváꞌa ña xunu ña mí ntátsin. Kāna Jesuu ñá ne, 


text:
ura tsí i xtúvī mii ña tún ntōó ña ni uva ñā ne, íntīkɨn ñá ña. Ñá te da dīi ñaꞌá nakuaꞌa Jésuu (Lc. 6:17‑19) 


text:
<pb/>Īka Jesuu kanɨ́ɨ ñūú Galilea, nakuāꞌa ña ñaꞌa san má ūkún ña Israee. Kakaꞌan ntódo ña túꞌūn vaꞌá san kuenta iña i é kixkadā kûꞌvé Xuva kō. Kantaváꞌa ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ kuiꞌi, un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i é kākuvi ñaꞌa san. 


text:
Kūtuni ñáꞌa iña ñá kanɨɨ ñūú Siria ne, ntēka ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ña nchokuví san, ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa, ña e ntákuvi kuiꞌi, o te ūꞌvi kúñu ñā, o te ñūꞌu e ña váꞌā nima ñá, o te kāxiꞌi míi ñā, o tē natɨ́ɨn ña ne, ntaváꞌa ña ña, un ntɨɨ́ ntɨɨ̄ ña. 


text:
Ñá te da dīi ñaꞌa intíkɨn ñá ña nté ñūú Galilea, nté ñūu é nani Ūꞌxi Ñúú ne, nté Jerusāleen, nté Jūdea, nté ñūu é ntoo uun xo diñɨ ntute kaꞌnu é nani Jōrdaan.<pb/>


text:
Dā íni Jesuu tsí ña te da díi ñaꞌá san ne, kuxée ña dɨkɨ ukú san. Dā itúvi ña ne, xéē ña ntántīkɨn ña mí tuví ña. 


text:
<pb/>—Nté kuān nte vaꞌá ni ñāꞌa, ña é kūtuni i tsí ña kúvi vii ña te ña xntii Xuva ko ña, tsí ntáduku ntée ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte vaꞌá ni ñāꞌa, ña é kanɨɨ̄ nima í ncho kutúꞌve i iña Xuva ko, tsí kuéꞌe ña é kūtuꞌve váꞌa ña. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte vaꞌá ni ñāꞌa, ña é ntántukū é vāꞌá koo kuntoo ni tāꞌan i, tsí kaꞌan Xúva kō tsí dɨvi ñā é iꞌxā ñá ña. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte vaꞌá ni ñāꞌa, ña é ntántoꞌo i tsí kuíntiꞌxe ña Xuva kō, tsí ntáduku ntée ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼNté kuān nte vaꞌá ni ntō dá ntákaꞌan kíni ñaꞌa san íña nto, dá ntádē xení ña ni ntō, dá ntákaꞌan ña dovete e ntáde nto é kīni kaa da ntáde nto é ntio ko. 


text:
Kūntoo dínī nto, ñá ku kuntoo ntaꞌxa ntō, tsí niꞌi ntó doméni é vāꞌá kueꞌen e dukún kān, tsí kuān o dé xení ñaꞌa san ni ñá kaꞌán naa Xuva ko, ña intóo kídaā dɨ. Vata ntáa ñɨɨ ni ñūꞌu ntáa o ñuxiví a (Mr. 9:50; Lc. 14:34‑35) 


text:
<pb/>ʼDɨvi ntō ne, vata ntáa ñɨɨ ntáa nto ñuxiví a. Ntá tsi tē ña tuví ka díkō ñɨɨ́ san ne, ña kúvi ntūváꞌa ka. Ñá vādá ka mí kaidiáꞌvi i. Kate ó ne, kaka nuu ñaꞌa san. 


text:
Ntē ña kañíi ñaꞌa san kantílīn vata koo é xnuu xuꞌū ña má kɨdɨ. Tsí xkaa iko dukūn ña vata koo é nāxiꞌí nuu kanɨɨ̄ má viꞌi kān. 


text:
Vata ntáa ñūꞌu é kaxiꞌí nuu ntáa nto da ntáde ntō é vāꞌa. Kuan kōo vií nto é vāꞌá vata koo é na kīní ñaꞌa ne, na kāꞌan ñá tsi dóo kaꞌnu Xuva kō, ña tuví e dukún kān. Dá kanakuāꞌa Jesuu ñáꞌa san iñá lei 


text:
<pb/>ʼÑá ku dē kuení nto te véꞌxī ú é nakuītá u lei Muíseé san ni tūꞌun é kāꞌan ñáꞌa, ña é kaꞌán naa Xuva ko kídaā. Ñá te vēxnákuītá u leí san, tsí véꞌxī ú é na kūntaa é kākaꞌan leí san. 


text:
Tsí nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí da nté ntɨ̄ꞌɨ e dukún kān, da nté ntɨ̄ꞌɨ ñuxiví sa ne, ñá kunāa nté uun letra, nté uun puntu leí san da nté kūntaa ntɨ́ꞌɨ. 


text:
Xoó ñaꞌa, ña é ña káde kuenta leí san, kuān te dií ka lúꞌntī né, kuān ó kanakuāꞌa ña tuku ñaꞌa é kuān koo vií ña dɨ́ ne, ñá tē neé nuu áꞌvi ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. Ntá tsi xoó ñaꞌa, ña é kāde ntaá leí san ne, kuān ó kanakuāꞌa ña ñaꞌa san é kuān koo vií ña dɨ́ ne, dōo kaꞌnu ñaꞌa ña mí kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
Kakaꞌán u ni ntō: ñá kɨ̄ꞌɨn nto mí tuví Xuva ko tē ña dií dií ka váꞌa koo vii nto é kāꞌan Xúva ko vatā ó ntáde ña fariseú san nī mastrú leí san. Dá kakāꞌan Jésuu nté koo vií ō dá kākudiin o (Lc. 12:57‑59) 


text:
<pb/>ʼIni nto tsí kakaꞌan ñátā san kídaā: “Ñá kaꞌnī ntó ñaꞌa, tsí xoo é kaꞌní i ñaꞌa ne, níꞌi ña e dóo ntoꞌo ña”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi xuꞌú kakaꞌán u ni ntō né, tē xoó kudiin í ni tāꞌan i ne, níꞌi ña é ntōꞌo ña. Xoo é kākaꞌan i é kīni kaa iña taꞌan i ne, kuéꞌē ña tsiñu i é ntōꞌo ña. Xoo é kākaꞌan i tsí tuntu táꞌan i ne, kɨ́ꞌɨn ñā dôꞌvi kan. 


text:
<pb/>ʼTē kixtúvī ntó doméni ntaꞌa Xúva kō nú nāa ñá kān ne, kidáa nakaꞌan ntō é iō nuu i é kāꞌan ntée taꞌan nto nto ne, 


text:
xtuvī mii ntó doméní san nú nāá san ne, kueꞌēn nto mí tuví taꞌan nto. Diꞌna ntuváꞌa nto ni tāꞌan nto ne, kidáa kuēꞌé nto doméni ntaꞌa Xúva kō. 


text:
<pb/>ʼTe kɨ̄ꞌɨn niꞌi taꞌan nto nto ntaꞌa ña tsíñu i ne, ntuváꞌa nto ni ña itsi kān, vata koo é ña tsiꞌi kuétsi ña nto ntaꞌa ña tsiñu i san. Tsí dɨvi ñā ne, káꞌan ña nī mau kui nuu ne, xnuu kutu ña ntō. 


text:
Tsí nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí ña ntíi nto dā nte ntáꞌvi ntɨꞌɨ nto diuꞌun é katāvi nto. Dá kakāꞌan Jésuu dá kaito o tuku ñadɨ̄ꞌɨ 


text:
<pb/>ʼÉ īni nto tsí kakaꞌán lei Muísee: “Ñá ku kukīdi niꞌi nto ñádɨ̄ꞌɨ é ña te ñádɨ̄ꞌɨ míi ntō”, kaꞌan. 


text:
Ntá tsi xuꞌú kakaꞌán u ni ntō: Tē xoó ñaꞌa ntio ña é viī ña é kini kaa ni ñadɨ̄ꞌɨ dá kaito ña ña ne, vata te kīdi niꞌi ña ña, tsí edé kuení ña é viī ña é kīni kaa san ni ña. 


text:
<pb/>ʼTe ntūxnúu kuāꞌa nto kade i é viī nto é kīni kaa ne, tavá nto, dá nakuitā nto. Dií kaa váꞌā ó te kūnaá ntuxnūú nto é kɨ̄ꞌɨn ntó kanɨɨ̄ kúñu ntō dôꞌvi kan. 


text:
Te ntāꞌa kuaꞌa nto kade i é viī nto é kīni kaa ne, kaꞌnté nto, dá nakuitā nto. Dií ka váꞌā o é kūnaá ntaꞌa nto é kɨ̄ꞌɨn ntó kanɨɨ̄ kúñu ntō dôꞌvi kan. Nté o kakaꞌan Jésuu é natsoo mii taꞌan ō (Mt. 19:9; Mr. 10:11‑12; Lc. 16:18) 


text:
<pb/>ʼKuān ó kakaꞌan ña intóo kídaā dɨ: “Xoó ñatīi é naxtuvī mii ña ñadɨꞌɨ́ ña ne, da miī é nakatsin ña tutú ña”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi xuꞌú ne, kakaꞌán u ni ntō: Tē xoó ñatīí xtuvī mii ña ñadɨꞌɨ́ ña ne, tē ña ni ide ñadɨꞌɨ́ san é kini kaa ni tuku ñatīí ne, kaxéꞌe ñatīí san itsi é vīí ñadɨꞌɨ̄ ña é kīni kaa. Tē xoó ñaꞌa natántaꞌa niꞌi ña ñadɨ̄ꞌɨ́ san ne, kade ña é kini kaa ni ñā dɨ. Dá kakāꞌan Jésuu é ña natekú o Xuva kō 


text:
<pb/>ʼÉ tēkú nto dɨ dá kakāꞌan ñátā san: “Tē xeꞌé nto xuꞌu nto ni Xuva kō né, da miī é kāda ntaa nto”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi kakaꞌán u ni ntō, ñá ku dotō tsí kakuniꞌi nto da nēé ka nuu i. Ñá ku dotō tsí kakuniꞌi ntō e dukún kān, tsí ikan kadē kûꞌvé Xuva kō. 


text:
Ñá ku dotō tsí kakuniꞌi nto ñūxiví sa, tsí ñuxiví sa nteku ntiꞌi dɨꞌɨn Xuva kō. Ñá ku dotō tsí kakuniꞌi nto ñūú Jerusaleen, tsí ikān ñuú Rei, ña e dóo kaꞌnu. 


text:
Ñá ku dotō tsí kakuniꞌi nto dɨ̄kɨ nto, tsi nté uun idi nto ña kuvi vií nto é ntukuīꞌxín, o ntuntēe. 


text:
Dá ntákaꞌan ntó ne, da mii tsī é kāꞌan nto tsí kuvi ne, o ña kúvi. Tē nteku é kāꞌan ntó ne, kade nto é kanañēꞌe tóꞌō e ña váꞌā san nto é viī nto. Dá kanañēꞌe Jésuú kō dá ñūꞌu iní taꞌan kō (Lc. 6:29‑30) 


text:
<pb/>ʼÉ tēkú nto tsí kakaꞌán lei Muísee: “Tē xoó tavā i ntuxnúū ntó ne, tavá nto ntuxnūú ña dɨ. Tē xoó tavā i núꞌu ntō ne, tavá nto núꞌu ñā dɨ”, kaꞌan. 


text:
Ntá tsi xuꞌú ne, kakaꞌán u ni ntō tsí ña náā ntó nī ña kini ntáa san. Te kuēꞌé nuu ña vinuu ntó ne, kuéꞌe ntō é na kuēꞌé nuu ña é uun sán dɨ. 


text:
Te da xōó ka ñaꞌa kaikan ñá nto ne, kuéꞌe ntō nee iña é kaīkan ña. Ñá ku dēvíni nto tē xoó ñaꞌa ncho nakiꞌi nteé ña iña nto. Kuinima ntó ña kadē xení ni ntō (Lc. 6:27‑28, 32‑36) 


text:
<pb/>ʼÉ tēkú nto tsí kakaꞌan ñáꞌa: “Kuinima ntó taꞌan nto, ne, ña ku kuinima ntó ña kadē xení ni ntō”, kaꞌan ña. 


text:
Ntá tsi xuꞌú kakaꞌán u ni ntō e kuinima ntó ña kadē xení ni ntō. Kaꞌan ntáꞌvī ntó iña ña é kainúu ntiꞌu nto. 


text:
Kidáā ne, kuvi ntiꞌxe nto iꞌxá Xuva kō, ña tuví e dukún kān. Tsí kataꞌxi Xuva kō é dadɨɨ tsi kaxiꞌí nuu ngantií san mí ntoo ñaꞌa, ña é vāꞌá, nī mí ntoo ñaꞌa, ña é kīni ntáa san, ne, kataxnūu ña é dadɨɨ tsi o kakɨɨn daví san mí ntoo ñaꞌa, ña é vāꞌá, nī mí ntoo ñaꞌa, ña é kīni ntáa san dɨ. 


text:
Te da mii tsī kuinima ntó ñaꞌa, ña é kakuinima í nto ne, ¿míꞌi ntu nīꞌi nto é vāꞌá ntaꞌa Xuva kō? Kuān ó de ña ntaído diuꞌún san dɨ. 


text:
Te da mii tsi tāꞌan ntó kaꞌan ntó ni ñā ntiusí ne, ¿neé ntu é kāꞌan nto e dóo váꞌā ó kade nto? ¿Ñā ntu te kuán o de ñaꞌā, ña é ña ntákuintiꞌxe i Xuva kō dɨ? 


text:
ʼDá kāde nto nuu i é vāꞌá ne, ña kú de nto nūu ñaꞌa da ti é kāꞌan ñá tsi dóo vaꞌá ñaꞌa nto. Tsi kidáā ne, ña táꞌxi Xuva kō, ña tuví e dukún kān, doméni é kāduku ntée nto. 


text:
Dukuān ne, dá kaxntii nto ña ntāꞌví san ne, ñá ku kaꞌān ntó ni ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ ñaꞌa vatā ó de ñaꞌa é rkɨ xaa ña ntéku e ntákaꞌan ñá ni ñāꞌa má ūkún kān, méꞌñu itsi kān dɨ. Kuān ó de ña vata koo é kāꞌan ñáꞌa san tsi dóo vaꞌá ñaꞌa ña. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō, tsí e dɨ́vi tsi tsīkan doméni é nīꞌi ña. 


text:
Xntii xuꞌū ntó ña. Tsí ini Xúva kō neé ntáde xuꞌū ntó ne, dɨvi ña taꞌxī ña doméni é kāduku ntée nto. Dā nañéꞌe Jésuu nté koo kaꞌan ntâꞌví ō (Lc. 11:2‑4) 


text:
<pb/>ʼDā ntákaꞌan ntâꞌví nto ne, ñá ku kaꞌān ntó vatā ó de ña ntaéni ntaꞌví san. Tsi dóo ntio ña é kuntitsī ña kaꞌan ntâꞌví ña má ūkún kān, méꞌñu itsi kān dɨ́, vata koo é kīní ñaꞌa san ña. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí e dɨ́vi tsi tsīkan doméni é nīꞌi ña. 


text:
Ntá tsi dá kakāꞌan ntâꞌví nto ne, kukunūu nto mí xoxó ñaꞌa ne, nakadɨ̄ ntó xiꞌí nto. Kidáā ne, diin diin tsi káꞌan ntâꞌví nto ni Xuva kō. Xuva kō ne, ini ña neé é diin diin tsi kade ntó ne, táꞌxi ñā é vāꞌá iña nto. 


text:
<pb/>ʼDá kakāꞌan ntâꞌví nto ne, ñá ku dotō tsí kaꞌan ntó vatā ó ntáde ñaꞌa, ña é ñá ini Xúva kō. Tsí tē dóo kiꞌin ito kāꞌan ña é dɨvi dɨvi tsī ne, kuétsī é tēkú Xuva ko ñā, kuiní ña. 


text:
Ñá ku kuān xkoó de nto, tsí Xuva kō ne, ini ña nee ntɨ́ꞌɨ ntɨꞌɨ kantio nto diꞌna dá kākan ntó ntaꞌa ña. 


text:
Duꞌva koo kaꞌan ntâꞌví nto:<pb/>Xuvā ntɨ é tuví nto e dukún kān,<br/>na nakuiko ñuꞌū ntɨ́ dɨvī nto.<pb/> 


text:
Kada kaꞌnu iní nto nī ntɨ kuétsī ntɨ́, vatā ó kade kaꞌnu iní ntɨ ni ñāꞌa, ña e ntáde é kini kaa nī ntɨ.<pb/> 


text:
Ñá ku dā váꞌa ntō é ntōꞌo ntɨ́ ntaꞌa tóꞌō e ña váꞌā san,<br/>ntá tsi xntii ntō ntɨ é ña vií ntɨ é kīni kaa é ntio i é vīí ntɨ.<pb/>Tsí dɨvi ntō é kadē kúꞌvē nto;<br/>dɨvi ntō e dóo iō nto é viī ntó ne,<br/>dɨvi ntō e dóo kaꞌnu nto ntii dañu ntūvi.<pb/>Kuan tsi koo na kōo. Kuan kōo kaꞌan ntó ni Xuva kō. 


text:
<pb/>ʼTsí te kāda kaꞌnu iní nto ni ñāꞌa dá ntáde ña é kini kaa ni ntō né, kada kaꞌnu iní Xuva ko ni ntō dɨ. 


text:
Ntá tsi tē ña kada kaꞌnú ini nto ni ñāꞌa dá ntáde ña é kini kaa ni ntō ne, ñá kada kaꞌnū iní Xuva ko ni ntō dɨ. Dá kakāꞌan Jésuu nté koo kuntoo ixu ō 


text:
<pb/>ʼDá ntaíntoo ixu ntō ne, ñá kū xkuntóo ntaꞌxa ntó vatā ó de ña ntaéni ntaꞌví san. Ntánakoto ntaꞌxa ña vata koo é kūtuni ñáꞌa tsí ña ntaéꞌxi ña. Nuu é ntaā i é kākaꞌán u ni ntō tsí e dɨ́vi tsi tsīkan doméni é nīꞌi ña. 


text:
vata koo é ña kutúni ñáꞌa san é ña ntaéꞌxi nto. Tsí Xuva kō ne, ini ñá nēe é diin diin tsi ntáde ntó ne, niꞌi nto é vāꞌá ntaꞌa ña. Dokuíka īña ko é tuví e dukún kān (Lc. 12:33‑34) 


text:
<pb/>ʼÑá ku nātee kuitɨn nto é vāꞌá iña nto ñuxiví a, tsí iꞌa ne, kaduku tɨ ne, ō kakuduꞌxe káa nto ne, ō teꞌú ne, ō kɨꞌɨn duꞌu. 


text:
Ntá tsi natee kuitɨn nto é vāꞌá iña nto e dukún kān. Tsí ikān ne, ña túvi kɨtɨ é duku tɨ iña nto, ntē ña téꞌu, ntē xoxó ña duꞌu é kiꞌi dúꞌu ña iña nto. 


text:
Tsí dā míꞌī ká ñuꞌu váꞌa é vāꞌá iña ntó ne, ikān tuví nima ntó dɨ. Ñúꞌū é kāxiꞌí nuu kúñu kō (Lc. 11:34‑36) 


text:
<pb/>ʼNtuxnúu kō ne, vata kaa ñuꞌu é kāxiꞌí nuu kúñu ko kāa. Te vāꞌá ntuxnūú nto ne, kanɨɨ̄ kúñu nto kāxiꞌí nuu. 


text:
Ntá tsi tē ña váꞌa ntuxnūú nto ne, kanɨɨ̄ kúñu nto ñɨnēe. Te ñūꞌú san kuneé ne, kuneé kueꞌen. Ñɨnēé kueꞌen kúñu ntō. Xuva kō né, ō diuꞌún san (Lc. 16:13) 


text:
<pb/>ʼÑa kúvi kada tsiñu o ni ūvi ñaꞌa tóꞌo kō é uun kaa tsi. Tsí te ntio ko ñá uun ña ne, ñá uun sán ne, ñá ntīo ko ña. Tsí uun ñaꞌa ña ne, kuiko ñuꞌu o ñā; ñá uun sán ne, ñá kuiko ñuꞌu o ñā. Dukuān ne, ña kúvi kada tsiñu ō é nɨɨ̄ kuéꞌen ini ko īña Xuva kó te dadɨɨ tsi kadā kuení ko nté koo kukuika ō. Kade Xuva ko kuēnta íꞌxá ña (Lc. 12:22‑31) 


text:
<pb/>ʼDukuān ne, kakaꞌán u ni ntō: Ñá ku dē kuení nto ntuvi iña nto, míꞌi kīꞌxi é kōꞌo é kāꞌxi nto, míꞌi kīꞌxi doo é kunūu nto. ¿Ñā ntu te dií dií ka nuu áꞌvi ntuvi iña nto é vata kaa e é kāꞌxi nto? ¿Ñā ntu te dií dií ka nuu áꞌvi kúñu ntō é doo san é kunūu nto? 


text:
Koto nto láa, kɨtɨ ntaíko e dukún kān. Ñá tē ntaítu tɨ, ntē ña te ntátaꞌvi tɨ. Ña túvi xāka tɨ mí ñuꞌu váꞌa é kāꞌxi tɨ. Ntá tsi kaxéꞌe Xuva kō, ñá tuví e dukún kān, e ntaéꞌxi tɨ. ¿Vá dií ka ntu nuu áꞌvi a láa san é dɨvi ntō? 


text:
<pb/>ʼ¿Nté kui kuān nte ntádē kuení nto nēe é kunūu nto? Koto nto itá laa san nté ō ntaéꞌnu má kūꞌu kan. Ntē ña ntáde tsiñu, ntē ña ntákanɨ. 


text:
Tē xeꞌé Xuva kō é kuān nte váꞌa ito laa san é kāntíto vevií ne, utén koko meꞌñú ñuꞌu kán ne, ¿ñā ntu te dií dií ka taꞌxi ña é kunūu nto, ntoꞌo é ña ini kuintíꞌxe ntiꞌxe nto? 


text:
Dukuān ne, ñá ku kutsuꞌun ntō, ñá ku kaꞌān nto: “¿Míꞌi ntu kīꞌxi é koꞌo ō, é kāꞌxi o? ¿Míꞌi ntu kīꞌxi é kunuu kutāvi o?” Ñá ku kuān xkoó kaꞌan nto. 


text:
Tsí ñaꞌa, ña e ñá ini Xúva kō ne, ntánantuku ña ūn ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i sáꞌa. Ntá tsi ini Xúva kō, ña tuví e dukún kān, tsí ntátaan núu nto un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i sáꞌa. 


text:
Ntá tsi diꞌna ntukū nuu iní nto é nantuku ntō é kadē kûꞌvé Xuva kō ne, vií nto é vāꞌa é ntio ña. Kidáā ne, taꞌxi ña un ntɨɨ́ ntɨ̄ɨ́ nuu i é ntátaan núu nto. 


text:
Dukuān ne, ñá ku ntɨꞌɨ inī nto nté koo vií nto uten, tsí utén ne, īó ka ntuvi é ntɨꞌɨ iní nto. Tsí utén utén ne, xée miī é ntɨꞌɨ iní nto nēe é viī nto.<pb/>


text:
Tsí vata tsī ó kakaꞌan ntée nto tuku ñaꞌa ne, kuan kōo kaꞌan ntée ña nto dɨ. Vatā ó kakii kúꞌvē ntó ne, kuan koo kuntēkú kūꞌve ntó dɨ. 


text:
Te kāꞌán ni tāꞌan o: “Tāꞌxin ntuxnúu o, na nātavá u utsi xákā é nūu san”, koo kaꞌan, ntá tsi ¿míꞌi ntu kūvi kinin é natāvan, tsí ntuꞌu san núu ntuxnúu o? 


text:
Dɨvīn é kaeni ntaꞌvín, diꞌna natāván ntuꞌu é nūu ntuxnúu o ne, kidáa kūvi kinin é natāván utsi xákā san é nuu ntuxnūú taꞌan o. 


text:
<pb/>ʼÑá ku kuēꞌé nto tínā sán nuu i e kúviko san. Tē ñaꞌá ne, tɨɨn tɨ nto. Ntē ña ku xéꞌe nto kutsín san xoꞌo kɨtɨ e áꞌvi san, tsí kaka nuu tɨ. Kidáā né, ntuku kuiꞌī tɨ́ nto. Kakan nto, nantuku ntō né, nakeꞌxen ntō xiꞌi (Lc. 11:9‑13; 6:31) 


text:
<pb/>ʼKákan nto ntaꞌa Xuva kō ne, níꞌi ntō. Nantuku ntō né, naniꞌi nto. Nakeꞌxen ntō xiꞌí ne, nakaán ña é kɨ̄ꞌví nto. 


text:
Da xōó ka ñaꞌa é kakan ña ne, niꞌi ña. Da xōó ka ñaꞌa é nantuku ñā ne, níꞌi ñā. Da xōó ka ñaꞌa é nakeꞌxen ñā xiꞌí san ne, nakaan. 


text:
Ntōꞌo é kīni kaa nima ntó ne, kaxéꞌe nto é vāꞌá iꞌxá nto. ¿Ñā ntu te dií dií ka taꞌxi Xuva kō, ña tuví e dukún kān, é vāꞌá, tē xoó kakan í ña? 


text:
<pb/>ʼDa nēé ka nuu i é ntio nto é vīí ñaꞌa ni ntō né, kuan kōo vií nto ni ñā dɨ. Tsi sáꞌa kakāꞌan lei Muísee, ni ña ntákaꞌán naa Xuva ko kídaā. Xiꞌi é ña niꞌi (Lc. 13:24) 


