# verses

text:
<pb/>Iurë quëhunë Pablo defender lë́ꞌiꞌ, cagníꞌiꞌ diꞌdzë rëꞌ, iurní fuertë guniꞌi Festo guëc Pablo: ―Rac lúguël tantë rsë́ꞌdël laꞌni librë. Quëhunë luguë librë guë́quël. 


text:
<pb/>Perë Pablo repi lull: ―Rac lúguëdiaꞌa Dadë Festo. Al contrari grë diꞌdzë nacagniaꞌa lu të nahin verdá. 


text:
Ndëꞌë zugaꞌa rëy Agripa. Bien nanëll ra cusë rëꞌ. Por ni quëadiꞌdza guëdubinú lduaꞌa delantë lull purquë nanëll adë gúquëdiꞌin nagaꞌchi sino quë guquin lu zihani mënë. 


text:
¿Gu rialdí ldúꞌul, rëy Agripa, lo quë naguniꞌi ra profetë? Nanë́a de quë rialdí ldúꞌul shtiꞌdzë raiꞌ. 


text:
<pb/>Pablo guniꞌi: ―Por stuꞌpsë u por zihani diꞌdzë naguniaꞌa, rnaꞌba lu Dios de quë lë́ꞌël nu grë ra nazubëgaꞌa ndëꞌë, guëac rall shmënë Jesús ziquë nahia; nadë más rac shtuaꞌa adë guëlíꞌbidiꞌi rall ziquë naliꞌbia con cadënë. 


text:
<pb/>Iurë gualú guniꞌi Pablo ra diꞌdzë rëꞌ, grë ra nazubë ndë guasuldí rall con rëy Agripa con Berenice nu Festo. 


text:
Gua rall tubi ladë parë biadiꞌdzë rall asuntë shtë Pablo. Guniꞌi lul saꞌ rall: ―Nguiu rëꞌ adë pë bë́ꞌnëdiꞌill tantë parë gátill nu nilë lachiguiꞌbë adë rúnëdiꞌi tucarë tsull. 


text:
<pb/>Agripa repi lu Festo iurní: ―Beꞌrquë naldaꞌa hiaꞌa nguiu rëꞌ si talë adë nanáꞌbëdiꞌill gunë rëy Augusto rëglë shcuéndëll.<pb/>


text:
Tsana gualú bëꞌnë rall llgabë të guësheꞌldë rall lëꞌë Pablo parë Italia, bëꞌnë rall intriegu lëꞌë Pablo con sëbëldá prësi guiaꞌa capitán nalë Julio. Julio nall capitán shtë compañía Augusto. 


text:
Bëdzepi naꞌa tubi barcu nazeꞌdë lugar nalë Adramitio nu guziaꞌa barcu hashtë ra puertë shtë Asia. Bëdzepi naꞌa con Aristarco naguzë́ con lëꞌë naꞌa. Nall më guëꞌdchi Tesalónica nanaquë́ regiuni Macedonia. 


text:
Brëgueꞌlë bëdchini naꞌa puertë shtë Sidón. Ndë Julio bëꞌnë bien con Pablo; bëdë́ꞌëll permisi guaguëꞌnë Pablo visitar ra sáhiꞌ naquëreldë Sidón nu parë bëꞌnë rall ayudë lëꞌë Pablo. 


text:
Bëcaꞌa nezë naꞌa stubi vueltë parë lu nisë. Adë chu gua tubldí purquë mbë zeꞌdë al contrari. Bësëaꞌnë naꞌa Chipre ladë guiaꞌa rubësë naꞌa. 


text:
Zia naꞌa lu nisë. Bëdëdë naꞌa lu nisë frentë shtë regiuni Cilicia nu Panfilia hashtë bëdchini naꞌa puertë Mira nanaquë́ regiuni shtë Licia. 


text:
<pb/>Puertë Mira bëdiaꞌguëlú capitán shtë suldadë tubi barcu nazeꞌdë puertë shtë Alejandría. Nu guziaꞌain parë Italia. Bëdzepi naꞌa laꞌni barcu parë guaglaꞌguë naꞌa viajë shtë naꞌa. 


text:
Zihani dzë guzë́ naꞌa tsalaaꞌdchiga; con zihani dchiꞌni bëdchini naꞌa cuꞌ tubi puertë nalë Gnido. Perë cumë nianá zugaꞌa mbë al contrari, bëdëdë naꞌa lu puertë Salmón parë bëdëdë naꞌa guëlladchi Creta. 


text:
<pb/>Hia demasiadë tiempë cagniti naꞌa. Nanú peligrë guëzë́ naꞌa lu nisë purquë hia zeꞌdë guëdchini tiempë naldë. Iurní Pablo bëdë́ꞌëiꞌ tubi cunseju lëꞌë capitán. 


text:
Guniꞌi Pablo: ―Rniaꞌa lu të Dadë, purquë rnahia nanú peligrë guëzë́ hiaꞌa lu nisë. Guënítiaꞌa barcu con todë viajë nananú laꞌni barcu hashtë guënítiaꞌa vidë shtë́naꞌa. 


text:
<pb/>Perë capitán shtë ra suldadë, adë bë́ꞌnëdiꞌill casë lo quë naguniꞌi Pablo; más bë́ꞌnëll cuendë naguniꞌi capitán shtë barcu nu lëꞌë nashtënë barcu. 


text:
Perë cumë puertë ni adë guëlë́diꞌi nahin parë guëtëꞌdë rall tiempë naldë, casi grë rall bëꞌnë rall llgabë guëruꞌu rall parë niaꞌa zunë rall gan guëdchini rall hashtë puertë Fenice shtë Creta. Puertë ni nazaꞌquë nahin parë cuezë rall ngaꞌli tiempë naldë. Adë riutë́diꞌi mbë dushë ngaꞌli purquë naquëhin nezë guetë shtë Creta. Gunaꞌzi tubi mbë dushë lëꞌë rall lu nisëduꞌu 


text:
<pb/>Bëdchini tubi mbë duꞌu nazeꞌdë nezë sur. Bëꞌnë rall llgabë zac tsaglaꞌguë rall viajë. Iurní bëruꞌu rall parë guaglaꞌguë guzë́ rall guëllaꞌ ruaꞌ guiuꞌu nalë Creta. 


text:
Perë duꞌpsë tiempë gudëdë, iurní bëdchini tubi mbë dushë nezë lu barcu, tubi mbë narniꞌi rall Mbë Norte. 


text:
Biaꞌa mbë barcu; adë bëdë́ꞌnëdiꞌi naꞌa gan nazënú naꞌa barcu cuntrë shnezë mbë. Mejurë bësaꞌnë naꞌa biaꞌa mbë lëꞌë naꞌa. 


text:
Gudëdë naꞌa tubi dani laꞌni nisë ladë sur. Dani ni lë Clauda catë adë nídiꞌi mbë. Iurní con tantë dchiꞌni bëldisë naꞌa barcu biꞌchi nacagubë barcu ruꞌbë parë biaꞌa barcu ruꞌbë lëꞌin. 


text:
Despuësë de bëshepi rall barcu biꞌchi, bëldiꞌbi dchiꞌchi rall ra hiaguë shtlazë barcu con du ruꞌbë. Lueguë bëldaguë rall lari catë gutë́ mbë. Bësaꞌnë rall ziazunú mbë barcu shmudë mbë purquë bëdzëbë rall nialdaguë barcu tubi lugar peligrosë catë nanú iuꞌlli narniꞌi rall La Sirte. 


text:
Brëgueꞌlë stubi dzë cumë nianá zugaꞌa mbë dushë, guzublú bëruꞌldë rall carguë shtë barcu laꞌni nisë. 


text:
Por zihani dzë adë gunádiꞌi naꞌa lu ngubidzë, nilë lu ra mbelëguiꞌi. Con tantë mbë dushë nazugaꞌa bëdëꞌnë naꞌa llgabë aquë niati naꞌa. 


text:
<pb/>Bëdëdë naꞌa llëduni tiempë sin quë adë gudáudiꞌi naꞌa. Iurní Pablo guasuldí ladi grë ra nazeꞌdë laꞌni barcu. Guniꞌi Pablo lu ra mënë: ―Mejurë nazuꞌbë diaguë të shtiꞌdza, Dadë. Adë chu naruꞌu dani Creta. Iurneꞌ nablac peligrë ziaꞌa dë́daꞌa; cagniti hiaꞌa grë ra cusë nadiaꞌa hiaꞌa laꞌni barcu. 


text:
¿Pëzielú nanë́a? purquë neꞌ gueꞌlë bidë guëluaꞌalú tubi ianglë shtë Dios lua, Dios naquëhuna adorar nu quëhuna shchíꞌniꞌ. 


text:
Guniꞌi ianglë lua: “Adë rdzë́bëdiꞌil purquë napë quë tsal lu rëy Augusto parë gúnëll rëglë shcuéndël. Nu gunë Dios lo quë nagunáꞌbël lúhiꞌ. Dios gunë më librar grë ra nazeꞌdënul laꞌni barcu.” 


text:
Por ni rniaꞌa lu të Dadë, adë riádiꞌi lduꞌu të; gulë guëdëꞌë valurë lëꞌë të purquë na rialdí lduaꞌa Dios. Nanë́a de quë sac lo quë naguniꞌi ianglë lua. 


text:
<pb/>Iurní gudëdë chidá dzë, bëdchini naꞌa lu nisëduꞌu nalë Adria. Biaꞌa mbë lëꞌë naꞌa nezë rëꞌ nezë rëꞌ. Iurë guc guëruldë gueꞌlë, ra marinërë bëꞌnë rall llgabë de quë hia ziagdchini naꞌa lu guiuꞌu bidchi. 


text:
Bërëꞌshë rall niaꞌa bëldá metrë na parë ichi nisë guetë. Nahin cuarenta y dos metrë. Hia más delantë bërëꞌshë rall stubi vueltë, hia rëaꞌnë nisë niétiquë galdë bi gadchi metrë. 


text:
<pb/>Iurní bëdzëbë rall niazudchí barcu lu nisë; niac chucar barcu con ra guëꞌë narë́ laꞌni nisë. Bëldaguë rall tapë guiꞌbë ruꞌbë nezë ichi barcu. Nalë́ rac lduꞌu rall guiubë grëgueꞌlë. 


text:
Ra marinërë guc lduꞌu rall nihunë rall librar lëꞌë rall lu peligrë nagaꞌchi. Guzublú cagldaguë rall barcu biꞌchi lu nisë. Bëꞌnë rall ziquë cagldaguë rall ra guiꞌbë ruꞌbë nezë delantë lu barcu, 


text:
perë Pablo guniꞌi lu capitán nu lu suldadë. Guníꞌiꞌ: ―Si talë ra nguiu rëꞌ adë guëáꞌnëdiꞌi rall laꞌni barcu, lëꞌë të adë nídiꞌi mudë gac salvar të lu nisë purquë adë guënë́diꞌi të lla rsë të barcu. 


text:
<pb/>Tumpranë nianá nacahi, guniꞌi Pablo lu grë rall parë gau rall. Nu repi Pablo: ―Hia guc chupë llmalë gáꞌadiꞌi gagaꞌsi të nu nilë adë gudáudiꞌi të. 


text:
Iurneꞌ rniaꞌa lu të parë gau të zuduꞌpë purquë rquiꞌni gapë të fuërsë parë gac salvar të. Adë chu guënítidiꞌi vidë shtë́hiꞌ. 


text:
<pb/>Iurë guniꞌi Pablo zdëꞌë, gunáꞌzill tubi guetështildi nu bëdë́ꞌëll graci lu Dios delantë lu grë ra mënë nazeꞌdë laꞌni barcu. Iurní bëshúllëllin parë gudaull. 


text:
Iurë gualú gudáu naꞌa catë lu bielë naꞌa, bëruꞌldë ra marinërë trigu lu nisë. Bë́ꞌazë barcu lu nisë 


text:
<pb/>Iurë brëgueꞌlë, ra marinërë bënguë bë́ꞌadiꞌi rall guiuꞌu narná rall lúhiꞌ. Perë guná rall tubi lugar zaꞌquë catë adë nádiꞌi guetë ichi nisë parë tsutë́ barcu. Bëꞌnë rall llgabë zac tsabiꞌguë barcu ndë. 


text:
Bëchuguë rall ra du naliꞌbi ra guiꞌbë ruꞌbë parë bëaꞌnë rahin laꞌni nisë. Nu bëldëꞌë rall du naliꞌbi tablë narsë́ lëꞌë barcu. Iurní bëldisë rall lari shtë barcu delantë parë bëdiaꞌa mbë luhin. Lueguë ziabiꞌguë barcu ruaꞌ guiuꞌu. 


text:
Perë guagldaguë barcu catë rdzaꞌguë saꞌ chupë nezë shtënë nisë. Ndë guasubë barcu laꞌni iuꞌlli. Tubi partë nezë delantë guaꞌdzin laꞌni iuꞌlli. Hia gáquëdiꞌi guëniꞌbin ni tubi ladë. Nu nezë ichi barcu guzublú guc pedasin por fuërsë shtë nisë. 


text:
Ra suldadë guc lduꞌu rall niguini rall grë ra prësi parë adë cúbëdiꞌi prësi nisë të guëlluꞌnë rall. 


text:
Perë capitán shtë ra suldadë rac shtúꞌull gúnëll salvar lëꞌë Pablo. Por ni adë gunë́diꞌill niguini ra suldadë ra prësi. Mejurë gunibë́ꞌall ra narac rgubë nisë, ldaguë rall lu nisë primërë parë guëdchini rall lu guiuꞌu. 


text:
Nu gunibëꞌa capitán los de más prësi, tsaglaꞌguë quibë rall lu ra tablë u lu ra hiaguë shtë barcu naguc pedasë. Zni grë naꞌa bëdchini naꞌa lu guiuꞌu.<pb/>


text:
Iurë hia grë́tëꞌ naꞌa bëdchini naꞌa lu guiuꞌu, bini naꞌa de quë lugar ni lë Malta. Zubin laꞌni nisë. 


text:
Ra mënë naquëreldë ndë, bëꞌnë rall tratë lëꞌë naꞌa por bien. Bëcueꞌe rall zihani guiꞌi parë bëdzëꞌë lduꞌu naꞌa tantë rac naldë naꞌa por guiu narlaguë. Por ni gunaꞌbë rall lëꞌë naꞌa parë bëdzëꞌë lduꞌu naꞌa ruaꞌ guiꞌi. 


text:
Iurní Pablo guagtëall duꞌpë hiaguë bidchi. Iurë cagtiáꞌall hiaguë lu guiꞌi, por galnaldë́ shtë guiꞌi, bëruꞌu guëlluꞌnë tubi mbeꞌldë dushë laꞌni hiaguë. Cuë ma guiaꞌa Pablo. 


text:
Guná ra mënë naquëreldë lugar ni zeꞌbi naꞌldë mbeꞌldë guiaꞌa Pablo, iurní guniꞌi lul saꞌ rall: ―Aquë, nguiu rëꞌ nall tubi nguiu mal nagudini mënë. Masiá guc salvárëll lu nisëduꞌu perë lu tubi dios narunë jushtici, adë guëdë́ꞌëdiꞌiꞌ lugar guëbánill. 


text:
Grë ra mënë cabezë rall guëná rall niaꞌa sëguí guiaꞌa Pablo u zátill de repëntë. Hia llëduni cabezë rall; adë pë ráquëdiꞌi Pablo. Hia gurënë bëꞌnë rall llgabë iurní; guniꞌi lul saꞌ rall: ―Segurë tubi dios nall. 


text:
<pb/>Guëllaꞌ catë zugaꞌa naꞌa, nagaꞌa shguiuꞌu nguiu namás më ruꞌbë; lëll Publio. Bë́ꞌnëll recibir lëꞌë naꞌa con bien nu bë́ꞌnëll atender lëꞌë naꞌa lídchill durantë lu tsunë dzë. 


text:
Perë shtadë Publio nagáꞌall; rac llúꞌull; nanull shldí nu ráquëll narlaꞌguë. Pablo guaguëꞌnë visitar lëꞌë shtadë Publio. Gunaꞌbë Pablo lu Dios por lë́ꞌëll nu bëdchiꞌbë Pablo guiáꞌaiꞌ guë́quëll. Bëac nguiu ni lueguë. 


text:
Nalë́ cusë bëzëlaaꞌdchi ra mënë ni parë lëꞌë naꞌa iurë bëdzepi naꞌa barcu parë guëcaꞌa nezë naꞌa. Bëzëlaaꞌdchi rall grë lo quë narquiꞌni naꞌa. Bëdchini Pablo ciudá Roma 


text:
<pb/>Tsunë mbehu guquëreldë naꞌa Malta. Iurní bëdzepi naꞌa laꞌni tubi barcu nabidë gudëdë tiempë naldë lugar ni. Barcu ni zeꞌdin de puertë Alejandría. Nu naquë́ chupë figurë culaꞌnin shtë ra dios narniꞌi rall Cástor nu Pólux. 


text:
Hia de ndë bëruꞌu naꞌa; zia naꞌa guëllaꞌ ruaꞌ guiuꞌu hashtë bëdchini naꞌa puertë nalë Regio. Brëgueꞌlë stubi dzë bëdapë naꞌa mbë nazeꞌdë nezë sur. Hashtë guërupë dzë bëdchini naꞌa puertë narniꞌi rall Puteoli. 


text:
Ndë bëdiaꞌguëlú naꞌa duꞌpë mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Bëꞌnë rall invitar lëꞌë naꞌa parë bëdëaꞌnë naꞌa con lëꞌë rall tubi llmalë. Despuësë bëruꞌu naꞌa parë Roma. 


text:
Ra më Roma narialdí lduꞌi dizaꞌquë, hia napë rall nutici de quë guëdchini naꞌa Roma. Bëruꞌu rall; bidë guëlliꞌi rall lëꞌë naꞌa hashtë nezë catë rniꞌi rall Foro de Apio. Bëdchini rall hashtë stubi lugar catë naquë́ paradë nalë Tsunë Tabernas. Iurní guná Pablo lu rall, nalë́ bëquitë ldúꞌiꞌ nu bëdë́ꞌëiꞌ graci lu Dios. Guníꞌiꞌ: ―Dushquilli Dios, iurneꞌ bëdchinia ladzë të. 


text:
<pb/>Iurë bëdchini naꞌa Roma, lëꞌë capitán bë́ꞌnëll intriegu lëꞌë ra prësi lu jëfë shtë ra guardë. Perë bëdëꞌë rall permisi guëquëreldë Pablo stubi lugar, nu quëhapë tubi suldadë lëꞌë Pablo. Pablo guzublú guníꞌiꞌ dizaꞌquë lu ra më Roma 


text:
<pb/>Iurë guc tsunë dzë bëdchini naꞌa Roma, Pablo bëtëáhiꞌ ra më israelitë namás më ruꞌbë naquëreldë Roma. Guníꞌiꞌ lu rall: ―Iurneꞌ guëniaꞌa lu të Dadë, adë bëna ni tubi cusë mal cuntrë ra më israelitë, nilë cuntrë custumbrë shtë ra shtadë guëlú hiaꞌa, perë gunaꞌzi ra israelitë na prësi Jerusalén. Nu bëꞌnë rall intriegu na lu ra gubiernë rumanë. 


text:
Iurë zua lu tribunal shtë gubiernë, adë bëdzélëdiꞌi rall ni tubi delitë parë nihunë rall condenar na lu galguti. Por ni guc lduꞌu gubiernë naldaꞌa rall na perë ra israelitë adë gunë́diꞌi rall. Por ni napë quë gunaꞌba gunë rëy Augusto rëglë shcuenda. 


text:
Por ni gunaꞌba lëꞌë të parë guëniaꞌa lu të nu guadiꞌdza lu të pëzielú bëzuꞌbë rall cadënë na. Nahin purquë rialdí lduaꞌa ziquë grë ra israelitë, de quë Dios guëldishtë́ më lëꞌë ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi rall lu Pablo: ―Gáꞌadiꞌi chu gúnëdiꞌi recibir cartë shtë më israelitë naquëreldë Judea naguëniꞌi lla na shcuéndël. Nu nilë ni tubi israelitë nazeꞌdë ndë, niétiquë pë ruadiꞌdzë rall cuntrë lë́ꞌël, pë mal bë́ꞌnël. 


text:
Rac shtuꞌu guëquë́ diaguë naꞌa niaꞌa pë rníꞌil purquë nanë́ naꞌa grë ladë rniꞌi ra israelitë cuntrë creenci cubi nanuaꞌa ra shmënë Jesús. 


text:
<pb/>Iurní gudili rall tubi dzë naguadiꞌdzë rall. Dzë ni nalë́ zihani mënë bëdchini rall catë quëreldë Pablo. Dizdë rsili nu parë hashtë guadzeꞌ biadiꞌdzë Pablo lu rall lla na nezë lu gubeꞌe catë rnibëꞌa Dios. Biꞌldi Pablo zihani diꞌdzë lo quë nabëquëꞌë Moisés nu lo quë nabëquëꞌë ra profetë parë tsaldí lduꞌu ra mënë na Jesús lúniquë shini Dios. 


text:
Adë gúdiꞌi rall de acuerdë. Guzublú gubiꞌ rall. Iurní Pablo guníꞌiꞌ: ―Profetë Isaías bëquë́ꞌëiꞌ lo quë naguniꞌi Espíritu Santo lu ra shtadë guëlú hiaꞌa lla na shcuendë të. Guníꞌiꞌ:<pb/> 


text:
Gua guëchi lu ra mënë zdëꞌë:<pb/>Lëꞌë të de verdá guini të perë nunquë adë tsasë́ të.<pb/>De verdá guëná të perë nunquë adë guëdë́ꞌëdiꞌi të cuendë.<pb/> 


text:
Purquë nalë́ naguëdchi bëac lduꞌu të nu adë në́diꞌi të tsasë́ të.<pb/>Bësëꞌau të diaguë të parë adë guínidiꞌi të.<pb/>Bësëꞌau të slu të parë adë guënádiꞌi të.<pb/>Adë në́diꞌi të guëabrí lduꞌu të con na, Dios, parë guna salvar lëꞌë të. 


text:
Gulë bëdëꞌë cuendë iurneꞌ. Dios cagsheꞌldë më ra dizaꞌquë lu ra nanádiꞌi më israelitë parë gac salvar rall nu guëzuꞌbë diaguë rall shtiꞌdzë më. 


text:
Guëdubinú ldúꞌiꞌ bëluáꞌaiꞌ ra mënë lla mudë tsutë́ mieti nezë lu gubeꞌe catë rnibëꞌa Dios ziquë rëy. Nu bëluaꞌa Pablo ra mënë chu na Jesucristo Shtádaꞌa. Guëdubi tiempë rëꞌ ni tubi adë chu bërúꞌudiꞌi nihunë cuntrë lëꞌë Pablo.<pb/>


text:
Juntë con bëcha Timoteo quëquëaꞌa cartë rëꞌ lu naná bëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ con ra bëchi la sahia narunë cumplir shtiꞌdzë më, grë të naquëreldë guëꞌdchi Colosas. Gulë bëꞌnë recibir favurë shtë Dios nu gulë cuedchí lduꞌu të por Dios, Shtádaꞌa. Pablo rnaꞌbë lu Dios por ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë 


text:
<pb/>Siemprë rdëꞌë naꞌa graci lu Dios naná Shtadë Jesucristo, el quë narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa. Iurë rnaꞌbë naꞌa lu më por lëꞌë të, rniꞌi naꞌa dushquilli Dios 


text:
purquë bini naꞌa lla rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë Jesucristo nu bini naꞌa lla rac shtuꞌu të bëchi la saꞌ të naná rialdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Quëreldë të zni purquë rialdí lduꞌu të guëquëreldënú të Jesucristo lu gubeꞌe. Esperansë ni na ziquë tubi tesurë nagutsaꞌu parë lëꞌë të. Por dizaꞌquë nabini të más antsë, nanë́ të nasalvar të. Gualdí lduꞌu të dizaꞌquë na verdá. 


text:
Lëꞌë dizaꞌquë nabini të rrëꞌtsin por guëdubi nezë shtë guë́ꞌdchiliu, nu mënë ziaglaꞌguë rialdí lduꞌu rallin. Dizaꞌquë quëhunin cambi vidë shtë mënë igual ziquë quëhunë dizaꞌquë cambi vidë shtë të. Primërë vësë nabini të shtiꞌdzë Dios, bëdëꞌë të cuendë de quë verdá rac shtuꞌu më lëꞌë të, de quë bëꞌnë më favurë të gac salvar të. 


text:
Bëꞌnë të recibir dizaꞌquë por Epafras, el quë nabëluaꞌa lëꞌë të shtiꞌdzë Jesús. Náhiꞌ muzë shtë hiaꞌa; rac shtuꞌu hiaꞌa lë́ꞌiꞌ. Quëhúnëll cumplir siemprë lo quë narac shtuꞌu Cristo. 


text:
Guniꞌi Epafras lu naꞌa de quë rac shtuꞌu të grë ra shmënë Dios por amor narneꞌe Espíritu Santo laꞌni lduꞌu të. 


text:
<pb/>Por ni dizdë bini naꞌa de lëꞌë të, adë bësáꞌnëdiꞌi naꞌa guëniꞌinú naꞌa lu Dios por lëꞌë të. Quëgnaꞌbë naꞌa lu më de quë guëluaꞌa më lëꞌë të voluntá shtë më, de quë guëneꞌe më llni parë gac bëꞌa të pë na mal nu pë naná bien. Quëgnaꞌbë naꞌa lu më tsasë́ të nezë zaꞌquë por pudërë shtë Espíritu Santo. 


text:
Quëgnaꞌbë naꞌa lu më de quë conductë shtë të gaquin bien lu Dadë, de quë guëquitë lduꞌu më con lëꞌë të, nu de quë gapë të resultadë lu shchiꞌni më, nu de quë cadë dzë gapë të más llni shtë Dios. 


text:
Quëgnaꞌbë naꞌa lu më gac të mënë fuertë lu shnezë më por mizmë pudërë nanapë më. Llëruꞌbë na pudërë shtë më. Zni gunë të gan lu cusë mal guëdubi tiempë nu gapë të pacënci nu guëquitë lduꞌu të. 


text:
Nu rnaꞌbë naꞌa lu më de quë guëdëꞌë të graci lu Dadë Dios purquë lëꞌë më bëneꞌe derechë parë guëdápaꞌa lugar con los de más mënë santu catë quëreldë më lu llni. 


text:
Bëlá Dios lëꞌë hiaꞌa lu guiaꞌa Satanás catë rnibë́ꞌall nu bëzú më lëꞌë hiaꞌa catë rnibëꞌa shini më, Cristo. Náhiꞌ Rëy. Nalë́ rac shtuꞌu Dios Padre shini më. 


text:
Por galguti shtë Jesús naperdunë duldë shtë hiaꞌa. Gudilli më por duldë shtë hiaꞌa lu cruz; iurneꞌ nasalváraꞌa. Rbedchí lduꞌu hiaꞌa por galguti shtë Jesús 


text:
<pb/>Adë chu rnádiꞌi lu Dios Padre perë bëdchini më iurë bëdchini Cristo lu guë́ꞌdchiliu. Mizmë Dios bëluaꞌalúhiꞌ lu mënë por Jesucristo naná igual ziquë Dios. Lë́ꞌiꞌ nabani más antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu. 


text:
Bëcueꞌshtë́ Cristo grë cusë nananú gubeꞌe nu guë́ꞌdchiliu. Grë ra narnibëꞌa ziquë rëy nu autoridá, grë ra nananú gubeꞌe naná rnibëꞌa los de más sáhiꞌ bëcueꞌshtë́ Cristo tantë narná hiaꞌa lúhiꞌ, tantë chu rnádiꞌi lúhiꞌ. Grë cusë nanabani, bëntsaꞌu Jesús të parë gunë raiꞌ sirvë lu më. 


text:
Lëꞌë Jesús nanú më antsë cueshtë́ grë ra cusë. Nápëdiꞌi më fin. Por pudërë shtë më lo quë nanú lu gubeꞌe nu lo quë nanú lu guë́ꞌdchiliu, grë cusë lo quë nanabani u lo quë nanápëdiꞌi vidë purquë zni guc shtuꞌu më. Rsë më grë ra cusë ni. 


text:
Jesucristo na cabësë shtë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, grë ra shmënë më naná rdëá grë lugar; unidë na raiꞌ con lëꞌë më. Entrë grë ra naguti, na më primërë; galguti adë bë́ꞌnëdiꞌi gan lúhiꞌ. Nídiꞌi chu stubi ziquë Jesús; napë më más pudërë quë ra naná rnibëꞌa. 


text:
Por Jesús guc shtuꞌu Dios cuedchí lduꞌu mieti lu më; gac en paz grë cusë nananú lu gubeꞌe nu lo quë nananú lu guë́ꞌdchiliu. Guc shtuꞌu më gac unidë mënë con lëꞌë më por galguti shtë Jesús lu cruz. Bëꞌnë më të gac amigu ra mënë con Dios. 


text:
<pb/>Antsë lëꞌë të guc të enemigu shtë Dios. Zitu guquëreldë të parë lëꞌë më; adë guná záꞌquëdiꞌi të lu më purquë guquëreldë të con maldá. 


text:
Perë iurneꞌ lëꞌë të na të amigu shtë Dios por lo quë nabëꞌnë Jesucristo. Por galguti shtë Jesús lu cruz, bëlá më lëꞌë të lu cashtigu narunë tucarë gunë të recibir. Rac shtuꞌu më gunë më presentar lëꞌë të lu Dios ziquë mënë santu sin ni tubi cusë mal. Zu të lu më sin adë chu guëdchiꞌbë demandë cuntrë lëꞌë të. 


text:
Zni gac si talë tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë më nu si talë gac të firmë lu shnezë më. Gulë gac ziquë tubi hiuꞌu naná rzaꞌa lu guëꞌë; adë chu guëazë guétëdiꞌi lu dizaꞌquë narniꞌi guëbaninú hiaꞌa lëꞌë më. Pues dizaꞌquë ni hia bërëꞌtsin por guëdubi nezë shtë guë́ꞌdchiliu. Hia bini mënë diꞌdzë ni. Na Pablo nahia muzë shtë Dios; bësheꞌldë më na ziquë ministrë shtë më parë guadiꞌdza lu ra mënë. Pablo quëhunë sirvë lu ra shmënë Dios 


text:
<pb/>Iurneꞌ rquitë lduaꞌa entrë ra cusë durë purquë ra cusë durë naquëhuna sufrir, na rahin sufrimientë shtë Jesucristo. Tsalú sufrimientë ni laꞌni shcuerpa parë bien shtë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios. Jesús na cabësë shtë ra mënë ni; na raiꞌ grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Nahia ministrë shtë më; gudili më na ziquë muzë shtë më parë gac bëꞌa të ra dizaꞌquë, nu nahia muzë shtë të parë guërëꞌtsë dizaꞌquë entrë grë mënë. 


text:
Iurneꞌ quëgluaꞌa më lu ra shmënë më, lo quë más antsë nanú nagaꞌchi. Ra mënë, nilë ra ianglë adë guc bë́ꞌadiꞌi raiꞌ secretë narac bëꞌa hiaꞌa iurneꞌ. 


text:
Guc shtuꞌu më guëluaꞌa më lu shmënë më de quë por dizaꞌquë, ra mënë nanádiꞌi më israelitë gac rall shini më, nu quëgluaꞌa më quëbezënú Cristo lëꞌë rall. Por Cristo naquëbezënú lëꞌë rall tsutë́ rall lu gubeꞌe. Ni na favurë ruꞌbë nabëꞌnë më. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa quëgluaꞌa naꞌa shtiꞌdzë Cristo nu quëgtsëbë naꞌa mënë të gac rall firmë lu shnezë më. Quëgluaꞌa naꞌa lu ra mënë con llni shtë Dios parë tsasë́ rall shtiꞌdzë më. Rniꞌi naꞌa lu rall por gac unidë rall con Cristo gac rall mënë zaꞌquë de verdá sin ni tubi faltë. 


text:
Quëhuna shchiꞌni më con guëdubi fuersë narneꞌe Cristo. Mizmë lëꞌë më rneꞌe zihani pudërë parë tsaglaꞌga lu shchiꞌni më të gac mënë justë delantë lu Dios.<pb/>


text:
Rac shtuaꞌa gac bëꞌa të de quë nalë́ quëhuna dchiꞌni por lëꞌë të nu por grë ra naquëreldë guëꞌdchi Laodicea nu por grë ra nagunádiꞌi lua. 


text:
Galërniꞌi lduaꞌa na zndëꞌë; quëhuna parë gac rall firmë lu shtiꞌdzë më nu parë gac shtuꞌu rall saꞌ rall más. Rac shtuaꞌa de quë tsasë́ rall diꞌdzë nadë guënë́diꞌi mënë guahietë, perë iurneꞌ sí, riasë́ rall shtiꞌdzë Dios nu runguë bëꞌa rall Cristo. Llëruꞌbë na cusë ni. 


text:
Por Cristo sulamëntë gac bëꞌa mieti llni shtë Dios. Por Cristo sulamëntë tsasë́ mieti verdá naná ziquë cusë nalasac. 


text:
Cagniaꞌa lu të cusë ni të parë ni tubi adë chu cuguë́diꞌi lëꞌë të con ra diꞌdzë narluaꞌa chulë perë falsë nahin. 


text:
Pues aunquë nilë adë zúdiaꞌa con lëꞌë të, rëagná lduaꞌa lëꞌë të. Nalë́ rquitë lduaꞌa; nanë́a unidë na hiaꞌa. Nanë́a tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Cristo con guëdubinú lduꞌu të. Na të firmë con fe shtë të. 


text:
<pb/>Bëꞌnë të recibir Cristo Jesús ziquë Dadë shtë të; por ni gulë guquëréldëruꞌu unidë con lëꞌë më. 


text:
Ziquë tubi hiaguë nanapë luꞌchi zaꞌquë u ziquë tubi hiuꞌu nanapë cimientë fuertë, gulë gac firmë lu shtiꞌdzë më ziquë más antsë bësëꞌdë të. Nu gulë bëdëꞌë graci lu më guëdubi tiempë; gulë guniꞌiruꞌu dushquilli lu Dadë. Vidë cubi narneꞌe Jesús 


text:
<pb/>Gulë gapë cuidadë të adë chu cuguë́diꞌi lëꞌë të nu tsanaldë të enseñansë shtë rall. Cagluaꞌa rall sulamëntë con lo quë narëalë guëc mënë. Cagluaꞌa rall diꞌdzë falsë nanápëdiꞌi pudërë de acuerdë con custumbrë nu creenci shtë rall naná shgabë nguiu. Adë nápëdiꞌi rall llni shtë Cristo. 


text:
nu lëꞌë të rac bëꞌa të na të shini Dios. Por Jesucristo napë të mizmë vidë shtë Dios; adë runë fáltëdiꞌi. Na më primërë entrë grë ra nanapë pudërë nu entrë grë ra espíritu naná rnibëꞌa. 


text:
Por Cristo na të limpi delantë lu Dios. Bëdchisú më duldë shtë të. Gúquëdiꞌi të limpi por custumbrë shtë galriuguë cuerpë cumë runë mënë israelitë, sino Cristo bëzunë́hiꞌ almë shtë të. 


text:
Bëriubë nisë të; bëgaꞌchinú të Jesucristo nu zni guc resucitar të juntë con lëꞌë më purquë gualdí lduꞌu të pudërë shtë Dios, el quë nabëldishtë́ lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
Antsë nápëdiꞌi të vidë shtë Dios, sino ziquë tëgulë guquëreldënú të duldë; gadzë́ duldë laꞌni lduꞌu të, perë iurneꞌ Dios bëcuaꞌñi lëꞌë të juntë con Cristo. Unidë na hiaꞌa con lëꞌë më. Bëꞌnë më perdunë grë duldë shtë hiaꞌa. 


text:
Bëtiꞌi Dios lo quë naná cuntrë lëꞌë hiaꞌa, grë lo quë nabëdë́ꞌnaꞌa cuntrë lëy shtë më. Lëy ni bëdchiꞌbë demandë cuntrë lëꞌë hiaꞌa, perë bëtiꞌi më grë demandë ni por galguti shtë Jesús. Bëdëꞌë më fin grë demandë iurë guti Jesús lu cruz. 


text:
Cristo bëꞌnë gan lu grë nanapë pudërë nu lu grë el quë narnibëꞌa. Biaꞌa më ra narnibëꞌa ziquë nariá tubi prësi; ziazú rall lu desfilë parë guëná mieti bëꞌnë më gan lu rall. Iurë guti më lu cruz, bëꞌnë më gan lu pudërë shtë rall. Gulë guc shtuꞌu lo quë nanú lu gubeꞌe 


text:
<pb/>Por ni adë chu gunë juzguë lëꞌë të por lo quë naráu të u lo quë naruuꞌ të. Adë chu gúnëdiꞌi juzguë lëꞌë të por custumbrë shtë laní, si talë quëhunë të cumplir u adë quëhúnëdiꞌi të cumplir. Adë chu gúnëdiꞌi juzguë lëꞌë të por lo quë naquëhúnël ra dzë narziꞌi lduꞌu mënë u ra dzë delicadë shtë laní. 


text:
Adë rsáꞌnëdiꞌi të ni tubi chu guëdchisú premi narac shtuꞌu Dios gapë të. Si talë guëniꞌi mënë lu të napë quë gunë të adorar ra ianglë u talë guëniꞌi rall napë quë cubënebi të shtiꞌdzë ra ianglë, adë tsaldídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdzë rall. Grë mënë ni riutë́ rall cusë adë gunádiꞌi rall. Runë nadchini rall. Rianaldë rall tëchi llgabë mal; rialdí lduꞌu rall cusë nanápëdiꞌi ni tubi prëbë. 


text:
Adë rianáldëdiꞌi rall shnezë Cristo con fe naná firmë. Lëꞌë më na më cabësë shtë shmënë më. Por lëꞌë më grë ra naná rialdí lduꞌi de verdá, na raiꞌ ziquë partë shtë cuerpë; napë raiꞌ vidë; runë alimentar raiꞌ por lëꞌë më; riaruꞌbë raiꞌ por pudërë shtë më. Ndëꞌë zeꞌdë de Dios. 


text:
<pb/>Guti të juntë con Cristo; bëꞌnë më parë adë gúnëruꞌudiꞌi të duldë. Por ni ¿pëzielú quëreldë të ziquë los de más mënë shtë guë́ꞌdchiliu? ¿Pëzielú rianaldë të tëchi ra custumbrë nu rëglë shtë nguiu? 


text:
Grë́tëꞌ ra rëglë rëꞌ napë quë tsalú, igual cumë los de más cusë tsalú rahin. Rëglë ni nadë más na rahin enseñansë nu lëy shtë mënë. 


text:
Verdá rluaꞌa ra rëglë rëꞌ ziquë cusë zaꞌquë purquë el quë narianaldë tëchi cusë ni, quëzac zill el mizmë lë́ꞌëll. Voluntariamente quëhúnëll cumplir con zihani devociuni. Rluaꞌa rall ziquë mënë narunë cumplir cusë durë, perë grë́tëꞌ ra custumbrë rëꞌ nápëdiꞌin pudërë parë guëzalú deseo mal nananú laꞌni lduꞌu mënë.<pb/>


text:
Iurní rniaꞌa lu të, guc resucitar të juntë con Cristo. Iurneꞌ gulë gudili lo quë naná zeꞌdë de Dios catë quëbezë Jesucristo ladë ldi shtë më. 


text:
purquë guti të parë cusë shtë guë́ꞌdchiliu; nabaninú të Cristo nu lëꞌë më nabaninú më Dios. Vidë cubi nanapë të na ziquë cusë nagaꞌchi; napë tëhin por Cristo. 


text:
Nadápaꞌa vidë verdadërë por Cristo. Iurë lëꞌë më guëabriꞌ lu guë́ꞌdchiliu stubi, guziá hiaꞌa parë guëquëreldënú hiaꞌa lëꞌë më catë nídiꞌi fin, catë nanú pudërë nu llni shtë më. Vidë cubi 


text:
<pb/>Por ni gulë gudini grë cusë mal laꞌni lduꞌu të. Adë chu gápëdiꞌi stubi naꞌa, sulë tséꞌliꞌ. Gulë bësaꞌnë grë cusë mal nanadë rlluíꞌidiꞌi. Adë tsagláꞌguëdiꞌi të cusë dzabë ziquë mal deseo nananú laꞌni lduꞌu të. Adë rzébidiꞌi lduꞌu të ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu purquë ni na idolatría; quëhúnël adorar ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Por grë ra cusë ni naquëhunë mënë nanadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më, guësheꞌldë më cashtigu dushë guëc rall. 


text:
perë rniaꞌa lu të, gulë bësaꞌnë grë duldë. Adë rdë́ꞌëdiꞌil lugar ldaguë llanë laꞌni ldúꞌul. Adë chu guëldë́diꞌi lu sáhiꞌ. Adë rúnëdiꞌil vengar. Adë rniꞌi guídzëdiꞌil guëc saꞌl. Adë chu guëníꞌidiꞌi diꞌdzë dzabë. 


text:
Adë chu guëníꞌidiꞌi bishi lu sáhiꞌ. Gulë bëdchisú grë ra cusë ni purquë hia bësaꞌnë të mudë nanabani të antsë con grë maldá. 


text:
Na të mënë cubi por pudërë shtë më. Dzë con dzë rcubi shgabë të con llni shtë më; quëac cambi të hashtë gac të ziquë el quë nabëdëꞌë vidë cubi parë lëꞌë të. 


text:
Pues lu Dadë Dios sulë Cristo nasac. Adë rúnëdiꞌi importë si talë nal më israelitë u adë nádiꞌil më israelitë. Adë rúnëdiꞌi më casë si bëriuguë cuerpë shtë́nël u adë bëriúguëdiꞌin, u si nal më zitu u si talë nal bajo ordë shtë stubi mënë, u si talë nápël libertá. Tubsë cusë nasac naná si talë runguë bë́ꞌal Cristo. 


text:
<pb/>Rac shtuꞌu Dios lëꞌë të nu gulë́ më lëꞌë të parë gac të mënë santu delantë lu më. Por ni ziquë racu mënë con shabë cubi, gulë gac mënë nargaꞌa lduꞌu sáhiꞌ; gulë gac mënë humildë nu pacënci. Gulë gac mënë zaꞌquë lu saꞌ të. Gulë bëꞌnë sirvë lu rall. 


text:
Adë riéꞌdëdiꞌi të con mudë nanabani saꞌl, sino bëꞌnë perdunë lë́ꞌëll aunquë rdchíꞌbëll demandë cuntrë lë́ꞌël. Napë quë gúnël perdunë saꞌl igual manërë ziquë Dios bëꞌnë perdunë lë́ꞌël. 


text:
Más de ni gulë gapë llëruꞌbë amor, purquë rquiꞌni gac shtuꞌu saꞌl parë gac të unidë nu parë guëquëreldënú të sin dishiꞌbi. 


text:
Gulë bëdëꞌë sí cueꞌdchí Dadë Jesús lduꞌu të; parë ni gulë́ më lëꞌë të parë gac të mënë unidë ziquë cuerpë nanápëdiꞌi narunë molestë. Nu gulë bëdëꞌë graci lu më guëdubi tiempë. 


text:
<pb/>Gulë bëdëꞌë sí të guënibëꞌa dizaꞌquë shtë Cristo entrë lëꞌë të mientras quëgluaꞌa të saꞌ të, mientras quëniꞌinú të saꞌ të con llni shtë Dios. Nu gulë biꞌldi lu Dios grë clasë cantë naná labansë parë Dios. Gulë biꞌldi lu më con guëdubinú lduꞌu të. Gulë bëdëꞌë graci lu më. 


text:
Cualquier cusë narunë të u lo quë narniꞌi të, gulë bëꞌnin sulë parë gunë mënë alabar Dadë Jesús nu gulë bëdëꞌë graci lu Dios, Shtádaꞌa, por lë shtë shini më. Lo quë narunë tucarë gunë ra shmënë Dios 


text:
<pb/>Lëꞌë të tseꞌlë nguiu, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë tséꞌlël purquë ni na narunë tucarë gunë të ziquë shmënë Dadë Jesús. 


text:
Lëꞌë të llguëꞌnë, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë shtadë të guëdubi tiempë purquë ni na lo quë narëuuꞌ lduꞌu Dios. 


text:
Dadë nanapë shini, gulë gapë vidë zaꞌquë delantë lu shínil të adë tsasháquëdiꞌi lduꞌu llguëꞌnë lu shnezë Dios. 


text:
Lëꞌë të narunë sirvë lu lamë, gulë bëzuꞌbë diaguë diꞌdzë shtë lamë, lëdë niáꞌasëdiꞌi iurë lëꞌë lamë rna lu të, sino gulë bëꞌnë sirvë lu rall guëdubinú ldúꞌul. Napë quë guëaꞌnë të bien lu lamë purquë zni guëluaꞌa de quë quëhunë të rëspëti Dios de verdá. 


text:
Cualquier dchiꞌni naquëhunë të, gulë bëꞌnin con guëdubinú ldúꞌul purquë quëhunë të sirvë lu Dios, lëdë niáꞌasëdiꞌi lu mënë. 


text:
Nanë́ të de quë lëꞌë Dadë guëneꞌe më tubi herenci ziquë premi caꞌa të purquë quëhunë të sirvë lúhiꞌ. 


text:
Perë el quë narunë mal, ni gúnëll recibir pagu mal por lo quë naquëhúnëll purquë lu Dios grë hiaꞌa na igual. Gunë më tratë igual grë mënë.<pb/>


text:
Lëꞌë të lamë, gulë guc të mënë zaꞌquë lu narunë dchiꞌni. Gulë bëꞌnë tratë bien lëꞌë rall purquë nanë́ të lamë shtë të, quëbéziꞌ gubeꞌe. 


text:
Gulë gunaꞌbë lu më por lëꞌë naꞌa ndëꞌë të parë guëneꞌe më permisi lu naꞌa parë guadiꞌdzë naꞌa dizaꞌquë. Gulë gunaꞌbë lu më të parë gac guëluaꞌa naꞌa lu mënë lo quë adë guënë́diꞌi, de quë sulë Cristo napë pudërë parë gunë më salvar mieti. Por dizaꞌquë rëꞌ nanúa prësi ndëꞌë. 


text:
Gulë gunaꞌbë lu më parë gunë më compañi na parë guëluáꞌahia dizaꞌquë tubi manërë clarë purquë zni runë tucarë. 


text:
<pb/>Gulë guquëreldë zaꞌquë lu ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Jesús. Gulë bëꞌnë provëchë bien guëdubi tiempë parë gúnël bien delantë lu rall. 


text:
Ziquë iurë ria zedë guëc cumidë parë gapin sabor, gulë bësaꞌnë de quë diꞌdzë shtë të gaquin nazaꞌquë, lë́dëdiꞌi diꞌdzë dzabë. Iurní gac bëꞌa të lla mudë guadiꞌdzënú të saꞌ të. Lúltimë saludë nabësheꞌldë Pablo 


text:
<pb/>Tíquico naná bëchi narac shtuꞌu hiaꞌa, guëníꞌill lu të cuendë shtë na. Tíquico nall el quë narunë compañi na lu shchiꞌni më. Nall tubi servidor zaꞌquë shtë Dadë Jesús. 


text:
Guëniꞌi Tíquico lu të lla na naꞌa ndëꞌë. Quëgsheꞌlda lë́ꞌiꞌ parë guëniꞌinull lëꞌë të parë gapë të más ánimo lu shnezë më; su të más firmë lu shnezë Dios. 


text:
Nu guësheꞌlda Onésimo; gúnëll compañi Tíquico. Onésimo na më ladzë të nu náhiꞌ servidor zaꞌquë shtë Jesús. Nalë́ rac shtuꞌu hiaꞌa lë́ꞌiꞌ. Guadiꞌdzë raiꞌ lo quë naná zuzac na ndëꞌë. 


text:
<pb/>Aristarco el quë nananú lachiguiꞌbë con na, quëgshéꞌldëll saludë con Marcos, shprimi Bernabé. Lëꞌë të napë të ordë shtë shcuendë Marcos. Si talë tsaguë́ꞌnëll visitar lëꞌë të, gulë bëꞌnë recibir lë́ꞌiꞌ con bien. 


text:
También Jesús nanapë stubi lë́hiꞌ, Justo, quëgshéꞌldëll saludë parë lëꞌë të. Entrë grë ra mënë israelitë naná shmënë Jesús, Aristarco, Marcos, nu Justo, na raiꞌ lúniquë nabëꞌnë compañi na parë guadiꞌdza shtiꞌdzë Dios, diꞌdzë narniꞌi lla tsutë́ mënë catë rnibëꞌa Dios. Lëꞌë raiꞌ de vërë nalë́ bëꞌnë raiꞌ compañi na. 


text:
Epafras zac nall më ladzë të; quëgshéꞌldëll saludë. Náhiꞌ servidor shtë Jesucristo nu rúniꞌ ruëguë lu Dios siemprë por lëꞌë të parë gac të firmë lu shnezë më nu quëgnáꞌbëll lu më con guëdubinú ldúꞌull de quë gac bëꞌa të voluntá shtë më. Quëgnáꞌbëll gunë të cumplirin. 


text:
Nahia testigu de quë Epafras nalë́ bë́ꞌnëll dchiꞌni parë bien shtë të nu zac parë bien shtë ra mënë naquëreldë guëꞌdchi Laodicea nu Hierápolis. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë saludar ra narialdí lduꞌi Jesús, ra naquëreldë guëꞌdchi Laodicea. Nu zac gulë bëꞌnë saludar Ninfas con grë ra nardëá lídchiꞌ. 


text:
Despuësë de guꞌldë të cartë rëꞌ, gulë bësheꞌldë mizmë cartë parë ra shmënë Dios naquëreldë Laodicea. Nu gulë biꞌldi cartë nabësheꞌlda lu ra mënë ni. 


text:
Guniꞌi lu Arquipo diꞌdzë rëꞌ: “Bëꞌnë cumplir dchiꞌni nabëneꞌe Dadë parë gúnël. Adë gac nabë́chidiꞌil lu voluntá shtë më.” 


text:
<pb/>Na Pablo quëquëaꞌa tubi saludë parë lëꞌë të con prupi guiahia. Gulë bësëagná lduꞌu të con oraciuni shtë të nanúa prësi. Dios gunë ldaiꞌ më lëꞌë të. Amén.<pb/>


text:
Na Pablo por voluntá shtë Dios nahia tubi poshtë shtë Jesucristo; bësheꞌldë më na. Caquëaꞌa cartë rëꞌ lu të nabëzunë́ Dios almë shtë të, lu të narunë cumplir shtiꞌdzë Jesús, lu të naquëreldë guëꞌdchi Efeso. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir ra bendición nu gulë cuedchí lduꞌu të por Dios Shtádaꞌa nu por Jesucristo, Shlámaꞌa. Bendición narsheꞌldë Jesucristo 


text:
<pb/>Rdë́ꞌnaꞌa alabar Dios, Shtadë Jesucristo, Shlámaꞌa. Bëꞌnë ldaiꞌ Dios lëꞌë hiaꞌa con grë clasë bendición nananú gubeꞌe purquë unidë na hiaꞌa con Cristo. 


text:
Dios gulë́ më lëꞌë hiaꞌa juntë con Cristo ziquë cabësë shtë hiaꞌa. Gulë́ më lëꞌë hiaꞌa dizdë más antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu. Gulë́ më lëꞌë hiaꞌa parë guëquëréldaꞌa delantë lu më sin ni tubi duldë, completamente limpi parë lëꞌë më sin ni tubi demandë cuntrë lëꞌë hiaꞌa. Nu gudili më lëꞌë hiaꞌa parë gac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë më. 


text:
Bëꞌnë më destinar lëꞌë hiaꞌa dizdë antsë parë guëdë́ꞌnaꞌa recibir ziquë shini më por lo quë nabëꞌnë Jesucristo. Zndëꞌë guquin según guniꞌi lduꞌu Dios de acuerdë con lo quë narëuuꞌ lduꞌu më. 


text:
Siemprë rdë́ꞌnaꞌa alabar lëꞌë më por ra favurë ruꞌbë nabëꞌnë më. Rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa; bëꞌnë ldaiꞌ më lëꞌë hiaꞌa; bëꞌnë më të gácaꞌa unidë con shini më, Jesucristo, el quë Dios rac shtúꞌuiꞌ. 


text:
Llëruꞌbë amor napë Dios; bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa ndigá por galguti shtë shini më. Bëꞌnë më perdunë duldë shtë hiaꞌa; favurë ruꞌbë ni bëꞌnë më. 


text:
Napë më llëruꞌbë amor; bësheꞌldë më shini më parë guëneꞌe më llni, parë tsasë́ hiaꞌa nu parë gac bëꞌa hiaꞌa bien verdá shtë më. 


text:
Nu lëꞌë më bëluaꞌa më lëꞌë hiaꞌa guadë naguniꞌi lduꞌu më, cusë naná gaꞌchi antsë, perë iurneꞌ rac bëꞌa hiaꞌa purquë zni guc lduꞌu më. 


text:
Por voluntá shtë më gac unidë grë́tëꞌ ra cusë nananú gubeꞌe nu tantë ra nananú guë́ꞌdchiliu. Iurë guëgaꞌa iurë gunë më unir ra cusë ni parë guënibëꞌa Cristo ziquë cabësë subrë grë lo quë nabëntsaꞌu Dios. 


text:
<pb/>Por naná hiaꞌa unidë con Cristo Dios gulë́ më lëꞌë hiaꞌa dizdë antsë të parë guëdë́ꞌnaꞌa recibir tubi partë narunë tucarë caꞌa Cristo; juntë guëdë́ꞌnaꞌa recibirin. Grë́tëꞌ ni na de acuerdë según guniꞌi lduꞌu më, según voluntá shtë më dizdë más antsë. 


text:
Na hiaꞌa primërë mënë nagualdí lduꞌu shtiꞌdzë më. Bëꞌnë më destinar lëꞌë hiaꞌa parë gácaꞌa mënë naquëhunë alabar lëꞌë më. Rac shtuꞌu më guëníꞌiaꞌa llëruꞌbë na pudërë shtënë më. 


text:
Nu zac lëꞌë të bini të dizaꞌquë; bini të diꞌdzë narniꞌi lla gac salvar të; gualdí lduꞌu të diꞌdzë shtë më. Guc të unidë con lëꞌë më, nu guc të selladë por Espíritu Santo cumë ziquë shmënë Dios. Pues bëꞌnë më prometer guësheꞌldë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të. 


text:
Lëꞌë Espíritu Santo na ziquë tubi garantiá de quë guëneꞌe më ra cusë nabëꞌnë më prometer; gunë më librar shmënë më iurë guëgaꞌa tiempë. Guëlá më shmënë më naguziꞌi më. Segurë na ra cusë ni purquë nadápaꞌa Espíritu Santo. Zni nahin parë gunë më recibir graci nu labansë shtë mënë. Gunaꞌbë Pablo lu Dios por ra shmënë më 


text:
të Dadë naquëbezë gubeꞌe, lëꞌë më naná Shtadë Jesucristo Shlámaꞌa, guësheꞌldë më Espíritu Santo të parë gac bëꞌa të. Rnaꞌba lu më të guëneꞌe më másruꞌu llni guëc të. Llni shtë më zeꞌdë iurë runguë bëꞌa të lëꞌë Jesús. 


text:
Quëgnaꞌba lu më guëzianí më lu shgabë të, të parë gac bëꞌa të guadë naná dzulézaꞌa, tubi esperansë nadápaꞌa purquë gunaꞌbë më lëꞌë hiaꞌa. Quëgnaꞌba lu më të gac bëꞌa të blac llëruꞌbë nu blac nasaꞌa na herenci nanapë ra mënë nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ. 


text:
Nu quëgnaꞌba lu më të gac bëꞌa të blac llëruꞌbë na pudërë shtë më nadápaꞌa purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më. Pudërë ni na mizmë pudërë nabëluaꞌa Dios con llëruꞌbë fuersë iurë bëcuaꞌñi më lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë 


text:
Bëcueꞌzë më lëꞌë Jesús lugar shtë hunurë más guiaꞌa quë grë ra autoridá nu gubiernë, más guiaꞌa quë grë ra narnibëꞌa lu gubeꞌe. Bëdëꞌë më tubi lë más lasac quë grë ra lë laꞌni guë́ꞌdchiliu rëꞌ nu más lasac quë grë lë nanapë mënë parë tiempë nazeꞌdë. 


text:
Bëdëꞌë më pudërë lu Jesús të guënibë́ꞌaiꞌ grë́tëꞌ mënë nu hashtë grë cusë guëaꞌnë bajo ordë shtë më, nu bëꞌnë më punërë lëꞌë Cristo ziquë cabësë shtë ra grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Pues ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë më, na raiꞌ cuerpë shtë Cristo nu lëꞌë më quëbezënúhiꞌ lëꞌë raiꞌ. Na më cabësë shtë shmënë më guëdubi lugar shtë guë́ꞌdchiliu.<pb/>


text:
Dios bëneꞌe më vidë eternë parë lëꞌë të juntë con Cristo; dzë ni todavía lëꞌë të na të ziquë tëgulë por causë maldá nu duldë shtënë të. 


text:
Más antsë guagnaldë të tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Bëzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë mëdzabë naná cuezë lu mbë, el quë narnibëꞌa lu nacahi; guanaldë të tëchi mëdzabë naná lamë shtë ra mënë nanadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
Grë́tëꞌ hiaꞌa gubániaꞌa zni más antsë; guanáldaꞌa tëchi deseo mal nananú laꞌni lduꞌu hiaꞌa; bëdë́ꞌnaꞌa cumplir cualquier cusë nabëdchini laꞌni shgábaꞌa. Gúcaꞌa mënë mal. Gúcaꞌa mënë narunë tucarë cashtigu dushë shtë Dios igual ziquë los de más saꞌ hiaꞌa. 


text:
bëneꞌe më vidë eternë parë lëꞌë hiaꞌa por Cristo iurë lëꞌë hiaꞌa todavía na hiaꞌa ziquë tëgulë por causë duldë shtë́naꞌa. Na salvar të por tubi favurë nabëꞌnë më, lë́dëdiꞌi por cusë zaꞌquë nabëꞌnë të. 


text:
Dios bëcuáꞌñiꞌ lëꞌë hiaꞌa mizmë tiempë bëdëꞌë më vidë parë Cristo nu bëcueꞌzë më lëꞌë hiaꞌa con Cristo Jesús lu gubeꞌe. 


text:
Bëꞌnë më zni të guëluaꞌa më blac llëruꞌbë na favurë shtë më parë lëꞌë hiaꞌa. Rac shtuꞌu më gac bëꞌa mieti blac llëruꞌbë amor napë më. Rac shtuꞌu më guëluaꞌa amor shtë́hiꞌ por grë tiempë nazeꞌdë. Nadápaꞌa amor ni purquë unidë na hiaꞌa con Cristo Jesús. 


text:
Por tubsë favurë shtë Dios, nasalvar të purquë gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më. Salvaciuni adë zéꞌdëdiꞌi por lo que naquëhunë të sino bëzëlaaꞌdchi mëhin ndigá. 


text:
Ni tubi chu gúnëll gan salvaciuni por lo quë narúnëll, nilë por obrë zaꞌquë. Zni nahin të adë chu gunë nadchínidiꞌi delantë lu Dios. 


text:
Na hiaꞌa lo quë nabëntsaꞌu Dios. Bëneꞌe më vidë eternë parë lëꞌë hiaꞌa por Cristo Jesús të guëdë́ꞌnaꞌa cusë zaꞌquë. Zni bëꞌnë Dios destinar guëdë́ꞌnaꞌa dizdë más antsë. Por Jesucristo cuedchí lduꞌu hiaꞌa 


text:
<pb/>Gulë bësëagná lduꞌu të de quë antsë adë nádiꞌi të mënë israelitë. Ra mënë israelitë rchuguë rall cuerpë shtë rall ziquë custumbrë religiusë perë lëꞌë rall bëꞌnë rall tratë lëꞌë të ziquë mënë nalasáquëdiꞌi purquë adë rchúguëdiꞌi të cuerpë shtë shini të. 


text:
Gulë bësëagná lduꞌu të de quë antsë nídiꞌi manërë gunguë bëꞌa të Cristo purquë zitu na të parë lëꞌë më. Guc të ziquë më zitu parë ra mënë nagulë́ Dios. Guc të ra naguënë́diꞌi ra conveñi nabëꞌnë Dios con mënë israelitë. Zitu zu të parë promësë nabëdëꞌë më lu raiꞌ. Guquëreldë të lu guë́ꞌdchliu rëꞌ perë nunquë nápëdiꞌi të esperansë gac salvar të; guquëreldë të sin Dios iurní. 


text:
Perë iurneꞌ unidë na të con Cristo Jesús. Antsë quëbezë të zitu parë Dios, perë iurneꞌ por galguti shtë Cristo guabiꞌguë të lu Dios. 


text:
Cristo na narcueꞌdchí lduꞌu hiaꞌa. Bëꞌnë më parë gac en paz ra më israelitë nu ra nanádiꞌi më israelitë. Unidë na grë́tëꞌ hiaꞌa purquë lëꞌë më bëdchisú naná ziquë tubi luꞌ nabëꞌnë dividir ra mënë. 


text:
Por cuerpë shtë Jesús naguti, bëdëꞌë më fin ra rëglë nu mandamientë shtë lëy të gac tubsë cuerpë cubi de mënë israelitë nu ra mënë nanádiꞌi më israelitë. Hia unidë na hiaꞌa; nídiꞌi divisioni sino nanú paz entrë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Por galguti shtë Jesús lu cruz, bëdëꞌë më fin shtë ra cusë nabëꞌnë dividir ra mënë, iurní bëcueꞌdchí më lduꞌu hiaꞌa. Hia gualú divisioni nu llanë nananú antsë entrë ra më israelitë nu ra nanádiꞌi israelitë. 


text:
<pb/>Cristo bëdchini nu biadiꞌdzë më dizaꞌquë de quë hia gualú divisioni. Por shtiꞌdzë më bëcuedchí lduꞌu hiaꞌa. Biadiꞌdzë më lu të nazugaꞌa zitu parë lëꞌë më nu zac bëdchini dizaꞌquë ni lu naꞌa, ra më israelitë naná allegadë parë lëꞌë më. 


text:
Pues por medio de Cristo grë hiaꞌa, ra më israelitë nu ra nanádiꞌi më israelitë, unidë na hiaꞌa por lëꞌë Espíritu Santo nu rácaꞌa guënáꞌbaꞌa lu Dios por lëꞌë Espíritu. 


text:
Por ni lëꞌë të mënë Efeso, hia adë nádiꞌi të ziquë më zitu parë Dios, nilë mënë nadë guënë́diꞌi lëꞌë më, sino napë të derechë ziquë los de más shini Dios. Na të shmënë Dios. 


text:
Na të ziquë tubi hiuꞌu; cimientë shtëhin bëzaꞌa ra poshtë nu ra nabiadiꞌdzë enseñansë nazeꞌdë de Dios, nu mizmë Jesucristo na partë principal shtë hiuꞌu. 


text:
Por Jesucristo grë partë shtë hiuꞌu na unidë; cadë tubi partë gudchiꞌbë shlugáriꞌ nu lëꞌë hiuꞌu tsaglaꞌguë tsaruꞌbin ziquë tubi iáduꞌu nanabani nu nahin santu catë lëꞌë më cuéziꞌ. 


text:
Zni lëꞌë të na të unidë con Cristo con los de más saꞌ të naná shmënë Dios; na të ziquë tubi hiuꞌu catë quëreldë Dios purquë cuezënú Espíritu Santo lëꞌë të.<pb/>


text:
Por mizmë rsunë rëꞌ, na Pablo nanúa prësi purquë nahia shmënë Jesús. Bësheꞌldë më na parë bien shtë të nanádiꞌi mënë israelitë. 


text:
Lluáꞌahia de quë bini të bëꞌnë më incarguë dizaꞌquë të parë guadiꞌdza lu të; bini të bëꞌnë më favurë ruꞌbë parë na, naná nahia poshtë parë ra nanádiꞌi më israelitë. 


text:
Dios bëluaꞌa naná rniꞌi lduꞌu më lua; guniꞌi më lua cusë naná nagaꞌchi antsë. Riasëhia nu bëquëaꞌa lu të con duꞌpë diꞌdzë shcuendë ra cusë ni. 


text:
Iurë quëuꞌldë të ra diꞌdzë ni, gac bëꞌa të de quë riasëhia lo quë narunë significar galguti shtë Jesús, 


text:
tubi secretë naná nagaꞌchi parë ra mënë naguquëreldë más antsë perë iurneꞌ sí, bëluaꞌa më secretë ni lu ra poshtë. Bëluaꞌa më ra cusë ni lu ra naruadiꞌdzë enseñansë nazeꞌdë de Dios; santu na mënë ni; runë raiꞌ sirvë lu më. Por Espíritu shtë më bëluaꞌa më secretë ni. 


text:
Lëꞌë secretë ni na zndëꞌë; de quë por dizaꞌquë shtë Jesús ra mënë nanádiꞌi më israelitë, gac salvar rall mizmë manërë quë ra më israelitë nu na rall unidë con Cristo. Iurneꞌ tubsë cuerpë nanú nu bëꞌnë rall recibir mizmë promësë naguniꞌi Dios lu ra mënë israelitë. Grë mënë ni unidë na raiꞌ por Cristo. 


text:
<pb/>Sin quë adë rúnëdiꞌi tucara, gunaꞌbë më na parë guadiꞌdza dizaꞌquë. Bëꞌnë më favurë nu bëneꞌe më pudërë parë guna dchiꞌni shtë më. 


text:
Nahia el quë nalasac menos quë grë ra shmënë Dios perë bëꞌnë më favurë të guadiꞌdza dizaꞌquë lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë të gac bëꞌa rall ra cusë zaꞌquë; ni tubi chu gunë gan guëlábëll ra bendición nananú parë ra naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús. 


text:
Bësheꞌldë më na parë guadiꞌdza lu grë́tëꞌ mënë de quë gunë më salvar ra mënë nanádiꞌi më israelitë. Secretë ni nagaꞌchi dizdë antsë bëcueꞌshtë́ Dios guë́ꞌdchiliu, guë́ꞌdchiliu rëꞌ naguctsaꞌu por pudërë shtë Jesucristo. 


text:
Guquin të parë guëná grë ra autoridá nu ianglë lu gubeꞌe blac llëruꞌbë na llni shtë Dios nu gac bëꞌa raiꞌ manërë gunë më cumplir voluntá shtë́hiꞌ por grupë shtë shmënë më. 


text:
Dios bëꞌnë cumplir ra cusë ni por medio de Jesucristo, Shlámaꞌa, de acuerdë cumë ziquë guniꞌi lduꞌu më dizdë principi shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Na hiaꞌa unidë con lëꞌë më purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më; por ni adë rdzë́bëdiꞌiaꞌa lu Dios sino nápaꞌa confiansë parë guadiꞌdzënú hiaꞌa Dios. 


text:
Adë guëáꞌnëdiꞌi të tristë por lo quë quëhunënú mënë na ndëꞌë. Mejurë ra cusë ni na tubi bien, tubi hunurë parë lëꞌë të. Amor shtë Cristo 


text:
Quëhunë Dios të parë grë ra shmënë më naquëbezë lu gubeꞌe nu ra naquëreldë lu guë́ꞌdchiliu, gac rall shini më, tubsë famili shtë́hiꞌ. 


text:
Rnaꞌba lu Dadë de quë guëneꞌe më llëruꞌbë bendición, pudërë, nu fuersë shtë Espíritu Santo laꞌni lduꞌu të. Rnaꞌba lu më të gac të firmë laꞌni lduꞌu të con mizmë fuersë shtë Dios. 


text:
Rnaꞌba lu më të cuezënú Dadë Jesucristo laꞌni lduꞌu të. Por fe cuezënú më lëꞌë të. Nu rnaꞌba lu më de quë nunquë adë rúnëdiꞌi faltë amor parë saꞌ të. Zni gac të ziquë tubi hiaguë nanapë shlúꞌchiꞌ catë nanú nisë; gac të ziquë tubi hiuꞌu nazubë lu cimientë dchiꞌchi. 


text:
Nu quëgnaꞌba lu më gac bëꞌa të bien con los de más saꞌ të nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ, blac llëruꞌbë na amor shtë Cristo parë lëꞌë hiaꞌa. Pues amor shtë më na más llëruꞌbë quë shgábaꞌa. Nu rnaꞌba lu më gunë të recibir llëruꞌbë pudërë shtë Dios laꞌni lduꞌu të, të gunë të cumplir voluntá shtë më. 


text:
<pb/>Iurneꞌ cha guëdëꞌë hiaꞌa graci lu Dios, el quë nanapë pudërë parë gúniꞌ más cusë ruꞌbë quë lëꞌë hiaꞌa rnáꞌbaꞌa, hashtë más quë rac runë shgábaꞌa. Quëbezënú pudërë shtë më laꞌni lduꞌu hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë të naná grupë shtë shmënë Dios, gulë bëꞌnë alabar lëꞌë Dadë Dios por medio de Jesucristo. Gulë bëꞌnë alabar lëꞌë më hashtë tsalú tiempë catë nídiꞌi fin. Amén.<pb/>


text:
Grë ndëꞌë na verdá; por ni na Pablo, nanúa prësi purquë nahia shmënë Cristo. Quëhuna ruëguë lu të de quë quëreldë të ziquë runë tucarë, ziquë mënë nagunaꞌbë Dios. 


text:
Gulë gac humildë nu gulë gac më naduꞌu. Gulë gac pacënci con saꞌ të. Gulë bëꞌnë perdunë faltë shtë saꞌl por amor nanápël parë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Nanú tubsë cuerpë shtë ra shini Dios nu nanú tubsë Espíritu. Nanú tubsë esperansë nabëꞌnë të recibir iurë gunaꞌbë më lëꞌë të. 


text:
Nanú tubsë Dadë narnibëꞌa grë ra shmënë më. Nanú tubsë ldaiꞌ narialdí lduꞌu hiaꞌa. Nanú tubsë galëriubë nisë naná sëñi na hiaꞌa shmënë më. 


text:
Nanú tubsë Dios naná Dadë shtë grë ra naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë më. Sulë lëꞌë më rnibë́ꞌaiꞌ lëꞌë hiaꞌa. Quëhunë dchiꞌni më lëꞌë hiaꞌa nu cabezënú më grë́tëꞌ hiaꞌa. 


text:
<pb/>Bëꞌnë Cristo favurë parë cadë túbiaꞌa të guëdápaꞌa don narzëlaaꞌdchi Espíritu Santo de acuerdë con voluntá shtë Cristo. 


text:
Por ni ra Sagradas Escrituras rniꞌi:<pb/>Beꞌpi më gubeꞌe; biaꞌa më ra nananú bajo ordë shtë mëdzabë.<pb/>Bëzëlaaꞌdchi më cusë zaꞌquë parë ra nguiu. 


text:
<pb/>Perë ¿pë́tiꞌi runë cuntienë: “Beꞌpi më gubeꞌe”? Runë cuntienë de quë primërë bietë më hashtë lugar más guetë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
El quë nabietë lu guë́ꞌdchiliu na el mizmë më nabeꞌpi más guiaꞌa shtë gubeꞌe të parë guënibëꞌa më; parë gunë ldaiꞌ më grë lugar. 


text:
Bëꞌnë më të gunë shmënë më recibir don narzëlaaꞌdchi Espíritu Santo. Primërë nanú poshtë; sëbëldá mënë na ra narluaꞌa diꞌdzë nazeꞌdë de Dios; stubi mënë rac rniꞌi rall dizaꞌquë parë tsaldí lduꞌu mieti; stubi tantë na ra naquëhapë los de más saꞌ raiꞌ; stubi raiꞌ na mësë narluaꞌa los de más saꞌ raiꞌ. 


text:
Zni bëꞌnë më punërë ra mënë ni parë cadë tubi shini më gac raiꞌ listë parë dchiꞌni shtë më nu parë grë ra shini më gac raiꞌ firmë lu shnezë më nu parë tsaruꞌbë fe shtë raiꞌ 


text:
hashtë grë́tëꞌ hiaꞌa na hiaꞌa unidë con mizmë fe, hashtë gunguë bëꞌa hiaꞌa más lëꞌë shini Dios, hashtë tsaruꞌbë vidë cubi nabëneꞌe Cristo parë cadë túbiaꞌa. Zni gácaꞌa tubi mënë naziaruꞌbë lu shnezë Dios hashtë gácaꞌa mënë zaꞌquë ziquë na Cristo. 


text:
Hia iurní adë chu gáquëdiꞌi ziquë tubi llguëꞌnë naná runë cambi según rniꞌi ldúꞌull. Hiadë chu nádiꞌi ziquë tubi guiꞌlli nanuaꞌa mbë nezë rëꞌ, nezë rëꞌ. Zni na ra narianaldë tëchi cualquier enseñansë cubi nazeꞌdë, ra ldaiꞌ narluaꞌa ra mësë con mañi. Ra mënë ni rguguë́ rall saꞌ rall con bishi. 


text:
Más bien cha guëníꞌiaꞌa verdá mientras rac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa. Rquiꞌni gácaꞌa unidë con Cristo nu rquiꞌni tsarúꞌbaꞌa más të gácaꞌa ziquë na më. Lëꞌë më na cabësë shtë hiaꞌa. 


text:
Por Cristo unidë na grë partë shtë cuerpë, cadë partë naliꞌbi con grë sáhiꞌ. Cadë partë shtë cuerpë cuezë shlugáriꞌ nu rúniꞌ compañi los de más partë shtë cuerpë të gac cumplir lo quë narunë tucarë; iurní lëꞌë cuerpë na saludë, lë́dëdiꞌi rac llúꞌudiꞌin. Zni riaruꞌbë cuerpë bien nu grë ra partë shtë cuerpë rac shtuꞌu raiꞌ saꞌ raiꞌ. Vidë cubi nadápaꞌa por Cristo 


text:
<pb/>Pues ndëꞌë rniaꞌa lu të ziquë tubi narniꞌi por mandadë shtë Dadë Dios; adë quëréldëdiꞌi të ziquë ra mënë nanadë guënë́diꞌi Dios, ra nanabani de acuerdë con llgabë nanadë rlluíꞌidiꞌi. 


text:
Adë riasë́diꞌi rall por nacahi nananú laꞌni lduꞌu rall. Nápëdiꞌi rall vidë narneꞌe Dios purquë na rall ziquë ra nadë rac bë́ꞌadiꞌi por causë naguëdchi lduꞌu raiꞌ. 


text:
Adë rtúdiꞌi lu rall iurë quëhunë rall mal nu bëꞌnë rall intriegu mizmë lëꞌë rall lu vici. Hia nápëdiꞌi rall rëspëti parë cusë zaꞌquë sino con gustë quëhunë rall cumplir grë deseo nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Ziquë rgu mieti shabë guini, nu nácull lari limpi, gulë gulú grë cusë mal nananú laꞌni lduꞌu të. Vidë shtë të antsë bësiguë́ lëꞌë të nu más bësinin lëꞌë të lu duldë. 


text:
Nu ziquë shabë nacubi, gulë gacu con vidë cubi shtë Dios; bëzëlaaꞌdchi më vidë ni parë gáquël ziquë Dios, tubi vidë zaꞌquë sin ni tubi duldë. 


text:
<pb/>Por ni, adë rníꞌidiꞌil bishi lu saꞌ të. Gulë guniꞌi verdá lu saꞌl purquë grë́tëꞌ hiaꞌa na hiaꞌa unidë ziquë tubsë cuerpë. 


text:
<pb/>El quë nagulaaꞌnë antsë, napë quë guësáꞌnëll duldë ni nu gúnëll dchiꞌni. Gunë nguiu ni dchiꞌni zaꞌquë parë gápëll centavë të guëdë́ꞌëll caꞌa ra nabënápëdiꞌi. 


text:
<pb/>Adë ruadíꞌdzëdiꞌil didzabë lu saꞌ të sino gulë biadiꞌdzë cusë zaꞌquë lu saꞌ të según nicidá nanapë saꞌl të gápëll más fe. Gulë guniꞌi diꞌdzë narsëdchini bendición parë ra narquë́ diaguë shtíꞌdzël. 


text:
Adë rúnëdiꞌil niétiquë narsëdchini tristë parë Espíritu Santo shtë Dios purquë por lëꞌë Espíritu nacabezënú lduꞌu të, na të selladë; na të prupi shmënë Dios hashtë dzë guëdchisú më lëꞌë hiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu nu guia hiaꞌa gubeꞌe. 


text:
<pb/>Gulë bëzalú con grë disgustë nu llanë nu insultë con grë didzabë narniꞌi të guëc saꞌ të, nu con grë llgabë mal cuntrë saꞌl. 


text:
Gulë guc shtuꞌu saꞌl nu gulë gac të më pacënci; gulë bëꞌnë perdunë saꞌl ziquë bëꞌnë Dios perdunë lë́ꞌël. Bëꞌnë më perdunë lë́ꞌël purquë Cristo rac shtúꞌuiꞌ lë́ꞌël.<pb/>


text:
Gulë guc shtuꞌu saꞌl ziquë guc shtuꞌu Cristo lëꞌë hiaꞌa. Bëꞌnë më intriegu mizmë lëꞌë më lu galguti por lëꞌë hiaꞌa. Gúquiꞌ ziquë tubi lliꞌli naná guti lu bëcuꞌguë, tubi ofrendë nabëquitë lduꞌu Dios. 


text:
<pb/>Iurneꞌ lëꞌë të na të shini Dios; por ni adë chu guëquënú sáhiꞌ nu adë chu tsanáldëdiꞌi tëchi cusë mal; adë chu guëzébidiꞌi lduꞌu ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Adë rúnëdiꞌi të cusë ni të parë ni tubi saꞌ të guëníꞌidiꞌi shcuendë ra cusë rëꞌ entrë lëꞌë të. 


text:
Adë ruadíꞌdzëdiꞌi të ra cusë naná runë parë guëtú lul, nilë cusë tuntë, nilë ra cusë dzabë naruadiꞌdzë mënë, purquë adë rëuuꞌdiꞌi lduꞌu Dios ra cusë ni; sino más bien gulë guniꞌinú saꞌl grë cusë zaꞌquë narunë më parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Hia nanë́ të ni tubi narquënú ra naꞌa nu ra naꞌa narquënú ra nguiu, nilë tubi naruadiꞌdzë didzabë, nilë el quë narzebi lduꞌu pë shtë mënë, adë nápëdiꞌi rall partë catë rnibëꞌa Cristo, catë Dios na Rëy. Pues el quë narzebi lduꞌu ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, quëhúnëll duldë idolatría; rúnëll adorar ra cusë material, lëdë Diósëdiꞌi. 


text:
Adë rdë́ꞌëdiꞌi të lugar parë rsiguë́ saꞌ të con diꞌdzë tuntë purquë zeꞌdë guëdchini cashtigu shtë Dios guëc ra nanë́diꞌi guëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Antsë lëꞌë të gubani të lu nacahi; adë guc bë́ꞌadiꞌi të shtiꞌdzë më perë iurneꞌ bëꞌnë të recibir llni shtë Dadë Dios. Gulë guquëreldë ziquë mënë nanapë llni shtë më laꞌni lduꞌu të. 


text:
Adë gápëdiꞌi të partë con ra cusë nanadë rlluíꞌidiꞌi, ra cusë narunë mënë lu nacahi. Más bien gulë gudildi ra mënë narunë duldë ni. 


text:
Pues iurë grë ra cusë rëꞌ cuezin lu llni, iurní rluaꞌa bien clarë lla nahin. Llni rzianí guëc grë́tëꞌ ra cusë ni. Llni shtë Dios napë pudërë pare gac cambi nguiu mal të gáquiꞌ ziquë llni. 


text:
Por ni rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Gulë guëtëtsë mbëcaꞌldë lu të, lëꞌë të nanagaꞌsi.<pb/>Gulë bëruꞌu ladi ra mënë naquëreldë lu nacahi, nu Cristo guëzianí laꞌni lduꞌu të. 


text:
<pb/>Por ni gulë guná bien mudë nanabani të, lë́dëdiꞌi ziquë mënë nanadë guënë́diꞌi Dios, sino ziquë mënë nariasë́ shtiꞌdzë më. 


text:
Adë rzuuꞌdchidiꞌi të purquë galëzudchi guaꞌa lëꞌë të gabildi. Mejurë gulë bëdëꞌë permisi guënibëꞌa Espíritu Santo guëdubi vidë shtë́nël. 


text:
Gulë biadiꞌdzë lu los de más saꞌl con Salmo nu cantë nu labansë nananú laꞌni lduꞌu të. Gulë biꞌldi; gulë bëꞌnë alabar lëꞌë Dios con guëdubinú lduꞌu të. 


text:
Gulë bëdëꞌë graci lu Dadë Dios siemprë por grë cusë. Gulë bëdëꞌë graci lu më en el nombre shtë Jesucristo, Shlámaꞌa. Vidë shtë naná cristiano 


text:
purquë lëꞌë nguiu na ziquë cabësë shtë tséꞌliꞌ, ziquë Cristo na cabësë shtë grupë shtë shmënë Dios. Cristo na më salvador shtë shmënë më nu lëꞌë raiꞌ na ziquë tubi cuerpë parë lëꞌë më. 


text:
Ziquë ra shmënë Dios napë rall rëspëti parë Cristo nu rzuꞌbë diaguë raiꞌ shtiꞌdzë më, zni runë tucarë ra tseꞌlë nguiu gapë raiꞌ rëspëti lu tseꞌlë raiꞌ. 


text:
<pb/>Lëꞌë të nguiu casadë, napë quë gac shtuꞌu të tséꞌlël igual manërë ziquë Cristo guc shtuꞌu më shmënë më nu bëdëꞌë më vidë shtënë më por lëꞌë mënë ni. 


text:
Zni bëꞌnë më parë gac ra mënë ni sin duldë, parë guëzunë́ më almë shtë raiꞌ por shtiꞌdzë më naná ziquë galëriubë nisë. 


text:
Guti më por ra shmënë më të gunë më presentar lëꞌë raiꞌ delantë mizmë lëꞌë më ziquë tubi lliguënaꞌa naná parë guëtsë́ꞌaiꞌ, nasaꞌa, limpi, sin ni tubi manchë, ni tubi bëshudi, bien hecho, nu gáquiꞌ sulë parë tséꞌliꞌ. Cagniaꞌa shcuendë grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Zni runë tucarë ra nguiu gac shtuꞌu rall tseꞌlë rall, igual ziquë rac shtúꞌull mizmë lë́ꞌëll. El quë narac shtuꞌu tséꞌliꞌ de verdá, ni rac shtuꞌu el mizmë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Pues ni tubi de lëꞌë hiaꞌa rna tushë mizmë lëꞌë hiaꞌa, sino quë rdë́ꞌnaꞌa alimentar shcuérpaꞌa nu quëhápaꞌa mizmë lëꞌë hiaꞌa. Pues Cristo quëhunë më lo mizmë con shmënë më 


text:
Naescritë: “Por ni lëꞌë nguiu guësëaꞌnë ra shtadë nguiu të parë guëtsë́ꞌaiꞌ tséꞌliꞌ; hia guërupë raiꞌ na raiꞌ tubsë”. 


text:
Ni na tubi secretë ruꞌbë, perë cagniaꞌa lu të comparaciuni rëꞌ quëhunë tratë shcuendë Cristo con grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Perë comparaciuni rëꞌ también runë cuntienë de quë cadë tubi nguiu napë quë gac shtúꞌuiꞌ tséꞌliꞌ igual ziquë rac shtúꞌull mizmë lë́ꞌëll, nu runë tucarë ra naꞌa gunë raiꞌ rëspëti ra tséꞌliꞌ.<pb/>


text:
Lëꞌë të llguëꞌnë, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë shtádël, purquë zni runë tucarë gunë të ziquë shini Dios. Tubldí nahin delantë lu Dios. 


text:
Lúniquë mandamientë shtë Dios nanapë promësë, rniꞌi zndëꞌë: “Gulë bëꞌnë rëspëti shtádël nu shníꞌal të parë guëquitë ldúꞌul 


text:
<pb/>Lëꞌë të nanapë shínil, adë rúnëdiꞌil tratë mal con shínil parë quë adë guëldë́diꞌi shínil; más bien gulë guniꞌinú lëꞌë rall; gulë bëdëꞌë cunseju zaꞌquë të parë adë guërúꞌudiꞌi rall shnezë Dios. 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná muzë, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë shlámël lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ. Gulë gapë rëspëti parë lëꞌë raiꞌ nu gulë gac të mënë obedientë ziquë si fuërë quëhunë të sirvë lu Cristo. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë sirvë bien lu raiꞌ guëdubi tiempë, lëdë niáꞌasëdiꞌi iurë rna raiꞌ lu të, të parë guëaꞌnë të bien con lëꞌë raiꞌ si fuërë quëhunë të sirvë lu Jesucristo. Gulë bëꞌnë sirvë con guëdubinú lduꞌu të purquë zni rac shtuꞌu Dios gunë të. 


text:
Gulë bëꞌnë dchiꞌni con guëdubinú lduꞌu të con lëgrë laꞌni lduꞌu të purquë zni rac shtuꞌu Dios. Adë rúnëdiꞌi të llgabë sulamëntë lu mënë quëhunë të sirvë. 


text:
Pues nanë́ të cadë túbiaꞌa, ra muzë nu ra lamë, guëdë́ꞌnaꞌa recibir según cusë zaꞌquë u cusë mal naquëdë́ꞌnaꞌa. Lëꞌë Dadë guëneꞌe narunë tucarë cadë túbiaꞌa. 


text:
<pb/>Lëꞌë të lamë, quëgniaꞌa lu të iurneꞌ; gulë bëꞌnë tratë bien con ra muzë. Gulë gac më naduꞌu lu ra muzë shtënë të; adë rushtiádiꞌi të guëc rall. Gulë bësëagná lduꞌu të napë të tubsë lamë lu gubeꞌe. Lëꞌë Dadë quëhunë më igual con grë mieti, ra naná runë dchiꞌni nu ra naná rnibëꞌa. Nadápaꞌa fuersë shtë Dios parë guëdë́ꞌnaꞌa gan lu grë enemigu 


text:
<pb/>Iurneꞌ bëchi, gulë su firmë lu shnezë Dios. Na të unidë con lëꞌë më nu rdëꞌë më fuersë ruꞌbë parë lëꞌë të. 


text:
Gulë bëdëꞌë sí parë guëgacu Dios lëꞌë të ziquë suldadë nanuaꞌa guiꞌbë të parë gac të firmë cuntrë grë́tëꞌ cusë naná guëguguë́ mëdzabë, 


text:
purquë adë quëdíldidiꞌiaꞌa con mënë; adë nádiꞌi enemigu shtë́naꞌa ziquë mënë shtë guë́ꞌdchiliu sino enemigu shtë́naꞌa na ra fuersë mal; adë chu rnádiꞌi lúhiꞌ. Quiere decir, ra autoridá, ra narnibëꞌa lu nacahi, ra zihani espíritu mal nanapë más pudërë quë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Por ni gulë bëꞌnë recibir grë fuersë narneꞌe Dios parë lëꞌë hiaꞌa të guëdë́ꞌnaꞌa gan lu grë cusë mal nazeꞌdënú mëdzabë lu hiaꞌa, perë despuësë de tëdë grë prëbë, todavía zu të firmë lu shnezë më. 


text:
Gulë gac firmë iurneꞌ con verdá cumë ziquë tubi nalliꞌi laꞌni. Gulë gubani tubi vidë tubldí delantë lu Dios; nahin ziquë vestidë narunë defender lduꞌu suldadë. 


text:
Gulë bëꞌnë preparar bien parë guëniꞌinú të mënë dizaꞌquë narsëdchini paz entrë Dios nu mënë. Gulë bëꞌnin ziquë suldadë narunë preparar iurë quëquë́ꞌëll sabádull. 


text:
Perë subrë de ni, gulë gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më. Fe shtë të na ziquë defensë nanuaꞌa suldadë. Fe gunë gan guësëaldë grë ra tentación shtë mëdzabë; na rahin ziquë flechë nanuaꞌa guiꞌi. 


text:
Gulë gac të segurë nasalvar të. Na ziquë tubi cascu guiꞌbë naná canihapë guëc suldadë, nu gulë gunaꞌzi spadë shtë Espíritu Santo. Spadë ni na shtiꞌdzë Dios. 


text:
Gulë bëꞌnë cumplir cunseju rëꞌ mientras quëgnaꞌbë të lu Dios. Gulë bëꞌnë ruëguë lu Dios lo quë narac shtuꞌu Espíritu Santo. Nu gulë gac nasini nu listë sin quë adë chu guëazë guétëdiꞌi. Nu gulë bëꞌnë ruëguë lu më por grë ra shmënë më. 


text:
Nu gulë bëꞌnë ruëguë lu më por na të parë guëneꞌeruꞌu më más llni nu valurë të iurë guëniꞌinuhia ra mënë, gac bëꞌa rall dizaꞌquë de quë nahin parë mënë narëtaꞌ guëdubi guë́ꞌdchiliu. 


text:
Dios bësheꞌldë më na; por ni nanúa prësi iurneꞌ. Gulë gunaꞌbë lu më të parë tsaglaꞌguë guëniꞌihia dizaꞌquë. Zni runë tucarë guëníꞌihia sin quë adë rdzë́bëdiaꞌa. Rialú cartë con saludë 


text:
<pb/>Tíquico lëꞌë bëchi narac shtuꞌu hiaꞌa, nu quëhúnëll cumplir dchiꞌni shtë Dadë; lë́ꞌiꞌ guadíꞌdziꞌ lu të grë́tëꞌ lo quë naguzaca, nu lla quërelda. 


text:
Quëgsheꞌlda lë́ꞌiꞌ lu të, të parë gac bëꞌa të lla na shcuendë naꞌa ndëꞌë nu parë guëniꞌinúhiꞌ lëꞌë të gac të más firmë lu shnezë Dios. 


text:
<pb/>Rnaꞌba de quë Dios Shtádaꞌa nu lëꞌë Jesucristo, Shlámaꞌa, gúniꞌ parë cuedchí lduꞌu të nu parë gac shtuꞌu të saꞌ të nu tsaldí lduꞌu të diꞌdzë shtë më. 


text:
Nu rnaꞌba lu më gunë ldaiꞌ më lëꞌë të, grë́tëꞌ narac shtuꞌu lëꞌë Dadë Jesucristo de verdá. Amén.<pb/>


text:
Na Pablo nahia poshtë, tubi nagulë́ Dios. Lë́dëdiꞌi gulë́ mënë na sino bësheꞌldë Jesucristo na. También Dios Shtádaꞌa, el quë nabëldishtë́ Jesucristo ladi ra tëgulë, bëshéꞌldiꞌ na. Gulë́ më na ziquë poshtë. 


text:
Na con grë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesucristo, ra naquëreldënú na ndëꞌë, rquëꞌë naꞌa cartë rëꞌ parë grë ra grupë shtë shmënë Dios, grë të naquëreldë regiuni shtë Galacia. 


text:
Rac shtuaꞌa guësheꞌldë Dios grë bendición shtë́hiꞌ nu cuedchí lduꞌu të por lëꞌë më, Shtádaꞌa nu por Jesucristo, Shlámaꞌa, el mizmë Jesús nabëꞌnë entregar mizmë lë́ꞌiꞌ lu galguti parë guëdchisú më duldë shtë hiaꞌa nu parë guëlá më lëꞌë hiaꞌa lu mal shtë guë́ꞌdchiliu. Ni na voluntá shtë Dios, Shtádaꞌa. 


text:
<pb/>Nalë́ rdzëguëëꞌ lduaꞌa de quë lëꞌë të quëgsaꞌnë të shtiꞌdzë Dios; nasesë rëazë guetë të lu shnezë më, el quë nagunaꞌbë lëꞌë të parë gac të shmënë më. Gunaꞌbë më lëꞌë të parë gunë të recibir favurë shtë Cristo, perë iurneꞌ ziaglaꞌguë të stubi nezë. Rialdí lduꞌu të diꞌdzë naná cambi, lë́dëdiꞌi dizaꞌquë shtë më. 


text:
Pues nídiꞌi stubi dizaꞌquë shtë salvaciuni. Es quë bëldá mënë quëgluaꞌa rall lë́ꞌë të diꞌdzë gurënë nu rza lduꞌu të ra diꞌdzë nabëluáꞌahia. Rac shtuꞌu rall gac cambi dizaꞌquë shtë Cristo 


text:
perë si talë tubi mënë u mizmë na u tubi ianglë nazeꞌdë de gubeꞌe, si talë guëluáꞌall lu të stubi dizaꞌquë de lo quë nabëluaꞌa naꞌa lu të, pues nacondenádëll. 


text:
Gulë bësëgná lduꞌu të lo quë naguniꞌi naꞌa lu të antsë; quëgníꞌihia stubi vësë más, si talë chu guëluaꞌa stubi clasë dizaꞌquë nanádiꞌi dizaꞌquë lo quë nabëꞌnë të recibir, Dios gunë cashtigu lë́ꞌëll. Tsall gabildi catë nídiꞌi fin. 


text:
<pb/>Gulë guniꞌi lua, ¿pë quëhuna lo quë narac shtuꞌu mënë u lo quë narac shtuꞌu Dios? ¿Pë quëhuna lo quë narëuuꞌ lduꞌu mënë? Si talë rac shtuaꞌa nihuna narac shtuꞌu nguiu, adë nádiꞌihia muzë shtë Cristo. Dios gunaꞌbë Pablo ziquë poshtë shtë më 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌi Dios, rac shtuaꞌa gac bëꞌa të lëꞌë dizaꞌquë nabëna predicar lu të, adë guzubluhin por pudërë shtë nguiu. 


text:
Adë bëna recibirin de nguiu; adë chu bëluáꞌadiꞌin na, perë mizmë Jesucristo bëluáꞌaiꞌ shtíꞌdziꞌ na. 


text:
<pb/>Lëꞌë të hia bini të lla guc vidë shtëna antsë iurë guanalda religiuni shtë ra më israelitë. Hia nanë́ të lla bëzac zia ra mënë; guzunalda con fuersë ra grupë shtë shmënë Jesús parë guëdëꞌa fin obrë shtë Jesús. Guc shtuaꞌa tsaluhin. 


text:
Lu religiuni shtë israelitë, guca más adelantadë quë grë sahia. Bëna cumplir con ra creenci ni más quë ra sahia de mizmë edá. Nalë́ guc shtúꞌuhia gunë mieti cumplir ra custumbrë shtë shtadë guëluhia 


text:
perë gulë́ Dios na antsë lëꞌë na gala. Nalë́ guc shtuꞌu më na nu bë́ꞌniꞌ tubi favurë; gulë́ më na parë guënahia lu shini më 


text:
nu gunaꞌbë më na parë cuezënú shini më na, nu parë guna predicar dizaꞌquë shtë Jesús lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë. Lëꞌë tiempë nabëꞌnë më ra cusë ni, ni tubi adë chu lu guagnaꞌbë díꞌdzëdiaꞌa; adë guagniꞌinúdiaꞌa mënë shcuendë ra cusë ni. 


text:
Adë guádiaꞌa Jerusalén niagnahia ra mënë naná poshtë antsë de na, sino guahia regiuni shtë Arabia. Despuësë bëabría Damasco. 


text:
<pb/>Gudëdë tsunë izë despuësë de guca shmënë Jesús, iurní guagnahia lu Pedro nananú Jerusalén. Guquëreldënuhia lë́ꞌiꞌ cheꞌñi dzë. 


text:
sulamëntë bini raiꞌ lo quë naguniꞌi mënë de na, de quë lëꞌë nguiu naguzunaldë ra shmënë Jesús; guc shtúꞌull guëdë́ꞌëll fin parë dizaꞌquë, perë iurneꞌ quëhúnëll predicar shtiꞌdzë Jesús. 


text:
Guahia ndë purquë Dios bëluaꞌa më de quë napë quë tsahia Jerusalén. Ndë bëdëá ra mënë naná encargadë con shchiꞌni Jesús. Lu raiꞌ biadiꞌdza dizaꞌquë naquëhuna predicar lu mënë nanádiꞌi më israelitë. Bëna zni parë gac bë́ꞌahia si talë na raiꞌ de acuerdë con shchiꞌnia u si talë biadiꞌdza de baldë. 


text:
Perë ni siquierë adë bë́ꞌnëdiꞌi rall obligar gac circuncidar Tito, u sea guëriuguë cuerpë shtë́hiꞌ nu náhiꞌ më griego. Nunúhiꞌ na iurní. 


text:
Dzë ni bëldá saꞌ naꞌa falsë bëdchini ndë; guatë́ rall ladi naꞌa llgaꞌchi parë quëgldaꞌchi rall lla dzúdëꞌnë naꞌa, si talë napë naꞌa libertá por Cristo u si talë zianaldë naꞌa tëchi ra custumbrë. Guc shtuꞌu rall guëabrí naꞌa stubi, niac naꞌa ziquë tubi naná bajo ordë shtë religiuni shtë rall. 


text:
Perë ni tubi mumëntë adë chu bëdë́ꞌëdiꞌi lugar parë niuaꞌa rall lëꞌë naꞌa parë nezë ni të gac bëꞌa të dizaꞌquë nabëꞌnë të recibir nahin verdá; nunquë adë gac cambin. 


text:
<pb/>Ra narnibëꞌa entrë lëꞌë raiꞌ, adë guníꞌidiꞌi raiꞌ diꞌdzë cubi ziquë mandadë të guna cumplir. Parë na adë rúnëdiꞌi importë chu na raiꞌ purquë Dios adë rúnëdiꞌi më juzguë según lo quë narluaꞌa mieti por fuërë. Quëhuna repetir, ra narnibëꞌa entrë lëꞌë raiꞌ, bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ obligar guna cumplir lëy nabëdëꞌë Dios lu Moisés. 


text:
Al contrari iurë guc bëꞌa raiꞌ de quë bëꞌnë më incarguë lëꞌë na con dizaꞌquë parë guëniꞌinuhia lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë, guc rall cunformë. Guc bëꞌa rall de quë bësheꞌldë më na igual ziquë bësheꞌldë më lëꞌë Pedro të guadiꞌdzë Pedro dizaꞌquë lu ra më israelitë. 


text:
Pues mizmë Dios nabësheꞌldë lëꞌë Pedro ladi ra më israelitë bësheꞌldë më na ladi ra nanádiꞌi më israelitë. El quë nabëꞌnë compañi Pedro parë gúniꞌ zihani milagrë, también bëꞌnë më ni compañi na. 


text:
Jacobo nu Pedro nu Juan na raiꞌ ziquë më principal entrë ra shmënë Jesús; guc bëꞌa raiꞌ de quë Dios gulë́ më na nu bësheꞌldë më na lu dchiꞌni shtë më. Guc raiꞌ cunformë nu gurë́ raiꞌ de acuerdë con na nu Bernabé. Bëneꞌe raiꞌ sí de quë Bernabé nu na tsagniꞌinú naꞌa lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë nu lëꞌë raiꞌ guëaꞌnë raiꞌ con shchiꞌni Dios entrë ra më israelitë. 


text:
Sulë tubi cusë bëꞌnë raiꞌ incarguë de quë guëdëꞌnë naꞌa ayudë parë ra prubi. Zni guc shtuꞌu naꞌa guëdëꞌnë naꞌa dizdë más antsë. Pablo guniꞌi guëc Pedro iurë nanú raiꞌ guëꞌdchi Antioquía 


text:
<pb/>Iurë Pedro gua ciudá Antioquía, guniaꞌa guëc Pedro delantë lúhiꞌ lo quë naquëhúniꞌ adë nazáꞌquëdiꞌin. 


text:
Primërë gudaunúhiꞌ con ra nanádiꞌi më israelitë perë iurë bëdchini mënë nabësheꞌldë Jacobo, bëazë guetë Pedro; adë guaglaꞌguë niaunúhiꞌ con ra më griego. Bëdzëbë Pedro lu ra nazeꞌdë purquë na raiꞌ më israelitë naquëhunë cumplir custumbrë riuguë partë delicadë shtë meꞌdë. 


text:
Nu los de más më israelitë ndë, bëaꞌnë rall de acuerdë nabëꞌnë Pedro hashtë también Bernabé guzublú tsaldí lduꞌi shtiꞌdzë raiꞌ. Bësiguë́ rall lëꞌë Bernabé con devociuni falsë shtë rall. 


text:
Iurë gunahia hiadë ziazúdiꞌi raiꞌ de acuerdë con verdá shtë dizaꞌquë, guniaꞌa lu Pedro delantë grë rall: “Lë́ꞌël nal më israelitë nu guquëréldël ziquë ra mënë nanádiꞌi më israelitë. Bësáꞌnël custumbrë shtë më israelitë. ¿Pëzielú rúnël obligar ra nanádiꞌi më israelitë guëbani rall ziquë më israelitë?” Nasalváraꞌa sulë por fe 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa na naꞌa më israelitë; shtadë naꞌa na raiꞌ më israelitë. Nádiꞌi naꞌa ziquë los de más pecadurë nanádiꞌi më israelitë 


text:
perë rac bëꞌa naꞌa de quë ni tubi nguiu gáquëdiꞌi më zaꞌquë delantë lu Dios por quëhunë nguiu cumplir lëy shtë Moisés. Nanë́ naꞌa gac salvar nguiu sulë si talë tsaldí lduꞌu nguiu shtiꞌdzë Jesucristo. Por ni zac lëꞌë hiaꞌa rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë Cristo Jesús. Sulë por ni tubldí na shcuéndaꞌa lu Dios. Adë rialdídiꞌi lduꞌu hiaꞌa por gunë mieti cumplir lëy, gac salvar mënë purquë ni tubi chu gunë gan gac tubldí shcuéndiꞌ lu Dios por rúnëll cumplir lo quë narniꞌi lëy. 


text:
Hia guniaꞌa na hiaꞌa më zaꞌquë delantë lu Dios sulë purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa nu guniaꞌa rquiꞌni gac bëꞌa hiaꞌa nápaꞌa duldë igual ziquë los de más pecadurë. ¿Gu runë cuntienë diꞌdzë rëꞌ de quë Cristo rsini lëꞌë hiaꞌa lu duldë parë gac bëꞌa hiaꞌa nadápaꞌa duldë? Aquëdiꞌi. 


text:
Si talë tsanalda nezë nabësaꞌna antsë parë guëabría guna cumplir ra custumbrë, iurní de verdá napa faltë 


text:
purquë na, hia gutia parë lëy guahietë; adë quëhúnëdiaꞌa confiar lëꞌë lëy parë guëbania tubi vidë narëuuꞌ lduꞌu Dios. 


text:
Hia vidë gushë gualú con Cristo lu cruz. Lëꞌë duldë adë rnibë́ꞌadiꞌin na iurneꞌ, sino Cristo bëneꞌe vidë cubi nu rnibëꞌa më na. Vidë cubi nanapa iurneꞌ laꞌni guë́ꞌdchiliu, napa por pudërë shtë shini Dios purquë rialdí lduaꞌa shtiꞌdzë më, el quë narac shtuꞌu na nu gútiꞌ shlugara lu cruz. 


text:
Adë quëquë́ guiáꞌadiaꞌa favurë nabëꞌnë më parë gac salvara. Si talë na posiblë gac salvar mieti por gunë rall cumplir lëy, iurní shldi guti Cristo. Sulë por galguti shtë më quëhunë Dios recibir lëꞌë hiaꞌa ziquë mënë naná tubldí shcuendë lu më, u sea mënë nanápëdiꞌi faltë delantë lu më.<pb/>


text:
Lëꞌë të naquëreldë Galacia, lëꞌë të nadë rúnëdiꞌi llgabë, ¿chull bësiguë́ lëꞌë të, të parë bëazë guetë të shnezë Dios? Lu të biadiꞌdzë naꞌa dizaꞌquë de quë Cristo guc crucificáriꞌ. Clarë riasë́ të guti më lu cruz. 


text:
Iurneꞌ gulë guniꞌi lua ¿gu bëꞌnë të recibir Espíritu Santo shtë Dios purquë bëꞌnë të cumplir lëy shtë Moisés u purquë rialdí lduꞌu të dizaꞌquë shtë Jesús? 


text:
¿Gu na verdá na të mënë nadë rac bë́ꞌadiꞌi? Guzublú vidë cubi shtë të por Espíritu Santo; tubsë cusë bëꞌnë të; gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më perë iurneꞌ rniꞌi të rquiꞌni gunë mieti cumplir lëy shtë Moisés parë gac salvar të. ¿Pë adë rac bë́ꞌadiꞌi të iurneꞌ 


text:
u shldi bëꞌnë të sufrir zihani cusë durë? Pues guquin embanë si talë tsaglaꞌguë të tëchi custumbrë guahietë. 


text:
Iurë bëdëꞌë Dios Espíritu Santo nu quëhúniꞌ milagrë entrë lëꞌë të ¿gu runë mëhin purquë rianaldë të tëchi lëy u sulë purquë rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë më? 


text:
<pb/>Guná, Abraham guquëréldiꞌ antsë de Moisés. Gualdí lduꞌu Abraham shtiꞌdzë Dios nu guná më fe shtë Abraham nu bëꞌnë më tratë Abraham ziquë nguiu zaꞌquë delantë lu më. 


text:
Por ni rac bëꞌa hiaꞌa sulë el quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios na rall ziquë shini Abraham delantë lu më. 


text:
Zni Sagradas Escrituras guniꞌi dizdë más antsë de quë ra mënë nanádiꞌi më israelitë, gunë më recibir lëꞌë rall si talë rialdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më. Por ni guniꞌi më lu Abraham dizaꞌquë rëꞌ: “Gunë ldahia grë́tëꞌ mënë shtë guë́ꞌdchiliu por lë́ꞌël”. 


text:
Zni grë́tëꞌ el quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios, quëhunë ldaiꞌ më lëꞌë raiꞌ purquë napë rall mizmë fe quë Abraham. 


text:
<pb/>Grë ra narniꞌi napë quë gunë cumplir grë puntë shtë lëy parë gac salvar mënë, nacondenadë rall purquë naescritë zndëꞌë: “Grë́tëꞌ nadë gúnëdiꞌi cumplir grë puntë lo quë naná escritë laꞌni librë shtë lëy, nudé rall”. 


text:
Clarë nahin de quë ni tubi adë chu naperdunë lu Dios por bë́ꞌnëll cumplir mandamientë shtë lëy purquë Espíritu Santo rniꞌi laꞌni Sagradas Escrituras: “Sulë el quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios gunë më recibir cumë mënë naná tubldí shcuéndiꞌ lu Dios. Nápëll vidë sin fin.” 


text:
El quë narunë confiar de quë por gúnëll cumplir lëy por ni tubldí na shcuéndëll lu Dios, pues nguiu ni adë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios purquë naescritë: “El quë narunë cumplir grë puntë shtë lëy, gápëll vidë sin fin ziquë tubi premi”. 


text:
<pb/>Cristo bëlá lëꞌë hiaꞌa lu sentënci nabësëdchini lëy. Lëꞌë lëy bëꞌnë condenar lëꞌë hiaꞌa lu galguti, perë Cristo gudilli parë gac salváraꞌa. Lëꞌë më gúquiꞌ ziquë tubi cusë nanudé por duldë shtë hiaꞌa. Sagradas Escrituras rniꞌi: “Nacondenadë por Dios grë el quë naquë́ lu tubi hiaguë”. 


text:
Guti Cristo Jesús parë gac cumplir promësë naguniꞌi Dios lu Abraham. Por Jesús bëꞌnë ldaiꞌ Dios ra mënë nanádiꞌi israelitë nu bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa sulë purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më. Promësë shtë Dios nu lëy 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌi dizaꞌquë, quëgniaꞌa lu të tubi comparaciuni nazeꞌdë laꞌni vidë shtë mieti. Iurë tubi nguiu runtsáꞌull tëstë, si talë bë́ꞌnëll firmarin, ni tubi adë chu guëtíꞌidiꞌin, nilë gúnëll cambiarin. 


text:
Dios bëꞌnë tubi promësë lu Abraham nu zac parë tubi llëbní Abraham. Sagradas Escrituras rníꞌidiꞌi “parë zihani llëbní Abraham” si fuërë zihani mënë, sino rniꞌi Sagradas Escrituras: “tubsë llëbnil”; quiere decir tubsë nguiu. Nguiu ni na Cristo. 


text:
Lo quë narniaꞌa lu të es quë Dios bëdëꞌë tubi promësë lu Abraham nu bëꞌnë më firmarin con mizmë diꞌdzë shtë më. Bëdëꞌë më lëy lu Moisés tapë gahiuꞌa galdë bë chi izë despuësë de Abraham, perë lëy ni adë bëtíꞌidiꞌi promësë nabëdëꞌë Dios lu Abraham. 


text:
Si talë bendición shtë Dios na por gunë mieti cumplir lëy, iurní adë nádiꞌin por tubi promësë sino tubi premi; perë bëꞌnë Dios prometer lu Abraham sulë ziquë tubi favurë shtë më. 


text:
<pb/>Iurnétiaꞌa, ¿pëzielú bëdëꞌë Dios ra mandamientë parë ra mënë? Bëdëꞌë Dios mandamientë parë gac bëꞌa hiaꞌa de quë na hiaꞌa pecadurë. Lëꞌë lëy napë pudërë hashtë bëdchini lëꞌë llëbní Abraham. Zni bëꞌnë Dios prometer lu llëbní Abraham. Ra ianglë shtë Dios beꞌdë guësaꞌnë lëꞌë lëy nu bëꞌnë raiꞌ incarguë lëy lu Moisés, el quë nazú guëláu entrë Dios nu mënë. 


text:
Perë iurë bëꞌnë më prometer lu Abraham, adë ni chu zugaꞌadiꞌi guëláu. Sulë Dios con Abraham; tubldí bëdchini shtiꞌdzë më lu Abraham. Bëdëꞌë Dios ra mandamientë 


text:
<pb/>Iurní rnaꞌbë diꞌdza ¿quëhunë lëy shtë Moisés cuntrë promësë shtë Dios? Aquëdiꞌi. Si talë lëꞌë lëy napë pudërë parë guëdëꞌëin vidë eternë parë lëꞌë mieti, iurní gac tubldí shcuendë mieti por guëzuꞌbë diaguë rall puntë shtë lëy. 


text:
Perë Sagradas Escrituras rniꞌi de quë grë́tëꞌ mënë napë rall duldë; na rall culpablë delantë lu Dios. Zni guc voluntá shtë më parë grë mieti tsasë́ rall vidë eternë zeꞌdë de Dios parë grë naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesucristo, lë́dëdiꞌi nasalvar mieti por ra mandamientë. 


text:
<pb/>Antsë de guëdchini dizaꞌquë shtë Jesús, lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa ziquë prësi bajo ordë shtë lëy. Lëꞌë lëy gunibëꞌa lëꞌë hiaꞌa hashtë iurë lëꞌë Cristo bëdchini. 


text:
Ziquë tubi criadë na encargadë parë quëhápëll tubi llguëꞌnë, zni guc lëy parë lëꞌë hiaꞌa. Guc bëꞌa hiaꞌa pë na mal nu pë na bien por lëy, perë hia bëdchini Cristo. Por Cristo tubldí na shcuéndaꞌa lu Dios sulamëntë purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më. 


text:
Hia iurneꞌ cumë bëdchini dizaꞌquë shtë Jesús, adë nádiꞌiaꞌa ziquë lëꞌë llguëꞌnë shtë comparaciuni; adë nádiꞌiaꞌa bajo ordë shtë mandamientë. 


text:
Grë ra mënë naná unidë con Jesús, na ziquë tubsë cuerpë. Hia nádiꞌi importë si talë nal më israelitë u më griego; u si talë nal bajo ordë shtë saꞌl u si talë nápël libertá; u si talë nal nguiu u nal naꞌa. 


text:
Si talë nal shmënë Cristo pues iurní nal llëbní Abraham nu grë lo quë nabëꞌnë më prometer lu Abraham, lëꞌë të zac napë të.<pb/>


text:
Lo quë naquëgniaꞌa lu të nahin cumë ziquë tubi llguëꞌnë nagunë recibir tubi herenci. Guti ra shtadë llguëꞌnë nu todavía nall llguëꞌnë. Nall ziquë tubi muzë narunë dchiꞌni; rnibë́ꞌadiꞌill lëꞌë herenci nabë́ꞌnëll recibir, perë en verdá lëꞌë llguëꞌnë nashtënë herenci ni. 


text:
Nanú mënë nacanihapë ra cusë shtë llguëꞌnë; nanú ra naná encargadë con herenci ni hashtë guëgaꞌa iurë naguniꞌi shtadë llguëꞌnë, iurní lë́ꞌëll guënáꞌzill herenci. 


text:
Zni na con lëꞌë hiaꞌa; antsë na hiaꞌa ziquë llguëꞌnë shtë comparaciuni. Bëzuꞌbë diágaꞌa enseñansë nu custumbrë shtë ra mënë guë́ꞌdchiliu 


text:
perë iurë bëgaꞌa tiempë nabëꞌnë Dios disponer, bësheꞌldë më shini më lu guë́ꞌdchiliu. Bëdchíniꞌ por tubi naꞌa nu bëꞌnë tucarë gúniꞌ cumplir puntë shtë lëy purquë náhiꞌ më israelitë. 


text:
Bëdchíniꞌ parë gúniꞌ librar lëꞌë hiaꞌa lu lëy nabëꞌnë condenar lëꞌë hiaꞌa. Zni bëneꞌe më derechë të guëdë́ꞌnaꞌa recibir libertá ziquë shini më. 


text:
<pb/>Na të shini më; por ni bësheꞌldë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të. Por lëꞌë Espíritu Santo rniꞌi hiaꞌa lu Dios: “Shtadë naꞌa”. 


text:
Por ni na të shini Dios, lë́dëdiꞌi bajo ordë shtë custumbrë. Por naná të shini Dios, guëneꞌe më tubi herenci purquë unidë na të con Cristo. Runë llgabë Pablo por ra shmënë Jesús 


text:
<pb/>Antsë lëꞌë të adë gunë́diꞌi të Dios; dzë ni na të bajo ordë shtë ra dios naguctsaꞌu. Bëzuꞌbë diaguë të voluntá shtë ra dios nananú lu guë́ꞌdchiliu perë de verdá nádiꞌi raiꞌ Dios. 


text:
Perë iurneꞌ nanë́ të Dios verdadërë; más bien quëgniaꞌa lu të, Dios runguë bëꞌa më lëꞌë të ziquë shini më. ¿Pëzielú bëabrí të stubi lu nezë gushë, lu rëglë nu custumbrë nanápëdiꞌi pudërë? ¿Gu rac shtuꞌu të gunë të obedecer ra cusë ni ziquë tubi nanaliꞌbi con ra custumbrë? 


text:
¿Pëzielú todavía rialdí lduꞌu të nanecesari gunë të cumplir ra dzë delicadë, u dzë shtë villili, u ra dzë shtë laní, u gunë të cumplir custumbrë shtë izë según rniꞌi lëy? 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌu shtiꞌdzë Jesús, na quëhuna ruëguë lu të de quë gac të librë ziquë na. Antsë guanalda tëchi ra custumbrë, perë bëaca shmënë Cristo ziquë na të iurneꞌ. Lëꞌë të siemprë bëꞌnë të tratë na bien lë́dëdiꞌi manërë mal. 


text:
Galguidzë ni guc tubi cusë dushë parë lëꞌë të perë adë bë́ꞌnëdiꞌi të desprëci na; adë bëquë́ guiáꞌadiꞌi të na sino al contrari, bëꞌnë të recibir na ziquë tubi ianglë shtë Dios u ziquë mizmë Cristo Jesús. 


text:
¿Pë bëaꞌldë lduꞌu të de quë tiempë naguquëreldënúa lëꞌë të, nalë́ bëquitë lduꞌu të? ¿Pë guc iurneꞌ? Pues nahia testigu de quë si fuërë posiblë, na të dispuestë nianeꞌe të prupi slu të shlugar slua. 


text:
Ra mënë narianaldë tëchi lëy, rac shtuꞌu rall gac të shmënë rall, perë lë́dëdiꞌi parë bien shtë të sino rac shtuꞌu rall tsanaldë të tëchi enseñansë shtë rall parë despuësë gunë nadchini rall na të shmënë rall. 


text:
Parë na nazaꞌquë rac shtuꞌu mënë ni lëꞌë të perë sulë si talë na parë bien shtë të. Zni rac shtuaꞌa guëdubi tiempë, lë́dëdiꞌi sulamëntë iurë naquëreldënúa lëꞌë të. 


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, ziquë tubi naꞌa quëzac zi lu dulurë iurë guëdchini meꞌdë lu guë́ꞌdchiliu, quëhuna sufrir stubi vësë más hashtë conductë shtë të na de acuerdë con voluntá shtë Cristo. 


text:
Rac shtuaꞌa niabezënúa lëꞌë të iurneꞌ parë guadiꞌdza lu të stubi mudë. Pues adë rac bë́ꞌadiaꞌa pë guna con lëꞌë të iurneꞌ. Comparaciuni shtë Agar nu Sara 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuꞌu guëabrí të parë tsanaldë të tëchi lëy, gulë guniꞌi lua ¿gu adë riasë́diꞌi të lo quë narniꞌi lëy? 


text:
Naescritë laꞌni Sagradas Escrituras de quë gupë Abraham chupë llguëꞌnë; túbill nall shini tubi naꞌa narunë sirvë laꞌni hiuꞌu shtë Abraham; stubi llguëꞌnë gulë por tseꞌlë Abraham. 


text:
Lëꞌë shini criadë gulë ziquë grë llguëꞌnë, perë llguëꞌnë nagupë tseꞌlë Abraham, gúliꞌ cumë milagrë. Bëꞌnë më prometer guëdëꞌë më tubi shini raiꞌ aunquë tseꞌlë Abraham na më gushë. 


text:
Ni na ziquë tubi comparaciuni. Guërupë ra naꞌa ni quëhunë raiꞌ representar chupë conveñi entrë Dios nu mënë. Tubi conveñi zeꞌdë dizdë dani shtë Sinaí catë bëdëꞌë më lëy parë Moisés. Agar runë representar lëy ni. Grë́tëꞌ ra narianaldë tëchi lëy, na rall shini Agar nu na rall bajo ordë shtë lëy. 


text:
Agar na ziquë dani Sinaí nananú Arabia. Rúniꞌ representar ra naquëreldë ciudá Jerusalén iurneꞌ. Na rall bajo ordë shtë lëy. 


text:
Perë nanú stubi Jerusalén nazeꞌdë de gubeꞌe. Librë na mënë ni. Na rall librë de custumbrë nu rëglë shtë nguiu. Jerusalén ni na ziquë shniꞌa hiaꞌa 


text:
purquë Sagradas Escrituras rniꞌi:<pb/>Bëquitë ldúꞌul, lë́ꞌël nagúpëdiꞌi shínil.<pb/>Bëquitë ldúꞌul nu guniꞌi fuertë labansë parë Dios.<pb/>Lë́ꞌël nadë nápëdiꞌi shínil, bëquitë ldúꞌul purquë lëꞌë naꞌa nanápëdiꞌi tséꞌliꞌ<br/>gápëll más shíniꞌ quë lëꞌë naꞌa nanapë tséꞌliꞌ. 


text:
<pb/>Perë lëꞌë hiaꞌa naná rialdí lduꞌi Jesús, na hiaꞌa ziquë Isaac. Na hiaꞌa shini Dios por tubi promësë naguniꞌi më. 


text:
Iurneꞌ ziquë tiempë shtë Abraham, lëꞌë shini nagulë ziquë grë mënë, guzunáldëll naná shini nagulë por pudërë shtë Espíritu Santo. Igual quëhunë mënë iurneꞌ; ra mënë narianaldë tëchi lëy, quëzac zi rall shmënë Dios. 


text:
Perë ¿pë rniꞌi Sagradas Escrituras shcuendë ra cusë ni? Rniꞌin: “Gulú lëꞌë naꞌa narunë dchiꞌni lídchil con shíniꞌ purquë adë gúnëdiꞌi tucarë caꞌa shini naꞌa ni herenci juntë con shini shtë legítimë tseꞌlë Abraham”. 


text:
Zni nahin; lëꞌë të naná rialdí lduꞌi Jesús, adë na hiaꞌa ziquë shini Agar el quë naguc criadë shtë Sara. Adë rianáldëdiꞌiaꞌa tëchi custumbrë shtë lëy, perë rialdí lduꞌu hiaꞌa promësë shtë Dios. Na hiaꞌa shini Sara nanapë libertá.<pb/>


text:
Bëlá Cristo lëꞌë hiaꞌa parë gápaꞌa libertá. Adë nádiꞌi hiaꞌa bajo ordë shtë lëy iurneꞌ. Por ni gulë gac firmë lu libertá nabëneꞌe më nu adë guëdë́ꞌëdiꞌi të sí guënibëꞌa lëy shtë mënë lëꞌë të stubi. 


text:
<pb/>Gulë bëquë́ diaguë naquëgniaꞌa lu të. Na Pablo, quëgniaꞌa si talë rialdí lduꞌu të nanecesari riuguë cuerpë shtë të parë gac salvar të, iurní quëquë́ guiáꞌal shtiꞌdzë Cristo; iurní lo quë nabëꞌnë Cristo adë lasáquëdiꞌi parë lë́ꞌël. 


text:
Rac shtuaꞌa guëniaꞌa lu të stubi, de quë grë mieti narialdí lduꞌi custumbrë shtë galriuguë cuerpë shtë nguiu, lëꞌë rall napë quë gunë rall cumplir grë puntë shtë lëy nabëquëꞌë Moisés. 


text:
Lëꞌë të naná rialdí lduꞌi de quë gunë më recibir lëꞌë të por quëhunë të cumplir lëy, adë nádiꞌi të unidë con Cristo. Lëꞌë të bësëaꞌnë të shnezë Dios. Nídiꞌi mudë gunë më favurë të gac salvar të. 


text:
Lëꞌë hiaꞌa dzulézaꞌa dzë nagunë më cambiar lëꞌë hiaꞌa të gácaꞌa mënë zaꞌquë delantë lu Dios. Rialdí lduꞌu hiaꞌa lëꞌë më nu gaquin por Espíritu Santo shtë më. 


text:
Si talë unidë na hiaꞌa con Cristo, adë lasáquëdiꞌi si talë bë́ꞌnël cumplir custumbrë shtë galriuguë cuerpë u adë bë́ꞌnëdiꞌil cumplirin. Lo quë nalasac lu Dios na si talë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më de verdá nu si talë por fe rac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa. 


text:
<pb/>Bien guzublú gunaꞌzi të shnezë më perë ¿chu guluguë́ lëꞌë të parë adë rzuꞌbë diáguëdiꞌi të shtiꞌdzë Dios? 


text:
Ldaiꞌ shtë rall na ziquë levadurë nu nanú tubi dichë narniꞌi: “Duꞌpë levadurë rshepin guëdubi nacubë”. 


text:
Napa confiansë de quë lëꞌë Dadë Jesús adë guësáꞌnëdiꞌi më tsaldí lduꞌu të stubi diꞌdzë, sulë lo quë nabëluáꞌahia lëꞌë të, ni sí, tsaldí lduꞌu të. El quë narsini lduꞌu të stubi nezë, gunë Dios cashtigu lë́ꞌëll; adë nídiꞌi importë si talë nall më ruꞌbë u si adë nádiꞌill më ruꞌbë entrë lëꞌë të. 


text:
<pb/>Ra mësë falsë cagniꞌi rall de quë quëhuna predicar custumbrë shtë galriuguë cuerpë të gac salvar mieti, perë si talë na todavía quëgniaꞌa lu të de quë nanecesari chuguë cuerpë shtë të parë gac salvar, ¿pëzielú rzunaldë ra më israelitë na? Si talë nahin ziquë rniꞌi rall, adë nialdë́diꞌi rall por dizaꞌquë narniꞌi sulë por galguti shtë Jesús lu cruz gac salváraꞌa. 


text:
Rac shtuaꞌa de quë ra narsiguë́ lëꞌë të con enseñansë ni chuguë cuerpë rall hashtë más todavía ziquë runë mënë nadë guënë́diꞌi Dios. 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús, gulë́ më lëꞌë të parë napë të libertá, perë lë́dëdiꞌi parë gunë të duldë. Más bien gulë bëꞌnë sirvë lu saꞌ të con amor. 


text:
Gunë të cumplir guëdubi lëy shtë Dios si talë guëzuꞌbë diaguë të tubsë mandamientë narniꞌi: “Gulë gac shtuꞌu saꞌl ziquë rac shtúꞌul mizmë lë́ꞌël”. 


text:
Perë si talë lëꞌë të rdildi të ziquë ra ma, rahuëꞌ ma saꞌ ma; gulë gapë cuidadë no sea guëshiꞌni të shchiꞌni Dios ndë. Lo quë narac shtuꞌu lduꞌu nguiu nu lo quë narac shtuꞌu Espíritu Santo 


text:
<pb/>Lo quë narniaꞌa lu të na zndëꞌë: gulë gubani según narniꞌi Espíritu Santo. Si talë rianaldë të tëchi Espíritu Santo, adë gúnël cumplir deseo mal nananú laꞌni ldúꞌul 


text:
purquë grë ra deseo mal, nahin cuntrë Espíritu shtë Dios nu lëꞌë Espíritu na contrari shtë deseo mal; deseo mal nahin contrari shtë Espíritu. Por ni adë gáquëdiꞌi gunë të ra cusë narac shtuꞌu të 


text:
perë si talë guësaꞌnë të quëgsë́ Espíritu Santo lëꞌë të, iurní lëꞌë lëy nápëdiꞌin pudërë parë gunin condenar lëꞌë të. 


text:
<pb/>Clarë rluaꞌa ra deseo mal nananú laꞌni lduꞌu mieti. Rquënú rall tseꞌlë mënë. Nabani rall ziquë mbecu. Napë rall vici. 


text:
Runë rall adorar stubi cusë, lë́dëdiꞌi sulë Dios. Rialdí lduꞌu rall galbëlliú. Napë rall llanë laꞌni lduꞌu rall. Rdildinú rall saꞌ rall. Napë rall mbidi. Na rall më dishiꞌbi; rëuuꞌ lduꞌu rall iurë nanú divisioni. 


text:
Celosë na rall; rdchisú rall pë shtë mënë. Rguini rall mënë. Rzuuꞌdchi rall. Nalë́ rau shaꞌtë rall. Runë rall stubi ra cusë nanadë rlluíꞌidiꞌi, runë rall ziquë mamflor; perë grë mënë ni, quëgniaꞌa lu të iurneꞌ igual ziquë hia guniaꞌa lu të antsë, el quë narunë ra cusë rëꞌ adë nídiꞌi mudë tsutëll lugar catë rnibëꞌa Dios. 


text:
<pb/>Perë lo quë narunë Espíritu laꞌni lduꞌu el quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë më na zndëꞌë: rac shtúꞌull saꞌll. Rquitë ldúꞌull. Rbedchí ldúꞌull. Nápëll pacënci con saꞌll. Ráquëll më zaꞌquë. Rúnëll cumplir shtíꞌdzëll. 


text:
Nadúꞌull. Quëhápëll el mizmë lë́ꞌëll të gúnëdiꞌill duldë. Ra cusë mal adë rúnëdiꞌi gan lull sino quë quëréldëll bien. Nídiꞌi lëy narunë prohibë ra cusë rëꞌ. 


text:
Grë ra shmënë Jesús, hia bëdëꞌë fin ra cusë mal rëꞌ, mal llgabë con deseo mal nananú laꞌni lduꞌu mieti. 


text:
Cumë ziquë quëréldaꞌa por pudërë shtë Espíritu Santo, cha guëdëꞌë hiaꞌa sí, de quë Espíritu Santo guësë́ më lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë të shmënë Jesús, si talë guëdzelë të tubi saꞌl ldáguëll laꞌni duldë, lëꞌë të narsë́ Espíritu Santo napë quë guëniꞌinú të mënë ni të parë adë tsagláꞌguëdiꞌi gúnëll duldë. Perë gulë bëꞌnë ni ziquë më naduꞌu. Cadë tubi të gapë të cuidadë no sea quë lë́ꞌël guëtëꞌdë Satanás prëbë lë́ꞌël të ldáguël lu duldë. 


text:
Gulë bëꞌnë compañi saꞌl lu grë cusë durë, cadë tubi de lëꞌë të; zni gunë të cumplir lëy shtë Cristo. 


text:
<pb/>Si talë tubi de lëꞌë të rialdí ldúꞌul de quë lasáquël, iurní lu Dios lasáquëdiꞌil; mizmë lë́ꞌël quëgsiguël lë́ꞌël. 


text:
Cadë tubi nguiu napë quë gunë juzguë mizmë lë́ꞌëll, dchiꞌni naquëhunë nguiu; iurní guëquitë ldúꞌull por lo quë naquëhúnëll. Iurní nídiꞌi nicidá gúnëll comparar dchiꞌni shtë́nëll con dchiꞌni shtë sáhiꞌ. 


text:
<pb/>Adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí guësiguë́ mizmë lëꞌë të, ni tubi adë chu gúnëdiꞌi gan lu Dios parë guësiguëll lëꞌë më. Grë́tëꞌ el quë narcabní nguiu, ni napë quë guëcaꞌa nguiu. Lo quë narunë nguiu napin cusechë despuësë. 


text:
Si talë tubi mieti zianaldë tëchi ra deseo mal nananú laꞌni ldúꞌull, de mizmë vidë mal gápëll galguti. Perë si talë zianaldë nguiu tëchi ra cusë zaꞌquë shtë Espíritu Santo, gápëll tubi cusechë por mizmë Espíritu. Guëbánill parë siemprë. 


text:
Zni, adë chu cuézëdiꞌi gunë cusë zaꞌquë; adë chu guëdzáguëdiꞌi. Cha guëdë́ꞌnaꞌa bien parë saꞌ hiaꞌa purquë si talë tsagláꞌgaꞌa shnezë më, tubi dzë guëneꞌe më tubi ganzaꞌquë. 


text:
Por ni cadë vësë rdchini lugar parë guëdë́ꞌnaꞌa bien parë saꞌ hiaꞌa, pues guëdë́ꞌnaꞌa cumplir. Guëdë́ꞌnaꞌa bien, especialmente parë ra naná rialdí lduꞌi enseñansë nanapë los de más shmënë Dios. Rialú cartë rëꞌ con tubi saludë 


text:
Grë́tëꞌ naquëhunë obligar lëꞌë të parë tsutë́ të laꞌni custumbrë shtë më israelitë, rac shtuꞌu rall riuguë cuerpë shtë të, perë nadë más runë rallin parë guëaꞌnë rall bien lu mënë nu parë adë guëzac zídiꞌi mënë lëꞌë rall cumë shmënë Jesucristo, el quë naguti lu cruz. 


text:
Ra mënë narianaldë tëchi custumbrë rëꞌ, adë quëhúnëdiꞌi rall cumplir grë puntë shtë lëy perë rac shtuꞌu rall tsanaldë të tëchi ra cusë ni, nadë más purquë rac shtuꞌu rall gac rall më ruꞌbë. Rniꞌi nadchini rall purquë rianaldë të tëchi rall. 


text:
Perë na rialdí lduaꞌa tubsë cusë parë gac salvara; runë nadchinia por tubsë cusë naná galguti shtë Dadë Jesucristo. Cuë më lu cruz por na. Por mizmë cruz shtë më ra cusë mal shtë guë́ꞌdchiliu, guti rahin parë na nu nahia ziquë naguti parë ra cusë ni. 


text:
Lu Dios adë rúnëdiꞌi importë riuguë shcuérpaꞌa u adë riúguëdiꞌin. Tubsë cusë lasac lu më si talë na hiaꞌa mënë nacubi por pudërë shtë Espíritu Santo. 


text:
Parë grë ra narianaldë tëchi enseñansë rëꞌ, guëgaꞌa lduꞌu më lëꞌë rall nu cuedchí lduꞌu rall. Ni na rall shmënë Dios, mënë israelitë de verdá. 


text:
<pb/>Dizdë iurneꞌ parë delantë adë chu guëníꞌidiꞌi de quë nápëdiaꞌa derechë parë guëluáꞌahia ra cusë ni, purquë grë ra ndiꞌbë nanuaꞌa shcuerpa rluaꞌain de quë Jesucristo na Shlama. 


text:
Tiempë guahietë guniꞌi Dios lu shtadë guëlú hiaꞌa iurë biadiꞌdzë ra profetë. Zihani vësë nu zihani manërë guniꞌinú më lu shtadë guëlú hiaꞌa por enseñansë shtë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë më 


text:
perë iurneꞌ lúltimë tiempë biadiꞌdzë më lu hiaꞌa iurë bëdchini shini më, Jesús. Dios bëcueꞌshtë́ guë́ꞌdchiliu por lëꞌë shini më, nu gulë́ Dios shini më parë guënibë́ꞌaiꞌ grë cusë nananú guë́ꞌdchiliu nu gubeꞌe. 


text:
Lëꞌë shini më na ziquë galrabtsëꞌë shtë Dios. Ziquë na Dios zni na Jesús, ecsactë ziquë Shtádiꞌ. Por Jesús rniꞌbi grë ra cusë; por pudërë shtë shtiꞌdzë më adë rialúdiꞌi guë́ꞌdchiliu. Despuësë de bëzunë́ më almë shtë hiaꞌa de grë duldë, iurní guzubë më lugar shtë hunurë ladë ldi culaꞌni Dios pudërusë catë quëbezë më gubeꞌe. Shini Dios na más më ruꞌbë quë ra ianglë 


text:
<pb/>Lëꞌë shini Dios na më más më ruꞌbë quë ra ianglë. Pues bëꞌnë Jesús recibir mejurë lugar; bëdëꞌë Dios tubi lë parë shini më namás lasac quë lë shtë ianglë. 


text:
Dios nunquë adë guníꞌidiꞌiꞌ lu tubi ianglë:<pb/>Lë́ꞌël nal shinia.<pb/>Bëna punërë lë́ꞌël; súbël lugar shtë hunurë. Nunquë guniꞌi Dios de tubi ianglë:<pb/>Na nahia Dadë parë lë́ꞌël.<pb/>Nu lë́ꞌël gáquël shinia. 


text:
Perë iurë bësheꞌldë Dios shini më lu guë́ꞌdchiliu, bëꞌnë më honrar lë́ꞌiꞌ nu guniꞌi më:<pb/>Grë́tëꞌ ianglë shtë Dios gunë raiꞌ adorar lë́ꞌël. 


text:
De ra ianglë guniꞌi Dios:<pb/>Quëhunë më gac raiꞌ ziquë mbë.<pb/>Gac raiꞌ ziquë beꞌlë narruꞌu lu guiꞌi të gunë raiꞌ lo quë narnibëꞌa më. 


text:
Perë lu shini Dios guniꞌi më:<pb/>Nal Dios; catë rnibë́ꞌal na parë siemprë; adë tsalúdiꞌin.<pb/>Bandërë shtë́nël quëhunë significar nal rëy justë.<pb/> 


text:
Rac shtúꞌul ra cusë tubldí, perë rna túshël nanádiꞌi de acuerdë con lëy shtë më.<pb/>Por ni Dios shtë́nël bëtiáꞌaiꞌ sëiti guë́quël të guëquitë ldúꞌul más quë grë ra saꞌl. 


text:
Nu zac guniꞌi Dios de lëꞌë më:<pb/>Nia Dadë, lë́ꞌël bëcueꞌshtël grë́tëꞌ ra cusë dizdë principi shtë guë́ꞌdchiliu.<pb/>Con guiáꞌal bëcueꞌshtël gubeꞌe.<pb/> 


text:
Nu lë́ꞌël guëtúꞌbil guë́ꞌdchiliu nu gubeꞌe ziquë daaꞌ.<pb/>Gac cambi grë ra cusë ni, perë lë́ꞌël nal mizmë nedzë́ nu parë siemprë; lë́ꞌël guëbánil parë siemprë. 


text:
Nunquë guniꞌi Dios lu tubi ianglë:<pb/>Guzubë ladë ldi shtëna hashtë guna gan lu grë enemigu shtë́nël nu guëzuꞌbë diaguë rall shtíꞌdzël. 


text:
Grë ra ianglë na raiꞌ espíritu narunë cumplir voluntá shtë Dios. Bësheꞌldë më lëꞌë raiꞌ parë gunë raiꞌ compañi ra nabëꞌnë recibir salvaciuni shtë më.<pb/>


text:
Blac llëruꞌbë na shini Dios; por ni napë quë guëdë́ꞌnaꞌa cuendë bien ra diꞌdzë nabíniaꞌa të parë adë chu guësëáꞌnëdiꞌi shnezë Dios. 


text:
Ra shtiꞌdzë Dios naguniꞌi ra ianglë antsë, napin pudërë nu grë ra mënë nadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më, guc cashtigu rall. Bëꞌnë rall recibir pagu justë según duldë nu faltë nabëꞌnë rall. 


text:
Verdá nahin, por ni ¿llallë guëdë́ꞌnaꞌa të parë guëcaꞌchilú hiaꞌa lu juici si talë adë guëzuꞌbë diáguëdiꞌiaꞌa dizaꞌquë? purquë llëruꞌbë na salvaciuni shtë më. Lëꞌë salvaciuni rëꞌ primërë biadiꞌdzë Dadë Jesús, nu despuësë ra nabini shtiꞌdzë më, bëꞌnë raiꞌ testificar de quë verdá na diꞌdzë ni. Bëdë́ꞌnaꞌa recibir diꞌdzë shtë salvaciuni de lëꞌë raiꞌ. 


text:
Nu Dios bëluáꞌaiꞌ shtíꞌdziꞌ na verdá por sëñi nu milagrë nu cusë ruꞌbë nu por Espíritu Santo nabëneꞌe më parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa. Cadë túbiaꞌa bëdë́ꞌnaꞌa recibir don nabëzëlaaꞌdchi Espíritu Santo según voluntá shtë Dios. Jesucristo gúquiꞌ ziquë bëchi saꞌ hiaꞌa 


text:
<pb/>Stubi puntë; adë gunibë́ꞌadiꞌi Dios de quë guë́ꞌdchiliu nazeꞌdë, gaquin bajo ordë shtë ra ianglë. Cagniꞌi naꞌa shcuendë guë́ꞌdchiliu verdadërë. 


text:
Pues tubi partë shtë Sagradas Escrituras rniꞌi zni:<pb/>¿Chull na nguiu të parë rëagná ldúꞌul lë́ꞌiꞌ?<pb/>Grë nguiu gati rall.<pb/>¿Pëzielú rac shtúꞌul cuezënul lë́ꞌëll?<pb/> 


text:
Por duꞌpë tiempë bë́ꞌnël të napë nguiu menos hunurë quë ra ianglë<br/>perë bë́ꞌnël honrar lëꞌë nguiu con hunurë ziquë tubi corunë.<pb/>Nu bëdë́ꞌël pudërë parë guënibëꞌa nguiu grë cusë nabëntsáꞌul.<pb/> 


text:
Grë́tëꞌ cusë bëcuéꞌzël guëaꞌ nguiu; guëzuꞌbë diaguë rall shtiꞌdzë nguiu. Iurë bëcueꞌzë Dios grë́tëꞌ cusë guëaꞌ nguiu, bëdëꞌë Dios permisi guënibëꞌa nguiu grë́tëꞌ cusë. Sin quë adë guëtë́ꞌdëdiꞌi, rnádiꞌiaꞌa grë cusë bajo ordë shtë nguiu 


text:
perë rna hiaꞌa lu Jesús, el quë Dios bëꞌnë punërë ziquë tubi nalasáquëdiꞌi lu ra ianglë por duꞌpë tiempë. Rna hiaꞌa lu Jesús; bëꞌnë Dios honrar lë́ꞌiꞌ con zihani hunurë naná ziquë tubi corunë purquë bëꞌnë më sufrir hashtë gútiꞌ. Por tubi favurë nabëꞌnë Dios, guti Jesús por grë mënë. 


text:
<pb/>Dios bëntsaꞌu grë cusë purquë zni bëuuꞌ lduꞌu më; gurështëhin parë Dios nu por lëꞌë më. Guc shtuꞌu më guësëdchini më zihani shini më gubeꞌe catë quëreldë më lu llni. Por ni guc më justë iurë bësheꞌldë më Jesús lu guë́ꞌdchiliu të sac zíhiꞌ. Bë́ꞌniꞌ cumplir grë sufrimientë; por ni adë rúnëdiꞌi faltë ni tubi cusë; na më cabësë shtë ra naná salvar. 


text:
El quë narunë të gac mënë shmënë Dios, nu ra shmënë më naná runë cumplir grë voluntá shtë më, napë raiꞌ mizmë Shtadë raiꞌ. Por ni lëꞌë shini Dios rtúdiꞌi lúhiꞌ iurë rniꞌi më na raiꞌ ziquë famili shtë më. 


text:
Ni na de acuerdë con Sagradas Escrituras naná rniꞌi:<pb/>Guna alabar lë́ꞌël delantë lu ra bëcha,<br/>nu guna alabar lë́ꞌël juntë con los de más shmë́nël nardëá por nombre shtë́nël. 


text:
Nu zac rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Na tsaldí lduaꞌa shtiꞌdzë më. Stubi lugar rniꞌin:<pb/>Na zugáꞌahia ndëꞌë con shini Dios naná bëneꞌe më parë na. 


text:
<pb/>Verdá grë ra shini nguiu napë raiꞌ mizmë clasë cuerpë con rënë nu belë. Zni zac Jesús guc nguiu con cuerpë shtë nguiu të parë gati më; zni bëdëꞌë më fin pudërë shtë el quë nabësëdchini galguti lu guë́ꞌdchiliu. Lëll Satanás. 


text:
Pues nasegurë adë bídëdiꞌi më lu guë́ꞌdchiliu parë gunë më compañi ra ianglë, sino beꞌdë guëdchini më lu guë́ꞌdchiliu ziquë llëbní Abraham parë gunë më compañi lëꞌë ra nguiu. 


text:
Por ni bëquiꞌni gac më igual ziquë bëchi saꞌ më të gac më tubi bëshuzi ruꞌbë nargaꞌa lduꞌu ra mënë nu parë gúniꞌ cumplir grë lo quë narac shtuꞌu Dios. Nu bëdchini më parë quilli më con rënë shtë më por duldë, nu parë guëdchisú më grë duldë shtë ra shmënë më. 


text:
Guzac zi më nu gudëdë më zihani prëbë durë. Por ni iurneꞌ rac runë më compañi grë ra narzac zi lu cualquier cusë durë.<pb/>


text:
Bëchi naná unidë con Dios santu, gunaꞌbë më lëꞌë të, të guëquëreldënú të lëꞌë më laꞌni gubeꞌe. Gulë bëꞌnë llgabë bien chu na Jesús; náhiꞌ el quë nabëdchini por nombre shtë Dios nu náhiꞌ bëshuzi namás lasac nu náhiꞌ bëshuzi ruꞌbë parë lëꞌë hiaꞌa. Parë creenci shtë hiaꞌa nídiꞌi stubi naná rialdí lduꞌu hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë Jesús bëꞌnë cumplir voluntá shtë Dios, el quë nabëꞌnë punërë lë́ꞌiꞌ bëshuzi shtë hiaꞌa. Bëꞌnë më cumplir igual ziquë Moisés bë́ꞌniꞌ cumplir grë́tëꞌ lo quë naguniꞌi Dios lúhiꞌ parë ra shmënë më guahietë. 


text:
Sin quë adë guëtë́ꞌdëdiꞌi, Jesús runë tucarë más hunurë quë Moisés. Nahin ziquë tubi nguiu narzaꞌa tubi hiuꞌu; runë tucarë nguiu ni más hunurë quë lëꞌë hiuꞌu. 


text:
Cadë hiuꞌu napin el quë nabëzáꞌahin, perë Dios bëcueꞌshtë́ grë́tëꞌ cusë nananú laꞌni guë́ꞌdchiliu nu gubeꞌe. 


text:
Siemprë Moisés bëꞌnë cumplir voluntá shtë Dios. Guc Moisés tubi muzë entrë ra shmënë më parë biadíꞌdziꞌ shtiꞌdzë Dios lu raiꞌ. Zni Moisés bëꞌnë testificar de lo quë naguniꞌi Dios lúhiꞌ, cusë naguër gac despuësë. 


text:
Perë Cristo na shini më nabëꞌnë cumplir grë voluntá shtë Dios entrë ra shmënë më. Pues na hiaꞌa shini më si talë guëdë́ꞌnaꞌa segurë fe shtë hiaꞌa, si talë adë rdzë́bëdiꞌiaꞌa nu si talë adë guëazë guétëdiꞌiaꞌa shnezë më jamás, nu si talë guëquitë lduꞌu hiaꞌa por esperansë nadápaꞌa. Guëziꞌi lduꞌu ra shmënë Dios 


text:
adë runë naguë́dchidiꞌi lduꞌu të cumë ziquë bëꞌnë mënë guahietë; bëdzatsu mënë cuntrë Dios.<pb/>Dzë ni bëtëꞌdë rall prëbë lu Dios iurë ziazú rall lu lumë shlatë catë chu nádiꞌi.<pb/> 


text:
Ngaꞌli ra shtadë guëlú të bëtëꞌdë rall prëbë lua.<pb/>Zni bëꞌnë rall durantë cuarenta izë; guná rall milagrë lo quë nabëna.<pb/> 


text:
Por ni bëldë́a con lëꞌë rall nu guniaꞌa shcuendë rall: “Siemprë lduꞌu rall bësini lëꞌë rall lu duldë; nunquë bënguë bë́ꞌadiꞌi rall shneza”.<pb/> 


text:
Bëna prometer con juramentu, nunquë jamás adë tsutë́diꞌi rall catë rziꞌi lduꞌu mënë con na, catë rbedchí lduꞌu rall. 


text:
<pb/>Bëchi, gulë gapë cuidadë ni tubi de lëꞌë të gapë tubi lduꞌu naná rianaldë tëchi cusë mal, nu por ni adë rialdídiꞌi ldúꞌul shtiꞌdzë Dios nu guësáꞌnël lëꞌë më nanabani. 


text:
Mejurë cadë tubi të guniꞌinú saꞌl cunseju parë tsaldí lduꞌu saꞌl más cadë dzë mientras nanú tiempë. Gulë guniꞌinú los de más saꞌl të parë ni tubi de lëꞌë të gapë të lduꞌu naguëdchi por duldë nacuguë́ ra nguiu. 


text:
Si talë adë guësáꞌnëdiꞌiaꞌa dizaꞌquë, sino tsaldíruꞌu lduꞌu hiaꞌa hashtë gátiaꞌa, iurní unidë na hiaꞌa con Cristo. 


text:
<pb/>Zni rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Nedzë́ si talë guínil lo quë narniꞌi Dios,<br/>adë runë naguë́dchidiꞌi ldúꞌul cumë bëꞌnë ra mënë guahietë iurë bëquë́ guiaꞌa rall lëꞌë më; adë guc shtúꞌudiꞌi rall gac Dios shlamë rall. 


text:
¿Chúllëtiꞌi bëquë́ diaguë shtiꞌdzë Dios nu despuësë bëꞌnë rall cuntrë lëꞌë më? Mizmë mënë nabëruꞌu ladzë Egipto con Moisés ziquë cabësë shtë rall. 


text:
¿Chullëtiꞌi bëldënú Dios por cuarenta izë? pues mizmë mënë nabëꞌnë duldë nu guti raiꞌ nu bëaꞌnë cuerpë raiꞌ lu shlatë catë nídiꞌi mënë. 


text:
¿Chullëtiꞌi guniꞌi Dios con juramentu adë tsutë́diꞌi rall catë rziꞌi lduꞌu më? Pues mizmë mënë nanadë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
Por grë ndëꞌë rac bëꞌa hiaꞌa adë bë́ꞌnëdiꞌi rall gan tsutë́ rall purquë adë gualdídiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdzë më.<pb/>


text:
Por ni, aunquë nanú tubi promësë guëziꞌi lduꞌu hiaꞌa con lëꞌë më, rquiꞌni gápaꞌa cuidadë no sea lu cualquier de lëꞌë të, guëniꞌi më: “Runa juzguë nu adë tsutë́diꞌil lugar ni”. 


text:
Pues parë mizmë lëꞌë hiaꞌa bëdchini shtiꞌdzë Dios ziquë bëdchinin parë ra mënë guahietë, perë ra mënë ni adë bë́ꞌnëdiꞌi rall recibir shtiꞌdzë më con fe cumë cusë zaꞌquë purquë adë gualdídiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdzë më; adë bëlluíꞌidiꞌi shtiꞌdzë më parë lëꞌë rall. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa gualdí lduꞌu hiaꞌa nu guatë́ hiaꞌa catë rziꞌi lduꞌu hiaꞌa con lëꞌë më. De stubi mënë guniꞌi më:<pb/>Gualdídiꞌi lduꞌu rall na; por ni bëldë́a nu guniaꞌa con juramentu,<br/>adë tsutë́diꞌi rall catë guëziꞌi lduꞌu rall con na. Guniꞌi Dios ra diꞌdzë ni aunquë bëdëꞌë më fin shchiꞌni më dizdë bëntsaꞌu më guë́ꞌdchiliu. 


text:
Pues zeꞌdë tubi partë shtë Sagradas Escrituras narniꞌi shcuendë dzë narziꞌi lduꞌu mënë:<pb/>Dios bëziꞌi ldúꞌiꞌ dzë gadchi de grë dchiꞌni nabëꞌnë më. 


text:
Todavía runë faltë parë sëbëldá mënë tsutë́ rall catë guëziꞌi lduꞌu rall con Dios, perë lëꞌë mënë nabini dizaꞌquë primërë, adë tsutë́diꞌi rall catë guëziꞌi lduꞌu rall purquë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi rall shtiꞌdzë më. 


text:
Por ni Dios bëluáꞌaiꞌ tubi dzë señaladë naná nedzë́. Cagniꞌinú Dios lëꞌë hiaꞌa iurneꞌ por lo quë naguniꞌi David aunquë llëduni tiempë ziaꞌa. Guniꞌi David diꞌdzë rëꞌ naná bëquëaꞌa tampa:<pb/>Nedzë́ iurë guini të lo quë narniꞌi Dios, adë runë naguë́dchidiꞌi lduꞌu të. 


text:
Si talë Josué nadëꞌë descansë parë ra më israelitë, pues Dios adë niabrídiꞌi guëniꞌi më de stubi dzë guëziꞌi lduꞌu mieti. 


text:
Zni nanú tubi galërziꞌi lduꞌu naná ziquë dzë gadchi iurë guziꞌi lduꞌu Dios. Guëziꞌi lduꞌu shmënë Dios 


text:
purquë grë́tëꞌ el quë natsutë́ shnezë Dios catë rziꞌi ldúꞌull con lëꞌë më, nápëll descansë. Hia gualú shchíꞌnill ziquë guziꞌi lduꞌu Dios lu grë dchiꞌni shtë më. 


text:
Por ni cha guëdë́ꞌnaꞌa fuersë parë tsutë́ hiaꞌa catë guëziꞌi lduꞌu hiaꞌa con lëꞌë më, no sea quë cualquier de túbiaꞌa ziagláꞌgaꞌa mizmë nezë ziquë bëꞌnë ra mënë nadë gualdídiꞌi lduꞌu shtiꞌdzë Dios guahietë nu guti raiꞌ. 


text:
<pb/>Zni runë tucarë guëdë́ꞌnaꞌa purquë diꞌdzë naguniꞌi Dios, nabanin nu napin pudërë. Nahin ziquë tubi spadë dushë naná guërupë tëchi. Shtiꞌdzë më riutë́ hashtë más laꞌni lduꞌu nguiu. Shtiꞌdzë më runë dividir almë, nu espíritu, nu llicu nu hashtë laꞌni baꞌcu shtë mieti. Riutë́ shtiꞌdzë më hashtë laꞌni llgabë mënë nu hashtë galërniꞌi lduꞌu nguiu parë gunin juzguë lëꞌë rahin. 


text:
Ni tubi cusë nabëntsaꞌu më adë rac guëcaꞌchilúdiꞌi lu më. Grë́tëꞌ nanuhin shlatë. Rna më nu nanë́ më grë lo quë naquëhunë mieti nu napë quë guëtë́ꞌdaꞌa cuendë lu më. Jesús na bëshuzi namás lasac entrë grë bëshuzi 


text:
<pb/>Jesús shini Dios, na më bëshuzi ruꞌbë parë lëꞌë hiaꞌa; guatë́ më catë quëreldë Dios lu gubeꞌe, por ni guiagláꞌgaꞌa firmë lu shnezë Dios con dizaꞌquë nagualdí lduꞌu hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë bëshuzi shtë hiaꞌa, rgaꞌa ldúꞌiꞌ lëꞌë hiaꞌa. Riasë́hiꞌ; nanë́hiꞌ grë debilidá nadápaꞌa purquë lëꞌë më gudëdë më lu mizmë prëbë nadápaꞌa, perë sin quë adë bë́ꞌnëdiꞌi më duldë. 


text:
Por ni guiabíꞌgaꞌa lu më catë nanú më. Guiabíꞌgaꞌa lu trunë shtë Dios sin quë adë chu rdzë́bëdiꞌi. Por favurë shtë më guëgaꞌa lduꞌu më lëꞌë hiaꞌa nu gunë më compañi lëꞌë hiaꞌa cualquier nicidá nadápaꞌa.<pb/>


text:
Cadë bëshuzi ruꞌbë naná designadë entrë ladi ra nguiu, nápiꞌ carguë parë gúniꞌ representar ra mënë lu Dios. Runë bëshuzi ofrecer lu Dios ra ofrendë shtë mënë nu sacrifici por duldë shtë rall. 


text:
Mizmë bëshuzi ni rac runë tratë naduꞌu con ra mënë naguënë́diꞌi voluntá shtë Dios nu rëazë guëtë rall shnezë më, purquë bëshuzi ni nápëll mizmë debilidá cumë grë mënë. 


text:
Por debilidá ni rquiꞌni gunë bëshuzi ofrecer tubi ma ziquë sacrifici lu Dios por ra duldë nabëꞌnë bëshuzi nu zac rúnëll ofrecer ra ma por duldë shtë los de más mënë. 


text:
<pb/>Ni tubi nguiu gululë́ mizmë lë́ꞌëll ziquë bëshuzi con hunurë shtë galbëshuzi, sino Dios gululë́ lë́ꞌëll mizmë manërë ziquë gululë́ më lëꞌë Aarón. 


text:
Zni zac Cristo adë bëshepi guiáꞌadiꞌiꞌ të gáquiꞌ bëshuzi, sino Dios gululë́ lë́ꞌiꞌ nu guniꞌi më lu shini më:<pb/>Lë́ꞌël nal shinia; gululëhia lë́ꞌël. 


text:
Nu zac rniꞌi Dios stubi lugar:<pb/>Lë́ꞌël nal bëshuzi parë siemprë, ziquë mizmë clasë cumë Melquisedec. 


text:
Iurë Jesús gubani lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ, gunaꞌbë më lu Dios; bëꞌnë më ruëguë lu Dios. Guniꞌi më fuertë nu cantidá nisë bëruꞌu lu më. Gunaꞌbë më lu Dios, el quë nanapë pudërë parë guëlá lë́ꞌiꞌ lu galguti, nu Dios bëquë́ diáguiꞌ shtiꞌdzë shini më purquë Jesús guc cunformë; bë́ꞌniꞌ cumplir voluntá shtë Shtádiꞌ. 


text:
Iurë gudëdë grë ra cusë durë nu bëꞌnë më gan lu ra prëbë, guc më el quë nardëꞌë vidë eternë parë grë ra narzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë më. 


text:
Gululë́ Dios lëꞌë Jesús; gúquiꞌ designadë bëshuzi ruꞌbë con mizmë hunurë ziquë Melquisedec. Dios gunë cashtigu si talë guëazë guétaꞌa lu shnezë më 


text:
<pb/>Nanú zihani cusë más parë guëniaꞌa lu të shcuendë bëshuzi ruꞌbë nadápaꞌa. Parë guna explicar parë tsasë́ të, naganin purquë adë riasë́diꞌi të lueguë. 


text:
Hia gudëdë tiempë dizdë gualdí lduꞌu të dizaꞌquë; hia runë tucarë guëluaꞌa të los de más saꞌ të, perë todavía rquiꞌni stubi mënë guëluaꞌa lëꞌë të stubi vësë más ra cusë sencigi, ra primërë puntë shtë ra enseñansë narialdí lduꞌu hiaꞌa. Na të ziquë tubi narquiꞌni gu purë lechë en vez de gaull cumidë con belë. 


text:
Grë ra naná ziquë meꞌdë naná radchi, adë rac bë́ꞌadiꞌill mudë narunë tucarë guëquëréldëll con saꞌll. Nall ziquë tubi ngulëꞌnë narquiꞌni tubi mësë. 


text:
Perë ziquë cumidë na parë ra mënë ruꞌbë, los de más puntë shtë enseñansë, na parë ra mënë naná riasë́ guadë na mal nu guadë na zaꞌquë. Mënë ni hia napë rall tiempë lu shnezë Dios nu tsaglaꞌguë runë rall gan lu duldë.<pb/>


text:
Por rsunë ni, cha guiagláꞌgaꞌa delantë parë tsarúꞌbaꞌa; guësë́ꞌdaꞌa más enseñansë shtë Cristo. Adë guëáꞌnëdiꞌiaꞌa sulë con ra enseñansë sencigi nabëdë́ꞌnaꞌa recibir más antsë. Enseñansë ni runë tratë napë quë guëabrí lduꞌu mieti lu Dios, nu adë rúnëdiꞌi mënë confiar ra obrë zaꞌquë. Ra enseñansë sencigi rniꞌi napë quë tsaldí ldúꞌul shtiꞌdzë Dios. 


text:
Nu cagniꞌin shcuendë custumbrë shtë rdchiꞌbë guiaꞌa shmënë Jesús guëc saꞌ rall, nu runin tratë lla guëriubë nisë zihani cusë. Cagniꞌin shcuendë de quë tsashtë́ ra tëgulë stubi, nu de quë zeꞌdë guëdchini juici eternë. 


text:
<pb/>Ra naguasë́ diꞌdzë ni, ra nabëquitë lduꞌu por lo quë nabëneꞌe më, ra narunguë bëꞌa Espíritu Santo, 


text:
Si talë guëazë guetë rall, nu rniꞌi rall shtiꞌdzë Dios nádiꞌin verdá, nídiꞌi mudë guëabrí lduꞌu rall lu më stubi vueltë purquë mizmë lëꞌë rall quëquëꞌë rall lëꞌë shini Dios lu cruz stubi vueltë, nu quëhunë rall burnë lëꞌë më delantë lu ra mënë. 


text:
Na nguiu rëꞌ ziquë lachi naná rlaguë guiu lúhiꞌ. Iurë lëꞌë guiu rlaguë, ruuꞌ guiuꞌu nisë. Si talë guiuꞌu tsaglaꞌguë rdëꞌë cusechë parë ra naquëhunë dchiꞌni, pues napin bendición shtë Dios. 


text:
Perë si talë lëꞌë guiuꞌu rdëꞌë guitsë nu guiꞌlli nadë rlluíꞌidiꞌi, iurní mal na guiuꞌu ni nu guëlladchi na cashtigu shtë Dios parë guiuꞌu ni; fin shtëhin na ziquë tubi cusë narieꞌqui. Nadápaꞌa esperansë; por ni dzu hiaꞌa firmë lu shnezë Dios 


text:
<pb/>Aunquë quëadiꞌdza zndëꞌë lu të, bëchi narac shtuaꞌa, napa segurë de quë lëdë znídiꞌi con lëꞌë të purquë nasalvar të nu quëhunë të cusë zaꞌquë. 


text:
Dios na më justë; adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu më grë dchiꞌni nabëꞌnë të parë lëꞌë më. Rëagná lduꞌu më lla guc shtuꞌu të saꞌ të, lla bëꞌnë të sirvë lëꞌë raiꞌ purquë na raiꞌ shmënë më. Adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu më de quë tsaglaꞌguë quëhunë të compañi lëꞌë raiꞌ. 


text:
Ziquë rac shtuꞌu saꞌ të, iurneꞌ rac shtuꞌu naꞌa cadë tubi të guëluaꞌa de quë napë të zihani esperansë hashtë guëabrí më stubi. 


text:
Adë gac të nabëchi sino gulë rgubënebi ejemplë shtë ra narialdí lduꞌi de verdá con pacënci; iurní quëhunë rall recibir ra cusë zaꞌquë nabëꞌnë më prometer parë grë ra naná shmënë më. 


text:
<pb/>Segurë gunë më cumplir lo quë nabëꞌnë më prometer purquë iurë bëꞌnë më prometer lu Abraham, bëꞌnë më jurar por mizmë lë më purquë nídiꞌi stubi más më naruꞌbë quë lëꞌë më. 


text:
Abraham guléziꞌ con pacënci hashtë guc cumplir shtiꞌdzë më; zni bë́ꞌniꞌ recibir lo quë naná bëꞌnë më prometer lúhiꞌ. 


text:
Iurë ra nguiu runë rall jurar, rniꞌi rall juramentu por nombre shtë tubi namás më ruꞌbë quë lë́ꞌëll. Juramentu ni na garantiá de quë gúnëll cumplir; rquíꞌnidiꞌi cusë más. 


text:
Iurë guc shtuꞌu Dios guëluáꞌaiꞌ clarë lu ra shmënë më de quë adë gúnëdiꞌi më cambi shtíꞌdziꞌ, bëꞌnë më prometer con juramentu. 


text:
Zni por chupë diꞌdzë nagúnëdiꞌi cambi jamás, nasegurë lo quë nadzulézaꞌa. Nídiꞌi mudë shtiꞌdzë Dios niac bishi; por ni lëꞌë hiaꞌa naná bësaꞌnë cusë shtë guë́ꞌdchiliu nu na hiaꞌa segurë con lëꞌë më, nadápaꞌa rsunë ruꞌbë parë tsaldí lduꞌu hiaꞌa; adë guësáꞌnëdiꞌi hiaꞌa promësë naguniꞌi më lu hiaꞌa; tsagláꞌgaꞌa firmë con lëꞌë më hashtë gunë më cumplir promësë naguniꞌi më lu hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë esperansë nadápaꞌa, na ziquë tubi guiꞌbë ruꞌbë naquëhunë segurë barcu lu nisë. Segurë nu fuertë na esperansë ni parë almë shtë hiaꞌa. El quë nanapë esperansë ni, nall ziquë el quë nariutë́ catë cabezë Dios Santo. 


text:
Ndë guatë́ Jesús por lëꞌë hiaꞌa të tsanáldaꞌa lëꞌë më lugar ni despuësë. Na më representantë shtë hiaꞌa të parë tsutë́ hiaꞌa lugar ni. Na më primërë bëshuzi parë siemprë con mizmë hunurë quë Melquisedec.<pb/>


text:
Lëꞌë Melquisedec guc rëy shtë guëꞌdchi Salem nu gúquiꞌ tubi bëshuzi delantë lu Dios naquëbezë más guiaꞌa. Iurë bëabrí Abraham catë guáhiꞌ lu guërru nu gudíniꞌ ra rëy contrari, Melquisedec guagtsaꞌguëlúhiꞌ Abraham, nu bëꞌnë ldáihiꞌ lëꞌë Abraham. 


text:
Iurní Abraham bëdëꞌë caꞌa Melquisedec décimo partë shtë ra cusë naná bëdchisú Abraham de enemigu shtë́hiꞌ. Lë Melquisedec runë cuntienë “primërë rëy naná justë”. Melquisedec guc rëy narnibëꞌa Salem, nu Salem runë cuntienë, “galërbedchí lduꞌu mieti”. Por ni Melquisedec na rëy shtë paz. 


text:
Perë parë Melquisedec adë guënë́diꞌiaꞌa lë shtádiꞌ u lë shníꞌaiꞌ; adë guënë́diꞌiaꞌa guc gúliꞌ nilë guc gútiꞌ. Adë guënë́diꞌiaꞌa chu guc shtadë guëlú Melquisedec. Zni náhiꞌ ziquë figurë shtë shini Dios; náhiꞌ bëshuzi naná cuezë parë siemprë. 


text:
<pb/>Iurneꞌ gulë bëdëꞌë cuendë blac llëruꞌbë guc Melquisedec, pues mizmë shtadë guëlú hiaꞌa, Abraham, bëdë́ꞌëiꞌ décimo partë shtë grë cusë lo quë nabëdchisúhiꞌ guiaꞌa rëy iurë gudildi raiꞌ. 


text:
Según lëy shtë Moisés, ra bëshuzi naná llëbní Leví, napë raiꞌ mandadë shtë Dios parë gunë raiꞌ cubrë de mënë décimo partë nanapë ra mënë; nahin parë Dios. Ra bëshuzi bëꞌnë raiꞌ cubrë de grë saꞌ raiꞌ aunquë na raiꞌ llëbní Abraham. 


text:
Perë Melquisedec nádiꞌiꞌ famili shtë Leví perë bë́ꞌniꞌ recibir décimo partë nabëdëꞌë Abraham cuáꞌaiꞌ. Nu Melquisedec bëꞌnë ldáihiꞌ Abraham, el quë nabëꞌnë recibir ra promësë shtë Dios. 


text:
Entrë ládiaꞌa iurneꞌ grë ra bëshuzi narunë recibir décimo partë shtë cusë nanapë mieti, guëdchini dzë gati raiꞌ; perë shcuendë Melquisedec rniꞌi Sagradas Escrituras de quë lë́ꞌiꞌ bë́ꞌniꞌ recibir décimo partë nabëdëꞌë Abraham. Melquisedec náhiꞌ ziquë tubi naziaglaꞌguë nabani. 


text:
Nu rac guëníꞌiaꞌa de quë Leví nu grë ra bëshuzi naná llëbní Leví, ra naná runë recibir décimo partë shtë cusë nanapë mënë iurneꞌ, gudilli raiꞌ juntë con Abraham iurë bëdë́ꞌëiꞌ lu Melquisedec nabëꞌnë tucarë cáꞌaiꞌ 


text:
purquë aunquë todavía adë gúlëdiꞌi Leví, náhiꞌ cumë llëbní ladi Abraham iurë Melquisedec guagtsaꞌguëlúhiꞌ lëꞌë Abraham. 


text:
<pb/>Ra mënë israelitë bëꞌnë raiꞌ recibir lëy shtë Dios tiempë dzu ra shini Leví cumë bëshuzi, perë lëy adë bë́ꞌnëdiꞌi gan gac mënë perfectë delantë lu Dios. Por ni guꞌ necesari guëdchini stubi bëshuzi mejurë, lë́dëdiꞌi ziquë ra bëshuzi naná shini Aarón nagululë́ Dios, sino bëquiꞌni guëdchini tubi bëshuzi ziquë Melquisedec con llëruꞌbë hunurë. 


text:
Pues iurë nanú cambi shtë galbëshuzi, iurní zac rquiꞌni gac cambi lëy narunë tratë shcuendë galbëshuzi. 


text:
Lëꞌë bëshuzi shtë́naꞌa, el quë ra diꞌdzë rëꞌ quëgniꞌi shcuéndiꞌ, náhiꞌ llëbní stubi shini Jacob, lë́dëdiꞌi shini Leví ziquë los de más bëshuzi. Ni tubi bëshuzi na shini de cualquier shini Jacob sino sulë ra shini Leví na raiꞌ bëshuzi. 


text:
Bien rdëꞌë hiaꞌa cuendë Jesús zeꞌdë entrë llëbní Judá, nu Moisés niétiquë guníꞌiꞌ de quë shini Judá gac raiꞌ bëshuzi. 


text:
<pb/>Más clarë na shcuendë bëshuzi cubi nadápaꞌa, iurë rëagná lduꞌu hiaꞌa zeꞌdë guëdchini stubi bëshuzi naná ziquë Melquisedec con llëruꞌbë hunurë. 


text:
Adë binlúdiꞌi galbëshuzi shtë më ni por tubi lëy narunë punërë bëshuzi según ra shtadë guëlú bëshuzi, sino guc Jesús bëshuzi sulë purquë napë më pudërë; gátidiꞌi më parë siemprë. 


text:
Rniꞌi zndëꞌë laꞌni Sagradas Escrituras de lëꞌë më:<pb/>Lë́ꞌël nal tubi bëshuzi parë siemprë<br/>ziquë mizmë clasë de Melquisedec. Nápël llëruꞌbë hunurë. 


text:
Zni mandamientë nabëdëꞌë Dios guahietë, guc cancelarin purquë nápëdiꞌin pudërë nu adë rlluíꞌidiꞌin parë guëdchisú duldë shtë mënë. 


text:
Pues lëy shtë Moisés adë bë́ꞌnëdiꞌi gan parë gac nguiu limpi delantë lu Dios, perë en cambi, iurneꞌ nadápaꞌa esperansë, por ni riabíꞌgaꞌa lu më. 


text:
Los de más bëshuzi guc nombrar raiꞌ sin ni tubi juramentu, perë guniꞌi Dios lu bëshuzi cubi con tubi juramentu. Guniꞌi më:<pb/>Lëꞌë Dadë, bë́ꞌniꞌ jurar nu adë gúnëdiꞌiꞌ cambi shtíꞌdziꞌ.<pb/>Lë́ꞌël nal tubi bëshuzi parë siemprë. [Ziquë mizmë clasë shtë Melquisedec.] 


text:
Por ni Jesús na tubi garantiá de quë nadápaꞌa tubi conveñi mejurë quë conveñi nanapë ra mënë guahietë. 


text:
Los de más bëshuzi guc cantidá raiꞌ purquë guti raiꞌ; adë nídiꞌi mudë tsaglaꞌguë raiꞌ cumë bëshuzi; adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ gan guëquëreldë raiꞌ parë siemprë. 


text:
Por ni Jesús napë pudërë; gunë më salvar parë siemprë ra nariabiꞌguë lu Dios por medio de lëꞌë Jesús purquë nabániꞌ parë siemprë nu quëhúniꞌ ruëguë lu Dios por lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Zni Jesús na bëshuzi completamente ecsactë ziquë rquíꞌniaꞌa, ziquë ni tubi chu nádiꞌi. Na më santu; nápëdiꞌi më duldë; rsiguë́diꞌi më lëꞌë hiaꞌa; purë na më. Bëshepi guiaꞌa Dios lë́ꞌiꞌ más quë cualquier cusë nanabani lu gubeꞌe. 


text:
Nádiꞌi më ziquë los de más bëshuzi nanapë quë gunë rall ofrecer ra ma por duldë shtë rall, iurní despuësë por duldë shtë ra saꞌ rall. Jesús bë́ꞌniꞌ ofrecer mizmë lë́ꞌiꞌ ziquë sacrifici parë grë́tëꞌ hiaꞌa. Rquíꞌnidiꞌi stubi sacrifici jamás parë siemprë. 


text:
Lëꞌë lëy shtë Moisés gululë́ nguiu të gac rall bëshuzi namás lasac aunquë napë raiꞌ duldë; perë juramentu shtë Dios bëdchini más despuësë quë lëy, nu bëꞌnë më nombrar lëꞌë shini më të gáquiꞌ bëshuzi parë siemprë. Gululë́ Dios shíniꞌ, el quë nabëꞌnë cumplir; nídiꞌi stubi cusë narunë faltë të gac më bëshuzi parë siemprë.<pb/>


text:
Primërë puntë shtë naquëgniꞌi naꞌa lu të na ndëꞌë; nadápaꞌa tubi bëshuzi namás lasac. Guzubë më lu trunë shtë Dios gubeꞌe. Quëbezë më ladë ldi shtë Dios naná lugar shtë hunurë. 


text:
Nu quëhúniꞌ sirvë laꞌni lugar verdadërë naná bëntsaꞌu Dadë, lë́dëdiꞌi nguiu. Ndë cabezë Jesús juntë con Dios Padre. 


text:
<pb/>Grë ra bëshuzi namás lasac lu guë́ꞌdchiliu, guc nombrar raiꞌ parë gunë raiꞌ ofrecer lu Dios ofrendë nu sacrifici nabëdëꞌë mënë según lëy. Nu rquiꞌni Jesús gápiꞌ tubi cusë parë gúniꞌ ofrecer. 


text:
Si talë lëꞌë më niabezë më guë́ꞌdchiliu, adë nádiꞌi më bëshuzi purquë todavía nianá nanú ra bëshuzi narunë ofrecer ofrendë según rnibëꞌa lëy shtë Moisés. 


text:
Perë ra bëshuzi lu guë́ꞌdchiliu, quëhunë raiꞌ ofrecer lo quë naná sulamëntë tubi muestrë de lo quë nananú gubeꞌe. Rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë nahin copi purquë iurë Moisés bëꞌnë recibir ordë shtë Dios parë guntsáꞌuhiꞌ lugar catë gunë ra mënë adorar Dios, gunibëꞌa më lúhiꞌ: “Rniaꞌa lul, bëntsaꞌu lugar ni ecsactë según muestrë nabëluáꞌahia lul guëc dani”. 


text:
Zni guc con primërë rëglë nabëdëꞌë Dios, perë iurneꞌ gululë́ Dios Jesús ziquë bëshuzi naquëhunë sirvë lugar naná zihani vueltë más mejurë quë lugar catë ra bëshuzi naguquëreldë antsë bëꞌnë raiꞌ sirvë. Jesús na el quë narniꞌinú Dios por lëꞌë hiaꞌa. Por Jesús lëꞌë conveñi cubi nadápaꞌa con Dios, nahin mejurë quë conveñi gushë purquë pudërë shtë conveñi cubi zeꞌdin por promësë naná mejurë. 


text:
<pb/>Si talë primërë conveñi nápëdiꞌin faltë, iurní adë rquíꞌnidiꞌi conveñi cubi. Si talë por primërë conveñi niac mënë nazaꞌquë delantë lu Dios, iurní niasëdchini Jesús stubi conveñi naná cubi. 


text:
Perë Dios guná lu ra mënë nabëꞌnë recibir primërë conveñi ziquë mënë narunë faltë lo quë naná mejurë. Guniꞌi më shcuendë raiꞌ laꞌni Sagradas Escrituras:<pb/>Lëꞌë Dadë Dios rniꞌi: Guëdchini dzë; guntsaꞌua tubi conveñi cubi con ra mënë shtë Israel nu Judá.<pb/> 


text:
Adë gáquëdiꞌin ziquë conveñi naná bëntsaꞌua con ra shtadë guëlú rall tiempë bëna<br/>compañi lëꞌë rall, tiempë bësë́hia lëꞌë rall të guëruꞌu rall Egipto.<pb/>Adë bë́ꞌnëdiꞌi rall cumplir lëꞌë conveñi shtëna. Por ni bësaꞌna lëꞌë rall, rniꞌi Dadë.<pb/> 


text:
Lëꞌë conveñi naná guntsaꞌua con naciuni Israel despuësë ra dzë ni, gaquin zndëꞌë, rniꞌi Dadë.<pb/>Guësëdchinia mandamientë shtëna laꞌni lduꞌu rall.<pb/>Guëquëaꞌa shtiꞌdza lu lduꞌu rall parë adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdza.<pb/>Iurní gaca Dios shtënë rall de verdá; hia lëꞌë rall gac rall shmëna.<pb/> 


text:
Dzë ni adë rquíꞌnidiꞌi chu guëluaꞌa tubi saꞌll;<br/>rquíꞌnidiꞌi nguiu guëníꞌill lu bë́chill: “Bënguë bëꞌa lëꞌë Dadë Dios” purquë grë́tëꞌ rall gunguë bëꞌa rall na dizdë ra mituꞌnë hashtë más ra më gushë naná ladi rall.<pb/> 


text:
Nu guna perdunë duldë shtë rall; guëgaꞌa lduaꞌa lëꞌë rall;<br/>jamás adë guëagnádiꞌi lduaꞌa ra duldë shtë rall. 


text:
Iurë lëꞌë Dios quëgniꞌi shcuendë conveñi cubi rëꞌ, na purquë rna më conveñi gushë cumë cusë nadë rlluíꞌidiꞌi parë mënë naná quëreldë neꞌ. Lo quë nanapë tiempë nu adë rlluíꞌidiꞌin, nasesë guënitiluhin.<pb/>


text:
Nanú stubi cusë importantë. Lëꞌë primërë conveñi napë rëglë parë gunë mieti adorar Dios laꞌni tubi iáduꞌu shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Lëꞌë lugar catë bëꞌnë mënë adorar Dios, napë chupë partë. Primërë partë lë Lugar Santo; ngaꞌli quëbezë gandelierë nu mellë; lu mellë dchiꞌbë guetështildi nabëꞌnë mënë presentar lu Dios. 


text:
Ngaꞌli nanú tubi bëcuꞌguë naná purë orë catë rieꞌqui ialë, nu ngaꞌli nanú tubi cajë nabëꞌnë significar lëꞌë conveñi. Guëdubi ladë naquë́ orë. Nezë laꞌni cajë ni nanú mbluri nanactsaꞌu orë. Laꞌnin nanú guetështildi maná, nu zac laꞌni cajë nanú varë shtë Aarón. Varë ni bëguë́; gualdani ndiaguë ladi ni. Nu zac laꞌni cajë nanú ra guëꞌë catë bëquëꞌë Dios diꞌdzë shtë conveñi. 


text:
Subrë guëc cajë ni quëbezë ra ianglë naquëhunë representar pudërë nu gluri shtë Dios. Hia ianglë ni nachiꞌli shcuaguë lugar catë rac purdunë ra duldë shtë mieti. Iurneꞌ nápëdiaꞌa tiempë parë guëquëaꞌa más shcuendë lugar ni. 


text:
<pb/>Iurë grë ra cusë ni na listë, ra bëshuzi riutë́ raiꞌ primërë partë shtë iáduꞌu parë gunë raiꞌ cumplir custumbrë religiusë lo quë nagunibëꞌa Dios. 


text:
Perë segundë partë shtë lugar ni, Lugar Santísimo, ngaꞌli riutë́ primërë bëshuzi, perë sulë tubsë vësë cadë izë. Iurë lë́ꞌiꞌ riutë́, rquiꞌni guáꞌaiꞌ rënë shtë ma të parë rúniꞌ ofrecerin ziquë ofrendë por duldë shtë́hiꞌ nu por duldë shtë ra mënë. 


text:
Por diꞌdzë rëꞌ lëꞌë Espíritu Santo quëgníꞌiꞌ de quë mientras ra mënë bëꞌnë raiꞌ cumplir custumbrë laꞌni primërë partë shtë iáduꞌu, todavía nídiꞌi entradë parë lëꞌë rall lu lugar catë cabezë Dios. 


text:
Grë ndëꞌë na tubi muestrë de lo quë quëhunë mënë iurneꞌ laꞌni iáduꞌu. Ra ofrendë nu ra ma naquëhunë mieti ofrecer lu Dios, adë nápëdiꞌi rahin pudërë parë guëdchisú duldë shtë mënë të parë cuedchí lduꞌu rall delantë lu Dios. 


text:
Nadë más ra custumbrë quëhunë tratë pë cusë gau mieti u pë gu mieti u shcuendë tsati guiaꞌa mieti con ra rëglë narunë tratë por fuërë shtë mieti. Napë ra custumbrë ni valurë sulamëntë hashtë tiempë gunë më cambi mudë nagunë mënë adorar lëꞌë më. 


text:
<pb/>Perë Cristo bëdchíniꞌ ziquë bëshuzi namás nasac parë ra cusë zaꞌquë nabeꞌdë guëdchini. Lëꞌë lugar catë quëhunë më sirvë ziquë bëshuzi, ngaꞌli na tubi lugar namás cusë zaꞌquë, lëdë tubi më́nëdiꞌi bëntsaꞌu lugar ni. Quiere decir, adë nádiꞌin cusë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ. 


text:
Guatë́ Cristo Lugar Santísimo tubsë vësë parë siemprë, lë́dëdiꞌi parë gunë më ofrecer rënë shtë chivë u rënë shtë ngunë, sino con prupi rënë shtë më guatë́ më; bëꞌnë më segurë salvaciuni nanápëdiꞌi fin parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Ra bëshuzi bëtiáꞌaiꞌ rënë shtë chivë nu ngunë, nu bëtë́ꞌtsëiꞌ dë shtë bëcierru nagüeꞌqui lu bëcuꞌguë guëc ra mënë nabëgaꞌldë tëgulë. Si talë custumbrë ni rlluiꞌi parë gunin purificar shcuerpë nguiu, 


text:
mucho más pudërë napë rënë shtë Cristo, purquë por medio shtë Espíritu Santo nanápëdiꞌi fin, Cristo bëꞌnë më ofrecer mizmë lëꞌë më lu Dios ziquë sacrifici nanápëdiꞌi ni tubi manchë. Rënë shtë më rac guëzunë́ lduꞌu hiaꞌa de grë duldë nu obrë nadë rlluíꞌidiꞌi parë guëdë́ꞌnaꞌa sirvë lu Dios nanabani. 


text:
<pb/>Por ni Jesucristo na më el quë nabësëdchini conveñi cubi, tubi tëstë cubi entrë Dios nu lëꞌë hiaꞌa. Galguti shtë Cristo bëꞌnë parë gac perdunë grë duldë shtë ra nabëꞌnë mal según rëglë shtë primërë conveñi. Gunaꞌbë Dios lëꞌë rall të gunë rall recibir grë lo quë nabëꞌnë më prometer, tubi herenci eternë. 


text:
purquë adë gac repartir herenci shtë nguiu hashtë despuësë gati nguiu. Mientras nabani nguiu lëꞌë tëstë guëaꞌnë guiáꞌaiꞌ. 


text:
Moisés iurë guníꞌiꞌ grë ra puntë shtë lëy lu ra mënë, gunáꞌziꞌ rënë shtë chivë nu bëcierru con nisë nu tubi llicu hiaguë hisopo con guitsë ladi lliꞌli color llni; iurní bëgáꞌdziꞌ llicu hiaguë ni con rënë nutsë con nisë; iurní bëchuꞌbë nísiꞌ librë shtë lëy, nu zac grë́tëꞌ ra mënë bëchuꞌbë nísiꞌ con rënë. 


text:
Moisés bëchuꞌbë nísiꞌ con rënë lëꞌë lugar catë bëꞌnë ra mënë adorar Dios, nu bëchuꞌbë nísiꞌ con rënë grë́tëꞌ ra cusë nabëꞌnë dchiꞌni raiꞌ të gunë raiꞌ adorar Dios. 


text:
Pues según lëy casi grë́tëꞌ cusë napë quë guëzunëhin por rënë. Sin quë adë guëllë́ꞌëdiꞌi rënë, nídiꞌi perdunë shtë duldë. Por galguti shtë Cristo nanú perdunë shtë duldë 


text:
<pb/>Por ni rniaꞌa de quë ra cusë nananú guë́ꞌdchiliu, cusë naná copi shtë ra cusë lu gubeꞌe, bëquiꞌni guëzunë́ rahin por rënë shtë ma, perë ra cusë shtë gubeꞌe también rquiꞌni guëzunë́ rahin con sacrifici mejurë quë rënë shtë ma. 


text:
Cristo adë guatë́diꞌiꞌ Lugar Santísimo nabëntsaꞌu mënë lu guë́ꞌdchiliu; nahin copi shtë cusë verdadërë nananú gubeꞌe; sino guatë́ më gubeꞌe catë quëbezë Dios. Ndë guadiꞌdzënú më Dios Padre de favurë shtë hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë primërë bëshuzi lu guë́ꞌdchiliu riatëll Lugar Santísimo tubsë vësë cadë izë parë gúniꞌ ofrecer rënë shtë ma lu Dios, perë rënë ni nádiꞌi rënë shtë bëshuzi sino rënë shtë ma. Perë Cristo adë rúnëdiꞌiꞌ ofrecer rënë shtë́hiꞌ zihani vueltë sino tubsë vësë 


text:
purquë si talë adë zni nádiꞌin, iurní niati më zihani vësë dizdë lëꞌë guë́ꞌdchiliu gurështë́. Perë iurneꞌ tubi vësë parë siemprë Cristo bëdchini nu bëꞌnë më ofrecer mizmë vidë shtë́hiꞌ parë grë́tëꞌ mënë. Bëllëꞌë rënë shtë më të guëdchisú më duldë. 


text:
Zni zac Cristo tubsë vësë gútiꞌ ziquë tubi sacrifici; bëllëꞌë rënë shtë më por duldë shtë mënë. Perë guëluaꞌalú më lu hiaꞌa stubi vueltë, lë́dëdiꞌi parë guëdchisú më duldë sino parë gunë më salvar grë́tëꞌ ra naquëbezë lëꞌë më, ra narac shtuꞌu guëabrí më nasesë.<pb/>


text:
Lëꞌë lëy nabëquëꞌë Moisés guquin nadë más ziquë muestrë shtë ra cusë verdadërë nanaguër guëdchini. Lëꞌë lëy nápëdiꞌin pudërë të gac mënë nazaꞌquë lu Dios por medio ra ma nabëꞌnë mënë ofrecer zihani vësë cadë izë. 


text:
Purquë si talë lëy nihunë gan parë gac mënë nazaꞌquë lu Dios, iurní niabezë nihunë rall ofrecer ra ma purquë grë́tëꞌ ra naná limpi lu Dios adë nápëdiꞌi rall llgabë naquëgniꞌi guëc rall por duldë nabëꞌnë rall. 


text:
<pb/>Por ni iurë bëdchini Cristo lu guë́ꞌdchiliu, guniꞌi më:<pb/>Adë rac shtúꞌudiꞌil sacrifici shtë ma, nilë ofrendë,<br/>sino quë bënéꞌel tubi cuerpë parë na.<pb/> 


text:
Adë rquítëdiꞌi ldúꞌul con ra sacrifici narieꞌqui lu bëcuꞌguë, nilë con ra ofrendë narneꞌe mënë por duldë.<pb/> 


text:
Iurní guniaꞌa: “Iurneꞌ zelda parë guna cumplir voluntá shtë́nël.<pb/>Niá Dadë; ziquë naescritë shcuenda laꞌni librë.” 


text:
<pb/>Primërë rniꞌi Dios quë adë bëquítëdiꞌi lduꞌu më por ra ofrendë nu por ma narieꞌqui lu bëcuꞌguë, nilë por sacrifici parë guëdchisú ra cusë ni duldë shtë ra nguiu, cusë nagunibëꞌa lëy gunë mieti. 


text:
Despuësë guniꞌi më: “Zelda parë guna voluntá shtë́nël, Dadë”. Ndëꞌë runë cuntienë de quë bëꞌnë Dios cancelar primërë rëglë të gunë më punërë stubi rëglë mejurë. 


text:
Por rëglë cubi, bëꞌnë më perdunë duldë shtë hiaꞌa; bëzunë́ më lduꞌu hiaꞌa të parë gácaꞌa santu. Zni nahin purquë Jesucristo bëdëꞌë më prupi shcuerpë më ziquë sacrifici. Guti më; iurní rquíꞌnidiꞌi stubi ofrendë. 


text:
<pb/>Grë ra bëshuzi israelitë quëhunë raiꞌ ofrecer ra ma lu Dios. Cadë dzë tsaglaꞌguë quëhunë raiꞌ ofrecer mizmë ofrendë aunquë por rënë shtë ra ma, nilë por cuerpë shtë ma narieꞌqui, nunquë guëdchisú ra cusë ni duldë shtë mënë. 


text:
Perë Jesucristo bëꞌnë më ofrecer mizmë lë́ꞌiꞌ por ra duldë tubsë vësë parë siemprë. Despuësë guti më, iurní guzubë më ladë ldi shtë Dios. 


text:
Por tubsë ofrendë nabëꞌnë më ofrecer, bëzunë́ më lduꞌu mënë; bëꞌnë më ra mënë santu parë siemprë, ra naquëreldë sulë parë lëꞌë më. 


text:
Lëꞌë conveñi naguna con lëꞌë rall despuësë ra dzë ni, rniꞌi Dadë,<br/>guëcueꞌza grë́tëꞌ mandamientë shtëna laꞌni lduꞌu rall.<pb/>Nu guëquëaꞌa ra mandamientë laꞌni shgabë rall. 


text:
Nu zac rniꞌi Espíritu Santo:<pb/>Jamás adë guëagnádiꞌi lduaꞌa ra duldë shtë rall, ni ra cusë mal nacanihunë rall. 


text:
<pb/>Por grë ndëꞌë bëchi, rac tsutë́ hiaꞌa gubeꞌe por rënë shtë Jesús. Adë rdzë́bëdiꞌi tsutë́ hiaꞌa. 


text:
Rac tsutë́ hiaꞌa por tubi nezë cubi narneꞌe vidë sin fin; nezë ni bëshaꞌlë më hashtë lugar catë cuezë Dios santu, quierë decir, por galguti shtë Jesús bësháꞌliꞌ nezë ni. 


text:
Por ni guiagbíꞌgaꞌa lu më con confiansë; tsaldí lduꞌu hiaꞌa de verdá. Nu zac guiagbíꞌgaꞌa con lduꞌu hiaꞌa nalimpi lu më nu con cuerpë naguá tubi bañi con nisë naquichi. 


text:
Guiagláꞌgaꞌa firmë lu shnezë Dios, adë chu guëazë guétëdiꞌi shnezë më purquë nasegurë gunë më cumplir grë lo quë nabëꞌnë më prometer. 


text:
Nu guëdíliaꞌa manërë parë guëdë́ꞌnaꞌa compañi ra saꞌ hiaꞌa parë gac shtuꞌu saꞌ hiaꞌa más nu parë guëdë́ꞌnaꞌa cusë zaꞌquë. 


text:
Adë gácaꞌa ziquë ra nanë́diꞌi guidë lu cultë catë rdëá hiaꞌa; mënë ni nacustumbradë rídëdiꞌi rall. Mejurë guëniꞌinú saꞌ hiaꞌa të gac rall firmë. Zni napë quë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir iurneꞌ purquë lëꞌë dzë naguëabrí Jesús, zeꞌdë guëdchini. 


text:
<pb/>Si talë nanë́ hiaꞌa verdá shtë Dios nu mizmë tiempë rac shtuꞌu hiaꞌa tsaglágaꞌa nezë mal, iurní nídiꞌi stubi sacrifici të gac perdunë duldë shtë hiaꞌa purquë rquë guiaꞌa hiaꞌa sacrifici shtë Cristo. Quëdë́ꞌnaꞌa tratë galguti shtë Cristo ziquë cusë përuchi. 


text:
Sulë nanú juici shtë Dios parë lëꞌë hiaꞌa iurní. Gaquin ziquë tubi guiꞌi tantë rldë më. Gunë më cashtigu grë contrari shtë më. 


text:
El quë nabëꞌnë desprëci lëy shtë Moisés nu adë bëzuꞌbë diáguëdiꞌill lëy ni, gútill sin quë adë chu bëgáꞌadiꞌi lduꞌu nguiu ni; con testimonio shtë chupë u tsunë testigu guti nguiu dzë ni. 


text:
Perë ¿pë rniꞌi të gac con nguiu naná bëluaꞌa të́chiꞌ lu shini Dios nu bëquë́ guiáꞌall rënë shtë conveñi narunë parë gac nguiu santu? nu bë́ꞌnëll desprëci lëꞌë Espíritu shtë Dios naná bëꞌnë zihani favurë parë lëꞌë hiaꞌa. Por rënë shtë më na hiaꞌa limpi delantë lu më. 


text:
Rac bëꞌa hiaꞌa lëꞌë Dadë naná guniꞌi: “Guna cashtigu ra mënë; napa derechë guëguilla”. Nu zac rniꞌi shtiꞌdzë më: “Lëꞌë Dadë gunë më juzguë shmënë më”. 


text:
<pb/>Perë rniaꞌa lu të, gulë bëagná lduꞌu të tiempë nagudëdë. Despuësë bëꞌnë të recibir llni shtë Dios, guc të mënë pacënci lu grë galërzac zi; guc të shmënë më firmë aunquë bëꞌnë të sufrir. 


text:
Nanú bëldá lëꞌë të guniꞌi guidzë mënë guëc të lu ra saꞌ të. Guzunaldë mënë lëꞌë të. Sëbëldá de lëꞌë të bëꞌnë të sufrir con saꞌ të. 


text:
Bëgaꞌa lduꞌu të ra naguá lachiguiꞌbë nu bëquitë lduꞌu të iurë bëdchisú mënë lo quë nanapë të purquë rdëꞌë të cuendë de quë lu gubeꞌe nanú másruꞌu cusë mejurë nanadë tsalúdiꞌi. Shtënë të ra cusë ni. 


text:
Adë cuézëdiꞌi të tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios purquë si talë tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu të, gapë të tubi premi ruꞌbë laꞌni guë́ꞌdchiliu nazeꞌdë guëdchini. 


text:
Rquiꞌni gac të më pacënci parë gunë të cumplir voluntá shtë Dios nu despuësë de ni, gunë të recibir lo quë nabëꞌnë më prometer caꞌa të. 


text:
Ra Sagradas Escrituras rniꞌi:<pb/>Duꞌpë tiempë runë faltë, iurní el quë nazeꞌdë guëdchini, segurë guëdchíniꞌ.<pb/>Adë gac ldë́ꞌëdiꞌi ldúꞌiꞌ.<pb/> 


text:
Perë el quë naguna recibir cumë më justë, guëbánill por fe nanápëll.<pb/>Perë si talë guëazë guétëll shneza, adë rquítëdiꞌi lduaꞌa con lë́ꞌëll. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa adë nádiꞌiaꞌa ziquë ra narëazë guetë, ra naná condenar, sino rialdí lduꞌu hiaꞌa de verdá; zni guëdë́ꞌnaꞌa segurë salvaciuni parë almë shtë hiaꞌa.<pb/>


text:
Iurë rialdí lduꞌu hiaꞌa, iurní nadápaꞌa segurë de quë guëdë́ꞌnaꞌa recibir ra cusë lo quë nadzulézaꞌa. Rialdí lduꞌu hiaꞌa nanú ra cusë nanadë rnádiꞌiaꞌa lúhiꞌ. 


text:
Ra shtadë guëlú hiaꞌa naguquëreldë guahietë, bëquebi Dios na raiꞌ mënë zaꞌquë purquë gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më; por ni rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë Dios bëntsaꞌu lëꞌë guë́ꞌdchiliu sulë con diꞌdzë shtë́niꞌ. Ra cusë narná hiaꞌa lúhiꞌ guctsaꞌuin, lë́dëdiꞌi por cusë narná hiaꞌa, sino nadë más por shtiꞌdzë Dios guctsaꞌu rahin. 


text:
<pb/>Gualdí lduꞌu Abel shtiꞌdzë Dios; bë́ꞌniꞌ ofrecer lu Dios tubi ofrendë mejurë quë ofrendë shtë Caín. Bëquebi Dios Abel na më zaꞌquë, por ni Dios bëcaꞌa Abel nu bëꞌnë më recibir ofrendë shtë́hiꞌ. Aunquë Abel hia gútiꞌ, perë todavía ziaglaꞌguë ruadíꞌdziꞌ lu hiaꞌa por medio fe shtë́hiꞌ. 


text:
<pb/>Enoc gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios; por ni Dios biaꞌa lëꞌë Enoc gubeꞌe; gútidiꞌiꞌ. Ra mënë adë bëdzélëdiꞌi rall Enoc lu guë́ꞌdchiliu purquë Dios biaꞌa lë́ꞌiꞌ. Ra Sagradas Escrituras rniꞌi shcuendë Enoc de quë antsë guziáꞌaiꞌ gubeꞌe, Dios bëquitë ldúꞌiꞌ con Enoc. 


text:
Sin galrialdí lduꞌu, nídiꞌi mudë guëquitë lduꞌu Dios con lëꞌë hiaꞌa. Primërë napë quë tsaldí lduꞌu nguiu shtiꞌdzë Dios parë tsabiꞌguë nguiu lu Dios. Napë quë tsaldí lduꞌu hiaꞌa nabani më nu de quë guëneꞌe më premi caꞌa ra narguili lëꞌë më. 


text:
<pb/>Noé gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios nu bëzuꞌbë diáguiꞌ shtiꞌdzë Dios purquë más antsë bëtsëbë Dios lë́ꞌiꞌ; guniꞌi Dios lu Noé lo quë naguër gac, cusë ni tubi adë chu gunádiꞌi luhin antsë. Noé bëzuꞌbë diáguiꞌ nu bëntsáꞌuhiꞌ tubi barcu ruꞌbë parë gac salvar grë ra shfamíliꞌ. Gualdí ldúꞌiꞌ shtiꞌdzë më; gúquiꞌ rëspëti parë shtiꞌdzë më. Zni bëꞌnë Noé juzguë grë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu nanadë gualdídiꞌi lduꞌu shtiꞌdzë më. Mudë ni Dios bëꞌnë recibir Noé ziquë nguiu justë purquë gualdí lduꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Nu Abraham por galrialdí lduꞌi, iurë Dios gunaꞌbë lë́ꞌiꞌ, bëzuꞌbë diáguiꞌ; bërúꞌuiꞌ parë tsáhiꞌ lugar catë guniꞌi Dios guëdëꞌë më ládziꞌ ziquë herenci. Abraham bërúꞌuiꞌ ládziꞌ sin quë adë rdë́ꞌëdiꞌiꞌ cuendë ca lu tsáhiꞌ. 


text:
Abraham gualdí lduꞌi; guquëréldiꞌ ladzë catë bëꞌnë Dios prometer, perë Abraham gúquiꞌ ziquë më zitu parë lugar ni. Nabániꞌ ziquë mënë naná de viajë, lë́dëdiꞌi laꞌni hiuꞌu. Lo mizmë bëꞌnë Isaac nu Jacob nu zac lëꞌë raiꞌ bëꞌnë raiꞌ recibir mizmë promësë nabëdëꞌë Dios lu Abraham. 


text:
Abraham guléziꞌ stubi ciudá parë guëquëréldiꞌ, lugar nanapë cimientë naná dchiꞌchi; ciudá ni Dios bëzáꞌahin según guc lduꞌu më. 


text:
<pb/>Nu zac Sara gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios nu bë́ꞌniꞌ recibir pudërë parë gápiꞌ shíniꞌ aunquë náhiꞌ demasiadë më gushë. Gúpiꞌ tubi meꞌdë purquë gualdí ldúꞌiꞌ Dios gunë më cumplir lo quë nabëꞌnë më prometer lúhiꞌ. 


text:
Zni Abraham hia më gushë sin esperansë gápiꞌ shíniꞌ, perë gúquiꞌ shtadë guëlú shtë mënë zihani, mënë zihani ziquë mbelëguiꞌi lu gubeꞌe nu ziquë iuꞌlli nananú ruaꞌ nisëduꞌu. Jamás adë chu gúnëdiꞌi gan guëlabin. 


text:
<pb/>Grë ra mënë ni guti raiꞌ sin quë adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ recibir ra cusë nabëꞌnë Dios prometer, perë gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më nu guná raiꞌ lu ra cusë ni delantë. Por fe bëꞌnë raiꞌ recibir lo quë nabëꞌnë më prometer nu bëquitë lduꞌu raiꞌ. Mudë ni bëquebi raiꞌ de quë na raiꞌ ziquë më zitu parë guë́ꞌdchiliu rëꞌ, de quë lidchi raiꞌ cuezë stubi guë́ꞌdchiliu. 


text:
Pues grë ra naruadiꞌdzë zni, rquebi raiꞌ de quë todavía quëguili raiꞌ stubi lugar parë guëquëreldë raiꞌ. 


text:
perë guc shtuꞌu raiꞌ lugar más mejurë, quiere decir, tubi lugar lu gubeꞌe. Por ni Dios nádiꞌi ziquë nartú lúhiꞌ sino rquitë lduꞌu më con lëꞌë raiꞌ purquë gunaꞌbë raiꞌ lëꞌë më Dios shtë raiꞌ nu bëꞌnë më preparar tubi ciudá catë guëquëreldë raiꞌ. 


text:
<pb/>Gualdí lduꞌu Abraham shtiꞌdzë Dios; por ni iurë Dios bëzú tubi prëbë lúhiꞌ, bëdchininú Abraham lúniquë shíniꞌ Isaac parë gúniꞌ ofrecer Isaac lu bëcuꞌguë ziquë tubi ma. Na Abraham dispuestë gúniꞌ ofrecer lúniquë shíniꞌ lu Dios aunquë antsë guniꞌi Dios lu Abraham tubi promësë; 


text:
Pues Abraham guc bë́ꞌaiꞌ de quë Dios napë pudërë parë guëcuaꞌñi më ra tëgulë. Zni rac guëníꞌiaꞌa cumë figurë de quë Abraham bë́ꞌniꞌ recibir stubi vueltë lëꞌë shíniꞌ ladi ra tëgulë purquë parë Abraham hia guti shíniꞌ. 


text:
<pb/>Gualdí lduꞌu Isaac shtiꞌdzë Dios; por ni Isaac gunáꞌbëiꞌ lu Dios bendición nanaguër guëdchini parë shíniꞌ, Jacob nu Esaú. 


text:
Nu zac Jacob gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios; por ni iurë hia mërë gátiꞌ, bë́ꞌniꞌ bendecir cadë shinilláguiꞌ naná shini José. Bëꞌnë Jacob adorar lëꞌë më mientras rquíꞌchiꞌ tubi bastunë. 


text:
Nu José gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios; por ni iurë mërë gátiꞌ, guníꞌiꞌ lu ra më israelitë de quë napë quë guëruꞌu raiꞌ de ladzë Egipto nu bëdëꞌë José ordë lla guëcaꞌchi ra mënë baꞌcu shtë́hiꞌ. 


text:
<pb/>Ra shtadë Moisés gualdí lduꞌu raiꞌ; por ni iurë gulë meꞌdë, adë bëdzë́bëdiꞌi raiꞌ lu rëy lo quë nagunibëꞌa rëy. Guná raiꞌ lu meꞌdë, nachaꞌngu meꞌdë. Bëcaꞌchi raiꞌ lëꞌë meꞌdë por tsunë mbehu. 


text:
<pb/>Gualdí lduꞌu Moisés shtiꞌdzë Dios; por ni iurë lë́ꞌiꞌ náhiꞌ nguiu ruꞌbë, adë në́diꞌiꞌ nacáꞌaiꞌ lë shtsaꞌpë rëy shtë Egipto 


text:
sino quë guniꞌi ldúꞌiꞌ sac zíhiꞌ con los de más sáhiꞌ ra mënë israelite. Adë guc shtúꞌudiꞌi guëquitë lduꞌu Moisés por duꞌpë tiempë ra cusë mal shtë guë́ꞌdchiliu, cusë nanapë quë tsalú. 


text:
Más bien guniꞌi Moisés, mejurë gúniꞌ sufrir por Cristo naná zeꞌdë despuësë quë niapë Moisés grë ra tesurë shtë Egipto. Zni guc; gunáhiꞌ ra cusë naguër gac ziquë tubi premi naguëdëꞌë Dios cáꞌaiꞌ. 


text:
<pb/>Por galrialdí lduꞌi Moisés bërúꞌuiꞌ guëꞌdchi Egipto; adë bëdzë́bëdiꞌiꞌ llanë shtë rëy; guagláꞌguiꞌ firmë igual ziquë el quë narná lu Dios aunquë adë chu rnádiꞌi lúhiꞌ. 


text:
Gualdí lduꞌu Moisés shtiꞌdzë Dios; por ni bëzuꞌbë diáguiꞌ rëglë shtë Pascu; gunibëꞌa Moisés de quë guëllëꞌë rënë shtë lliꞌli, nu guëtiaꞌa mënë rënë ni ruaꞌ puertë parë iurë tëdë ianglë shtë galguti, adë gátidiꞌi primërë shini nguiu shtë ra më israelitë. 


text:
<pb/>Por galrialdí lduꞌu, ra israelitë gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë Dios; por ni gudëdë raiꞌ Nisëduꞌu Llni si fuërë cumë ziquë guiuꞌu bidchi, perë iurë ra mënë egipcios guc shtuꞌu tëdë rall nisëduꞌu, pues bëldaꞌu nisë rall; guti rall. 


text:
<pb/>Ra israelitë gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më; por ni bëdëꞌë raiꞌ vueltë alrededurë guëꞌdchi Jericó gadchi dzë nu gulaguë luꞌ shtë guëꞌdchi. 


text:
Rahab gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios; na Rahab tubi naꞌa mal, perë adë gútidiꞌiꞌ juntë con ra nadë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi purquë Rahab bë́ꞌniꞌ recibir con bien ra mënë israelitë naguagldaꞌchi guëꞌdchi Jericó. 


text:
<pb/>¿Pë más guëníꞌiaꞌa iurneꞌ? Nídiꞌi tiempë parë guadiꞌdza shcuendë Gedeón, nu Barac, nu Sansón, nu Jefté, nu David, nu Samuel, nu los de más ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. 


text:
Por galrialdí lduꞌu, bëꞌnë raiꞌ gan lu enemigu shtë raiꞌ; gunibëꞌa raiꞌ tubi manërë justë; bëꞌnë raiꞌ recibir cusë zaꞌquë nabëꞌnë Dios prometer. Bëtaꞌu raiꞌ ruaꞌ león; 


text:
bësëaldë raiꞌ guiꞌi dushë; bëruꞌu raiꞌ lu peligrë niaguini mënë lëꞌë raiꞌ con spadë. Ra naná nápëdiꞌi fuersë, gupë raiꞌ fuersë ruꞌbë. Guc raiꞌ mënë fuertë lu guërru, nu bësëlluꞌnë raiꞌ suldadë naná mënë zitu. 


text:
Guzac ra naꞌa bëꞌnë rall recibir ra tëgulë shtë raiꞌ stubi vësë más; guashtë́ tseꞌlë raiꞌ ladi ra tëgulë. Sëbëldá mënë guti lu galnë́; bëquë́ guiaꞌa rall libertá parë gunë raiꞌ gan tsashtë́ raiꞌ ladi ra tëgulë të guëquëreldë raiꞌ stubi vidë mejurë. 


text:
Stubi tantë mënë guzac zi raiꞌ. Bëꞌnë mënë burnë lëꞌë raiꞌ, nu bëdëꞌë mënë hiaguë nu bëldiꞌbi mënë lëꞌë raiꞌ con cadënë parë tsa raiꞌ lachiguiꞌbë. 


text:
Guti raiꞌ lu guëꞌë nu bëriuguë raiꞌ guëruldë raiꞌ con cierrë; [bëtëꞌdë mënë prëbë lu raiꞌ të gunë rall duldë.] Gudini mënë lëꞌë raiꞌ con spadë; canzë́ raiꞌ sin lidchi raiꞌ; prubi raiꞌ. Zeꞌdë raiꞌ gutë raiꞌ guiꞌdi ladi ra ma ziquë guiꞌdi ladi lliꞌli u guiꞌdi ladi chivë. Bëzac zi mënë lëꞌë raiꞌ; nu bëꞌnë rall maltratar lëꞌë raiꞌ. 


text:
Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu adë guná záquëdiꞌi lu raiꞌ, perë lëꞌë raiꞌ lasac raiꞌ más quë guëdubi guë́ꞌdchiliu. Ra mënë ni guquëreldë raiꞌ lachi, nu lu dani; guquëreldë raiꞌ laꞌni cuevë nu laꞌni guëru shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Grë ra mënë ni gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë Dios, nu Dios laꞌni Sagradas Escrituras quëgluáꞌaiꞌ na raiꞌ mënë zaꞌquë, perë sin quë adë guëtë́ꞌdëdiꞌi, adë bë́ꞌnëdiꞌi rall recibir lo quë nabëꞌnë më prometer 


text:
purquë Dios napë më lugar mejurë parë grë hiaꞌa. Guniꞌi më ra mënë ni adë gúnëdiꞌi rall recibir fin shtë salvaciuni hashtë despuësë. Sulamëntë con lëꞌë hiaꞌa gac raiꞌ completamente mënë sin ni tubi duldë delantë lu Dios.<pb/>


text:
Por grë ra naguniaꞌa iurneꞌ, cumë nanú guëdubi ladë shtë́naꞌa ra nabëluaꞌa fe shtë raiꞌ; iurneꞌ runë tucarë guësáꞌnaꞌa tubi cuꞌ grë́tëꞌ ra cusë narunë storbë con grë duldë naná runë bëshiꞌdi lëꞌë hiaꞌa. Cha guiagláꞌgaꞌa delantë; gácaꞌa më firmë ziquë tubi nardëꞌë fuersë parë gúnëll gan tubi carrërë. 


text:
Cha guia hiaꞌa lu Jesús ziquë muestrë shtë́naꞌa. De lëꞌë më zeꞌdë fe shtë hiaꞌa; na më el quë narunë compañi parë tsaldí lduꞌu mieti más. Guc bëꞌa Jesús despuësë guti më, guëquitë lduꞌu më; por ni guzac zíhiꞌ; ruaꞌa lduꞌu më dulurë nu shtu shtë galguti lu cruz. Iurneꞌ cuezë më ladë ldi shtë Dios, lugar shtë hunurë culaꞌni më. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë llgabë iurneꞌ lo quë naguzac con Jesús; guzac zi më demasiadë por ra mënë mal nabëꞌnë cuntrë lëꞌë më. Mizmë manërë adë guëdzáguëdiꞌi të nu adë rdzë́bëdiꞌi të mientras rzac zi të purquë na të shmënë Cristo. 


text:
¿Pë bëaꞌldë lduꞌu të lo quë naquëgniꞌi Dios lu të? purquë ruadiꞌdzënú më lëꞌë të ziquë shini më. Naescritë:<pb/>Shinia, adë rúnëdiꞌil desprëci Shtádël iurë lëꞌë më cagniꞌinú më lë́ꞌël.<pb/>Adë riádiꞌi ldúꞌul iurë lëꞌë më runë cashtigu lë́ꞌël.<pb/> 


text:
Purquë lëꞌë Dadë quëgniꞌinú më grë ra shini më purquë rac shtuꞌu më lëꞌë raiꞌ.<pb/>Nu quëhunë më cashtigu grë́tëꞌ shini më narunë më recibir. 


text:
Gulë gac firmë lu cashtigu narsheꞌldë më guë́quël. Grë cusë ni tëdë parë bien shtë të purquë quëhunë më tratë lëꞌë të ziquë shini më. Grë ra dadë quëhunë rall corregir shínill. 


text:
Perë si talë Dios adë rúnëdiꞌi më corregir lëꞌë të, nádiꞌi të legítimë shini më, sino na të ziquë meꞌdë lldubi. Es quë runë më cashtigu grë́tëꞌ ra shini më. 


text:
Más de ni, tiempë na hiaꞌa llguëꞌnë, ra shtádaꞌa lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ, bëꞌnë rall cashtigu lëꞌë hiaꞌa nu rdë́ꞌnaꞌa rëspëti lu raiꞌ. Por ni más rquiꞌni guëdëꞌë hiaꞌa sí të guënibëꞌa Dios lëꞌë hiaꞌa parë gápaꞌa vidë sin fin. Na më Shtádaꞌa nacabezë gubeꞌe. 


text:
Ra shtádaꞌa lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ, por duꞌpë tiempë bëꞌnë rall corregir lëꞌë hiaꞌa según narniꞌi lduꞌu raiꞌ, perë Dios quëhunë më cashtigu lëꞌë hiaꞌa por bien shtë́naꞌa të gácaꞌa mënë zaꞌquë sin ni tubi duldë, igual ziquë na më; santu náhiꞌ. 


text:
Pues verdá nahin, ni tubi cashtigu adë rsëdchínidiꞌi lëgrë laꞌni lduꞌu hiaꞌa mientras quëhunë më cashtigu lëꞌë hiaꞌa; nahin cusë durë, perë fin shtë cashtigu na vidë naná tubldí delantë lu Dios con paz parë grë ra nardëꞌë cuendë nu rúnëll recibir cashtigu ni cumë cusë zaꞌquë. Cashtigu parë el quë narquë́ guiaꞌa shtiꞌdzë Dios 


text:
<pb/>Por ni gulë guniꞌinú saꞌ të naná ziquë tubi nanápëdiꞌi fuersë të adë guëazë guétëdiꞌi rall lu shnezë Dios. 


text:
Gulë quili nezë naná tubldí parë tsanaldë të nezë ni. Iurní saꞌl naná ziquë tubi cujë, adë guërúꞌudiꞌill nezë zaꞌquë sino gáquiꞌ firmë con fe shtë́nëll. 


text:
<pb/>Gulë guniꞌi lduꞌu të tsu en paz con grë mënë. Gulë guanaldë nezë zaꞌquë catë nídiꞌi maldá. Gulë gac mënë santu. 


text:
Gulë gapë mizmë lë́ꞌël të adë chu rúnëdiꞌi faltë ra bendición shtë Dios, nu gulë gapë mizmë lëꞌë të parë adë nádiꞌi mënë falsë entrë ra shmënë Dios. Adë chu gáquëdiꞌi ziquë guiꞌlli lda nariaruꞌbë entrë ra plantë, no sea por tubi de lëꞌë të gac guëllini grë ra saꞌ të con duldë. 


text:
Gulë gapë mizmë lë́ꞌël parë ni tubi de lëꞌë të adë guëquëréldëdiꞌi ziquë mbecu, nu ni tubi de lëꞌë të gunë desprëci ra cusë zaꞌquë shtë Dios; zni bëꞌnë Esaú; por tubsë cumidë bëtuuꞌll grë́tëꞌ herenci narunë tucáriꞌ ziquë shini naguëlú. 


text:
Hia nanë́ të despuësë iurë Esaú guc shtuꞌu gúniꞌ recibir bendición shtë shtádiꞌ, pues bëquë́ guiaꞌa shtádiꞌ lë́ꞌiꞌ aunquë nalë́ gunaꞌbë Esaú nu bíꞌniꞌ; hiadë bëdzélëdiꞌi mudë parë gac cambi lo quë nabë́ꞌniꞌ. Bë́ꞌniꞌ desprëci herenci. 


text:
<pb/>Iurë guabiꞌguë të lu Dios, adë nádiꞌin ziquë ra më israelitë guahietë. Guabiꞌguë raiꞌ lu dani nazú guëllaꞌ. Guná raiꞌ lu dani catë bëruꞌu beꞌlë. Guná raiꞌ nacahi con gueꞌlë; guná raiꞌ gushëguiuꞌu con mbë dushë. 


text:
Bini raiꞌ bë shtë trompetë nu chaꞌ Dios. Ra naná bini ra diꞌdzë ni, bëꞌnë raiꞌ ruëguë lu Dios hiadë guëníꞌidiꞌi bë másruꞌu. 


text:
Bëꞌnë raiꞌ zni purquë adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ gan niuaꞌa lduꞌu raiꞌ lu mandadë naguniꞌi më lu raiꞌ. Bë ni guniꞌi: “El quë nasú guëáhiꞌ lu dani, mënë u tubi ma, pues napë quë gátiꞌ lu guëꞌë”. 


text:
<pb/>Zni guc tiempë guahietë, perë lëꞌë të iurneꞌ guabiꞌguë të lu dani verdadërë lë Sión. Guabiꞌguë të lu ciudá shtë Dios nanabani; quiere decir, Jerusalén nananú gubeꞌe. Guabiꞌguë të lu cantidá mili shtë ra ianglë nabëdëá parë gunë raiꞌ adorar Dios con galërquitë lduꞌu. 


text:
Mizmë lugar ni nanú zihani shini Dios; bëdëá raiꞌ; lë raiꞌ naescritë lu gubeꞌe. Guabiꞌguë të lu Dios, lëꞌë juësi nagunë juzguë grë mieti. Guabiꞌguë të lu ra nguiu naquëreldë gubeꞌe; hia Dios bë́ꞌniꞌ recibir lëꞌë raiꞌ completamente nazaꞌquë. 


text:
Guabiꞌguë të lu Jesús, el quë nabësëdchini tubi conveñi cubi entrë Dios nu ra mënë. Guabiꞌguë të lu lugar catë bëdeꞌbi rënë narunë lasac conveñi ni; rënë ni runë significar cusë mejurë quë rënë shtë Abel. 


text:
<pb/>Gulë gapë cuidadë adë guëquë́ guiáꞌadiꞌi të diꞌdzë shtë el quë naruadiꞌdzë lu të, purquë si talë adë bë́ꞌnëdiꞌi mënë gan guëcaꞌchilú rall lu Dios guahietë, mënë naquë́ guiaꞌa shtiꞌdzë Dios iurë lë́ꞌiꞌ bëtsë́bëiꞌ lëꞌë rall, ¿lla mudë guëcaꞌchilú hiaꞌa lu më si talë guëluaꞌa të́chaꞌa lu naquëgnaꞌbë lëꞌë hiaꞌa dizdë gubeꞌe? 


text:
Bë shtë Dios tiempë guahietë bëniꞌbin lëꞌë guë́ꞌdchiliu, perë iurneꞌ bëꞌnë më prometer con diꞌdzë rëꞌ: “Stubi vësë más guësëniꞌbia guë́ꞌdchiliu nu también gubeꞌe”. 


text:
Iurë guniꞌi Dios: “Stubi vësë más” rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë grë́tëꞌ cusë nabëniꞌbi Dios, cusë narná hiaꞌa iurneꞌ, tsalú rahin; guëdchisú më ra cusë nabëntsaꞌu më parë guëaꞌnë parë siemprë ra cusë nadë rníꞌbidiꞌi. 


text:
Por ni cha guëdëꞌë hiaꞌa graci lu më purquë bëdë́ꞌnaꞌa recibir lëꞌë më ziquë Rëy. Catë rnibëꞌa më adë gáquëdiꞌi guëniꞌbin. Cha guëdë́ꞌnaꞌa sirvë lëꞌë më con rëspëti. Guëdápaꞌa rëspëti delantë lu më purquë na më Dios shtë́naꞌa. 


text:
Gulë tsaglaꞌguë gac të më zaꞌquë con ra visitantë nardchini lídchil purquë sin adë guc bë́ꞌadiꞌi mënë, bëldá rall bëdëꞌë rall pusadë parë ianglë. 


text:
<pb/>Gulë bësëagná lduꞌu të ra nanú prësi cumë ziquë mizmë lë́ꞌël nanul prësi juntë con lëꞌë rall. Gulë bësëagná lduꞌu të ra naná rzac zi purquë todavía quëreldë të lu guë́ꞌdchiliu; napë të cuerpë débil. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë cumplir ra promësë naguníꞌil iurë bëtsë́ꞌal; adë chu guëquënú sáhiꞌ purquë Dios gunë më juzguë grë ra narquënú tseꞌlë mënë, nu gunë më juzguë grë mënë narunë duldë adulteri. 


text:
<pb/>Adë sébidiꞌi lduꞌu të dumí; gulë bëquitë lduꞌu con lo quë nanapë të purquë Dios guniꞌi: “Jamás adë guësáꞌnëdiaꞌa lëꞌë të; siemprë guna cumplir shtiꞌdza”. 


text:
Zni rac guëníꞌiaꞌa sin quë adë chu guëzá lduꞌu:<pb/>Lëꞌë Dadë quëhunë më compañi na;<br/>adë guëdzë́bëdiaꞌa lo quë nagunënú mënë na. 


text:
<pb/>Gulë bëagná lduꞌu të shtiꞌdzë ra nagunibëꞌa entrë lëꞌë të, ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios lu të. Gulë guaglaꞌguë manërë gubani raiꞌ; guc raiꞌ firmë lu shnezë Dios. Gulë bëꞌnë llgabë lla guc fin shtë raiꞌ nu gulë bëꞌnë ziquë bëꞌnë raiꞌ. 


text:
<pb/>Jesucristo na më igual iurneꞌ ziquë guc më antsë nu na më lo mizmë parë siemprë; gáquëdiꞌi më cambi. 


text:
Adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí parë guaꞌa mësë falsë lëꞌë të tëchi stubi clasë ldaiꞌ por enseñansë nanadë chu riasë́diꞌi; mejurë gac të më firmë lu shnezë Dios por favurë nu bendición naquëhunë më. Adë tsanáldëdiꞌi të tëchi custumbrë narunë tratë pë cusë nazaꞌquë gaul, pues grë ra narianaldë tëchi rëglë ni, adë bë́ꞌnëdiꞌi rall gan gac rall mënë zaꞌquë lu Dios. 


text:
<pb/>Sacrifici nadápaꞌa, adë rúnëdiꞌin tratë gau mieti lu mellë. Ra natsaglaꞌguë gunë rall adorar Dios según lëy guahietë, nápëdiꞌi raiꞌ derechë gau raiꞌ sacrifici shtë hiaꞌa. 


text:
Pues ra bëshuzi primërë riutënúhiꞌ rënë shtë ra ma Lugar Santísimo; bë́ꞌniꞌ ofrecer rënë ni lu Dios parë guëdchisú më ra duldë, perë cuerpë shtë ra ma biaꞌa mënë fuërë shtë guëꞌdchi parë tsequi. 


text:
Zni zac Jesucristo guzac zi më fuërë ruaꞌ ciudá parë guëzunë́ më duldë shtë mënë por prupi rënë shtë́hiꞌ të gac raiꞌ santu. 


text:
Pues iurneꞌ cha guiá hiaꞌa lu Jesús, guëruꞌu hiaꞌa religiuni gushë nu sac zi hiaꞌa ziquë bëꞌnë më sufrir. 


text:
Lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ adë nadápëdiꞌiaꞌa lugar segurë parë guëquëréldaꞌa parë siemprë, sino dzulézaꞌa nu zudíliaꞌa lugar zaꞌquë nanaguër guëdchini despuësë. 


text:
Por ni guëdubi tiempë, cha guëdë́ꞌnaꞌa alabar Dios por medio de Dadë Jesucristo. Pues labansë ni na lo quë naguëdë́ꞌnaꞌa ofrecer lu më con ruaꞌ hiaꞌa. 


text:
También adë chu guësëáꞌldëdiꞌi lduꞌi gunë compañi saꞌll con lo quë nanápël purquë ra cusë ni na ziquë sacrifici narsëquitë lduꞌu Dios. 


text:
<pb/>Gulë bëzuꞌbë diaguë grë́tëꞌ shtiꞌdzë ra narnibëꞌa entrë lëꞌë të. Gulë gapë rëspëti lëꞌë raiꞌ purquë lëꞌë raiꞌ canihapë raiꞌ almë shtë të; nanë́ raiꞌ tubi dzë napë quë guëtëꞌdë raiꞌ cuendë lu Dios. Gulë guniꞌi lduꞌu, gac të mënë zaꞌquë të iurë guëtëꞌdë raiꞌ cuendë lu Dios, gunë rallin con galërquitë lduꞌu, lë́dëdiꞌi con galërbini lduꞌu. Si talë adë gúnëdiꞌi të cumplir shtiꞌdzë raiꞌ, adë nápëdiꞌil ni tubi provëchë. 


text:
<pb/>Gulë gunaꞌbë lu Dios por lëꞌë naꞌa; pues napë naꞌa segurë de quë bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni según voluntá shtë Dios. Siemprë galërniꞌi lduꞌu naꞌa na parë bien shtë të. 


text:
Runa ruëguë lu të, gulë gunaꞌbë lu Dios de quë nasesë guëneꞌe më sí, guëabrí guënahia lu të stubi. Rialú cartë rëꞌ con tubi saludë 


text:
<pb/>Dios naná rcueꞌdchí lduꞌu hiaꞌa, el quë nabëcuaꞌñi lëꞌë Dadë Jesús ladi ra tëgulë, gunë ldaiꞌ më guëc të. Jesucristo na vëquërë ruꞌbë parë grë ra shmënë Dios. Por rënë më conveñi cubi entrë Dios nu ra mënë, napin valurë. Conveñi ni nunquë adë tsalúdiꞌin. 


text:
Quëgnaꞌbë naꞌa lu më, guëneꞌe më grë cusë zaꞌquë parë gac të mënë completamente preparadë parë gunë të cumplir voluntá shtë më, quë lëꞌë më guëneꞌe më mizmë fuersë shtë më parë gac të mënë ziquë rac shtuꞌu më. Gunë më ra cusë ni por Jesucristo naná runë tucarë grë labansë nu graci shtë mieti parë siemprë. Amén. 


text:
<pb/>Bëchi, quëhuna ruëguë lu të, gac të më pacënci. Gulë bëꞌnë recibir cunseju nabëquëaꞌa laꞌni cartë rëꞌ purquë adë bëquë́ꞌëdiaꞌa zihani diꞌdzë lu të. 


text:
Rac shtuaꞌa gac bëꞌa të lëꞌë bë́chaꞌa, Timoteo, hia lë́ꞌiꞌ nápiꞌ libertá. Si talë guëdchíniꞌ ndëꞌë, también na guëdëꞌpë guëná naꞌa lëꞌë të. 


text:
<pb/>Gulë bëdëꞌë saludë grë́tëꞌ ra narnibëꞌa entrë lëꞌë të, ra naná cabësë shtë ra grupë. Nu bëꞌnë saludar grë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios de verdá. Pues ra nazeꞌdë ladzë Italia quëgsheꞌldë raiꞌ saludë parë lëꞌë të. 


text:
Na Santiago, nahia muzë shtë Dios nu shtënë Jesucristo, Shlámaꞌa. Quëgsheꞌlda saludë lu të naquëreldë fuërë ladzë të, lu të naná chiꞌbë chupë grupë shtë mënë israelitë nabërëꞌtsë lu guëdubi guë́ꞌdchiliu. Llni nazeꞌdë de Dios 


text:
purquë nanë́ hiaꞌa por medio ra cusë durë rluaꞌa si talë tsaglaꞌguë rialdí lduꞌu hiaꞌa de verdá. Nu nanë́ hiaꞌa iurë rúnël gan lu ra cusë durë, más fuertë nal parë tsagláꞌguël shnezë Dios. 


text:
Gulë gac të mënë pacënci guëdubi tiempë, nu gulë gac të mënë narac rúnël voluntá shtë Dios sin ni tubi faltë. Iurní gúnël cumplir lo quë narac shtuꞌu më. 


text:
<pb/>Si tubi de lëꞌë të adë ráquëdiꞌil, runë faltë llni, gulë gunaꞌbë lu Dios; Dios guëneꞌe më llni parë lëꞌë të. Guëneꞌe mëhin sin medidë, nu adë guëníꞌidiꞌi më guëc të por rnaꞌbë të lúhiꞌ. 


text:
Perë napë quë guënáꞌbël lu më con galërialdí lduꞌu. Grë́tëꞌ el quë nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios, ni na ziquë olë shtë nisëduꞌu iurë lëꞌë mbë dushë zeꞌdë. Ruaꞌa mbë nisë nezë rëꞌ nezë rëꞌ. 


text:
El quë nadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios de verdá, adë gúnëdiꞌill llgabë de quë guëdëꞌë më lo quë narnáꞌbëll. 


text:
<pb/>Lë́ꞌël shmënë Jesús narunë llgabë nádiꞌil më ruꞌbë laꞌni guë́ꞌdchiliu, gulë bëquitë ldúꞌul purquë de vërë nal më ruꞌbë lu Dios. 


text:
Nu gulë bëquitë lduꞌu të naná ricu iurë rneꞌe më galnaduꞌu, iurë rac bë́ꞌal galëricu verdadërë; cusë ni ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu runë rall desprëci. Gulë bëquitë lduꞌu të purquë ziquë ra guëꞌë lachi, ra ricu con grë ra cusë material nanapë rall, rialuhin. 


text:
Iurë rruꞌu ngubidzë, rzaꞌi ngubidzë lëꞌë guëꞌë; hia adë rluáꞌadiꞌi ra guëꞌë chulë. Zni na fin shtë ricu con grë negoci shtë́nëll. Ra dificultá nu tentación 


text:
<pb/>Rquitë lduꞌu mieti natsaglaꞌguë firmë lu shnezë Dios aunquë rzac zi mënë lë́ꞌëll purquë iurë tsalú lëꞌë galërzac zi, gúnëll recibir bendición naná vidë sin fin. Bëꞌnë më prometer vidë ni parë grë ra narac shtuꞌu lëꞌë më. 


text:
Cualquier de tubi të iurë rdchini mal llgabë parë gúnël mal, adë rúnëdiꞌil llgabë de quë Dios guësëdchini më llgabë ni guë́quël, purquë Dios nunquë rsëdchínidiꞌi më mal llgabë parë gúnël duldë. Nídiꞌi mudë chu guësëdchini llgabë mal lu Dios. 


text:
Iurë tubi de lëꞌë të rac shtúꞌul gúnël duldë, na purquë laꞌni lduꞌu mizmë lë́ꞌël nanú deseo mal. Ra deseo mal rsëdchini mal llgabë parë lë́ꞌël. 


text:
De deseo mal nananú laꞌni lduꞌu mieti, zeꞌdë mal llgabë; hia de ngaꞌli runë mieti duldë; hia de ngaꞌli zeꞌdë galguti parë nguiu ni. 


text:
purquë grë́tëꞌ cusë zaꞌquë zeꞌdë de Dios, el quë nabëntsaꞌu grë mbelëguiꞌi nu ngubidzë. Na më lo mizmë guëdubi tiempë; nídiꞌi cambi parë lë́ꞌiꞌ; nádiꞌi më ziquë cusë narunë ra cambi shcaaꞌlë. 


text:
Bëneꞌe më vidë sin fin parë lëꞌë hiaꞌa sulë purquë zni guc shtuꞌu më. Bëdchini vidë sin fin por medio de ra diꞌdzë naná verdá. Zni rac shtuꞌu më gácaꞌa primërë ejemplë entrë grë ra shini më natsaldí lduꞌi shtiꞌdzë më. Na ziquë tubi mënë quëgldáguëll primërë nashi zaꞌquë lu hiaguë iurë guëdchini tiempë shtë cusechë. Enseñansë verdadërë 


text:
<pb/>Por ni, bëchi narac shtuaꞌa, gulë bëdëꞌë cuendë de quë cadë tubi të napë quë gac nasínil parë guëquë́ diáguël perë parë guadíꞌdzël, gulë gupë cuidadë. Gulë bëꞌnë llgabë bien antsë guadíꞌdzël. Nu adë guëdë́ꞌël sí ldaguë llanë laꞌni ldúꞌul 


text:
Gulë bësaꞌnë grë cusë mal nananú laꞌni ldúꞌul con grë llanë nananú laꞌni ldúꞌul, nu gulë bëꞌnë recibir dizaꞌquë nabëgabní laꞌni lduꞌu të. Napin pudërë parë gac salvar të. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë grë́tëꞌ lo quë narniꞌi dizaꞌquë, lëdë niáꞌasëdiꞌi quëquë́ diaguë tëhin, purquë si talë no más rquë diáguël nu adë rúnëdiꞌil cumplir, hia iurní lo mizmë lëꞌë të quëguguë́ të lëꞌë të. 


text:
Grë́tëꞌ el quë niáꞌasë rínill nu rquë diáguëll shtiꞌdzë më perë adë quëhúnëdiꞌill cumplir lo quë narniꞌi shtiꞌdzë më, ni na ziquë tubi nguiu narbiꞌa laꞌni guëꞌguanë nia lla na lull. 


text:
Perë grë́tëꞌ el quë natsaglaꞌguë rsëꞌdë laꞌni lëy shtë Dios, quëzuꞌbë diáguëll shtiꞌdzë më; gunë ldaiꞌ më lëꞌë nguiu ni. Cagniaꞌa shcuendë lëy nagunë librar mënë de grë cusë mal. 


text:
<pb/>Stubi de lëꞌë të rniꞌi riagláꞌguël shnezë Dios perë adë ráquëdiꞌi rcuéꞌzël ra diꞌdzë mal narníꞌil; mizmë lë́ꞌël rsiguë́ lë́ꞌël. Hia ldaiꞌ nanuáꞌal lasáquëdiꞌin. 


text:
El quë nagunë compañi ra bëzebi nu ra viudë con nicidá nanapë rall, nu el quë naquëhapë mizmë lë́ꞌëll de grë duldë, rna Dadë Dios lu nguiu ni ziquë tubi lari limpi sin ni tubi manchë. Pues nuáꞌall ldaiꞌ narëuuꞌ lduꞌu Dios.<pb/>


text:
Lëꞌë të bëcha, rialdí lduꞌu të Dadë Jesucristo, el quë narluaꞌa pudërë shtë Dios lu hiaꞌa. Gulë bëꞌnë tratë igual con grë bëchi saꞌ të. 


text:
Ziquë tubi comparaciuni, si talë tsutë́ tubi nguiu ricu, nanú nigi guiáꞌaiꞌ nu nácuhiꞌ lari zaꞌquë; tsutëll ladi catë rdëá ra shmënë Dios; nu mizmë tiempë tsutë́ tubi më prubi con lariullë. 


text:
Si talë lë́ꞌël gúnël atender bien naná nuaꞌa lari zaꞌquë nu lu ricu ni guëníꞌil: “Lë́ꞌël guzubë lugar zaꞌquë”. Perë lu prubi guëníꞌil: “Lë́ꞌël ngaꞌli guzuldí”, u guëníꞌil lu prubi: “Guzubë lu guiuꞌu”. 


text:
Hia iurní quëgutël diferenci entrë ladi mizmë lëꞌë të. Hia iurní quëhúnël tratë chupë manërë lu saꞌl. Hia quëhúnël juzguë ziquë juësi con mal llgabë. 


text:
<pb/>Lëꞌë të bëchi narac shtuaꞌa, gulë bëdëꞌë cuendë de quë gudili Dios ra mënë nanápëdiꞌi zihani cusë shtë guë́ꞌdchiliu perë napë rall galëricu verdadërë purquë rialdí lduꞌu raiꞌ Jesús. Nu gunë rall recibir herenci; guëquëreldënú rall Jesús catë rnibëꞌa më. Zni bëꞌnë më prometer dizdë más antsë. 


text:
Perë lë́ꞌël, el quë narná záꞌquëdiꞌi lu bë́chil naná prubi, nu rac shtúꞌul gáquël amigu shtë ra ricu; guná, ra ricu rzac zi rall lë́ꞌël. Ra ricu rdchiꞌbë rall demandë cuntrë lë́ꞌël lu ra juësi. 


text:
Nu ra ricu rushtiá rall guëc të iurë ruadiꞌdzë të shtiꞌdzë Jesús. Gunaꞌzi të lë më iurë guc të shmënë më. Lë ni napin llëruꞌbë hunurë. 


text:
<pb/>Si talë lë́ꞌël de vërë quëhúnël cumplir lëꞌë lëy nabëneꞌe Rëy naquëbezë gubeꞌe, lëy naná escritë laꞌni Sagradas Escrituras narniꞌi: “Gulë guc shtuꞌu grë ra saꞌl igual ziquë rac shtúꞌul lë́ꞌël”. Si talë quëhúnël cumplirin, bien quëhúnël. 


text:
Perë si talë rguílil lo quë narac shtúꞌul nu adë rac shtúꞌudiꞌil saꞌl, iurní canihúnël duldë; nápël faltë purquë adë bë́ꞌnëdiꞌil cumplir diꞌdzë shtë lëy. 


text:
Si talë tubi mënë quëzuꞌbë diáguëll grë́tëꞌ puntë shtë lëy perë quëhúnëdiꞌill cumplir tubsë puntë, iurní nall culpablë parë lëy. 


text:
El quë naguniꞌi: “Adë rúnëdiꞌil duldë adulteri”, nu zac guníꞌiꞌ: “Adë quínidiꞌil saꞌl”. Si talë adë chu rúnëdiꞌi duldë adulteri perë gudínill saꞌll, adë bë́ꞌnëdiꞌill cumplir grë puntë shtë lëy, nu nall culpablë. 


text:
Por ni, gulë biadiꞌdzë lu saꞌl nu gulë guquëreldë ziquë ra mënë nanë́ gunë më juzguë lëꞌë të según shtiꞌdzë Jesús. El quë naquëhunë cumplir lëy shtë më, nádiꞌill muzë shtë duldë. 


text:
Gunë Dios juzguë el quë nadë rgáꞌadiꞌi lduꞌi sáhiꞌ; adë guëgáꞌadiꞌi lduꞌu më lë́ꞌëll. Perë el quë nargaꞌa lduꞌi sáhiꞌ, guërúꞌull bien iurë tsu juici shtë më. El quë narialdí lduꞌi nu quëhúnëll cumplir 


text:
<pb/>Dadë, ¿pë runë sirvë si talë tubi nguiu guëníꞌill rialdí ldúꞌull shtiꞌdzë Dios perë quëhúnëdiꞌill cumplir shtiꞌdzë më? Nguiu ni adë gac salvárëll. 


text:
nu lë́ꞌël guëníꞌil lu nguiu ni: “Guziáꞌal con bien; guëneꞌe më nagácul nu lo quë nagául”. Perë lë́ꞌël adë pë rdë́ꞌëdiꞌil lo quë narquiꞌni saꞌl, ¿de quë sirvë nápël fe? 


text:
Zni na, el quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios de verdá napë quë guëluáꞌall fe shtë́nëll por lo quë naquëhúnëll. Si no, nápëdiꞌill fe verdadërë. 


text:
<pb/>Bien zac guëniꞌi tubi nguiu lu saꞌll: “Lë́ꞌël nápël fe; na quëhuna compañi ra sahia”. Perë rniaꞌa lul, bëluaꞌa de quë rialdí ldúꞌul Dios; guënahia fe shtë́nël. En cambi, na guëluáꞌahia lë́ꞌël de quë rialdí lduaꞌa shtiꞌdzë më purquë rnal bien naquëhuna lu sahia. 


text:
Lë́ꞌël rníꞌil de quë rialdí ldúꞌul nanú tubsë Dios; bien canihúnël, perë rniaꞌa lul de quë ra mëdzabë rialdí lduꞌu rall nanú tubsë Dios, nu rchiꞌchi rall por galërdzëbë nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Lë́ꞌël nadë rdë́ꞌëdiꞌil cuendë, ¿pë adë guënë́diꞌil de quë nguiu nanapë fe verdadërë, también canihúnëll bien con saꞌll? 


text:
Gulë bëdëꞌë cuendë, lëꞌë shtadë guëlú hiaꞌa Abraham, iurë bë́ꞌniꞌ ofrecërë shíniꞌ Isaac lu bëcuꞌguë, bëluaꞌa Abraham de quë tubldí na shcuéndiꞌ lu Dios. 


text:
¿Gu riasël iurní? lëdë niáꞌasëdiꞌi gualdí lduꞌu Abraham shtiꞌdzë më perë bë́ꞌniꞌ cumplir lo quë naguniꞌi Dios. Zni fe shtë Abraham bëruꞌu lu llni të guëná grë mieti lo quë nabë́ꞌniꞌ. 


text:
Zni guc cumplir Sagradas Escrituras narniꞌi: “Abraham gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios nu Abraham bëáꞌniꞌ bien lu Dios sin ni tubi faltë”. Guniꞌi Dios, Abraham na amigu shtë́hiꞌ. 


text:
Rac bëꞌa hiaꞌa por lo quë nacanihunë nguiu, rluaꞌa tubldí na shcuéndiꞌ lu Dios, lë́dëdiꞌi por fe nanápëll sulamëntë. 


text:
Nu zac Rahab, tubi naꞌa mal, guc tubldí shcuéndiꞌ lu Dios por lo quë nabë́ꞌnëll. Bë́ꞌnëll recibir ra nguiu nabësheꞌldë Josué lu guëꞌdchi, nu bëꞌnë Rahab compañi ra mënë ni parë bëruꞌu raiꞌ stubi tëchi nezë. 


text:
Ziquë unidë na cuerpë nu espíritu parë guëbani mieti, zni napë quë tsaldí ldúꞌul Dios nu napë quë gúnël cumplir con cusë zaꞌquë.<pb/>


text:
Bëchi, entrë ladi të adë tsúdiꞌi gac të zihani mësë parë lu saꞌ të purquë nanë́ hiaꞌa gunë më juzguë ra mësë con más fuersë quë cualquier mënë. 


text:
Pues grë hiaꞌa siemprë runë faltë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir shtiꞌdzë më. El quë nadë rúnëdiꞌi fallar en lo quë naruadíꞌdzëll, pues nguiu ni hia na tubi nguiu zaꞌquë nu rac gúnëll gan lu grë deseo mal nananú laꞌni ldúꞌull. 


text:
Iurë lëꞌë hiaꞌa rlu hiaꞌa frenë ruaꞌ guay parë runë duꞌin lëꞌë ma, zac guëdë́ꞌnaꞌa manejar guëdubi cuerpë shtë ma. 


text:
Gulë guná; nanú barcu ruꞌbë nariá lu nisë. Nu zihani vueltë zeꞌdë mbë dushë al contrari, perë lëꞌë narsë́ lëꞌë barcu rsëll lëꞌin nadë más por tubi dimë mituꞌnë. Tsa barcu catë rac shtuꞌu narsë́ lëꞌë barcu. 


text:
Zni zac con ldudzë mieti; nahin tubi partë mituꞌnë parë cuerpë shtë hiaꞌa, perë blac runë nadchini ra mënë iurë ruadiꞌdzë rall. Gulë guná; tubi hiuꞌu guiꞌlli tsequi por tubsë beꞌlë mituꞌnë. 


text:
Zni na ldudzë mieti; nahin ziquë tubi beꞌlë. Nahin capaz parë zihani cusë mal. Ziquë ldúdzaꞌa nahin tubi partë biꞌchi entrë grë partë cuerpë shtë nguiu, nu quëhunin manchar guëdubi cusë naquëhunë nguiu. Dzë trasë dzë hashtë gati mieti, ldudzë mieti quëgzaꞌi vidë shtë mieti. Ldudzë mieti na ziquë beꞌlë nazeꞌdë de gabildi. 


text:
Lëꞌë nguiu rac runë duꞌu grë clasë ma, ra ma dushë con ra maꞌñi, ra serpientë con grë ma nananú laꞌni nisëduꞌu. Rac runë duꞌu nguiu ra ma, 


text:
perë ldudzë nguiu, ¿chu rac gunë duꞌu ldúdziꞌ? Na ziquë tubi ma nadë në́diꞌi gac duꞌu. Ziquë laiꞌ serpientë nuaꞌa venenë narguini mënë, zni na ldudzë mieti. Gadzëhin con maldá. 


text:
Con mizmë ruaꞌ hiaꞌa quëdë́ꞌnaꞌa alabar Dios, Shtádaꞌa, nu mizmë lëꞌin rgue hiaꞌa guëc saꞌ hiaꞌa, el quë nabëntsaꞌu Dios. Bëntsaꞌu më lëꞌë hiaꞌa; nadápaꞌa llni shtë më të gácaꞌa ziquë lëꞌë më. 


text:
Con mizmë ruaꞌ nguiu rúnëll alabar Dios nu rguell guëc saꞌll. Pues rniaꞌa lu të, bëchi, adë rúnëdiꞌi tucarë gunë mieti cusë ni. 


text:
¿Ni mudë guëneꞌe hiaguë higu nashi acetuna, u tubi hiaguë uvë guëneꞌe nashi bëldaꞌu? Nídiꞌi mudë tubi zini guëneꞌe nisë dchiguë nu mizmë tiempë guëneꞌe zini nisë nashi. Llni nazeꞌdë de Dios 


text:
<pb/>Si talë nanú tubi mënë entrë ladi të naná runë ráquëll nu riasëll, pues guëluáꞌaiꞌ conductë zaꞌquë lu ra sáhiꞌ. Gúniꞌ cusë zaꞌquë nu gáquiꞌ më naduꞌu según llni naquëgdëꞌë Dios lë́ꞌiꞌ. 


text:
Perë si talë nalë́ runë nadchínil u rzebi ldúꞌul pë shtë saꞌl, adë rníꞌidiꞌil nápël llni shtë Dios purquë nal falsë. Adë quëhúnëdiꞌil cumplir verdá shtë më iurní. 


text:
Lëꞌë llni narniꞌi nápël, nádiꞌin llni nazeꞌdë de Dios sino nahin llni shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ; nahin llni ziquë napë ra mënë naguënë́diꞌi Dios. Nahin llni nazeꞌdë de mëdzabë. 


text:
Catë runë nadchini nguiu lu saꞌll, nu rac shtuꞌu nguiu gúnëll gan lu saꞌll, ngaꞌli nanú dishiꞌbi con grë clasë mal. Nádiꞌi të unidë. 


text:
En cambi, el quë nanapë llni nazeꞌdë de Dios, primërë nápëll tubi vidë zaꞌquë sin adë rzébidiꞌi ldúꞌull pë shtë saꞌll; adë rëuuꞌdiꞌi ldúꞌull dishiꞌbi; nall më naduꞌu. Nápëll rëspëti lu saꞌll: rgaꞌa ldúꞌull lu saꞌll. Rúnëll cusë zaꞌquë parë ra saꞌll. Quëhúnëll tratë igual con grë ra saꞌll; adë nádiꞌill ziquë mënë falsë. Derechë ruadíꞌdzëll. 


text:
Ra narac shtuꞌu cueꞌdchí lduꞌu mieti, na rall ziquë tubi nguiu narcabní tubi guiuꞌu. Gápëll ziquë tubi ganzaꞌquë, quiere decir, tubi vidë naná tubldí lu Dios nu delantë lu ra saꞌll.<pb/>


text:
¿Ca nezë zeꞌdë ra dishiꞌbi nu disgustë entrë de ladi të? Pues zeꞌdë rahin de mal deseo nananú laꞌni lduꞌu të. Ra deseo mal na enemigu shtë ra cusë zaꞌquë. 


text:
Rzebi lduꞌu të pë cusë perë adë rúnëdiꞌil recibirin. Rguini të saꞌ të tantë rac shtuꞌu gapë të pë shtë mënë, perë nilë con ndë gúnëdiꞌi të recibirin. Iurní rdildi të nu nanú dishiꞌbi entrë lëꞌë të; adë rúnëdiꞌi të recibirin purquë rnáꞌbëdiꞌi të lu Dios. 


text:
Si talë rnáꞌbël tubi cusë, adë guëneꞌe mëhin purquë quëgnáꞌbël con mal llgabë. Rac shtúꞌul pë cusë sulë parë gúnël cumplir mal deseo nananú laꞌni ldúꞌul. 


text:
Lëꞌë të adë rúnëdiꞌi të cumplir comprumisi nabë́ꞌnël con Jesús. ¿Pë riasë́diꞌil el quë narac shtuꞌu ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, quëhúnëll cuntrë Dios? El quë narac shtuꞌu tsanaldë tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, nall contrari shtë Dios. 


text:
¿Pë rdë́ꞌëdiꞌi të cuendë lo quë narniꞌi Sagradas Escrituras? “Dios bësheꞌldë Espíritu Santo laꞌni lduꞌu hiaꞌa nu nalë́ rac shtúꞌuiꞌ guëquëréldaꞌa sulë parë lëꞌë më”. 


text:
Por ni rneꞌe më más favurë nu llni parë lëꞌë hiaꞌa. Nu rniꞌi Sagradas Escrituras: “Dios rzu lu ra nguiu narac shtuꞌu gac rall më ruꞌbë, perë quëhunë më compañi con cusë zaꞌquë grë́tëꞌ nguiu nanaduꞌu”. 


text:
Gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë më. Adë guëdë́ꞌëdiꞌil sí lo quë narac shtuꞌu mëdzabë. Gulë sutipë lu mëdzabë nu guëllúꞌnëll lul. 


text:
Gulë bëdëꞌë sí cuezënú Dios lë́ꞌël, iurní cuezënú më lë́ꞌël. Lëꞌë të nanapë duldë, gulë bëabrí lduꞌu të con Dios. Lëꞌë të nanapë chupë llgabë, gulë bëluaꞌa të́chil lu ra cusë mal. 


text:
Gulë gubini lduꞌu të por duldë nabë́ꞌnël. Gulë biꞌni. Gulë cushtiá; gulë bëꞌnë cambi galërquitë lduꞌu por galëruꞌnë. Lëꞌë të narquitë lduꞌu purquë nal amigu shtë guë́ꞌdchiliu, gulë gubini lduꞌu të por tantë duldë nanápël. 


text:
<pb/>Gulë cuezë guëniꞌi të cuntrë saꞌ të. El quë narniꞌi cuntrë saꞌll nu quëhúnëll juzguë conductë shtë saꞌll, mënë ni quëgníꞌill cuntrë lëy shtë Dios, nu quëhúnëll juzguë lëꞌë lëy. Si talë rníꞌil shtíꞌdzël lasac perë lëy adë lasáquëdiꞌin, iurní quëhúnël mizmë lë́ꞌël ziquë tubi juësi. Adë quëhúnëdiꞌil cumplir lëy shtë Dios iurní. 


text:
Nanú tubsë nabëneꞌe lëy nu napë më pudërë parë gunë më salvar ra mënë, nu napë më pudërë parë gunë më condenar ra mënë. Perë lë́ꞌël, nápëdiꞌil derechë parë gúnël juzguë stubi saꞌl. Tsalú grë ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu 


text:
<pb/>Gulë bëdëꞌë cuendë lëꞌë të narniꞌi: “Nedzë́ u glli tsahia stubi ciudá. Ndë guëquërelda tubi izë parë sia nu guëtúhia; guna gan dumí.” 


text:
Rníꞌil zni perë adë rac bë́ꞌadiꞌil pë gac glli. ¿Lla na vidë shtë́nël? Nahin ziquë tubi behu. Rluaꞌain por duꞌpë tiempë, lueguë rnitiluhin. 


text:
Lo quë narunë tucarë guëníꞌil na zndëꞌë: “Sulamëntë si talë na voluntá shtë Dios, guna dchiꞌni rëꞌ u guna stubi cusë”. 


text:
Perë lëꞌë të ruadiꞌdzë të nadchini purquë rialdí ldúꞌul mizmë lë́ꞌël, perë grë ra naruadiꞌdzë nadchini, mal nahin. 


text:
Gulë bëquë́ diaguë ndëꞌë, lëꞌë të naná ricu. Gulë biꞌni nu gulë cushtiá por ra desgraci naná zeꞌdë guëc të. 


text:
Ra galëricu shtënë të na ziquë cusë naruꞌdzë. Grë́tëꞌ lari zaꞌquë shtënë të hia gudáu ra mbichúguëhin. 


text:
Ra orë nu bëdchichi gunaꞌzi tën luhin. Lëꞌë tën na testigu cuntrë lëꞌë të de quë rzebi lduꞌu të dumí. Ziquë tubi beꞌlë rzaꞌi lëꞌë shcuerpë mieti, zni gunënú tën shtë dumí lëꞌë të. Bëzuꞌbë muntuni të galëricu parë tiempë neꞌ perë hia mërë guëdchini fin shtënë të. 


text:
Ra pagu narunë tucarë caꞌa ra nabëꞌnë dchiꞌni, adë bëdë́ꞌëdiꞌi të caꞌa muzë. Guagldë́ rall guëniꞌa shtënë të perë adë gudíllidiꞌi të completë sino bësiguë́ të lëꞌë rall. Iurní mizmë muzë ni quëhunë rall reclamë. Dios naná rnibëꞌa guëdubi gubeꞌe, bini më galruꞌnë shtë rall. 


text:
Lëꞌë të guquëreldë të lu guë́ꞌdchiliu con galëlujë nu bëꞌnë të cumplir cualquier deseo mal nanapë të. Ziquë tubi ma ndchu, na ma parë gati, bësëndchú të lëꞌë të con ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Hia gueꞌdë guëdchini dzë parë gac juzguë të. 


text:
Lëꞌë të bëꞌnë të condenar ra nanápëdiꞌi faltë. Gudini të ra mënë nanápëdiꞌi duldë perë adë bëdchíꞌbëdiꞌi rall demandë cuntrë lëꞌë të. Gulë gac më pacënci nu gulë gunaꞌbë lu Dios 


text:
<pb/>Por ni bëchi, gulë gapë llëruꞌbë pacënci hashtë guëabrí Dadë Jesús stubi. El quë narbeꞌqui bëní quëbéziꞌ cusechë hashtë tsalú tiempë shtë guiu. Quëbéziꞌ con pacënci hashtë tiempë shtë cusechë. 


text:
Zni zac lëꞌë të napë quë gapë të pacënci sin adë rëazë guétëdiꞌil lu shnezë më purquë hia mërë lëꞌë Dadë Jesús guëabriꞌ stubi. 


text:
Dadë, adë rdchíꞌbëdiꞌi të galquiá cuntrë saꞌl të parë adë gáquëdiꞌi condenárël, purquë lëꞌë më el quë narunë juzguë, hia zugáꞌaiꞌ guëlladchi. 


text:
Bëchi narac shtuaꞌa, gulë bëagná lduꞌu të ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. Guzac zi raiꞌ perë gupë raiꞌ pacënci. Biadiꞌdzë raiꞌ shtiꞌdzë më lu ra mënë. 


text:
Guná, lëꞌë hiaꞌa rniꞌi hiaꞌa rquitë lduꞌu ra mënë narzac zi por shtiꞌdzë më. Nanë́ të shcuendë Job; gúquiꞌ më pacënci nu nanë́ të lla bëꞌnë ldaiꞌ Dios lë́ꞌiꞌ despuësë de zihani prëbë. Pues lëꞌë Dadë rgaꞌa ldúꞌiꞌ lëꞌë hiaꞌa nu nalë́ rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Subrë todë, bëchi, adë rúnëdiꞌil jurar por gubeꞌe, nilë por guë́ꞌdchiliu, ni por stubi juramentu. Iurní guëniꞌi të: “Ahaꞌ”, pues gaquin zni. Si talë guëníꞌil: “Aquëdiꞌi”, pues gaquin zni. Bastë con diꞌdzë ni. Rquíꞌnidiꞌi guëníꞌil juramentu të adë gunë më juzguë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Si tubi de lëꞌë të riá ldúꞌul lu ra galguidzë, pues guniꞌi lu Dios lo quë narac shtúꞌul. Si talë tubi de lëꞌë të rquitë ldúꞌul, biꞌldi labansë lu më. 


text:
Si talë tubi de lëꞌë të rac llúꞌul, pues gunáꞌbë ra më gushë entrë ra shmënë Dios të guënaꞌbë raiꞌ lu Dios por lë́ꞌël, nu guëteꞌbi raiꞌ sëiti guë́quël mientras quëgnaꞌbë raiꞌ lë Dadë. 


text:
Si talë guënaꞌbë raiꞌ nu tsaldí lduꞌu raiꞌ Dios, lëꞌë fërmë gac salvárëll lu galguidzë; guëáquëll. Lëꞌë Dadë gunëac më nguiu ni, nu si talë bë́ꞌnëll duldë, gunë më perdunë lë́ꞌëll. 


text:
Gulë guniꞌi lu saꞌ të faltë nanápël nu gulë gunaꞌbë lu Dios por cadë tubi saꞌl të parë gunëac më lëꞌë raiꞌ. Iurë tubi nguiu naná rialdí lduꞌi Dios quëgnáꞌbëll lu më con guëdubinú ldúꞌull, pues Dios rúniꞌ cusë ruꞌbë parë nguiu ni. 


text:
Lëꞌë Elías, el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, gúquiꞌ tubi nguiu ziquë lëꞌë hiaꞌa con mizmë galdebilidá perë iurë lë́ꞌiꞌ gunáꞌbëiꞌ lu Dios de quë adë ldáguëdiꞌi guiu lu guë́ꞌdchiliu, pues adë guláguëdiꞌi guiu por tsunë izë guëruldë. Elías gunáꞌbëiꞌ lu më con guëdubinú ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Bëchi, si talë tubi de lëꞌë të guëluaꞌa të́chil lu dizaꞌquë nu stubi saꞌ të guëdchigrëll hiumbrë ni lu verdá, 


text:
gulë bëdëꞌë cuendë de quë mënë ni nabëdchigrë́ lëꞌë pecadurë parë nezë mal shtë́nëll, gunë mënë ni salvar lëꞌë pecadurë të gátidiꞌill. Nu mizmë tiempë gac perdunë zihani duldë shtë pecadurë; adë gac bëꞌa mieti pë bë́ꞌniꞌ.<pb/>


text:
Tiempë guahietë antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu, nanú el quë nabësëdchini shtiꞌdzë Dios. Quëbezënúhiꞌ Dios. Náhiꞌ Dios. 


text:
Grë cusë gurështë́ por lëꞌë më, el quë nabësëdchini shtiꞌdzë Dios; ni chu stubi bëntsaꞌu lo quë nananú. 


text:
Lëꞌë llni tsaglaꞌguë rabtsëꞌë catë nacahi. Lëꞌë nacahi adë bë́ꞌnëdiꞌi gan lu llni parë bësëꞌau lu llni. 


text:
Bëdchíniꞌ; náhiꞌ testigu parë guëníꞌiꞌ chu na lëꞌë llni të parë grë mënë tsaldí lduꞌu rall shtiꞌdzë Dios por lëꞌë më. 


text:
Juan nádiꞌi narneꞌe llni perë bëdchini Juan parë gáquiꞌ testigu; guëníꞌiꞌ chu na el quë narneꞌe llni verdadërë. 


text:
<pb/>Bëdchini më lu guë́ꞌdchiliu nu guctsaꞌu guë́ꞌdchiliu por pudërë shtë më, perë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu adë bënguë bë́ꞌadiꞌi rall lëꞌë më. 


text:
perë grë nabëꞌnë recibir lë́ꞌiꞌ, ra narialdí lduꞌi lëꞌë më, bëdëꞌë më derechë parë gac rall shini Dios. 


text:
Lëꞌë rall guc rall shini Dios, lë́dëdiꞌi por deseo laꞌni lduꞌu mënë, ni por voluntá shtë mënë sino por pudërë shtë Dios. 


text:
<pb/>Lëꞌë nabësëdchini shtiꞌdzë Dios, gúliꞌ nu guquëréldiꞌ entrë lëꞌë hiaꞌa. Guná hiaꞌa pudërë nu llni shtë më. Sulë lúniquë shini Dios quëbezënú llëruꞌbë favurë narquitë lduꞌu hiaꞌa. Ruadiꞌdzë më purë verdá. 


text:
Juan guc testigu shtë́hiꞌ nu guniꞌi Juan: ―Ndëꞌë na el quë naguniaꞌa lu të más antsë, náhiꞌ më ruꞌbë; na adë chu nahia. Bëdchíniꞌ despuësë de na, perë nanúhiꞌ dizdë tiempë guahietë más antsë guëdchinia lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Por pudërë shtë më ni bëdë́ꞌnaꞌa recibir zihani bendición; por lëꞌë më quëhúnëruꞌu Dios favurë nu más favurë parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Lëy shtë Dios bëquëꞌë Moisés según voluntá shtë më, perë por Jesucristo nadápaꞌa favurë shtë Dios, nu nadápaꞌa shtíꞌdziꞌ naná verdá. 


text:
Ni tubi chu gunádiꞌi lu Dios Padre; sulë tubsë shini më nacabezënú Dios, bëluáꞌaiꞌ chu na Dios verdadërë. Biadiꞌdzë Juan Bautista favurë de Jesús (Mt. 3.11‑12; Mr. 1.7‑8; Lc. 3.15‑17) 


text:
<pb/>Juan bëꞌnë testificar iurë ra më israelitë naquëreldë Jerusalén, bësheꞌldë rall bëldá bëshuzi con mënë nabëꞌnë compañi ra bëshuzi. Gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Juan chu náhiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall stubi: ―¿Chu nal? ¿Gu nal Elías? Juan guniꞌi: ―Aquëdiꞌi; nádiaꞌa Elías. Guaglaꞌguë gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Gu nal el quë naguadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios nanapë quë guëdchini? Juan guniꞌi: ―Aquëdiꞌi. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi rall: ―¿Chu nal? të parë guëdëꞌë naꞌa rsunë lu ra nabësheꞌldë lëꞌë naꞌa. ¿Pë rníꞌil de mizmë lë́ꞌël? 


text:
<pb/>Juan repi: ―Nahia tubi bë, tubi narniꞌi lu shlatë catë nídiꞌi mënë: “Gulë bëꞌnë preparar laꞌni lduꞌu të ziquë nezë ldi parë iurë guëdchini Dadë”. Zni guniꞌi Isaías, el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. 


text:
Gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Juan: ―Si talë adë nádiꞌil Cristo, si adë nádiꞌil Elías, ni tubi naguadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios nanapë quë guëdchini, ¿pëzielú rchuꞌbë nísël ra mënë? 


text:
<pb/>Guniꞌi Juan: ―Na rchuꞌbë nisa con nisë perë nanú tubi më entrë lëꞌë të, adë guënë́diꞌi të chu náhiꞌ. 


text:
Náhiꞌ el quë nazeꞌdë guëdchini despuësë de na. Ni tubi adë chu nádiaꞌa parë guëshaca lëꞌë du guiꞌdi shtë shráchiꞌ. 


text:
<pb/>Grë cusë ni guc lugar nalë Betábara nanaquë́ guëëꞌgu Jordán ladë cuꞌ guiaꞌa catë lëꞌë Juan bëchuꞌbë nisë ra mënë. Jesús na ziquë lliꞌli naguti shlugáraꞌa 


text:
<pb/>Stubi dzë Juan guná lu Jesús; ziabíꞌguiꞌ lu Juan. Guniꞌi Juan lu ra mënë: ―Gulë guná, nguiu rëꞌ nazeꞌdë de Dios; gátiꞌ ziquë tubi lliꞌli por duldë shtë mënë. Guëdchisúhiꞌ duldë shtë ra mënë. 


text:
Náhiꞌ el quë naguniaꞌa lu të más antsë: “Náhiꞌ më ruꞌbë. Na adë chu nahia. Bëdchíniꞌ despuësë de na perë nanúhiꞌ dizdë tiempë más antsë quë na.” 


text:
Adë bënguë bë́ꞌadiaꞌa lë́ꞌiꞌ perë bëdchinia parë gunguë bëꞌa mënë israelitë lë́ꞌiꞌ. Por ni rchuꞌbë nisa ra mënë parë guëná mënë chu na më. 


text:
<pb/>Nu bëꞌnë Juan testificar: ―Gunahia lu Espíritu Santo nabëdchini de gubeꞌe. Biétiꞌ ziquë tubi palumë parë cuezënúhiꞌ lëꞌë Jesús. 


text:
Adë bënguë bë́ꞌadiaꞌa chu guëdchini, perë el quë nabësheꞌldë na të guëchuꞌbë nisa, guníꞌiꞌ lua: “Iurë guënal lu Espíritu Santo zeꞌdë guëdchini parë cuezënúhiꞌ lëꞌë nguiu, na më el quë naguëzunë́ lduꞌu të nu guëshéꞌldiꞌ Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të”. 


text:
Iurë guná Juan lu Jesús nardëdë, guniꞌi Juan: ―Gulë guná, ndëꞌë na lëꞌë nguiu nabësheꞌldë Dios; gátiꞌ ziquë lliꞌli. 


text:
<pb/>Guërupë nguiu nazianaldë lëꞌë Juan, bini raiꞌ lo quë naguniꞌi Juan. Iurní guanaldë rall lëꞌë Jesús. 


text:
Iurë lëꞌë Jesús bëdchigrë́ lúhiꞌ nezë të́chiꞌ, gunáhiꞌ lu raiꞌ. Guniꞌi Jesús lu raiꞌ: ―¿Pë rguili të? Guniꞌi raiꞌ con diꞌdzë narunë cuntienë, lamë: ―Dadë, ¿ca quëréldël? 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús: ―Gulë gudeꞌe nu gulë guná. Iurní guagná raiꞌ catë quëreldë më, nu bëaꞌnë raiꞌ ndë purquë hia casi ziquë rquë tapë guadzeꞌ iurní. 


text:
<pb/>Tubi de lëꞌë ra mënë nabini shtiꞌdzë Juan nu guanáldiꞌ lëꞌë Jesús, na Andrés, bëchi Simón Pedro. 


text:
Primërë guatili Andrés bëchi Andrés, lëll Simón, nu guniꞌi Andrés: ―Bëdiaꞌguëlú naꞌa el Mesías. (Diꞌdzë ni runë cuntienë, Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ.) 


text:
<pb/>Lueguë Andrés biaꞌa lëꞌë Simón Pedro catë zugaꞌa Jesús. Iurë Jesús guná lu Pedro, guniꞌi më: ―Lë́ꞌël lël Simón, shini Jonás; perë neꞌ guërulël Cefas, (lë ni runë cuntienë guëꞌë). Gunaꞌbë Jesús Felipe con Natanael 


text:
<pb/>Stubi dzë Jesús guc shtúꞌuiꞌ tsáhiꞌ regiuni shtë Galilea. Gunáhiꞌ lu Felipe nu guniꞌi më lu Felipe: ―Gudeꞌe naldë na. 


text:
Iurní guatili Felipe lëꞌë Natanael; répiꞌ: ―Guná naꞌa lu tubi nguiu naná bëquëꞌë Moisés shcuéndiꞌ laꞌni ra librë shtë lëy, nu ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios bëquëꞌë raiꞌ diꞌdzë narniꞌi shcuéndiꞌ. Náhiꞌ Jesús, shini José. Guëꞌdchi Jesús na Nazaret. 


text:
<pb/>Repi Natanael: ―¿Ni mudë guëruꞌu tubi cusë zaꞌquë guëꞌdchi Nazaret? Felipe bëquebi: ―Gudeꞌe guënal. 


text:
<pb/>Guabiꞌguë Natanael lu Jesús. Iurë lëꞌë Jesús guná lu Natanael, guníꞌiꞌ: ―Ndëꞌë lëꞌë tubi nguiu israelitë verdadërë. Ni tubi bishi adë nídiꞌi laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë Natanael: ―¿Llallë nanël chu nahia? Guniꞌi Jesús: ―Na gunahia lul antsë iurë lëꞌë Felipe beꞌdë guënaꞌbë lë́ꞌël, iurë lë́ꞌël zugáꞌal guëaꞌ hiaguë bëldaꞌu. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu Natanael: ―¿Gu rialdí ldúꞌul purquë na guniaꞌa lul, gunahia lul guëaꞌ hiaguë bëldaꞌu? Delantë guënáruꞌul más cusë ruꞌbë quë ndëꞌë. 


text:
<pb/>Nu guniꞌi Jesús: ―Guldía rniaꞌa lul, lë́ꞌël guënal llaꞌlë lu gubeꞌe. Ra ianglë shtë Dios tsepi raiꞌ nu guëdchini raiꞌ guëca, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu.<pb/>


text:
Dzë tsunë despuësë de ni, guꞌ tubi saꞌa guëꞌdchi Caná nanaquë́ regiuni shtë Galilea. Lëꞌë shniꞌa Jesús nanúhiꞌ ngaꞌli. 


text:
<pb/>Perë Jesús repi: ―Nanë, ¿pëzielú cagníꞌil lua zniꞌi? Gáꞌadiꞌi guëgaꞌa tiempë parë gac bëꞌa mieti chu nahia. 


text:
<pb/>Iurní shniꞌa më guniꞌi lu narëtaꞌ, ra naquëhunë sirvë: ―Gulë bëꞌnë grë́tëꞌ lo quë naná guënibë́ꞌaiꞌ lëꞌë të. 


text:
<pb/>Zugaꞌa shuꞌpë guëꞌë nariú nisë, cadë tubi guëꞌë ni riú gadchi u shunë rëëꞌ nisë. Na rahin parë më israelitë; rieꞌti guiaꞌa rall según custumbrë religiusë shtë rall. 


text:
Jesús guniꞌi lu ra naquëhunë sirvë: ―Gulë bëtsadzë́ guëzá guëꞌë rëꞌ nisë. Iurní guadzëhin guëꞌë ni nisë; 


text:
Lëꞌë nguzanë shtë laní bëꞌnë prëbë nisë naná bëac vini perë adë rdë́ꞌëdiꞌill cuendë ca nezë bërúꞌuhin. (Sulë ra naquëhunë sirvë, rac bëꞌa rall de quë nisë bëac vini). Iurní lëꞌë nguzanë shtë saꞌa gunáꞌbëll lëꞌë lliguë. 


text:
Guníꞌill: ―Grë lugar primërë rdëꞌë mënë vini zaꞌquë gu ra mënë. Hia despuësë iurë cantidá biiꞌ rall, rdëꞌë mënë vini corrientë gu mieti, perë lë́ꞌël bë́ꞌnëdiꞌil zni. Hashtë iurneꞌ bënéꞌel vini zaꞌquë. 


text:
<pb/>Ndëꞌë bëꞌnë Jesús Caná shtë Galilea. Ndë guc primërë milagrë nabëluaꞌa Jesús lu ra mënë. Bëluaꞌa më pudërë nanapë më. Ra shini gusëꞌdë më gualdí lduꞌu raiꞌ bësheꞌldë Dios lëꞌë më. 


text:
<pb/>Despuësë de ni, gua më guëꞌdchi Capernaum con shniꞌa më nu con shini gusëꞌdë më. Ndë guquëreldë raiꞌ duꞌpë tiempë. Gua më iáduꞌu ruꞌbë (Mt. 21.12‑13; Mr. 11.15‑18; Lc. 19.45‑46) 


text:
Guatë́ më iáduꞌu ruꞌbë. Guná më ra naquëgtuuꞌ ngunë. Guná më ra naquëgtuuꞌ lliꞌli nu palumë. Nu ngaꞌli zúbëgaꞌa mënë lu mellë catë rchili rall dumí. 


text:
Bëntsaꞌu më tubi chicuti con du lasë. Iurní bësëlluꞌnë më grë́tëꞌ ra mënë laꞌni iáduꞌu con ra lliꞌli nu con ra ngunë. Bërëꞌshë më mellë. Bërëꞌtsë dumí shtë ra narchili dumí. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra shini gusëꞌdë më bëagná lduꞌu raiꞌ ziquë naescritë: “Nalë́ rzebi lduaꞌa por lidchi Dios; gaquin limpi”. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra më israelitë gunaꞌbë diꞌdzë: ―¿Pë milagrë guëluáꞌal lu naꞌa ziquë tubi sëñi de quë nápël derechë quëhúnël ra cusë rëꞌ? 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi ra mënë: ―Cuarenta y seis izë guzú guaꞌa iáduꞌu rëꞌ. ¿Ni mudë lë́ꞌël guëdishtëlin tsúnësë dzë? 


text:
Hia despuësë guashtë́ më ladi ra tëgulë, bëagná lduꞌu ra shini gusëꞌdë më lo quë naguniꞌi më, nu gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më, nu gualdí lduꞌu raiꞌ ra Sagradas Escrituras. Nanë́ më lo quë naná laꞌni lduꞌu mieti 


text:
<pb/>Iurë lëꞌë Jesús nanú Jerusalén, guꞌ laní Pascu. Cantidá mënë gualdí lduꞌu rall lëꞌë më iurë guná rall milagrë nabëꞌnë më. 


text:
Adë rquíꞌnidiꞌi më chu guëniꞌi lu më shcuendë ra mënë. Mizmë lëꞌë më rac bëꞌa më lla na laꞌni lduꞌu mieti.<pb/>


text:
Guꞌ tubi nguiu nabërulë́ Nicodemo. Nall miembrë shtë partidë religiusë fariseo nu nall tubi nguiu namás lasac ladi ra më israelitë. 


text:
Nicodemo guagná lëꞌë Jesús gueꞌlë nu guníꞌill: ―Mësë. Rdëꞌë naꞌa cuendë de quë Dios bësheꞌldë lë́ꞌël parë zeꞌdë guëluáꞌal, purquë ni tubi adë chu gáquëdiꞌi guëluaꞌa pudërë nu milagrë cumë ziquë rúnël, sulë si talë Dios quëbezënúhiꞌ lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús lu Nicodemo: ―Guldía rniaꞌa lul, el quë nagalë nacúbidiꞌi stubi, gáquëdiꞌi tsutëll catë rnibëꞌa Dios. 


text:
<pb/>Bëquebi Nicodemo: ―Perë no es posiblë tubi nguiu hia guꞌshë, guëabrí gálëll stubi. ¿Ni mudë guëabrí guëuꞌll laꞌni shníꞌall stubi parë galë stubi nacubi? 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Guldía rniaꞌa lul, el quë nagálëdiꞌi con nisë nu con Espíritu Santo, adë tsutë́diꞌill catë rnibëꞌa Dios. 


text:
Grë́tëꞌ naná gulë ziquë ra cualquier mënë, mënë na ni, perë el quë naralë con Espíritu Santo, espíritu na ni. 


text:
Adë rdzëguëëꞌdiꞌi ldúꞌul lo quë naguniaꞌa lul, grë́tëꞌ napë quë guësaꞌnë guëdchini vidë cubi laꞌni lduꞌu rall por pudërë shtë Dios. 


text:
Lëꞌë mbë rruꞌu nezë catë rac shtuꞌu mbë, nu rínil ruidë narunë mbë perë adë rdë́ꞌëdiꞌil cuendë ca nezë zeꞌdë mbë nu ca nezë ziaꞌa mbë. Zni na grë́tëꞌ nanapë vidë cubi por pudërë shtë Espíritu Santo. 


text:
Guldía rniaꞌa lul, lëꞌë naꞌa rac bëꞌa naꞌa lo quë naruadiꞌdzë naꞌa nu lo quë narluaꞌa naꞌa; nu na naꞌa testigu de lo quë guná naꞌa, perë lëꞌë të adë rialdídiꞌi lduꞌu të lo quë narniꞌi naꞌa. 


text:
Guniaꞌa lu të cusë narac lu guë́ꞌdchiliu perë adë gualdídiꞌi lduꞌu të. ¿Lla tsasë́ të cusë shtë gubeꞌe narniaꞌa lu të? 


text:
<pb/>’Ni tubi chu beꞌpi gubeꞌe, sulë el quë nabëdchini de gubeꞌe. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu; lidcha na gubeꞌe. 


text:
Ziquë Moisés bëldísiꞌ serpientë lu shlatë, zni zac con na, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu; guna sufrir galguti; 


text:
parë grë natsaldí lduꞌi na, adë tsagnítidiꞌi rall sino napë rall vidë sin fin. Rac shtuꞌu Dios grë mënë 


text:
<pb/>’Dios nalë́ rac shtúꞌuiꞌ ra mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu; bësheꞌldë më tubsë shini më parë grë́tëꞌ narialdí lduꞌi lëꞌë shini më, adë tsagnítidiꞌi rall sino napë rall vidë nadë rialúdiꞌi. 


text:
Dios adë bëshéꞌldëdiꞌi shíniꞌ lu guë́ꞌdchiliu parë gunë shíniꞌ condenar ra mënë sino parë gúniꞌ salvar ra mënë. 


text:
<pb/>’El quë narialdí lduꞌi shini Dios, nádiꞌi condenárëll, perë el quë adë në́diꞌi tsaldí lduꞌu, hia nacondenárëll purquë në́diꞌill tsaldí ldúꞌull tubsë shini Dios. 


text:
Ra nanë́diꞌi tsaldí lduꞌi shtiꞌdza, nacondenárëll purquë iurë lëꞌë llni bidë lu guë́ꞌdchiliu, más bëquitë lduꞌu mënë nacahi quë llni. Adë rac shtúꞌudiꞌi rall llni. ¿Pëzielú? purquë runë rall cusë mal. 


text:
Grë́tëꞌ lo quë narunë mal, rna záꞌquëdiꞌi rall lu llni nu adë riabíꞌguëdiꞌi rall lu llni purquë lëꞌë llni rluaꞌa ra cusë mal lo quë naquëhunë rall; 


text:
perë grë lo quë narquitë lduꞌu verdá, riabíꞌguëll lu llni të parë guëná mënë de quë grë lo quë naquëhúnëll, zeꞌdë de Dios. Lëꞌë amigu shtë lliguë 


text:
<pb/>Despuësë de ndëꞌë, Jesús gua con ra shini gusëꞌdë më hashtë regiuni Judea. Gulezënú më lëꞌë raiꞌ dupëꞌnë, nu bëchuꞌbë nisë raiꞌ mënë. 


text:
Nu zac bëchuꞌbë nisë Juan Bautista lugar nabërulë́ Enón guëlladchi Salim purquë ngaꞌli rëtaꞌ zili nisë. Bidë ra mënë lu Juan, chubë nisë rall. 


text:
<pb/>Iurní bëldá shini gusëꞌdë Juan, gudildi diꞌdzë raiꞌ con tubi israelitë nabëꞌnë cumplir custumbrë. Guzublú rall chupë diꞌdzë subrë shcuendë lla gunë rall parë gac limpi rall lu Dios. 


text:
Iurní guaguëchi mënë lu Juan: ―Mësë, guná; el quë naguzunú lë́ꞌël stubi ladë guëëꞌgu Jordán, el quë bë́ꞌnël testificar napë quë guëdchíniꞌ, quëgchuꞌbë nísiꞌ. Grë́tëꞌ mënë zianaldë rall lë́ꞌiꞌ. 


text:
Mizmë lëꞌë të na të testigu, guniaꞌa lu të de quë na nádiaꞌa Cristo sino quë bësheꞌldë më na antsë guëdchíniꞌ. 


text:
Ziquë tubi nabëtsëꞌa, rquitë ldúꞌull purquë nápëll tséꞌlëll, perë zac amigu shtë lliguë, quëquë́ diáguëll nu rquitë ldúꞌull quëbezënull lliguë. Rínill lo quë naruadiꞌdzë lliguë. Zni iurneꞌ nalë́ rquitë lduaꞌa. 


text:
<pb/>’El quë nazeꞌdë de gubeꞌe, ni naná rnibëꞌa más quë grë nguiu. El quë naná mënë, no más nall më shtë guë́ꞌdchiliu nu ruadíꞌdzëll cusë shtë guë́ꞌdchiliu; perë el quë nazeꞌdë de gubeꞌe, ni ruadíꞌdziꞌ cusë shtë gubeꞌe. Nápiꞌ grë pudërë. 


text:
Lëꞌë më quëhunë testificar lo quë naguná më nu lo quë nabini më, perë ni tubi adë chu rialdídiꞌi lduꞌi lo quë narniꞌi më. 


text:
Perë el quë nagualdí lduꞌu shtiꞌdzë më de verdá, quëhúnëll ziquë el quë narquë́ sëgi lu guichi; rquébill Dios na verdá. 


text:
El quë nabësheꞌldë Dios, ni ruadíꞌdzëll shtiꞌdzë Dios purquë Dios rdëꞌë Espíritu Santo sin medidë parë nguiu ni të cuezënúhiꞌ lëꞌë nguiu ni. 


text:
El quë narialdí lduꞌu shini Dios, ni napë vidë sin fin, perë el quë nanë́diꞌi tsaldí lduꞌi shini Dios, gápëdiꞌill vidë sin fin sino quë rëaꞌnë cashtigu shtë Dios guë́quëll.<pb/>


text:
Ra fariseo bini rall de quë napë Jesús más zihani shmë́niꞌ nu más zihani mënë naquëchuꞌbë nísiꞌ quë Juan Bautista. 


text:
Bëdchini më guëꞌdchi Sicar nanaquë́ regiuni Samaria. Sicar na ruaꞌ guiuꞌu lachi nabëdëꞌë Jacob ziquë herenci parë shíniꞌ, José. 


text:
Ngaꞌli zúbëgaꞌa guërzú nabërulë́ Guërzú shtë Jacob. Lëꞌë Jesús zeꞌdë bëdzáguiꞌ. Guzúbiꞌ guëlladchi ruaꞌ guërzú; hia ziágaꞌa ru ngubidzë. 


text:
Ra shini gusëꞌdë më ziaꞌa raiꞌ parë guëꞌdchi. Ziasiꞌi raiꞌ naguëdaꞌu. Mizmë iurní bëdchini tubi naꞌa shtë Samaria ruaꞌ guërzú parë guëgúhiꞌ nisë. Jesús guniꞌi lu naꞌa rëꞌ: ―Denú duꞌpë nisë guaꞌ. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë naꞌa shtë Samaria bëquebi: ―¿Pëzielú rnáꞌbël nisë lua, nu më israelitë nal? (Adë rniꞌi lu sáꞌdiꞌi më israelitë lu ra më shtë Samaria.) 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús: ―Si talë niac bë́ꞌal lo quë narneꞌe Dios ndigá, si talë niac bë́ꞌal chúllëtiꞌi ndëꞌë, el quë narnaꞌbë nisë lul, nanáꞌbël nisë lúhiꞌ nu lë́ꞌiꞌ guënéꞌeiꞌ nisë narneꞌe vidë sin fin. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa guniꞌi: ―Dadë, nápëdiꞌil pë guëgul nisë laꞌni guërzú. Más de ni guetë na guërzú. ¿Cátiꞌi nápël nisë narneꞌe vidë? 


text:
Shtadë guëlú hiaꞌa Jacob bësëaꞌnë guërzú rëꞌ catë bíhiꞌ nisë, lë́ꞌiꞌ nu biiꞌ ra shíniꞌ nu con ra ma shtënë raiꞌ. ¿Ni mudë más më ruꞌbë nal quë lëꞌë Jacob? 


text:
perë el quë nagú nisë naná guëdëꞌa, jamás adë guëabrídiꞌi guëbídchill, purquë nisë naná guëdëꞌa rcasë laꞌni ldúꞌull cumë ziquë nisë shtë zini parë guëdëꞌëin vidë sin fin. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë naꞌa guniꞌi: ―Dadë, denú nisë ni të parë adë guëbídchidiaꞌa jamás nu gueldë cádiaꞌa nisë ndëꞌë. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa guniꞌi: ―Nápëdiaꞌa tseꞌla. Jesús guniꞌi iurní: ―Nápël rsunë, guníꞌil verdá: “Nápëdiaꞌa tseꞌla”, 


text:
<pb/>Iurë bini naꞌa lo quë naguniꞌi më, guníꞌill: ―Dadë, lluáꞌahia nal tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios. 


text:
Shtadë guëlú naꞌa, mënë Samaria, bëꞌnë raiꞌ adorar Dios lu dani rëꞌ, perë lëꞌë të më israelitë rniꞌi të Jerusalén na lugar catë runë tucarë gunë mieti adorar Dios. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Nanë, tsaldí ldúꞌul shtiꞌdza; guëdchini iurë de quë lëꞌë të gunë të adorar Dios Padre sin adë rquíꞌnidiꞌi guidë të lu dani rëꞌ u tsa të Jerusalén. 


text:
Lëꞌë të mënë Samaria, adë guënë́diꞌi të lo quë narunë të adorar perë lëꞌë naꞌa, sí, nanë́ naꞌa lo quë nardëꞌnë naꞌa adorar purquë el quë nagunë salvar ra mënë, na më israelitë. 


text:
Perë guëdchini iurë nu mizmë iurneꞌ, lëꞌë ra mënë naná runë adorar Dios de verdá, napë quë gunë rall adorar lëꞌë më con lduꞌu rall nu de acuerdë con enseñansë shtëna. Pues Dios Padre rac shtúꞌuiꞌ gunë mënë adorar lë́ꞌiꞌ manërë ni. 


text:
Dios na espíritu; ra narunë adorar lëꞌë më, napë quë gunë rall adorar lëꞌë më con espíritu nu de acuerdë con ra enseñansë shtëna. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa guniꞌi: ―Nanë́a de quë guëdchini Mesías narniꞌi ra mënë, Cristo, el quë nagudili Dios parë gunibë́ꞌaiꞌ. Iurë lëꞌë më guidë, guëluáꞌaiꞌ parë gac bëꞌa naꞌa shtiꞌdzë Dios. 


text:
<pb/>Iurní bëdchini ra shini gusëꞌdë më; bëdzëguëëꞌ lduꞌu raiꞌ de quë quëadiꞌdzënú Jesús tubi naꞌa, perë ni tubi de lëꞌë raiꞌ guniꞌi lu Jesús: “¿Pëzielú quëadiꞌdzënul lë́ꞌëll?” u “¿Pë quëgnaꞌbë díꞌdzël lu naꞌa?” 


text:
<pb/>―Gulë cha të guëná të tubi nguiu naguniꞌi grë lo quë nabëna. ¿Adë lëꞌë narniꞌi ra mënë Cristo ndëꞌë? 


text:
<pb/>Ra shini gusëꞌdë më guzublú raiꞌ gunaꞌbë diꞌdzë lu saꞌ raiꞌ: ―Aquë, ¿nu chu beꞌdënú nagudáuhiꞌ? 


text:
Adë guníꞌidiꞌi të: “Runë faltë stapë mbehu parë guëruꞌu cusechë”. Rniaꞌa lu të, gulë guná, hia bëquichi bëcuelë shtë guezë; bëgaꞌa iurë shtë cusechë. 


text:
El quë narunë dchiꞌni, runë tucarë tsu pagu shtëll. Grë́tëꞌ lo quë narcabní, guëcáꞌall cusechë; nápëll premi lu gubeꞌe. El quë narcabní nu el quë narldë́ guëniꞌa, rquitë lduꞌu rall juntë. 


text:
Na bësheꞌlda lëꞌë të parë tsagniꞌi të lu mënë perë stubi el quë nagueꞌdënú mënë lua. Zni stubi mënë bëꞌnë dchiꞌni perë lëꞌë të quëhunë të provëchë grë́tëꞌ dchiꞌni shtë rall. 


text:
<pb/>Cantidá mënë shtë guëꞌdchi Samaria, gualdí lduꞌu rall Jesús por lo quë naguniꞌi naꞌa iurë lëꞌë naꞌa guniꞌi: “Guniꞌi më grë lo quë nabëna”. 


text:
Iurní bëdchini ra mënë shtë Samaria lu më; bëꞌnë rall ruëguë lu më të parë guëaꞌnë më con lëꞌë rall. Bëaꞌnënú më lëꞌë rall chupë dzë. 


text:
Iurní guniꞌi rall lu naꞌa: ―Iurneꞌ rialdí lduꞌu naꞌa, lëdë niáꞌasëdiꞌi por lo quë naguníꞌil lu naꞌa, sino quë mizmë lëꞌë naꞌa bini naꞌa shtíꞌdziꞌ, nu rac bëꞌa naꞌa de quë verdá më rëꞌ na el quë nagunë salvar mënë shtë guë́ꞌdchiliu. Jesús bënëac tubi llguëꞌnë naquëreldë zitu parë lëꞌë më 


text:
<pb/>Despuësë de guërupë dzë, Jesús bëruꞌu Samaria. Ziagláꞌguiꞌ nezë shtë́hiꞌ parë regiuni shtë Galilea. 


text:
Mizmë Jesús bëꞌnë testificar de quë grë́tëꞌ ra muzë shtë Dios, adë rúnëdiꞌi mënë rëspëti lëꞌë raiꞌ. Sulë stubi lugar runë mënë rëspëti muzë shtë Dios. 


text:
Iurë bëdchini Jesús Galilea, ra mënë ni bëꞌnë rall recibir lëꞌë më con bien purquë gua rall laní Pascu ciudá Jerusalén; guná rall lo quë nabëꞌnë më, ra milagrë nabë́ꞌniꞌ. 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëabrí Caná shtë Galilea catë bë́ꞌniꞌ cambi nisë vini. Bini tubi më ruꞌbë shtë gubiernë de quë bëdchini Jesús ndë. Nguiu ni nápëll tubi shínill narac lluꞌu guëꞌdchi Capernaum. 


text:
Iurë lëꞌë nguiu ni bini de quë Jesús bëdchini Galilea, guagnall nu bë́ꞌnëll ruëguë lu më parë tsa më lídchill të parë gunëac më shínill purquë hia casi rlullë llguëꞌnë. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi: ―Bëabrí lídchil; lëꞌë shínil nabani. Nguiu ni gualdí ldúꞌull shtiꞌdzë Jesús. Lueguë zëagzëll lídchill. 


text:
Iurë lëꞌë nguiu beꞌdë guëzë́ lídchill, lëꞌë ra muzë naquëreldë hiuꞌu, guagtsaꞌguëlú rall lëꞌë nguiu; repi rall lúhiꞌ: ―Lëꞌë shínil bëac. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë díꞌdzëll: ―¿Ca iurë bëac llguëꞌnë? ¿Ca iurë guzublú nahueꞌi? Repi rall: ―Naꞌguë ziquë rquë tubi guadzeꞌ bëruꞌu shldi. 


text:
<pb/>Lëꞌë shtadë llguëꞌnë bëdë́ꞌëll cuendë de quë mizmë iurë ni guniꞌi Jesús: “Shínil nabani”. Lëꞌë nguiu ni con grë shfamílill gualdí lduꞌu rall Jesús. 


text:
Mizmë ciudá ni cerquë ruaꞌ puertë nalë Puertë shtë Lliꞌli, nanú tubi tanquë ruꞌbë shtë nisë. Lugar ni lëhin Betesda con dizë́ hebreo. Napin gaꞌi portali alrededurë shtë tanquë. 


text:
Ngaꞌli rëtaꞌ zihani narac lluꞌu; nagaꞌa raiꞌ lu daaꞌ. Nanú ciegu; nanú cujë; nanú narac galguidzë llunguë. Quëbezë raiꞌ parë guëniꞌbi nisë. 


text:
Rniꞌi raiꞌ ridë tubi ianglë laꞌni tanquë parë rníꞌbiꞌ nisë. Primërë nariutë́ laꞌni nisë despuësë lëꞌë ianglë bëniꞌbi nisë, guëáquëll de cualquier galguidzë. 


text:
Iurë lëꞌë Jesús guná lu nguiu nagaꞌa, bëdëꞌë më cuendë de quë hia zihani izë nagáꞌall lu galguidzë. Repi Jesús: ―¿Gu rac shtúꞌul guëáquël? 


text:
<pb/>Lëꞌë më narac lluꞌu bëquebi: ―Dadë, rac shtuaꞌa perë chu nádiꞌi guëtiaꞌa na laꞌni nisë iurë lëꞌë nisë rniꞌbi. Cadë vësë narac shtuaꞌa tsahia laꞌni nisë, lëꞌë stubi rlaguë laꞌni nisë primërë. 


text:
<pb/>Mizmë iurní lëꞌë nguiu bëac. Bëtëall shtaaꞌll nu guzublú rzëll. Perë dzë ni na dzë narziꞌi lduꞌu ra mënë. 


text:
Iurní ra më israelitë naquëhunë cumplir custumbrë, guniꞌi rall lu el quë nabëac: ―Nápëdiꞌil permisi parë guáꞌal shtaaꞌl purquë nedzë́ rziꞌi lduꞌu ra mënë. 


text:
<pb/>Perë lëꞌë nguiu adë guënë́diꞌill chu bënëac lë́ꞌëll purquë Jesús gunitilú më ladi ra mënë zihani narëtaꞌ lugar ni. 


text:
Despuësë lëꞌë Jesús bëdiaꞌguëlú nguiu ni laꞌni iáduꞌu; iurní guniꞌi më: ―Guná, hia lë́ꞌël bëáquël; adë rúnëdiꞌil duldë të adë guídëdiꞌi galguidzë más peor guë́quël. 


text:
Por ni lëꞌë rall guzunaldë rall lëꞌë Jesús parë quini rall lëꞌë më purquë bëꞌnë më milagrë rëꞌ dzë narziꞌi lduꞌu mënë. 


text:
Perë Jesús guniꞌi lu rall: ―Shtada todavía canihúniꞌ dchiꞌni; adë rbézëdiꞌi rúniꞌ dchiꞌni; nu zac quëhuna dchiꞌni. 


text:
<pb/>Por ni ra contrari shtë më, másruꞌu rac shtuꞌu rall quini rall lëꞌë më purquë lëdë niáꞌasëdiꞌi rúnëdiꞌi Jesús cuendë ra custumbrë shtë dzë narziꞌi lduꞌu mënë, sino quë quëhúniꞌ lë́ꞌiꞌ ziquë Dios; guniꞌi më Dios na Shtádiꞌ. Pudërë nanapë shini Dios 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi: ―Guldía rniaꞌa de quë nahia shini Dios; adë gáquëdiꞌi guna según voluntá shtëna; sulamëntë runa lo quë narunë Shtada. Grë́tëꞌ lo quë narunë Shtada, mizmë manërë runa 


text:
purquë Shtada rac shtúꞌuiꞌ na. Quëgluaꞌa më na grë lo quë narunë më. Todavía runë faltë cusë ruꞌbë naguëluaꞌa më na, cusë nartsëguëëꞌ lduꞌu të. 


text:
Ziquë Shtada rcuaꞌñi ra tëgulë parë guëbani raiꞌ, igual guënehia vidë parë ra narac shtuaꞌa guëbani raiꞌ. 


text:
Cumë ziquë Dadë adë rúnëdiꞌiꞌ juzguë ni tubi chúdiꞌi, sino bëneꞌe më pudërë guiahia parë guna juzguë lëꞌë ra mënë të parë gunë mënë rëspëti na igual ziquë runë rall rëspëti Shtada. 


text:
El quë nadë rúnëdiꞌi rëspëti na, adë rúnëdiꞌill rëspëti Dadë Dios, el quë nabësheꞌldë na lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>’Guldía rniaꞌa, el quë narquë́ diaguë shtiꞌdza lo quë narniaꞌa nu tsaldí ldúꞌull el quë nabësheꞌldë na, nápëll vidë sin fin. Adë gáquëdiꞌi condenárëll; gudë́dëll lu galguti. Iurneꞌ nápëll vidë nanadë rialúdiꞌi. 


text:
Verdá rniaꞌa, hia bëgaꞌa iurë lëꞌë ra tëgulë guini raiꞌ voz shtë shini Dios. Grë́tëꞌ naguëzuꞌbë diaguë voz shtë më, guëbani rall parë siemprë 


text:
purquë ziquë grë mieti nabani rall por pudërë shtë Dadë Dios, también bëdëꞌë më derechë lu shini më parë gápiꞌ mizmë pudërë. Rac guëdëꞌa vidë parë ra mënë. 


text:
Nu bëdëꞌë më derechë lu shini më parë gúniꞌ juzguë ra mënë purquë náhiꞌ nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Adë rdzëguëëꞌdiꞌi lduꞌu të ndëꞌë purquë guëdchini iurë grë ra tëgulë guini raiꞌ chahia, nu guëruꞌu raiꞌ laꞌni baꞌa. 


text:
Grë́tëꞌ el quë nabëꞌnë bien, guëbani rall; gac resucitar rall parë vidë sin fin perë grë́tëꞌ ra nabëꞌnë mal, guëbani rall; gac resucitar rall parë gac condenar rall. Napë më pudërë 


text:
<pb/>’Na adë gáquëdiꞌi guna shcuendë iubia; quëhuna juzguë según diꞌdzë narniꞌi Shtada lua. Tubldí quëhuna juzguë; adë rúnëdiaꞌa según lo quë narac shtuaꞌa sino según voluntá shtë el quë nabësheꞌldë na. 


text:
perë nanú stubi testigu narniꞌi favurë de na. Nu rac bë́ꞌahia de quë grë el quë narniꞌi më ni de na, lasaquin; verdá nahin. 


text:
Lëꞌë të bësheꞌldë të el quë naguagnaꞌbë diꞌdzë lu Juan Bautista, perë lo quë nabëquebi Juan de na, verdá nahin. 


text:
Juan nadë más náhiꞌ ziquë tubi lintërnë, ziquë narzianí parë ra mënë, nu lëꞌë të guagnaldë të tëchi Juan por duꞌpë tiempë. Bëquitë lduꞌu të shtíꞌdziꞌ. 


text:
Perë na napa testimonio más lasac lo quë naguniꞌi Juan. Grë́tëꞌ cusë el quë naruna, bëneꞌe Shtada parë guna cumplirin. Milagrë naquëhuna, rneꞌe prëbë de quë verdá bësheꞌldë Dios na. 


text:
Lëꞌë Dadë nabësheꞌldë na, bë́ꞌniꞌ testificar de na, perë lëꞌë të nunquë adë bínidiꞌi të chaꞌ më, nu nunquë adë gunádiꞌi të lu më. 


text:
Grë́tëꞌ dizaꞌquë shtë́niꞌ, adë gutë́diꞌin laꞌni lduꞌu të purquë në́diꞌi të tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë el quë nabësheꞌldë më. 


text:
Lëꞌë të bësëꞌdë të laꞌni ra Sagradas Escrituras con llëruꞌbë cuidá parë guëdzelë të laꞌni librë ni nezë parë gapë të vidë sin fin, perë rniaꞌa lu të, ra Sagradas Escrituras rneꞌe testimonio chu nahia 


text:
Na zelda por lë Shtada, perë adë bë́ꞌnëdiꞌi të recibir na. Perë si talë guëdchini stubi më por mizmë lëll, ni sí, gunë të recibir lë́ꞌëll. 


text:
¿Llallë tsaldí lduꞌu të na purquë rguili të guëniꞌi mënë bien de lëꞌë të? Adë rguílidiꞌi të lëꞌë hunurë nazeꞌdë de Dios verdadërë. 


text:
Gulë tsasë́ de quë na adë guëdchiꞌba galquiá guëc të delantë de Shtada. El quë naguëdchiꞌbë galquiá guëc të, na el quë nabëquëꞌë Moisés, mizmë lë́ꞌiꞌ el quë más rianaldë të të́chiꞌ. 


text:
Si talë lëꞌë të nialdí lduꞌu të lo quë nabëquëꞌë Moisés, nu zac shtiꞌdza nialdí lduꞌu të purquë Moisés bëquëꞌë shcuenda. 


text:
Perë si talë adë rialdídiꞌi lduꞌu të lo quë nabëquëꞌë Moisés ¿lla tsaldí lduꞌu të lo quë narniaꞌa lu të?<pb/>


text:
Despuësë de ndëꞌë, Jesús gua stubi ladë ruaꞌ nisë ruꞌbë shtë Galilea; mizmë nisë ni lëhin Tiberias. 


text:
Zihani mënë guanaldë lëꞌë më purquë guná rall ra cusë ruꞌbë nu milagrë lo quë nabëꞌnë më. Bënëac më ra narac lluꞌu. 


text:
Iurë Jesús guná cantidá mënë zianaldë lëꞌë më, guniꞌi më lu Felipe: ―¿Ca guiasiꞌi hiaꞌa nagáu mënë zihani rëꞌ? 


text:
Iurní Felipe bëquebi: ―Chupë gahiuꞌa bëllë bëdchichi guetështildi, adë gáldëdiꞌi parë ni siquierë tubi pedasë gau cadë tubi de lëꞌë rall. 


text:
<pb/>―Ndë zugaꞌa tubi llguëꞌnë. Nuáꞌall gaꞌi guetështildi nu chupë mbeldë, ¿pë gunë ndëꞌë parë blac mënë zihani? 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi: ―Gulë guniꞌi lu grë́tëꞌ mënë të parë subë ra mënë. Ngaꞌli cantidá ra guiꞌlli nanú lu guiuꞌu, subë rall. Iurní guzubë ra mënë ziquë gaꞌi mili nguiu. 


text:
Jesús gunaꞌzi guetështildi. Bëdëꞌë më graci lu Dios. Iurní bëdëꞌë më guetështildi cuaꞌa ra shini gusëꞌdë më. Hia lëꞌë raiꞌ guatiꞌdzë raiꞌ guetështildi parë grë́tëꞌ el quë nazúbëgaꞌa. Zni bëꞌnë më con mbeldë. Grë́tëꞌ gudáu tantë lo quë narac shtuꞌu rall. 


text:
Iurë lëꞌë raiꞌ gualú gudáu, Jesús guniꞌi lu ra shini gusëꞌdë më: ―Gulë bëtëá grë pedasë nabëꞌnë subrë të parë adë shínidiꞌi ni tubi. 


text:
<pb/>Bëtëá raiꞌ pedasë nabëꞌnë subrë; tsadzë́ raiꞌ chiꞌbë chupë tëpë grë ra pedasë nabëꞌnë subrë de lo gaꞌi guetështildi. 


text:
Iurë guná ra mënë lo quë nabëꞌnë Jesús nu milagrë nabëluaꞌa më lu rall, guniꞌi rall: ―Ndëꞌë sí, de verdá náhiꞌ el quë naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, el quë nanapë quë guëdchini lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Jesús guc bëꞌa de quë rac shtuꞌu rall guaꞌa rall lëꞌë më la fuersë parë gac më rëy shtë rall. Iurní biequi më de ngaꞌli. Ziaꞌa më parë tubi dani parë guëquëreldë më lë́ꞌësë më. Jesús rzë lu nisë (Mt. 14.22‑27; Mr. 6.45‑52) 


text:
Guatë́ raiꞌ laꞌni tubi barcu. Iurní gunaꞌzi raiꞌ nezë parë stubi ladë ruaꞌ nisë parë guëdchini raiꞌ Capernaum, Hia nacahi iurní, nu Jesús laꞌdi guëabrídiꞌiꞌ. 


text:
Iurë lëꞌë raiꞌ ziazú raiꞌ cumë ziquë gaꞌi u shuꞌpë kilómetro lu nisë, iurní guná raiꞌ lu Jesús; ziabiꞌguë më ruaꞌ barcu. Rzë́hiꞌ lu nisë. Iurní bëdzëbë ra nguiu nananú laꞌni barcu 


text:
<pb/>Iurní bëquitë lduꞌu raiꞌ; rac shtuꞌu gunë raiꞌ recibir lëꞌë më laꞌni barcu. Mizmë iurní bëdchini raiꞌ catë ziaꞌa raiꞌ. Quëguili ra mënë lëꞌë Jesús 


text:
<pb/>Stubi dzë ra mënë nabëaꞌnë stubi ladë ruaꞌ nisë ruꞌbë, bëdëꞌë rall cuendë de quë shini gusëꞌdë më ziaꞌa raiꞌ laꞌni lúniquë barcu naná zugaꞌa ngaꞌli perë Jesús adë guanáldëdiꞌiꞌ lëꞌë raiꞌ. 


text:
Perë mientras bëdchini sëbëldá barcu nazeꞌdë de guëꞌdchi Tiberias, tubi lugar nanaquë́ catë gudáu ra mënë guetështildi, catë bëdëꞌë Jesús graci lu Dios por guetështildi. 


text:
Perë iurë guná ra mënë de quë adë nídiꞌi Jesús, nilë ra shini gusëꞌdë më nídiꞌi raiꞌ; iurní guatë́ rall laꞌni ra barcu. Ziaꞌa rall parë Capernaum. Bëdchini rall; caguili rall lëꞌë Jesús. Guetështildi nanabani 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Guldía rniaꞌa, caguili të na, lë́dëdiꞌi purquë guná të nu riasë́ të ra milagrë nabëna, sino caguili të na sulë purquë gudáu të guetështildi hashtë bielë të. 


text:
Adë rúnëdiꞌi të dchiꞌni por cumidë naná rialú sino quë gulë bëꞌnë dchiꞌni tubi dau lo quë nunquë adë rialúdiꞌi nu rneꞌein vidë sin fin. Lëꞌë dau ni rneꞌe nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu, purquë Dios bëneꞌein parë na. Bëluaꞌa Dios con milagrë nahia el quë narquitë ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Lo quë narac shtuꞌu Dios gunë të, tsaldí lduꞌu të el quë nabësheꞌldë më lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Pë milagrë guëluáꞌal të parë guëná naꞌa nu tsaldí lduꞌu naꞌa shtíꞌdzël? ¿Pë sëñi guënéꞌel parë lëꞌë naꞌa? 


text:
Ra shtadë guëlú hiaꞌa gudáu raiꞌ guetështildi maná lu shlatë cumë ziquë rniꞌi Sagradas Escrituras: “Dios bëdëꞌë guetështildi de gubeꞌe; gudáu raiꞌ”. 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Guldía rniaꞌa, lëdë Moisés bëdëꞌë guetështildi nazeꞌdë de gubeꞌe sino quë Shtada; cagdëꞌë më guetështildi verdadërë naná zeꞌdë de gubeꞌe 


text:
purquë guetështildi narneꞌe Dios, na el quë nazeꞌdë de gubeꞌe. Nu rdë́ꞌëiꞌ vidë sin fin parë ra nguiu. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Na nahia guetështildi narneꞌe vidë sin fin. El quë naguidë lua, nunquë adë guëldiáꞌnëdiꞌill jamás. Nu el quë natsaldí lduꞌi shtiꞌdza, nunquë adë guëbídchidiꞌill. 


text:
purquë na zéldëdiaꞌa de gubeꞌe parë guna según voluntá shtëna sino parë guna según voluntá shtë më el quë nabësheꞌldë na. 


text:
Voluntá shtë Shtada, el quë nabësheꞌldë na, es quë ni tubi adë chu guënítidiaꞌa lo quë nabëneꞌe më sino quë guëcuaꞌñia ra mënë ni lúltimë dzë. 


text:
Voluntá shtë më el quë nabësheꞌldë na, es quë grë́tëꞌ el quë naguëná lu shini Dios nu tsaldí ldúꞌull lëꞌë më, gapë rall vidë sin fin. Na guëcuaꞌñia lëꞌë rall lúltimë dzë. 


text:
<pb/>Iurní ra më israelitë guzublú guniꞌi guidzë rall lëꞌë Jesús purquë guniꞌi më: “Na nahia guetështildi nazeꞌdë de gubeꞌe”. 


text:
Iurní guniꞌi rall: ―Nguiu rëꞌ na shini José. Lëꞌë hiaꞌa nanë́ hiaꞌa shtádëll nu shníꞌall. ¿Pëzielú rníꞌill de quë zéꞌdëll de gubeꞌe? 


text:
Ni tubi adë chu guídëdiꞌi lua lë́ꞌësë, napë quë Shtada, el quë nabësheꞌldë na, guësëdchini më mënë lua, nu na guëcuaꞌñia lë́ꞌëll lúltimë dzë. 


text:
Ra librë shtë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë, rniꞌi zdëꞌë: “Dios guëluaꞌa grë ra mieti”. Zni grë́tëꞌ el quë naguëquë́ diaguë shtiꞌdzë Shtada nu el quë nabëdëꞌë cuendë shtíꞌdziꞌ, ni ridë lua. 


text:
Lëꞌë guetështildi verdadërë zeꞌdë de gubeꞌe; si talë gudáu tubi nguiu guetështildi ni, guëbánill tubi vidë nanadë rialúdiꞌi; gátidiꞌill. 


text:
Na nahia guetështildi verdadërë nazeꞌdë de gubeꞌe. Si talë gau nguiu guetështildi ni, nápëll vidë sin fin. Lëꞌë guetështildi nardëꞌa na prupi shcuerpa. Guëdë́ꞌahin parë gac salvar ra mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra israelitë guzublú rall quëchupë diꞌdzë lu saꞌ rall, mizmë lëꞌë rall. Guniꞌi rall: ―¿Llallë gac guëneꞌe mënë ni mizmë shcuérpiꞌ guëdáuhaꞌa? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu raiꞌ: ―Guldía rniaꞌa, si talë lëꞌë të gáudiꞌi të cuerpë shtë nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu, nu si talë gúdiꞌi të rënë shtënë më ni, nápëdiꞌi të vidë sin fin. 


text:
El quë nagáu cuerpë shtëna nu el quë nagú shrëna, nápëll vidë sin fin, nu na guëcuaꞌñia lë́ꞌëll lúltimë dzë. 


text:
El quë nagunë recibir na ziquë cumidë verdadërë nu ziquë bebidë verdadërë, guëbaninull na, nu quëbezënúa lë́ꞌëll. 


text:
Lëꞌë Dadë Dios nanabani, bësheꞌldë më na, nu nabania por lë́ꞌiꞌ. El quë nagunë recibir na, guëbánill por pudërë shtëna. 


text:
Na ruadiꞌdza shcuendë guetështildi naná zeꞌdë lu gubeꞌe. Guetështildi rëꞌ nádiꞌi cumë ziquë maná naná gudáu ra shtadë guëlú hiaꞌa; aunquë gudáu raiꞌ maná, guti raiꞌ. El quë nagáu guetështildi verdadërë, guëbánill parë siemprë. 


text:
<pb/>Jesús bëluaꞌa grë́tëꞌ ra cusë rëꞌ laꞌni iáduꞌu shtë Capernaum. Diꞌdzë nanapë pudërë parë siemprë 


text:
<pb/>Iurní zihani ra narianaldë lëꞌë Jesús, iurë bini rall diꞌdzë rëꞌ, guniꞌi raiꞌ: ―Naganë diꞌdzë rëꞌ. ¿Chu rac tsaldí lduꞌu shtiꞌdzë Jesús? 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Jesús bëdëꞌë cuendë de quë ra shini gusëꞌdë më guniꞌi raiꞌ mizmë diꞌdzë; gunaꞌbë diꞌdzë më lu raiꞌ: ―¿Pë gulaguë llanë lduꞌu të por shtiꞌdza? 


text:
¿Pë gunë të si talë guëná të lu nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu, tsépiꞌ catë cabéziꞌ más antsë? 


text:
Lëꞌë Espíritu Santo rneꞌe vidë sin fin; lëꞌë cuerpë shtë nguiu adë nápëdiꞌin pudërë. Ra diꞌdzë narniaꞌa lu të, na pudërë shtë Espíritu parë gapë të vidë sin fin. 


text:
Perë todavía nanú sëbëldá de lëꞌë të, adë rialdídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdza. Jesús guc bëꞌa dizdë principi chu el quë narialdídiꞌi lduꞌi nu guc bëꞌa më chu el quë nagunë intriegu lëꞌë më. 


text:
<pb/>Guniꞌi më: ―Por ni guniaꞌa lu të, ni tubi adë chu guidë lua si talë Shtada adë gueꞌdënúdiꞌi më nguiu ni lua. 


text:
<pb/>Dizdë iurní cantidá mënë nazianaldë lëꞌë Jesús, bësaꞌnë rall lëꞌë më; hiadë rzënúdiꞌi rall lëꞌë më. 


text:
Iurní lëꞌë Jesús gunaꞌbë díꞌdziꞌ lu ra chiꞌbë chupë shini gusëꞌdë më: ―¿Pë nu lëꞌë të rac shtuꞌu të guësaꞌnë të na? 


text:
<pb/>Perë Simón Pedro bëquebi: ―Dadë, ¿callë guiá naꞌa? Sulë lë́ꞌël ruadíꞌdzël diꞌdzë narneꞌe vidë sin fin. 


text:
<pb/>Zni quëgniꞌi më shcuendë Judas Iscariote, shini Simón purquë Judas bëꞌnë intriegu lëꞌë më parë gati më. Bëꞌnë Judas ni aunquë nall tubi de chiꞌbë chupë shini gusëꞌdë më.<pb/>


text:
Despuësë de ndëꞌë, Jesús ziaꞌa regiuni shtë Galilea. Adë rac shtúꞌudiꞌi më niazë́ më Judea purquë ra contrari shtë më rac shtuꞌu rall quini rall lëꞌë më. 


text:
Ra bëchi Jesús guniꞌi rall lu më: ―Adë rëáꞌnëdiꞌil ndëꞌë; guziáꞌal parë Judea të parë grë́tëꞌ nazeꞌdë naldë lë́ꞌël, ra naquëreldë ndë, guëná rall milagrë narúnël. 


text:
Pues si talë tubi mënë rac shtuꞌu gac bëꞌa mënë chu nall, adë rúnëdiꞌill milagrë nagaꞌchi. Hia quë lë́ꞌël rúnël ra milagrë, bëꞌnë lo mizmë delantë lu grë mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Iurní guniꞌi Jesús: ―Runë faltë guëgaꞌa iurë parë guënë́ mënë chu nahia, perë parë lëꞌë të grë iurë na igual. 


text:
Grë ra narialdídiꞌi lduꞌi Dios, adë guëldënúdiꞌi rall lëꞌë të, perë na, sí, rna záꞌquëdiꞌi rall lua purquë na runa grë́tëꞌ lo quë narniꞌi Dios. Nu clarë rluaꞌa lo quë naquëhunë rall, nádiꞌin bien sino mal nahin. 


text:
<pb/>Despuësë de gua ra bëchi Jesús laní, nu zac Jesús gua më laní. Lë́dëdiꞌi shlatë shlatë gua më sino casi nagaꞌchi gua më. 


text:
<pb/>Ladi ra mënë zihani quëadiꞌdzë ra mënë shcuendë më. Zeꞌdë narniꞌi: “Tubi nguiu zaꞌquë na më rëꞌ”. Stubi rall rniꞌi: “Nádiꞌi më zaꞌquë sino rguguë́ mënë ni ra mënë”. 


text:
<pb/>Perë ni tubi rall adë bërúꞌudiꞌi rall favurë de lëꞌë më purquë rdzëbë rall ra contrari shtë më. 


text:
Ra mënë israelitë nabini shtiꞌdzë më, nalë́ rdzëguëëꞌ lduꞌu rall lo quë narniꞌi më. Guniꞌi rall: ―¿Llallë rac nguiu rëꞌ lëtrë? ¿Ca guagsë́ꞌdëiꞌ? 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Enseñansë narluáꞌahia, lëdë shtë́nëdiaꞌain, sino zeꞌdin de lëꞌë më nabësheꞌldë na. 


text:
Si talë cualquier mënë na dispuestë gúnëll ziquë rac shtuꞌu Dios, gunguë bë́ꞌall ldaiꞌ nacagluáꞌahia, zeꞌdin de Dios; gac bë́ꞌall lë́dëdiꞌin por mizmë shcuenda. 


text:
El quë naruadiꞌdzë por mizmë lë́hiꞌ, rac shtúꞌull hunurë shtë ra mënë perë el quë naruadiꞌdzë parë gúnëll honrar el quë nabësheꞌldë më ni, ni sí, nall verdá. Nídiꞌi bishi laꞌni ldúꞌull. 


text:
<pb/>’¿Pëllë adë nádiꞌi verdá de quë Moisés bëneꞌe lëy parë lëꞌë hiaꞌa? perë sin quë adë guëtë́ꞌdëdiꞌi, ni tubi de lëꞌë të adë në́diꞌi të guëzuꞌbë diaguë të lëy ni. ¿Pëzielú rac shtuꞌu të quini të na? 


text:
<pb/>Ra mënë bëquebi: ―Nápël tubi mëdzabë laꞌni ldúꞌul. ¿Chull de lëꞌë naꞌa rac shtuꞌu quini lë́ꞌël? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Por tubi cusë nabëna, grë́tëꞌ të rdzëguëëꞌ lduꞌu të hashtë pë nápëdiꞌi guëniꞌi të 


text:
perë Moisés bëneꞌe tubi custumbrë religiusë narunë ra mënë con ra ngulëꞌnë. Lë́dëdiꞌi guzublú Moisés custumbrë ni sino quë shtadë guëlú hiaꞌa más antsë, bëneꞌe rall custumbrë ni; por ni riuguë duꞌpë partë delicadë shtë ngulëꞌnë aunquë runë tucarë dzë narziꞌi lduꞌu mënë. 


text:
Pues iurneꞌ parë adë gunë fáltëdiꞌi lëy nabëquëꞌë Moisés, lëꞌë të quëhunë të cumplir custumbrë ni aunquë na dzë narziꞌi lduꞌu mënë. ¿Pëzielú rldënú të na purquë bënëaca tubi nguiu dzë descansë? 


text:
Adë rúnëdiꞌi të juzguë según cusë narná të sino gulë bëꞌnë juzguë tubldí. Guniꞌi Jesús zéꞌdiꞌ de Dios 


text:
<pb/>Iurní bëldá ra naquëreldë Jerusalén, guzublú rall quëgnaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Pëllë lëdë lë́ꞌëdiꞌi naquëguili contrari shtë́nëll parë gátiꞌ? 


text:
Gulë guná, lë́ꞌëll quëadíꞌdzëll delantë lu grë mënë nu adë pë rniꞌi contrari shtë́hiꞌ. ¿Ni mudë ra më gushë shtë iáduꞌu, rialdí lduꞌu rall lëꞌë nguiu ni, de quë lë́ꞌiꞌ náhiꞌ Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ? 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa nanë́ hiaꞌa ca nezë zéꞌdiꞌ, perë iurë Cristo guëdchíniꞌ, ni tubi adë guënéꞌediꞌi cuendë ca nezë guídiꞌ. 


text:
<pb/>Iurë lëꞌë Jesús bini zndëꞌë, quëgluaꞌa më laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Fuertë guniꞌi më: ―Lëꞌë të runguë bëꞌa të na nu nanë́ të nezë ca zelda. Zéldëdiaꞌa por partë shtëna sino bësheꞌldë më naná verdá, perë adë runguë bë́ꞌadiꞌi të lë́ꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní guc shtuꞌu rall niuaꞌa rall lëꞌë më prësi, perë ni tubi chu adë gunáꞌzidiꞌi lëꞌë më purquë laꞌdi guëgaꞌa iurë gati më. 


text:
Perë cantidá mënë gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më nu guniꞌi rall lu saꞌ rall: ―Iurë lëꞌë Cristo guëdchini lu guë́ꞌdchiliu, ¿ni mudë gúniꞌ milagrë más naruꞌbë quë ra milagrë naquëhunë nguiu rëꞌ? Ra fariseo bësheꞌldë soliar parë guënaꞌzi rall Jesús 


text:
<pb/>Ra fariseo bini rall shtiꞌdzë mënë, lo quë narniꞌi rall shcuendë Jesús. Iurní lëꞌë rall juntë con ra bëshuzi naná më ruꞌbë entrë lëꞌë rall, bësheꞌldë rall soliar shtë iáduꞌu parë guaꞌa rall lëꞌë më prësi. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús: ―Guëbezënúa lëꞌë të stuꞌpë tiempë más. Despuësë de ni, guëabría; guzëahia lu më nabësheꞌldë na. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra contrari shtënë Jesús guzublú rnaꞌbë diꞌdzë lu saꞌ rall: ―¿Callë tsa nguiu rëꞌ? nu adë gáquëdiꞌi chu tsatili lë́ꞌëll. ¿Ni mudë guziáꞌall parë stubi guëꞌdchi zitu catë quëreldë más më israelitë entrë ra mënë griego? ¿Ni mudë tsagluáꞌall mënë nanádiꞌi israelitë? 


text:
¿Pë runë cuntienë naguníꞌill: “Quili të na perë adë guëdzélëdiꞌi të na purquë adë gáquëdiꞌi të tsa të catë quërelda”? Nisë nardëꞌë vidë sin fin 


text:
<pb/>Hia bëgaꞌa lúltimë dzë shtë laní, dzë namás delicadë. Dzë ni lëꞌë Jesús guasuldí nu guniꞌi më fuertë: ―Si talë tubi de lëꞌë të rbidchi të, gulë teꞌe lua, gu të naguënehia. 


text:
Ziquë rniꞌi Sagradas Escrituras, zili nisë guëldani nu guëruꞌu laꞌni lduꞌu ra narialdí lduꞌu shtiꞌdza. 


text:
<pb/>Quëgniꞌi Jesús shcuendë Espíritu Santo el quë natsaldí lduꞌu lëꞌë më, gunë rall recibir; perë todavía bëdchínidiꞌi Espíritu Santo purquë todavía runë faltë gac resucitar më ladi ra tëgulë nu laꞌdi guzëádiꞌi më gubeꞌe. Guꞌ tubi divisioni entrë lëꞌë ra mënë 


text:
<pb/>Bëldá ra mënë narëtaꞌ iurë bini rall naguniꞌi Jesús, guniꞌi rall: ―Verdá nguiu rëꞌ na el quë naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, el quë nanapë quë guëdchini. 


text:
<pb/>Stubi rall guniꞌi: ―Ndëꞌë na Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. Perë stubi bëldá rall guniꞌi: ―¿Callë gac më Galilea Cristo? 


text:
Sagradas Escrituras rniꞌi de quë Cristo na llëbní David nu napë quë guëdchíniꞌ de Belén, guëꞌdchi shtë David. 


text:
Bëldá rall guc shtuꞌu niuaꞌa rall lëꞌë më prësi perë bëdzélëdiꞌi rall pë nihunënú rall lëꞌë më. Ni tubi chu adë ruadíꞌdzëdiꞌi ziquë Jesús 


text:
<pb/>Lëꞌë soliar shtë iáduꞌu bëabrí rall stubi catë rëtaꞌ ra fariseo con ra jëfë shtë bëshuzi. Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall lu soliar: ―¿Pëzielú beꞌdënúdiꞌi të nguiu ni? 


text:
¿Ni mudë gualdí lduꞌu cualquier de tubi gubiernë shtë ra fariseo u stubi më ruꞌbë gualdí ldúꞌull shtiꞌdzë Jesús? 


text:
<pb/>―Según rniꞌi lëy shtë hiaꞌa, gáquëdiꞌi condenar tubi nguiu sin adë chu guínidiꞌi primërë parë gac bëꞌa hiaꞌa pë lo quë nabëꞌnë mënë ni. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi rall guëc Nicodemo: ―¿Pë nul nal më Galilea? Bësëꞌdë shtiꞌdzë Dios, nu guëdë́ꞌël cuendë de quë ni tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, guëdchínidiꞌiꞌ de Galilea. Lëꞌë naꞌa nabëꞌnë duldë adulteri [ 


text:
Stubi dzë iurë brëgueꞌlë, bëabrí më iáduꞌu ruꞌbë. Grë́tëꞌ ra mënë guabiꞌguë lu më. Iurní guzubë më nu guzublú cagluaꞌa më ra dizaꞌquë. 


text:
Iurní ra mësë shtë lëy con ra fariseo, beꞌdënú rall tubi naꞌa nabëdzelënú nguiu nanádiꞌi tséꞌlëll. Bëzú rall lëꞌë naꞌa guëláu lu ra mënë narëtaꞌ ngaꞌli. 


text:
Lëy shtë Moisés rniꞌi; quëgnibë́ꞌahin de quë gati naꞌa rëꞌ con guëꞌë, grë clasë naꞌa narunë zni. ¿Lë́ꞌël pë rníꞌil? 


text:
<pb/>Lëꞌë rall guniꞌi rall zni parë guëtëꞌdë rall prëbë lëꞌë më nu parë gac guëdchiꞌbë rall galquiá cuntrë lëꞌë më. Iurní Jesús bëáꞌchiꞌ; guzublú guëquëꞌë më lu guiuꞌu con shcuënë më; 


text:
perë lëꞌë rall ziaglaꞌguë quëgnaꞌbë diꞌdzë rall. Iurní guasuldí më; guniꞌi më: ―Cualquier de tubi lëꞌë të nanápëdiꞌi duldë, gac primërë guëldaꞌa guëꞌë lëꞌë naꞌa rëꞌ. 


text:
Perë lëꞌë rall iurë bini naguniꞌi Jesús, bini laꞌni lduꞌu rall; el mizmë shgabë rall rdëꞌë cuendë napë rall duldë. Iurní guzublú rruꞌu tubigá rall. Guzublú dizdë de más nagushë ra hashtë grë rall bëruꞌu rall de ngaꞌli. Iurë grë́tëꞌ rall gualú bëruꞌu, Jesús bëáꞌniꞌ niétiquë con lëꞌë naꞌa nazugaꞌa lu më. 


text:
Iurní Jesús guasuldí nu guná më ni tubi chu nádiꞌi. Sulë lëꞌë naꞌa zugáꞌall ngaꞌli. Iurní guniꞌi më: ―Nanë, ¿gua ra nardchiꞌbë galquiá guë́quël? ¿Pëllë ni tubi de lëꞌë rall bë́ꞌnëdiꞌi condenar lë́ꞌël? 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa bëquebi: ―Aquëdiꞌi, ni túbidiꞌi, Dadë. Iurní Jesús guniꞌi: ―Ni na rúnëdiaꞌa condenar lë́ꞌël. Iurneꞌ bëagzë́ perë hia adë tsaglaꞌguë gúnëdiꞌil duldë.] Jesús na ziquë llni parë ra mënë 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi stubi lu ra mënë: ―Nahia llni shtë ra mënë narë́ lu guë́ꞌdchiliu. El quë nagueꞌdë naldë na, gapë rall llni narneꞌe vidë sin fin. Jamás adë së́diꞌi rall nacahi. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra fariseo guniꞌi rall: ―Mizmë lë́ꞌël quëgníꞌil favurë de lë́ꞌël. Testimonio narníꞌil adë lasáquëdiꞌin. 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Testimonio shtëna, sí, lasaquin aunquë mizmë na quëgniaꞌa favurë de na purquë nanë́a ca nezë zelda nu ca nezë guzëahia; perë lëꞌë të adë guënë́diꞌi të ca nezë zelda nu ca nezë guzëahia. 


text:
Lëꞌë të runë të juzguë según rëglë shtë guë́ꞌdchiliu; según rna të runë të juzguë, perë na adë rúnëdiaꞌa juzguë ni túbidiꞌi. 


text:
Si talë na runa juzguë, lo quë narniaꞌa, tubldí nahin; lasaquin purquë adë rúnëdiaꞌa juzguë tubsia perë Dios Padre quëbezënúhiꞌ na; bësheꞌldë më na lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Laꞌni lëy shtë hiaꞌa naescritë de quë por chupë testigu narniꞌi lo mizmë diꞌdzë, napë quë tsaldí lduꞌu ra mënë. 


text:
Pues bien, na nahia tubi testigu favurë de na, nu lëꞌë Shtada Dios, më nabësheꞌldë na, náhiꞌ stubi testigu favurë de na. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Guátiꞌi shtádël? Jesús repi: ―Lëꞌë të adë runguë bë́ꞌadiꞌi të na, nilë runguë bë́ꞌadiꞌi të Shtada. Si talë niunguë bëꞌa të na nu zac Shtada niunguë bëꞌa të. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi ra diꞌdzë rëꞌ mientras quëgluaꞌa më laꞌni iáduꞌu ruꞌbë, tubi lugar catë nagaꞌa cajë shtë ofrendë; perë ni tubi de lëꞌë contrari shtë më, adë cuë́diꞌi valurë parë niuaꞌa rall lëꞌë më prësi. Gáꞌadiꞌi guëgaꞌa iurë shtë më, gati më. Catë tsahia adë gáquëdiꞌi guidë të 


text:
<pb/>Jesús bëabrí guníꞌiꞌ: ―Na guzëahia perë lëꞌë të tsatili të na. Gatinú të duldë shtë të. Catë tsahia lëꞌë të adë gáquëdiꞌi guidë të. 


text:
<pb/>Iurní ra contrari shtë më guniꞌi: ―¿Ni mudë el mizmë lë́ꞌëll quínill lë́ꞌëll? por ni rníꞌill: “Adë chu gáquëdiꞌi guidë të catë tsahia”. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi: ―Lëꞌë të na të mënë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ perë na, nahia de gubeꞌe. Lëꞌë të na të mënë shtë guë́ꞌdchiliu perë na adë nádiaꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Por ni quëgniaꞌa lu të, gatinú të duldë shtë të purquë si talë adë në́diꞌi të tsaldí lduꞌu të nahia el quë narniaꞌa, gatinú të duldë shtë të. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Chull nal? Jesús guniꞌi: ―Hia guniaꞌa lu të dizdë principi chu nahia 


text:
nu nápëruꞌu más guëniaꞌa lu të nu napë quë guna juzguë lëꞌë të, perë el quë nabësheꞌldë na, ni ruadíꞌdziꞌ verdá. Lo quë naquëgniaꞌa lu mënë, ni lo quë nabinia de lëꞌë më. 


text:
Guniꞌi më iurní: ―Iurë lëꞌë të guëldisë të na guiaꞌa parë guëquëꞌë të na lu cruz, iurní gunguë bëꞌa të nahia el quë narniaꞌa nahia. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Tsasë́ të adë rúnëdiaꞌa según prupi voluntá shtëna sino rniaꞌa sulë lo quë nabëluaꞌa Shtada. 


text:
El quë nabësheꞌldë na, ni quëbezënúhiꞌ na. Shtada adë bësáꞌnëdiꞌi më na purquë siemprë runa lo quë narquitë ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurë Jesús guniꞌi ndëꞌë, zihani mënë gualdí lduꞌu rall na më el quë nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Shtiꞌdzë më napë pudërë parë gac salvar mënë 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi lu ra më israelitë nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë më: ―Si tsaglaꞌguë tsanaldë të shtiꞌdza nu talë guëquë́ diaguë të shtiꞌdza, iurní de verdá na të shmëna. 


text:
<pb/>Lëꞌë rall bëquebi: ―Lëꞌë naꞌa na naꞌa llëbní Abraham. Lëꞌë naꞌa nunquë adë chu nádiꞌi bajo ordë shtë mënë. ¿Pëzielú rníꞌil lu naꞌa guëdapë naꞌa libertá? 


text:
<pb/>Guniꞌi më: ―Guldía rniaꞌa, grë́tëꞌ el quë narunë duldë, ni nall bajo ordë shtë duldë; rnibëꞌa duldë lë́ꞌëll. 


text:
Tubi naná bajo ordë shtë mënë, nápëdiꞌill derechë gáquëll partë shtë famili perë tubi shini raiꞌ, sí, ni napë derechë gáquëll partë shtë famili. 


text:
Nanë́a de quë na të llëbní Abraham, perë el mizmë tiempë rac shtuꞌu të quini të na purquë adë rialdídiꞌi lduꞌu të lo quë narniaꞌa lu të. 


text:
Na ruadiꞌdza lo quë nagunahia catë cabezë Shtada, perë lëꞌë të runë të ziquë na shtadë të; cusë nabini të de shtadë të, ni quëhunë të. 


text:
<pb/>Ra mënë guniꞌi lu Jesús: ―Shtadë guëlú naꞌa guc Abraham. Perë Jesús guniꞌi: ―Si talë lëꞌë të na të de verdá shini Abraham, ziquë bë́ꞌniꞌ, zni zac nihunë të. 


text:
Rac shtuꞌu të quini të na, el quë naguniꞌi lu të purë verdá, diꞌdzë nabinia lu Shtada. Abraham nunquë bë́ꞌnëdiꞌiꞌ zniꞌi. 


text:
Quëhunë të lo quë narac shtuꞌu shtadë të. Guniꞌi rall: ―Adë chu nádiꞌi ziquë meꞌdë lldubi. Napë naꞌa tubsë Shtadë naꞌa; náhiꞌ Dios. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús: ―Si talë de verdá Dios na Shtadë të, lëꞌë të niac shtuꞌu të na purquë na adë zéldëdiaꞌa shcuendë iubia; zelda de Dios nu zugáꞌahia ndëꞌë. Adë zéldëdiaꞌa shcuendë iubia sino quë Dios bësheꞌldë më na. 


text:
¿Pëzielú adë në́diꞌi të tsasë́ të lo quë narniaꞌa lu të? purquë adë rac shtúꞌudiꞌi të guini të shtiꞌdza. 


text:
Lëꞌë shtadë të na mizmë mëdzabë nu lëꞌë të na të de lë́ꞌëll. Ziquë rúnëll, runë të purquë lëꞌë mëdzabë na tubi narguini mënë dizdë gurështë́ guë́ꞌdchiliu. Nunquë adë nídiꞌi verdá laꞌni ldúꞌull nu nunquë adë biadíꞌdzëdiꞌill verdá. Iurë ruadíꞌdzëll, bishi quëhúnëll purquë nídiꞌi stubi cusë laꞌni ldúꞌull. Nu lë́ꞌëll na dadë shtë ra naruadiꞌdzë bishi. 


text:
¿Chu de lëꞌë të rac guëluaꞌa të napa masiá tubi duldë mituꞌnë? Si talë rniaꞌa verdá lu të, ¿pëzielú në́diꞌi të tsaldí lduꞌu të na? 


text:
El quë na shmënë Dios, ni rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdzë Dios; perë ziquë lëꞌë të adë nádiꞌi të shmënë Dios, por ni në́diꞌi të guëquë́ diaguë të shtiꞌdzë më. Nanú Jesús antsë gurështë́ guë́ꞌdchiliu 


text:
<pb/>Iurní ra contrari shtë Jesús guniꞌi: ―Napë naꞌa segurë iurë rniꞌi naꞌa de quë nal tubi samaritano nu nápël tubi mëdzabë laꞌni ldúꞌul. 


text:
<pb/>Jesús repi: ―Nídiꞌi mëdzabë laꞌni lduaꞌa. Quëhuna honrar Dadë Dios, perë lëꞌë të runë të desprëci na. 


text:
<pb/>Iurní ra contrari shtë më bëquebi rall: ―Iurneꞌ sí, napë naꞌa segurë nápël tubi mëdzabë laꞌni ldúꞌul. Abraham nu grë́tëꞌ ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë, guti raiꞌ, nu rníꞌil: “El quë nagunë cumplir lo quë narniaꞌa, jamás adë gátidiꞌill”. 


text:
¿Ni mudë nal más më ruꞌbë quë shtadë guëlú hiaꞌa Abraham? Lë́ꞌiꞌ gútiꞌ nu grë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë, guti raiꞌ. ¿Chull rniꞌi ldúꞌul nal? 


text:
<pb/>Jesús repi iurní: ―Si talë mizmë na quëhuna honrar na, adë lasáquëdiꞌi lo quë naquëhuna, perë Shtada quëhúniꞌ parë gunë mënë honrar na. Na më el mizmë de quë rniꞌi të náhiꞌ Dios shtë të. 


text:
Perë lëꞌë të adë runguë bë́ꞌadiꞌi të lëꞌë më perë na, sí, runguë bë́ꞌahia lëꞌë më. Si talë nianiaꞌa lu të de quë adë runguë bë́ꞌadiaꞌa lëꞌë më, iurní nabisha igual ziquë lëꞌë të. Perë na guldía rniaꞌa, runguë bë́ꞌahia lëꞌë më nu quëhuna cumplir lo quë narniꞌi më lua. 


text:
Abraham, shtadë guëlú hiaꞌa, bëquitë ldúꞌiꞌ nu gúpiꞌ fe de quë guëdchini el quë naguësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Nu de verdá gunáhiꞌ de quë bëdchinia nu guꞌ lëgrë laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌzi rall guëꞌë të parë guëldaꞌa rall lëꞌë Jesús perë lëꞌë më bëcaꞌchilú më. Bëruꞌu më laꞌni iáduꞌu.<pb/>


text:
Ra shini gusëꞌdë më gunaꞌbë diꞌdzë: ―Dadë, ¿pëzielú gulë nguiu rëꞌ ciegu; pë por duldë shtë shtádëll u por mizmë duldë shtë́nëll gúlëll ciegu? 


text:
<pb/>Jesús repi: ―Gúquëdiꞌin por duldë shtë́nëll ni por duldë shtë shtádëll, sino quë gúlëll ciegu parë guëná mënë pudërë shtë Dios laꞌni vidë shtë́nëll. 


text:
Iurneꞌ na tiempë parë guëdë́ꞌnaꞌa dchiꞌni shtë më, el quë nabësheꞌldë na, purquë lëꞌë tiempë zeꞌdë, hia iurní adë chu gúnëdiꞌi dchiꞌni. 


text:
<pb/>Despuësë de guniꞌi Jesús ndëꞌë, bëchiꞌbë shënë më lu guiuꞌu. Bëntsaꞌu më duꞌpë benë con bëllënë. Iurní bëteꞌbi më benë lu slu ciegu. 


text:
Iurní guniꞌi më: ―Guatibi lul ruaꞌ tanquë shtë Siloé. (Diꞌdzë ni runë cuntienë, el quë naguziaꞌa.) Lëꞌë ciegu guatibi slúhiꞌ. Iurní bëabrill; hia beꞌrquë rnall. 


text:
Iurní lëꞌë ra vëcini nu los de más ra nananë́ lëꞌë ciegu, guniꞌi rall: ―¿Pë lëdë lë́ꞌëdiꞌi narzubë glli glli; rnáꞌbëll guꞌnë? 


text:
<pb/>Bëldá rall guniꞌi: ―Lë́ꞌëll ndëꞌë. Stubi rall guniꞌi: ―Lë́ꞌëdiꞌill ndëꞌë perë ziquë rluaꞌa ciegu rluáꞌall. Mizmë lëꞌë nguiu guniꞌi: ―Na nahia nguiu ni. 


text:
<pb/>Lëꞌë ciegu bëquebi: ―Lëꞌë nguiu naná lë Jesús bëntsaꞌu benë. Bëtéꞌbiꞌ slua nu guníꞌiꞌ lua: “Gua ruaꞌ tanquë shtë Siloé të guatibi slul”. Guahia iurní. Iurë na gudibia slua, hia beꞌrquë rnahia. 


text:
<pb/>Gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―¿Guátiꞌi nguiu ni? Lëꞌë ciegu guniꞌi: ―Guënë́diaꞌa. Ra fariseo gunaꞌbë díꞌdzëruꞌu rall lu ciegu 


text:
Ra fariseo bëabrí gunaꞌbë diꞌdzë rall lu nguiu ni, llallë guc beꞌrquë rnall. Lë́ꞌëll guníꞌill: ―Benë bëtéꞌbiꞌ slua. Iurní guatibia slua; hia iurní gunahia. 


text:
<pb/>Iurní bëldá ra fariseo guniꞌi: ―Perë nguiu naná bëꞌnë ndëꞌë, lëdë de Diósëdiꞌi zéꞌdëll purquë rúnëdiꞌill rëspëti dzë narziꞌi lduꞌu mënë. Perë sëbëldá rall guniꞌi: ―¿Ni mudë nall pecadurë? purquë tubi pecadurë nápëdiꞌi pudërë gúniꞌ milagrë ziquë narunë më rëꞌ. Guc dividir ra mënë. 


text:
Iurní bëabrí gunaꞌbë diꞌdzë ra fariseo lu naná antsë na ciegu: ―Lë́ꞌël, ¿pë rníꞌil parë lëꞌë nguiu nabëneꞌe slul? Lë́ꞌëll guníꞌill: ―Na rniaꞌa de quë na më tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios. 


text:
<pb/>Perë lëꞌë rall adë gualdídiꞌi lduꞌu rall de quë guc ciegu nguiu ni nu iurneꞌ rnall, hashtë gunaꞌbë rall ra shtadë nguiu ni. 


text:
Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall lu shtadë nguiu: ―¿Pë lëꞌë shini të ndëꞌë? naná rniꞌi të gulë ciegu. ¿Llallë guc ni rnall? 


text:
perë adë chu guënë́diꞌi lla guc ni de quë neꞌ rnall. Tampuquë guënë́diꞌi naꞌa chu bënëac slull. Gulë gunaꞌbë diꞌdzë lull. Hia më gúshëll; mizmë lë́ꞌëll guëníꞌill chu bënëac slull. 


text:
<pb/>Zni guniꞌi ra shtadë nguiu purquë rdzëbë raiꞌ ra më shtë iáduꞌu. Ra mënë shtë iáduꞌu na rall de acuerdë guëgú rall grë ra mënë narniꞌi de quë Jesús na Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní ra mënë shtë iáduꞌu, bëabrí gunaꞌbë rall lu ciegu; repi rall: ―Guniꞌi lu naꞌa purë verdá. Guniꞌi de quë Dios bënëac lë́ꞌël nu bëdëꞌë graci lu më, perë lëꞌë naꞌa nanë́ naꞌa de quë Jesús na pecadurë. 


text:
<pb/>Iurní repi ciegu: ―Adë guënë́diaꞌa si nall pecadurë u aquëdiꞌi; lúniquë lo quë nananë́a de quë na nahia ciegu nu iurneꞌ rnahia bien. 


text:
<pb/>Lëꞌë ciegu bëquebi: ―Hia guniaꞌa lu të nu iurneꞌ adë në́diꞌi të guëdëꞌë të cuendë. ¿Pëzielú bëabrí guniꞌi të zniꞌi? ¿Ni mudë rac shtuꞌu të gac të shmënë nguiu ni? 


text:
<pb/>Iurní gurushtiá rall. Guniꞌi guidzë rall lëꞌë ciegu: ―Lë́ꞌël nal shmënë nguiu ni, perë lëꞌë naꞌa rianaldë naꞌa lëy shtë Moisés. 


text:
Lëꞌë naꞌa nanë́ naꞌa de quë Dios guniꞌi lu Moisés perë níꞌiꞌ, ni siquierë adë chu guënë́diꞌi ca nezë bërúꞌull. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë nguiu bëquebi: ―¿Lla na shgabë të? Rniꞌi të guënë́diꞌi të ca nezë bërúꞌull perë gulë guná, bënëáquiꞌ slua. 


text:
Bien nanë́ hiaꞌa de quë Dios rínidiꞌi shtiꞌdzë ra mënë nanapë duldë; rini më shtiꞌdzë el quë narunë adorar lëꞌë më de verdá nu rini më el quë narunë según voluntá shtë më. Ni sí, rini më shtíꞌdziꞌ. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi rall guëc ciegu: ―Lë́ꞌël gúlël ziquë pecadurë nu nápël duldë, nu rac shtúꞌul guëluáꞌal lëꞌë naꞌa. Iurní gulú rall lëꞌë ciegu laꞌni iáduꞌu. El quë narialdídiꞌi lduꞌi, nápëdiꞌill llni shtë Dios 


text:
<pb/>Jesús guc bëꞌa de quë lëꞌë nguiu ni gulú hiaꞌldë rall iáduꞌu, hia jamás guasúdiꞌiruꞌuiꞌ iáduꞌu. Iurë lëꞌë më bëdiaꞌguëlú lëꞌë nguiu ni, guniꞌi më lull: ―¿Gu rialdí ldúꞌul shtiꞌdzë shini Dios? 


text:
<pb/>Lueguë guniꞌi Jesús: ―Na zelda lu guë́ꞌdchiliu të parë guna juzguë ra mënë. Zelda të parë ra ciegu guëná rall, nu parë grë ra narniꞌi rna rall, guëabrí gac rall ciegu. 


text:
<pb/>Iurní bëldá ra fariseo naquëbezënú lëꞌë më, guniꞌi rall: ―¿Ni mudë nu lëꞌë naꞌa na naꞌa ciegu? 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Si talë lëꞌë të na të ciegu, ni tubi faltë nápëdiꞌi të lu Dios, perë cumë ziquë rniꞌi të de quë rna të, pues napë të duldë delantë lu Dios.<pb/>


text:
’Guldía rniaꞌa, el quë natsutë́ ruaꞌ gurrali shtë lliꞌli, na el quë naquëhapë ra ma; perë el quë naná riutë́ stubi tëchi, ni lëꞌë ngubaꞌnë nartëꞌtsë ma. 


text:
Lëꞌë naná portërë rsháꞌlëll ruaꞌ puertë parë riutë́ vëquërë shtë lliꞌli. Nu runguë bëꞌa ra lliꞌli chaꞌ vëquërë ni. Rnaꞌbë vëquërë cadë lëꞌë ra ma con lë ma. Nu rgu vëquërë lëꞌë ra ma laꞌni gurrali. 


text:
Despuësë rgu vëquërë lëꞌë ra ma shtë́nëll, grë́tëꞌ ra lliꞌli rianaldë tëchi vëquërë. Hia lëꞌë lliꞌli zianaldë tëchi më purquë rini ma chaꞌ më 


text:
perë adë rianáldëdiꞌi ra lliꞌli tubi mënë naguënë́diꞌi ma. Al contrari, rlluꞌnë ma lu ra mënë ni purquë adë guënë́diꞌi ma chaꞌ mënë ni. 


text:
<pb/>Jesús bëzú comparaciuni rëꞌ perë lëꞌë rall adë guasë́diꞌi rall lo quë naquëadiꞌdzë më lu rall. Jesús na vëquërë zaꞌquë 


text:
Grë ra naná bidë antsë de na, na rall ziquë ngubaꞌnë nacaꞌa ra lliꞌli parë mizmë lëꞌë rall, nu na rall ziquë narruꞌu lu ra mënë, perë ra lliꞌli adë bë́ꞌnëdiꞌi cuendë shtiꞌdzë rall. 


text:
Na nahia puertë; el quë natsutë́ por na nasalvárëll, nu na rall ziquë lliꞌli nariutë́ ruaꞌ gurrali nu rruꞌu ma; adë runë faltë nagáu ma. Napë ra ma zihani dau. 


text:
<pb/>’Perë lëꞌë ngubaꞌnë nadë más rídëll parë rbaaꞌnëll nu parë rguínill ra lliꞌli nu rzalull lëꞌë ma; perë na zelda parë gapë të vidë sin fin nu parë gapë tëhin sin adë runë fáltëdiꞌin. 


text:
El quë narunë dchiꞌni nadë más por pagu, iurë lë́ꞌëll rnall zeꞌdë tubi ma dushë, rsáꞌnëll ra lliꞌli; más bien rllúꞌnëll lu ma dushë. Iurní lëꞌë ma dushë rnaꞌzi lëꞌë lliꞌli nu rtëꞌtsë ma lliꞌli. El quë nádiꞌi vëquërë shtë lliꞌli, rsáꞌnëll ra lliꞌli purquë nádiꞌill nashtënë ma. 


text:
Así es quë nguiu rëꞌ rllúꞌnëll purquë nadë más rúnëll dchiꞌni por pagu; adë rúnëdiꞌill importë ra lliꞌli. 


text:
Ziquë Shtada runguë bëꞌa na, na runguë bë́ꞌahia lëꞌë Shtada. Na rdchiꞌba vidë shtëna por ra lliꞌli. 


text:
Napa stubi partidë lliꞌli nanádiꞌi ndëꞌë; napë quë tsagnaꞌba lëꞌë rall. Guëquë́ diaguë ma chahia; gac ma tubsë partidë nanapë tubsë vëquërë. 


text:
<pb/>’Lëꞌë Dadë Dios rac shtuꞌu na purquë rdë́ꞌëhia vidë shtëna; gatia por ra mënë nu despuësë guëabrí guëbania. 


text:
Ni tubi adë chu guëdchisúdiꞌi vidë shtëna sino na rdë́ꞌëhia vidë shtëna por voluntá shtëna, nu napa pudërë de quë despuësë guëdë́ꞌahin, guëbania stubi. Zni na ordë nabëna recibir de Shtada. 


text:
Cantidá rall guniꞌi: ―¿Pëzielú runë të cuendë hiumbrë rëꞌ? cumë nápëll mëdzabë laꞌni ldúꞌull. Rac lúguëll. 


text:
<pb/>Sëbëldá rall guniꞌi: ―Ni tubi chu nanapë mëdzabë laꞌni lduꞌu, gac gunë ziquë runë më rëꞌ. ¿Ni mudë tubi nanapë mëdzabë guëdë́ꞌëiꞌ slu ciegú? Adë bë́ꞌnëdiꞌi ra mënë recibir lëꞌë Jesús 


text:
<pb/>Hia bëgaꞌa tiempë naldë. Ciudá Jerusalén bëꞌnë tucarë laní narëagná lduꞌu ra mënë dzë nagualú dchiꞌni shtë iáduꞌu. 


text:
Ra contrari shtë më bëtiaꞌa rdondë rall lëꞌë më nu guniꞌi rall: ―¿Guc guëníꞌil lu naꞌa clarë de quë lë́ꞌël nal Cristo? të tsaldí lduꞌu naꞌa. Guniꞌi por derechë tubigasë të guënë́ naꞌa de verdá nal el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌal. 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús: ―Hia guniaꞌa lu të perë adë në́diꞌi të tsaldí lduꞌu të shtiꞌdza. Grë́tëꞌ cusë el quë nabëna, guc por pudërë shtë Shtada; ra milagrë rluaꞌain de quë nahia shini Dios 


text:
perë lëꞌë të adë në́diꞌi të tsaldí lduꞌu të shtiꞌdza purquë nádiꞌi të shiꞌlia. Hia guniaꞌa lu të antsë. 


text:
Na rdëꞌa lëꞌë rall vidë sin fin; jamás adë tsagnítidiꞌi rall parë siemprë. Ni tubi adë chu cúdiꞌi shiꞌlia lu guiahia. 


text:
Shtada bëneꞌe lëꞌë rall parë na. Lëꞌë më na más më ruꞌbë quë grë nanabani. Napë më pudërë nu adë ni tubi chu cúdiꞌi shiꞌlia lu guiaꞌa Shtada. 


text:
Jesús guniꞌi lu rall: ―Cantidá cusë zaꞌquë bëna delantë lu të por pudërë shtë Shtada, ¿por guadë puntë naguëneꞌe guëꞌë të na? 


text:
<pb/>Guniꞌi rall: ―Adë chu guënéꞌediꞌi guëꞌë lë́ꞌël por tubi cusë zaꞌquë nabë́ꞌnël sino quë guníꞌil mal cuntrë Dios. Nguiu nal perë rníꞌil nal Dios. 


text:
nu nanë́ hiaꞌa de quë Sagradas Escrituras na verdá, adë chu gúnëdiꞌi anular shtiꞌdzë më catë bërulë́ ra mënë dioses, grë́tëꞌ ra nabëꞌnë recibir shtiꞌdzë më. 


text:
Talë Dios gulë́ na nu bëꞌnë ldaiꞌ më na nu bësheꞌldë më na lu guë́ꞌdchiliu, ¿pëzielú rniꞌi të de quë na guniaꞌa diꞌdzë cuntrë Dios iurë guniaꞌa lu të: “Nahia shini Dios”? 


text:
Perë si talë runa milagrë con pudërë shtë Dios, aunquë adë rialdídiꞌi lduꞌu të na, gulë tsaldí lduꞌu të lo quë naquëhuna të gac bëꞌa të nu tsaldí lduꞌu të purquë Shtada quëhúniꞌ grë́tëꞌ cusë ni por na; unidë na naꞌa. 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëabrí stubi ladë cuꞌ guiaꞌa guëëꞌgu Jordán, mizmë lugar catë bëchuꞌbë nisë Juan ra mënë guëlútëꞌ. Ndë bëaꞌnë më. 


text:
Cantidá mënë guagná rall lëꞌë më nu guniꞌi rall: ―De verdá Juan adë bë́ꞌnëdiꞌiꞌ milagrë ruꞌbë nanianá ra mënë perë grë́tëꞌ el quë naguniꞌi Juan shcuendë nguiu rëꞌ, verdá nahin. 


text:
Mizmë María ni antsë gati Jesús, bëtéꞌbëiꞌ sëiti nashi guëaꞌ Jesús nu bëcuë́ꞌdchiꞌ con guitsë guë́quiꞌ guëaꞌ më. Zanë María rac llúꞌull. 


text:
Marta nu María bësheꞌldë bëldá mënë naguaguëchi lu Jesús: ―Dadë, lëꞌë el quë nalë́ rac shtúꞌul, lë́ꞌëll rac llúꞌull. 


text:
<pb/>Iurë bini më lo quë naguniꞌi rall, guniꞌi më: ―Galguidzë rëꞌ adë tsalúdiꞌi con galguti, más bien parë guëná të pudërë shtë Dios, nu por galguidzë rëꞌ ra mënë guëniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtëna. Guëniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtë shini Dios. 


text:
<pb/>Guniꞌi raiꞌ lu më: ―Mësë, ¿ni mudë tsal Judea stubi? Guc lduꞌu ra contrari shtë́nël niaguini rall lë́ꞌël con guëꞌë. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―¿Pëllë lëdë guldídiꞌi narniꞌi: “Chiꞌbë chupë iurë napë tubi dzë”? Si talë chu ziaꞌa rdzë, adë rréldëdiꞌill purquë rnall lu llni shtë ngubidzë, 


text:
<pb/>Despuësë de guniꞌi Jesús diꞌdzë rëꞌ, guniꞌi më: ―Lëꞌë amigu shtë hiaꞌa, Lázaro, gutëgaꞌsi perë na tsacuaꞌñia lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>Perë Jesús quëgniꞌi de quë Lázaro guti. Ra shini gusëꞌdë më runë shgabë raiꞌ de quë quëadiꞌdzë më shcuendë mbëcaꞌldë. 


text:
perë na rquitë lduaꞌa de quë núdiaꞌa con lë́ꞌiꞌ parë tsaldí lduꞌu të na. Cha guiá guëná hiaꞌa lë́ꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Tomás, el quë narniꞌi raiꞌ Cuachi, guníꞌiꞌ lu los de más shini gusëꞌdë më: ―Cha guiá hiaꞌa nu lëꞌë hiaꞌa të parë gatinú hiaꞌa lëꞌë më ndë. Jesús bëcuaꞌñi tëgulë 


text:
Cantidá më israelitë guaguëꞌnë visitar lëꞌë Marta nu María parë gac consolar raiꞌ por tëgulë, zanë raiꞌ. 


text:
Iurë Marta guc bëꞌa de quë Jesús ziagdchini, bërúꞌuiꞌ; guagtsaꞌguëlúhiꞌ lëꞌë Jesús perë María bëaꞌnë hiuꞌu. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Rcuaꞌñia ra tëgulë, nu rdëꞌa vidë sin fin. El quë narialdí lduꞌi na, aunquë nilë gútill, guëabrí guëbánill. 


text:
Nu grë́tëꞌ el quë nanabani iurneꞌ nu tsaldí ldúꞌull na, jamás adë gátidiꞌill. ¿Gu rialdí ldúꞌul ndëꞌë, Marta? 


text:
<pb/>Marta guniꞌi iurní: ―Ahaꞌ Dadë, rialdí lduaꞌa de quë nal Cristo, shini Dios, el quë nanapë quë guëdchini lu guë́ꞌdchiliu. Jesús biꞌni ruaꞌ baꞌa 


text:
<pb/>Despuësë de guniꞌi Marta diꞌdzë rëꞌ, guagnáꞌbëiꞌ béldiꞌ María. Iurní guniꞌi Marta guitsë guitsë: ―Hia lëꞌë mësë nanú ndëꞌë. Lë́ꞌiꞌ quëgnáꞌbëiꞌ lë́ꞌël. 


text:
Iurë ra më guëꞌdchi ni, ra nabëdchini parë gac consolar raiꞌ, guná rall guziaꞌa María, guasuldí rall nasesë. Guagnaldë rall lëꞌë María; guniꞌi lu saꞌ rall: ―Guziaꞌa María ruaꞌ baꞌa parë gúꞌniꞌ ngaꞌli. 


text:
<pb/>Iurë lëꞌë María bëdchini catë zugaꞌa Jesús, bëzullibi María guëaꞌ Dadë nu guníꞌiꞌ: ―Dadë, si talë nanul ndëꞌë, adë niátidiꞌi zana. 


text:
<pb/>Iurë lëꞌë Jesús guná ruꞌnë María, nu guná më lu ra mënë narunë compañi lëꞌë zanë tëgulë, nu guná më ruꞌnë raiꞌ, nalë́ bëdchini tristë laꞌni lduꞌu më, demasiadë gubini lduꞌu më. 


text:
<pb/>Perë bëldá ra mënë guniꞌi: ―Ndëꞌë lëꞌë el quë nabëdëꞌë slu ciegu, ¿pëllë nápiꞌ pudërë parë niátidiꞌi Lázaro? Jesús bëcuaꞌñi Lázaro ladi ra tëgulë 


text:
<pb/>Jesús nalë́ gubini ldúꞌiꞌ stubi. Iurní guabiꞌguë më ruaꞌ baꞌa. Nahin ziquë tubi nichë laꞌni dani. Daꞌu ruahin tubi guëꞌë ruꞌbë. 


text:
Jesús guniꞌi: ―Gulë bëdchisú guëꞌë rëꞌ. Marta, zanë tëgulë, guníꞌiꞌ: ―Dadë, perë rldiaꞌa nahiuꞌdzë tëgulë purquë hia guc tapë dzë gútiꞌ. 


text:
<pb/>Perë Jesús guniꞌi: ―¿Pë adë guníꞌidiaꞌa lul de quë si talë tsaldí ldúꞌul na, guënal pudërë shtë Dios? 


text:
<pb/>Iurní bëdchisú rall guëꞌë nananú ruaꞌ baꞌa. Jesús gubiꞌa lu gubeꞌe nu guniꞌi më: ―Dadë, dushquíllil purquë rínil grë́tëꞌ lo quë narnaꞌba lul. 


text:
Nanë́a de quë lë́ꞌël rquë diáguël shtiꞌdza siemprë perë rniaꞌa lul por bien shtë ra mënë narëtaꞌ ndëꞌë të parë tsaldí lduꞌu rall de quë lë́ꞌël bëshéꞌldël na. 


text:
<pb/>Lëꞌë tëgulë bëruꞌu. Ra guiaꞌa Lázaro nu guëáhiꞌ liꞌbi con lari vendas. Nu lu Lázaro daꞌu tubi lari. Jesús guniꞌi: ―Bëshaꞌquë lari rëꞌ të parë gac guzëáhiꞌ. Rac shtuꞌu mënë gati Jesús (Mt. 26.1‑5; Mr. 14.1‑2; Lc. 22.1‑2) 


text:
<pb/>Con milagrë ni másruꞌu gualdí lduꞌu ra mënë israelitë shtiꞌdzë Jesús, ra mënë nabëꞌnë compañi lëꞌë María. Guná rall lo quë nabëꞌnë më nu gualdí lduꞌu rall lëꞌë më. 


text:
Iurní ra fariseo nu ra jëfë shtë ra bëshuzi bëdëá rall con ra Junta Suprema naná runë juzguë. Guniꞌi rall lu saꞌ rall: ―¿Pë guëdë́ꞌnaꞌa? Jesús quëhunë cusë ruꞌbë nu milagrë. 


text:
Si talë guëdëꞌë hiaꞌa sí lë́ꞌëll, grë́tëꞌ mënë tsaldí lduꞌu rall lëꞌë Jesús, nu ra gubiernë shtë ra mënë rumanë guëdchini rall të parë guëzalú rall iáduꞌu shtë hiaꞌa. Guëdubi naciuni shtë hiaꞌa guëdëꞌë rall fin. 


text:
<pb/>Perë tubi de lëꞌë rall, Caifás, nall mërë jëfë shtë ra bëshuzi izë ni; guníꞌiꞌ: ―Lëꞌë të adë guënë́diꞌi të 


text:
nu adë rdë́ꞌëdiꞌi të cuendë de quë más mejurë parë lëꞌë hiaꞌa, gati tubsë nguiu, lë́dëdiꞌi grë guëꞌdchi guëniti nu guëdubi naciuni tsalú. 


text:
<pb/>Caifás guníꞌidiꞌi zndëꞌë por shcuéndëll; más bien cumë nall jëfë shtë ra bëshuzi izë ni, guníꞌiꞌ diꞌdzë rëꞌ purquë el Espíritu Santo bëꞌnë compañi lë́ꞌëll guëníꞌill cusë naguër gac. Guníꞌill gati Jesús shlugar naciuni Israel. 


text:
Lëdë guníꞌidiꞌill lë́ꞌësë shcuendë naciuni Israel sino quë gati Jesús parë guëtëá më grë́tëꞌ shini Dios naná bërëꞌtsë stubi naciuni. 


text:
<pb/>Por ni hia Jesús adë në́diꞌiꞌ ziazë́ më shlatë shlatë Jerusalén catë ra contrari shtë më nanú, sino bëruꞌu më regiuni shtë Judea. Guziaꞌa më tubi lugar naquë́ guëlladchi catë na tubi shlatë, tubi lugar nalë Efraín. Ngaꞌli bëaꞌnë më con ra shini gusëꞌdë më. 


text:
<pb/>Hia runë faltë stuꞌpsë parë laní Pascu shtë ra mënë israelitë. Cantidá mënë guëꞌdchi gua rall Jerusalén parë gac laní. Bëꞌnë tucarë gunë rall custumbrë parë gac limpi rall según custumbrë shtë rall antsë bëgaꞌa laní. 


text:
Ra mënë quëguili rall lëꞌë Jesús. Iurë rëtaꞌ rall iáduꞌu ruꞌbë, gunaꞌbë diꞌdzë lu saꞌ rall: ―¿Pë zidë Jesús lu laní u adë guídëdiꞌill? 


text:
<pb/>Ra fariseo nu ra jëfë shtë ra bëshuzi gunibëꞌa rall de quë si talë chu guini u chu guná lu Jesús, tsanú rall rsunë të parë guënaꞌzi rall lëꞌë më prësi.<pb/>


text:
Shuꞌpë dzë antsë laní Pascu, Jesús gua guëꞌdchi Betania catë quëreldë Lázaro. Lázaro na el quë nabëcuaꞌñi Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
Ngaꞌli bëꞌnë rall tubi shtse parë Jesús, gau më. Marta bëꞌnë sirvë lu mellë. Lázaro guzubënúhiꞌ Jesús lu mellë. 


text:
Iurní lëꞌë María bëdchininú tubi guëruldë litro sëiti nashi shtë nardo. Lasaquin zihani dumí. Bëtéꞌbëiꞌ sëiti ni guëaꞌ Jesús. Iurní bëcuë́ꞌdchiꞌ guëaꞌ më con guitsë guë́quiꞌ. Guëdubi laꞌni hiuꞌu guꞌtë olor nashi. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi tubi shini gusëꞌdë më, Judas Iscariote, mizmë Judas nagunë intriegu lëꞌë Jesús, guniꞌi Judas: 


text:
<pb/>―¿Pëzielú niatuuꞌ nisë nashi rëꞌ por tsunë gahiuꞌa bëllë bëdchichi parë guëdëꞌë hiaꞌa caꞌa prubi? 


text:
<pb/>Perë Judas adë guníꞌidiꞌill zni purquë bëgaꞌa ldúꞌull ra prubi sino nall ngubaꞌnë. Nall tesurërë shtë dumí nu rbaaꞌnëll dumí lo quë nardëꞌë ra mënë. 


text:
Ra prubi zugaꞌa con lëꞌë të guëdubi tiempë perë na lëdë cuezënúdiaꞌa lëꞌë të guëdubi tiempë. Guc shtuꞌu mënë quini rall Lázaro 


text:
<pb/>Cantidá ra më israelitë guc bëꞌa rall de quë Jesús nanú Betania. Gua rall ngaꞌli, lëdë niáꞌasëdiꞌi parë guëná rall lu Jesús sino quë rac shtuꞌu rall guëná rall lu Lázaro, el quë nabëcuaꞌñi Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
purquë por shtiꞌdzë Lázaro cantidá ra mënë israelitë bësaꞌnë rall ldaiꞌ shtë ra fariseo nu gualdí lduꞌu rall Jesús. Guatë́ Jesús ciudá Jerusalén ziquë rëy (Mt. 21.1‑11; Mr. 11.1‑11; Lc. 19.28‑40) 


text:
<pb/>Zihani mënë gua Jerusalén parë laní Pascu. Stubi dzë bini rall de quë Jesús ziagdchini parë ciudá Jerusalén. 


text:
Iurní bëchuguë rall llicu hiaguë zini parë guagtsaꞌguëlú rall lëꞌë më, fuertë guniꞌi rall: ―Gunë Dios salvar. Llëruꞌbë na Rëy shtë hiaꞌa nazeꞌdë por lë Dadë Dios. Benditë na Rëy shtë Israel. 


text:
Adë rdzë́bëdiꞌi të, mënë naquëreldë guëꞌdchi Sión.<pb/>Gulë guná Rëy shtënë të; zeꞌdë guëdchíniꞌ.<pb/>Dchíꞌbiꞌ tëchi burrë. 


text:
<pb/>Ra shini gusëꞌdë më adë guasë́diꞌi raiꞌ lueguë; hashtë más despuësë iurë lëꞌë Jesús guashtë́hiꞌ ladi ra tëgulë, iurní bëagná lduꞌu raiꞌ grë́tëꞌ ndëꞌë naescritë lo quë narniꞌi laꞌni Sagradas Escrituras shcuendë Jesús. Bëagná lduꞌu raiꞌ lo quë naguc con Jesús. 


text:
<pb/>Nu ra mënë nazunú Jesús iurë lëꞌë më gunaꞌbë më Lázaro laꞌni baꞌa nu bëcuaꞌñi më lëꞌë Lázaro ladi ra tëgulë, biadiꞌdzë rall lu ra mënë lo quë naguná rall. 


text:
Por ni ra mënë bëruꞌu; guagtsaꞌguëlú rall lëꞌë Jesús. Bini rall de quë Jesús bëꞌnë milagrë con Lázaro 


text:
perë ra fariseo guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Gu rna të ni tubi adë chu pë rúnëdiꞌi? Gulë guná, grë ra mënë narë́ lu guë́ꞌdchiliu, zianaldë rall lëꞌë Jesús. Bëldá mënë griego gudili rall Jesús 


text:
Guabiꞌguë rall lu Felipe më Betsaida, tubi guëꞌdchi shtë Galilea. Bëꞌnë rall ruëguë lu Felipe; guniꞌi rall: ―Dadë, rac shtuꞌu naꞌa guëná naꞌa lu Jesús. 


text:
<pb/>Felipe guagniꞌi lu Andrés. Guërupë raiꞌ guaguëchi raiꞌ lu Jesús de quë ra më griego rac shtuꞌu rall guëná rall lu më. 


text:
Iurní Jesús guniꞌi: ―Neꞌ bëgaꞌa iurë të guëluaꞌa Dios llëruꞌbë na pudërë shtëna, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Guldía rniaꞌa, si talë tubi bëꞌdchi trigu adë ldáguëdiꞌin laꞌni guiuꞌu nu ratsu luhin, todavía nahin tubsë bëꞌdchi, perë si talë ldaguë bëꞌdchi lu guiuꞌu nu gatsu luhin, tsaldanin nu guëneꞌein zihani bëꞌdchi. 


text:
El quë naquëhapë vidë shtë́niꞌ no más parë mizmë lë́ꞌëll, segurë guënitin, perë el quë naná dispuestë guëniti vidë shtë́niꞌ por na, guëbánill parë siemprë. 


text:
Si talë chu rac shtuꞌu gunë sirvë lua, napë quë gueꞌdë náldëll na. Catë riahia, ndë guëdzelë el quë narunë sirvë lua. Si talë chu gunë sirvë lua ziquë shmëna, gunë Shtada honrar nguiu ni. Guniꞌi Jesús lu shini gusëꞌdë më gati më 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús: ―Iurneꞌ adë rbedchídiꞌi lduaꞌa perë ¿pë guna? ¿Ni mudë guëniaꞌa lu Shtada: “Bëlá na lo quë nagaca”? purquë parë ni zelda lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Dadë, bëluaꞌa pudërë nanápël. Iurní bëdchini tubi bë nabëruꞌu lu gubeꞌe. Guniꞌi bë: ―Hia guc bëluáꞌahia pudërë shtëna, nu guëluáꞌahia pudërë shtëna stubi. 


text:
<pb/>Ra mënë zihani narëtaꞌ ngaꞌli, bini rall lëꞌë bë. Bëldá rall guniꞌi de quë nguziꞌu gubë́. Sëbëldá rall guniꞌi: ―Tubi ianglë biadiꞌdzë lu më dizdë gubeꞌe. 


text:
Iurneꞌ bëgaꞌa iurë de quë lëꞌë guë́ꞌdchiliu rëꞌ gac juzguë. Nu iurneꞌ guësëlluꞌnë Dios lëꞌë Satanás, el quë narnibëꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Ra mënë guniꞌi rall lu Jesús: ―Riasë́ naꞌa por ra Sagradas Escrituras de quë lëꞌë Cristo guëbániꞌ parë siemprë. ¿Pëzielú rníꞌil de quë lëꞌë nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu, gac crucificáriꞌ? ¿Chu na el quë nabësheꞌldë Dios? 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi lu rall: ―Por stuꞌpë tiempë nanú llni entrë ladi të. Gulë tsaglaꞌguë tsanaldë të llni. Gulë cue mientras napë të llni të parë adë guënáꞌzidiꞌi nacahi lëꞌë të terciuni. Na ziquë el quë narzë́ lu nacahi; rdë́ꞌëdiꞌill cuendë ca nezë tsall. 


text:
Gulë tsaldí lduꞌu të lëꞌë llni mientras zugaꞌa llni lu guë́ꞌdchiliu. Zni gac të shini Dios nanapë llni shtë më laꞌni lduꞌu të. Despuësë de guniꞌi më ra cusë rëꞌ, Jesús guziaꞌa nu bëcaꞌchilú më lu rall. Guná ra mënë milagrë shtë Jesús perë gualdídiꞌi lduꞌu rall 


text:
Pues zni guc cumplir naguniꞌi Isaías, tubi nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. Bëquëꞌë Isaías:<pb/>Dadë, ¿chull gualdí lduꞌu dizaꞌquë shtë hiaꞌa?<pb/>¿Chull gualdí lduꞌu iurë bëluáꞌal pudërë shtë́nël lúhiꞌ? 


text:
Por ra diꞌdzë rëꞌ adë bë́ꞌnëdiꞌi rall gan tsaldí lduꞌu rall purquë nu zac naescritë laꞌni mizmë librë shtë Isaías:<pb/> 


text:
Dios bëꞌnë ra mënë ciegu nu bë́ꞌniꞌ naguëdchi lduꞌu rall të parë adë guënádiꞌi rall con slull,<br/>nu tsasë́diꞌi rall con lduꞌu rall.<pb/>Guquin parë adë guëabrídiꞌi lduꞌu rall con Dadë Dios të gunëac më lëꞌë rall. 


text:
<pb/>Zihani më narnibëꞌa, gualdí lduꞌu rall lëꞌë Jesús perë adë në́diꞌi guëniꞌi rall delantë lu mënë de quë na rall shmënë Jesús. Bëdzëbë rall ra fariseo të parë guëgúdiꞌi ra fariseo lëꞌë rall laꞌni iáduꞌu. 


text:
Más bëquitë lduꞌu rall gunë mënë alabar lëꞌë rall quë nihunë rall cumplir voluntá shtë Dios. Ra diꞌdzë shtë Jesús gunë juzguë ra mënë 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi fuertë: ―El quë natsaldí lduꞌi na, lëdë niáꞌasëdiꞌi na rialdí lduꞌi sino también rialdí lduꞌi Shtada el quë nabësheꞌldë na. 


text:
Nahia llni. Zelda lu guë́ꞌdchiliu. Grë́tëꞌ el quë narialdí lduꞌi na, adë guëáꞌnëdiꞌill laꞌni nacahi. 


text:
Si talë tubi de lëꞌë të rini të shtiꞌdza, perë adë rzuꞌbë diáguëdiꞌil shtiꞌdza, lëdë nádiꞌi guna condenar mënë ni purquë adë zéldëdiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu parë guna condenar lëꞌë ra mënë sino zelda parë guna salvar ra mënë. 


text:
El quë naguëquë́ guiaꞌa na nu adë rialdídiꞌi lduꞌu shtiꞌdza, nápëll el quë nagunë condenar lë́ꞌëll. Ra diꞌdzë naguniaꞌa lull, ni nagunë condenar ra mënë ni lúltimë dzë. 


text:
Adë ruadíꞌdzëdiaꞌa según voluntá shtëna; lëꞌë Shtada el quë nabësheꞌldë na, gunibë́ꞌaiꞌ na parë guëniaꞌa lu të. Lo quë nabëluáꞌahia, na mandamientë shtë Dios. 


text:
Nu rac bë́ꞌahia el quë nagunë cumplir mandamientë shtë Shtada, nápëll vidë eternë. Grë lo quë narniaꞌa, zeꞌdë de Shtada; lo quë naguniꞌi më lua, zni ruadiꞌdza.<pb/>


text:
Antsë bëdchini laní Pascu, rac bëꞌa Jesús de quë hia lëꞌë iurë bëgaꞌa parë gati më nu guësëaꞌnë më ra shini gusëꞌdë më; guzëá më lu Shtadë më. Nalë́ guc shtuꞌu më ra shini gusëꞌdë më nananú guë́ꞌdchiliu. Guc shtuꞌu më lëꞌë raiꞌ hashtë gati më. 


text:
<pb/>Hia gualú shtse shtë Pascu, iurní lëꞌë mëdzabë bëuꞌ laꞌni lduꞌu Judas Iscariote, shini Simón. Bëꞌnë mëdzabë parë rac shtuꞌu Judas gúnëll intriegu lëꞌë Jesús guiaꞌa ra contrari shtë më. 


text:
Jesús hia guc bëꞌa de quë zeꞌdë më de Dios nu guëabrí më con Dios nu lëꞌë Dadë bëdëꞌë grë́tëꞌ pudërë parë Jesús. 


text:
Guasuldí më lu mellë. Iurní bëdchisú më lari lu guiaꞌa nanacu më. Bëldiꞌbi më tubi toallë laꞌni më. 


text:
Iurní gudë́ më nisë laꞌni tubi natsëꞌë. Guzublú më gudibi më guëaꞌ ra shini gusëꞌdë më nu bëshá më toallë nanuaꞌa më guëaꞌ shini gusëꞌdë më parë guëbidchi nisë. 


text:
<pb/>Iurë bëdchini më lu Simón të quíbiꞌ guëaꞌ Simón Pedro, perë Pedro guniꞌi: ―¿Pë lë́ꞌël quíbil guëahia? 


text:
<pb/>Perë Pedro guniꞌi: ―Jamás adë quíbidiꞌil guëahia. Jesús guchi lu Pedro: ―Si talë guëzunë́diaꞌa lë́ꞌël, hiadë nádiꞌil shmëna. 


text:
<pb/>Guniꞌi Simón Pedro: ―Iurneꞌ pë Dadë, lëdë niáꞌasëdiꞌi guëahia tsati sino también guiahia nu guëca. 


text:
<pb/>Perë Jesús guniꞌi: ―El quë naná gualú guzë, adë rquíꞌnidiꞌi gázëll stubi, nadë más guëaꞌll tsati. Hia lëꞌë të limpi lduꞌu të perë lëdë grë́diꞌi të. 


text:
<pb/>Guniꞌi më adë grë́diꞌi raiꞌ na raiꞌ limpi purquë guc bëꞌa më chu gunë intriegu lëꞌë më. Por ni guniꞌi më: “Lëdë grë́diꞌi të na të limpi”. 


text:
<pb/>Despuësë de gudibi më guëaꞌ ra shini gusëꞌdë më, Jesús bëabrí gutë më shabë më; iurní guzubë më stubi lu mellë. Guniꞌi më: ―¿Gu riasë́ të lo quë naná bëna? 


text:
<pb/>’Adë quëgníꞌidiaꞌa de grë të. Na rac bë́ꞌahia guadë el quë nagulëhia perë napë quë gac cumplir lo quë narniꞌi Sagradas Escrituras: “El quë naraunú na, ni bëꞌnë cuntrë na parë gatia”. 


text:
Dizdë iurneꞌ rniaꞌa lu të antsë gac ndëꞌë të parë gac bëꞌa të nahia el quë naguniaꞌa nu parë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdza iurë lëꞌë ndëꞌë gac. 


text:
Guldía rniaꞌa lu të, el quë nagunë recibir el quë naná bësheꞌlda, ni gunë recibir na, nu el quë nagunë recibir na, ni gunë recibir el quë nabësheꞌldë na. Guniꞌi Jesús de quë Judas gúnëll intriegu lëꞌë më (Mt. 26.20‑25; Mr. 14.17‑21; Lc. 22.21‑23) 


text:
<pb/>Iurë gualú guniꞌi Jesús diꞌdzë ni, nalë́ bëꞌnë më llgabe laꞌni lduꞌu më; nalë́ gubini lduꞌu më. Iurní guniꞌi më con diꞌdzë clarë: ―Guldía rniaꞌa, tubi de lëꞌë të gunë intriegu na lu galguti. 


text:
<pb/>Ra poshtë guzublú gubiꞌa raiꞌ lu saꞌ raiꞌ perë adë bëdë́ꞌëdiꞌi raiꞌ cuendë chu gunë intriegu lëꞌë më. 


text:
Simón Pedro bëꞌnë sëñi con guiáꞌaiꞌ të guënaꞌbë diꞌdzë nguiu ni lu Jesús, chu gunë intriegu lëꞌë më. 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Guëtiáꞌahia pedasë guetështildi laꞌni platë nu guëdë́ꞌahin caꞌa nguiu nagunë intriegu na. Iurní bëtiaꞌa Jesús guetështildi laꞌni platë nu bëdëꞌë më pedasë cuaꞌa Judas Iscariote, shini Simón. 


text:
Judas bëꞌnë recibirin; lueguë lueguë Satanás guatë́ laꞌni ldúꞌull. Iurní Jesús guniꞌi lu Judas: ―Lo quë narac shtúꞌul gúnël, bëꞌnin lueguë. 


text:
Cumë Judas guc tesurërë shtë dumí, bëldá raiꞌ bëꞌnë raiꞌ llgabë de quë Jesús rac shtuꞌu tsasiꞌi Judas lo quë naná rquiꞌni lu laní, u tal vez guëdëꞌë Judas guꞌnë caꞌa ra prubi. 


text:
Despuësë de lëꞌë Judas bëꞌnë recibir tubi ldë guetështildi, lueguë bërúꞌull. Hia riuꞌ gueꞌlë. Mandamientë cubi shtë Jesús 


text:
<pb/>Despuësë de lëꞌë Judas bëruꞌu, Jesús guniꞌi: ―Iurneꞌ guëluaꞌa Dios de quë llëruꞌbë na pudërë shtë nguiu nabësheꞌldë më lu guë́ꞌdchiliu, nu zihani mënë gunë rall alabar Dios por lo quë naguna; guëniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtë më. 


text:
Si guëluaꞌa llëruꞌbë pudërë shtë Dios por lo quë naguna, también guëluaꞌa më llëruꞌbë na pudërë shtëna. Adë gac ldëꞌë më parë gúniꞌ cumplirin. 


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, adë zúdiaꞌa con lëꞌë të llëruꞌbë tiempë. Lëꞌë të tsatili të na perë cumë ziquë guniaꞌa lu contrari shtëna más antsë, rniaꞌa lu të lo mizmë iurneꞌ. Rniaꞌa lu të stubi de quë adë gáquëdiꞌi tsa të catë guzëahia. 


text:
Perë rnehia tubi mandamientë cubi parë lëꞌë të de quë gac shtuꞌu të bëchi saꞌ të. Cumë ziquë na rac shtuaꞌa lëꞌë të, znígaꞌa lëꞌë të napë quë gac shtuꞌu të saꞌ të. 


text:
Si talë gac shtuꞌu të saꞌ të de verdá, grë mënë shtë guë́ꞌdchiliu guëdëꞌë rall cuendë de quë na të shmëna. Guniꞌi Jesús lu Pedro, gúniꞌ negar lëꞌë më (Mt. 26.31‑35; Mr. 14.27‑31; Lc. 22.31‑34) 


text:
<pb/>Simón Pedro gunaꞌbë diꞌdzë lu Jesús: ―Dadë, ¿ca tsal? Jesús guniꞌi: ―Catë guzëahia, hiadë gáquëdiꞌi gueꞌdë náldël lueguë perë despuësë, sí, iurní gueꞌdë náldël na. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Pedro guniꞌi: ―Dadë, ¿pëzielú gáquëdiaꞌa gueꞌdë nalda lë́ꞌël iurneꞌ? Na nahia dispuestë guënehia vidë shtëna nu gatinúal. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi iurní: ―¿Guënéꞌel vidë shtë́nël por na? Guldía rniaꞌa lul, antsë lëꞌë gay guëllidchí, guëníꞌil lu ra mënë de quë adë runguë bë́ꞌadiꞌil na. Tsunë vueltë guëníꞌil zni.<pb/>


text:
Lidchi Shtada nanú zihani lugar parë guëquëreldë të; si talë adë nádiꞌin zni, hia nianíꞌihia lu të. Zni gac tsaguëna preparar tubi lugar parë lëꞌë të. 


text:
Despuësë de bëna preparar lugar ni, iurní guëabría stubi con lëꞌë të, guëquëreldënú të na lidchi Shtada catë quërelda. 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Nahia nezë parë gubeꞌe; na ruadiꞌdza verdá; rdëꞌa vidë sin fin; sulë por na gac guëdchini mënë lu Shtada. 


text:
Si talë lëꞌë të runguë bëꞌa të na, nu zac Shtada runguë bëꞌa të. Nu lëꞌë të hia runguë bëꞌa të lë́ꞌiꞌ dizdë iurneꞌ purquë guná të lu më. 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús: ―Felipe, ¿blac tiempë quëbezënúa lëꞌë të nu todavía adë guënë́diꞌi të chu nahia? El quë naguná lua nu zac gunall lu Shtada. Nétiꞌi, ¿pëzielú rnáꞌbël de quë rac shtúꞌul guënal lu Dadë Dios? 


text:
¿Pëllë adë riasël na quëbezënúa Dadë nu Dadë quëbezënúhiꞌ na? Grë lo quë narniaꞌa lu të, lëdë shcuendë iúbidiaꞌa; lëꞌë Dadë quëbezënúhiꞌ na; lëꞌë më quëhunë më shchiꞌni më. 


text:
Gulë tsaldí lduꞌu të de quë Dadë quëbezënúhiꞌ na nu na quëbezënúa lëꞌë më. Si talë adë rac tsaldídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdza, gulë tsaldí lduꞌu të na por ra milagrë nabëna delantë lu të. 


text:
Guldía rniaꞌa, el quë natsaldí lduꞌi shtiꞌdza, gúnëll mizmë dchiꞌni naquëhuna, nu hashtë más cusë nalasac gúnëll purquë guzëahia catë quëbezë Shtada. 


text:
Grë́tëꞌ lo quë naguënaꞌbë të lu Shtada por nombre shtëna, gúnahin. Grë lo quë narnaꞌbë të por nombre shtëna, gúnahin të parë shini Dios guësëdchini labansë lu Dadë Dios. 


text:
Na guna cualquier cusë parë lëꞌë të, grë lo quë naguënaꞌbë të por nombre shtëna. Guniꞌi Jesús guësheꞌldë më Espíritu Santo 


text:
Nu guna ruëguë lu Dadë Dios të guësheꞌldë më stubi natsaglaꞌguë guëneꞌe cunseju parë lëꞌë të nu cuezënúhiꞌ lëꞌë të parë siemprë. 


text:
Náhiꞌ Espíritu Santo naruadiꞌdzë verdá. Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, adë në́diꞌi gunë rall recibir lëꞌë më purquë adë rnádiꞌi rall lúhiꞌ nu adë runguë bë́ꞌadiꞌi rall lë́ꞌiꞌ; perë lëꞌë të runguë bëꞌa të lë́ꞌiꞌ purquë lë́ꞌiꞌ quëbezënúhiꞌ lëꞌë të. Quëhúniꞌ compañi lëꞌë të. 


text:
Stuꞌpë tiempë quëreldënúa lëꞌë të perë hia lëꞌë mënë shtë guë́ꞌdchiliu, adë guënádiꞌi rall lua. Lëꞌë të guëná të lua stubi. Lëꞌë të guëbani të purquë nabania. 


text:
Dzë ni guëdëꞌë të cuendë de quë na con Shtada unidë na naꞌa, nu guëdëꞌë të cuendë de quë unidë na hiaꞌa, lëꞌë të con na. 


text:
El quë narac bëꞌa nu rzuꞌbë diáguëll mandamientë shtëna, mënë ni rac shtúꞌull na de verdá. Nu Shtada rac shtúꞌuiꞌ el quë narac shtuꞌu na, nu zac na rac shtuaꞌa lëꞌë narac shtuꞌu na. Nu guëluáꞌahia pudërë shtëna lúhiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní Judas, lëdë Iscariótëdiꞌi, guníꞌill lu Jesús: ―Dadë, ¿pëzielú rníꞌil guëluáꞌal pudërë shtë́nël lu naꞌa perë adë guëluáꞌadiꞌil pudërë shtë́nël lu mënë shtë guë́ꞌdchiliu? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―El quë narac shtuꞌu na de verdá, guëzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. Shtada gúniꞌ gac shtúꞌuiꞌ lëꞌë nguiu ni, nu Shtada con na guëdchini naꞌa; guëlezënú naꞌa lë́ꞌëll. 


text:
Perë el quë adë rac shtúꞌudiꞌi na, tampuquë guëzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. Dizaꞌquë shtëna nabini të, lëdë shtë́nëdiaꞌain sino shtënë Dadë Dios, el quë nabësheꞌldë na lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
perë lëꞌë Espíritu Santo, el quë naguëneꞌe cunseju parë lëꞌë të, Shtada guësheꞌldë lë́ꞌiꞌ; cuezënúhiꞌ shlugara nu guëluáꞌaiꞌ lëꞌë të grë́tëꞌ lo quë naguniaꞌa lu të. Guëníꞌiꞌ laꞌni lduꞌu të, të parë guëagná lduꞌu të enseñansë shtëna. 


text:
<pb/>’Paz shtëna guësëana parë lëꞌë të, cuedchí lduꞌu të. Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu gúnëdiꞌi rall gan cuedchí lduꞌu të perë na sí, por na cuedchí lduꞌu të. Gulë cueꞌzë rquëdiꞌni lduꞌu të. Adë rdzë́bëdiꞌi lduꞌu të lo quë naguër gac. 


text:
Hia bini të de quë guzëahia con Shtada perë guëabría stubi parë guëquëreldënúa lëꞌë të. Talë de verdá rac shtuꞌu të na, napë të lëgrë laꞌni lduꞌu të. Bëaꞌnë të tristë purquë guniaꞌa lu të: “Guzëahia lidchi Shtada”. Lëꞌë më napë më más pudërë quë na. 


text:
<pb/>’Hiadë guadiꞌdzënúdiꞌiruaꞌa lëꞌë të purquë hia mërë guëdchini el quë narnibëꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu. Lë́ꞌëll nápëdiꞌill ni tubi pudërë parë na. 


text:
Napë quë gac zni të parë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, gac bëꞌa rall de quë lëꞌë më bësheꞌldë më na. Gac bëꞌa rall lo quë naruna, gunibëꞌa më gúnahin. ’Gulë tsasuldí. Cha guëruꞌu hiaꞌa de ndëꞌë.<pb/>


text:
Rchúguiꞌ grë llicu hiaguë nardë́ꞌëdiꞌi nashi, nu grë llicu hiaguë nanuaꞌa nashi, rquiꞌni guëldin nu sunëhin të parë guëneꞌe másruꞌu nashi. 


text:
Gulë gac unidë con na. Gulë tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu të na, iurní quëbezënúa lëꞌë të. Tubi llicu hiaguë adë gáquëdiꞌi guëdëꞌëin nashi si talë adë quë́diꞌin culaꞌni trunquë shtë hiaguë. Mizmë manërë ni na të. Lëꞌë të gáquëdiꞌi guëdëꞌë të nashi si talë nádiꞌi të unidë con na. 


text:
<pb/>’Na nahia ziquë trunquë shtë hiaguë; na të ziquë llicu hiaguë. El quë naná unidë con na nu quëbezënúa lë́ꞌiꞌ, ni el quë naguëneꞌe zihani nashi. Pues adë gáquëdiꞌi gapë të nashi lë́ꞌësë të. Con na sí, gac të ziquë tubi hiaguë narneꞌe nashi. 


text:
El quë nádiꞌi unidë con na, ni guëzebi të parë guëbidchi ziquë llicu hiaguë të guëdëahin parë tsequin lu guiꞌi. 


text:
<pb/>’Si talë tsaglaꞌguë të, gac të unidë con na, nu adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu të grë́tëꞌ nabëluáꞌahia lu të. Gulë gunaꞌbë grë lo quë narac shtuꞌu të, grë́tëꞌ guënehia caꞌa të. 


text:
Si talë guëzuꞌbë diaguë të grë mandamientë shtëna, zni guëná mënë de quë rac shtuꞌu të na de verdá. Mizmë mudë ni rzuꞌbë diaga grë mandamientë shtë Shtada nu tsaglaꞌguë rac shtuaꞌa Shtada. 


text:
El quë narac shtuꞌu amigu shtë́nëll de verdá, rdë́ꞌëll vidë shtë́nëll shlugar amigu ni. Nídiꞌi más llëruꞌbë amor quë ndëꞌë. 


text:
Adë rníꞌidiaꞌa na të muzë shtëna purquë ra muzë adë guënë́diꞌi rall pë runë shlamë rall; más bien rniaꞌa lu të na të amigu shtëna. Grë́tëꞌ nabëluáꞌahia lu të, nanë́ të iurneꞌ. Grë́tëꞌ lo quë naguniꞌi Shtada lua, ni na lo quë nabëluáꞌahia lu të. 


text:
Adë gudílidiꞌi të na sino na gudilia lëꞌë të parë gac të shmëna, nu na bëna incarguë lu të de quë gac të ziquë tubi hiaguë narneꞌe zihani nashi zaꞌquë nu nashi ni adë tsalúdiꞌin. Grë́tëꞌ lo quë narnaꞌbë të lu Shtada por lëa, guëneꞌe mëhin si talë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdza. 


text:
Zndë rniaꞌa lu të nu rnibë́ꞌahia lëꞌë të de quë gac shtuꞌu të bëchi saꞌ të. Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu guëná záꞌquëdiꞌi rall lu të 


text:
<pb/>’Si talë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, adë guëná záꞌquëdiꞌi rall lu të, gulë bëdëꞌë cuendë guëlú adë guná záꞌquëdiꞌi rall lua. 


text:
Si talë na të mënë shtë guë́ꞌdchiliu, iurní sí, ra mënë niac shtuꞌu rall lëꞌë të cumë rac shtuꞌu rall saꞌ rall. Na gudilia lëꞌë të ladi ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, por ni ra mënë adë rna záꞌquëdiꞌi rall lu të purquë hiadë nádiꞌi të mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Gulë bësëagná lduꞌu të lo quë naguniaꞌa lu të: “Ni tubi muzë lasáquëdiꞌi más quë shlámiꞌ”. Si talë guzunaldë mënë na, nu zac lëꞌë të sunaldë rall. Ra mënë nagualdí lduꞌu grë́tëꞌ lo quë nabëluáꞌahia lëꞌë rall; nu zac tsaldí lduꞌu rall naguëluaꞌa të lëꞌë rall, zac gunë rall recibir shtiꞌdzë të. 


text:
Zndëꞌë gunë rall. Guëná záꞌquëdiꞌi rall lu të purquë na të shmëna. Adë runguë bë́ꞌadiꞌi rall el quë nabësheꞌldë na. 


text:
<pb/>’Lëꞌë rall ni tubi faltë nápëdiꞌi rall si talë adë néldëdiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu nu si talë adë niuadíꞌdzëdiaꞌa lu rall, perë iurneꞌ naculpablë rall lu Dios purquë guná rall lua nu bini rall shtiꞌdza. 


text:
Ni tubi faltë niápëdiꞌi rall si talë adë nihúnëdiaꞌa cusë ruꞌbë lu rall. Ni tubi mënë adë bë́ꞌnëdiꞌill cumë ziquë bëluáꞌahia lu rall, perë hia lëꞌë rall guná rall grë́tëꞌ ra cusë rëꞌ perë siemprë rna záꞌquëdiꞌi rall lua nu rna záꞌquëdiꞌi rall lu Shtada. 


text:
Zndëꞌë guc parë gac cumplir ra diꞌdzë nanaquë́ laꞌni lëy nabëꞌnë rall recibir. Rniꞌin: “Guná záꞌquëdiꞌi rall lua sin pë lu nezë”. 


text:
<pb/>’Perë iurë guëdchini el quë nagunë consolar lëꞌë të, guëníꞌiꞌ favurë de na. Guësheꞌlda lë́ꞌiꞌ parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të. Guëdchíniꞌ por partë shtë Shtada nu guëníꞌiꞌ lu të purë verdá purquë nádiꞌiꞌ bishi. 


text:
Nu lë́ꞌëgaꞌa të también guadiꞌdzë të favurë de na lu ra mënë; gac të testigu shtëna purquë gulezënú të na dizdë guzublúa shchiꞌnia.<pb/>


text:
’Rniaꞌa lu të grë ra cusë rëꞌ parë gac preparadë të, të adë guëazë guétëdiꞌi të iurë guëdchini cusë mal. 


text:
Guëgú ra mënë lëꞌë të iáduꞌu nu guëdchini iurë quini mënë lëꞌë të. Guëniꞌi rall de quë ni na voluntá shtë Dios iurë quini rall lëꞌë të. 


text:
Zndëꞌë gac purquë nunquë adë runguë bë́ꞌadiꞌi ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu Dadë Dios nu runguë bë́ꞌadiꞌi rall na. 


text:
Zndëꞌë rniaꞌa lu të, të iurë guëgaꞌa iurë, iurní guëagná lduꞌu të hia grë́tëꞌ ndëꞌë guniaꞌa lu të. Lo quë narunë Espíritu Santo ’Adë guníꞌidiaꞌa lu të ra cusë rëꞌ dizdë guzublú shchiꞌnia purquë na quëbezënúa lëꞌë të iurní, 


text:
perë iurneꞌ guzëahia parë cuezënúhia më el quë nabësheꞌldë na. Perë ni tubi de lëꞌë të adë gunaꞌbë díꞌdzëdiꞌi të lua: “¿Pëzielú tsal?” 


text:
perë rniaꞌa lu të verdá, mejurë nahin parë lëꞌë të. Guzëahia purquë si talë adë tsádiaꞌa, adë guídëdiꞌi më naguëneꞌe cunseju parë lëꞌë të, perë si talë guzëahia, guësheꞌlda lë́ꞌiꞌ; cuezënúhiꞌ lëꞌë të. 


text:
Iurë lëꞌë më guëdchini, guëníꞌiꞌ lu ra mënë të gac bëꞌa rall blac duldë quëhunë rall. Guëluáꞌaiꞌ tubi nezë ldi shtë Dios, nu guëníꞌiꞌ de quë gunë Dios juzguë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Tsasë́ rall pë runë cuntienë nezë ldi shtë Dios purquë na guzëahia catë quëbezë më. Hia lëꞌë të adë guënádiꞌi të lua. 


text:
Tsasë́ rall de quë nanú juici shtë Dios purquë hia nacondenadë lëꞌë narnibëꞌa lëꞌë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>’Nápëruaꞌa más lo quë narac shtuaꞌa guëniaꞌa lu të perë lëꞌë të adë gáquëdiꞌi tsasë́ të iurneꞌ. 


text:
Perë iurë lëꞌë Espíritu Santo guëdchíniꞌ, lëꞌë më guëluaꞌa më lëꞌë të grë́tëꞌ verdá purquë nídiꞌi bishi laꞌni ldúꞌiꞌ. Adë guëníꞌidiꞌiꞌ por partë shcuéndiꞌ; más bien guëníꞌiꞌ lu të lo quë nabíniꞌ de Shtada. Gac bëꞌa të lo quë naguër gac por pudërë shtë Espíritu Santo. 


text:
Lëꞌë Espíritu Santo guëluáꞌaiꞌ nahia më ruꞌbë. Guëluáꞌaiꞌ shtiꞌdza parë gac bëꞌa të, parë guëdëꞌë të cuendë pë runë cuntienë shtiꞌdza. 


text:
Grë́tëꞌ lo quë nanapë Shtada, shtëna; por ni guniaꞌa lu të lëꞌë Espíritu Santo gúniꞌ recibir lo quë naná shtëna nu guëluáꞌaiꞌ lëꞌë të parë tsalú guëdëꞌë të cuendë shtiꞌdza. Rbini lduꞌu të perë guëabrí guëquitë lduꞌu të 


text:
<pb/>’Stuꞌpsë runë faltë, hia guënádiꞌi të lua perë por dupëꞌnë másruꞌu tsadzé iurní sí, guëná të lua purquë hia guzëahia catë quëbezë Shtada. 


text:
<pb/>Iurní bëldá ra shini gusëꞌdë më gunaꞌbë diꞌdzë raiꞌ lu saꞌ rall: ―¿Pë runë cuntienë ra diꞌdzë rëꞌ: “Stuꞌpsë runë faltë hia guënádiꞌi të lua perë por dupëꞌnë másruꞌu sí, guëná të lua”? ¿Pëzielú rníꞌiꞌ: “Purquë guzëahia catë quëbezë Shtada”? 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi rall: ―¿Pë runë cuntienë stuꞌpsë nu despuë́sëgaꞌa stuꞌpsë? Adë chu riasë́diꞌi pë quëadiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Jesús guc bëꞌa de quë rac shtuꞌu raiꞌ guënaꞌbë diꞌdzë raiꞌ. Iurní guniꞌi më: ―Quëgnaꞌbë diꞌdzë të lu saꞌ të shcuendë lo quë naguniaꞌa lu të: “Runë faltë stuꞌpsë; hiadë guënádiꞌi të lua perë despuësë másruꞌu tsadzé, guëabrí të guëná të lua”. Ni rac shtuꞌu guënaꞌbë diꞌdzë të lu saꞌ të. 


text:
Guldía rniaꞌa, lëꞌë të guꞌnë të nu ldaguë tristë laꞌni lduꞌu të perë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, guëquitë lduꞌu rall purquë rnádiꞌi rall lua. Aunquë lëꞌë të guëaꞌnë të con galriá lduꞌu, despuësë guëquitë lduꞌu të. 


text:
Cumë tubi naꞌa iurë lëꞌë naꞌa bëgaꞌa shiurë galë shini naꞌa, rdzëbë naꞌa nu rbini lduꞌu naꞌa por dulurë, perë despuësë lëꞌë meꞌdë bëdchini guë́ꞌdchiliu, hia adë rëagná lduꞌu naꞌa dulurë. Iurní guëquitë lduꞌu naꞌa purquë gulë tubi meꞌdë lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Zni zac lëꞌë të; rbini lduꞌu të iurneꞌ, perë na napë quë guëabría. Guënahia lu të stubi; iurní nalë́ guëquitë lduꞌu të, tubi cusë lëgrë; adë chu guëdchisúdiꞌin de lëꞌë të. 


text:
<pb/>’Dzë ni hiadë guënáꞌbëdiꞌi diꞌdzë të lua ni tubi cusë. Guldía rniaꞌa, lëꞌë Dadë Dios guëneꞌe grë́tëꞌ lo quë naguënaꞌbë të lúhiꞌ. Guëneꞌe mëhin si talë guënaꞌbë të por na. 


text:
Hashtë iurneꞌ adë gunáꞌbëdiꞌi të lu Dadë por na. Rniaꞌa lu të, gulë gunaꞌbë lu më. Guëneꞌe më lo quë narunë faltë të parë guëquitë lduꞌu të de verdá. Bëna gan lu narnibëꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu 


text:
<pb/>’Hia guniaꞌa lu të grë ra cusë rëꞌ por comparaciuni, perë guëdchini iurë hiadë guadíꞌdzëdiaꞌa por comparaciuni sino quë iurní guadiꞌdza clarë shcuendë Dadë. 


text:
purquë lëꞌë Shtádaꞌa rac shtúꞌuiꞌ lëꞌë të. Rac shtuꞌu më lëꞌë të purquë rac shtuꞌu të na nu rialdí lduꞌu të de quë beldë guëdchinia de Dios. 


text:
Bëruaꞌa catë quëbezë Shtada nu bëdchinia lu guë́ꞌdchiliu, perë iurneꞌ guësaꞌna lëꞌë guë́ꞌdchiliu parë guëabría con lëꞌë Shtada. 


text:
<pb/>Iurní ra shini gusëꞌdë më guniꞌi: ―Iurneꞌ sí, quëadíꞌdzël clarë sin adë quëhunë dchíꞌnidiꞌil comparaciuni. 


text:
Iurneꞌ rialdí lduꞌu naꞌa lë́ꞌël nu nanë́ naꞌa riasël grë cusë. Rquíꞌnidiꞌil chu guënaꞌbë diꞌdzë lul. Rialdí lduꞌu naꞌa de quë bëdchínil por partë shtë Dios. 


text:
Guná, guëdchini iurë nu mizmë iurneꞌ, lëꞌë të guërëꞌtsë të cadë lëꞌë të tubi ladë. Iurní guësaꞌnë të na tubsia, perë adë zúdiaꞌa tubsia purquë lëꞌë Shtada quëbezënúhiꞌ na. 


text:
Rniaꞌa lu të grë́tëꞌ ndëꞌë të parë cuedchí lduꞌu të por na. Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu guëzac zi rall lëꞌë të perë gulë bëquitë lduꞌu të. Bëna gan lu narnibëꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu.<pb/>


text:
Despuësë gualú biadiꞌdzë më grë ra cusë rëꞌ, gubiꞌa më lu gubeꞌe nu guniꞌi më: ―Dadë, hia lëꞌë iurë bëgaꞌa. Bëluaꞌa ra mënë de quë shínil náhiꞌ personë ruꞌbë delantë lul. Iurní shínil guëquébiꞌ nal personë ruꞌbë delantë lu rall. 


text:
Bënéꞌel pudërë guiahia parë guënibë́ꞌahia grë́tëꞌ ra mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu, nu iurneꞌ napa derechë guëdëꞌa vidë sin fin parë mënë nabënéꞌel parë na. 


text:
Parë gapë ra mënë vidë sin fin, napë quë gunguë bëꞌa rall lë́ꞌël nu napë quë gunguë bëꞌa rall na. Nahia shínil nabëshéꞌldël lu guë́ꞌdchiliu. Sulë lë́ꞌël nal Dios verdadërë. 


text:
<pb/>’Siemprë bëluáꞌahia lu ra mënë llëruꞌbë na pudërë shtë́nël. Bëna gan grë́tëꞌ dchiꞌni nabënéꞌel guna. 


text:
<pb/>’Grë ra mënë nagulël ladi ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, bënéꞌel lëꞌë rall parë na; na rall shmëna. Bëluáꞌahia lu raiꞌ pudërë shtë́nël nu bëzuꞌbë diaguë raiꞌ dizaꞌquë shtë́nël. 


text:
Grë ra diꞌdzë naguníꞌil lua, biadiꞌdza lu raiꞌ nu bëꞌnë raiꞌ recibir ra diꞌdzë ni. Hia gualdí lduꞌu raiꞌ de verdá de quë bëshéꞌldël na lu guë́ꞌdchiliu. Nanë́ raiꞌ zelda por ordë shtë́nël. 


text:
<pb/>’Na runa ruëguë por lëꞌë raiꞌ iurneꞌ. Adë rúnëdiaꞌa ruëguë por ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu sino por ra mënë nabënéꞌel parë na purquë shtë́nël lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>’Na adë guëáꞌnëdiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu, perë lëꞌë raiꞌ sí, guëaꞌnë raiꞌ lu guë́ꞌdchiliu. Hia lëꞌë na gueldë guëzë́a catë quëréldël. Santo nal, nia Dadë. Gupë lëꞌë raiꞌ con pudërë shtë́nël grë ra nabënéꞌel parë na parë gac raiꞌ unidë ziquë lë́ꞌël nu na unidë na hiaꞌa. 


text:
Iurë quëbezënúa lëꞌë nabënéꞌel parë na, gupa lëꞌë raiꞌ. Ni tubi adë chu bënítidiꞌi sino el quë nagulë parë gac condenádëll. Zni guquin parë gac cumplir naná escritë laꞌni Sagradas Escrituras de lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>’Iurneꞌ Dadë, mërë gueldë guëzë́a catë quëbézël perë mientras zugáꞌahia stúpëꞌnë lu guë́ꞌdchiliu, rniaꞌa lul grë ra cusë rëꞌ, guini naná guëquë́ diaguë diꞌdzë rëꞌ. Guëquitë lduꞌu raiꞌ; mizmë lëgrë nanapa gapë raiꞌ guëdubi tiempë. 


text:
Na bëluáꞌahia dizaꞌquë shtë́nël lu raiꞌ perë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, adë rna záꞌquëdiꞌi rall lu raiꞌ. Grë raiꞌ nabëquë́ diaguë shtíꞌdzël, adë na raiꞌ ziquë mënë shtë guë́ꞌdchiliu; igual ziquë na, adë rianáldëdiꞌi raiꞌ tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Adë rnáꞌbëdiaꞌa, Dadë, de quë guëgul lëꞌë raiꞌ lu guë́ꞌdchiliu, sino rac shtuaꞌa gápël lëꞌë raiꞌ lu ra cusë shtë mëdzabë. 


text:
Cumë ziquë na, adë nádiaꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu, nu lëꞌë raiꞌ adë nádiꞌi raiꞌ mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Cumë ziquë bëshéꞌldël na lu ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, zni zac bësheꞌlda lëꞌë raiꞌ lu ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. Guëniꞌinú raiꞌ shtíꞌdzël lu rall. 


text:
Quëhuna apartar mizmë na parë bien shtë raiꞌ të gac raiꞌ completamente entregadë lu voluntá shtë́nël. Gac cumplir ndëꞌë, Dadë, por shtíꞌdzël naná verdá. 


text:
<pb/>’Perë adë rnáꞌbëdiaꞌa sulamëntë por lëꞌë raiꞌ, sino también por grë́tëꞌ natsaldí lduꞌi shtiꞌdza iurë guadiꞌdzë raiꞌ dizaꞌquë. 


text:
Grë́tëꞌ ra mënë ni natsaldí lduꞌi shtiꞌdza, quëhuna ruëguë gac raiꞌ unidë, Dadë. Gapë raiꞌ tubsë llgabë ziquë na hiaꞌa unidë nu nadápaꞌa mizmë llgabë. Bëꞌnë compañi lëꞌë raiꞌ parë gac raiꞌ unidë con lëꞌë hiaꞌa, Dadë, parë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, gac bëꞌa rall lë́ꞌël bëshéꞌldël na. 


text:
Lëꞌë derechë nu pudërë nabënéꞌel parë na, bëdë́ꞌëhia parë lëꞌë raiꞌ parë gac raiꞌ unidë ziquë lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa unidë. 


text:
Ziquë quëbezënúa lëꞌë raiꞌ nu quëbezënul na, zni rac shtuaꞌa gac rall unidë completamente con lëꞌë hiaꞌa parë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, guëdëꞌë rall cuendë lë́ꞌël bëshéꞌldël na nu guëdëꞌë rall cuendë de quë rac shtúꞌul lëꞌë rall mizmë manërë ziquë rac shtúꞌul na. 


text:
<pb/>’Dadë lë́ꞌël bënéꞌel grë́tëꞌ ndëꞌë, nu rac shtuaꞌa de quë catë quëbézël nu zac lëꞌë raiꞌ cuezë raiꞌ. Rac shtuaꞌa catë nezë guëquërelda nu lëꞌë raiꞌ guëquëreldë raiꞌ të parë guëná raiꞌ lugar zaꞌquë lu gubeꞌe. Guëná raiꞌ pudërë nabënéꞌel purquë nalë́ rac shtúꞌul na antsë lëꞌë guë́ꞌdchiliu cueshtë́. 


text:
Dadë, lë́ꞌël rúnël bien guëdubi tiempë perë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, adë runguë bë́ꞌadiꞌi rall lë́ꞌël, perë na sí, runguë bë́ꞌahia lë́ꞌël nu lëꞌë ra nagualdí lduꞌi lë́ꞌël, rdëꞌë raiꞌ cuendë de quë lë́ꞌël bëshéꞌldël na. 


text:
Bëluáꞌahia lëꞌë raiꞌ parë gunguë bëꞌa raiꞌ chu nal, nu todavía tsaglaꞌguë guëluáꞌaruꞌuhia lëꞌë raiꞌ parë gac shtuꞌu raiꞌ saꞌ raiꞌ ziquë rac shtúꞌul na; mizmë amor shtëna gapë raiꞌ laꞌni lduꞌu raiꞌ parë saꞌ raiꞌ.<pb/>


text:
Despuësë de gualú biadiꞌdzë Jesús ra diꞌdzë rëꞌ, bëruꞌu më con ra shini gusëꞌdë më parë ziaꞌa raiꞌ stubi ladë ruaꞌ tubi rugi guëëꞌgu nalë Cedrón. Ngaꞌli naquë́ tubi lahuertë, nu guatënú Jesús ra shini gusëꞌdë më. 


text:
Nu Judas, lëꞌë naná rac shtuꞌu gúnëll intriegu Jesús, nanëll lugar ni purquë zihani vësë guanú Jesús lëꞌë raiꞌ ndë. Nu ngaꞌli rdëá raiꞌ antsë. 


text:
Zni bëꞌnë Judas; bëdchínill con tubi shcuaꞌa mënë con bëldá guëshiágduꞌu. Ra jëfë shtë ra bëshuzi con ra fariseo bësheꞌldë rall lëꞌë mënë ni. Nuaꞌa rall lintërnë nu grëaguë parë guëzianí. Nuaꞌa rall spadë. 


text:
Hia rac bëꞌa Jesús grë́tëꞌ lo quë nanagac; iurní bëruꞌu më ladi ra shmënë më nu guniꞌi më lu ra mënë: ―¿Chu rguili të? 


text:
<pb/>Lëꞌë rall bëquebi: ―Rguili naꞌa Jesús de Nazaret. Jesús guniꞌi iurní: ―Na ndëꞌë. Lëꞌë Judas nabëꞌnë intriegu Jesús, zugáꞌall con ra mënë ni. 


text:
<pb/>Jesús repi lu rall iurní: ―Hia guniaꞌa lu të de quë na ndëꞌë. Si talë rguili të na, gulë bëneꞌe sí, të parë guzëá ra shmëna. 


text:
<pb/>Zni guc parë gac cumplir diꞌdzë naguniꞌi Jesús antsë: “Grë́tëꞌ el quë nabënéꞌel parë na, ni tubi adë gunítidiaꞌa”. 


text:
Iurní lëꞌë Simón Pedro nápiꞌ tubi spadë; gulúhiꞌ spadë nu bëchúguiꞌ diaguë ladë ldi tubi naná lë Malco. Malco na muzë shtë jëfë shtë ra bëshuzi. 


text:
Perë Jesús repi lu Pedro: ―Bëguëuꞌ spadë shtë́nël shlugarin. Si talë según voluntá shtë Shtada zeꞌdë parë sac zia, napë quë guna cumplirin. Guanú rall Jesús lu bëshuzi más narnibëꞌa (Mt. 26.57‑58; Mr. 14.53‑54; Lc. 22.54) 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra mënë con comandante shtë ra soliar nabësheꞌldë contrari shtë Jesús, gunaꞌzi rall lëꞌë më parë guaꞌa rall lëꞌë më prësi. Bëldiꞌbi rall guiaꞌa më. 


text:
Caifás rëꞌ mizmë naguniꞌi lu ra më israelitë: “Más mejurë parë lëꞌë hiaꞌa gati tubsë nguiu quë guëdubi naciuni tsalú”. Pedro zu rualdëaꞌ lidchi Anás (Mt. 26.69‑70; Mr. 14.66‑68; Lc. 22.55‑57) 


text:
<pb/>Simón Pedro con stubi ra poshtë, guanaldë raiꞌ lëꞌë Jesús. Lëꞌë stubi poshtë ni na el quë nanë́ Caifás naná bëshuzi namás narnibëꞌa. Guatënú poshtë ni Jesús rualdëaꞌ lidchi Anás. 


text:
Pedro bëaꞌnë fuërë ruaꞌ puertë shtë nezë. Iurní bëruꞌu lëꞌë poshtë nananë́ lëꞌë jëfë shtë ra bëshuzi. Lëꞌë poshtë ni guchi lu naꞌa narapë ruaꞌ puertë parë tsutë́ Pedro. 


text:
Iurní lëꞌë naꞌa gunaꞌbë díꞌdzëll lu Pedro: ―¿Pë nu lë́ꞌël nal shmënë nguiu rëꞌ? Pedro bëquebi: ―Aquëdiꞌi, nádiaꞌa shmënë nguiu ni. 


text:
<pb/>Cumë nalë́ naldë dzë ni, ra muzë con ra soliar bëntsaꞌu tubi guërdë́ të parë bëcueꞌe rall guiꞌi të guëdzëꞌë rall. Nu zac Pedro zugaꞌa con lëꞌë rall. Quëtsëꞌë Pedro ruaꞌ guiꞌi. Gunaꞌbë diꞌdzë Anás lu Jesús (Mt. 26.59‑66; Mr. 14.55‑64; Lc. 22.66‑71) 


text:
<pb/>Lëꞌë Anás, tubi jëfë shtë ra bëshuzi, guzublú gunaꞌbë díꞌdzëll lu Jesús shcuendë ra shini gusëꞌdë më nu pë ldaiꞌ rluaꞌa më. 


text:
Repi Jesús: ―Na biadiꞌdza delantë lu grë mënë. Bëluáꞌahia laꞌni ra iáduꞌu nu hashtë iáduꞌu ruꞌbë, grë́tëꞌ lugar catë rdëá ra mënë israelitë. Ni tubi cusë adë guníꞌidiaꞌa nagaꞌchi. 


text:
¿Pëzielú rnaꞌbë díꞌdzël lua pë cusë bëluáꞌahia? Gulë gunaꞌbë diꞌdzë lu ra mënë nabini shtiꞌdza. Nanë́ rall ldaiꞌ lo quë bëluáꞌahia. 


text:
<pb/>Iurë lëꞌë Jesús guniꞌi zndëꞌë, tubi soliar shtë iáduꞌu nazugaꞌa guëlladchi, gulubëll lu më nu guníꞌill: ―¿Pë zniꞌi rquébil lu jëfë shtë ra bëshuzi? 


text:
<pb/>Jesús repi: ―Si talë guniaꞌa mal, bëluaꞌa nia pë mal bëna perë si talë guniaꞌa verdá ¿pëzielú gulubël lua? 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Anás bësheꞌldë lëꞌë më lu Caifás. Liꞌbi guiaꞌa më. Caifás na bëshuzi narnibëꞌa más entrë grë ra bëshuzi. Pedro guniꞌi lu ra mënë de quë adë guënë́diꞌiꞌ lëꞌë Jesús (Mt. 26.71‑75; Mr. 14.66‑72; Lc. 22.58‑62) 


text:
<pb/>Perë Pedro tsaglaꞌguë quëgtsë́ꞌëiꞌ ruaꞌ guiꞌi con ra mënë. Iurní guchi ra mënë: ―¿Pë nul lë́ꞌël nal shmënë Jesús? Pedro bëꞌnë negar; guníꞌiꞌ: ―Aquëdiꞌi, nádiaꞌa shmënë Jesús. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë tubi muzë shtë Caifás, muzë ni nall shfamili shtë nguiu nabëchuguë Pedro diáguiꞌ. Guniꞌi muzë ni lu Pedro: ―¿Pë nul lë́ꞌël gunahia laꞌni lahuertë con Jesús? 


text:
<pb/>Pedro bëꞌnë negar stubi. Mizmë iurní bëllidchí tubi gay. Jesús zugaꞌa lu Pilato (Mt. 27.1‑2, 11‑14; Mr. 15.1‑5; Lc. 23.1‑5) 


text:
<pb/>Iurní biaꞌa rall Jesús lu palaci catë gunë gubernadurë juzguë. Hia zeꞌdë grëgueꞌlë iurní. Ra contrari shtë Jesús adë guatë́diꞌi rall laꞌni palaci parë guëaꞌnë rall limpi según custumbrë religiusë shtë rall. Zni nanú permisi gau rall shtse shtë Pascu. 


text:
<pb/>Iurní Pilato repi: ―Gulë biaꞌa lë́ꞌëll mizmë lëꞌë të nu gulë bëꞌnë juzguë lë́ꞌëll según narniꞌi lëy shtë të. Ra contrari shtë Jesús bëquebi: ―Perë lëꞌë naꞌa nápëdiꞌi naꞌa derechë parë guëdini naꞌa ni tubi mënë gátill. 


text:
<pb/>Zni guc parë gac cumplir shtiꞌdzë Jesús naguniꞌi más antsë parë gac bëꞌa rall lla mudë gati më. 


text:
Iurní Pilato bëabrí guatë́ laꞌni palaci; iurní gunáꞌbëll lëꞌë Jesús nu guniꞌi Pilato: ―¿Pë lë́ꞌël nal Rëy shtë ra më israelitë? 


text:
<pb/>Pilato guniꞌi: ―Nádiaꞌa më israelitë. Mizmë mënë saꞌl con ra jëfë shtë ra bëshuzi, bëꞌnë rall intriegu lë́ꞌël lua ziquë tubi më mal. Guniꞌi lua pë mal bë́ꞌnël. 


text:
<pb/>Guniꞌi më: ―Nahia Rëy shtë gubiernë nanádiꞌi ziquë gubiernë shtë guë́ꞌdchiliu. Si talë gubiernë shtëna niac ziquë gubiernë shtë guë́ꞌdchiliu, pues niadildi shmëna parë gáquëdiꞌi intriegu na guiaꞌa ra më israelitë. Perë iurneꞌ rniaꞌa lul de quë rnibë́ꞌahia; nahia Rëy perë lë́dëdiꞌi rëy shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní Pilato repi: ―Rníꞌil de quë nal tubi Rëy. Jesús guniꞌi: ―Nahia Rëy ziquë quëgníꞌil, parë ni gula lu guë́ꞌdchiliu. Zelda lu guë́ꞌdchiliu parë guadiꞌdza verdá. Grë́tëꞌ el quë narac shtuꞌu guini verdá, ni rdëꞌë rall cuendë shtiꞌdza. 


text:
<pb/>Pilato repi: ―¿Pë runë cuntienë diꞌdzë, verdá? Guniꞌi mënë gati Jesús (Mt. 27.15‑31; Mr. 15.6‑20; Lc. 23.13‑25) Despuësë de gualú gunaꞌbë diꞌdzë Pilato diꞌdzë rëꞌ, bërúꞌull stubi parë guadiꞌdzënull ra contrari shtë Jesús. Guniꞌi Pilato: ―Ni tubi delitë adë rdzélëdiaꞌa shtë nguiu rëꞌ 


text:
perë ziquë tubi custumbrë, guëdëꞌa libertá tubi prësi laꞌni dzë laní shtë Pascu. ¿Sëldahia Jesús rëy shtë të, u pë rniꞌi të? 


text:
<pb/>Iurní grë ra mënë gurushtiá rall: ―Adë rldáꞌadiꞌil Jesús; bëdëꞌë libertá parë Barrabás. Barrabás na tubi ngubaꞌnë, tubi më dushë.<pb/>


text:
Ra suldadë bëntsaꞌu rall tubi corunë guitsë nu gulú rallin guëc Jesús nu bëgacu rall lëꞌë më tubi lari color guindë. 


text:
Lueguë guabiꞌguë rall lu më; bëꞌnë rall burnë. Guniꞌi rall: ―Guëbani Rëy shtë ra më israelitë. Gulubë́ rall lëꞌë më. 


text:
<pb/>Iurní Pilato bëabrill; bërúꞌull nu répill lu ra mënë: ―Gulë guná, rguhia nguiu rëꞌ delantë lu të parë guëdëꞌë të cuendë de quë adë rdzélëdiaꞌa ni tubi delitë parë lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>Iurní bëruꞌu Jesús con corunë guitsë zubë guëc më nu nacu më tubi lari color guindë. Iurní Pilato repi: ―Lëꞌë nguiu ndëꞌë. 


text:
<pb/>Iurë ra jëfë shtë ra bëshuzi con ra soliar shtë iáduꞌu, guná rall lëꞌë më, guzublú gurushtiá; guniꞌi rall: ―Quëll lu cruz. Quëll lu cruz. Pilato guniꞌi: ―Gulë biaꞌa lë́ꞌëll nu gulë bëquëꞌë lë́ꞌëll lu cruz purquë adë rdzélëdiaꞌa ni tubi delitë nabë́ꞌnëll. 


text:
<pb/>Perë ra contrari shtë më bëquebi rall: ―Lëꞌë naꞌa napë naꞌa tubi lëy; según lëy shtë naꞌa rniꞌin de quë gati mënë ni purquë guníꞌill nall shini Dios. 


text:
Iurní bëuꞌll stubi laꞌni palaci nu gunaꞌbë díꞌdzëll lu Jesús: ―¿Chu më́nël? Perë Jesús adë bëquébidiꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní repi Pilato: ―¿Pë adë guëquébidiꞌil lua chu më́nël? ¿Ni mudë adë guënë́diꞌil napa pudërë parë guna crucificar lë́ꞌël nu zac napa pudërë parë guënehia libertá lë́ꞌël? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Ni tubi pudërë nápëdiꞌil parë na si talë Dios adë bënéꞌediꞌiꞌ pudërë. Por ni rniaꞌa lul de quë ra nabëꞌnë intriegu na lul, ni napë mayurë duldë. Na rall más pecadurë quë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Dizdë iurní Pilato gudílill manërë parë guëdë́ꞌëll libertá lëꞌë Jesús, perë ra contrari shtë më gurushtiá rall: ―Si talë guëldáꞌal nguiu rëꞌ, nádiꞌil amigu shtë rëy César, el quë narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa. Cualquier el quë nagac rëy, ni quëhúnëll cuntrë gubiernë shtë César. 


text:
<pb/>Iurë bini Pilato diꞌdzë rëꞌ, gunibë́ꞌall guëruꞌu Jesús lugar ni nu Pilato guzúbëll lu tribunal shtë́nëll, lugar naná lë Gabata con dizë́ hebreo. Lë ni runë cuntienë, Empedrado, lugar catë nanú pisë shtë cemëntë. 


text:
<pb/>Guc visperë shtë Pascu, iurë bëꞌnë mënë preparar laní. Mizmë dzë ziquë guëruldë dzë, iurní Pilato guniꞌi lu ra contrari shtë Jesús: ―Ndëꞌë na rëy shtënë të. 


text:
<pb/>Lëꞌë rall gurushtiá rall; guniꞌi rall: ―Gátill, gátill, quëll lu cruz. Pilato guniꞌi: ―¿Ni mudë guna crucificar rëy shtënë të? Perë ra jëfë shtë ra bëshuzi bëquebi rall: ―Lëꞌë naꞌa sulë tubsë rëy napë naꞌa. Nall rëy César, el quë narnibëꞌa más laꞌni guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Con ndëꞌë Pilato bë́ꞌnëll intriegu lëꞌë Jesús lu rall parë gati më lu cruz. Biaꞌa rall lëꞌë më de ndë. Cuë më lu cruz (Mt. 27.32‑44; Mr. 15.21‑32; Lc. 23.26‑43) 


text:
Ngaꞌli bëꞌnë rall crucificar lëꞌë më con chupë mënë mal, tubi rall cadë tubi cuꞌ, hia lëꞌë Jesús guëláu. 


text:
Pilato bëquëꞌë tubi letrërë narniꞌi: “Jesús de Nazaret, rëy shtë naciuni Israel”. Quë letrërë guëc cruz. 


text:
Cantidá mënë narëtaꞌ ndë, biꞌldi rall letrërë ni purquë lugar catë cuë më lu cruz naquë́ guëlladchi ruaꞌ ciudá Jerusalén. Lëꞌë letrërë ni naescritë con dizë́ hebreo, nu dizë́ griego, nu dizë́ latín. 


text:
Ra jëfë shtë ra bëshuzi guniꞌi rall lu Pilato: ―Adë rquë́ꞌëdiꞌil “Rëy shtë naciuni Israel” sino más bien bëquëꞌë lo quë naguníꞌill: “Nahia Rëy shtë naciuni Israel”. 


text:
<pb/>Despuësë lëꞌë ra suldadë bëquëꞌë rall lëꞌë më lu cruz, iurní bëtëá rall shabë më nu gudiꞌdzë rall lari ni. Gulú rallin tapë ldë, tubi ldë́gahin parë cadë tubi suldadë. Iurní gunaꞌzi rall lari capë. Nahin tubi lari mantë, lari intërë de tubsë hili. 


text:
Ra suldadë guniꞌi rall lu saꞌ rall: ―Adë chu guëchéꞌzëdiꞌin; más mejurë guëdchítaꞌa guëꞌë dado të parë niaꞌa chu gunë gan lari rëꞌ. Zni guc cumplir Sagradas Escrituras narniꞌi: “Gudiꞌdzë rall shaba, perë stubi ldëhin gudchitë rall guëꞌë dado”. 


text:
Zndë bëꞌnë ra suldadë rumanë. Guëaꞌ cruz shtë Jesús quëbezë shniꞌa më nu quëbezë béldiꞌ lë María naná tseꞌlë Cleofas. Nu quëbezë María Magdalena guëaꞌ cruz. 


text:
Iurë Jesús guná më lu shniꞌa më, zugáꞌaiꞌ culaꞌni poshtë namás rac shtuꞌu më, repi më lu shniꞌa më: ―Nanë, lëꞌë shínil niꞌi. Gápiꞌ lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Nu guniꞌi më lu poshtë ni: ―Lëꞌë shníꞌal niꞌi. Dizdë iurní lëꞌë poshtë ni bë́ꞌniꞌ recibir lëꞌë María lidchi poshtë. Guti Jesús (Mt. 27.45‑56; Mr. 15.33‑41; Lc. 23.44‑49) 


text:
<pb/>Despuësë de ndëꞌë, cumë Jesús rac bëꞌa më de quë grë́tëꞌ guc cumplir nu parë gac cumplir laꞌni Sagradas Escrituras, guniꞌi më: ―Rbidcha. 


text:
<pb/>Ngaꞌli zugaꞌa tubi mbluri gadzë́ vini hiꞌ. Iurní gunaꞌzi ra suldadë tubi spongë; bëgaꞌdzë rallin con vini nu bëzuꞌbë rall spongë ni guëc tubi hiaguë shtë hisopo. Iurní bëdchiꞌguë rallin ruaꞌ Jesús. 


text:
Jesús gudchi më guëc spongë ni, Biiꞌ më vini; iurní guniꞌi më: ―Grë́tëꞌ guc cumplir. Iurní bërëꞌngu më nu bë́ꞌniꞌ intriegu espíritu shtë́hiꞌ lu Dios. Tubi suldadë bëquëꞌë lansë culaꞌni Jesús 


text:
<pb/>Stubi dzë antsë gac laní, dzë narziꞌi lduꞌu mënë, ra mënë israelitë adë në́diꞌi rall guëaꞌnë ra cuerpë lu cruz parë dzë narziꞌi lduꞌu mënë, pues dzë ni na dzë descansë nu nalë́ laní ruꞌbë na. Nu na dzë delicadë. Por ni gunaꞌbë rall lu Pilato parë quitsu suldadë guëaꞌ ra naquë́ lu cruz parë gati rall nu tsabsú cuerpë shtë rall lu cruz. 


text:
Iurní ra suldadë bëdchini rall guëaꞌ cruz. Guditsu rall guëaꞌ primërë naquënú më lu cruz. Nu guditsu rall guëaꞌ stubi naquë́ stubi cuꞌ. 


text:
El quë naruadiꞌdzë ndëꞌë gunall nu rníꞌill verdá nu rac bë́ꞌall de quë verdá ruadíꞌdzëll të parë lëꞌë të tsaldí lduꞌu të zndëꞌë 


text:
purquë zndëꞌë guzac parë gac cumplir Sagradas Escrituras narniꞌi: “Adë gudítsudiꞌi rall ni tubi baꞌcu shtë́niꞌ”. 


text:
Nu stubi partë shtë Escrituras rniꞌi: “Guëbiꞌa rall lu el quë nabëquëꞌë rall lansë”. Jesús bëgaꞌchi (Mt. 27.57‑61; Mr. 15.42‑47; Lc. 23.50‑56) 


text:
<pb/>Despuësë de gualú grë́tëꞌ ndëꞌë, José më guëꞌdchi Arimatea, guagnáꞌbëll permisi lu Pilato parë guáꞌall cuerpë shtë Jesús të tsacáꞌchill lëꞌë më. José guc tubi shmënë më perë aunquë nilë nagaꞌchi purquë rdzë́bëiꞌ lu ra contrari shtë Jesús. Pilato bëdëꞌë permisi; iurní biaꞌa José cuerpë shtënë më. 


text:
Nu zac Nicodemo, el quë naguagná lëꞌë më gueꞌlë, bëdchininú Nicodemo con nanutsë mirra nu áloes cumë cincuenta kilo nuáꞌall. 


text:
Zni lëꞌë José con Nicodemo biaꞌa rall cuerpë shtë Jesús. Bëtuꞌbi rall lëꞌë më tubi ldë lari naquichi con mizmë naguctsaꞌu nisë nashi nanutsë según custumbrë shtë ra më israelitë napë quë guëgaꞌchi tubi tëgulë. 


text:
Lugar ni catë bëquëꞌë rall lëꞌë më lu cruz, ngaꞌli naquë́ tubi lahuertë. Mizmë laꞌni lahuertë ni naquë́ tubi baꞌa catë ni tubi laꞌdi chu bëgáꞌchidiꞌi. 


text:
Ngaꞌli bëcaꞌchi raiꞌ cuerpë shtë Jesús purquë lëꞌë baꞌa ni naquë́ guëlladchi, nu dzë descansë hia bëgaꞌa.<pb/>


text:
Primërë dzë shtë llmalë María Magdalena gua ruaꞌ baꞌa. Tumpranë nianá rruꞌu nacahi gunáhiꞌ hiadë nídiꞌi guëꞌë nadaꞌu ruaꞌ baꞌa. 


text:
Iurní guaglluꞌnë María catë zúgaꞌa Simón Pedro con lëꞌë poshtë namás rac shtuꞌu Jesús. Guniꞌi María: ―Biaꞌa mënë shcuerpë Dadë Jesús catë bëgáꞌchiꞌ; adë chu guënë́diꞌi catë guacaꞌchi ra mënë shcuérpiꞌ. 


text:
Guërupë raiꞌ ziaglluꞌnë raiꞌ juntë perë lëꞌë stubi poshtë gudchibëlú lu Pedro; bëdchíniꞌ guëlútëꞌ lë́ꞌiꞌ ruaꞌ baꞌa. 


text:
Despuësë Simón Pedro bëdchini tëchi poshtë ni. Iurní Pedro guatë́hiꞌ laꞌni baꞌa, nu zac lë́ꞌiꞌ gunáhiꞌ lu lari liensë; zaꞌquë zaꞌquë në́ꞌachi dchiꞌbin shlugarin. 


text:
Nu guná Pedro lari naquichi nabëlliꞌi guëc Jesús; adë dchiꞌbin juntë sino tubi ladë në́ꞌachi dchiꞌbin. 


text:
Iurní poshtë nabëdchini primërë, guatë́hiꞌ nu gunáhiꞌ. Gualdí ldúꞌiꞌ guashtë́ Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
Perë todavía adë guasë́diꞌi raiꞌ Sagradas Escrituras de quë Jesús napë quë gac resucitáriꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>María Magdalena bëáꞌniꞌ tëchi fuërë ruaꞌ baꞌa. Rúꞌniꞌ culaꞌni baꞌa. Mientras quëhúꞌniꞌ, iurní bëáꞌchiꞌ parë guënáhiꞌ laꞌni baꞌa. 


text:
Gunáhiꞌ chupë ianglë zugaꞌa; nacu raiꞌ lari naquichi. Zúbëgaꞌa ra ianglë ni; tubi zúbëgaꞌa nezë guëc catë bëgaꞌchi Jesús. Stubi zúbëgaꞌa nezë guëaꞌ catë bëgaꞌchi më. 


text:
Lëꞌë ra ianglë guniꞌi raiꞌ lu María: ―Nanë, ¿pëzielú rúꞌnël? Lë́ꞌiꞌ bëquebi: ―Purquë biaꞌa ra mënë lëꞌë Dadë Jesús, perë adë chu guënéꞌediꞌi rsunë ca nezë guacaꞌchi ra mënë lë́ꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Niáꞌasë gualú guniꞌi María zni, bëdchigrë́hiꞌ lúhiꞌ nezë të́chiꞌ; gunáhiꞌ lu Jesús. Lëꞌë më zugaꞌa më ngaꞌli perë adë rdë́ꞌëdiꞌi María cuendë de quë lëꞌë Jesús ni. 


text:
Iurní Jesús gunaꞌbë díꞌdziꞌ lu María: ―Nanë, ¿pëzielú rúꞌnël? ¿Chull rguílil? María rúniꞌ llgabë de quë aquë narapë lahuertë ni quëgniꞌi. Iurní répiꞌ lu mënë ni: ―Si talë lë́ꞌël biáꞌal cuerpë shtë Jesús, guniꞌi lua ca nezë guacáꞌchil lë́ꞌiꞌ të parë tsagllía shcuérpiꞌ. 


text:
<pb/>Jesús repi: ―María. Lëꞌë María bëdchigrë́hiꞌ nu guníꞌiꞌ con dizë́ hebreo: ―Raboni. (Diꞌdzë ni runë cuntienë, Mësë.) 


text:
<pb/>Jesús repi: ―Adë cuéꞌzëdiꞌil na purquë laꞌdi tsépidiaꞌa catë quëbezë Shtada, perë tsagníꞌil lu ra los de más bëcha de quë lëꞌë na tsepia catë quëreldë Shtada nu Shtádëgaꞌa të también. Tsepia catë quëreldë Dios shtëna nu Dios shtënë të. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë María Magdalena guaguë́ꞌniꞌ visi lu ra shini gusëꞌdë më de quë lë́ꞌiꞌ gunáhiꞌ lu Dadë Jesús nu lëꞌë më guniꞌi grë ra cusë rëꞌ. Jesús bëluaꞌalú lu ra shini gusëꞌdë më (Mt. 28.16‑20; Mr. 16.14‑18; Lc. 24.36‑49) 


text:
<pb/>Mizmë dzë ni na primërë dzë shtë llmalë; hia riuꞌ gueꞌlë; ra poshtë rdëá raiꞌ ngaꞌli. Nëꞌau ruaꞌ hiuꞌu dchidchiꞌchi purquë rdzëbë raiꞌ contrari shtë Jesús. Iurní Jesús bëluaꞌalú lu raiꞌ laꞌni hiuꞌu. Guzú më guëláu catë rëtaꞌ raiꞌ nu guniꞌi më: ―Gulë cuedchí lduꞌu të. 


text:
<pb/>Despuësë de gualú guniꞌi më, iurní bëluaꞌa më guiaꞌa më con culaꞌni më catë gua clavë nu lansë. Iurní bëquitë lduꞌu raiꞌ; guná raiꞌ lu Jesús. 


text:
Lueguë Jesús repi lu raiꞌ stubi: ―Gulë cuedchí lduꞌu të. Cumë ziquë Dadë bëshéꞌldiꞌ na, zni guësheꞌlda lëꞌë të. Guëniꞌi të lu ra mënë shtiꞌdza. 


text:
Napë të derechë; guëniꞌi të chu bëꞌnë më perdunë, nu chu bë́ꞌnëdiꞌi më perdunë. Adë gualdídiꞌi lduꞌu Tomás shtiꞌdzë ra poshtë 


text:
<pb/>Tomás, tubi de lëꞌë ra poshtë narniꞌi ra mënë Cuachi, adë nídiꞌiꞌ ngaꞌli iurë lëꞌë Jesús bëluaꞌalú lu ra poshtë. 


text:
Los de más ra poshtë guniꞌi raiꞌ lu Tomás: ―Guná naꞌa lu Dadë Jesús. Perë Tomás repi: ―Si talë adë guënádiaꞌa catë gua lansë culaꞌni më nu guëgutë́a shcuëna lugar shtë clavë nu cutë́a guiahia culáꞌniꞌ, hashtë iurní tsaldí lduaꞌa guashtë́ më ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>Bëdzaꞌguë llmalë despuësë gudëdë ni, ra poshtë rëtaꞌ raiꞌ stubi nacubi hiuꞌu ni. Dzë ni zugaꞌa Tomás con lëꞌë raiꞌ. Iurní aunquë nilë nëꞌau ruaꞌ hiuꞌu dchidchiꞌchi, Jesús bëluaꞌalú lu raiꞌ nu guzú më guëláu catë rëtaꞌ raiꞌ. Guniꞌi më: ―Gulë cuedchí lduꞌu të. 


text:
<pb/>Nu guniꞌi më lu Tomás: ―Bëtiaꞌa shcuë́nël lu guiahia nu gudeꞌenú guiáꞌal; bëtiaꞌa guiáꞌal culania. Adë rníꞌidiꞌil laꞌni ldúꞌul de quë adë guashtë́diaꞌa ladi ra tëgulë sino tsaldí ldúꞌul nabania. 


text:
<pb/>Jesús repi: ―Tomás, iurneꞌ sí, rialdí ldúꞌul purquë gunal lua perë más dichusë el quë nagunádiꞌi lua perë rialdí lduꞌu rall na. Pëzielú guctsaꞌu librë rëꞌ 


text:
<pb/>Jesús bëꞌnë másruꞌu cantidá ra cusë ruꞌbë nu milagrë lu ra shini gusëꞌdë më, cusë ni adë bëquë́ꞌëdiaꞌa laꞌni librë rëꞌ. 


text:
Perë ndëꞌë bëquëaꞌa të parë tsaldí lduꞌu të Jesús de quë na më Cristo, shini Dios. Si talë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Jesucristo, guëneꞌe më vidë sin fin parë lëꞌë të.<pb/>


text:
Despuësë de ndëꞌë, Jesús bëluaꞌalú lu ra shini gusëꞌdë më stubi vueltë. Zugaꞌa më ruaꞌ nisë nalë Tiberias. Zni guc iurë bëluaꞌalú më lu raiꞌ. 


text:
Bëdëá ra poshtë, Simón Pedro con Tomás, el quë narniꞌi raiꞌ Cuachi. Zugaꞌa Natanael naná më Caná shtë Galilea nu zugaꞌa ra shini Zebedeo nu chupë de los de más shini gusëꞌdë më. 


text:
Iurní Simón Pedro guniꞌi lu raiꞌ: ―Tsagnaꞌzia mbeldë. Lëꞌë raiꞌ guniꞌi raiꞌ: ―Nu zac lëꞌë naꞌa guëzë́ naꞌa. Iurní beꞌpi raiꞌ laꞌni barcu, perë gueꞌlë ni adë chu mbeldë gunáꞌzidiꞌi raiꞌ. 


text:
Hia iurë zeꞌdë grëgueꞌlë, Jesús bëluaꞌalú lu raiꞌ ruaꞌ nisë perë ra shini gusëꞌdë më adë bëdë́ꞌëdiꞌi raiꞌ cuendë de quë lëꞌë më ni. 


text:
Iurní repi më: ―Lëꞌë të narac shtuaꞌa, ¿Pë adë chu mbeldë gunaꞌzi të? Lëꞌë raiꞌ bëquebi raiꞌ: ―Ni túbidiꞌi. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús lu raiꞌ: ―Gulë bëtiaꞌa guëꞌshu shtënë të ladë ldi culaꞌni barcu; iurní guënaꞌzi të mbeldë. Zni bëꞌnë raiꞌ. Despuësë adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ gan niagú raiꞌ guëꞌshu mbeldë laꞌni nisë tantë zihani mbeldë nanú laꞌni. 


text:
Iurní lëꞌë poshtë naguc shtuꞌu Jesús más, guníꞌiꞌ lu Pedro: ―Lëꞌë Dadë Jesús ndë. Niáꞌasë gualú bini Pedro de quë lëꞌë Dadë Jesús ni, iurní gútiꞌ shabë purquë bëruꞌu lari iurë guagnáꞌziꞌ mbeldë. Iurní bëldáꞌaiꞌ lë́ꞌiꞌ laꞌni nisë parë guëdchíniꞌ guëlú lë́ꞌiꞌ catë zugaꞌa më. 


text:
Los de más poshtë bëdchini raiꞌ ruaꞌ nisë con barcu. Nu quëshaguiú raiꞌ guëꞌshu shtë mbeldë. Pues zugaꞌa ra poshtë ziquë tubi gahiuꞌa metro hashtë ca lu zu më. 


text:
Iurë lëꞌë raiꞌ bëdchini raiꞌ lu guiuꞌu, bëruꞌu raiꞌ laꞌni barcu nu guná raiꞌ tubi guërdë́ dchiꞌbë tubi mbeldë lu guiꞌi. Guná raiꞌ duꞌpë guetështildi. 


text:
<pb/>Simón Pedro güeꞌpi laꞌni barcu; iurní bëshaguiúhiꞌ guëꞌshu hashtë ruaꞌ nisë catë na guiuꞌu. Gadzë́tëꞌin mbeldë, purë ma ruꞌbë, ciento cincuenta y tres; perë aunquë nilë zihani ma, adë guriéꞌzidiꞌi guëꞌshu. 


text:
Iurní guniꞌi më lu raiꞌ: ―Gulë teꞌe të gau të. Ni tubi raiꞌ adë cuë́diꞌi valurë nianaꞌbë diꞌdzë chu na më purquë rac bëꞌa raiꞌ lëꞌë Dadë Jesús ni. 


text:
Iurní lëꞌë Jesús guabiꞌguë më lu raiꞌ. Gunaꞌzi më guetështildi nu belë shtë mbeldë; bëdëꞌë mëhin cuaꞌa ra poshtë gau raiꞌ. 


text:
<pb/>Zndë guc natsunë vësë de quë lëꞌë Jesús bëluaꞌalú më lu ra poshtë despuësë guashtë́ më ladi ra tëgulë. Jesús guniꞌi lu Pedro: “Gupë shmëna” 


text:
<pb/>Despuësë gualú gudáu ra poshtë, Jesús guniꞌi lu Simón Pedro: ―Simón, shini Jonás, ¿gu rac shtúꞌul na de verdá más quë los de más saꞌl rac shtuꞌu raiꞌ na? Pedro bëquebi: ―Ahaꞌ Dadë, lë́ꞌël nanël de quë rac shtuaꞌa lë́ꞌël. Jesús repi: ―Pues iurneꞌ, gupë ra mënë narialdí lduꞌi na, ra naná ziquë lliꞌli mituꞌnë. 


text:
<pb/>Iurní bëabrí gunaꞌbë diꞌdzë më nachupë: ―Simón shini Jonás, ¿gu rac shtúꞌul na de verdá? Pedro bëquebi: ―Ahaꞌ Dadë, nanël de quë rac shtuaꞌa lë́ꞌël. Iurní repi më: ―Neꞌ gupë ra mënë narialdí lduꞌi na. Na rall ziquë lliꞌli narquiꞌni vëquërë. 


text:
<pb/>Hia natsunë vësë gunaꞌbë diꞌdzë më lu Pedro: ―Simón shini Jonás, ¿gu rac shtúꞌul na? Iurní tristë bëaꞌnë lduꞌu Pedro purquë hia bëhunë gunaꞌbë diꞌdzë më lúhiꞌ, si rac shtuꞌu Pedro lëꞌë më. Iurní guniꞌi Pedro: ―Lë́ꞌël nanël grë́tëꞌ cusë. Nanël de quë rac shtuaꞌa lë́ꞌël. Iurní repi më: ―Iurneꞌ gupë ra lliꞌli shtëna, ra mënë nareꞌdë naldë na. 


text:
Guldía rniaꞌa lul, iurë gúquël sultërë, rácul shábël lo quë narniꞌi ldúꞌul nu rial catë rac shtúꞌul perë iurë lë́ꞌël gúꞌshël, stubi mënë guënaꞌzi guiáꞌal parë sël, nu stúbiꞌ gunë compañi lë́ꞌël parë gácul shábël, nu guáꞌaiꞌ lë́ꞌël catë adë në́diꞌil tsal. 


text:
<pb/>Zni guniꞌi më parë guëdëꞌë hiaꞌa cuendë lla mudë gati Pedro purquë por galguti shtë Pedro, gúniꞌ guëluáꞌaiꞌ llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Despuësë repi më: ―Guaglaꞌguë bëzuꞌbë diaguë enseñansë shtëna. Lëꞌë poshtë namás guc shtuꞌu Jesús 


text:
<pb/>Iurní guná Pedro nezë të́chiꞌ; zeꞌdë naldë lëꞌë poshtë naguc shtuꞌu Jesús, mizmë poshtë el quë nagudaunú më nu nazubë culaꞌni më lu shtse shtë Pascu, mizmë el quë naguniꞌi lu më: “Dadë, ¿chull gunë intriegu lë́ꞌël?” 


text:
<pb/>Jesús bëquebi: ―Si rac shtuaꞌa guëbánill ndëꞌë hashtë iurë guëabría stubi, adë rúnëdiꞌi tucarë gac bë́ꞌal. Lë́ꞌël guaglaꞌguë bëzuꞌbë diaguë enseñansë shtëna. 


text:
<pb/>Iurní bërëꞌtsë diꞌdzë rëꞌ ladi los de más bëchi saꞌ ra poshtë de quë adë gátidiꞌi poshtë ni, perë adë guníꞌidiꞌi Jesús de quë adë gátidiꞌi poshtë ni, sino quë guniꞌi më: “Si talë na rac shtuaꞌa de quë guëbániꞌ hashtë guëabría stubi, adë rúnëdiꞌi tucarë gac bë́ꞌal”. 


text:
<pb/>Ndë lo mizmë poshtë naquëhunë testificar grë ra cusë rëꞌ, nu më el quë nabëquëꞌë laꞌni librë rëꞌ. Rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë verdá ruadíꞌdziꞌ. Grë ra poshtë rdëꞌë raiꞌ cuendë de quë verdá na grë ra diꞌdzë rëꞌ. 


text:
<pb/>Nanú másruꞌu lo quë nabëꞌnë Jesús. Si talë niaquëꞌë por tubin, lluáꞌahia de quë ni parë guëdubi guë́ꞌdchiliu adë niáldëdiꞌi nabé librë lo quë naniactsaꞌu. Amén.<pb/>


text:
Na Judas, nahia muzë shtë Jesucristo nu nahia bëchi Jacobo. Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lu ra nagudili Dios Padre, lu ra naquëhapë më purquë rac shtuꞌu më lëꞌë të nu unidë na të con Jesucristo. 


text:
Rac shtuaꞌa tsaglaꞌguë gunë të recibir bendición shtë Dadë, cusë ziquë galërgaꞌa lduꞌu më nu galërac shtuꞌu shtë më nu galërbedchí lduꞌu naná rneꞌe më. Mësë narluaꞌa bishi (2 Pedro 2.1‑17) 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, bëna llgabë hashtë mërë niaquëaꞌa lu të tubi cartë lla guc salváraꞌa purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa dizaꞌquë, perë iurneꞌ napë quë guëquëaꞌa lu të nasesë por stubi cusë. Quëquëaꞌa lu të con guëdubinú lduaꞌa de quë rquiꞌni gunë të defender dizaꞌquë con guëdubi fuersë shtë të purquë nanú mënë narunë cuntrë dizaꞌquë. Lëꞌë dizaꞌquë guc intriegu guiaꞌa hiaꞌa tubsë vësë parë siemprë; adë chu gúnëdiꞌi cambin. 


text:
Quëgniaꞌa lu të zni purquë bëldá mënë ladi hiaꞌa, adë nádiꞌi rall shmënë Dios aunquë guniꞌi rall gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më. Rluaꞌa rall ziquë shmënë Dios perë quëgsiguë́ rall; nagaꞌchi na rall falsë. Dizdë tiempë guahietë, ra mënë ni na rall destinadë parë gac condenadë rall. Adë nápëdiꞌi rall rëspëti lu Dios. Rniꞌi rall gunë Dios perdunë duldë shtë rall ndigá aunquë quëreldë rall ziquë mbecu. Rluaꞌa tëchi rall lu Shlámaꞌa Jesucristo, lúniquë el quë narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Nanë́ të bien pë guc guahietë, perë rac shtuaꞌa guëniaꞌa lu të tubi vësë más parë guëagná lduꞌu të, de quë despuësë bëꞌnë Dios salvar ra israelitë guiaꞌa mënë shtë Egipto, bëdëꞌë më fin ra nadë gualdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
Nu ra ianglë nabëdzatsu nu bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ cumplir mandadë shtë më nu bësëaꞌnë raiꞌ lugar narunë tucarë guëquëreldë raiꞌ, bëdëꞌë më ordë gac raiꞌ ziquë prësi nanaliꞌbi con cadënë parë siemprë. Nanú raiꞌ lu nacahi hashtë iurë gunë më juzguë lëꞌë raiꞌ. Gac condenadë raiꞌ dzë shtë juici, tubi dzë señaladë purquë gunë Dios juzguë lëꞌë mieti. 


text:
Nu zac ra mënë shtë Sodoma con Gomorra con ra guëꞌdchi alrededurë, guquëreldë rall ziquë mbecu. Guanaldë rall tëchi ra deseo mal nadë rúnëdiꞌi tucarë, nguiu con nguiu, naꞌa con naꞌa. Ra mënë ni na rall tubi ejemplë parë gac bëꞌa mieti gunë më cashtigu grë ra naquëhunë duldë. Iurneꞌ ra mënë shtë Sodoma nu Gomorra quëhunë rall sufrir lu guiꞌi nanápëdiꞌi fin. 


text:
<pb/>Mizmë manërë ra mënë falsë entrë lëꞌë hiaꞌa, na rall ziquë mënë narniꞌi shcaꞌldë cusë dzabë. Runë dchiꞌni rall cuerpë shtënë rall con cusë adë rúnëdiꞌi tucarë. Rquë guiaꞌa rall mandadë shtë Dios; rniꞌi guidzë rall guëc ianglë shtë më. 


text:
Quëhunë ra mënë ni ra cusë mal aunquë napë rall ejemplë shtë Miguel, tubi ianglë namás rnibëꞌa lu ra ianglë. Adë gurushtiádiꞌi Miguel guëc Satanás iurë lëꞌë tëgulë Moisés bëgaꞌchi, sino guniꞌi Miguel lu Satanás diꞌdzë rëꞌ; “Gunë më cashtigu lë́ꞌël”. Adë bë́ꞌnëdiꞌi Miguel juzguë lëꞌë mëdzabë sino biadiꞌdzë Miguel con rëspëti. 


text:
Perë ra nguiu mal iurneꞌ, rushtiá rall guëc ra cusë nanadë riasë́diꞌi rall. Rianaldë rall tëchi ra cusë mal cumë ziquë ra ma nadë rdë́ꞌëdiꞌi cuendë. 


text:
<pb/>Prubi ra nguiu ni purquë gac juzguë rall. Nápëdiꞌi rall rëspëti lu Dios, nilë lu saꞌ rall. Na rall ziquë Caín. Parë gapë rall zihani dumí, runë rall duldë ziquë duldë shtë Balaam, tantë rzebi lduꞌu rall dumí. Bëdzatsu rall ziquë bëꞌnë Coré cuntrë Moisés. Por ni bëniti rall lu Dios nu nacondenadë rall igual ziquë Coré. 


text:
Ra mënë ni na rall tubi shtu parë lëꞌë të iurë rdëá të lu mellë të gapë të laní con los de más ra narac shtuꞌu lëꞌë sáhiꞌ. Iurë raunú rall lëꞌë të, nápëdiꞌi rall rëspëti sino quëhunë rall cumplir mal deseo nananú laꞌni lduꞌu rall. Na rall ziquë shcahi nanápëdiꞌi guiu sino ruaꞌa mbë lëꞌin nezë rëꞌ nezë rëꞌ. Na rall ziquë hiaguë nashi nardë́ꞌëdiꞌi nashi tiempë shtë cusechë. Na rall ziquë hiaguë de verdá gubidchi, ziquë hiaguë nabíꞌeshi. 


text:
Lo quë naquëhunë rall, na ziquë bëchini cuchinë nanuaꞌa nisëduꞌu lu mbë dushë. Runë rall cusë naná shtu. Na rall ziquë mbelëguiꞌi naguniti shnéziꞌ. Tsa rall lu nacahi nanápëdiꞌi fin. Zni gunë tucarë mënë ni. 


text:
<pb/>Lëꞌë Enoc el quë nagubani gadchi tantë generación despuësë de Adán, guníꞌiꞌ naguër gac con ra nguiu mal. Guniꞌi Enoc: “Guná, zeꞌdë Dadë con zihani ianglë santu 


text:
parë gunë më juzguë grë mënë, nu parë guëdëꞌë më sentënci guëc ra narzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë Dios nu grë ra nabëꞌnë duldë nu por grë ra chismë naguniꞌi rall cuntrë Dios”. 


text:
Ruadiꞌdzë rall cuntrë cusë zaꞌquë. Rdchiꞌbë rall demandë cuntrë saꞌ rall. Rianaldë rall tëchi deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall. Runë naruꞌbë rall lu saꞌ rall. Rniꞌi rall diꞌdzë chulë lu saꞌ rall nadë más parë guëdëꞌë saꞌ rall centavë caꞌa rall. Cunseju parë shmënë Dios 


text:
<pb/>Perë lëꞌë të narac shtuaꞌa, gulë bëagná lduꞌu të lo quë naguniꞌi ra poshtë shtë Jesucristo Shlámaꞌa, 


text:
de quë guëdchini mënë falsë nagunë burnë. Antsë guëdchini më stubi vueltë, tsanaldë ra mënë ni tëchi ra deseo mal. Guëbani rall sin rëspëti lu Dios. 


text:
Mënë mal entrë lëꞌë të, quëhunë rall dividir lëꞌë të nu rianaldë rall tëchi cusë mal shtë guë́ꞌdchiliu. Nápëdiꞌi rall Espíritu Santo nacuezënú lëꞌë rall. 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, gulë bëꞌnë compañi saꞌ të, të tsaldí lduꞌu rall shtiꞌdzë Jesús. Gulë gac ziquë tubi hiuꞌu nazúbëgaꞌa firmë lu cimientë. Gulë tsaglaꞌguë guadiꞌdzënú të Dios con pudërë shtë Espíritu Santo. 


text:
Gulë gupë mizmë lëꞌë të siemprë të parë gac bëꞌa të rac shtuꞌu Dios lëꞌë të. Gulë gubani parë lëꞌë më mientras cuezë të Jesucristo Shlámaꞌa. Gulë tsaldí lduꞌu të de quë siemprë rgaꞌa lduꞌu më lëꞌë të nu guëneꞌe më vidë sin fin parë lëꞌë të. 


text:
<pb/>Entrë grupë shtë të nanú ra narialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë më. Gulë bëgaꞌa lduꞌu të lëꞌë rall nu gulë bëꞌnë compañi lëꞌë rall të tsaldí lduꞌu rall shtiꞌdzë më. 


text:
Gulë bëlá ra mënë naná ziquë tubi cusë laꞌni hiuꞌu narieꞌqui. Gulë bëgaꞌa ldúꞌul saꞌl, perë mizmë tiempë gulë bëdzëbë juici shtë Dios. Gulë gapë cuidadë të adë gúnëdiꞌil ra cusë mal naquëhunë rall. Rialú cartë rëꞌ con tubi labansë 


text:
<pb/>Iurneꞌ quëhuna alabar lëꞌë më purquë napë më pudërë të ldáguëdiꞌi të lu duldë. Napë më pudërë guëdchininú më lëꞌë të sin ni tubi duldë catë quëreldë më. Napë më pudërë guësëquitë lduꞌu më lëꞌë të delantë lu më. 


text:
Rac shtuaꞌa guëdë́ꞌnaꞌa alabar lúniquë Dios verdadërë por medio Jesucristo Shlámaꞌa, bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa. Rac shtuaꞌa gunë mieti alabar lë́ꞌiꞌ. Rac shtuaꞌa gunë mieti adorar lë́ꞌiꞌ. Rac shtuaꞌa guëniꞌi mieti llëruꞌbë na pudërë shtë́hiꞌ; guëzuꞌbë diaguë grë mënë shtiꞌdzë më të guënibëꞌa më guë́ꞌdchiliu igual ziquë rnibëꞌa më lu gubeꞌe. Zni runë tucarë gunë më recibir labansë dizdë antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu, nu zac iurneꞌ, nu parë siemprë gunë më recibir labansë ni. Amén.<pb/>


text:
Na Lucas, quëquëaꞌa librë rëꞌ nu guëshéꞌldahin lul Tiófilo con llëruꞌbë rëspëti. Nanël zihani mënë bëquëꞌë rall lo quë nabëluaꞌa Jesús nu lo quë nabëꞌnë më. Guc shtuꞌu rall guëquëꞌë rall cusë según tiempë ecsactë naguquin. 


text:
Bëquëꞌë rall lo quë narialdí lduꞌu hiaꞌa guquin. Bëquëꞌë rall lo quë naguná mënë dizdë tiempë naguzublú ruadiꞌdzë më dizaꞌquë. 


text:
Nu guc lduaꞌa cumë cusë zaꞌquë guëquëaꞌa tubi histuri ecsactë parë gac bë́ꞌal verdá na diꞌdzë rëꞌ. Gunaꞌbë diꞌdza lu zihani mënë pë guná rall, nu nanë́a ra diꞌdzë rëꞌ na verdá. 


text:
Caquëaꞌa lul iúbil Tiófilo, parë gac bë́ꞌal ra cusë nabëluaꞌa mënë lul nahin verdá. Tubi ianglë bëꞌnë anunci guëdchini Juan Bautista lu guë́ꞌdchiliu 


text:
<pb/>Tiempë dzë ni Herodes guc rëy shtë Judea, nanú tubi bëshuzi lë Zacarías. Náhiꞌ con los de más sáhiꞌ grupë shtë Abías. Tseꞌlë Zacarías lë Elizabet; shtadë guëlú Elizabet guc bëshuzi nabërulë́ Aarón. 


text:
Zacarías nu Elizabet tubldí na shcuendë raiꞌ lu Dios nu bëzuꞌbë diaguë raiꞌ grë mandamientë nu lëy shtë Dadë Dios. Bëꞌnë raiꞌ cumplir. 


text:
<pb/>Guzac tubi dzë bëꞌnë tucarë Zacarías gúniꞌ dchiꞌni shtë bëshuzi lu Dios según turnë grupë shtë Zacarías gunë raiꞌ dchiꞌni. 


text:
Ziquë na custumbrë shtë ra bëshuzi, gua raiꞌ tubi pueshtë niaꞌa chu gunë tucarë tsaldú gushialë lu Dios laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Bëꞌnë tucarë Zacarías. Guatë́hiꞌ lugar sagradë shtë iáduꞌu. 


text:
Perë lëꞌë ianglë guniꞌi: ―Zacarías, adë rdzë́bëdiꞌil purquë shtíꞌdzël bëdchini lu Dios. Gunë më lo quë narnáꞌbël lu më. Lëꞌë tséꞌlël Elizabet gapë tubi meꞌdë naguëdëꞌë të lë́hiꞌ Juan. 


text:
Iurë lëꞌë meꞌdë guëdchini guë́ꞌdchiliu, guëquitë ldúꞌul nu tsu lëgrë ldúꞌul. Zihani mënë guëquitë lduꞌu rall iurë lëꞌë meꞌdë galë. 


text:
Gáquiꞌ siervë ruꞌbë shtë Dadë Dios, nu gúdiꞌiꞌ vini. Gúdiꞌiꞌ ni tubi clasë licor. Dizdë antsë gáliꞌ hia cabezë Espíritu Santo laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
Guëníꞌiꞌ shtiꞌdzë Dios nu zihani mënë shtë naciuni Israel guëabrí lduꞌu rall con Dadë Dios shtë hiaꞌa. 


text:
Shínil quiblú lu el quë naguësheꞌldë Dios. Ziquë guc el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios con llëruꞌbë pudërë; lë́hiꞌ Elías; shínil guëdchini con mizmë pudërë nu llni. Guëniꞌinú shínil naciuni Israel parë cue zaꞌquë shtadë rall nu shini rall. Guëluáꞌaiꞌ lu narzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë Dios parë guëabrí lduꞌu rall lu nezë zaꞌquë. Zni gac preparar mënë parë gunë rall sirvë lu Dadë Dios. 


text:
<pb/>Iurní Zacarías gunaꞌbë diꞌdzë lu ianglë: ―¿Lla gac bë́ꞌahia zni purquë hia guꞌsha nu tseꞌla napë zihani izë? 


text:
<pb/>Iurní bëquebi ianglë: ―Gabriel lëhia. Na zua lu Dios. Bësheꞌldë më na parë zeldë guëniaꞌa lul dizaꞌquë rëꞌ. 


text:
Perë guná, cumë adë gualdídiꞌi ldúꞌul lo quë naguniaꞌa lul, guꞌpë guëáꞌnël. Gáquëdiꞌi guëníꞌil hashtë guëdchini shínil lu guë́ꞌdchiliu. Gac cumplirin según tiempë nagunë Dios disponer. 


text:
<pb/>Ra mënë narë́ rualdëaꞌ shtë iáduꞌu quëbezë rall lëꞌë Zacarías. Bëdzélëdiꞌi rall pë nianiꞌi rall pëzielú quëac ldëꞌë Zacarías lugar sagradë, 


text:
perë iurë gualú bëruꞌu Zacarías, ráquëdiꞌi rniꞌi Zacarías. Guc bëꞌa mënë de quë guná Zacarías tubi cusë ruꞌbë shtë Dios laꞌni iáduꞌu. Purë con guiáꞌaiꞌ ruadíꞌdziꞌ purquë bëáꞌniꞌ guꞌpë. 


text:
Despuësë de ni Elizabet, tseꞌlë Zacarías, nua shíniꞌ. Adë ca bërúꞌudiꞌi Elizabet; guquëréldiꞌ lídchiꞌ por gaꞌi mbehu. 


text:
Guníꞌiꞌ laꞌni ldúꞌiꞌ: “Dadë Dios nacabezë gubeꞌe bënéꞌeiꞌ permisi parë gapa shinia. Bëgaꞌa lduꞌu më na; iurní adë rtúdiꞌi lua lu ra mënë gúpëdiaꞌa shinia.” Tubi ianglë bëꞌnë anunci guëdchini Jesús 


text:
<pb/>Shuꞌpë mbehu nua shini Elizabet, iurní bësheꞌldë Dios tubi ianglë lë Gabriel parë guanúhiꞌ rsunë lu María naquëreldë tubi guëꞌdchi Nazaret shtë Galilea. 


text:
María na lliguënaꞌa. Nápiꞌ comprumisi parë guëtsë́ꞌaiꞌ con tubi sultërë lë José. Shtadë guëlú José guc rëy David. 


text:
Gabriel guatë́ lugar catë quëreldë María, nu guníꞌiꞌ lu María: ―Shtsanë. Nalë́ rac shtuꞌu Dios lë́ꞌël. Cabezënú më lë́ꞌël. Bëꞌnë ldaiꞌ më lë́ꞌël entrë grë ra naꞌa narë́ lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu María; bíniꞌ diꞌdzë rëꞌ. Adë gurëdchídiꞌi ldúꞌiꞌ. Runë shgábiꞌ pë runë cuntienë saludë shtë ianglë. 


text:
Iurní ianglë guniꞌi: ―María, adë rdzë́bëdiꞌil. Dios gudili lë́ꞌël parë gunë më tubi favurë parë lë́ꞌël. 


text:
Gáquiꞌ tubi më ruꞌbë. Gápiꞌ lë zndëꞌë: Shini Dios nacabezë gubeꞌe. Nu Dadë Dios guëdëꞌë pudërë lë́ꞌiꞌ parë guënibë́ꞌaiꞌ grë mënë israelitë. Cuéziꞌ lu trunë shtë David, shtadë guëlúhiꞌ. 


text:
<pb/>Iurní María gunaꞌbë diꞌdzë lu ianglë: ―¿Lla gac lo quë naguníꞌil lua? Laꞌdi guënë́diaꞌa nguiu. 


text:
<pb/>Repi ianglë iurní: ―Gaquin por pudërë shtë Espíritu Santo naguëdchini lul. Pudërë shtë Dios nacabezë gubeꞌe, guëdchíniꞌ lul ziquë tubi shcahi naguësëꞌau lë́ꞌël. Por ni shínil nagápël, grë mënë shtë guë́ꞌdchiliu guëniꞌi rall náhiꞌ santu, shini Dios. 


text:
Nu shprímël Elizabet gápiꞌ tubi ngulëꞌnë. Hia më gushë na Elizabet perë guná, hia guc shuꞌpë mbehu nua shíniꞌ, nu rniꞌi mënë tsúdiꞌi shíniꞌ. 


text:
<pb/>Iurní bëquebi María: ―Nahia criadë shtë Dadë Dios. Gaquin según nagunë Dios disponer, cumë ziquë guníꞌil lua. Lueguë lëꞌë ianglë zëagzë́. María gua visitë lidchi Elizabet 


text:
<pb/>Mizmë ra dzë ni María gua nasesë lu tubi guëꞌdchi shtë Judea. Guëꞌdchi ni naquë́ culaꞌni dani. 


text:
<pb/>Iurë bini Elizabet lo quë naguniꞌi María, lëꞌë meꞌdë bëniꞌbi laꞌni Elizabet. Mizmë iurní bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë Elizabet. 


text:
Fuertë guníꞌiꞌ lu María: ―Dios bëꞌnë ldaiꞌ lë́ꞌël más quë grë naꞌa, nu bëꞌnë ldaiꞌ më shínil nanuáꞌal. 


text:
Nu nalë́ dichusë nal purquë gualdí ldúꞌul Dios. Gualdí ldúꞌul gac cumplir lo quë naguniꞌi Dios lul. 


text:
Bëgaꞌa lduꞌu më na; bëꞌnë më cuendë adë nádiaꞌa më ruꞌbë sino tubi criadë humildë shtë́hiꞌ,<br/>perë dizdë iurneꞌ grë mënë naguëdchini lu guë́ꞌdchiliu, guëniꞌi rall bëꞌnë ldaiꞌ më na.<pb/> 


text:
Zihani cusë ruꞌbë bëꞌnë më con guiaꞌa më.<pb/>Bësëlluꞌnë më ra narunë naruꞌbë con grë shgabë rall.<pb/> 


text:
Mënë narunë naruꞌbë, gulaguë rall catë rnibëꞌa rall, bëꞌnë Dios,<br/>perë bëdë́ꞌëruꞌu më parë güeꞌpi guiaꞌa ra mënë narunë narúꞌbëdiꞌi lu guë́ꞌdchiliu.<pb/> 


text:
Bëneꞌe më cusë zaꞌquë parë ra narldiaꞌnë hashtë bielë rall.<pb/>Ra ricu bësheꞌldë më; ziaꞌa rall sin adë pë nápëdiꞌi rall.<pb/> 


text:
Bëꞌnë më compañi lëꞌë ra më israelitë, ra narunë sirvë lu më.<pb/>Adë bëáꞌldëdiꞌi lduꞌu më shmënë më.<pb/> 


text:
Zni bëꞌnë më cumplir lo quë naguniꞌi më lu ra shtadë guëlú hiaꞌa,<br/>lu Abraham nu lu ra llëbní shtë́hiꞌ naná shtadë guëlú hiaꞌa. Diꞌdzë ni na parë siemprë. 


text:
Iurë ra shvëcini Elizabet con shfamíliꞌ bini rall de quë bëgaꞌa lduꞌu Dios lë́ꞌiꞌ nu bëdëꞌë më tubi shíniꞌ, bëdchini rall nu nalë́ bëquitë lduꞌunú rall Elizabet. 


text:
Gudëdë shunë dzë nu bëdchini tiempë parë gunë bëshuzi cumplir custumbrë religiusë; chuguë duꞌpë partë delicadë shtë meꞌdë. Ra mënë guc shtuꞌu rall niacaꞌa meꞌdë ziquë lë shtadë meꞌdë, 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë rall con guiaꞌa rall lu shtadë meꞌdë parë gac bëꞌa rall nia chu guërulë́ meꞌdë; guëniꞌi shtadë meꞌdë. 


text:
Zacarías con sëñi gunáꞌbëiꞌ tubi tablë parë quë lëtrë luhin. Bëquë́ꞌëiꞌ: “Juan guërulë́ meꞌdë”. Grë mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall iurní. 


text:
Mizmë iurní bëabrí guniꞌi Zacarías. Bëniꞌbi ldúdziꞌ. Guzublú biadíꞌdziꞌ; guníꞌiꞌ llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. 


text:
Ra mënë naquëreldë alrededurë lidchi Zacarías, bëdzëguëëꞌ lduꞌu raiꞌ. Por grë nezë shtë Judea hashtë lu lumë shtë dani, bërëꞌtsë ra diꞌdzë pë guc con Elizabet nu Zacarías. 


text:
Grë ra nabini pë guc, bëꞌnë rall llgabë nu guniꞌi rall lu saꞌ rall: ―¿Pë chaꞌa gac meꞌdë? Rniꞌi rall zni purquë en verdá cabezënú Dios lëꞌë meꞌdë. Labansë shtënë Zacarías 


text:
<pb/>Espíritu Santo cabezënú lëꞌë Zacarías, shtadë Juan, nu guniꞌi Zacarías diꞌdzë rëꞌ por pudërë shtë Dios:<pb/> 


text:
Llëruꞌbë na pudërë shtë Dios con lëꞌë hiaꞌa; na hiaꞌa më Israel.<pb/>Bidë guëná më lëꞌë hiaꞌa nu bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa, ra nagulë́ më.<pb/> 


text:
Nu bëneꞌe Dios tubi më ruꞌbë nagunë salvar lëꞌë hiaꞌa. Nápiꞌ llëruꞌbë pudërë.<pb/>Bëdchíniꞌ de famili shtë David, el quë nabëꞌnë sirvë lu Dios.<pb/> 


text:
Zni guc cumplir lo quë naguniꞌi ra mënë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë.<pb/>Santu na raiꞌ.<pb/> 


text:
Guniꞌi më dizdë guahietë de quë gunë më salvar lëꞌë hiaꞌa guiaꞌa ra enemigu shtë hiaꞌa.<pb/>Nu gunë më librar lëꞌë hiaꞌa de grë narldënú lëꞌë hiaꞌa.<pb/> 


text:
Gunë më ra cusë rëꞌ purquë bëꞌnë më prometer lu shtadë guëlú hiaꞌa de quë guëgaꞌa lduꞌu më lëꞌë hiaꞌa.<pb/> 


text:
de quë gunë më salvar lëꞌë hiaꞌa de grë pudërë nanapë enemigu shtë hiaꞌa<br/>parë gac guëdë́ꞌnaꞌa sirvë lu më sin adë guëdzë́bëdiꞌiaꞌa.<pb/> 


text:
Guëdubi tiempë naguëbániaꞌa, guëdë́ꞌnaꞌa sirvë lu më manërë zaꞌquë sin ni tubi duldë laꞌni lduꞌu hiaꞌa.<pb/> 


text:
Lë́ꞌël shinia, Dios nacabezë gubeꞌe, gunë më punërë lë́ꞌël ziquë tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios lu ra mënë.<pb/>Antsë guëdchini el quë narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa, quibëlul lúhiꞌ parë gac preparadë ra mënë parë iurë guëdchini më.<pb/> 


text:
Grë ni na por galërgaꞌa lduꞌu më.<pb/>Gac cumplirin iurë gueꞌdë guëdchini tubi ziquë llni shtë ngubidzë brëgueꞌlë dizdë nezë guiaꞌa<pb/> 


text:
të parë guianí nezë shtë ra naquëreldë lu nacahi, ra nardzëbë lu galguti,<br/>të parë cuedchí lduꞌu hiaꞌa. 


text:
<pb/>Juan, shini Zacarías, guarúꞌbiꞌ nu másruꞌu riaruꞌbë llni shtë Dios parë lë́ꞌiꞌ. Guquëréldiꞌ lugar catë nídiꞌi mënë. Zni bë́ꞌniꞌ hashtë dzë guzublú guniꞌinúhiꞌ ra mënë israelitë dizaꞌquë shtë Dios.<pb/>


text:
Nu zac bëruꞌu José guëꞌdchi Nazaret shtënë regiuni Galilea. Bëdchíniꞌ Belén shtënë regiuni Judea parë guagdë́ꞌëiꞌ lë́hiꞌ purquë náhiꞌ famili shtë David nu Belén na guëꞌdchi shtë David. 


text:
Ndë bëdchini primërë meꞌdë nguiu. Bëtuꞌbi María meꞌdë tubi lari nu gúꞌtiꞌ catë rau ma purquë nídiꞌi lugar catë guëaꞌnë raiꞌ pusadë. Bëluaꞌalú ra ianglë lu ra vëquërë 


text:
Iurní bëdchini tubi ianglë nabësheꞌldë Dadë Dios. Bëdchini tubi llni dushë shtë Dios. Rabtsëꞌë llni alrededurë de ra vëquërë. Nalë́ bëdzëbë rall. 


text:
Iurní repi ianglë: ―Adë rdzë́bëdiꞌi të purquë zeldënúa tubi nutici zaꞌquë; na parë grë saꞌ të. Diꞌdzë ni guësëquitë lduꞌu të. 


text:
Nedzë́ gulë tubi meꞌdë guëꞌdchi shtë David. Na meꞌdë Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. Náhiꞌ Dadë nagunë salvar lëꞌë të. 


text:
<pb/>Mizmë iurní guná vëquërë másruꞌu zihani ianglë shtë gubeꞌe culaꞌni primërë ianglë. Bëꞌnë raiꞌ alabar Dios; guniꞌi raiꞌ:<pb/> 


text:
Llëruꞌbë na pudërë shtë Dios nacabezë más guiaꞌa lu gubeꞌe.<pb/>Bëꞌnë më tubi favurë parë ra mënë narsëquitë lduꞌu lëꞌë më;<br/>lu guë́ꞌdchiliu tsu paz, cuedchí lduꞌu mieti. 


text:
<pb/>Iurë ra ianglë bëabrí raiꞌ gubeꞌe, guniꞌi ra vëquërë lu saꞌ raiꞌ: ―Cha guiá hiaꞌa Belén, nia pë guc de lo quë nabëluaꞌa Dadë Dios lu hiaꞌa. 


text:
<pb/>Iurní nasesë ziaꞌa raiꞌ Belén. Guná raiꞌ lu María nu José nu meꞌdë. Lëꞌë meꞌdë nagaꞌa catë rau ma. 


text:
Iurë guná ra vëquërë lu raiꞌ, guniꞌi rall lu ra mënë nazugaꞌa ndë lo quë naguniꞌi ianglë lu rall shcuendë meꞌdë. 


text:
Perë María adë ruadíꞌdzëdiꞌi pë llgabë nananú laꞌni ldúꞌiꞌ. Guaglaꞌguë bë́ꞌniꞌ llgabë lla na ra cusë rëꞌ. 


text:
Ra vëquërë bëabrí rall. Guniꞌi rall de quë llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Guniꞌi rall dushquilli Dios por lo quë naguná rall nu lo quë nabini rall. Bëdëꞌë rall graci lu më purquë grë cusë guc cumplir tal ziquë guniꞌi ianglë lu raiꞌ. José nu María guanú raiꞌ Jesús iáduꞌu ruꞌbë 


text:
<pb/>Gudëdë shunë dzë; iurní bëchuguë bëshuzi duꞌpë guiꞌdi shtë partë delicadë shtë meꞌdë. Bërulë́ meꞌdë Jesús, el mizmë naguniꞌi ianglë lu María antsë lë́ꞌiꞌ guaꞌa shíniꞌ. 


text:
<pb/>Iurë gualú cuarenta dzë, iurní bëꞌnë tucarë gunë María nu José cumplir según lëy shtë Moisés të gáquiꞌ limpi. Bëꞌnë raiꞌ narunë tucarë tubi naꞌa narapë meꞌdë. Por ni José nu María guanú raiꞌ lëꞌë Jesús iáduꞌu ruꞌbë ciudá Jerusalén. Guagdchininú raiꞌ lëꞌë meꞌdë lu Dadë Dios. 


text:
Bëꞌnë raiꞌ ni purquë naescritë laꞌni lëy shtë Dios narniꞌi: “Primërë ngulëꞌnë naguëneꞌe Dios parë lëꞌë të, gulë tsagdchininú të meꞌdë lu Dadë Dios purquë náhiꞌ parë lëꞌë më”. 


text:
Nu zac María nu José bëdëꞌë raiꞌ chupë maꞌñi gati ra ziquë ofrendë lu Dios purquë lëy shtë Dios rniꞌi: “Ra prubi gunë rall ofrecërë chupë guguë u chupë palumë biꞌchi”. 


text:
<pb/>Tiempë ni guquëreldë tubi nguiu guëꞌdchi Jerusalén. Lë́hiꞌ Simeón nu tubldí na shcuéndiꞌ lu Dios. Bë́ꞌniꞌ cumplir shtiꞌdzë më. Nu cabéziꞌ guëdchini tubi nagunë salvar naciuni Israel de grë enemigu shtë rall. Espíritu Santo cabezënúhiꞌ Simeón. 


text:
Bëdchini tubi diꞌdzë lu Simeón por pudërë shtë Espíritu Santo de quë adë gátidiꞌi Simeón hashtë despuësë guënáhiꞌ lu Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. 


text:
Espíritu Santo bëꞌnë compañi lëꞌë Simeón të guáhiꞌ iáduꞌu ruꞌbë mizmë tiempë bëdchini María nu José parë guëdchininú raiꞌ meꞌdë Jesús lu Dios, nu bëꞌnë raiꞌ ofrecërë chupë ma lu më. Bëꞌnë raiꞌ cumplir lëy shtë Dios. 


text:
Dadë, iurneꞌ nahia cunformë; gualú shchiꞌnia.<pb/>Cuntëntë gatia purquë bë́ꞌnël cumplir lo quë naguníꞌil lua.<pb/> 


text:
Lë́ꞌiꞌ náhiꞌ ziquë na llni parë guëzianiꞌ lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë; gac bëꞌa rall shtíꞌdziꞌ,<br/>nu por lë́ꞌiꞌ ra më israelitë nagudílil, gapë rall hunurë. 


text:
Simeón gunaꞌbë lu Dios të gunë ldaiꞌ më lëꞌë raiꞌ. Nu guniꞌi Simeón lu María: ―Guná, por lo quë nagunë meꞌdë rëꞌ zihani mënë israelitë tsabiꞌguë rall lu Dios, nu zihani rall guëniti rall lu më. Shtíꞌdziꞌ gac ziquë sëñi parë ra mënë naquëreldë tiempë neꞌ perë gunë rall cuntrë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Perë lë́ꞌël, María, gápël dulurë ziquë tubi spadë dëdë laguë laꞌni ldúꞌul. Por meꞌdë rëꞌ llgabë nagaꞌchi shtë zihani mënë, guëruꞌu rahin lu llni. 


text:
<pb/>Nu zac laꞌni Jerusalén nanú tubi naꞌa lë Ana naná shtsaꞌpë Fanuel. Aser guc shtadë guëlú raiꞌ. Ana guc tubi siervë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, perë hia gúꞌshiꞌ. Llíguiꞌ bëtsë́ꞌaiꞌ. Gubaninúhiꞌ tséꞌliꞌ gadchi izë, guti tséꞌliꞌ. 


text:
Bëáꞌniꞌ viudë; neꞌ nápiꞌ ochenta y cuatro izë. Grë ra dzë riáhiꞌ iáduꞌu. Dzë la gueꞌlë rúniꞌ adorar Dios. Ruadiꞌdzënúhiꞌ Dios nu rúniꞌ ayunë. 


text:
Mërë iurní guabiꞌguë Ana catë cabezë José nu María con meꞌdë, bëdëꞌë Ana graci lu Dios. Guaglaꞌguë biadiꞌdzënú Ana lu ra mënë naquëbezë el quë naguësheꞌldë Dios parë gúniꞌ salvar naciuni Israel. Jesús na el quë nabësheꞌldë Dios, guniꞌi Ana. Bëabrí José nu María guëꞌdchi Nazaret 


text:
<pb/>Iurní gualú bëꞌnë María nu José cumplir grë narunë tucarë según lëy shtë Dios iurë lëꞌë primërë shini mënë guëdchini guë́ꞌdchiliu, bëabrí raiꞌ Galilea hashtë guëꞌdchi Nazaret, ladzë María nu José. 


text:
Lëꞌë meꞌdë guaruꞌbë con llëruꞌbë llni shtë Dios. Bëꞌnë Dios compañi lë́ꞌiꞌ nu bëꞌnë ldaiꞌ më guë́quiꞌ. Gua Jesús visitë iáduꞌu ruꞌbë 


text:
Iurë gualú laní, gunaꞌzi raiꞌ nezë Nazaret. Hia Jesús bëáꞌniꞌ Jerusalén perë adë bëdë́ꞌëdiꞌi raiꞌ cuendë. 


text:
Bëꞌnë raiꞌ llgabë Jesús zeꞌdë ladi ra mënë nazeꞌdënú raiꞌ. Hia guc tubi dzë zeꞌdë guëzë́ raiꞌ, iurní guatili raiꞌ shini raiꞌ entrë shfamili raiꞌ nu entrë los de más saꞌ raiꞌ. 


text:
<pb/>Gudëdë tsunë dzë; bëdzéliꞌ laꞌni iáduꞌu. Zubënúhiꞌ ra mësë narluaꞌa lëy shtë Moisés. Caquë́ diaguë Jesús shtiꞌdzë rall nu zac gunaꞌbë díꞌdziꞌ lu rall. 


text:
Grë nabini naguniꞌi Jesús, bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall tantë ráquiꞌ nu manërë rquébiꞌ lu shtiꞌdzë ra mësë. 


text:
Iurë lëꞌë shtádiꞌ bëdchini con shníꞌaiꞌ, bëdzëguëëꞌ lduꞌu raiꞌ. Iurní guniꞌi María: ―Llgaꞌnë, ¿pëzielú bë́ꞌnël zniꞌi con lëꞌë naꞌa? Shtádël nu lëꞌë na nalë́ rquëdiꞌni lduꞌu naꞌa; zudili naꞌa lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús lu raiꞌ: ―¿Pëzielú quëguili të na stubi lugar? ¿Pë adë rac bë́ꞌadiꞌi të napë quë guna lo quë narac shtuꞌu Shtada? 


text:
<pb/>Lueguë bëabrí Jesús con lëꞌë raiꞌ guëꞌdchi Nazaret. Guaglaꞌguë bëzuꞌbë diaguë Jesús lu shtádiꞌ. Hia shníꞌaiꞌ quëhúniꞌ tantë llgabë laꞌni ldúꞌiꞌ perë adë chu lu biadíꞌdzëdiꞌiꞌ pë llgabë nápiꞌ. 


text:
<pb/>Jesús guaglaꞌguë guarúꞌbiꞌ nu bëdëꞌë Dios llni guë́quiꞌ. Grë lo quë nabë́ꞌniꞌ, bëaꞌnin bien lu Dios nu lu ra mënë.<pb/>


text:
Laꞌni izë cheꞌñi shtë gubiernë Tiberio César naná rëy rumanë, Poncio Pilato guc gubernadurë shtë Judea. Herodes guc gubernadurë shtë Galilea. Lëꞌë bë́chill, Felipe, guc gubernadurë shtë Iturea nu Traconite. Lisanias guc gubernadurë shtë Abilinia. 


text:
Anás nu Caifás na rall primërë bëshuzi namás rnibëꞌa. Laꞌni ra dzë ni bëdchini shtiꞌdzë Dios lu Juan, shini Zacarías, lugar catë nídiꞌi mënë. 


text:
Juan ziaꞌa zihani nezë. Guagníꞌiꞌ lu ra mënë naquëreldë guëlladchi ruaꞌ guëëꞌgu Jordán. Guníꞌiꞌ lu ra mënë chubë nisë rall parë gac bëꞌa mieti gunë nadzëꞌë mudë nanabani rall, zni gac perdunë duldë shtë rall. 


text:
Zni bëꞌnë Juan según nabëquëꞌë Isaías, el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios. Bëquëꞌë Isaías:<pb/>Nanú tubi narniꞌi fuertë lugar catë quëréldëdiꞌi mënë.<pb/>Guníꞌiꞌ: “Gulë bëꞌnë preparar laꞌni lduꞌu të ziquë nezë ldi parë iurë lëꞌë më guëdchini.<pb/> 


text:
Grë bërrancu guëdzeꞌ.<pb/>Grë dani con ra lumë gaquin tubldí.<pb/>Grë nezë lecu guëldí rahin.<pb/>Ra nezë despareju guëac zaꞌquin.<pb/> 


text:
Grë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu guëná rall lla mudë guëzunë́ më almë shtë ra mënë parë gac salvar rall.” 


text:
<pb/>Iurë bëdchini zihani mënë lu Juan parë guëchuꞌbë nisë Juan lëꞌë rall, guniꞌi Juan: ―Na të ziquë shini mbeꞌldë. Gunë më juzguë lëꞌë të. Nídiꞌi mudë guëruꞌu të sin quë adë gac juzguë të. 


text:
Si talë gunë nadzëꞌë të mudë nabani të, gulë gac të ziquë hiaguë nardëꞌë nashi. Gulë bëꞌnë bien lu saꞌ të. Adë gápëdiꞌi të confiansë purquë na të llëbní Abraham gunë Dios salvar lëꞌë të purquë rniaꞌa lu të, napë më pudërë parë lëꞌë guëꞌë rëꞌ gac rahin llëbní Abraham. 


text:
Mizmë iurneꞌ ziquë guiubëaguë nalistë parë chuguë ra hiaguë, grë ra hiaguë nanápëdiꞌi nashi zaꞌquë, chuguin nu tsahin lu guiꞌi. 


text:
<pb/>Juan bëquebi: ―El quë nanapë chupë manguë, guëdë́ꞌëll tubi caꞌa el quë nabënápëdiꞌi. El quë nanapë naguëdaꞌu, quíꞌdzëllin caꞌa nabënápëdiꞌi. 


text:
<pb/>Nu bëdchini bëldá cubradurë shtë impuestë parë chubë nisë rall. Gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Juan: ―Mësë. ¿Pë guëdëꞌnë naꞌa? 


text:
<pb/>Nu bëldá suldadë rumanë gunaꞌbë diꞌdzë rall: ―Lëꞌë naꞌa, ¿pë guëdëꞌnë naꞌa? Guniꞌi Juan lu rall: ―Adë cuánëdiꞌi të shtë mënë con galnë́. Adë guëdchisúdiꞌi të pë shtë mënë con bishi. Gulë gac cunformë lo quë naquëguilli gubiernë lëꞌë të. 


text:
<pb/>Cumë ziquë ra mënë gualdí lduꞌu rall zeꞌdë guëdchini cusë ruꞌbë, guniꞌi rall laꞌni lduꞌu rall gu lëꞌë chaꞌa Juan náhiꞌ Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. 


text:
Perë Juan bëquebi lu ra mënë: ―Guldía, rchuꞌbë nisa con nisë perë zeꞌdë stubi më más nanapë pudërë quë na. Adë rúnëdiꞌi tucarë guëshaca du guiꞌdi shtë shrachi më. Lëꞌë më gunë më stubi cusë. Guëzunë́ më lduꞌu të con Espíritu Santo nu guënéꞌeiꞌ pudërë. Stubi tantë lëꞌë të gunë më juzguë con juici shtë guiꞌi. 


text:
Ziquë tubi narsú bëꞌdchi trigu të parë rruꞌu guiꞌlli tubi cuꞌ, zni guëdchini më të cuë më ra mënë zaꞌquë parë lëꞌë më. Ra mënë narialdídiꞌi lduꞌi Dios tsa rall lu guiꞌi catë nídiꞌi fin. 


text:
Perë Juan guniꞌi guëc gubernadurë Herodes de quë nádiꞌi zaꞌquë nabëꞌnë Herodes con tseꞌlë bëchi Herodes. Felipe lë bë́chill. Naꞌa ni lë Herodías. Por zihani cusë mal nabëꞌnë Herodes guniꞌi Juan guë́quëll. 


text:
Nu Herodes bë́ꞌnëll stubi cusë más naná mal; bëtiáꞌall lëꞌë Juan lachiguiꞌbë. Jesús bëriubë nisë (Mt. 3.13‑17; Mr. 1.9‑11) 


text:
<pb/>Antsë Juan gua lachiguiꞌbë, iurë lëꞌë ra mënë bëriubë nisë, nu Jesús bëriubë nisë; guzac iurë guniꞌinú Jesús Dios, iurní bëllaꞌlë gubeꞌe. 


text:
Iurní bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë më. Rluáꞌaiꞌ ziquë shcuerpë palumë nu bëdchini tubi bë nezë lu gubeꞌe nu guniꞌi bë: ―Lë́ꞌël nal shinia narac shtuaꞌa. Nalë́ rquitë lduaꞌa rnahia lul. Ra shtadë guëlú Jesús (Mt. 1.1‑17) 


text:
<pb/>Jesús napë galdë bi chi izë, iurní guzublú bëluaꞌa më lëꞌë ra mënë. Grë ra mënë gualdí lduꞌu rall Jesús na shini José. Shtadë José guc Elí. 


text:
Shtadë Elí guc Matat. Shtadë Matat guc Leví. Shtadë Leví guc Melqui. Shtadë Melqui guc Jana. Shtadë Jana guc José. 


text:
Shtadë José guc Matatías. Shtadë Matatías guc Amós. Shtadë Amós guc Nahum. Shtadë Nahum guc Esli. Shtadë Esli guc Nagai. 


text:
Shtadë Nagai guc Maat. Shtadë Maat guc Matatías. Shtadë Matatías guc Semei. Shtadë Semei guc José. Shtadë José guc Judá. 


text:
Shtadë Judá guc Joana. Shtadë Joana guc Resa. Shtadë Resa guc Zorobabel. Shtadë Zorobabel guc Salatiel. Shtadë Salatiel guc Neri. 


text:
Shtadë Neri guc Melqui. Shtadë Melqui guc Adi. Shtadë Adi guc Cosam. Shtadë Cosam guc Elmodam. Shtadë Elmodam guc Er. 


text:
Shtadë Matat guc Leví. Shtadë Leví guc Simeón. Shtadë Simeón guc Judá. Shtadë Judá guc José. Shtadë José guc Jonan. Shtadë Jonan guc Eliaquim. 


text:
Shtadë Eliaquim guc Melea. Shtadë Melea guc Mainán. Shtadë Mainán guc Matata. Shtadë Matata guc Natán. Shtadë Natán guc David. 


text:
Shtadë David guc Isaí. Shtadë Isaí guc Obed. Shtadë Obed guc Booz. Shtadë Booz guc Salmón. Shtadë Salmón guc Naasón. 


text:
Shtadë Naasón guc Aminadab. Shtadë Aminadab guc Aram. Shtadë Aram guc Esrom. Shtadë Esrom guc Fares. Shtadë Fares guc Judá. 


text:
Shtadë Judá guc Jacob. Shtadë Jacob guc Isaac. Shtadë Isaac guc Abraham. Shtadë Abraham guc Taré. Shtadë Taré guc Nacor. 


text:
Shtadë Nacor guc Serug. Shtadë Serug guc Ragau. Shtadë Ragau guc Peleg. Shtadë Peleg guc Heber. Shtadë Heber guc Sala. 


text:
Shtadë Sala guc Cainán. Shtadë Cainán guc Arfaxad. Shtadë Arfaxad guc Sem. Shtadë Sem guc Noé. Shtadë Noé guc Lamec. 


text:
Shtadë Lamec guc Matusalén. Shtadë Matusalén guc Enoc. Shtadë Enoc guc Jared. Shtadë Jared guc Mahalaleel. Shtadë Mahalaleel guc Cainán. 


text:
Jesús bësëaꞌnë guëëꞌgu Jordán, nu guc më completamente de acuerdë con lo quë narac shtuꞌu Espíritu Santo. Iurní Espíritu Santo biaꞌa lëꞌë Jesús catë nídiꞌi mënë. 


text:
Hia ndë guquëreldë më cuarenta dzë. Durantë guëdubi tiempë ni adë gudáudiꞌi më, nu bëdchini mëdzabë Satanás parë guëtëꞌdë mëdzabë prëbë lëꞌë më të niasiguë́ mëdzabë lëꞌë më. Iurë gualú cuarenta dzë, bëdchini galërldiaꞌnë lduꞌu më. 


text:
Guniꞌi mëdzabë lu Jesús: ―Si talë rníꞌil nal shini Dios, guniꞌi lu guëꞌë rëꞌ guëaquin guetështildi gaul. 


text:
<pb/>Jesús repi lull: ―Naescritë laꞌni shtiꞌdzë Dios: “Lëdë niáꞌasëdiꞌi guetështildi guëbani nguiu sino por grë diꞌdzë narniꞌi Dios guëbani nguiu”. 


text:
<pb/>Iurní biaꞌa mëdzabë lëꞌë Jesús lu guëc dani ruꞌbë. Mizmë iurní bëluáꞌall grë lugar catë rnibëꞌa ra mënë. Guná më lu rahin tubi chupë mumëntë. 


text:
Repi mëdzabë lu më: ―Grë ndëꞌë guënehia cáꞌal con grë cusë zaꞌquë nananú lu guë́ꞌdchiliu. Guënibë́ꞌal rahin. Bëna recibir pudërë guënibë́ꞌahia grë cusë ni, nu guëdë́ꞌahin caꞌa el quë naquëhuna disponer. 


text:
<pb/>Perë Jesús repi: ―Guabsú lua. Naescritë laꞌni shtiꞌdzë Dios: “Sulë Dadë Dios gúnël adorar. Sulë lëꞌë më guëzuꞌbë diáguël.” 


text:
<pb/>Despuësë lëꞌë mëdzabë biaꞌa lëꞌë më ciudá Jerusalén catë zubë iáduꞌu ruꞌbë. Ziaꞌanú mëdzabë lëꞌë më guëc iáduꞌu. Iurní guniꞌi mëdzabë: ―Si talë guldil rníꞌil nal shini Dios, bëruꞌldë lë́ꞌël hashtë lu guiuꞌu 


text:
<pb/>Iurní Jesús guníꞌiꞌ lu mëdzabë: ―Nu zac shtiꞌdzë Dios rniꞌi: “Adë rtë́ꞌdëdiꞌil prëbë lëꞌë Dadë Dios shtënë të. Adë rúnëdiꞌil obligar lë́ꞌiꞌ.” 


text:
<pb/>Despuësë gualú zihani prëbë shtë mëdzabë nihunë më mal, bësëáꞌnëll lëꞌë më por tubi tiempë. Jesús guzublú dchiꞌni shtë́niꞌ Galilea (Mt. 4.12‑17; Mr. 1.14‑15) 


text:
<pb/>Completamentë cabezënú Espíritu Santo Jesús; bëabrí më Galilea. Bërëꞌtsë famë shtë më grë́tëꞌ guëꞌdchi alrededurë de regiuni ni. 


text:
Quëgluáꞌaiꞌ laꞌni grë iáduꞌu shtë më israelitë, nu grë mënë guniꞌi rall napë më llëruꞌbë pudërë. Jesús nanú Nazaret (Mt. 13.53‑58; Mr. 6.1‑6) 


text:
<pb/>Beꞌdë guëzë́ Jesús Nazaret catë guarúꞌbiꞌ. Guzac tubi dzë descansë gua më iáduꞌu ziquë custumbrë shtë́hiꞌ. Guasuldí më parë guꞌldë më shtiꞌdzë Dios. 


text:
Bëdëꞌë mënë nabëquëꞌë Isaías, el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. Bëdchili më luhin catë bëdzelë më narniꞌi zni:<pb/> 


text:
Espíritu shtë Dadë Dios cabezënúa.<pb/>Gudili më na parë guëniaꞌa dizaꞌquë lu ra prubi, ra nadë guënë́diꞌi Dios.<pb/>Bësheꞌldë më na parë gac librë ra naná bajo ordë shtë mëdzabë.<pb/>Nu nahia parë guëabrí slu ra ciegu, gac bëꞌa rall shnezë Dios.<pb/>Nu nahia parë cuedchí lduꞌu ra naná rzac zi.<pb/> 


text:
Nu bësheꞌldë më na parë guadiꞌdza de quë bëgaꞌa tiempë zaꞌquë gunë më favurë parë mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní bëtuꞌbi Jesús librë nu bëdëꞌë mëhin guiaꞌa el quë nacanihapë ra librë. Iurní guzubë më. Grë ra mënë narëtaꞌ laꞌni iáduꞌu, rbiꞌa rall lu më. 


text:
Jesús guzublú biadíꞌdziꞌ lu rall: ―Nedzë́ guc cumplir shtiꞌdzë Dios rëꞌ mientras bini të diꞌdzë rëꞌ. 


text:
<pb/>Grë mënë cagniꞌi bien na shtiꞌdzë Jesús. Bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall dizaꞌquë naguniꞌi më tantë nasaꞌa rac më. Nu guniꞌi lu saꞌ rall: ―Ndëꞌë naruadiꞌdzë, nadë más nall shini José. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi lu rall: ―Seguramentë guëniꞌi të lua dichë narniꞌi: “Ducturë, bënëac mizmë lë́ꞌël”. Nu guëniꞌi të lua: “Lo quë nabë́ꞌnël ladi guëꞌdchi Capernaum, bëꞌnë ra cusë rëꞌ ládzël. Bini naꞌa lo quë nabë́ꞌnël guëꞌdchi Capernaum.” 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë biadiꞌdzë më: ―En verdá rniaꞌa lu të, ra mënë adë nápëdiꞌi rall rëspëti parë tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios si talë náhiꞌ më ladzë rall. 


text:
Guldía, tiempë shtë Elías nanú zihani viudë ladi ra më israelitë. Guláguëdiꞌi guiu por tsunë izë guëruldë, nu guꞌ gubini guëdubi naciuni rëꞌ. 


text:
Perë Dios bësheꞌldë lëꞌë Elías guëꞌdchi Sarepta shtë Sidón parë guëníꞌiꞌ lu tubi viudë nananú ladi guëꞌdchi rëꞌ. Adë bëshéꞌldëdiꞌi Dios lëꞌë Elías lu ra viudë nananú ladi mënë Israel. 


text:
Nu tiempë guahietë ladi naciuni Israel, nanú zihani narac lluꞌu galguidzë naruꞌdzë ládiꞌ. Tiempë ni nanú Eliseo el quë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, perë ni tubi mënë narac lluꞌu galguidzë ni ladi mënë Israel, bëáquëdiꞌi rall. Perë Naamán sulamëntë bëáquëll por pudërë shtë Dios. Nu lë́ꞌëll nall mënë shtë Siria, lë́dëdiꞌi shtë naciuni Israel. 


text:
Lueguë gulú rall lëꞌë Jesús ruaꞌ guëꞌdchi nu biaꞌa rall lë́ꞌiꞌ guiaꞌa ruaꞌ tubi bërrancu të parë guëldaguë rall lëꞌë më laꞌni parë gátiꞌ. Guëꞌdchi Nazaret zubë lu dani rëꞌ, 


text:
perë Jesús gudëdë lu rall parë guziaꞌa më stubi ladë. Jesús bënëac tubi nguiu nanapë mëdzabë laꞌni ldúꞌull (Mr. 1.21‑28) 


text:
<pb/>Gua Jesús Capernaum ciudá shtë Galilea. Ziagluaꞌa më stubi laꞌni iáduꞌu ra dzë narziꞌi lduꞌu mënë. 


text:
Iurní bëdzëguëëꞌ lduꞌu mënë ldaiꞌ nu diꞌdzë naruadiꞌdzë më. Bënguë bëꞌa rall de quë bëluaꞌa Jesús con pudërë shtë Dios. 


text:
<pb/>―¿Pë nápël con lëꞌë naꞌa, Jesús më Nazaret? ¿Pë zéꞌdël parë guëzalul lëꞌë naꞌa? Nanë́a chu nal. Nalimpi ldúꞌul lu Dios. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi guëc mëdzabë. Guniꞌi Jesús fuertë lu espíritu mal: ―Guitsëgá, nu bëruꞌu de lë́ꞌëll. Iurní mëdzabë bëruꞌldë lëꞌë nguiu ni lu guiuꞌu delantë lu ra mënë. Bëruꞌu mëdzabë sin adë pë bëꞌnënúdiꞌill. 


text:
Grë mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pëllë ldaiꞌ cubi rëꞌ? Jesús rnibëꞌa ra mëdzabë. Nápiꞌ pudërë parë rgúhiꞌ mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë. Rzuꞌbë diaguë ra mëdzabë shtíꞌdziꞌ. 


text:
<pb/>Por guëdubi nezë bërëꞌtsë diꞌdzë nabëꞌnë Jesús. Jesús bënëac suëgrë Simón Pedro (Mt. 8.14‑15; Mr. 1.29‑31) 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëruꞌu iáduꞌu. Gua më lidchi Simón Pedro nu guatë́ më laꞌni hiuꞌu. Suëgrë Simón rac llúꞌull; ráquëll shldi ruꞌbë. Bëꞌnë mënë ruëguë lu Jesús gunëac më lëꞌë naꞌa. 


text:
Iurní bëaꞌchi më, guná më lu narac lluꞌu. Fuertë guniꞌi më lu shldi. Lueguë bëruꞌu shldi. Lueguë lueguë guashtë́ naꞌa nu bëdëꞌë naꞌa nagáu raiꞌ. Jesús bënëac zihani ra narac lluꞌu (Mt. 8.16‑17; Mr. 1.32‑34) 


text:
<pb/>Iurë guaꞌzë ngubidzë, grë ra narac lluꞌu nu ra nanapë grë clasë galguidzë, beꞌdënú ra mënë lëꞌë rall lu Jesús. Bëdchiꞌbë më guiaꞌa më guëc rall. Grë rall bëac rall. 


text:
Nu bëgú më zihani mëdzabë nananú laꞌni lduꞌu mënë. Gurushtiá ra mëdzabë. Guniꞌi rall: ―Lë́ꞌël nal shini Dios. Perë lëꞌë Jesús bësëac dchi lëꞌë rall nu guniꞌi më fuertë lu rall të adë guadíꞌdzëdiꞌi rall purquë guc bëꞌa rall na më Cristo el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ. Jesús guagluaꞌa regiuni Galilea (Mr. 1.35‑39) 


text:
<pb/>Iurë brëgueꞌlë, bëruꞌu Jesús guëꞌdchi rëꞌ. Ziaꞌa më tubi lugar catë nídiꞌi mënë. Lëꞌë ra mënë caguili rall lëꞌë më. Bëdchini rall catë cabezë më. Rac shtuꞌu rall guëaꞌnënú më lëꞌë rall. Guniꞌi rall adë guësëaꞌnë më lëꞌë rall, 


text:
perë Jesús guniꞌi: ―Rquiꞌni tsahia grë ra guëꞌdchi parë guadiꞌdza dizaꞌquë lla tsutë́ mënë catë rnibëꞌa Dios. Parë ni bësheꞌldë Dios na. 


text:
Guzac tubi dzë nanú Jesús ruaꞌ nisë ruꞌbë lë Genesaret. Bëdchini mënë zihani hashtë rteꞌe mënë lëꞌë më. Rac shtuꞌu rall guini rall shtiꞌdzë Dios. 


text:
Jesús guná lu chupë barcu nananú ruaꞌ nisë. Ra narnaꞌzi mbeldë bëruꞌu rall laꞌni barcu nu caguibi rall guëꞌshu shtë mbeldë. 


text:
Iurní guatë́ më laꞌni barcu shtë Simón Pedro. Guniꞌi më lu Pedro guëazë guetë barcu duꞌpë. Guzubë më lu barcu të parë guëluaꞌa më dizaꞌquë lu ra mënë narë́ ruaꞌ nisë ruꞌbë. 


text:
<pb/>Iurní gualú biadiꞌdzë më, guniꞌi më lu Pedro: ―Cha guiá hiaꞌa ca más zili nisë të guëtiaꞌa të guëꞌshu shtë të parë guëgaꞌa mbeldë. 


text:
<pb/>Perë Pedro repi: ―Mësë, guëdubi gueꞌlë bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni sin ni tubi mbeldë gáꞌadiꞌi guëgaꞌa. Perë hia quë lë́ꞌël rnibë́ꞌal guëtiaꞌa naꞌa guëꞌshu laꞌni nisë, guëdëꞌnë naꞌain. 


text:
<pb/>Lueguë bëꞌnë raiꞌ lo quë naguniꞌi Jesús. Bëgaꞌa mbeldë zihani hashtë lëꞌë guëꞌshu guzublú chíꞌezë. 


text:
Iurní bëꞌnë raiꞌ sëñi lu saꞌ raiꞌ nazubë laꞌni stubi barcu parë guidë guëꞌnë raiꞌ compañi. Bëdchini raiꞌ. Bëguëuꞌ raiꞌ mbeldë laꞌni chupë barcu. Por tantë zihani mbeldë hia mërë në́ꞌazë barcu laꞌni nisë. 


text:
Iurë guná Simón Pedro zihani mbeldë bëgaꞌa, bëzullibi Pedro lu Jesús nu guniꞌi Pedro: ―Bësëaꞌnë na, Dadë, nahia pecadurë. Napa zihani duldë. 


text:
<pb/>Zni guniꞌi Pedro purquë nalë́ bëdzëguëëꞌ ldúꞌiꞌ nu grë narëtaꞌ ngaꞌli bëdzëbë raiꞌ por tantë mbeldë gunaꞌzi raiꞌ. 


text:
Nanú Jacobo nu bë́chill Juan ngaꞌli. Bëꞌnënú raiꞌ dchiꞌni con Pedro. Na Jacobo nu Juan shini Zebedeo. Nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu raiꞌ. Iurní Jesús guniꞌi lu Pedro: ―Adë rdzë́bëdiꞌil. Ziquë nal pescadurë iurneꞌ, zni gáquël pescadurë; gueꞌdënul mënë lua. 


text:
<pb/>Iurní gulú raiꞌ barcu ruaꞌ nisë catë na guiuꞌu. Bësëaꞌnë raiꞌ dchiꞌni nu guanaldë raiꞌ lëꞌë Jesús. Jesús bënëac narac lluꞌu galguidzë ruꞌdzë ládiꞌ (Mt. 8.1‑4; Mr. 1.40‑45) 


text:
<pb/>Guzac ladi tubi guëꞌdchi, bëdchini tubi nguiu lu Jesús. Rac llúꞌull galguidzë naruꞌdzë ládiꞌ guëdubi cuerpë shtë́nëll. Bëzullíbill lu më hashtë bëdchini luquëll lu guiuꞌu. Bë́ꞌnëll ruëguë lu më: ―Dadë si talë rac shtúꞌul, záquël gunëáquël na. 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëdchiꞌbë më guiaꞌa më guë́quëll. Guniꞌi më: ―Rac shtuaꞌa. Guëac galguidzë shtë́nël. Niáꞌasë gualú guniꞌi Jesús diꞌdzë rëꞌ, lueguë bëáquëll. 


text:
<pb/>Iurní Jesús gunibëꞌa lë́ꞌëll adë chu lu guadíꞌdzëll. Guniꞌi më: ―Gua iáduꞌu; tsagnal bëshuzi parë guëná bëshuzi lul. Nu bëꞌnë ziquë guniꞌi Moisés shcuendë ra narac lluꞌu galguidzë ládiꞌ perë bëac rall. Gúnëlin parë grë mënë gac bëꞌa rall de verdá hia bëáquël. 


text:
<pb/>Guëdubi nezë ruadiꞌdzë mënë lo quë nabëꞌnë Jesús nu guagláꞌguëruꞌu bërëꞌtsë naguniꞌi mënë de lëꞌë më. Zihani mënë bëdëá parë guëquë́ diaguë rall shtiꞌdzë më nu parë gunëac më narac lluꞌu. 


text:
Perë Jesús ziaꞌa tubi lugar catë nídiꞌi mënë. Ngaꞌli biadiꞌdzënúhiꞌ Dios. Jesús bënëac tubi nguiu narac galguidzë llunguë (Mt. 9.1‑8; Mr. 2.1‑12) 


text:
<pb/>Tubi dzë Jesús cagluaꞌa ra mënë. Ndë nanú bëldá mënë religiusë fariseos nu mësë narluaꞌa lëy shtë Moisés. Guzubë rall. Zeꞌdë rall zihani guëꞌdchi shtë Galilea nu Judea. Zeꞌdë rall de Jerusalén. Jesús napë pudërë shtë Dios parë bënëac më narac lluꞌu. 


text:
Iurní guzac bëdchini bëldá nguiu; nuaꞌa rall tubi daaꞌ catë dchiꞌbë tubi nguiu narac llunguë. Rac shtuꞌu rall tsutënú rall narac lluꞌu laꞌni hiuꞌu catë cabezë më të gunëac më lë́ꞌëll. 


text:
Perë adë gúquëdiꞌi guëdchini rall lu më tantë zihani mënë. Iurní güeꞌpi rall guëc hiuꞌu guiaꞌa. Gudidë rall dëllë guëc hiuꞌu të parë bëldaguë rall daaꞌ catë nagaꞌa nguiu narac lluꞌu. Bëldaguë rallin entrë de ladi ra mënë hashtë delantë lu Jesús. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë ra mësë shtë lëy nu ra fariseo guzublú quëhunë rall llgabë. Guniꞌi rall laꞌni lduꞌu rall: “¿Chu ndëꞌë? Blac diꞌdzë dzabë ruadíꞌdzëll cuntrë Dios purquë tubsë Dios runë perdunë duldë, lëdë núdiꞌi mënë.” 


text:
Parë gac bëꞌa të nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu, nu napa pudërë parë guna perdunë duldë, gulë guná. Iurní repi më lu nguiu narac lluꞌu galguidzë llunguë: ―Lul rniaꞌa, guasuldí. Bëtëá shtaaꞌl nu bëagzë́ lídchil. 


text:
<pb/>Lueguë lëꞌë nguiu narac lluꞌu galguidzë, guasuldíll delantë lu rall. Bëtëall shtaaꞌll nu bëagrill lídchill. Bëdë́ꞌëll graci lu Dios. Llëruꞌbë na pudërë shtë më, guníꞌill. 


text:
Grë mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Bëchiꞌchi rall tantë rdzëbë rall. Guniꞌi rall: ―Neꞌ guná hiaꞌa cusë ruꞌbë nadë riasë́diꞌiaꞌa. Jesús gunaꞌbë lëꞌë Leví (Mt. 9.9‑13; Mr. 2.13‑17) 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëruꞌu guëꞌdchi ni. Guná më lu tubi nguiu narunë cubrë impuestë. Lëll Leví nu guzúbëll lugar catë riatilli mënë impuestë. Guniꞌi Jesús lu Leví: ―Gudeꞌe naldë na. 


text:
<pb/>Más despuësë Leví gunibëꞌa gac tubi laní parë Jesús lidchi Leví. Zihani mënë narunë cubrë impuestë bëdchini rall. Lëꞌë rall con más mënë guzubë rall lu mellë con Leví nu Jesús. 


text:
Perë ra fariseo nu mësë shtë ra fariseo guzublú guniꞌi rall cuntrë ra shini gusëꞌdë më; guniꞌi rall: ―¿Pëzielú raunú të con ra pecadurë nu con ra narunë cubrë impuestë nu ruuꞌnú të lëꞌë rall? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu rall: ―Ra narac lluꞌu, rquiꞌni rall tubi ducturë perë el quë nabëráquëdiꞌi, adë rquíꞌnidiꞌill ducturë. 


text:
Zeldë guënaꞌba gac salvar ra pecadurë të guëabrí lduꞌu rall con Dios. Na adë zeldë guënáꞌbëdiaꞌa mënë narniꞌi nápëdiꞌi duldë. Gunaꞌbë diꞌdzë mënë lu Jesús shcuendë ayunë (Mt. 9.14‑17; Mr. 2.18‑22) 


text:
<pb/>Iurní ra fariseo gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Jesús: ―Ra shini gusëꞌdë Juan Bautista quëhunë rall ayunë zihani vueltë nu zihani ruadiꞌdzënú rall Dios, nu ra shini gusëꞌdë fariseo runë rall zni. ¿Pëzielú shini gusë́ꞌdël rau rall; ruuꞌ rall? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi iurní: ―¿Pë zunë të obligar ra invitadë shtë saꞌa gunë rall ayunë mientras cabezënú rall lliguë? 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús comparaciuni rëꞌ: ―Ni tubi chu rúnëdiꞌi rumiendë lu lari gushë con lari cubi, purquë si talë guëguëuꞌl lari bëuldë con lari cubi, rcheꞌzë lari cubi. Adë rgáꞌadiꞌi rluaꞌa lari cubi rëuꞌ lu lari gushë. 


text:
Ni tubi adë rgutsaꞌu vini cubi laꞌni bulsë gushë. Adë gúnëdiꞌi bulsë gushë gan lu fuersë shtë vini cubi. Ríꞌezë bulsë gushë nu lëꞌë vini guëllëꞌë lu guiuꞌu. 


text:
El quë naruuꞌ vini nanapë tiempë, rac shtúꞌudiꞌill gull vini cubi purquë rniꞌill: “Vini nanapë tiempë na mejurë”.<pb/>


text:
Guzac tubi dzë narziꞌi lduꞌu mënë, gudëdë Jesús con ra shini gusëꞌdë më catë nanú trigu. Lëꞌë shini gusëꞌdë më caniashi raiꞌ duꞌu shtë trigu nu quëshá guiaꞌa raiꞌ guëc duꞌu parë guëruꞌu bëꞌdchi gau raiꞌ. 


text:
Iurní ra mënë religiusë fariseo nazugaꞌa ngaꞌli, guná rall pë quëhunë raiꞌ. Gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Jesús: ―¿Pëzielú runë të lo quë naná providë quëhunë të dzë narziꞌi lduꞌu mënë? 


text:
<pb/>Jesús bëquebi lu rall: ―¿Pë adë bíꞌldidiꞌi të lo quë nabëꞌnë David guahietë? Iurë bëldiaꞌnë grë shmënë David, 


text:
guatë́ David lidchi Dios. Gunaꞌzi David guetështildi sagradë nabëdchiꞌbë bëshuzi lu Dios. Gudáu David. Bëdëꞌë David gudáu ra mënë nazeꞌdënú lë́ꞌiꞌ. Perë guetështildi sagradë niétiquë bëshuzi ráuhin. Naprovidë gau cualquier mënë. 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Napa derechë guënibë́ꞌahia pë cusë gunë ra mënë dzë descansë. Tubi nguiu nagubidchi tubi guiáꞌaiꞌ (Mt. 12.9‑14; Mr. 3.1‑6) 


text:
<pb/>Guzac stubi dzë narziꞌi lduꞌu mënë guatë́ Jesús iáduꞌu. Quëgluaꞌa më dizaꞌquë lu ra mënë. Ndë zugaꞌa tubi nguiu nagubidchi guiáꞌaiꞌ ladë ldi. 


text:
<pb/>Ra mësë shtë lëy con ra fariseo quëgldaꞌchi rall lëꞌë më parë guëná rall nia pë gunë më dzë narziꞌi lduꞌu mënë. Quëgldaꞌchi rall nia zunëac më parë guëdzelë rall mudë parë pë gunënú rall lëꞌë më. 


text:
Perë Jesús guc bëꞌa pë llgabë quëhunë rall. Iurní guniꞌi më lu nguiu nagubidchi guiáꞌaiꞌ: ―Gudeꞌe ndëꞌë nu guasuldí guëláu. Lëꞌë nguiu ni guasuldill. Guzull catë guniꞌi më. 


text:
Iurní guniꞌi Jesús lu ra nazugaꞌa: ―Rnaꞌbë diꞌdza tubi cusë. ¿Pë rniꞌi lëy shtë hiaꞌa? ¿Gunë nguiu bien u gunë nguiu mal dzë descansë? ¿Zúnëll rumëdi nguiu u zësáꞌnëll gati nguiu? 


text:
<pb/>Iurní Jesús gubiꞌa lu grë ra mënë nabëdëá ngaꞌli. Guniꞌi më lu nguiu: ―Bëldí guiáꞌal. Lueguë bëldí guiáꞌaiꞌ. Lueguë bëáquëll. 


text:
Ra fariseo nu ra mësë nalë́ bëldë́ rall. Iurní guzublú rall guënaꞌbë diꞌdzë lu saꞌ rall pë gunë rall con Jesús. Bëꞌnë Jesús nombrar chiꞌbë chupë shini gusëꞌdë më (Mt. 10.1‑4; Mr. 3.13‑19) 


text:
<pb/>Laꞌni ra dzë ni Jesús ziaꞌa lu dani parë guadiꞌdzënúhiꞌ Dios. Guaꞌa gueꞌlë biadiꞌdzënúhiꞌ Dios. 


text:
Iurná brëgueꞌlë gunaꞌbë më ra shini gusëꞌdë më. Bëꞌnë më nombrar chiꞌbë chupë mënë parë gac rall poshtë shtënë më. 


text:
Ndëꞌë na lë ra poshtë: primërë poshtë lë Simón nu bëdëꞌë më stubi lë́hiꞌ, bërulë́hiꞌ Pedro. En seguidë na Andrés, bëchi Simón. Nanú Jacobo, nu Juan nu Felipe nu Bartolomé, 


text:
nu Mateo nu Tomás nu Jacobo. Jacobo na shini Alfeo. Nu bëꞌnë Jesús nombrar Simón nanapë llëruꞌbë ánimo parë lëy. 


text:
Nu nanú Judas, shini Jacobo con stubi Judas nabërulë́ Iscariote, el quë nabëꞌnë intriegu lëꞌë Jesús. Jesús bëluaꞌa zihani mënë (Mt. 4.23‑25) 


text:
<pb/>Jesús con ra shini gusëꞌdë më, bietë raiꞌ lu dani. Cabezë raiꞌ lu lumë shtë dani con zihani narianaldë lëꞌë më. Nu zeꞌdë mënë zihani de Judea nu Jerusalén nu zeꞌdë rall regiuni shtë Tiro nu Sidón naquë́ ruaꞌ nisë ruꞌbë. Bëdchini rall parë guëquë́ diaguë rall shtiꞌdzë Jesús, nu parë gunë më rumëdi ra galguidzë shtë rall. 


text:
Grë mënë rac shtuꞌu rall guëgaꞌldë rall shabë më parë guëac rall. Bënëac më narac lluꞌu con pudërë shtënë më. Ra naguëquitë lduꞌu nu ra nadë guëquítëdiꞌi lduꞌi (Mt. 5.1‑12) 


text:
<pb/>Iurní Jesús gubiꞌa lu shini gusëꞌdë më, nu guníꞌiꞌ: ―Dichusë të, adë nápëdiꞌi të zihani cusë shtë guë́ꞌdchiliu perë rnibëꞌa Dios lëꞌë të; tsutë́ të lugar catë na më Rëy. 


text:
<pb/>’Dichusë të, napë të nicidá laꞌni lduꞌu të iurneꞌ. Gunë të recibir lo quë narquiꞌni të. ’Dichusë të, lëꞌë të naruꞌnë iurneꞌ. Guëquitë lduꞌu të. 


text:
<pb/>’Dichusë të iurë rna záꞌquëdiꞌi mënë lu të, nu iurë rgu rall lëꞌë të iáduꞌu, iurë rushtiá rall guëc të, nu iurë guëniꞌi mënë na të cusë mal. Gunë rall grë ndëꞌë purquë na të shmëna, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Gulë bëquitë lduꞌu të nu gulë bëchesë tantë rquitë lduꞌu të dzë naguëniꞌi mënë cuntrë lëꞌë të. Zni ra shtadë guëlú rall bëꞌnë rall cuntrë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. Gulë bëquitë lduꞌu të purquë napë më tubi premi ruꞌbë gubeꞌe parë lëꞌë të. 


text:
<pb/>’Nu rniaꞌa lu të nanapë grë lo quë narac shtuꞌu të. Prubi de lëꞌë të purquë guëdchini tiempë guëaꞌnë të sin quë adë pë nápëdiꞌi të. ’Nu rniaꞌa lu të nabëquitë lduꞌi guë́ꞌdchiliu. Prubi de lëꞌë të purquë despuësë guꞌnë të nu cushtiá të. 


text:
<pb/>’Nu rniaꞌa lu të nanapë gustë iurë lëꞌë mënë rniꞌi bien de lëꞌë të. Prubi de lëꞌë të purquë na të ziquë shtadë guëlú të. Shtadë guëlú të guniꞌi rall bien de nguiu bishi naguniꞌi na rall siervë shtë Dios. Jesús guniꞌi: “Gulë gac shtuꞌu enemigu shtënë të” (Mt. 5.38‑48; 7.12) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Rniaꞌa lu të nabini shtiꞌdza, gulë guc shtuꞌu ra narldënú lëꞌë të. Gulë bëꞌnë bien lu contrari shtë të. 


text:
Si talë chu cubë́ lul, adë rúnëdiꞌil ziquë bë́ꞌnëll; más bien bëdëꞌë lë́ꞌël cubëll stubi ladë. Si talë chu rquëduꞌu guëdchisú shábël, bëdëꞌë lë́ꞌël guëdchisull shmánguël. 


text:
Gulë bëdëꞌë nacaꞌa el quë narnaꞌbë lul. Si talë chu rdchisú pë nápël, adë guënáꞌbëdiꞌil lull parë guënéꞌellin. 


text:
<pb/>’Si talë rac shtúꞌul lë́ꞌësë narac shtuꞌu lë́ꞌël, ¿pë premi gápël? purquë ra mënë mal rac shtuꞌu rall el quë narac shtuꞌu lëꞌë rall. 


text:
Si talë runë të bien lë́ꞌësë narunë bien con lëꞌë të, ¿chu guëneꞌe premi cáꞌal? purquë ra mënë mal runë rall bien con saꞌ rall. 


text:
Si talë rúnël prështë dumí lë́ꞌësë ra naguëdchigrë́ lëꞌë dumí, ¿chu guëneꞌe premi cáꞌal? Ra mënë mal runë rall prështë dumí; quëbezë rall quilli mënë mizmë cantidá dumí. 


text:
Perë rniaꞌa lu të, gulë guc shtuꞌu ra mënë narunë cuntrë lëꞌë të. Gulë bëꞌnë bien con grë mënë. Gulë bëꞌnë prështë aunquë adë guëdchigrë́diꞌi rall dumí. Si talë quëhunë të ra cusë ni, gapë të premi ruꞌbë nu na të ziquë shini Dios nacabezë gubeꞌe. Pues Dios rac shtúꞌuiꞌ ra mënë mal nu quëhunë më bien con ra mënë nanadë rdë́ꞌëdiꞌi graci lu më. 


text:
Gulë bëgaꞌa lduꞌu të ra mënë igual ziquë Shtadë të rgaꞌa ldúꞌiꞌ lëꞌë ra mënë. Jesús guniꞌi: “Adë rúnëdiꞌil juzguë saꞌl” (Mt. 7.1‑5) 


text:
<pb/>’Nu rniaꞌa lu të, adë rúnëdiꞌil juzguë saꞌl purquë gunë më juzguë lë́ꞌël igual ziquë quëhúnël juzguë saꞌl. Adë rúnëdiꞌil condenar mënë, nu Dios gúnëdiꞌi më condenar lë́ꞌël. Gulë bëꞌnë perdunë saꞌ të guëdubinú ldúꞌul nu Dios gunë më perdunë lëꞌë të. 


text:
Gulë bëdëꞌë nacaꞌa nabënápëdiꞌi, iurní gunë Dios igual con lëꞌë të. Guëneꞌe më medidë completë hashtë guëquiꞌchi mëhin, hashtë guëniꞌbi mëhin, hashtë guërëꞌtsin, guëneꞌe më caꞌa të. Medidë nardë́ꞌël mizmë medidë gúnël recibir. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús tubi comparaciuni: ―¿Gu rac guësë́ ciegu stubi ciegu? Guërupë rall ldaguë rall laꞌni guëru. 


text:
Tubi narsëꞌdë lu mësë shtë́nëll, nádiꞌill más më ruꞌbë quë mësë shtë́nëll, perë iurë tsalú studi shtë́nëll, iurní gáquëll ziquë mësë shtë́nëll. Gulë guná bien guadë guëluaꞌa lëꞌë të. 


text:
¿Lla guëníꞌil lu saꞌl: “Amigu, bëneꞌe sí guëdchisúa guiꞌlli nananú laꞌni slul”? Perë lë́ꞌël rnádiꞌil trunquë laꞌni slul. Lë́ꞌël nal falsë; gulú primërë trunquë nananú laꞌni slul, iurní gac guënal bien parë cul guiꞌlli laꞌni slu saꞌl. Ra nashi naquë́ lu hiaguë rluaꞌa pë clasë hiaguë (Mt. 7.17‑20; 12.34‑35) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Nanë́ mieti hiaguë zaꞌquë rnéꞌediꞌin nashi mal, nu hiaguë mal rnéꞌediꞌin nashi zaꞌquë. 


text:
Ra nashi naquë́ lu hiaguë rluaꞌa pë clasë hiaguë nahin. Adë tsagllíꞌidiꞌi ra mënë nashi higu lu hiaguë guitsë nu adë guësiétëdiꞌi ra mënë uvë lu hiaguë guitsë. 


text:
Tubi më zaꞌquë ruadiꞌdzë cusë zaꞌquë purquë nabënë na lduꞌu mënë ni. Perë tubi mënë mal ruadíꞌdzëll cusë nadë rlluíꞌidiꞌi purquë lë́ꞌësë mal nanú laꞌni ldúꞌull. Lo quë nananú laꞌni lduꞌu mënë ruadiꞌdzë rall. Comparaciuni shtë chupë nabëzaꞌa hiuꞌu (Mt. 7.24‑27) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús lu ra mënë: ―Rniꞌi të nahia el quë narnibëꞌa lëꞌë të ziquë shtadë të perë rúnëdiꞌi të cumplir shtiꞌdza. 


text:
Nall ziquë tubi nguiu narzaꞌa tubi hiuꞌu. Gudánill guetë catë naguëdchi guiuꞌu. Bëzáꞌall hiuꞌu lu cimientë shtë guëꞌë. Iurë lëꞌë nisë guaruꞌbë nu bëdëꞌë nisë hashtë guëaꞌ hiuꞌu, perë ni adë bëníꞌbidiꞌi hiuꞌu purquë zubë hiuꞌu lu guëꞌë. 


text:
Perë el quë narini shtiꞌdza perë rúnëdiꞌill cuendë, na ziquë tubi nguiu narzaꞌa tubi hiuꞌu lu iuꞌlli perë nídiꞌi cimientë shtë hiuꞌu. Iurë guaruꞌbë nisë nu bëdëꞌë nisë hashtë guëaꞌ hiuꞌu, gurëhin lueguë. Completamente gualúhin sin ni tubi adë bë bëáꞌnëdiꞌi.<pb/>


text:
Ndë guquëreldë tubi capitán më rumanë narnibëꞌa tubi gahiuꞌa suldadë. Nápëll tubi muzë narac lluꞌu hashtë hia rlullë muzë. Lëꞌë më rumanë nalë́ rac shtúꞌull muzë shtë́nëll. 


text:
Iurë bini capitán lo quë nabëꞌnë Jesús, bëshéꞌldëll bëldá më gushë israelitë parë tsaglliꞌi rall lëꞌë Jesús; guidë më nu gunë më rumëdi muzë narac lluꞌu. 


text:
Ra më gushë bëdchini rall catë nanú Jesús nu guaglaꞌguë bëꞌnë rall ruëguë lu më. Guniꞌi rall: ―El quë nabësheꞌldë lëꞌë naꞌa lul, runë tucarë gúnël favurë narac shtúꞌull. 


text:
<pb/>Guanú Jesús lëꞌë rall lidchi capitán. Iurë hia ziagdchini rall hiuꞌu shtë capitán, bësheꞌldë capitán bëldá amigu shtë́nëll. Guniꞌi rall lu Jesús shtiꞌdzë capitán: ―Dadë, tsutë́diꞌil lidcha purquë më ruꞌbë nal. Na adë chu nádiaꞌa. 


text:
Adë rúnëdiꞌi tucara guëniaꞌa lul, por ni bësheꞌlda guidë guëlliꞌi ra mënë lë́ꞌël. Rialdí lduaꞌa sulamëntë guëníꞌil tubi diꞌdzë, guëac shmuza. 


text:
Na runa lo quë narniꞌi ra narnibëꞌa na. Nu napa suldadë narunë narnibë́ꞌahia. Iurë guepia lu túbill, tsall; rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. Nu iurë guëniaꞌa lu stúbill, guídëll; lueguë rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. Iurë guënibë́ꞌahia lu muzë gúnëll dchiꞌni, lueguë rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. 


text:
<pb/>Iurë bini Jesús shtiꞌdzë capitán, guasë́ lduꞌu më tantë gualdí lduꞌu capitán. Bëdchigrë́ lu më; gubiꞌa më lu mënë nazianaldë lëꞌë më; guniꞌi më lu rall: ―Guldía, ni tubi israelitë adë rialdídiꞌi lduꞌu rall na cumë ziquë rialdí lduꞌu capitán rëꞌ. 


text:
<pb/>Iurë bëabrí ra amigu shtë capitán lídchill, guná rall lu muzë. Hia lëꞌë muzë bëac. Jesús bëldishtë́ tubi tëgulë shini naꞌa viudë 


text:
<pb/>Iurní Jesús ziaꞌa parë guëꞌdchi nalë́ Naín. Ra shini gusëꞌdë më con zihani mënë, bëꞌnë raiꞌ compañi lëꞌë më. 


text:
Iurë ziagdchini raiꞌ cerquë ruaꞌ guëꞌdchi, bëdzaꞌguëlú raiꞌ ra mënë naziacaꞌchi tubi tëgulë. Tëgulë ni na tubsë shini lu shníꞌaiꞌ, nu shníꞌaiꞌ náhiꞌ viudë. Zihani mënë shtë guëꞌdchi, bëꞌnë rall compañi parë ziacaꞌchi rall tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guabiꞌguë nu bëdchiꞌbë guiaꞌa më guëc cajón. Hia nanuaꞌa lëꞌë tëgulë guzudchí. Jesús guniꞌi lu tëgulë: ―Lë́ꞌël, na rniaꞌa lul, guashtë́ ngaꞌli. 


text:
<pb/>Lueguë lëꞌë tëgulë guashtë́ nu guzubë ldill. Guzublú ruadíꞌdzëll. Iurní Jesús bëdëꞌë lëꞌë nguiu ni lu shniꞌa nguiu. 


text:
Grë mënë guná gubani nguiu ni; bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guzublú guniꞌi rall: ―Llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Hia bëdchini tubi më ruꞌbë naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios entrë lëꞌë hiaꞌa. Nu guniꞌi rall: ―Bëagná lduꞌu Dios shtiꞌdzë më; bidë guëdchini më con lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Por guëdubi nezë nu hashtë grë lugar shtë Judea, guniꞌi ra mënë lu saꞌ rall bëldishtë́ Jesús tubi tëgulë. Juan Bautista bësheꞌldë chupë mënë lu Jesús (Mt. 11.2‑19) 


text:
<pb/>Bini Juan lo quë nabëꞌnë Jesús purquë ra nazianaldë lëꞌë Juan biadiꞌdzë rall lu Juan. Iurní gunaꞌbë Juan chupë shmë́niꞌ. 


text:
Bësheꞌldë Juan lëꞌë raiꞌ lu Dadë Jesús parë tsagnaꞌbë diꞌdzë raiꞌ si talë lëꞌë më na el quë nanapë quë guëdchini, lë Cristo, u cuezë mënë stubi më naguëdchini. 


text:
Bëdchini raiꞌ catë nanú Jesús. Guniꞌi raiꞌ lu më: ―Juan Bautista bësheꞌldë lëꞌë naꞌa parë guënaꞌbë diꞌdzë naꞌa, ¿pë lë́ꞌël nal el quë nanapë quë guëdchini, Cristo, u guëbezë naꞌa stúbiꞌ? 


text:
<pb/>Mizmë iurë nabëdchini ra shmënë Juan, bënëac Jesús zihani mënë narac lluꞌu de grë clasë galguidzë nu guëëꞌdzu. Bëgú më mëdzabë nananú laꞌni lduꞌu mënë. Bënëac më zihani ciegu. 


text:
Iurní guniꞌi Jesús lu shmënë Juan: ―Gulë tsagniꞌi lu Juan lo quë naguná të nu lo quë nabini të. Gulë guniꞌi lúhiꞌ con pudërë shtëna bëac ra ciegu. Ra cujë bëac zaꞌquë guëaꞌ rall. Ra narac lluꞌu galguidzë naruꞌdzë ládiꞌ, bëac rall. Ra naná cueꞌtë bëac diaguë rall. Ra tëgulë gubani rall con pudërë shtëna. Ra mënë prubi rini rall dizaꞌquë shtë Dios. 


text:
<pb/>Iurë ra shmënë Juan ziaꞌa, Jesús guzublú guníꞌiꞌ lu ra mënë shcuendë Juan: ―¿Chu guagbiꞌa të lúhiꞌ ruaꞌ guëëꞌgu Jordán? ¿Pë guná të tubi nguiu fuertë u tubi nguiu ziquë guiꞌlli narniꞌbi mbë? 


text:
¿Chu guagbiꞌa të lúhiꞌ? Adë gunádiꞌi të tubi nguiu nanacu con lari zaꞌquë. Bien nanë́ të ra nanacu lari chulë, ra nabani con galëlujë, quëreldë rall lidchi ra rëy. 


text:
¿Lla na nguiu naguagbiꞌa të lúhiꞌ? ¿Gu náhiꞌ ziquë tubi nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë? Rniaꞌa lu të Juan napë más llëruꞌbë dchiꞌni quë ra mënë naquëreldë guahietë. 


text:
Ra Sagradas Escrituras rniꞌi shcuendë Juan:<pb/>Rsheꞌlda el quë narniꞌi por na delantë lul<br/>parë gúniꞌ preparar nezë delantë lul. 


text:
Rniaꞌa lu të entrë grë ra mënë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios lu ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, ni tubi rall na rall más më naruꞌbë quë Juan Bautista. Perë guná, el quë natsutë́ shnezë Dios catë rnibëꞌa më, aunquë nádiꞌi më naruꞌbë, nápëll más dchiꞌni llëruꞌbë quë Juan. 


text:
<pb/>Ra mënë nabëchuꞌbë nisë Juan nu ra narunë cubrë impuestë nabëchuꞌbë nisë Juan, iurë bini rall shtiꞌdzë Juan, guniꞌi rall bënë nu justë na Dios. 


text:
Perë ra më religiusë fariseo nu ra mësë narluaꞌa lëy, gunë́diꞌi rall niachuꞌbë nisë Juan lëꞌë rall. Bëquë́ guiaꞌa rall voluntá shtë Dios parë mizmë lëꞌë rall. 


text:
Na rall ziquë llguëꞌnë. Rzubë llguëꞌnë; rguitë rall lu llguëaꞌ. Rushtiá rall lu saꞌ rall; rniꞌi rall: “Bëdiꞌldi naꞌa musiquë shtë saꞌa perë adë në́diꞌi të guëguiꞌi të. Bëdiꞌldi naꞌa marchë shtë tëgulë perë adë bíꞌnidiꞌi të. Ni tubi cusë rëuuꞌdiꞌi lduꞌu të.” 


text:
Bidë guëniꞌi Juan lu të. Adë gudáudiꞌi Juan guetështildi nu biiꞌdiꞌiꞌ vini, perë lëꞌë të guniꞌi të nápiꞌ tubi mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
Iurní bëdchinia, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu; rauha lu laní, nu ruha vini, perë rniꞌi të rau shaꞌta. Rniꞌi të ruha zili vini. Rniꞌi të nahia amigu shtënë ra pecadurë. Amigu shtënë ra narunë cubrë impuestë, rniꞌi të. 


text:
Manërë nacanihunë Dios na ziquë llni; rluaꞌain laꞌni vidë shtë ra naná sabi de verdá. Jesús gua lidchi Simón naná fariseo 


text:
<pb/>Tubi fariseo lë Simón bë́ꞌnëll invitar lëꞌë Jesús parë tsa më lídchill të gaunú më lë́ꞌëll. Jesús gua lídchill nu guzubë më lu mellë. 


text:
Iurní bëdchini tubi naꞌa nanapë zihani nguiu. Quëreldë naꞌa lu mizmë guëꞌdchi. Iurë bini naꞌa lëꞌë Jesús ziatáu lidchi fariseo, bëdchininú naꞌa tubi bëtë́i naná guëꞌë; gadzëhin sëiti nashi. 


text:
Bëzullibi naꞌa guëaꞌ Jesús catë cabezë më. Biꞌni naꞌa nu guzublú radzë guëaꞌ më con nisë narruꞌu slu naꞌa. Lueguë bëshá naꞌa guitsë guëc naꞌa guëaꞌ më parë guëbidchi guëaꞌ më. 


text:
Iurë guná Simón lo quë nabëꞌnë naꞌa, bë́ꞌnëll llgabë: “Si talë lëꞌë nguiu nabëna invitar lidcha, na tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, niadë́ꞌëiꞌ cuendë pë clasë naꞌa na el quë nabëdchini lúhiꞌ. Nall tubi naꞌa nanapë zihani duldë.” 


text:
Iurní guniꞌi Jesús lu Simón: ―Moni, rac shtuaꞌa guëniaꞌa lul. Guniꞌi Simón: ―Mësë, ¿pë rac shtúꞌul guëníꞌil lua? 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Guc chupë nguiu nazéꞌbi dumí lu nargudini. Túbill nazeꞌbi gaꞌi gahiuꞌa bëllë bëdchichi. Stúbill nazeꞌbi cincuenta bëllë bëdchichi. 


text:
Perë ni tubi de lëꞌë rall nápëdiꞌi rall dumí parë quilli rall. Lëꞌë nargudini bë́ꞌnëll perdunë guërupë rall. ’Gunaꞌbë diꞌdza lul, Moni, ¿guadë de lëꞌë rall rac shtuꞌu más lëꞌë nargudini dumí? 


text:
<pb/>Simón bëquebi: ―Lluáꞌahia el quë narzeꞌbi más llëruꞌbë dumí rac shtúꞌull más lëꞌë nargudini dumí. Guniꞌi Jesús iurní: ―Guldil, zni nahin. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Jesús guná lu naꞌa nu guniꞌi më lu Simón: ―Hia gunal lla bëꞌnë naꞌa rëꞌ. Gutë́a lídchil. Bënéꞌediꞌil nisë parë tsati guëahia ziquë na custumbrë, perë lëꞌë naꞌa rëꞌ bëgaꞌdzë guëahia con nisë narruꞌu slúhi. Nu bëcuë́ꞌdchill guëahia con guitsë guë́quëll. 


text:
Adë bëtsagruaꞌdíꞌil guiahia ziquë na custumbrë, perë naꞌa rëꞌ dizdë iurë bëdchinia, adë rbézëdiꞌi rtsagruaꞌ naꞌa guëahia. 


text:
Rniaꞌa lul de quë duldë zihani shtë́nëll naperdunë; por ni nalë́ rac shtúꞌull na. Perë el quë naguc perdunë duꞌpë, duꞌpsë rac shtúꞌull na. 


text:
<pb/>Ra invitadë nazúbëgaꞌa con Jesús, guzublú rniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Chu rníꞌill nall? Rníꞌill nápëll pudërë gúnëll perdunë duldë shtë mënë. 


text:
Despuësë de ni, lëꞌë Jesús ziaꞌa zihani guëꞌdchi nu ranchi parë guadiꞌdzë më dizaꞌquë shtë Dios lla tsutë́ mënë shnezë Dios. Ra chiꞌbë chupë poshtë guanaldë raiꞌ lëꞌë Jesús. 


text:
Nu ra naꞌa zianaldë rall Jesús; antsë bënëac Jesús lëꞌë rall narac lluꞌu. Gulú më mëdzabë laꞌni lduꞌu ra nanapë mëdzabë. Entrë lëꞌë rall zianaldë María Magdalena nabëruꞌu gadchi mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
Nu zianaldë Juana, tseꞌlë Chuza naná encargadë gapë lidchi Herodes. Nu zianaldë Susana con zihániruꞌu naꞌa nabëdëꞌë dumí shtë rall parë el quë narquiꞌni Jesús nu ra shini gusëꞌdë më. Comparaciuni shtë nartëꞌtsë bëꞌdchi (Mt. 13.1‑9; Mr. 4.1‑9) 


text:
<pb/>Bëdëá zihani mënë lu Jesús. Bëdchini ra mënë de grë ladë. Guniꞌi më tubi comparaciuni lu rall: 


text:
<pb/>―Tubi nguiu guagtëꞌtsë bëꞌdchi lachi. Duꞌpë bëꞌdchi gulaguë lu nezë. Ngaꞌli bëlú mënë guëquin. Iurní bëdchini ra maꞌñi; gudáu maꞌñi bëꞌdchi. 


text:
Stubi tantë bëꞌdchi gulaguë lu guiuꞌu guëꞌë. Iurë lëꞌë bëꞌdchi gutsëlú, lueguë gubidchi plantë purquë duꞌpë shcupë nanú. 


text:
Stubi tantë bëꞌdchi gulaguë ladi guiꞌlli guitsë. Gualdani bëꞌdchi perë guni guiꞌlli guitsë guëquin. 


text:
Perë stubi partë bëꞌdchi gulaguë lu guiuꞌu zaꞌquë. Gualdanin. Guaruꞌbin nu bëdëꞌëin cusechë hashtë tubi gahiuꞌa por tubin. Iurní Jesús guniꞌi fuertë: ―Si talë rac shtúꞌul tsasël, gulë bëquë́ diaguë bien shtiꞌdza. Guniꞌi Jesús pëzielú guniꞌi më ra comparaciuni (Mt. 13.10‑17; Mr. 4.10‑12) 


text:
Guniꞌi më: ―Rniaꞌa lu të, Dios bëꞌnë favurë parë tsasë́ të lla rnibëꞌa më ziquë Rëy. Antsë guasë́diꞌi mënë ra cusë ni. Ra mënë nanë́diꞌi tsasë́ shtiꞌdza, na rniaꞌa lu rall con comparaciuni të rna rall perë adë riasë́diꞌi rall. Rini rall perë adë rdë́ꞌëdiꞌi rall cuendë pë runë cuntienë ra comparaciuni. Jesús biadiꞌdzë pë runë cuntienë comparaciuni shtë bëꞌdchi (Mt. 13.18‑23; Mr. 4.13‑20) 


text:
<pb/>’Guëniaꞌa lu të pë runë cuntienë comparaciuni nartëꞌtsë bëꞌdchi. Ra bëꞌdchi na ziquë shtiꞌdzë Dios. 


text:
Tubi tantë bëꞌdchi nagulaguë lu nezë, na ziquë ra mënë narini shtiꞌdzë Dios perë ridë mëdzabë, rdchisull shtiꞌdzë Dios lduꞌu ra mënë parë adë tsaldídiꞌi lduꞌu mënë parë gáquëdiꞌi salvar rall. 


text:
Ra bëꞌdchi nagulaguë ladi guëꞌë, na ziquë ra mënë narini shtiꞌdzë Dios nu rcaꞌa rallin con gustë. Ziquë plantë nanapë duꞌpë luꞌchi rialdí lduꞌu rall por duꞌpë tiempë, perë iurë ridë tubi prëbë, rniꞌi guidzë mënë guëc rall, iurní rsaꞌnë rall shtiꞌdzë Dios. 


text:
Ra bëꞌdchi nagulaguë laꞌni guiꞌlli guitsë, na ziquë ra mënë narini shtiꞌdzë Dios nu rianaldë rall nezë shtë më, perë por tantë llgabë shtë dchiꞌni, lla guëbani rall, nu rzebi lduꞌu rall gapë rall zihani dumí, nu por mal deseo nananú laꞌni lduꞌu rall, hia iurní rteꞌein shtiꞌdzë Dios laꞌni lduꞌu rall. Iurní na rall ziquë tubi plantë nadë rnéꞌediꞌi nashi. 


text:
Perë bëꞌdchi nagulaguë lu guiuꞌu zaꞌquë, na ziquë mënë narini shtiꞌdzë Dios. Con guëdubinú lduꞌu rall rialdí lduꞌu rall. Rdëꞌë rall cuendë shtiꞌdzë më. Na rall më pacënci. Na rall ziquë tubi plantë nariaglaꞌguë rdëꞌë nashi zaꞌquë. Comparaciuni shtë lintërnë (Mr. 4.21‑25) 


text:
<pb/>’Ni tubi mënë guësëuꞌldë llni laꞌni lintërnë nu lueguë guëtáꞌull con tubi tëpë u guëzullin guëaꞌ camë, sino quë guiaꞌa zubin parë el quë natsutë́ laꞌni hiuꞌu guëzianí. 


text:
<pb/>’Si talë guëquë́ diaguë të bien, guëneꞌe Dios más llni; perë si talë rúnëdiꞌil cuendë shtiꞌdza, guëdchisú më llni narníꞌil nápël. Shniꞌa Jesús nu ra bë́chiꞌ (Mt. 12.46‑50; Mr. 3.31‑35) 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë shniꞌa Jesús con bë́chiꞌ, bëdchini raiꞌ catë cabezë më, perë gúquëdiꞌi niabiꞌguë raiꞌ lu më por tantë zihani mënë. 


text:
Tubi mënë guanú rsunë lu Jesús. Guníꞌill: ―Lëꞌë shníꞌal nu ra bë́chil zugaꞌa tëchi fuërë. Rac shtuꞌu guadiꞌdzënú raiꞌ lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Perë Jesús repi: ―Ra narquë́ diaguë shtiꞌdzë Dios nu runë rall cumplir narniꞌi më, ni na ra shníꞌahia, ni na ra bëcha. Jesús bëcueꞌdchí nisë ruꞌbë (Mt. 8.23‑27; Mr. 4.35‑41) 


text:
<pb/>Tubi dzë guatë́ Jesús laꞌni barcu con ra shini gusëꞌdë më nu guniꞌi më lu raiꞌ: ―Cha guia hiaꞌa stubi ladë ruaꞌ nisë. Iurní ziaꞌa raiꞌ. 


text:
Mientras ziazú raiꞌ lu nisë, Jesús gutëgaꞌsi. Iurní bëdchini tubi mbë dushë lu nisë. Guatë́ nisë laꞌni barcu hashtë mërë në́ꞌazë barcu laꞌni nisë. 


text:
Lueguë guacuaꞌñi raiꞌ lëꞌë Jesús nu guniꞌi raiꞌ: ―Mësë, Mësë, aquë zati hiaꞌa iurneꞌ. Iurní Jesús guashtë́. Gunibë́ꞌaiꞌ lu mbë nu nisë parë cuedchí nisë. Iurní lueguë gurëdchí nisë. 


text:
Iurní guniꞌi Jesús lu ra shini gusëꞌdë më: ―¿Pë hia adë rialdídiꞌi lduꞌu të Dios? Iurní bëdzëbë raiꞌ nu bëdzëguëëꞌ lduꞌu raiꞌ. Guniꞌi lu saꞌ raiꞌ: ―¿Chull më rëꞌ? tantë pudërë nápiꞌ. Rzuꞌbë diaguë mbë nu nisë shtíꞌdziꞌ. Tubi më gadareno nanapë mëdzabë laꞌni ldúꞌull (Mt. 8.28‑34; Mr. 5.1‑20) 


text:
<pb/>Bëdchini raiꞌ stubi ladë nisë ruꞌbë, ladzë ra më gadareno. Galilea naquë́ stubi ladë ruaꞌ nisë ruꞌbë. 


text:
Bëdchini raiꞌ ruaꞌ guiuꞌu. Bëruꞌu më laꞌni barcu. Lueguë guabiꞌguë tubi nguiu shtë guëꞌdchi gadareno lu Jesús. Por zihani izë rácudiꞌill lari nu adë nídiꞌi lídchill sino quë guquëréldëll laꞌni cuevë catë rgaꞌchi ra tëgulë. Nguiu ni napë zihani mëdzabë fier laꞌni ldúꞌull. 


text:
Iurë guall lu Jesús, bëzullíbill lu më. Gurushtiall. Guníꞌill fuertë lu Jesús: ―¿Pë nápël con na? Jesús. Lë́ꞌël nal shini Dios nacabezë gubeꞌe. Runa ruëguë lul adë guëtiaꞌadiꞌil na lu guiꞌi shtë cashtigu. 


text:
<pb/>Zni guníꞌill purquë más antsë Jesús gunibëꞌa lëꞌë ra mëdzabë fier parë guëruꞌu rall de lëꞌë nguiu. Vidë shtë nguiu ni guc zndëꞌë; zihani vueltë lëꞌë mëdzabë gunaꞌzi lëꞌë nguiu ni. Lëꞌë ra mënë bëldiꞌbi guiáꞌall nu guëaꞌll con cadënë parë gac segurë nguiu ni, perë lë́ꞌëll bëchúguëll cadënë. Lëꞌë mëdzabë bësëlluꞌnë lë́ꞌëll tubi lugar catë nídiꞌi mënë. 


text:
Jesús gunaꞌbë diꞌdzë lull: ―¿Chu lël? Lë́ꞌëll bëquebi: ―Lëhia Chupe Mili. Zihani na naꞌa. Zni guníꞌill purquë zihani mëdzabë gutë́ laꞌni ldúꞌull. 


text:
Tiempë ni nanú zihani guchi lu lumë shtë dani. Quëháu ra ma. Lëꞌë ra mëdzabë bëꞌnë ruëguë lu Jesús tsa rall laꞌni lduꞌu ra guchi. Bëdëꞌë më permisi. 


text:
Iurní bëruꞌu ra mëdzabë laꞌni lduꞌu nguiu. Bëuꞌ rall laꞌni lduꞌu guchi. Iurní bëlluꞌnë ra ma catë naquë́ tubi nisë ruꞌbë. Guzutuꞌu ra ma hashtë guetë laꞌni nisë. Ngaꞌli gualú ra ma. 


text:
<pb/>Ra narapë guchi iurë guná rall pë guc, guaglluꞌnë rall hashtë guëꞌdchi. Biadiꞌdzë rall lu ra mënë naquëreldë guëꞌdchi nu lu ra më nananú lachi pë guc con ra guchi. 


text:
Ra mënë guagbiꞌa rall niaꞌa pë guc. Nu bëdchini rall catë nanú Jesús. Guná rall lu nguiu nananú mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ. Zúbëll culaꞌni Jesús. Nácull lari nu beꞌrquë ruadíꞌdzëll. Bëac zaꞌquë shgábëll. Ra mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. 


text:
Iurní grë ra më gadareno, bëꞌnë rall ruëguë lu më parë guëruꞌu më ladzë rall tantë bëdzëbë rall. Iurní Jesús güeꞌpi laꞌni barcu parë ziáꞌaiꞌ stubi ladë. 


text:
Lëꞌë nguiu nabëruꞌu mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ, bë́ꞌnëll ruëguë lu Jesús parë guëdëꞌë më permisi tsanáldëll lëꞌë më. Perë Jesús gunibëꞌa guëáꞌnëll ládzëll. Guniꞌi më: 


text:
<pb/>―Bëabrí lídchil nu biadiꞌdzë grë lo quë nabëꞌnë Dios con lë́ꞌël. Bëagzëll nu biadíꞌdzëll por guëdubi nezë nu guëꞌdchi lo quë nabëꞌnë Jesús con lë́ꞌëll. Naguzac shtsaꞌpë Jairo nu tubi naꞌa nabëgaꞌldë shabë Jesús (Mt. 9.18‑26; Mr. 5.21‑43) 


text:
<pb/>Bëabrí më stubi ladë ruaꞌ nisë ruꞌbë. Ra mënë quëbezë lëꞌë më nu bëꞌnë rall recibir lëꞌë më. Rquitë lduꞌu rall. 


text:
Iurní bëdchini tubi nguiu lë Jairo. Nall tubi jëfë shtë iáduꞌu. Bëzullíbill lu Jesús. Bë́ꞌnëll ruëguë tsa më lídchill 


text:
purquë Jairo nápëll tubsë shtsáꞌpëll. Napë ntsaꞌpë chiꞌbë chupë izë. Hia rlúllëll. Iurë lëꞌë Jesús ziaꞌa, mënë zihani guanaldë rall lëꞌë më hashtë rteꞌe mënë lëꞌë më. 


text:
<pb/>Nu guanaldë tubi naꞌa con los de más mënë; rllëꞌë rë́nëll. Hia guc chiꞌbë chupë izë rac llúꞌull. Ni chu bë́ꞌnëdiꞌi gan nëáquëll. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi: ―¿Chu bëgaꞌldë shaba? Grë mënë guniꞌi: ―Ni túbidiꞌi. Iurní guniꞌi Pedro: ―Mësë, ra mënë zihani quëgteꞌe rall lë́ꞌël, nu cagsini rall lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Perë Jesús guniꞌi: ―Entrë de lëꞌë të nanú tubi nabëgaꞌldë shaba, purquë guc bë́ꞌahia tubi mënë bëáquëll con pudërë shtëna. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa guc bë́ꞌall adë nídiꞌi mudë gaquin nagaꞌchi. Iurní bëdchínill nu rchíꞌchill nu bëzullíbill lu më. Guníꞌill delantë lu grë mënë pëzielú bëgáꞌldëll shabë më. Guníꞌill lueguë bëáquëll. 


text:
<pb/>Nianá quëadiꞌdzë Jesús, bëdchini tubi mënë nabëruꞌu lidchi Jairo. Guníꞌill lu Jairo: ―Hia lëꞌë shtsáꞌpël gualú guti. Adë rsiúꞌbëdiꞌil más lëꞌë më. 


text:
<pb/>Iurë bini Jesús pë guniꞌi nguiu ni, guniꞌi më lu Jairo: ―Adë rdzë́bëdiꞌil. Guaglaꞌguë tsaldí ldúꞌul na. Lëꞌë shtsáꞌpël guëáquëll. 


text:
<pb/>Iurë guatë́ Jesús lidchi Jairo, gunë́diꞌi më chu niutë́ catë nagaꞌa tëgulë; sulë Pedro nu Juan con shtadë nu shniꞌa ntsaꞌpë guanú më. 


text:
<pb/>Grë mënë biꞌni nu bëꞌnë rall ruidë por lëꞌë tëgulë. Perë Jesús guniꞌi lu rall: ―Adë rúꞌnëdiꞌi të. Gútidiꞌi ntsaꞌpë sino nagaꞌsi niꞌi. 


text:
<pb/>Iurní lueguë bëabrí gubani tëgulë. Guashtë́ ntsaꞌpë lueguë. Gunibëꞌa Jesús të guëdëꞌë rall nagáu ntsaꞌpë. 


text:
Ra shtadë niꞌi guasë́ lduꞌu rall. Perë Jesús gunibëꞌa ni tubi chu lu guadíꞌdzëdiꞌi rall lo quë naguc.<pb/>


text:
Bëtëá Jesús lëꞌë chiꞌbë chupë shini gusëꞌdë më nu bëdëꞌë më pudërë parë guënibëꞌa raiꞌ grë mëdzabë; guëlú raiꞌ mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë nu gunëac raiꞌ narac lluꞌu. 


text:
Bësheꞌldë më lëꞌë raiꞌ parë guëniꞌi raiꞌ lu mënë bëgaꞌa iurë parë guënibëꞌa Dios lëꞌë rall, nu guniꞌi më gunëac raiꞌ grë clasë galguidzë. 


text:
Guniꞌi më: ―Adë pë guáꞌadiꞌi të parë nezë, ni tubi bastunë ni panitë parë quë dumí, ni guetështildi guáꞌadiꞌi të. Gulë biaꞌa tubsë manguë gacu të cadë tubi de lëꞌë të. 


text:
Si talë ca në́diꞌi mënë gunë recibir lëꞌë të, gulë bëruꞌu guëꞌdchi ni. Iurní guëdchibë të gushëguiuꞌu guëaꞌ të cumë ziquë tubi sëñi de quë adë gualdídiꞌi lduꞌu rall dizaꞌquë shtë Dios. 


text:
<pb/>Bëruꞌu raiꞌ. Gua raiꞌ por guëdubi nezë shtë ra guëꞌdchi. Biadiꞌdzë raiꞌ dizaꞌquë shtë Dios. Bënëac raiꞌ narac lluꞌu. Galguti shtë Juan Bautista (Mt. 14.1‑12; Mr. 6.14‑29) 


text:
<pb/>Lëꞌë gubernadurë Herodes bini grë lo quë nabëꞌnë Jesús. Bë́ꞌnëll tantë llgabë perë adë bëdë́ꞌëdiꞌill cuendë chu na Jesús. Bëldá mënë guniꞌi Jesús na Juan Bautista naguashtë́ ladi ra tëgulë. 


text:
Stubi rall guniꞌi Jesús na tëgulë Elías nagubani stubi. Sëbëldá mënë guniꞌi Jesús na tubi nabeꞌdë guëniꞌi shtiꞌdzë Dios más guahietë perë guashtë́hiꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
Herodes guniꞌi: ―Lëdë lë́ꞌëdiꞌi Juan ndë purquë na gunibë́ꞌahia guagchuguë ra suldadë guëc Juan. Gútiꞌ. ¿Perë chu na nguiu rëꞌ? Binia zihani cusë ruꞌbë nabë́ꞌnëll. Herodes guc shtuꞌu guënall lu Jesús. Jesús bëdëꞌë nagáu más de gaꞌi mili mënë (Mt. 14.13‑21; Mr. 6.30‑44; Jn. 6.1‑14) 


text:
<pb/>Iurë bëabrí ra poshtë, biadiꞌdzë raiꞌ lu Jesús lo quë nabëꞌnë raiꞌ. Biaꞌa më lëꞌë raiꞌ tubi lugar catë nídiꞌi mënë cerquë ruaꞌ guëꞌdchi Betsaida. 


text:
Perë iurë bini ra mënë cabezë më lugar ni, guanaldë rall lëꞌë më. Nu Jesús bëꞌnë recibir lëꞌë rall con gustë. Biadiꞌdzë më lu rall lla gac salvar rall, nu bënëac më narac lluꞌu. 


text:
<pb/>Bëgaꞌa iurë gunaꞌzi guadzeꞌ, iurní bëdchini ra poshtë lu më. Guniꞌi raiꞌ: ―Gunibëꞌa lu ra mënë tsa rall guëꞌdchi lugar catë nanú mënë. Gau rall nu tsa rall descansë purquë ni tubi mënë quëréldëdiꞌiꞌ ndëꞌë. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi iurní: ―Gulë bëdëꞌë nagáu rall. Lëꞌë ra shini gusëꞌdë më bëquebi raiꞌ: ―Nápaꞌa gáꞌisë guetështildi con chupë mbeldë. ¿Ca lu tsasiꞌi naꞌa guetështildi gau ra mënë rëꞌ? 


text:
<pb/>Nanú más de gaꞌi mili nguiu nazugaꞌa. Jesús guniꞌi lu ra shini gusëꞌdë më: ―Gulë guniꞌi lu ra mënë të subë mënë cadë grupë masiá de cincuenta mënë. 


text:
Iurní Jesús gunaꞌzi gaꞌi guetështildi con chupë mbeldë. Guná më lu gubeꞌe. Bëdëꞌë më graci lu Dios. Bëshullë më guetështildi nu belë mbeldë. Bëdë́ꞌëiꞌ guetështildi cuaꞌa ra poshtë. Lëꞌë raiꞌ guatiꞌdzë raiꞌ guetështildi cuaꞌa ra mënë. 


text:
Grë rall gudáu rall hashtë ca lu bielë rall. Iurní ra shini gusëꞌdë më bëtsadzë́ chiꞌbë chupë tëpë ra pedasë nabëꞌnë subrë. Bëquebi Pedro Jesús náhiꞌ Cristo (Mt. 16.13‑19; Mr. 8.27‑29) 


text:
<pb/>Tubi dzë gua Jesús lë́ꞌësë më tubi lugar. Quëadiꞌdzënú më Dios. Iurní bëdchini ra shini gusëꞌdë më lu më. Gunaꞌbë diꞌdzë Jesús lu raiꞌ: ―¿Chu rniꞌi ra mënë nahia? 


text:
<pb/>Lëꞌë raiꞌ bëquebi raiꞌ: ―Bëldá ra mënë rniꞌi nal Juan Bautista. Sëbëldá mënë rniꞌi nal Elías. Sëbëldá mënë rniꞌi nal tubi nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios más guahietë. Rniꞌi rall guashtël ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi lu raiꞌ: ―Lëꞌë të, ¿chu rniꞌi të nahia? Pedro guniꞌi: ―Nal Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌal. Guniꞌi Jesús gati më perë despuësë tsashtë́ më (Mt. 16.20‑28; Mr. 8.30―9.1) 


text:
Guniꞌi më lu raiꞌ: ―Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Napë quë guëzac zia. Ra bëshuzi ruꞌbë, ra më gushë shtë iáduꞌu, nu ra mësë shtë lëy, guëquë́ guiaꞌa rall na. Quini rall na perë dzë tsunë despuësë, tsashtë́a ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi më lu grë ra mënë: ―El quë narac shtuꞌu gáquëll shmëna, napë quë gúnëll renunci prupi deseo shtë́nëll. Napë quë gáquëll dispuestë gátill por na. Dzë con dzë napë quë tsanáldëll shneza. 


text:
El quë narac shtuꞌu gapë vidë shtë́nëll, guënítill, perë el quë naguëniti vidë shtë́nëll purquë nall shmëna, guëbánill parë siemprë. 


text:
Si talë chu rtu lúhiꞌ por na nu por shtiꞌdza iurneꞌ, zni na guëtú lua de lë́ꞌëll iurë lëꞌë na guëabría de gubeꞌe. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu perë guëdchininuhia con ra ianglë. Guëluaꞌa llëruꞌbë llni nu pudërë shtë Dios iurë guëabría. 


text:
Guldía rniaꞌa lu të, nanú mënë entrë lëꞌë të guëná rall rnibëꞌa Dios ziquë rëy; despuësë de ni gati rall. Jesús guc cambi delantë lu raiꞌ (Mt. 17.1‑8; Mr. 9.2‑8) 


text:
<pb/>Gudëdë shunë dzë; biaꞌa Jesús Pedro nu Jacobo nu Juan. Ziazú raiꞌ lu dani parë guadiꞌdzënú Jesús Dios. 


text:
Iurë biadiꞌdzënúhiꞌ Dios, guc cambi lu Jesús delantë lu raiꞌ. Shábiꞌ bëac más naquichi hashtë rabtsëꞌin. 


text:
Nanú raiꞌ laꞌni tubi shcahi nanapë llni. Quëadiꞌdzë raiꞌ lla gati Jesús nu lla guëzac zi më ciudá Jerusalén. 


text:
Pedro, Jacobo, nu Juan nalë́ mbëcaꞌldë gunaꞌzi lëꞌë raiꞌ, perë guná raiꞌ lu llni. Guná raiꞌ lla guc cambi Jesús. Nu guná raiꞌ lu chupë nguiu nazunú Jesús. 


text:
Nianá lëꞌë chupë nguiu bësëaꞌnë raiꞌ Jesús, guniꞌi Pedro lu më: ―Mësë, nabënë dzu hiaꞌa ndëꞌë. Guëzaꞌa naꞌa tsunë ranchi, tubin parë lë́ꞌël guëquëréldël; stubin parë Moisés; stubin parë Elías. Perë Pedro rac bë́ꞌadiꞌi pë guníꞌiꞌ. 


text:
Nianá quëadiꞌdzë Pedro, bëdchini tubi shcahi nabësëꞌau grë raiꞌ. Bëdzëbë ra shini gusëꞌdë më iurë lëꞌë Moisés nu Elías nanú laꞌni shcahi. 


text:
Iurní bini raiꞌ tubi bë nabëruꞌu laꞌni shcahi. Guniꞌi bë: ―Ndëꞌë lëꞌë shinia narac shtuaꞌa; gudilia lë́ꞌiꞌ. Gulë bëquë́ diaguë shtíꞌdziꞌ. 


text:
<pb/>Despuësë gualú guniꞌi bë, guná raiꞌ lë́ꞌësë Jesús zúgaꞌa. Ra shini gusëꞌdë më adë biadíꞌdzëdiꞌi raiꞌ lu saꞌ raiꞌ por tubi tiempë lo quë naguná raiꞌ guëc dani. Bënëac Jesús tubi ngulëꞌnë; nanú mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ (Mt. 17.14‑21; Mr. 9.14‑29) 


text:
Ladi ra mënë zeꞌdë tubi nguiu. Guníꞌill fuertë: ―Mësë, bëꞌnë favurë, gudeꞌe guëná shinia, pues tubsë niꞌi napa. 


text:
Nanú tubi mëdzabë narguitsuëꞌ lë́ꞌëll. Rdchibi mëdzabë lë́ꞌëll. Rushtiall nu rruꞌu bëchini ruaꞌll. Rzianë mëdzabë lë́ꞌëll nu iurë ziaꞌa mëdzabë, rdzaguë llgaꞌna. 


text:
Hia bëna ruëguë lu ra shini gusë́ꞌdël parë guëgú raiꞌ mëdzabë laꞌni lduꞌu shinia, perë adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ gan. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu ra mënë: ―Lëꞌë të mënë nadë rialdídiꞌi lduꞌi na, naguëdchi lduꞌu të. ¿Hashtë guc guëbezënuhia lëꞌë të parë tsaldí lduꞌu të? ¿Blac tiempë guca pacënci con lëꞌë të? Guaglliꞌi shínil ndëꞌë. 


text:
<pb/>Iurë guabiꞌguë ngulëꞌnë, lëꞌë mëdzabë bëruꞌldë ngulëꞌnë lu guiuꞌu. Nu bëséꞌsëll ngulëꞌnë, perë Jesús guniꞌi guëc mëdzabë fier, nu bënëac më lëꞌë llguëꞌnë. Iurní Jesús bëdëꞌë ngulëꞌnë guiaꞌa shtádëll. 


text:
Grë ra mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall por llëruꞌbë pudërë shtë Dios. Stubi vësë guniꞌi Jesús lla gátiꞌ (Mt. 17.22‑23; Mr. 9.30‑32) Nianá rdzëguëëꞌ lduꞌu ra mënë lo quë nabëꞌnë Jesús, guniꞌi më lu ra shini gusëꞌdë më: 


text:
<pb/>―Gulë bëquë́ diaguë naguëniaꞌa lu të iurneꞌ, nu adë rëáꞌldëdiꞌi lduꞌu të shtiꞌdza. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu perë gaca intriegu guiaꞌa ra mënë parë quini rall na. 


text:
<pb/>Perë ra shini gusëꞌdë më adë guc bë́ꞌadiꞌi raiꞌ lo quë naguniꞌi Jesús purquë nagaꞌchi na diꞌdzë ni nu adë guasë́diꞌi raiꞌ pë runë cuntienë diꞌdzë shtë Jesús. Nu bëdzëbë raiꞌ nianaꞌbë diꞌdzë raiꞌ lu Jesús pë runë cuntienë lo quë naguniꞌi më. Chu na más më ruꞌbë (Mt. 18.1‑5; Mr. 9.33‑37) 


text:
Jesús bëdëꞌë cuendë pë llgabë quëhunë raiꞌ laꞌni lduꞌu raiꞌ. Iurní bëzú Jesús tubi llguëꞌnë culáꞌniꞌ. 


text:
Guniꞌi më lu raiꞌ: ―El quë naquëhapë tubi llguëꞌnë ziquë ndëꞌë purquë rac shtuꞌu mënë ni na, también na quëhúnëll recibir. Nu mizmë tiempë quëhúnëll recibir el quë nabësheꞌldë na. El quë quëhunë sirvë lu sáhiꞌ entrë lëꞌë të, ni na más më ruꞌbë lu Dios. El quë nadë rníꞌidiꞌi cuntrë lëꞌë hiaꞌa, nall favurë de lëꞌë hiaꞌa (Mr. 9.38‑40) 


text:
<pb/>Iurní Juan guniꞌi lu Jesús: ―Mësë, guná naꞌa tubi nguiu; rgull mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë. Rníꞌill lël parë guënibë́ꞌall ra mëdzabë. Iurní lëꞌë naꞌa gunibëꞌa naꞌa lull adë guëgúdiꞌill mëdzabë purquë adë rsënúdiꞌill lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Perë Jesús guniꞌi: ―Bëdëꞌë sí, gull mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë. Bien quëhúnëll. El quë nadë rníꞌidiꞌi cuntrë lëꞌë hiaꞌa, nall favurë de lëꞌë hiaꞌa. Jesús guniꞌi guëc Jacobo nu Juan 


text:
Bësheꞌldë më bëldá nguiu parë tsa rall guëꞌdchi Samaria. Guagnaꞌbë raiꞌ pusadë parë guëquëreldë raiꞌ. 


text:
Perë ra më guëꞌdchi shtë Samaria, adë gunë́diꞌi rall nihunë rall recibir lëꞌë më purquë guc bëꞌa rall ziaꞌa më nezë parë Jerusalén. 


text:
Iurë Jacobo nu Juan guná raiꞌ në́diꞌi mënë shtë Samaria gunë rall recibir lëꞌë Jesús, guniꞌi raiꞌ lu më: ―Dadë, ¿gu rac shtúꞌul guënibëꞌa naꞌa të guëdchini guiꞌi lu gubeꞌe parë tsequi ra më Samaria ziquë bëꞌnë Elías guahietë? 


text:
<pb/>Iurní Jesús bëdchigrë́ lúhiꞌ; guníꞌiꞌ guëc raiꞌ: ―Llgabë narunë të nádiꞌi bien. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu; rac shtúꞌudiaꞌa tsa mënë gabildi sino rac shtuaꞌa gac salvar mieti. 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús lull: ―Ra ma lachi napë catë rgaꞌsi ma. Ra maꞌñi napë bëcheꞌzë shtë ma lu hiaguë. Perë na nápëdiaꞌa lidcha ca rgaꞌsia. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní Jesús guniꞌi lu stubi nguiu: ―Gudeꞌe naldë na ziquë shmëna. Perë guniꞌi nguiu ni: ―Nia Dadë, perë bëneꞌe permisi despuësë de gati shtada, iurní sënalda lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Jesús repi lull: ―Nanú mënë nadë rialdídiꞌi lduꞌu raiꞌ shtiꞌdza parë guëcaꞌchi rall ra tëgulë. Lë́ꞌël lueguë biadiꞌdzë lu ra mënë lla mudë gac salvar rall. 


text:
<pb/>Iurní stubi nguiu guniꞌi lu Jesús: ―Dadë, sënalda lë́ꞌël perë runa ruëguë lul, bëneꞌe permisi tsahia lidcha primërë, guna despedir shfamilia. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lull: ―El quë naná ziquë naraaꞌnë lachi perë rbíꞌall nezë të́chill, adë rlluíꞌidiꞌill parë tsutëll catë rnibëꞌa Dios. Adë chu guëníꞌidiꞌi nguiu ni nall shmëna.<pb/>


text:
Gudëdë stubi tiempë; iurní gudili Dadë Jesús setenta nguiu. Bësheꞌldë më lëꞌë raiꞌ lu grë ra guëꞌdchi catë rac shtuꞌu më tsa më despuësë. Chupë nguiu bësheꞌldë më tubi ladë. Chupë nguiu bësheꞌldë më stubi ladë. Grë raiꞌ gua. 


text:
Guniꞌi më lu rall: ―Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu na ziquë lachi con ganzaꞌquë perë duꞌpsë na el quë narunë dchiꞌni. Por ni gulë gunaꞌbë lu Dios guësheꞌldë më más nagunë dchiꞌni. 


text:
Adë guáꞌadiꞌi të bëdu shtë dumí. Adë guáꞌadiꞌi të bëdu lari. Adë guáꞌadiꞌi të rachi. Adë gac ldëꞌë të lu nezë parë guadiꞌdzënú të mënë. 


text:
Iurë guëdchini të lidchi mënë, gulë bëꞌnë saludar ra mënë. Gulë guniꞌi lu rall: “Gulë bëꞌnë recibir bendición shtë Dios”. 


text:
Si talë quëreldë nguiu ndë nagunë recibir bendición shtë́nël, cuezënú bendición con lë́ꞌëll; perë si talë guëquë́ guiáꞌall bendición ni, guëabrí guëaꞌnë bendición parë lë́ꞌël stubi. 


text:
Gulë tsaglaꞌguë cuezë të mizmë hiuꞌu ni catë bëꞌnë mënë recibir lë́ꞌël. Gulë gau narneꞌe rall gau të. Gulë biiꞌ lo quë narneꞌe rall purquë zni na el quë narunë dchiꞌni; nápëll derechë gaull lu mellë shtë lamë shtë́hiꞌ. Adë rnítidiꞌi të tiempë ziaꞌa të zihani lidchi mënë. 


text:
Iurë guëdchini të lu guëꞌdchi catë runë ra mënë recibir lëꞌë të, gulë gau lo quë narneꞌe rall gau të. 


text:
Gulë bënëac ra nanapë galguidzë. Gulë guniꞌi lu mënë shtë guëꞌdchi: “Hia bëgaꞌa iurë, guëlladchi zugaꞌa Dios parë guënibëꞌa më lëꞌë të”. 


text:
Perë si talë guëdchini të lu guëꞌdchi catë adë rúnëdiꞌi mënë recibir lëꞌë të, gulë tsa grë nezë shtë guëꞌdchi. 


text:
Gulë guniꞌi: “Gushëguiuꞌu naquë́ guëaꞌ naꞌa, guëdchibë naꞌa ziquë sëñi cuntrë lëꞌë të, të gac bëꞌa të bëdchini naꞌa nu guniꞌi naꞌa lu të bëgaꞌa iurë; guëlladchi zugaꞌa Dios parë guënibëꞌa më lëꞌë të”. 


text:
Rniaꞌa lu të iurë zeꞌdë guëdchini juici shtë Dios, ra mënë shtë guëꞌdchi nadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë Dios, gunë Dios cashtigu lëꞌë rall más quë mënë shtë ciudá Sodoma. Prubi ra mënë narialdídiꞌi lduꞌi (Mt. 11.20‑24) 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të mënë shtë guëꞌdchi Corazín nu Betsaida, purquë adë gualdídiꞌi lduꞌu të na. Si talë nihuna milagrë lu mënë shtë guëꞌdchi Tiro nu Sidón cumë bëna entrë lëꞌë të, niabrí lduꞌu rall con Dios. Niasubë rall lu dë nu niacu rall lari nagasë ziquë sëñi de quë bëꞌnë nadzëꞌë rall mudë nanabani rall. 


text:
Por ni, iurë guësheꞌldë Dios juici guëc ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, ra mënë shtë Tiro nu Sidón gunë rall sufrir menos quë lëꞌë të. 


text:
Nu rniaꞌa lu të mënë shtë Capernaum, lluaꞌa të na të mënë nabëꞌnë ldaiꞌ Dios guëc të perë guëtiaꞌa Dios lëꞌë të lu cashtigu shtë guiꞌi. 


text:
<pb/>Guniꞌi më lu setenta shmënë më: ―El quë narzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë të, también rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdza. El quë narquë́ guiaꞌa lëꞌë të, rquë guiáꞌall na. Nu mizmë tiempë rquë guiáꞌall el quë nabësheꞌldë na. Bëabrí ra setenta shmënë më 


text:
<pb/>Gua ra setenta shmënë Jesús. Rquitë lduꞌu raiꞌ. Guniꞌi raiꞌ lu Jesús: ―Dadë, guniꞌi naꞌa lël parë guëgú naꞌa mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë nu rzuꞌbë diaguë ra mëdzabë shtiꞌdzë naꞌa. 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús lu raiꞌ: ―Vencidë na Satanás. Gunahia lu Satanás iurë bëquëldí Dios lë́ꞌëll; guláguëll ziquë tubi ray shtë nguziꞌu. Guláguëll dizdë gubeꞌe catë quëbezë Dios hashtë guetë. 


text:
Guná, bënehia pudërë parë guëlú të guëc ra serpientë nu nillë. Napë të pudërë gunë të gan lu Satanás. Adë pë gáquëdiꞌi të. 


text:
Perë guná, adë rquítëdiꞌi lduꞌu të purquë rzuꞌbë diaguë mëdzabë shtiꞌdzë të sino quë gulë bëquitë lduꞌu të purquë nasalvar të. Lë të naescritë lu gubeꞌe. Bëquitë lduꞌu Jesús (Mt. 11.25‑27; 13.16‑17) 


text:
<pb/>Laꞌni mizmë iurë Jesús bëquitë ldúꞌiꞌ por pudërë shtë Espíritu Santo. Guniꞌi më lu Dios: ―Shtada, dushquíllil, rnibë́ꞌal gubeꞌe nu guë́ꞌdchiliu. Quëhuna alabar lë́ꞌël. Bëluáꞌal shtíꞌdzël lu mënë humildë, rac bëꞌa rall. Perë nacahi shtíꞌdzël bë́ꞌnël parë ra mënë narniꞌi na rall më ruꞌbë, nu parë ra mënë narianaldë tëchi llgabë nguiu. Zni bë́ꞌnël, Dadë, purquë zni rac shtúꞌul gac. 


text:
<pb/>Guniꞌi më lu ra mënë: ―Shtada bëneꞌe grë ra cusë guiahia. Ni tubi chu runguë bëꞌa chu nahia de verdá, sulamëntë Shtada runguë bë́ꞌaiꞌ. Ni tubi chu runguë bëꞌa chu na Shtada de verdá, sulamëntë na runguë bë́ꞌahia chu náhiꞌ. Nahia shini më, nu gunguë bëꞌa mieti Shtada sulamëntë si rac shtuaꞌa guëluáꞌahia nguiu ni Shtada. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi më lu lë́ꞌësë ra shini gusëꞌdë më: ―Nalë́ bëꞌnë ldaiꞌ Dios lëꞌë mënë nariasë́ lo quë nariasë́ të. 


text:
Zihani mënë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios nu rëy naguquëreldë guahietë, guc shtuꞌu raiꞌ guëná raiꞌ lo quë narná të, perë gunádiꞌi raiꞌ. Guc shtuꞌu raiꞌ guini raiꞌ lo quë narini të perë bínidiꞌi raiꞌ diꞌdzë ni. Comparaciuni shtë tubi samaritano nabëꞌnë bien 


text:
<pb/>Tubi narluaꞌa lëy shtë Moisés bëdchínill lu Jesús parë guëtë́ꞌdëll tubi prëbë lëꞌë më. Gunaꞌbë díꞌdzëll lu më: ―¿Pë rníꞌil lla guna parë gac salvara? 


text:
<pb/>Guniꞌi nguiu iurní: ―Naná escritë: “Gulë guc shtuꞌu Dadë Dios con guëdubinú ldúꞌul. Gulë guc shtuꞌu Dios con guëdubi almë shtë të, nu con guëdubi fuersë shtë të. Gulë guc shtuꞌu Dios con guëdubi shgabë të.” Nu rniꞌi lëy shtë Dios: “Gulë guc shtuꞌu grë saꞌl ziquë rac shtúꞌul mizmë lë́ꞌël”. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lull: ―Bien rníꞌil. Si talë gúnël cumplir lo quë naná escritë, guëbánil parë siemprë. 


text:
<pb/>Perë lëꞌë nguiu rac shtuꞌu guëniꞌi mënë bien de lë́ꞌëll. Gunaꞌbë díꞌdzëll lu më: ―¿Chu na sahia? 


text:
<pb/>Jesús bëquebi con comparaciuni rëꞌ: ―Tubi nguiu bërúꞌull Jerusalén parë ziáꞌall guëꞌdchi Jericó. Terciuni bëruꞌu ngubaꞌnë lu nezë. Gulaaꞌnë rall grë nanuáꞌall hashtë nu shábëll. Bëdëꞌë ngubaꞌnë galnë́ lë́ꞌëll, iurní bësëaꞌnë rall lë́ꞌëll hia mërë niátill. 


text:
Guzac tubi bëshuzi bëdchini catë nagaꞌa nguiu ni. Iurë guná bëshuzi lu nguiu, gudëdë bëshuzi stubi nezë. 


text:
Nu tubi më levita narunë compañi lëꞌë bëshuzi laꞌni iáduꞌu, bëdchínill; gunall lu nguiu nagaꞌa nezë. Lëꞌë quë lëꞌë stubi nezë gudë́dëll. 


text:
Perë tubi nguiu shtë guëꞌdchi Samaria ziaꞌa mizmë nezë ni. Gunall lu nguiu nagaꞌa. Bëgaꞌa ldúꞌull lëꞌë nguiu. 


text:
Iurní guabíꞌguëll lu nguiu, nu bë́ꞌnëll rumëdi lu ridë. Bëtiáꞌall sëiti con vini nu bëshíꞌill tubi lari lu ridë. Bëdchíꞌbëll nguiu ni tëchi ma nanuáꞌall. Guanull lëꞌë nguiu catë rëaꞌnë nguiu pusadë. Ndë bë́ꞌnëll compañi naná ridë. 


text:
Stubi dzë nabrëgueꞌlë, iurë lëꞌë samaritano guziaꞌa, gulull chupë dumí bëdchichi. Bëdë́ꞌëll cuaꞌa nashtënë pusadë. Nu guníꞌill: “Gupë nguiu rëꞌ. Si talë gúnël gashtë más, na guëguilla iurë guëabría.” 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús lu narluaꞌa lëy: ―Guniꞌi lua, de tsunë nguiu naguná lu nguiu naguc ridë por ra ngubaꞌnë, ¿chu guc shtuꞌu lëꞌë sáhiꞌ? 


text:
<pb/>Guniꞌi mësë shtë lëy: ―El quë nabëgaꞌa lduꞌu naná ridë. Iurní guniꞌi më lull: ―Zni lë́ꞌël, guaguëꞌnë ziquë bëꞌnë më samaritano. Gua Jesús lidchi Marta nu María 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë ziaꞌa Jesús nezë con ra mënë. Bëdchini më tubi guëꞌdchi catë quëreldë Marta nu béldëll María. Bëꞌnë raiꞌ recibir lëꞌë Jesús lidchi raiꞌ. 


text:
Marta rquëdiꞌni ldúꞌull tantë dchiꞌni nanú laꞌni hiuꞌu. Guabiꞌguë Marta lu Jesús, nu guníꞌiꞌ: ―Dadë, ¿pëzielú bëdë́ꞌël permisi guzubë belda guëaꞌl? guëquë́ diáguëll shtíꞌdzël, nu tubsia quëhuna dchiꞌni. Guniꞌi lull gúnëll compañi na. 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús lu Marta: ―Marta, Marta, nalë́ rquëdiꞌni ldúꞌul por dchiꞌni nananú; adë rbedchídiꞌi ldúꞌul. 


text:
Guzac Jesús biadiꞌdzënúhiꞌ Dios. Iurë gualú, tubi shini gusëꞌdë më guniꞌi lu Jesús: ―Dadë bëluaꞌa lëꞌë naꞌa tubi oraciuni ziquë Juan Bautista bëluáꞌaiꞌ mënë shtë́hiꞌ lla guënaꞌbë raiꞌ lu Dios. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Iurë ruadiꞌdzënú të Dios, gulë guniꞌi:<pb/>Nal Shtadë naꞌa; rac shtuꞌu naꞌa grë mënë gunë rall alabar lë́ꞌël.<pb/>Rac shtuꞌu naꞌa guënibë́ꞌal grë mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu.<pb/>Rac shtuꞌu naꞌa grë mënë gunë rall lo quë narac shtúꞌul igual ziquë ra ianglë lu gubeꞌe rzuꞌbë diaguë raiꞌ shtíꞌdzël.<pb/> 


text:
Bëꞌnë perdunë duldë shtë naꞌa purquë runë naꞌa perdunë el quë narunë mal cuntrë lëꞌë naꞌa.<pb/>Adë rdë́ꞌëdiꞌil permisi guëtëꞌdë mëdzabë prëbë lëꞌë naꞌa të ldaguë naꞌa lu duldë. 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Si talë nápël tubi amigu, nu tsal lídchill guëruldë gueꞌlë. Guëníꞌil lúhiꞌ: “Amigu, bëꞌnë prështë tsunë guetështildi 


text:
Perë amigu shtë́nël guëquébill dizdë laꞌni hiuꞌu zndëꞌë: “Adë rsiúꞌbëdiꞌil na; nëꞌau puertë ruaꞌ lidcha. Grë naꞌa nagaꞌsi naꞌa. Nídiꞌi mudë guënehia narac shtúꞌul.” 


text:
Rniaꞌa lu të, mënë ni na amigu shtë́nël perë aunquë adë në́diꞌill guënéꞌell lo quë narquíꞌnil purquë nal tubi amigu, perë si talë tsaglaꞌguë guënáꞌbëruꞌul, lë́ꞌëll tsashtëll; guënéꞌell lo quë narquíꞌnil. 


text:
Rniaꞌa lu të, gulë bëꞌnë zni. Gulë guaglaꞌguë guënaꞌbë të lo quë narac shtúꞌul, iurní guëneꞌe më caꞌa të. Gulë tsaglaꞌguë quili të, të guëdzelë të. Gulë bësëdchi ruaꞌ puertë hashtë guëllaꞌlë puertë. 


text:
Grë mënë narnaꞌbë lu Dios, gúnëll recibirin. Grë mënë narguili, guëdzelin. Grë mënë narsëdchi ruaꞌ puertë, guënall lla rllaꞌlë puertë parë lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>’Lëꞌë të naná shtadë llguëꞌnë, si talë shínil guënáꞌbëll belë mbeldë gaull, ¿pë zëdë́ꞌël tubi mbeꞌldë cáꞌall? Aquëdiꞌi. 


text:
Si talë lëꞌë të naná mënë mal, perë rac të guëdëꞌë të cusë zaꞌquë caꞌa ra shini të, mucho más guëneꞌe Shtadë të naquëbezë gubeꞌe lëꞌë Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të si talë tsaglaꞌguë rnáꞌbël lu më. Guniꞌi mënë Jesús napë mëdzabë laꞌni ldúꞌiꞌ (Mt. 12.22‑30; Mr. 3.19‑27) 


text:
<pb/>Guzac tubi dzë Jesús cagúhiꞌ tubi mëdzabë guꞌpë nananú laꞌni tubi nguiu. Ruadíꞌdzëdiꞌill. Perë iurní bëruꞌu mëdzabë, bien ruadiꞌdzë nguiu. Ra mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. 


text:
Perë bëldá rall guniꞌi: ―Rgu Jesús mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú naná jëfë shtë los de más mëdzabë. 


text:
<pb/>Sëbëldá mënë bëtëꞌdë rall prëbë lëꞌë më, nihunë më lo quë nanádiꞌi voluntá shtë Dios. Gunaꞌbë rall gunë më tubi milagrë lu rall, ziquë tubi sëñi de quë na më shini Dios. 


text:
Guc bëꞌa më llgabë naquëhunë rall. Guniꞌi më: ―Si talë guëruldë shmënë gubiernë rdildi cuntrë mizmë gubiernë, tsalú gubiernë. Nu si talë nadivididë tubi famili, guëdchini tiempë tsalú famili ni. 


text:
Nu Satanás si talë Satanás nadivididë mizmë lë́ꞌëll, tsalú pudërë shtë́nëll. Cagniaꞌa ndëꞌë purquë rniꞌi të rguhia mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú. 


text:
Si talë rguhia mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú, ¿chu runë compañi ra mënë entrë lëꞌë të nargú mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë? Lëꞌë nargú mëdzabë entrë lëꞌë të, guëniꞌi rall lu të chu bëneꞌe pudërë guiahia parë rguhia mëdzabë, nu guëniꞌi rall runë të mal llgabë. 


text:
Perë si talë con pudërë shtë Dios, rguhia mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë, hia bëgaꞌa iurë, guëlladchi zugaꞌa Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ lëꞌë të. 


text:
<pb/>’Si talë tubi nguiu putëntë quëhápëll bien lídchill con guiꞌbë narguini mënë, pues grë nanapë nguiu ni nasegurë. 


text:
Perë si talë guëdchini stubi nguiu más fuertë nu gúnëll gan lu primërë nguiu, iurní guëgull grë nanapë primërë nguiu nu rtë́ꞌtsëllin entrë ra shmë́nëll. Ra guiꞌbë naná rialdí lduꞌu primërë nguiu, hia na rahin guiaꞌa stubi nguiu. 


text:
<pb/>’El quë nanë́diꞌi guëniꞌi favurë de na, nall cuntrë de na. El quë nadë rtëádiꞌi mënë lua, na ziquë tubi narsëlluꞌnë mënë lua. Tubi mëdzabë nabëabrí catë bërúꞌull (Mt. 12.43‑45) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Iurë bëruꞌu mëdzabë laꞌni lduꞌu nguiu, riazëll catë nídiꞌi nisë. Rguílill catë cuézëll perë adë rdzélëdiꞌill lugar. Iurní rníꞌill: “Guëabría lduꞌu mënë catë bëruaꞌa”. 


text:
Iurní tsalliꞌi mëdzabë gadchi mëdzabë más mal quë lë́ꞌëll; riutë́ rall laꞌni lduꞌu nguiu ni. Bëaꞌnë nguiu ni con gadchi mëdzabë, lëdë túbsëdiꞌi mëdzabë. Más mal bëaꞌnë nguiu ni. Ra narquitë lduꞌu de verdá 


text:
<pb/>Iurë cagniꞌi më ra diꞌdzë rëꞌ, tubi naꞌa nazú entrë ra mënë zihani guníꞌill fuertë lu më: ―Dichusë na gullanë lë́ꞌël, nu bëgáꞌdchill lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―Más bien na el quë narquë́ diaguë diꞌdzë shtë Dios nu rzuꞌbë diáguëll shtíꞌdziꞌ. Ra mënë mal gunaꞌbë rall gunë më tubi milagrë lu rall (Mt. 12.38‑42; Mr. 8.12) 


text:
<pb/>Zihani mënë bëdchini; bëdëá rall lu Jesús. Guniꞌi më lu rall: ―Nalë́ mal na mënë tiempë neꞌ. Cagnaꞌbë rall tubi sëñi shtë Dios. Cagnaꞌbë rall guna tubi milagrë. Ni tubi cusë ruꞌbë guëná rall, sulamëntë tubi cusë ziquë naguzac tiempë shtë Jonás guëná rall. 


text:
Ziquë guc Jonás tubi sëñi parë ra mënë shtë Nínive de quë gac cumplir shtiꞌdzë Dios, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu gáquiꞌ sëñi parë ra mënë nanabani neꞌ. 


text:
Iurë gac juici shtë Dios, lëꞌë reina nagunibëꞌa ladzë Sur, tsasuldill nu gúnëll juzguë mënë nanabani iurneꞌ, na rall culpablë purquë naꞌa ni bidë guëná lëꞌë Salomón parë guëquë́ diáguëll shtiꞌdzë Salomón. Gulë guná, hia bëdchini tubi más më ruꞌbë quë Salomón. 


text:
Nu zac ra mënë naguquëreldë guëꞌdchi Nínive, tsasuldí rall lu juici con ra mënë naquëreldë neꞌ; nu guëniꞌi ra mënë shtë Nínive, ra mënë nanabani neꞌ na rall culpablë purquë ra mënë shtë Nínive, iurë bini rall shtiꞌdzë Jonás, bëabrí lduꞌu rall con Dios. Gulë guná, hia bëdchini tubi más më ruꞌbë quë Jonás. Lintërnë parë almë shtë të (Mt. 5.15; 6.22‑23) 


text:
<pb/>’Ni tubi mënë rsëuꞌldëdiꞌill llni laꞌni lintërnë nu despuësë tsagcáꞌchill lintërnë lugar nagaꞌchi. Adë guëtáꞌudiꞌill lintërnë con tubi tëpë. Perë guëzuꞌbëllin guiaꞌa parë el quë natsutë́ laꞌni hiuꞌu guëzianí. 


text:
Slul na ziquë tubi lintërnë. Si talë nazaꞌquë slul, nápël llni guëdubi laꞌni ldúꞌul. Perë si talë rac lluꞌu nacahi slul, nápëdiꞌi të llni. 


text:
Iurë nanú llni guëdubi laꞌni lduꞌu të, ni tubi partë nacahi; na ziquë tubi lintërnë narzianí lu nacahi. Jesús guniꞌi guëc ra fariseo nu mësë shtë lëy (Mt. 23.1‑36; Mr. 12.38‑40; Lc. 20.45‑47) 


text:
<pb/>Nianá cagluaꞌa Jesús ra mënë, tubi fariseo bëꞌnë invitar gau më lidchi fariseo. Gua më lidchi fariseo nu guzubë më lu mellë. 


text:
Guná fariseo zubë më lu mellë perë adë gudíbidiꞌi më guiaꞌa më ziquë na custumbrë religiusë. Guasë́ lduꞌu fariseo. 


text:
Iurní guniꞌi Dadë Jesús lu fariseo: ―Lë́ꞌël con los de más fariseo na të ziquë trashtë naríꞌetidiꞌi. Rguibi të bien ladi ra trashtë ziquë custumbrë religiusë, perë laꞌni lduꞌu të nanú zihani maldá. Rzebi lduꞌu të pë shtë mënë. 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të fariseo; caguilli të lo quë narunë tucarë caꞌa Dios hashtë ra plantë namás mituꞌnë, perë ra cusë ruꞌbë adë rúnëdiꞌi të cumplir. Rúnëdiꞌi të tratë bien con saꞌ të. Nu rac shtúꞌudiꞌi të Dios. Runë tucarë gunë të cumplir cusë rëꞌ nu los de más mandamientë shtë Dios. 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të fariseo. Nalë́ rac shtuꞌu të guëzubë të primërë asientë laꞌni iáduꞌu. Rquitë lduꞌu të iurë mënë runë rall saludar lëꞌë të con zihani rëspëti catë rdëá mënë. 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të. Na të ziquë ra baꞌa nagaꞌchi catë bëgaꞌchi tëgulë. Ra mënë rdëdë rall guëc ra baꞌa perë rdë́ꞌëdiꞌi rall cuendë blac fier na lugar ni. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi: ―También prubi de lëꞌë të mësë shtë lëy purquë quëhunë të obligar ra mënë gunë rall zihani custumbrë. Nahin ziquë tubi carguë nëꞌë, perë lëꞌë të adë rldísidiꞌi tëhin ni siquierë con tubi shcuënë të. 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të. Rzaꞌa të capillë shtë ra profetë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios. Shtadë guëlú të gudini rall ra profetë ni. 


text:
Na të testigu gudini ra shtadë guëlú të lëꞌë ra profetë, nu na të de acuerdë con lo quë nabëꞌnë rall purquë rzaꞌa të capillë shtë ra profetë. 


text:
Por ni laꞌni librë nanuaꞌa sabiduría shtë Dios rniꞌi: “Guësheꞌlda profetë nu poshtë lu ra mënë perë quini mënë bëldá ra nabësheꞌlda, gati raiꞌ. Sëbëldá raiꞌ guëzac zi mënë.” 


text:
Perë rniaꞌa lu të, gunë Dios juzguë ra mënë tiempë neꞌ por grë maldá nabëꞌnë ra mënë cuntrë ra profetë dizdë bëcueꞌshtë́ më guë́ꞌdchiliu. 


text:
Ra mënë nanabani neꞌ na rall culpablë por galguti shtë Abel nu por galguti shtë grë më zaꞌquë, hashtë galguti shtë Zacarías, el quë nagudini mënë entrë iáduꞌu nu bëcuꞌguë. Gunë më juzguë lëꞌë të por grë ra cusë rëꞌ. 


text:
<pb/>’Prubi de lëꞌë të mësë shtë lëy purquë napë të liahi parë gac bëꞌa lla gac salvar mënë perë adë në́diꞌi tsutë́ të shnezë Dios nu adë në́diꞌi të tsutë́ mënë shnezë më; gac rall shmënë më. 


text:
<pb/>Nianá cagniꞌi më ra cusë rëꞌ, ra mësë shtë lëy nu ra fariseo bëldënú rall Jesús. Bëdchiꞌbë rall zihani diꞌdzë guëc më. Gudildi diꞌdzë rall të guëniꞌi më cusë mal. 


text:
Bëtëꞌdë rall prëbë lëꞌë më parë ldaguë më lu trampë shtë rall. Mudë ni gudili rall parë gunë rall acusar lëꞌë më lu gubiernë rumanë.<pb/>


text:
Tiempë ni bëdëá zihani mili mënë hashtë rteꞌe saꞌ rall. Jesús guzublú guniꞌi më lu ra shini gusëꞌdë më, primërë lu raiꞌ: ―Gulë gupë cuidadë enseñansë shtë ra fariseo. Na rall falsë. Enseñansë shtë rall rrëꞌtsë ziquë levadurë laꞌni nacubë. 


text:
Grë lo quë narniꞌi të lu nacahi, guini mënë lu llni. Lo quë narniꞌi të nagaꞌchi nu lo quë naruadiꞌdzë të laꞌni hiuꞌu catë nëꞌau, gac bëꞌa mënë. Guëabrí guadiꞌdzë mënë fuertë shtiꞌdzë të lu ra mënë. Guniꞌi Jesús: “Adë rdzë́bëdiꞌi të lu mënë” (Mt. 10.28‑31) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Na të amigu shtëna. Rniaꞌa lu të adë rdzë́bëdiꞌi të mënë narguini cuerpë perë nápëdiꞌi rall pudërë gunë rall más cusë cuntrë lëꞌë të. 


text:
Perë na guëniaꞌa lu të chu guëdzëbë të lúhiꞌ. Náhiꞌ el quë despuësë quíniꞌ lë́ꞌël, nápiꞌ pudërë parë guëshéꞌldiꞌ lë́ꞌël gabildi. Rniaꞌa lu të stubi, gulë bëdzëbë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Nu napë më cuendë bëldá guitsë guëc të zubë cadë de lëꞌë të. Adë rdzë́bëdiꞌi të lo quë quëhunë mënë cuntrë lëꞌë të; más lasac të quë zihani maꞌñi. El quë narniꞌi lu ra mënë nall shmënë Jesús (Mt. 10.32‑33; 12.32; 10.19‑20) 


text:
<pb/>’Rniaꞌa lu të, si talë rniꞌi të lu ra mënë na të shmëna, guëniaꞌa lu ra ianglë shtë Dios na të mënë shtëna. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Perë si talë guëniꞌi të lu ra mënë adë nádiꞌi të shmëna, iurní guëniaꞌa lu ra ianglë nádiꞌi të mënë shtëna. 


text:
<pb/>’Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. El quë narniꞌi didzabë cuntrë na, gac gunë Dios perdunë lë́ꞌëll; perë si rníꞌil didzabë cuntrë Espíritu Santo, gúnëdiꞌi më perdunë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>’Iurë guaꞌa mënë lëꞌë të lu ra gubiernë u lu ra juësi u lu ra narunë juzguë laꞌni iáduꞌu, adë rúnëdiꞌi të llgabë pë guëniꞌi të lu rall, lla guëquebi të parë guëruꞌu të, 


text:
purquë mizmë iurë ni Espíritu Santo guëluáꞌaiꞌ lëꞌë të pë guëquebi të lu rall. Comparaciuni shtë nguiu ricu perë natúntëll 


text:
<pb/>Iurní tubi mënë nabëruꞌu ladi mënë zihani, guníꞌill lu Jesús: ―Mësë, bëꞌnë favurë; guniꞌi lu bëcha guënéꞌell herenci narunë tucarë cahia. 


text:
<pb/>Perë Jesús guniꞌi lull: ―Rúnëdiꞌi tucara nihuna juzguë entrë lëꞌë të. Ni tubi të bë́ꞌnëdiꞌi nombrar na parë quiꞌdza herenci shtënë të. 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi më lu ra mënë: ―Gulë gupë mizmë lëꞌë të parë adë rzébidiꞌi lduꞌu të ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Galërquitë lduꞌu nguiu zeꞌdë de Dios, lë́dëdiꞌi por cusë zihani nanapë nguiu lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi më tubi comparaciuni: ―Guc tubi nguiu ricu. Shguiúꞌull bëdëꞌë tubi bënë ganzaꞌquë. 


text:
Guníꞌill: “Guëchilia hiuꞌu catë cuetsaꞌu lluꞌbë. Guëzáꞌahia stubi más naruꞌbë, cuetsaꞌu lluꞌbë laꞌni con grë cusë nanapa. 


text:
Mizmë na runa llgabë, nanú sufsientë por zihani izë. Gúnëdiaꞌa dchiꞌni lachi; más bien guëbeza lidcha. Gáuha; guaꞌ vini. Guëquitë lduaꞌa.” 


text:
Nianá quëhúnëll llgabë, guniꞌi Dios lull: “Tuntë nal. Gueꞌlë neꞌ gátil. Ra cusë nabëtëal, ¿chu gac nashtënë rahin?” 


text:
Zni na grë ra nguiu nartëá zihani cusë parë mizmë lë́ꞌëll perë nápëdiꞌill cusë nalasac lu Dios. Quëhapë Dios shíniꞌ (Mt. 6.25‑34) 


text:
<pb/>También guniꞌi Jesús lu ra shini gusëꞌdë më: ―Rniaꞌa lu të, adë rquëdíꞌnidiꞌi lduꞌu të por lo quë nagáu të parë guëbani të, ni por shabë të nagacu të. 


text:
Gulë guná, ziquë ra ma riegu adë rcabnídiꞌi ma lluꞌbë. Adë riagllíꞌidiꞌi ma cusechë lachi cuetsaꞌu mahin laꞌni hiuꞌu. Perë Dios rgáuhiꞌ ra ma. Lëꞌë të lasac të más quë ra maꞌñi. 


text:
Si talë gáquëdiꞌi gunë të ra cusë mituꞌnë, ¿pëzielú runë të llgabë por ra cusë ziquë nagáu të u nagacu të? 


text:
<pb/>’Gulë guná, lla riaruꞌbë ra guëꞌë. Adë rúnëdiꞌi rahin dchiꞌni. Adë rtíꞌbidiꞌi rahin, perë rëy Salomón con guëdubi galëlujë shtë́hiꞌ, bë́ꞌnëdiꞌiꞌ gan niácuhiꞌ ziquë ra guëꞌë lachi. 


text:
Gulë guná, lëꞌë të narialdí lduꞌi duꞌpë, chulë rluaꞌa guëꞌë lachi nedzë́, quëhunë Dios; perë glli guëbidchi guëꞌë nu tsahin lu guiꞌi. Mucho más guëneꞌe më narquiꞌni të. 


text:
Ra mënë nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios, rianaldë rall tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, perë lëꞌë të napë të Shtadë të. Runë më cuendë grë nicidá nanapë të. 


text:
Primërë gulë guanaldë tëchi narac shtuꞌu Dios. Na më rëy. Iurní guëneꞌe më grë cusë narquiꞌni të parë guëbani të. Gulë bëcuetsaꞌu tesurë laꞌni gubeꞌe (Mt. 6.19‑21) 


text:
<pb/>’Na të duꞌpë mënë narianaldë tëcha ziquë ra lliꞌli narianaldë tëchi vëquërë. Adë rdzë́bëdiꞌi të purquë Shtadë të gudili lëꞌë të, të guënibëꞌa të catë na më rëy. 


text:
Gulë bëtuuꞌ nanapë të caꞌa mënë dumí, el quë nabënápëdiꞌi. Gulë gapë të panitë nadë rúꞌshidiꞌi con dumí nadë rialúdiꞌi; quiere decir, tesurë lu gubeꞌe. Ndë ni tubi ngubaꞌnë riutë́diꞌi. Nídiꞌi ma naráu panitë parë tsaluhin. 


text:
<pb/>’Gulë gac listë nu preparadë guëdubi tiempë, ziquë nguiu nalliꞌi láꞌniꞌ parë dchiꞌni, ziquë mënë nanuaꞌa lintërnë naquë́ llni. 


text:
Gulë gac ziquë ra muzë naquëbezë lamë shtë rall. Gua lamë lidchi saꞌa. Ra muzë naná listë parë guëshaꞌlë rall puertë lueguë, iurë rsëdchi lamë ruaꞌ puertë; 


text:
rquitë lduꞌu ra muzë si nabani rall iurë lëꞌë lamë guëdchini, purquë rniaꞌa lu të de verdá, guëruꞌu shumbrelë lamë nu guëniꞌi lamë lu ra muzë: “Gulë guzubë lu mellë”. Iurní lëꞌë lamë gúnëll sirvë lu rall, gau rall. 


text:
Si talë guëdchini lamë guëruldë gueꞌlë; si talë guëdchini lamë zeꞌdë grëgueꞌlë nu guëdzelë lamë lëꞌë ra muzë quëbezë rall, hia nabani rall; rquitë lduꞌu ra muzë iurní. 


text:
Nanë́ të bien si talë niac bëꞌa nashtënë tubi hiuꞌu pë iurë guëdchini ngubaꞌnë lídchiꞌ, zúgaꞌa nguiu ni listë. Në́diꞌill tsutë́ ngubaꞌnë lídchill. 


text:
Nu zac lëꞌë të napë quë gac të listë purquë adë nápëdiꞌi të cuendë ca iurë guëdchinia stubi. Nahia nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu; guëdchinia iurë rniꞌi të runë faltë parë guëdchinia. Muzë nabënë nu muzë mal (Mt. 24.45‑51) 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë Pedro lu më: ―¿Pë guníꞌil comparaciuni rëꞌ lu grë mënë u guníꞌilin sulë parë lëꞌë naꞌa? 


text:
<pb/>Guniꞌi më: ―¿Chu na muzë zaꞌquë nu nasini guë́quëll? Nall ziquë tubi mënë encargadë con lidchi shlámëll. Rnibëꞌa shlámëll guënall grë dchiꞌni, nu guëdë́ꞌëll nagáu ra muzë iurë rgaꞌa iurë rau rall. 


text:
Perë si talë lëꞌë nguiu rníꞌill laꞌni ldúꞌull, adë guëdchínidiꞌi lamë lueguë, nu guëzublú nguiu ni sac zill ra muzë nu ra criadë con galnë́, perë lë́ꞌëll raull, ruuꞌll, rzuuꞌdchill. 


text:
Guëdchini lamë shtë́nëll mërë iurë adë quëbézëdiꞌill lëꞌë lamë. Guëabrí lamë de repëntë iurë adë quëhúnëdiꞌi nguiu ni bien. Lëꞌë lamë gúnëll cashtigu lë́ꞌëll nu guënibëꞌa lamë gátill nu tsall lugar catë nanú ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios. 


text:
<pb/>’Lëꞌë muzë naguc bëꞌa pë rac shtuꞌu lamë gúnëll perë adë bë́ꞌnëdiꞌill cumplir, adë bë́ꞌnëdiꞌill preparar, guëdëꞌë lamë zihani galnë́ guëc muzë ni. 


text:
Perë lëꞌë muzë nadë guc bë́ꞌadiꞌi pë rac shtuꞌu lamë gúnëll, nu bëꞌnë muzë lo quë narunë tucarë cashtigu, guëdëꞌë lamë duꞌpsë galnë́ guëc muzë ni. Si talë bëdëꞌë Dios zihani llni guëc nguiu, nall responsablë lu më gúnëll bien con ra cusë ni. Lëꞌë nguiu nabëꞌnë recibir pë shtë mënë, nall responsablë nu mënë guënaꞌbë rall más de nguiu ni. Por shtiꞌdzë më nanú divisioni (Mt. 10.34‑36) 


text:
<pb/>’Beꞌdë guëdchinia parë gac cashtigu mënë shtë guë́ꞌdchiliu lu guiꞌi. Nalë́ rac shtuaꞌa de quë subluhin. 


text:
Napë quë guëtiáꞌahia lu galërzac zi, ziquë rtiaꞌa mënë nguiu laꞌni nisë parë chubë nisë nguiu. Nahia ziquë mënë narlullë hashtë tsalú gac cumplirin. 


text:
¿Gu lluaꞌa të beꞌdë guëdchinia parë cuedchí lduꞌu mënë con saꞌ rall? Aquëdiꞌi. Lëdë znídiꞌi. Beꞌdë guëdchinia parë gac divididë ra mënë. 


text:
Dizdë iurneꞌ gac divididë famili; tsunë mënë guëruꞌu rall favurë de na. Mizmë famili guëruꞌu chupë mënë cuntrë de na. 


text:
Shtadë llguëꞌnë rldënú rall cuntrë shíniꞌ. Llguëꞌnë na cuntrë shtadë llguëꞌnë. Shniꞌa na cuntrë shtsáꞌpiꞌ. Shtsaꞌpë na cuntrë shníꞌaiꞌ. Suëgrë rldënú llíꞌllill. Lliꞌlli na cuntrë suë́grëll. Gulë guc bëꞌa sëñi shtë tiempë neꞌ (Mt. 16.1‑4; Mr. 8.11‑13) 


text:
<pb/>Nu zac guniꞌi Jesús lu ra mënë zihani: ―Iurë rna të shcahi nagasë nezë guetë, rniꞌi të: “Hia mërë guëdchini guiu”. Lueguë rlaguë guiu. 


text:
Na të falsë, nanë́ të sëñi nananú lu guë́ꞌdchiliu nu ra sëñi nananú gubeꞌe. ¿Pëzielú rac bë́ꞌadiꞌi të pë runë cuntienë lo quë naquëhac iurneꞌ? Bëꞌnë rëglë asuntë con contrari shtë́nël (Mt. 5.25‑26) 


text:
Por ejemplë, si talë tubi mënë runë demandë lë́ꞌël lu gubiernë, antsë guëdchínil lu autoridá, bëꞌnë rëglë con contrari shtë́nël parë guëaꞌnë en paz. Si adë rúnëdiꞌil zni, lëꞌë contrari shtë́nël gúnëll demandë lë́ꞌël lu juësi. Lëꞌë juësi gúnëll intriegu lë́ꞌël lu suldadë. Lëꞌë suldadë tsagsaꞌnë rall lë́ꞌël lachiguiꞌbë. 


text:
Nianá biadiꞌdzë Jesús diꞌdzë rëꞌ, bëruꞌu bëldá nguiu naguniꞌi lu Jesús mal nabëꞌnë Pilato, purquë Pilato gudini bëldá mënë shtë Galilea laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Rënë shtë ra nguiu ni guc mescladë con rënë shtë ma nabëꞌnë ra më israelitë ofrecërë ziquë ofrendë lu Dios. 


text:
Jesús guniꞌi lu rall: ―¿Pë llgabë quëhunë të neꞌ? Ra mënë nabëꞌnë sufrir zni, adë nápëdiꞌi rall más duldë quë los de más saꞌ rall. 


text:
¿Pë lluaꞌa të ra cheꞌñi bi tsunë nguiu naguti iurë gulaguë tubi hiuꞌu guiaꞌa guëc rall, na raiꞌ más më duldë quë grë ra mënë naquëreldë Jerusalén dzë ni? Guti raiꞌ, bëꞌnë luꞌ shtë Siloé. 


text:
Rniaꞌa lu të, lëdë znídiꞌi. Si talë adë gúnëdiꞌi të cambi mudë nanabani të lu Dios, zac lëꞌë të guëniti të catë nídiꞌi fin. Comparaciuni shtë hiaguë nanápëdiꞌi nashi 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi më comparaciuni rëꞌ: ―Tubi nguiu bëcabní tubi hiaguë higu entrë ra hiaguë uvë. Gudëdë izë. Guaglliꞌi nguiu nashi shtë hiaguë higu perë pë bëdzélëdiꞌill. 


text:
Iurní guníꞌill lu naquëhapë ra plantë: “Guná, tsunë izë beꞌdë guëllihia nashi shtë hiaguë higu perë ni tubi nashi bëdzélëdiaꞌa. Bëchuguë hiaguë ni. ¿Pëzielú quëhunë hiaguë cupar lugar lu shlatë?” 


text:
Perë nguiu naquëhapë ra plantë guniꞌi: “Dadë, bësëaꞌnë hiaguë ni stubi izë. Tsagldëꞌa guiuꞌu nu guëtiáꞌahia bonë guëaꞌ hiaguë parë guëneꞌe hiaguë nashi. 


text:
Guëbézaꞌa stubi izë, si talë adë guënéꞌediꞌin nashi, gunibëꞌa, guëchúgahin iurní.” Jesús bënëac tubi naꞌa nabëlecu të́chiꞌ 


text:
Ndë nanú tubi naꞌa narac lluꞌu cheꞌñi bi tsunë izë. Bëlecu të́chiꞌ, bëꞌnë mëdzabë mal. Adë bëꞌnë naꞌa gan guzuldill. 


text:
Iurë guná Jesús lu naꞌa ni, gunaꞌbë më lë́ꞌëll nu guniꞌi më: ―Lë́ꞌël, hia bëáquël; nal librë galguidzë shtë́nël. 


text:
Perë lëꞌë jëfë shtë iáduꞌu bëldënull Jesús purquë bënëac më lëꞌë naꞌa dzë narziꞌi lduꞌu mënë. Guniꞌi jëfë lu ra mënë: ―Shuꞌpë dzë nanú gunë mënë dchiꞌni. Guëdchini ra mënë narac lluꞌu entrë laꞌni llmalë, lë́dëdiꞌi dzë descansë guëac rall. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Dadë Jesús lull: ―Na të mënë falsë. Cadë tubi të nanapë burrë u tubi ngunë, rshaꞌquë të ma nu riaꞌanú të ma, gu ma nisë. Grë ra dzë quëhunë të zni. 


text:
Guná lu naꞌa rëꞌ, nall llëbní Abraham. Cheꞌñi bi tsunë izë rac llúꞌull; quëdull por pudërë shtë Satanás. ¿Pë rníꞌil; guëshaca lë́ꞌëll lu galguidzë rëꞌ dzë narziꞌi lduꞌu mënë? 


text:
<pb/>Iurë guniꞌi Jesús diꞌdzë rëꞌ, grë ra mënë narunë cuntrë lëꞌë më, rtu lu rall. Los de más mënë bëquitë lduꞌu rall iurë guná rall cusë ruꞌbë nabëꞌnë Jesús. Comparaciuni shtë bëꞌdchi biꞌchi (Mt. 13.31‑32; Mr. 4.30‑32) 


text:
<pb/>Guniꞌi Jesús tubi comparaciuni: ―¿Lla guërëꞌtsë diꞌdzë de quë guëlladchi na Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ mieti? ¿Pë guëniaꞌa lu të, të gac bëꞌa të? 


text:
Manërë narnibëꞌa Dios mënë, na ziquë tubi bëꞌdchi biꞌchi. Gudishi nguiu bëꞌdchi ni. Gualdani bëꞌdchi nu guaruꞌbin hashtë guquin tubi hiaguë ruꞌbë. Ra maꞌñi bëdchiꞌbë bëcheꞌzë lu llicu hiaguë. Comparaciuni shtë levadurë (Mt. 13.33) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―¿Pë comparaciuni guëniaꞌa lu të? të gac bëꞌa të manërë rnibëꞌa Dios ziquë Rëy. 


text:
Nahin ziquë levadurë nabëdchiꞌbë tubi naꞌa guëc tsunë medidë harinë. Lëꞌë levadurë rdëꞌëin fuersë grë nacubë. Tubi puertë nadeꞌe (Mt. 7.13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë guzë́ më nezë parë Jerusalén. Bëluaꞌa më ra më guëꞌdchi nu më ranchi catë canzë́ më. 


text:
Guzac tubi mënë gunaꞌbë díꞌdzëll lu Jesús: ―Dadë, ¿blac mënë gac salvar, duꞌpsë u zihani mënë? Guniꞌi më lull: 


text:
<pb/>―Gulë guniꞌi lduꞌu të parë tsutë́ të puertë nadeꞌe, purquë guëdchini tiempë zihani mënë gac shtuꞌu tsutë́ rall puertë ni perë gúnëdiꞌi rall gan. 


text:
Gaquin ziquë nashtënë hiuꞌu. Nëꞌau puertë shtë hiuꞌu. Lëꞌë të zugaꞌa të fuërë. Rsëdchi të puertë ni nu guëniꞌi të: “Dadë, bëshaꞌlë puertë, guëdchini naꞌa”. Perë lëꞌë nguiu ni guëniꞌi lu të: “Adë runguë bë́ꞌadiaꞌa chu na të”. 


text:
Iurní lëꞌë të guëzublú guëniꞌi të: “Gudaunú naꞌa lë́ꞌël; biiꞌnú naꞌa lë́ꞌël. Bëluáꞌal lëꞌë naꞌa ladi guëꞌdchi shtë naꞌa.” 


text:
Iurní nguiu ni guëquébill lu të: “Hia guniaꞌa lu të, rdë́ꞌëdiaꞌa cuendë chu na të, lëꞌë të mënë naquëhunë maldá. Gulë guabsú lua.” 


text:
Rniaꞌa lu të lugar ni guꞌnë të; gau laiꞌ të purquë guëbiꞌa të lu grë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë lu gubeꞌe perë lëꞌë të adë tsutë́diꞌi të. Guëaꞌnë të fuërë. 


text:
Guëdchini mënë nezë guiaꞌa. Guëdchini mënë nezë guetë. Guëdchini mënë nezë nortë nu nezë sur. Guëzubë rall; gau rall lu gubeꞌe catë rnibëꞌa Dios. 


text:
Guná, bëldá mënë nalasáquëdiꞌi lu guë́ꞌdchiliu iurneꞌ, lasac rall lu Dios iurní; nu bëldá mënë naná më ruꞌbë neꞌ, adë gáquëdiꞌi rall më ruꞌbë iurní. Biꞌni Jesús guëc Jerusalén (Mt. 23.37‑39) 


text:
<pb/>Mizmë dzë naguniꞌi Jesús diꞌdzë rëꞌ, bëdchini bëldá fariseo lu Jesús. Guniꞌi rall lu më: ―Bëruꞌu de ndëꞌë purquë Herodes rac shtuꞌu quínill lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu rall: ―Herodes nasini guë́quëll parë guësiguëll. Gulë guagniꞌi lull: “Nedzë́ nu glli riaglaꞌguë gunëaca ra narac lluꞌu. Guëgúa mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë. Perë tëchi glli guëzubluhia shchiꞌnia.” 


text:
Napë quë tsaglaꞌga shneza nedzë́, glli, nu tëchi glli purquë nádiꞌin posiblë tubi naruadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios gátiꞌ stubi guëꞌdchi; sulamëntë Jerusalén gátiꞌ. 


text:
<pb/>’Mënë shtë Jerusalén, rniaꞌa lu të, rguini të ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, guti raiꞌ. Bëdëꞌë guëꞌë të ra narniꞌi shtiꞌdzë Dios lu të. Zihani vueltë guc shtuaꞌa niatëahia lëꞌë të ziquë tubi guidi rguëdchi ra guidi meꞌdë, perë në́diꞌi të guëdchini të lua. 


text:
Rniaꞌa lu të, më Jerusalén, guëaꞌnë të ziquë tubi hiuꞌu dachi. Gúnëdiꞌi Dios compañi lëꞌë të. Nu adë guënádiꞌi të lua hashtë dzë naguëniꞌi të: “Benditë na el quë nabësheꞌldë Dadë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Bëꞌnë ldaiꞌ më lë́ꞌiꞌ.” Zni guëniꞌi të.<pb/>


text:
Guzac tubi dzë descansë, guataunú më lidchi jëfë shtë ra fariseo. Los de más fariseo quëgldaꞌchi rall lëꞌë më. 


text:
Jesús gunaꞌbë diꞌdzë lu ra fariseo nu lu ra mësë shtë lëy: ―¿Pë rniꞌi të? ¿Gu runë providë lëy shtë Dios gunëácaꞌa ra narac lluꞌu dzë narziꞌi lduꞌu mënë? 


text:
<pb/>Perë lëꞌë rall adë bëquébidiꞌi rall. Iurní Jesús biaꞌa lëꞌë nguiu tubi ladë; bënëac më lë́ꞌëll. Guniꞌi më tsall con bien. 


text:
Lueguë guniꞌi më lu ra fariseo: ―Grë të si talë guëlaguë tubi ngunë u tubi burrë laꞌni guërzú dzë descansë, lueguë tsaldú të ma. Ni tubi të adë guëbézëdiꞌi hashtë stubi dzë parë guëgú të ma. 


text:
<pb/>Guná Jesús lla na ra mënë invitadë lidchi fariseo, gudili rall mejurë lugar lu mellë iurë gudáu rall. Guniꞌi më tubi comparaciuni lu rall: 


text:
<pb/>―Iurë runë mënë invitar lë́ꞌël lu saꞌa, adë rzúbëdiꞌil lugar mejurë purquë si talë nanul lugar zaꞌquë nu guëdchini stubi më más lasac quë lë́ꞌël, 


text:
lëꞌë më nabëꞌnë invitar guërupë të, guëníꞌill lul: “Bëꞌnë favurë guasuldí; subë nguiu rëꞌ ndëꞌë catë zúbël”. Pues tsasúbël stubi lugar trasë perë blac rtu lul iurní. 


text:
Perë guná, si talë tsal lidchi mënë, guzúbël lugar humildë, iurní lëꞌë nguiu nabëꞌnë invitar lë́ꞌël, guënall catë zúbël. Guëníꞌill lul iurní: “Dadë, bëꞌnë favurë guzubë lugar zaꞌquë culaꞌni ra më nalasac”. Zni nápël hunurë lu ra mënë nazubënú lu mellë. 


text:
El quë narunë parë gáquëll më ruꞌbë, guëláguëll con shtu, perë el quë nadë rúnëdiꞌi parë gáquëll më ruꞌbë, Dios gunë honrar lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Jesús lu nabëꞌnë invitar lëꞌë më gau më lídchill: ―Iurë quëhúnël invitar ra mënë të gau rall, guëruldë dzë u gueꞌlë, adë rnáꞌbëdiꞌil amigu shtë́nël, nilë shfamílil, nilë ra bë́chil. Adë rnáꞌbëdiꞌil vëcini ricu shtë́nël purquë lëꞌë rall despuësë gunë rall lo mizmë con lë́ꞌël, gaul lu mellë shtënë rall; 


text:
sino quë iurë quëhúnël invitar ra mënë lídchil, gunaꞌbë ra prubi. Gunaꞌbë ra mancu, ra cujë, ra ciegu të gau rall lídchil. 


text:
Bë nápëdiꞌi rall të parë guëabrí quilli rall lë́ꞌël. Guëquitë ldúꞌul iurní; nu Dios quilli lë́ꞌël dzë natsashtë́ ra shmënë më ladi ra tëgulë. Comparaciuni shtë cënë ruꞌbë 


text:
<pb/>Tubi nazubënú Jesús lu mellë, iurë bínill diꞌdzë rëꞌ, guníꞌill: ―Dichusë grë ra natsutë́ gubeꞌe catë Dios na Rëy, të súbëll lu mellë, gaull. 


text:
<pb/>Jesús guniꞌi lu nguiu ni: ―Tubi nguiu bëꞌnë preparar guëdë́ꞌëll tubi cumidë zaꞌquë. Gunáꞌbëll zihani mënë guëdchini të gau rall. 


text:
Bëgaꞌa iurë hia listë na grë cusë. Iurní bësheꞌldë nguiu ni tubi muzë naguagniꞌi lu ra invitadë: “Gulë gudeꞌe lueguë. Hia nadchiꞌbë cumidë lu mellë gau të.” 


text:
Perë grë ra invitadë tubi por tubi bëꞌnë rall dispensar. Primërë nguiu guniꞌi: “Bëꞌnë dispensar na. Guzía tubi ldë guiuꞌu, napë quë tsagnahia luhin.” 


text:
Stubi guniꞌi: “Guzía gaꞌi nezë ngunë. Mërë iurneꞌ gac prëbë ma nia zunë ma dchiꞌni. Bëꞌnë dispensar na.” 


text:
Bëabrí muzë lidchi lamë ni. Guníꞌill lúhiꞌ grë lo quë guniꞌi ra invitadë. Bëldë́ lamë ni. Guníꞌill lu muzë: “Gua lueguë nasesë lu nezë hashtë ra nezë biꞌchi shtë guëꞌdchi. Guaglliꞌi ra prubi, ra mancu, ra cujë, nu ra ciegu; gau rall.” 


text:
Gudëdë stuꞌpë tiempë bëabrí muzë. Guniꞌi muzë lu lamë: “Dadë, hia bëna lo quë naguníꞌil perë todavía nanú lugar lu mellë”. 


text:
Lëꞌë lamë guníꞌill: “Gua stubi; bëꞌnë ruëguë lu mënë nazugaꞌa nezë lachi nu ra nananú caminë reali parë gueꞌdë guëzë́ rall lidcha. Gac zihani mënë hashtë tsúdiꞌi lugar lu mellë. 


text:
Ni tubi nagunaꞌba primërë gáudiꞌi rall cumidë zaꞌquë nabëna preparar.” El quë narac shtuꞌu gáquëll shmënë Jesús 


text:
<pb/>―El quë narac shtuꞌu gáquëll shmëna, napë quë gac shtúꞌull na más quë shtádëll, más quë shníꞌall, más quë tséꞌlëll, nu shínill, nu ra bë́chill, nu zánëll. Napë quë rac shtúꞌull na más quë prupi vidë shtë́nëll. Si talë rúnëdiꞌill ni, nídiꞌi mudë gáquëll shmëna. 


text:
Cualquier narac shtuꞌu gáquëll shmëna, napë quë gúnëll renunci prupi deseo shtë́nëll nu gáquëll dispuestë gátill por na. 


text:
Cadë tubi de lëꞌë të si talë rac shtúꞌul guëzáꞌal tubi hiuꞌu ruꞌbë, primërë guënaꞌbë díꞌdzël blac dumí runë costar parë tsalú dchiꞌni. Iurní guëlábël dumí nanápël; gac bë́ꞌal si talë nanú sufsientë dumí. 


text:
Si talë adë rúnëdiꞌil llgabë bien, despuësë de guntsáꞌul cimientë shtë hiuꞌu, nídiꞌi dumí tsalú hiuꞌu, grë ra mënë naguëná lu cimientë, tsaglaꞌguë gunë rall burnë lë́ꞌël. 


text:
Gulë bëquë́ diaguë stubi comparaciuni. Tubi rëy con chiꞌi mili suldadë rac shtuꞌu tsatíldill con stubi rëy. Primërë quëhúnëll llgabë si talë gúnëll gan con fuersë nanápëll lu rëy nanapë galdë mili suldadë. 


text:
Si talë rdë́ꞌëll cuendë adë gúnëll gan, mientras zitu na rëy con galdë mili suldadë, guëshéꞌldëll rsunë lu rëy parë gac en paz, parë tsalúdiꞌi tildi rall. 


text:
Zni nahin con lëꞌë të, el quë nadë rúnëdiꞌi renunci grë lo quë nanápëll, nídiꞌi mudë gáquëll shmëna. Zedë nanápëdiꞌi sabor (Mt. 5.13; Mr. 9.50) 


text:
Adë rlluíꞌidiꞌin, nilë parë guëc guiuꞌu ziquë bonë, ni parë stubi cusë. Guëruꞌldë mënë zedë ni lu nezë. Si talë rac shtúꞌul tsasël, gulë bëquë́ diaguë bien shtiꞌdza.<pb/>


text:
Zihani mënë mal ziquë ra narunë cubrë impuestë nu ra pecadurë, beꞌdë biꞌguë rall lu më parë guëquë́ diaguë rall shtiꞌdzë më. 


text:
Ra fariseo con mësë narluaꞌa lëy, guniꞌi rall cuntrë Jesús. Guniꞌi rall: ―Jesús na amigu shtënë ra pecadurë. Ria Jesús lidchi rall të gaull. 


text:
<pb/>―Si talë nápël tubi gahiuꞌa lliꞌli perë guënítil tubsë ma, rsëáꞌnël los de más ra ma lachi parë tsatílil lëꞌë ma naguniti hashtë guëdzélël lëꞌë ma. 


text:
Iurë nanul lídchil, guënáꞌbël amigu nu vëcini shtë́nël nu guëníꞌil lu rall: “Bëꞌnë compañi na tantë rquitë lduaꞌa purquë bëdzela lëꞌë ma naguniti”. 


text:
Rniaꞌa lu të, na lëgrë lu gubeꞌe iurë tubi mënë nanapë duldë, guëabrí ldúꞌull con Dios, más lëgrë quë noventa y nueve mënë zaꞌquë nanadë rquíꞌnidiꞌi guëabrí lduꞌu rall con Dios. Comparaciuni shtë dumí naguniti 


text:
<pb/>’Gulë bëquë́ diaguë stubi comparaciuni. Tubi naꞌa nápëll chiꞌi munedë bëdchichi nalasac. Si talë guënítill tubsë munedë, ¿pë gúnëll? Rquëguíꞌill llni lintërnë. Rldúꞌbëll guëdubi laꞌni hiuꞌu. Rguílill bien hashtë guëdzélëll dumí. 


text:
Iurë bëdzélëll dumí, guënáꞌbëll vëcini nu amigu shtë́nëll; rníꞌill: “Bëꞌnë compañi na purquë hia bëdzela munedë naguniti nu rquitë lduaꞌa”. 


text:
Manërë ni rquitë lduꞌu ra ianglë iurë tubi mënë nanapë duldë, guëabrí ldúꞌull con Dios. Tubi sultërë nabëniti lu shtádiꞌ 


text:
El quë namás nabiꞌchi guníꞌill lu shtádëll: “Dadë, rac shtuaꞌa guënéꞌel herenci narunë tucarë cahia”. Iurní gudiꞌdzë shtadë ra sultërë herenci shtë́hiꞌ. Bëdëꞌë mënë ni entrë chupë llgáꞌniꞌ. 


text:
Gudëdë bëldá dzë, iurní lëꞌë ngulëꞌnë menurë bëtuuꞌll herenci. Gunáꞌzill nezë. Guall ladzë mënë zitu. Con dumí nanuáꞌall bë́ꞌnëll zihani duldë. 


text:
Hia bëgaꞌa tiempë bëshíꞌnill dumí lu ra cusë mal. Iurní gunaꞌzi tubi gubini lugar ni nu rldiaꞌnë nguiu ni. 


text:
Guagnáꞌbëll dchiꞌni lu nguiu naquëreldë lugar ni. Shlámëll gunibëꞌa tsaguépill guchi lachi, gau ma. 


text:
Bëdchini galërldiaꞌnë ldúꞌull; guc shtúꞌull gaull cumidë shtë ra guchi perë ni tubi mënë bëdë́ꞌëdiꞌi nagaull. 


text:
Iurní bëꞌa llnill. Guníꞌill: “Zihani muzë napë shtada. Rau rall hashtë napë rall de subrë, perë na gatia tantë rldiaꞌna. 


text:
Gunaꞌzi nguiu ni nezë parë guëabrill lidchi shtádëll. ’Zitu nazéꞌdëll lídchill, guná shtádëll lull. Bëgaꞌa lduꞌu shtádëll lë́ꞌëll. Bëdchini guëlluꞌnë shtádëll lull. Bë́ꞌnëll recibir shínill con gustë. Gudë́dchill shínill. Bëtsagruaꞌll shínill. 


text:
Nguiu ni guniꞌi lu shtádëll: “Dadë, bëna duldë lul nu nahia pecadurë lu Dios. Hia adë rúnëdiꞌi tucarë guëquërelda ziquë shínil.” 


text:
Perë shtádëll guniꞌi lu ra muzë: “Nasesë guaglliꞌi shabë záꞌquëll, lo más mejurë, gacu shinia. Guaglliꞌi tubi nigi parë guiáꞌall. Guaglliꞌi sabadu parë guëquëhin guëaꞌll. 


text:
Gac laní purquë rniaꞌa guti shinia perë bëabrí nabani shinia. Bënítill perë hia bëdzélaꞌa lë́ꞌëll.” Lueguë guzublú laní. 


text:
Guniꞌi muzë: “Bë́chil bëabrill nabánill. Gunibëꞌa shtádël guëdini naꞌa ngunë nandchú të guëdáuhaꞌa. Bëꞌnë shtádël recibir bë́chil con gustë; nabánill.” 


text:
Iurní lëꞌë llgaꞌnë mayurë bëldëll; në́diꞌill tsutëll laꞌni hiuꞌu. Bëruꞌu shtádëll; gunaꞌbë shtádëll lë́ꞌëll; bë́ꞌniꞌ ruëguë lull tsutëll laꞌni hiuꞌu. 


text:
Perë guniꞌi shini mayurë: “Blac tiempë bëna sirvë lul nu bëzuꞌbë diaga shtíꞌdzël perë nunquë bënéꞌediꞌil pë cahia, ni siquierë tubsë chivë mituꞌnë parë gac laní con amigu shtëna. 


text:
Perë iurneꞌ bëabrí shini rë́ꞌël; bëshíꞌnill shtumil. Guagnáldëll zihani naꞌa mal. Nu lë́ꞌël gunibë́ꞌal gati ma nandchú, gau të. Gac laní.” 


text:
Perë runë tucarë laní; gácaꞌa nalëgrë purquë bë́chil gútill perë bëabrill nabánill. Bënítill perë iurneꞌ bëdzélaꞌa lë́ꞌëll stubi.”<pb/>


text:
Guniꞌi Jesús lu ra shini gusëꞌdë më: ―Guc tubi nguiu ricu nabëdëꞌë dchiꞌni gunë nguiu narac rguꞌ cuendë. Perë los de más muzë guagniꞌi rall lu ricu de quë lëꞌë nguiu adë bë́ꞌnëdiꞌill bien. Quëgnítill lo quë nanapë ricu. 


text:
Lëꞌë ricu gunaꞌbë nguiu ni. Guniꞌi ricu: “¿Pë na verdá narniꞌi ra muzë? Bëꞌnë intriegu cuendë dchiꞌni nabë́ꞌnël purquë hia adë gáquël encargadë con shchiꞌnia.” 


text:
Iurní lëꞌë nguiu bë́ꞌnëll llgabë: “¿Pë guna iurneꞌ? Hiadë nahia encargadë con shchiꞌni lamë. Rúnëdiaꞌa gan dchiꞌni ruꞌbë nu rtu lua tsaldúa guꞌnë. 


text:
Iurní nguiu ni gunáꞌbëll ra mënë nanazeꞌbi dumí lu lamë. Tubi rall por tubi rall bëdchini rall. Gunaꞌbë diꞌdzë nguiu lu primërë nabëdchini: “¿Blac nazéꞌbil lu lamë?” 


text:
Bëquébill: “Nazeꞌbia tubi gahiuꞌa barrili sëiti”. Iurní guniꞌi nguiu: “Ndëꞌë na guichi pagaré shtë́nël; bëcheꞌzin nu bëntsaꞌu stubi narniꞌi nazéꞌbil cincuenta barrili sëiti”. 


text:
Lu stubi mënë guníꞌill: “¿Blac nazéꞌbil lu lamë?” Bëquébill: “Nazeꞌbia tubi gahiuꞌa rmudi shtë trigu”. Iurní guniꞌi nguiu: “Ndëꞌë na guichi pagaré shtë́nël; bëntsaꞌu stubi pagaré narniꞌi nazéꞌbil lë́ꞌësë ochenta rmudi shtë trigu”. 


text:
Lëꞌë lamë guniꞌi lu nguiu mal: “Nasini guë́quël. Bë́ꞌnël segurë vidë shtë́nël parë tiempë nazeꞌdë.” Ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu quëhunë rall galënasini con ra saꞌ rall más quë ra mënë naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios. 


text:
<pb/>’Mënë runë rall gan dumí con zihani maldá, perë rniaꞌa lu të, gulë bëꞌnë bien con dumí nanápël; zeꞌdë guëdchini dzë adë lasáquëdiꞌi dumí. Iurní gunë më recibir lë́ꞌël lu gubeꞌe catë nídiꞌi fin. 


text:
<pb/>’El quë narunë cumplir con duꞌpë nanápëll, gúnëll cumplir si talë nápëll zihani cusë. El quë nadë rúnëdiꞌi bien con duꞌpë, también gúnëdiꞌill bien con zihani cusë. 


text:
Si talë adë bë́ꞌnëdiꞌil bien con cusë nanádiꞌi shtë́nël, ¿chu guëneꞌe lo quë narunë tucarë cáꞌal lu gubeꞌe? 


text:
<pb/>’Ni tubi mënë gáquëdiꞌi gúnëll sirvë chupë lamë. Rac shtúꞌull tubsë lamë. Lu stubi lamë rúnëdiꞌill cuendë. Rzuꞌbë diáguëll shtiꞌdzë lamë, stubi lamë quëhúnëll desprëci. Nídiꞌi mudë gac shtúꞌul Dios nu mizmë tiempë gac shtúꞌul dumí. 


text:
Iurní guniꞌi Jesús lu rall: ―Lëꞌë të runë të parë rluaꞌa të nazaꞌquë lu ra mënë. Rniꞌi të lo quë naquëhunë të nazaꞌquin, perë Dios rna lla na lduꞌu të. Lo quë narac shtuꞌu mënë gapë rall lu guë́ꞌdchiliu, nahin cusë narná záꞌquëdiꞌi Dios. Shtiꞌdzë Dios napë pudërë parë siemprë 


text:
<pb/>’Lo quë nabëquëꞌë Moisés nu ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios laꞌni Sagradas Escrituras, gunibëꞌa Dios gunë mënë cumplir hashtë tiempë shtë Juan Bautista. Perë iurneꞌ na quëgniaꞌa dizaꞌquë lu të, të parë tsutë́ mënë catë rnibëꞌa Dios. Perë ra mënë nariutë́ lugar ni runë rall zihani esfuersë por tsutë́ rall. 


text:
<pb/>’Más sencigi tsalú guë́ꞌdchiliu nu gubeꞌe quë tubi cusë mituꞌnë shtë lëy tsaluhin. Shtiꞌdzë Dios adë tsalúdiꞌin. Jesús bëluaꞌa lla na narlë́ tseꞌlë (Mt. 19.1‑12; Mr. 10.1‑12) 


text:
<pb/>’Si talë guësaꞌnë nguiu tséꞌliꞌ nu guëtsë́ꞌall con stubi naꞌa, quëhúnëll duldë adulteri. Nu si talë stubi nguiu caꞌa lëꞌë naꞌa ni, quëhúnë nguiu ni duldë adulteri. Nguiu ricu nu Lázaro 


text:
<pb/>’Guc tubi nguiu ricu. Nácull con lari zaꞌquë nalasac zihani dumí. Grë dzë rau záꞌquëll lu laní nananú lidchi ricu. 


text:
Lázaro guc shtúꞌull nihaull pedasë guetë nagulaguë guëaꞌ mellë shtë ricu, tantë rldiaꞌnë Lázaro. Ra mbecu bëdchini; bëldeꞌe mbecu lu guëëꞌdzu ladi Lázaro. 


text:
Tubi dzë guti Lázaro. Bëdchini ra ianglë; biaꞌa raiꞌ almë shtë́hiꞌ gubeꞌe catë nanú Abraham. Nu lëꞌë ricu guti. Bëgaꞌchi ricu. 


text:
Ricu nanull lugar shtë cashtigu catë ria nanadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios. Gubiꞌa ricu lu Abraham zitu. Guná ricu lu Lázaro nananú culaꞌni Abraham. 


text:
Fuertë guniꞌi ricu: “Dadë Abraham, bëgaꞌa ldúꞌul na. Bësheꞌldë Lázaro; gáꞌdzëll bëcuënë shtë́nëll të parë ldaguë tubi gotë nisë lu ldudza tantë rbidchi lduaꞌa. Quëhuna sufrir laꞌni beꞌlë rëꞌ.” 


text:
Iurní guniꞌi Abraham lu ricu: “Lë́ꞌël, ¿gu rëagná ldúꞌul lla guc vidë shtë́nël? Zihani cusë nápël; nídiꞌi nicidá de Dios. Perë Lázaro, vidë shtë́hiꞌ guc prubi. Iurní rquitë ldúꞌull mientras nanul lugar shtë cashtigu. 


text:
Más de ni entrë lëꞌë hiaꞌa nanú tubi bërrancu. Nídiꞌi mudë guidë të ndëꞌë. Nu nídiꞌi mudë guidë mënë nananú ndëꞌë parë ngaꞌli.” 


text:
Iurní guniꞌi ricu: “Si es quë ni, Dadë Abraham, bëꞌnë tubi favurë. Bësheꞌldë lëꞌë Lázaro lu ra bëcha. 


text:
Napa gaꞌi bëcha naquëreldë lidchi shtada; guini rall shtiꞌdzë Lázaro. Guadíꞌdzëll lu raiꞌ lla na ra cusë të guídëdiꞌi rall ndëꞌë lugar shtë cashtigu.” 


text:
Perë Abraham guniꞌi lu ricu: “Lëꞌë ra bë́chil napë rall lo quë nabëquëꞌë Moisés nu ra shmuzë Dios nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë më; guëquë́ diaguë rall shtiꞌdzë raiꞌ”. 


text:
Guniꞌi ricu: “Dadë, si talë tubi natsashtë́ ladi ra tëgulë, guëníꞌiꞌ shtiꞌdzë Dios lu rall, tsaldí lduꞌu rall. Guëabrí lduꞌu rall lu Dios iurní.” 


text:
Guniꞌi Abraham lu ricu: “Aquëdiꞌi. Si talë runë nadzë́ꞌëdiꞌi rall mudë nanabani rall iurë rini rall shtiꞌdzë Moisés nu shtiꞌdzë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios, tampuquë tsaldídiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdzë natsashtë́ ladi ra tëgulë.”<pb/>


text:
Jesús guniꞌi lu ra mënë narianaldë enseñansë shtë́hiꞌ: ―Napë quë guëdchini tiempë guëquili mëdzabë lëꞌë të parë gunë të duldë, perë prubi nguiu el quë naquëhunë parë gunë mënë duldë. 


text:
El quë narluaꞌa tubi më humildë mal nezë gúnëll duldë, mejurë galdë nguiu ni tubi guichi ruꞌbë iénill; tsagrúꞌldëll lë́ꞌëll laꞌñi nisëduꞌu. 


text:
Gulë gupë mizmë lëꞌë të. ’Si talë bë́chil gúnëll cuntrë lë́ꞌël, guniꞌi lull pë faltë nanápëll. Si talë guëabrí ldúꞌull nezë zaꞌquë, bëꞌnë perdunë lë́ꞌëll. 


text:
Si talë gúnëll mal cuntrë lë́ꞌël gadchi vueltë tubi dzë nu gadchi vueltë guëabrí guëníꞌill lul: “Hia adë gúnëdiꞌiruaꞌa cuntrë lë́ꞌël”, napë quë gúnël perdunë lë́ꞌëll. Pudërë nanapë el quë narialdí lduꞌi Dios 


