# verses

text:
Heni Paoli, nhyemigwe ndiwe mtumigwa wa Kilistu Yesu, kwa igano lya Nguluwi, hamwe na mng'holozetu Sostenesi. 


text:
<pb/>Twanguwandichila hemwe muwele chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu muwele kuli muji wa Kolinto, hemwe mditwa muwe mwelile kuli kilumba na Kilistu Yesu, namchemigwa muwe wanhu wa Nguluwi, hamwe na wanhu weng'ha kweng'ha walingumlanda kwa itagwa lya Mkulu wa hetwe Kilistu Yesu, yawele Mkulu wa hewo na hetwe kahi. 


text:
<pb/>Nguluwi Mhaza wa hetwe na Mkulu Yesu Kilistu yawape hemwe kunoga kwa heye na kikala goya. Utambichizo kukolela Yesu 


text:
<pb/>Ndanguta malumbo kwa Nguluwi wa heni, mazuwa gose, kwa chiwalo cha kunoga kwa heye yawapele hemwe kukolela Kilistu Yesu. 


text:
Kwa vila milumba hamwe na Kilistu hemwe mbweda chila chinhu, mbweda kuli kudamla na luhala lweng'ha. 


text:
Ahyo, hamwisilwe na ndolendole yeng'ha ya Muhe Yelile, kota vyomlingumbeteza Mkulu Yesu Kilistu yagubuligwe. 


text:
Na heye kowemiza hemwe mbaka hoidumila, leka moneche mlihela wihe kuli zuwa lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
Nguluwi ndo wa kitumbila, heye nakawachema hemwe muwe chinhu chimwe na Mwanage Yesu Kilistu Mkulu wa hetwe. Kibagula kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Nguluwi 


text:
<pb/>Wang'holozangu kuli Kilistu, walume na wadala, ndanguwadedeza kwa itagwa lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, mikundize kuli chila mbuli yomlonga, leka mleche kibagula hemwe kwa hemwe. Muwe mihanzile ng'hatu kwa gomjesile na chomgana kudita. 


text:
Wang'holozangu kuli Kilistu, walume na wadala, wanhu wamwe walawile kuli nhanzi ya Kilowe na wandonjela kota mwangilewa. 


text:
Nandonga ahila kwa vila chila munhu kangulonga lya heye, ayu kangulonga, “Heni nda wa Paoli,” Yunji, “Heni nda wa Apolo” Na yunji kolonga, “Heni nda wa Kefa” Na yunji “Heni nda wa Kilistu.” 


text:
Ndaze, Kilistu nakagawanuka? Hebu. Ndaze, ndo Paoli nakawambigwa mumsalaba kwa chiwalo cha hemwe? Ndaze, hemwe nambatizigwa leka muwe walanguswa wa Paoli? 


text:
Ndangukumbuchila vivila nandimbatiza Stefanasi na ivyazi lyake, ila sikumbuchile hebu kota nandimbatiza munhu yunji. 


text:
Kilistu hanhumile heni kuya kubatiza, ila kanhuma heni kuwadamlila wanhu Mbuli Inojile na kudamla ne kitumbila luhala lwa wanhu, leka kubagama kwa Yesu mumsalaba kuleche kwajiliza ludali lwake. Kilistu ndo luhala na ludali lwa Nguluwi 


text:
<pb/>Mina usenga kwa chiwalo cha kubagama kwa Kilistu mumsalaba ndo mbuli ya upoka hela kwa wala walingwajilila, ila kwa hetwe tulinguloholigwa, twangona mong'ho wa Nguluwi. 


text:
Mina Gandichigwe galonga,<pb/>“Ndowifya nhyala za wanhu wawele na nhyala,<br/>na luhala lwa wawanzi ndotaga kutali.” 


text:
Lelo kakohi yawele na nhyala? Lelo kakohi mlangusa wa malajizo ga Musa? Na kakohi yalingidita kadaha kitwanza mhela awu? Nguluwi kaidita nhyala ya isi ayi iwe upoka ng'hatu! 


text:
<pb/>Mina, kwa nhyala za heye Nguluwi, wanhu hawomzela Nguluwi kwa nhyala za hewo. Ila Nguluwi kagana kuwalohola wala walingukunda kukolela usenga ula walingudamla, wanguwona kota upoka. 


text:
Ila hetwe, twanguwadamlila mbuli ya Kilistu yawambigwe mumsalaba, mbuli ilingoneka kota kikwang'hwala kwa Wayahudi na upoka kwa wala hawawele Wayahudi. 


text:
Ila kwa wala wachemigwe na Nguluwi, Wayahudi na wala wanhu hawawele Wayahudi, Kilistu ndo yawele mong'ho wa Nguluwi na luhala lwa Nguluwi. 


text:
Mina chilingoneka kota upoka wa Nguluwi, china luhala kusinda usugu wa munhu, na chila chilingoneka kota ng'hochele kwa Nguluwi, china ludali kusinda ludali lwa munhu. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, mkumbuchile mhela lomchemigwe na Nguluwi, wenji wa hemwe nawalihela luhala kwa majesa ga chiwunhu, na hawawele wenji nawawele na ludali ama wanhu wawele na ukulu. 


text:
Ndo kulonga, Nguluwi nakagahagula gala isi naigona gachipoka, leka yawabase soni wawele na luhala, Nguluwi nakagahagula gala isi naigona gang'hochela leka yawabase soni wawele na ludali. 


text:
Na kahi Nguluwi nakagahagula gala gawele gabezigwe na wanhu wa isi, leka kuwifya gala galingoneka na wanhu kota gatanganika. 


text:
Ila Nguluwi heye ndo yawalumbile hemwe na Yesu Kilistu. Nguluwi nakamdita Kilistu yawe luhala lwetu. Kukolela heye tuwichigwa goya hamwe na Nguluwi, tuwa wanhu welile na twilejehe. 


text:
Lelo, kota Maandiko Matakatifu vyogallingulonga,<pb/>“Heye yogana kitogola,<br/>yetogole kwa gala goyakolile Mkulu.”<pb/>


text:
Wang'holozangu, walume na wadala, lombuyile kwa hemwe, siwadamlile uviso wa kukomya kwa Nguluwi, kwa ulonzi ulinguwanojeza wanhu ama kwa luhala lwa wanhu. 


text:
Hala hondali na hemwe, nasivizelele choneche, ila nangana ndimzele Yesu Kilistu yula yawambigwe mumsalaba. 


text:
Kwa usenga na kudamla kwa heni, hauwele kwa ulonzi uwele na nhyala za kuwadita wanhu wakwejigwe, ila kwa ulajilo winji wa mong'ho wa Muhe wa Nguluwi, 


text:
leka makundo ga hemwe, hambe getumbile luhala lwa munhu, ila iwe kwa mong'ho wa Nguluwi. Luhala lwa Nguluwi 


text:
<pb/>Ndanguwadamlila usenga wa luhala kwa wala wakangale kuli makundo, ila haiwa luhala lwa isi ayi na haiwele kwa vilongozi wa isi ayi ilingwajiliza ludali. 


text:
Twanguwadamlila luhala lwa Nguluwi luvisigwe na luhaguligwe na kihanza ukulu wa heye hala isi hainalumbigwa. 


text:
Kuduhu ne chilongozi yumwe wa isi ino yaluzelele luhala luno. Wone na wawe wavizelele hino, nahawali kumuwamba mumsalaba Mkulu wa ukulu. 


text:
Ila ndo kota Maandiko Matakatifu vyogalingulonga,<pb/>“Mbuli zohambe zoneche na iziho, ne makutu kuhulika,<br/>mbuli wanhu zohambe wejese mnhumbula,<br/>azo ndo Nguluwi yawawichile wala walingumgana.” 


text:
Ila Nguluwi katugubulila hetwe kwa Muhe. Mina Muhe Yelile, kangusakula chila chinhu chiwele mgati ng'hatu mwa Nguluwi. 


text:
Yalikohi yoweza kuvizela vinhu vya mgati mwa munhu wone haiwele muhe wa heye yuye? Vivyo, kuduhu yavizelele mbuli za Nguluwi, ila Muhe wa Nguluwi. 


text:
Lelo, hetwe hatubochele muhe wa wanhu wa isi, ila tubochela Muhe yalajizwe na Nguluwi leka yatudite tuvizele gala gotupeligwe hela na Nguluwi. 


text:
<pb/>Lelo, hetwe twangulonga, haiwele kwa ulonzi wotulangusigwe kwa luhala lwa munhu, ila twangulonga kwa ulonzi wotulangusigwe na Muhe wa kukomya, twangulonga mbuli za Muhe kwa wala wawele na Muhe wa Nguluwi. 


text:
Munhu yohawele na Muhe wa Nguluwi, hobochela mbuli za Muhe wa Nguluwi. Kwa heye munhu ayo, mbuli azo ndo upoka yeka, gangupuluta luhala lwake, mina ganguweza kuzeleka hela kwa utanzi wa Muhe. 


text:
Ila munhu yawele na ayo Muhe wa Nguluwi, koweza kugazela geng'ha, na haduhu munhu yoweza kumtagusa. 


text:
Gandichigwe gangulonga,<pb/>“Yalikohi yoweza kuvizela majesa ga Mkulu?<pb/>Yalikohi yoweza kumlangusa Mkulu?” Ila hetwe twanago majesa ga Kilistu.<pb/>


text:
Wang'holozangu, heni nasijezile kulonga na hemwe kota wanhu wawele na Muhe wa Nguluwi ila nandonga na hemwe kota wanhu wa chiisi, kota wana wadodo kuli kumkunda Kilistu. 


text:
Nandiwapa itombo na haiwele kwa chilyo chikavu, kwa vila namwali hamkundile kuchibochela. Na mbaka sambi baha hamkunda hebu. 


text:
Mina hemwe mng'hali wanhu wa chiisi, mwangikala kwa vihendo vya chiisi. Ndaze, silingukomya kota mng'hali na maya na kilewa hemwe kwa hemwe? Mbuli zino zangulajila ng'hatu hemwe mng'hali wanhu wa chiisi, na mwangikala kota wanhu wa chiisi. 


text:
Yumwe wa hemwe hoyolonga, “Heni ndangumuwinza Paoli”, Na yunji kolonga, “Heni ndangumuwinza Apolo”, Ndaze, ayo hailingulajila kota mng'hali ngikala kota wanhu wa isi ino hela? 


text:
<pb/>Apolo ndo yalihi? Na Paoli ndo yalihi? Hetwe twa vitumagwa hela wa Nguluwi natuwegalilani hemwe makundo. Chila yumwe wa hetwe kangukola mijito kota vyoyapeligwe na Mkulu. 


text:
Yatanganiche hawele yula yanyalile nyhadikwa, ama yula yaboholele mazi, wakitumbila ndo Nguluwi yaiditile nyadikwa yote. 


text:
Munhu yanyalile na yaboholele mazi weng'ha wewhana, na Nguluwi komonola chila yumwe kota vyoyekangaze kukola choyalajizwe. 


text:
Mina hetwe twangukola mijito hamwe na Nguluwi, na hemwe mwa kota mgunda wa Nguluwi, hemwe mwa kota ng'handa ya Nguluwi. 


text:
<pb/>Kwa kitumbila kunoga kwa heye koyamhele Nguluwi, mbika msisi kota yalinguzenga yadahile yawele na luhala, na munhu yunji kanguzenga mchanya mwake, ila chila yumwe yawe msugu yolola vyoyozenga mchanya mwa msisi awu. 


text:
Mchanya mwa msisi awo munhu koweza kuzenga kwa zahabu, sendi au kwa maganga ga sendi nyinji ng'hatu, koweza kuzenjela migodi, chimundi na midete. 


text:
Kunoga kwa mijito ya chila yumwe kokoneka mhela wa zuwa lila lya utaguso. Hambi zuwa ayo, acho chiluli cholajila mijito ya chila munhu, chiluli chojeza kona kota mijito ya hewo nainoga. 


text:
Wone choyazenjile munhu kuchanya mwa awo msisi hachilakazwa na acho chiluli, munhu ayo kobochela ndolendole. 


text:
Ila wone choyazenjile cholakazwa, leka kokwajiliza choyaganigwe kubochela, ila heye koloholigwa kota yaponele nzagunzagu kulawa mchiluli. 


text:
<pb/>Ndaze, hamvizelele kota hemwe mwa ng'handa ya Nguluwi, na Muhe wa Nguluwi kangikala mgati mwa hemwe? 


text:
Lelo, wone munhu yawifye ng'handa ya Nguluwi, Nguluwi komuwifya heye, mina ng'handa ya Nguluwi yela, namwe mwa kota ng'handa ya Nguluwi. 


text:
<pb/>Mleche kibada! Munhu yoneche hali hemwe yochiwona kana luhala lwa chiisi, kabweda yawe mpoka leka yawe na luhala lwa kukomya. 


text:
Hambi, luhala lwa wanhu wa isi ayi ndo upoka hali Nguluwi. Mina Maandiko Matakatifu gangulonga, “Nguluwi kawagwilizaga wawele na luhala kuli usugu wa hewo.” 


text:
Yawe Paoli ama Apolo ama Kefa, isi yeng'ha ama ukomu ama kubagama ama mbuli za sambi ama mbuli za hamba, vyeng'ha ndo vya hemwe. 


text:
Kwa heni haiwele chinhu, wone nhagusigwe na hemwe, ama na utaguso wa chiwunhu, na sichitagusa ndiliyeng'ha. 


text:
Mgati mwa nhumbula ya heni kuduhu chinhu chinhagusa kwa mbuli yoneche, ila ayo hailingulajila kota ndahela nongwa. Mkulu ndo yalingunhagusa heni. 


text:
Lelo, mleche kutagusa mhela loung'hali, mbeteze mbaka Mkulu hoyokuya. Heye kogavumbula gala gali kutitu gavisigwe, na kulajila hazelu gala gawele mnhumbula za wanhu. Nabaho chila yumwe kubochela lutogo lwake kulawila kwa Nguluwi. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, ndimtumila Apolo na heni kwa chiwalo cha hemwe, leka kukolela hetwe milanguse ulonzi awu, “Mibatilile gandichigwe.” Mleche kidayila munhu yumwe na kumbeza yunji. 


text:
Yalikohi yokubagula nakukona hegwe kota kunoga kusinda yunji? Kuna chinhu chachi hegwe chohupeligwe? Na wone uwe upegwe, iwa ndaze kwangidaya kota hupeligwe? 


text:
<pb/>Ena! Mgabochela geng'ha nagomganile! Muwa na lufufu! Muwa wandewa hetwe tulihaduhu! Ndangugana muwe wandewa, leka tuwe wandewa hamwe na hetwe. 


text:
Ndangijesa Nguluwi katudita hetwe watumigwa tuwe wanhu wa mwiso ng'hatu, kota wanhu watagusigwe kubagama, mina tugaluka mnvina hali isi yeng'ha, hali wahilisi wa kilanga na hali wanhu. 


text:
Hetwe twawapoka kwa mbuli ya Kilistu, ila hemwe mna luhala kwa kilumba hamwe na Kilistu! Hetwe twa ng'hochele, hemwe mna ludali. Hetwe twangubezigwa ila hemwe mwangutogoligwa. 


text:
Mbaka sambi, hetwe tuna nzala na ng'halu, twahela chakuvala, twangutowigwa na viganza, twahela hakuwasa. 


text:
Kahi twangugaya na kukola mijito kwa moko getu. Howotuliga, hetwe twanguwalandila utambichizo, howotugaza hetwe twangwimilila. 


text:
Howotusinjizila, twangwidichila goya. Mbaka sambi hetwe twangoneka kota vinhu vikokomoche vya isi, lelo, hetwe twangoneka kwa chila munhu, kota vinhu vyavu. 


text:
<pb/>Silingwandika aga geng'ha leka ndiwabase soni, ila ndanguwakanya kota wana wa heni ndiwaganile. 


text:
Mina na wone muwe na wanhu elufu kumi wa kuwamila kuli kilumba na Yesu Kilistu, mwahela wahaza wenji, hambi kuli kilumba na Kilistu, heni ndo ndiwalelile kwa kudamla Mbuli Inojile. 


text:
Ahyo, ndangumlajiza Timoteyi kwa hemwe. Heye ndo mwanangu ndimganile na yatanganiche kuli kilumba na Mkulu. Ayo kowakumbusani nzila yondilinguwinza kuli kilumba na Yesu Kilistu, nzila yondilingulangusa chila honhu kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Ila, Mkulu wone yagane, ndokuya kwa hemwe himahima, na baho ndokona nene baha, hachiwele chila hela chowolonga, ila na ludali lowalinalo awo walingidaya. 


text:
Ndaze, mwangugana chilikohi? Mbuye kwa hemwe na ng'obwa, au mbuye na muhe wa igano na uliholile?<pb/>


text:
Zabaho mbuli zitanganiche kota kuna ung'hondwa hali hemwe, na awo ung'hondwa wihile ng'hatu mina haunalawila hali wanhu wo hawamzelele Nguluwi. Ndonjelwa kota, kuna yumwe wa hemwe kangikala na mdala wa mhaza wa heye! 


text:
Iwa ndaze lelo mwangidaya? Nayali goya kwa hemwe kulomboleza, na ayo yaditile chinhu acho yawinjigwe hali hemwe. 


text:
Nani, kwa ubanzi wa heni, ifanda kwa lukuli ndakutali na hemwe, leka ahyo, kwa muhe ndabaho hamwe na hemwe, hino, kota vila ndabaho, mina ndimtagusa munhu ayo yaditile chinhu acho cha soni kota heni nda aho hamwe na hemwe. 


text:
Muhela homting'hana hamwe kwa itagwa lya Mkulu Yesu, nani ndahamwe na hemwe kwa chimuhe, na ludali lwa Mkulu wa hetwe Yesu lwa baho, 


text:
mumuwiche munhu ayo mmoko mwa Limazoga, leka lukuli lwake luwifigwe na muhe wa heye iloholigwe zuwa lila Mkulu hoyowatagusa wanhu. 


text:
Mihovuje, mkataje kutali usaso wa katali wa gehile. Leka muwe utimbo unyale wohauwichigwe usaso kota vyomlinguganigwa kuwa, mina Kilistu mwanaing'holo lya Pasaka wa hetwe kalavigwa nhambiko. 


text:
Lelo, tudite mnvina ayo, ilihela usaso ula wa katali, usaso wa wihe na gehile, ila kwa ibumunda haliwichigwe usaso, ndo ibumunda linojile na kukomya. 


text:
Silingulonga kota mleche kihanza na wanhu weng'ha wohawamzelele Nguluwi, wawele wang'hondwa na wabuhu na wahizi na walingufugamila jimalukolo. Mina kwa kileka na hewo weng'ha na iwagana hemwe muche ng'hatu kuli isi ino. 


text:
Chonyandiche ndo chino, mleche kihanza na mng'holozo yawele Mkilistu yawele mng'hondwa na mbuhu na yalingufugamila jimalukolo na yawele na maligo na yalingugala na mhizi. Munhu yawele hino, na kulya mleche kulya na heye. 


text:
<pb/>Ndaze, mbuli ya heni kuwatagusa wanhu wawele kunze kwa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu? Awo Nguluwi kowatagusa. Ndaze, hemwe hamganigwe kuwatagusa wala wawele kuli wanhu wa hemwe baho? 


text:
Heye Nguluwi kowatagusa awo wawele kunze. Kota Gandichigwe vyogolonga, “Mumuwinje kutali munhu yehile yawele hali hemwe!”<pb/>


text:
Iwa ndaze yumwe wa hemwe kumlonjeleza mng'holoze hali utaguso wa wanhu hawamzelele Nguluwi yoleka kumlonjeleza hali wanhu wa Nguluwi? 


text:
Ndaze, hamzelele kota wanhu wa Nguluwi wowatagusa wanhu wa isi ayi? Wone lelo, isi yotagusigwa na hemwe, lekachoni hamlingugana kutagusa kuli mbuli ndodo? 


text:
Ndaze, hamzelele kota hetwe towatagusa wahilisi wa kilanga? Ahyo totagusa ng'hatu mbuli ndodo za ukomu awu ziwele muisi. 


text:
Wone muwe mchilewa, ndaze, muwachema wawe watagusa hanji hawazeleche kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wawataguse hemwe? 


text:
<pb/>Ndangulonga aga kuwabasa soni hemwe! Hambi kuduhu ne yumwe hali hemwe yawele na luhala lwa kijesa nongwa za wang'holoze? 


text:
Ila Mkilistu komuhilika Mkilistu muyage kuli mchitala, yomleka yataguswe na watagusa wohambe wakunde na hawamzelele Nguluwi. 


text:
<pb/>Ako kilonjeleza mwemwe kwa mwemwe kwangulajila ng'hatu kota mlemwela! Ndaze, yowa mbuli inojile ng'hatu kwa hemwe wanhu kuwaditila wihe? Yowa inojile ng'hatu kwa hemwe kusukulwa lufufu lomuwelenalo. 


text:
Ndaze, hamzelele kota wanhu wehile hawowa na honhu kuli Undewa wa Nguluwi? Mleche kibada! Hawawele wanhu wagoni na wang'hondwa na walingufugamila jimalukolo na wala walinguwasa na walume wayao. 


text:
Hawawele wahizi na wabuhu na walingugala na walinguheha na wabokaji na walinguliga hewo weng'ha hawowa na honhu kuli Undewa wa Nguluwi. 


text:
Wamwe wa hemwe mwali hiho, ila namusilwa gehile ga hemwe na mditwa welile na muwa mtanganiche kwa Nguluwi kwa itagwa lya Mkulu Yesu Kilistu na kwa Muhe wa Nguluwi wa hetwe. Ng'huli za hemwe zimtogole Nguluwi 


text:
<pb/>Munhu koweza kulonga, “Kwa heni chila chinhu chikundigwa kwa malajizo.” Ila haviwele vyeng'ha vinoga kwa heni. Ndangukunda kota chila chinhu chinoga kwa heni ila ndema chinhu choneche chila chindongoze. 


text:
Hamba munhu nyunji koweza kulonga, “Ndiya kwa chiwalo cha munda, na munda kwa chiwalo cha ndiya.” Goya, ila Nguluwi koviwifya vyeng'ha vili. Lukuli lwa munhu haluwele kwa ung'hondwa, ila kwa chiwalo cha kumditila Mkulu, na heye Mkulu kanguulolela lukuli. 


text:
<pb/>Ndaze, hamzelele kota ng'huli za hemwe ndo vitomo vya lukuli lwa Kilistu? Lelo nhyole vitomo vya Kilistu ndividite viwe vya uhonzolomo? Ne hado! 


text:
Ahyo, hamvizelele, yalingilumba na mhonzolomo kawaga lukuli lumwe na heye? Kota vyoyandichigwe mli Maandiko Matakatifu, “Na hewo weli wowa lukuli lumwe.” 


text:
<pb/>Mikale kutali na ung'hondwa. Gehile geng'ha galinguditigwa kunze hagalingulumiza lukuli ila mng'hondwa huditaga gehile mli lukuli lwake heye. 


text:
Ndaze, hamzelele kota ng'huli za hemwe ndo ng'handa ya Muhe Yelile yawele mgati mwa hemwe, yomumbochele kulawila kwa Nguluwi? Hemwe baho, mwa wa Nguluwi. 


text:
ila kwa vila kuna ung'hondwa ng'hatu, chila mlume yawe na mdala wake yuye na chila mdala yawe na mlume wake yuye. 


text:
Mlume kanguganigwa yadite galinguganigwa kwa mdala wa heye, na heye mdala yadite galinguganigwa kwa mlume wa heye. 


text:
Mdala kahela ludali hali lukuli lwa heye, ila mlume wa heye kanawo. Hamba, hiho du mlume kahela ludali hali lukulli lwa haye, ila mdala wa heye kanawo. 


text:
Mleche kiyima chila yumwe, ila kwa kulagana kwa mhela udo hela, leka muwe na mhela wa kulanda. Hamba mihiluchile kahi leka Limazoga lileche kuwajeza kwa vila hamuweza kilemeza. 


text:
Nangana wanhu weng'ha wawe kota heni vyondili, ila chila munhu kanayo ndolendole ya heye yapeligwe na Nguluwi, yumwe kana ino na yunji kana yila. 


text:
<pb/>Kwa wala walume hawanahola na wala wadala hawanaholeka, ndanguwalonjela kota inoga wekale kota heni vyondili. 


text:
Ila wone hamuweza kilongoza mwemwe, leka muhole, mina inoga kuhola kuleka kumema maya ga chilukuli. 


text:
<pb/>Kwa wala weholile ndanguwapa ilajizo ali, na haiwele ya heni, ila ya Mkulu. Mwanamche yaleche kileka na mlume wa heye, 


text:
Ila wone yeleche na heye, na baho yekale ne kuholeka, au hebu, wehanyise wawe hamwe kahi na mlume wa heye. Mlume na heye yaleche kumwandichila luleko mchewake. 


text:
<pb/>Kwa wala wanji ndangulonga, heni, haiwele Mkulu, ndangulonga hino, wone mlume Mkilistu kana mdala yawele hambe yamkunde Kilistu, na ayo mdala kakunda kulutilila kikala na heye, yaleche kumwandichila luleko. 


text:
Na wone mdala Mkilistu kana mlume yalihela makundo kwa Kilistu, na ayo mlume kangukunda kulutilila kikala na heye, lelo, mdala ayo yaleche kumwandichila luleko. 


text:
Kwa vila ayo mng'holozo yohambe yamkunde Kilistu, kobocheligwa kwa Nguluwi kwa kukolela mdala wa heye, na ayo mdala yohambe yamkunde Kilistu kubocheligwa kwa Nguluwi kwa kukolela mlume wa heye. Leka vila, wana wawo na wahawele wehile kota vyoili, ila hambi sambi wabocheligwa na Nguluwi. 


text:
Ahyo, wone yula yohambe yamkunde Kilistu kangugana kumleka muyage yawele Mkilistu, leka yamleche hela. Aho yula mlume Mkilistu au mdala, kowa yelejehe. Mina Nguluwi kawachema hemwe mikale goya. 


text:
Hegwe mwanamche Mkilistu, kovizela ndaze kota huweza kumlohola mlume wa hegwe? Au hegwe mlume Mkilistu, kovizela ndaze kota huweza kumlohola mdala wa hegwe? Wikale kota vyouchemigwe na Nguluwi 


text:
<pb/>Ahyo, chila yumwe na yekale kota vyouganigwe na Mkulu, na yekale kota vyoyachemigwe na Nguluwi. Ali ndo ilajizo lyondanguse kuli vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Wone munhu yenjile ikumbi kambochela Nguluwi, ayo yaleche kivisa kota kenjila ikumbi, na wone loyachemigwe yali hanenjila ikumbi, leka yaleche kwinjila ikumbi. 


text:
Mina kwinjila ikumbi au hanenjila ikumbi haiwele chinhu, chitanganiche ng'hatu ndo kibata malajizo ga Nguluwi. 


text:
Ndaze, hegwe wali mpogozi mhela wouchemigwe? Uleche kona vibi, ila wone uwe na mhela wa kilejeha, udite. 


text:
Mina heye yachemigwe na Mkulu yali mpogozi, ayo kawaga munhu yelejehe wa Mkulu. Na kahi hiho na yula yachemigwe yawele munhu yelejehe, kawaga mpogozi wa Kilistu. 


text:
Wang'holozangu, chila yumwe wa hemwe, yekale kwa kilumba na Nguluwi kota vyoyachemigwe. Mbuli za wang'hali hola na wadala walekwa 


text:
<pb/>Lelo, kwa mbuli ya wahinza hawanaholeka na hawanahola, heni ndahela ilajizo kulawa kwa Mkulu, ila ndangulavya gondijesile heni kota kwa isungu lyomheligwe na mkulu ndanguganigwa kuwa wa kitumbila. 


text:
<pb/>Lelo, vyondilingona heni, kwa nongwa iwele aha sambi, ndangijesa kota na igana munhu yapone kota vyoyali. 


text:
Ila wone uhole kowa huditile gehile, na mhinza wone yaholeche kowa haditile gehile. Ila wanhu kota awo wogaya ng'hatu kuli ukomu awu, ila heni nangana ago galeche kuwafika hemwe. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, ndangugana kulonga hino, mhela uponile udo. Na kulawila sambi wala waholile wekale kota vila hawanahola, 


text:
na wala walingulila wawe kota hawalingulila, na wala walingusechelela wawe kota hawalingusechelela, na wala walingugula wawe kota wahela chinhu chowagulile. 


text:
Na hewo wawele na chakukola na vinhu vya isi ino, wawe kota wahela chakukola ng'hatu. Mina isi ayi kota vyotuzelele yangukola. 


text:
<pb/>Ndangugana hemwe mleche kuwa na lunhwinhwi. Munhu yalihela mdala kakolaga mijito ja Mkulu, leka yamnojeze Mkulu. 


text:
na heye kangukwejigwa banzi mbili. Mdala hanaholeka ama hanating'hana na mlume kahangawaga na mbuli ya Mkulu leka yawe yelile lukuli na Muhe. Ila mdala yaholeche, kahangawaga na mbuli za vinhu vya isi leka yamnojeze mlume wa heye. 


text:
<pb/>Ndanguwalonjelani aga kwa vila ndangugana kuwatanza hemwe, na haiwele kuwalemezeni. Ndangugana hemwe mdite ganojile, na milavye mwemwe baho kuli mijito ja Mkulu, ne kukwejigwa na mbuli zinji. 


text:
Wone munhu kangona kota halingumditila goya mhinza mkasano wa heye, wone yone mhinza ayo kalala kwa vila mihela ja heye ja kuholeka jipuluta, wone koweza kihola na heye, yadite ahyo, wone yamhole hodita gehile. 


text:
Ila wone ayo mlume yagane yuye kwa nhumbula ya heye kuleka kuhola, na wone yoweza kulongoza maya ga chilukuli, ayo kangudita goya kwa kuleka kumhola mhinza ayo. 


text:
Ahyo, yula yokwamula kuhola mhinza kangudita goya, na yula yalingulema kuhola kangudita goya ng'hatu. 


text:
<pb/>Mdala yaholeche kanguwohigwa na mlume wa heye mhela weng'ha mlume wa heye hoyowa mkomu. Ila mlume wa heye wone yabagame, mdala ayo kowa yelejehe, na wone yagane koweza kuholeka na munhu yoneche hela yawele Mkilistu. 


text:
Ila, vyondilingona heni, kobweda ng'hatu kota yapone hihyo vyoyali. Ago ndo Majesa gangu, na ndangijesa heni kahi ndanaye Muhe wa Nguluwi.<pb/>


text:
Sambi yanguwala vilyo vitambichizwe jimalukolo. Tuvizela kota hetwe tweng'ha twa wawanzi, ila uwanzi awo wanguwadita wanhu wawe wochidaya, ila igano lyanguzenga. 


text:
Munhu yochijesa kota kachizela chinhu, ndangukomya hachizelele ne chinhu kota vyoilingumgana kuchizela. 


text:
<pb/>Lelo, kuli mbuli ya vilyo vitambichizwe jimalukolo, tuvizela kota jimalukolo haiwele chinhu muisi, tuvizela kota Nguluwi ndo yumwe hela. 


text:
Hanga kuwele na vinhu vilinguchemigwa mimlungu kuli isi ama kilanga, na hanga wanhu wangulonga kuna mimlungu na wakulu wenji, 


text:
ila hetwe tuna Nguluwi yumwe, Mhaza, yalumbile vinhu vyeng'ha, na kwa heye hetwe twangikala. Kahi twanaye Mkulu yumwe hela, Yesu Kilistu, kwa kukolela heye vinhu vyeng'ha vilumbigwa na hetwe twangikala kwa kukolela heye. 


text:
Ila haiwele chila munhu yawele na uwanzi uno. Mina wabaho wanhu wanji wazowele kutambichiza jimalukolo, wanhu wanji mbaka sambi howolya chilyo acho wangijesa kota vilyo vitambichizwe jimalukolo. Na kwa vila nhumbula za hewo ng'hochele, wangiwona mzilo. 


text:
Ila chilyo hachiweza kutuhilika habehi ng'hatu na Nguluwi. Wone tuleche kulya hatwisilwa na chinhu, na wone tulye hatukonjezelwa chinhu. 


text:
<pb/>Ila, milolele, aku kilejeha kwa kukola mijito minji hemwe mleche kuwambuza wawele na makundo ng'hochele wagwe kuli gehile. 


text:
Wone munhu yawele na nhumbula yohaisindamale, yakone hegwe uwele na uwanzi ulya vilyo avyo mng'handa ya jimalukolo, ahyo, hochikangaza hebu kulya vilyo vitambichizwe jimalukolo? 


text:
Ahyo, ayo munhu yawele na makundo ng'hochele, mng'holoze Kilistu nayabagame kwa chiwalo cha heye, kokwajilila kwa chila hegwe kwanguchichema luhala. 


text:
Wone mlinguwaditila gehile ahi Wakilistu wayenu, na kulumiza kukunda kwa hewo kudo, namwe mwangumditilla gehile Kilistu. 


text:
Ahyo, wone chilyo chondilingulya changumwambuza Mkilistu muyangu yagwe kuli gehile, silya iwunde mazuwa gose, ndeche kumdita heye yagwe kuli gehile.<pb/>


text:
Ndaze, heni siwele munhu ndilejehe? Ndaze, heni siwele mtumigwa? Ndaze, heni simuwene Yesu Mkulu wa hetwe? Ndaze, hemwe hamuwele mlawile kwa mijito ya heni kuli kilumba na Mkulu? 


text:
Hanga wone kwa heni siwele mtumigwa kwa wanhu wanji, ila kwa hemwe heni nda mtumigwa. Hemwe mwa ulajilo wa utumigwa wa heni, kwa kula kilumba hamwe na Mkulu. 


text:
Ndaze, twahela ludali lwa kumhola mdala Mkilistu kuli majendo ga hetwe, kota vila vyowalingudita watumigwa wanji, wang'holoze na Mkulu, na Kefa? 


text:
Ndaze, mwamizi wachi yoweza kigulila mgoha yuye? Mlimi wa mgunda wachi yawele hambe yalye mafuza kuli mgunda wa heye wa zabibu? Mdimi wachi yawele hambe yang'hwe itombo kuli misenga joyadimile? 


text:
<pb/>Ndaze, ndangulonga mbuli zino chiwunhu hela? Ndaze, Malajizo ga Musa nago hagalingulonga hiho? 


text:
Yandichigwa kuli Malajizo ga Musa, “Uleche kulidinya mlomo isenga holipulula nyhule za mpunga na liso.” Ndaze, ndo kulonga Nguluwi kangujihangawila misenga? 


text:
Ndaze, vyoyalonjile ahyo, halonjile mbuli za hetwe? Ena, aga na gandichigwa kwa mbuli ya hetwe, mina yula yalingulima na yalingubeta, chila yumwe kana lutogo lwa kitumbila mbeta. 


text:
Wone hetwe tunyalile nyhadikwa ya chimuhe hali hemwe, ndaze, chowa chinhu chikulu ng'hatu wone tubete kwa hemwe vinhu vya hetwe vya chila zuwa? 


text:
Wone wanhu wanji wana ludali lwa kitumbila ago kulawila kwa hemwe, ndaze, hetwe twahela ludali ng'hatu kusinda hewo? Ila hetwe hatutumiye ludali alo, leka hetwe natwimilila mbuli zeng'ha tuleche kulemeza choneche cha Mbuli Inojile ya Kilistu 


text:
Ndaze, hamvizelele kota wawele vitumagwa kuli ng'handa ya Nguluwi wopegwa chilyo cha hewo baho, na walingulavya nhambiko hali alitale wopegwa vinhu vya nhambiko ayo? 


text:
Mkulu nakalajiza hiho, wala walinguwadamlila wanhu Mbuli Inojile wapegwe ndiya ya hewo kulawila mumo. 


text:
<pb/>Ila, heni situmiye ago ne imwe. Na sandiche aga leka mnditile heni aga, yowa goya kwa heni kubagama kuli munhu kubeza kula kitogola kwa heni hela. 


text:
Wone ndilingudamla Mbuli Inojile, ayo haiwele mbuli ya kivunila, ayo ndo mijito yomheligwe. Mane nene, wone silingudamla Mbuli Inojile. 


text:
Wone nandite mijito ayi kwa kugana nene baha, ndahapegwe chonolo, ila wone ndilingukola mijito ayi ne kugana nene baha, ayo yangulajila kota Nguluwi kanipa mijito ayi ndiikole. 


text:
Lelo ndangubochela chonolo chachi? Msahala wa heni wowa chinhu chachi, londiwadamlila wanhu Mbuli Inojile, silingugana kupegwa chinhu choneche, nasilanda sendi kuli mijito ya kudamla Mbuli Inojile. 


text:
<pb/>Heni nda munhu ndilejehe, siwele mpogozi wa munhu yoneche, ila ndangidita ahyo kuwa mpogozi wa chila munhu, leka ndimpalile Kilistu wanhu wenji ng'hatu. 


text:
Kuli Wayahudi na ndikala kota Myahudi leka ndiwebate Wayahudi, kwa wala walingulongozwa na malajizo ga Musa, nandikala kota ndangulongozwa na malajizo ga Musa, leka ndiwebate hewo walingulongozwa na Malajizo ga Musa, hanga nene baha silingulongozwa na Malajizo ga Musa. 


text:
Kwa wala hawawele na malajizo ga Musa, nandikala kota ndahela malajizo, leka ndiwebate wala walihela Malajizo ga Musa. Ahi haiwele ngulajila kota ndahela malajizo hali Nguluwi, ila ndina malajizo ga Kilistu. 


text:
Kwa hewo wawele ng'hochele, ndidita ng'hochele leka ndiwebate awo wawele ng'hochele. Ndidita chila chinhu kwa weng'ha leka ndiwalohole kuli chila nzila. 


text:
Ndaze, hamvizelele kota wanhu howobilima, weng'ha wangubilima, ila yumwe hela yalinguwalongola wayage, ndo kabochelaga chonolo? Ubilime ahyo, leka upegwe chonolo. 


text:
Munhu yoneche yalingugana kuwalongoza wayage walingubilima, tandi kangiwika goya, huditaga ahyo leka wapegwe lutogo lulinguwifigwa. Ila hetwe twangudita ahyo tupegwe chonolo chohambe chihe kwa mazuwa gose. 


text:
Ndanguukangaza lukuli lwangu na kuudita uwe kota mpogozi wa heni, ndangudita ahyo leka ndeche kulemigwa hondisinda kuwadamlila usenga wanhu wanji.<pb/>


text:
Wang'holozangu ndangugana mvizele kota wasekulu wa hetwe weng'ha na wali hasi ha ulolelo wa ila ng'hungugu, na kwa vila weng'ha na waloka goya yila bahali. 


text:
Nawang'hwa kahi chakung'hwa chichila cha chimuhe. Mina nawang'hwa kulawila kuli lila italawe lya chimuhe liwawinzile, italawe alyo lyali heye Kilistu. 


text:
<pb/>Lelo, aga nagalawila kota kutulangusa hetwe, gangutulonga hetwe tuleche kugana wihe kota hewo navyowauganile. 


text:
Mleche kuwa kota wafugamila jimalukolo kota wamwe vyowaditile, kota vyogalingulonga gandichigwe, “Wanhu nawekala hasi, kulya na kung'hwa, nawema nakuvina vibi.” 


text:
Natuleche kudita ugoni kota wamwe wa hewo vyowaditile ung'hondwa, wabagama zuwa imwe wanhu elufu makumi meli na zidatu (23,000). 


text:
Tuleche kumjeza Kilistu Mkulu kota wamwe wa hewo vyowamjezile, wamwe nawabagama kwa kudondigwa na mizoka. 


text:
Tuleche kung'hung'huta kota wamwe wa hewo vyowaliwong'hung'huta, nawakopoligwa na mhilisi wa kubagama yalajizwe na Nguluwi. 


text:
<pb/>Lelo, mbuli azo zeng'ha naziwalawila hewo leka kutulangusa hetwe, na gandichigwa kutulemeza hetwe tuwele ngikala kuli mhela wa mwiso ulihabehi. 


text:
Majezo gompegwe, hagawele majenzi kwa munhu. Nguluwi ndo wa kitumbila, na heye howaleka mjezigwe kusinda ludali lwenu, ila homjezigwa, heye kowapa kahi ludali lwa kwimilila na nzila ya kulawa amo goya. 


text:
Hotutambichiza chizombe cha chilyo cha Mkulu, ndaze, hambe tihanze na danda ya Kilistu? Na hotumogola ibumunda, hatulingihanza na lukuli lwa Kilistu? 


text:
Kwa vila ibumunda alyo limwe, hetwe, hambi vyotuli wenji, twa lukuli lumwe, mina weng'ha twangimogolela ibumunda lilyo. 


text:
<pb/>Muwalole wanhu wa Izilaeli, wala walingulya nhambiko hali alitale wangilumba na nhambiko azo zilavigwe kwa Nguluwi. 


text:
Lelo, ndonje choni? Ndaze, chilyo chilavigwe jimalukolo chitanganika kwa chilyo? Ndaze, jimalukolo, ndo chinhu chikulu? 


text:
Ne hado! Chondilonga cha hino, nhambiko walingulavya wanhu wohawamzelele Nguluwi wangulavila milungu, haiwele Nguluwi. Na heni siviganile ng'o hemwe muwe milumbile na milungu. 


text:
Hamuweza kuching'wela chizombe cha Mkulu na aku mng'wela chizombe cha milungu, hamuweza kulya hali chisaga cha Mkulu na hali chisaga cha milungu. 


text:
Ndaze, twangugana kumdita Mkulu yawe na maya? Ndaze, twangijesa tuna ludali ng'hatu kusinda heye? Mdite geng'ha kwa kumtogola Nguluwi 


text:
<pb/>“Vinhu vyeng'ha vikundigwa kuli malajizo,” Ila haviwele vyeng'ha vinojile. “Vinhu vyeng'ha vikundigwa kwa malajizo,” Ila vyeng'ha havilinguwakangaza. 


text:
<pb/>Mlye choneche chila chilinguguzigwa kuli soko, ne kuuzauza, kwa chiwalo cha majesa gawele mnhumbula za hemwe. 


text:
<pb/>Wone munhu hawele hambe yamkunde Kilistu yawalalicheni namwe mwangugana kuluta, mlye choneche choyawawichileni ne kuuzauza kwa chiwalo cha nhumbula za hemwe kuwa na majesa. 


text:
Wone munhu yoneche yawalonjelani, “Chilyo achi chitambichizigwa jimalukolo,” Uleche kulya kwa yula yakulonjele na kwa chiwalo cha kusa majesa kuli nhumbula ya hegwe. 


text:
Ndangulonga, “Kwa chiwalo cha majesa ga nhumbula,” Haiwele nhumbula ya hemwe, ila kwa chiwalo cha nhumbula ya yula yawalonjeleni. Mombuza, “Lekachoni kilejeha kwa heni kitumbile nhumbula ya munhu yunji? 


text:
Wone ndanguta malumbo Nguluwi kwa chilyo chondilingulya, lekachoni munhu yunji yandeuze kwa chilyo chondilingulya?” 


text:
<pb/>Lelo, choneche chomdita chiwe kulya au kung'hwa, mdite vyeng'ha kwa nzila ikoneka kota ukulu wa Nguluwi wangulajilwa. 


text:
Mleche kuwa ngwamo kwa Wayahudi ama kwa wanhu hawawele Wayahudi ama kwa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Mfande kota heni, ndangugana kuwanojeza wanhu kwa geng'ha ndilingugadita. Kwa vila ndema kubweda ndiliyeka, ila ndangugana wanhu weng'ha wabwede leka waloholigwe.<pb/>


text:
<pb/>Ndanguwatogolani kwa vila mwangung'humbuka na kwa vila lombatilile gala malanguso gondiwapele. 


text:
Ila ndangugana kahi mvizele kota Kilistu ndo mutwi wa chila mlume, na mlume ndo mutwi wa mdala wa heye, na Nguluwi ndo mutwi wa Kilistu. 


text:
Lelo, chila mlume yolanda au yalingulavya usenga ulawile kwa Nguluwi, aku yagubiche mutwi wa heye, ayo kangumbeza Kilistu. 


text:
Na mdala hoyolanda au kulavya uloli wa Nguluwi ne kugubika mutwi wa heye, kangumbeza mlume wa heye, yalingudita hino kewhana hela na mdala yabeyile mnvili ziwele mli mutwi wa heye. 


text:
Mdala yolema kugubika mutwi wa heye, inoga yabeye mnvili za heye. Ila soni kwa mdala kukang'hana au kubeya mnvili za heye, ahyo, inoga yagubiche mutwi wa heye. 


text:
Hainojile kwa mlume kugubika mutwi, kwa vila heye ndo ulajilo wa Nguluwi na chilolelo cha ukulu wa Nguluwi, ila mdala ndo chilolelo cha ukulu kwa Mlume. 


text:
Ahyo kwa chiwalo cha wahilisi wa kilanga, mdala kanguganigwa yagubiche mutwi wa heye kwa ulajilo ka hasi ha ludali lwa mlume wa heye. 


text:
Ila, kuli kilumba Mkulu, mdala hawele chinhu kulihela mlume, na heye mlume hawele chinhu kulihela mdala. 


text:
Kota vila mdala vyoyalawile kwa mlume, hihyo mlume kalelagwa na mdala, ila chila chinhu kulawila kwa Nguluwi. 


text:
Kwa nzila Nguluwi navyoyalumbile isi, yangulajila kota mlume kuwa na mnvili zizuzumche zangubasa soni kwa heye yuye. 


text:
Wone munhu yalingugana kitwanza kwa mbuli ayi, lelo, na yavizele kota hetwe twahela chihendo chinji, na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha Nguluwi chahela vihendo viyage. Mnvina ya Mkulu 


text:
<pb/>Londing'hali ndiwapa malajizo aga, siweza ne hado kuwatogola hemwe kuli agano galinguya, nhing'hano za hemwe kuli kumkunda Nguluwi mwangudita gehile kusinda ganojile. 


text:
Kwaluka kwa geng'ha, ndanguhulika kota homting'hana hamwe kulawilaga kilewa hali hemwe. Nani ndangukunda hachefu hela. 


text:
Mina homulya chila munhu kangukobanya kulya chilyo cha heye yuye ne kumbeteza muyage, hanga yangoneka kota wamwe wa hemwe wana nzala, na wanji wagala! 


text:
Ndaze, hamuweza kulya na kung'hwa muwele hakaye henu? Au ndaze, mwanguchibeza chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha Nguluwi na kuchibasa soni awo walihela chinhu? Ndiwalonjele choni? Ndiwatogole? Hebu! Haiwele kwa mbuli ino. 


text:
<pb/>Mina heni nambochela kwa Mkulu gala malajizo gondiwalecheleni, kota matinazo yila Mkulu Yesu loyahinduchigwe, nakahola ibumunda, 


text:
kamtogola Nguluwi, kaumogola mvihande, kalonga, “Awu ndo lukuli lwangu kwa mbuli ya hemwe, mdite hino kwa kung'humbuka.” 


text:
Nabaho, loyasindile kulya, kahola chizombe, kalonga, “Achi ndo chizombe cha ilagano lya sambi, lilaganwe kwa danda ya heni. Mdite hino, chila homung'wa chizombe chino, kwa kung'humbuka heni.” 


text:
<pb/>Mina chila homulya ibumunda lino na kung'hwa chizombe chino, mwangudamla kubagama kwa Mkulu mbaka hoyokuya kahi. 


text:
Ahyo, chila munhu yolya alyo ibumunda au kung'hwa chizombe cha Mkulu kwa nzila yihile, kowa na wihe wa kuuditila gehile lukuli na danda ya Mkulu. 


text:
mina munhu yalingulya na kung'hwa ne kijesa mbuli ya lukuli lwa Mkulu, kangulya na kung'hwa utaguso wa heye yuye. 


text:
Ila homtagusigwa na Mkulu, twangulangusigwa tuwe tudumba, leka tuleche kutagusigwa kwa wihe hamwe na wanhu wa isi. 


text:
Na wone kuli na yoneche yawele na nzala, na yalye hakaye hake, leka kuting'hana kwa hemwe kuleche kwambuza kutaguswa na Nguluwi. Ila, kwa zila mbuli zinji, ndowalonjelani hondikuya.<pb/>


text:
Wang'holozangu, lelo, ndangugana kulonga mbuli za ndolendole za chimuhe, silingungugana hemwe mleche kuzizela goya mbuli zino. 


text:
Mvizela kota, lomwali mng'hali kumzela Nguluwi, namlongozwa na kwajilizwa na jimalukolo johambe jilonje. 


text:
Lelo, mvizele kota munhu yoneche yalingulongozwa na Muhe wa Nguluwi kolemwela kulonga, “Yesu yapanjilwe!” Na hiho, munhu yoneche kolemwela kulonga, “Yesu ndo Mkulu,” Wone hambe yalongozwe na Muhe Yelile. 


text:
Kuna mbuli zili vinji za madito, ila Nguluwi ndo yumwe, yalingukola mijito jeng'ha hali wanhu weng'ha. 


text:
humpaga yumwe ludali lwa kudita vinduzanduza na yunji ludali lwa kuwalonjela wanhu usenga ulawile kwa Nguluwi, yunji ludali lwa kuvizela vila vilingulawa kwa Muhe Yelile, na haviwele vya Muhe Yelile, humpaga yumwe ludali lwa kulonga luzi lohalulinguzeleka, na yunji ludali lwa kutang'hula. 


text:
Azo zeng'ha ndo mbuli za Muhe Yelile yuyo yumwe, yalingumpa chila munhu ludali luli vinji, kota vyoyogana heye yuye. Vitomo vinji ila lukuli lumwe 


text:
<pb/>Kota vila lukuli lumwe luwele na vitomo vinji, na vitomo avyo vyeng'ha hanga viwele vinji, vyanguudita lukuli lumwe, hino ndo vyoili kwa Kilistu. 


text:
Mina hetwe, wone tuwele Wayahudi au wanhu hawawele Wayahudi, vitumagwa ama wanhu welejehe, tweng'ha tubatizigwa kwa Muhe Yelile yumwe kuli lukuli alo lumwe, na tweng'ha tupegwa Muhe Yelile yuyo tung'we. 


text:
Wone mgulu naulonje, “Kwa vila heni siwele moko, lelo heni siwele wa lukuli,” Ndaze, wahadumile kuwa chitomo cha lukuli? Hebu! 


text:
Wone ikutu na lilonje, “Kwa vila heni siwele iziho, lelo heni siwele wa lukuli,” Ndaze, kwa mbuli ayo lyahadumile kuwa chitomo cha lukuli? Hebu! 


text:
Wone lukuli lweng'ha na luwe iziho, munhu yahahuliche ndaze? Na wone lukuli lweng'ha na luwe ikutu, munhu yahanusile ndaze? 


text:
<pb/>Lelo, iziho haliweza kuulonjela moko, “Ndikulema hegwe.” Na mutwi hauweza kugalonjela magulu, “Ndiwalema hemwe.” 


text:
Ila menji ga ago, yangoneka kota vitomo vila vya lukuli vilingoneka kota vyang'hochele, ndo vitanganiche ng'hatu. 


text:
Kahi, vitomo vila vyotulingijesa kota vyangubasa soni, ndo tulinguviwika goya ng'hatu, vitomo vya lukuli havilingoneka vitanganiche ng'hatu, vyanguwichigwa goya, 


text:
ila vitomo vilingoneka kota havilinguganigwa kuwichigwa goya. Nguluwi heye kaviwika hamwe vitomo vya lukuli goya, kachiwika goya chitomo chila chilihela ukulu. 


text:
Wone chitomo chimwe chilumila, vitomo vyeng'ha vyolumila hamwe na acho. Chitomo chimwe wone chitogoligwe, vitomo vyeng'ha husechelela hamwe na acho. 


text:
Nguluwi kawika kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, kwaluka watumigwa, keli waloli, kadatu walangusa, hamba kawika wala wawele na ndolendole ya kudita vinduzanduza, konjenza mong'ho na kutanza, ludali lwa kulongoza na wawele ngulonga luzi lujenzi. 


text:
Mweng'ha hamuwele watumigwa. Mweng'ha hamuwele waloli. Mweng'ha hamuwele walangusa. Mweng'ha mwanawo ludali lwa kudita vinduzanduza. 


text:
Weng'ha wahela ndolendole ya kusa matamwa. Weng'ha wahela ndolendole ya kulonga luzi lujenzi. Weng'ha hawavizelele kutang'hula luzi lujenzi. 


text:
Lelo muwe na maya ga kubochela ndolendole inojile ng'hatu. Na heni sambi ndowalajilani nzila inojile kusinda azi zinji.<pb/>


text:
Leka wone ndonje luzi lwa wanhu na ziwe za wahilisi wa kilanga, ila wone siwele na igano, heni ndofanda kota luzi lwa idebe lilihela chinhu au nhogo. 


text:
Kahi, wone ndiwe na ndolendole ya kudamla usenga ulawile kwa Nguluwi, ndizizele zivisigwe na kuvizela chila chinhu, na wone ndoweza kuwa na makundo geng'ha na kuweza kuhejeza vidunda, ila wone siwele na igano, heni siwele chinhu. 


text:
Hondilavya lufufu lwangu lweng'ha na kuwegalila wazunwa, na kahi hondilavya lukuli lwangu wausome, wone siwele na igano ayo haindita ndiwe na choneche chila. 


text:
<pb/>Yawele na igano kokwimilila, kawaga na isungu, yawele na ligano kahela maya, halingivuna, na hali ngidadambala. 


text:
Yawele na igano kangulajila kudumba, hapalaga konjezwa, na hazudilaga himahima, hawikaga vinhu vihile mnhumbula. 


text:
Igano lyahela kuduma ng'o. Wone kuwele na usenga ulawile kwa Nguluwi. Vyeng'ha vyokwaga zuwa limwe, kota ludali lwa kulonga luzi lujenzi, vyomala, kota kuna udaho, nawo wokwaga. 


text:
<pb/>Londali mwana mdodo nandali ndilonga chiwana, nandivizela chiwana, nandijesa chiwana. Ila sambi, hanga ndili munhu ng'hangale, mbuli za chiwana ndizileka. 


text:
Vyotulingona sambi ndo kota chihanga chififize kuli chilolelo, ila baho hamba tozangona chihanga kwa chihanga. Sambi ndanguvizela kota hayenele hela, ila baho hamba ndogazela geng'ha goya, kota vila Nguluwi loyanzelele heni. 


text:
Lelo gangupona aga gadatu, makundo na utumbilo na igano, ila liwele likulu kwa geng'ha ndo igano.<pb/>


text:
Mikangaze kuwa na igano. Vivila mdite aku mng'ang'anila kubochela ndolendole ya Muhe Yelile, na kahi kula kudaha ng'hatu kudamla usenga ulawile kwa Nguluwi. 


text:
Yawele ngulonga luzi halulinguzeleka, halingulonga na wanhu, ila kangulonga na Nguluwi. Kuduhu munhu yalinguvizela choyalingulonga, heye kangulonga kwa ludali lwa Muhe mbuli zivisigwe. 


text:
Ila yadahile kudamla usenga ulawile kwa Nguluwi, kangulonga na wanhu kwa mbuli ya kuwazenga, kuwasangalaza na kuwakangaza nhumbula. 


text:
Yalingulonga luzi halulinguzeleka kangizenga yuye. Ila yadahile kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi, kanguwazenga chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
<pb/>Lelo, nangana hemwe mweng'ha mlonje kwa luzi halulinguzeleka, nangana ng'hatu mdahe kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi, mina munhu yadahile kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi ndo yawele wa kitumbila ng'hatu kusinda yula yalingulonga luzi halulinguzeleka, hanga hela, yawe baho munhu yalinguvizela azo mbuli na kutang'hula leka chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wazenjigwe. 


text:
Ahyo, wang'holozangu, wone mbuye kwa hemwe na kulonga na hemwe kwa luzi halulinguzeleka yowanojeza choni? Haiwanojeza ne chinhu, nhaga hela wone ndowalonjelani ugubulo wa Nguluwi au kudaha kunji ama usenga ulawile kwa Nguluwi ama ulanguso unji. 


text:
Ndo vyoili kwa vinhu vilihela ukomu vilingulavya luzi kota mluli au igombogombo. Ndaze, munhu kangudaha ndaze kuuzela lwimbo lulinguvinigwa kota vinhu avyo havilingulavya luzi luli vinji ng'hatu hovitowigwa? 


text:
Hiho du na hemwe, wone umyango wa hemwe haulingulonga chinhu chilinguzeleka, yalikohi koweza kuvizela chinhu choulingulonga? Ulonzi wa hemwe wokwajilila kuli mbeho. 


text:
Ila wone heni sivizelele luzi loyalingulonga munhu yumwe, heni nda mjenzi kwa munhu ayo na heye naye kowa mjenzi kwa heni. 


text:
Hiho du kwa hemwe, kwa vila mwangugana kupegwa ndolendole ya Muhe, mikangaze ng'hatu kubochela vila vilinguwatanza kuwazenga chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Mina, hondilanda kwa luzi halulinguzeleka muhe wa heni ndo yalingulanda, ila luhala lwangu lwangupona hela. 


text:
Ndite choni lelo? Ndolanda kwa muhe wa heni, ndolanda kwa luhala lwangu, ndokwimba kwa muhe wa heni, ndokwimba kahi kwa luhala lwangu. 


text:
Houmtogola Nguluwi kwa muhe wa hegwe hela, kujeza ndaze munhu wa hihi hela yawele mnhing'hano kwidichila kulanda kwa hegwe kwa malumbo kwa kulonga, “Ena”, Wone havizelele choulonga? 


text:
Ila hali nhing'hano na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, ndangugana ng'hatu kulonga ulonzi luhano lohalulinguzeleka leka ndiwalanguse wanji, kuli kulonga ulonzi elufu kwa luzi halulinguzeleka. 


text:
Wang'holozangu, mleche kuwa kota wana kuli nyhala za hemwe, kwa wihe, muwe kota mwana chali, ila kwa kijesa muwe kota wanhu wakangale. 


text:
Yandichigwa kuli Maandiko Matakatifu, Mkulu kangulonga hino,<pb/>“Kwa nzila ya wali ngulonga luzi halulinguzeleka,<br/>na milomo ja wajenzi,<br/>ndolonga na wanhu wa heni,<br/>ila hanga wanhu wa heni howonhyulichiza.” 


text:
Ahyo lelo, kudaha kwa kulonga luzi halulinguzeleka ndo ulajilo, haiwele kwa mbuli ya wanhu wawele na makundo, ila kwa wala hawalingukunda, ila kudaha kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi kwa mbuli ya wala walingukunda na haiwele kwa wala walihela makundo. 


text:
<pb/>Lelo, wone kahi chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu howoting'hana hamwe, na weng'ha kwaluka kulonga luzi lujenzi, wone woye wanhu wa hihi hela au walihela makundo, ndaze, hawolonga kota hemwe mnalukwale? 


text:
Ila weng'ha howolonga usenga wa Nguluwi, yokuya munhu wa hihi hela au halingukunda, geng'ha goyohulika gomkundiza wihe wa heye yuye, wotaguswa na gala gowahuliche. 


text:
Uviso wa nhumbula ya heye gogubuligwa, na heye kofugama na kumtogola Nguluwi yolonga, “Ndangukomya Nguluwi ka hamwe na hemwe.” Chihendo kuli wanhu wa Nguluwi 


text:
<pb/>Wang'holozangu, lelo tulonje choni? Homting'hana hamwe kumfugamila Nguluwi, yumwe yembe lwimbo, yunji yalavye ulanguso, yunji yawe na ugubulo ulawile kwa Nguluwi, yunji yalajile kudaha kulonga kwa luzi halulinguzeleka na yunji yatang'hule golonjigwa. Geng'ha gawe kwa mbuli ya kuwazenga chilundo cha wanhu wa Nguluwi. 


text:
Wawe baho wanhu wadahile kulonga kwa luzi halulinguzeleka, walonje weli au wadatu, waleche kuwa wenji, kahi yumweyumwe, na yawe baho munhu wa kugazela na kuwatang'hulila wayage. 


text:
Ila wone kuduhu yadahile kugazela na kutang'hula, lelo, yalingulonga luzi halulinguzeleka yanyamalile kuli nhing'hano, yalonje yaliyeka heye na Nguluwi. 


text:
Kwa mbuli ya wala wadahile kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi, walonje weli ama wadatu, na wanji walole ulonzi wa hewo. 


text:
Wone yumwe hoyolonga na yunji yalinguhulichiza kapegwa ugubulo kulawila kwa Nguluwi, lelo yula yalingulonga yanyamalile. 


text:
Mina mweng'ha mwanguweza kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi, yumwe kwa yunji, leka mweng'ha milanguse na kukangazwa mnhumbula. 


text:
Mina Nguluwi hawele Nguluwi wa kilewa, ila Nguluwi wa kikala goya. Kota chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu welile, 


text:
wadala wanyamalile tulu kuli nhing'hano za vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu. Hawalingukundizwa kulonga, ila wawe waholile kota vyogalingulonga malajizo ga Wayahudi. 


text:
Wone na wawele na gakuuza, wawauze walume wa hewo kaye, mina yowa soni kwa wadala kulonga kowating'hane chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Wone munhu yoneche kangijesa heye ndo mloli wa Nguluwi au hambi kapegwa ndolendole ya chimuhe, na yavizele kota aga ndikwandichilani hemwe ndo malajizo ga Mkulu. 


text:
<pb/>Ahyo, lelo, wang'holozangu, mwanguganigwa kugana kulonga usenga ulawile kwa Nguluwi, ila mleche kumlemeza munhu kulonga luzi halulinguzeleka. 


text:
Lelo, wang'holozangu, ndangugana kuwakumbusani yila Mbuli Inojile yondiwadamlile, na hemwe namuibochela iwele ndo msisi wa makundo ga hemwe gemile hagati hake. 


text:
Usenga wondiwadamlile ndo Mbuli Inojile. Na wone mlingigagamiza kwa ulonzi wondiwadamlileni moloholigwa, wone kukunda kwa hemwe hakuwele hihi hela! 


text:
<pb/>Heni nandiwapa hemwe mbuli zitanganiche ng'hatu zombochele heni, kota Kilistu nakabagama kwa gehile ga hetwe, kota Maandiko Matakatifu vyogalonjile. 


text:
Hino nakatiligwa, nakazilipuka zuwa lya kadatu kulawila loyabagame kota Maandiko Matakatifu vyogalonjile. 


text:
Hamba nakawalawila wang'holoze mzidi ya mia zihano kamwe, wenji wa hewo wang'hali wakomu na sambi, ila wamwe wabagama katali. 


text:
Mina heni nda mdodo ng'hatu hali watumigwa na baho silinguganigwa kuchemigwa mtumigwa, lekachoni nandichigaza chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha Nguluwi. 


text:
Ila, kwa utambichizo wa heye Nguluwi, ndiwa kota vyondili, na utambichizo wa heye kwa heni hauwele hela. Heni ng'hola mijito kusinda weng'ha, sali heni, ila ndo Isungu lya Nguluwi ulingudita mijito hamwe na heni. 


text:
Ila, wone iwe hewo ndo walingudamla ama heni ndilingudamla Mbuli Inojile, achi ndo tulingudamla, na achi ndo mlingukunda. Uzilipuko wa wabagame 


text:
<pb/>Lelo, hanga usenga wotulingudamla kota Kilistu kazilipuka kulawila kowabagame, ndaze wamwe wa hemwe wangujeza kulonga kota kuduhu uzilipuko wa wabagame? 


text:
Wone Kilistu hazilipuche, hambi kudamla kwa hetwe kwahela chinhu na makundo ga hetwe, gahela chinhu. 


text:
Konjezeka kwa ago, hetwe twahawele walolezi wa udesi hali Nguluwi, mina natulonga kota Nguluwi nakamzilipula Kilistu kulawila kowabagame na hanji heye hamzilipule wone ndo kukomya kota Kilistu nahazilipuligwe. 


text:
Wone kitumbila kwa hetwe kuli Kilistu kwa ukomu awu hela wa sambi, lelo, twa wanhu wakonelwa isungu ng'hatu hali wanhu wanji weng'ha wa isi. 


text:
<pb/>Ila kukomya kwa hino, Kilistu kazilipuligwa kulawila kowabagame. Nayali wa mwaluko kwa wala wanhu weng'ha kuzilipuligwa kuli wabagame. 


text:
Mina kota vila kubagama vyokigalilwe muisi na munhu yumwe, hiho na kuzilipuka nako kulawila wabagame kwambuzwa na munhu yumwe. 


text:
Kota vila wanhu weng'ha vyowalingubagama kwa kilumba na Adamu, hihyo weng'ha wozilipuligwa kwa kilumba na Kilistu. 


text:
Ila chila yumwe kwa chihendo cha heye, kwaluka Kilistu, hamba wala wawele wa heye Kilistu mhela Kilistu hoyokuya. 


text:
Kumala kwa ago, mwiso wokuya mhela Kilistu yomhilusila Nguluwi Mhaza undewa, kwa kuwifya chila chilongozi wa vijeni vihile, na ludali na mong'ho. 


text:
Mina Kilistu imgana yalongoze mbaka Nguluwi howasumya weng'ha wamwihile heye na kuwawika hali magulu gake. 


text:
Mina, gandichigwe gangulonga, “Nguluwi kawika vinhu vyeng'ha hasi hali magulu gake.” Ndo vyoiwa kota Nguluwi halingwinjila hali chilundo acho cha vinhu, mina heye ndo yalinguviwika vinhu avyo hasi ha Kilistu. 


text:
Ila vinhu vyeng'ha hoviwichigwa hasi hali undewa wa Kilistu, ndo baho na heye Mwana, yochiwika hasi ha Undewa wa Nguluwi, yaviwichile vyeng'ha hali undewa wa heye, leka Nguluwi yalongoze kuchanya kwa vyeng'ha ng'hatu. 


text:
<pb/>Wone kuduhu uzilipuko, ndaze wanhu wala wabatizigwe kwa mbuli ya wabagame wangubeteza kupegwa choni? Wone wabagame hawalinguzilipuligwa, ya choni kubatizigwa kwa honhu ha wanhu wabagame? 


text:
Wang'holozangu, heni twangilola na kubagama chila zuwa! Lutogo londilinalo na mbuli ya hemwe kuli kilumba hamwe na Kilistu Yesu Mkulu wa hetwe. 


text:
Wone igano lyangu lyahawele lya chiwunhu hela, kula kitowa kwa heni na migongolo jing'ang'ale kula Efeso kwahangalile chinhu chachi? Wone wanhu hawalinguzilipuka, lelo, “Tulye na kung'hwa, mina mitondo twangubagama.” 


text:
Mleche kuwa na majesa gehile! Mwaluche kikala goya, na mhiluchile ganojile ga hemwe. Wamwe wa hemwe hawamzelele Nguluwi ng'hatu. Ahi ndanguwalonjelani, yowa soni ng'hatu kwa hemwe! Ng'huli za hetwe zozilipuligwa 


text:
Chounyala ndo nyadikwa hela, hanji ya ngano, ama nyadikwa inji, na haliwele lizuchila lyeng'ha lilingota hamba. 


text:
<pb/>Ng'huli za vilumbigwe vyeng'ha haziwhanile. Ng'huli za wanhu ziwhana, na za migongolo za vinji, za videje za vinji na ng'huli za somba nazo za vinji. 


text:
Zabaho ng'huli za kilanga na za muisi, kunoga kwa ng'huli za kilanga kwa vinji, na kunoga kwa ng'huli za muisi kwa vinji. 


text:
Kwabaho kunoga kwa isanya, kunoga kwa nyelezi na kunoga kwa nhondwe, na nhondwe nazo haziwhanile kwa kunoga. 


text:
<pb/>Ndo vyoili kuli uzilipuko wa wabagame, kota vila nyhadikwa, lukuli lutilagwa hanyi lwangola, ila holuzilipuligwa lwangoneka kota halolile. 


text:
Hutilagwa kuli soni, wozilipuligwa kuli ukulu, hutilagwa kuli ng'hochele, wozilipuligwa luwele na ludali. 


text:
Houtiligwa luwaga lukuli lwa chiwunhu, houzilipuligwa luwaga lukuli lwa chimuhe. Wone kuna lukuli lwa chiwunhu na hamba kuna lukuli lwa chimuhe. 


text:
Mina Gandichigwe galonga, “Munhu yaluche Adamu, nakalumbigwa na Nguluwi leka yawe na ukomu,” Ila Adamu wa mwiso ndo Muhe yalinguwapa wanhu ukomu. 


text:
Ila lulingulongola kwa hegwe, haluwaga lula lukuli lwa chimuhe, ila lula lukuli lwa chiwunhu, hamba lula lukuli lwa chimuhe. 


text:
Wala wawele wa muisi wafanda kota heye yalumbigwe kwa misanga, wala wawele wa kilanga wafanda kota yula yalawile kilanga. 


text:
Lelo, wang'holozangu, ndangulonga hino, chila chiditikwa kwa lukuli na danda hachiweza kuhalila Undewa wa Nguluwi, na chilinguweza kola, hachiweza kuhalila chila hachilinguweza kola. 


text:
<pb/>Mhulichize, ndanguwalonjelani zivisigwe, hetwe hatubagama tweng'ha, ila tweng'ha togalamligwa. 


text:
Muhela wa mhalamhanda ya mwiso, kwa nukuta imwe hela, kudinya na kulola. Mina mhalamhanda ya mwiso hoilila, wabagame wozilipuligwa kuli koneka kota hawobagama kahi, na hetwe togaluswa. 


text:
Lelo, lukuli alu lulihambe lole, haluweza kugalusa lula lulingola, na chila chilingola hachigalusa chila chohambe chole kwa mhela ula, baho du houkomya ula ulonzi wandichigwe, “Kubagama kwezuligwa, ukulu wenela!”<pb/> 


text:
Kubagama kuwaga na mong'ho wa kulumiza kwa chiwalo cha gehile. Na ludali lwa gehile lwangulawa kuli malajizo ga Musa. 


text:
<pb/>Lelo, wang'holozangu ndiwaganile, mwime goya na mikangaze. Mlutilile vivila kung'ang'anila kuli mijito ja Mkulu, mvizela kota gomkola kuli mijito ja Mkulu haikwaga hela.<pb/>


text:
Lelo, kwa mbuli ila ya ndolendole ya chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, mdite kota vyondichilajize chilundo cha wanhu welile walingumkunda Kilistu cha ako Galatiya. 


text:
Chila zuwa lya jumapili, chila yumwe wa hemwe yawiche chasi cha sendi zoyopata, yawiche goya leka mleche kukungajiza sendi mhela hondikuya. 


text:
Mhela hondikuya kwa hemwe, ndowalajiza wala womuwahagula wahiliche lyandiko na ndolendole za hemwe Yelusalemu. 


text:
Mane ndochikala kwa hemwe kwa chipindi chido, ama ndochikala hamwe na hemwe myezi jeng'ha ja mkungu, leka mnhanze kulutilila na majendo kweng'ha kondiluta. 


text:
Silingugana kukola kwa hemwe himahima na kulutilila na majendo. Ndangugana kikala kwa hemwe kwa mhela udo, wone Mkulu yang'undize. 


text:
<pb/>Timoteyi hoyokuya, mlole yaleche kuwa yodumba chinhu cheng'ha chila mhela yowa hamwe na hemwe, mina kangukola mijito ya Mkulu kota heni. 


text:
Leka ahyo munhu yoneche yaleche kumbeza, ila mumtanze yalutilile na majendo gake goya, leka kahi yahiluche kwa heni, mina heni ndangumbeteza hamwe na wang'holozetu. 


text:
<pb/>Kwa mbuli ya mng'holozetu Apolo, ndimdedeza ng'hatu yoye kwa hemwe hamwe na wang'holozetu wanji, Ila halingugana kuya ng'hatu sambi leka kokuya hala howa na mhumhu. Ulonzi wa mwiso 


text:
<pb/>Wang'holozangu, muizela nhanzi ya Stefanasi, hewo na wanhu waluche ng'hatu kukunda Ukilistu hala Akaya, na welavya kuwa vitumagwa kwa wanhu wa Nguluwi. Ndanguwadedeza hemwe wang'holozangu, 


text:
<pb/>Ndangusangalala ng'hatu hambi Stefanasi na Fotunato na Akaiko woya, wadinya hala hali hagazi kwa kuka kwa hemwe. 


text:
<pb/>Chilundo cha wanhu weng'ha wa Nguluwi wa Asiya wanguwalamsani, Akula na Pilisika hamwe na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu weng'ha wawele hakaye hawo wanguwalamseni ng'hatu kwa kilumba hamwe na Mkulu. 


text:
Twanguwandichilani hemwe, mbuli ya ulonzi ulingigala ukomu, nayawele kulawila mwaluko. Hetwe tumhulika na kumona kwa meho ga hetwe baha, natumlola na kumibata kwa moko ga hetwe baha. 


text:
Ukomu awo loulawile, hetwe natuwona na sambi twangulonga mbuli zake na kuwalonjelani mbuli ya ukomu awo wa mazuwa gose ne kuduma uwele kwa Mhaza na lowilajile kwa hemwe. 


text:
Lotuchiwene na kuhulika ndo tuliwanguwadamlila hemwe kahi, leka namwe muwe hamwe na hetwe kuli kikala hamwe tuwele nako na Mhaza na Mwanage Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Lelo, mbuli yotuihuliche kulawila kwa heye Yesu na yotulinguwadamlilani ndo ayi, Nguluwi ndo lumuli na kuduhu jiza lyoneche mgati mwake. 


text:
Hotulonga kota twahamwe na heye na baho twangikala mjiza, hatuwa tulonga tukomya kwa ulonzi na madito. 


text:
Ila hotuchikala kuli lumuli, kota na heye vyoyali kuli lumuli, lelo, towa hamwe twetwe baha na danda ya heye Yesu Kilistu, Mwanage yangutuhovuga wihe wa hetwe. 


text:
Ila hotukunda kota tudita wihe, lelo, Nguluwi ndo wa kitumbila yalingudita ganojile, heye kotusila gehile ga hetwe na kutuhovuga wihe weng'ha wotuditile. 


text:
Hotulonga kota hatuditile gehile, towa tumditile Nguluwi mdesi, na ulonzi wa heye hauwele mgati mwetu.<pb/>


text:
Wanangu, ndanguwandichilani mbuli azi, leka mleche kudita gehile. Ila wone ilawile munhu yadite wihe, twanaye yumwe yalingutulandila kwa Mhaza, ndo heye Yesu Kilistu yatanganiche. 


text:
Kilistu ndo nhambiko ilingulavya gehile ga hetwe, hagawele gehile ga hetwe hela, ila kahi gehile ga isi yeng'ha. 


text:
Munhu hoyolonga kota kangumzela, ila halinguhulichiza malajizo ga heye, munhu ayo ndo mdesi, na kahela cha kukomya mgati mwake. 


text:
Ila munhu yoneche yalingibatilila ulonzi wa Nguluwi, ayo ndo yawele na ligano ng'hatu lya Nguluwi mgati mwake. Hino ndo vyotudaha kuwa tukomya kota twangilumba na heye, 


text:
munhu yoneche yolonga kota kelumba na Nguluwi, heye kanguganigwa kikala kota navyoyekale Yesu Kilistu. Mnzilo unyale 


text:
<pb/>Wang'holozangu, mzilo awu wondilinguwandichilani hauwele unyale ndo wuwula wa katali nawomwali nawo kulawila mwaluko. Mnzilo awo wa katali ndo ula usenga nawomuhuliche. 


text:
Lelo ahyo, mzilo awu, wondinguwandichilani ndo unyale, na wangukomya vyoulingoneka mgati mwa Kilistu na mgati mwenu kahi. Mina jiza lyanguka, na lumuli lwa kukomya lwaluka kubunguzuka. 


text:
<pb/>Munhu yoneche yolonga kota kamumo mlumuli, ila kangumzudila mng'holoze, munhu ayo yang'hali mjiza. 


text:
Munhu yoneche yalingumgana mng'holoze kamlumuli, na kuduhu choneche mgati mwa heye chimdita munhu yunji kudita gehile. 


text:
Ila yalingumzudila mng'holoze kamjiza, kangujenda mjiza, na havizelele kohi koyoluta, mina jiza limdita yawe hambe yalole. 


text:
<pb/>Ndanguwandichila hemwe wana kwa vila gehile ga hemwe gosigwa kwa gala gaditigwe na Yesu Kilistu. 


text:
Ndanguwandichilani hemwe wahaza kwa vila mumzela heye nayawele baha kulawila mwaluko. Ndanguwandichilani hemwe wasongolo na wahinza kwa vila mumsumya yula mwihe. 


text:
<pb/>Ndanguwandichilani hemwe wana kwa vila mumzela Mhaza. Ndanguwandichilani hemwe wahaza kwa vila mumzele heye nayawele baha kulawila mwaluko. Ndanguwandichilani hemwe wasongolo na wahinza kwa vila mna mong'ho, ulonzi wa Nguluwi wa mgati mwenu na mumsumya yula mwihe. 


text:
<pb/>Mleche kuigana isi na vinhu vyoneche vya isi ino. Munhu yalinguigana isi, howeza kumgana Nguluwi Mhaza. 


text:
Vinhu vyeng'ha vya isi, maya gehile ga lukuli na vinhu vyeng'ha walinguvyona wanhu nakuvigana na kidaya kulinguya kwa kuwa na lufufu, vyeng'ha avyo havilingulawa kwa Mhaza, ila vyangulawa kwa isi. 


text:
Isi hamwe na vinhu vyeng'ha vilinguganigwa vyangukola, ila munhu yalingudita vyoyogana Nguluwi, kangikala mazuwa gose. Mng'honyo wa Kilistu 


text:
<pb/>Mowana, kuduma kwa habehi! Mina mhulika kota mng'honyo wa Kilistu kanguya, na sambi wang'honyo wenji wa Kilistu mina woya, na ahyo tuvizela kota kuduma kwa habehi. 


text:
Wanhu awo woka kulawila kwa hetwe, kwa vila kwa kukomya nahawawele wa hetwe na ndo mina nawatuleka. Wone nawawe wa hetwe, wahaponile hamwe na hetwe, ila kuka kwa hewo, kwangulajila kota nahawawele wa hetwe ng'o. 


text:
Lelo, ndanguwandichila, haiwele kwa vila hamuuzelele kukomya, ila kwa vila mvizela, na kahi mvizela kota udesi woneche haulingulawa mli kukomya. 


text:
<pb/>Mdesi ndo yalikohi? Ndo yula yalingulema kota Yesu hawele Kilistu Mlohozi yahaguligwe na Nguluwi. Munhu wa hino ndo mng'honyo wa Kilistu, kangumbeza Mhaza na Mwana. 


text:
Mina munhu yoneche yalingumbeza Mwana kangumbela kahi Mhaza, na munhu yoneche yalingumkunda Mwana, kangumkunda Mhaza kahi. 


text:
<pb/>Lelo, usenga ula womuhuliche kulawila mwaluko na wikale mnhumbula mwenu. Wone usenga awo womuhuliche kulawila mwaluko uchikala mgati mwenu, lelo, mochikala mazuwa gose kuli kilumba kwa Mwana na Mhaza. 


text:
Ila, kwa ubanzi wa hemwe, Kilistu nakawajidila mafuta kwa Muhe wa heye. Na wone Muhe Yelile yalutilile kikala mgati mwenu, hamlingugana kulanguswa na munhu yoneche. Mina heye kanguwalangusani chila chinhu, na malanguso ga heye ndo ga kukomya hagawele ga udesi. Lelo, mibatilile malanguso ga ayo Muhe Yelile na kupona kuli kilumba na Kilistu. 


text:
<pb/>Ena, mowana, lelo mikale mgati mwake leka mhela hoyolawila tuwe tikale ne kudumba ne kuwa na chinhu cha kivisa kwa soni zuwa lya kuya kwa heye kahi. 


text:
Mvizela kota Kilistu kangumnojeza Nguluwi ng'hatu, lelo, mwanguganigwa kuvizela kahi kota chila munhu yalingudita ganojile ndo mwana wa Nguluwi.<pb/>


text:
Mlole lelo, Mhaza navyoyatuganile lukami mbaka twanguchemigwa wana wa Nguluwi! Twangukomya ndo vyotuli. Ndo mina wanhu wa isi hawatuzelele hetwe, kwa vila haumzelele Nguluwi. 


text:
Wang'holozangu wondiwaganile, hetwe twa wana wa Nguluwi sambi, ila ing'hali hainakoneka goya ndaze vyotuwa. Ila tuvizela kota mhela Kilistu hoyokuya kahi, tochiwhana na heye kwa vila tomona vila vyoyali. 


text:
Chila munhu yawele na utumbilo awu kuli Kilistu, kochihovuga yawe yelile kota heye Kilistu vyoyawele yelile ng'hatu. 


text:
<pb/>Chila munhu yalingudita gehile, kangubena ilajizo lya Nguluwi, mina kudita gehile ndo kubena malajizo ga Nguluwi. 


text:
Lelo, chila yalingikala kuli kilumba na Kilistu halingudita gehile, ila chila munhu yalingudita gehile na hamuwene ne hado na kumzela Kilistu. 


text:
Lelo, wanangu, mleche kukunda kuhadigwa na munhu yoneche. Munhu yalingudita ganojile, kangoneka kangudita galingumnojeza Nguluwi kota heye Kilistu vyoyawele ngumnojeza heye. 


text:
Kwa vila yalingudita gehile ndo wa Limazoga, mina Limazoga lidita gehile kulawila mwaluko. Ila Mwana wa Nguluwi nakoya muisi kuwifya mijito ja Limazoga. 


text:
Chila yawele mwana wa Nguluwi holutilila kudita gehile, mina ukomu unyale wa Nguluwi wa mgati mwa heye, hodita gehile kwa vila heye ka mwana wa Nguluwi. 


text:
Ila munhu yoneche halingudita mbuli zitanganiche, ama halingumgana mng'holoze, ayo hawele mwana wa Nguluwi. Ahi ndo vyotudaha kuvizela wana wa Nguluwi na wana wa Limazoga. Migane 


text:
Tuleche kuwa kota Kaini nayawele kwa kulongozwa na yula Mwihe, nakamkopola mng'holoze Abeli. Na lekachoni nakamkopola? Kwa vila madito ga heye nagali gehile, ila gala ga mng'holoze nagali gatanganiche! 


text:
Hetwe tuvizela kota mina tukola kulawila kuli kubagama na kwinjila kuli ukomu kwa vila twanguwagana wang'holozetu. Munhu yalihela igano kangupona yebatililwe kulii ludali lwa kubagama. 


text:
Chila munhu yalingumzudila mng'holoze ndo mkopolaji, namwe mwanguvizela kota mkopolaji yoneche yula kahela ukomu wa mazuwa gose ne kuduma mgati mwake. 


text:
<pb/>Hetwe tuya kuvizela igano ndo choni, kwa vila Kilistu nakaulavya ukomu wa heye kwa chiwalo cha hetwe. Natwe vivila twanguganigwa kulavya ukomu wa hetwe kwa chiwalo cha wang'holozetu. 


text:
Lelo, munhu wone yawe na lufufu lwa aha muisi, hamba yamone mng'holoze yawele na nongwa, ila heye yawe na nhumbula igagadale, koweza ndaze kulonga kota kangumgana Nguluwi? 


text:
Wanangu, igano lya hetwe lileche kuwa ulonzi hela, ila liwe lya kukomya na kulajilwa kwa madito. Kutanganika kwa hetwe hali Nguluwi 


text:
Ila hanga wone nhumbula za hetwe zangututagusa kwa wihe, tuvizela kota Nguluwi ndo mng'hangala kusinda nhumbula za hetwe na kahi heye kanguchizela chila chinhu. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, wone nhumbula za hetwe zahela nongwa kwa hetwe, twahela cha kudumba hali Nguluwi, 


text:
na kubochela kwa heye choneche chotulingulanda, mina twanguhulichiza mzilo wa heye na kudita gala galingumnojeza heye. 


text:
Yalinguhulichiza mzilo wa Nguluwi kangikala kuli kilumba na Nguluwi na Nguluwi kangikala kuli kilumba na heye. Kwa kukolela Muhe Yelile Nguluwi yatigalile, hetwe twanguvizela kota Nguluwi kangikala kuli kilumba na hetwe.<pb/>


text:
Wang'holozangu, mleche kukunda chila munhu yalingulonga kana Muhe wa Nguluwi, ila mumjeze kota munhu ayo kangulongozwa na Muhe wa Nguluwi ama hebu, mina waloli wenji wa udesi walawila muisi. 


text:
Ayi ndo nzila ya kuvizela kota munhu yawele na Muhe wa Nguluwi. Chila yalingukunda kota Yesu Kilistu nakoya kawa munhu, munhu ayo kanaye Muhe wa Nguluwi. 


text:
Ila munhu yoneche yohambe yamkunde Yesu ahyo, kahela ayo Muhe wa Nguluwi. Munhu ayo kana muhe yawele ndo mng'honyo wa Kilistu, namwe namina muhulika kota kanguya na sambi mina koya muisi. 


text:
<pb/>Ila hemwe wana wa heni, hemwe ndo wana wa Nguluwi na muwasumya awo waloli wa udesi, mina Muhe Yelile yawele mgati mwa hemwe kana ludali kusinda Limazoga liwele lya isi. 


text:
Hewo waloli wa udesi wangulonga mbuli za isi, nayo isi yanguwahulichiza kwa vila hewo ndo wanhu wa isi. 


text:
Ila hetwe twa wanhu wa Nguluwi. Munhu yalingumzela Nguluwi kangutuhulichiza, munhu hawele wa Nguluwi hotuhulichiza ng'o. Lelo, kwa nzila ayo toweza kuvizela vili vinji hali Muhe wa kukomya na muhe wa udesi. Nguluwi ndo igano 


text:
<pb/>Wang'holozangu, tigane, mina igano lyangulawa kwa Nguluwi. Chila munhu yawele na igano ndo mwana wa Nguluwi na kangumzela Nguluwi. 


text:
Nguluwi nakalajila igano lya heye kwa kumlajiza Mwanage wa udewele muisi, leka tuwe na ukomu kwa kukolela heye. 


text:
Igano lya kukomya ndo ali, haiwele kota hetwe natwali tumganile Nguluwi, ila heye nakatugana na nakamlajiza Mwanage yawe nhambiko ya uhanyisi kwa kutulavila gehile ga hetwe. 


text:
Kuduhu munhu mina yawele yamonile Nguluwi ng'o, ila wone tigane, Nguluwi kangikala mgati mwa hetwe na igano lya heye lyenela mgati mwa hetwe. 


text:
<pb/>Twanguvizela kota twangikala kuli kilumba na heye, na Nguluwi kangikala mwa hetwe, kwa vila heye nakatupa Muhe yalingikala mgati mwa hetwe. 


text:
Chila munhu yalingulonga kwa mlomo wa heye kota Yesu ndo mwana wa Nguluwi, Nguluwi kangikala mgati mwa munhu ayo, na heye kangikala mgati mwa Nguluwi. 


text:
Lelo, hetwe tuvizela na twangukunda igano lyoyawele nalyo Nguluwi kwa hetwe. Nguluwi ndo igano na chila munhu yalingugana wayage, kangikala kuli kilumba na Nguluwi na Nguluwi kangikala mgati mwa heye. 


text:
Leka tikale kota Kilistu, na kikala kuli isi ayi, hamba towa na igano lyenele na towa na utumbilo kuli zuwa lila lya utaguso. 


text:
Hawele na igano hahela kudumba, ena, igano lya kukomya lyanguwinga kudumba kweng'ha. Lelo, munhu yalingudumba kahela igano lya kukomya, wanhu wangudumba kwa vila kuna utaguso. 


text:
Munhu wone yalonje kangumgana Nguluwi aku yomzudila mng'holoze, ayo munhu ka mdesi. Mina wone munhu yohambe yamgane mng'holoze yalingumona, kodaha ndaze kumgana Nguluwi yohalingumona. 


text:
Lelo, awu ndo mzilo woyatupele Kilistu, yalingumgana Nguluwi kanguganigwa kahi kumgana mng'holoze.<pb/>


text:
Chila munhu yokunda kota Yesu ndo Kilistu Mlohozi, ayo ndo mwana wa Nguluwi. Chila yomgana mhaza kangumgana na mwanage kahi. 


text:
Ahi ndo vyotulinguvizela kota twanguwagana wana wa Nguluwi, ndo kwa kumgana Nguluwi na kuhulichiza mzilo wa heye, 


text:
mina chila yawele mwana wa Nguluwi kodaha kusumya isi. Natwe twanguisumya isi kwa makundo ga hetwe. 


text:
Yalikohi lelo yodaha kuisumya isi? Ndo yula yalingukunda kota Yesu ndo Mwana wa Nguluwi. Ulolezi kwa chiwalo cha Kilistu 


text:
<pb/>Yesu Kilistu ndo yezile kwa mazi ga ubatizo wa heye na kwa danda ya kubagama kwa heye. Hezile kwa mazi hela, ila kwa mazi na kwa danda. Na heye Muhe kangutawiza kota ndo kukomya kwa vila Muhe ndo kukomya. 


text:
Twangukunda ulolezi wa wanhu, ila ulolezi wa Nguluwi una mong'ho ng'hatu na awu ndo ulolezi yaulavile Nguluwi kwa chiwalo cha mwanage. 


text:
Yalingumkunda mwana wa Nguluwi kanawo ulolezi awo mgati mwa heye ila yawele yohambe yamkunde Nguluwi kangumdita heye yawe mdesi, mina haukundile ulolezi yaulavile Nguluwi kwa chiwalo cha mwanage. 


text:
Na ulolezi wuwo ndo awu, Nguluwi nakatupa Ukomu wa mazuwa gose ne kuduma na ukomu awo ndo wa mli mwanage. 


text:
Yoneche yawelengumkunda Mwana wa Nguluwi kanawo ukomu awo, na yohambe yamkunde Mwana wa Nguluwi, kahela ukomu. Ukomu wa mazuwa gose 


text:
<pb/>Ndanguwandichila leka muwe mvizela kota mwanawo ukomu wa mazuwa gose ne kuduma hemwe mlingukunda mli itagwa lya Mwana wa Nguluwi. 


text:
Natwe hatulingudumba hali Nguluwi, kwa vila twangukunda kota hotumlanda choneche kota vyoyogana heye, kotuhulichiza. 


text:
Heye katuhulichizaga chila hotumlanda na kwa vila tuvizela ng'hatu kota katuhulichizaga chila hotumlanda kahi tuvizela kota kotupa chila chotulingumlanda. 


text:
<pb/>Munhu hoyomona mng'holoze kadita wihe wohambe wumhiliche kuli kubagama, kanguganigwa kumlandila kwa Nguluwi, na heye Nguluwi komha ukomu. Ndangulonga mbuli ayi kwa chiwalo cha wala waditile gehile, hagawele ga kubagama. Ila wabaho wihe ulingumhilika munhu kuli kubagama. Nani silonga kota mwanguganigwa kumlanda Nguluwi kwa chiwalo cha mbuli ayo. 


text:
Chila munhu yalingudita gohambe gamnojeze Nguluwi ndo gehile, ila hana gehile hambe gamhiliche munhu kuli kubagama. 


text:
<pb/>Tuvizela kota chila yawele mwana wa Nguluwi halingudita gehile, kwa vila Mwana wa Nguluwi, kangwamilwa na heye na yula Mwihe hodaha kumdoliza. 


text:
Tuvizela kahi kota Mwana wa Nguluwi koya, nakatugalila uwanzi leka tumzele Nguluwi wa kukomya, tikale mgati mwa Nguluwi wa kukomya kuli kilumba na Mwanage, Yesu Kilistu. Ayu ndo Nguluwi wa kukomya, na ayu ndo ukomu wa mazuwa gose ne kuduma. 


text:
Heni Petili mbele mtumigwa wa Yesu Kilistu, ndanguwandichila hemwe mhaguligwe na Nguluwi, muwele ngikala kota wajenzi msambaluche ako Ponto na Galatiya na Kapadokia na Asiya na Bisuniya. 


text:
Kulawila katali Nguluwi Mhaza nakawazela na nakawahagula hemwe kota navyoyaganile heye yuye na mditwa wanhu mwelile kukolela mijito ya Muhe Yelile, muwe mumhulichiza Yesu Kilistu na kwelizwa na danda ya heye. Ndanguwalandilani kunoga kwa Nguluwi na kikala goya kwinji. Kitumbila kwimile nzinzili 


text:
<pb/>Yatogoligwe Nguluwi na Mhaza wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu! Kwa isungu lya heye likulu natupegwa ukomu unyale, leka tupegwe utumbilo uwele na ukomu, kwa kukolela kuzilipuka kwa heye Yesu Kilistu, 


text:
na ahyo, twangubeteza kupegwa mbuli zila zinojile ziwele Nguluwi nakawawichila wanhu wa heye. Ako kilanga, kuwele mbuli azo hazikola hebu, ne kuwifigwa au kubilabila. 


text:
Hemwe muwele kwa makundo mwangwamilwa goya kwa mong'ho wa Nguluwi kwa chiwalo cha kubochela ulohozi ulinguya mbaka mwiso mwa mhela. 


text:
<pb/>Msangalale kwa chiwalo cha mbuli ayo, hanga sambi, kwa hado hela, yowagana kisinza kwa chiwalo cha majezo gali vinji. 


text:
Majezo gawele chiwalo cha heye kukundiza makundo ga hemwe. Na zahabu yiyo ilingujezigwa kwa chiluli, nayo yanguwifigwa, kahi na makundo ga hemwe, gawele ganojile kusinda zahabu, igana gajezigwe, leka iwe yimile nzinzili. Aho mwiso kuwe na lutogo na ukulu na kudumbigwa zuwa lila Yesu Kilistu hoyogubuligwa. 


text:
Hemwe mwangumgana, hanga hamnamona na mwangumkunda hanga hamlingumona sambi. Ahyo, mwangusangalala ng'hatu kwa usangalalo ukulu haulingusimilwa. 


text:
<pb/>Waloli wa Nguluwi nawasakula sakula na kulolalola ng'hatu, na hewo nawalavya uloli wa isungu lya Nguluwi nauwele wompegwa hemwe. 


text:
Nawajeza kuvizela mhela wachi na hanili, mhela woyaulajile muhe wa Kilistu loyawele mgati mwa hewo, yalonjile mbuli ya magazo gomfika Kilistu na ukulu ukuya. 


text:
Nguluwi nakawagubulila kota mbuli azo nahaziwele za hewo wawo, ila nawagaditila mijito mbuli zao kwa chiwalo cha hetwe, gawele sambi gadamligwa kwa hemwe kulawa kwa wala wasenga wowadamlilani Mbuli Inojile kwa ludali lwa Muhe Yelile yalajizwe kulawila kilanga. Mbuli azo na wahilisi wa kilanga wangugana kuzizela. Kikala welile 


text:
<pb/>Ahyo, lelo, mwime goya ng'hatu na kikala meho kudita chinhu choneche. Muwiche majesa na kitumbila kwa hemwe kwesa kuli isungu lya Nguluwi lila wompegwa mhela Yesu Kilistu hoyokoneka. 


text:
Hemwe wana wa Nguluwi wawele nakinamiza, mleche kukunda ng'o kuwinza kahi maya gehile gomuwele nago mhela lomuwele hamvizelele kukomya kumlapa Nguluwi. 


text:
Ila mwanguganigwa kuwa mwelile kuli madito ga hemwe geng'ha, kota vila Nguluwi yawachemeni vyoyawele Yelile. 


text:
<pb/>Homumlanda Nguluwi mwangumchema Mhaza, lelo, mvizele kota heye komtagusa chila yumwe kwa kuwinza madito ga heye, ne kubagula. Ahyo mtumiye mhela wa hemwe uponile aha hali ujenzi kuli kwa kumdumba heye Nguluwi. 


text:
Mina mwanguvizela kota hemwe namgomboligwa kuli madito ga hemwe gehile kulawila kwa wasekulu wa hemwe. Ila nahamgomboligwe kulawila kwa vinhu vilinguwifigwa, kwa sendi au zahabu, 


text:
ila kwa danda ya Kilistu iwele inojile ng'hatu, yawele kota mwanaing'holo nayawele hela wihe na idowa. 


text:
Heye nayali yahaguligwe na Nguluwi mhela isi naing'hali lumbigwa, nakagubuligwa mazuwa aga ga mwiso kwa chiwalo cha hemwe. 


text:
Kwa kukolela heye, mwangumkunda Nguluwi yamzilipule na kumha ukulu, ahyo kwa makundo na utumbilo wa hemwe wa ga kwa Nguluwi. 


text:
<pb/>Lelo, kwa kuhulichiza kukomya, hemwe mweliza muhe wa hemwe na kuwagana wayenu ne kuwa hela udesi, ila migane kwa nhumbula yeng'ha yelile. 


text:
Mina mpondigwa lwa keli kwa kukolela ulonzi wa Nguluwi uwele ukomu mazuwa gose, nahaiwele kulawila kuli nyhadikwa ilingubagama, ila kulawila kuli nyhadikwa yohambe ibagame. 


text:
Kota Maandiko Matakatifu vyogalingulonga,<pb/>“Chila munhu ndo kota misolo,<br/>na ukulu wa heye weng'ha ndo kota uluwa.<pb/>Misolo jikalaga na uluwa wake wangugwa.<pb/> 


text:
Ila ulonzi wa Mkulu wangikala mazuwa gose.” Ulonzi awo ndo Mbuli Inojile yila idamligwe kwa hemwe.<pb/>


text:
kota vila vyali viwele na ng'halu ya itombo, namwe kahi mwanguganigwa muwe na ng'halu ya itombo liwele ndo ulonzi wa Nguluwi, leka kwa ludali lwake muweze kikala kuli kugomboligwa. 


text:
<pb/>Lelo, mumlutile Mkulu! Heye ndo iganga likomu nalilemigwe na wanhu, ila alyo lihaguligwa na Nguluwi na katogo ng'hatu. 


text:
Namwe kota maganga gawele makomu, mzengwa muwe ng'handa ya chimuhe, amo mowa mdita mijito kota watambika welile, kulavya nhambiko za chimuhe zilingumnojeza Nguluwi kwa kukolela Yesu Kilistu. 


text:
Ila wala wohambe wakunde, Maandiko Matakatifu gangulonga,<pb/>“Mwela yoo! Ndanguwika iganga ako Sayuni,<br/>iganga lya msisi lya kuli nzingo, lihaguligwe na liwele na katogo ng'hatu.<pb/>Munhu yomkunda ayo hobasigwa soni hebu.” 


text:
Kwa hemwe womlingukunda,<br/>iganga alyo lina katogo ng'hatu, ila kwa wala wawele hambe wakunde,<pb/>“Iganga lyowalilemile walinguzenga, sambi liwa iganga likulu lya msisi.” 


text:
Kahi Maandiko gangulonga,<pb/>“Iganga alyo ndo iganga lya kikwang'wala,<br/>na italawe lya kuwagwisa wanhu.” Wanhu wangikwang'wala kwa vila hawalingukunda ula usenga na ahyo nawawichilwa ahyo kulawila katali. 


text:
<pb/>Ila hemwe ndo lukolo luhaguligwe, Watambika wa Mndewa, nhanzi yelile na wanhu wa heye Nguluwi, womhaguligwe kudamla madito makulu ga Nguluwi goyawachemelani kulawila kuli jiza, na kuwenjizani kuli lumuli lwake lwa kububuwaza. 


text:
Katali hemwe nahamuwele wanhu wa Nguluwi, ila sambi hemwe ndo wanhu wa heye, katali nahampegwe isungu lya Nguluwi, ila sambi mbochela isungu. Watumigwa wa Nguluwi 


text:
<pb/>Moloko, ndanguwadedeza hemwe kota wajenzi na mlingupwiyanga aha muisi, mleche maya ga chilukuli zilingitwanza na muhe. 


text:
Vyomlingikala hali wanhu wohambe wamzele Nguluwi, mwanguganigwa muwe mnojile ng'hatu, leka howokuvilizilani kota mwangudita gehile, waweze kugona madito ga hemwe ganojile na ahyo wamtogole Nguluwi zuwa lya kuya kwa heye. 


text:
<pb/>Lelo, muwahulichize vilongozi wa wanhu hano muisi kwa chiwalo cha Mkulu, kahi mumhulichize mndewa yawele chilongozi mkulu. 


text:
Muwahulichize wasenga wawele wahaguligwe na heye kuwagaza wawifile na kuwatogola waditile ganojile. 


text:
Mina Nguluwi kangugana muwadite wanyamalile ulonzi wa chipoka wa wanhu wawele hela luhala kwa madito ganojile gomlingudita. 


text:
Mikale kota wanhu welejehe, ila mleche kuwa kilejeha kwa hemwe kuwe kuvisila wihe. Mikale kota vitumagwa wa Nguluwi. 


text:
Muwahulichize wanhu weng'ha, muwagane wang'holozenu walingumkunda Kilistu na mumhulichize Nguluwi na kahi mumhulichize mndewa. Kiwhana na magazo ga Kilistu 


text:
<pb/>Hemwe vitumagwa, muwahulichize ng'hatu wakulu wa hemwe, haiwele hela kwa wawele na isungu na ganojile, ila na wala wang'ang'ale. 


text:
Mina wone mwangwimilila magazo gohamganigwe, ila kwa vila mvizela kota Nguluwi kangugana ahyo, lelo Nguluwi kowatambichiza. 


text:
Mina mopegwa chonolo chachi, homkwimilila kutowigwa kwa chiwalo cha nongwa ya hemwe? Ila wone mlingwimilila magazo hanga mditile ganojile, Nguluwi kowatambichiza kwa chiwalo acho. 


text:
Ago ndo gomchemelwe, mina Kilistu yuye nakagazigwa kwa chiwalo cha hemwe, kawalechelani ulajilo leka muwinze nzila ya heye. 


text:
Naloyalijigwe, heye hedichile kwa maligo na loyagazigwe heye nahadumbize, leka nakawika utumbilo wa heye kwa Nguluwi, mtagusa yalingutagusa kwa kutanganika. 


text:
Heye yuye nakapika gehile ga hetwe kuli lukuli lwake mchanya mwa msalaba, leka tubagame kwa chiwalo cha gehile na kikala kwa chiwalo cha kutanganika. Kwa kulumizwa kwa heye, hemwe musilwa matamwa. 


text:
Hemwe namwali kota ming'holo jajijlile, ila sambi mumhiluchila Mdimi na Mwamizi wa kikala kwa hemwe.<pb/>


text:
Hemwe wadala, muwahulichize walume wa hemwe, leka wone wawe baho walume wawele hambe wakunde ulonzi wa Nguluwi, wakunde kwa kulola madito ga hemwe. Haiwa lupichi kwa hemwe kulonga ulonzi, 


text:
Kuli kinoliga kwa hemwe, kuleche kuwa kinoliga kwa kunze, kota vila mbuli ya kudalanga mnvili kwa vinji na kuvala vinhu vya zahabu na nguwo zinojile. 


text:
Ila kinoliga kwa hemwe, kwanguganigwa kuwe mgati mwa nhumbula za hemwe, ila kinoliga kuli vinhu vyohambe viwifigwe, kota vila, muhe wa uliholile na kusindamala, uwele na katogo ng'hulu ng'hatu hali Nguluwi. 


text:
Ndo vyowenolije aho katali wadala nawawele welile womtumbila Nguluwi, nawawahulichiza ng'hatu walume wa hewo. 


text:
Kwa ulajilo Sala nakamhulichiza Ibulahimu na kumchema Mkulu. Hemwe sambi muwa wahinza wa heye wone mdite ganojile ne kudumba chinhu choneche chila. 


text:
<pb/>Hihyo du namwe walume, kuli kikala na wadala wa hemwe mwanguganigwa kuvizela kota hewo wahela mong'ho kota hemwe, ahyo mikale goya na hemwe, mina na hewo kahi wobochela hamwe na hemwe ndolendole ya ukomu yalinguwapa Nguluwi. Aho kulanda kwa hemwe hakuwichilwa chilemezi. Kugazika kwa chiwalo cha kudita ganojile 


text:
<pb/>Kuduma, ndangulonga ahi, mwanguganigwa muwe na nhumbula imwe na majesa gamwe na mwanguganigwa kigana chilukolo kuwa liholile na kinamizila hemwe kwa hemwe. 


text:
Mleche kuwahilusila wanhu lihile kwa lihile, au iligo kwa iligo, ila muwapetele mazi, mina hemwe namchemigwa na Nguluwi leka mpegwe utambichizo. 


text:
Kota vyogalingulonga Maaandiko Matakatifu,<pb/>“Yalingugana kubweda,<br/>na kona mazuwa ganojile,<br/>yelemeze umyango wa heye,<br/>uleche kulonga ulonzi wihile na yeyuse kulonga udesi.<pb/> 


text:
Mina Mkulu kawalolaga goya, wanhu watanganiche,<br/>na kuhulichiza kulanda kwa hewo,<br/>ila nakadinyaga makutu kwa walingudita wihe.” 


text:
Ila hanga wone yanguwagana kugazika kwa chiwalo cha kudita ganojile, lelo, mbweda. Mleche kuwadumba wanhu wala, na mleche kuwa na lunwinwi. 


text:
Ila mumtogole Kilistu mlinhumbula za hemwe kota Mkulu. Muwe mwelile nzinzili chila zuwa kumwidichila yoneche yowauzani kwa utumbilo uwele mgati mwa hemwe, 


text:
ila mdite ahyo kwa uliholile na kuhulichiza. Muwe mgazelele ganojile na gehile, leka homlijigwa wala walingulonga wihe kwa chiwalo cha madito ga hemwe ganojile kota walingumkunda Kilistu, wone soni. 


text:
Mina inoga kugazika kwa chiwalo cha kudita ganojile, wone Nguluwi yagane, kuleka kugazika kwa chiwalo cha kudita gehile. 


text:
<pb/>Mina Kilistu yuye nakagazika na nakabagama kwa chiwalo cha gehile ga hemwe, nakabagama kamwe hela naihega, munhu yanojile kwa chiwalo cha wihe, leka yawahiliche hemwe kwa Nguluwi. Nakakopoligwa chilukuli ila nakaditigwa yawe mkomu kwa ludali lwa Muhe Yelile, 


text:
Hewo ndo wala nawalemile kumhulichiza Nguluwi loyawabeteze kwa kwimilila, mhela Nuhu loyali yogongomanya itumbwi ing'hangala ilinguchemigwa safina. Mgati mwa itumbwi alyo ing'hangala ilinguchemigwa safina, ndo wanhu wachefu hela, mina wanhu nane ndo waloholigwe kuli mazi, 


text:
uwele ulajilo wa kubatizigwa kuli kuwalohola hemwe sambi. Kubatizigwa hakuwele ndo mbuli ya kusa chikwe mlukuli, ila ndo ilagano lya wanhu kwa Nguluwi, chilinguditikwa kuli nhumbula inojile. Ako kubatizigwa ndo kulinguwalohola kukolela uzilipuko wa Yesu Kilistu. 


text:
Yawele yalutile kilanga na sambi kekala nzingo ya kudilo kwa Nguluwi, kangulongoza wahilisi wa kilanga, wakulu na wawele ludali na mong'ho.<pb/>


text:
Lelo, kwa vila Kilistu nakagazika chilukuli, namwe kahi mwanguganigwa kwima nzinzili mli Majesa ago ga heye, mina munhu yagaziche chilukuli, kangileka ng'hatu kuli gehile. 


text:
Kulawila sambi, lelo, ukomu uponile kikala aha hali isi wanguganigwa kulongozwa kota vyoyaganile Nguluwi, haiwele kwa maya gehile ga chilukuli. 


text:
Mhela upulute mwali na mhela uhejile wa kudita mbuli zihile zowalingudita wanhu hawamzelele Nguluwi. Namikala kwa kubweda, kiganilila na kilewa na mvina ziwele na kugala lukami zilingihanza na ung'hondwa na kufugamila jimalukolo kwihile. 


text:
Sambi, wanhu awo wohambe wamzele Nguluwi wangububuwala vyowokona kota hamlingihanza na hewo kuli mbuli ya kumema wihe ng'hatu, ahyo wanguwaligani. 


text:
Ila woganigwa kulonga wawo kwa chiwalo cha mbuli ayo hali Nguluwi yawele yewichile goya kuwatagusa wawele wakomu na wabagame. 


text:
Ndo mina Mbuli Inojile naidamligwa mbaka kwa hewo wabagame, hanga howosinda kutagusigwa kuli ukomu wa hewo wa chilukuli kota wanji, leka wekale chimuhe kota vila Nguluwi vyoyalingikala. Mtagusa yanojile wa ndolendole za Nguluwi 


text:
<pb/>Mwiso wa vinhu vyeng'ha wa habehi. Ahyo, mwanguganigwa muwe na luhala, na kilongoza leka muweze kulanda. 


text:
Chila yumwe kanguganigwa yaditile mijito ndolendole yoyapegwe na Nguluwi. Kwa chiwalo cha wanhu wanji kota chilongozi yalingulola goya ndolendole nyinji za Nguluwi. 


text:
Munhu yalingudamla, nayadamle ulonzi wa Nguluwi, yalingukola mijito ja Nguluwi, kanguganigwa kukola mijito kwa ludali loyapegwe na Nguluwi, leka kuli mbuli zeng'ha, Nguluwi yenuligwe kwa kukolela Yesu Kilistu, ahyo, ukulu na ludali ndo vya heye mazuwa gose! Ena. Kugazika kota Mkilistu 


text:
<pb/>Wang'holozangu, mleche kububuwala kwa chiwalo cha majezo gang'ang'ale galinguwagaza, kota chinhu chijenzi chillinguwalawilani. 


text:
Leka msangalale kota mwangilumba kuli magazo ga Kilistu, muwe na usangalalo winji mhela hoyohiluka kahi na ukulu wa heye. 


text:
Mbweda hemwe wone mwangulijigwa kwa chiwalo cha kumkunda Kilistu, msangalale kwa vila mbuli ayo yangulajila kota Muhe wa Nguluwi yawele na ukulu, kangikala na hemwe. 


text:
Haleche kuwa na munhu hali hemwe yawele nguganigwa kugazigwa kwa vila heye ndo mkopolaji au mhizi au mwihe au mhesi. 


text:
Ila wone munhu yagaziche kwa vila ndo munhu yalingumkunda Kilistu, lelo, yaleche kona soni ila yamtogole Nguluwi kwa vila munhu ayo kanguchemigwa kwa itagwa lya Kilistu. 


text:
<pb/>Mhela wa utaguso uya na utaguso awo wangwaluka na wanhu wa heye Nguluwi yuye. Wone utaguso awo wangwaluchila kwa hetwe twetwe, lelo, kuduma kwake kowa ndaze kwa wala wohambe wakunde Mbuli Inojile ya Nguluwi? 


text:
Kota Maandiko Matakatifu Vyogalingulonga,<pb/>“Yowa nongwa kwa wanhu walingumdumba Nguluwi kuloholigwa,<br/>yowa ndaze lelo kwa wala wanhu watanganiche na wawele na gehile?” 


text:
Ahyo, wala walingugazigwa kwa kuwinza vyoyaganile Nguluwi, wanguganigwa, kwa madito ga hewo ganojile, kiwika hasi ha Yawalumbile hewo nayawele ndo wa kukundigwa ng'hatu.<pb/>


text:
Heni nda sekulu chilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, mbele ndigawene magazo ga Kilistu na ndochilumba kuli ukulu wougubuligwa, ndanguwadedezani hemwe wasekulu vilongozi wayangu. 


text:
Mdime alila ilundo lyompegwe na Nguluwi, mlilolele haiwele kwa lupichi ila kwa kugana mwemwe baho, kota vyoyalingugana Nguluwi. Mkole mijito ayo haiwele kwa maya ga sendi, ila mdite kwa nhumbula ya hemwe yeng'ha. 


text:
Mleche kuwalongoza kwa lupichi wanhu awo wawichigwe hali wamizi wa hemwe, ila muwe ulajilo kwa alyo ilundo. 


text:
<pb/>Hiho du namwe wasongolo mleche kitwanza kuli ulongozi wa wasekulu. Hemwe mweng'ha mwanguganigwa kinamiza leka muwe miditila mijito kwa chila yumwe, mina Maandiko Matakatifu, galonga, “Nguluwi kanguwalema wawele kidaya, ila kanguwapa isungu lya heye walinginamiza.” 


text:
<pb/>Milolele, mikale meho! Mng'honyo wa hemwe Limazoga lyangusanzalima kota isimba lilingubuma lipala munhu wa kumulya nengaga. 


text:
Mwime nzinzili kuli makundo na kumlema, mvizela kota wang'holozenu kuli isi yeng'ha wangufichigwa na magazo gago. 


text:
Ila homsinda kugazika mhela udo hela, Nguluwi yawele chaluchizo cha isungu lyeng'ha, na yawele yowachemani muwe hamwe kuli ukulu wa heye wa mazuwa gose kuli kilumba na Kilistu, heye yuye kowagomanjizilani na kuwadita mwime nzinzili na ludali na msisi wimile nzinzili. 


text:
<pb/>Ndiwandichilani baluwa ayi iwele na ulonzi uchefu, kwa utanzi wa Silivani, mng'holozetu yondimzelele na kumkunda. Ndangugana kuwakangazani nhumbula na kulavya ulolezi kota mbuli ayi ndo isungu lya Nguluwi kwa kukomya. Mwime nzinzili kuli isungu alyo. 


text:
Chilundo cha wayenu, wahaguligwe na Nguluwi ahano hondilinguhachema Babiloni wanguwalamsani. Vivila mwanangu Malichi kanguwalamsani. 


text:
Milamse kwa ulajilo wa igano lya Kilistu. Ndanguwaganilani kikala goya hemwe muwele wa heye Kilistu.<pb/>


text:
Heni Paoli hamwe na Silivani na Timoteyi, twanguwandichilani hemwe chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Tesalonike, muwele ndo wanhu wa heye Nguluwi Mhaza, na wa Mkulu Yesu Kilistu. Twangukuganilani kunoga kwa Nguluwi na kikala goya. Kikala na Makundo ga Watesalonike 


text:
<pb/>Twanguta malumbo Nguluwi mazuwa gose kwa chiwalo cha hemwe mweng'ha na kuwakumbukani mazuwa gose kuli kulanda kwa hetwe. 


text:
Wala hatulinguleka kukumbuka hali Nguluwi Mhaza wa hetwe, vila vyomlingulajila makundo ga hemwe kwa madito, navyomlinguyila mijito kwa chiwalo cha igano lya hemwe, na twangukumbuka utumbilo wa hemwe vyowimile nzinzili kuli Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
mina mhela wotudamle yila Mbuli Inojile na haiwele kwa mlomo hela, ila kahi kwa mong'ho na kwa Muhe Yelile, tuwele tuvizelele ng'hatu kota usenga awo nawali wa kukomya. Mvizela vila navyotikale hamwe na hemwe, natikala kwa kuwatanza hemwe. 


text:
Hemwe mwangutuwinza kota vyotulingudita hetwe, kahi navyoyalingudita Mkulu. Hanga namgazigwa ng'hatu, namuubochela usenga awo kwa usangalalo ulingulawa kwa Muhe Yelile. 


text:
Lelo, hemwe mwangudita vinojile, na wanhu wamkundile Kilistu wa Makedoniya na Akaya wanguwawinza hemwe. 


text:
Mina, kwa kikangaza kwa hemwe usenga wa Mkulu uhulikwa haiwele ako Makedoniya na Akaya hela, ila makundo ga hemwe kwa Nguluwi genela kweng'ha. Kahi hambe tugane konjeza choneche kwa alyo, 


text:
kwa vila wanhu awo wangusima vila navyomtubochela hala hotuwajendelani, vila navyomlechile kufugamila jimalukolo na kumgalamchila na kumkolela mijito Nguluwi yawele ngikala na wa kukomya. 


text:
Na kahi wangutulonjela, mwangumbeteza Mwanage kulawa kilanga, heye Yesu, yawele yazilipuligwe na Nguluwi na yawele yatulohole kuli kuzudila kwa Nguluwi kulinguya.<pb/>


text:
Mvizela kota vyotugazigwe na kulijigwa kula Filipi lotung'hali fika kwa hemwe Tesalonike. Hanga kwali na kitwanza kwinji, Nguluwi wa hetwe nakatudita tuleche kudumba kuwadamlilani Mbuli Inojile. 


text:
Mbuli yotulingukangaza kwa hemwe haiwele mbuli ilingitumbila udesi au majesa gehile na hatuviganile kumhada munhu yoneche. 


text:
Ila, mazuwa gose hetwe twangulonga kota vila Nguluwi vyoyalingugana kwa vila nakatona kota toweza na katupa kudamla ayi Mbuli Inojile. Hatulingugana kuwanojeza wanhu ne hado, ila twangugana kumnojeza Nguluwi yawele yavizelele nhumbula za hetwe vyozili mbaka mgati. 


text:
Nguluwi ndo mlolezi, kota vyomvizelele, hetwe hatulonjile kwa kuwadedeza leka kuvisa maya ga hetwe gehile ga kugana kupegwa lufufu kwa uviso, 


text:
Hetwe tuwele watumigwa wa Kilistu, twahajezile kulanda vinhu vinji kwa hemwe, ila hetwe twali waliholile hali hemwe kota vyoyawele mamo vyoyalinguwalela wanage. 


text:
Na tuwagana hemwe ng'hatu natona inoga kuwegalila Mbuli Inojile yotupegwe na Nguluwi, haiwele ahyo hela, ila kahi na ukomu wa hetwe. Kwa vila hemwe ndo wanhu tulinguwagana ng'hatu. 


text:
<pb/>Wang'holozetu, mwangukumbuka vila vyotukolile mijito na kitunya. Hala hotuwadamlile Mbuli Inojile ya Nguluwi, tukola mijito nemisi na nechilo leka tuleche kumha munhu yoneche mijito ya kutulela. 


text:
Hemwe mwanguweza kuwa walolezi, na Nguluwi kahi ka mlolezi, kota madito ga hetwe hali hemwe mlingukunda Kilistu nagali ganojile, galingumnojeza Nguluwi na galihela nongwa. 


text:
Mvizela kota hetwe natumditila chila yumwe wa hemwe kota hila mhaza vyoyawele nguwaditila wana wa heye yuye. 


text:
Hetwe natuwakanya na tuwakangaza nhumbula na kuwadedeza ng'hatu, leka mikale kota vyoyalingugana Nguluwi yawele nguwachemani muwe hamwe kuli undewa na ukulu wa heye. 


text:
<pb/>Kahi twanayo mbuli inji ya kuta malumbo Nguluwi, vyotuwagalile usenga wa Nguluwi, hemwe namuuhulika na muubochela. Haiwele kota vila usenga wa munhu, ila kota usenga wa Nguluwi, ndangukomya ndo vyouwele. Mina ulonzi wa Nguluwi ndo ulingukola mijito chila zuwa mgati mwa hemwe mlingukunda. 


text:
Wang'holozangu, hemwe namting'hana na mbuli zizila zowating'hane nazo wanhu wa Nguluwi kula Yudeya na vilundo vya wanhu walingumkunda Yesu Kilistu. Hemwe na mgazigwa na wanhu wayenu kota vila hewo navyowagazigwe na wayawo Wayahudi, 


text:
nawamkopole Mkulu Yesu na waloli, na watugaza na hetwe natwe. Wanhu awo wangumzudiza Nguluwi, kahi ndo wang'honyo wa chila munhu! 


text:
Mbaka nawajeza kutulemeza kuwadamlila wanhu hawawele Wayahudi usenga uzanguwagalila ulohozi, ahyo ndo vyowamemezwe gehile gowaditile mazuwa gose. Ila sambi kuzudila kwa Nguluwi kuwagwila. Kugana kuwajendela kahi wanhu wa Tesalonike 


text:
<pb/>Wang'holozangu, kileka kwa hemwe na hetwe, kwali kwa mhela udo hela, kahi kileka ako kwali kwa lukuli hela na haiwele chimuhe. Mhela udo hamba, natwali tugana kiwona na hemwe kahi. 


text:
Ahyo, natugana kuwajendela kahi. Na heni Paoli, nanjeza kuya kwa hemwe mala nyinji ila Limazoga nalitudita tulemwele kuya. 


text:
<pb/>Ndaze, hotukwima hali Mkulu Yesu mhela hoyokuya, chipembelo cha kulajila kusumya kwa hetwe chowa choni? Yowa ndo hemwe mwemwe, muwele ndo utumbilo wa hetwe na usangalalo wa hetwe. 


text:
na kumlajiza kwa hemwe mng'holozetu Timoteyi, yawele ndo mkola mijito muyetu kwa chiwalo cha Nguluwi kuli kudamla Mbuli Inojile ya Kilistu. Natumlajiza leka yawakangaze nhumbula na kuwakangaza kuli makundo ga hemwe, 


text:
leka makundo ga munhu yoneche hali hemwe galeche kutigasika kwa chiwalo cha magazo ago. Hemwe mvizela kota twanguganigwa kupegwa magazo. 


text:
Ahyo, na ndemwa kwamilila kahi, ndo mina nandimlajiza Timoteyi kwa hemwe, ndivizele mbuli za makundo ga hemwe. Ileche kuwa hanji mwihe nakawajeza na mijito yeng'ha yotuditile hali hemwe yajilile hela! 


text:
<pb/>Sambi Timoteyi mina kahiluka, na heye katulonjela mbuli zinojile kwa chiwalo cha makundo na igano lye hemwe. Katulonjela kota mwangutujesela ganojile mazuwa gose, na kota mwangugana kutona hetwe kota hetwe vyotuwele kugana ng'hatu kuwonani. 


text:
Lelo, wang'holozangu, kwa mbuli ya makundo ga hemwe gatukangaza nhumbula heko, kuli nongwa na magazo ga hetwe geng'ha, 


text:
Sambi toweza kuta malumbo Nguluwi wa hetwe kwa chiwalo cha hemwe. Twanguta malumbo kwa kusangalala kotuwele nako hali heye kwa chiwalo cha hemwe. 


text:
Twangulutilila kumlanda Nguluwi nechilo na nemisi kwa nhumbula ya hetwe yeng'ha leka tuwe na mhumu ya kuwonani hemwe meho kwa meho leka tujeze kuwika goya gapunguche kuli makundo ga hemwe. 


text:
<pb/>Twangumlanda Nguluwi, Mhaza wa hetwe, na Mkulu wa hetwe Yesu, yatuchumulile nzila ya kuya ako kwa hemwe. 


text:
Mkulu yawadahize hemwe igano lyenu wonjezeche ng'hatu na kuwagana wanhu weng'ha lukami, kota vila hetwe vyotulinguwagana hemwe. 


text:
Ahyo komha ludali mnhumbula za hemwe, namwe mowa mlihela nongwa na mwelile hali Nguluwi na Mhaza wa hetwe mhela wa Mkulu wa hetwe Yesu hoyokuya hamwe na wanhu wa heye weng'ha.<pb/>


text:
Ahyo, wang'holozangu, milangusa kulawa kwa hetwe vila vyomlinguganigwa kikala leka kumnojeza Nguluwi. Na mkomya, namwali mchikala ahyo. Sambi twangukulandani na kuwalonjelani kwa itagwa lya Mkulu Yesu mdite vinojile kupuluta avyo. 


text:
Chila yumwe wa hemwe, kanguganigwa kuvizela kikala goya na mdala wa heye kuli kwela na kutanganika, 


text:
Lelo, wang'holozangu, munhu yoneche yaleche kumditila vibi au kumhada muyage kwa mbuli ayi. Namina tuwalonjela ago na kuwafundani kota Mkulu kowagaza walingudita mbuli azo. 


text:
Kwa ahyo lelo, yawele ngubeza malanguso ago hambe yambeze munhu, ila kangumbeza Nguluwi yuye yawele nguwapani Muhe Yelile. 


text:
<pb/>Kuduhu mbuli ya kuwandichilani chiwalo cha kuwagana wang'holozenu walingumkunda Kilistu. Mwemwe baho mlanguswa na Nguluwi vila vyomlinguganigwa kigana. 


text:
Namwali muwaditila ahyo wang'holozenu weng'ha chila honhu kuli Makedoniya. Lelo, wang'holozangu, twangukulandani mdite vinojile ng'hatu kupuluta ago. 


text:
Mikangaze kikala goya ng'hatu ne kubilima aku na aku, chila yogaila mbuli za heye yuye na yakole mijito kwa moko ga heye yuye kota navyotuwalajize hala hamwande. 


text:
Kwa mbuli ayo, mopegwa lutogo kulawila kwa wala hawawele ngumkunda Kilistu na hamuwa na mbuli ya kugana kitumbila wanji kwa gala gomlingugana. Kuhiluka kahi kwa Mkulu 


text:
<pb/>Wang'holozangu, twangugana mvizele kukomya kwa chiwalo cha wala wabagame, leka mleche kisinza kota wanhu wanji walihela chinhu cha kitumbila. 


text:
Hetwe twangukunda kota Yesu nakabagama na kazilipuka, ahyo hetwe twangukunda kota Nguluwi kowegala hamwe na Yesu hoyohiluka, wala weng'ha wabagame wawele womkunda. 


text:
<pb/>Ali lotulinguwalonjelani ndo ulonzi wa Mkulu, hetwe tulingikala sambi, lotowa tuponile wakomu mhela Mkulu hoyokuya, ndangukomya hatuwalongola wala mina wabagame. 


text:
Mina holavigwa ilajizo, lizi lya mhilisi mkulu na lizi lya mhalamhanda ya Nguluwi, na heye Mkulu kodulika hasi kulawilla kilanga. Ndo wala wabagame wawele womkunda Kilistu wozilipuligwa tandi. 


text:
Hamba hetwe tuwele wakomu, tuponile, mhela awo tokungajizwa hamwe na hewo kuli ng'hungugu kumting'aniza Mkulu kulanga. Ahyo towa hamwe ng'hatu na Mkulu. 


text:
Wanhu vyowoza ngulonga, “Hekala goya na chila chinhu cha goya.” Ndo kuwifya vyokuwagwililani baho du! Mbuli azo zolawila baho du kota usungu ulingumuyila mdala yalingulela mwana, wala wanhu hawodaha kuibilima. 


text:
Ila hemwe, wang'holozangu hamuwele kutitu, na zuwa alyo hailinguganigwa kukuyilani hemwe baho du kota vila muhizi vyoyalinguya. 


text:
Hemwe mweng'ha mwa wanhu muwele ngikala kuli lumuli, wanhu wa nemisi. Hetwe hatuwele wanhu wa nechilo ne wala wa kutitu. 


text:
Ila hetwe twa wanhu wa nemisi na twanguganigwa tuwe tuchilongoza twetwe baha hado. Twanguganigwa kuvala makundo na igano kota nguwo ya kigubika mmambaga, na kitumbila kwa hetwe kwa ulohozi kota kofiya ya lyuma. 


text:
Mina Nguluwi hatuhagule leka tusumigwe na kuzudila kwa heye, ila tupegwe ulohozi kukolela Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, 


text:
yula nayabagame kwa chiwalo cha hetwe, leka tikale hamwe na heye, tuwele wakomu au tubagame hala hoyohiluka. 


text:
Ahyo mikangaze nhumbula hemwe kwa hemwe na kitanza kota vyomlingudita sambi. Makanyo ga kuduma na ulamso 


text:
<pb/>Wang'holozangu, twangukulandani muwahulichize vilongozi wa hemwe, wala walinguwalongoza na kuwakanya kuli ukomu kwa kilumba na Mkulu. 


text:
Muwe mtanganiche ng'hatu na kuwalajila igano kwa mbuli ya mijito yowalingukola. Muwe mikala goya hali hemwe. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, twanguwalandani muwakanye wagata, muwakangaze nhumbula wanhu wawele wazunwa na muwatanze wanhu wawele ng'hochele na muwemilile wanhu weng'ha. 


text:
Mloleleni munhu yoneche yaleche kumhilusila muyage wihe kwa wanhu wawaditile wihe, ila majesa ga hemwe gawe kiditila ganojile na kuwaditila wanhu weng'ha ganojile. 


text:
na tute malumbo kuli chila mbuli. Ago ndo yalingugana Nguluwi kuli ukomu wa hemwe kuli kilumba na Kilistu Yesu. 


text:
<pb/>Heye Nguluwi yalingutudita tikale goya, yawahovuje ng'hatu kwa chila nzila na kwamila ukomu wa hemwe weng'ha, uwele ndo muhe na nhumbula na lukuli lwa hemwe, leka moneche mlihela nongwa yoneche mhela wa kuya kwa heye Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Ndanguwalajizani kwa itagwa lya Mkulu, muwasomele lyandiko ali wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu. 


text:
Heni nda Paoli, chitumagwa wa Kilistu Yesu kwa ilajizo lya Nguluwi mlohozi wa hetwe na Kilistu Yesu tuwele ngitumbila, 


text:
ndangukwandichila hegwe Timoteyi mwanangu ng'hatu kuli makundo. Ndangukulandila kwa Nguluwi Mhaza na Kilistu Yesu Mkulu wa hetwe yakupe utambichizo na isungu na kikala goya. Makanyo kuli malanguso ga udesi 


text:
<pb/>Ndangugana wikale ako Efeso, walonjele kota vyondikulandile vyonandali ndiluta Makedoniya. Wakuko wanhu wamwe ako wawele ngulangusa malanguso ga udesi. Muwalemeze wanhu awo. 


text:
Walonjele weleche na zila ndano zowawele ngulonga na mbuli zilikuduhu za lung'hongola lwa wasekulu, luwele ngigala hela ibamba, hazilinguwazenga wanhu kuli mijito ya Nguluwi izeleche kwa makundo. 


text:
Chiwalo cha mzilo awu ndo kigala igano liwele ngulawila kuli nhumbula ilihela nongwa na kugana kudita ganojile na makundo ga kukomya. 


text:
Wangugana wawe walangusa wa Malajizo ga Musa, ila hambe wavizele ulonzi wa hewo wawo wowalingulonga au mbuli yowawele ngukunda. 


text:
Ila twanguvizela kota malajizo ga Musa hambe gawichigwe kwa chiwalo cha wanhu wanojile, ila kwa chiwalo cha wanhu wehile na wanhu hambe wamkunde Nguluwi na wanhu hambe wamfugamile Nguluwi na wanhu wawele na gehile na wala hawelile na wanhu hawamzelele Nguluwi na wanhu wawele nguwakopola wahaza wa hewo na wamai zao, ama wawele ngukopola woneche wala. 


text:
Malajizo gawichigwa kwa chiwalo cha wahozolomo na walinguwasa na walume wayao na wawele nguwaguza wanhu na wadesi na wawele ngulavya ulolezi wa udesi ama wawele ngudita choneche chiwele vinji na malanguso ga kukomya. 


text:
Kwa wanhu malanguso ago gangoneka kuli Mbuli Inojile ya ukulu wa Nguluwi yalingutambichiza na iwele heni mhegwa ndiidamle. Lutogo lwa isungu lya Nguluwi 


text:
<pb/>Ndanguta malumbo Mkulu wa hetwe Kilistu Yesu mlohozi yamhele ludali kwa chiwalo cha mijito ja heni. Ndanguta malumbo kwa kumbona heni kota nhanganiche, nakanhyagula ndiwe chitumagwa wa heye. 


text:
Aho katali heni nandimliga na kumgaza na kumditila mbuli zihile ne kona isungu. Ila Nguluwi nakambonela isungu, kwa vila nandali hela makundo, ahyo, nandita ago nekuvizela chondali ndikola. 


text:
Ila Mkulu wa hetwe nakamha isungu lya heye kwa winji, nakhama makundo na igano kuli kilumba na Kilistu Yesu. 


text:
Ulonzi awu ndo wa kukomya na kukundigwa, na kahi wanguganigwa kukundigwa ng'hatu, Kilistu Yesu nakoya muisi kuwalohola wawele na gehile. Na heni nani ndina gehile ng'hatu kusinda hewo weng'ha, 


text:
ila Nguluwi na kambonela isungu, leka, Kilistu Yesu yalajile kwimilila kwa heye kweng'ha kwa heni mbele na gehile kusinda weng'ha, kota kiwhana kwa wala weng'ha wowa hamba womkunda na kubochela ukomu wa mazuwa gose. 


text:
Kwa heye yawele Mndewa wa mazuwa gose, yawele hambe yabagame na hambe yoneche na yawele Nguluwi yaliyeng'ha, kwa heye viwe lutogo na ukulu mazuwa gose na mazuwa gose! Ena. 


text:
<pb/>Mwanangu Timoteyi, ndangukupa ilajizo alino kwa mbuli ya uloli woulonjigwe katali kwa chiwalo cha hegwe. Uhole ulonzi awo viwe vinhu vya hegwe vya kitowela vita goya, 


text:
na ibate makundo ga hegwe na kudita ganojile. Wanhu wanji hawahulichize kutanganika kwa hewo na ahyo nawagawifya makundo ga hewo. 


text:
Hali hewo ndo Humenayo na Alekizanda wondiwagazila kwa kuwalechela weting'hane na ludali lwa Limazoga, mbuli ayi yowalangusa waleche kumliga Nguluwi.<pb/>


text:
Ung'hali kudita chinhu choneche chila, mumlande Nguluwi kwa gala gomlingugana na kumfugamila Nguluwi na kuwalandila wanji na kuta malumbo, zilavigwe kwa Nguluwi kwa chiwalo cha wanhu weng'ha, 


text:
na muwalandile Wandewa kwa Nguluwi na weng'ha wawele mli ulongozi, leka tuwe twikale mli ukomu uholile na kikala goya hamwe na kumdumba Nguluwi na vyoulingikala goya. 


text:
Mina kakuko Nguluwi yumwe, na kahi kakuko yumwe yawele nguwahanyisa wanhu na Nguluwi, munhu ayo ndo Yesu Kilistu, 


text:
Kwa chiwalo acho, heni nandajizigwa ndiwe chitumagwa na mdamla wa wanhu hawawele Wayahudi, ndiudamle usenga wa makundo na kukomya. Ndangulonga ndikomya, hambe ndonje udesi! 


text:
<pb/>Lelo, ndangugana homting'hana walume wawele na nhumbula zelile, ndo wenule moko howolanda kwa Nguluwi, ne kuzudila na walihela ibamba. 


text:
Vivyo du, wadala wavale mivalo jilingukundigwa hali wanhu, hamwe na madito ganojile na haiwele kwa kinoliga kwa kudalanga mnvili na kinoliga kwa zahabu na lulu na nguwo zilinguguligwa kwa sendi nyinji, 


text:
Heni hambe ndimkundize mdala yamlanguse ama yamkalile kumutwi mlume, kanguganigwa yekale yenyamalile tulu. 


text:
Ila mdala koloholigwa kwa kuponda wana, wone yekale kuli makundo na igano na kwela na madito ganojile.<pb/>


text:
Ila, chilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, kanguganigwa yawe munhu yalihela nongwa yoneche na kanguganigwa yawe na mdala yumwe hela na yalingidima yuye na yalingikala goya na wanhu na luhala na yaleche kuwa mbuhu na yodaha kulangusa. 


text:
Yaleche kuwa yogala na yotowa wanhu, ila yawe yaholondale, yawele ngugana kikala goya na yaleche kuwa munhu wa kugana sendi. 


text:
Yanguganigwa yawe munhu yawele nguweza kulongoza goya ivyazi lya heye, na yawadite wanage wekale kwa kusindamala na wawele na madito ganojile kwa wanhu weng'ha. 


text:
Mina wone munhu hambe yaweze kulongoza goya ng'handa ya heye, koweza ndaze kuchilongoza chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha Nguluwi? 


text:
Heye halinguganigwa yawe munhu yamkundile Kilistu mhela wuwu, yaleche kidaya na kutagusigwa kota vila Limazoga navyolitagusigwe. 


text:
Kanguganigwa kahi yawe munhu yalinguhulichizwa na wanhu weng'ha wa Nguluwi, yaleche kugwa kuli kubaswa soni na kugwila kuli idiwa lya Limazoga. Watanzi kuli wanhu walingumkunda Kilistu 


text:
<pb/>Watanzi, vivila wanguganigwa wawe wanhu walinguhulichiza ng'hatu, waleche kuwa wadesi, wawe wanhu wawele hambe wagale ama wabuhu wa sendi zipaligwe kwa nzila yihile. 


text:
Hiho, wadala nawo yanguganigwa wawe na madito ganojile ng'hatu na walingutogoligwa na wanhu na waleche kuwa wahesi na walingidima ila wawele kukundigwa kuli chila chinhu. 


text:
Mtanzi kanguganigwa yawe mlume wa mdala yumwe na yalingulola goya lukolo lwa heye na kulola goya wanage. 


text:
Mina walingudita utanzi wa hewo goya, wanguwadita wanhu wanji wawahulichize na woweza kwima nzinzili ne kudumba kuli makundo ga hewo kwa kilumba na Kilistu Yesu. Kukomya kugubuligwe kwa makundo ga hetwe 


text:
Ila wone wang'hawize, lyandiko ali lyokuzelesa ndaze vyotuting'hana twetwe baha hali wanhu walingumkunda Kilistu, wawele ndo wanhu wa Nguluwi yawele mkomu na yawele ndo izengo na msisi wa kukomya. 


text:
Kuduhuli kuuzauza kuli uviso wa kukunda kwa hetwe.<pb/>Heye nakalawila yewhanile na munhu,<br/>nakoneka na Muhe Yelile nakamlajila kota kakundigwa hali nguluwi.<pb/>Nakoneka na wahilisi wa kilanga.<pb/>Nakadamligwa hagati ha isi yeng'ha.<pb/>Nakakundigwa honeche hali isi,<br/>nakaholigwa kilanga kwa Nguluwi.<pb/>


text:
Muhe Yelile kangulonga ne kuvisa kota, mhela wa mwiso wanji wochibagula na makundo, wohulichiza muhe yalinguhada na malanguso ga Limazoga. 


text:
Malanguso ago gangwenezwa na wanhu wawele wahadi na wadesi, ludali lwa hewo lwa kuhagula ganojile na gehile ubagama kota vila usomigwa kwa chiluli cha lyuma. 


text:
Wanhu awo wangulangusa kota vibi kihola na wanguwalemeza wanhu kulya vilyo vinji. Ila Nguluwi nakalumba vilyo vila leka wanhu wawele wamkundile na kuvizela kota wangukomya walye chila chinhu choyachilumbile kwa kuta malumbo Nguluwi. 


text:
Chila chinhu choyachiumbile Nguluwi chinoga, kuduhuli chiwele kulemigwa, wone vibocheligwe kwa kuta malumbo Nguluwi, 


text:
kwa vila ulonzi wa Nguluwi na kulanda kwanguchidita chinhu achi chikundigwe hali Nguluwi na makundo ga kukomya goulingugawinza. Chitumagwa yanojile wa Yesu Kilistu 


text:
<pb/>Wone uwapa malajizo ago wang'holozo, kowa chitumagwa yanojile wa Kilistu Yesu, ulutilila kukula chimuhe kwa ulonzi wa makundo na malanguso gakukomya, gala hegwe goulanguswe. 


text:
Ila hegwe Timoteyi, uleme ndano zila zohaziwele za Nguluwi na za chipoka. Wizoweze kikala kuli ukomu ulingumnojeza Nguluwi. 


text:
Kigololagolola vitomo vya lukuli vyangututanza lukami, ila kizoweza kikala kwa kumnojeza Nguluwi kwa chila chinhu kunoga lukami, mina kwangilagana ukomu wa sambi na ukomu ulinguya hamba. 


text:
Hetwe twangikangaza na kukola mijito kwa kupajila, kwa vila tumuwichila utumbilo wa hetwe Nguluwi yawele mkomu na yawele ndo mlohozi wa wanhu weng'ha, na ng'hatu wala walingumkunda Kilistu. 


text:
Uleche munhu yoneche yakubeze kwa vila hegwe kwa msongolo, ila wikangaze uwe wakwijizwa kwa walingukunda, kuli ulonzi wa hegwe na madito ga hegwe na igano na makundo na ukomu ulingumnojeza Nguluwi. 


text:
Uleche kubeza yila ndolendole ya chimuhe iwele mgati mwa hegwe, kwa kukolela usenga wa waloli hala nhing'hano ya wasekulu ya wanhu walingumkunda Kilistu lowakutambichize. 


text:
Wijese ng'hatu kwa mbuli azo zeng'ha, na wikangaze kuli kugadita leka kwinuka kwa hegwe koneche na wanhu weng'ha. 


text:
Wilolele ng'hatu mbuli za hegwe na malanguso ga hegwe. Ulutilile kudita ago, mina houdita ahyo, kochilohola gwegwe baho na kuwalohola wala walingukuhulichiza.<pb/>


text:
Uleche kumng'hanuchila sekulu, ila ulonje na heye kota mhaza wa hegwe. Uwaditile wasongolo kota wang'holozo, 


text:
Ila mdala yafililwe na mlume na yawele na wana au wazukulu, awo yanguwalapa kilangusa na kukola gala galinguwalapa hewo welanguse kudita gala galingumnojeza Nguluwi kwa lukolo lwa hewo na kuwahilulila ganojile wahaza wa hewo na wasekulu wa hewo gowawaditile aho mwaluko, ahyo ndo mbuli ilingumnojeza Nguluwi. 


text:
Mdala yafililwe na mlume ng'hatu, yalihela munhu wa kumtanza, kamwichila Nguluwi utumbilo wa heye na kulutilila kulanda Nguluwi yamtanze nechilo na nemisi. 


text:
Ila mdala yafililwe na mlume wa heye, yalingugana kikala kuli ukomu wa unojenoje, ayo ndo kota kabagama, hanga yang'hali mkomu. 


text:
Wone munhu hambe yawalole goya wanhu wa nhanzi ya heye, ng'hatu wala wanhu wa haluga hake, lelo, munhu ayo kabela makundo, na ndo keha ng'hatu kusinda munhu yohambe yamkunde Kilistu. 


text:
<pb/>Uleche kumwandika mchitabu mdala yafililwe na mlume, yoneche yawele na ukulu wa mihela makumi sita. Kahi yawe yaholeche kamwe hela, 


text:
na yawe munhu yawele ngulonjigwa goya na wanhu kwa madito ganojile, yawalelile wana wa heye goya, yawabochele wajenzi haluga hake na yawahovuje magulu wanhu wa Nguluwi na yawatanze wanhu nawawele na magazo na yekangaze kudita mbuli zinojile. 


text:
Uleche kuwandichiza wadala wahinza wafililwe na walume, hanji wone maya ga hewo ga lukuli gowa wogana waholeche kahi, wogaluka na womleka Kilistu, 


text:
Wadala wafililwe na walume wangilangusa kufanda kota wagata, hewo wangwaluka kwajiliza mhela wa hewo kwa kubemela ng'handa mbaka ng'handa, kahi chihile ng'hatu wangwaluka kuwaheha wanhu, na kiyinjiza kuli mbuli za wanhu wanji, kuno wolonga mbuli zila zohawalapigwe kulonga. 


text:
Ahyo nangana wadala wahinza wafililwe na walume waholeche, wawe na wana na kulolela ng'handa za hewo leka yehile yaleche kuwa na mhumhu ya kulonga mbuli yihile ya kutulapa hetwe. 


text:
Ila wone mamo yalingukunda yalinawo wang'holoze wafililwe na walume, kangulapigwa kuwatanza, leka yaleche kuchilechela chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, kudita mijito ayo, leka chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu chidite mijito ya kuwatanza wala wadala wanji wafililwe na walume walihela utanzi woneche ula. 


text:
<pb/>Vilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, wanguganigwa wapegwe vinhu keli ng'hatu, nawo ndo wala wawele ngikangaza ng'hatu kuli kudamla na kulangusa. 


text:
Na kahi Maandiko Matakatifu gangulonga, “Uleche kudinya mlomo wa isenga houdita mijito ya kupulula nhyule za uhemba.” Na kahi mkola mijito kangulapigwa kulipigwa. 


text:
Uleche kukunda kubochela nongwa ya sekulu yalingulongoza chilundo cha walingukunda, wone hayalavigwe ulolezi wa wanhu weli au wadatu. 


text:
<pb/>Ndangukulajiza hali Nguluwi, hali Kilistu Yesu na hali wahilisi wa kilanga welile, mibatilile malajizo aga ne kuleka ne limwe, kahi uleche kumzudila munhu na uleche kumganilila munhu yoneche kwa chila chinhu choulingudita. 


text:
Uleche kumdita munhu yawe chilongozi himahima kwa chiwalo cha kuwa chitumagwa wa mkulu. Uleche kihanza kuli gehile ga wanhu wanji, ila wikale welile kwa kumnojeza Nguluwi. 


text:
<pb/>Kulawila sambi, uleche kung'hwa mazi hela, ila ung'we divai nyindo kwa chiwalo cha munda wa hegwe, kwa vila kwangugula baho na baho. 


text:
<pb/>Gehile ga wanhu wanji gangoneka hazelu lowang'hali hilikwa kuli utaguso. Ila gehile ga wanji gokoneka hala howohilikwa kuli utaguso. 


text:
Wapogozi weng'ha wangulapigwa kuwahulichiza wakulu wa hewo kuli chila mbuli, leka kuleche kuwa na chiwalo cha wanhu kuliliga itagwa lya Nguluwi na malanguso ga hetwe. 


text:
Wapogozi ama wakulu wa hewo walingumkunda Kilistu, waleche kuwabeza kwa vila wanguwalola kota wa Wakilistu wayao hela. Ila hewo wangulapigwa kuwafugamila goya ng'hatu, mina wala wakulu awo, walingubweda ng'hatu kwa madito ga wapogozi, kahi ndo wanhu walingumkunda Nguluwi walinguwagana. Malanguso ga udesi Kwangulapigwa kulangusa na kudamla mbuli azi. 


text:
Munhu yoneche yalingulangusa malanguso ga udesi, na yalingulema ulonzi wa kukomya wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu na kikala kota vyoyalingugana Nguluwi, 


text:
ayo kamema kidaya na havizelele choneche. Ndo munhu wa kugana ibamba na ivuche muli ulonzi yeka, na ayo yangwambuza maya na kilewa na maligo na Majesa gehile, 


text:
na ibamba lilihela mwiso kulawila kwa wanhu wawele na nhy'ala ziwifigwe, kahi wahela cha kukomya ng'hatu. Walingijesa kota kumditila Nguluwi ndo nzila ya kumigalila lufufu. 


text:
<pb/>Ndangukomya, kumditila Nguluwi, koweza kumdita munhu yawe na lufufu ng'hatu, wone kanguganigwa kukundizwa kwa vinhu vyoyawele navyo. 


text:
Ila wala walingugana kuwa na lufufu wangugwa kuli kujezigwa na kugwila kuli idiwa lya maya menji gehile ga chipoka na zakigala magazo, gawele kuwakwega mbaka kuli kuwifyigwa na kubagama. 


text:
Mina kugana lukami sendi ndo kwaluka kwa wihe weng'ha. Wanhu wangugana ng'hatu kiyipa sendi mbaka wangulubaluba kutali na makundo, na nhumbula za hewo zimema masinzo menji. Malajizo kwa Timoteyi 


text:
<pb/>Ila hegwe, munhu wa Nguluwi, wiyuse na mbuli azo. Wibatilile koneka yawele na isungu hali Nguluwi na kudita gala ganojile na makundo na igano na kubeteza na kubudala. 


text:
Ubilime kota vyoudaha kwa kikangaza kugasumya majezo kuli makundo, ukapegwe chonolo cha ukomu wa mazuwa gose louchemigwe na Nguluwi, mhela loukundile gwegwe baho, ago makundo ga hegwe hali walolezi wenji. 


text:
Ndangukulajiza hali Nguluwi yalinguvipa vinhu vyeng'ha ukomu na hali Yesu Kilistu yalavile ulolezi na kuulonga heye kukomya hali Pontio Pilato, 


text:
uhulichize ilajizo alyo na kudita kwa makundo mbaka zuwa lya kuhiluka kahi, Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
Kuya kwa heye kahi, koditikwa mhela utanganiche uwichigwe na Nguluwi yatogoligwe na Chilongozi yaliyeng'ha, Mndewa wa wandewa na Mkulu wa wakulu. 


text:
Heye yaliyeka kangikala mazuwa gose kuli lumuli luwele hambe luhejelelwe na munhu. Kuduhu munhu mina yamonile au yogana kumona. Kwa heye iwe lutogo na kulongoza kwa mazuwa gose! Ena. 


text:
<pb/>Uwalajize wanhu wawele na lufufu kuli mbuli za isi ya sambi, waleche kidaya na waleche kuwika utumbilo wa hewo kuli lufufu lohaluwele lwa kitumbila, ila wetumbile Nguluwi, yawele wa kunyenyetela kangutigalila vinhu vyeng'ha vitusangalaze. 


text:
Uwalajize wadite madito ganojile, wadite mijito nyinji zinojile na wawe wonyenyetela na wawe wemile nzinzili kuwapa kwa kunyenyetela wanhu wanji vinhu vya hewo. 


text:
Kwa mbuli ayo, wawo wochiwichila ng'hano iwele ndo msisi wimile kwa mhela ulinguya. Aho woweza kiholela ukomu uwele ndo ukomu wa kukomya. 


text:
<pb/>Gwaa Timoteyi, uwiche goya geng'ha gala goupegwe. Wiyuse na ulonzi haulingumnojeza Nguluwi na ibamba lya chipoka kwa chila chowalingichema wanhu wanji, wanguchema uwanzi. 


text:
Mina wanhu wanji wedaya kota wana awo uwanzi na chilawile aho, wajiliza makundo. Ndanguwaganilani weng'ha Isungu lya Nguluwi!<pb/>


text:
Heni Paoli, mtumigwa wa Kilistu Yesu. Nguluwi ndo yanhyagule ndiwe mtumigwa. Twa hamwe na mng'holozangu Timoteyi twanguwalamsani. Twanguwandichilani hemwe chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu muwele ako Kolinto, hamwe na wanhu weng'ha welile wa chila honhu kuli Akaya. 


text:
Twanguwaganilani utambichizo na kikala goya kulawila kwa Nguluwi Mhaza wa hetwe na Mkulu Yesu Kilistu. Paoli kanguta malumbo Nguluwi 


text:
<pb/>Yatambichizwe yawele Mhaza na Nguluwi wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, Mhaza wa isungu, Nguluwi wa usangalalo weng'ha. 


text:
Heye katutanza hetwe kuli magazo ga hetwe, leka natwe tuwasangalaze wanji kuli chila magazo kwa usangalalo wuwo wotulingubochela kulawila kwa Nguluwi. 


text:
Kota vila magazo ga Kilistu vyogalingonjezeka kwa hetwe, hihyo du ndo usangalalo wa hetwe wangonjezeka kukolela Kilistu. 


text:
Wone tulingugaya ng'hatu, leka kwa mbuli ya kusangalala na ulohozi wa hemwe. Hotusangalala ndo kwa mbuli ya kuwadita hemwe msangalale na kiwika hamwe muwe na ludali lwa kwimilila kugaya kukula kotugaya hetwe. 


text:
Kahi, kitumbila kotulinako kwa mbuli ya hemwe yima nzinzili, kwa vila tuvizela kota hommilumba kuli kugaya kwa hetwe, mochihanza kahi na kusangalala kwa hetwe. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, twangugana mvizele vila vyotugayile kula mkowa wa Asiya, natugaya ng'hatu kupuluta mong'ho wetu wa kwimilila, mbaka natwajiliza utumbilo wa kuwa wakomu. 


text:
Mgati mwa nhumbula za hetwe, natona kota tutagusigwa kubagama, avi navilawila leka tuleche kitumbila twetwe baha. Ila twitumbile Nguluwi yalinguwazilipula wabagame. 


text:
Heye nayatulohole kuli nongwa ng'hulu ya kubagama, na kangulutilila kutulohola, hetwe tumuwichila utumbilo kota kotulohola kahi. 


text:
Hemwe wone mwangutulumba moko kwa kutulandila. Ahyo, utambichizo wotupegwa kwa chiwalo cha kulanda kwa wanhu wenji ahyo, viwe vimbusambusa vya wanhu wenji ng'hatu kumtogola Nguluwi kwa chiwalo cha hetwe. Kugaluka kwa majendo ga Paoli 


text:
<pb/>Hetwe twangidayila chinhu chimwe, luhala lwetu lwangutulajila kota kwa welo na uzelu wa nhumbula, ulingulawa kwa Nguluwi, hauwele kwa luhala lwa lukuli, ila kwa kunoga kwa heye Nguluwi, tikala hano muisi, hali hemwe mwemwe. 


text:
Twanguwandichila hemwe mbuli zomlinguweza kuzisoma na kuzizela. Ndanguvijesa kota movizela goya ng'hatu, 


text:
hanga mbaka sambi mnzela hado hela. Tuvizela kota kuli zuwa lila lya Mkulu Yesu moweza kutonela hetwe lutogo kota na hetwe vyotuliwangunela hemwe lutogo. 


text:
Nangana kukolela kwa hemwe ndilimmajendo kuluta mkowa wa Makedoniya na mhela wa kuhiluka kahi, leka mbochele kutanzwa kwa hemwe kwa majendo ga heni kuluta Yudeya. 


text:
Ndaze, mwangijesa vyombichile hino ndiwa kota munhu yalihela lwimo? Ndaze, mwangijesa kota ndangukola vyombonile kwa majesa ga chiwunhu na kota ndangulonga “Ena, ena” Na “Hebu, hebu” Baho du? 


text:
Nguluwi ndo wa kitumbila ng'hatu, lelo, chila chotuwalonjele hemwe haiwele mbuli ya “Ena” Na “Hebu”. 


text:
Mina Kilistu Yesu, mwana wa Nguluwi, yula, heni na Silivani na Timoteyi, tumdamlile kwa hemwe, nahawele munhu wa “Ena” Na “Hebu,” Ila heye yali wa “Ena” Ya Nguluwi. 


text:
Kwa vila malagano geng'ha ga Nguluwi gawa “Ena”. Lelo, kwa mbuli ino, “Ena” Ya hetwe yangulonjigwa kukolela Kilistu kwa chiwalo cha ukulu wa Nguluwi. 


text:
Ndo haye yatuwichile ulajilo wa kuwa wanhu wa heye na kutugalila Muhe mnhumbula ya hetwe kota vyoyemilile kwa mbuli zeng'ha zoyatuwichile. 


text:
<pb/>Nguluwi ndo yawele mlolezi wa heni, heye kaizela nhumbula ya heni! Heni suyile kahi Kolinto kwa mbuli ya kuwaditani mone usungu. 


text:
Hatulingugana kuwakola lupichi kwa kukunda kwa hemwe, hemwe mwa goya kuli kukunda kwa hemwe. Chomlinguganigwa ndo kukola mijito hamwe kwa chiwalo cha kusangalala kwa hemwe.<pb/>


text:
Ndo mina ndiwandichile, nasiganile kuya kwa hemwe na kisinza na hemwe mlingitumbila ng'hatu kusangalala kwa heni. Ndangukomya ng'hatu kota wone heni sangalale, hemwe mweng'ha mwangusangalala. 


text:
Londiwandichile aho katali kuli kisinza na kung'ung'uta mnhumbula na kwa mahozi menji, haiwele kwa chiwalo cha kuwegalila masinzo hemwe, ila kwa chiwalo cha kuwalajilani kota ndanguwagana ng'hatu. Dedede kwa yawifile 


text:
<pb/>Wone kuna munhu yalingumdita yunji yawe na masinzo, hambe yandite heni ndisinze, leka kawadita hemwe mweng'ha muwe na masinzo, na siganile ndiwe ng'ang'ale lukami. 


text:
Iponile chiba kwa hemwe kumhoza nhumbula munhu ayo na kumwimiza nhumbula leka yaleche kisinza na kugozola ng'hatu. 


text:
Longanile heni kwandika lila lyandiko lyali kugana kuvizela kota mwima nzinzili kukunda kuli chila mbuli. 


text:
Wone mumlechela munhu, na heni ndowalechela. Mina hondiwalechela, kota ndangukomya ndanacho cha kuwalechela, ndanguwalechela hali Kilistu kwa chiwalo cha hemwe, 


text:
leka tuleche kumdita Limazoga yatubade, mina tuvizela usugu wa heye vyouli. Lunwinwi lwa Paoli ako Toloa 


text:
<pb/>Lofichile Tiloa kudamla Mbuli Inojile ya Kilistu, ndifika lwizi lwa mwanzi kwa chiwalo cha mijito ya Mkulu. 


text:
Ila nandisinza ng'hatu kwa vila simfichile mng'holozangu Tito. Ndo mina nandiwalaga weng'ha hala nakuluta Makedoniya. Kusumya kwa kutanzwa na Kilistu 


text:
<pb/>Ila, malumbo kwa Nguluwi yalingutulongoza chila mhela kuli majendo ga kusumya kwa Kilistu. Heye katuditaga tweneze kukomya kwa Kilistu kota kunhunyilila goya chila honhu. 


text:
Mina hetwe ndo kota unhunyililo wa Kilistu, yila Kilistu yamlavile Nguluwi, kuli wala walinguloholigwa na hewo walingwajilila. 


text:
Kwa wala walingwajilila, kunhunyilila ako ndo kubagama, ila kwa wala walinguloholigwa, kunhunyilila ako ndo ukomu. Yalikohi lelo, yalinguweza kwimilila kuli mijito kota ayo? 


text:
Hetwe hatuwele kota wanji wawele nguguza ulonzi wa Nguluwi, ila hetwe twangudamla kwa kugoloka hali Nguluwi, kota wanhu tulajizwe na Nguluwi, tuli hamwe na Kilistu.<pb/>


text:
Ndaze, twangwaluka kahi kitogola twetwe baha? Ndaze, twangugana lyandiko lya ulajilo kwa hemwe, ama kulawa kwa hemwe, kota wanhu wanji? 


text:
Hemwe mwemwe ndo lyandiko lya hetwe, lyandiko lyandichigwe mnhumbula ya hetwe, lyanguzeleka na kusomigwa na wanhu weng'ha. 


text:
Izeleka kota hemwe ndo lyandiko lya Kilistu yaihiliche kwa moko ga hetwe. Lyandiko alyo halyandikwe kwa wino, ila kwa Muhe wa Nguluwi yawele mkomu, na hayandikwe mchanya mwa chihande cha iganga, ila mchanya mwa nhumbula za wanhu. 


text:
Haiwele kota hetwe twanguweza kudita choneche kwa ludali lwetu, ila ludali lwa hetwe lweng'ha lwangulawa kwa Nguluwi. 


text:
Mina heye ndo yatuditile titumbile tuwe vitumagwa wa ilagano lya sambi lohaliwele ilagano lya malajizo lyandichigwe, ila ilagano lya Muhe Yelile. Mina malajizo gandichigwe gegalaga kubagama, ila Muhe kangigala ukomu. 


text:
<pb/>Malajizo nagawichigwa kwa kwandichigwa kuchanya mwa vihande vya maganga. Hanga vyoiwele mwiso wa heye uwa kubagama, ukulu wa heye wali ukulu ng'hatu leka wana wa Izilaeli waleche kuulola chihanga cha Musa kwa mbuli ya kung'ala kwa heye. Kahi kung'ala ako kwali hado hela. Lelo, wone kukoleka kwa chila chambuze kubagama na ikoleka kwa ukulu winji kota awo, 


text:
Lelo, wone mijito ilingigala utaguso kwa wihe kwa wanhu yina ukulu, yowa kota mijito ilingigala kutanganika yowa na ukulu mng'hangala ng'hatu. 


text:
Mina wone iwe chila chilingubilabila chali na ukulu, na kulihela majesa chila chiwele cha mazuwa gose, chowa na ukulu mng'hangala ng'hatu. 


text:
Hetwe hatulingukola kota Musa nayagubiche chihanga kwa chibende leka wanhu wa Izilaeli waleche kuwona ula mwiso wa kung'hala kula kulingubilabila. 


text:
Ila luhala lwao lububuwala. Mbaka lehano lilingusomigwa ilagano lya Katali, chigubiko acho ching'ali. Chigubiko acho cholavigwa hala du, munhu hochilumba na Kilistu. 


text:
Ena, mbaka lehano baha chila hohalingusomigwa Malajizo ga Musa, nhumbula za hewo ziwaga zigubikwe kwa chila chibende. 


text:
<pb/>Lelo, hetwe weng'ha wotuwele na vihanga vyohavigubikwe, twangona kota kuli chilolelo, kulajila ukulu wa Mkulu, twangubadiliswa twiwhane ng'hatu kulawila ukulu mbaka ukulu. Ahyo ndo mijito ya Muhe wa Mkulu.<pb/>


text:
Ila tugalema ng'hatu geng'ha ga soni na ga chinyele. Hatulingikala kahi kwa kubadwa ama kwa kwanzanya ulonzi wa Nguluwi, ila kwa kulajila kukomya twangilajila kota tutanganika, majesa ga wanhu gotulajila hetwe hali Nguluwi. 


text:
Awo hawalingukunda kwa vila lila Limazoga nguluwi wa isi ino, liziwika jiza nhyala za hewo waleche kuwona hazelu lumuli lwa Mbuli Inojile ya ukulu wa Kilistu, yewhanile ng'hatu na Nguluwi. 


text:
Mina hatulingudamla twetwe baha, ila Yesu Kilistu yawele Mkulu, hetwe baha tuli vitumagwa wa hemwe kwa chiwalo cha Yesu. 


text:
Nguluwi heye yalonjile, “Lumuli na lumwemwese kulawa kutitu,” Ndo yawele kulangaza nhumbula ya hetwe, na kutugalila lumuli lwa kudaha kwa ukulu wa Nguluwi ulingumwemwesa kuli chihanga cha Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Lelo, hetwe tuwele na ng'hano ayi twa kota vinhu vya ilongo, leka yoneche hazelu kota ludali alo lukulu lwangulawa kwa Nguluwi hauwele kwa twetwe baha. 


text:
Muhela weng'ha twali tuhola mlukuli lwetu kubagama kwa Yesu, leka ukomu wa heye Yesu kahi woneche mlukuli lwetu. 


text:
Ena, mhela weng'ha twangikala kuli nongwa ya kubagama, kwa chiwalo cha Yesu, leka ukomu wa heye Yesu woneche mlukuli mwetu lulingubagama. 


text:
Ayi ndo ilingunamana kota mgati mwa hetwe kubagama kwangukola mijito, ila mgati mwa hemwe ukomu wangukola mijito. 


text:
<pb/>Yandichigwa, “Nang'hunda ndo mina nandonga.” Na hetwe kahi, wone tuwe na muhe yuyo wa makundo, twangukunda, na kwa chiwalo acho ndo twangulonga. 


text:
Tuvizela kota Nguluwi yula yamzilipule Mkulu Yesu, kotuzilipula na hetwe kahi hamwe na Yesu na kutuwika kumwando kwa heye hamwe na hemwe. 


text:
Geng'ha aga ndo kwa kuwanojeza hemwe, na utambichizo wa Nguluwi louwafichila wanhu wenji ng'hatu, na malumbo nago gonjezeche ng'hatu, kumpa ukulu Nguluwi. Kikala kwa makundo 


text:
<pb/>Kwa chiwalo acho hatulingugozola. Hanga vyoulumbigwe kwa kunze twangulala, ila kwa mgati nhumbula za hetwe zanguditigwa ubewe zuwa kwa zuwa. 


text:
Mina kugaya kwa hetwe ndo kudo, kahi kwa hado hela, ila yotugalila ukulu ulingupuluta ubetezo weng'ha, ukulu wa mazuwa gose. 


text:
Ahyo tuleche kuvilola vilingoneka, leka tulole vyohambe vyoneche. Ndo mina vilingoneka vya mhela udo hela, ila havilingoneka ndo vya mazuwa gose.<pb/>


text:
Mina tuvizela kota chibumuli achi tulingikala sambi aha muisi ndo alu lukuli lwetu, houwifigwa, Nguluwi kotupa honhu hanji ha kikala kilanga, chibumuli cha mazuwa gose chohachizenjigwe kwa moko ga wanhu. 


text:
Mina kuli chibumuli achi twangugugumila, tulolela kwa kugana ng'hatu, kupegwa lukuli lwa hetwe luli ako kilanga. 


text:
Lotung'ali kuli chibumuli achi cha isi, twangulila na kupapizwa itunyo, haiwele kota twangugana kuuvula awu lukuli lwa chiisi, ila twangugana tuvalizwe ula wohambe ubagame, leka ula ulingubagama, wangugaluswa kuwa lukuli lwa ukomu wa mazuwa gose. 


text:
Nguluwi heye na katuwichila kugaluka ako, na heye katupa Muhe wa heye yawe yochibatilila geng'ha goyatuwichile. 


text:
<pb/>Twima goya mazuwa gose. Tuvizela kota kikala kuli lukuli alu hela ndo kikala kutali na ng'handa ya hetwe na Mkulu. 


text:
Mina tweng'ha itugana twime kumwando hali chigoda cha utaguso cha Kilistu, leka chila yumwe yabochele gaganigwe kwa mbuli zoyaditile mhela loyali ngikala muisi kwa ganojile ama gehile. Kuhanyiswa na Nguluwi kukolela Kilistu 


text:
<pb/>Lelo, hetwe tuvizela kota choni mbuli ya kumdumba Mkulu, na baho twangujeza kuwakwega wanhu. Nguluwi katuzela goya ng'hatu, na heni ndangitumbila kota na hemwe kahi mtuzela goya ng'hatu. 


text:
Haiwele kota kahi twangujeza kidedeza kwa hemwe, ila twangugana kuwapa hemwe mbuli za hetwe za kona lutogo kwa hemwe. Leka muwedichile wala walingitumbila vyowali kwa kunze kuleka vyowali mnhumbula. 


text:
Wone twangoneka tuwele na luweje, ahyo ndo kwa mbuli ya Nguluwi, na wone tuwele na nyhala ng'hatu, ahyo ndo kwa mbuli ya hemwe. 


text:
Igano lya Kilistu lyangutwimila hetwe tuli nguwazela kota munhu yumwe hela ndo yabagame kwa mbuli ya weng'ha, na ahyo weng'ha nawabagama. 


text:
Nakabagama kwa chiwalo cha wanhu weng'ha, leka walingikala waleche kuwa wakomu kahi, kwa chiwalo cha hewo wawo, ila kwa mbuli ya heye yabagame, na kuzilipuligwa kwa chiwalo cha hewo. 


text:
<pb/>Lelo, kulawila sambi, hetwe hatulingumlola munhu kota munhu hela. Na iwe kwa mhela umwe natumjeza Kilistu kwa majesa ga chiwunhu, sambi haiwele ahyo kahi. 


text:
Munhu yoneche yowa hamwe na Kilistu kawaga chilumbigwe chinyale, mbuli za katali zikola, mbuli inyale yuya. 


text:
Geng'ha ndo mijito ja Nguluwi yalingutuhanyisa hetwe na heye kukolela Kilistu, nakhama hetwe mijito ja kuwahanyisa wanhu na heye. 


text:
Ndo kulonga, Nguluwi, yali yoihanyisa isi na heye kukolela Kilistu, ne kuwika kumutwi gehile ga hewo wanhu. Heye katupa usenga kwa chiwalo cha kuwahanyisa wanhu na heye. 


text:
<pb/>Lelo, hetwe twahano kwa chiwalo cha Kilistu, na heye Nguluwi kangutulajiza hetwe kuwadedeza hemwe. Twanguwalandeni kwa chiwalo cha Kilistu, mihanyise na Nguluwi. 


text:
Kilistu yali hela gehile, ila Nguluwi nakamdita yawe na gehile kwa mbuli za hetwe, leka hetwe kwa kuwa hamwe naheye, tuwe twihanzile kuli utanganiko wa heye Nguluwi.<pb/>


text:
Lelo, hotuwa wakola mijito hamwe na Nguluwi, twanguwadedeza mleche kukunda kula kunoga kwa heye mkubochele kulawila kwa Nguluwi waje hela! 


text:
Nguluwi kangulonga hino,<pb/>“Muhela ukundigwe,<br/>nandikuhulichiza,<br/>muhela wa ulohozi,<br/>nandikutanza.” Lelo, sambi ndo mhela ukundigwe, sambi ndo zuwa lya ulohozi! 


text:
<pb/>Hino tuleche kuwa na nongwa yoneche kuli uchitumagwa wa hetwe, hatulingugana kumuwichila munhu yoneche chinhu choneche chimlemeza. 


text:
Hanji, twangilajila kota tukomya vitumagwa wa Nguluwi kwa chila chinhu, kwa kwimilila kwinji mhela wa kugazigwa, kuhangawa na kugaya. 


text:
Tutowigwa, tuwichigwa mchinweng'ho na kuzonoligwa hazelu, tukola mijito na tutoka, twikala meho ne kulya chinhu. 


text:
Twangilajila twa vitumagwa wa Nguluwi kwa kunoga nhumbula, luhala, kwimilila na isungu, kwa Muhe Yelile, na kwa igano lilihela udesi. 


text:
Kwa usenga ulingukomya na kwa mong'ho wa Nguluwi. Kutanganika ndo chinhu chotulingitumbila kuli kumvaba munhu na kilolela twetwe baha. 


text:
Twangutogoligwa na kubezigwa, twangulijigwa na kutogoligwa. Twangoneka kota twawadesi, hanga hetwe twangulonga tukomya, 


text:
kota wanhu hawalinguzeleka, hanga twanguzeleka goya, kota walingubagama kota vyomlingona, hetwe twa twawakomu ng'hatu. Twangugazigwa ila hatulingudumigwa 


text:
Twanguditigwa tisinze, ila twangusangalala mazuwa geng'ha. Twangoneka kota twa wazunwa ila twanguwadita wenji wawe na lufufu, twahela chinhu, ila twanguwa na vinhu vyeng'ha. 


text:
<pb/>Wang'holozangu Wakolinto, tulongasa menji na hemwe kwa ugazi ng'hatu, natuwagubulila nhumbula ya hetwe. 


text:
Wone mwangona kota kuna chinhu choneche chila chilinguwalemeza, chinhu acho cha kuko kwa hemwe, na haiwele kwa banzi ya hetwe. 


text:
Sambi ndangulonga na hemwe kota vila vyondilonga na wana wa heni, mgubule nhumbula za hemwe kota hetwe vyotuditile. Lilemezwe kuli vihendo vya wanhu hawamzelele Nguluwi 


text:
<pb/>Mleche kibanda hamwe na wanhu hawalingukunda. Ndaze, kutanganika na wihe vyochihanza hamwe? Ndaze, lumuli na jiza vyochihanza hamwe? 


text:
Ng'handa ya Nguluwi yangiwhana ndaze na jimalukolo ja udesi? Mina hetwe ndo Ng'handa ya Nguluwi yawele mkomu. Kota heye Nguluwi vyoyalonjile,<pb/>“Ndochikala mgati mwa hewo,<br/>na kikala hali hewo,<br/>ndowa Nguluwi wa hewo,<br/>na hewo wowa wanhu wa heni.” 


text:
Ahyo, Mkulu kangulonga kahi,<pb/>“Mlawe howali hewo,<br/>mkekale hafungo na hewo,<br/>mleche kudoliza chinhu chikokomoche,<br/>nani ndowabochela.<pb/> 


text:
Heni ndowa Mhaza wa hemwe,<br/>na hemwe mowa wana wa heni, walume kwa wadala,<br/>kalonga Mkulu yawele na ludali.”<pb/>


text:
Lelo, wotiganile, hotupegwa ilagano ali lyeng'ha, na twihovuje na choneche chilingutigula lukuli na muhe wa hetwe, tuwe twelile ng'hatu na kikala kwa kumfugamila Nguluwi. Kusangalala kwa Paoli 


text:
<pb/>Mtulechele mhumhu hali nhumbula za hemwe! Hatumzudize ne munhu yoneche, hatumlumize na kumhada ne munhu yoneche. 


text:
Silingulonga mbuli zino kwa chiwalo cha kumtagusa kwa wihe munhu, mina, kota vyondonjile, hemwe mwa mnhumbula za hetwe, tubagame hamwe, twikale hamwe. 


text:
Ndivizela kota mwima nzinzili ng'hatu hondilonga na hemwe, ndangona lutogo lukami kwa hemwe! Kuli kugaya kwa hetwe, mhegwa chihembulizo chikulu na kusangalala ng'hatu. 


text:
<pb/>Na hotufichile Makedoniya hatwesele. Chila nzingo kwali na kugaya, kunze kilewa, mgati mwa nhumbula za hewo mwali na majesa. 


text:
Natwe hatusangalale kwa kuya kwa heye, ila vivila kwa mbuli yila yomtusangalaze. Tito nakatulonjela vila vyomuwele kugana kumbona. Vila vyomulingisinza na vyomulingilavya kwa chiwalo cha gala galawile. Ahyo, sambi ndangusangalala ng'hatu. 


text:
<pb/>Mina, leka kwa lila lyandiko lya heni ndiwapa majesa, silingona mbuli ya kung'ung'uta. Ena, ndangona kota lyandiko alyo na liwadita misinze, ila hado hela. 


text:
Sambi ndangusangalala, haiwele vyondili na masinzo, ila kwa vila masinzo ga hemwe gawadita mgalula gomlapile na kumgalamchila Nguluwi ng'hatu. Mditwe misinze kota navyoyaganile Nguluwi, kwa chiwalo acho, hatuwalumize hemwe vyoneche hila. 


text:
Kuwa na masinzo vyoyaganile Nguluwi kigalaga kugaluka kwa nhumbula, kugaluka kuli ngigala ulohozi, hino kuduhu mbuli ya kung'ung'uta. Ila masinzo ga chiisi, gangigala kubagama. 


text:
Lelo, moweza kugona galawile kwa kona masinzo vyoyaganile Nguluwi, hemwe mpegwa sambi kuwa wanhu walingikangaza na wawele na liwuzo. Mwangutinuka na kudumba, mwangikangaza na mwa goya kona vinhu vikoleka goya. Hemwe yoneka ng'hatu kwa chila nzila kota muwe mwelile kuli mbuli ino. 


text:
<pb/>Ahyo, hanga nanyandika lila lyandiko, haiwele kwa chiwalo cha yula yawifile, ama kwa chiwalo cha yula yaditilwe wihe. Nanyandika leka yoneche hazelu hali Nguluwi vyompajile kwa chiwalo cha hetwe. 


text:
Na ndo mina hetwe na tusangalala ng'hatu. Haiwele na tusangalala hela, ila kahi Tito nakatudita tusangalale kwa kula kusangalala koyalinako kuli muhe wa heye navyoisangalale. 


text:
Heni ndiwatogola lukami hali heye, na kwa mbuli ayo nasibasigwe soni hebu. Tuwalonjelani tukomya ng'hatu, na kula kuwatogola hemwe hali Tito yali mbuli ya kukomya ng'hatu. 


text:
Ahyo igano lya heye lya nhumbula kwa hemwe lyangonjezeka ng'hatu yokumbuchila hemwe vyomlingukunda, na vyomubochele kwa kudumba na kukakama kulajila kuhulichiza. 


text:
Wang'holozangu, twangugana kuwegalilani mbuli za utambichizo wa Nguluwi, yawapele chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wa ako Makedoniya. 


text:
Wala wanhu wa ako Makedoniya, nawajezigwa ng'hatu kwa kugaya, ila kusangalala kwa hewo kwali kukulu, leka wali wolavya kwa moko meli, hanga nawawele wazunwa ng'hatu. 


text:
Ndoweza kulavya ulolezi kota nawalavya ne kukolwa lupichi, na isungu ng'hatu kota vyoluwele mong'ho wao na kupuluta ng'hatu. Kota navyowaganile hewo wawo, 


text:
nawatulanda kwa kutudedeza ng'hatu wapegwe mhumhu ya kihanza kuli mijito ayi ya kuwatanza wanhu wa Nguluwi ako Yudeya. 


text:
Ayo nayali mbuli yotwalingitumbila ng'hatu! Mwaluko nawelavya hewo wawo kwa Mkulu, hamba welavya wawo kwa hetwe kahi, kwakuwinza vyoyalingugana Nguluwi. 


text:
Kwa mbuli ayo, natumdededeza Tito yaluche mijito ajo yawatanze kahi walutilile kusinda mijito aji ja kulavya kwa isungu hali hemwe. 


text:
Mwemwe muwa na vinji kwa chila chinhu, makundo na kudaha kulonga na uwanzi na kikangaza kweng'ha kwa kudita ganojile, na ligano lyenu kwa hetwe. Ahyo, twangulolela muwe mnojile kuli mijito aji ja kulavya. 


text:
<pb/>Siwapa hemwe ilajizo, ila ndangugana hela kulajila ndaze wanji vyowalingikanganza kuwatanza, leka mvizele igano lyenu vyolili lya kukomya. 


text:
Mina, hemwe mkuzela kunoga kwa heye Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, heye, hanga nayali na lufufu, nakedita mzunwa kwa chiwalo cha hemwe, leka kwa uzunwa wa heye, yawadite muwe na lufufu. 


text:
Kwa chiwalo chino, lelo, ndanguwalonjelani hino, igana kwa hemwe kukola sambi gala gomwaluche mhela upulute. Hemwe mwali mwaluche kukola na mwamulile kukola ahyo. 


text:
Lelo, mgongomanye mijito ayo ya kulavya, na wone vila navyomganile aho mwaluko kutanza, lelo, mikangaze hihyo kudita avyo vyomuwele navyo. 


text:
Mina wone munhu yawele ngugana kutanza, Nguluwi kabochelaga chila choyoweza kulavya, halingulola vinhu vila vyomlihela. 


text:
Chondilingugana haiwele kota mwanguganigwa kiyinjiza kuli magazo kwa chiwalo cha kuwatanza wanhu wanji, ila igana kuwe na kiwhana. 


text:
Chila chomlinacho sambi chonjezeche chiwatanze wala walingugana, leka na hewo lowowa na chonjezeche, wawatanze hemwe kuli vila vyomlingugana, na ahyo, kuwe na kiwhana. 


text:
Kota vyogandichigwe,<pb/>“Nayakungajize kwa winji na hawele na chonjezeche,<br/>na yula yakungajize tudo nahesilwe.” Tito na wayage 


text:
<pb/>Ndanguta malumbo Nguluwi, yawichile mgati mwa nhumbula ya Tito, ako kugana kondilinako heni kwa kuwatanza hemwe. 


text:
Haiwele hela kota nakakunda lotulandile, ila kahi nayali yogana ng'hatu kuwatanza, leka nakagana heye yuye kuya komuli. 


text:
Hamwe na heye, twangumlajiza mng'holozetu yumwe yawele na katogo kwa mbuli ya kudamla Mbuli Inojile yenela kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wang'ha. 


text:
Menji ga ago, heye kahaguligwa na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu yawe muyetu kuli majendo mhela hotuhilika mijito ayi ya kudondola, mijito yotulingukola kwa chiwalo cha ukulu wa Mkulu na kuzeleka kwa igano lya hetwe linojile. 


text:
<pb/>Twangugana kilega na nongwa lozikuya kulawila, kwa mbuli ya ndolendole ayi ya sendi nyinji zotulinguziditila mijito. 


text:
<pb/>Lelo, hamwe na wang'holozetu awo, tumlajiza mng'holozetu yunji yawele mala nyinji tumpele majezo menji, natumona kota kangugana ng'hatu kututanza, na sambi kangikangaza ng'hatu kwa vila kana makundo ga heye lukami na hemwe. 


text:
Tito ndo muyangu, twangukola mijito hamwe kwa chiwalo cha hemwe, ila kwa awa wang'holozetu wanji walinguya kilumba na hewo, awo ndo wasenga wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, wangumtogola Kilistu. 


text:
Ahyo, mulajile hali chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu kota twangukomya ng'hatu. Kota mwanguwagana na kuwazelesa kota natuganigwa kidaya kwa chiwalo cha hemwe.<pb/>


text:
Ndivizela vyomuwele na nhumbula ya kutanza, na ndangitumbila hemwe kwa chiwalo acho, hali wanhu wa Makedoniya. Nandiwalonjela, “Wang'holozetu wa Akaya wema nzinzili kulawila mhela upulute.” Ahyo, kikangaza kwa hemwe kuwahimiliza wanhu wenji lukami. 


text:
Lelo, ndiwalajiza wang'holozetu awo, leka lutogo lwetu kuli hemwe yoneche kota hauwele ulonzi hela, na kota mwima nzinzili ng'hatu na kututanza kwa hemwe kota vyomlonjile. 


text:
Ndo mina wone wanhu wa Makedoniya wanguya hamwe na heni na hatuwafichile mwimile nzinzili, hetwe tobaswa soni ng'hatu kwa vila navyotwitumbile hemwe, namwe vivila mokona soni. 


text:
Kwa ahyo, mbona inoga kuwalanda awa wang'holozangu wamlongole heye kuya kwa hemwe, wawiche goya ndolendole ya hemwe ng'hulu yomilahile. Nayo ilajile kukomya kota ndo ndolendole ilavilwe hela kwa kugana na haiwele kwa kukola lupichi. 


text:
Chila yumwe, lelo, na yalavye kota vyoyalingugana, kwa nhumbula na haiwele kwa masinzo ama kwa kukolwa lupichi, mina Nguluwi kaganaga yula yawele kulavya kwa usangalalo. 


text:
Nguluwi koweza kuwapa hemwe utambichizo weng'ha umemile, leka muwe chila zuwa na chila chinhu chomlingugana, na hihyo mlutilile kutanza kuli chila mijito inojile. 


text:
Kota vyogandichigwe,<pb/>“Heye kalavyaga kutanganika kwa wazunwa,<br/>isungu lyake liwaga lya mazuwa gose.” 


text:
Na Nguluwi yalingumpa mlimi nyadikwa na ibumunda kwa chilyo, kowapa hemwe kahi nyadikwa zomlingugana, na kozidita zote, zikule na kuwapa mbena nyinji kwa kutanganika kwa hemwe. 


text:
Heye kuwadita hemwe muwe na lufufu kulutilila kwa chila chinhu, leka wanhu wagane kumtogola Nguluwi kwa mbuli ya ndolendole za hemwe zowalingubochela kwa moko getu. 


text:
Mina mijito ayi yelile yomlingukola haiwele kota yowatanza gala gowalingugana wanhu wa Nguluwi hela, ila kahi yowambuza wanhu wenji wamtogole Nguluwi ng'hatu. 


text:
Kulawila kwa ulajilo ulingulajilwa kwa mijito ayi ya hetwe, wanhu womtogola Nguluwi kwa chiwalo cha kukunda kwa hemwe, kwa Mbuli Inojile ya Kilistu yomlingumfugamila na kahi kwa chiwalo cha isungu lomlinguwapa hewo na wanhu weng'ha. 


text:
Kwa ahyo, wowalandileni hemwe kwa igano lya nhumbula kwa chiwalo cha utambichizo uwele wauyeka yawagalileni Nguluwi. 


text:
Heni Paoli nene baha ndilingoneka kota ndina soni hondiwa hamwe na hemwe, ila ndangung'anuka londili kutali na hemwe, ndanguwadedeza kwa isungu lyake Kilistu. 


text:
Ndanguwalandani mleche kunyambuza ndiwe ng'anuche lukami mhela hondikuya, mina ndangukomya ndoweza kuwa ng'anuche kwa weng'ha wala walingutujesa kota twangikala kota wanhu wa isi. 


text:
Mina vinhu vyotulingitumbila kuli ngondo za hetwe haviwele vinhu vya muisi, ila ndo ludali lwa Nguluwi luli nguwifya lugagala lweng'ha lwa watwihilwe. Twanguwifya ndonga zeng'ha za udesi, 


text:
na kubomola chila chilemezi cha kidaya chiwichigwe kumlemela kudaha wa Nguluwi. Twangugahola majesa geng'ha na kugadita gamfugamile Kilistu. 


text:
Lomuwa mwimile nzinzili kuli kufugamila, hetwe tokwima nzinzili kugaza chila chihendo cha kuleka kufugamila chila chinhu. 


text:
<pb/>Hemwe mwangulola mbuli kwa kunze hela. Ndaze, kabaha munhu yoneche yalingijesa kota heye ndo wa Kilistu? Ena! Lelo, yejese vivila kota hetwe kahi twangitumbila Kilistu kota heye vyoyawele wa Kilistu. 


text:
Leka wone ndingonjezela kuli kidaya kwa heni kwa mbuli ya lula ludali loyatupele Mkulu, ludali lwa kuwazenga na hauwele wa kuwabomola, leka ahyo silingijesa ne hado. 


text:
Munhu koweza kulonga, “Baluwa za Paoli ndo zing'anuka lukami na ziwele na ulonzi ufandile kota itunyo, ila heye yuye hoyowa hamwe na hetwe ndo munhu yalihela mong'ho, na hala hoyolonga ulonzi wa heye uwaga kota hauwele chinhu.” 


text:
Munhu yalingulonga ahyo chiba yakumbuche kota kuduhu vinji kwa gala tulingwandika kuli lyandiko mhela lotuwele kutali, na gala gotugadita mhela hotuwa hamwe na hemwe. 


text:
<pb/>Kwa vyeng'ha vila hatwalijeza kiwika ama kiwahana na wala wanhu walingitogola hewo. Wanhu walingidita hewo ndo chipimo cha kipimila, na wanhu walingiwhaniza hewo kwa hewo, ndo wapoka. 


text:
Ila hetwe hambe tidaye ng'hatu, kidaya ako kupona kuli yila mijito yoyatupele Nguluwi, mijito yoitudita kuya kahi mbaka kwa hemwe. 


text:
Hatulochile mbaka yotuwichilwe mhela lotuyile kwa hemwe. Hetwe twali wa mwaluko kuya kwa hemwe tuwagalilani Mbuli Inojile ya Kilistu. 


text:
Lelo, hatuchidayila mijito yowaditile wanji kupuluta chipimilo chotupegwe, leka twangitumbila kota makundo ga hemwe gokonjezeka hali hemwe kwa chipimilo choyatuwichile Nguluwi. 


text:
Aho toweza kuidamla Mbuli Inojile kuli isi zinji, kutali na hemwe, na haiwa inojile kidayila mijito yowaditile wanhu wanji honhu hanji. 


text:
Ndangonelani maya ila ndo maya ga Nguluwi, mina hemwe ndo kota mhinza yohanating'hana na mlume ndimholile kulawa kwa mlume yumwe hela ndo yawele Kilistu. 


text:
Ila ndangudumba kota vila lila izoka kwa uhadi wa heye wa udesi, nakamhada Hawa, majesa ga hemwe goweza kugaluswa muwe mwelile, mkaleche kukunda kwa hemwe kulingukomya kwa Kilistu. 


text:
Mina munhu yoneche yokuya na kumdamla Yesu yali vinji na yula tumdamle, hemwe mwangumbochela kwa moko meli, ama mwangumkunda muhe kuli yula Muhe Yelile yomumbochele ama Mbuli Inojile ilivinji ng'hatu na yila yomuibochele kulawila kwa hetwe. 


text:
Hanji sidahile kulonga, ila kudaha ndanako, mbuli ayi tuilajila hazelu kwa hemwe, chila honhu na chila mhela. 


text:
<pb/>Heni nandamla kwa hemwe Mbuli Inojile ya Nguluwi ne kulanda sendi, ndalindidedeza leka ndiwakwinize hemwe. Ndaze, nandita vibi? 


text:
Londitile mijito hali hemwe, gondalindigana na gaguligwa na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wanji. Ndali kota vila nandiwaboka hewo zowalinazo leka ndiwatumichile hemwe. 


text:
Londali na hemwe simgazile ne munhu yoneche longanile sendi, wang'holozangu walawile Makedoniya nawengalila chila chinhu chonganile. Ndali meho ng'hatu ndeche kuwagaza kwa kunhanza kwa vinhu vyeng'ha vila, na ndolutilila kudita hiho. 


text:
Ndangilaha kwa kula kukomya kwa Kilistu kuli mgati mwa heni, kota kuduhu chindemeza kidayila mbuli ayo honeche kuli isi ya Akaya. 


text:
<pb/>Ndolutilila kudita kota vyondilingudita sambi wala “Watumigwa wakulu”. Leka ndeche kuwapa honhu wala walingupala honhu, honhu ha kidaya kota eti wangudita mijito kota hetwe. 


text:
Kwa ahyo, haiwa mbuli njenzi, na hewo watumigwa wa Limazoga wangivilizila kota watumigwa watanganiche. Mwiso hewo wopegwa chila chowaganigwe kwa madito ga hewo. Magazo ga Paoli kota mtumigwa 


text:
<pb/>Kahi ndangulonga, munhu yaleche kunjesa kota ndampoka. Ila wone mlingijesa ahyo, lelo, mmbone kota ndampoka leka na heni ndiwe na cha kidayila hado hela. 


text:
Chondilonga sambi hachiwele chila choyandajize Mkulu, kwa chiwalo achi cha kidaya, ndangulonga hela kota munhu mpoka. 


text:
Mwangumwimilila munhu yalinguwadita hemwe wapogozi, munhu yalinguwambuza na yali nguwakadiliza na yali nguwabeza na kuwatowa kumeho! 


text:
Kwa soni ndangukunda kota hetwe twali ng'hochele. Na iwe vyoiwele, ila wone hana munhu yoneche yalingujeza kidayila chinhu, ndangulonga kota munhu mpoka, heni nandangujeza kahi kidaya. 


text:
Ndaze, hewo ndo Waebulaniya? Na heni nda Muebulaniya. Ndaze, hewo ndo Waizilaeli? Na heni nda Muizilaeli. Hewo ndo lulelo lwa Ibulahimu? Na heni nda lulelo lwa Ibulahimu. 


text:
Ndaze, hewo ndo vitumagwa wa Kilistu? Na heni, ndangulonga ago chilukwale, nda chitumagwa wa Kilistu kusinda hewo. Heni nandita mijito iwele itunyo ng'hatu, nandikala kuchinweng'ho mala nyinji ng'hatu na nhowigwa kwa ng'obwa mala nyinji ng'hatu na nyejelela kubagama mala nyinji ng'hatu. 


text:
Na nzapigwa ng'hobwa mala zidatu, na nhowigwa na maganga mala imwe, nambenechelwa na meli mbahali mala zidatu, na mumo mbasa meho nechilo yeng'ha na kusinda nemisi yeng'ha ndikwelela mmazi. 


text:
Chila mala kuli majendo ndali nditing'hana na kumema kwa mazi mlwanda na nongwa za migongolo na nongwa kulawa kwa Wayahudi wayangu na kulawa kwa wanhu hawawele Wayahudi na nongwa za kuli muji na nongwa za kisolo na nongwa za mbahali na nongwa kulawa kwa wang'holozangu wadesi. 


text:
Ndita mijito na kugaya, mbasa meho ne kuwa hela usinjizi mala nyinji, ndiwa na nzala na ng'halu, mala nyinji ndiswa na nzala na kwesela kulya chinhu na kikala ndikakama kwa mbeho ndili mwazi. 


text:
Kuleka ganji menji, chila zuwa ndaguganigwa kudita mijito ja chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu weng'ha. 


text:
Wone munhu yoneche ka ng'hochele. Na heni kahi mbaga ng'hochele na munhu wone yoneche yakwimize, naheni kahi mbaga na lunwinwi. 


text:
Nguluwi yawele Mhaza wa Mkulu Yesu, itagwa lyake litambichizwe mazuwa gose, heye Kavizela kota silingulonga udesi. 


text:
Londali Damasiko, mkulu wa mkowa, yawele hasi ha mndewa Aleta, nayali yokwamila muji wa Damasiko leka yembate. 


text:
Ila, mgati mwa chiseje ching'hangala, nanduliswa kunze kukolela ugazi naluwele kulukanzi, namhulusuka mmoko mwa heye.<pb/>


text:
Ndangidaya lelo, hanga hainojile! Ila sambi ndolonga kuli mbuli ya uloli na ugubulo woyamhele Mkulu. 


text:
Ndimzela munhu yumwe Mkilistu, mihela kumi na jine jilutile nakanyasuligwa mbaka ulanga wa kadatu. Nasivizelele kota nayali ako kwa lukuli ama kwa muhe, Nguluwi kavizela. 


text:
Ndanguhiluchila, ndivizela kota munhu ayo nakanyasuligwa mbaka kulubehelo kilanga. Ila sivizelele kota yali ako kwa lukuli ama kwa muhe, Nguluwi nakavizela. 


text:
Lelo, ndochidayila munhu wa kota ayo, na haiwele kwa heni ndiliyeka, ila kwa chiwalo cha ung'hochele wa heni. 


text:
Wone nangane kidaya, nasalinguwa mpoka ne hado, mina nandahalonjile ga kukomya yeng'ha. Ila sichidaya, siviganile munhu yanjese ng'hatu kwa vila yalingona na kuhulika kwa heni. 


text:
<pb/>Ila, leka ndeche kidaya ng'hatu kwa chiwalo cha kubochela ugubulo wa kububuwaza, nambikwa kuli lukuli lwa heni chinhu chilingundumiza kota miwa. Chinhu chila ndo kota msenga wa Limazoga kwa kunhowa na kundemeza ndeche kidaya ng'hatu. 


text:
Ila nakandonjela, “Kunoga kwa heni wangukukwila kwa chiwalo cha hegwe, mina ludali lwangu lwanguwa lukulu ng'hatu mhela hegwe houwa ng'hochele,” Lelo, ng'hunda ng'hatu, kidayaila ung'hochele wa heni, leka ludali lwa Kilistu wikale mchanya mwa heni. 


text:
Ahyo, ndangukunda ng'hatu ung'hochele na kubeza na nongwa na wihe na magazo, kwa chiwalo cha Kilistu. Mina hondiwa ng'hochele, ndo hondiwa na ludali. Majesa ga Paoli kwa Wakolinto 


text:
<pb/>Ndiwa kota mpoka, ila hemwe mng'ola lupichi ndiwe ahyo. Hemwe ndo namganigwe kunhogola. Mina, hanga heni siwele chinhu, kwa vyoneche, heni siwele mdodo kusinda hewo wala walingichema, “watumigwa wakulu.” 


text:
Vinduzanduza na kububuwaza kulingulajilwa hazelu kota heni nda mtumigwa, nagakoleka hali hemwe kwa kwimilila kweng'ha. 


text:
Ndaze, nampunguchilwa na choni ng'hatu kusinda vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu vinji, hanga hela kota heni kwa ubanzi wa heni siwagazeni kutanzwa na hemwe? Ndiwalechela kwa chiwalo cha mbuli ayo! 


text:
Sambi nda goya ng'hatu kuya kwa hemwe mala ya kadatu, na siwagazani. Mina chondilingupala hachiwele lufufu lwa hemwe, ila ndo mwemwe baho. Nakatali iwaga goya wahaza kuwawichila wana ng'hano, na haiwele kwa wana kuwawichila wahaza wa hewo. 


text:
Heni ndangukunda ng'hatu kulavya chondilinacho, na kilavya heni baha ng'hatu, kwa chiwalo cha kuwatanza hemwe. Ndaze, mongana hado kwa vila heni ndanguwagana hemwe ng'hatu? 


text:
<pb/>Lelo, mokunda kota siwele itunyo kwa hemwe. Ila hanji munhu yunji kolonga, “Kwa vila Paoli ka msugu, kawahadeni.” 


text:
Heni nandimlanda Tito, nandimlajiza kwa hemwe na mng'holozetu yunji. Ndaze, Tito nakawabunzani? Ndaze, hamvizelele kota hetwe tuwa tulongozwa na muhe yuyula, na chihendo cha hetwe chimwe? 


text:
<pb/>Hanji mwangijesa kota mbaka sambi tuwa tuchigombela twetwe hali hemwe! Ila, twangulonga mbuli zino hali Nguluwi, tuwele tilumbile na Kilistu. Mbuli azo zeng'ha, waganigwe na heni, ndo kwa chiwalo cha kuwakangaza hemwe. 


text:
Ndangudumba, hanji hondikuya kwa hemwe ndowafika hila vyosiviganile, naheni yongana ndiwe vyohamviganile. Ndangudumba hanji howa na kitowa na maya na kilema na ibamba na uhesi na kupwepwa na kidaya na ivuche hali hemwe. 


text:
Ndangudumba hanji aho hondikuya kahi hali Nguluwi wa heni kondita ndiwe liholile hali hemwe, na heni ndolomboleza kwa chiwalo cha wenji wa wala waditile gehile ila hawamgalamchile Nguluwi na maya ga hewo na ung'hondwa lowauditile.<pb/>


text:
Ayi ndo mala ya heni ya kadatu kuya kwa hemwe. “Chila nongwa yotagusigwa kwa ulolezi wa wanhu weli ama wadatu,” Kota vyoyandichigwe. 


text:
Naminandonga, nakota vyoyali majendo ga keli, sambi ndangulonga kahi mbele kutali, wala weng'ha waditile wihe ne kulema kudedeza, na kahi wala wanji, londikuya, ndowa hela isungu. 


text:
Mokona mwemwe kota Kilistu kangulonga mgati mwa heni. Kwa hemwe Kilistu hawele ng'hochele, ila ludali lwake lwangukola mijito hali hemwe. 


text:
Mina leka wone yagazigwe kwa kuwambigwa mumsalaba kwa chiwalo cha ung'hochele, ila sambi kangikala kwa ludali lwa Nguluwi. Hetwe kahi twa ng'hochele kwa kilumba na heye ila tochikala na heye kwa mong'ho wa Nguluwi kwa chiwalo cha hemwe. 


text:
<pb/>Milole hemwe mwemwe mvizele kota mwangukomya mwanago makundo. Milole mwemwe baho. Ndaze, hamvizelele kota Yesu Kilistu kamumo mgati mwa hemwe? Wone hebu, lelo hemwe mlemwela. 


text:
Twangumlanda Nguluwi mleche kudita wihe woneche, ila tuleche koneka kota wanhu wamalile kuhola, ila muwe mdita ganojile, leka wone hetwe twangoneka tuwa tulemwele. 


text:
Twangusangalala kota hetwe twa ng'hochele, ila hemwe mna ludali, ahyo twangulanda muwe wanhu wenele. 


text:
Lelo, ndangwandika lyandiko ali mbele kutali, leka londifika kwa hemwe ndeche kuwang'hanuchila hemwe kwa lula ludali loyamhele Mkulu, ena, ludali lwa kuzenga na hauwele lwa kuwawifya. 


text:
<pb/>Wang'holozangu, sambi ndaguwalagani! Mjeze kuwa mwenele na kusangalala, mibatilile geng'ha gondiwalonjele, muwe chinhu chimwe, mikale goya. Na heye Nguluwi wa igano na kikala goya kowa hamwe na hemwe. 


text:
<pb/>Utambichizo wa Mkulu Yesu Kilistu na igano lya Nguluwi na Muhe Yelile, viwe na hemwe mweng'ha.<pb/>


text:
Heni sekulu, ndangukwandichila hegwe mamo, uhaguligwe na Nguluwi hamwe na wana wa hegwe ndilinguwagana kuli kukomya. Haiwele heni ndiliyeng'ha ndilinguwagana, ila wala weng'ha walinguuzela kula kukomya, wanguwagana, 


text:
<pb/>Ndanguwalandila kunoga kwa Nguluwi na isungu na kikala goya zilingulawa kwa Nguluwi Mhaza na kwa Yesu Kilistu, Mwana wa Mhaza, ziwe hamwe na hetwe kuli kukomya na igano. Kukomya na igano 


text:
<pb/>Nasangalala ng'hatu kona kota wamwe wa wana wa hegwe, wangikala kuli kukomya kota Nguluwi Mhaza vyoyatulajize. 


text:
Lelo, ndangukwandichila hegwe Mamo, tweng'ha tulingumkunda Kilistu tigane. Kulanda aku hakuwele mzilo unyale, ila ndo mzilo wuwula wotuwele nawo kulawila mwaluko. 


text:
Na ali ndo igano, kikala kwa kuhulichiza mzilo wa Nguluwi. Mnzilo womuhuliche kulawila katali ndo awu, mwanguganigwa mweng'ha kikala kuli igano. 


text:
<pb/>Wahadi wenji wenela kuli isi yeng'ha, wanhu wawele hambe wakunde kota Yesu Kilistu koya kwa hetwe, yawele na lukuli lwa munhu. Munhu yalingulonga ago ka mng'honyo wa Kilistu. 


text:
Lelo, milolele hemwe leka mleche kwajiliza chila chomchiditile mijito, ila mpegwe chonolo cha hemwe chenele. 


text:
<pb/>Munhu yoneche yawele hambe yebatilile kuli malanguso ga Kilistu, ila yalingubelenuka, kahela Nguluwi. Ila yalingikala kuli malanguso ago kanaye Mhaza na Mwana. 


text:
Lelo, wone munhu yoye kwa hemwe ne kuwegalileni malanguso ago, mleche kumbochela hakaye henu, ne kumlamsa. 


text:
<pb/>Kwa vila ndanazo mbuli nyinji za kuwalonjelani, na sambi siviganile kudita ahyo kwa kwandika, ila ndangitumbila kuwajendelani na kulonga na hemwe tuchilola leka kusangalala kwa hetwe kwenele. 


text:
Heni Simoni Petili mbele chitumagwa na mtumigwa wa Yesu Kilistu, ndanguwandichila hemwe mpegwe makundo ganojile ng'hatu kota gotupegwe hetwe kwa kukolela kwa kunoga kwa heye Nguluwi na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Ndanguwaganilani mpegwe kunoga kwa Nguluwi na kikala goya metemete kuli kumzela Nguluwi na Yesu Mkulu wa hetwe. Mchemigwa na kuhaguligwa na Nguluwi 


text:
<pb/>Kwa ludali lwa Nguluwi, katigalila mbuli yeng'ha tulingugana leka tikale kuli ukomu wa kumnojeza heye na kwa kumzela heye yatuchemile tuwe hamwe kuli ukulu na kunoga kwa heye yuye. 


text:
Kwa mbuli ayo, katugalila ndolendole ng'hulu na za katogo nazoyalagane, leka kwa ndolendole azo, miyuse ng'hatu na maya gawelenguwifya amu muisi na kuwa na honhu kuli uchinguluwi wa heye. 


text:
Kwa chiwalo acho, mikangaze kwa konjeza makundo ga hemwe kwa kunoga ng'hatu na kunoga kwa hemwe kwa uwanzi, 


text:
uwanzi wa hemwe kwa kilongoza gwegwe na kwa kilongoza wonjeze kwimilila na kwimilila kwa hemwe kwa kudita galingumnojeza Nguluwi, 


text:
kuli mbuli za kudita galingumnojeza Nguluwi, wonjeze igano kwa wayago walingumkunda Kilistu, na menji ga ago, wonjeze igano kwa wanhu weng'ha. 


text:
Homuwa na mbuli azo kwa winji, hamuwa wagata ila mowa mnojile ng'hatu kuli kumzela Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
Ila munhu yasowile mbuli azo kawa hambe yalole na howeza kona goya na kasemwa kota nakahovugwa gehile ga heye ga katali. 


text:
<pb/>Ahyo, wang'holozangu, mtatamale ng'hatu kuidita ayo nhyemo ya hemwe yomchemigwe na Nguluwi iwe mbuli ya kukomya kuli ukomu wa hemwe na wone mikale ahyo, hamgwa ng'o mli gehile. 


text:
Mina kwa kudita ahyo, mokundizwa ng'hatu kwinjila kuli undewa wa mazuwa gose wa Mkulu na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Ahyo, ndolutilila kuwakumbusani mazuwa geng'ha mbuli azi, hanga mina mgazela na mwima nzinzili kuli kukomya kumbochela. 


text:
Ndangijesa ndo mbuli inojile kwa heni, mhela weng'ha hondikala aha muisi, kuwakangazani nhumbula na kuwakumbusani mbuli azi. 


text:
Ndivizela kota ndahabehi kubagama na kuleka lukuli alu lulingubagama kota Mkulu Yesu Kilistu navyoyandonjele hazelu. 


text:
Lelo, ndochikangaza leka hala hondibagama heni muweze kugakumbuka aga chila mhela. Natuwona unoje wa Kilistu 


text:
<pb/>Mhela lotuwalanguseni mbuli ya ukulu wa kuya kwa heye Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, nahatutumbile ndano zisimilwe hela na wanhu. Hetwe natona ukulu wa heye kwa meho ga twetwe baha. 


text:
Hetwe natwali baho mhela loyapegwe lutogo na ukulu kulawila kwa Nguluwi Mhaza, mhela lizi naloimuyile kulawila kwa heye yawele ukulu mkulu, ilonga, “Ayu ndo Mwana wa heni ndimganile na yanojezwe na heye.” 


text:
Kahi hetwe baha natuhulika lizi ayo kulawila kilanga mhela lotuwele hamwe na heye kuchanya mwa chila chidunda Chelile. 


text:
<pb/>Kahi, usenga wa waloli wangweneza mbuli ayo, namwe mwangudita goya homibatilila, mina ndo kota lumuli lulingulangaza honhu heng'ha hawele na jiza mbaka zuwa lila hoibwemwenzuka na lumuli lwa nhondwe ya lufuku holangaza mnhumbula za hemwe. 


text:
Menji ga ago, ila, mvizele kota kuduhu munhu yoneche yoweza kutang'hula kota vyoyalingugana yuye uloli uwele kuli Maandiko Matakatifu. 


text:
Mina kuduhu usenga wa chiuloli ulingulawa kwa kugana munhu, ila hamba wanhu nawalavya uloli navyowalongozwe na Muhe Yelile.<pb/>


text:
Nahalawila waloli wa udesi hali wanhu, na hihyo du walangusa wa udesi wolawila hali hemwe. Wanhu awo wokwinjiza kwa uviso malanguso ga kwajiliza na hambi kumbela Mkulu yawagombole na kwa nzila ayo wokwambuza baho du kudumigwa kwa hewo. 


text:
Kahi wanhu wenji woziwinza azo nzila za hewo za kubasa soni na kwa chiwalo cha hewo wanji woibeza nzila ya kukomya. 


text:
Kwa maya ga hewo gehile wowaholela sendi za hemwe kwa kuwalonjelani usenga wa udesi. Ila kwa mhela ulutilile sambi utaguso wa hewo na mina ulavigwa katali, na munhu yalinguwadumya hewo kameho! 


text:
<pb/>Wone wahilisi wa kilanga nalowaditile gehile, Nguluwi nahawonele isungu, nakawawika kuli magazo kuwele na jiza totolo, wawohigwe wobeteza zuwa yila ya utaguso. 


text:
Nguluwi nahaiyonele isungu isi ya aho katali, ila nakegala nhonya ng'hulu ng'hatu, naimemeze mazi tendema mchanya mwa isi yila ya wanhu nawawele wohambe wamhulichize Nguluwi, ila Nuhu nayawadamlile wanhu mbuli za kudita ganojile, heye nakamlohola hamwe na wanhu wanji saba. 


text:
Nguluwi nakajitagusa kwa wihe miji ja Sodoma na Gomola, nakajilakaza kwa chiluli mbaka nhimwa, nakajidita jiwe ulajilo wa mbuli ziwafika wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi. 


text:
Nakamlohola Loti, munhu yatanganiche, yawele yang'ung'ute ng'hatu kwa madito gehile ga wanhu awo waditile gehile. 


text:
Lutu nakekala hali wanhu awo na kwa mazuwa menji nhumbula ya heye inojile, nayali igazika ng'hatu naloyahuliche na kugona madito ga hewo gehile. 


text:
Ahyo, lelo, Mkulu kavizela vila vyoyowalohola kuli majezo wanhu walingumnojeza Nguluwi na vyoyowawika wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi kuli magazo mbaka zuwa yila ya utaguso, 


text:
ndo wala walinguwinza maya gehile ga lukuli na kubeza ulongozi. Walangusa awo wa udesi ndo wajuvi na wawele kidaya, wanguviliga na hawalinguvidumba vilumbigwe vya kuchanya viwele na ukulu. 


text:
Ila na awo wahilisi wa kilanga wawele na ludali na mong'ho kusinda walangusa wa udesi, hawowatagusa ne kuwaliga awo hali Mkulu. 


text:
Wanhu awo walinguliga choneche chila chohambe wachizele, iwhana na migongolo jisowile nhyala jilinguleligwa na hamba jangibatigwa na kuchinjigwa. Wodumigwa kwa kuwifya kwa hewo wawo, 


text:
na wohilusilwa magazo kwa magazo gowambuze. Wangusangalala kugutiza maya ga hewo ga chilukuli na kugala, kahi iwele misi ng'hatu. Awo wanguwadita hemwe mbezigwe na mbaswe soni kuli chilundo cha hemwe mhela howochihanza na hemwe kuli mnvina za hemwe, aku wosangalala kwa nzila za hewo za wihe. 


text:
Meho ga hewo gamema maya ga ung'hondwa na ludali lwao lwa kudita gehile halulinguduma. Wanguwalongoza wanhu wawele ng'hochele mbaka kuli midiwa ja gehile. Nhumbula za hewo zizowela kuwa na maya ga lufufu. Wanhu awo wapanjilwa na Nguluwi. 


text:
Waileka nzila igoloche, wajilila na kuwinza nzila yoyawinzile Balaamu, mwana wa Baoli yawele yaganile kupegwa lufufu kwa kudita uhadi, 


text:
nakang'hanuchilwa kwa chiwalo cha wihe wa heye. Idogowi halilingulonga, nalilonga kwa lizi ya munhu, nalidumya lukwale kwa ayo mloli. 


text:
<pb/>Walangusa awo wa udesi ndo kota nzasa zikalile, na kota ng'hungugu ilingukundujizwa na chimbunga, honhu howawichilwe kikala ndo honhu hawele na jiza totolo! 


text:
Wangulonga ulonzi wa kidaya na hauwele utanganiche na kwa maya ga hewo gehile ga chilukuli kuwahada wala wawele ngwaluka kukunda hihi behi kulawa kwa wanhu walingikala kuli uhadi. 


text:
Wangulagana na wanhu wanji kota wowa welejehe, aku wawo baho ndo wapogozi wa wajililo, mina munhu ndo mpogozi wa choneche chila chilingumlongoza. 


text:
Wanhu wasulupuche kuli kwajilila kwa isi kwa kumzela Mkulu na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu, hamba nawakunda kugwilizwa na kulongozwa kahi na kwajilila ako, wowa vibi ng'hatu kusinda aho mwaluko. 


text:
Nayahawele kuba kwa hewo wone nahawavizelele ng'o nzila ayo ya kutanganika, kusinda kuizela na hamba kuileka na kwajiliza mzilo welile nawowabochele. 


text:
Yabaho nhelo ilingulonga, Libwa lihiluchilaga goyadechile yuye, na yinji ilingulonga, igubi mina lihovujigwe ligalawataga kahi mli nhope! Ndo vyoili sambi kwa hewo.<pb/>


text:
Wang'holozangu, ayi sambi ndo baluwa ya keli yondiwandichile. Kuli baluwa azo mbili njeza kulilimla majesa ganojile mluhala lwenu kwa kuwakumbusani mbuli azi. 


text:
Ndangugana mkumbuche ulonzi ulonjigwe na waloli welile na wula mzilo wa Mkulu na Mlohozi wompegwe na watumigwa wa hemwe. 


text:
Tandi ndangugana mvizele kota mazuwa ga kuduma gokuya, wanhu wawele madito ga hewo gangulongozwa na maya ga hewo gehile. Wowaseka kota wanhu wapoka, 


text:
na kulonga, “Nakalagana na hetwe kota kokuya! Ndaze, sambi kakohi? Mbuli ndo zizila kulawila wasekulu wa hetwe nalowabagame, vinhu ndo vivila kota naviwele mwaluko wa isi vyoilumbigwe!” 


text:
Wanhu awo, kwa kugana kwa hewo hela wangusemwa kota katali Nguluwi nakalonga, nako kilanga na isi nazilumbigwa. Isi nailumbigwa kulawila kuli mazi, naiditikwa kwa mazi. 


text:
Ila kilanga na isi za sambi zanguwichigwa kwa ulonzi wuwula wa Nguluwi kwa chiwalo cha kuwifigwa kwa chiluli. Ziwichigwa kwa chiwalo cha zuwa lila iwele wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi wotagusigwa na kudumigwa. 


text:
<pb/>Ila, wang'holozangu, mleche kusemwa chinhu chimwe! Kwa Mkulu zuwa imwe ya kota mihela elufu, na mihela elufu ya kota zuwa imwe. 


text:
Mkulu halingukawa kuditila gala goyalagane kota wanhu wanji vyowalingijesa kota kokawila. Ila heye kangwimilila kwa chiwalo cha hemwe, mina, halingugana ne yumwe wa hemwe yajilile, ila kanguwakwega weng'ha wamgalamchile Nguluwi. 


text:
<pb/>Zuwa lya mkulu yokuya kota mhizi. Zuwa alyo, ulanga wokuka kwa lizi ng'hulu luu! Vinhu vyake vya kilanga vyokwaga havikoneka kahi, nayo isi yokuka hamwe na chila chinhu chiwele mgati mwake. 


text:
Lelo, kwa vila chila chinhu chowifigwa kota ahyo, ndaze, hemwe mwanguganigwa kuwa wanhu wa nhanzi yachi? Mwanguganigwa kikala mwelile na kumnojeza Nguluwi, 


text:
homuibeteza zuwa lila lya Nguluwi na kuidita yuye himahima zuwa iwele kilanga kulakazwa nimwa na kuwifigwa na vinhu vyake vya kilanga vyosungumuligwa kwa ivuche. 


text:
Ila hetwe twangikala, kwa kulola kula kulagana kwa heye, twangubeteza kilanga kunyale na isi inyale, iwele imemile kutanganika. 


text:
<pb/>Ahyo wang'holozangu, homuwa muibeteza zuwa lila, mikangaze kuwa mnojile ng'hatu ne wihe hali Nguluwi, na muwe mchikala goya na heye. 


text:
Mwanguganigwa kona kwimilila kwa Mkulu kuwa ndo mhumhu walingupegwa wanhu leka waloholigwe, kota Paoli mng'holozetu yotumganile navyoyawandichile kwa luhala kota navyoyapegwe na Nguluwi. 


text:
Ago ndo yalingulonga kuli baluwa za heye zeng'ha hoyosimila mbuli ayo. Zabaho mbuli zinji kuli baluwa za heye zohaziwele ubewe kuzizela, mbuli iwele wanhu wapoka, wohawemile nzinzili, wagagalulaga kota vyowalingugagalusa honhu hanji ha Maandiko Matakatifu. Ahyo wangigalila kudumigwa kwa hewo wawo. 


text:
<pb/>Ila hemwe, wang'holozangu, mvizela mbuli ayi. Lelo, muwe milolela mleche kugaluswa na nongwa za wanhu wehile na kugwa kulawila kuli kwima nzinzili kwa hemwe. 


text:
Ila mlutilile kukula kuli kunoga kwa Nguluwi na kuli kumzela Mkulu wa hetwe na mlohozi Yesu Kilistu. Ukulu uwe kwa heye, sambi na mbaka mazuwa gose! Ena.<pb/>


text:
Heni Paoli hamwe na Silivani na Timoteyi, twanguwandichilani hemwe chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Tesalonike, wawele wanhu wa Nguluwi Mhaza wa hetwe na wa Mkulu Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Twanguwalandilani kwa Nguluwi mhaza wa hetwe na kwa Mkulu Yesu Kilistu, yawape isungu lya heye na kikala goya. Utaguso mhela wa kuya kwa heye Kilistu 


text:
<pb/>Wang'holozetu, twanguganigwa kuta malumbo Nguluwi mazuwa gose kwa chiwalo cha hemwe. Igana kwa hetwe kudita ahyo kwa vila makundo ga hemwe gangukula lukami na kigana hemwe kwa hemwe kwangonjezeka lukami. 


text:
Ndo mina hetwe twangidayila hemwe hali vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu, vya Nguluwi. Twangidaya kwa vila mwangulutilila kuli makundo na kwimilila kuli nongwa na magazo geng'ha gomuwele ngupegwa. 


text:
<pb/>Ago geng'ha gangulajila kota utaguso wa Nguluwi unoga mazuwa gose, nayo yangigala mkundigwe kuli undewa wa heye Nguluwi uwele hemwe mwangigayila. 


text:
na koweseleza hemwe womlingugazigwa, na hetwe natwe. Kodita mbuli alyo mhela Mkulu Yesu hoyolawila kulawa kilanga hamwe na wahilisi wa kilanga wa heye wawele na ludali. 


text:
Na kuwagaza wala wawele ngumlema Nguluwi kwa ilapi lya chiluli na kahi wala hambe waikunde Mbuli Inojile ya Mkulu wa hetwe Yesu. 


text:
Utaguso wa hewo wowa kubagamizwa mazuwa gose ne kuduma na kubaguligwa kutali na meho ga Mkulu na ukulu wa ludali lwa heye. 


text:
Zuwa hoyokuya leka yapegwe lutogo kulawa kwa wanhu wa heye na kutanganika kulawa kwa welile weng'ha walingukunda. Namwe kahi mowa hali hewo, kwa vila namuukunda ula usenga loyawagalile. 


text:
<pb/>Ndo mina twanguwalandilani mazuwa gose. Twangumlanda Nguluwi wa hetwe yawadahize kukundigwa kikala vila vyoyawachemile mikale. Twangumlanda, kwa mong'ho wake, yeneze geng'ha ganojile mlingugana kudita na kahi yeneze mijito ja hemwe ja makundo. 


text:
Twangulanda ahyo, leka itagwa lya Mkulu wa hetwe Yesu lipegwe ukulu kulawila kwa hemwe, namwe mopegwa ukulu kulawila kwa heye kwa isungu lya Nguluwi wa hetwe na ya Mkulu Yesu Kilistu.<pb/>


text:
Lelo wang'holozetu, kwa chiwalo cha kuya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, na kukungajizwa kwa hetwe hali heye, 


text:
twanguwalandani, mleche kisinza mli muhe za hemwe himahima, na kahi mleche kutinuka kwa mbuli ilingulonga kota zuwa lya Mkulu mina yuya. Hanji, yangujesigwa mbuli ayo lilawila kwa ulaguzi woneche, kudamla au lyandiko ilingulonjigwa kota ilawa kwa hetwe. 


text:
Mleche kukunda kubadigwa na munhu yoneche kwa mbuli yoneche yila. Mina zuwa ayo haikuya mbaka tandi zuwa lya wanhu Kumlema Nguluwi kukulu kulawile na munhu yula yalinguchemigwa mwihe yoneche, yawele mwiso wa heye ndo kubagamizwa ng'hatu. 


text:
Heye kovilema vinhu vyeng'ha vila wanhu walinguvichema mlungu, au chinhu walinguchifugamila, na kochikwiniza mchanya mwa chila chinhu, hanji kokwinjila na kikalisa mli Ng'handa ya Nguluwi yochidita kota heye yuye ndo Nguluwi. 


text:
Ila kuna chinhu chiwele ngumlemeza sambi, namwe mchizela chinhu acho. Lelo, munhu ayo mwihe kokoneka mhela wa heye uwichigwe. 


text:
Lelo, munhu yula yalinguchemigwa mwihe, na ahyo, ludali lwihile lwa yula mwihe mina zaluka kukola mijito sambi kwa uviso, ila hokoneka mbaka yula yawele ngumlemeza yosigwe. 


text:
Aho ndo munhu yula yalinguchemigwa mwihe hoyolawila, ila Mkulu Yesu hoyolawila komkopola kwa muhe wa mlomo wa heye na kumdumya kwa lumweka lwa kuya kwa heye. 


text:
Ayo munhu yalinguchemigwa mwihe kokuya yawele na ludali lwa Limazoga na kudita vinduzanduza vya chila mbuli na ulajilo na kububuwaza kwa udesi, 


text:
na kudita uhadi kwa chila nzila kwa wala walingwajilila. Awo wokwajilila kwa vila hawaubochele na kugana kula kukomya leka waloholigwe. 


text:
Ahyo wanhu weng'ha hambe wakunde kukomya, ila wangusechelela gehile, wotagusigwa. Mhaguligwa leka mloholigwe 


text:
<pb/>Twanguganigwa kumtogola Nguluwi mazuwa gose kwa chiwalo cha hemwe wang'holozetu, hemwe mlinguganigwa na Mkulu, mina Nguluwi kawahagula kulawila mwaluko leka mloholigwe, kwa ludali lwa Muhe Yelile muwe wanhu wa heye welile kwa chiwalo cha hemwe kukunda ulonzi wa kukomya. 


text:
Nguluwi nakawachemelani mbuli ayi kukolela Mbuli Inojile yotuwadamlileni, nakawachema leka namwe muwe na honhu kuli ukulu wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. 


text:
Lelo, wang'holozangu, mleche kutigasika na kibatilila gala malanguso gotuwalanguseni kwa kudamla kwa hetwe na gala gotuwandichile. 


text:
<pb/>Twangumlanda Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu yuye na Nguluwi Mhaza wa hetwe nayawele yatuganile na yatupele isungu lya heye, nakatudita tukole mbuli zinojile na kutukangaza mazuwa gose ne kuduma na kutupa utumbilo wa kukomya, 


text:
kanguzikangaza nhumbula za hemwe na kuwadita muwe na ludali kuli kudita na kulonga gawele ganojile.<pb/>


text:
Hamba, wang'holozetu, mtulandile leka usenga wa Mkulu ulutilile kwenela himahima na kubocheligwa goya kota vila vyouwele hali hemwe. 


text:
Mlande kahi leka Nguluwi yatulohole na wanhu wasowile isungu na wehile, mina haiwele weng'ha walingukunda usenga awu. 


text:
<pb/>Mkulu yalongoze nhumbula za hemwe kuli kulizela igano lya Nguluwi na kuli kwimilila tulingupegwa na Kilistu. Mwanguganigwa kukola mijito 


text:
<pb/>Wang'holozangu, twanguwalajiza kwa itagwa lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, mibagule na wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu wawele wagata na wawele hambe wawinze malanguso gotuwalanguse. 


text:
hatudile chilyo kwa munhu yoneche ne kumha chinhu. Na tukola mijito kwa kikangaza na magazo misi na mihe leka tuleche kumha munhu yoneche hali hemwe, mijito ya kutulela. 


text:
Vyonatwali hamwe na hemwe twali tuwalonjelani, “Munhu yoneche yohaganile kukola mijito, yaleche kulya chilyo.” 


text:
<pb/>Twangulonga mbuli ayo kwa vila tuhulika kota wabaho wamwe wa hemwe wagata na hawalingudita choneche, ila wanguwa videlenya kwa mbuli za wanhu wanji. 


text:
Kwa litagwa lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu twanguwalajiza na kuwakanya wanhu awo wekale vyoilinguganigwa na wakole mijito leka wawe na vinhu vya kuwatanza hewo. 


text:
Wone munhu yoneche hambe yahulichize usenga awu wotuwegalileni, lelo, mumzele munhu ayo, na mumuwiche hazelu munhu ayo leka yone soni. 


text:
Ila mleche kumona munhu ayo kota mng'honyo wa hemwe, ila mumlonje kota vila mng'holozenu. Ulamso wa kugwisa chilasi 


text:
<pb/>Mkulu yuye yalingigala kikala goya, kowapani hemwe kikala goya mazuwa gose na kwa chila nzila. Mkulu yawe na hemwe mweng'ha. 


text:
<pb/>Heni Paoli, ndanguwalamsani kwa kuwandichila lyandiko ali kwa moko wa nene baha na ahi ndo vyondilinguwika ulajilo kuli chila lyandiko lyondiwandichile. 


text:
Heni Paoli, mbele mtumigwa wa Yesu Kilistu kota vyoyaganile Nguluwi, Nguluwi nakandajiza ndiidamle mbuli yila ya ukomu yoyalagane kuli kilumba na Kilistu Yesu. 


text:
<pb/>Ndangukwandichila hegwe mwanangu yondikuganile Timoteyi. Ndangukuganila kunoga kwa Nguluwi na isungu na kikala goya kulawila kwa Nguluwi Mhaza na Kilistu Yesu Mkulu wa hetwe. Malumbo na ulonzi wa kukangaza nhumbula 


text:
<pb/>Ndanguta malumbo Nguluwi yula yombele kumkolela mijito kwa nhumbula ilihela nongwa kota vyowaditile wasekulu wa heni. Ndanguta malumbo Nguluwi chila hondikumbuchila kuli kulanda kwa heni, nechilo na nemisi. 


text:
Ndangukumbuchila makundo ga hegwe ga kukomya, makundo nayawele nago papa wa hegwe Loisi na kahi mayako Eunike. Ndangukunda kahi kota hegwe nagwe kwanago. 


text:
Ndo mina ndangukukumbusa uidite iwe ipwituche yila ndolendole iwele mgati mwa hegwe, youpegwe na Nguluwi hala hondikuwichile moko wa heni. 


text:
<pb/>Mina Muhe wotupegwe na Nguluwi hauwele wa kutudita tuwe tudumba, ila ndo yalingutugalila mong'ho na igano na kilongoza twetwe. 


text:
Lelo, uleche kona soni kulavya ulolezi kwa chiwalo cha Mkulu wa hetwe, na kahi uleche kona soni kwa chiwalo cha heni mbele mnweng'hwa kwa chiwalo cha heye. Ila wimilile kilumba kuli magazo kwa chiwalo cha Mbuli Inojile, kota hila ludali loupegwe na Nguluwi. 


text:
Heye nakatulohola, nakatuchema tuwe wanhu welile wa heye yuye, haiwele kwa chiwalo cha madito ga hetwe ganojile gotugaditile, ila kwa chiwalo cha majesa ga heye na isungu lya heye. Nakatugalila isungu alyo kukolela Kilistu Yesu kulawa katali isi loing'hali lumbigwa. 


text:
Ila isungu lya Nguluwi, ligubuligwa kwa hetwe sambi kwa kuya kwa heye mlohozi wa hetwe, Kilistu Yesu. Heye kadumya ludali lwa kubagama na kukolela Mbuli Inojile nakaugubula ukomu ulihela kubagama. 


text:
kwa chiwalo acho, ndo mina ndangugazika kota ahi. Silingona soni kwa chiwalo acho, kwa vila ndimzela yula yondimkundile. Ndangukomya kota koweza kwamila chila choyamhele mbaka zuwa lila hoyohiluka kahi. 


text:
<pb/>Wibatilile goya ula ulanguso wa kukomya wondikulanguse gawe ulajilo kwa hegwe na kupona kuli makundo na igano lyako liwele kuli kilumba na Kilistu Yesu. 


text:
Kota vyouvizelele, wanhu weng'ha walingikala kuli mkoa wa Asiya wandeka, hamwe na hewo wamumo Fugelo na Helimogene. 


text:
Mkulu yayonele isungu lukolo lwa Onesifolo, kwa vila nakang'hangaza nhumbula chila mhela, kahi nahambonele soni kwa vila nandali mchinweng'ho, 


text:
Mkulu yamonele isungu kwa zuwa lila lya utaguso! Nagwe kuvizela goya ng'hatu mbuli zila zeng'ha, Onesifolo loyanditile kula Efeso.<pb/>


text:
Lelo, hegwe mwanangu, uwe na ludali kuli kunoga kwa Nguluwi kotupegwe kuli kilumba na Kilistu Yesu. 


text:
Uhole gala malanguso gouhuliche ndidamla hali walolezi wenji, ukawalanguse gago wanhu walingukundigwa, wala wawele woweza kuwalangusa wanji kahi. 


text:
Mwamizi yawele kuli ngondo, kangiwika kutali na mijito ya kikala kwa chila zuwa, ila kangudita mijito ya kuli ngondo leka yaweze kumnojeza chilongozi wa wamizi. 


text:
Vivila munhu yalingitwanza na wayage kuli kubilima, howeza kusumya na kupegwa chonolo cha kusumya, mbaka yagomanjize malajizo gawichigwe. 


text:
<pb/>Mkumbuchile Yesu Kilistu yazilipuligwe, yali wa lukolo lwa Daudi, kota vyoilingulonga Mbuli Inojile yondilingudamla. 


text:
Na yila kwa chiwalo cha heye, heni ndangugazika na mbopigwa minyololo kota munhu yawele ngudita wihe, ila ulonzi wa Nguluwi hauweza kuwopigwa na minyololo. 


text:
Ahyo, ndangwimilila chila chinhu kwa chiwalo cha wala wahaguligwe na Nguluwi, leka hewo kahi wapegwe na ulohozi ulinguya kwa kukolela Yesu Kilistu, ula ulingigala ukulu wa mazuwa gose. 


text:
Ulonzi awu ndo wa kukomya,<pb/>“Wone natubagama hamwe na Kilistu,<br/>kahi tochikala hamwe na heye.<pb/> 


text:
Lotulutilila kwimilila,<br/>kahi tolongoza hamwe na heye.<pb/>Hotumbela, kahi na heye kotubela hetwe.<pb/> 


text:
Lotuwa wanhu hatuwele wa kukundigwa,<br/>heye kangupona wakukundigwa mazuwa gose,<br/>mina heye howeza kibela yuye.” Chitumagwa yalingukundigwa hali Nguluwi 


text:
<pb/>Lelo, uwalonjele wanhu wa hegwe waleche kusemwa mbuli azi na kuwafunda hali Nguluwi waleche kitwanza kwa mbuli ya ulonzi. Kitwanza ako hakunojile, mina kwangigala hela kuwifya kukulu kwa wala walinguhulika. 


text:
Wikangaze kudita galingumnojeza Nguluwi uwe chitumagwa hambe yone soni kuli mijito ya heye na yawele kulangusa ulonzi wa kukomya wa Nguluwi kota vyoilinguganigwa. 


text:
Wiyuse na nhelo za chipoka na hazilingumnojeza Nguluwi, kwa vila azo zangonjeza kuwadita wanhu wekale kutali na Nguluwi. 


text:
Ulanguso awo ufanda kota chilonda chilingukula himahima na chilingudakula lukuli. Wanhu wamwe walanguse chinhu acho ndo Humenayo na Fileto. 


text:
Awa wajilila ng'hatu kutali na mbuli ya kukomya na wangukopola makundo ga wanhu kwa kulonga uzilipuko tulingubeteza mina ukoleka. 


text:
Ila kukomya kwa Nguluwi kwima nzinzili kota iganga lya msisi na mchanya mwake wandichigwa ulonzi awu, “Mkulu kanguwazela wala wawele wa heye,” Na chila yalingulonga hewo ndo wa Mkulu, waleche wihe. 


text:
<pb/>Kuli ng'handa ng'hulu kuna visaye na vinhu vya chila mbuli, vinji viditikwa kwa sendi na zahabu, zangutumiligwa chiuyeng'ha na vinji viditikwa kwa migodi na ilongo zangutumiligwa kwa mbuli za chila zuwa. 


text:
Lelo, wone munhu yewiche yawe yelile kwa kibagula kutali na mbuli zihile, kowa chinhu cha mijito ya uyeng'ha, kwa vila kahaguligwa na kangumnojeza Mkulu wa heye na kewika goya kwa chila mijito inojile. 


text:
Wiyuse na maya ga chisongolo, udite gatanganiche na makundo na igano na kikala goya hamwe na wanhu weng'ha wawele womlanda Mkulu kwa nhumbula ilihela nongwa. 


text:
Chitumagwa wa Mkulu halinguganigwa kilewa. Imgana yawe liholile kwa wanhu weng'ha, yavizelele kulangusa na yalingwimilila. 


text:
Kanguganigwa yawakanye mholemhole wala walingumbela heye, kwa vila hanji Nguluwi kowapa mhumu ya kumgalamchila heye, leka wakuzele kukomya. 


text:
Ahyo, nhyala za hewo zowahiluchila kahi, nakuwadita wasulupuche kuli idiwa lya Limazoga yawagwilize na kuwadita wawinze goyalingugana.<pb/>


text:
Wanhu wowa wochigana yeng'ha, wawele ngugana ng'hatu sendi na wawele ngidaya na wawele ngilola na walingumliga Nguluwi na wawele hambe wawahulichize wahaza wa hewo na wohambe walonje malumbo na wohambe walingumfugamile Nguluwi. 


text:
Wanhu wohambe wagane kuhanyiswa na walihela isungu na wasonjelezi na walingulemwa kilongoza na wang'hanuche na walingugana kilewa choneche chiwele chinojile. 


text:
Wowa wowahinduka wayao na wawele na walingudita chinhu ne kijesa na wamemile ibamba na wogana kiheweza ng'hatu ne kumgana Nguluwi. 


text:
Kwa kuwalola, wokoneka kota wanhu walingumfugamila Nguluwi, ila wolema mong'ho wake. Wiyuse ng'hatu na wanhu awo. 


text:
Wanhu awo walutaga kuli ng'handa za wanhu na kuwahada wadala wafililwe na walume wa hewo leka wawahulichize hewo. Wadala awo ndo wala wapoka wamemile mitunyo ja gehile na walingulongozwa kwa maya ga chila mbuli, 


text:
Wanhu awo wangulema kukomya kota vila Yane na Yambule navyowambelile Musa. Wanhu awo luhala lwawo lwajilila na makundo ga hewo gajilila hela. 


text:
Wanhu awo, hawoweza kulutilila ng'hatu, mina upoka wa hewo wokoneka hazelu kwa weng'ha. Ndo vyoili kwa hewo Yane na Yambule. Malajizo ga kugwisa chilasi 


text:
<pb/>Hegwe, kuwinza ulanguso wa heni na vyondikale heni na mbuli ya heni kuli ukomu na Majesa ga heni na makundo na wimililo wa heni na igano lya heni na kubetezo kwa heni, 


text:
kugaya kwa heni na magazo gangu. Kugazela geng'ha gandawile ako Antiokiya na Ikonio na Lustila. Nanyimilila magazo vikulu ng'hatu! Ila Mkulu nakandohola kuli mbuli azo zeng'ha. 


text:
Chila munhu yalingugana kikala kuli ukomu wa kumnojeza Nguluwi kuli kilumba na Kilistu Yesu, kogazigwa. 


text:
Ila hegwe ulutilile kikala kuli kukomya kula ulanguswe naukundile ng'hatu. Kwa vila kuwazela goya wala nawakulanguse, 


text:
kwangukumbuka kota kulawila vyouwele mwana, kugazela Maandiko Matakatifu gawele goweza ngukupa luhala lulingigala ulohozi kwa kukolela makundo gawele kwa Kilistu Yesu. 


text:
Maandiko Matakatifu gandichigwa kwa kuwichigwa Muhe wa Nguluwi na ganoga kwa kulangusa kukomya na kukanya wanhu kuli wihe wa hewo na kuwika goya wihe wowaditile na kuwalongoza wanhu wekale kuli ukomu wa kumnojeza Nguluwi, 


text:
leka munhu yalingumditila Nguluwi, yawe na chila chinhu choyalingugana kuli mijito ayo na ahyo yaweze goya kudita chila mijito inojile.<pb/>


text:
Ndangukulajiza hali meho ga Nguluwi na hali meho ga Kilistu Yesu yowatagusa wanhu wawele wakomu na wabagame, na kwa vila kanguya kulongoza na heye ndo Mndewa, 


text:
ndangukulajiza udamle awo usenga wa Nguluwi, ung'ang'anile kudamla kuli mhela unojile ama mhela haunojile na ung'anuche na kukanya na kuwakangaza nhumbula wanhu houwalangusa kwa wimililo weng'ha. 


text:
Mina, wokuya mhela uwele wanhu hawohulichiza ulanguso wa kukomya, ila wosangalaza maya gawo wawo na kikungajizila walangusa bwelele wowalonjela mbuli zila hela walingugana kuhulichiza. 


text:
Ila, hegwe uwe wilolela kuli chila mbuli na wimilile magazo na ukole mijito ya munhu yalingudamla Mbuli Inojile na wime nzinzili kuli mijito ya hegwe kwa Nguluwi. 


text:
<pb/>Mina mhela wa heni wa kubagama wabehi, na danda ya heni yojidigwa kota vila watambika walingujida nhambiko ya divai hali meho ga Nguluwi. 


text:
Ndikangaza kuli kubilima, ndita goya kota munhu yalingitwanza kuli kubilima na makundo ndigawika goya. 


text:
Na sambi ipona hela kupegwa chonolo chila cha kudita ganojile hali meho ga Nguluwi na chonolo acho ndopegwa zuwa lila na Mkulu yawele mtagusa yalingutagusa goya na haiwele heni hela, ila hamwe na wala weng'ha walingubeteza kwa igano koneka kwa heye. Paoli kangumlajiza Timoteyi 


text:
Mina Dema nakagana ng'hatu mbuli za isi ayi nakandeka kaza Tesalonike. Kilesike nakaluta Galatiya na Tito nakaluta Dalimatiya. 


text:
Lukasi yaliyeka ndo yawele aha hamwe na heni. Umuhole Malichi uye na heye, kwa vila koweza kunhanza kuli mijito ja heni. 


text:
Houkuya ndingalile ikoti lyangu nandililechile kwa Kalipo kula Tiloa, ndingalile kahi na vila vitabu, ng'hatu vila viditikwe kwa ngozi. 


text:
<pb/>Yula mponzi yalinguchemigwa Alekizanda kanditila mbuli ya wihe winji, Mkulu komlipizila kwa ago madito ga heye. 


text:
<pb/>Mhela londali ndichigombela hala mwaluko, kuduhu munhu nayemile ubanzi wa heni, weng'ha nawandeka. Ndangumlanda Nguluwi yawosele nongwa kwa mbuli ayo. 


text:
Ila Mkulu nakekala hamwe na heni, nakamha ludali, mbaka nambeza kuudamla usenga weng'ha, leka wanhu hawawele Wayahudi wauhuliche, na ahyo nandoholigwa kuli utaguso wa kubagama kota vila kuloholigwa kuli mlomo wa isimba. 


text:
Mkulu kondohola na mbuli zeng'ha zihile na kunyhola aku yonyamila goya mbaka kuli undewa wa heye wa kilanga. Ukulu uwe wa heye mazuwa gose! Ena. Ulamso wa mwiso 


text:
Elasito nakapona ako kuli isi ya Kolinto, na heye Tilofimo nandimleka ako kuli isi ya Mileto kwa vila nayali mtamwa. 


text:
Udite himahima kuya mhela wa mbeho loung'hali kuya. Ebulo na Pude na Lino na Klaudia, vivila na wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu wangukulamsani. 


text:
<pb/>Mng'holozangu, ndangukuganila chila mbuli inojile na ndangukuganila uwe mkomu mlukuli kota vyouwele ukomu wa hegwe wa chimuhe. 


text:
Nasangalala lukami, wang'holozangu wamwe lowafichile ahano, nakundonjela heni vila hegwe vyoulinguhulichiza kukomya na vyoulingulutilila kikala kuli kukomya. 


text:
Kuduhu chinhu chilingusangalaza ng'hatu kota kuhulika wana wa heni wangikala mli kukomya. Kuwatanza wanji 


text:
<pb/>Mng'holozangu ndikuganile, hegwe ndo wakukundigwa kuli chila mijito youkola kwa wang'holozo, hanga wawe wajenzi. 


text:
Wang'holozetu awo wachilonjela chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu aha kwa mbuli ya igano lya hegwe. Dedede, uwatanze vila ilingumnojeza Nguluwi leka walutilile na majendo gawo. 


text:
Mina wangwaluka majendo ga hewo kuli uchitumagwa wa Kilistu ne kubochela utanzi woneche kulawila kwa wanhu wohambe wamkunde Kilistu. 


text:
Lelo, hetwe twanguganigwa kuwatanza wanhu awa, leka natwe tudahe kilumba kuli mijito ja hewo yakudita kukomya kuzeleche. Deotelefe na Demetiliyo 


text:
<pb/>Nanyandika baluwa nyindo kwa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, ila Diotelefe yawele yogana kuwa chilongozi wa hewo, halingugana ng'hatu kunyhulichiza. 


text:
Lelo, hondikuya ndoziwika hazelu mbuli zeng'ha zoyalingudita, na ulonzi wihile woyalingutulavila na udesi woyalingulonga kwa hetwe. Na heye kangulema kuwabochela awo wang'holoze wawele mmajendo na kahi kanguwalemeza wanhu wanji walingugana kuwabochela na kangujeza kuwawinga mli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
<pb/>Mng'holozangu, uleche kuwinza ulajilo wihile, ila unojile. Chila yalingudita ganojile ka wa Nguluwi, ila yalingudita mbuli zihile, hanamzela Nguluwi. 


text:
<pb/>Chila munhu kangumtogola Demetiliyo, ena, kukomya kuko kwangutawiza mbuli ya heye. Natwe kahi twangulavya ulolezi wa hetwe kwa heye nagwe kwanguvizela kota chotulonga twangukomya. Ulamso wa kugwisa chilasi 


text:
Mkulu Teofili kuli chitabu cha heni cha mwaluko nanyandika mbuli zila Yesu zoyaditile na kulangusa kulawila mwaluko wa mijito ja heye, 


text:
mbaka zuwa lila loyaholigwe kilanga. Hala naloyang'hali kuholigwa kilanga nakawalajiza kwa ludali lwa Muhe Yelile wala watumigwa yawahagule. 


text:
Kwa mhela wa mazuwa makumi gane hala hoyabagame yali yowalawila lawila na kilajila kota nayali mkomu. Nawamona, na heye nakalonga gala ga Undewa wa Nguluwi. 


text:
Mhela loyeting'hane hamwe na hewo nakawalonjela ahi, “Mleche kuka Yelusalemu, ila mbeteze ilagano lyoyawalonjele Mhaza, ila yomina namhuliche ndilonga. 


text:
Yohani nakabatiza kwa mazi, logokuya mazuwa mado, hemwe mobatizigwa kwa Muhe Yelile.” Yesu kanguholigwa kilanga 


text:
<pb/>Ahyo watumigwa loweting'hane hamwe na Yesu, nawamuuza, “Lelo Mkulu mhela awu ndo houwahilusila Waizilaeli undewa wa hewo?” 


text:
Ila Yesu nakawalonjela, “Mhela na mbuli azo vya hasi ha ludali lwa Mhaza wa heni, kahi hambe iwalape hemwe kuvizela yowa nili. 


text:
Ila mhela Muhe Yelile loyowadulichilani, mobochela mong'ho na mowa walolezi wa heni kuli Yelusalemu na kuli mkowa wa Yudeya na Samaliya, mbaka mwiso wa isi yeng'ha.” 


text:
<pb/>Lowali wang'hali wolola kilanga, yawele yoluta, baho wanhu weli wawele wavalile nguwo nzelu pee, wema behi na hewo, 


text:
nawalonga, “Hemwe wanhu wa Galilaya, yandaze mwimile mlola kilanga? Yesu ayu yaholigwe kulawa kwa hemwe kuluta kilanga, kokuya kahi kota hiho vyomumuwene yoluta kilanga.” Matiya kanguhaguligwa yebate honhu ha Yudasi 


text:
<pb/>Hamba watumigwa wahiluka Yelusalemu kulawa kuli chila chidunda chilinguchemigwa chidunda cha Mizeituni, chiwele kilomita imwe kulawa mujini. 


text:
Lowafichile mujini nawenjila mli chihengo chiwele kuchanya mula mowali wochikala, na hewo wali Petili na Yohani na Yakubu na Andeleya na Filipo na Tomasi na Batolomeo na Matei na Yakubu mwana wa Alufayo na Simoni Zelote na Yudasi mwana wa Yakubu. 


text:
Awa weng'ha nawekungajiza hamwe kumlanda Nguluwi, hamwe na wadala wamwenga na Maliya mayake Yesu na wang'holoze. 


text:
<pb/>Zuwa limwe, Petili nakema hali wala wanhu wawele womkunda wala wali wekungajize, hamwe wanhu weng'ha wali mia imwe na makumi meli, 


text:
nakalonga, “Wang'holozangu, yali ilapa honhu ha Maandiko Matakatifu gakoleche, honhu hala Muhe Yelile, kwa ulonzi wa Daudi, nakolonga mbuli za Yudasi yula yawalongoze kuza kumibata Yesu. 


text:
Heye nakagula mgunda kwa zila sendi zoyazipalile kwa madito ga heye gehile, nakagwa hasi nakutulika lida, utumbu wa heye ubohoka kunze. 


text:
Wanhu weng'ha walingikala Yelusalemu nawahulika mbuli ayo ikoleche, na ahyo kwa ulonzi wa hewo, wauchema ula mgunda Hakeli Dama, Izeleche, “Mgunda wa danda,” 


text:
“Lelo, yandichigwa muli chitabu cha zabuli,<pb/>‘Mng'handa mwa heye mopona mahame,<br/>munhu yoneche yaleche kikala mgati amo.’ Kahi yandichigwa,<pb/>‘Munhu yunji yahole mijito ya heye.’ 


text:
Lelo munhu yumwe mli wala welongoze na hetwe mhela weng'ha Mkulu Yesu loyali yokwinula majendo hamwe na hetwe, yahaguligwe kilumba na hetwe. 


text:
Ahyo kangulapigwa yawe yumwe wa wala welongoze na hetwe kulawila Yohani loyali yobatiza mbaka zuwa lila Yesu loyaholigwe kulawa kwa hetwe kuluta kilanga. Ayo kochilumba hamwe na hetwe kukola na kulavya ulolezi wa uzilipuko wa Yesu.” 


text:
<pb/>Aho nawachema matagwa ga wanhu weli, wa mwaluko Yusufu yachemigwe Balisaba au kahi Yusto na wakeli Matiya. 


text:
Hamba nawamlanda Nguluwi, “Mkulu hegwe kwanguzizela nhumbula za wanhu weng'ha. Ahyo, utulajilile hali awa weli yalikohi youmhagule, 


text:
Bahala lizi lihulikwa kulawa kilanga, iputa ifandile kota mbeho ng'hali, uimemeza ng'handa ila yeng'ha yowali wekale. 


text:
Hamba navilawila vinhu vyoneche kota milapi ja chiluli, visambalula na kugwa kwa chila yumwe wa hewo. 


text:
<pb/>Na ako Yelusalemu wali kuko Wayahudi, wanhu walingumkunda Nguluwi, walawile chila nhanzi ya isi yeng'ha na kilanga. 


text:
Lowahuliche lizi alyo, chilundo chikulu cha wanhu nachikungajiza. Weng'ha watinuka lukami kwa vila chila yumwe wa hewo nakawahulika awo wanhu wa Nguluwi wolonga kwa ulonzi wohawavumbuche nawo. 


text:
Wabubuwala na kulunduwala walonga, “Lelo awa weng'ha tulinguwahulika wolonga ahi, hawawele wenyeng'haye wa Galilaya? 


text:
Wayetu wamwenga Wapalisi na Wamedi na Waelami na wamwenga ndo wenyeng'haye wa Mesopotamia na Yudeya na Kapadokia na Ponto na mkowa wa Asiya 


text:
na Fulugiya na Pamfiliya na Misili na honhu ha Libiya behi na Kulene, wayetu wamwenga ndo wajenzi kulawa Loma, 


text:
na Wayahudi na wanhu wahinduchile na kwinjila kuli nzila ya kumfugamila Nguluwi ya Chiyahudi, wamwenga walawa Kilete na Alabiya. Hetwe tweng'ha twanguwahulika wolonga kwa ulonzi wotuvumbuche nawo mbuli ng'hulu za Nguluwi.” 


text:
<pb/>Ila Petili nakema hamwe na wala kumi na yumwe kaluka kuwadamlila wanhu kwa lizi likulu, “Wang'holozangu Wayahudi na hemwe mweng'ha mlingikala hano Yelusalemu, mhulichize goya ulonzi wondilonga. 


text:
‘Mli mazuwa gala ga mwiso, nakalonga Nguluwi,<br/>ndowajidila wanhu weng'ha Muhe wa heni.<pb/>Wana wa hemwe wa chilume na wachidala wolavya uloli.<pb/>Wasongolo wa hemwe wokona ulotezi,<br/>na wasekulu wa hemwe wolota.<pb/> 


text:
Ena, na vitumagwa wa heni wachilume na wachidala,<br/>ndowajidila Muhe wa heni mazuwa gala, na hewo<br/>wolavya uloli.<pb/> 


text:
Ndodita vinduzanduza mchanya kilanga,<br/>na ulajilo hasi muisi,<br/>kowa na danda na chiluli na miyosi jizidahe,<pb/> 


text:
isanya lyoditilwa jiza,<br/>na isaye lyowa lidung'hu kota danda,<br/>hala hainalawila zuwa lila likulu na iwele na ukulu wa Mkulu.<pb/> 


text:
<pb/>“Wanhu wa Izilaeli, mhulichize ulonzi awu! Yesu wa Nazaleti yali munhu yula Nguluwi kamlajila kwa ludali lwa ulajilo na vinduzanduza na kububuwaza na vila Nguluwi vyoyaditile hali hemwe kukolela heye, kota vyomvizelele. 


text:
Kota navyoyaganile heye kulawa mwaluko, Nguluwi nakalamula kuta Yesu yawichigwe mmoko mwa hemwe, na hemwe mumkopola kwa kuwalechela wanhu wehile wamuwambe mumsalaba. 


text:
Ila Nguluwi nakamzilipula, kamlohola kuli usungu wa kubagama mina na haiganigwe ng'hatu kubagama kumuwohe. 


text:
Mina Daudi nakalonga mbuli za Mkulu kota ahi,<pb/>‘Nandimonaga Mkulu kumwando kwa heni mazuwa gose,<br/>kahamwe nzingo ya heni ya kudilo, nani hambe nhigasiche.<pb/> 


text:
Ahyo, nhumbula ya heni yangusangalala,<br/>na lumyango lwangu nalutowa luchenze lwa kusangalala.<pb/>Na lukuli lwa heni lochikala muli kitumbila,<pb/> 


text:
kwa vila hegwe Nguluwi, huileka nhumbula ya heni kuli isi ya wabagame,<br/>ne humkundiza yelile wa hegwe yole mchilaga.<pb/> 


text:
<pb/>“Wang'holozangu, ndangugana kuwalonjela ndikangaze mbuli zimfichile Daudi, sekulu wa hetwe yatanganiche. Heye nakabagama na katiligwa, kahi chilaga cha heye cha bahano hakaye hetu mbaka lehano. 


text:
Ila kwa vila Daudi yali mloli wa Nguluwi, nakavizela kuta Nguluwi kamlahila kuta komhaliza yumwe wa lulelo lwa heye yawe mndewa wa honhu hake. 


text:
Daudi nakona kung'hali mbuli zoyodita Nguluwi na ahyo nakalonga gala ga uzilipuko wa Kilistu mlohozi hala hoyalonjile,<pb/>‘Halechigwe kuli isi ya wabagame, lukuli lwa heye halolile mli chilaga.’ 


text:
Heye loyakwinizwe na kuwichigwa na Nguluwi nzingo ya heye ya kudilo, nakabochela kwa heye mhaza yula Muhe Yelile nayalagane na hetwe, nakatujidila ayo Muhe. Acho ndo mlinguchona sambi na kuhulika. 


text:
Mina heye Daudi, hakwinile mbaka kilanga, ila heye nakalonga.<pb/>‘Mkulu nakamlonjela Mkulu wa heni,<br/>kalise nzingo ya heni ya kudilo,<pb/> 


text:
<pb/>“Wanhu weng'ha wa Izilaeli wangulapigwa kuvizela kuta ayo Yesu yomumgazile, ndo yuye yula Nguluwi yamditile yawe Mkulu na Kilistu Mlohozi!” 


text:
<pb/>Lelo, wanhu lowahuliche ahyo, wahomwa nhumbula, nawamuuza Petili na watumigwa wayage, “Wang'holozetu tudite ndaze?” 


text:
Petili nakedichila, “Mumgalamchile Nguluwi na chila yumwe wa hemwe yabatizigwe kwa itagwa lya Yesu Kilistu, leka musilwe gehile ga hemwe na kubochela ndolendole ndo iwele Muhe Yelile. 


text:
Mina, ilagano lila lyomuwichilwe hemwe, na lyomuwichilwe na wana wa hemwe, na kwa wanhu weng'ha walingikala kutali na kwa chila munhu yula mkulu Nguluwi wa hetwe komchema kwa heye.” 


text:
<pb/>Kwa ulonzi unji winji, Petili nakalajiliza na kuwahimiliza wanhu yolonga, “Milohole na lulelo alu lwihile.” 


text:
Wenji nawaukunda ulonzi wa heye, wabatizigwa. Wanhu wawele elfu zidatu wonjezeka kuli chila chilundo zuwa alyo. 


text:
Awa weng'ha walutilila kilangusa kwa watumigwa. Hamba nawalutilila kikala hamwe chilukolo na kumogola ibumunda na kumlanda Nguluwi. Vyonawekale chila zuwa wala wanhu wa Nguluwi 


text:
Nawalutilila kiting'hana hamwe chila zuwa kuli Ng'handa ya Nguluwi. Ila mhela wa kumogola mibumunda, naweting'hana mli ng'handa za hewo walya hamwe ndiya ayo kwa usangalalo na nhumbula igonzoche. 


text:
Nawamtogola Nguluwi, nakuganigwa na wanhu weng'ha. Chila zuwa Mkulu nakawonjezela wanhu kuli lng'hongola lwa lwawo lwa wala wanhu nawali woloholigwa.<pb/>


text:
Zuwa limwe, saa tisa nemisi, Petili na Yohani wali woluta Ng'handa ya Nguluwi, mhela wa kumlanda Nguluwi. 


text:
Mhela awo wanhu wali wompika munhu yumwe chete kulawila loyaleleche. Wanhu awo wali womuwika ayo munhu chila zuwa muli chihindilo cha Ng'handa ya Nguluwi ulinguchemigwa Chihindilo Chinojile, leka yalande choneche kwa wala wokwinjila Ng'handa ya Nguluwi. 


text:
Hamba Petili nakamlonjela, “Ndahela sendi ne zahabu, ila chila chondilinacho ndokupa. Kwa itagwa lya Yesu Kilistu wa Nazaleti, wime na ujende!” 


text:
Kanyozoka, kema kaluka kujenda. Hamba kenjila na hewo Ng'handa ya Nguluwi, yojenda na kunyozoka nyozoka kuno yomtogola Nguluwi. 


text:
Lowavizelele kuta ndo yula yaliyolanda behi na chila Chihindilo Chinojile cha Ng'handa ya Nguluwi, nawabubuwala lukami na kulemwela kuvizela gamlawile. Usenga wa Petili 


text:
<pb/>Wanhu weng'ha, wang'hali wabubuwale ng'hatu, nawaluka kubilimila honhu hali nguchemigwa “Chipepela cha Solomoni,” Hala yula munhu yali yang'hali yawebate Petili na Yohani. 


text:
Lelo Petili yawawene wanhu awo nakawalonjela, “Wanhu wa Izilaeli, lekachoni mwangububuwala kwa mbuli ayi? Lekachoni mwangutunogolela meho kota ndo kwa mong'ho wa hetwe au kwela kwa hetwe twetwe ndo kumditile munhu ayu yajende?” 


text:
Nguluwi wa Ibulahimu na Isaka na Yakubu, Nguluwi wa wasekulu wa hetwe yamtogole chitumagwa wa heye Yesu. Heye ndo yuyula mmuwichile mmoko ga wakulu na kumlema hali Pilato, hanga Pilato yaganile kumlechela. 


text:
Lelo, mumkopola yula nayaditile mwaluko wa ukomu. Ila Nguluwi nakamzilipula, na hetwe twa walolezi wa mbuli ayo. 


text:
Itagwa lya Yesu na makundo mli itagwa alyo ndo vimpele ludali munhu ayu mlingumona nakumzela. Makundo kwa Yesu ndo gamusile ng'hatu munhu ayu kota vyommona mweng'ha. 


text:
Lelo Nguluwi ndo vyoyaditile gala goyadamle aho katali kwa kukolela waloli weng'ha, mina naimlapa Kilistu Mlohozi wa heye yagaziche. 


text:
Ilapa yapone kuko kilanga mbaka houfika mhela wa kugongomanya vinhu vyeng'ha, kota Nguluwi vyoyalonjile kwa kukolela waloli wa heye welile kulawila katali. 


text:
Kwa vila Musa mina nakalonga, ‘Mkulu Nguluwi wa hemwe kokugalilani hali wang'holozenu mloli wa Nguluwi kota heni. Mumhulichize heye kwa mbuli zeng'ha zoyowalonjela. 


text:
Waloli weng'ha, kwaluchila Samweli na wala wamuwinzile, nawadamla mbuli azi zila zali zikoleka mazuwa gaga. 


text:
Malagano gala Nguluwi goyalavile kwa kukolela waloli ndo kahi kwa mbuli ya hemwe, na mwangilumba kuli ilagano Nguluwi lyoyaditile na wasekulu wa hemwe, kota voyamlonjele Ibulahimu, ‘Kwa kukolela walelwa wa hegwe na ivyazi lyeng'ha lyako muisi lyotambichizwa.’ 


text:
Lelo, Nguluwi nakamzilipula chitumagwa wa heye kwa mbuli ya hemwe tandi, nakamlajiza yakugalileni utambichizo kwa kumdita chila munhu wa hemwe yalekane ng'hatu na gehile ga heye.”<pb/>


text:
Petili na Yohani lowang'hali wowadamlila wanhu, watambika na wakulu wa wamizi wa ng'handa ya Nguluwi hamwe na Masadukayo nawafika. 


text:
Nawazudila lukami, mina awo watumigwa wali wowadamlila wanhu kuta Yesu nakazilipuka, mbuli ilingulajila wabagame wozilipuka. 


text:
Ila wenji nawahuliche awo ulonzi nawakunda, na chilundo cha wanhu chizangonjezeka kwa kuwaza iwa ifichile walume elufu zihano. 


text:
<pb/>Mitondo wakulu wa Wayahudi, wasekulu na walangusa wa malajizo ga Musa naweting'hana hamwe ako Yelusalemu. 


text:
Neweting'hana hamwe na Anasi mtambika mkulu na Kayafa na Yohani na Alekizanda na wanji wali wa lukolo lwa mtambika mkulu. 


text:
Lowawemize Petili na Yohani kumwando kuli hewo, nawawauza, “Hemwe mwangudita mbuli azi kwa mong'ho wachi au kwa itagwa lya munhu yachi?” 


text:
Wone mwangutuuza lelo hano chila chidito chinojile choyaditilwe yula munhu yali chete na vyoyaditigwe yawe mkomu, 


text:
lelo, hemwe na wanhu weng'ha wa Izilaeli mwangulapigwa kuvizela kuta munhu ayu kema kumwando kwa hemwe lelo hano, mkomu ng'hatu, kwa itagwa lya Yesu Kilistu wa Nazaleti yula hemwe namumuwambile mumsalaba, ila Nguluwi nakamzilipula. 


text:
Ayu ndo yula Maandiko Matakatifu gangulonga,<pb/>‘Iganga lyowalilemile walinguzenga,<br/>lelo liwa iganga likulu lya msisi.’ 


text:
Haduhu ulohozi hambe upegwe kwa munhu yunji yoneche, mina hasi mwa ulanga, kuduhu itagwa linji Nguluwi yatupele hetwe toweza kuloholigwa nalyo.” 


text:
<pb/>Awo wakulu wa kutagusa, wawele wavizelele kuta Petili na Yohani wali wanhu hawasomile ne kuwa na uwanzi woneche ila na wabubuwala vyonawadahile kulonga ne kudumba. Wali wavizelele kuta wali welumbile na Yesu. 


text:
Ahyo nawawalonjela walawe kunze kuli chitala, na hewo nawapona mng'handa waliyeng'ha wolongasa chinyele. 


text:
Wakulu wa utaguso wazangiuza, “Tudite choni na wanhu awa? Chila munhu yalingikala Yelusalemu kanguvizela kuta ulajilo wa chinduzanduza achi na kububuwaza aku kukoleka, na hetwe hatubela mbuli ayi. 


text:
Ila wone tugana mbuli ayi ileche kwenela ng'hatu kuli wanhu wesa, tuwadeuze waleche kulonga na munhu yoneche kwa itagwa lya Yesu.” 


text:
<pb/>Ahyo wawachema kahi mung'handa, waleche kuwalonjela wanhu honhu honeche kahi waleche kulangusa kwa itagwa lya Yesu. 


text:
Ila Petili na Yohani nawawedichila, “Mwamule mwemwe wone inoga hali Nguluwi kuwahulichiza hemwe kuleka kumhulichiza Nguluwi. 


text:
Lelo awo wasekulu wa kutagusa wawadeuza kwa kuwang'hang'halila ng'hatu, hamba wawalechela. Hawawagazile kwa vila wanhu weng'ha nawali womtogola Nguluwi kwa mbuli ayo ilawile. 


text:
Ayo munhu yoselwe utamwa yali na ukulu upulute miyaka makumi gane. Wanhu wangumlanda Nguluwi yawemize 


text:
<pb/>Bahala lowalechelwe, Petili na Yohani wahiluka kwa wayao, wawalonjela gala gowalonjelwe na watambika wakulu na wasekulu. 


text:
Na hewo lowahuliche mbuli azo welumba hamwe na wayao kumlanda Nguluwi wakangaze wolonga, “Mkulu, hegwe ulumbile ulanga na isi, bahali na vyeng'ha vilimumo! 


text:
Ndo umditile chitumagwa wa hegwe, mhaza wa hetwe Daudi, yalonje kwa ludali lwa Muhe Yelile,<pb/>‘Lekachoni wanhu wa isi zeng'ha wazudila?<pb/>Mbona wanhu wangijesa wihe?<pb/> 


text:
Wandewa wa isi mina nawewika goya,<br/>na vilongozi wa isi naweting'hana hamwe,<br/>kumlema Mkulu na Kilistu Mlohozi.’ 


text:
Mina, hino ndo vyoili Helodi na Pontio Pilato na wanhu wa Izilaeli na wanhu wa isi zinji, vyowating'hane baha mujini, kumlemela Yesu chitumagwa wa hegwe Yelile yula youmhagule yawe Kiliistu Mlohozi. 


text:
Ena, naweting'hana wogana wadite mbuli zila zouganile na kuwika goya kulawila mwaluko kwa ludali na igano lya hegwe. 


text:
Ila lelo, hegwe Mkulu, ulole kukabusa kwa hewo ututanze hetwe vitumagwa wa hegwe kudamla luzi lwa hegwe ne kudumba. 


text:
Golose moko wa hegwe leka uwalohole wanhu. Dite ulajilo na vinduzanduza kwa itagwa lya Yesu chitumagwa wa hegwe Yelile.” 


text:
<pb/>Lowasindile kumlanda Nguluwi, hala honhu howali weting'hane hatigaswa, na weng'ha wamema Muhe Yelile. Weng'ha walutilila kudamla luzi lwa Nguluwi ne kudumba. Newekala kota ivyazi limwe 


text:
<pb/>Nhanzi yeng'ha ya chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wali na nhumbula na Muhe yumwe. Haduhu ne yumwe yali na chinhu choneche yachiwiche chiwe cha heye yaliyeng'ha, ila nawewigawila vyeng'ha vyowalinavyo. 


text:
Watumigwe nawalavya ulolezi kwa ludali lwinji kuzilipuka kwa Mkulu Yesu, na Nguluwi kawapa kunoga kwa heye kwinji. 


text:
<pb/>Kwali na Mlawi yumwe yaleleche Kupulo, itagwa lya heye Yusufu, yula watumigwa nawamchema Banaba, izeleche “Munhu yawelenguwakangaza nhumbula wanhu.” 


text:
Ila mdala wa heye yawele yavizelele, Anania nakewichila chasi cha sendi zoyapatile na chasi chiyage kawapa watumigwa. 


text:
Hamba, Petili nakamuuza, “Anania, lekachoni Limazoga yenjile mnhumbula ya hegwe na kukudita umuhade Muhe Yelile kwa kiwichila sendi zoupatile kwa kuguza ula mgunda? 


text:
Hala hunaliguza lyali lyako, na louliguzile, azo sendi zali za hegwe ukolele chougana. Lelo lekachoni uganile kudita mbuli ili ahi mnhumbula ya hegwe? Humuhadile munhu, kumhada Nguluwi!” 


text:
Anania loyahuliche ahyo kagwa hasi nakabagama. Wanhu weng'ha wahuliche mbuli ayo ilawile nawadumba lukami. 


text:
Petili nakamlonjela, “Ndonjele! Azi sendi ndo zompatile kwa kuguza ula mgunda?” Heye nakamlonjela? “Ena zizo.” 


text:
Yolawa Petili nakamlonjela, “Lekachoni lomilanguse kumhada Muhe wa Mkulu? Hulichize! Wala wanhu walutile kumtila mchilaga mlume wa hegwe, sambi wa mchihilindilo na hegwe nagwe wokuhola kahi.” 


text:
Bahala Safila nakagwa mli magulu ga Petili nakabagama. Wala wasongolo lowenjile, wamfika mina yabagame, ahyo nawamlavya kunze, wamtila mchilaga behi na mlume wa heye. 


text:
Chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu na wanhu wanji wahuliche mbuli ayo nawadumba lukami. Vinduzanduza na kububuwaza 


text:
<pb/>Watumigwe nawalajila vinduzanduza na kububuwaza kwinji hali wanhu. Wanhu wa wamkundile Yesu wali wochiting'hana hamwe mli chipepela cha Solomoni. 


text:
Munhu yunji hela yali yodumba kilongoza na hewo. Ahyo wanhu wenji wala hawawele wa makundo ago, nawawatogola. 


text:
Na wanhu wali wowagala watamwa wa hewo mnzila na kuwawasiliza mchanya mli vinhanda na mmicheka Petili wone yakole, wogana chibehelo cha heye chiwadolize wanhu wamwenga. 


text:
Wanhu wenji nawoya wolawila honhu hafungofungo ha Yelusalemu, wowegala watamwa wa hewo na wala wali na chijeni chihile, na hewo weng'ha wosilwa utamwa. Watumigwe wangugazika 


text:
<pb/>Hamba mtambika mkulu na wayage wali wa chilundo cha Masadukayo wa honhu aho, wawonela maya watumigwa. 


text:
Ila hamihe mhilisi wa Mkulu na kachumula chihindilo cha chinweng'ho, kawalavya kunze, nakawalonjela, 


text:
“Mlute na mwime mng'handa hali Ng'handa ya Nguluwi mkawalonjele wanhu ulonzi weng'ha wa ukomu awu.” 


text:
Watumigwe nawakunda, nawenjila mli Ng'hada ya Nguluwi kung'hali lufuku, nawaluka kulangusa. Mtambika mkulu na wayage lowafichile nawachema nhing'hano ng'hulu na wakulu weng'ha wa utaguso na vilongozii wa Wayahudi, wawalajiza wanhu kuchinhweng'ho leka wakawegale wala watumigwa. 


text:
Ila wala vitumagwa lowafichile ako hawawafichile mla mowawahindile. Ahyo nawahiluka, wazalonga luzi mnhing'hano, 


text:
wolonga, “Natufika honhu howahindilwe hahindigwe chila nzingo na wamizi wololela mchihindilo. Ila lotuchumule mla mg'handa hatumuwene munhu yoneche.” 


text:
Mkulu wa wamizi wa ng'handa ya Nguluwi na watambika wakulu lowahuliche mbuli ayo wazangudumba, waleche kuvizela gawapatile. 


text:
Keza munhu yumwe, nakawalonjela, “Wala wanhu womuhindile mchinhweng'ho, ahi sambi wa Ng'handa ya Nguluwi, wangulangusa wanhu.” 


text:
Aho mkulu wa wamizi wa ng'handa ya Nguluwi hamwe na wanhu wa heye nawaluta ng'handa ya Nguluwi, kuwegala. Ila hawawebate kwa lupichi, mina nawadumba wanhu wowatowa na maganga. 


text:
“Natuwalemeza ng'hatu kulangusa kwa itagwa lya munhu ayu, lelo mvumiza malanguso ga munhu ayu kwesa Yelusalemu, lelo mwangugana kutuwichila nongwa ya kubagama kwa munhu ayu.” 


text:
<pb/>Aho Petili, yawele hamwe na wala watumigwa wanji, nakedichila, “Igana kumuhulichiza Nguluwi kusinda wanhu. 


text:
Ayu ndo yula yakwinizwe na Nguluwi mbaka nzingo ya heye ya kudilo. Kawa chilongozi na mlohozi, leka yawadahize wanhu wa Izilaeli wamgalamchile Nguluwi, na kusilwa gehile ga hewo. 


text:
Na hetwe twanguvumila mbuli ayo, na heye Muhe Yelile yula Nguluwi yawapele wala walingumuhulichiza, kangulavya ulolezi kwa mbuli ilawile.” 


text:
<pb/>Wanhu weng'ha wawele hala mchitala lowahuliche ahyo wazudila, wazangugana kuwakopola watumigwa. 


text:
Ila Mfalisayo yumwe yali nguchemigwa Gamalieli yula yali mlangusa wa malajizo ga Musa nayatanganiche ng'hatu hali wanhu weng'ha, nakema mchitala, kagana wala watumigwa walavigwe kunze hado. 


text:
Hamba nakawalonjela wala wanhu wa kutagusa, “Wanhu wa Izilaeli, mijese hala hamnakola chila chomlingugana kuwakolela wanhu awa! 


text:
Katali hado, nakalawila munhu yumwe itagwa lya heye Seuda, kazangidita kota kamunhu yatanganiche na wanhu wafichile mia zine welongoza na heye. Ila nakakopoligwa, na chilundo cheng'ha cha heye chisambaluka na kwaga. 


text:
Kahi, heni hamba, mhela ula wa kuwazigwa wanhu, nakalawila Yudasi wa Galilaya. Na heye ayu nakawakwega wanhu wamuwinza, ila na heye nakakopoligwa na wala waliwomuwinza wasambaluka. 


text:
Na kahi heni sambi ndangukulonjelani, mleche kuwaditila wanhu awa chinhu choneche chila, mina wone mbuli ayi ya hewo yaluchizwe na wanhu, yokwaga iliyeng'ha. 


text:
Ila wone yaluchizwe na Nguluwi, haiwele hela kota molemwa kuwasumya, ila mochifika mumlema Nguluwi!” Hamba, wekundiza na heye. 


text:
Ahyo wawachema wala watumigwa, hamba nawawalonjela watowigwe ng'hobwa na kuwalemeza waleche kulangusa kwa itagwa lya Yesu, hamba nawawaleka walute. 


text:
Ahyo watumigwa nawalawa hala mchitala wawele wasangalale, mina nawalapigwa kubasigwa soni kwa itagwa lya Yesu. 


text:
Chila zuwa wazangulangusa na kudamla mli Ng'handa ya Nguluwi na ng'handa za wanhu Mbuli Inojile kota Yesu ndo Kilistu Mlohozi yahaguligwe.<pb/>


text:
Hamba, lung'hongola lwa walanguswa vyolwali luvila ng'hatu, nakulawila kung'hung'huta hali wanhu walingukunda walingulonga Chigilichi na wala walingulonga Chiebulaniya. Wala walingulonga Chigilichi waliwong'hung'uta kota walekwa wa hewo wali wosemwigwa kuli kugawilwa vinhu vyowali wolapa chila zuwa. 


text:
Ahyo, watumigwa kumi na weli nawaichema nhanzi yeng'ha ya walanguswa, nawalonga, “Hainojile hetwe tuleche kudamla luzi lwa Nguluwi hamba tuzengigayila kigawila vinhu vyotulingugana kwa malapo ya chila zuwa. 


text:
Ahyo wang'holozetu, mhagule hali hemwe wanhu saba watanganiche, wamemile Muhe na luhala lwa kumuhulichiza Nguluwi, na hetwe towapa hemwe ludali alo lwa kigawila vinhu. 


text:
<pb/>Mbuli ayo iwanojeza nhanzi ya wanhu weng'ha wa Nguluwi. Wamhagula Stefani, munhu nayali na makundo makulu na yamemile Muhe Yelile nawamhagula kahi Filipo na Pilokolo na Nikanoli na Timona na Pamena na Nikolao wa Antiokiya yula mhela umwe yali yahinduchile na kwinjila kuli nzila ya Chiyahudi ya kumfugamila Nguluwi. 


text:
<pb/>Luzi lwa Nguluwi luza kwenela na wanhu wa Nguluwi ako Yelusalemu wonjezeka ng'hatu, na chilundo chikulu cha watambika nawabochela makundo ga Yesu. Stefani kangibatigwa 


text:
<pb/>Stefani nakabochela kunoga kwinji kwa Nguluwi, ludali lwinji na kazangulajila vinduzanduza hali wanhu. 


text:
Ila wanhu wamwenga nawalawila wetwanjize na Stefani. Wanhu awo wamwenga wali wa ng'handa imwe ya kusalila ilinguchemigwa, ng'handa ya wanhu welejehe, na hewo nawalawa Kulene na Alekizandilia, wamwenga nawalawa Kilikiya na mkowa wa Asiya. 


text:
Ila nawalemwa kitwanza na heye kwa mbuli ya luhala lwake na yula Muhe Yelile yamlongoze mhela loyalonjile. 


text:
Ahyo nawawasonjeleza wanhu wamwe walonje, “Tumhulika Stefano yolonga mbuli za kumliga Musa na kumliga Nguluwi.” 


text:
Kwa chiwalo acho, nawawasonjeleza wanhu na wasekulu na walangusa wa malajizo ga Musa. Lelo, wamuyila Stefani, wamibata wamigala hali chitala chikulu. 


text:
Wawegala mchitala walolezi wa udesi wala nawalonga, “Munhu ayu hambe yaleche kulonga ulonzi wa kuliga honhu helile na malajizo ga Musa. 


text:
Mina natumhulika yolonga ayo Yesu wa Nazaleti kowifya ng'hatu ng'handa ya Nguluwi na kuchigalamla chihendo chila chotubochele kwa Musa.” 


text:
Weng'ha wawele mli chitala wamnogolela meho Stefani, wona kumeho kwa heye kuwele kota mhilisi wa kilanga.<pb/>


text:
Stefani nakedichila, “Wang'holozangu na wahaza wa heni, mnyhulichize! Nguluwi wa ukulu nakamlawila Mhaza wa hetwe Ibulahimu loyali yochikala Mesopotamia, naloyang'hali kikala Halani, 


text:
Ahyo Ibulahimu nakoka muisi ya Kalidayo na kuza kikala Halani. Nakoka ako mhaza wa heye lonayabagame, Nguluwi nakamusa mbaka isi ayi yomlingikala hemwe sambi. 


text:
Nguluwi nahampele ne honhu hamwe hadodo ha isi ayi iwe ya heye, leka ahyo, nakalagana na heye kota komha isi ayi iwe ya heye na ya walelwa wa heye, hanga mhela awu hawele na mwana. 


text:
Nguluwi nakamlonjela ahi, ‘Lulelo lwa hegwe loza kikala isi ilingulongozwa na wanhu wanji, ako woditigwa wapogozi na kuditigwa vibi kwa mhela wa miyaka mia na jine. 


text:
Ila heni ndoitagusa ayo isi iwadita hemwe wapogozi. Hamba ndowalavya kuli isi ayo woye wafugamile heni Nguluwi honhu aha.’ 


text:
Hamba Nguluwi nakadita na heye ilagano liwele kwinjila ikumbi ndo liwa ulajilo wa ilagano lya heye. Ahyo, Ibulahimu nakamwinjiza ikumbi mwanage Isaka zuwa lya nane hala hoyaleleche. Na Isaka, hihyo, nakamwinjiza Yakubu. Na heye Yakubu nakawenjiza wala wana kumi na weli wawele ndo wasekulu wa hemwe.” 


text:
<pb/>“Wala wana wa Yakubu, nawamonela maya Yusufu, nawamuguza muupogozi Misili. Ila Nguluwi yali hamwe na heye, 


text:
nakamlohola kuli magayo ga heye gesa. Nguluwi nakamganila isungu na luhala hali Falao, Mndewa wa Misili, na heye Falao nakamuwika yawe mng'hangala wa ila isi na ng'handa ya chiundewa. 


text:
Hamba nakulawila nzala ng'hulu kuli isi yeng'ha ya Misili na Kanani, nayambuza kugaya kukulu. Wasekulu wa hetwe hawawele nachoneche cha kulya. 


text:
Hamba Yakubu loyahuliche mbuli kuta ako Misili kwali na chilyo, nakawalajiza wanage, wawele ndo wasekulu wa hetwe, waluche kuluta ako Misili kuli majendo ga mwaluko. 


text:
Mli majendo ga hewo ga keli, Yusufu nakelajila kwa wang'holoze, na Falao Mndewa wa Misili, nakaizela nhanzi ya Yusufu. 


text:
Yusufu nakawalajiza wasenga wamcheme Yakubu na nhanzi yeng'ha, weng'ha wanhu makumi saba na wahano woye Misili. 


text:
Mitufi ja hewo najigaligwa mbaka Shekemu, jiwichigwa mli vilaga vila Ibulahimu yali yagulile kwa nhanzi ya Hamoli kwa chasi chimwe cha sendi. 


text:
<pb/>“Mhela lowali habehi Nguluwi yagongomanye ilagano loyampele Ibulahimu, wanhu kula Misili wali mina wonjezeche nakuwa wenji ng'hatu. 


text:
Nakaiditila nhanzi ya hetwe wihe, kawaditila wasekulu wa hetwe na kuwakola lupichi wawawiche hanze wana wawele vyali leka wabagame.” 


text:
Musa nakaleligwa mhela awo. Yali mwana yanojile ng'hatu. Nakaleligwa mng'handa ya Nguluwi kwa miezi jidatu. 


text:
Ako nakamona myao yumwe yoditilwa vibi na Mmisili, nakaluta kumgombola, na kuwalipiza hewo, kamkopola yula munhu. 


text:
Musa nakejesa kota Waizilaeli wayage nawavizela kota Nguluwi yahetumbile heye kuwalohola, ila nahawavizelele ahyo. 


text:
Mitondo yake, nakawona Waizilaeli weli wochitowa, kajeza kuwahanyisa yolonga, ‘Mwalukolo, lekachoni kilumiza mwemwe yeng'ha?’ 


text:
Yula yali yomtowa myage nakamkundujiza Musa hafungo yolonga, ‘Whaani yakuwichile hegwe uwe chilongozi na mlewezi wa hetwe?’ 


text:
<pb/>“Mihela makumi gane logafichile, mhilisi wa Mkulu nakamlawila Musa kuli chisosolo chilingwaka chiluli kula kugunuche behi na chidunda cha Sinai. 


text:
Musa nakabubuwala ng'hatu kona alyo lilawile mbaka kahejela behi yasunjilile, ila kahulika lizi lya Mkulu, 


text:
‘Heni nda Nguluwi wa sekulu wa hegwe Nguluwi wa Ibulahimu na Nguluwi wa Isaka na Nguluwi wa Yakubu.’ Musa kaza kukakama yodumba hajezile kahi kulola ng'hatu. 


text:
Ndigona ng'hatu, gehile gowalinguditilwa wanhu wa heni kula Misili. Nhyulika chililo cha hewo, na heni mbuya kuwagombola. Ahyo lelo, ndokulajiza Misili.’ 


text:
<pb/>“Ayu Musa ndo yula wanhu wa Izilaeli nawamlemile lowalonjile, ‘Whaani yakuwichile hegwe uwe chilongozi na mlewezi wa hetwe?’ Kukolela yula mhilisi wa kilanga yamlawila kuli chila chisosolo nachiwele ngwaka chiluli, Nguluwi nakamlajiza ayo Musa yawe chilongozi na mlohozi. 


text:
Ndo yula yawalongoze wala wanhu walawe Misili kwa kulajila vinduzanduza na kububuwaza mli isi ya Misili, mli bahali ya Shamu na kugunuche, kwa mhela wa myaka makumi gane. 


text:
Musa ndo yula yawalonjele wanhu wa Izilaeli, ‘Nguluwi kokuhagulilani hemwe mloli, kota vyoyanhumile heni, na heye kolawa mli lukolo lwa mwemwe baho.’ 


text:
Chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu lochikungajize hamwe kula kugunuche, Musa ndo yali ako kota msenga hali awo wasekulu wa hetwe na ayo mhilisi wa kilanga yalonjile na heye kuli chidunda cha Sinai. Ndo heye yapeligwe ula ulonzi wa ukomu yatigalile hetwe. 


text:
<pb/>“Ila heye ndo yula wasekulu wa hetwe nawalemile kumuhulichiza, wamkundujiza hafungo. Wazangugana kuhiluka Misili. 


text:
Nawamlonjela Aluni, ‘Tugongomanyile milungu jojitulongoza mnzila. Mina hatuvizelele gamfichile ayo Musa yatulongoze kulawila isi ya Misili.’ 


text:
Aho ndo howegongomanyile jimalukolo ja isenga ilogota, wachitambichila na kiditila mvina chinhu chiditigwe na moko ga hewo wawo. 


text:
Ila Nguluwi nakoka hagati ha hewo, kawaleka wafugamile nhondwe za kilanga, kota voyandichigwe mli chitabu cha waloli wa Nguluwi,<pb/>‘Hemwe wanhu wa Izilaeli!<pb/>Siwele heni, mndavile nhambiko na ndolendole<br/>kwa miyaka makumi gane kula kugunuche!<pb/> 


text:
Hemwe na mchihola chibumuli cha Nguluwi Moloki,<br/>na limalukolo lya nhondwe ya mlungu wa hemwe Lefani.<pb/>Jimalukolo jomditile ndo jomulingufugamila.<pb/>Ahyo ndowahilika hemwe muwe wapogozi kutali kupuluta Babiloni!’ 


text:
<pb/>“Kula kugunuche wahaza wa hetwe wali na lila Ihema lya Nguluwi. Naligongomanywa kota Nguluwi navyoyamlonjele Musa yadite, hihila kota voyalajilwe chila chinhu. 


text:
Hamba wasekulu wa hetwe wazangibochela hewo kwa hewo lila Ihema lya Nguluwi, mbaka mhela wa Yoshuwa. Lowaiholile ila isi kwa zila isi Nguluwi nayaziwinjile hali meho ga hewo. Ahyo nalikala mbaka mhela wa Daudi. 


text:
Daudi nakaganigwa lukami na Nguluwi, nakamlanda Nguluwi yamkundize heye yamzenjele honhu helile heye yawele Nguluwi wa Yakubu. 


text:
<pb/>“Ahyo, Nguluwi Mkulu hambe yekale muli ng'handa zizenjigwe na wanhu, kota mloli wa Nguluwi vyoyalingulonga,<pb/> 


text:
‘Mkulu kangulonga,<br/>kilanga ndo chigoda cha heni cha undewa,<br/>na isi yeng'ha ndo chigoda cha heni cha kuwichila magulu.<pb/> 


text:
Lelo, ng'handa ilindaze yomuweza kunzenjela,<br/>na honhu hachi hondikwesela?<pb/>Nene baha ndo ndividitile vinhu avi vyeng'ha?’ ” 


text:
<pb/>Hamba Stefani nakalonga, “Hemwe mna ibamba ng'hatu! Nhumbula na makutu ga hemwe ndo kota wanhu wa isi wohambe wamzelele Nguluwi. Hemwe ndo kota wasekulu wa hemwe. Mazuwa geng'ha mwangumlema Muhe Yelile. 


text:
Lelo, kakuko mloli wa Nguluwi yoneche yula wasekulu wa hetwe hawamgazile? Nawawakopola awo Nguluwi yawalajize wadamle kuya kwa heye yatanganiche. Na hemwe mumhinduka, mumkopola. 


text:
Hemwe na mbochela lilajizo lya Nguluwi, lila ligaligwe kuli hemwe na mhilisi wa kilanga, ila hamulikundile.” Stefani kangukopoligwa 


text:
Ila Stefani yawele yamemile Muhe Yelile, nakalola kuchanya kilanga, kawona ukulu wa Nguluwi na Yesu yemile ubanzi wa kudilo wa Nguluwi. 


text:
Nakalonga, “Mlole! Ndangona kilanga kugubuligwe na Mwana wa Munhu yemile ubanzi wa kudilo wa Nguluwi.” 


text:
<pb/>Aho, wanhu weng'ha wawele hala mchitala, nawatowa iyowe na kudinya makutu ga hewo kwa moko gawo. Hamba wamdavila weng'ha hamwe, 


text:
wamlavya hanze ha muji ula, wamtowa maganga. Wala walolezi nawawika mikoti ja hewo hali wamizi wa msongolo yumwe itagwa lya heye Saulo. 


text:
Nawalutilila kumtowa Stefani na maganga, aku yomlanda Nguluwi, “Mkulu Yesu, ubochele Muhe wa heni!” 


text:
Kafugama, kalila kwa lizi likulu, “Mkulu uleche kuwakalalila kwa gehile aga.” Loyalonjile ahyo, nakabagama.<pb/>


text:
Saulo na heye nakachona acho chikoleche cha kukopola kota chinoga. Chilundo cha wanhu walimgumkunda Kilistu chingugazigwa Zuwa alyo wanhu wa Nguluwi ako Yelusalemu nawaluka kugazigwa lukami. Chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cheng'ha, ila wala yeng'ha watumigwa, nawalapigwa kusambaluka wamwenga kuli honhu ha migunda ja Yudeya na Samaliya. 


text:
<pb/>Mhela wuwo Saulo yali yowagaza wanhu wa Nguluwi. Nakaluta chila ng'handa kachilavya kunze chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, walume na wadala, kawajela mchinweng'ho. Chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu chingudamla Mbuli Inojile ako Samalia 


text:
Filipo nakenjila mli muji wa Samaliya na kwaluka kumdamla kota Kilistu Mlohozi kwa wenyeng'haye wa aho. 


text:
Wanhu nawaluta kuhulichiza goya ula usenga wa Filipo na kulola ulajilo wa vila vinduzanduza vyoyaditile. 


text:
Mina vijeni vihile naviwakwinile wanhu wenji naviwalawa kuno vitowa iyowe, na kahi wanhu wanji wawele waziliche vitomo na vyete nawaloholigwa. 


text:
<pb/>Lelo, kwali na munhu yumwe yalinguchemigwa Simoni yula mina yali yadidiche uhawi wa heye honhu aho na kuwabubuwaza wanhu wa Samalia, na kiwona kota heye ka munhu mkulu ng'hatu. 


text:
Wanhu weng'ha, wadodo na wakulu, nawamhulichiza wolonga, “Simoni ndo ludali lwa Chinguluwi lulinguchemigwa, ‘Ludali Lukulu.’ ” 


text:
Ila lowaukundile usenga wa Filipo gala ga Mbuli Inojile ya Undewa wa Nguluwi na itagwa lya Yesu Kilistu, nawabatizigwa, wadala na walume. 


text:
Na ayo Simoni nakakunda, naloyasindile kubatizigwa na yali yochilongoza na Filipo, nakabubuwala kwa ulajilo wa vinduzanduza na kububuwaza kulingukoleka. 


text:
<pb/>Wala watumigwa wa Nguluwi lowali kula Yelusalemu lowalonjelwe kota wenyeng'haye wa Samalia na hewo wabochela luzi lwa Nguluwi, nawawalajiza ako Petili na Yohani. 


text:
Mina mhela awo Muhe Yelile nayang'hali kumdulichila munhu ne yumwe kwa hewo, nawali wabatizigwe hela kwa itagwa lya Mkulu Yesu. 


text:
Aho Simoni nakavizela kota kwa kuwichilwa moko ga watumigwa, nawapegwa Muhe Yelile. Ahyo nakagana kuwapa Petili na Yohani sendi yolonga, 


text:
<pb/>Ila Petili nakedichila, “Mwajilile kutali hegwe na sendi za hegwe, kwa vila kwangijesa kogula ludali lwa Chinguluwi kwa sendi! 


text:
Kwahela honhu honeche kahi kwahela kudita galingumnojeza Nguluwi kuli mijito ajo kwa vila nhumbula ya hegwe haiwele goya hali meho ga Nguluwi. 


text:
<pb/>Petili na Yohani lowalavile ulolezi wa hewo na kudamla usenga wa Mkulu, nawahiluka Yelusalemu. Lowali wohiluka nawadamla Mbuli Inojile mli vijiji vinji vya Samalia. Filipo kangumbatiza mkulu yumwe wa Isiopia 


text:
<pb/>Mhilisi wa Mkulu nakamlonjela Filipo, “Wiwiche goya ulute kusini kwa kukolela nzila ilingulawila Yelusalemu kuluta Gaza.” Nzila ayo yangukolela kugunuche. 


text:
Lelo, Filipo nakewika goya, kaluka kwinula majendo. Mhela wuwo kwali na munhu yumwe nayawele mkulu kuli isi ya Isiopiya, yula yali yoheluka kuza kaye. Ayo munhu yali mlolela ng'hano ya Kandake, navyowali wochemigwa Wandewa wa chidala wa Isiopiya. Munhu ayo nayali yalutile ako Yelusalemu kumlanda Nguluwi na mhela awo yali yohiluka yakwinile mtuka ya kukwejigwa na midogowi. 


text:
Filipo na kaibilimila ila mutuka, nakamhulika ayo munhu yosoma chitabu cha mloli Isaya. Aho Filipo nakamuuza, “Ago goulingusoma kugazela?” 


text:
Ayo munhu nakedichila, “Ndovizela ndaze ne munhu kundongoza?” Aho nakamchema Filipo yakwine kuchanya, yekalise hamwe na heye. 


text:
Na, honhu ha Maandiko Matakatifu hoyali yosoma yali ahi,<pb/>“Yali kota ing'holo lyali lichigaligwa kuchinjigwa,<br/>tulu kota hila mwanaing'holo litupuligwa milaika,<br/>heye halavile lizi ne hado.<pb/> 


text:
Nakabasigwa soni na kwimigwa hachi.<pb/>Haduhu munhu yoweza kuvizela gala ga ulelo wa heye,<br/>mina ukomu wa heye wusigwa muisi.” 


text:
<pb/>Ahyo Mwisiopia mkulu, nakamlanda Filipo, “Ndonjele, ayo mloli wa Nguluwi kangulonga chinhu chachi? Kangulonga mbuli azi kumlapa yuye ama ga munhu yunji?” 


text:
Lelo, Filipo yokwaluchila na honhu ha ago Maandiko Matakatifu, nakamlonjela Mbuli Inojile imlapile Yesu. 


text:
Lowali wang'hali wolutilila na majendo, nawafika honhu hawele na mazi, na ayo mkulu nakalonga, “Honhu aha hana mazi, lelo hana chinhu choneche cha kundemeza kubatizigwa?” 


text:
Filipo nakamlonjela, “Wone ulingukunda kwa nhumbula ya hegwe yeng'ha kwanguweza kubatizigwa.” Na heye nakalonga, “Ena ndangukunda Yesu Kilistu ndo Mwana wa Nguluwi.” 


text:
Lelo, ayo mkulu nakalajiza aila mutuka yime, weng'ha weli Filipo na yula mkulu chitumagwa wedulika hasi mmazi. Heye Filipo nakambatiza. 


text:
Lowalawile mmazi Muhe wa Mkulu nakamdita Filipo yajilile. Heye mkulu chitumagwa hamuwene kahi, ila heye nakalutilila na majendo ga heye yawele yasangalale. 


text:
Filipo kefika yawele Azoto, kakola mli miji jeng'ha yodamla Mbuli Inojile mbaka hoyafichile Kaisaliya.<pb/>


text:
Mhela awo Saulo yali yakangaze kuwakabusa na kuwakopola walanguswa wa Mkulu. Kaluta kwa mtambika mkulu, 


text:
kalanda yapegwe lyandiko lya uzeleso kwa ng'handa za kusalila kula Damasiko, leka wone yafiche ako walume ama wadala walinguwinza nzila ayo, yawebate na kuwegala Yelusalemu. 


text:
<pb/>Ila loyali mnzila behi kufika Damasiko, bahala lumuli lulawile kilanga lumwesela nzingo zeng'ha. 


text:
<pb/>Wala wanhu wali woheluka na Saulo na wema bahala, ne kulonga chinhu, nawahulika lizi ila hawamuwene munhu. 


text:
Saulo nakenuka kulawa mmisanga, ila loyagubule meho ga heye kona halingona ne chinhu. Leka wanhu wamlongoza kwa kumbata moko mbaka Damasiko. 


text:
<pb/>Lelo ako Damasiko kwali na mlanguswa yumwe yalinguchemigwa Anania. Mkulu nakamlonjela mli uloli, “Anania!” Anania nakedichila, “Ndahano Mkulu.” 


text:
Heye Mkulu nakamlonjela, “Wiwiche goya ulute kuli nzila ilinguchemigwa, igoloche, na kuli ng'handa ya Yudasi umlande munhu yumwe yalawile Talso yalinguchemigwa Saulo. Sambi kangumlanda Nguluwi. 


text:
Mli uloli kona munhu yalinguchemigwa Anania yokwinjila mng'handa na kumuwichila moko leka yazengulola kahi.” 


text:
<pb/>Ila Anania nakedichila, “Mkulu, nhyulika mbuli za munhu ayu kulawa kwa wanhu wenji na gala gehile goyalinguwaditila wanhu wa hegwe welile ako Yelusalemu. 


text:
Koya hano Damasiko, yawele na ludali kulawa kwa watambika wakulu kuwebata wanhu weng'ha walingitumbila na kukufugamila hegwe.” 


text:
<pb/>Ila Mkulu nakamlonjela, “Hegwe lute, mina ndimhagula heye yawe chitumagwa wa heni, yalidamle itagwa lya heni kwa wanhu hawawele Wayahudi na wandewa wa hewo na kwa wanhu wa Izilaeli. 


text:
<pb/>Anania kaluta, nakenjila mli ayo ng'handa loyawele Saulo na kumuwichila moko kumutwi. Nakalonga, “Mng'holozangu Saulo, Mkulu Yesu yuye yakulawile louwele kunzila kuya kuno. Nakandajiza heni leka uwe ulola kahi na kumemezwa Muhe Yelile.” 


text:
Na loyadile ndiya. Ludali lwa heye lumuhiluchila. Saulo kangudamla ako Damasiko Saulo nakekala mazuwa mado hamwe na walanguswa ako Damasiko. 


text:
Wanhu weng'ha wamhuliche nawabubuwala, walonga, “Munhu ayu ndo yuyula yawakopole wala wali wolanda kwa itagwa lili kula Yelusalemu! Kahi nakoya hano kwa mbuli ya kuwebata wanhu awo kuwegala kwa watambika wakulu!” 


text:
<pb/>Saulo nakonjezeka kuwa na ludali kuli kudamla, na kwa vila nakakunda kota Kilistu Mlohozi yahaguligwe na Nguluwi, Wayahudi wa ako Damasiko nawahangaluka ng'hatu. 


text:
ila Saulo nakahulika chilinguganigwa kukoleka. Hamihe na nemisi nawalolela vihindilo vya kwinjila mjini leka wamkopole. 


text:
Ila mhela wa hamihe walanguswa nawali hamwe na heye nawamhola, wamdulisa hasi yawele mizandu ikulu kwa kukolela kuli ugazi nauwele mulukanzi uzunguluche muji. Saulo kanguhiluka Yelusalemu 


text:
<pb/>Saulo loyafichile Yelusalemu nakajeza kilumba na wala walanguswa. Ila weng'ha nawamdumba hawakundile kuta heye yuye kawa mlanguswa hamwe na hewo. 


text:
Aho, Banaba nakoya kamhola Saulo, kamigala kuli watumigwa na kuwalonjela Saulo vyoyamuwene Mkulu mnzila na hila Mkulu vyoyalonjile na heye. Nakawalonjela Saulo vyoyadamle ne kudumba kula Damasiko kwa itagwa lya Yesu. 


text:
Ahyo Saulo nakekala hamwe na hewo, nakaijendela Yelusalemu yeng'ha yodamla mbuli ya Mkulu ne kudumba. 


text:
Wala wayage lowalizelile lila, wamhola Saulo, wamigala kuli muji wa Kaisaliya, nawamleka yalute Talso. 


text:
<pb/>Mhela awo chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu chali chochikala goya hose hala Yudeya na Galilaya na Samaliya. Wanhu wenji nawekangazwa nhumbula na Muhe Yelile na konjezeka na kikala kwa kumhulichiza Mkulu. Ainea kanguloholigwa 


text:
Ako nakamfika munhu yumwe yalinguchemigwa Ainea yula kwa miyaka nane yali yawasile muchinhanda kwa vila yali yaziliche. 


text:
Lelo Petili nakamlonjela, “Ainea, Yesu Kilistu kangukulohola. Winuche utandiche chinhanda cha hegwe.” Ainea baho du nakenuka. 


text:
Wanhu weng'ha wa Luda na Shaloni nawamona Ainea, na weng'ha wamgalamchila Mkulu. Dolikasi kanguloholigwa 


text:
<pb/>Kwali na mlanguswa yumwe mdala mjini Yopa yalinguchemigwa Tabita kwa Chigilichi ndo Dolikasi, izeleche, “Chifuno.” Ayo mdala yali yodita ganojile na kuwatanza wazunwa mazuwa gose. 


text:
Yopa haiwele kutali ng'hatu na Luda, ahyo walanguswa lowahuliche kota Petili yali Luda, wawalajiza wanhu weli kwa heye na usenga, “Uye kwa hetwe himahima vyouhega.” 


text:
Baho du, Petili nakaluta hamwe na hewo. Loyafichile kegaligwa kuli chila chihengo. Ako walekwa wanji na wamzunguluta Petili wolila na kumlajila mikoti na mivalo Dolikasi yali yogongomanya mhela loyali mkomu. 


text:
Petili kawalavya kunze weng'ha kafugama kamlanda Nguluwi. Hamba kagalamchila ula mtufi. Nakalonga, “Tabita, winuche.” Baho nakagubula meho ga heye, na loyamuwene Petili, kekalisa. 


text:
Petili nakamtanza kwima, hamba nakawachema wala wanhu wa welile na wala walekwa, nakamigala kuli hewo yawele mkomu. 


text:
Petili nekekala mazuwa mado ako Yopa, yochikala kwa munhu yumwe yalingugongomanya ngozi yalinguchemigwa Simoni.<pb/>


text:
Kwali na munhu yumwe ako Kaisaliya yalinguchemigwa Kolineli, mkulu wa wamizi wa chilundo chimwe chilinguchemigwa, “Chilundo cha Italia.” 


text:
Yali munhu yanojile, heye hamwe na ivyazi lyake lyeng'ha, wali womfugamila Nguluwi, yali yoditika vinhu vinji kwa kuwatanza wazunwa wa Chiyahudi na yali yomlanda Nguluwi mazuwa gose. 


text:
Yali ifichile saa tisa nemisi, mli ulotezi nakona, mhilisi wa kilanga wa Nguluwi yokwinjila mng'handa na kumlonjela, “Kolineli!” 


text:
Kolineli nakamnogelela meho ayo mhilisi kuno yodumba, kamlonjela, “Kuna choni mng'hangala?” Ayo mhilisi nakamlonjela, “Nguluwi nakabochela kulanda kwa hegwe na ndolendole za hegwe kwa wazunwa na hozisemwa hebu. 


text:
Ayo mhilisi wa kilanga yalonjile ago loyochile, Kolineli nakawachema vitumagwa weli wa ng'handa na yumwe wa wamizi yali yomuwinza Nguluwi, 


text:
<pb/>Mitondo, awo wanhu wadatu wang'hali mli majendo, ila behi na Yopa, Petili nakakwina mchiswiswili cha ng'handa. Yali iwele hagati nemisi leka yamlande Nguluwi. 


text:
Nakona ulanga ugubuligwe na chinhu kota igolole likulu liduliswa hasi liwele libatigwe mhembo zake zine. 


text:
Mgati mwa alyo igolole mwali chila nhanzi ya migongolo, migongolo jilingutambala na videje vya kilanga. 


text:
Petili nakedichila, “Hebu, Mkulu, sinajeza hebu chinhu chila chiwele chikokomoche au chiwele mzilo.” 


text:
<pb/>Ila lizi naihulikwa kahi naimlonjela, “Uleche kuvichema vikokomoka vinhu vila Nguluwi vyoyavyelize!” 


text:
<pb/>Petili loyali yang'hali yabubuwale kwa gala goyagawene, wala wanhu watumigwa na Kolineli, lowaiwene ng'handa ya Simoni, nawafika mchihindilo, 


text:
<pb/>Petili yali yang'hali yogana kugazela gala yalotile, na baho Muhe nakamlonjela, “Hulichize! Hana wanhu wadatu hano wangukupala. 


text:
Hewo nawamlonjela, “Mkulu wa wamizi Kolineli yula yawele munhu yanojile, yalingumuwinza Nguluwi na munhu yatanganiche hali Wayahudi weng'ha, nakatulajiza. Nakalonjelwa na mhilisi wa kilanga yakucheme kaye kwa heye yahulichize choneche cho ulinacho cha kulonga.” 


text:
Petili nakawachema mng'handa kawapa honhu ha kuwasa mihe yila. Mitondo yake Petili nakenula majendo hamwe na hewo, na wamwe wa wang'holoze wa ako Yopa nawali hamwe nawo. 


text:
Zuwa lya keli nawafika Kaisaliya na ako Kolineli yali yowabeta hamwe na ivyazi na wanhu walingikala habehi yawalaliche. 


text:
Petili loyali yokwinjila, Kolineli nakalawa kunze kumbochela, nakafugama hoyali na kinamiza hasi ng'hatu. 


text:
Petili nakalutilila kulongasa na Kolineli, lowawele wokwinjila mng'handa mowawafichile wanhu wenji wamemile. 


text:
Petili nakawalonjela, “Hemwe mvizela kota Myahudi yoneche kalemezwa na malajizo ga nzila ya kumfugamila Nguluwi kitanza na wanhu wa isi zinji. Ila Nguluwi nakandajiza ndeche kumjesa munhu yoneche kuta mwavu au kakokomoka. 


text:
<pb/>Kolineli nakalonga, “Mazuwa gadatu logapulute mhela kota awu, iwele nemisi, ndali ndimlanda Nguluwi mng'handa kuchihengo cha heni. Baho du! Munhu yawele yavalile ivalo lizelu pee! Nakema kumwando kwa heni, 


text:
Mlajize munhu yumwe Yopa yakamcheme munhu yalinguchemigwa Simoni, kwa itagwa linji Petili, kamng'handa ya Simoni mgongomanya ngozi behi na bahali.’ 


text:
Ahyo nandikugalila usenga ne kukawila, na hegwe kunoza kuya. Lelo hetwe twa hamwando ha Nguluwi, kuhulichiza choneche chila Mkulu choyakuganile kulonga.” Kudamla kwa Petili 


text:
Awu ndo usenga wa Nguluwi yawagalile wanhu wa Izilaeli, yodamla Mbuli Inojile ilingigala kikala goya kukolela Yesu Kilistu ndo yawele Mkulu wa wanhu weng'ha. 


text:
Hemwe mvizela mbuli ilawile mli isi yeng'ha ya Wayahudi kwaluchila Galilaya kupuluta ula ubatizo woyadamle Yohani. 


text:
Mumzela Yesu wa Nazaleti na Nguluwi vyoyamhagule na kumjidila Muhe Yelile na mong'ho. Nguluwi yali hamwe na heye, heye nakaluta ako na ako yodita ganojile kuwalohola weng'ha walingulongozwa na Limazoga. 


text:
Hetwe twa walolezi wa gala geng'ha goyagakolile mli isi ya Yudeya na Yelusalemu. Nawamkopola kwa kumuwamba na kumniniza mumsalaba, 


text:
haiwele kwa wanhu weng'ha, leka kwa wala Nguluwi mina yawahagule wawe walolezi wa heye, tuta hetwe tudile na kung'hwa hamwe na heye hala hoyazilipuche. 


text:
Nakatulajiza kuidamla Mbuli Inojile kwa wanhu weng'ha na kulavya ulolezi kota heye ndo Yesu yahaguligwe na Nguluwi yawe mtagusa wa wawele wakomu na wabagame. 


text:
Waloli wa Nguluwi weng'ha, nawalonga mbuli za heye kota chila munhu yomkunda kokusigwa gehile ga heye geng'ha kwa itagwa lya heye.” Kolineli na ivyazi lyake wangumbochela Muhe Yelile 


text:
<pb/>Mhela Petili loyali yang'hali yolonga ulonzi awo, Muhe Yelile nakawadulichila weng'ha wali wohulichiza usenga awo. 


text:
Wala Wayahudi wamkundile Kilistu woyile hamwe na Petili yalawile Yopa nawabubuwala kona Nguluwi kawajidila ndolendole ya Muhe Yelile wanhu hawawele Wayahudi. 


text:
“Wanhu awa wambochela Muhe Yelile kota hetwe vyotumbochele. Lelo, ka baho yoneche yowadinyila waleche kubatizigwa kwa mazi?” 


text:
Hamba, nakalajiza wabatizigwe kwa itagwa lya Yesu Kilistu. Baho nawamlanda Petili yekale na hewo mazuwa mado.<pb/>


text:
Watumigwe na wanhu wamkundile Kilistu kula Yudeya nawahulika kota wanhu hawawele Wayahudi wali wabochele luzi lwa Nguluwi. 


text:
Lelo Petili loyahiluche Yelusalemu, wala Wayahudi wakundile nawaganile wanhu hawawele Wayahudi wenjile ikumbi, nawejesa wolonga, 


text:
<pb/>“Zuwa limwe londali ndimlanda Nguluwi ako Yopa, nambona ulotezi, nambona chinhu kota igolole likulu lidulika hasi kulawa kilanga liwele libatigwe mhembo zeng'ha zine, liwichigwa hafungo ha heni. 


text:
Nasunjilila goya mgati mwa lila igolole nambona migongolo jiwele na magulu gane na migongolo ja kisolo na jiwele ngutambala na videje vya kilanga. 


text:
Ila heni nandonga, ‘Hebu Mkulu, mina choneche chikokomoche kwa heni hachinajeza kwinjila kumlomo kwa heni.’ 


text:
Baho du, wanhu wadatu wali watumigwa kwa heni kulawila Kaisaliya, nawafika hali ng'handa yondali ndikala. 


text:
Muhe nakandonjela ndute hamwe na hewo ndeche kujesa. Awa wanhu sita wa lukolo lumwe nawelongoza na heni kuza Kaisalia na ako natwinjila mng'handa ya Kolineli. 


text:
Heye nakatulonjela vyoyamuwene mhilisi wa kilanga yemile mng'handa ya heye na kumlonjela, ‘Mlajize munhu Yopa yakamcheme munhu yumwe yalinguchemigwa Simoni, kwa itagwa linji Petili. 


text:
Honyaluche hela kulonga, Muhe Yelile nakawadulichila kota hila vyoyatudulichile hetwe hala mwaluko. 


text:
Aho ng'humbuchila ula ulonzi Mkulu woyalonjile, ‘Yohani nakabatiza kwa mazi, ila hemwe mobatizwa kwa Muhe Yelile.’ 


text:
Lelo wone Nguluwi yawapele wanhu hawawele Wayahudi ndolendole yiyila yotupegwe twetwe lotumkundile Mkulu Yesu Kilistu, lelo heni nda whaani mbaka ndimbeze Nguluwi?” 


text:
<pb/>Lowahuliche ahyo, nawaleka kitwanza, nawamtogola Nguluwi wolonga, “Nguluwi kawapa wanhu hawawele Wayahudi mhumhu ya kumgalamchila Nguluwi leka wapegwe ukomu!” Chilundo cha walingukunda ako Antiokiya 


text:
<pb/>Kwa kugazigwa konakulawile mhela Stefani loyakopoligwe, wanhu walingumkunda Kulistu nawesambalula. Wamwe nawaluta mbaka Foinike, Kupulo na Antiokiya wodamla ula usenga kwa Wayahudi yeka. 


text:
Ila wayao wamwenga walawile Kupulo na Kulene, nawaluta Antiokiya waudamla awo usenga kwa Wagilichi wowadamlila Mbuli Inojile ya Mkulu Yesu. 


text:
Mbuli ayo naihulikwa na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Yelusalemu. Ahyo nawamlajiza Banaba yalute Antiokiya. 


text:
Loyafichile ako nakona isungu lya Nguluwi kwa wala wanhu, nakasangalala na kuwahimiliza weng'ha wekale kwa kitumbila Mkulu. 


text:
Banaba yali munhu yawele yanojile na yamemile Muhe Yelile na makundo. Chilundo chikulu cha wanhu nachikwejigwa kwa Mkulu. 


text:
Loyamuwene kamigala Antiokiya. Na hewo weng'ha weli nawekala na chila chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu kwa mhela umwe wolangusa chilundo chikulu cha wanhu. Ako Antiokiya, ndo kwa mwaluko walanguswa nawachemigwa Wakilistu. 


text:
Lelo myao yumwe yalinguchemigwa Agabo nakema, na kwa ludali lwa Muhe Yelile kalagula kowa na nzala ng'hulu kuli isi yeng'ha. Nzala ayo nailawila mhela wa ulongozi wa Klaudiyo. 


text:
Wala walanguswa nawamula chila munhu kwa chila choyalinacho yegale chiwatanze wala wanhu wa lukolo lumwe walingikala Yudeya. 


text:
Nawadita ahyo na kumha Banaba na Saulo azo sendi zikungajizwe na kuhilikwa wazigale wawo kwa wasekulu vilongozi wa wanhu walingumkunda Kilistu.<pb/>


text:
Habehi na mhela wuwo, mndewa Helodi nakaluka kuchigaza chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wamwenga. 


text:
Loyawene madito aga ganguwanojeza Wayahudi, nakalutilila, kamibata Petili. Ayo naikoleka mhela wa mvina za mibumunda jilihela usaso. 


text:
Loyabatigwe, Petili nakawohigwa mchinweng'ho, nakawichigwa mmoko mwa vilundo vine vya wamizi wane. Helodi nakalapa kumlavya hazelu loimala mvina ya Pasaka. 


text:
Lelo, Petili loyali mchinweng'ho, chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu chali chomlandila kwa Nguluwi vihejile ng'hatu. Mhilisi kangumlavya Petili mchinweng'ho 


text:
<pb/>Nechilo, Petili loyalikuza lavigwa na Helodi hazelu, Petili nayali yawasile hagati ha wamizi weli. Yali yawohigwe na minyololo mili, na wamizi wali wokwamila mchihindilo chikulu cha chinweng'ho. 


text:
Baho du, mhilisi wa Mkulu nakema habehi na heye na lumuli nalumulichila chila chihengo cha chinweng'ho. Mhilisi nakamdoliza Petili mulubavu kamlilimla yolonga, “Uche himahima!” Bahala du jila minyololo najoyawohigwe mmoko najidumka na kulagala hanyi. 


text:
Mhilisi wa kilanga nakamlonjela, “Wiwohe isali lyako, uvale makwamba gako.” Heye kadita hihyo. Hamba mhilisi ayo nakamlonjela, “Uvale ikoti lyako, umbinze.” 


text:
Petili nakamuwinza kunze ila nahavizelele kota ago gaditigwe na ayo mhilisi wa kilanga gali ga kukomya, nakejesa kota yali yolota. 


text:
Nawapuluta chihindilo cha mwaluko cha wamizi na cha keli, hamba nawafika mchihindilo cha chuma cha kulawila kunze kuluta kuli muji. Acho chihindilo nachichumuka chiliyeka, na hewo walawa kunze. Nawali wojenda mnzila imwe na baho du yula mhilisi wa kilanga nakamleka Petili yali yeka. 


text:
<pb/>Aho ndo Petili hoyavizelele galawile, nakalonga, “Lelo ndo ndivizela kakomya ng'hatu kota Mkulu nakamlajiza mhilisi wa kilanga wa heye kandohola kulawa mmoko ga Helodi na kulawa kuli mbuli zila zose wanhu wa Izilaeli waliwozibeteza.” 


text:
<pb/>Loyavizelele ayo nakaluta lumwe mbaka haluga ha Maliya mayake Yohani yochemigwa Malichi. Amo mng'handa wanhu wali wekungajize womlanda Nguluwi. 


text:
Petili nakahodiza mchihindilo cha kunze na chitumagwa yumwe mhinza yochemigwa Loda nakaluta mchihindilo kumwidichila. 


text:
Ayo mhinza nakalizela lizi lya Petili nakasangalala ng'hatu, lelo honhu ha kuchumula, kabilimila mng'handa na kuwalonjela kota Petili kema kunze hali chihindilo. 


text:
Nawamlonjela yula mhinza, “Kuna lukwale!” Ila heye nakemilila kota yali yokomya. Na hewo nawamlonjela, “Ayo ka mhilisi wa kilanga wa heye.” 


text:
<pb/>Mhela awo Petili nakalutilila kuhodisa. Hamba nawachumula chihindilo wamwona Petili, wekala wabubuwale. 


text:
Petili nakawagololela moko wenyamalile mye, kawasimila Mkulu vyoyamlavile mchinweng'ho. Hamba nakawalonjela wakalonje kwa Yakubu na wala wang'holoze, hamba nakoka kaluta honhu hanji. 


text:
Helodi nakalajiza wampale ila nahawamuwene ng'o. Lelo nakalajiza wala wamizi wauzigwe, kalavya ilajizo wakopoligwe. Hamba nakalawa ako Yudeya kaluta Kaisaliya ako nakoyekale. Kubagama kwa Helodi 


text:
<pb/>Helodi nakezudizwa ng'hatu na wanhu wa Tilo na Sidoni. Ila hewo nawamhilichila wasenga. Nawampala Blasto tandi yawe banzi ya hewo. Blasto yali chilongozi wa wamizi wa mijito mng'handa ya mndewa. Hamba nawaluta kwa Helodi wamlande kuwe na kikala goya, kwa vila isi yaliitumbila isi ya undewa kwa chilyo. 


text:
<pb/>Zuwa limwe ihaguligwe lolifichile, Helodi yavalile ivalo lya chiundewa yekalise mchigoda cha undewa nakawadamlila wanhu. 


text:
Baho du mhilisi wa Mkulu kamgwisa Helodi hanyi kwa vila nahamtogole Nguluwi. Kadakulwa na ichango, nakabagama. 


text:
<pb/>Banaba na Saulo lowasindile mijito ya hewo, nawoka kahi Yelusalemu, nawamuhola Yohani yalinguchemigwa Malichi.<pb/>


text:
Kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Antiokiya kwali na wanhu wamwe nawali waloli wa Nguluwi na walangusa. Wamwenga wa hewo wali Banaba na Simoni yachemigwe Mtitu na Lukio wa Kilene na Manaeni yonayakulase hamwe na mndewa Helodi hamwe na Saulo. 


text:
Lowali wodita nhambiko zawo kwa Mkulu na kwesela kulya, Muhe Yelile nakalonga, “Mmbagulile Banaba na Saulo kwa mijito yondiwachemele.” 


text:
Lelo, lowalandile kwa Nguluwi na kwesela kulya ng'hatu, nawawawichila moko, wawaleka walute. Watumigwe wangudamla ako Kuplo 


text:
<pb/>Lelo, Banaba na Saulo lowatumigwe na Muhe Yelile, nawadulika mbaka Seleukia, na kulawila ako, nawakwina mli itumbwi mbaka chihilwa cha Kupulo. 


text:
Lowafichile Salami nawadamla luzi lwa Nguluwi mng'handa za kusalila za Wayahudi. Wali hamwe na Yohani yowatanza. 


text:
<pb/>Nawajenda nzingo zeng'ha za chihilwa mbaka Pafo. Ako nawamfika mhawi yumwe Myahudi yochemigwa Baali Yesu yochidita kota mloli. 


text:
Ayo munhu yalihamwe na Seligio Paoli, mkulu wa chila chihilwa, yawele na luhala ng'hatu. Seligio Paoli nakawachema Banaba na Saulo leka yahulichize luzi lwa Nguluwi. 


text:
Ila yula mhawi Elima kota vyoyali yochemigwa kwa Chigiliki, nakajeza kuwalemela leka yamlemeze ayo mkulu wa chihilwa yaleche kugalamchila makundo ga Kikilistu. 


text:
nakalonga, “Kwa mdesi na kwa mhadi ng'hatu hegwe! Hegwe kwa mwana wa Limazoga hegwe! Hegwe kwa mwihe wa choneche chinojile, hambe uleche ne hado kuzihada nzila za Mkulu zigoloche. 


text:
Lelo moko wa Mkulu wokudita vibi, meho hagolola na kolemwela kulona lumuli lwa isanya kwa mhela udo. Baho du chila chinhu chiwa kota ng'hungugu na jiza kwa heye, nakaluka kuluta kuno na aku yopala munhu wa kumibata moko yamlongoze.” 


text:
Yula mkulu wa chihilwa loyawene ago, nakawa munhu yalingumkunda Kilistu Nguluwi nakabubuwala ng'hatu malanguso goyahuliche gamlapile Mkulu. Banaba na Sauli kuli muji wa Antiokiya Pisidia 


text:
<pb/>Kulawila Pafo, Paoli na wayage nawakwina itumbwi waluta mbaka Pega ako Pamfiliya, ila Yohani nakawaleka, kahiluka Yelusalemu. 


text:
Ila hewo nawalutilila na majendo kulawa Pega mbaka Antiokiya muisi ya Pisidia. Zuwa lya kwesela nawenjila mli ng'handa ya kusalila, wekalisa. 


text:
<pb/>Lowasindile kusoma mchitabu cha malajizo ga Musa na gandichigwe ga waloli wa Nguluwi, wala vilongozi wa ng'handa ya kusalila nawawahilichila luzi wolonga, “Wang'holozangu, wone muwele na mbuli ya kuwalonjela wanhu chinhu cha kuwahimiliza, namuwalonjele.” 


text:
Paoli nakema kalavya ulajilo kwa moko, nakaluka kulonga, “Wanhu wa Izilaeli na wanhu wanji weng'ha mlingumngumfugamila Nguluwi, mhulichize! 


text:
Nguluwi wa wanhu awa wa Izilaeli nakawahagula wasekulu wa hetwe, nakawadita awa wawe nhanzi ya wanhu lowali wajenzi kula Misili. Nguluwi nakawalavya ako kwa ludali lwa heye lukulu. 


text:
Myaka miya nane na makumi gahano najipuluta. “Hamba kawapa watagusa wawalongoze mbaka mhela wa Samweli loyali mloli wa Nguluwi. 


text:
Aho nawagana wawe na mndewa, na Nguluwi kawapa Saulo, mwana wa Kishi wa nhanzi ya Benjamini, yawe mndewa wa hewo kwa mhela wa myaka makumi gane. 


text:
Loyamusile Sauli, Nguluwi nakamhagula Daudi, yawe mndewa wa hewo. Nguluwi nalalonga ahi kwa mbuli ya Daudi, yolonga, ‘Ndimona Daudi mwana Jese, ndo munhu yalinguinojeza nhumbula ya heni, munhu yula yodita geng'ha gondilingugana kugadita.’ 


text:
Kulawila muli lukolo lwa Daudi, Nguluwi, kota vyoyalagane, kawagalila wanhu wa Izilaeli Mlohozi, ayu ndo Yesu. 


text:
Yesu lonayang'hali kwaluka kudita mijito, Yohani nakamlongola yowadamlila wanhu weng'ha wa Izilaeli kota yanguwalapa wamgalamchile Nguluwi nakubatizigwa. 


text:
Yohani loyali yosinda kulonga luzi lwa heye nakawalonjela wanhu, Mwanguvizela heni nda whaani, mlohozi? Heni Siwele yula muli ngumbeteza. Ayo yalinguya kunyhalila heni, kamng'hangala kusinda heni, sijeza ne kudohola ng'hweso za makwamba ga heye.” 


text:
<pb/>“Wang'holozangu, lukolo lwa Ibulahimu, na wanhu wanji weng'ha muli ngumfugamila Nguluwi! Usenga awu wa ulohozi migalilwa hemwe. 


text:
Mina wenyeng'haye wa Yelusalemu na wakulu wa hewo nahawamzelele Yesu kota mlohozi, kahi hawavizelele luzi lwa waloli wa Nguluwi gali ngusomigwa chila zuwa lya kwesela. Ahyo, nawadita luzi lwa waloli wa Nguluwi lukomye kwa kumtagusa heye yabagame. 


text:
Hala howakwete geng'ha gali gandichigwe kumlapa heye, wamdulisa kulawila mumsalaba, wamtila mchilaga. 


text:
Heye kwa mazuwa menji, nakawalawila wala welongoze hamwe kulawila Galilaya mbaka Yelusalemu. Awo ndo wawele sambi walolezi wa heye kuli wanhu wa Izilaeli. 


text:
Na hetwe tuya hano kuwagalila Mbuli Inojile, mbuli yiyila yoyalagane na wasekulu wa hetwe kowegalila, 


text:
Gakoleka lelo kwa chiwalo cha kutulapa hetwe wazukulu wa hewo kwa kumzilipula Yesu. Kota vyoyandichigwe muli Zabuli ya keli.<pb/>‘Hegwe kwa mwanangu,<br/>heni lehano ndangulonga, weng'ha wavizele kota heni nda Nguluwi mhaza wa hegwe.’ 


text:
Na gala ga kumzilipula. Yaleche kuhiluka ako nakola, Nguluwi nakalonga ahi,<pb/>‘Ndokupa utambichizo welile na mbuli za kukomya,<br/>zila zotulagane na Daudi.’ 


text:
Ena na muli honhu hanji ha lwimbo lwa Zabuli kangulonga,<pb/>‘Nguluwi homleka Yelile wa heye yole.’ 


text:
Ila nahawele Daudi, nayakolile gala goyalingugana Nguluwi mhela wa heye, hamba kabagama na kuza tiligwa behi na wahaza wa heye, na mtufi wa heye lola. 


text:
Ahyo mvizele wang'holozangu, kukolela munhu ayo, usenga ulingulapa kusilwa gehile, wangudamligwa kwa hemwe. 


text:
Na chila munhu yalingumkunda Yesu kangusilwa gehile geng'ha. Chinhu nachali hambe chikundizwe kuli malajizo ga Musa. 


text:
‘Mhulichize hemwe mlingubeza,<br/>mpubuse mwajilile!<pb/>Mina chinhu chondilingudita sambi, mhela wa hemwe,<br/>ndo chinhu cho hamkunda hala munhu yakulonjeleni!’ ” 


text:
<pb/>Paoli na Banaba lowali wolawa muli ila ng'handa ya kusalila, wala wanhu nawawalanda woye kahi zuwa lya kwesela ilingwiza, walongase goya mbuli azo. 


text:
Nhing'hano ayo loimalile, Wayahudi wenji na wanhu hawawele Wayahudi wali wenjile nzila ya Chiyahudi yakumuwinza Nguluwi, nawawawinza Paoli na Banaba. Aho awo watumigwa nawadawala na hewo, wawakangaza nhumbula walutilile wetumbila isungu lya Nguluwi. 


text:
Ila Wayahudi lowaliwene alyo ilundo lya wanhu nawona maya, nawalema choyali yolonga Paoli na kumliga. 


text:
Ahyo, Paoli na Banaba nawalonga kwa kudaha ng'hatu, walonga, “Lyali liganigwa lizi lya Nguluwi liwafichile hemwe tandi, ila kwa vila namlema na kiwona hambe mganigwe kupegwa ukomu wa mazuwa gose ne kuduma, lelo twangukulekani twanguwalutila wanhu hawawele Wayahudi. 


text:
Mina Mkulu Nguluwi nakatulajiza ahi,<pb/>‘Ndikuwika hegwe uwe lumuli lwa wanhu hawawele Wayahudi,<br/>leka uwegalile wanhu ulohozi kwa wanhu wa isi.’ ” 


text:
<pb/>Wanhu hawawele Wayahudi lowahuliche mbuli azo nawasangalala, watogola wolonga usenga wa Mkulu Nguluwi unoga ng'hatu, na wala wawele wahaguligwe kubochela ukomu wa mazuwa gose ne kuduma, wawa wamkundile Nguluwi. 


text:
Vilongozi wa Wayahudi nawawasonjeleza wadala wa nhanzi ya mchanya mwa isi zohawawele Wayahudi wala wali womkunda Nguluwi, na walume wanji watanganiche wa mji ula. Nawaluka kuwagaza Paoli na Banaba, wawawinga walawe honhu hao. 


text:
Lelo, watumigwa wakung'huna nhimbwisi ing'hang'hanile mmagulu gao kota upanjilo, hamba nawaluta Ikonio. 


text:
Kula Ikonio, mbuli zali kota vyozali kula Antiokiya, Paoli na Banaba nawaluta kuli ng'handa ya kusalila ya Wayahudi nakudamla goya na wala wawele Wayahudi wenji na Wagilichi wawa wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Ila Wayahudi wanji walemile kuwa wanhu wa Nguluwi nawawatumajiza na kiviluchila muli nhumbula ya wanhu hawawele Wayahudi leka wawalemele awo wanhu wa lukolo lumwe. 


text:
Paoli na Banaba nawekala ako mhela uhejile. Nawadaha kulonga ga Mkulu, na Mkulu katawiza ng'hatu luzi loyaulavile kwa mbuli ya kunoga kwa heye, na kudita vinduzanduza na kububuwaza. 


text:
Wanhu wa isi ayo nawesambaluka, wanji nawawalumba moko Wayahudi, na wamwe wali ubanzi wa watumigwa. 


text:
<pb/>Hamba, wanhu hawawele Wayahudi na Wayahudi, wochitanza na wakulu wa hewo, nawagana kuwaditila vibi awo watumigwa na kuwatowa na maganga. 


text:
Watumigwa lowavizelele mbuli ayo, nawabilimila Lustila na Delibe, Miji ja Lukaonia, na honhu hanji ha habehi. 


text:
Munhu ayo yali yomhulichiza Paoli loyali yodamla. Paoli kazangumlola goya, na loyawene yawele na makundo ga kusilwa utamwa, 


text:
nakayowa, “Winuche wime kwa magulu gako!” Ayo munhu yali chete wa magulu, baho nakenuka, nakaluka kujenda. 


text:
Wanhu wenji lowawene choyaditile Paoli, nawaluka kuyoweleza kwa ulonzi wa Chilukonia, “Milungu jituyila kwa meho ga wanhu!” 


text:
Na heye mtambika wa ng'handa ya milungu ja Zeu yali hanze ha muji kegala isenga ibuguma na nganda za uluwa hali chihindilo chikulu cha muji, heye na wala wanhu weng'ha wazangugana kuwatambichila watumigwa. 


text:
<pb/>Banaba na Paoli lowahuliche ago, nawavula na kudeganga mivalo ja hewo na kubilimila kuli wala wanhu, wolonga kwa lizi likulu, 


text:
“Wang'holozangu, lekachoni muli ngudita mbuli azi? Na hetwe twayenu twa wanhu kota mwemwe. Twahano kuwadamlila Mbuli Inojile, mjileche aji jimalukolo, mumgalamchile Nguluwi yawele mkomu, Nguluwi yalumbile ulanga na isi, bahali na vinhu vyeng'ha vili mumo. 


text:
Ahyo Nguluwi halechile kilajila kwa mbuli zinojile zoyalinguwaditila, kanguwatowela nhonya kulawa kilanga, kanguwagalila mbeta mhela wa mbeta, kanguwagalila chilyo na kuzimemeza nhumbula za hemwe usangalalo.” 


text:
<pb/>Ila Wayahudi wamwe nawoya kulawila Ikonio na Antiokiya mu isi ya Pisidiya, wawadita wanhu welongoze na heye, wamtowa maganga Paoli na kumbulunha mbaka hanze ha muji wochijesa mina nakabagama. 


text:
Ila walanguswa lowekungajize na kumzunguluta, nakenuka na kuhiluka kuli muji. Mitondo yake, heye hamwe na Banaba nawaluta Delibe. Paoli na Banaba wanguhiluka mjini Antiokiya ako Siliya 


text:
<pb/>Paoli na Banaba lowadamle Mbuli Inojile ako Delibe na wanhu wenji kuwawinza, nawenula majendo kuza Antiokiya kwa kukolela Lustila na Ikonio. 


text:
Nawawakangaza wanhu walingumkunda Kilistu na kuwahimiliza wapone muli makundo. Nawawalonjela, “Itugana hetwe tweng'ha kukolela mli magayo menji leka twinjile mli Undewa wa Nguluwi.” 


text:
Nawawahagula wasekulu mli chila chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu kwa mbuli ya wanhu wa Nguluwi, hamba kwa kumlanda Nguluwi na kwesela kulya, nawawawika hali wamizi wa Mkulu yula wawele womkunda. 


text:
Kulawa ako nawaheluka kwa itumbwi nawahiluka Antiokiya kula aho hamwaluko wali wawichilwe mli wamizi wa Isungu lya Nguluwi kwa mijito ila sambi mina ikoleka. 


text:
<pb/>Lowafichile ako Antiokiya nawadita nhing'hano na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha hala, nawawalonjela geng'ha Nguluwi nagoyaditile hamwe na hewo, na vyoyawachumulile wanhu hawawele Wayahudi kwinjila mli makundo. 


text:
Wanhu wanji nawafika Antiokiya wolawila Yudeya nawaluka kuwalangusa wala wanhu wa lukolo lumwe wolonga, “Wone hamwinjile ikumbi kota mabochelo vyoyalajize Musa, hamloholigwa.” 


text:
Mbuli ayi nayambuza kitwanza ng'hatu, Paoli na Banaba lowalongase na hewo, yamulilwa Paoli na Banaba hamwe na vilongozi wa ng'handa ya Nguluwi ya Antiokiya walute Yelusalemu kuwona wala watumigwa na wasekulu kulapa mbuli ayo. 


text:
<pb/>Wala wanhu nawawalaga, na hewo lowali wokolela Foinike na Samaliya nawawalonjela wanhu hawawele Wayahudi vyowamgalamchile Nguluwi. Mbuli azo ziwasangalaza ng'hatu chila chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cheng'ha. 


text:
Lowafichile Yelusalemu nawabocheligwa na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, watumigwa na wasekulu, na hewo nawawalonjela gala geng'ha Nguluwi vyoyaditile hamwe na hewo. 


text:
Ila wanhu wamwe walingumkunda Kilistu wali wa chilundo cha Mafalisayo nawema, walonga, “Iwagana wanhu hawawele Wayahudi wenjile ikumbi na kulanguswa kota malajizo ga Musa vyogalingulonga.” 


text:
Lowataguse lukami, Petili nakema, kalonga, “Wang'holozangu, hemwe mvizela kota aho ha mwaluko Nguluwi nakanyhagula heni hali hemwe ndamle Mbuli Inojile kwa wanhu hawawele Wayahudi, wahuliche na kukunda. 


text:
Na heye Nguluwi yazizelele nhumbula za wanhu, nakatawiza kota kawakunda kwa kuwapa na hewo Muhe Yelile kota vyoyatupele hetwe. 


text:
Haditile ubagulo woneche mli hetwe na hewo, nakadita nhumbula za hewo ziwe zelile kwa vila nawamkunda Yesu. 


text:
Lelo, lekachoni kumjeza Nguluwi kwa kuwadwika awo walanguswa mhomholo ne wasekulu, ne hetwe natulemwela kupapa? 


text:
Ileche kuwa ahyo, leka hetwe twangukunda kota, hetwe kota hila hewo, toloholigwa kukolela igano lya Mkulu Yesu.” 


text:
<pb/>Chilundo cheng'ha nachikala tulu, nachiwahulichiza Banaba na Paoli wolonga ulajilo wa vinduzanduza na kububuwaza Nguluwi vyoyaditile hali wanhu hawawele Wayahudi. 


text:
Simoni nakalonga hila Nguluwi aho mwaluko vyoyali yowahangawila wanhu hawawele Wayahudi, nakahagula wanhu wamwe wawe wanhu wa heye. 


text:
Mbuli ayi ihwana ng'hatu na ulonzi wa waloli wa Nguluwi, kota Maandiko Matakatifu vyogalingulonga,<pb/> 


text:
‘Mkulu nakalonga, lozimala mbuli azi ndohiluka,<br/>na kuzenga kahi chibumuli cha Daudi chigwile,<br/>ndogongomanya kahi mahame ga heye na kuzenga kahi.<pb/> 


text:
Aho wanhu wanji weng'ha,<br/>wanhu wa isi yeng'ha ndiwachemile wawe wa heni,<br/>wompala Mkulu.<pb/> 


text:
<pb/>Yakubu nakalutilila kulonga, “Ahyo, kwamula kwa heni ndo aku, tuleche kuwagaza wanhu wali ngumgalamchila Nguluwi, 


text:
ila tuwahilichile lyandiko kuwalonjela waleche kulya vilyo vikokomoche kwa kutambichilwa vimalukolo vya milungu, miyuse na ung'hondwa, waleche kulya miwunde joneche jipobosolwe na waleche kung'hwa danda. 


text:
Mina kwa Mhela uhejile, ulonzi wa Musa lwali ludamligwa kuli chila honhu na kusomigwa muli ng'handa za kusalila zeng'ha za Wayahudi chila zuwa lya kwesela.” Lyandiko kwa wanhu hawawele Wayahudi 


text:
<pb/>Watumigwa na wasekulu, hamwe na weng'ha wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, nachigana kuwahagula wanhu wamwenga mli hewo na kuwalajiza Antiokiya hamwe na Paoli na Banaba. Wamhagula Yudasi yalinguchemigwa Balisaba na Sila, wala nawazeleche ng'hatu hali hewo. 


text:
Wawapa lyandiko ali, “Hetwe watumigwa na wasekulu, wang'holozenu, twanguwalamsani hemwe muwele wanhu hawawele Wayahudi muwele ako Antiokiya na Siliya na Kilikiya. 


text:
Natuhulika kota wanhu wanji walawile aku kwa hetwe wakuwifyani kwa ulonzi wa hewo, nawazidita nhumbula za hemwe ziwe na lunhwinhwi. Ila nawadita ahyo ne kukundizwa na munhu yoneche kulawila kwa hetwe. 


text:
Ahyo tweng'ha hamwe tugana kuwahagula wanhu wamwe na kuwalajiza kwa hemwe, hamwe na wala tuwaganile hetwe Banaba na Paoli, 


text:
mleche kulya vilyo vitambichilwe na jimalukolo, mleche kung'hwa danda, mleche kulya miwunde ja migongolo jipobosolwe, na miyuse na ung'hondwa. Mowa mditile goya wone mleche kudita mbuli azo. Malumbo!” 


text:
<pb/>Lowawalajile, awo wasenga nawaluta Antiokiya kula nawachema nhing'hano ya wanhu walingumkunda Kilistu, nawawapa alila lyandiko. 


text:
Yudasi na Sila, wala na hewo wali waloli wa Nguluwi, nawalongasa na awo wanhu kwa mhela uhejile wowasindamiza nhumbula na kuwemiza. 


text:
Lowekale ako hado hela, wanhu wa Antiokiya nawawalaga wowaganila kikala goya, hamba nawahiluka kwa wawatumile. 


text:
<pb/>Paoli na Banaba nawapona ako Antiokiya mhela uhejile, wolangusa na kudamla mbuli ulonzi wa Mkulu, hamwe na wanhu wanji wenji. Paoli na Banaba wangibagula 


text:
<pb/>Mazuwa mado logapulute, Paoli nakamlonjela Banaba, “Tuhiluche tukawajendele wala wanhu chila muji hala hotudamle ulonzi wa Mkulu, tikalolele twetwe vyowalingulutilila.” 


text:
Ila Paoli nahaganile wamhole Yohani Malichi, ayula ako hamwaluko nakawaleka kula Pamfiliya na kulema kitanza mli mijito ja hewo. 


text:
Lelo, nakulawila kitwanza wawo yeng'ha, nawalekana. Banaba nakamhola Yohani Malichi, nawakwina meli kuza Kupulo. 


text:
Ila Paoli nakamhagula Sila, hala wanhu wa honhu aho howamuwichile hasi hali udimo wa kunoga kwa heye Mkulu, koka. 


text:
Paoli na myage Sila nawaluta ako Siliya na Kilikiya, wokangaza nhumbula za chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu.<pb/>


text:
Paoli nakafika Delibe na Lustila, kula nayekale mlanguswa yumwe yalinguchemigwa Timoteyi. Mayake na heye yali mhinza, yali Myahudi, ila mhaza wa heye yali Mgilichi. 


text:
Paoli nakagana Timoteyi yelongoze na heye mli majendo, ahyo nakamwinjiza ikumbi. Nakadita ahyo kwa vila Wayahudi weng'ha wali wochikala honhu aho nawavizela kuta mhaza wa Timoteyi yali Mgilichi. 


text:
Loyali yokola chila honhu nakawalonjela wanhu malajizo gala galonjigwe na watumigwa na wasekulu kula Yelusalemu, nakawalonjela wagebate. 


text:
Ahyo chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu waza ngikala mli makundo na wanhu wa Nguluwi wazangonjezeka chila zuwa. Uloli wa Paoli kwa munhu kula Makedonia 


text:
<pb/>Nawakolela honhu ha Fulugiya na Galatiya leka Muhe Yelile hawakundize kudamla alo luzi mkoa wa Asiya. 


text:
Hamihe yiyo, Paoli nakona ulotezi nakamona munhu yumwe wa Makedoniya yemile hala na kumlanda, “Uloche, uye Makedoniya ututanze!” 


text:
Baho Paoli loyonile ulotezi awo tiwika goya kuza Makedoniya, ne kukawila, tuwele tuvizelele kota Nguluwi katuchema tuwadamlile Mbuli Inojile ya Mkulu. Kulohoka kwa Luda 


text:
<pb/>Natulawa Tiloa, natuheluka kwa meli ne kwima mbaka Samotilake, na mitondo yake tufika Neapoli. 


text:
Natulawa ako natuluta mbaka Filipi, muji wa wilaya ya mwaluko ya Makedoniya, na kahi ako nako ndo kwali na isi yali ilongozwa na Waloma. Natikala ako mazuwa mado. 


text:
Zuwa lya kwesela, natulawa hanze ha muji, tuluta hafungo ha lwanda natuta ndo honhu ha kumlanda Nguluwi. Tikalisa, tudawala na wadala wekungajize honhu aho. 


text:
Yumwe wa wanhu wowali wotuhulichiza yali mdala yumwe yalingumfugamila Nguluwi yalinguchemigwa Luda mwenyeng'haye wa Suatila, heye ayo yali mguza mivalo ja sendi nyinji. Mkulu nakamgubula nhumbula ya heye mbaka kaubochela ula ulonzi woyali yolonga Paoli. 


text:
Hamba ayo mamo hamwe na wayage lowabatizigwe, nakatuchema yolonga, “Wone ng'hatu mlingona kota heni ndangumkunda Mkulu, muye hakaye hangu mikale.” Katuhimiliza tulute. Paoli na Sila wangibatigwa 


text:
<pb/>Zuwa limwe lotwali tuluta honhu hamwe ha kulanda Nguluwi, mhinza chitumagwa yumwe yawele na chijeni chihile, nayawele na ludali lwa kulagula naketing'hana na hetwe. Mhinza ayo yali yawapele wakulu kwa ulaguzi wa heye. 


text:
Ayo mhinza nakamuwinza Paoli na hetwe, kayoweleza na kulonga, “Awa wanhu wa vitumagwa wa Nguluwi Mkulu. Wangukudamlilani vila vyomloholigwa.” 


text:
Kazangudita ahyo yohiluchila chila zuwa, mbaka zuwa limwe Paoli nakazudila, kamgalamchila na kuchilonjela acho chijeni, “Ndangukulonjela kwa itagwa lya Yesu Kilistu, mlawe ayu!” Baho du, acho chijeni chimlawa. 


text:
<pb/>Wala wakulu wa wapogozi wapeligwe lufufu na yula mdala kota kitumbila kwa hewo kwa kupegwa lufufu kumala, wawebata Paoli na Sila, wawabulunha mbaka kuli luga lwa kuguzila vinhu howawele wakulu. 


text:
Nawawalonjeleza kwa mtagusa wolonga, “Wanhu awa ndo Wayahudi na wangudita ivuche kuli muji wa hetwe. 


text:
Ilundo lya wanhu welongoza na kuwavumuchila, na wala watagusa wawavula mivalo ja hewo kwa lupichi, walonga watowigwe ng'hobwa. 


text:
Lowatowigwe lukami wawichigwa mchinweng'ho, na mwamizi wa ng'handa nakalonjelwa yawawiche hasi hali udimo ukulu. 


text:
Kwa kulajizwa ahyo, ayo mwamizi kawawika kuli chihengo cha kugati ng'hatu mwa chinweng'ho na kuwoha magulu ga hewo kwa ngwamo. 


text:
<pb/>Behi na chilo ng'hatu, Paoli na Sila wali womlanda Nguluwi na kwimba nzimbo za kumtogola Nguluwi, kuno wayao wanji mchinweng'ho wohulichiza. 


text:
Baho kulawila limachinyhina likulu litigasa msisi wa chinhweng'ho. Vihindilo vyeng'ha vichumuka na ng'weso za uswawi zowawopigwe awo wahindilwe zilekana. 


text:
Mwamizi wa chinhweng'ho loyalilimche nakona vihindilo vya chinweng'ho vichumuche, na kejesa kota wahindilwe weng'ha wabilima, ahyo kasomola ipanga lyake, kazangugana kikopola. 


text:
<pb/>Lowamchemile munhu yegale lumuli, ayo mwamizi wa chinweng'ho nakabilimila mng'handa, ketoza hali magulu ga Paoli na Sila kuno yokakama na kudumba. 


text:
Yula mwamizi kawahola hamihe yiyila kawahovuga vilonda vya hewo, hamba heye na ivyazi lya heye lyeng'ha nawabatizigwa baho. 


text:
Hamba nakawahola Paoli na Sila kaye kwa heye, nakawapa chilyo. Heye na ivyazi lya heye lyeng'ha wadita mvina kwa vila wali womkunda Nguluwi. 


text:
Yula mwamizi wa chihindilo nakamlonjela Paoli, “Watagusa watumiliza luzi mchumulilwe. Lelo mlawe mlute goya.” 


text:
Ila Paoli nakamlonjela, “Ndaze? Kwa vila hatuwifile chinhu, wotutowa na ng'hobwa na hawavizelele hetwe twa wenyeng'haye wa Loma. Kahi, nawatuhindila mchinweng'ho na sambi wangugana kutuchumulila kwa uviso! Ne hado! Twangulapa wawo woye hano watuchumulile.” 


text:
Awo wakulu wawalonjela awo watagusa mbuli ayo, lowahuliche kuta Paoli na Sila wali wanhu wa Loma nawadumba. 


text:
Paoli na Sila nawalawa muli chinweng'ho, waluta kuluga kwa Luda. Ako newewona na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, hamba woka.<pb/>


text:
Kwa kukolela Ampifoli na Apoloniya, nawaheluka mbaka Tesalonike kula kwali na ng'handa ya kusalila ya Wayahudi. 


text:
Paoli nakelongoza na hewo kota vyoyazowele, kalutilila kulongasa na hewo mazuwa gadatu ga Kwesela, yowalangusa Maandiko Matakatifu. 


text:
Yaliyowalonjela kota imgana Kilistu Mlohozi kugazigwa na kuzilipuka. Kawalonjela, “Yesu yula yondilikumdamla kwa hemwe ndo Kilistu Mlohozi.” 


text:
Wayao wamwe nawakunda welongoza na Paoli na Sila. Kahi, wanhu wenji Wagilichi walingumfugamila Nguluwi hamwe na wadala wenji wang'hangala nawelongoza na hewo. 


text:
<pb/>Ila Wayahudi nawona maya, wawakungajiza wanhu wehile kulawa kuli honhu ha kuguzila vinhu, wadita chilundo na kwaluchiza ivuche mujini kweng'ha. Waikumbila ng'handa ya Yasoni wochijesa wowafika amo Paoli na Sila wawegale mchalanza. 


text:
Ila nahawawawene, ahyo nawambuluna Yasoni na wanhu walingumkunda Kilistu wanji mbaka kwa wakulu wa Muji, wayowa, “Wanhu awa wali woihazanya isi yeng'ha na sambi wa baha hali muji. 


text:
Yasoni nakawavisa hakaye hake. Weng'ha wangudita vinji na ilajizo lya Kaisali wolonga hino, ‘Kakuko mndewa yunji yalinguchemigwa Yesu.’ ” 


text:
<pb/>Hamihe wala wanhu walingumkunda Kilistu wawahimiliza Paoli na Sila walute Belea. Baho du lowafichile ako, nawaluta kuli ng'handa ya kusalila ya Wayahudi. 


text:
Wanhu wa ako wali wohulika ng'hatu kusinda wanhu wa Tesalonike. Nawaubochela lula luzi kwa igano likulu, wawa wolola goya Maandiko Matakatifu chila zuwa, leka kujeza kulola kota gala gowalonjile Paoli na Sila gali gakukomya. 


text:
<pb/>Ila Wayahudi wa Tesalonike lowahuliche kota Paoli yali yodamla luzi lwa Nguluwi ako Belea, nawaluta ako, waluka kigala ivuche na kutumajiza vilundo vya wanhu. 


text:
Wala wanhu wamhiliche Paoli nawaluta hamwe na heye mbaka Asene. Hamba wahiluka hamwe na ilajizo kulawa kwa Paoli kota Sila na Timoteyi wamuwinze himahima vyoiwa. Paoli kangulongasa na wanhu wa Asene 


text:
<pb/>Paoli loyali yowabeta Sila na Timoteyi ako Asene, nhumbula ya heye naizudila lukami loyawene honhu aho vyohamemile jimalukolo. 


text:
Nakalongasa na Wayahudi na wanhu wamwe wali womkunda Nguluwi mli ng'handa ya kusalila ya Wayahudi, hali luga hamwe na weng'ha wala woyile. 


text:
Wanji nawali wowawinza Epikulo na Stoiki wetwanza na heye. Wamwe walonga, “Kangugana kulonga choni ayu munhu?” Kwa vila Paoli yali yodamla gala ga Yesu na gala ga kuzilipuka, wamwe walonga, “Yangoneka kangudamla gala ga milungu ja chijenzi.” 


text:
Ahyo nawamhola Paoli, wamigala Aleopago, walonga, “Twangugana kuvizela ayi mbuli inyale yowali ulonga. 


text:
Vinhu vimwe vyotuhuliche kwa makutu ga hetwe gangoneka kota vyakububuwaza kwa hetwe. Twangugana kuvizela mbuli azi zandaze.” 


text:
Wanhu wa Asene na wanhu wanji wa ako wali wotumiya mihela ja hewo jeng'ha kisimila na kuhulichiza mbuli zinyale. 


text:
<pb/>Paoli nakema hali chalanza cha Aleopago, nakalonga, “Wanhu wa Asene! Ndangona hemwe, mwangoneka ndo wanhu muizelele ng'hatu nzila ya kumfugamila Nguluwi, 


text:
mina londali ndikola aku na ako ndilola chinhu chomlingufugamila hemwe, nambona honhu hamwe helile handikwe, ‘Kwa Nguluwi yohazeleche.’ Lelo ayo yomuwele ngumfugamila hamvizelele, ndo yondilingumdamla kwa hemwe.” 


text:
“Nguluwi yalumbile isi yeng'ha na vyeng'ha vili mumo, ndo Mkulu wa kilanga na isi, heye hambe yekale mli ng'handa za Nguluwi zizenjigwe na wanhu. 


text:
Kahi hambe yaditichilwe kwa moko ga wanhu kota vila kangugana chinhu choneche chila, mina heye yula ndo yalinguwapa wanhu ukomu na ndo na kuwapa wanhu chila chinhu. 


text:
Kwa kukolela munhu yumwe nakalumba nhanzi zeng'ha muisi na kuzidita zikale kuli isi yeng'ha. Nakawika goya ng'hatu mhela unojile na kohi wanhu awo woza kikala. 


text:
Nakadita ahyo, leka wanhu awo wampale, na hanji wampale heye kota vyowalingumzela. Ahyo Nguluwi hawele kutali na chila yumwe wa hetwe. 


text:
Kota vyoyalonjile munhu yumwe,<pb/>‘Mgati mwa heye hetwe twangikala.<pb/>Twangibatilila, na twa baha.’ Na kota wadekulizi wa hemwe vyowalonjile,<pb/>‘Hetwe twa wana wa heye.’ ” 


text:
“Wone lelo, hetwe twa wana wa Nguluwi, hailinguganigwa kumjesa Nguluwi iwe kota zahabu, sendi au iganga lihongoligwe na kunoligwa na wanhu. 


text:
Nguluwi nakadita kota halolile mihela jila wanhu lowali wapoka. Ila sambi, nakalajiza wanhu weng'ha wamgalamchile Nguluwi kulawila nzila za hewo zihile. 


text:
<pb/>“Mina nakawika zuwa lila yowatagusa wanhu wa isi yeng'ha walingudita ganojile kwa kukolela munhu yumwe yamhagule. Nguluwi kawawichila hazelu weng'ha mbuli ayi kwa kumzilipula munhu ayo!” 


text:
<pb/>Lowamhuliche Paoli yolonga mbuli ya kuzilipuka kwa wabagame, wayao wamwe waseka, ila wamwe nawalonga, “Wangugana kukuhulika kahi mbuli ayi.” 


text:
Ila wanhu wamwe nawelongoza na heye, wawa wanhu walingumkunda Kilistu. Wamwe wa awo wali Dionisio wa Aleopago na mdala yumwe yalinguchemigwa Damali na wanhu wanji.<pb/>


text:
Ako Kolinto, nakamfika Myahudi yumwe yalinguchemigwa Akula mlelwa wa Ponto. Akula hamwe na mdala wa heye yalinguchemigwa Pilisika, wali wahiluche mazuwa gagala kulawa Italiya kwa vila Kaisali Klaudiyo yali yalonjile Wayahudi weng'ha woche Loma. Paoli nakaluta kuwona, 


text:
kwa vila wali wawanzi wa kuhona mahema kota heye, Paoli kekala na yokola mijito na hewo kwa vila yaliyochikala kwa kugongomanya mihema kota hewo. 


text:
Chila zuwa lya kwesela nakadita nhing'hano ya kulongasa mli ng'handa ya kusalila yojeza kuwakwega Wagilichi na Wayahudi. 


text:
<pb/>Sila na Timoteyi lowafichile kulawa Makedoniya, Paoli nakaluka kuditila mhela wa heye weng'ha kudamla na kuwalonjela Wayahudi kuta Yesu ndo Kilistu Mlohozi. 


text:
Lowamlemele na kwaluka kumliga, nakakung'huna nguwo za heye hali hewo yolonga, “Wone mwajilile mane mwemwe heni ndahela nongwa yoneche ya mbuli ayo. Na kulawila sambi ndowalutila wanhu hawawele Wayahudi.” 


text:
Nakalawa aho kaluta kikala kuli ng'handa ya munhu yumwe yalingumfugamila Nguluwi yalinguchemigwa Tito Yusto, yula ng'handa ya heye yali behi na ng'handa ya kusalila. 


text:
Kilisipo, chilongozi wa ng'handa ya kusalila ayo, nakamkunda heye Mkulu hamwe na wan'hu weng'ha. Wakolinto wenji nawauhulichiza usenga awo, nawakunda na kubatizigwa. 


text:
<pb/>Zuwa limwe hamihe, Mkulu nakamlonjela Paoli muli ulotezi, “Uleche kudumba, ulutilile kudamla Mbuli Inojile ne kugozola, 


text:
mina heni nda hamwe na hegwe. Haduhu munhu yumwe yojeza kukulumiza mina hano mujini hana wanhu wenji wawele ubanzi wa heni.” 


text:
<pb/>Ila mhela Galio loyali mkulu wa mkoa wa Akaya, Wayahudi nawamvada Paoli hamwe na kumigala kuli utaguso. 


text:
Nawalonga, “Twangumlonjeleza munhu ayu kwa kuwatumajiza wanhu wamfugamile Nguluwi hila vyohaiganigwe na malajizo ga Musa.” 


text:
Hala Paoli loyang'hali kulonga, Galio nakawalonjela Wayahudi, “Mhulichize hemwe Wayahudi! Wone mbuli ayi naiwe ya wihe na ng'hunda kuwahulichiza. 


text:
Ila wone iwele lya kitwanza kulapa ulonzi na matagwa na malajizo ga hemwe, mwamule mwemwe. Heni ndema kuwa mtagusa wa mbuli azo!” 


text:
Na hewo weng'ha wamibata Sostene yula nayawele chilongozi wa ng'handa ya kusalila, wamtowa bahala honhu ha kutagusila. Ila Galio nahadumbulile chinhu acho ne hado. Paoli kanguhiluka kahi Antiokiya 


text:
<pb/>Paoli nekekala na awo wanhu walingumkunda Kilistu ako Kolinto kwa Mazuwa menji. Hamba nakawalaga, kakwina meli kaluta Siliya hamwe na Pilisika na Akula. Ako Kenkilea, nakabeya mvili ziwele kumutwi kwa heye kwa chila chilaho nachoyawichile. 


text:
Nawafika Efeso na aho Paoli nakawaleka Pilisika na Akula, nakaluta ng'handa ya kusalila ya Wayahudi, kalongasa na Wayahudi. 


text:
<pb/>Meli nayima Kaisaliya, na heye Paoli nakaluta Yelusalemu kuchilamsa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, hamba nakaluta Antiokiya. 


text:
Nakekala ako mhela udo, hamba kalutilila na majendo kwa kukolela Galatiya na Fulugiya yowakangaza nhumbula walanguswa weng'ha. Apolo kangudamla Efeso na Kolinto 


text:
<pb/>Myahudi yumwe yalinguchemigwa Apolo, mlelwa wa Alekizandilia, nakafika Efeso. Yali munhu yawele na luhala lwa kulonga na uwanzi ukulu wa Maandiko Matakatifu. 


text:
Yali yalanguswe gala ga nzila ya Mkulu, na yawele pwiyapwiya, nakalonga mbuli za Yesu nakalangusa kwa kuvizela ubatizo wa Yohani. 


text:
Pilisika na Akula lowahuliche yolonga kwa udaho mli ng'handa ya kusalila ya Wayahudi, wamhola kwa hewo wamlangusa ayo nzila ya Nguluwi kwa kudaha ng'hatu. 


text:
Apolo loyaganile kuluta Akaya, awo wanhu nawamkangaza nhumbula kwa kuwandichila walanguswa kula Akaya wambochele. Loyafichile ako, nakawatanza ng'hatu wala wanhu wawele ngukunda kwa utambichizo wa Nguluwi, 


text:
mina nakalutililila kwa udaho nakawa sumya Wayahudi hazelu yowavumizila kwa Maandiko Matakatifu kota Yesu ndo Kilistu Mlohozi.<pb/>


text:
Mhela Apolo loyali Kolinto, Paoli yali yojenda honhu ha bala, nakafika Efeso nakawafika walanguswa wa Yesu wamwenga. 


text:
Nakawauza, “Lelo, lomuwele wanhu walingumkunda Kilistu nambochela Muhe Yelile?” Wedichila, “Hebu! Ne kuhulika kuta kuna Muhe Yelile hatunahulika.” 


text:
Heye Paoli nakalonga, “Ubatizo wa Yohani wali wa kota wanhu wamgalamchila Nguluwi. Yohani nakawalonjela wanhu wamkunde yula yalinguya kuhalila honhu hake, heye ndo Yesu.” 


text:
Baho, Paoli kawawichila moko, na Muhe Yelile kawadulichila, waluka kulonga ulonzi unjiunji na kudamla usenga wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Kwa mhela wa myezi jidatu, Paoli yali yoluta muli ng'handa za kusalila za Wayahudi, kawa yolongasa na hewo gakuwanojeza ng'hatu mbuli ya Undewa wa Nguluwi. 


text:
Ila wamwe wali wajuvi, walema kukunda, waluka kulonga vibi gala ga ayo nzila ya Mkulu hali nhing'hano ya wanhu. Aho Paoli nakalekana na hewo, kawahola hafungo wala walanguswa wa heye, kaza kulongasa na hewo chila zuwa muli ng'handa ya kusomela ya Tulano. 


text:
Kawa yodita hiho mbaka mihela mili mbaka wanhu weng'ha wa Asiya, Wayahudi na Wagilichi, wahulika ulonzi wa Mkulu. Wana wa Sikewa wangujeza kuwinga vijeni vihile 


text:
Wanhu wali wohola vibende na mivalo jinji joyali yokolela mijito Paoli wazigala kwa watamwa, na hewo wosigwa matamwa ga hewo, na hewo wali na vijeni vihile na avyo vijeni viwalawa. 


text:
Wayahudi wamwe wali wowinga vijeni vihile nawaluta aku na ako wojeza kwa itagwa lya Mkulu Yesu kwa wala wawele wakwinigwe na vijeni vihile. Wali wolonga, “Ndanguwalonjela kwa itagwa lya Yesu yula Paoli yawele yomdamla.” 


text:
Hamba yula munhu yawele na chijeni kawanyozochela weng'ha kawasumya ludali. Na awo wana wa Sikewa wabilima muli ila ng'handa wawele mwazi wawele na vilonda. 


text:
Chila munhu ako Efeso, Myahudi na hawele Mgilichi, nakahulika alyo lilawile. Weng'ha wazangudumba, walitogola itagwa lya Mkulu Yesu. 


text:
Wamwenga wali wakolile mbuli za uhawi aho katali, wakungajiza maandiko ga hewo, wagasoma mchiluli hali hewo weng'ha. Nawejesa winji wa sendi kwa maandiko ago, wona yangufichila sendi za kuhega msahala wa myezi jihano. 


text:
<pb/>Ago logakoleche, Paoli nakahagula kuluta Yelusalemu kwa kukolela Makedoniya na Akaya. Nakalonga, “Londifika ako, yondapa kuyona Loma.” 


text:
Ahyo nakawalajiza wanhu weli watanzi wa heye. Timoteyi na Elasito, walongole kuza Makedoniya, na heye kapona kwa mazuwa mado hela ako Asiya. 


text:
Kwali na mponzi wa migwala yumwe itagwa lya heye Demetiliyo, yula yawele na mijito ya kugongomanya jimalukolo ja ng'handa ya mlungu wa chidala yalinguchemigwa Alitemi. Madito ago nagawagalila wawanzi wa heye kuwa na lufufu lwinji ng'hatu. 


text:
Demetiliyo nakawakungajiza awo wakola mijito hamwe na wanji wawele na mijito kota ajo, kawalonjela, “Hemwe wanhu, mvizela kota lufufu lwetu lwangulawa na kuguzigwa aku. 


text:
Lelo mochiwonela mwemwe mbuli Paoli zoyalingudita, haiwele baha yeng'ha Efeso, ila Asiya yeng'ha. Heye kanguwatumajiza na kuwagalamula wanhu wakunde kota jila milungu jigongomanywe na wanhu haiwele Nguluwi ne hado. 


text:
Ahyo yiha kota vila vinhu vyotulinguguza vyowa na itagwa lihile ng'hatu. Haiwele ahyo yeng'ha, kahi mbuli ayo yoidita ng'handa ya mlungu wa chidala Alitemi si chinhu cha kutanganika. Hamba lutogo lwa ayo Asiya na isi yeng'ha iwele ngumfugamila zomala!” 


text:
Muji weng'ha umema ivuche. Wamibata Gayo na Alistako, wenyeng'haye wa Makedoniya, wala wawele woyile hamwe na Paoli, wabilima na hewo mbaka mchifelebe cha kuvinila. 


text:
Vilongozi wanji wa awo mkoa wa Asiya, wali weganile ng'hatu na heye, nawazangumlonjela Paoli womdedeza yaleche kiyambuza kwa kuluta mchifelebe cha kuvinila. 


text:
Mhela awo chila munhu yali yobumuka, wamwe ali na wanji lila, mbaka ila nhing'hano itizika. Wenji nahawavizelele choni chambuze kuting'hana kwa hewo. 


text:
Kwa vila Wayahudi nawamdita Alekizanda yoye kumwando, wanhu wamwe muli chila chilundo nawejesa kota ndo heye. Alekizanda nakawagololela wala wanhu moko yogana kigombela hali chila chilundo cha wanhu. 


text:
Ila lowavizele kuta heye Myahudi, weng'ha kwa lizi limwe wayowa nakulonga, “Mkulu ndo Alitemi wa Efeso!” Walutilila kubumuka hiho kwa masaa meli. 


text:
<pb/>Hamba mwandisi wa muji kawadita wanyamalile nakawalonjela, “Wanhu wa Efeso, chila munhu kavizela kota muji awu wa Efeso ndo mwamizi wa ng'handa ya mlungu Alitemi na mwamizi wa limalukolo lilagale kulawa kilanga. 


text:
Muwachema wanhu awa aha hanga hawaibezile ng'handa ya mlungu, kahi nekumliga mlungu wa hetwe wa chidala. 


text:
Lelo, wone Demetiliyo na wakola mijito wayage wana ga kutagusa ga kuwalapa wanhu awa, ha kuko mchitala, na wakulu wa mikoa, woweza kutagusigwa kuko. 


text:
Twahatagusigwe kwa kwambuza ivuche kwa galawile lehano. Ivuche ali halitanganiche na kutudita kulavya chila cha kunojeza ivuche alyo.” 


text:
Lila ivuche lolimalile Paoli nakawachema hamwe wala walanguswa. Hamba nakawalaga kaheluka kaza Makedoniya. 


text:
Kula nayekale myezi jidatu. Loyali yochiwika goya kuza Siliya, nakavizela Wayahudi wangugana kumditila chinhu chihile, kahiluka kwa kukolela Makedoniya. 


text:
Sapatulo, mwana wa Pilo, kulawa Belea, nakelongoza na heye, kahi Alistako na Sekundo kulawa Tesalonike, Gayo kulawa Delibe, Timoteyi na Tukiko na Tilofimo wa mkoa wa Asiya. 


text:
Hetwe, hala mnvina ya mibumunda hajisasile loimalile, natukwina meli kulawa Filipi na mazuwa gahano logapulute tufika Tiloa. Ako natikala kwa juma imwe. Kuting'hana na wanhu wa Tiloa lwa mwiso 


text:
<pb/>Zuwa lya kwesela matinazo, natiting'hana kubena mibumunda. Kwa vila Paoli mina nakagana kuka mitondo yake, nakawadamlila wanhu na kulongasa na hewo mbaka nechilo. 


text:
Msongolo yumwe yalinguchemigwa Eutuko yali yekalise midilisa hasi mhela Paoli loyali yowadamlila wanhu. Eutuko nakaluka kusinzila hadohado na hamba usinjizi umibata, nakagwa hasi kulawa kuchanya kuli dali ya keli. Wamlokota mina yabagame katali. 


text:
Ila Paoli nakedulika hasi, kenamiza, kumkumbatiza na kulonga, “Mleche kudumba mina hana ukomu ung'hali mgati mwa heye.” 


text:
Hamba Paoli kanenuka kahi kakwinha kudali, kamogola ibumunda, kalya. Kalutilila kudamla mbaka lufuku, hamba koka. 


text:
Wala wanhu wamhola yula msongolo kuluga yawele mkomu ng'hatu, wawa na chihembulizo chikulu. Majendo kulawa Tiloa kuza Mileto 


text:
<pb/>Hetwe natukwina meli tulongola kuza Aso kula twaamholile na Paoli. Ndo navyoyewichile goya, mina nakagana kufika ako kwa kukolela isi ya kigongo. 


text:
Kulawa ako natuheluka tufika Kio mitondo yake. Zuwa lya keli, tujela lyuma lya kwimiza meli mmazi ako Samo na mitondo yake tufika Mileto. 


text:
Paoli yali yogana kulutilila na majendo kwa meli kwa kukolela Efeso leka yaleche kukawila ng'hatu ako Asiya. Yali yogana yafiche himahima Yelusalemu kwa mnvina ya Pentekosti wone naiganiche. Paoli kanguwalaga wasekulu wa Efeso 


text:
<pb/>Kulawa Mileto Paoli nakalajiza wasekulu wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wa ako Efeso weting'hane na heye. 


text:
Lowafichile nakawalonjela, “Mvizela vyonandikale na hemwe kulawila zuwa lila lofichile muisi ya Asiya. 


text:
Mvizela hila vyonandimkolela mijito Mkulu kwa uliholile weng'ha, kwa mahozi na ugayo woufichile heni na igayo lya mnvimnvi za Wayahudi. 


text:
Mvizela sisujile ne hado kuwadamlila hazelu na mng'handa za hemwe na kuwalangusa choneche chila chiwatanzeni. 


text:
Nandiwakanya weng'ha Wayahudi, kahila na Wagilichi, wamgalamchile Nguluwi kahi kumkunda Mkulu wa hetwe Yesu. 


text:
Lelo, muhulichize! Heni ndiwele ngumhulichiza Muhe ndanguluta Yelusalemu ne kuvizela chindawila ako. 


text:
Chondivizelele ndo kota Muhe Yelile komvumila chila honhu chinweng'ho cha kugazigwa ndo chilingubeteza. 


text:
Ila hambe ndiwone ukomu wa heni kuta chinhu ng'hatu ila fola sinde ula utanzi Mkulu wa heni Yesu yamhele ndiukole, iwele ndo kudamla Mbuli Inojile ya isungu lya Nguluwi. 


text:
<pb/>“Ng'hola muli hemwe mweng'ha ndidamla mbuli ya Undewa wa Nguluwi. Lelo ndivizela haduhu ne yumwe wa hemwe yombona kahi. 


text:
Milolele mwemwe, mchilolele chila chilundo cha Muhe Yelile kawawika hemwe muwe walolezi wa Nguluwi. Mudime chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu yawegale kwa danda ya heye. 


text:
Ndivizela goya ng'hatu heni londikuka michewe jing'hang'hale jowabateni na hajiwa na chilundo cha hemwe. 


text:
Ahyo muwe meho, mkumbuchile kwa myaka jidatu, hamihe na nemisi, sitochile kumdeuza munhu yoneche hali hemwe kwa mahozi. 


text:
<pb/>“Na sambi ndanguwawika hemwe hasi ha wamizi wa Nguluwi na luzi lwa isungu lya heye. Heye kana ludali lwa kuwazenga na kuwadahiza isungu lya Nguluwi lyoyawawichile wanhu wa heye. 


text:
Ndali ndiwalangusani kwa kukola mijito ahyo twangulapa kuwatanza wawele ng'hochele, tukumbuchila ula ulonzi woyalonjile Mkulu wa hetwe Yesu yuye, ‘Kowa na utambichizo houlavya kusinda kubochela.’ ” 


text:
Mbuli iwasinzile ng'hatu yali mbuli yoyalonjile kuta howomona kahi. Hamba wamsindichiza mbaka muli meli.<pb/>


text:
Lotilajile na hewo, tukwina meli tung'wang'wazala mbaka Kosi. Mitondo yake tufika Lode, na kulawila ako natuluta Patala. 


text:
Hotufichile honhu ha kuweza kuyona Kupulo, natukola nzingo ya kusini tuluta Siliya. Tujela lyuma lya kwimiza meli honhu hali muji wa Tilo, aho meli yali inenula mhomolo yoipichile. 


text:
Ako tuwafika wanhu walingumkunda Kilistu, tikala na hewo kwa mhela wa juma imwe. Walanguswa awo wa Kilistu wali wodamla kwa ludali lwa Muhe Yelile, nawamlonjela Paoli yaleche kuluta Yelusalemu. 


text:
Ila mhela wa hetwe nawoumalile tuka. Weng'ha hamwe na wadala na wana wa hewo nawatuhilichiza mbaka hanze ha muji ula. Lotufichile mhwani, tweng'ha natufugama tumlanda Nguluwi. 


text:
<pb/>Natulutilila na majendo kuluta Tilo natufika Tolemaisi, hala natuwalamsa wanhu walingumkunda Kilistu, tikala nawo zuwa limwe. 


text:
Mitondo yake tuka tuluta Kaisaliya. Ako natuluta kaye kwa Filipo mdamla Mbuli Inojile. Heye nayali yumwe wa wala saba wahaguligwe kuwa watanzi wa ng'handa ya Nguluwi ya kula Yelusalemu. 


text:
Katuyila kahola msipi wa Paoli, kewoha mmoko na mmagulu, kalonga, “Muhe Yelile kangulonga ahi, ‘Wayahudi kula Yelusalemu womuwoha hihi munhu yawele na isali awu na kumigala mmoko mwa wanhu hawawele Wayahudi.’ ” 


text:
<pb/>Lotuhuliche ago, hetwe na wala wanhu wanji wali aho wamdedeza Paoli yaleche kuluta Yelusalemu. 


text:
Ila Paoli nakedichila, “Mwangugana kudita choni? Mwangugana kuigalila nhumbula ya heni ngozolo kwa mahozi? Ng'hunda haiwele kuwichigwa mng'handa kula Yelusalemu, ila kubagama kwa itagwa lya Mkulu Yesu.” 


text:
Wanhu wamwenga walingumkunda Kilistu wa Kaisaliya nawaluta hamwe na walanguswa. Watugala hakaye ha Mnasoni yula twali kuza kikala na heye kwa mhela udo. Mnasomi yali mwenyeng'haye wa Kupulo na yali yawele ngumkunda Kilistu kwa mazuwa menji. Paoli kanguluta kumlamsa Yakubu 


text:
Mitondo yake Paoli nakaluta kumlamsa Yakubu, na wasekulu weng'ha wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wali baho. 


text:
Paoli yoyawalamse, nakawalonjela geng'ha Nguluwi goyali yaditile kwa wanhu walingumkunda Kilistu kwa kukolela utanzi wa heye. 


text:
Lowahuliche ago, wamtogola Nguluwi. Hamba wamlonjela Paoli lelo kwangona wanhu maelufu menji wawele Wayahudi, sambi wawa wanhu walingumkunda Kilistu na weng'ha wangibata malajizo ga Musa. 


text:
Lowahuliche mbuli za hegwe kuta wali ulangusa Wayahudi walingikala muli wanhu hawawele Wayahudi kota waleche kujesa Malajizo ga Musa, waleche kuwenjinza wana wa hewo ikumbi na waleche kuwinza mzilo wa Wayahudi. 


text:
Wilumbe na hewo mli kulanda kwa kihovuga goya hameho ga Nguluwi, ulavye na kodi vyoilingulapigwa, hamba wabeigwe mvili ziwele mmitwi ja hewo. Ahyo, wanhu weng'ha wovizela kota mbuli zila nazowalonjelwe za hegwe hazitanganiche, na hegwe uliyeng'ha ung'hali uchikala kwa kuwinza malajizo ga Musa 


text:
Kulapa wala wanhu hawawele Wayahudi natuwandichila natuwalonjela mbuli nazotuganile, waleche kulya choneche chitambichizwe na milungu ja udesi, waleche kung'hwa danda, waleche kulya miwunde ja migongolo jipobosolwe, na weyuse na ung'hondwa. 


text:
Mitondo yake Paoli nakawahola wala wanhu kadita nhambiko ya kihovuga hamwe na hewo. Hamba nakenjila mng'handa ya Nguluwi kalonga mwiso wa zuwa lya kihovuga na ila nhambiko ilavigwa kwa chila munhu. Paoli kangibatigwa mng'handa ya Nguluwi 


text:
<pb/>Mhela wa mazuwa ago saba logali behi kumala, Wayahudi wali walawile mkoa wa Asiya nawamona Paoli mli ng'handa ya Nguluwi. Wambuza wanhu weng'ha wazudila mli chila chilundo cha wanhu, wamibata. 


text:
Wayoweleza, “Wanhu wa Izilaeli, mtutanze! Ayu ndo yula munhu yalingulangusa wanhu chila honhu mbuli zila zilingubeza wanhu wa Izilaeli, zilingubeza malajizo ga Musa na honhu aha helile. Sambi nakawenjiza wanhu hawawele Wayahudi mng'handa ya Nguluwi na kuhadita hakokomoche honhu hano helile.” 


text:
Chambuzo cha kulonga ahyo waliwamuwene Tilofimo, mwenyeng'haye wa Efeso, yawele hamwe na Paoli mujini, waza nguvuiza kota Paoli yali yamwinjize mng'handa ya Nguluwi. 


text:
<pb/>Honhu hala hesa hawa na ivuche, wanhu woya kulawila nzingo zeng'ha, wamibata Paoli, wambulunha, wamlavya mng'handa ya Nguluwi, na baho vihindilo vyesa vya ng'handa ya Nguluwi navihindigwa. 


text:
Nawagana kumkopola Paoli, ila mbuli na zimfichila mkulu wa wamizi wa Chiloma kuta Yelusalemu yesa yali imemile ivuche. 


text:
Baho du, mkulu wa chilundo kawahola wamizi na mkulu wawo, nawabilimila kulichila chilundo cha wanhu. Hewo lowamuwene yula mkulu wa ilundo lya wamizi waleka kumtowa Paoli. 


text:
Mkulu wa ilundo kamlutila Paoli, kamibata na kulonga yawopigwe minyololo mili. Hamba wauza, “Munhu wachi ayu, na kadita choni?” 


text:
Wamwe mli chila chilundo cha wanhu wali wohabuka chinhu achi na wanji wahabuka chinji. Kawalonjela wanhu wa heye wamgale Paoli muli ngome. 


text:
<pb/>Lowali womwinjiza mgati mwa ngome, Paoli nakamlanda mkulu wa wamizi yolonga, “Ndoweza kukulonjela chinhu?” Yula mkulu wa wamizi nakamlonjela, “Hambi kuchizela Chigiliki? 


text:
Hambi hegwe huwele yula Mmisili. Aha mazuwa gaga yaluchize ivuche na kuwalongoza wanhu wehile elufu zine mbaka kugunuche?” 


text:
Paoli nakedichila, “Heni nda Myahudi, mlelwa wa Talso ako Kilikiya, mlelwa wa muji utanganiche. Dedede, ng'hundize ndawale na wanhu.” 


text:
Yula mkulu wa wamizi nakamkundiza. Paoli nakema mchanya ha chikwinilo, kawapunjila moko wala wanhu na lowekale tulu, nakaluka kulongasa na hewo kwa Chieblaniya.<pb/>


text:
Lowahuliche yolonga na hewo kwa Chieblaniya wekala tulu ng'hatu kusinda aho mwaluko. Na heye Paoli kazangulonga, 


text:
<pb/>“Heni nda Myahudi, mlelwa wa Talso ako Kilikiya. Ila nang'hulila hali muji wuwu, hali ulanguso wa Gamalieli, nandanguswa kwa malajizo gatanganiche ga wahaza wa hetwe. Nandilavya kwa nhumbula yeng'ha kwa Nguluwi kota hemwe mwemwe vyomuli ahi lehano. 


text:
Nandiwagaza na kuwakopola wala wanhu wali wowinza nzila ayi. Nandiwabata walume na wadala na kuwahindila mchinweng'ho.” 


text:
Mtambika mkulu na watagusa weng'ha wa wasekulu wanguvumila mbuli ayi. Kulawa kwa hewo nambochela gowandichilwe wala wanhu Wayahudi wali ako Damasiko. Nanduta Damasiko leka ndiwabate awo wanhu walingumkunda Kilistu na kuwagala wawohigwe mbaka Yelusalemu ndilapa watowigwe. Paoli kangulonga gala ga kulohoka kwa heye 


text:
<pb/>“Lelo, londali mnzila behi kufika Damasiko, yali saa sita nemisi, lumuli lukulu kulawa kilanga lulawila lumwemwesa nzingo zeng'ha. 


text:
Heni mbuza, ‘Kwa whaani hegwe, Mkulu?’ Na heye nakandonjela, ‘Heni nda Yesu wa Nazaleti yula hegwe ulingumgaza.’ 


text:
Ndilawa heni mbuza, ‘Ndite ndaze Mkulu?’ Na heye Mkulu nakandonjela, ‘Wime, lute Damasiko na ako kolonjelwa geng'ha gala gouganigwa kudita.’ 


text:
Kwa lumwemwesa lula lukali sali ndilola, ahyo naiwagana wala wayangu waze kundongoza kwa kimbata moko mbaka fika Damasiko. 


text:
<pb/>“Ako nakwali na munhu yumwe yalinguchemigwa Anania, munhu muwinza Nguluwi, yalinguhulika malajizo ga Musa na yatanganiche ng'hatu hali Wayahudi nawali wochikala Damasiko. 


text:
Heye nakoya kundola, kema behi na heni, nakalonga, ‘Mng'holozangu Saulo! Lole kahi.’ Baho du kahi ndizangulola, nandimlola. 


text:
Hamba Anania nakalonga, ‘Nguluwi wa wasekulu wa hetwe kakuhagula leka uvizele goyalingugana na kumona yula yatanganiche na kumhulika yuye yolonga kulawila hamlomo hake. 


text:
Lelo ya choni kukawila ng'hatu? Wime, ubatizigwe na kusilwa gehile ga hegwe kwa kulichema itagwa lya heye.’ Nhyemo ya Paoli kuwadamlila wanhu hawawele Wayahudi 


text:
Nandimona Mkulu yondonjela, ‘Hima! Uche Yelusalemu himahima mina wanhu wa hano howoukunda ulolezi wa hegwe kwa mbuli ya heni.’ 


text:
Heni nanyidichila, ‘Mkulu, hewo wavizela kuta heni ndo yula yaliyokola mli ng'handa za kusalila nyinji za Wayahudi na kuwebata na kuwatowa wala wali ngukukunda. 


text:
Na kuta mhela mlolezi wa hegwe Stefani loyakopoligwe, heni aha ndali hala, nang'hunda acho chikoleche na kwamila mikoti ja wala wali womkoma.’ 


text:
<pb/>Mbaka aha, wala wanhu wali womuhulichiza, ila loyalonjile ulonzi awo, nawaluka kubwamuka, “Mkopoleni! Munhu yali ahyo hambe yaganigwe kikala muisi.” 


text:
Mkulu wa wamizi nakawalajiza wanhu wa heye wamgale Paoli mli ngome. Nakawalonjela wamtowe ng'hobwa leka wamuuze na wavizele chambuze Wayahudi kutowa iyowe. 


text:
Ila lowamuwohile wogana wamtowe ng'hobwa, Paoli kamuuza mkulu wa wamizi yumwe yali yemile aho, “Lelo, malajizo ganguwakundiza hemwe kumtowa ng'hobwa munhu wa Loma yang'hali tagusigwa?” 


text:
Yula mkulu wa wamizi loyahuliche ago, nakamlonjela mbuli mkulu wa wamizi yolonga, “Kwangugana kudita choni? Munhu ayu wa Loma!” 


text:
<pb/>Mkulu wa wamizi nakamlutila Paoli, kamuuza, “Ndonjele, hegwe kwa munhu wa Loma?” Paoli nakedichila, “Ena.” 


text:
Mkulu wa wamizi nakalonga, “Heni nani nda munhu wa Loma ila kwa kulavya vinhu vikulu.” Paoli nakedichila, “Ila heni nda munhu wa Loma kwa kuvumbuka.” 


text:
Wala wanhu wali wewichile goya kumpelemba Paoli baho nawajilila. Yula mkulu wa wamizi nakadumba loyavizelele kuta Paoli ndo munhu wa Loma na yali mina yawohigwe ng'weso. Paoli kanguhilikwa mchitala cha Wayahudi 


text:
<pb/>Mitondo yake, mkulu wa wamizi nakagana kuvizela gatanganiche, gala Wayahudi wali wamuwichile Paoli. Ahyo, kamdohola Paoli ng'weso, kawalonjela watambika wakulu wanhu weng'ha wa utaguso wating'hane. Hamba nakamigala Paoli, nakamwimiza hali watagusa.<pb/>


text:
Paoli nakawanogolela meho wala watagusa, hamba nakaluka kulonga, “Wang'holozangu, mbaka lelo hano ndali ndichikala na igano linojile hali Nguluwi.” 


text:
Hamba Paoli nakawalonjela, “Na heye Nguluwi kokuzabula hegwe uwele unojile kwa kunze, mgati umemile wihe! Kodahaze kikala aho unhaguse chiutaguso na kuno hegwe gwegwe kwangubena malajizo kwa kulonga nhowigwe?” 


text:
Paoli nakedichila, “Wang'holozangu, nasivizelele kota heye mtambika mkulu. Mina Maandiko gangulonga ahi, ‘Uleche kulonga vibi gala ga chilongozi wa wanhu wa hegwe.’ ” 


text:
<pb/>Mhela ula Paoli naloyavizelele kuta honhu hamwe ha watagusa wala wali ndo Masadukayo na yinji Mafalisayo. Hamba nakakwiniza lizi hali watagusa, “Wang'holozangu, heni ndo Mfalisayo, mwana wa Mfalisayo. Heni ndigaligwa muutaguso kwa vila ndangitumbila kuta wabagame wozilipuka.” 


text:
Loyalonjile ago, ivuche ikali nalyaluka hewo kwa hewo. Mafalisayo na Masadukayo wala wanhu weting'hane wambuza kibagula honhu heli. 


text:
Acho chiwalo chali achi, Masadukayo wangibatilila kuta wabagame hambe wazilipuche, kuduhu wahilisi wa kilanga, na muhe kuduhu. Ila Mafalisayo wangukunda ago geng'ha gadatu. 


text:
Ivuche nalyonjezeka na wamwe wa walangusa wa malajizo ga Musa na chilundo cha Mafalisayo nawema na kulavya igayo lya hewo kwa lupichi, “Hambe tone choneche chihile mli munhu ayu, hanji muhe ama mhilisi wa kilanga nakadawala na heye!” 


text:
<pb/>Kilewa nakulutilila mbaka mkulu wa chilundo nakadumba kuta Paoli yasapangwe viundeviunde. Ahyo nakawalonjela wamizi wa heye kwinjila mli lila ilundo, wamlavye Paoli na kumhilusa mgati mwa ngome. 


text:
<pb/>Mihe yizile, mkulu nakema behi na Paoli, nakamlonjela, “Uleche kudumba! Kunhawiza hano Yelusalemu, kodita hihyo na mujini Loma.” Wayahudi wangugongomanya kumkopola Paoli 


text:
<pb/>Lokuchele, Wayahudi nawadita nhing'hano ya uyeka. Welaha, “Hatulya na hatung'hwa mbaka hotuwa tumkopole Paoli.” 


text:
Hamba nawaluta kwa watambika wakulu na wasekulu, wolonga, “Hetwe tilaha kuta hatujeza choneche kuli mimelo ja hetwe mbaka aho hotuwa tumkopole Paoli. 


text:
Lelo, hemwe hamwe na watagusa galeni usenga kwa mkulu wa wamizi leka yamigale Paoli kuli hemwe mchivilizila mwangugana kuvizela ng'hatu mbuli za heye. Natukunda kumkopola hanafika habehi.” 


text:
<pb/>Ila mwana wa lumbulye Paoli nakahulika ago gowolongasa, ahyo nakaluta mgati mwa ngome, kamlonjela Paoli mbuli ayo. 


text:
Aho Paoli kamchema mwamizi yumwe, kamlonjela, “Mhole ayu msongolo lute na heye kwa mkulu wa wamizi, kana chinhu cha kukulonjela.” 


text:
Mwamizi nakamhola ayo msongolo, kaluta naye kwa mkulu wa wamizi, kalonga, “Yula mnweng'hwa Paoli kanhyema kandanda ndimgale ayu msongolo kwa hegwe mina kana chinhu cha kukulonjela.” 


text:
Mkulu wa wamizi kambata ayo msongolo moko, kamgala honhu ha uyeka, nakamuuza, “Kuna choni cha kundonjela?” 


text:
Heye nakalonga, “Wayahudi wahadana wakulande umgale Paoli muutaguso wochivilizila kuta watagusa wangugana kuvizela mbuli zitanganiche ng'hatu za heye. 


text:
Ila hegwe uleche kukunda mina hana wanhu makumi gane wekale goya kumvada. Welaha kuleka kulya ne kung'hwa chinhu mbaka howowa wamkopole. Sambi mina wa goya, wangubeteza ukundizo wa hegwe.” 


text:
Mkulu wa wamizi kamlonjela, “Uleche kumlonjela munhu yoneche kuta hegwe kungalila mbuli azo.” Hamba nakamleka yalute. Paoli kangigaligwa kwa chilongozi wa mkoa 


text:
<pb/>Mkulu wa wamizi nakawachema wamizi weli kawalonjela, “Wicheni wamizi miya mbili na wakwina falasi makumi saba na wamizi miya mbili wa migoha, walute Kaisaliya. Migongomanye kuka hala hainafika saa tatu lelo hano hamihe. 


text:
<pb/>“Heni Klaudiyo Lusia ndangukwandichila hegwe mkulu Felisi, chilongozi wa mkoa. Ulamche chilongozi! 


text:
Wayahudi nawamibata munhu yumwe hachefu tele wamkopole. Wone nandeche kulonga kuta heye munhu wa Loma. Ahyo nanduta hamwe na wamizi ndimlohola. 


text:
Nandimhilika kumwando kwa watagusa wa hewo wakulu ndilapa ndivizele chila chimuwalile hewo wamtaguse. 


text:
Nandivizela kuta kutagusa ako kwali gali gala ga kuwala honhu hamwe ha malajizo ga hewo na ahyo sonile kuta kadita choneche chilingumwambuza yakopoligwe ama yawohigwe mchinweng'ho. 


text:
Londonjelwe kuta Wayahudi wali waditile chiuviso kumkopola, nangana kumgala kwa hegwe, ndiwalonjela wataguswa wa heye wegale utaguso wa hewo kwa hegwe.” 


text:
Mitondo wamizi wa magulu wahiluka kuli ngome, wawaleka wala wamizi wakwina falasi walutilile na majendo ga hewo hamwe na Paoli. 


text:
Lowafichile Kaisaliya nawampa mkulu wa mkoa gala maandiko na kumuwika Paoli hasi ha ulongozi wa heye. 


text:
Felisi loyasomile ago maandiko nakamuuza kulawila mkoa wachi? Loyalonjelwe kuta yali yalawile mkoa wa Kilikiya, 


text:
kalonga, “Ndohulichiza nongwa ya hegwe wone wawele na nongwa wafiche.” Hamba nakalonga Paoli yawichigwe hasi ha udimi mng'handa ya undewa wa Helodi.<pb/>


text:
Mazuwa gahano logapulute, mtambika mkulu Anania nakoya Kaisaliya hamwe na wasekulu wamwe na wakili yumwe yalinguchemigwa Telutilo. Nawamlutila yula mkulu wa mkoa wamlonjela nongwa ya hewo kwa Paoli. 


text:
Paoli nakachemigwa, na Telutilo kachumula nongwa ahi, “Mkulu Felisi, ulongozi wa hegwe unojile wigala kikala goya na ugalamlo wa kung'hang'haniza wangukoleka kwa kunojeza isi ya hetwe. 


text:
Ila ne kwajiliza mihela ja hegwe ng'hatu, twangulanda kwa isungu lya hegwe lyeng'ha, uhulichize aga machefu gotigale. 


text:
Tuvizela munhu yuno nakeha lukami. Heye kaluchizaga ivuche muli Wayahudi chila honhu muisi na kahi ndo chilongozi wa chilundo cha Wanazaleti. 


text:
Ila Lusia, mkulu wa chilundo cha wamizi, kenjilila hagati, kamhola kwa ludali kulawila mmoko mwa hetwe. 


text:
Hamba nakawalonjela wawele na nongwa na heye woye kumwando kwa hegwe. Gwegwe baho kwa kumuuzauza, koizela mbuli ya nongwa yotumigalile kwa hegwe.” 


text:
Na hewo Wayahudi watawiza nongwa ahyo wolonga kuta ago geng'ha gali gakukomya. Paoli kangigombela kwa Felisi 


text:
<pb/>Hamba chilongozi Felisi wa mkoa kamchemeleza Paoli yalonje, na heye Paoli kalonga, “Ndangusangalala kigombela hali hegwe ndivizela kuta hegwe mtagusa wa isi ayi kwa myaka minji. 


text:
Kwanguweza kuvizela gapulute mazuwa kumi na meli hela kulawila ndutile kumfugamila Nguluwi kula Yelusalemu. 


text:
Wayahudi hawafichile ndilongasa na munhu yoneche. Hawafichile nditumajiza wanhu ng'handa ya Nguluwi, kahi ne mli ng'handa za kusalila za Wayahudi, kahi honhu hanji honeche muli muji woneche. 


text:
Chondili ngukunda hali hegwe ndo achi, heni ndangumfugamila Nguluwi wa hetwe ndichikala kwa kuwinza nzila ila hewo wanguichema chilundo cha kwaluchiza. Ndangukunda mbuli zeng'ha zandichigwe muli malajizo ga waloli wa Nguluwi. 


text:
<pb/>“Londikale kutali kwa myaka mido, nanyiluka Yelusalemu leka ndiwegalile wanhu wayangu utanzo wa kulavya nhambiko. 


text:
Mhela londali ndidita ago, ndo lowafichile ng'handa ya Nguluwi, londali mina ng'holile yila nhambiko ya kihovuga. Hakwali na ilundo lya wanhu ne ivuche. 


text:
Ila kwali na Wayahudi wanji walawile muji wa Asiya, awo ndo nawalapigwe wawe aha hali hegwe na kulavya nongwa ya hewo wone wana chinhu choneche cha kulonga kwa heni. 


text:
Ama, waleche awa wali aha, walonje wihe wauwene kwa heni, mhela wonyimile hali chitala cha hewo chikulu, 


text:
ila wowa ulonzi wondonjile honyimile hali hewo, ‘Mwangunhagusa lelo hano kwa vila ndangibatilila kota wabagame wozilipuka!’ ” 


text:
<pb/>Aho, Felisi, heye yali yavizelele nzila ya wanhu awo, nakaiwika zuwa linji ya kulutilila kuhulichizwa nongwa ayo. Kawalonjela, “Ndolavya utaguso wa nongwa ayo mhela Lusia, mkulu wa chilundo cha wamizi, loyokuya aha.” 


text:
Hamba nakamlonjela yula mwamizi yamuwiche Paoli mchinweng'ho, ila waze kumlechela lechela na wang'holoze waleche kulemezwa kumgalila gala goyolapa. Paoli hali Felisi na Dulusila 


text:
<pb/>Logamalile mazuwa mado, Felisi nakoya hamwe na mdala wa heye Dulusila yula yali Myahudi. Kalonga Paoli yegaligwe, kamhulichiza yolonga gala ga kumkunda Yesu Kilistu. 


text:
Ila mhela Paoli loyaluche kulonga gala gatanganiche, kilemela kudita chinhu na zuwa Nguluwi yoitagusa isi, Felisi nakadumba, nakalonga, “Kwa sambi koweza kuluta, ndokuchema kahi hondiwa na mumhu.” 


text:
Mhela wuwo yali yochitumbila kuta Paoli komhonga sendi. Kwa chiwalo achi nakamchema Paoli lundogondogo na kulongasa na heye. 


text:
<pb/>Lojimalile myaka mili, Polikio Festo nakahola honhu ha Felisi, kawa chilongozi wa mkoa. Kwa vila nakagana kiganiza kwa Wayahudi, Felisi nakamleka Paoli mchinweng'ho.<pb/>


text:
Watambika wakulu hamwe na vilongozi wa Wayahudi nawamlonjela gala ga kulapa nongwa yali imuwala Paoli. Nawamdedeza Festo. 


text:
Walecheni vilongozi wa hemwe walute ako hamwe na heni wakalavye nongwa ya hewo kuli heye wone yaditile choneche chihile.” 


text:
<pb/>Festo nekekala na hewo kwa mhela wa mazuwa nane ama kumi hino, hamba nakahiluka Kaisaliya. Mitondo yake nakaluta muutaguso, nakalonga Paoli yegaligwe mng'handa. 


text:
Mhela Paoli loyafichile, Wayahudi wala wali walawile Yelusalemu nawamzunguluta waluka kulavya nongwa nyinji ng'hulu zila hawawezile kutawiza. 


text:
Kwa kigombela, Paoli nakalonga, “Heni siditile lihile lyoneche lya kulapa malajizo ga Wayahudi, kahi si kwa ng'handa ya Nguluwi, ne ga kumlapa Kaisali mndewa mkulu wa Loma.” 


text:
<pb/>Festo nakagana kiganiza kwa Wayahudi ahyo nakamuuza Paoli, “Ndaze kwangugana kuluta Yelusalemu na ako ukataguswe hali heni kwa chiwalo cha nongwa ayi?” 


text:
Paoli nakedichila, “Ndangwima hali chigoda cha utaguso wa Kaisali mndewa mkulu wa Loma, na ahano bahano ndo hondilinguganigwa kupegwa utaguso. Kota vyouvizelele goya, siwaditile Wayahudi wihe woneche. 


text:
Lelo, wone fichigwe wihe ulingundapa ngazigwe mbaka kubagama, hambe ndande kusilwa wihe awo. Ila wone kuduhu yalingukomya muli nongwa woyalavile wanhu awa, haduhu munhu yombika kwa hewo. Ndangugana nongwa ya heni ihilikwe kwa Kaisali mndewa mkulu wa Loma!” 


text:
<pb/>Lelo, Festo loyalongane na wakulu wa heye, nakamlonjela Paoli, “Kulanda lufani, lelo koluta kwa Kaisali mndewa mkulu wa Loma.” Festo kangumlonjela Agilipa mbuli za Paoli 


text:
Wali ako mazuwa mado na heye Festo nakamlonjela mndewa nongwa ya gala ga Paoli, “Hana munhu yumwe hano yula Felisi nakamleka mchinweng'ho. 


text:
Londutile Yelusalemu watambika wakulu na wasekulu wa Wayahudi nawalavya nongwa na kundanda ndimtaguse yagazigwe. 


text:
Ila heni nandiwalonjela kuta hatuzowele Waloma kumlavya munhu yatowigwe hala yawele na nongwa hana ting'hana na wamlavile nongwa na kupegwa honhu ha kigombela kulapa ayo nongwa. 


text:
Lelo, lowafichile aha sikawile, ila nandita nhing'hano hali honhu ha kutagusila mitondo yake, ndonga munhu ayo yegaligwe. 


text:
Ila wali na kilewa kudo na heye hamwe na heye kulapa kufugamila kwa kumlapa munhu yumwe Yesu yula nayabagame, Paoli kangibatilila kuta mkomu. 


text:
Nasivizelele lya kudita kwa nongwa ayo. Hamba nandimuuza Paoli wone yaganile kuluta kutagusigwa kuli chitala kula Yelusalemu kwa chiwalo cha nongwa ayo. 


text:
Ila Paoli nakalema, nakalanda yalechigwe mchinweng'ho mbaka lwamulilo lwa nongwa ayo uditikwe na Kaisali mndewa mkulu wa Loma. Ahyo nangana yekale mchinweng'ho mbaka aho hondigana kumuhilika kwa Kaisali mndewa mkulu wa Loma.” 


text:
Hamba mndewa Agilipa kamlonjela Festo, “Nangana kumuhulika ayo munhu nene baha.” Festo kamlonjela, “Komuhulika mitondo.” Paoli hali mndewa Agilipa na Belinike 


text:
<pb/>Mitondo yake, mndewa Agilipa na Belinike nawafika kwa mnvina muli chalanza cha nhing'hano wawele welongoze na wakulu wa wamizi na vilongozi wa muji. Festo nakalajiza Paoli yegaligwe kuli chalanza cha nhing'hano. 


text:
Hamba Festo kalonga, “Mndewa Agilipa na weng'ha muwele hano hamwe na hetwe! Aha kumwando kwa hemwe hana munhu yumwe yula nhanzi yeng'ha ya Wayahudi hano na kula Yelusalemu nawatowa iyowe kuta hambe yaganigwe yekale kahi. 


text:
Heni nasiwene kuta yali yaditile choneche chihile mbaka yalapigwe kutagusigwa na kugazigwa mbaka kubagama. Ila kwa vila Paoli heye mina nakalanda nongwa ya heye kuhulichizwa na Kaisali mndewa mkulu wa Loma ngana kumigala hano. 


text:
Kwa heni ndahela mbuli yenele ila ndoweza kumwandichila Kaisali mndewa mkulu wa Loma gala ga kulapa heye. Ndo mina ndimigale hano hali hemwe na hali hegwe mndewa Agilipa, ila londimlolile, ndoweza kuwa na lya kukwandichila. 


text:
Hamba mndewa Agilipa nakamlonjela Paoli, “Kwangukundizwa kigombela.” Aho Paoli kagolola moko wa heye kegombela ahi, 


text:
“Mndewa Agilipa, ndangiwona nhambichizwa kigombela hali hegwe kwa kulapa ila nongwa yeng'ha Wayahudi wali wolonga gala ga heni. 


text:
Kwa vila hegwe ndo kuvizela gala ga Wayahudi na vinhu vyowalingitwanza kwa hewo, ndangulanda unhyulichize kwa kwimilila. 


text:
<pb/>“Wayahudi wavizela mbuli za heni kulawila uwana, na hila vyondikale kulawila mwaluko hali isi ya heni mbaka ako Yelusalemu. 


text:
Wanzela kwa mhela uhejile, na wotawiza, wone wagane, kota kulawila mwaluko nandikala kota yumwe wa chilundo cha Mafalisayo nawawele womfugamila Nguluwi vitanganiche ng'hatu kusinda wanji. 


text:
Na sambi nda hano lekachoni nhagusigwe ndangitumbila lila ilagano Nguluwi lyowelagane na wasekulu wa hetwe. 


text:
Ako kilagana, ndo kukula kuli ngitumbilwa na nhanzi kumi na mbili za isi ya hetwe. Womfugamila Nguluwi kwa igano nemisi na hamihe. Mng'hangala mndewa, Wayahudi wangumbichila nongwa kwa kukunda ahyo! 


text:
Hemwe mweng'ha muli hano, lekachoni hemwe wanhu mwangona kota ndo mbuli yohambe ikundigwe, kota Nguluwi kawazilipula wabagame? 


text:
<pb/>“Vyondilingona heni nene nang'hunda kuta ingana kudita mbuli nyinji kulibeza itagwa lya Yesu wa Nazaleti. 


text:
Mbuli azo ndo zonditile Yelusalemu. Heni nene, ndiwele mheligwe ukulu kulawila kwa watambika wakulu, nambeza kuwenjiza mchinweng'ho wanhu wenji walingumkunda Kilistu. Nawo lowatagusigwe kubagama nang'hunda mbuli ayo. 


text:
Hamba nandiwadita watowigwe muli ng'handa za kusalila zeng'ha za Wayahudi ndiwatumajiza wakovule makundo ga hewo. Kuzudila kwa heni kwali kukulu mbaka ndiwagaza wanhu wa miji ja kutali. Paoli kangulonga vyoyalohoche 


text:
<pb/>“Hiho ndiwele nding'hali mmijito jijo, nanduta Damasiko mhela umwe, ndiwele na ludali na mzilo womheligwe na watambika wakulu. 


text:
Mndewa, mhela londali mnzila, isanya liliminosi, nambona lumuli lukulu kusinda lwa isanya lumwesa kulawila kilanga, unzunguluta heni na wala wayangu wotuwele hamwe mli majendo. 


text:
Hetwe tweng'ha natugwa hasi, na heni nhyulika lizi lindonjela kwa Chieblaniya, ‘Saulo, Saulo! Leka choni ulingungaza? Kwangilumiza hela kota isenga lilingutowa teche ng'hweku ya mkulu wa heye.’ 


text:
Heni mbuza, ‘Kwa whaani hegwe Mkulu?’ Heye Mkulu nakedichila, ‘Heni nda Yesu yula hegwe ulingumgaza. 


text:
Winuche lelo, wime. Ndilawila leka ndikuwiche chitumagwa na mlolezi wa heni. Kumbona heni lehano, na vinhu vyondikuvumisila hamba. 


text:
Ndowalohola kwa wanhu wa Izilaeli na ndowalohola kahi kwa wanhu hawawele Wayahudi kula kondikulajiza kwa hewo. 


text:
Kowagubula nhyala zawo na kuwadita walawe muli jiza na kwinjila muli lumuli, walawe muli ludali lwa Limazoga wangalamchile Nguluwi, leka kwa kukunda, woselwe gehile na kuhola honhu ha hewo hali wala wanhu wahaguligwe na heye Nguluwi.’ Paoli kangulonga mijito ya heye 


text:
Ila mwaluko nanyaluka kudamla kwa wanhu wa Damasiko, hamba kwa wala wa Yelusalemu na isi yeng'ha ya Yudeya, kahi na wanhu hawawele Wayahudi. Nandiwadamlila waleche gehile na kumgalamchila Nguluwi na kulajila kwa madito kuli nhumbula za hewo. 


text:
Ila Nguluwi nakanhanza, na ndo mbaka zuwa lya lelo nyima nzinzili kulavya ulolezi kwa weng'ha, wakulu na wadodo. Gondilingulonga ndo gala waloli wa Nguluwi na Musa nawalonga golawila. 


text:
Nawalonga imlapa Kilistu Mlohozi kugazigwa na yawe wa mwaluko kuzilipuka kwa wanhu wabagame, yadamle kota lumuli lwa ulohozi wanguwamwesela lelo wanhu weng'ha, Wayahudi kahi na wanhu hawawele Wayahudi.” 


text:
<pb/>Paoli yafichile hano kwa kigombela kwa heye, Festo nakachemelela, “Paoli! Kuna lukwale! Kusoma lukami kwa hegwe kwangukudita uwe na lukwale!” 


text:
Hegwe mndewa Agilipa kuzizela mbuli azi, ahyo ndoweza kulonga ne kudumba hali hegwe. Hambe njese kuta ago geng'ha gakoleche gazeleka na hegwe mina mbuli ayi haiditikwe chinyele. 


text:
Paoli kedichila, “Ndangumlanda Nguluwi kuta, kwa mhela udo au uhejile, haiwele gwegwe yeng'ha ila wala weng'ha walinguhulika lehano wawe kota heni, ila ndiwele hambe nhyopigwe ng'weso.” 


text:
Lowochile, walongasa, “Munhu ayu haditile choneche chilingumlapa igayo lya kubagama ama chinweng'ho.” 


text:
Na heye mndewa Agilipa nakamlonjela Festo, “Munhu ayu twahamchumulile wone nahalechile kulanda nongwa ya heye ihulichizwe na Kaisali mndewa mkulu wa Loma.”<pb/>


text:
Lowaganile tuheluche mbaka Italiya, nawamuwika Paoli hamwe na wanweng'ha wanji hasi ha udimi wa Yulio yula yawele chilongozi wa chilundo chilinguchemigwa “Chilundo cha wamizi.” 


text:
Natukwina meli ya kulawa Adilameto yali iheluka na kukolela bandali zimwe za mkowa wa Asiya, natwaluka majendo. Alistako mwenyeng'haye wa Makedoniya, kulawa Tesalonike, yali hamwe na hetwe. 


text:
Mitondo yake natufika mbandali ya Sidoni. Yulio nakamditila Paoli goya kwa kumkundiza yawone waganwa wa heye na kupegwa goyolapa. 


text:
Kulawila ako natulutilila na majendo, ila kwa vila mbeho yali iputa lukami ituyila kwa kumwando, natukola nzingo ya chihilwa Kupulo kula mbeho yali nyindo. 


text:
Ayo mkulu wa wamizi nakafika meli imwe ya Alekizandiliya yali iluta Italiya, hamba nakatukwiniza mgati. 


text:
<pb/>Kwa mihela ja mazuwa menji natuheluka mholemhole, kwa kugaya natufika behi na Nido. Kwa vila mbeho yali ing'hali ituputa, natulutilila kumwando tung'hang'hazala tuluta nzingo ya Kilete behi na lasi Salimoni kula mbeho hayali nyinji. 


text:
<pb/>Natwesela kulya chinhu kwa mhela uhejile mbaka luhela nalwali lwihile ng'hatu. Lelo, nayiha ng'hatu kuheluka na meli. Lelo, Paoli nakawadeuza, 


text:
“Wang'hangala, ndangijesa kuta majendo aga gowa na ugayo na kwajiliza kwinji haiwa kwa vinhu vili muli meli yeka kahi yowa kwa ukomu wa hetwe.” 


text:
Ila mng'hangala nakakwejezwa na gala goyali yolonga mlongoza meli na yawele na meli kusinda gala goyali yolonga Paoli. 


text:
Kwa vila bandali ayo hayali honhu hanojile hakikala mhela wa mbeho, wenji nawagana kulutilila na majendo, wone iganiche mbaka Fonekisi. Fonekisi ndo bandali ya Kilete nzingo ayo yali ilemezwa na mbeho. Na ako wekale mhela wa mbeho. Mbeho ng'hulu muli bahali 


text:
<pb/>Lelo, nailawila mbeho inojile ya kusi nayaluka kuputa, na hewo wavizela wokungajiza gowaliwogana, ahyo nawosa lyuma lizidahe lilingwimiza meli wendesa behi ng'hatu na mhwani ya Kilete. 


text:
Mbeho naitowa ila meli, na kwa vila natulemwa kisumwa kuluta kotuganile, natuileka meli ibulunwe na ayo mbeho. 


text:
Chihilwa chimwe chilinguchemigwa Kauda nachitudinya hado na ayo mbeho, na lotufichile kusini natuweza, ila kwa igayo, twamiliza lila itumbwi lya meli. 


text:
Wala wanamazi walikwega lila itumbwi mugati, hamba waizungulusila meli izabi na kuiwoha kwa ludali. Nawadumba wonanahila mfungo mwa bahali hawele na Siliti, behi na mhwani ya Afilika. Ahyo nawatelemsa iguwo ligazi lilingukundujiza meli, nawaileka meli ibulunwe na mbeho. 


text:
Kwa mazuwa menji hatuliwene isanya ne nhondwe, mbeho ilutilila kuputa ng'hatu, mbaka kitumbila kwesa kutumala. 


text:
<pb/>Lotikale mazuwa gahejile ne kulya ndiya, Paoli nakema hali hewo, kalonga, “Wang'holozangu, yahawele goya wone na mnhyulichize na kuleka kuheluka kulawa Kilete. Wone na mudite ahyo natwaahejile hali magayo ago na kuwifya aku kweng'ha. 


text:
Ila sambi ndangukulandani mikangaze nhumbula, haduhu ne yumwe muli hemwe yokwajiza ukomu wa heye, meli iliyeka ndo ikwaga. 


text:
Mhilisi ayo nakandonjela, ‘Paoli, uleche kudumba! Yokugana wime hali Kaisali mndewa mkulu wa Loma, na heye Nguluwi kwa isungu lyake, kakukangaza na kuwalohola weng'ha walinguheluka na hegwe.’ 


text:
Ahyo walume wayangu, mikangaze nhumbula! Kwa vila ndangumkunda Nguluwi, yowa hihila kota vyondonjelwe. 


text:
<pb/>Hamihe ha zuwa lya kumi na nne, twali tubulunwa kuno na kuno muli bahali ya Mediteleniani. Behi na hamihe chilo ng'hatu wanamazi newejesa kota wahabehi na kigongo. 


text:
Aho nawapala kwinjila kwa bahali kwa kuwoha chinhu chizidahe, wapata winjilo wa mita makumi gane, hamba nawapima kahi nawapata winjilo wa mita makumi gadatu. 


text:
Kwa kudumba kunhanhahila muli mitalawe, nawadulisa ngwamo zine kumbele mwa meli, nawalanda kuche himahima. 


text:
Wanamazi nawagana watoloche, na wali mina wadulise lila itumbwi mmazi, wochidanganyizila kuta wanguluta kudulisa ngwamo kumwando mwa meli. 


text:
Ila Paoli nakamlonjela yula mkulu wa chilundo na wamizi wa hewo, “Wone wanamazi awa hawaponile muli meli, hamlohoka.” 


text:
<pb/>Behi na kucha, Paoli nakawadedeza weng'ha walye chilyo, “Kwa mazuwa kumi na gane mwali mdumba ne kulya chilyo, hamdile chinhu choneche. 


text:
Lelo, ndanguwadedeza mulye ndiya leka mlutilile kikala. Mina nemvili imwe ya hemwe ya mitwi ja hemwe haikwajilila.” 


text:
Chila munhu loyadile ndiya ya kumkwila, nawapunguza itunyo lya meli kwa kutaga nhyule muli bahali. Meli yangubeneka 


text:
<pb/>Lokuchele, wanamazi nawalemwa kuizela isi ila, ila nawona chihilwa chimwe chiwele na misanga, walamula kuhilika meli kigongo ako wone idahiche. 


text:
Ahyo nawadumula ngwamo na kuzileka mbahali, na baho wadumula nzabi zali ziwohile chilongoza meli, hamba nawawoha ibende limwe kumwando kibata mbeho, waluta kuchihilwa hawele na ndidimila. 


text:
Ila nawafika honhu hamwe mikolola mili ja bahali jilinguting'hana, na meli inanahila. Honhu ha kumwando ha meli hali henjile mmisanga ne kutigasika. Honhu ha kumbele ha meli na haluka kubeneka viundeunde kwa kutowigwa na ludali lwa nhigu. 


text:
<pb/>Wamizi nawagana kuwakoma wanweng'ha weng'ha kwa kudumba kuta wahojelele mbaka mhwani watoloche. 


text:
Ila kwa vila yula mkulu wa wamizi nakagana kumlohola Paoli, nakawalemeza waleche kudita ahyo. Nakawalonjela wala wadahile kojelela wanyozoche kulawa mmeli na kojelela mbaka hafungo mwa ilamba. 


text:
Na wanji wawinze kwa kibatilila muli mibao au muli viunde vya meli ibeneche. Ndo hetwe tweng'ha vyotufichile wakomu hafungo mwa ilamba.<pb/>


text:
Wenyeng'haye wa aho wali wanojile kwa hetwe. Nhonya nayaluka kutowa na kahi kwali na mbeho, ahyo wabwina chiluli watuchemela. 


text:
Paoli kalokota mpelo udodo wa ngodi kaza ngukoleza mchiluli. Ahyo kwa ivuche lya chiluli. Izoka lilawa mngodi limluma na kumnanahila Paoli mmoko. 


text:
Wenyeng'haye wa hala wawene lila izoka lininila muli moko wa heye waza ngilonjela, “Ayu mina kakopola munhu, kwa vila kalohoka kuduma mbahali, utaguso wa milungu haumleka kahi yazenguwa mkomu!” 


text:
Wala wanhu wali wovizela kota kotuna au baho yahagwile hasi na kubagama. Lowabeteze kwa mhela uhejile ne kona chinhu choneche chimfichile Paoli, wagalamla luhala lwao, walonga kota, “Heye ndo mlungu.” 


text:
<pb/>Behi na honhu hala hali na mgunda wa Publio, mkulu wa chila chihilwa. Publio nakatuchemela chilugano, tuwa wajenzi wa heye mazuwa gadatu. 


text:
Lelo mhaza wa Publio yali yawasile mchinhanda yotamika lupanzo. Paoli nakaluta kumlola na lowalandile Nguluwi, kawika moko ga heye kwa mtamwa, kamusa utamwa. 


text:
Wanhu nawatupa ndolendole nyinji na mhela kahi lotwaluche majendo, nawajela mgati mwa meli vinhu navyotulapile. Majendo kulawa Malita kuza Loma 


text:
<pb/>Lojipulute myezi jidatu natwaluka kahi majendo kwa meli imwe ya Alekizandiliya iwichigwe ulajilo wa “Milungu Minyambili.” Meli ayo yali iwichile ngwamo mchihilwa mihela jeng'ha ja mbeho. 


text:
Kulawila ako natiyinula majendo, tuzunguluta na tufika Legio. Logapulute mazuwa gadatu, mbeho nayaluka kuputa kulawila kusini, na mazuwa meli logapulute tufika muji wa Potioli. 


text:
Ako natuwafika wanhu walingumkunda Kilistu wamwe watulanda tikale na hewo juma imwe. Ahi ndo vyotufichile Loma. 


text:
Kula Loma wanhu walingumkunda Kilistu, lowalonjelwe mbuli za hetwe, nawoya kututing'haniza kuli Soko lya Apiyo na honhu halinguchemigwa Ng'handa zidatu za kwesela wajenzi na kuwasa. Paoli loyawawene kata malumbo Nguluwi, nakekangaza nhumbula. Paoli ako Loma 


text:
<pb/>Logapulute mazuwa gadatu, Paoli nakawachema hamwe vilongozi wa Chiyahudi wa honhu aho. Lowelundile Paoli kawalonjela, “Wang'holozangu, heni kwa vila siditile chinhu choneche chihile kahi sibezile mizilo ja wasekulu wa hetwe, nandibatigwa kula Yelusalemu na kuwichigwa mmoko mwa Waloma. 


text:
ila Wayahudi wamwe nawabela mbuli ayo, na heni ndapigwa kukana lufaa kwa Kaisali mndewa mkulu wa Loma, kwa vila sali na choneche cha kuwatagusa wanhu wayangu. 


text:
Kwa ahyo ndanda kiwona na kudawala na hemwe, mina mbohigwa aji minyololo kwa vila mlohozi wa wanhu wa Izilaeli walingitumbila, koya.” 


text:
<pb/>Hewo wamlonjela, “Hetwe hatunabochela maandiko goneche galawile Yudeya, kahi haduhu mng'holozetu yoneche yafichile aha na kulavya mbuli zila awu kulonga choneche chihile cha hegwe. 


text:
Ila twangijesa igana tuhuliche kwa hegwe mbuli zili kumutwi kwa hegwe. Mina lyotulinguvizela hetwe acho chilundo cha hegwe changulemigwa chila honhu.” 


text:
<pb/>Hamba walonga na heye zuwa lya kuting'hana, na wenji nawafika ako koyali ngikala. Kulawila lufuka mbaka matinazo Paoli nakawagubulila gala ga Undewa wa Nguluwi, yojeza kuwadita wakunde mbuli ya Yesu kwa kukolele malajizo ga Musa na maandiko ga waloli wa Nguluwi. 


text:
Hawa na ubagulo hewo kwa hewo. Lowali woluta, Paoli nakalonga mbuli ayi, “Ng'homya gala Muhe Yelile goyawalonjele wasekulu wa hemwe kwa kukolele mloli wa Nguluwi Isaya. 


text:
Yolonga,<pb/>‘Ulute kwa wanhu awa ukawalonjele,<br/>kuhulika mohulika, ila homvizela,<br/>kulola molola, ila hamkona hebu.<pb/> 


text:
Mina nhyala za wanhu awa zibowala,<br/>wagadinya makutu gawo,<br/>wadinya meho gawo.<pb/>Hanga, wahalolile kwa meho gawo,<br/>wahahuliche kwa makutu gawo,<br/>wahavizelele kwa nhyala zawo,<br/>na kungaluchila, kangulonga Mkulu,<br/>na heni ndahawalohole.’ ” 


text:
<pb/>Hamba Paoli kalonga, “Mvizele lelo, luzi lwa Nguluwi wa ulohozi lwangigaligwa kwa wanhu hawawele Wayahudi. Hewo wohulichiza.” 


text:
<pb/>Kwa mhela wa myaka mili Paoli nakekala muli ng'handa yoyapanjile yuye, kaza nguwachemela wanhu weng'ha woyile kumlamsa. 


text:
twanguwandichilani hemwe wanhu wa Nguluwi wa ako Kolosai, wang'holozetu muwele ngukundigwa kuli kilumba na Yesu Kilistu. Twanguwaganilani isungu lya Nguluwi hamwe na kikala goya kulawila kwa Mhaza wa hetwe. Paoli kangumlanda Nguluwi na kuta malumbo 


text:
<pb/>Mazuwa gose twanguta malumbo Nguluwi, Mhaza wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, mhela hotuwalandila, 


text:
mina tuhulika mbuli ya makundo ga hemwe kuli Kilistu Yesu na kwa mbuli ya igano lyenu kwa wanhu wa Nguluwi. 


text:
Makundo ga hemwe na igano lyenu vyejemela kuli kitumbila gomuwichilwe kilanga. Mina mhulika kwa ako kitumbila hala hamwande mhela lomdamlilwe usenga wa kukomya uwele ndo Mbuli Inojile. 


text:
Ayi Mbuli Inojile vyoifichile kwa hemwe, naiwadita wanhu wadite ganojile na kwenela muisi yeng'ha kota vila navyoyaditile kwa hemwe kulawila zuwa lila lomhuliche mbuli ya isungu lya Nguluwi na kuizela iwele ya kukomya. 


text:
Namilangusa isungu lya Nguluwi kulawila kwa Epafula, mtanzi muyetu tulingumgana, yawele ndo mkolamijito wakukundigwa kwa Kilistu kwa chiwalo cha hetwe. 


text:
Kwa chiwalo acho, twali tuwalandileni mazuwa gose kulawila mhela lotuhuliche mbuli ya hemwe. Twangumlanda Nguluwi yawadite hemwe mvizele goya gala goyalingugana, hamwe na nhyala zeng'ha na uwanzi wotupegwa na Muhe wa Nguluwi. 


text:
Aho moweza kikala kota vyoyalingugana Mkulu na kudita galingumnojeza mazuwa gose. Kwa nzila ayo, moweza kudita mbuli zinjizinji zinojile, namwe molutilila kukula kuli kumzela Nguluwi. 


text:
Nguluwi yawapeni ludali kwa udaho wa ukulu wa heye leka muweze kubeteza na kwimilila chila chinhu kwa usangalalo, 


text:
na kuta malumbo Mhaza, yawaditile hemwe mkundigwe kubochela mbuli zila yawawichile wanhu wa heye kuli undewa wa lumuli. 


text:
<pb/>Kilistu kangoneka ng'hatu kota kewhana na Nguluwi, yohalingoneka,<br/>heye nayali baha vinhu vyeng'ha naving'hali lumbigwa.<pb/> 


text:
Mina kwa heye vinhu vyeng'ha navilumbigwa,<br/>chila chinhu muisi na kilanga,<br/>vinhu vilingoneka na havilingoneka,<br/>wone iwe wandewa, vilongozi, wakulu na wawele na mong'ho.<pb/>Vyeng'ha navilumbigwa kukolela heye na kwa chiwalo cha heye.<pb/> 


text:
Heye nayalibaha kung'hali lumbigwa kwa vinhu vyeng'ha,<br/>kwa kilumba na Kilistu, vinhu vyeng'ha vilutilila kuwa bahala honhu hake.<pb/> 


text:
Heye ndo mutwi wa lukuli lwake, lukuli ndo chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu weng'ha.<pb/>Heye ndo chaluchizo cha ukomu,<br/>mlelwa wa mwaluko kuzilipuligwa,<pb/>Leka yawe wa mwaluko kuli vinhu vyeng'ha.<pb/> 


text:
Kwa nzila ya Mwanage, Nguluwi nakahanyisa vinhu vyeng'ha vilumbigwe vimhiluchile heye,<br/>na kwa danda ya mwanage ibohoche mumsalaba, nakadita kikala goya,<br/>na vinhu vyeng'ha muisi na kilanga. 


text:
<pb/>Aho mhela umwe hemwe kahi namwali kutali na Nguluwi na mwali wang'honyo wa heye kwa majesa ga hemwe na madito ga hemwe gehile. 


text:
Ila sambi, Nguluwi kawahanyisa hemwe kukolela Mwanage nayawele munhu na kubagama, leka yawawiche hemwe kumwando kwa heye, muwa wanhu wa Nguluwi, walihela nongwa na ne kulonjigwa vibi. 


text:
Mwanguganigwa, ila kulutilila na kibatilila nzila yiyila kuli makundo, namleche kukunda kutigaswa kulawila kuli utumbilo ula wompegwe mhela womhuliche Mbuli Inojile. Heni Paoli ndiwa chitumagwa wa ayo Mbuli Inojile iwele idamligwe kwa chila munhu muisi. Mijito ja Paoli kwa wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu 


text:
<pb/>Na sambi ndangusechelela kugazigwa kwa chiwalo cha hemwe, mina kwa kugazigwa aku aha muisi, ndangutanza kwenela kwa chila chipunguche kuli kugazigwa kwa Kilistu kwa chiwalo cha lukuli lwake, mina ndo chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Nani nditigwa na Nguluwi ndiwe chitumagwa wa chilundo cha wanhu walingukunda Kilistu. Mijito yiyo ndo kudamla ulonzi wa Nguluwi uzeleche goya. 


text:
Usenga awo wanhu nawavisigwa waleche kuuzela, kulawila lulelo lwa katali, ila sambi nakawalajila wanhu wa heye. 


text:
Nguluwi nakagana kuwazelesa awo, vila uviso vyouwele mkulu na ukulu vyowenele kwa wanhu hawawele Wayahudi, nayo ndo ayi, Kilistu ka mgati mwa hemwe, na heye ndo yalingugalila utumbilo kota tochihanza kuli ukulu wa Nguluwi. 


text:
Kwa mbuli ayo twangumdamla Kilistu kwa wanhu weng'ha, twanguwakanya na kuwalangusa weng'ha kwa nhyala yeng'ha, leka tuweze kumigala chila yumwe yawele yakangale kumwando kwa Nguluwi kuli kilumba na Kilistu. 


text:
Kwa mbuli ayo heni ndangudita mijito na ndikangaza kwa ludali lukulu lwa Kilistu lulingukola mijito mgati mwa heni.<pb/>


text:
Ndangugana mvizele vyondilingikangaza kwa chiwalo cha hemwe na kwa chiwalo cha wanhu wa Laudikeya na kwa chiwalo cha weng'ha hawanzelele. 


text:
Ndangudita ahi leka ndiwakangaze nhumbula na kilumbiza mli igano, leka wawe wadahile kuwa na uwanzi ukulu ng'hatu, waweze kuvizela uviso wa Nguluwi, uwele ndo kumzela Kilistu yuye. 


text:
<pb/>Lelo, ndanguwalonjelani, mleche kubadigwa na munhu yoneche kwa ulonzi wa udesi na hanji gawe gangoneka kota ndo ga kunojeza ng'hatu. 


text:
Kwa vila wone ndiwe kutali na hemwe, ndanguwajesani lukami, ila mgati mwa muhe wa heni nda hamwe na hemwe, na ndangusangalala kona azo mbuli za hemwe vyozilinguluta goya na vyomlingwima nzinzili kuli makundo kwa Kilistu. Ukomu wa kukomya kuli kilumba na Kilistu 


text:
Muwe na mizabi mgati mwake, mizenjele mchanya mwake na kwima goya kuli makundo kota vyomlanguswe. Muwe mmemile malumbo. 


text:
<pb/>Mlole, lelo, munhu yaleche kuwadita muwe wapogozi wa heye, kwa malanguso ga heye ga udesi hela, galingulawa mli malanguso ga wanhu na kota isi vyoilingugana, na haiwele yalingulangusa Kilistu yuye. 


text:
Namwe mpegwa ukomu ng'hatu kuli kilumba na heye. Heye ka mutwi wa vilongozi wa vijeni vyeng'ha vilingulongoza na viwele na ludali lweng'ha. 


text:
<pb/>Kuli kilumba na Kilistu hemwe namwinjila ikumbi, ila haiwele kwa ikumbi lilingukoleka na wanhu mlukuli, ila ikumbi lilinguditikwa na Kilistu yuye, leka kuwadita wanhu wagomboligwe kulawa kuli ludali lwa gehile. 


text:
Mhela lombatizigwe na mtiligwa hamwe na Kilistu, na kuli kubatizigwa namzilipuligwa kahi hamwe na heye kwa kukunda kuli mong'ho wa Nguluwi yamzilipule Kilistu. 


text:
Mhela umwe namwe mwali kota mbagame kwa mbuli ya gehile ga hemwe na kwa vila hemwe namwali wanhu hawawele Wayahudi. Ila Nguluwi nakawapa hemwe ukomu hamwe na Kilistu. Heye katusila gehile ga hetwe geng'ha, 


text:
nakosela kutali gehile ga hetwe geng'ha, gandichigwe gawele kutulonjeleza, hamwe na malajizo gake nagawele na ung'honyo kwa hetwe, nakosa galeche kuwa hala kahi kwa kugatowelela mumsalaba. 


text:
Aku kumsalaba Kilistu nakawaboka ludali lwao avyo vijeni vilongozi na wakulu wawo, nakuwabasa soni hali wanhu kwa kuwabuluna kota wanhu walingujenda lung'hongola kulajila majendo ga kusumya kwa heye. 


text:
<pb/>Ahyo, lelo, mleche kukunda kupegwa mzilo na munhu yoneche kwa chiwalo cha vilyo au vyakung'hwa, mazuwa ga mnvina na mnvina ya mwezi uyage ama zuwa lya kwesela. 


text:
Mleche kukunda munhu yoneche yawasukule chila chomuwele nacho, yalingidaya kota heye kaholondala na yalingufugamila wahilisi wa kilanga. Na kiwika kuli uloli wa heye yuye na kidaya hela, munhu kota ayo kabubuwanika kwa luhala lwake lwa chilukuli, 


text:
nakebagula na Kilistu yawele mutwi wa awo lukuli. Kwa kulongozwa na Kilistu, lukuli lweng'ha lwanguliswa na kilumbizwa hamwe kwa vitomo vyake na midanha jake, nawo wokula kota vyoyalingugana Nguluwi. Kubagama na kikala hamwe na Kilistu 


text:
<pb/>Hemwe mbagama hamwe na Kilistu na kugomboligwa kuli ludali lwa vijeni viwele na ludali lwa isi na kota isi vyoilingugana. Lekachoni, lelo, kikala kahi kota vila namwali wa isi ino? Iwa ndaze kuwichilwa malajizo? 


text:
Mbuli azo zeng'ha zangulapa na vinhu vilinguwifigwa baho du hovitumiligwa, ago ndo malajizo na malanguso ga wanhu hela. 


text:
Ndangukomya, malajizo ago gangoneka kota ga nhyala kwa mbuli ya kufugamila wewichile wawo na kuholondala kwa udesi na kuuditila lukuli kwa kung'ang'ala ila mbuli azo haziweza ng'o kulemeza maya gehile ga lukuli.<pb/>


text:
Lelo, hemwe mzilipuche hamwe na Kilistu, mijese ng'hatu mbuli za kilanga, kula Kilistu koyali, kekala nzingo ya kudilo kwa Nguluwi. 


text:
Ukomu wa hemwe ndo Kilistu, na mhela hoyolawila ndo namwe kahi homlawila na kihanza hamwe na heye kuli ukulu. Ukomu wa katali na wa sambi kuli kilumba na Kilistu 


text:
<pb/>Lelo, mkopole choneche chiwele mgati mwenu chiwele cha muisi na ung'hondwa na wavu na maya ga kudita ung'hondwa na maya gehile na maya ga kuwa na lufufu lwinji ndo kufugamila jimalukolo. 


text:
Ila sambi mwanguganigwa kuleka mbuli azi zeng'ha, kuzudila na mnvimnvi na maligo na kwihilwa na kukovula na uhesi galeche kulawila kumlomo kwa hemwe. 


text:
Mleche kilonjela udesi, kwa vila hemwe mina mvula ula wunhu wa katali hamwe na madito gake geng'ha gehile. 


text:
Namvala wunhu unyale. Awu wangulutilila kugaluswa na Nguluwi, yawele mlumba wa heye, kwa kiwhana na heye leka mumzele Nguluwi ng'hatu. 


text:
Kuli mbuli ino, kuduhu kahi cha Mgilichi ama cha Myahudi, yenjile ikumbi na yula henjile ikumbi, mjenzi au mwenyeng'haye, mpogozi na munhu yelejehe. Kilistu ndo chila chinhu, na kamumo kuli geng'ha. 


text:
<pb/>Hemwe mwa wanhu wa Nguluwi, heye nakawagana na kuwahagula muwe wa heye. Ahyo, lelo, mvale nhumbula ya isungu na nhumbula inojile na uliholile na kuholondala na kwimilila. 


text:
Mwimilile mwemwe kwa mwemwe na kilechela, munhu yowa na mbuli yoneche kwa muyage, kanguganigwa kulechela gakoleche kota Mkulu vyoyawalecheleni hemwe. 


text:
Nako kikala goya kwa Kilistu kulongoze mnhumbula ya hemwe, kwa vila Nguluwi kawachemani muwe mikale goya kuli lukuli alo lumwe. Kahi mte malumbo. 


text:
Ulonzi wa Kilistu umema ng'hatu mgati mwa hemwe. Milanguse na kikanya kwa nhyala zeng'ha. Mwimbe zabuli na nzimbo za kumtogola na kumfugamila Nguluwi. Aku mmwimbila Nguluwi mta malumbo mnhumbula za hemwe. 


text:
Na chila chomdita kwa ulonzi au madito, mdite mweng'ha kwa itagwa lya Mkulu Yesu na kuta malumbo Nguluwi Mhaza kukolela heye. Malanguso kuli ng'handa za Wakilistu 


text:
<pb/>Hemwe wapogozi, muwahulichize wakulu wa hemwe wa muisi kuli mbuli zeng'ha, na haiwele mhela howalinguwalola kwa vila mwangugana kinojeza kwa hewo, leka mdite ahyo kwa nhumbula yeng'ha, kwa mbuli ya kumwinamila Mkulu. 


text:
Chila chomdita, mdite kwa nhumbula yeng'ha, kota vila mwangumditila Mkulu Yesu na haiwele kwa kumditila munhu. 


text:
Mvizele kota mobochela chonolo kulawa kwa Mkulu Yesu choyawawichile wanhu wa heye, kwa vila mwangumkolela mijito Mkulu Yesu Kilistu! 


text:
Yawele ngudita wihe, kohilusilwa wihe wa heye vyouwele, Nguluwi halingutagusa kwa kulola kumeho.<pb/>


text:
Namwe wakulu, muwaditile ganojile wapogozi wa hemwe na vyoyalingugana Nguluwi, mvizela kota namwe kahi mwanaye Mkulu kilanga. Malanguso gakonjezela 


text:
Vivila mtulandile natwe kahi leka Nguluwi yatupe mhumu ya kudamla usenga wa mbuli zivisigwe za Kilistu. Na kwa mbuli ayo heni sambi nda mchinweng'ho. 


text:
<pb/>Muwe na nhyala kuli kikala kwa hemwe na wanhu wohambe wamkunde Kilistu, mdita goya kwa chila mhumu yomlinayo. 


text:
Mazuwa gose, kulonga kwa hemwe kuwe kunojile na kwa kuwatanza wanhu, kahi mwanguganigwa kuvizela vila vyomwidichila chila munhu. Ulamso wa kugwisa chilasi 


text:
<pb/>Mng'holozetu Tukiko tulingumgana ng'hatu, mkola mijito wa kukundigwa na chitumagwa muyetu, tulingukola na heye mijito ya Mkulu, kowalonjelani mbuli za heni zeng'ha. 


text:
Ndo mina ndangumlajiza heye kwa hemwe, leka yawakangaze nhumbula za hemwe kwa kuwalonjela mbuli za hetwe. 


text:
Kanguya hamwe na Onesimo, mng'holozetu tumganile na wakukundigwa, ayo ndo muyenu. Wowapani mbuli za vinhu vyeng'ha vilingukoleka hano. 


text:
<pb/>Alistako, yawele kuchinweng'ho hamwe na heni, kanguwalamsani, na hihyo Malichi, binamu wa heye Banaba kanguwalamsani, yawele namlonjelwe mbuli za heye, wone yoye, mumbochele. 


text:
Na heye Yoshuwa yalinguchemigwa Yusto, kanguwalamsani. Mli wala Wayahudi mina wabochele makundo, awa hela waliyeng'ha ndo wakola mijito wayangu kwa mbuli ya Undewa wa Nguluwi, nawo wawa utanzi ukulu kwa heni. 


text:
Epafula, yawele yumwe wa hemwe na chitumagwa wa Kilistu Yesu, kanguwalamsani. Mazuwa gose kanguwalandilani hemwe ne kutoka ng'hatu leka mwime goya mkangaze na kwima nzinzili kwa mbuli yeng'ha yalingugana Nguluwi. 


text:
Ndoweza kuwa mlolezi kota kangudita mijito vinojile lukami kwa mbuli ya hemwe na kwa mbuli ya wanhu wa Laudikeya na Hielapoli. 


text:
<pb/>Ulamso wa hetwe kwa wang'holozetu wa Laudikeya. Mlamseni lumbuliyangu Nimfa hamwe na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu chilinguting'hana hakaye hake. 


text:
Lomsinda kusoma lyandiko ali, mikangaze muwape wayenu wa Laudikeya kuli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, na lila lyandiko ndiwandichile wanhu wa Laudikeya, wawape hemwe msome. 


text:
Ndangwandika aga kwa moko wa nene baha, ulamso kulawa kwa heni Paoli. Mkumbuchile kota nda mchinweng'ho, kunoga kwa Nguluwi kuwe na hemwe.<pb/>


text:
Heni Paoli ndili mtumigwa wa Yesu Kilistu kwa ligano lya Nguluwi. Ndanguwandichilani hemwe wanhu wa Nguluwi ako Efeso, muwele mtanganiche kuli kilumba na Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Ndanguwaganilani utambichizo na kikala goya kulawila kwa Nguluwi Mhaza wa hetwe na kwa Mkulu Yesu Kilistu. Utambichizo wa Chimuhe 


text:
<pb/>Yatogoligwe Nguluwi na Mhaza wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu! Kwa vila kuli kilumba na Kilistu katutambichiza kwa kutuganila utambichizo wa Chimuhe kilanga. 


text:
Ahyo, isi naloing'hali kulumbigwa, Nguluwi nakatuhagula tuwe wa heye kuli kilumba na Kilistu leka tuwe welile tulihela wihe hali heye. Kwa chiwalo cha igano lya heye, 


text:
Nguluwi yali yaganile kulawila mwaluko, kutigala kwa heye kota wanage kukolela Yesu Kilistu. Ndo vyoyaganile na chimnojeze. 


text:
Lelo, tumtogole Nguluwi kwa chiwalo cha utambichizo wa heye uwele na ukulu woyatupele hela, kwa kukolela mwanage yamganile! 


text:
Mina kwa danda ya heye Kilistu hetwe twangilejeha, kuta twangusilwa gehile ga hetwe. Ndo vyouwele ukulu wa kunoga kwa Nguluwi, 


text:
Na Nguluwi katuzelesa gala ga heye gonayavisile, go yaganile na kudita. Nakanojezwa na kugana kudita kuli Kilistu. 


text:
Ago gokoleka mazuwa gala Nguluwi yawichile, mhela wone ufiche ndokungajiza hamwe vilumbigwe vyeng'ha na chila chinhu kilanga na kuli isi, Kilistu kowa mkulu wa vinhu avyo vyeng'ha. 


text:
<pb/>Vinhu vyeng'ha navikoleka kota Nguluwi navyoyaganile, na Nguluwi yatuhagule hetwe tuwe wa heye, kukolela Yesu Kilistu kota navyoyaganile, nakagana ahi kulawila mwaluko. 


text:
Lelo, hetwe tulongole kitumbila Kilistu twangulapigwa kumtogola Nguluwi kwa mbuli ya ukulu wa heye! 


text:
<pb/>Na hemwe kahi wanhu hamuwele Wayahudi, namuuhulika usenga ukomya kwa Mbuli Inojile iwagalileni ulohozi. Namumkunda Kilistu, na Nguluwi nakawawika ulajilo hemwe kwa kilumba na Kilistu, muwe wanhu wa heye kwa kuwapani yula Muhe Yelile yoyalagane na hetwe kutugalila. 


text:
Ayo Muhe ndo kotawiza kupegwa geng'ha gala ga Nguluwi yalonjile kuwegalila wanhu wa heye, na mbuli ayi yangutawiza kota Nguluwi kowadita welejehe ng'hatu weng'ha wawele wa heye. Lelo, tumtogole Nguluwi kwa ukulu wa heye! Paoli vyoyawalandile Waefeso 


text:
<pb/>Kwa chiwalo acho, kulawila hony'uliche mbuli ya makundo ga hemwe kwa Mkulu Yesu, na igano lya hemwe kwa wanhu weng'ha wa Nguluwi. 


text:
leka Nguluwi wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, Mhaza yawele na ukulu, yawape Muhe wa heye yowapa luhala na kuwagubulilani leka mumzele goya Nguluwi. 


text:
Ndangumlanda Nguluwi yawadite mvizele goya, ula utumbilo woyachemeleni na ukulu wa heye ula woyawawichile wanhu wa heye. 


text:
Muweze kuvizela vyoyawele na ludali luwele lukulu ng'hatu kwa chiwalo cha hetwe wotulingukunda. Ludali alo, lwangudita mijito mgati mwa hetwe ndo kiwhana na ludali lula lukulu ng'hatu. 


text:
Imzilipule Kilistu kuli wabagame, nakamkalichiza nzingo ya kudilo kuwele honhu hake ha ulongozi kilanga. 


text:
Ako kilanga, Kilistu kangulongoza hali chila undewa na ludali na ukulu na kolongoza hali chila ukulu ulinguhega na chila itagwa lilinguchemigwa kuli isi ayi na kuli isi ilinguya. 


text:
Nguluwi kamuwika Yesu hali ludali lwa vinhu vyeng'ha, na kumuwika kuli chilundo cha wanhu wa Nguluwi yawe mutwi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Chilundo cha wanhu wa Nguluwi ndo lukuli lwa Kilistu, na kwenela kwa heye, yalingweneza vinhu vyeng'ha chila honhu.<pb/>


text:
Muhela ula na mikala mli wihe na gehile na kuwinza nzila zihile za isi ayi, kota vila Mkulu wa gehile yawele na ludali lwa muulanga. Mkulu wa gehile ndo Limazoga muhe yawele nguwalongoza sambi wanhu hambe wamuwinze Nguluwi. 


text:
Na hetwe natwe tweng'ha na twali kota hewo wanji, kikala kwa maya gehile gali mgati mwa hetwe na kudita hela mbuli zila lukuli na luhala lwetu zilingugana. Hetwe natiwhana na hewo, na kota vila vyotuwele natuganigwa kubochela kuzudila kwa Nguluwi. 


text:
Lelo, hanga natwali tuwele tubagame kwa chiwalo cha gehile, nakatudita tuwe wakomu hamwe na Kilistu. Kwa kunoga kwa Nguluwi hemwe mloholigwa. 


text:
Nakadita aga kulajila mhela ula ukulu wa utambichizo wa heye yoyatupele kwa kunoga kuli kilumba kwa hetwe na Kilistu Yesu. 


text:
Mina kwa kunoga kwa Nguluwi, mloholigwa kwa makundo. Makundo ago hagalawile na kigayila kwa hemwe, ila ndo ndolendole za Nguluwi. 


text:
Hetwe twa wana wa heye Nguluwi, na kilumba na Kilistu Yesu, nakatulumba kwa chiwalo cha kikala kwa madito ganojile goyawichile tugadite. Kuwa hamwe kuli Kilistu 


text:
<pb/>Mleche kusemwa aho katali, hemwe mwali hamzelele Nguluwi, namchemigwa “Hawenjile ikumbi” Na Wayahudi wawele ngichema, “Wenjile ikumbi”, Kwa chiwalo cha chikoleche mlukuli lwao, kwa moko ga wanhu kulajila kota ndo ulajilo wa wamwe wa wanhu wa Nguluwi. 


text:
Kahi mkumbuche mhela ula, hemwe namwali hamzelele Kilistu, hemwe nambaguligwa na wanhu wa Izilaeli, mwali wajenzi kwa vila mwali hela chinhu choneche cha kudita kuli malagano na Nguluwi. Namwikala kuli isi ayi aku mlihela utumbilo na kota wanhu hawamzelele Nguluwi. 


text:
Aho katali, namwali kutali kwa kumzela Nguluwi, ila sambi kwa chiwalo cha kilumba na Kilistu Yesu, hemwe migaligwa habehi kwa danda ya Kilistu. 


text:
Leka Kilistu yuye katigalila kikala goya kwa kuwadita Wayahudi na wanhu hawawele Wayahudi kuwa nhanzi imwe. Kwa kulavya nhambiko lukuli lwa heye nakosa ung'honyo hali hewo nauwele kota lukanzi uwabagule. 


text:
Nakosa gala Malajizo hamwe na vihendo vyake, leka yawadite Wayahudi na wanhu hawawele Wayahudi wawe chinhu chimwe kwa kilumba na heye, kwa kudita ahyo nakachigala kikala goya. 


text:
Kwa kaudumya lukuli lwa heye mumsalaba, Kilistu nakadumya ung'honyo wa hewo, nakazihanyisa nhanzi azo ziwe kota lukuli lumwe, na kuzihanyisa na Nguluwi. 


text:
Leka, Kilistu nakoya nakaidamla Mbuli Inojile ya kikala goya kwa hemwe wanhu wohamuwele Wayahudi muwele kutali na Nguluwi, na kahi kwa Wayahudi wawele habehi na Nguluwi. 


text:
Ahyo, kwa kukolela Kilistu, hetwe tweng'ha, Wayahudi na wanhu hawawele Wayahudi, twangukundigwa kumlutila Mhaza kwa Muhe Yelile yumwe. 


text:
<pb/>Lelo, hemwe hamuwele wajezi kahi, na hamuwele wanhu wa kunze. Hemwe mwa wanhu wanji hamwe na wanhu wa Nguluwi, na mwa wanhu wa nhanzi ya Nguluwi. 


text:
Na hemwe namwe vivila mzenjigwa mchanya mwa msisi uwichigwe na watumigwa na waloli, na heye Kilistu Yesu yuye ndo kota iganga ikulu lilingibatilila ng'handa. 


text:
Kukolela heye ng'handa yeng'ha yangibatililwa hamwe na kukula na kuwa Ng'handa yelile ng'hulu ya Nguluwi kwa chiwalo cha Mkulu. 


text:
Kwa kilumba na heye, vivila hemwe namwe mwanguzenjigwa hamwe na weng'ha wanji, muwe hakikala Nguluwi kukolela Muhe wa heye.<pb/>


text:
Kwa mbuli ayi, heni Paoli nda mchinweng'ho kwa vila nda chitumagwa wa Yesu Kilistu kwa chiwalo cha hemwe hamuwele Wayahudi, ndangumlanda Nguluwi. 


text:
Nguluwi nakangubulila ndiizele mbuli ayi ivisigwe, kota navyondongole kwandika kwa uchefu mbuli ayi, 


text:
Katali wanhu nahawagubulilwe mbuli ayi ivisigwe, ila lelo Nguluwi kawagubulila watumigwa na waloli wa heye welile kwa kukolela Muhe Yelile. 


text:
Mbuli ivisigwe ndo ayi, kukolela Mbuli Inojile wanhu hawawele Wayahudi na Wayahudi wangubochela hachefu kwa gala Nguluwi yawapele wanhu wa heye, weng'ha wanguwa lukuli lumwe na wangubochela hamwe ilagano lilila lya Nguluwi kukolela Kilistu Yesu. 


text:
<pb/>Heni nanditigwa chitumagwa wa Mbuli Inojile kwa utambichizo wa uyeng'ha woyamhele Nguluwi, kwa ludali lwa heye lukulu. 


text:
Heni nda mdodo kwa wanhu weng'ha wa Nguluwi, ila kamha kunoga kwa heye, leka ndiwadamlile wanhu hawawele Wayahudi lufufu lwa Kilistu hambe uwazigwe, 


text:
na kuwadita wanhu waizele mbuli ya Nguluwi ivisigwe vyoilingukola mijito. Nguluwi yawele mlumba wa vinhu vyeng'ha nakaivisa mbuli ayo kulawila katali, 


text:
kwa chiwalo acho, kukolela chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, wakulu na wawele na ukulu wa kilanga wauzele luhala lwa Nguluwi luli vinji. 


text:
Lelo, kwa kilumba na Kilistu na kwa makundo kwa heye, hetwe twangujeza kumlutila Nguluwi ne kudumba. 


text:
Ahyo, ndangukulandani mleche kugozola kwa chiwalo cha magazo gondilingugapata kwa chiwalo cha hemwe, mina ndangudita ahyo kwa chiwalo cha ukulu wa hemwe. Igano lya Kilistu 


text:
Ndangumlanda Nguluwi, kota winji wa utambichizo wa heye ukulu, yawapeni kwa ludali lwa Muhe wa heye, ludali lwa kwima nzinzili mgati mwa hemwe, 


text:
na heye Kilistu yekale mnhumbula ya hemwe kwa makundo. Ndangumlanda muwe na mizabi na msisi kuli igano. 


text:
Leka mvizele hamwe na wanhu wa Nguluwi vila igano lya Kilistu vyolilingwenela kwa ugazi na ulefu, kwa pima na fudi. 


text:
Ena, muwe mvizelele igano lya Kilistu liwele ngupuluta luhala lweng'ha, mmemezwe ng'hatu ukulu weng'ha wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Tumtogole Nguluwi, kwa mong'ho wake ulingudita mijito mgati mwa hetwe koweza kudita mbuli ng'hulu kusinda gala tulinguweza kulanda ama kijesa, 


text:
Nguluwi yatogoligwe kukolela chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu na kukolela Yesu na kuli lulelo lweng'ha, mazuwa gose! Ena.<pb/>


text:
Lelo, heni nda mnweng'wa kwa vila ndangumfugamila Mkulu, ndanguwalanda mikale kota Nguluwi vyoyalinguwagana mikale. 


text:
Mdite ibamba lya kuwika chigota chilingigaligwa na Muhe kwa kukolela kikala goya kulinguwadita muwe hamwe. 


text:
Kuna lukuli lumwe lwa Kilistu na Muhe Yelile yumwe, kota vila utumbilo umwe womchemelwe na Nguluwi. 


text:
Kuna Nguluwi yumwe na Mhaza wa weng'ha, yawele Mkulu wa weng'ha, kangudita mijito yeng'ha na kuli geng'ha. 


text:
Kota vyogawele ngulonga Gandichigwe,<pb/>“Vyo yakwinile kwa Nguluwi kuchanya ng'hatu,<br/>nakawahola wanweng'hwa wenji,<br/>nakawapa wanhu ndolendole.” 


text:
Lelo, vyoiwele ngulojigwa, “Na kakwina mchanya,” Yangulonga ndaze? Yangulonga kuta tandi nakedulika mbaka hasi ng'hatu muisi. 


text:
Ndo yawapele wanhu ndolendole, nakawahagula wanhu wanji wawe watumigwa, wanji waloli, na wanji wadamla Mbuli Inojile na wanji wadimi na ulangusa. 


text:
Nakadita ahyo leka yawawiche goya wanhu weng'ha wa Nguluwi kwa chiwalo cha mijito ya Kilistu kuli kuwimiza lukuli lwa Kilistu. 


text:
Na ahyo hetwe tweng'ha twilumbe tuwe hamwe kuli makundo na kumzela Mwana wa Nguluwi, tuwe wanhu wawele na makundo gemile ng'hatu kota Kilistu vyoyawele. 


text:
Lelo, hatuwa kahi kota wana wadodo, kutigaswa na nhigu ya mazi na kutigaswa ako na ako kwa mbeho kwa malanguso walingwaluka wanhu wahadi. 


text:
Ila, wone tibatilile mbuli zilingukomya kwa nhumbula ya igano, towa tukulile mgati mwa heye yawele mutwi, ayo ndo Kilistu. 


text:
Hali ulongozi wa heye vitomo vyeng'ha vya lukuli vyangibatana hamwe, na lukuli lweng'ha lwangibatililwa hamwe kwa vitomo vyake. Ahyo wone chila chitomo wone chidite mijito ya heye goya, lukuli lweng'ha lwangukula na kizenga kuli igano. Kikala kuli Kilistu 


text:
<pb/>Lelo, kwa itagwa lya Mkulu, ndanguwalonjelani, mleche kulutilila kikala kahi kota wanhu wohawamzelele Nguluwi, wawele na Majesa ga upoka, 


text:
na nhyala za hewo za kutitu. Wakutali na ukomu yalingulavya Nguluwi kwa chiwalo cha upoka wa hewo na kwa chiwalo cha luhala lwa hewolutiliwale. 


text:
<pb/>Kwa ahyo, mleche kulonga udesi. Hemwe mweng'ha mlonje mkomya na wayenu, kwa vila hetwe tweng'ha twa wanhu wa lukuli lumwe lwa Kilistu. 


text:
Munhu yawele yohiza, yaleche kuhiza kahi, ila yakole mijito kwa moko ga heye ganojile yapate chinhu cha kuwapa wazunwa. 


text:
<pb/>Mbuli yihile ileche kulawa muli milomo ja hemwe, ila mlonje ulonzi unojile ulinguwazenga wanhu, leka goumlingulonga, yawatanze wanhu walinguwahulichizani. 


text:
Mleche kumzudiza Muhe Yelile wa Nguluwi, kwa vila kukolela heye, hemwe muwichigwa ulajilo wa Nguluwi kwa chiwalo cha zuwa lya kugomboligwa. 


text:
Ila miwonele isungu na mitanze, miyuse gehile hemwe kwa hemwe, kota Nguluwi vyoyawosele gehile kukolela Kilistu.<pb/>


text:
Mikale kwa kigana, kota Kilistu vyoyatuganile na kuulavya ukomu wa heye kota nhambiko, ilingununyilila goya na nhambiko ilingumnojeza Nguluwi. 


text:
<pb/>Kwa vila hemwe mwa wana wa Nguluwi, ung'hondwa ama wihe weng'ha ula ama ubuhu, havilinguganigwa kulonjigwa hali hemwe. Mina mbuli azi hazinojile kwa welile wa Nguluwi 


text:
Mleche kulonga ulonzi ulingubasa soni, gaupoka, aga geng'ha haganojile kwa hemwe mwemwe. Inoga mlonje ulonzi wa kumtogola Nguluwi. 


text:
Ahyo mvizele ng'hatu kota mng'hondwa ama munhu mdesi ama mhadi ama mwavu, mhadi kangiwhana na munhu yalingufugamila jimalukolo, ama munhu yoneche kota ayo, houhalila hebu undewa wa Kilistu na wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Mleche kukunda kubadigwa na munhu kwa ulonzi wa upoka, kwa vila kuzudila kwa Nguluwi kowoyela wanhu wala hambe wamkunde. 


text:
Katali hemwe namwali kutitu, ila sambi mwa kuli lumuli kwa kilumba na Mkulu ahyo mikale kota wana wa lumuli. 


text:
kwa vila lumuli lwangudita mbuli zeng'ha zoneche. Ndo mina Gandichigwe gangulonga,<pb/>“Ulilimche hegwe youwasile,<br/>uzilipuche kuli wanhu wabagame,<br/>na heye Kilistu kokumwesela.” 


text:
<pb/>Lelo milolele vyomlingikala. Mleche kikala kota wapoka, ila mikale kota wanhu wawele na luhala. 


text:
Milonjele ulonzi wa kidekuliza, nzimbo na nhelo za kunhumbula, mmwimbile na mumtogole Mkulu mnhumbula ya hemwe. 


text:
Mazuwa geng'ha mumtogole Mhaza Nguluwi kwa itagwa lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. Wadala na walume 


text:
Mina mlume ndo mutwi wa mchewake kota Kilistu vyoyawele mutwi wa Ng'handa ya Nguluwi, na heye Kilistu Mlohozi yuye kachigombola chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu nawo ndo lukuli lwake. 


text:
Wadala wawahulichize walume wa hewo kota chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu vyochilingumhulichiza Kilistu. 


text:
<pb/>Namwe walume, muwagane wadala wa hemwe kota Kilistu vyoyachiganile chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, mbaka kuulavya ukomu wa heye kwa chiwalo cha chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
leka, yepatile heye chilundo cha walingukunda wawele welile na wanojile ng'hatu, chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu wawele hela chinhu chihile, ama udesi ama wihe unji, ila chiwele chelile chilihela wihe. 


text:
Vivila walume wawagane wadala wa hewo kota ng'huli za hewo. Mlume yalingumgana mchewake kangigana yuye. 


text:
Kuduhuli munhu yawele nguulema lukuli lwa heye, ila kangulisa na kuulolela kota Kilistu vyoyalinguchiditila chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, 


text:
Kota Maandiko Matakatifu vyogalingulonga, “Kwa chiwalo acho, mlume komleka mhaza wa heye na maiwake, kowa hamwe na mchewake, na awo weli wowa lukuli lumwe.” 


text:
Uviso awu ndo lukulu, ila heni ndangulonga mbuli ya chiwalo cha Kilistu Yesu na chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. 


text:
Ila chila mlume yamgane mchewake kota vyoyalingigana yuye, na chila mdala yamhulichize mlume wa heye.<pb/>


text:
Hemwe mowana, muwahulichize wahaza wa hemwe kota vyoyalingugana Mkulu, kwa vila kwa kudita ahyo, ndo chinhu chinojile. 


text:
<pb/>Hemwe namwe wahaza, mleche kuwazudiza wana wa hemwe, muwalele kwa kuwalangusa na kuwapa malanguso ga Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu. Wapogozi na wakulu wa hewo 


text:
<pb/>Hemwe wapogozi muwahulichize wakulu wa hemwe wa hano muisi, kwa nhumbula ya hemwe yeng'ha, kota vyomlingumhulichiza Kilistu. 


text:
Mleche kinojeza mhela mlingudita mijito hali hewo, ila mdite mijito kota vitumagwa wa Kilistu, mdite kwa nhumbula za hemwe zeng'ha kota Nguluwi vyoyalingugana. 


text:
Homdita mijito, mdite kwa usangalalo kota mwangumditila Mkulu, na haiwele kota mwanguwakolela mijito wanhu. 


text:
Mkumbuche mkulu kowapa ndolendole wanhu weng'ha, wapogozi ama welejehe kwa gala ganojile walingudita. 


text:
<pb/>Namwe wakulu mlinguditilwa mijito, muwaditile gagala wapogozi wa hemwe mleche kuwadumbiza, mina hemwe mvizela hemwe na wapogozi wa hemwe mna Mkulu yumwe yawele kilanga na heye kahela ubagulo. Vita ya chinhumbula 


text:
Mina hatulingitowa na wanhu, ila twangitowa na ludali lwihile luwele kilanga, vilongozi wakulu na ludali lwihile lwa jiza lwa mazuwa aga. 


text:
Ahyo mvale silaha zompegwe na Nguluwi, leka zuwa ihile hoikuya muweze kitowa na mng'honyo na homsinda kitowa na heye, mowa mng'hali mkamale. 


text:
<pb/>Ahyo, mikale goya, mvale isali lya kukomya mchuno mwa hemwe, utanganicho uwe kota ivalo lya kidumbiza mmambaga za hemwe, 


text:
Na mbochele ulohozi kota kofia ya hemwe ya chuma, na ulonzi wa Nguluwi kota ipanga wompegwe na Muhe Yelile. 


text:
Mdite aga geng'ha kwa kulanda, mumlande Nguluwi yawatanze. Mhela weng'ha kota Muhe Yelile vyoyalinguwalongoza. Ahyo mlutilile kulanda ne kugozola, mazuwa geng'ha muwalandile wanhu wa Nguluwi. 


text:
Vivila mndandile heni, leka Nguluwi yamhe chakulonga, leka ndoje ne kudumba wanhu wavizele uviso wa Mbuli Inojile. 


text:
Mina heni nda msenga wa Mbuli Inojile mbele mchinweng'ho. Mndandile ndamle ne kudumba Mbuli Inojile kota vyondilinguganigwa. Paoli kanguwalaga 


text:
<pb/>Tukiko, mng'holozetu mganwa na chitumagwa yatanganiche kuli mijito ya Mkulu, kowalonjelani mbuli za heni ahyo movizela chondilingudita. 


text:
<pb/>Ndanguwaganilani kikala goya na makundo hemwe wang'holozangu, hamwe na ligano lilingulawa kwa Nguluwi Muhaza na ulingulawa kwa Mkulu Yesu Kilistu 


text:
Ndangumlanda Nguluwi yawape utambichizo wanhu weng'ha walingumgana Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu kwa ligano halilingumala.<pb/>


text:
Heni Paoli mbele mtumigwa haiwle kawa ludali lwa wanhu, ila kwa kusaha kwa Yesu Kilistu na Nguluwi Mhaza yamzilipule Yesu kuli wabagame, 


text:
heni na wang'holozangu weng'ha wawele hamwe na heni twanguwandichila chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu weng'ha wa ako Galatiya. 


text:
Twangukuganilani utambichizo na kikala goya kulawile kwa Nguluwi Mhaza wa hetwe na kwa Mkulu Yesu Kilistu. 


text:
<pb/>Kilistu nakelavya yuye kwa chiwalo cha gehile ga hetwe galawile na igano lya Nguluwi wa hetwe na Mhaza, leka yatugombole kuli isi ayi ihile ya sambi. 


text:
<pb/>Mwangumbumbuwaza, lekachoni mwangumleka himahima Nguluwi yawachemile kuli utambichizo wa Kilistu, na mwanguwinza usenga unji ulingoneka kota Mbuli Inojile. 


text:
Ndangukomya, kuduhu Mbuli Inojile yinji. Ila ndangulonga aga kwa vila, wakuko wanhu walinguwawifyanga, na walingugana kuyajiliza Mbuli Inojile ya Kilistu. 


text:
Ila, wone iwe yumwe wa hetwe ama mhilisi wa kilanga, kowadamlilani usenga unji na ulivinji na ula wotuwadamlileni hetwe, leka ayo nayapanjilwe na Nguluwi! 


text:
Kota navyondongole kulonga, na sambi ndangulonga kahi, wone munhu yoneche yowadamulilani usenga ulivinji na ula yomina mbochele, na ayo yapanjilwe na Nguluwi! 


text:
<pb/>Hambi ndangugana kumnojeza whaani, wanhu ama Nguluwi? Hebu! Nangane kuwanojeza wanhu, salinguwa chitumagwa wa Kilistu. Paoli kanguchemigwa na Nguluwi 


text:
Na heni sibochele kulawila kwa munhu yoneche, na silanguswe na munhu. Yesu Kilistu yuye ndo yangubulile. 


text:
<pb/>Kwa vila, namuhulika vyonandali ndichikala katali kwa kibatilila dini ya Chiyahudi, navyondichigazile ng'hatu chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu cha Nguluwi, na kugana kuwadumya ng'hatu. 


text:
Ena, heni nandiwalongola Wayahudi wayangu wenji wotukulase kuli kibatilila dini ya Chiyahudi, nangaya ng'hatu kibatilila malanguso ga wasekulu wa hetwe. 


text:
<pb/>Ila Nguluwi, kwa kunoga kwa heye, yali yanhyagule londing'hali vumbuka, nakanhyema ndiwe chitumagwa wa heye. 


text:
Bahala navyoyawene yowa goya kungubulila Mwanage mgati mwangu leka ndikadamle Mbuli Inojile ya heye kwa wanhu hawawele Wayahudi, nasibilimile kuza kumuuza munhu yoneche, 


text:
na silutile Yelusalemu kwa wala nawawele walongole kuwa watumigwa, nanduta tandi mkowa wa Alabiya, hamba nanyhiluka kuli muji wa Damasiko. 


text:
Hamba, lojipulute mihela jidatu, nanduta Yelusalemu kiwona na Kefa. Kefa kwa Chigiliki Petili, nandikala kwa heye mazuwa kumi na gahano. 


text:
Chowali wachizelele ndo chila hela chowahuliche, “Munhu yula yonayali yotugaza aho katali, lelo kangudamla makundo gagala gonayali yojeza kugajiliza.” 


text:
Hamba, lojipulute mihela kumi na jine, nanduta kahi Yelusalemu hamwe na Banaba, vivila nandimhola Tito. 


text:
Nanduta ako kwa vila Nguluwi nakangubulila. Nanhing'hana na vilongozi chinyele, nandiwalonjela awo vilongozi usenga wa Mbuli Inojile yondamle kwa wanhu hawawele Wayahudi. Nandita ahyo, leka mijito ja heni ileche kwajilila hela. 


text:
hanga kwali na wang'holozetu wanji wa udesi nawaganile yenjile ikumbi. Wanhu awa naweyinjiza hewo kwa usugu na kupelemba kilejeha kotulinako kuli kilumba na Yesu Kilistu, leka watudite tuwe wapogozi wa hewo. 


text:
<pb/>Ila wanhu wala walingulonjigwa ndo vilongozi, wone wokomya wali ahyo ama hebu, kwa heni haiwele chinhu, mina Nguluwi hambe yataguse kwa kulola mbuli ya kunze, wanhu awa hawawele na majesa ga kunyonjezela. 


text:
Ila, hewo nawavizela kota Nguluwi nayali yanhumile kudamla Mbuli Inojile kwa wanhu hawawele Wayahudi, kota vila Petili navyoyatumigwe kuwadamlila Wayahudi Mbuli Inojile. 


text:
Mina, yula yamditile Petili yawe chitumagwa kwa Wayahudi, ndo yanditile heni nani ndiwe chitumagwa kwa wanhu hawawele Wayahudi. 


text:
Lelo, Yakubu na Kefa na Yohani, wawele woneche kuwa vilongozi wang'hangala, nawavizela kuwa Nguluwi nakanipa heni utambichizo awo, nawatubata hetwe moko Banaba na heni, uwe ulajilo wa kuwa hamwe. Hetwe natuganigwa kugongomanya mijito kuli wanhu hawawele Wayahudi, na hewo nawo, wakakole mijito kwa Wayahudi. 


text:
Weng'ha nawatulanda chinhu chimwe hela, tuwakumbuche na kuwatanza wazunwa wamkundile Kilistu, na heni nanguchidita chinhu acho. Paoli kangumng'hanuchila Petili ako Antiokiya 


text:
Kwa vila, lokung'hali wanhu wamwe wonawali watumigwa na Yakubu kuya aho, Petili nayali yolya hamwe na wanhu hawawele Wayahudi. Ila, lowagomole, nakaluka kiyengula mholemhole na kibagula kulya hamwe na wanhu hawawele Wayahudi, kwa vila nayali yowadumba wala wali wowakolaniza lupichi wanhu kwinjila ikumbi. 


text:
Wayahudi wanji nawelumba na Petili kuli chidito achi cha uhadi, na heye Banaba vivila nakafichigwa na uhadi wawo. 


text:
Leka, lombone kota kwimizwa kwa hewo kuli kukomya kwa Mbuli Inojile hakugoloche, nandimlonjela Kefa hali wanhu weng'ha, “Hanga hegwe kwa Myahudi, kwangikala kota wanhu hawawele Wayahudi na haiwele kota Myahudi! Kwanguweza ndaze lelo, kujeza kuwakola lupichi wanhu hawawele Wayahudi kikala kota Wayahudi?” Wayahudi na wanhu hawawele Wayahudi wanguloholigwa kwa makundo 


text:
<pb/>Ndangukomya, hetwe twa Wayahudi kwa kuvumbuka, na hatuwele wanhu hawawele Wayahudi wachemigwe wana gehile. 


text:
Hetwe, tuvizela kwa kukomya kuta munhu howeza kuditikwa yawe yatanganiche hali Nguluwi kwa kuwinza malajizo, ila kwa kumkunda hela Yesu Kilistu. Ahyo na hetwe natwe tumtogola Kilistu leka natwe tuwe tutanganiche kukolela makundo ga hetwe kwa Kilistu, na haiwele kwa kuwinza malajizo, mina kuduhu munhu yoditigwa yatanganiche kwa kudita kota ilinguganigwa na malajizo. 


text:
Wone twetwe baha tuditwa tuwe tutanganiche, kwa kilumba na Kilistu twangoneka kuta tuna gehile, ndaze, mbuli ayi yanguzeleka kota Kilistu ka chitumagwa kuli kudita gehile? Ne hado! 


text:
Mina, kwa chiwalo cha malajizo, heni mbagama, malajizo gago nagang'hopola, ndiwe ndikala kwa chiwalo cha Nguluwi. Heni mbagama hamwe na Kilistu mumsalaba, 


text:
na sambi ndangikala, ila siwele heni kahi, Kilistu kangikala mgati mwa heni. Kikala aku kondilingikala sambi ndangikala kwa makundo, makundo kuli Mwana wa Nguluwi yanganile nakaulavya ukomu wa heye kwa chiwalo cha heni. 


text:
Hambe ndeme Isungu lya Nguluwi. Wone munhu nakaditagwa yawe yatanganiche kukolela kibatilila malajizo, lelo, Kilistu nakabagama hela!<pb/>


text:
Hemwe Wagalatiya, muwa wapoka ng'hatu! Whaani yawahawileni? Mbuli ya kugazigwa kwa heye Yesu Kilistu naisimilwa hazelu hali meho ga hegwe. 


text:
Ndangugana ndivizele hela chinhu chimwe kulawila kwa hemwe, ndaze, nambochela Muhe wa Nguluwi kwa vila namgana kweneza malajizo ama kwa chiwalo cha kuhulika na kukunda Mbuli Inojile? 


text:
Ndaze, hemwe mwawapoka kota ahyo? Hemwe namwaluka geng'ha kwa kutanzigwa na Muhe wa Nguluwi, ndaze, mwangugana lelo kusumya kwa ludali lwenu mwemwe lwa chiwunhu? 


text:
Ndaze, Nguluwi kawapaga Muhe wa heye na kudita vinduzanduza hali hemwe kwa vila mwangweneza galinguganigwa na malajizo, ama kwa vila mwanguihulika Mbuli Inojile na kuikunda? 


text:
<pb/>Kota Maandiko Matakatifu vyogalingulonga, “Ibulahimu nakamkunda Nguluwi na kwa makundo ga heye, Nguluwi nakamuwazila kota katanganika.” 


text:
Maandiko Matakatifu nagalajila kung'hali kota Nguluwi kowadita wanhu hawawele Wayahudi kuta watanganiche kukolela makundo. Ahyo Maandiko Matakatifu nagalongola kumdamlila Ibulahimu Mbuli Inojile, “Kuli hegwe nhanzi za isi zeng'ha zotambichizwa.” 


text:
<pb/>Ila wala weng'ha wangitumbila hela kweneza galingulapigwa na malajizo, awo wopanjilwa na Nguluwi. Mina Maandiko Matakatifu gangulonga, “Yoneche hambe yebate na kweneza geng'ha gandichigwe kuli chitabu cha malajizo, kopanjilwa na Nguluwi” 


text:
Kangukomya kuta kuduhu munhu yalingoneka yatanganiche kwa Nguluwi kwa kibatilila malajizo, mina Gandichigwe gangulonga, “Yatanganiche kuli makundo kochikala.” 


text:
Ila malajizo hagalingitumbila makundo, ila Gandichigwe gangulonga, “Yalingweneza vinhu vilingulapigwa na malajizo, kochikala kwa vinhu avyo.” 


text:
<pb/>Kilistu nakatulohola kuli kupanjilwa kwa chiwalo cha malajizo kwa kuhola kupanjilwa ako kwa chiwalo cha hetwe, mina Gandichigwe gangulonga, “Kapanjilwa munhu yoneche yawele lukuli lwake luninizwe migodi.” 


text:
Mbuli ayi naikoleka leka aula utambichizo woyapegwe Ibulahimu uwadulichile wanhu hawawele Wayahudi kukolela Kilistu Yesu. Ahyo nzila ya makundo, tumbochele yula Muhe Nguluwi yalagane na hetwe. Malajizo na ilagano 


text:
<pb/>Wang'holozangu, tandi ndiwalonjele wanhu vyowalingudita chila zuwa, haduhuli munhu yoweza kupunguza ama konjeza chinhu kuli malagano hali hetwe wanhu weli. Malagano wone gamale kukoleka, na kuwichigwa ulajilo kuduhuli munhu yalinguwika hafungo ama konjezela chinhu chila nachowalagane. 


text:
Lelo, Ibulahimu nakapegwa malagano, heye hamwe na mlelwa wa heye. Gandichigwe hambe galonje, “Na walelwa wa heye,” Kulajila wanhu wenji, ila gangulonga, “Na mlelwa wa heye,” Kulajila yumwe, na heye ndo Kilistu. 


text:
Chondilingugana kulonga ndo achi, Nguluwi nakadita ilagano na Ibulahimu, nakalitawiza, malajizo nagoyile mihela miya zine na makumi gadatu hamba, hagoweza kutang'ula, ama kusa ng'hatu chila nachoyalonjile. 


text:
Mina, wone ndolendole ya Nguluwi yangitumbila malajizo, lelo, hambe itumbile kahi ilagano lya Nguluwi. Hambi, kwa vila Nguluwi nakamnojeza Ibulahimu kwa chila nachoyalonjile. 


text:
Lelo, malajizo gangukola mbuli yachi? Nagonjezwa aho leka kulajila uhonzolomo ndo chinhu chachi, mbaka hoyogomola yula mlelwa yaleligwe mlli lukolo lwa Ibulahimu, yapeligwe alila ilagano. Malajizo nagagaligwa na wahilisi wa kilanga kwa moko ga mhanyisi. 


text:
Ndangukomya ng'hatu, mhanyisi halinguganigwa wone mbuli ayo yangumlapa munhu yumwe, na Nguluwi ndo yumwe. Galingulapigwa ga Malajizo 


text:
<pb/>Ndaze, Malajizo gangitwanza na malagano ga Nguluwi? Ne hado! Mina, wone nakulavigwe Malajizo nagalinguwagalila wanhu ukomu, lelo, twahaditikwe watanganiche kukolela Malajizo. 


text:
Ila hebu, Maandiko Matakatifu mina galonga kota isi yeng'ha ya hasi ha ulongozi wa wihe, na ahyo, wawelengukunda wapegwe lila ilagano yalavile Nguluwi, kwa makundo ga Yesu Kilistu, wopegwa wala walingukunda. 


text:
<pb/>Lotung'hali kupegwa makundo, malajizo nagatudita wanweng'hwa, tubeteza makundo ago gagubuligwe. 


text:
Lelo, ahyo malajizo nagatulongoza kuza kwa Kilistu, leka kukolela makundo tuditwe watanganiche hali Nguluwi. 


text:
Ahyo, kuduhuli kahi ubagulo kwa Myahudi na wanhu hawawele Wayahudi, mpogozi na munhu yelejehe, mlume na mdala. Mweng'ha mwa chinhu chimwe kwa kilumba na Yesu Kilistu. 


text:
Hanga, hemwe mwa wanhu wa heye Kilistu, lelo, mwa walelwa wa Ibulahimu, na mobochela gala gotulaganwe na Nguluwi.<pb/>


text:
Leka, ndangulonga ahi, yalinguhalila, wone yawe yang'hali mwana kangiwhana na mpogozi, hanga lufufu lweng'ha ndo lwa heye mhaza. 


text:
Mhela awo weng'ha kowa mmoko ga wala wawelengumlela na wala walingumlolela lufufu lwake mbaka mhela ula uwichigwe na mhaza wa heye. 


text:
Ila mhela ula utanganiche vyowenele, Nguluwi nakamlajiza Mwanaje yavumbuche na mdala, naye nakekala kwa kulongozwa na malajizo, 


text:
<pb/>Kwa vila hemwe sambi mwa wanage, Nguluwi nakamlajiza Muhe wa Mwanage mnhumbula ya hemwe, Muhe yawelengulila “Aba,” Ilinguzeleka “Mhaza.” 


text:
Leka, hegwe huwele mpogozi kahi, ila mwana. Na wone mwa wana, ahyo, hemwe mobochela geng'ha Nguluwi goyawawichile wana wa heye. Majesa ga Paoli kwa wanhu wa Galatia 


text:
Ila sambi, kwa vila mumzela Nguluwi, ama tulonje mzeleka na Nguluwi, mwanguweza ndaze kahi kuhiluka kwa jila Mimazoga mizunwa na ng'hochele, ahyo mwangugana muwe wapogozi wa hewo kahi? 


text:
<pb/>Wang'holozangu, ndanguwadedeza mfande kota heni, kwa vila nani nda kota hemwe. Hamnditile wihe woneche. 


text:
Ahyo, mhela ula hambezile ne kundema kwa chiwalo cha utamwa wa heni uwawichile kuli kujezigwa, ila nambochela kota mhilisi wa kilanga ama yuye Yesu Kilistu. 


text:
Na msangalala, lelo kulawila choni? Ndangilaha kuta mhela ula namwahawezile kung'umbula meho ga hemwe na kumha heni. 


text:
<pb/>Awo wanhu wanji wangukugayilani hemwe, ila nhumbula za hewo hazinojile. Wangugana kuwabagulani hemwe na heni, leka hemwe muwagayile hewo. 


text:
Lelo, inoga chila zuwa kudita mbuli inojile ng'hatu kuwagayilani wanji kuli mbuli zinojile, na haiwele mhela heni hondiwa hamwe na hemwe. 


text:
Wanangu, kota hila mamo yawele na himila vyoyalingona usungu mhela wa kulela, na heni ndanguwonela usungu kahi mbaka aho Kilistu vyoyowa yalumbigwe mgati mwa hemwe. 


text:
Ndangugana nandiwe na hemwe sambi, mina ndahalonjile mholemhole kwa chiwalo cha hemwe! Ndina majesa ng'hatu na hemwe! Hagali na Sala 


text:
<pb/>Ndonjeleni, hemwe mlingugana kulongozwa na malajizo, ndaze, hambe muhuliche vyogalingulonga malajizo? 


text:
Mina yandichigwa kuli chitabu cha malajizo ga Musa, kota Ibulahimu yali na wana weli, yumwe kwa mdala mpogozi na wakeli kwa mdala yelejehe. 


text:
Yula mdala yawele mpogozi, nakalela mwana kota wanhu wanji vyowalingulela, ila yula mdala yelejehe nakalela kulawila kuli ilagano lya Nguluwi. 


text:
Mbuli azi ziwa ziwhanile, kwa vila mamo awo weli ndo kiwhana na malagano meli, Hagali yula wanage waleleche mu upogozi yangulajila ilagano liwichigwe kuli chidunda cha Sinai. 


text:
Hagali kangulajila chidunda cha Sinai chiwele Alabiya, na ndo kiwhana na Yelusalemu iwele sambi, iwele mupogozi hamwe na wanage heye. 


text:
kwa vila Maandiko Matakatifu gangulonga,<pb/>“Usechelele, hegwe uwele mhende yohambe ulele,<br/>utowe luchenze, hegwe ulelile mwana, yohulinguhulika usungu wa kulela mwana,<br/>mina mdala yula yalechigwe kana wana wenji,<br/>kusinda wa yula yawele na mlume.” 


text:
<pb/>Lelo, wang'holozangu, hetwe twa wana, kwa chiwalo cha Nguluwi nachoyalagane na hetwe, kota vyoyawele Isaka. 


text:
Ila wone vila zuwa lila yula mwana yaleleche kukolela lukuli, vyoyamgazile mwana yula yaleleche kwa ludali lwa Muhe wa Nguluwi, hiho ndo vyoili sambi. 


text:
Ila Maandiko Matakatifu gangulonga ndaze? Gangulonga, “Muwinje mamo mpogozi hamwe na mwanage mina wana wa mpogozi hohalila hamwe na wana wa mamo yelejehe.” 


text:
Ahyo, leka mng'holozangu, hetwe hatuwele wana wa yula mamo mpogozi ila twa wana wa mamo yelejehe.<pb/>


text:
Kilistu nakatugombola, nakagana tupone tilejehe. Lelo, mwime goya mleche kukunda muwe wapogozi kahi. 


text:
Muhulichize! Nda heni Paoli ndilingulonga na hemwe! Wone mkunde kwinjila ikumbi, Kilistu howatanza ne chinhu. 


text:
Ndangulonga kahi ne uviso, chila yalingukunda kwinjila ikumbi yangumlapa yebatilile malajizo ga Musa geng'ha. 


text:
Hemwe mlingugana kuwa mtanganiche kukolela malajizo, mibagula na Kilistu. Muuleka Isungu lya Nguluwi. 


text:
Ila hetwe, twanawo utumbilo kota Nguluwi kotudita tuwe watanganiche kukolela makundo. Acho ndo chotulingubeteza ng'hatu, kwa ludali lwa Muhe wa Nguluwi. 


text:
Mina wone twilumbile na Kilistu Yesu, kwinjila ikumbi ama kuleka kwinjila ikumbi hakuwele chinhu, ila chinhu chikulu ndo makundo galingukola mijito kwa igano. 


text:
Kwa vila tilumba na Mkulu, ndangukomya nhumbula za hemwe hazigaluka. Ila ayo yowahanzanyani, yawe munhu yoneche yula kotagusigwa na Nguluwi. 


text:
<pb/>Wang'holozangu wone ndilutilila kudamla mbuli ya ikumbi lelo lekachoni ndangugazigwa? Wone na iwe ahyo, kudamla kwa heni kwa chiwalo cha msalaba wa kilistu, hawalingigala chikwang'hwalo. 


text:
<pb/>Hemwe wang'holozangu, namchemigwa muwe wanhu welejehe. Ila kilejeha ako kuleche kuwa chivilizilo cha kulongozwa na maya genu ga wihe, ila mwanguganigwa mikolele mijito hemwe kwa hemwe kwa igano. 


text:
Mina malajizo geng'ha ga Musa gagwenezwa kuli kibata ulonzi awu umwe, “Mgane muyago kota vyoulingigana gwegwe baho.” 


text:
Ila wone mochiluma na kidakula kota migongolo, milolele mleche kilumiza mwemwe baho! Ukomu ulingulongozwa na Muhe wa Nguluwi 


text:
<pb/>Lelo, ndangulonga ahi, ukomu wa hemwe ulongozwe na Muhe wa Nguluwi, na hemwe homuwinza kahi maya ga wihe gawele mgati mwa hemwe. 


text:
Kwa vila, maya ga wihe gawele mgati mwetu hambe vikundize na yalingugana Muhe wa Nguluwi na gala galinguganigwa na Muhe hambe vikundize na maya ga wihe. Vinhu avi vili vyangilewa, ahyo, Muhe wa Nguluwi yokulongoza hamdita hela choneche choulingugana kudita gwegwe baho. 


text:
<pb/>Lelo, madito ga wanhu walinguwinza maya ga wihe gawele mgati mwao gazeleka, ung'hondwa na uhonzolomo na wavu, 


text:
kufugamila jimalukolo na uhawi na ung'honyo na kilewa na maya na kuzudila na ubuhu na kiyowele na kilema na kibagula, 


text:
kiwonela chiziho na kugala na kudongoka na vinhu vinji vilingiwhana na avyo. Ndanguwakanyani kahi kota vyondiwakanyile hamwande, wanhu walingudita mbuli kota azo hawokwinjila kuli undewa wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Munhu yalingulongozwa na Muhe Yelile vinhu avi vyokoneka mgati mwa heye, igano na kusechelela na kikala goya na kwimilila na kunoga na yalingulavya vinhu ne kiwuza na yalingukundigwa, 


text:
Wala wawele na Yesu Kilistu wagagaza majesa gehile na maya ga hewo gehile nagawele mgati mwa ng'huli za hewo. 


text:
Wang'holozangu, wone mmone munhu yunji yawifile, lelo, hemwe mlingulongozwa na Muhe Yelile, mumlonjele munhu ayo mholemhole yawe goya, ila milolele mleche namwe kujezigwa. 


text:
Ila chila yumwe na yelole goya vyoyalingudita heye yuye. Wone uwe unojile, lelo, kanguweza kona lutogo kwa chiwalo cha gala goyaditile ne kuwa hela na chiwalo cha kiwhaniza na munhu yunji. 


text:
Yalingunyala kwa kunojeza maya gehile mgati mwa heye, kobeta kubagama, ila yula yalingunyala kunojeza Muhe wa Nguluwi, kobeta kwa ayo Muhe ukomu wa mazuwa gose ne kuduma. 


text:
Lelo, chila hotupata mhumhu tuwaditile ganojile wanhu weng'ha ng'hatu wanhu wamkundile Yesu. Kwinjila ikumbi haiwele chinhu 


text:
Wala walingugana koneka wanoga kwa mbuli ya lukuli ndo walingugana kuwakola lupichi hemwe mwinjile ikumbi. Leka waleche kugazigwa kwa chiwalo cha msalaba wa Kilistu. 


text:
Leka wala nawenjile ikumbi hawalingukunda malajizo ga Musa, ila wanguwagana hemwe mwinjile ikumbi leka wedayile chila chikoleche mlukuli lwenu. 


text:
Ila heni silingidayila chinhu choneche, ila msalaba wa Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu kukolela awo, vinhu vyeng'ha vigazigwa kwa chiwalo cha heni, nani nangazika kwa chiwalo cha isi. 


text:
Kwinjila ikumbi ama kuleka kwinjila ikumbi haiwele chinhu, chilinguganigwa ndo kuwa chilumbigwe chinyale. 


text:
Na weng'ha walinguwinza nzila ayi kwa kikala goya na isungu kwa hewo, makundo na utambichizo wikale na hewo na kwa Waizilaeli, wawele wanhu wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Lelo, kulawila sambi munhu yoneche yaleche kungaza, kwa vila ng'hovu zondilinazo mlukuli mwangu zangulajila kuta heni nda mpogozi wa Yesu. 


text:
Aho katali, Nguluwi nakalonga na wasekulu wa hetwe mala nyinji kwa nzila zinjizinji na kwa kukolela waloli, 


text:
ila mazuwa gano ga mwiso kalonga na hetwe kukolela Mwanage. Heye ndo yawele kukolela Nguluwi nakalumba ulanga na isi na vinhu vyeng'ha vilimumo, nakamhagula na kuvidita vinhu vyeng'ha viwe vya heye. 


text:
Heye ndo lung'halo lwa ukulu wa Nguluwi, na kiwhana ng'hatu na vyoyali heye Nguluwi, yoiyegamiza isi kwa ulonzi wake luwele na ludali. Hanga loyasindile kuwahovuga wanhu na wihe wa hewo, nakekala ako kuchanya kilanga, nzingo ya kudilo kwa Nguluwi mkulu. Ukulu wa Mwana wa Nguluwi 


text:
<pb/>Mwana ndo mkulu kuleka mhilisi wa kilanga, kota vila itagwa loyapegwe na Nguluwi lyangulajila kota ndo likulu kusinda itagwa lyao. 


text:
Mina Nguluwi hamlonjele hebu ne yumwe wa wala wahilisi wa kilanga,<pb/>“Hegwe ndo mwana wa heni,<br/>lehano ndangulonga, weng'ha wavizele kota heni nda mhaza wa hegwe.” Na wala hamlonjele mhilisi yoneche,<pb/>“Heni ndowa Mhaza wa heye,<br/>na heye kowa mwana wa heni.” 


text:
Ila Nguluwi loyali yomlajiza Mwanage wa udewele kuli isi nakalonga,<pb/>“Wahilisi wa kilanga weng'ha wamfugamile.” 


text:
Ila kwa mbuli ya wahilisi wa kilanga nakalonga,<pb/>“Nakawadita wahilisi wa kilanga wa heye wawe mbeho,<br/>na vitumagwa wa heye wawe ilapi lya chiluli.” 


text:
Ila kwa Mwanage, Nguluwi nakalonga,<pb/>“Undewa wa hegwe, gwaa Nguluwi, wangikala mazuwa gose!<pb/>Hegwe kwanguwalongoza goya wanhu wa hegwe.<pb/> 


text:
Hegwe nakugana gatanganiche na kuzudila wihe,<br/>kwa chiwalo acho, Nguluwi, yawele Nguluwi wa hegwe,<br/>nakakuhagula hegwe,<br/>kawaleka wayago, ahyo, nakakumemeza usangalalo.” 


text:
Na kahi, nakalonga,<pb/>“Mkulu, aho mwaluko, nakuwika msisi wa isi,<br/>na kilanga ndo mijito ya moko ga hegwe.<pb/> 


text:
Kozibinabina kota lutemvu,<br/>nazo zogaluswa kota igolole lilalile,<pb/>Ila hegwe ndo yuyula du,<br/>na ukomu wa hegwe hauduma hebu.” 


text:
Nguluwi nahamlonjele ne yumwe wa wahilisi wa kilanga wa heye,<pb/>“Wikale nzingo ya heni ya kudilo,<br/>mbaka ndiwadite wang'honyo wa hegwe wawe chigoda cha kuwichila magulu ga hegwe.” 


text:
<pb/>Lelo, wahilisi wa kilanga ndo choni? Ila ndo muhe hela wawele vitumagwa wa Nguluwi na wala wawele ngulajizwa kuwatanza wala woubochela ulohozi.<pb/>


text:
Ahyo tulole goya ng'hatu geng'ha tugahuliche, leka tuleche kuholigwa mholemhole na mbeho na kwajilila. 


text:
Mbuli zila zowapegwe wasekulu wa hetwe kukolela wahilisi wa kilanga na ulajilwa kota ukomya, leka munhu yoneche yali hambe yauwinze na kugalamka nakatagusigwa kota vyoiganigwe. 


text:
Lelo, hetwe tosulupuka ndaze utaguso wone tubeza ulohozi ukulu kota uno? Mwaluko, Mkulu yuye nakaudamla ulohozi awu, na wala wamhuliche nawatulonjela ng'hatu, kota wangukomya. 


text:
Nguluwi kahi nakonjeza kulajila kukomya ako kwa kudita chila mbuli ya vinduzanduza na chinhu cha kububuwaza, na kwa kuwagawaniza wanhu ndolendole za Muhe Yelile kota vyoyogana yuye baho. Yesu ndo yalingutulohola hetwe 


text:
<pb/>Nguluwi hawawichile wahilisi wa kilanga wailongoze isi inyale ilinguya, ila isi yila tulingusima mbuli zake. 


text:
Kahi kuli Maandiko Matakatifu honhu hanji hangulonga,<pb/>“Munhu ndo choni, leka umjese,<br/>munhu ndo choni leka umlolele?<pb/> 


text:
Kumdita hado hela yawe hasi kusinda wahilisi wa kilanga,<br/>kumvika chipembelo cha ukulu na kinamizilwa,<pb/> 


text:
Nakuwika chila chinhu hasi ha heye.” Na kuli kuviwika vinhu vyengha hali heye, Nguluwi nahalechile chinhu choneche chileche kulongozwa na heye, ila kwa sambi, hatulingona munhu yovilongoza vinhu vyeng'ha. 


text:
Ila twangumona Yesu, Nguluwi yamditile kwa mhela udo hela, yawe hasi kusinda wahilisi wa kilanga, leka kwa kunoga kwa Nguluwi koyatulajile hetwe, Yesu nakabagama kwa mbuli ya wanhu weng'ha. Kwa chiwalo cha magazo mbaka kubagama kwa heye, lelo, twangumona kavichigwa chipembelo cha ukulu na kinamizilwa. 


text:
Yali inojile ng'hatu kwa Nguluwi, yalingulumba na kwimiza vinhu vyeng'ha, nakamdita Yesu yawe yogongomanya kukolela kugazigwa, leka yawegale wana wenji wehanze ukulu wa heye. Mina Yesu yuye du, ndo yalinguwalohola wanhu. 


text:
Heye yalinguwahovuga wanhu wihe wa hewo, hamwe na wala wahovujigwe, weng'ha wanaye Mhaza yumwe. Ndo mina Yesu halingona soni kuwachema hewo, wang'holoze. 


text:
Kota vyoyalingulonga kwa Nguluwi,<pb/>“Ndowasimila wang'holozangu madito ga hegwe,<br/>kuli nhing'hano ya hewo ndokwimba lutogo lwa hegwe.” 


text:
Kahi kangulonga, “Ndomuwichila Nguluwi lyondilingitumbila.” Nakalutilila kulonga, “Heni nda hano hamwe na wanhu yamhele Nguluwi wawe wanangu.” 


text:
<pb/>Kota vila wana vyowawele na lukuli na danda kota wahaza wa hewo, hiho du, kahi na heye Yesu nakoya yafandile kota hewo, leka kwa kubagama kwa heye, yalisumye Limazoga liwele na ludali lwa kubagama. 


text:
Yesu nakadita ago, leka yawachumulile welejehe wala wawele kwa kudumba kubagama, wawa wapogozi kuli ukomu wa hewo weng'ha. 


text:
Mina yanguzeleka kota, heye hoyile kwa kuwatanza wahilisi wa kilanga, ila nakoya kuwatanza lulelo lwa Ibulahimu. 


text:
Ndo mina naimgana yawe kota wang'holoze heye kwa chila chinhu, leka yawe mtambika mkulu wa hewo yawele wa kitumbila na yawele na isungu kuli kumkolela mijito Nguluwi, leka gehile ga wanhu gosigwe. 


text:
Kwa vila Yesu nakemilila kugazigwa hoyajezigwe, ahyo koweza kuwatanza kahi wala walingujezigwa.<pb/>


text:
Wang'holozangu, mchemigwe na Nguluwi kilanga muwe wa heye, mijese ng'hatu Yesu yalajizwe na Nguluwi na yawele mtambika mkulu wa makundo ga kulonga kwa mlomo wa hegwe. 


text:
Heye nayali wa kukundigwa kwa Nguluwi, nakamhagula kukola mijito ya heye kota vila Musa loyali wa kukundigwa kuwakolela mijito kuli ng'handa ya Nguluwi nawawele wanhu wa Waizilaeli. 


text:
Ila Yesu kanguganigwa kutogoligwa ng'hatu kusinda Musa kota vila mzenga ng'handa kopegwa ukulu kusinda ayo ng'handa. 


text:
Musa heye nayali chitumagwa wa kukundigwa kuli mijito ayo ya heye yeng'ha hali ng'handa ya Nguluwi, na mijito ayo ya heye, nayali ulolezi wa geng'ha Nguluwi goyolonga aho hamba. 


text:
Ila Kilistu ndo wa kukundigwa kota mwana yawele na ludali kuli ng'handa ya Nguluwi. Hetwe twetwe ndo ng'handa ya heye wone tulutilile kwima nzinzili kuli kikangaza nhumbula na tulutilile kidayila kuli kitumbila kotuwele nako. Makanyo kwa wanhu wohambe wakunde 


text:
<pb/>Kwa ahyo lelo, kota vyoyolonga Muhe Yelile kuli Maandiko Matakatifu,<pb/>“Wone muhuliche lizi lya Nguluwi lehano,<pb/> 


text:
mleche kuwa na nhumbula zigagadale,<br/>kota mhela ula wasekulu wa hemwe lowamhinduche Nguluwi,<br/>zuwa lila lowamjezile kula kugunuche.<pb/> 


text:
Kwa mbuli ahyo nandiwazudilila wanhu awo nakulonga,<br/>mazuwa geng'ha wanguwinza nzila za hewo,<br/>hawavizelele ng'o nzila za heni.<pb/> 


text:
<pb/>Lelo wang'holozangu, milolele yaleche kuwabaho yoneche hali hemwe yawele na nhumbula yihile hila na yohambe yakunde mbaka kibagula na Nguluwi yawele mkomu. 


text:
Ila vyomlutilila kuhulika ulonzi awo “Lehano” wangusomigwa kuli Maandiko Matakatifu, mwanguganigwa kikangaza nhumbula, chila zuwa, leka munhu yoneche hali hemwe yaleche kuwa mjuvi kwa chiwalo cha kuhadigwa na kudita gehile. 


text:
Kwa vila hetwe tweng'ha hamwe twa wawinza wa Kilistu mlohozi, wone tochibatilila goya mbaka mwiso, kwima nzinzili kotwalinako aho mwaluko. 


text:
<pb/>Mleche kusemwa, Maandiko Matakatifu gangulonga hino,<pb/>“Wone muhuliche lizi lya Nguluwi lehano,<br/>mleche kudita nhumbula za hemwe ziwe zigagadale,<br/>kota mhela ula wamhinduche Nguluwi.” 


text:
<pb/>Na walikohi wahuliche lizi ya heye nawamhinduche Nguluwi? Ndo wala weng'ha walongozigwe na Musa kulawila Misili. 


text:
Nguluwi nakawazudilila wanhu wachi kwa mihela makumi gane? Nakawazudila wala waditile gehile, nawabagama kula kugunuche. 


text:
Nguluwi loyelahile, “Howokwinjila ng'o honhu hangu ha kwesela,” yali yowalonga walikohi? Yali yolonga kwa wala wamhinduche. 


text:
Lelo, kwa vila ing'hali baho yila mbuli ya kulagana yoyalonjile Nguluwi ya kwinjila hali honhu ha kwesela ha heye, tilolele leka yumwe hali hetwe yaleche kulemwela kwinjila mli lubehelo alo. 


text:
Mina Mbuli Inojile idamligwa kwa hetwe kota vila vyoidamligwe kwa hewo wanhu wa katali. Ila usenga awo hauwatanzile ne chinhu choneche, mina nawauhulika ila hawelumbile kwa kukunda na wala wauhuliche usenga ula. 


text:
Lelo, hetwe tulingukunda twangupegwa kwesela ako koyatulonjele Nguluwi. Kota vyoyalonjile,<pb/>“Nanzudila ndilaha,<pb/>‘Hawokwinjla ng'o honhu hangu hakwesela!’ ” Nguluwi nakalonga ago hanga mijito ya heye nayali imalile kulawila loyalumbile isi. 


text:
Mina Maandiko gangulonga honhu hanji, mbuli ya zuwa ya saba, “Nguluwi nakesela zuwa lya saba, nakaleka mijito za heye zeng'ha.” 


text:
Ahyo, ipona kwa wanhu wanji kwinjila honhu ha kwesela, ila wala wa mwaluko kuhulika Mbuli Inojile hawenjile ng'o kwa vila nawalema kuhulichiza. 


text:
Nguluwi nakawika zuwa linji ilinguchemigwa “Lehano.” Nakalonga hamba kwa nzila ya Daudi ulonzi woumalile kulonjigwa,<pb/>“Wone muhuliche lizi ya Nguluwi lehano,<br/>mleche kugagadala nhumbula.” 


text:
<pb/>Wone Yoshuwa nayawe yawafichize wanhu awo honhu hala ha kwesela, Nguluwi hayalilonga hamba mbuli ya zuwa iyage. 


text:
Kwa ahyo, lelo, kung'hali baho kwesela kwa wanhu wa Nguluwi, kota vila Nguluwi vyoyesele kuli zuwa lya saba. 


text:
Wone, chila yokwinjila honhu ha kwesela ha Nguluwi, kokwesela kuli mijito ya heye kota vila Nguluwi vyoyalechile mijito ya heye na kwesela. 


text:
Lelo, twikangaze kwinjila kuli honhu aho ha kwesela, leka kuwe kuduhu ne yumwe hali hetwe yolema kuhulichiza kota hewo vyowaditile. 


text:
<pb/>Usenga wa Nguluwi ukomu na una ludali, ndo unoleka kusinda ipanga liwele na kunoleche kwili. Lyangwinjila kota ipanga mbaka mgati hawele wunhu na muhe, lilingudumula mbaka mgati mwa vitomo vya lukuli na mafuta gawele mgati mwa izeje. Ulonzi awo wangupembula kugana majesa ga nhumbula za wanhu. 


text:
Kuduhu chilumbigwe choneche chivisigwe kumwando ha Nguluwi, chila chinhu chigubuligwa hali meho gake heye hanga kwa heye toganigwa kulonga gala geng'ha gotuditile. Yesu ndo mtambika mkulu 


text:
<pb/>Twanaye mtambika mkulu kusinda weng'ha yenjile mbaka kilanga, Yesu, yawele mwana wa Nguluwi. Lelo, tibatilile ng'hatu kukunda kotudamle kwa milomo ja hetwe. 


text:
Ayu mtambika mkulu wa hetwe yoweza kutonela isungu kwa ung'hochele wa hetwe, heye yuye nakajezigwa kwa chila mbuli kota hetwe ila haditile gehile. 


text:
Lelo, natuchihejelele ne kudumba chigoda cha undewa cha Nguluwi yawele yanojile, tubochele isungu lya heye na kunoga kwa Nguluwi, leka vitutanze kuli mhela hotugana.<pb/>


text:
Chila mtambika mkulu kanguhaguligwa na kuwichigwa na Nguluwi kulawa hali wanhu. Heye kangukola mijito ja Nguluwi kwa chiwalo cha wanhu, kulavya ndolendole na nhambiko kwa chiwalo cha gehile. 


text:
Hanga heye yuye kang'hochele kwa kujezigwa kota wanhu wanji kuli nzila nyinji za kudita wihe, koweza kuwaditila kwa isungu wala wanhu wajilile na walingudita nongwa, kwa vila hawavizelele. 


text:
Kwa mbuli ayo kanguganigwa kulavila nhambiko haiwele kwa mbuli ya wanhu hela, ila kahi kwa chiwalo cha gehile ga heye yuye. 


text:
Kuduhu munhu yoweza kiyinula yawe mtambika mkulu. Chila mtambika mkulu kahagulagwa na Nguluwi kota na vyoiwele kwa Aluni. 


text:
<pb/>Hihyo du na heye Kilistu, heye heyenule yuye yawe mtambika mkulu, ila nakahaguligwa na Nguluwi na kumlonjela,<pb/>“Hegwe ndo mwana wa heni,<br/>heni lehano ndangulonga, heni nda mhaza wa hegwe.” 


text:
Nakamlonela heye kahi honhu hanji, kuli Maandiko Matakatifu,<pb/>“Hegwe ndo mtambika mkulu mazuwa gose,<br/>kota vyoiwele kwa utambika wa Melikisedeki.” 


text:
<pb/>Yesu loyali yochikala hano muisi, nakamlanda Nguluwi kwa chililo na kulavya mahozi, yawele na ludali lwa kumlohola kuli kubagama, na heye nakahulichizwa kwa vila nakamnojeza Nguluwi. 


text:
Naloyasindile kukola mijito yoyapegwe na Nguluwi, ahyo ndo vyoyawalongoze wanhu weng'ha wamhulichize kuli ulohozi wa mazuwa gose, 


text:
na heye Nguluwi nakalonga, weng'ha wavizele kota, heye ndo mtambika mkulu, kota vyouwele utambika wa Melikisedeki. Makanyo kwa chiwalo cha kugalamka 


text:
<pb/>Twanago menji ga kulonga kwa mbuli ino, ila haiwele mbuli ya ubewe kuwalonjela kwa vila hemwe hamlinguvizela himahima. 


text:
Kwa mhela awu hemwe mwahaganigwe kuwa walangusa, ila mng'hali mwangugana munhu wa kuwalangusani ulanguso wa mwaluko kuli mbuli ya usenga wa Nguluwi. Mhiluka kuli kong'ha itombo honhu ha kulya chilyo chibabale. 


text:
Chila munhu yoganigwa kong'ha itombo yang'hali mwana, havizelele kudita gala malanguso ga mbuli za kutanganika. 


text:
Ila chilyo chibabale ndo kwa chiwalo cha wanhu wakangale, wala wavizelele kubagula ganojile na gehile, kwa chiwalo cha kugazela malanguso na madito ga kumnojeza Nguluwi.<pb/>


text:
Lelo, tugaleche kulangusa kahi gala malanguso ga mwaluko kwa chiwalo cha Kilistu, tuhejele kumwando kwa gala malanguso gakangale, na haiwele kulutilila kibatilila kuli ulanguso wa kileka na madito hagalingutanza chinhu na ga mwaluko kumkunda Nguluwi, 


text:
na ulanguso kwa nzila nyinji za ubatizo na kuwichilwa moko na kuzilipuka kwa wabagame na utaguso wa mazuwa gose. 


text:
<pb/>Yowa nongwa kuwahilusa wanhu waleche gehile kahi, wanhu wawele wavizelele kukomya kwa Nguluwi na wajezile ndolendole za kilanga na welumbile hamwe kubochela Muhe Yelile, 


text:
hamba wamgalamchile Nguluwi kahi, yowa nongwa kwa vila hewo kota wangumuwamba kahi mumsalaba Mwana wa Nguluwi lwa keli na kumbasa soni hazelu. 


text:
<pb/>Misanga jiwele kutowelwa nhonya baho na koteza mizuchila ilingigala mbeta kwa mlimi itambichizwa na Nguluwi. 


text:
Ila wone misanga ajo jote migodi ja miwa na misoli, jahela utanzi, behi jopanjilwa na Nguluwi na ako mwiso ndo kusomigwa na chiluli. 


text:
<pb/>Wang'holozangu hanga tulonjile ahyo, twima nzinzili kota mwa mnzila inojile iwele ndo nzila ilinguwalongoza kuli ulohozi. 


text:
Nguluwi halingudita ng'o mbuli zohaziganigwe, heye hoisemwa hebu mijito yomkolile na igano lyomlajile kwa chiwalo cha heye kuli utanzi womuwapele wanhu wa heye walimgumkunda Kilistu na womlingulutilila kuwapa sambi baha. 


text:
Natwe twangugana ng'hatu chila yumwe wa hemwe yalajile kikangaza kukula mbaka mwiso, leka gala mlingitumbila genele. 


text:
Ahyo mleche kuwa wagata, ila muwe kota wala walingukunda na wali ngwimilila, wabochele gala gawele Nguluwi yalagane na hewo kowapa. Goyalagane Nguluwi gakomya 


text:
<pb/>Nguluwi loyamlonjele Ibulahimu komha chila yalagane kumha, nakelaha kwa itagwa lyake heye, mina kuduhu yawele mkulu kusinda Nguluwi yawele kwa yuyo yahawezile kilaha. 


text:
Wanhu howochilaha, welahaga kwa yumwe yawele mkulu kusinda hewo, na kilaha kwangulajila kukomya kwa chila chilonjigwe na kuusaga ibamba lyesa. 


text:
Na heye Nguluwi nakawika nzinzili chila choyalonjile kwa kilaha, ahyo nakawalajila hazelu kota wala wobochela chila choyalagane, hogaluka ng'o. 


text:
Lelo, kuna vinhu vino vili, chila choyalonjile Nguluwi na kilaha, vyohaviwele galuka na kwa mbuli ya avyo Nguluwi howeza kulonga udesi. Kwa ahyo hetwe totubilimile wamizi wa heye, twangupegwa nhumbula ya kibatilila ng'ang'ani kitumbila kuwichigwe kumwando kwa hetwe. 


text:
Twanako kitumbila kuwele kota ngwamo yoibatilile ukomu wa hetwe. Na kitumbila ako lyangupuluta muli paziya mbaka honhu helile ng'hatu. 


text:
Yesu yuye kalongola kwinjila mumo kwa mbuli ya hetwe na kawa mtambika mkulu mazuwa gose, kota vyouwele utambika wa Melikisedeki.<pb/>


text:
Ayo Melikisedeki nayali mndewa wa Salemu, na mtambika wa mkulu Nguluwi. Ibulahimu loyali yohiluka kulawa kuli ngondo koyawakopole wandewa, na heye Melikisedeki nakaluta kiting'hana na heye, na Melikisedeki nakamtambichiza Ibulahimu. 


text:
Na heye Ibulahimu nakampa chilundo chimwe cha kumi cha vinhu vyeng'ha vyoyabochile. Mana ya itagwa Melikisedeki ndo “Mndewa yatanganiche,” Kahi kwa vila heye yali mndewa wa Salemu, itagwa lyake lyanguzeleka kota, “Mndewa wa kikala goya.” 


text:
Mhaza wa heye na mayake hawalinguzeleka, na lukolo lwake halulinguzeleka, hailinguzeleka nakavumbuka hanili au nakabagama hanili. Kangiwhana kota Mwana wa Nguluwi, na kangulutilila kuwa mtambika mazuwa gose. 


text:
<pb/>Lelo, mwangona munhu ayu vyoyali mkulu. Mbaka Sekulu wa hetwe Ibulahimu nakampa chilundo chimwe cha kumi ya vinhu vyeng'ha vyoyaholile kulawa kuli ngondo. 


text:
Tuvizela kahi kota mgati mwa malajizo yandichigwa, ulelo lwa Lawi wawele watambika, ndo wanguganigwa kuhola chilundo cha kumi kulawa kwa wanhu, wala wawele wang'holozawo, hanga na hewo ndo ulelo lwa Ibulahimu. 


text:
Ila ayo Melikisedeki hawele wa lukolo lwa Lawi, ila heye nakabochela chilundo cha kumi kulawila kwa Ibulahimu, kahi nakamtambichiza heye nayalagane na Nguluwi. 


text:
Kahi, awo watambika walingubochela chilundo chimwe cha kumi, ndo wanhu wahihi hela wawele mwiso wa hewo walingubagama, ila ahano yangutawiza kota yalingubochela chilundo chimwe cha kumi, yani Melikisedeki, hambe yabagame. 


text:
Lawi ndo sekulu wa wala weng'ha wawele ngubochela chilundo chimwe cha kumi. Ahyo, ndo tolonga kota, Lawi naye nakalavya chilundo chimwe cha kumi kukolela Ibulahimu, 


text:
kwa vila Lawi nayali mgati mwa lukuli lwa sekulu wa heye Ibulahimu, mhela Melikisedeki loyating'hane na heye. 


text:
<pb/>Kulawa kuli watambika wa Walawi, wanhu wa Izilaeli, kwa chiwalo cha utambika nawabochela malajizo. Lelo, wone wanhu nawahawele watanganiche kwa mijito ya Walawi, nakwahawele kahi na chiwalo cha kulawila utambika unji, vyoulingiwhana na utambika wa Melikisedeki, na hauwele ula wa Aluni. 


text:
Na heye mkulu wa hetwe yawele mbuli azo zeng'ha zangulonjigwa kwa heye, yali wa nhanzi yinji, na kuduhu ne yumwe wa nhanzi ayo ya heye yawahiche kudita mijito kuli alitale mhela loyawele mtambika. 


text:
Mina naizeleka kota heye Mkulu, nakalawila kuli nhanzi ya Yudasi, nauwele Musa nahalonjile ulonzi woneche wula kwa chiwalo cha utambika kwa nhanzi ayo. Utambika wunji uwhanile na utambika wa Melikisedeki 


text:
<pb/>Kahi mbuli ayi yahazelu ng'hatu, kwa vila kalawila mtambika yunji yalingiwhana na Melikisedeki. 


text:
Heye haditilwe mtambika kwa malajizo ga chiwunhu kwa kulola kangulawila lukolo lwachi, ila kwa mong'ho wa ukomu wa mazuwa gose. 


text:
Mina Maandiko gangulonga, “Hegwe ndo mtambika mazuwa gose, kota vyozilingutawiza mbuli za utambika wa Melikisedeki.” 


text:
Lelo, ula mzilo wa mwaluko kwa chiwalo cha utambika nawali usigwe kwa vila nawali ng'hochele, na hauwele wa kuhega chinhu. 


text:
Mina malajizo ago hagaditile chinhu choneche chila chiwe goya. Ila sambi, honhu ha heye hawichigwa kitumbila ng'hatu, kwa chiwalo acho toweza kumhejelela Nguluwi. 


text:
<pb/>Kwa konjezela kwa ago geng'ha, ahano Nguluwi nakelaha. Ila mhela wala wanji lowaditikwe watambika nakwalihela kilaha. 


text:
Ila Yesu nakaditikwa mtambika kwa kilaha mhela Nguluwi loyamlonjele,<pb/>“Mkulu kelaha,<br/>na hogalusa kugana kwa heye,<pb/>‘Hegwe ndo mtambika mazuwa gose.’ ” 


text:
<pb/>Kahi, awo watambika wanji nawali wenji kwa vila chila mhela wa heye kubagama loufichile nakabagama, ahyo nawalemwela kulutilila na mijito ya utambika. 


text:
Ahyo, heye koweza ng'hatu kuwalohola weng'ha walingumlutila Nguluwi kukolela heye, mina heye kamkomu mazuwa gose kuwalandila kwa Nguluwi. 


text:
<pb/>Lelo, Yesu ndo kota mtambika mkulu yatanganiche kwa chiwalo cha hetwe na yawele yelile na nayawele hela nongwa na yalihela gehile mgati mwa heye na yeyusile kutali na wanhu wawele na gehile na yenuligwe kuchanya kilanga koyawele Nguluwi. 


text:
Heye nayali vinji na watambika wakulu wanji, heye nahaganile kulavya nhambiko chila zuwa, mwaluko kwa chiwalo cha gehile ga heye yuye, hamba kwa chiwalo cha gehile ga wanhu. Heye nakadita ahyo kamwe hela kwa chiwalo cha wanhu weng'ha, loyelavile nhambiko heye yuye. 


text:
Malajizo ganguwawika wanhu wawele ng'hochele kuli utambika ukulu, ila ilagano lya Nguluwi yaditile kwa kilaha liwele lyuyile honhu ha malajizo imhagula Mwana, yawele yatanganiche mazuwa gose.<pb/>


text:
Lelo, mbuli itanganiche kuli aga tulingulonga ndo ali, hetwe twanaye mtambika mkulu wa kota hino, yawele ngikala honhu ha ludali lkuli chigoda cha Undewa cha Nguluwi wa kilanga. 


text:
Heye nakakola mijito ya mtambika mkulu na Honhu Helile Ng'hatu, hawele hala mgati mwa lila ihema lya kukomya lizenjigwe na Mkulu, halizenjigwe na munhu. 


text:
<pb/>Chila mtambika mkulu kahaguligwa kumlavila Nguluwi ndolendole na nhambiko, na hino mtambika mkulu wa hetwe imgana heye yawe na chinhu cha kulavya nhambiko. 


text:
Kota heye Kilistu na yawe wa hano muisi, yahawele ng'o mtambika, kwa vila wabaho watambika wanji wangulavya nhambiko kota malajizo vyogalingugana. 


text:
Mijito ja hewo ja chiutambika ndo kiwhana hela kwa gala gali kilanga. Mina Musa loyali behi kuigomanjiza lila ihema, Nguluwi nakamlonjela, “Udite chila chinhu kwa kuwinza kula kiwhana ya lila ihema lyoulajilwe kula kuchidunda.” 


text:
Ila sambi Yesu kabochela mijito ya utambika iwele inojile kusinda ya hewo, kota vila uhanyisi woyawichile hagati ha wanhu na Nguluwi ndo kanoga ng'hatu, kwa vila lina kunoga kwake kuli ilagano lya mbuli zitanganiche ng'hatu. 


text:
Ila Nguluwi nakona wanhu wa heye wana nongwa nakalonga,<pb/>“Mazuwa ganguya, kalonga Mkulu,<br/>aho hondidita ilagano linyale, na wanhu wa Izilaeli na wanhu wa Yudasi.<pb/> 


text:
Ilagano ali haliwa kota lila londitile na wasekulu wawo<br/>mazuwa gondiwalongoze kwa moko kulawa isi ya Misili.<pb/>Hawawele wakitumbila kwa ilagano lya heni,<br/>na hiho heni siwang'ulile.<pb/> 


text:
Mkulu kangulonga, ali ndo ilagano lyondidita na wanhu wa Izilaeli,<br/>hogakwete mazuwa ago.<pb/>Ndowika malajizo gangu mluhala lwao,<br/>nakwandika mnhumbula za hewo,<br/>heni ndowa Nguluwi wa hewo,<br/>na hewo wowa wanhu wa heni.<pb/> 


text:
Kuduhu nehado yalingumlangusa mkala muyage,<br/>wala yalingumlonjela mng'holeze,<pb/>‘Umzele Mkulu’.<pb/>Kwa vila weng'ha wonzela heni,<br/>wadodo na wang'hangala.<pb/> 


text:
Kwa kulonga mbuli ya ilagano lya sambi, Nguluwi nakalilaliza lila litomile, na cheng'ha chilingulala na kuwa chilalile ng'hatu chahabehi kuka.<pb/>


text:
Ilagano lya mwaluko nalyali na vihendo vyake vya kumkolela mijito Nguluwi, nahali na ihema lyelile lyakufugamila hano mu isi. 


text:
Nahazenjigwa ihema hali chihengo cha mwaluko, nahachemigwa Honhu Helile. Amo mwali na honhu ha kuwichila chenje, chisaga na mibumunda jilavigwe kwa Nguluwi. 


text:
Mgati mwa ihema, kwali na vihengo vili vigawanuche kwa igubiko, chihengo cha keli nachichemigwa Honhu Helile ng'hatu. 


text:
Amo mwali na alitale ya zahabu kwa mbuli ya kufunyizila ubani, na isanduku lya Ilagano, lyali liwichigwe zahabu nzingo zeng'ha, na mgati mwake mwali na chiya cha zahabu chiwele na chilyo chizeleche kota mana, ng'hweku ya Aluni iwele ibahule misolo na uluwa, na vila vibao vyandichigwe ilagano. 


text:
Mchanya mwa alyo isanduku kwali na vilumbigwe vya vimalukolo viwele na mbawa, vilingulajila kota hala honhu hana ukulu wa Nguluwi na mbawa zawo nazigonzoligwa kugubika chigubiko cha isanduku mchanya mwa honhu halingusigwa gehile. Ila sambi hatuweza kulonga kwa mgati ng'hatu kuli mbuli azo. 


text:
<pb/>Vinhu avyo naviwichigwa goya na hamba iwa chihendo kwa watambika kwinjila chila zuwa kuli ihema lya kunze kudita mbuli za utambika. 


text:
Ila mtambika mkulu yaliyeka ndo yalingwinjila kuli chila chihengo cha keli, na heye huditaga hiho mala imwe hela kwa mhela, nakaganigwa kigala danda ya kumlavila Nguluwi kwa mbuli ya heye yuye na kwa mbuli ya gehile ga wanhu waditile ne kuvizela. 


text:
Kwa nzila ayi, Muhe Yelile kangulajila kota kwa vila lila ihema lya mwaluko nalyali ling'hali limile, nzila ya kwinjila Honhu Helile ng'hatu hainachumuligwa. 


text:
Nhelo ayi yangulajila mbuli vyoiwele mhela wa sambi, iwele ndolendole na nhambiko zangulavigwa kwa Nguluwi, ila haziweza kusa itunyo lya gehile kulawa kuli nhumbula za wanhu walingumfugamila Nguluwi. 


text:
Mbuli azi zeng'ha zangukoleka kwa chiwalo cha ndiya na vyakung'hwa na vihendo vinji vya mvina ya kihovuga. Mbuli azo zeng'ha haziwele za chimuhe, na ludali lwake ludumaga mhela Nguluwi hodita goya vinhu vyeng'ha. 


text:
<pb/>Ila Kilistu mina koya, yawele ndo mtambika mkulu wa mbuli zinojile, gawele gafichile sambi. Heye kenjila kuli ihema likulu ng'hatu liwele ligongomanyilwe ng'hatu, yohaiditikwe na wanhu, nahaiwele honhu ha isi ino ilumbigwe. 


text:
Heye nakenjila Honhu Helile ng'hatu mala imwe hela, haholile danda ya mhene na isenga ilogota, ila danda ya heye yuye, kukolela ayi, katugalila ugombozi wa mazuwa gose. 


text:
Wanhu nawawele wavu kuli mbuli za kumfugamila Nguluwi nawaweza kuhovujigwa na kwela mlukuli mwao howamizilwe danda ya mhene na ya ibuguma hamwe na mivu ja isenga ilogota. 


text:
Ila, kwa danda ya Kilistu, mbuli ng'hulu ng'hatu ziditagwa! Kwa ludali lwa Muhe wa Nguluwi wa mazuwa gose, Kilistu nakelavya yuye nhambiko igongomanyilwe ng'hatu kwa Nguluwi. Danda ya heye yotudita tuwe twelile kwa gala tulingudita galingigala kubagama, leka tumditile mijito Nguluwi yawele mkomu. 


text:
<pb/>Ahyo heye ndo mhanyisi wa ilagano lya sambi amla wala wachemigwe na Nguluwi woweza kutambichilwa mazuwa gose vyowalaganwe na Nguluwi. Kubagama kwa heye kwanguwagombola wanhu kulawila kwa ula wihe wowaditile mhela wa lila ilagano lya mwaluko. 


text:
<pb/>Ulonzi wa ilagano lyangudita mijito hela wone kubagama kwa awo yaulonjile awo uhalizi woneka ndo kukomya. 


text:
Uhalizi hauweza kuditikwa mbaka kulawile kubagama, kwa vila uhalizi wahela ludali wone yauwandiche yang'hali mkomu. 


text:
Chinhu cha mwaluko, Musa kuwadamlila wanhu weng'ha mizilo jeng'ha kota vyoiwele kuli malajizo, hamba nakahola danda ya isenga ilogota hamwe na mazi, na kwa mahamba ga kazuchila ka isopolo na mhamba ndung'hu na kumizila chila chitabu cha malajizo na wanhu weng'ha. 


text:
Ena, na kuli malajizo behi chila chinhu chohovugwa kwa kuboholigwa danda, na ne kuwa hela danda, haukusigwa gehile. Nhambiko ya Kilistu yangusa wihe wa wanhu 


text:
<pb/>Vinhu vino vya aha vyanguganigwa kuhovujigwa kwa danda, navyo ndo kiwhana hela na mbuli za kukomya za kilanga. Ila vinhu vya kilanga yangugana nhambiko iwele inojile ng'hatu. 


text:
Mina Kilistu nahenjile Honhu Helile hazenjigwe na wanhu, ilinguwhanizwa hela na chila chinhu chiwele kilanga. Heye nakenjila kilanga kuko du koyawele sambi, kangwima kumwando kwa Nguluwi kwa mbuli ya hetwe. 


text:
Mtambika mkulu wa Wayahudi kenjilaga Honhu Helile ng'hatu chila mhela yawele na danda ya igongolo, ila Kilistu henjile amo leka yelavye yaliyeng'ha mala nyinji. 


text:
Mina naiwe ahyo, Kilistu nayahaganigwe kugazigwa mala nyinji kulawila kulumbigwa kwa isi. Ila kwa kukomya, mhela awu hozihejela mwiso, heye nakalawila mala imwe hela kulavya wihe kwa kilavya heye yuye nhambiko. 


text:
Lelo, wone vila chila munhu kobagama mala imwe hela, hamba kokwima kumwando hali utaguso wa Nguluwi, 


text:
hihyo du Kilistu na heye nakelavya nhambiko mala imwe hela kwa mbuli ya kusa gehile ga wenji. Hoyohiluka lwa keli, haiwele kwa chiwalo cha kusa gehile, ila ndo kwa chiwalo cha kuwalohola wala walingumbeteza.<pb/>


text:
Kwa vila malajizo ga Musa ndo isisila hela lya mbuli zinojile hozikuya na haiwele kota vyogalingoneka ikomya kwa zila mbuli zinji, nhambiko zizila za malajizo zilingulavilwa mhela na mhela, hazihega ng'o kuwadita wala walingumfugamila wawe wagongomanyizwe. 


text:
Kota awo wanhu walingumfugamila Nguluwi nawahovujigwe ng'hatu gehile ga hewo, nahawalingiwona kahi kota wana gehile, na nhambiko azo zeng'ha zahadumile. 


text:
<pb/>Ndo mina Kilistu loyali yokuya kuli isi, nakamlonjela Nguluwi,<pb/>“Huganile nhambiko ne vinhu vya kumlavila Nguluwi,<pb/>Ila kumbichila lukuli.<pb/> 


text:
Aho nandonga,<pb/>‘Nda hano Hegwe Nguluwi, kudita kota vyouganile<br/>kota vyoyandichigwe mbuli ya heni kuli chitabu cha Maandiko Matakatifu.’ ” 


text:
Mwaluko nakalonga, “Hambe ugane ne kunojezwa na nhambiko na ndolendole na nhambiko za kulakaza na nhambiko za kusa gehile.” Nakalonga ahyo hanga nhambiko azi zeng'ha zilavyagwa kota vyogalingugana malajizo. 


text:
Hamba nakalonga, “Nda hano, Hegwe Nguluwi, nda goya kudita kota vyoulingugana.” Ahino Nguluwi nakosa nhambiko zali zikoleka aho mwaluko, na honhu hake nakawika nhambiko inji imwe, nhambiko iwele ndo Kilistu yuye. 


text:
Kwa vila Yesu Kilistu nakadita kota navyoyaganile Nguluwi, hetwe twanguhovujigwa tuwe welile kwa kulawa mli gehile ga hetwe, kwa yila nhambiko ya lukuli lwa heye loyalavile mala imwe hela. 


text:
<pb/>Chila mtambika Myahudi nakaditaga mijito ya kumfugamila Nguluwi na kulavya nhambiko zizila mala nyinji, nhambiko haziweza ng'o kusa gehile. 


text:
Ila Kilistu nakalavya nhambiko imwe kwa mbuli ya gehile, nhambiko iwele na ludali mazuwa gose, hamba, nakekala honhu ha ludali nzingo ya kudilo kwa Nguluwi, 


text:
Lelo, kwa nhambiko ya heye imwe, kawadita wawe wagongomanywe mazuwa gose wala walingusigwa gehile ga hewo. 


text:
Kangulonga Mkulu, “Ali ndo ilagano londidita na hewo,<br/>mazuwa galinguya kalonga Mkulu.<pb/>Ndowika malajizo ga heni mnhumbula mwao,<br/>na kuzandika mnyala zawo.” 


text:
Lelo, hogokusigwa gehile, hakuwa na chiwalo kahi cha kulavya nhambiko ya kusa gehile. Tumhejelele Nguluwi 


text:
<pb/>Lelo, mng'holozangu, kwa danda ya Yesu twangupegwa nhumbula yohambe idumbe ya kwinjila Honhu Helile Ng'hatu. 


text:
Heye katuchumulila nzila inyale, nzila ilikutulongoza kuli ukomu, kukolela lila igubiko, luwele ndo lukuli lwake yuye. 


text:
Kwa ahyo, tumhejelele Nguluwi kwa nhumbula zelile na makundo ga kukomya, kwa nhumbula zelile kulawa kuli majesa gehile, na kwa ng'huli zihovujigwe kwa mazi ganojile. 


text:
Tibatilile ng'hatu ne kutigasika kitumbila kwa hetwe kotulonjile kwa mlomo, mina Nguluwi yaditile malagano ga heye ndo yawele wakitumbila. 


text:
Tuleche kuleka yila mbuli ya kiting'hana hamwe, kota vila vihendo vya wanhu wanji vyowawele hambe wating'hane, kota vyomlingona, zuwa lila lya Mkulu yahabehi. 


text:
<pb/>Mina, lotulutilila kudita gehile kwa kugana twetwe baha, hala hotuvizelele kukomya, kuduhu nhambiko ilinguweza kulavigwa kahi kwa chiwalo cha kusa gehile. 


text:
Lilingupona ndo kubeteza hela kwa kukakama utaguso wa Nguluwi na chiluli ching'hang'hale lochiwabagamiza weng'ha walingumlema Nguluwi. 


text:
Munhu yoneche hambe yahulichize malajizo ga Musa, kobagama ne kumonela isungu kuwele na ulolezi wa wanhu weli au wadatu. 


text:
Ndaze, munhu yula yalingumbeza Mwana wa Nguluwi na kuibeza danda ya ilagano lya Nguluwi imditile yawe yahovujigwe, munhu yalingumliga Muhe wa Nguluwi yalingutigalila isungu lya heye, kopegwa utaguso ukulu ulindaze? 


text:
Mina natumzela yula yalonjile, “Heni ndohilusila chibida, heni ndohilusila,” Na heye nayalonjile kahi, “Mkulu kowatagusa wanhu wa heye.” 


text:
<pb/>Mkumbuchile logalawile mazuwa gala ga mwaluko lommwemweselwe lumuli lwa Nguluwi. Hanga zuwa zila namfikwa na kugazigwa kwinji, hemwe namwimilila. 


text:
Mala inji namligwa na kubasigwa soni hazelu, mala inji namwima hamwe na wala wagazigwe kota mwemwe. 


text:
Namilumba kuli kugazigwa kwa wawele mchinweng'ho na lombochigwe lufufu lwenu namwimilila kwa kusangalala, mina namvizela kota mwanawo lufufu lunojile ng'hatu na lwakikala mazuwa gose. 


text:
Mwanguganigwa kuwa na wimililo leka mweneze ligano lya Nguluwi na kubochela chila choyalagane kudita. 


text:
Mina kota vyogalingulonga Maandiko Matakatifu,<pb/>“Ing'hali hado hela,<br/>na yula yalinguya, kokuya,<br/>na hokawa hebu.<pb/> 


text:
Ila munhu yalingudita ganojile kochikala kwa makundo,<br/>ila loyohiluka kumbele,<br/>heni sinojezwa na heye.” 


text:
Lelo, hetwe twamduhu hali wala walinguhiluka kumbele na kwajilila, ila hetwe twamumo na wala walingukunda na kuloholigwa.<pb/>


text:
Kuwa na makundo ndo kuwa na kukomya kwa mbuli zotungitumbila, kutawiza ng'hatu mbuli zila zohatuziwene. 


text:
<pb/>Kwa makundo hetwe tuvizela kota isi yeng'ha nailumbigwa kwa ulonzi wa Nguluwi, vinhu vilingoneka kulawila kuli vinhu havilingoneka. 


text:
<pb/>Kwa makundo Abeli nakamlavila Nguluwi nhambiko inojile ng'hatu kusinda ila ya Kaini. Kwa makundo ga heye nakatawizwa na Nguluwi yawe yodita galingumnojeza Nguluwi. Nguluwi yuye nakanojezwa na nhambiko za heye. Kwa makundo ga heye hanga nakabagama, yang'hali yotulonjela. 


text:
<pb/>Kwa makundo Henoki nakaholigwa na Nguluwi, yaleche kubagama. Honeche kahi kwa vila Nguluwi nakamhola. Loyali hanaholigwa, kota Maandiko Matakatifu gangulonga, heye nakamnojeza Nguluwi. 


text:
Lelo, wone kwahela makundo yowa nongwa kwa munhu kumnojeza Nguluwi. Kwa vila chila munhu yalingumlutila Nguluwi imgana yakunde kota Nguluwi kabaho, na kuwapa chonolo wala walingumpala. 


text:
<pb/>Kwa makundo Nuhu nakamhulichiza makanyo ga Nguluwi kwa mbuli za hamba zohambe zoneche. Nakazenga ila safina moyaloholigwe heye hamwe na lukolo lwake. Kulawila kwa ago, isi yeng'ha itagusigwe kwa wihe, na heye Nuhu nakoneka nakamnojeza katanganika kwa makundo. 


text:
<pb/>Kwa makundo Ibulahimu nakamhulichiza Nguluwi loyachemigwe yalute kuli isi iwele Nguluwi yalonjile khoma iwe ya heye. Ibulahimu nakoka, hanga nahavizelele koyali yoluta. 


text:
Kwa makundo nakekala kota mjenzi kuli isi yalaganwe na Nguluwi. Nakekala ako kuli ihema kota vyowekale Isaka na Yakubu. Na hewo kahi nawelumba kuli kilagana kukula. 


text:
Mina Ibulahimu yali yobeteza mji uwele na msisi wouwa baho mazuwa gose, mji uwele Nguluwi yuye nayawele muwanzi na kuuzenga. 


text:
Kwa makundo na Sala nayawele mhende nakakunda kota Nguluwi kana mong'ho wa kudita gala yalagane, ahyo, nakaweza kuhola himila hanga nayali yalalile. 


text:
Ahyo, kulawila kuli munhu ayo yumwe, Ibulahimu, yawele kota vila munhu yabagame, nawalawila wanhu wenji hawawazigwe kota vila nhondwe za kilanga na kota vila sangalaza za mhwani. 


text:
<pb/>Wanhu weng'ha awa nawabagama wawele na makundo. Nawabagama lohawanabochela mbuli ziwele Nguluwi zoyali yalagane nawo, ila kwa kutali kota nawagona, wasechelela, na kulonga hazelu kota hewo wali wajenzi na wali mmajendo mu isi. 


text:
Ila sambi wangugana isi inojile ng'hatu, ndo iwele isi ya kilanga. Ndo mina Nguluwi halingulola aga howomchema heye Nguluwi wa hewo, kwa vila heye yuye mina kasinda kuwagomanyila muji. 


text:
<pb/>Kwa makundo Ibulahimu nakamlavya nhambiko mwanage Isaka mhela Nguluwi hoyamjezile. Ayo Ibulahimu yuye du, hanga nakabochela chila chowelagane na Nguluwi, ila nakakunda kumlavya mwanage wa udewele yawe nhambiko, 


text:
Ibulahimu nakakunda kuta Nguluwi koweza kuwazilipula wabagame, na kwa nzila yinji, Ibulahimu ndo kota vila nakampata kahi Isaka yalawile kowabagame. 


text:
<pb/>Kwa makundo Yakubu loyali habehi kubagama nakawatambichiza chila yumwe wa wana wa Yusufu, aku yomfugamila Nguluwi yawele yegamile yila ng'hweku ya heye. 


text:
<pb/>Kwa makundo Yusufu loyali habehi kubagama nakalonga mbuli ya kulawa kwa Waizilaeli kuli isi ya Misili, na kahi nakawalechela ilajizo lya mbuli ya chowalinguganigwa kudita kwa chiwalo cha mizeje ja heye. 


text:
<pb/>Kwa makundo wahaza wa Musa nawamvisa ayo mwana kwa myezi jidatu loyaleleche. Kwa vila nawamona kota ka mwana yanojile ng'hatu, nahawalidumbile lila ilajizo lya mndewa wa Misili. 


text:
<pb/>Kwa makundo Musa loyawele munhu mkulu, nakalema kuchemigwa mwana wa mhinza wa Falao mndewa wa Misili. 


text:
Nakona inoga kugazika hamwe na wanhu wa Nguluwi kuleka kusechelela udevelo wa gehile kwa mhela udo hela. 


text:
Nakavizela kota kugazika kwa mbuli ya Kilistu Mlohozi kunoga ng'hatu kusinda lufufu lweng'ha lwa isi ya Misili, mina yali yololela chonolo cha hamba. 


text:
<pb/>Kwa makundo Musa nakoka kulawa isi ya Misili ne kudumba ng'halazi ya Mndewa, na hahiluche kumbele, kota vila munhu yamuwene yula Nguluwi halingoneka. 


text:
Kwa makundo, na ndoyaluche Pasaka nakulajiza danda imizigwe mchanya mwa lwizi, leka yula mhilisi yalingukopola yaleche kuwakopola walelwa wa mwaluko wa Izilaeli. 


text:
<pb/>Kwa makundo wanhu wa Izilaeli nawaloka bahali ya Shamu kota vila kwali kigongo, ila Wamisili lowajezile kuloka kota wawo nawazibila mmazi. 


text:
<pb/>Kwa makundo, Waizilaeli nawazunguluta ngome ya muji wa Yeliko kwa mazuwa saba na ngome ayo naigwa. 


text:
Kwa makundo, Lahabu yawele mng'hondwa habagame hamwe na wala wamlemile Nguluwi, kwa vila nakawabochela goya hakaye hake wala wasakuzi Waizilaeli. 


text:
<pb/>Lelo, ndonje choni ng'hatu? Mhela haulinguhega hebu, kulonga mbuli ya Gidioni na Balaki na Samsoni na Yefuta na Daudi na Samweli na waloli wa Nguluwi. 


text:
Kwa makundo awa weng'ha nawetowa ngondo na isi yinji nawawasumya wandewa. Nawalongoza kwa nzila iwaditile wanhu wadite ganojile, nawabochela gala Nguluwi yalagane na hewo. Nawajidinya milomo ja misimba, 


text:
nawazimya viluli vilupila, nawalohoka kubagama kwa ipanga, wali watuguniche ila nawapegwa mong'ho. Nahawawele wodumba kuli ngondo, nawawabilimisa wamizi wachijenzi. 


text:
Na wadala wakundile nawahilulilwa wanhu wa hewo wabagame wawele wazilipuligwe. Ila wamwe wa hewo nawalema kuchumulilwa, nawagazigwa mbaka kubagama leka wazilipuligwe nakwinjila kuli ukomu unojile ng'hatu. 


text:
Wanji nawazomeligwa na kutowigwa ng'hobwa, na wanji nawawohigwa minyololo na kutozigwa mchinweng'ho. 


text:
Nawatowigwa na maganga mbaka kubagama, nawadaduligwa kwa misumeno viunde, nawakopoligwa kwa ipanga. Nawazunguluta zunguluka wavalile igozi lya ming'holo na igozi lya mhene, wali wanhu wazunwa, wagazigwe na kuditilwa mbuli zihile. 


text:
Isi nahaiganigwe kuwa na wanhu awo. Nawali wojendajenda kugunuche na kuvidunda, wochikala kuli mipalika na minila ja isi. 


text:
<pb/>Wanhu awa weng'ha nawatogoligwa na Nguluwi kwa chiwalo cha makundo ga hewo. Ila, hawabochele gala nawalaganwe na Nguluwi. 


text:
Mina Nguluwi yali yalongole kutuwichila goya vinhu vinojile ng'hatu kwa hetwe, leka hewo wafichile kuli kugongomanya hamwe na hetwe.<pb/>


text:
Ahyo, hetwe twanacho chilundo chikulu cha walolezi kumwando kwa hete. Lelo tuse chila chingwamo chilingutulemeza, na kahi gehile gala gatunanahile. Tubilime kwa kwimilila kuli kubilima kuwichigwe kumwando kwa hetwe. 


text:
Tumlole Yesu yawele ndo yaluchize makundo ga hetwe na ndo heye yogomanjiza. Kwa chiwalo cha kusangalala iwele iwichigwe kumwando kwa heye, nakemilila kubagama mumsalaba, ne kudumba soni ya heye, na sambi kangikala honhu ha ukulu kuli nzingo ya kudilo kwa chigoda cha Undewa wa Nguluwi. 


text:
<pb/>Mijese zila mbuli zimfichile Yesu, vyoyemilile kulemigwa kukulu na wanhu wawele na gehile. Lelo, mleche kutweguka na kugozola. 


text:
Ndaze, msemwa wula ulonzi wa kuwakangaza Nguluwi yawachemile hemwe kota wana wa heye?<pb/>“Mwanangu, uleche kubeza makanyo ga Mkulu,<br/>nauleche kugozola houng'hanuchilwa.<pb/> 


text:
Mwimilile kuzapigwa ng'hobwa kwa vila ndo ulanguso, Nguluwi huwaditilaga hemwe kota wanage. Mina ndo mwana wachi hambe yang'hanuchilwe na kuzapigwa na mhaza wa heye? 


text:
Menji kwa ago, hetwe twanguwahulichiza wahaza wa hetwe wa hano muisi watulelile na hala howotuzapa. Lelo, twanguganigwa kumhulichiza ng'hatu Mhaza wa hetwe wa chimuhe leka tulutilile kuwa wakomu. 


text:
Wahazwa wa hetwe hano mu isi nawatuzapa hado, kota hewo vyowawene inoga, ila Nguluwi kangutukanya kwa chiwalo cha kututanza twetwe baha, leka tuwe welile kota heye. 


text:
Mhela hotuzapigwa haiwele mbuli inojile ila ya kigala masinzo. Ila wala walanguswe kuwahulichiza, hamba wobeta chonolo cha kikala goya kuli ukomu ulingumnojeza Nguluwi. Malanguso na makanyo 


text:
Mlutilile kudita nzila igoloche kuli magulu ga hemwe, leka chila yawele na magulu gaziliche yaleche kulumizwa, ila yawe mkomu. 


text:
<pb/>Mikangaze kikala goya na wanhu weng'ha. Mikale mwelile, kwa vila kuduhu munhu yomona Mkulu ne kuwa na ukomu kota awo. 


text:
Mikangaze ng'hatu munhu yoneche yaleche kwajiliza isungu lya Nguluwi. Muwe meho leka izabi liliusungu lileche kuzuka hali hemwe na kuwegalila wanhu wenji magazo kwa dunga ya heye. 


text:
Milolele leka homuli haleche kuwa na munhu mhonzolomo au munhu yohamzelele Nguluwi kota Esau, yaguzile uhalizi wa heye wa mlelwa wa mwaluko kwa chilyo chido hela. 


text:
Hemwe mvizela kota nahala hoyaganile kuhola kahi ula utambichizo uwele wa heye, nakalemelwa, kwa vila hapegwe kahi mhumhu ya kumgalamchila Nguluwi hanga nayaliyopala kwa kulila mahozi. 


text:
<pb/>Hemwe hamfichile kuli chidunda cha Sinai, uwele kibatika, hamfichile kuli chiluli chilingwaka, hawele na jiza na chimbunga, 


text:
kuhulikwa kwa luzi lulingubuma lwa mhalamhanda na luzi lwa ulonzi. Wala wanhu wa Izilaeli nawahulika luzi alo nawalanda waleche kuhulika kahi luzi lunji, 


text:
ahyo hawawezile kwimilila ilajizo lilavigwe, “Yoneche yodoliza mchidunda achi na yawe munhu au igongolo, kotowigwa maganga mbaka kubagama.” 


text:
<pb/>Ila hemwe mfika kuli chidunda cha Sayuni, kuli muji wa Nguluwi yawele mkomu. Mfika Yelusalemu, muji wa kilanga, kuwele wating'hane wahilisi wa kilanga wenji kwa maelufu menji wasangalale. 


text:
Mfika kuli nhing'hano ng'hulu ya walelwa wa mwaluko wa Nguluwi, wawele na matagwa gawo gandichigwe kilanga. Mwangwima kumwando kwa Nguluwi yawele mtagusa wa weng'ha, na hawele na muhe za wanhu walingudita ganojile, waditikwe wa kugongomanya. 


text:
Mfika kwa Yesu yawele mhanyisi kuli ilagano lya sambi, na danda ya heye imizigwe yangulonga mbuli zinojile kusinda yila ya Abeli. 


text:
<pb/>Lelo, milolele, mleche kulema kumuhulichiza ayo yalingulonga na hemwe. Kota wala walemile kumhulichiza yula yawakanyile hano mu isi hawowa wakomu, hetwe tohega ndaze kuwa wakomu wone tulingulema kumhulichiza yula yalingutukanya kulawila kilanga? 


