# verses

text:
Na Pablo, nahia tubi nagulë́ Dios. Nahia tubi poshtë shtë Jesucristo purquë zni na voluntá shtë më. Bësheꞌldë më na. 


text:
Juntë con Sóstenes, bë́chaꞌa, quëquëaꞌa cartë rëꞌ nu guëshéꞌldahin lu grupë shtë shmënë Dios naquëreldë guëꞌdchi Corinto. Na të shmënë më nabëzunë́ Dios almë shtë të purquë unidë na të con Cristo Jesús. Dios gunaꞌbë lëꞌë të, të gac të santu. Na të shmënë më igual ziquë los de más naná rianaldë tëchi ldaiꞌ shtë Jesucristo, Shlámaꞌa. Na më el quë narnibëꞌa lëꞌë raiꞌ nu también rnibëꞌa më lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir bendición shtë më nu gulë cuedchí lduꞌu të por Dios, Shtádaꞌa nu por Jesucristo Shlámaꞌa. Bendición nadápaꞌa por Jesucristo 


text:
<pb/>Siemprë rdëꞌa graci lu Dios por lëꞌë të nu rdëꞌa graci lu më por ra favurë shtë Dios nanapë të purquë unidë na të con Jesucristo. 


text:
Por na të unidë con Cristo, Dios bëneꞌe grë́tëꞌ clasë bendición naná rac bëꞌa të pë runë cuntienë shtiꞌdzë më nu rac të ruadiꞌdzë të shtiꞌdzë më. 


text:
Grë ndëꞌë quëhunin testificar de quë na verdá shtiꞌdzë Jesús, diꞌdzë nabiadiꞌdzë naꞌa lu të iurë guquëreldënú naꞌa lëꞌë të. 


text:
Iurneꞌ adë pë runë fáltëdiꞌi lo quë narneꞌe Dios. Napë të pudërë shtë Espíritu Santo mientras quëbezë të con ánimo dzë naguëabrí Jesucristo, Shlámaꞌa, stubi. 


text:
Lëꞌë më gunë më compañi lëꞌë të parë gac të firmë lu shnezë më hashtë fin shtë guë́ꞌdchiliu. Iurní ni tubi chu guëdchiꞌbë galquiá guëc të; guëaꞌnë të sin culpë dzë naguëabrí më stubi. 


text:
Dios siemprë quëhúniꞌ cumplir grë shtiꞌdzë më. Lëꞌë më gunaꞌbë më lëꞌë të parë gac të unidë con shini më, Jesucristo Shlámaꞌa. Divisioni entrë ra shmënë Dios 


text:
<pb/>Bëchi, quëhuna ruëguë lu të purquë na hiaꞌa shmënë Jesucristo. Gulë gac të de acuerdë con lo quë naruadiꞌdzë të nu adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí tsu divisioni entrë lëꞌë të. Gulë guquëreldë të sin dishiꞌbi. Gulë gapë mizmë llgabë nu gulë bëꞌnë juzguë mizmë manërë. 


text:
Nahin verdá; tubi të rniꞌi: “Na nahia shmënë Pablo”. Stubi të rniꞌi: “Nahia shmënë Apolos”. Stubi të rniꞌi: “Nahia shmënë Cefas”. Stubi të rniꞌi: “Nahia shmënë Cristo”. 


text:
¿Gu nanú zihani Cristo? Nanë́ të na, Pablo, adë cuë́diaꞌa lu cruz por duldë shtë të. Adë bëriubë nisë të en el nombre shtë Pablo. 


text:
Nu zac bëchuꞌbë nisa ra famili shtë Estéfanas perë adë rëagnádiꞌi lduaꞌa bëchuꞌbë nisa stubi de lëꞌë të. 


text:
Pues Cristo bësheꞌldë më na parë guadiꞌdza dizaꞌquë lu ra mënë, lë́dëdiꞌi parë guëchuꞌbë nisa ra mënë. Bësheꞌldë më na parë guadiꞌdza lu mënë manërë sencigi, lë́dëdiꞌi con diꞌdzë nadë rac bë́ꞌadiꞌi mënë humildë të parë guëdëꞌë mieti cuendë pë runë cuntienë galguti shtë Jesús lu cruz. Cristo nápiꞌ pudërë; por lë́ꞌiꞌ zeꞌdë guëdchini llni shtë Dios 


text:
<pb/>Dizaꞌquë de quë guti Cristo lu cruz por lëꞌë hiaꞌa nahin ziquë cusë nadë rlluíꞌidiꞌi parë ra narianaldë nezë mal catë tsalú rall, perë parë lëꞌë hiaꞌa naziaꞌa nezë zaꞌquë catë gac salváraꞌa, dizaꞌquë ni na pudërë shtë Dios. 


text:
Zni rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Guëzalúa grë́tëꞌ llni shtë ra më sabi;<pb/>Guësëana tubi cuꞌ grë ra llgabë shtë ra namás rac bëꞌa.<pb/> 


text:
¿Pë fin napë ra diꞌdzë shtë më sabi u ra diꞌdzë shtë ra narluaꞌa lëy shtë Moisés?<pb/>¿Ca nanú ra enseñansë shtë ra nardildi diꞌdzë? Ra enseñansë shtë mësë narianaldë llgabë shtë mënë, pues Dios bëluáꞌaiꞌ enseñansë shtë rall na tuntë. 


text:
Dios el quë narac bëꞌa grë́tëꞌ cusë nu rac gunë më grë cusë, gunibë́ꞌaiꞌ de quë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu nunquë gunguë bë́ꞌadiꞌi rall lëꞌë më por prupi llni shtë rall, nilë por tantë narac rall. Más bien guc shtuꞌu më gac salvar mieti sulë por dizaꞌquë. Rniꞌi mënë tuntë nahin, perë por dizaꞌquë gac salvar grë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Ra mënë israelitë rac shtuꞌu rall guëná rall milagrë shtë Dios, iurní tsaldí lduꞌu rall. Ra mënë nanádiꞌi më israelitë, rguili rall llni nanapë mënë guë́ꞌdchiliu 


text:
perë lëꞌë hiaꞌa rdiaꞌa díꞌdzaꞌa de quë por galguti shtë Cristo lu cruz gac salváraꞌa. Parë ra mënë israelitë dizaꞌquë na ziquë tubi guëꞌë catë rreldë rall. Parë ra mënë nanádiꞌi më israelitë, dizaꞌquë na ziquë cusë nadë rlluíꞌidiꞌi. 


text:
Perë grë ra nagunaꞌbë Dios, ra më israelitë u ra nanádiꞌi më israelitë, sulë Cristo na nezë parë gac salvar mieti. Cristo na pudërë nu llni shtë Dios parë gac salváraꞌa. 


text:
Parë ra mënë guë́ꞌdchiliu, dizaꞌquë shtë Dios na ziquë cusë nadë rlluíꞌidiꞌi, perë rniaꞌa lu të llni shtë Dios más lasac quë grë ra llni nanapë mënë guë́ꞌdchiliu; nu lo quë narniꞌi rall na débil parë Dios, nahin más fuertë quë grë ra fuersë nanapë mënë. 


text:
Dadë, gulë bëdëꞌë cuendë de quë Dios gudili më lëꞌë të aunquë duꞌpsë de lëꞌë të rac bëꞌa të según llgabë shtë ra mënë. Duꞌpsë të na të më nalasac; duꞌpsë të na mënë naná rnibëꞌa. 


text:
Dios gulë́ ra mënë sencigi, ra nadë ráquëdiꞌi, të parë guëtú lu ra më sabi, ra nanapë llni shtë mënë. Gulë́ më ra mënë débil según llgabë shtë mënë parë guëtú lu ra mënë namás fuertë. 


text:
Gulë́ më ra nalasáquëdiꞌi nu ra mënë narunë ra sáhiꞌ desprëci; quiere decir, gulë́ më cusë nalasáquëdiꞌi parë tsalú cusë narniꞌi mënë napin valurë nu parë guëluaꞌa lu llni ra cusë narniꞌi mënë adë nádiꞌi verdá. 


text:
Perë mizmë Dios bëꞌnë më unir lëꞌë të con Cristo Jesús nu bëꞌnë Dios të gac bëꞌa hiaꞌa lëꞌë më por Cristo, nu por Cristo tubldí na shcuéndaꞌa lu Dios. Por Cristo na hiaꞌa shmënë më naná rzunë́ almë shtë hiaꞌa. Por Cristo na hiaꞌa salvar. Guziꞌi më lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Zni nahin de acuerdë lo quë narniꞌi Sagradas Escrituras: “Si talë tubi de lëꞌë të runë nadchínil pues bëꞌnë nadchini sulë por lo quë nabëꞌnë Dadë”.<pb/>


text:
Bëchi, iurë bidë guëniaꞌa lu të lëꞌë verdá shtë Dios, adë biadíꞌdzëdiaꞌa ziquë tubi mësë narluaꞌa con diꞌdzë nadë rac bë́ꞌadiꞌi të sino biadiꞌdza clarë. Guniaꞌa lu të diꞌdzë nabëluaꞌa Dios lua. 


text:
Iurë guquëreldënúa lëꞌë të, guniꞌi lduaꞌa guadiꞌdza sulë tubsë diꞌdzë de quë Jesucristo gunë salvar lëꞌë hiaꞌa, de quë guti më lu cruz por lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Iurë guniaꞌa lu të ra dizaꞌquë shtë Dios, adë guniꞌinúdiaꞌa lëꞌë të con diꞌdzë sabi nazeꞌdë por llni nanapë mënë guë́ꞌdchiliu, sino guniꞌinúa lëꞌë të con pudërë shtë Espíritu Santo, el quë nabëꞌnë zihani cusë ruꞌbë. 


text:
Guniꞌinúa lëꞌë të, të tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios purquë bini të pudërë shtë më, lë́dëdiꞌi por tantë rac ruadiꞌdza. Zni guc parë gac të firmë; dchiꞌchi na fe shtë të ziquë tubi cimientë shtë hiuꞌu. Por Espíritu Santo rac bëꞌa hiaꞌa 


text:
<pb/>Zni na manërë biadiꞌdzë naꞌa dizaꞌquë lu ra mënë, perë biadiꞌdzë naꞌa diꞌdzë sabi lu ra mënë namás rianaldë ra shnezë Dios. Ra diꞌdzë sabi naruadiꞌdzë naꞌa, adë zéꞌdëdiꞌin de guë́ꞌdchiliu rëꞌ, nilë por ra mënë naquëgnibëꞌa ra saꞌ rall. Grë cusë ni nasesë tsalú ra 


text:
perë ruadiꞌdzë naꞌa con llni shtë Dios. Ruadiꞌdzë naꞌa ra cusë secretë shtë Dios. Ruadiꞌdzë naꞌa diꞌdzë sabi shtë më, ra cusë nabëꞌnë më ordenar antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu parë gac salváraꞌa. 


text:
Ni tubi ra naná rnibëꞌa lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ, adë riasë́diꞌi rall ndëꞌë. Si talë niasë́ rall, adë niaquë́ꞌëdiꞌi rall Dadë Jesús lu cruz, el quë narnibëꞌa guëdubi gubeꞌe. 


text:
Zni rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Dios bëꞌnë më preparar cusë adë ni chu gunádiꞌi nu adë chu bínidiꞌi, nu adë chu bë́ꞌnëdiꞌi llgabë.<pb/>Cusë ni na parë ra narac shtuꞌu lëꞌë më. 


text:
Grë ndëꞌë bëluaꞌa më lu hiaꞌa por Espíritu shtë më. Lëꞌë Espíritu na llni nu riasë́ Espíritu ra cusë namás nagaꞌchi, hashtë shgabë Dios namás secretë rac bëꞌa Espíritu. 


text:
<pb/>¿Chull gac bëꞌa lo quë nanú laꞌni lduꞌu nguiu? Mizmë nguiu riasëll llgabë nananú laꞌni ldúꞌull. Zni na con Dios; sulamëntë Espírutu shtë më rac bëꞌa llgabë shtë më. 


text:
Lëꞌë hiaꞌa adë bëdë́ꞌnëdiꞌiaꞌa recibir Espíritu naná rnibëꞌa mënë shtë guë́ꞌdchiliu sino bëdë́ꞌnaꞌa recibir Espíritu naná zeꞌdë de Dios të gac bëꞌa hiaꞌa grë bendición nabëzëlaaꞌchi më parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Ruadiꞌdzë naꞌa shcuendë ra cusë rëꞌ con diꞌdzë nabëluaꞌa Espíritu shtë Dios, lë́dëdiꞌi con diꞌdzë nabësëꞌdë naꞌa por ra mësë shtë guë́ꞌdchiliu. Zni rluaꞌa naꞌa ra cusë shtë Espíritu lu ra mënë narianaldë tëchi Espíritu Santo. 


text:
<pb/>Grë ra nanápëdiꞌi Espíritu cuezënúhiꞌ laꞌni ldúꞌull, adë rúnëdiꞌill recibir diꞌdzë shtë Espíritu purquë parë lë́ꞌëll cusë ni adë rlluíꞌidiꞌi. Cusë tuntë rníꞌill. Adë riasë́diꞌill purquë rquiꞌni llni shtë Espíritu parë tsasë́ mënë ra cusë shtë Espíritu. 


text:
Perë grë́tëꞌ nacabezënú Espíritu Santo rac bëꞌa rall grë́tëꞌ cusë nalasac; perë ra saꞌ nguiu ni, ra nadë tsanáldëdiꞌi tëchi Espíritu Santo, adë rac bë́ꞌadiꞌi rall blac lasac na primërë nguiu ni. 


text:
Ra Sagradas Escrituras rniꞌi: “¿Chull riasë́? u ¿chu rac bëꞌa lla na llgabë shtë Dadë Dios? ¿Chull guëluaꞌa Dios?” Perë lëꞌë hiaꞌa nadápaꞌa Espíritu; por ni rac bëꞌa hiaꞌa llgabë shtë Cristo.<pb/>


text:
Zni nahin bëchi, adë gúꞌdiꞌi manërë të guadiꞌdza lu të cumë ziquë mënë naquëgsë́ Espíritu Santo, sino biadiꞌdza lu të ziquë mënë narianaldë tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Na të ziquë meꞌdë en cuantë ra cusë shtë Cristo. 


text:
Bëluáꞌahia lëꞌë të con enseñansë sencigi cumë ziquë tubi meꞌdë naradchi. Rúnëdiꞌi të gan gau të cumidë ziquë më ruꞌbë. Todavía adë riasë́diꞌi të ra enseñansë naná rquiꞌni parë su të firmë lu shnezë Dios. 


text:
Hashtë neꞌ na të ziquë mënë narianaldë tëchi ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu; quëreldë të igual ziquë los de más saꞌ të. 


text:
Si talë rníꞌil: “Na nahia shmënë Pablo”; stubi të rníꞌil: “Nahia shmënë Apolos”, iurní quëhunë të llgabë ziquë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, lë́dëdiꞌi ziquë mënë nanapë Espíritu Santo. 


text:
<pb/>¿Chull na Pablo? ¿Chull na Apolos? Na naꞌa nadë más ra nabësheꞌldë Dios; por shtiꞌdzë naꞌa gualdí lduꞌu të dizaꞌquë shtë Dadë. Cadë tubi muzë shtë Dios bë́ꞌniꞌ según fuersë nu llni nabëneꞌe më. 


text:
De manërë de quë ni tubi naꞌa, el quë nabëcabní bëꞌdchi u el quë naguatiꞌli ra plantë, lasáquëdiꞌi naꞌa, perë Dios na el quë nalasac. Bësëruꞌbë më ra plantë. 


text:
El quë narcabní nu el quë narguiꞌli, na raiꞌ unidë, nu Dios quilli cadë tubi lëꞌë hiaꞌa según dchiꞌni naquëdë́ꞌnaꞌa. 


text:
Grë hiaꞌa na hiaꞌa ra nardë́ꞌnaꞌa dchiꞌni juntë con lëꞌë më. Lëꞌë të na të ziquë guiuꞌu lachi catë quëhunë më dchiꞌni. Na të ziquë tubi hiuꞌu naquëgzaꞌa më. 


text:
Nahia ziquë mësë albañil naná gulë́ Dios parë guëzuꞌba cimientë shtë hiuꞌu. Hia stubi quëgzaꞌa hiuꞌu guëc cimientë ni. El quë narzaꞌa hiuꞌu rquiꞌni gápiꞌ cuidadë manërë naquëgzáꞌall hiuꞌu. 


text:
Pues ni tubi adë chu nápëdiꞌi derechë guëzúꞌbëll stubi cimientë purquë hia nanú cimientë verdadërë naná mizmë Jesucristo. 


text:
Perë cadë nguiu quëgzáꞌall tubi hiuꞌu con orë u bëdchichi u guëꞌë nalasac u con hiaguë u con guiꞌlli guia. 


text:
Lëꞌë dchiꞌni de cadë lëꞌë hiaꞌa guëruꞌu lu llni dzë shtë juici. Dzë ni guëdchini guiꞌi të parë gunë guiꞌi prëbë pë clasë dchiꞌni bëꞌnë mieti. 


text:
Si talë tubi de lëꞌë hiaꞌa bëzaꞌa tubi hiuꞌu nanadë tsequi lu guiꞌi, gunë nguiu ni recibir pagu por dchiꞌni nabë́ꞌnëll 


text:
perë en cambi, si talë tubi de lëꞌë hiaꞌa guëzaꞌa hiaꞌa tubi hiuꞌu con cusë naná sutípëdiꞌi lu guiꞌi, pues guënítill grë́tëꞌ; nídiꞌi pagu parë lë́ꞌëll aunquë lë́ꞌëll gac salvárëll cumë ziquë rgu nguiu tubi cusë laꞌni hiuꞌu narieꞌqui. 


text:
<pb/>¿Pë adë rac bë́ꞌadiꞌi të de quë na të ziquë iáduꞌu catë cuezë Dios, de quë Espíritu shtë Dios cuezënúhiꞌ laꞌni lduꞌu të? 


text:
Si talë tubi de lëꞌë të quëhúnël usar iáduꞌu shtë më tubi cusë mal, guëneꞌe më fin parë lë́ꞌël. Catë cuezë më, nahin santu nu también cuerpë shtë të na santu. 


text:
<pb/>Adë rsiguë́diꞌil mizmë lë́ꞌël. Si talë tubi de lëꞌë të rníꞌil nal sabi con llni nanapë mënë guë́ꞌdchiliu, mejurë guëabril ziquë tubi naráquëdiꞌi të gáquël më sabi de verdá. 


text:
Pues llni shtë ra mënë narianaldë cusë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ, nahin ziquë cusë tuntë parë Dios. Naescritë: “Dios quëhunë parë ldaguë më sabi lu galënasini shtë rall ziquë rlaguë tubi ma lu trampë”. 


text:
Nu zac rniꞌi Sagradas Escrituras: “Lëꞌë Dadë rac bë́ꞌaiꞌ ra llgabë shtë mënë sabi, de quë lasáquëdiꞌi shgabë rall”. 


text:
Pablo, Apolos, Pedro, guë́ꞌdchiliu, nu vidë, nu galguti, nu lo quë naná iurneꞌ, nu ra cusë naguër gac, grëhin na parë lëꞌë të. 


text:
Grë́tëꞌ të napë quë gunë të llgabë de quë na naꞌa sulamëntë shmuzë Cristo. Gulë́ më lëꞌë naꞌa parë tsagluaꞌa naꞌa ra mënë diꞌdzë shtë më, cusë de quë antsë adë guc bë́ꞌadiꞌi mieti. 


text:
El quë naná incarguë tubi dchiꞌni, napë quë gáquiꞌ nazaꞌquë; napë quë gúniꞌ cumplir lo quë narunë tucarë. 


text:
Por partë shtëna adë riádiꞌi lduaꞌa iurë quëhunë të juzguë lëꞌë na, nilë riádiꞌi lduaꞌa por los de más sahia narunë juzguë na; pues adë ráquëdiaꞌa gunë juzguë mizmë na. 


text:
Perë si talë ni tubi shgaba adë quëgdchíꞌbëdiꞌi galquiá cuntrë na, adë na segurë de quë nápëdiaꞌa faltë. Lëꞌë Dadë na el quë nagunë juzguë shchiꞌnia. 


text:
Adë rúnëdiꞌi të juzguë nasesë. Gulë cuezë hashtë lëꞌë Dadë guëabrí; guëgú më grë́tëꞌ cusë lu llni, grë lo quë nagaꞌchi lu nacahi. Guëluaꞌa më grë́tëꞌ narac shtuꞌu mieti laꞌni lduꞌu rall. Iurní gunë më honrar cadë nguiu según narunë tucarë. 


text:
<pb/>Dadë, quëadiꞌdza ra cusë rëꞌ parë bien shtë të. Quëgdchiꞌba tubi comparaciuni naná runë tratë dchiꞌni nabëdëꞌnë naꞌa, Apolos con na. Gulë guaglaꞌguë enseñanse shtë naꞌa; gulë bëꞌnë cumplir lo quë narniꞌi Sagradas Escrituras shcuendë lo quë narunë tucarë gunë mënë, nu parë ni tubi të adë rníꞌidiꞌi nadchini de mësë shtë́nël nu rúnël desprëci stubi mësë entrë lëꞌë të. 


text:
¿Chull bëꞌnë të tsu tubi mësë entrë lëꞌë të? ¿Pë cusë nápël nanádiꞌi lo quë nabë́ꞌnël recibir? Si talë bëzëlaaꞌchi më lo quë nanápël, ¿pëzielú runë nadchínil? Rúnël ziquë lë́ꞌël bë́ꞌnël gan por mizmë fuersë shtë́nël. 


text:
<pb/>Lëꞌë të më Corinto, runë nadchini të purquë rniꞌi të adë pë runë fáltëdiꞌi, de quë napë të grë bendición narsheꞌldë Dios dizdë gubeꞌe. Runë të llgabë rquíꞌnidiꞌi të lëꞌë naꞌa, de quë rnibëꞌa të ziquë rëy, de quë lasáquëdiꞌi naꞌa. Nalë́ rac shtuaꞌa de quë nanibëꞌa të ziquë rëy të guënibëꞌanú naꞌa lëꞌë të. 


text:
Pues lluáꞌahia de quë Dios bësaꞌnë më lëꞌë naꞌa ra poshtë lúltimë lugar. Na naꞌa ziquë ra mënë mal naguc condenar parë gati raiꞌ. Dzu naꞌa lu ra mënë nu lu ra ianglë nadë más parë guëbiꞌa raiꞌ lu naꞌa cumë cusë nardzëguëëꞌ lduꞌu mieti. 


text:
Rdëꞌnë naꞌa sirvë lu Cristo perë lëꞌë të rniꞌi të na naꞌa tuntë mientras rniꞌi të na të shmënë më namás rac bëꞌa. Na naꞌa ra nalasáquëdiꞌi perë lëꞌë të sí, lasac të. Quëhunë mënë honrar lëꞌë të perë quëhunë të desprëci lëꞌë naꞌa. 


text:
Hashtë iurneꞌ quëgzac zi naꞌa lu galërldiaꞌnë nu lu galërbidchi; runë faltë shabë naꞌa; ra mënë rushtiá rall guëc naꞌa; adë nídiꞌi lidchi naꞌa. 


text:
Rdzaguë naꞌa lu ra dchiꞌni naquëhunë guiaꞌa naꞌa. Ra mënë rgue guëc naꞌa perë rdchigrë́ naꞌa con diꞌdzë nanapë bendición shtë Dios. Rzunaldë rall lëꞌë naꞌa perë lëꞌë naꞌa ruaꞌa lduꞌu naꞌa sin adë pë rníꞌidiꞌi naꞌa cuntrë lëꞌë rall. 


text:
Rniꞌi rall cuntrë lëꞌë naꞌa perë na naꞌa pacënci. Quëhunë rall tratë lëꞌë naꞌa ziquë guiꞌlli lu nezë; runë rall tratë lëꞌë naꞌa ziquë cusë más nadzabë laꞌni guë́ꞌdchiliu, cusë nadë rlluíꞌidiꞌi. 


text:
<pb/>Adë rquë́ꞌëdiaꞌa ndëꞌë parë guëtú lu të sino parë guënehia cunsëju ziquë ra shinia narac shtuaꞌa. 


text:
Aunquë napë të chiꞌi mili mësë naná rluaꞌa lëꞌë të, napë të tubsë shtadë të. Por ra dizaꞌquë naguniaꞌa lu të, na të unidë con Cristo Jesús. Por ni nahia ziquë shtadë të. 


text:
Parë gunë të cumplir narac shtuaꞌa, bësheꞌlda Timoteo lu të. Náhiꞌ tubi nguiu nabëna gan por Cristo nu rac shtuaꞌa lë́ꞌiꞌ. Siemprë quëreldë záꞌquëll ziquë shmënë Dios. Lëꞌë Timoteo guësëagná ldúꞌiꞌ lëꞌë të lo mizmë enseñansë nabëluáꞌahia lla narunë tucarë guëquëreldë ra mënë shtë Cristo, igual ziquë rluáꞌahia guëdubi lugar catë nanú grupë shtë shmënë Dios. 


text:
perë quëbeza të parë tsahia lueguë nu gueldë guënahia lëꞌë të si talë Dadë guënéꞌeiꞌ permisi. Iurní gac bë́ꞌahia chu narunë nadchini. Gac bë́ꞌahia si talë nadë más ruadiꞌdzë rall u si napë rall pudërë shtë Dios. 


text:
¿Pë rac shtuꞌu të? ¿Zeldë guënahia lëꞌë të con tubi hiaguë; gau të varë? u ¿zeldë guënahia lëꞌë të cumë më naduꞌu, ziquë tubi narac shtuꞌu lëꞌë të?<pb/>


text:
Quëgniꞌi mënë de quë entrë lëꞌë të nanú ra naquëreldë mal, de quë tubi nguiu cuáꞌall shmadrástëll. Pues duldë ni ra mënë nanadë israelitë, adë rúnëdiꞌi rall duldë ni. 


text:
Mejurë niatú lu të nu niuꞌnë të por conductë shtë nguiu ni. Runë tucarë guëgú të lë́ꞌëll ladi grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Pues aunquë laꞌdi súdiaꞌa ngaꞌli perë rëagná lduaꞌa lëꞌë të. Hia bëna juzguë el quë nabëꞌnë duldë ni cumë zugáꞌahia ngaꞌli con lëꞌë të. 


text:
Gulë bëdëá con autoridá shtë Dadë Jesucristo, nu lëꞌë na quëbezënúa lëꞌë të con espíritu shtëna, nu lëꞌë pudërë shtënë Jesucristo Shlámaꞌa, quëbezënú lëꞌë të. 


text:
Gulë bëꞌnë intriegu nguiu ni guiaꞌa Satanás të parë tsalú shcuérpëll con mal deseo shtë́nëll, perë espíritu shtë nguiu ni gac salvar iurë lëꞌë Dadë Jesús guëabrí stubi. 


text:
<pb/>Mal na iurë runë nadchini të. ¿Pëllë adë guënë́diꞌi të tubi dichë narniꞌi: “Duꞌpë levadurë rdëꞌë fuersë guëdubi nacubë”? 


text:
Gulë bëꞌnë ziquë ra mënë israelitë guahietë. Iurë bëdchini laní Pascu, gulú rall grë guetështildi naguctsaꞌu con levadurë. Gulë bësaꞌnë grë duldë nananú entrë lëꞌë të, të gac të limpi ziquë guetështildi cubi nagudáu ra mënë israelitë dzë shtë laní. Gulë guná, lëꞌë lliꞌli shtë Pascu, hia guti. ¿Chu na sacrifici ni? Pues mizmë Cristo. 


text:
Zni rquiꞌni guëquëréldëruꞌu hiaꞌa con lduꞌu limpi nu con verdá naná ziquë guetështildi sin levadurë. Adë chu guëquëréldëdiꞌi con cusë mal; adë gápëdiꞌi të llanë laꞌni lduꞌu të. 


text:
<pb/>Laꞌni stubi cartë nabësheꞌlda lu të, guníꞌihia lu të adë gápëdiꞌi të tratë con ra narquënú ra sáhiꞌ. 


text:
Adë guníꞌidiaꞌa lu të de quë na mal si talë napë të tratë con ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, ra narquënú ra sáhiꞌ, u ra narzebi lduꞌu pë shtë më, u ra ngubaꞌnë, u ra narunë adorar ra figurë naractsaꞌu, purquë nídiꞌi mudë guëquëreldë të lu guë́ꞌdchiliu sin quë napë të tratë con ra mënë ni. 


text:
Lo quë naguniaꞌa lu të iurneꞌ, adë gapë të tratë con tubi nguiu naná rniꞌi nall shmënë Dios. Si talë nguiu ni rquënull ra sáhiꞌ, u si talë rzebi ldúꞌull pë shtë mënë, u si talë rúnëll adorar ra figurë, u si talë ruadíꞌdzëll cuntrë saꞌll, u si talë rzuuꞌdchill, u si talë nall ngubaꞌnë; con nguiu ni adë raunúdiꞌi të lë́ꞌëll. 


text:
Pues adë rúnëdiꞌi tucarë guna juzguë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu; pues Dios gúniꞌ juzguë lëꞌë rall perë grupë shtë shmënë Dios, sí, runë tucarë gunë rall juzguë saꞌ rall. Por ni gulë cu nguiu naquëhunë duldë ni entrë lëꞌë të.<pb/>


text:
Adë nazáꞌquëdiꞌi rdchiꞌbë të galquiá cuntrë stubi saꞌl delantë ra juësi nanadë guënë́diꞌi Dios. Gulë bëꞌnë rëglë ra asuntë entrë mizmë lëꞌë të. 


text:
Nanë́ të ra shmënë Dios gunë raiꞌ juzguë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. Si talë gunë të juzguë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, pues rac të gunë të juzguë ra asuntë mituꞌnë entrë ra grupë shtë shmënë Dios. 


text:
¿Pëllë adë rac bë́ꞌadiꞌi të de quë guëdë́ꞌnaꞌa juzguë ra ianglë? Cuantë más runë tucarë guëdë́ꞌnaꞌa juzguë ra asuntë shtë vidë rëꞌ. 


text:
Si talë nápël problemë con stubi saꞌl, adë nazáꞌquëdiꞌi guëdchíꞌbël galquiá cuntrë saꞌl. Pues ra shmënë Dios namás lasáquëdiꞌi entrë lëꞌë të, rac rall gunë rall rëglë asuntë shtë́nël. 


text:
Ndëꞌë rniaꞌa lu të, të parë guëtú lu të. ¿Pëllë adë nídiꞌi entrë lëꞌë të ni siquierë tubi naná rac gunë juzguë parë gúnëll rëglë asuntë nanápël? 


text:
¿Pëllë rquiꞌni tubi narialdí lduꞌi Dios, guëdchíꞌbëll demandë lu stubi saꞌll delantë lu ra juësi naguënë́diꞌi Dios? 


text:
<pb/>Napë të dishiꞌbi nu rdchiꞌbë të galquiá cuntrë saꞌ të. Rluaꞌa de quë adë bë́ꞌnëdiꞌi të cumplir shtiꞌdzë Jesús; napë të faltë. Mejurë gulë bëꞌnë sufrir mal tratë. Gulë bëdëꞌë sí cuanë mënë lo quë nanápël. 


text:
<pb/>¿Pëllë adë rac bë́ꞌadiꞌi të de quë grë́tëꞌ ra mënë mal, adë tsutë́diꞌi rall catë quëbezë Dios? Adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí parë guëguguë́ saꞌ të lëꞌë të. Ra narquënú saꞌll, ra narunë adorar figurë, ra narunë duldë adulteri, ra narunë ziquë ra mamflor, 


text:
ra ngubaꞌnë, ra narzebi lduꞌu pë shtë saꞌll, ra zudchi, ra naná runë cuntrë saꞌll, ra nardchisú pë shtë mënë con engañi; grë mënë ni adë ni mudë tsutë́ rall lugar catë rnibëꞌa Dios ziquë Rëy. 


text:
Antsë zni bëꞌnë të; guc të igual ziquë ra mënë ni perë iurneꞌ bëzunë́ më almë shtë të; unidë na të con Dios santu. Napë të tratë con Dios; bëꞌnë më recibir lëꞌë të por lo quë nabëꞌnë Jesucristo juntë con Espíritu nabësheꞌldë Dios, Shtádaꞌa. Shcuerpë nguiu na santu 


text:
<pb/>Rniꞌi mënë: “Nahia librë parë guna lo quë narac shtuaꞌa”. Perë rniaꞌa lu të, grë cusë adë rsëdchínidiꞌi cusë zaꞌquë parë lëꞌë hiaꞌa. Rníꞌil de quë nahia librë parë guna lo quë narac shtuaꞌa, perë adë guëdë́ꞌëdiaꞌa sí parë guënibëꞌa cusë mal na. Adë nádiaꞌa bajo ordë shtë ra cusë ni. 


text:
Stubi cusë rniꞌi mieti: “Cumidë na parë guëdáuhaꞌa nu nabániaꞌa parë guëdáuhaꞌa” perë Dios guëdë́ꞌëiꞌ fin guërupë ra cusë ni. Nídiꞌi verdá de quë cuerpë shtë mieti na parë guëquënú mieti saꞌll, sino shcuérpaꞌa na parë lëꞌë Dadë Jesús nu lëꞌë Dadë na parë bien shtë hiaꞌa. 


text:
Ziquë bëldishtë́ Dios lëꞌë Dadë Jesús ladi ra tëgulë, zni zac guëldishtë́ më lëꞌë hiaꞌa con pudërë shtë më. 


text:
<pb/>¿Pëllë adë rdë́ꞌëdiꞌi të cuendë de quë cadë tubi de lëꞌë të na partë shtë cuerpë shtë Cristo? ¿Ni mudë guënehia sí parë partë shtë Cristo gaquin partë shtë cuerpë shtë naꞌa mal? Aquëdiꞌi, jamás gaquin zni. 


text:
¿Pëllë adë rdë́ꞌëdiꞌi të cuendë de quë iurë tubi nguiu rquënull con tubi naꞌa mal, hia iurní guërupë rall rac rall tubsë cuerpë? Pues ra Sagradas Escrituras rniꞌi: “Guërupë rall gac rall tubsë cuerpë”. 


text:
<pb/>Gulë bëlluꞌnë lu grë duldë narunë tratë cusë mal entrë ra naꞌa nu ra nguiu. Cualquier stubi duldë naná runë tubi mieti, quëhunin dañi parë saꞌll, perë el quë narquënú sáhiꞌ, quëhúnëll dañi cuntrë prupi shcuérpëll. 


text:
¿Pëllë adë rdë́ꞌëdiꞌi të cuendë de quë cuerpë shtë të na lugar catë cuezë Espíritu Santo? Bëdëꞌë Dios Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të, parë guëquëreldënúhiꞌ lëꞌë të. Lëꞌë më na më dueñi shtë të; rnibëꞌa më lëꞌë të, lë́dëdiꞌi rnibëꞌa të mizmë lëꞌë të. 


text:
Guziꞌi Dios lëꞌë të tubi prëci namás lasac të gac të shmënë më. Por ni gulë bëꞌnë honrar lëꞌë më con cuerpë shtë të nu con espíritu shtë të. Guërupë cusë ni zeꞌdë de Dios.<pb/>


text:
Iurneꞌ guna contëstë ra preguntë nagunaꞌbë diꞌdzë të laꞌni cartë nabësheꞌldë të. Bien nahin parë tubi nguiu de quë guëtsë́ꞌadiꞌi nguiu 


text:
perë cumë nanú zihani tentación parë gunë mieti duldë, mejurë cadë nguiu gapë tséꞌlëll nu cadë naꞌa gápiꞌ tséꞌliꞌ. 


text:
Grë ra nguiu naná casadë napë quë gunë rall cumplir lo quë narunë tucarë ziquë tseꞌlë naꞌa, nu ra naꞌa casadë napë quë gunë rall cumplir con tseꞌlë raiꞌ. 


text:
Tubi naꞌa adë nádiꞌill dueñi shtënë shcuérpëll sino quë tséꞌliꞌ nápëll derechë parë shcuerpë tséꞌliꞌ. Mizmë manërë ra nguiu adë nádiꞌill dueñi shtë shcuérpëll sino quë tseꞌlë nguiu nápëll derechë parë shcuerpë nguiu. 


text:
Lëꞌë të naná casadë, adë rúnëdiꞌil negar parë gaꞌanul tséꞌlël; sulamëntë si talë guërupë të na të de acuerdë por tubi tiempë parë gunë të orar lu Dios, hia despuësë napë quë guëbrí gaꞌanul tséꞌlël të parë gúnëdiꞌi Satanás gan lul nu ldáguël lu duldë. 


text:
Pues por partë shtë na, rac shtuaꞌa de quë grë nguiu gac ziquë na, perë adë nádiꞌin posiblë. Bëzëlaaꞌdchi Dios cadë tubi nguiu fuersë especial; bëldá rall rtsëꞌa; stubi nguiu adë rtsë́ꞌadiꞌill. 


text:
perë si talë adë ráquëdiꞌi gunë të gan lu ra deseo, pues gulë bëtsëꞌa. Mejurë guëtsë́ꞌal quë gápël mal llgabë. 


text:
<pb/>Grë́tëꞌ të shmënë Dios naná casadë, rnibë́ꞌahia lu të de quë ra naꞌa adë guësáꞌnëdiꞌill tséꞌell. Mandadë rëꞌ lë́dëdiꞌi shtëna sino nahin mandadë shtë Dadë Jesús. 


text:
Pues si talë tubi naꞌa bësáꞌnëll tséꞌlëll; separadë na rall; adë cáꞌadiꞌill stubi nguiu u guëcáꞌall tséꞌlëll stubi. Mizmë manërë napë quë gunë ra nguiu cumplir; adë gáquëdiꞌi divorciar rall. 


text:
<pb/>Lu të los de más mënë, rniaꞌa lo quë lluáꞌahia na bien. Lëꞌë Dadë bësáꞌnëdiꞌiꞌ diꞌdzë rëꞌ. Si talë nanú tubi nguiu rialdí ldúꞌull shtiꞌdzë Dios perë tséꞌlëll adë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë më, perë lëꞌë naꞌa ni nall cunformë guëquëreldënull tséꞌlëll, nguiu ni napë quë tsaglaꞌguë guëquëréldëll con tséꞌlëll. 


text:
Nu zac, si talë tubi naꞌa rialdí ldúꞌull shtiꞌdzë Dios perë tséꞌlëll adë rialdídiꞌi ldúꞌull shtiꞌdzë më, si talë lëꞌë nguiu ni nall cunformë guëquëreldënull tséꞌlëll, adë gac divorciar rall. 


text:
Lëꞌë nguiu nanadë rialdídiꞌi lduꞌi perë tséꞌliꞌ sí rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios, nguiu ni rúnëll recibir bendición shtë Dios. Nu zac lëꞌë naꞌa nanadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios perë tséꞌlëll sí nall shmënë Dios, pues naꞌa ni quëhúnëll recibir bendición shtë Dios. Guc ldaiꞌ por Dios por nall unidë con tséꞌlëll. Si talë lë́dëdiꞌi zni, shini shtë ra mënë ni na raiꞌ ziquë shini ra nanadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios, perë iurneꞌ ra shini rall quëhunë rall recibir ra bendición shtë Dios. 


text:
Perë si talë lëꞌë nguiu u lëꞌë naꞌa nadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios, rac shtúꞌull guësáꞌnëll tséꞌlëll, pues zni gaquin. Iurní lëꞌë nguiu u lëꞌë naꞌa naná bëaꞌnë, nall librë. Gulë́ Dios lëꞌë hiaꞌa parë guëquëréldaꞌa en paz të adë tsúdiꞌi dishiꞌbi entrë ra naná casadë. 


text:
Lëꞌë të naꞌa, nídiꞌi segurë de quë tsaldí lduꞌu tséꞌlël si guëquëreldënul lë́ꞌëll. Nu zac lëꞌë të nguiu, nídiꞌi segurë tséꞌlël tsaldí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús. 


text:
<pb/>Ndëꞌë na narunë tucarë guëdë́ꞌnaꞌa; cumë ziquë bëneꞌe Dios llni cadë túbiaꞌa, cha guëdë́ꞌnaꞌa cumplir voluntá shtë më. Runë tucarë tsaglaꞌguë nguiu cumë iurë gunaꞌbë më lë́ꞌëll. Pues runë tucarë tsaglaꞌguë guëquëréldaꞌa de acuerdë con principi shtë vidë cubi nadápaꞌa. Zni rnibë́ꞌahia guëdubi grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Si talë iurë gunaꞌbë Dios lë́ꞌël, nu nápël sëñi de quë bëriuguë partë cuerpë shtë́nël según custumbrë shtë mënë israelitë, adë guëtíꞌidiꞌil sëñi ni. Si talë adë gúquëdiꞌil circuncidar iurë gúquël shmënë Dios, adë rdë́ꞌëdiꞌil sí guëchuguë mënë shcuérpël. 


text:
Nídiꞌi importë lu Dios si gúquël circuncidar u aquëdiꞌi. Lo quë narunë importë lu Dios na guëzuꞌbë diáguël mandamientë shtë më. 


text:
Lo quë narunë tucarë gunë mieti na, tsaglaꞌguë mieti mizmë ofici nanapë nguiu iurë lëꞌë Dadë gunáꞌbëiꞌ nguiu ni. 


text:
Si talë nal bajo ordë shtë saꞌl iurë gunaꞌbë më lë́ꞌël, adë riádiꞌi ldúꞌul. Perë si talë nanú manërë parë gápël libertá, pues mejurë guërúꞌul librë. 


text:
Grë ra naná bajo ordë shtë saꞌll iurë Dios gunáꞌbëiꞌ ra nguiu ni, gúquiꞌ shmënë më nanapë libertá. Nu el quë nanádiꞌi bajo ordë shtë saꞌll perë gunaꞌbë më lë́ꞌëll, nall bajo ordë shtë Cristo. Rnibëꞌa më lë́ꞌëll. 


text:
Bëchi, runë tucarë cadë nguiu tsaglaꞌguë gúnëll mizmë ofici catë tsu nguiu iurë gunaꞌbë Dios lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>Iurní caquëaꞌa shcuendë ra lliguënaꞌa nadë bëtsë́ꞌadiꞌi. Adë nápëdiaꞌa ni tubi mandadë shtë Dios perë rniaꞌa lu të lo quë nalluáꞌahia. Pues rac tsaldí lduꞌu të na purquë zihani vueltë bëgaꞌa lduꞌu më na, por ni runë tucarë guëquë́ diaguë të shtiꞌdza. 


text:
Lluáꞌahia de quë mejurë guëaꞌnë nguiu tal cumë ziquë na nguiu por tantë cusë durë naná zeꞌdë lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Si talë bëtsë́ꞌal adë rúnëdiꞌil llgabë parë guësáꞌnël tséꞌlël. Si talë nápëdiꞌil tséꞌlël, adë riúbëdiꞌi ldúꞌul parë guëtsë́ꞌal. 


text:
Perë si talë guëtsë́ꞌal, nádiꞌin duldë. Si talë guëtsëꞌa tubi lliguënaꞌa, adë nádiꞌin duldë. Perë grë́tëꞌ ra casadë gunë rall sufrir por cusë durë nazeꞌdë tiempë neꞌ, nu rac shtuaꞌa adë gápëdiꞌi të más cusë durë. 


text:
<pb/>Dadë, quëquëaꞌa lu të; stuꞌpë tiempë rëaꞌnë. Iurneꞌ parë delantë ra naná casadë, runë tucarë guëbani rall ziquë nádiꞌi rall casadë. 


text:
Ra naná tristë napë quë guëriubë lduꞌu rall të gunë rall cumplir voluntá shtë Dios. Ra naná quëhunë ra laní, runë tucarë guënaꞌzi rall shchiꞌni më nasesë. Ra nartuuꞌ, runë tucarë adë gac shtúꞌudiꞌi rall cusë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Ra narquitë lduꞌu por ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, adë chu guëdë́ꞌëdiꞌi sí të rnibëꞌa cusë shtë guë́ꞌdchiliu lë́ꞌëll, purquë guë́ꞌdchiliu nu ra cusë shtë tiempë neꞌ, nasesë tsaluhin. 


text:
<pb/>Rac shtuaꞌa de quë cadë tubi të adë riádiꞌi lduꞌu të. Lëꞌë nguiu naná sultërë rquëdiꞌni ldúꞌull por ra cusë shtë Dadë Dios nu rac shtúꞌull gúnëll cumplir voluntá shtë më parë guëquitë lduꞌu më lë́ꞌëll. 


text:
Perë iurë lëꞌë sultërë guëtsë́ꞌall, iurní rac ldúꞌull por ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu nu parë guëquitë lduꞌu tséꞌlëll lë́ꞌëll. 


text:
Zni na con tubi lliguënaꞌa nu ra naꞌa casadë. Lëꞌë naꞌa nanápëdiꞌi tséꞌlëll, rquëdiꞌni ldúꞌull por ra cusë shtë Dadë Dios të gac naꞌa ni santu; rac shtúꞌull gúnëll cumplir parë guëquitë lduꞌu më con lë́ꞌëll. Perë lëꞌë naꞌa casadë rquëdiꞌni ldúꞌull por ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu nu rac shtúꞌull gúnëll dchiꞌni të guëquitë lduꞌu tséꞌlëll lë́ꞌëll. 


text:
<pb/>Quëgniaꞌa lu të ndëꞌë parë bien shtë të, lë́dëdiꞌi parë adë guëtsë́ꞌadiꞌi të. Rac shtuaꞌa guëbani të manërë zaꞌquë nu parë gunë të sirvë Dadë con guëdubinú lduꞌu të. 


text:
<pb/>Si tubi shtadë lliguënaꞌa rúnëll llgabë guëdë́ꞌëll permisi të guëtsëꞌa lliguënaꞌa purquë hia rdëdë galëlliguënaꞌa shtë́nëll, nu nanë́ nguiu ni rac shtuꞌu lliguënaꞌa guëtsë́ꞌall, pues gac lo quë narniꞌi ldúꞌull; nádiꞌin duldë. 


text:
Perë si stubi nguiu zull firmë con galërniꞌi ldúꞌull nu rnall de quë shtsápëll nall cuntëntë sin quë adë guëtsë́ꞌadiꞌill, nguiu ni naná firmë de quë adë guëtsë́ꞌadiꞌi shtsáꞌpëll, bien quëhúnëll. 


text:
Zni el quë naná quëgdëꞌë shíniꞌ parë guëtsë́ꞌaiꞌ, quëhúnëll bien, nu zac el quë nadë quëgdë́ꞌëdiꞌi shíniꞌ parë guëtsëꞌa shíniꞌ, mejurë quëhúnëll. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa casadë por lëy, nalíꞌbill hashtë gati tséꞌliꞌ perë si talë tséꞌlëll gati, iurní naꞌa ni nápëll libertá parë guëtsë́ꞌall stubi con el quë narac shtúꞌull perë sulamëntë si talë nguiu ni rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios. 


text:
Perë lluáꞌahia de quë más guëquitë lduꞌu naꞌa ni si guëáꞌnëll sin quë guëtsë́ꞌadiꞌill. Ni na lo quë narniaꞌa nu rialdí lduaꞌa de quë zni na voluntá shtë Espíritu Santo naquëbezënú na.<pb/>


text:
Iurneꞌ quëquëaꞌa shcuendë shtë dau naná guc ofrecërë lu ra figurë naruntsaꞌu mënë con guiaꞌa mënë. Bien rac bëꞌa hiaꞌa custumbrë ni nápëdiꞌin valurë; adë rlluíꞌidiꞌin. Adë chu gunë nadchínidiꞌi por lo quë nananëll, mejurë gac shtuꞌu mieti saꞌ mieti parë tsaruꞌbë vidë cubi nabëneꞌe Espíritu Santo. 


text:
Si talë tubi de lëꞌë të runë nadchini por lo quë nariasël, pues todavía runë faltë zihani cusë parë riasël. 


text:
Si talë tubi de lëꞌë të rac shtúꞌul Dios de verdá, pues Dios rúniꞌ recibir nguiu ni ziquë tubi shini më. 


text:
<pb/>Guniaꞌa ndëꞌë parë gac bëꞌa të shcuendë ra dau naquëhunë mieti ofrecërë lu ra dzanë. Pues rac bë́ꞌa hiaꞌa de quë tubi figurë nápëdiꞌin vidë; nápëdiꞌin fuersë parë guë́ꞌdchiliu rëꞌ, nu rac bëꞌa hiaꞌa nanú tubsë Dios. 


text:
Pues quëgniꞌi mënë nanú ra dios gubeꞌe nu dios lu guë́ꞌdchiliu; pues ra dios ni nu ra dadë ni zihani raiꞌ nanú 


text:
perë parë lëꞌë hiaꞌa nanú tubsë Dios, Shtádaꞌa. Lëꞌë më bëntsáꞌuiꞌ grë́tëꞌ ra cusë. Nabániaꞌa parë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir lo quë narac shtuꞌu më, nu zac nanú tubsë Dadë Jesucristo, Shlámaꞌa. Por lë́ꞌiꞌ gurështë́ grë́tëꞌ ra cusë nu nadápaꞌa vidë eternë por lëꞌë më. 


text:
<pb/>Perë grë ra mieti adë rac bë́ꞌadiꞌi rall ndëꞌë. Antsë bëꞌnë rall adorar ra dzanë nu todavía napë rall rëspëti iurë rau rall belë naguc ofrecërë lu ra dzanë. Adë rialdídiꞌi lduꞌu rall firmë nu rini laꞌni lduꞌu rall na rall culpablë iurë rau rall belë ni. 


text:
Perë por ra cusë nardáuhaꞌa adë gácaꞌa mejurë u más peor delantë lu Dios. Adë rúnëdiꞌi importë si talë ráuhaꞌa u adë ráudiꞌi hiaꞌa. Igual nahin parë Dios. 


text:
Perë gulë gapë cuidadë de quë libertá nanápël parë gaul grë́tëꞌ ra cusë, adë gaquin ejemplë mal parë saꞌl nu ldáguëll lu duldë por ejemplë shtë́nël. 


text:
Tubi comparaciuni, lë́ꞌël rdë́ꞌël cuendë ra dzanë nápëdiꞌi rall vidë, nu rzubënul mënë catë rau të belë naguc ofrecërë lu ra dzanë. Si talë tubi saꞌl narialdí lduꞌi Dios, rnall lë́ꞌël ngaꞌli nu creenci shtë́nëll na débil, lo quë naquëhúnël rsëdchini mal llgabë parë nguiu ni nu gúnëll tubi cusë nanádiꞌi zaꞌquë parë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Lë́ꞌël nanël verdá perë guëluáꞌal mal nezë parë saꞌl; adë nazáꞌquëdiꞌin. Pues guti Cristo por nguiu ni igual ziquë guti më por lë́ꞌël. 


text:
Iurë quëhúnël duldë cuntrë bëchi saꞌl, iurë rguínil llgabë shtë saꞌl naná débil, pues también quëhúnël duldë cuntrë Cristo. 


text:
Por ni rëglë shtëna na zndëꞌë; si talë quëhuna tubi cusë narunë ldaguë bëcha lu duldë, nunquë jamás adë gáudiaꞌa belë, no sea nahin mal parë bëchi la sahia nu gúnëll duldë por ejemplë shtëna.<pb/>


text:
¿Gu adë rialdídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdza? Pues napa libertá nu grë derechë cumë los de más poshtë shtë më. Gunahia lu Jesucristo, Shlámaꞌa. Nu lëꞌë të na të resultadë shtë shchiꞌnia nabëna en el nombre shtë Dios. 


text:
Parë stubi ra mënë nádiaꞌa poshtë perë parë lëꞌë të napë quë rac bëꞌa të nahia poshtë shtë më purquë lëꞌë të na të ziquë tubi muestrë de quë nahia poshtë de verdá purquë unidë na të con lëꞌë më. 


text:
Napa derechë parë cahia tubi naꞌa parë gunë tseꞌla compañi na lu ra viajë igual ziquë runë los de más poshtë. Zni quëhunë ra bëchi Dadë Jesús nu Pedro. 


text:
¿U runë të llgabë de quë Bernabé nu na, na naꞌa lúniquë nanápëdiꞌi derechë parë guësaꞌnë naꞌa dchiꞌni material parë guëniꞌinú naꞌa mënë ra dizaꞌquë? 


text:
¿Ca na nguiu narunë sirvë ziquë suldadë perë rállëll por gashtë nanápëll? ¿Chull rcabní hiaguë uvë perë ráudiꞌill nashi shtë hiaguë ni? Grë vëquërë naquëhapë ma ¿pë ruuꞌdiꞌill lechë? 


text:
Adë rúnëdiꞌi të llgabë de quë diꞌdzë rëꞌ na shgabë nguiu sulamëntë purquë lëy nabëquëꞌë Moisés rniꞌi igual. 


text:
Rniꞌi lëy shtë Dios: “Adë rgúdiꞌil guëꞌshu ruaꞌ ngunë naná rguitsë trigu”. Pues clarë nahin; adë quëgníꞌidiꞌi Dios diꞌdzë rëꞌ purquë rgaꞌa lduꞌu më ra ngunë 


text:
sino nahin tubi comparaciuni parë lëꞌë hiaꞌa. Lëy ni naescritë parë bien shtë hiaꞌa. El quë naraaꞌnë lu guiuꞌu nu el quë narcabní bëꞌdchi, guërupë rall runë rall dchiꞌni purquë cuezë rall dzë gunë rall recibir partë shtë cusechë narunë tucarë cadë lëꞌë rall. 


text:
Iurní bëcabní naꞌa bëꞌdchi narneꞌe vidë cubi parë lëꞌë të. ¿Pë lluaꞌa të na mal si guëdëꞌnë naꞌa recibir cusë material de lëꞌë të? 


text:
Pues si stubi mënë napë derechë gúnëll recibir cusë material shtë të, másruꞌu derechë napë naꞌa guëdëꞌnë naꞌa recibir cusë ni. Perë adë gunáꞌbëdiaꞌa niétiquë de lëꞌë të. Ruaꞌa lduꞌu naꞌa grë cusë durë; gudilli naꞌa gashtë shtë naꞌa parë másruꞌu guërëꞌtsë dizaꞌquë shtë Cristo. 


text:
Nanë́ të de quë ra narunë dchiꞌni laꞌni iáduꞌu ruꞌbë, quëhunë rall recibir partë ra cusë nardëꞌë mënë ziquë ofrendë lu Dios. Ra naná quëhunë dchiꞌni ruaꞌ bëcuꞌguë, runë rall recibir tubi partë shtë ra ma naguc ofrecërë lu bëcuꞌguë. 


text:
Igual manërë na, lëꞌë Dadë gunibë́ꞌaiꞌ el quë naruadiꞌdzë dizaꞌquë shtë më, gúnëll recibir lo quë narquíꞌnill; guëdëꞌë ra shmënë Dios lo quë narunë tucarë cáꞌall. 


text:
Perë na nunquë gunáꞌbëdiaꞌa dumí lu të. Nu zac adë quëquë́ꞌëdiaꞌa ndëꞌë parë guna recibir dumí shtë të. Mejurë gatia antsë guëdchisú mënë lëꞌë galërquitë lduaꞌa nanapa por mudë nanabania entrë lëꞌë të. 


text:
<pb/>Parë na adë runë nadchínidiaꞌa purquë ruadiꞌdza dizaꞌquë, purquë ni napë quë guna; zni Shlama gunibë́ꞌaiꞌ guna. Pues prubi de na si talë adë guadíꞌdzëdiaꞌa dizaꞌquë. 


text:
Por ni si talë guadiꞌdza dizaꞌquë sulë por prupi voluntá shtëna, runë tucarë tubi premi cahia; perë quëhuna cumplir purquë nahin mandadë shtë Dadë; nahia ziquë tubi muzë nanapë quë gunë dchiꞌni por la fuersë. 


text:
¿Pë premi napa iurneꞌ? Nahin de quë quëadiꞌdza dizaꞌquë lu ra mënë, perë adë rúnëdiaꞌa cubrë ni tubi centavë. Quiere decir adë quëhúnëdiaꞌa cubrë lu ra mënë aunquë napa derechë cahia ayudë shtë rall. 


text:
<pb/>Nádiaꞌa bajo ordë shtë ra mënë, perë nahia siervë shtë mieti të parë guna gan másruꞌu mënë parë Cristo. 


text:
Iurë guquërelda entrë ra më israelitë, nahia cumë lëꞌë raiꞌ parë guna gan lëꞌë raiꞌ por Cristo. Iurë nanúa entrë ra naná bajo ordë shtë lëy, pues nahia cumë lëꞌë raiꞌ të parë guna gan lëꞌë raiꞌ por Cristo. 


text:
Iurë nanúa entrë ra naguënë́diꞌi lëy shtë Dios, nahia ziquë lëꞌë raiꞌ parë guna gan lëꞌë raiꞌ por Cristo. Adë rúnëdiꞌi cuntienë ndëꞌë de quë nápëdiaꞌa rëspëti parë lëy shtë Dios, sino guca ziquë lëꞌë rall të gac bëꞌa rall verdá shtë Dios nu gac rall shmënë Cristo. 


text:
Iurë nanúa ladi ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi con guëdubinú lduꞌu raiꞌ, nahia ziquë lëꞌë raiꞌ të parë guna gan lëꞌë rall; tsaldí lduꞌu rall más. Quiere decir, guquërelda ziquë cualquier sahia të parë guna gan lëꞌë raiꞌ por Cristo. 


text:
Quëhuna grë ndëꞌë parë guërëꞌtsë dizaꞌquë nu parë guëquitë lduaꞌa juntë con lëꞌë të por ra cusë zaꞌquë narsëdchini dizaꞌquë. 


text:
<pb/>Nanë́ të de quë entrë ra narlluꞌnë tubi carrërë, tubsë naná gunë recibir premi. Gulë gubani ziquë el quë narlluꞌnë lu carrërë parë gunë të recibir premi shtë Jesús. 


text:
Grë́tëꞌ ra narunë preparar parë deportë, rquëꞌë guiáꞌall lo quë adë nazáꞌquëdiꞌi. Pues lëꞌë rall quëhunë rall zni parë gunë rall recibir tubi premi, tubi corunë shtë guëꞌë perë guëꞌë ni lueguë rbidchi. En cambi lëꞌë hiaꞌa quëdë́ꞌnaꞌa dchiꞌni durë parë guëdë́ꞌnaꞌa recibir tubi premi nanadë tsalúdiꞌi parë siemprë. 


text:
Adë rllúꞌnëdiaꞌa lu carrërë ziquë ciegu; adë quëhúnëdiaꞌa ziquë tubi nguiu naná quëgdëꞌë golpë lu mbë 


text:
sino quëgzac zia shcuerpa; quëhuna obligar el mizmë cuerpë shtëna parë guëzuꞌbë diaguë shcuerpa voluntá shtëna. Zni canihuna; no sea de quë despuësë de bëluáꞌahia sahia shtiꞌdzë Dios, guna fallar lu rëglë nu gúnëdiaꞌa gan premi shtë Jesús.<pb/>


text:
Dadë, rac shtuaꞌa gac bëꞌa të de quë ra shtadë guëlú naꞌa despuësë bëruꞌu raiꞌ Egipto, guzë́ raiꞌ guëaꞌ shcahi nu gudëdë raiꞌ Nisëduꞌu Llni. 


text:
Zni guc ziquë tubi galëriubë nisë parë lëꞌë raiꞌ purquë guanaldë raiꞌ Moisés guëaꞌ shcahi nu gudëdë raiꞌ nisëduꞌu. Bëꞌnë raiꞌ recibir Moisés ziquë lamë shtë raiꞌ. 


text:
Grë́tëꞌ raiꞌ biiꞌ raiꞌ mizmë bebidë nabëdëꞌë më purquë biiꞌ raiꞌ nisë nabëruꞌu laꞌni guëꞌë. Guëꞌë ni na Cristo nabësheꞌldë Dios parë gúniꞌ compañi lëꞌë raiꞌ lu nezë. 


text:
Perë cantidá lëꞌë raiꞌ adë bëquítëdiꞌi lduꞌu Dios con lëꞌë raiꞌ, por ni bëaꞌnë ra cuerpë shtë raiꞌ nezë; guti raiꞌ. 


text:
<pb/>Grë ndëꞌë guzac parë gac bëꞌa hiaꞌa lla quëhunë Dios; nahin ejemplë të adë chu guëzébidiꞌi lduꞌi cusë mal cumë ziquë bëꞌnë ra mënë ni. 


text:
Por ni adë rúnëdiꞌi të adorar ra figurë naractsaꞌu cumë ziquë bëꞌnë bëldá ra më israelitë. Naescritë laꞌni Sagradas Escrituras: “Ra mënë guzubë rall; gudáu rall; biiꞌ rall; lueguë guasuldí rall parë guëguiꞌi rall lu figurë”. 


text:
Nu adë chu guëquënúdiꞌi sáhiꞌ cumë ziquë bëldá ra mënë ni bëꞌnë raiꞌ nu guti galdë bi tsunë mili mënë tubsë dzë. 


text:
Nu adë chu guëtëꞌdë prëbë lu Dadë aunquë na më pacënci. Bëldá ra mënë ni bëtëꞌdë rall prëbë lu më nu gudahuëꞌ serpientë lëꞌë raiꞌ; guti raiꞌ. 


text:
Nu adë chu guëníꞌidiꞌi cuntrë Dios cumë ziquë bëldá raiꞌ bëꞌnë raiꞌ; guti raiꞌ, bëꞌnë ianglë shtë galguti. 


text:
<pb/>Grë́tëꞌ ndëꞌë guzac ra shtadë guëlú hiaꞌa parë gac bëꞌa hiaꞌa lla quëhunë Dios. Na escritë ra ejemplë ni laꞌni Sagradas Escrituras parë lëꞌë hiaꞌa nanabani iurneꞌ. Pues hia blac izë gudëdë; hia parë lëꞌë hiaꞌa bëdchini tiempë cubi. 


text:
El quë narialdí lduꞌi zugáꞌall firmë lu shnezë Dios; pues gápëll cuidadë të parë adë ldáguëdiꞌill lu duldë. 


text:
Cualquier cusë mal nartëꞌdë mëdzabë lu hiaꞌa, igual nahin ziquë rdëdë lu los de más mënë, perë rac tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios. Lëꞌë më jamás adë guësáꞌnëdiꞌi më lëꞌë të; guëneꞌe më pudërë parë gunë të gan lu ra cusë mal. Iurë guëdchini tubi cusë mal, iurní Dios guëneꞌe më pudërë parë guërúꞌul laꞌni ra cusë ni parë adë guëazë guétëdiꞌil lu shnezë më sino gáquël firmë. 


text:
Quëgniaꞌa lu të cumë ziquë ra nardëꞌë cuendë. Gulë bëꞌnë juzguë si talë na verdá lo quë naquëgniaꞌa iurneꞌ. 


text:
Iurë rdëá hiaꞌa nu rdi hiaꞌa laꞌni copë nabëꞌnë ldaiꞌ Dios, nu rdëꞌë hiaꞌa graci lu më por vini ni, nahin tubi sëñi de quë quëdë́ꞌnaꞌa recibir ra bendición nazeꞌdë por galguti shtë Jesús. Nu iurë rdáuhaꞌa guetështildi naná rllullë, na sëñi de quë unidë na hiaꞌa con Cristo nu nadápaꞌa tratë con lë́ꞌiꞌ. 


text:
Aunquë cantidá na hiaꞌa, pues quëháuhaꞌa pedasë shtë tubsë guetështildi; na hiaꞌa tubsë cuerpë purquë unidë na hiaꞌa con el quë naná guetështildi verdadërë. 


text:
<pb/>Gulë gunaꞌzi stubi ejemplë shtë naciuni Israel. Ra bëshuzi nabëꞌnë dchiꞌni laꞌni iáduꞌu, iurë gudáu raiꞌ belë shtë ma nabëꞌnë mënë ofrecërë lu Dios, rac bëꞌa hiaꞌa de quë lëꞌë raiꞌ napë raiꞌ tratë con Dios. 


text:
Adë quëgníꞌidiaꞌa de quë ra figurë naractsaꞌu, napë rahin valurë, nilë adë quëgníꞌidiaꞌa de quë belë naná guc ofrecërë lu ra figurë, lasaquin. Aquëdiꞌi. 


text:
Lo quë nacagniaꞌa na, lëꞌë ra mënë nanádiꞌi më israelitë, iurë quëhunë rall ofrecërë belë lu bëcuꞌguë, quëhunë rall ofrecërin lu mëdzabë mal, lëdë lu Diósëdiꞌi. Adë rac shtúꞌudiaꞌa lëꞌë të gapë të tratë con mëdzabë. 


text:
Adë nídiꞌi mudë gu të laꞌni copë shtë Dadë Dios nu al mizmë tiempë gu të laꞌni copë shtë mëdzabë. Nídiꞌi mudë gau të lu mellë shtë Dadë nu mizmë tiempë gau të lu mellë shtë mëdzabë. Adë nídiꞌi mudë gúnël adorar ra dzanë nu gúnël adorar Dios mizmë tiempë. 


text:
¿Gu rac shtuꞌu të guëldënú më lëꞌë të? ¿Gu napë të más fuersë quë lëꞌë më? Libertá nanapë ra shini Dios 


text:
<pb/>Perë lë́ꞌël rníꞌil librë nal parë gúnël lo quë narac shtúꞌul. Perë rniaꞌa lul, grë cusë adë rúnëdiꞌi compañi parë guësë́ Espíritu Santo lë́ꞌël. Verdá nadápaꞌa libertá parë guëdë́ꞌnaꞌa zihani cusë, perë lëdë grë́diꞌi quëhunë compañi parë su firmë saꞌ hiaꞌa lu shnezë më. 


text:
<pb/>Gulë gau grë́tëꞌ lo quë nardú lu llguëaꞌ sin adë rnaꞌbë díꞌdzëdiꞌil si na bien u na mal según creenci shtë́nël 


text:
<pb/>Si talë tubi saꞌl nanadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios perë quëhúnëll invitar lë́ꞌël gaul lídchill, pues gudáu grë lo quë nagunë rall sirvë lul sin quë adë rnaꞌbë díꞌdzëdiꞌil si lëꞌë cumidë gua delantë lu ra figurë. 


text:
Perë si talë tubi guëniꞌi lul: “Belë rëꞌ guc ofrecërë ziquë ofrendë lu ra figurë”, iurní adë ráudiꞌil belë ni, no sea gúnël dañi parë lëꞌë saꞌl naguniꞌi diꞌdzë ni lul. 


text:
Quëgniaꞌa ndëꞌë parë bien shtë saꞌl, parë adë gúnëdiꞌil dañi fe shtë saꞌl, lë́dëdiꞌi purquë nal débil con creenci shtë́nël. Si talë tubi saꞌl quëgnaꞌbë díꞌdzëll: “¿Pëzielú conductë shtëna gac cunformë con llgabë shtë sahia? purquë nahia librë. 


text:
Si talë rdëꞌa graci lu Dios por lo quë narauha, ¿pëzielú runë mieti juzguë conductë shtëna si fuërë nahia pecadurë?” 


text:
Perë rniaꞌa lu të, si rau të u ruuꞌ të u cualquier stubi cusë, gulë bëꞌnë grë cusë parë gunë mieti alabar Dios. 


text:
Adë chu quëréldëdiꞌi manërë parë ldaguë los de más saꞌ të lu duldë, nilë por ra më israelitë, ni por ra nanádiꞌi më israelitë, ni por ra grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Rëglë shtëna na zndëꞌë: adë rúnëdiaꞌa ofender ra sahia; mejurë rac shtuaꞌa guëquitë lduꞌu rall; adë rguilia bien shtë na sino bien shtë los de más sahia të parë gac salvar raiꞌ.<pb/>


text:
<pb/>Bëchi, rquitë lduaꞌa purquë siemprë rëagná lduꞌu të na nu ziaglaꞌguë të enseñansë nabëluáꞌahia lu të. 


text:
Perë rac shtuaꞌa gac bëꞌa të Cristo na cabësë shtë nguiu nu lëꞌë nguiu na cabësë shtë tséꞌliꞌ nu Dadë Dios na shlamë Cristo. 


text:
Si tubi nguiu rëꞌau guëc nguiu iurë lëꞌë nguiu quëhúniꞌ oraciuni, u iurë quëadíꞌdziꞌ dizaꞌquë naná zeꞌdë de Dios, quëhunë nguiu ni desprëci el quë naná cabësë shtë nguiu. 


text:
Perë si tubi naꞌa adë rë́ꞌaudiꞌi guëc naꞌa iurë quëgnáꞌbëll lu Dios u iurë quëadíꞌdzëll dizaꞌquë, quëhúnëll desprëci el quë naná cabësë shtë naꞌa. Igual nall ziquë naꞌa naná rchuguë guëdubi guitsë guëc rall. 


text:
Si talë tubi naꞌa adë rë́ꞌaudiꞌi guëc naꞌa, mejurë chuguë guitsë guëc naꞌa tubigasë, perë si talë parë lë́ꞌëll nahin shtu parë chuguë guitsë guë́quiꞌ u guëgaꞌa guëc naꞌa, napë quë guëꞌau guëc naꞌa. 


text:
Lëꞌë nguiu adë rquíꞌnidiꞌi guëꞌau guëc nguiu purquë lëꞌë nguiu quëhúniꞌ representar personë shtë Dios nu rabtsëꞌë nguiu gluri shtë Dios, perë naꞌa quëhúniꞌ representar personë nu pudërë shtë nguiu. 


text:
Iurë bëntsaꞌu Dios lëꞌë nguiu, adë bë́ꞌnëdiꞌiꞌ formar lëꞌë nguiu de cuerpë shtë naꞌa sino bëꞌnë më formar lëꞌë naꞌa de cuerpë shtë nguiu. 


text:
Lëꞌë më bëntsaꞌu më tubi naꞌa purquë bëquiꞌni nguiu lëꞌë naꞌa. Adë bëntsáꞌudiꞌi më lëꞌë nguiu por nicidá shtë naꞌa. 


text:
Por ni rquiꞌni guëꞌau guëc naꞌa ziquë sëñi de quë lëꞌë nguiu na cabësë shtë naꞌa nu runë tucarë guëꞌau guëc naꞌa ziquë sëñi de quë quëhunë raiꞌ respëti lu ra ianglë. 


text:
Cumë unidë na shmënë më por Cristo, lëꞌë nguiu nápëdiꞌill vidë sin lëꞌë naꞌa nu lëꞌë naꞌa nápëdiꞌill vidë sin por lëꞌë nguiu. Rquiꞌni nguiu naꞌa; ra naꞌa rquiꞌni nguiu. 


text:
Ziquë lëꞌë naꞌa guc formáriꞌ de nguiu, también lëꞌë nguiu nápiꞌ vidë por lëꞌë naꞌa. Pues grë́tëꞌ cusë zeꞌdë de Dios. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë juzguë mizmë lëꞌë të si talë na correctë guënaꞌbë tubi naꞌa lu Dios sin quë në́ꞌaudiꞌi guëc naꞌa. 


text:
Mizmë llgabë laꞌni lduꞌu hiaꞌa rniꞌi de quë si talë tubi nguiu nápëll guitsë guë́quiꞌ llëduni, nahin tubi shtu 


text:
perë parë tubi naꞌa si talë guitsë guë́quiꞌ na llëduni, nalë́ nasaꞌa nahin parë lë́ꞌiꞌ purquë zni bëdëꞌë Dios guitsë guë́quiꞌ parë guësë́ꞌauhin guë́quiꞌ. 


text:
Si talë chu adë nádiꞌi de acuerdë nu rac shtúꞌull gúnëll cuntrë enseñansë rëꞌ, pues rquiꞌni gac bë́ꞌall de quë lëꞌë naꞌa, ni los de más grupë shtë shmënë Dios, nápëdiꞌi naꞌa stubi custumbrë. Manërë narunë tucarë gaul la Santa Cena 


text:
<pb/>Mientras quëgnehia cunseju parë lëꞌë të, nanú stubi cusë narunë të perë adë nádiꞌin nazaꞌquë. Quëhunë të cusë dzabë. Iurë rdëá të parë gunë të alabar Dios, nádiꞌin parë bien shtë të sino quëhunë të mal. 


text:
Primërë puntë iurë rdëá të, nanú divisioni entrë lëꞌë të; adë na të unídëdiꞌi. Zni rinia nu lluáꞌahia nahin verdá. 


text:
Perë iurë rdëá të parë gau të shtse shtë Dadë, lë́dëdiꞌi na shtse shtë Dadë purquë nádiꞌin ziquë bëꞌnë më ordenar. 


text:
Iurë rau të, cadë tubi të rguibëlú lu saꞌ të parë gau të lu shtse nanuaꞌa të mientras stubi saꞌ të nápëdiꞌi pë gáuhiꞌ; stubi tantë të rzuuꞌdchi të con vini. 


text:
¿Pëllë adë nápëdiꞌi të lidchi të catë rau të, catë ruuꞌ të? ¿Pë adë nápëdiꞌi të rëspëti parë los de más shmënë Dios? nu rgul shtu shtë saꞌl nabënápëdiꞌi. ¿Pë guëniaꞌa lu të iurní? ¿Guëníꞌihia na të më zaꞌquë? Aquëdiꞌi. Shtse shtë Dadë (Mt. 26.26‑29; Mr. 14.22‑25; Lc. 22.14‑20) 


text:
<pb/>Bëluáꞌahia lëꞌë të lo quë bëna recibir de lëꞌë Dadë. Na zndëꞌë. Mizmë gueꞌlë bëꞌnë mënë traicionar lëꞌë Dadë Jesús, gunaꞌzi më guetështildi. 


text:
Despuësë de bëdëꞌë më graci lu Dios, iurní bëshullë më guetështildi nu guniꞌi më: “Gulë gau ndëꞌë; shcuerpa ndëꞌë. Bëllullin por bien shtë të. Gulë gauhin parë guëagná lduꞌu të galguti shtëna.” 


text:
Zni zac despuësë lëꞌë shtse gualú, gunaꞌzi më copë shtë vini nu guniꞌi më: “Ndëꞌë na copë narunë cuntienë conveñi cubi naná selladë por rënë shtëna. Cadë vësë gu të vini ni, gulë bëagná lduꞌu të galguti shtëna.” 


text:
Cadë vësë rau të guetështildi nu ruuꞌ të vini lu Santa Cena, quëgluaꞌa të stubi vësë más pë runë significar galguti shtë Jesús hashtë guëabrí më stubi. Gulë gapë rëspëti parë shtse shtë Dadë 


text:
<pb/>Rquiꞌni gápël cuidadë. Cualquier nanagáu guetështildi u nanagú laꞌni copë shtë Dadë sin quë nápëdiꞌill rëspëti, quëhúnëll tubi duldë cuntrë cuerpë nu rënë shtë Dadë. 


text:
Por ni cadë tubi të rquiꞌni gunë të juzguë manërë nanabánil antsë gaul guetështildi nu antsë gul vini. 


text:
El quë naráu nu el quë naruuꞌ la Santa Cena sin quë nápëdiꞌi rëspëti lu cuerpë shtë Jesús, quëgsëdchini nguiu ni cashtigu parë mizmë lë́ꞌëll. 


text:
Perë iurë runë më cashtigu lëꞌë hiaꞌa, nahin parë adë gáquëdiꞌi hiaꞌa condenadë con los de más mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Zni bëchi narac shtuaꞌa, iurë rdëá të parë gau të shtse shtënë më, gulë cuezë los de más saꞌ të antsë gau të. 


text:
Si talë tubi të rldiáꞌnël, gulë gau cumidë lídchil të parë Dios adë gúnëdiꞌi më cashtigu lë́ꞌël iurë nardëá të. Los de más asuntë guna rëglin iurë gueldë guënahia lëꞌë të.<pb/>


text:
Bëchi, rac shtuaꞌa gac bëꞌa të shcuendë ra don narzëlaaꞌdchi Espíritu Santo parë cadë tubi de lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Nanë́ të bien iurë nianá na të mënë nadë guënë́diꞌi Dios, guanaldë të tëchi ra figurë nanápëdiꞌi vidë. Zni bëꞌnë të según lo quë nabëluaꞌa mënë lëꞌë të. 


text:
Por ni, rac shtuaꞌa gac bëꞌa të tubi më naquëbezënú Espíritu Santo laꞌni lduꞌi, nunquë guëníꞌidiꞌill nacondenar Jesús. Nu zac sulë por pudërë shtë Espíritu Santo guëniꞌi mënë Jesús na el quë nanapë derechë parë guënibë́ꞌaiꞌ guëdubi guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Cadë tubi hiaꞌa bëdë́ꞌnaꞌa recibir don nabëzëlaaꞌdchi Espíritu Santo. Zihani clasë pudërë rzëlaaꞌdchi më perë tubsë Espíritu nanú. 


text:
Cadë tubi mieti bë́ꞌniꞌ recibir don nabëzëlaaꞌchi Espíritu Santo të parë grë hiaꞌa guëdë́ꞌnaꞌa provëchë. Fuersë ni rluaꞌa por lo quë naquëhunë nguiu. 


text:
Mizmë Espíritu quëgneꞌe llni nu pudërë parë guadiꞌdzë nguiu con más llni ruꞌbë. Parë stubi mënë mizmë Espíritu quëgdë́ꞌëiꞌ fuersë parë ruadiꞌdzë nguiu clarë diꞌdzë nazeꞌdë de Dios. 


text:
Stubi rúniꞌ recibir pudërë parë gunëáquëll ra narac lluꞌu por mizmë Espíritu. Stúbiꞌ rúniꞌ recibir pudërë parë gúnëll milagrë. Stubi rúniꞌ recibir fuersë parë guadíꞌdzëll dizaꞌquë naná zeꞌdë de Dios. Stúbiꞌ rúniꞌ recibir pudërë parë gac bë́ꞌall guadë na espíritu falsë nu guadë na espíritu verdadërë. Stubi mënë runë recibir fuersë parë guadíꞌdzëll dizë́ na nunquë bësë́ꞌdëdiꞌill. Hia stubi mënë rúniꞌ recibir fuersë nu pudërë parë guadíꞌdzëll pë runë cuntienë ra diꞌdzë gurënë. 


text:
Grë́tëꞌ ra cusë rëꞌ zeꞌdë de Espíritu Santo naná rneꞌe llni parë cadë tubi mieti según lo quë narniꞌi lduꞌu Espíritu. Grë hiaꞌa na hiaꞌa ziquë tubsë cuerpë 


text:
<pb/>Grë ra shmënë Cristo na ziquë tubi cuerpë nanapë zihani partë. Aunquë zihani na ra partë shtë cuerpë, nahin tubsë cuerpë. 


text:
Pues grë hiaꞌa, mënë israelitë nu ra mënë nanádiꞌi më israelitë, ra naná bajo ordë shtë ra mënë, nu ra nanapë libertá, grë hiaꞌa bëácaꞌa tubsë cuerpë por lo quë nabëꞌnë Espíritu Santo. Bëꞌnë më punërë cadë tubi hiaꞌa laꞌni cuerpë. Cadë túbiaꞌa bëdë́ꞌnaꞌa recibir mizmë Espíritu nazeꞌdë de Dios. 


text:
Si talë guëaꞌ hiaꞌa guëniꞌi: “Adë nádiaꞌa guiaꞌa cuerpë; por ni adë nádiaꞌa partë shtë cuerpë”, lëdë por nídiꞌi guëaꞌ hiaꞌa naseparadë parë lëꞌë cuerpë. 


text:
Si talë diágaꞌa guëniꞌi: “Adë nádiaꞌa slu; por ni adë nádiaꞌa partë shtë cuerpë”, lëdë por nídiꞌi diágaꞌa nasaparadë parë lëꞌë cuerpë. 


text:
Si talë guëdubi cuerpë na slu, ¿llallë guíniaꞌa iurní? Si talë guëdubi cuerpë na tubi diaguë, ¿llallë tsúllia hiaꞌa iurní? 


text:
<pb/>Slu hiaꞌa adë gáquëdiꞌi guëniꞌi lu guiaꞌa hiaꞌa: “Adë rquíꞌnidiaꞌa lë́ꞌël”. Nu zac guë́caꞌa adë gáquëdiꞌi guëniꞌin lu guëaꞌ hiaꞌa: “Adë rquíꞌnidiaꞌa lë́ꞌël”. 


text:
Ra partë shtë cuerpë narniꞌi hiaꞌa nápëdiꞌin hunurë, rácuhin con más hunurë; ra partë nanádiꞌi nasaꞌa, quëdë́ꞌnaꞌa tratar con más cuidadë. 


text:
Ra partë shtë cuerpë namás nasaꞌa rquíꞌnidiꞌin mizmë cuidadë. Dios bë́ꞌniꞌ punërë grë́tëꞌ partë shtë cuerpë según voluntá shtë më. Ra partë narquíꞌniaꞌa menos, bëdëꞌë më más hunurë parë partë ni 


text:
të parë adë tsúdiꞌi ni tubi divisioni ladi cuerpë sino quë cadë partë shtë cuerpë gapin cuidadë por los de más sáhiꞌ. 


text:
Si talë tubi partë shtë cuerpë quëzac zi u pë raquin, guëdubi cuerpë quëzac zi iurní. Si talë tubi partë quëhunin recibir hunurë, pues guëdubi cuerpë rquitë lduꞌin iurní. 


text:
<pb/>Pues bien, lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa cuerpë shtë Cristo; cadë tubi de lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa partë shtë cuerpë ni. 


text:
Zni Dios bëꞌnë ordenar pë gunë cadë tubi shmënë më. Primërë gululë́ më ra poshtë, segundë lugar gululë́ më ra naruadiꞌdzë dizaꞌquë naná zeꞌdë de Dios. Tecërë lugar gululë́ më ra mësë narluaꞌa shtiꞌdzë më; cuartë lugar ra narunë milagrë, iurní ra narunëac ra narac lluꞌu. Nu gululë́ më ra narunë compañi, nu ra narnibëꞌa, nu ra naruadiꞌdzë stubi dizë́. 


text:
¿Ni mudë grë́tëꞌ hiaꞌa na hiaꞌa poshtë? ¿Ni mudë grë́tëꞌ hiaꞌa na hiaꞌa ra naruadiꞌdzë dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios? ¿Ni mudë grë́tëꞌ hiaꞌa na hiaꞌa mësë, u guëdë́naꞌa milagrë, 


text:
u nápaꞌa pudërë parë gunëácaꞌa ra narac lluꞌu, u grë́tëꞌ hiaꞌa rac ruadíꞌdzaꞌa dizë́ gurënë? ¿Ni mudë grë hiaꞌa rac guëníꞌiaꞌa pë runë cuntienë ra dizë́ ni? Pues clarë nahin; lëdë znídiꞌin. 


text:
Gulë guc shtuꞌu lo quë narzëlaaꞌchi Espíritu Santo, lo quë narunë compañi más grë ra shmënë më. Iurneꞌ guëluáꞌahia lëꞌë të lo quë naná mejurë quë grë ra cusë rëꞌ.<pb/>


text:
Si talë raca ruadiꞌdza dizë́ shtë mënë nu ra dizë́ shtë ra ianglë, perë adë rac shtúꞌudiaꞌa sahia, nápëdiaꞌa amor, nahia ziquë gambanë nanídiꞌi chahiꞌ; rsë́dchidiꞌin bien. Nahia ziquë chaꞌ platí narsë́dchidiꞌi bien. 


text:
Talë raca ruadiꞌdza lu mënë diꞌdzë nazeꞌdë de Dios perë adë nápëdiaꞌa amor, niétiquë nahia. Talë nanë́a grë clasë secretë shtë mënë; talë riasëhia guëdubi naná rsëꞌdë mënë lu guë́ꞌdchiliu, nu si talë rialdí lduaꞌa Dios con guëdubinú lduaꞌa hashtë guëdchisú Dios ra dani lua, perë rac shtúꞌudiaꞌa sahia, niétiquë nahia. 


text:
Talë quiꞌdza grë nanapa caꞌa mënë; talë guna intriegu shcuerpa parë tsequi lu guiꞌi, perë adë rac shtúꞌudiaꞌa sahia, niétiquë nahia. Adë bë nápëdiaꞌa iurní. 


text:
<pb/>El quë nanapë amor nápëll pacënci; nazáꞌquëll. Humildë nall. El quë narac shtuꞌu sáhiꞌ, adë rzébidiꞌi ldúꞌull pë shtë sáhiꞌ; adë runë nadchínidiꞌill lu sáhiꞌ. 


text:
Gúnëll lo quë narac shtuꞌu sáhiꞌ, lë́dëdiꞌi lo quë narac shtúꞌull. El quë narac shtuꞌu sáhiꞌ, adë rldë́diꞌill; adë nápëdiꞌill mal llgabë. 


text:
Nápëdiꞌi nguiu ni gustë iurë quëhunë mënë duldë. Mejurë rëuuꞌ ldúꞌull iurë ria mënë shnezë Dios nu iurë adë rníꞌidiꞌi mënë bishi. 


text:
El quë nanapë amor, nunquë rníꞌidiꞌill cuntrë sáhiꞌ. Rialdí ldúꞌull saꞌll na më zaꞌquë. Nápëll confiansë tsanaldë saꞌll shnezë Dios. Ruaꞌa ldúꞌull lu grë cusë durë. 


text:
<pb/>Amor shtë Dios adë tsalúdiꞌin, perë guëdchini tiempë tsalú diꞌdzë naruadiꞌdzë mënë con pudërë shtë Dios. Guëdchini tiempë adë guadíꞌdzëdiꞌi mënë stubi dizë́. Guëdchini tiempë lo quë nariasë́ hiaꞌa, tsaluhin. 


text:
Duꞌpsë riasë́ hiaꞌa neꞌ; zihani cusë adë riasë́diꞌi hiaꞌa. Ra narniꞌi diꞌdzë nazeꞌdë de Dios, también runë faltë parë riasë́ rall grë cusë 


text:
Tiempë nahia llguëꞌnë, biadiꞌdza ziquë llguëꞌnë. Bëna llgabë ziquë llguëꞌnë. Bëna juzguë ziquë llguëꞌnë, perë iurë bësaꞌna grë cusë shtë galëllguëꞌnë, guaruꞌba. 


text:
Rnádiꞌi hiaꞌa ra cusë clarë iurneꞌ. Riasë́diꞌi hiaꞌa por completë. Ziquë rna hiaꞌa lu guëꞌguanë gushë, rluáꞌadiꞌi bien luhin perë tubi dzë guëná hiaꞌa bien. Guëná hiaꞌa lu Dios. Riasë́ hiaꞌa duꞌpsë neꞌ, perë dzë ni tsasë́ hiaꞌa ziquë Dios nanë́ më lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Gulë guniꞌi lduꞌu gapë të más amor parë saꞌl nu gulë gudili pudërë narneꞌe Espíritu Santo parë guadíꞌdzël shtiꞌdzë Dios. 


text:
Ra mieti naruadiꞌdzë dizë́ gurënë quëadíꞌdzëll lu Dios, lëdë lu më́nëdiꞌi, purquë ni tubi adë chu riasë́diꞌi lo quë narniꞌi mënë ni. Ruadíꞌdzëll por pudërë shtë Espíritu Santo, perë diꞌdzë ni nagaꞌchi parë los de más saꞌll. 


text:
Perë en cambi el quë naruadiꞌdzë diꞌdzë nazeꞌdë de Dios, quëadíꞌdzëll lu ra saꞌll të parë tsaldí lduꞌu raiꞌ más nu parë su rall firmë lu shnezë Dios. Rdë́ꞌëll cunseju parë bien shtë saꞌll. 


text:
El quë naruadiꞌdzë dizë́ gurënë, rúnëll parë bien de mizmë lë́ꞌëll, perë el quë naruadiꞌdzë diꞌdzë nazeꞌdë de Dios, rúnëll bien parë tsasë́ grupë shtë shmënë Dios ra enseñansë shtë më. 


text:
<pb/>Na rac shtuaꞌa de quë grë́tëꞌ të gapë të fuersë parë guadiꞌdzë të dizë́ gurënë, perë más rac shtuaꞌa guadiꞌdzë të diꞌdzë nazeꞌdë de Dios; pues más lasac el quë naruadiꞌdzë dizaꞌquë quë mënë narac ruadiꞌdzë dizë́ gurënë. Shtiꞌdzë mënë naruadiꞌdzë dizë́ gurënë, lasáquëdiꞌin parë los de más sáhiꞌ si talë nídiꞌi tubi narniꞌi pë runë cuntienë ra dizë́ gurënë; napë quë guëníꞌill pë runë cuntienë ra diꞌdzë të napë shmënë Dios provëchë. 


text:
Por ni bëchi, si talë na gueldë guënahia lëꞌë të nu guadiꞌdza stubi dizë́ nanadë riasë́diꞌi të, adë guëlluíꞌidiꞌin parë lëꞌë të. Rquiꞌni guadiꞌdza lu të enseñansë nabëluaꞌa Dios lua u tubi diꞌdzë nabëna recibir de lëꞌë më u tubi diꞌdzë nazeꞌdë de lëꞌë më u tubi enseñansë shtë më; iurní sí gunë të provëchë. 


text:
<pb/>Neꞌ guëniaꞌa tubi comparaciuni. Ra guiꞌbë músiquë nanápëdiꞌi vidë ziquë flauta u tubi arpa, si talë adë riubë́diꞌin clarë, ¿lla gac bëꞌa mieti pë ruꞌldin, guadë na piesë naguënaꞌzin? 


text:
Nu lu tubi guërru, si talë lëꞌë chaꞌ trompetë riubë́diꞌin clarë ¿chull gunë preparar parë guënáꞌzill guërru? 


text:
Mizmë zac lëꞌë të, si talë ruadíꞌdzël tubi dizë́ nanadë riasë́diꞌi mieti, ¿llallë gac bëꞌa mieti guadë naquëgníꞌil? No sea shtíꞌdzël na ziquë tubi naruadiꞌdzë sulë mbë. 


text:
Perë si talë adë riasë́diaꞌa dizë́ shtë stubi naruadiꞌdzë, nahia ziquë tubi më zitu parë lëꞌë mënë ni nu lë́ꞌiꞌ na ziquë më zitu parë na. 


text:
Por ni hia quë lëꞌë të rac shtuꞌu të gapë të pudërë nu llni shtë Espíritu Santo, gulë gunaꞌbë lu Dios por pudërë parë guadíꞌdzël enseñansë të tsaldí lduꞌu mieti shtiꞌdzë Dios más. 


text:
<pb/>Zni na el quë naruadiꞌdzë diꞌdzë gurënë, napë quë guënáꞌbëll lu Dios të parë guëdëꞌë më pudërë parë guëníꞌill pë runë cuntienë diꞌdzë ni. 


text:
Si talë ruadiꞌdzënúa Dios con diꞌdzë gurënë, quëgnaꞌba lu Dios con espíritu shtëna, perë adë quëgúdiaꞌa provëchë parë shgaba cumë riasë́diaꞌa diꞌdzë ni. 


text:
¿Pëllë guna iurní? Guënaꞌba lu Dios con espíritu shtëna nu zac guënaꞌba lu më con dizë́ nariasë́ mieti. Gulda ra labansë con espíritu shtëna nu zac con diꞌdzë nariasëhia 


text:
purquë si talë quëadiꞌdzënul Dios nadë más con espíritu shtë́nël, el quë narquë́ diaguë, el quë nadë bë́ꞌnëdiꞌi recibir pudërë shtë Espíritu ziquë lë́ꞌël, adë gúnëdiꞌill gan tsasëll shtíꞌdzël. Nu adë gáquëdiꞌill guëníꞌill: “Nia Dadë”, iurë tsalú oraciuni, iurë rdë́ꞌël graci lu më. Nguiu ni adë riasë́diꞌill lo quë narníꞌil. 


text:
Quëgdëꞌa graci lu Dios de quë na ruadiꞌdza diꞌdzë gurënë por pudërë shtë Espíritu Santo más quë grë́tëꞌ mënë 


text:
perë catë rdëá grupë shtë shmënë Dios, más rac shtuaꞌa guëniaꞌa gaꞌi diꞌdzë nariasë́ mënë quë chiꞌi mili diꞌdzë nanadë riasë́diꞌi mënë. Iurë ruadiꞌdza, rac shtuaꞌa guëluáꞌahia diꞌdzë naná parë bien shtë mieti. 


text:
<pb/>Bëchi, adë rúnëdiꞌi të ziquë llguëꞌnë nadë rac bë́ꞌadiꞌi guadë naná bien nu guadë naná mal, perë en cuantë ra cusë mal, rac shtuaꞌa gac të ziquë më gushë nardëꞌë cuendë. Rac shtuaꞌa gac të llguëꞌnë inocentë en cuantë ra cusë dzabë. 


text:
Naescritë laꞌni librë shtë lëy: “Guadiꞌdza lu naciuni rëꞌ stubi dizë́ gurënë. Mënë zitu guëniꞌi rall shtiꞌdza, rniꞌi Dadë.” 


text:
Zni na, ra dizë́ gurënë naruadiꞌdzë mënë por pudërë shtë Espíritu Santo, na rahin ziquë sëñi parë ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios, lë́dëdiꞌi parë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë më. En cambi el quë naruadiꞌdzë dizaꞌquë naná zeꞌdë de Dios, nahin ziquë sëñi parë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë më, lë́dëdiꞌi parë ra nanadë rialdídiꞌi lduꞌi. 


text:
Iurë grupë shtë shmënë Dios rdëá, si talë grë́tëꞌ quëadiꞌdzë stubi dizë́ por pudërë shtë Espíritu Santo nu zeꞌdë tsutë́ ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi, u zeꞌdë tsutë́ mënë nadë rac bë́ꞌadiꞌi shcuendë ra cusë ni, iurní guëniꞌi rall rac luguë të. 


text:
Perë si talë grë́tëꞌ të quëadiꞌdzë diꞌdzë nazeꞌdë de Dios nu tsutë́ tubi nanadë rialdídiꞌi lduꞌi dizaꞌquë, u mënë nadë bësë́ꞌdëdiꞌi shtiꞌdzë më, iurní gunguë bëꞌa nguiu ni duldë shtë́nëll nu shtiꞌdzë të gunë juzguë lë́ꞌëll. 


text:
Grë́tëꞌ cusë nagaꞌchi laꞌni lduꞌu nguiu ni, guëruꞌuin lu llni nu iurní guëzullíbill lu më; guëníꞌill llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Guëníꞌill Dios quëbezënúhiꞌ lëꞌë të de verdá. Iurë tsu cultë, gaquin con ordë 


text:
<pb/>Pues iurní bëchi, iurë rdëá të, si tubi de lëꞌë të nápël tubi cantë, stubi të napë tubi enseñansë, stúbill rac shtúꞌull guëníꞌill diꞌdzë gurënë, stubi nguiu rac shtuꞌu guëníꞌill diꞌdzë nabë́ꞌnëll recibir de Dios, stubi të rac shtúꞌul guëníꞌil pë runë cuntienë ra diꞌdzë gurënë; bien nahin. Nadë más gulë bëꞌnë grë ni parë tsaldí lduꞌu ra shmënë Dios más. 


text:
Iurë ruadíꞌdzël stubi clasë dizë́, pues biadiꞌdzë chupë u por más tsunë të nu por turnë. Nu zac rquiꞌni tubi naguadiꞌdzë pë runë cuntienë dizë́ ni. 


text:
Si talë nídiꞌi naguëniꞌi shcuendë diꞌdzë ni, mejurë adë guadíꞌdzëdiꞌil lu grupë shtë shmënë Dios. Mejurë guadiꞌdzënul Dios laꞌni ldúꞌul guitsë guitsë. 


text:
Nu si talë guadíꞌdzël dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios, pues guëniꞌi chupë mieti u tsunë ra mënë narëtaꞌ; hia los de más gunë raiꞌ juzguë lo quë naguniꞌi ra nguiu ni. 


text:
Perë si talë Dios guënéꞌeiꞌ galërac bëꞌa parë stubi saꞌ të naquëbezë ngaꞌli, iurní lëꞌë nagunaꞌzi diꞌdzë primërë, guëac dchi; adë tsagláꞌguëdiꞌi guadíꞌdzëll. 


text:
Manërë ni grë́tëꞌ të narunë recibir diꞌdzë nazeꞌdë de Dios, gulë biadiꞌdzë tubi por tubi të parë grë́tëꞌ të tsasëꞌdë të nu gunë të provëchë ra diꞌdzë ni. 


text:
El quë naruadiꞌdzë dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios, pues el mizmë lë́ꞌëll nápëll pudërë parë guadíꞌdzëll u parë adë guadíꞌdzëdiꞌill. 


text:
Dios adë rsëdchínidiꞌiꞌ desordë sino rquitë lduꞌu më iurë tsu cultë con ordë. Zni rluáꞌahia ra grupë shtë shmënë Dios, ra nabëzunë́ më almë shtë raiꞌ. Ziquë na custumbrë entrë grë ra shmënë Dios, 


text:
ra naꞌa adë nápëdiꞌi rall derechë parë guadiꞌdzë raiꞌ lu cultë; adë bëdëꞌë Dios sí parë guadiꞌdzë raiꞌ sino gac raiꞌ obedientë ziquë cagnibëꞌa më laꞌni lëy. 


text:
Si talë rac shtuꞌu tsasë́ raiꞌ, guënaꞌbë diꞌdzë raiꞌ lu tseꞌlë raiꞌ lídchiꞌ purquë nádiꞌi bien si talë tubi naꞌa guadíꞌdzëll lu cultë. 


text:
<pb/>Napë quë gac bëꞌa të de quë shtiꞌdzë Dios adë guzublúdiꞌi con lëꞌë të nu nádiꞌi të lúniquë mënë nabëꞌnë recibir shtiꞌdzë më. 


text:
Si talë tubi të rníꞌil bë́ꞌnël recibir dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios, u si talë cagníꞌil ruadíꞌdzël por pudërë shtë Espíritu Santo, napë quë gac bë́ꞌal lo quë naquëquëaꞌa ndëꞌë nahin tubi mandadë shtë Dadë Dios. 


text:
Perë si talë adë në́diꞌi nguiu gac bë́ꞌall nahin verdá, pues gulë bësaꞌnë lë́ꞌëll lu nacahi shtë́nëll. 


text:
Bëchi, gulë guniꞌi lduꞌu parë gapë të pudërë parë guadiꞌdzë të dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios; adë rcádiꞌi të guadiꞌdzë ra mënë stubi dizë́ 


text:
Iurneꞌ bëchi, rac shtuaꞌa guëagná lduꞌu të dizaꞌquë naná biadiꞌdza lu të. Bëꞌnë të recibirin nu tsaglaꞌguë rianaldë të nezë shtë më con guëdubinú lduꞌu të. 


text:
Por dizaꞌquë ni nasalvar të si talë tsaglaꞌguë të lo quë nabëluáꞌahia lëꞌë të. Nasalvar të si gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më de verdá. 


text:
<pb/>Primërë lugar, bëluáꞌahia lëꞌë të grë enseñansë nabëna recibir. Bëluáꞌahia lëꞌë të de quë Cristo guti por ra duldë shtë́naꞌa cumë ziquë rniꞌi laꞌni Sagradas Escrituras. 


text:
Despuësë bëluaꞌalúhiꞌ lu más de gaꞌi gahiuꞌa shmënë Dios naná bëdëá. Zihani mënë todavía nabani raiꞌ; sëbëldá raiꞌ hia guti raiꞌ. 


text:
<pb/>Hia despuësë de ni bëluaꞌalú më lua aunquë nahia ziquë tubi llguëꞌnë nabëdchini lu guë́ꞌdchiliu antsë gac cumplir tiempë parë gáliꞌ. 


text:
Nahia el quë nalasáquëdiꞌi entrë los de más poshtë shtë më. Adë rúnëdiꞌi tucarë gaca poshtë purquë guzunalda ra shmënë Dios. 


text:
Perë lo quë nanahia iurneꞌ na purquë guc shtuꞌu më na nu bëꞌnë më zihani favurë parë na. Lo quë nabëꞌnë më por na, napë resultadë. Bëna dchiꞌni más quë los de más mënë aunquë nilë lëdë nádiꞌi, sino quë Dios bëneꞌe fuersë nu bëꞌnë ldaiꞌ më na. 


text:
Perë adë rúnëdiꞌi importë chu bëꞌnë más dchiꞌni. Biadiꞌdzë naꞌa lu të ra dizaꞌquë nu gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më. Tsashtë́ ra tëgulë stubi 


text:
<pb/>Si talë ruadiꞌdzë naꞌa de quë Cristo guashtë́hiꞌ ladi ra tëgulë ¿pëzielú bëldá de lëꞌë të rniꞌi të de quë tsashtë́diꞌi ra tëgulë? 


text:
Si adë tsashtë́diꞌi raiꞌ ladi ra tëgulë pues tampuquë lëꞌë Cristo adë guashtë́diꞌiꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
Talë Cristo adë guashtë́diꞌi ladi ra tëgulë, hia dizaꞌquë naná biadiꞌdzë naꞌa lu të nápëdiꞌin valurë nu fe shtë të nápëdiꞌin valurë; lasáquëdiꞌin. 


text:
Si talë nahin zni, rluaꞌa clarë na naꞌa testigu falsë purquë hia lëꞌë naꞌa guniꞌi naꞌa lu ra mënë de quë Dios bëldishtë́ Cristo ladi ra tëgulë. Perë si talë nádiꞌin verdá de quë ra tëgulë adë tsashtë́diꞌi raiꞌ stubi, pues iurní zac lëꞌë Dios bëldishtë́diꞌi më lëꞌë Cristo. 


text:
Si talë tëgulë adë tsashtë́diꞌi raiꞌ stubi, iurní lëꞌë Cristo tampuquë guashtë́diꞌiꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
Si talë Cristo adë guashtë́diꞌiꞌ ladi ra tëgulë, fe shtë të adë rlluíꞌidiꞌin; todavía adë naperdunë duldë shtë të. 


text:
Si talë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë Cristo napin valurë sulamëntë mientras quëréldaꞌa lu guë́ꞌdchiliu, iurní prubi na hiaꞌa; nápëdiꞌi hiaꞌa esperansë nu runë tucarë guëgaꞌa lduꞌu mënë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Perë verdá na de quë Cristo guc resucitar ladi ra tëgulë; na më lëꞌë primërë naguashtë́ parë adë guëabrídiꞌi gátiꞌ stubi. 


text:
Pues ziquë guzublú galguti por tubsë nguiu, también por tubi nguiu guzublú galëriashtë́ shtë tëgulë. 


text:
Pues grë́tëꞌ mënë napë quë gati raiꞌ purquë na raiꞌ llëbní Adán; zni zac grë́tëꞌ naná unidë con Cristo, guëldishtë́ më lëꞌë raiꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
Perë cadë nguiu según turnë narunë tucarë lë́ꞌëll. Cristo gúquiꞌ ziquë primërë naná gátidiꞌi parë siemprë perë despuësë iurë guëabrí më stubi, iurní gátidiꞌi jamás ra naná unidë con lëꞌë më. 


text:
Iurní guëgaꞌa iurë shtë fin; tsalú guë́ꞌdchiliu rëꞌ. Guëdëꞌë më fin grë́tëꞌ autoridá, grë́tëꞌ ra nanapë pudërë, nu guëdëꞌë më fin parë grë ra narnibëꞌa lu guë́ꞌdchiliu. Iurní gunë më intriegu catë rnibëꞌa më caꞌa Dios, Shtádaꞌa. 


text:
Guënibëꞌa Cristo ziquë rëy hashtë iurë gunë Dios gan lu grë enemigu shtë Cristo nu guëzullibi rall lúhiꞌ. 


text:
purquë Dios bëdëꞌë më derechë guënibëꞌa Cristo grë́tëꞌ cusë, perë iurë Sagradas Escrituras rniꞌi de quë Cristo nápiꞌ derechë parë guënibë́ꞌaiꞌ grë́tëꞌ cusë, pues clarë nahin de quë Dios adë nádiꞌiꞌ bajo ordë shtë Cristo, perë bëdëꞌë më derechë parë guënibëꞌa Cristo guëdubi guë́ꞌdchiliu. 


text:
Iurë grë́tëꞌ cusë guëaꞌnin bajo ordë shtë Cristo, iurní mizmë lëꞌë Cristo, shini Dios, gúniꞌ intriegu mizmë lë́ꞌiꞌ con grë pudërë nanápiꞌ lu Dios të parë Dios gáquiꞌ el quë nanapë grë pudërë parë siemprë. 


text:
<pb/>Nanú ra narniꞌi adë tsashtë́diꞌi ra tëgulë, perë si nahin verdá, ¿pëzielú rriubë nisë rall por ra naná guti? Si talë adë tsashtë́diꞌi tëgulë, mbanë na lo quë nacanihunë të; mejurë adë guëchuꞌbë nisë të saꞌ të shlugar ra tëgulë. 


text:
<pb/>Nu zac ¿pëzielú rdchiꞌba vidë shtëna lu peligrë guëdubi tiempë si talë adë tsashtë́diꞌi ra tëgulë? 


text:
Quëgniaꞌa lu të verdá de quë grë́tëꞌ dzë nanúa lu peligrë shtë galguti. Runë nadchinia por dchiꞌni nabëna entrë lëꞌë të; guquin purquë unidë nahia con Cristo Jesús, Shlámaꞌa. 


text:
Perë si talë nahin ziquë narniꞌi tubi dichë: “Gudildia con ra ma dushë laꞌni guëꞌdchi Efeso” ¿pë cusë bëna gan si talë ra tëgulë adë tsashtë́diꞌi raiꞌ stubi? Mejurë guëniꞌi hiaꞌa: “Cha guëdáuhaꞌa; cha guëdí hiaꞌa; glli gati hiaꞌa”. 


text:
<pb/>Adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí guëguguë́ mënë lëꞌë të por diꞌdzë falsë. Nanú tubi dichë narniꞌi: “Ra amigu mal na rall causë rniti mënë nezë zaꞌquë”. 


text:
Gulë bëꞌnë llgabë bien nu gulë bëabrí lduꞌu të tubi nezë zaꞌquë nu adë rúnëdiꞌi të duldë, pues nanú bëldá të naná guënë́diꞌi Dios bien. Rniaꞌa lu të zndëꞌë të parë guëtú lu të duꞌpë. Lla tsashtë́ ra tëgulë 


text:
<pb/>Tal vez tubi de lëꞌë të guënaꞌbë díꞌdzël: “¿Llallë tsashtë́ ra tëgulë? ¿Lla na cuerpë gapë raiꞌ iurë guëbani raiꞌ?” 


text:
Diꞌdzë ni na tuntë. Nanël iurë lë́ꞌël rcabnil bëꞌdchi, hia bëꞌdchi ni napë quë guꞌdzë të parë guëruꞌu tubi plantë. 


text:
Grë́tëꞌ nargabní laꞌni guiuꞌu ziquë bëꞌdchi shtë trigu u stubi clasë bëꞌdchi, iurë rcabnilin, adë nápëdiꞌin formë shtë plantë sino nahin bëꞌdchi. 


text:
Dios rdëꞌë më lu bëꞌdchi tubi formë narac shtuꞌu më, formë naná gurënë según narniꞌi lduꞌu më. Cadë clasë bëꞌdchi rldanin nu napin formë narunë tucarë. 


text:
Grë́tëꞌ ra nanabani, nápëdiꞌi rall cuerpë igual; nanú cuerpë shtë mënë; stubi clasë cuerpë parë ra ma, nu cuerpë shtë ra maꞌñi na stubi clasë; nu cuerpë shtë ra mbeldë gurënë nahin. 


text:
Nu zac nanú ra nanapë cuerpë lu gubeꞌe, nu nanú ra nanapë cuerpë lu guë́ꞌdchiliu, perë cuerpë nananú gubeꞌe, nasaꞌa rluaꞌain. Lëꞌë galnasaꞌa shtë cuerpë shtë guë́ꞌdchiliu gurënë nahin. 


text:
Lëꞌë llni shtë ngubidzë gurënë nahin con llni shtë mbehu, nu zac gurënë na llni shtë ra mbelëguiꞌi. Entrë ra mbelëguiꞌi tubi mbelëguiꞌi rabtsëꞌë llni shtëhin másruꞌu fuertë lu saꞌ mbelëguiꞌi. 


text:
Zni na con tëgulë iurë riashtë́ raiꞌ. Vidë shtë nguiu na ziquë tubi bëꞌdchi naná rialú, perë iurë tsashtë́ nguiu ladi ra tëgulë, adë gátidiꞌiꞌ jamás. 


text:
Rtu lu hiaꞌa por ra cuerpë nadápaꞌa iurneꞌ purquë rati ra cuerpë, perë tsashtë́ hiaꞌa nasaꞌa. Na hiaꞌa débil iurneꞌ perë iurë tsashtë́ hiaꞌa ladi ra tëgulë, guëdápaꞌa cuerpë fuertë naná tsalúdiꞌi. 


text:
Lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ nadápaꞌa cuerpë shtë guë́ꞌdchiliu perë iurë tsashtë́ hiaꞌa ladi ra tëgulë, guëdápaꞌa cuerpë gurënë naná demasiadë nasaꞌa. Nadápaꞌa cuerpë shtë guë́ꞌdchiliu perë zac nanú cuerpë cubi narneꞌe Dios. 


text:
<pb/>Rniꞌi ra Sagradas Escrituras: “Primërë nguiu Adán bëáquiꞌ nguiu nanabani”, perë rniaꞌa lu të lëꞌë Adán naná bëdchini despuësë, na më lúniquë narneꞌe vidë cubi shtë Dios. 


text:
Lëꞌë nguiu shtë guë́ꞌdchiliu bëdchíꞌniꞌ primërë con cuerpë naná guiuꞌu; hia despuësë bëdchini nguiu nanapë pudërë parë guënéꞌeiꞌ vidë espiritual. 


text:
Ziquë guc nguiu naguctsaꞌu guiuꞌu, zni na grë́tëꞌ naralë laꞌni guë́ꞌdchiliu. Ziquë guc nguiu nabëdchini de gubeꞌe nu guziáꞌaiꞌ gubeꞌe, zni na ra mieti nanapë vidë nazeꞌdë de lëꞌë më nacuezë gubeꞌe. 


text:
Ziquë lëꞌë nguiu nápëll cuerpë shtë guë́ꞌdchiliu, también guëdápaꞌa cuerpë ziquë cuerpë shtë Cristo nacabezë gubeꞌe. 


text:
<pb/>Bëchi, rniaꞌa lu të grë́tëꞌ cuerpë nadápaꞌa iurneꞌ adë gáquëdiꞌi tsutëhin catë rnibëꞌa Dios. Lo quë nanapë quë tsalú, adë nápëdiꞌin partë con ra cusë nadë tsalúdiꞌi. 


text:
De repëntë ziquë iurë rguini láguël, guínil chaꞌ shtë trompetë; iurní ra tëgulë guëbani raiꞌ stubi të parë jamás adë guëabrídiꞌi gati raiꞌ. Hia lëꞌë hiaꞌa gac cambi iurní. 


text:
Lëꞌë cuerpë shtë́naꞌa narialú napë quë gac cambi parë adë tsalúdiꞌin jamás. Cuerpë shtë́naꞌa naná rati, napë quë gac cambi të parë adë gátidiꞌi jamás. 


text:
Dzë ni iurë lëꞌë cuerpë shtë́naꞌa narialú gac cambi por cuerpë nadë rialúdiꞌi, nu lëꞌë cuerpë shtë́naꞌa gac cambi por cuerpë nanadë gátidiꞌi, iurní gac cumplir lo quë naná escritë laꞌni Sagradas Escrituras: “Bëdëꞌë më fin lëꞌë galguti. 


text:
Pues duldë bësëdchini galguti parë lëꞌë mieti, nu duldë na ziquë tubi narnibëꞌa lëꞌë mieti purquë lëy shtë Dios rluaꞌa grë mieti na rall pecadurë. 


text:
Perë dushquilli Dios, rneꞌe më pudërë parë rac guëdë́ꞌnaꞌa gan lu galguti por Jesucristo, Shlámaꞌa. 


text:
Por grë ndëꞌë, bëchi narac shtuaꞌa, gulë tsaglaꞌguë firmë lu shnezë më; adë tsaldídiꞌi lduꞌu të stubi ldaiꞌ. Gulë bëꞌnë dchiꞌni shtë Dadë másruꞌu purquë nanë́ të dchiꞌni naquëhunë të juntë con lëꞌë Dadë, adë nádiꞌin sin resultadë.<pb/>


text:
Iurneꞌ quëquëaꞌa shcuendë ra centavë nardëá parë ra mënë nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ. Gulë bëtëá centavë según lo quë nagunibë́ꞌahia ra grupë shtë shmënë Dios naná quëreldë regiuni Galacia. 


text:
Cadë primërë dzë shtë llmalë, cadë tubi de lëꞌë të napë quë guëtëal centavë según lo quë nabë́ꞌnël gan. Gulë cutsaꞌuin të parë nídiꞌi nicidá guëtëá të ofrendë iurë guëdchinia. 


text:
Iurë guëdchinia ndë, guësheꞌlda lëꞌë ra narunë të nombrar; guëdëꞌa guiaꞌa raiꞌ tubi cartë shtë recomendación parë guaꞌa raiꞌ ofrendë shtë të hashtë Jerusalén. Gunë rall intriegu centavë ni parë ra naquëreldë ngaꞌli. 


text:
Adë na segúrëdiaꞌa perë guëquëreldënúa lëꞌë të por duꞌpë tiempë u guëtëda tiempë naldë ngaꞌli con lëꞌë të. Iurní zac gunë të compañi na nezë shtëna catë guzëahia despuësë. 


text:
Adë rac shtúꞌudiaꞌa gueldë guënahia lëꞌë të por duꞌpë tiempë sino quë rac shtúꞌuhia cueza con lëꞌë të tubi visitë llëduni si talë na voluntá shtë Dios. 


text:
purquë ndëꞌë nanú zihani dchiꞌni shtë Dadë Jesús parë guna cumplir. Tsaldí lduꞌu ra mënë shtiꞌdzë më; perë nanú zihani contrari narunë cuntrë shtiꞌdzë Dios. 


text:
<pb/>Si talë guëdchini Timoteo, gulë bëꞌnë tratë bien lë́ꞌiꞌ të parë adë riádiꞌi lduꞌi purquë lë́ꞌiꞌ quëhúniꞌ dchiꞌni shtënë Dadë igual ziquë na. 


text:
Por ni adë chu gúnëdiꞌi desprëci lë́ꞌiꞌ. Mejurë gulë bëꞌnë compañi lë́ꞌiꞌ parë tsagláꞌguiꞌ viajë shtë́niꞌ të parë guëdchini gueldë guënáhiꞌ na. Quëbeza lë́ꞌiꞌ juntë con los de más bëchi la saꞌ hiaꞌa. 


text:
<pb/>Lëꞌë bë́chaꞌa Apolos, bëna ruëguë lúhiꞌ të parë gúnëll compañi los de más saꞌ hiaꞌa iurë gueꞌdë guëná raiꞌ lëꞌë të, perë Apolos quëgníꞌill de quë nádiꞌi voluntá shtë Dios parë gueꞌdë guënall lëꞌë të iurneꞌ, perë hashtë guëneꞌe më sí, iurní gueꞌdë guënall lëꞌë të. Rialú cartë rëꞌ con saludë 


text:
<pb/>Gulë guc mënë nasini nu gulë tsaglaꞌguë firmë lu shnezë më. Gulë cue zaꞌquë zaꞌquë. Gulë bëꞌnë shchiꞌni Dios ziquë mënë naná rialdí lduꞌi de verdá. Gulë gac nguiu nadë rdzë́bëdiꞌi. 


text:
<pb/>Iurneꞌ bëchi, nanë́ të de quë famili shtë Estéfanas guc raiꞌ primërë naná gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús; na raiꞌ primërë nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios entrë grë mënë naquëreldë regiuni Acaya. Nu tsaglaꞌguë quëhunë raiꞌ sirvë los de más mënë nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ. 


text:
Rac shtuaꞌa de quë lëꞌë të guëzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë mënë ziquë lëꞌë raiꞌ nu zac grë ra naná runë compañi parë shchiꞌni Dios, nu gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë ra mënë naquëhunë dchiꞌni shtë më. 


text:
Nalë́ rquitë lduaꞌa de quë bëdchini Estéfanas, Fortunato, nu Acaico. Lëꞌë raiꞌ bëꞌnë raiꞌ cumplir lo quë narunë faltë nihunë të. 


text:
Nalë́ bësëquitë lduꞌu raiꞌ na nu zac lëꞌë të. Napë quë gapë të respëti parë ra mënë ziquë lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>Ra grupë shtë shmënë Dios naquëreldë regiuni Asia, quëgsheꞌldë raiꞌ saludë parë lëꞌë të. Aquila nu Prisila con grupë shtë shmënë Dios nardëá lidchi raiꞌ, quëgsheꞌldë raiꞌ zihani saludë en el nombre shtë Dadë Jesucristo. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir saludë shtë grë ra shmënë Dios naquëreldë ndëꞌë. Gulë bëꞌnë saludar grë ra shmënë Dios con tubi abrasë. 


text:
<pb/>Si talë tubi de lëꞌë të adë rac shtúꞌudiꞌil Jesucristo de verdá, pues grë ra mënë ni gac condenar. Rac shtuꞌu hiaꞌa guëdchini Dadë Jesucristo lueguë. 


text:
Antsë guinlú guë́ꞌdchiliu nanú tubi nanabani; perë guná naꞌa lúhiꞌ, nu bini naꞌa shtíꞌdziꞌ, nu gunaꞌzi naꞌa guiáꞌaiꞌ. Náhiꞌ el quë narniꞌi dizaꞌquë shtë Dios. Por shtíꞌdziꞌ nadápaꞌa vidë sin fin. 


text:
Mizmë lëꞌë më gubaninú më Dios, Shtádaꞌa, perë bëluaꞌalú më lu naꞌa. Bëdchini më guë́ꞌdchiliu. Guná naꞌa lúhiꞌ. Na naꞌa testigu shtë́niꞌ. Ruadiꞌdzë naꞌa lu të nabani më; nápëdiꞌiꞌ fin. 


text:
Ruadiꞌdzë naꞌa lu të mizmë shtíꞌdziꞌ naná bini naꞌa. Ruadiꞌdzë naꞌa lu të lo quë nabëꞌnë më parë gac bëꞌa të shtiꞌdzë më. Zni gac unidë grë hiaꞌa; guëdápaꞌa mizmë llgabë. Guldí hiaꞌa ruadiꞌdzënú hiaꞌa Dadë Dios con shíniꞌ Jesucristo. 


text:
Iurní quëquëaꞌa diꞌdzë laꞌni cartë rëꞌ të parë gac cumplir guëquitë lduꞌu të nu parë guëquitë lduꞌu naꞌa. Dios rneꞌe llni 


text:
<pb/>Ndëꞌë na dizaꞌquë nabëluaꞌa Dadë Jesucristo, nu bëdiaꞌa diꞌdzë naꞌa lu të de quë guldí Dios, nápëdiꞌiꞌ duldë; limpi náhiꞌ ziquë llni. 


text:
Si talë rniꞌi hiaꞌa nanë́ hiaꞌa lëꞌë më perë tsaglaꞌguënú hiaꞌa duldë, bishi na hiaꞌa; adë guldídiꞌiaꞌa iurní; nu adë quëréldëdiꞌi hiaꞌa bien. 


text:
Perë si talë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir shtiꞌdzë Dios, adë chu rúnëdiꞌi duldë, unidë na hiaꞌa mizmë lëꞌë hiaꞌa. Rac shtuꞌu hiaꞌa bëchi la saꞌ hiaꞌa iurní, nu rënë shtë Jesucristo shini Dios, tsaglaꞌguë rzunë́ almë shtë hiaꞌa de grë duldë. 


text:
<pb/>Si talë guëniꞌi hiaꞌa adë chu nápëdiꞌi duldë, lo mizmë lëꞌë hiaꞌa rsiguë́ hiaꞌa lëꞌë hiaꞌa. Bishi na lduꞌu hiaꞌa iurní. 


text:
Bënë na më; runë më cumplir shtiꞌdzë më. Justë na më; runë më igual con grë mënë. Runë më perdunë grë́tëꞌ duldë shtë hiaꞌa iurë guëshubë dúldaꞌa lu më con guëdubinú lduꞌu hiaꞌa. Iurní rzunë́ më almë shtë hiaꞌa de grë duldë nanadápaꞌa. 


text:
Si talë rniꞌi hiaꞌa adë chu nápëdiꞌi duldë, quëgniꞌi hiaꞌa bishi na Dios purquë hia guniꞌi më grë hiaꞌa nadápaꞌa duldë. Si talë rniꞌi hiaꞌa adë nápëdiꞌiaꞌa duldë, nídiꞌi shtiꞌdzë më laꞌni lduꞌu hiaꞌa iurní.<pb/>


text:
Lëꞌë të Dadë, caquëaꞌa diꞌdzë rëꞌ lu të parë adë gúnëdiꞌi të duldë perë si talë chu quëhunë duldë, nápaꞌa tubi naguëniꞌinú lëꞌë Shtádaꞌa por lëꞌë hiaꞌa. ¿Chu më ni? Lëꞌë na Jesucristo; tubldí na shcuéndiꞌ lu Dios. 


text:
Jesucristo guti lu cruz por duldë shtë hiaꞌa. Gudilli më por grë duldë nanapë mënë narë́ lu guë́ꞌdchiliu. Por galguti shtënë më, bëdchisú më duldë shtë́naꞌa nu guꞌ Dios cunformë. 


text:
<pb/>Si talë tsaglaꞌguë guëzuꞌbë diágaꞌa mandamientë shtë Jesucristo, iurní nanë́ hiaꞌa lëꞌë më. Rac bëꞌa hiaꞌa lëꞌë më de verdá. 


text:
Perë si talë tubi hiaꞌa guëníꞌiaꞌa: “Nanë́a Dios”, perë mizmë tiempë adë quëzuꞌbë diáguëdiꞌill mandamientë shtë më, bishi nall iurní. Nádiꞌill verdá. 


text:
Perë si talë lëꞌë hiaꞌa rzuꞌbë diágaꞌa diꞌdzë shtë më, rluaꞌa de quë tsaglaꞌguë rac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë më. 


text:
El quë narniꞌi quëbezënull Dios, napë quë guëquëréldëll ziquë guquëreldë Jesucristo lu guë́ꞌdchiliu; adë bë́ꞌnëdiꞌi më duldë. Mandamientë cubi 


text:
<pb/>Dadë, adë guëquë́ꞌëdiaꞌa stubi mandamientë naná gurënë sino quë mizmë mandamientë nanapë të dizdë bini të dizaꞌquë shtë më. Lo quë nabëquëaꞌa iurneꞌ, na igual ziquë ra diꞌdzë nabëꞌnë të recibir guahietë. 


text:
Perë quëquëaꞌa tubi mandamientë cubi; primërë bëꞌnë më cumplir mandamientë ni; iurní lëꞌë të quëhunë të cumplirin. Lëꞌë të napë të diꞌdzë rëꞌ laꞌni lduꞌu të. Riaglaꞌguë rzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë më. Nacahi nananú laꞌni lduꞌu të rialuhin. Llni shtë Dios bëdchini. 


text:
<pb/>Si talë chu rniꞌi quëbezënull lëꞌë më perë mizmë tiempë adë rac shtúꞌudiꞌill saꞌll, nacahi cabézëll. 


text:
El quë narac shtuꞌu los de más narialdí lduꞌi Dios, cabezënull llni laꞌni ldúꞌull; adë rláguëdiꞌill lu duldë. 


text:
Perë el quë narac shtúꞌudiꞌi sáhiꞌ; el quë narná záꞌquëdiꞌi lu sáhiꞌ, nacahi cabezë ldúꞌull. Rzëll ziquë ciegu. Rnádiꞌill shnezë Dios purquë nëꞌau slull; bëꞌnë duldë. 


text:
<pb/>Dadë, quëquëaꞌa diꞌdzë rëꞌ purquë guc perdunë duldë shtënë të. Bëꞌnë më perdunë lëꞌë të purquë guti Jesús shlugar të; nasalvar të iurneꞌ. 


text:
Dadë, quëquëaꞌa lu të purquë nanë́ të el quë nanabani dizdë antsë binlú guë́ꞌdchiliu. Quëquëaꞌa lu të, sultërë, purquë adë bë́ꞌnëdiꞌi të lo quë narac shtuꞌu mëdzabë. Quëquëaꞌa lu të, llguëꞌnë, purquë runguë bëꞌa të Dios, Shtádaꞌa. 


text:
Quëquëaꞌa lu të naná Dadë purquë nanë́ të el quë nanápëdiꞌi fin. Quëquëaꞌa lu të naná sultërë purquë quëhunë të cumplir shtiꞌdzë Dios con guëdubinú lduꞌu të. Bëꞌnë të gan lu mëdzabë. 


text:
<pb/>Adë rac shtúꞌudiꞌi të ra cusë nananú lu guë́ꞌdchiliu, purquë grë ra narac shtuꞌu ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, adë rac shtúꞌudiꞌill Dios. 


text:
Ra cusë mal narac shtuꞌu lduꞌu nguiu, nu ra cusë chulë narac shtuꞌu ra nguiu gapë, nu ra cusë narunë naruꞌbë mënë, grë ndëꞌë na cusë shtë guë́ꞌdchiliu, lëdë Diósëdiꞌi. 


text:
Grë ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, rialú con grë mal llgabë narac shtuꞌu mënë, perë el quë narunë narnibëꞌa Dios, adë rialúdiꞌill. Nápëll vidë sin fin. Verdá nu bishi 


text:
<pb/>Dadë, hia bëdchini tiempë tsalú guë́ꞌdchiliu. Bini të antsë napë quë guëdchini tubi nagunë cuntrë Jesucristo. Hashtë iurneꞌ nanú zihani narunë cuntrë Jesús. Por ni nanë́ hiaꞌa bëgaꞌa iurë tsalú guë́ꞌdchiliu. 


text:
Lëꞌë ra nguiu ni narunë cuntrë Jesús, bëazë guetë rall de lëꞌë hiaꞌa. Nunquë adë guc rall shini më de verdá purquë adë riagláꞌguëdiꞌi rall con shtiꞌdzë më. Si talë niac rall narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios de verdá, nëaꞌnë rall con lëꞌë hiaꞌa. Bëazë guetë rall. Iurní rluaꞌa clarë nádiꞌi rall shini Dios. 


text:
<pb/>Lëꞌë të napë të llni purquë quëbezënú Espíritu Santo laꞌni lduꞌu të. Rac bëꞌa të cusë shtë Dios. 


text:
Adë rquíꞌnidiꞌi guëquëaꞌa lu të purquë nanë́ të verdá. Nanë́ të guadë naná verdá nu guadë naná bishi. Nanë́ të el quë naruadiꞌdzë bishi, zéꞌdëdiꞌill de Dios. 


text:
<pb/>¿Chu na más nabishi entrë lëꞌë mënë? pues el quë narniꞌi Jesús lë́dëdiꞌi nabësheꞌldë Dios. El quë narniꞌi zni, quëhúnëll cuntrë Jesús. Quëhúnëll cuntrë Dios nu quëhúnëll cuntrë shini Dios. 


text:
Grë mënë narniꞌi Jesús lë́dëdiꞌi el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ, nápëdiꞌi nguiu ni Dios Padre. Perë el quë narniꞌi Jesús na el quë nabësheꞌldë Dios, nguiu ni quëbezënú Dios. 


text:
<pb/>Gulë tsaglaꞌguë guëzuꞌbë diaguë të ra diꞌdzë nabini të iurë gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë më. Si talë guësaꞌnë të cuezë shtiꞌdzë Dios laꞌni lduꞌu të, napë të Jesús nu napë të Dios Padre con lëꞌë të. 


text:
Perë nídiꞌi nicidá guëluaꞌa mënë lëꞌë të purquë quëbezënú Espíritu Santo lëꞌë të; náhiꞌ mësë shtë të. Napë të llni shtë́hiꞌ. Quëgluáꞌaiꞌ naná verdá nu naná bishi. Shtíꞌdziꞌ na verdá, lëdë bíshidiꞌi. Nu guníꞌiꞌ, gulë bëdëꞌë lugar cuezënú Jesús lduꞌu të. 


text:
<pb/>Gulë bëquë́ diaguë, Dadë; gulë bëdëꞌë lugar cuezënú Jesús lduꞌu të, të iurë guëdchini më stubi vueltë, adë chu rtúdiꞌi lúhiꞌ; adë chu guëllúꞌnëdiꞌi lúhiꞌ. Mejurë guëquitë lduꞌu të iurë guëdchini më. 


text:
Si talë rdëꞌë të cuendë de quë tubldí na shcuendë Jesús lu Dios, gulë bëdëꞌë cuendë, grë mënë nanabani ziquë gubani më, na rall shini më.<pb/>


text:
Gulë bëdëꞌë cuendë blac rac shtuꞌu Dios lëꞌë hiaꞌa. Rniꞌi më na hiaꞌa shíniꞌ. Ra mënë narialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios, rdë́ꞌëdiꞌi rall cuendë chu na Jesús. 


text:
Lëꞌë të Dadë narac shtuaꞌa, na hiaꞌa shini Dios iurneꞌ, perë rluáꞌadiꞌi lla gácaꞌa más delantë. Pues rdëꞌë hiaꞌa cuendë dzë naguëdchini më stubi vueltë, gácaꞌa ziquë na më purquë guëná hiaꞌa lu më tal ziquë na më. 


text:
Grë ra narialdí lduꞌi guëdchini më, gac cambi mudë nanabánill; adë tsagláꞌguëdiꞌi gúnëll duldë. Rac shtúꞌull gáquëll ziquë lëꞌë më. 


text:
<pb/>Grë ra narunë duldë, runë rall faltë lu lëy shtë Dios. Napë rall faltë lu Dios. Grë duldë na cuntrë lëy nabëneꞌe Dios. 


text:
El quë narzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë Jesús, tsagláꞌguëdiꞌi gúnëruꞌull duldë. El quë nariaglaꞌguë gunë duldë, adë rdë́ꞌëdiꞌill cuendë chu na më. Nunquë bënguë bë́ꞌadiꞌill lëꞌë më. 


text:
Dadë, adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí guësiguë́ mënë lëꞌë të gunë të duldë. El quë narunë cumplir shtiꞌdzë Dios, tubldí na shcuéndëll lu Dios igual ziquë na Jesús lu Dios. Justë na më. 


text:
El quë nariaglaꞌguë runë duldë, nall shini mëdzabë Satanás purquë Satanás antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu, bë́ꞌnëll duldë. Por ni Jesús, shini Dios, bëdchini lu guë́ꞌdchiliu parë guëchili më dchiꞌni shtë mëdzabë. 


text:
El quë nanapë vidë shtë Dios, adë tsagláꞌguëdiꞌi gúnëll duldë purquë hia bidë mizmë vidë shtë Dios laꞌni lduꞌu nguiu ni; adë ni mudë gúnëruꞌull duldë purquë gúlëll nacubi por pudërë shtë Dios. 


text:
Zni rluaꞌa chu na shini më nu chu na shini Satanás. El quë natsaglaꞌguë gunë duldë, nápëdiꞌill vidë cubi shtë Dios. El quë narac shtúꞌudiꞌi bëchi sáhiꞌ, nápëdiꞌill vidë shtë më. Runë tucarë gac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa 


text:
Adë guëdë́ꞌnëdiꞌiaꞌa ziquë Caín. Gúquëll shini mëdzabë nu gudínill bë́chill. ¿Pëzielú gudínill bë́chill? purquë grë lo quë nabë́ꞌnëll, na mal lu Dios, perë bë́chill lo quë nabë́ꞌnëll na bien lu Dios. 


text:
Dadë, lëꞌë të narialdí lduꞌu shtiꞌdzë Dios, adë rdzëguëëꞌdiꞌi lduꞌu të si talë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu rna záꞌquëdiꞌi rall lu të. 


text:
Nanë́ hiaꞌa gudë́daꞌa lu galguti hashtë nadápaꞌa vidë sin fin purquë de verdá rac shtuꞌu hiaꞌa ra narialdí lduꞌi Dios. El quë nadë rac shtúꞌudiꞌi bëchi sáhiꞌ, todavía nápëdiꞌill vidë sin fin. 


text:
El quë narná záꞌquëdiꞌi lu sáhiꞌ, nall ziquë narguini mënë. Nanë́ hiaꞌa el quë narguini mënë, nápëdiꞌill vidë sin fin. 


text:
Por Jesús nanë́ hiaꞌa lla na Dios, el quë narac shtuꞌu de verdá. Jesús guc cunformë; gútiꞌ lu cruz por lëꞌë hiaꞌa. Por ni runë tucarë guëdëꞌë hiaꞌa vidë shtë hiaꞌa parë saꞌ hiaꞌa. 


text:
Si talë tubi hiaꞌa nápaꞌa ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu nu tubi saꞌ hiaꞌa napë nicidá, napë quë guëdë́ꞌnaꞌa compañi lë́ꞌëll. Si talë në́diꞌiaꞌa guëdëꞌë hiaꞌa nacáꞌall, rac shtúꞌudiꞌiaꞌa Dios iurní. 


text:
Bëchi, gac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa de verdá, lë́dëdiꞌi con diꞌdzë shtë́naꞌa sulamëntë, guëdëꞌë hiaꞌa narquiꞌni saꞌ hiaꞌa. Nápaꞌa confiansë lu Dios 


text:
<pb/>Si talë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir diꞌdzë rëꞌ, gac bëꞌa hiaꞌa na hiaꞌa shini Dios de verdá. Zni adë rdzë́bëdiꞌi lduꞌu hiaꞌa lu më iurë shgábaꞌa quëgniꞌi guë́caꞌa. 


text:
Si talë nápaꞌa llgabë naquëgniꞌi guë́caꞌa, nápëdiꞌiaꞌa confiansë lu më iurní, perë na më más më ruꞌbë quë shgábaꞌa, nu nanë́ më grë cusë nananú laꞌni lduꞌu mieti. 


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, si talë adë nápëdiꞌiaꞌa llgabë naquëgniꞌi guë́caꞌa, nápaꞌa confiansë lu Dios. Adë rdzë́bëdiꞌiaꞌa lu më 


text:
nu rneꞌe më ra cusë narnáꞌbaꞌa lu më purquë dzudë́ꞌnaꞌa cumplir lo quë narac shtuꞌu më. Dzudë́ꞌnaꞌa cumplir mandamientë shtë më. 


text:
Ni na mandamientë shtë më, tsaldí lduꞌu hiaꞌa shini më Jesucristo, nu rnibëꞌa më gac shtuꞌu hiaꞌa bëchi saꞌ hiaꞌa. Zni bësëaꞌnë më mandamientë shtë më. 


text:
Grë ra narunë cumplir mandamientë shtë më, quëbezënú raiꞌ Dios nu quëbezënú Dios lëꞌë raiꞌ. Nanë́ hiaꞌa quëbezënú më lëꞌë hiaꞌa purquë bëdëꞌë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa.<pb/>


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, adë tsaldídiꞌi lduꞌu të grë ra mësë narniꞌi de quë ruadiꞌdzë rall por Espíritu shtë Dios sino gulë bëtëꞌdë prëbë shtiꞌdzë rall parë gac bëꞌa të si talë bësheꞌldë Dios lëꞌë rall tsagluaꞌa rall. Zihani mënë falsë riagluaꞌa rall ra mënë. 


text:
Por ndëꞌë gac bëꞌa të chu nazeꞌdë con shtiꞌdzë Dios. Grë ra nguiu narniꞌi Jesús bëdchini lu guë́ꞌdchiliu nu na më Cristo, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ, el quë narluaꞌa diꞌdzë ni, nall verdá. 


text:
Perë grë ra nguiu narniꞌi adë bëdchínidiꞌi Jesucristo lu guë́ꞌdchiliu, zéꞌdëdiꞌi nguiu ni de Dios. Cagníꞌill bishi nazeꞌdë por pudërë shtë contrari shtë Jesús. Hia bini të guëdchini narunë cuntrë Jesús; pues iurneꞌ hia quëréldëll lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Dadë, na të shini Dios. Adë guëdë́ꞌëdiꞌi të sí guësiguë́ mësë falsë lëꞌë të. Adë tsaldídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdzë rall purquë más pudërë napë el quë naquëbezënú lëꞌë hiaꞌa quë el quë narnibëꞌa lëꞌë mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Ra mësë falsë ruadiꞌdzë rall cusë shtë guë́ꞌdchiliu, lë́dëdiꞌi shtiꞌdzë Dios. Los de más mënë shtë guë́ꞌdchiliu, rianaldë rall shtiꞌdzë mësë ni. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa shini Dios. Grë ra narunguë bëꞌa Dios, rdëꞌë rall cuendë shtíꞌdzaꞌa. El quë nanádiꞌi de Dios, adë rzuꞌbë diáguëdiꞌill shtíꞌdzaꞌa. Zni nanë́ hiaꞌa chu napë Espíritu Santo nu chu napë espíritu shtë narguguë́. Dios rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, tsaglaꞌguë gac shtuꞌu hiaꞌa bëchi saꞌ hiaꞌa purquë rac shtuꞌu Dios lëꞌë hiaꞌa. El quë narac shtuꞌu sáhiꞌ, gúlëll nacubi por pudërë shtë më. Nápëll tubsë Dios Shtádëll. 


text:
Bëluaꞌa më de quë rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa; bësheꞌldë më tubsë shini më lu guë́ꞌdchiliu parë guëdápaꞌa vidë sin fin. Guëbániaꞌa parë siemprë. 


text:
Zni bëluaꞌa më rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa de verdá. Bësheꞌldë më shini më; por galguti shtë Jesús bëaꞌnë Dios cunformë purquë bëllëꞌë rënë shtë́hiꞌ por ra duldë shtë́naꞌa. 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, guc shtuꞌu Dios lëꞌë hiaꞌa zni, por ni napë quë gac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa. 


text:
Ni tubi mënë guná Dios, perë si talë rac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa, quëbezënú Dios lëꞌë hiaꞌa, nu tsaglaꞌguë rac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa más. 


text:
Nanë́ hiaꞌa cabezënú më lëꞌë hiaꞌa nu quëbezënú hiaꞌa con lëꞌë më purquë bëneꞌe më Espíritu Santo nazeꞌdë de lëꞌë më. Cabezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë naꞌa, ra poshtë, guná naꞌa lu Dadë Jesús nu tsaglaꞌguë rniꞌi naꞌa lu ra mënë bësheꞌldë Dios lëꞌë shini më, Jesús. Nápiꞌ pudërë; gúniꞌ salvar ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Nanë́ hiaꞌa nu tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu hiaꞌa de quë demasiadë rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa, grë hiaꞌa. Nalë́ rac shtuꞌu më grë mënë. Si talë rac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë saꞌ hiaꞌa, cabezënú më lëꞌë hiaꞌa, nu nápaꞌa mizmë vidë shtë më. 


text:
Dúꞌpëga dúꞌpëga rac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë më más. Zni nápaꞌa confiansë lu më iurë gunë më juzguë lëꞌë hiaꞌa. Rdzë́bëdiꞌiaꞌa lëꞌë më purquë ziquë na Jesús, na hiaꞌa ndëꞌë lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
El quë nardzëbë lëꞌë më, rac shtúꞌudiꞌill lëꞌë më purquë si talë rac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë më con guëdubinú lduꞌu hiaꞌa, nídiꞌi lugar parë guëdzë́baꞌa lëꞌë më. El quë nardzëbë lëꞌë më, rzac zill mizmë lë́ꞌëll. El quë nardzëbë lëꞌë më, todavía runë faltë gac shtúꞌull Dios. 


text:
Si talë tubi hiaꞌa rniꞌi: “Rac shtuaꞌa lëꞌë më”, perë adë rac shtúꞌudiꞌiaꞌa bëchi saꞌ hiaꞌa, nabíshaꞌa. El quë narac shtúꞌudiꞌi saꞌll nagunall, tampuquë rac shtúꞌudiꞌill Dios nanadë gunádiꞌill. 


text:
Lëꞌë mandamientë shtë më nabëdë́ꞌnaꞌa recibir de lëꞌë më rniꞌi zndëꞌë: El quë narac shtuꞌu Dios napë quë gac shtúꞌull saꞌll.<pb/>


text:
Grë ra narialdí lduꞌi Jesús, el quë nagudili Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ, nápëll vidë shtë më; nall shini Dios. Nu grë ra narac shtuꞌu Dios, también rac shtúꞌull ra shini më, ra nanapë vidë sin fin por pudërë shtë më. 


text:
Nanë́ hiaꞌa rac shtuꞌu hiaꞌa ra shini Dios iurë rac shtuꞌu hiaꞌa Dios de verdá nu rzuꞌbë diágaꞌa mandamientë shtë më. 


text:
Si talë rzuꞌbë diágaꞌa ra mandamientë shtë më, iurní rac shtuꞌu hiaꞌa Dios de verdá. Mandamientë shtë më nádiꞌin ziquë tubi cusë nëꞌë; nádiꞌin naganë, 


text:
purquë grë ra nabësaꞌnë guëdchini vidë cubi laꞌni lduꞌi, rúnëdiꞌill duldë. Nápëll pudërë; gúnëll gan lu mëdzabë. ¿Lla mudë guëdë́ꞌnaꞌa gan lu mëdzabë? pues si talë tsaldí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë Dios, guëdë́ꞌnaꞌa gan lu cusë mal shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
El quë narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús na shini Dios, rúnëll gan lu grë cusë mal nananú lu guë́ꞌdchiliu. Jesús na shini Dios 


text:
<pb/>Jesús na shini Dios. Iurë bëriubë nisë Jesús, nu iurë guti më, bëꞌnë Dios testificar na Jesús shíniꞌ. 


text:
También Espíritu Santo quëhunë testificar de quë na Jesús shini Dios. Adë rníꞌidiꞌi Espíritu Santo bishi. 


text:
Tsunë testigu cabezë lu guë́ꞌdchiliu narniꞌi igual; Espíritu Santo rniꞌi Jesús na shini Dios, nu galëriubë nisë shtë më con galguti shtë më, rluaꞌa na më shini Dios. 


text:
Grë hiaꞌa rialdí lduꞌu hiaꞌa lo quë narniꞌi ra testigu verdadërë, perë mayurë na shtiꞌdzë Dios. Bëꞌnë më testificar Jesús na shíniꞌ. 


text:
El quë narialdí lduꞌi Jesús na shini Dios, nanëll laꞌni ldúꞌull nahin verdá. Perë el quë narialdídiꞌi lduꞌi Jesús, cagníꞌill nabishi Dios purquë Dios guniꞌi clarë na Jesús shíniꞌ. El quë narialdídiꞌi lduꞌi Jesús nádiꞌill shini Dios, adë rúnëdiꞌill recibir ra diꞌdzë shtë Dios Padre. 


text:
Pues Dios bëꞌnë testificar lu hiaꞌa nápaꞌa vidë sin fin por Jesús. El quë naná unidë con Jesús shini Dios, nápëll vidë sin fin. 


text:
El quë nanapë Jesús laꞌni ldúꞌull, nápëll vidë eternë perë el quë nanápëdiꞌi Jesús, runë faltë vidë shtë Dios. Nanë́ hiaꞌa nápaꞌa vidë sin fin 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌi Jesús na shini Dios, caquëaꞌa cartë rëꞌ lu të parë gac bëꞌa të napë të vidë sin fin por Jesús. 


text:
Iurní adë rdzë́bëdiꞌiaꞌa lu Dios. Rialdí lduꞌu hiaꞌa de quë si talë rnáꞌbaꞌa lu Dios, guëneꞌe më cusë narnáꞌbaꞌa. Napë quë gácaꞌa cunformë según voluntá shtë më. 


text:
<pb/>Si tubi të rna të bëchi saꞌ të quëhúnëll duldë, perë duldë naquëhúnëll nuáꞌadiꞌin cashtigu shtë galguti, napë quë guënáꞌbël lu Dios por nguiu ni. Guëdëꞌë Dios vidë parë nguiu ni. Nanú duldë nargú galguti; adë rnibë́ꞌadiaꞌa guënaꞌbë të lu Dios por el quë narunë duldë ni. 


text:
Gulë gunaꞌbë lu Dios por nguiu nanapë duldë nanuáꞌadiꞌi cashtigu shtë galguti. Stubi clasë duldë rgu galguti, gati nguiu. 


text:
<pb/>Perë nanë́ hiaꞌa grë ra nanapë vidë cubi shtë Dios, adë tsagláꞌguëdiꞌi gúnëll duldë purquë Jesús, shini Dios, quëhapë lë́ꞌëll. Gúnëdiꞌi mëdzabë gan lu nguiu ni. 


text:
Nanë́ hiaꞌa nápaꞌa vidë shtë Dios. Na hiaꞌa shini më, perë grë mënë shtë guë́ꞌdchiliu, nanú rall guiaꞌa mëdzabë Satanás. 


text:
Perë Jesús, shini Dios, bëdchini lu guë́ꞌdchiliu nu bëluáꞌaiꞌ lëꞌë hiaꞌa. Por lëꞌë më runguë bëꞌa hiaꞌa Dios verdadërë. Nu na hiaꞌa shini më. Na më Shtádaꞌa. Nanë́ hiaꞌa Jesucristo na shini Dios. Na më Dios verdadërë nu por lë́ꞌiꞌ nápaꞌa vidë sin fin. 


text:
Na Pedro, nahia poshtë shtë Jesucristo. Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lu grë ra shmënë Dios naquëreldë fuërë ládziꞌ, ra narrëꞌtsë zihani partë shtë guë́ꞌdchiliu, ra naquëreldë ra regiuni shtë Ponto, nu Galacia, nu Capadocia, nu Asia, nu Bitinia. 


text:
Quëquëaꞌa lu të nagulë́ Dadë Dios nu bëꞌnë më disponer dizdë guahietë gac të shmënë më; por ni Espíritu Santo gulë́ lëꞌë të parë guëzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë Jesucristo. Gudili më lëꞌë të parë guëzunë́ më almë shtë të por rënë shtënë Jesús. Gulë bëꞌnë recibir zihani bendición shtë Dios nu gulë cuedchí lduꞌu të. Dzulézaꞌa iurë guëabrí Jesús de gubeꞌe 


text:
<pb/>Rdë́ꞌnaꞌa alabar Dios naná Dios nu Dadë shtë Jesucristo lamë shtë hiaꞌa purquë gulë nacúbiaꞌa purquë nalë́ bëgaꞌa lduꞌu më lëꞌë hiaꞌa. Iurneꞌ nadápaꞌa esperansë nadë rialúdiꞌi por medio de Jesús purquë guashtë́ më ladi ra tëgulë. 


text:
Nu nadápaꞌa tubi herenci nagutsaꞌu më lu gubeꞌe; adë rialúdiꞌin nu adë rëac mánchëdiꞌin. Chulë nahin. 


text:
Rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios; por ni quëhapë më lëꞌë të. Por pudërë shtë Dios gac salvar të; por ni dzulezë të tiempë naguëdchini Jesús stubi. 


text:
<pb/>Na të segurë ra cusë ni; por ni nalë́ rquitë lduꞌu të aunquë por duꞌpë tiempë rzac zi të lu zihani clasë prëbë 


text:
të parë guëluaꞌa na verdá fe shtë të. Fe shtë të más lasáquin quë orë naná rdëdë lu guiꞌi parë gac bëꞌa mënë nahin legítimë orë. Orë rialúhin perë fe shtë të rialúdiꞌin. Si talë tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios mientras napë të prëbë, tsasë́ mënë de quë rialdí lduꞌu të de verdá. Iurë guëluaꞌa pudërë shtë Jesucristo, gunë më honrar lëꞌë të; guëneꞌe më lugar lu gubeꞌe parë lëꞌë të. Guëniꞌi më cusë zaꞌquë de lëꞌë të. Guëdchini më nu grë mënë guëná rall lu më. 


text:
<pb/>Lëꞌë të rac shtuꞌu të Jesucristo aunquë rnádiꞌi të lu më. Rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë më iurneꞌ sin adë chu rnádiꞌi lu më, nu rquitë lduꞌu të. Nalë́ lëgrë na lduꞌu të iurë runë të llgabë gapë të cusë chulë lu gubeꞌe, hashtë runë faltë diꞌdzë parë gac bëꞌa mieti lla na lëgrë nanapë të. 


text:
Nalë́ lëgrë nanú laꞌni lduꞌu të purquë gunë të recibir lo quë naguëneꞌe Dios. Zni gac purquë rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë Jesucristo narniꞌi gac të salvar. 


text:
<pb/>Ra profetë naguquëreldë guahietë biadiꞌdzë raiꞌ antsë lla gac salvar ra mënë. Biadiꞌdzë raiꞌ shcuendë favurë nagunë Dios parë lëꞌë hiaꞌa. Gudili raiꞌ nu gunaꞌbë diꞌdzë raiꞌ shcuendë lla gac salváraꞌa. 


text:
Guc shtuꞌu raiꞌ niac bëꞌa raiꞌ pë tiempë u chu na el quë nagunë salvar ra mënë. Lëꞌë Espíritu Santo bë́ꞌniꞌ compañi lëꞌë raiꞌ parë guëquëꞌë raiꞌ lla gunë Cristo sufrir. Nu bëquëꞌë raiꞌ shcuendë lla gunë mënë alabar lëꞌë më. 


text:
Espíritu Santo bëluáꞌaiꞌ ra profetë de quë adë quëhúnëdiꞌi raiꞌ sirvë mizmë lëꞌë raiꞌ sino quëhunë raiꞌ sirvë lëꞌë hiaꞌa iurë bëquëꞌë raiꞌ diꞌdzë rëꞌ. Bëquëꞌë raiꞌ shcuendë dizaꞌquë, perë adë guc bë́ꞌadiꞌi raiꞌ pë runë cuntienë ra diꞌdzë. Perë iurneꞌ lëꞌë Espíritu Santo bëluaꞌa mizmë cusë ni lu hiaꞌa por medio el quë nabëluaꞌa dizaꞌquë lu të con pudërë shtë Espíritu, el quë nabësheꞌldë Dios parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa. Ra ianglë rac shtuꞌu raiꞌ tsasë́ raiꞌ pë runë cuntienë diꞌdzë ni perë rúnëdiꞌi raiꞌ gan gac bëꞌa raiꞌ. Rac shtuꞌu Dios guëquëréldaꞌa tubi vidë zaꞌquë 


text:
<pb/>Por ni, gulë bëꞌnë preparar bien parë gac bëꞌa të lo quë narac shtuꞌu më. Gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë më. Gulë gapë esperansë de quë gac të salvar iurë gunë më cumplir lo quë naguzublú më laꞌni vidë shtënë të. Gac të salvar iurë guëabrí Jesucristo stubi. 


text:
Cumë shini obedientë, adë rianáldëdiꞌi të tëchi deseo mal ziquë bëꞌnë të antsë, tiempë adë bënguë bë́ꞌadiꞌi të lëꞌë më. 


text:
Gulë gubani tubi manërë zaꞌquë sin duldë igual ziquë el quë nagulë́ lëꞌë të; na më santu; zni rac shtuꞌu Dios guëquëreldë të sin duldë. 


text:
<pb/>Si talë rniꞌi të Dios na Shtadë të, napë quë guëzuꞌbë diáguël shtíꞌdziꞌ guëdubi tiempë mientras quëreldë të lu guë́ꞌdchiliu. Na më juësi nu gunë më juzguë sin adë gúnëdiꞌi më favurë parë ni tubi mënë. 


text:
Puës gudilli më parë gac të librë, parë adë tsanáldëdiꞌi të tëchi ra custumbrë nadë rlluíꞌidiꞌi, custumbrë nabëꞌnë të recibir de shtadë guëlú të. Gudilli Jesucristo por duldë shtë të, lë́dëdiꞌi con bëdchichi u orë narialú 


text:
sino gudilli më con rënë shtë më. Na më ziquë tubi lliꞌli mituꞌnë nanápëdiꞌi ni tubi faltë, nilë manchë. Rënë shtë më lasaquin. 


text:
Bëꞌnë Dios destinar Jesucristo dizdë antsë cueshtë́ guë́ꞌdchiliu të gac më Salvador. Antsë tsalú guë́ꞌdchiliu bëluaꞌalú më lu mënë; bëdchini më parë gac salvar të. 


text:
Por lëꞌë Jesucristo lëꞌë të rialdí lduꞌu të Dios, el quë nabildishtë́ lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë nu bëcueꞌzë më lë́ꞌiꞌ ladë ldi shtë më catë nanú llni nu pudërë. Lugar shtë hunurë guzubë më. Rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë Dios, por ni quëbezë të dzë naguëquëreldë të con lëꞌë më. 


text:
<pb/>Lëꞌë të bëzuꞌbë diaguë të dizaꞌquë, por ni bëzunë́ më lduꞌu të parë gac shtuꞌu të de verdá ra shmënë Jesús. Iurneꞌ gulë guc shtuꞌu ra shmënë Jesús con guëdubinú lduꞌu të. 


text:
Hia lëꞌë të gulë të nacubi; napë të vidë sin fin, lë́dëdiꞌi por ra cusë narialú sino por shtiꞌdzë Dios, diꞌdzë nanapë pudërë parë guëneꞌe vidë eternë, nu nunquë adë rialúdiꞌin. 


text:
Sagradas Escrituras rniꞌi:<pb/>Grë ra mënë na rall ziquë guiꞌlli.<pb/>Chulë rluaꞌa guëꞌë shtë plantë, perë rbidchi guiꞌlli nu ra guëꞌë rlaguë lu guiuꞌu.<pb/>Por duꞌpë tiempë quëreldë mënë lu guë́ꞌdchiliu; zni na vidë shtë mënë,<pb/> 


text:
perë shtiꞌdzë Dios nunquë adë rialúdiꞌin; napin pudërë parë siemprë. Mizmë diꞌdzë ni bini të iurë biadiꞌdzë naꞌa lu të.<pb/>


text:
Por ni gulë bësaꞌnë grë́tëꞌ clasë cusë mal ziquë llanë, nu bishi, nu engañi. Adë sébidiꞌi lduꞌu të pë shtë saꞌl. Adë rníꞌidiꞌi të diꞌdzë dzabë cuntrë saꞌl. 


text:
Mejurë ziquë tubi meꞌdë naguër ralë, rac shtúꞌull gádchill, zni gulë guc shtuꞌu shtiꞌdzë Dios; nahin ziquë lechë parë ra meꞌdë. Shtiꞌdzë më nápëdiꞌin bishi; nahin parë tsaruꞌbë vidë cubi nanapë të por Espíritu Santo. Por shtiꞌdzë më gapë të salvaciuni 


text:
<pb/>Gulë guabiꞌguë lu Dadë Jesús; na më cumë ziquë tubi guëꞌë nanabani. Ra nguiu bëquë́ guiaꞌa rall lëꞌë më cumë cusë adë rlluíꞌidiꞌi, perë Jesús náhiꞌ ziquë tubi guëꞌë nagulë́ Dios. Nalë́ lasaquin. 


text:
Dios quëhuntsáꞌuhiꞌ tubi grupë mënë nanabani por Espíritu Santo; na të ziquë guëꞌë shtë iáduꞌu. Gulë gac të bëshuzi santu të parë gunë të ofrecërë lu Dios oraciuni nu labansë narëuuꞌ lduꞌu më. Gunë më recibir ra ofrendë ni por Jesucristo 


text:
purquë naescritë laꞌni Sagradas Escrituras:<pb/>Gulë guná, na rdchiꞌba ziquë tubi guëꞌë lu guëꞌdchi Sión;<pb/>Guëꞌë ni na guëꞌë principal shtë tubi hiuꞌu ruꞌbë, tubi guëꞌë nagudili Dios. Napin llëruꞌbë valurë.<pb/>El quë natsaldí lduꞌi shtiꞌdzë më, rtúdiꞌi lull; gunë më honrar lëꞌë mënë ni. 


text:
Parë lëꞌë të naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë më, napë më llëruꞌbë valurë, perë parë ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë më, gac cumplir lo quë narniꞌi Sagradas Escrituras de lëꞌë rall:<pb/>Lëꞌë guëꞌë nabëquë́ guiaꞌa ra narzaꞌa hiuꞌu, guquin guëꞌë principal shtë hiuꞌu. 


text:
Nu rniꞌi Sagradas Escrituras:<pb/>Guëreldë mënë guëc guëꞌë ni; por guëꞌë ni ldaguë mënë catë nídiꞌi fin. Pues lëꞌë rall rreldë rall por adë gúnëdiꞌi rall cuendë dizaꞌquë shtë më. Puës parë ni nadestinadë rall. Na të tubi grupë shtë bëshuzi 


text:
<pb/>Lëꞌë të na të mënë nagulë́ Dios entrë grë mënë; na të tubi grupë shtë bëshuzi parë gunë të sirvë lu Rëy. Na të tubi guëꞌdchi nabëꞌnë ldaiꞌ Dios. Na të mërë shmënë Dios të parë guadiꞌdzë të grë cusë ruꞌbë nabëꞌnë Dios. Gulë́ më lëꞌë të. Gulú më lëꞌë të lu nacahi parë tsutë́ të lu llni parë guënë́ të lëꞌë më. 


text:
Lëꞌë të antsë adë nápëdiꞌi të vidë shtë Dios perë iurneꞌ sí, na të shmënë Dios. Antsë ni tubi adë chu bëgáꞌadiꞌi lduꞌu lëꞌë të perë iurneꞌ Dios bëgaꞌa ldúꞌiꞌ lëꞌë të. Gulë guquëreldë parë Dios 


text:
<pb/>Lëꞌë të amigu narac shtuaꞌa, na të mënë ziquë mënë zitu parë guë́ꞌdchiliu rëꞌ; na të më zitu entrë los de más mënë. Runa ruëguë lu të, adë gúnëdiꞌi të cumplir ra deseo mal nananú laꞌni lduꞌu të purquë na rahin ziquë enemigu narshini lduꞌu të. 


text:
Gulë gapë buen conductë entrë ra naná guënë́diꞌi Dios të parë guëdëꞌë rall cuendë na të shmënë Dios. Aunquë iurneꞌ rniꞌi rall cuntrë lëꞌë të cumë si fuërë na të narguini mënë, perë guëná rall cusë zaꞌquë naquëhunë të nu guëdëꞌë rall cuendë, nu guëniꞌi rall dushquilli Dios, purquë iurní guëabrí lduꞌu rall con Dios, nu guëdëꞌë Dios vidë eternë parë lëꞌë rall. 


text:
<pb/>Gulë bëzuꞌbë diaguë ordë shtë gubiernë nu grë ra narnibëꞌa purquë na të shmënë Jesús. Gulë bëzuꞌbë diaguë diꞌdzë shtë rëy, el quë narnibëꞌa más; 


text:
nu gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë gubiernë nabësheꞌldë rëy ni. Bësheꞌldë rëy rumanë lëꞌë rall parë gunë rall honrar el quë naquëhunë bien nu gunë rall cashtigu el quë narunë mal. 


text:
Puës Dios rac shtúꞌuiꞌ de quë lëꞌë të gunë të bien të parë guëtaꞌu të ruaꞌ mënë nanë́diꞌi gac bëꞌa mudë narac shtuꞌu Dios guëquëreldë rall. Rniꞌi rall cusë tuntë cuntrë lëꞌë të. 


text:
<pb/>Gulë cue cumë ziquë nguiu naná librë, perë adë rúnëdiꞌi të usar libertá narneꞌe Dios ziquë tubi prëtëstë parë gúnël duldë. Más bien gulë cue cumë ziquë tubi muzë shtë Dios. 


text:
Gulë bëdëꞌë rëspëti parë grë mënë. Gulë guc shtuꞌu grë ra shmënë Jesús. Gulë bëꞌnë rëspëti Dios nu gulë bëꞌnë rëspëti lëꞌë narnibëꞌa más lu guë́ꞌdchiliu. Guzac zi Jesús 


text:
<pb/>Grë të nanapë lamë, gulë gapë rëspëti lu shlámël nu gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë raiꞌ; lëdë niáꞌasëdiꞌi lu lamë zaꞌquë u lu ra nargaꞌa lduꞌi sáhiꞌ, sino también gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë ra lamë mal narunë nalaaꞌdchi. 


text:
Perë si talë quëhúnël mal, por ni quëldaꞌa mënë hiaguë guë́quël nu nal cunformë con cashtigu ni, perë ¿pë cusë zaꞌquë quëhúnël? En cambi, si quëhúnël bien nu rzac zi mënë lë́ꞌël, si talë ruaꞌa ldúꞌul lu cusë ni nu nápël pacënci, ni sí rëuuꞌ lduꞌu Dios. 


text:
Puës gunaꞌbë Dios lëꞌë të parë tsaglaꞌguë të rëglë ni. Jesucristo guzac zíhiꞌ por lëꞌë të. Sufrimientë shtë́hiꞌ na ziquë muestrë të gunë të ziquë bëꞌnë më. 


text:
Iurë lëꞌë ra mënë gurushtiá rall guëc më, adë bëquébidiꞌi më con galrushtiá. Iurë bëzac zi mënë lë́ꞌiꞌ, adë bëdchigrë́ díꞌdzëdiꞌiꞌ lu mënë sino gunaꞌbë më lu Dios parë gunë Dios juzguë lëꞌë rall zaꞌquë zaꞌquë. 


text:
Mizmë Jesucristo biaꞌa më grë ra duldë shtë hiaꞌa iurë bëꞌnë më sufrir lu cruz të parë gácaꞌa ziquë tubi naguti; hia adë chu gúnëdiꞌi duldë parë guëbániaꞌa tubi vidë zaꞌquë delantë lu më. Lëꞌë më guc më ridë të parë lëꞌë të guëac të maldá narunë të. 


text:
Antsë lëꞌë të guzú të ziquë lliꞌli naguniti, perë iurneꞌ bëabrí lduꞌu të con Jesucristo. Lëꞌë më canihapë më lëꞌë të ziquë vëquërë nu na më el quë nacanihapë lduꞌu të, të parë adë guënítidiꞌi të jamás.<pb/>


text:
Ziquë ra muzë napë quë gunë rall cumplir, también lëꞌë të tseꞌlë ra nguiu, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë tséꞌlël, purquë si talë adë rialdídiꞌi lduꞌu tséꞌlël dizaꞌquë, iurë guënall conductë shtë́nël, tsaldí ldúꞌull shtiꞌdzë më sin ni tubi diꞌdzë naruadíꞌdzël lúhiꞌ. 


text:
Zni gaquin purquë guëná rall quëreldë të bien; guëná rall napë të rëspëti lu Dios nu guëná rall napë të vidë limpi. 


text:
Adornë shtënë të gáquëdiꞌin cusë fuërë ziquë narzëꞌë ra begu u ziquë ra shnezë cuꞌu, ziquë orë u lari zaꞌquë. 


text:
Sino adornë shtënë të gaquin laꞌni lduꞌu të catë adë chu rnádiꞌi luhin, adornë nadë rialúdiꞌi. Gac të mënë naduꞌu nu nazaꞌquë con pacënci con grë mënë. Zni rëuuꞌ lduꞌu Dios guëquëreldë të. 


text:
Tiempë guahietë ra naꞌa santu nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios, na raiꞌ mënë naduꞌu nu bëꞌnë raiꞌ rëspëti tseꞌlë raiꞌ. Chulë guc vidë shtë raiꞌ. 


text:
Por ejemplë, Sara bëzuꞌbë diáguiꞌ shtiꞌdzë Abraham nu guniꞌi Sara lu tséꞌliꞌ: “Dadë shtëna”. Iurneꞌ na të ziquë shini Sara si talë quëreldë të bien, si talë adë rdzë́bëdiꞌi të lu narunë cuntrë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Nu zac lëꞌë të tseꞌlë naꞌa, gulë gac mënë zaꞌquë; gulë bëꞌnë honrar tséꞌlël. Gulë bëꞌnë rëspëti lu tséꞌlël purquë ra naꞌa nápëdiꞌi rall fuersë ziquë ra nguiu, perë napë rall vidë eternë juntë con lëꞌë të por tubi favurë nabëꞌnë Dios parë grë të. Gulë bëꞌnë cumplir diꞌdzë rëꞌ parë guëdëꞌë Dios grë cusë narnaꞌbë të lu më. Súdiꞌi ni tubi cusë ziquë storbë parë oraciuni shtë të. Quëhúnël bien perë rzac zi mënë lë́ꞌël 


text:
<pb/>Por fin, gulë gac unidë con tubsë llgabë. Gulë bëgaꞌa ldúꞌul saꞌl. Gulë gac shtuꞌu saꞌl naná shmënë Dios. Gulë gac naduꞌu nu gulë bëꞌnë tratë saꞌl con rëspëti. 


text:
Adë quíllidiꞌi të saꞌl con mal aunquë rúnëll cuntrë lë́ꞌël. Adë gushtiádiꞌil guëc saꞌl aunquë rniꞌi guídzëll cuntrë lë́ꞌël. Al contrari, gulë gunaꞌbë lu Dios por contrari shtë́nël të gunë ldaiꞌ më saꞌl. Gulë́ më lëꞌë të parë gunë të cumplir ra cusë rëꞌ. Zni gunë të recibir bendición shtë më 


text:
purquë naescritë:<pb/>El quë narac shtuꞌu guëbánill bien nu rac shtúꞌull guëquitë ldúꞌull,<br/>napë quë gápëll cuidadë lo quë narníꞌill, adë guësiguë́diꞌill saꞌll con diꞌdzë.<pb/> 


text:
Runë tucarë guësáꞌnëll cusë mal nu gúnëll bien; napë quë quílill nezë catë rbedchí ldúꞌull, nu tsagláꞌguëll shnezë më.<pb/> 


text:
Lëꞌë Dadë canihapë më ra më zaꞌquë nu rquë diaguë më oraciuni shtë raiꞌ iurë rnaꞌbë nguiu ni lu më.<pb/>Perë lëꞌë më runë më cuntrë ra narunë mal. 


text:
Perë si talë rzac zi të purquë rianaldë të tëchi cusë zaꞌquë, dichusë na të. Adë rdzë́bëdiꞌil lu mënë nu adë riádiꞌi lduꞌu të 


text:
sino gulë bëzuꞌbë diaguë diꞌdzë shtë Cristo guëdubi tiempë. Na më lamë shtë të. Nu gulë gac preparadë cualquier iurë parë guëquebi të lu ra mënë pëzielú nal shmënë Jesús. Si talë guënaꞌbë diꞌdzë rall lul, hia nanël lla gúnël parë defender lë́ꞌël. Nadë más napë quë guëniꞌinul lëꞌë rall con galnaduꞌu nu rëspëti. 


text:
Gulë guquëreldë bien sin ni tubi duldë të parë iurë ra contrari quëgniꞌi didzabë cuntrë lëꞌë të, guëtú lu rall purquë nádiꞌin verdá. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë llgabë; Cristo guti tubsë vueltë por ra pecadurë; jamás gátidiꞌi më stubi. Tubldí na shcuendë më lu Dios perë guti më shlugar ra nanapë duldë parë gueꞌdënú më lëꞌë hiaꞌa lu Dios. Guti më en cuantë cuerpë shtë́hiꞌ, perë guashtë́hiꞌ ladi ra tëgulë por pudërë shtë Espíritu. 


text:
Mënë ni naguquëreldë tiempë shtë Noé, adë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi rall shtiꞌdzë Dios. Pues adë bëshéꞌldëdiꞌi Dios juici lueguë sino con pacënci quëbezë më hashtë guctsaꞌu barcu ruꞌbë. Por barcu ni bëldasë mënë, u sea shunë mënë, guc salvar lu juici shtë nisë. 


text:
Manërë ni iurë bëriubë nisë të, guniꞌi të lu saꞌ të de quë nasalvar të. Galëriubë nisë nádiꞌi ziquë bañi parë cuerpë shtë të sino nahin sëñi de quë nanël bëzunë́ Dios ldúꞌul, de quë limpi na ldúꞌul purquë Jesucristo guashtë́hiꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
Iurneꞌ cuezë Jesucristo gubeꞌe ladë ldi shtë Dios. Cagnibëꞌa më. Grë ra ianglë nu autoridá nu grë ra narnibëꞌa stubi lugar, rzuꞌbë diaguë raiꞌ shtiꞌdzë më.<pb/>


text:
Por ni, ziquë Jesucristo bë́ꞌniꞌ sufrir shcuerpë më, gulë gac dispuestë gunë të sufrir. El quë naguzac zi shcuérpiꞌ, adë rianáldëdiꞌill tëchi duldë. 


text:
Rac shtúꞌull guëbánill según voluntá shtë Dios mientras quëréldëll lu guë́ꞌdchiliu. Hia në́diꞌill gúnëll cumplir deseo mal nananú laꞌni ldúꞌull. 


text:
Tiempë nagudëdë, guquëreldë të vidë mal; bëꞌnë të lo quë narquitë lduꞌu ra mënë nanadë guënë́diꞌi Dios. Gubani të lu vici; bëꞌnë të cumplir deseo mal: guzuuꞌdchi të; gudáu shaꞌtë të lu mellë nu biiꞌ të zili vini. Guanaldë të tëchi dioses falsë nanapë mënë, mënë naquëreldë sin lëy zaꞌquë nu sin rëglë. 


text:
Perë iurneꞌ lëꞌë rall rdzëguëëꞌ lduꞌu rall de quë lëꞌë të adë rúnëdiꞌi të compañi lëꞌë rall lu ra cusë mal ziquë antsë. Nu rniꞌi rall diꞌdzë dzabë cuntrë lëꞌë të. 


text:
Perë segurë napë quë guëtëꞌdë rall cuendë lu Dios; gunë më juzguë grë mënë. Gunë më juzguë ra nanabani nu también grë ra tëgulë. 


text:
Lëꞌë ra tëgulë hia bini raiꞌ dizaꞌquë. Guc raiꞌ juzguë ziquë mënë; guti raiꞌ. Bini raiꞌ dizaꞌquë të parë si talë tsaldí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më, guëbani raiꞌ ziquë Dios. Espíritu Santo guëneꞌe vidë eternë parë lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>Hia zeꞌdë biꞌguë nasesë fin shtë grë cusë. Por ni gulë bëꞌnë llgabë tubldí të gúnëdiꞌil duldë. Adë riádiꞌi ldúꞌul sino gulë gunaꞌbë lu Dios. 


text:
Subrë todë gulë gapë llëruꞌbë amor parë saꞌl purquë si talë rac shtúꞌul saꞌl, iurní quëhúnël perdunë lë́ꞌëll zihani vueltë. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir lídchil chu stubi ra bëchi saꞌl nazeꞌdë lídchil sin quë adë riasháquëdiꞌi ldúꞌul. 


text:
Cualquier don nabëzëlaaꞌdchi Espíritu Santo parë lë́ꞌël, gulë bëꞌnë sirvë lu ra saꞌ të con llni ni ziquë mënë naquëhunë cumplir lo quë narac shtuꞌu Dios. Gulë bëzëlaaꞌdchi lo quë nabë́ꞌnël recibir parë bien shtë saꞌl. Gulë bëꞌnë usar llni shtë Espíritu Santo nabëneꞌe Dios të parë tsaruꞌbë saꞌl. Iurní gac të muzë zaꞌquë shtë Dios. 


text:
Si talë chu rac ruadiꞌdzë ziquë mësë, napë quë guadíꞌdzëll shtiꞌdzë më por pudërë shtë më. El quë narunë sirvë saꞌll, napë quë gúnëll sirvë por pudërë narneꞌe më. Zni gunë mënë alabar Dios por medio lëꞌë Dadë Jesucristo. Cha guëdëꞌë hiaꞌa labansë lu më. llëruꞌbë na pudërë shtë më. Guënibëꞌa më parë siemprë. Amén. Ra shmënë Jesús rzac zi rall 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, adë rdzëguëëꞌdiꞌi lduꞌu të iurë ra prëbë zeꞌdë. Na prëbë ziquë beꞌlë narruꞌu lu guiꞌi, perë adë rdzëguëëꞌdiꞌi lduꞌu të. Adë rúnëdiꞌil llgabë sulë lë́ꞌël rúnël sufrir lu prëbë. 


text:
Mejurë gulë bëquitë lduꞌu të purquë quëhunë të sufrir mizmë manërë cumë bëꞌnë Cristo sufrir. Gulë guaꞌa lduꞌu të parë gapë të lëgrë laꞌni ldúꞌul, nu gulë bëquitë lduꞌu të iurë guëdchini më stubi con pudërë nu llni. 


text:
Si talë rushtiá mënë lu të purquë na të shmënë Jesucristo, dichusë na të. Espíritu shtë Dios cuezënúhiꞌ lëꞌë të. 


text:
Mënë runë sufrir purquë rguini rall saꞌ rall u rbaaꞌnë rall, u runë rall mal u riutë́ rall asuntë nadë rlluíꞌidiꞌi, u na rall nadishiꞌbi; perë adë rúnëdiꞌi të ra cusë ni parë adë guëdchínidiꞌi cashtigu guëc të nu gúnël sufrir. 


text:
Mejurë na si rzac zil purquë rianáldël enseñansë shtë Jesús; adë rtúdiꞌi lul iurní sino gulë bëdëꞌë graci lu Dios purquë nal shmënë më. 


text:
<pb/>Hia bëgaꞌa iurë sublú juici shtë Dios con mizmë shmënë më. Si talë juici ni guëzublú con lëꞌë hiaꞌa ¿lla gac fin shtë ra naná rzuꞌbë diáguëdiꞌi dizaꞌquë shtë më? 


text:
Ra nguiu narunë cumplir shtiꞌdzë më, runë rall llëruꞌbë fuersë parë gac salvar rall; ¿pë gac con ra nanápëdiꞌi rëspëti parë cusë santu nu rianaldë rall tëchi cusë mal? 


text:
Por ni, el quë narzac zi purquë nahin voluntá shtë Dios, napë quë tsaglaꞌguë gúnëll bien nu tsaglaꞌguë tsaldí ldúꞌull gac salvárëll por pudërë shtë el quë nabëntsaꞌu nguiu. Siemprë gunë më cumplir shtíꞌdziꞌ.<pb/>


text:
Quëdë́ꞌëhia cunseju parë ra më guaniꞌsi naná cabësë shtë shmënë Jesús. También na nahia më guaniꞌsi nu nahia testigu de quë Cristo bë́ꞌniꞌ sufrir. Guna recibir juntë con lëꞌë të iurë guëluaꞌa pudërë nu llni shtë më. 


text:
Gulë gupë ra shmënë Jesús ziquë tubi vëquërë; quëhápëll ra lliꞌli purquë zni rac shtuꞌu Dios. Gulë bëꞌnin voluntariamente, lë́dëdiꞌi purquë cagnibë́ꞌahia lëꞌë të. Bëꞌnë compañi lëꞌë raiꞌ con guëdubinú ldúꞌul, lë́dëdiꞌi purquë rbezë të gunë të recibir dumí. 


text:
Gulë gupë ra shmënë Dios tubi manërë naduꞌu, lë́dëdiꞌi ziquë lamë narunë nalaaꞌdchi lu ra muzë. Gulë gac ejemplë zaꞌquë lu raiꞌ. 


text:
Iurë Jesús, el quë nanapë pudërë parë quëhapë ra lliꞌli, guëluaꞌalúhiꞌ lu hiaꞌa stubi, lëꞌë të gunë të recibir tubi premi, tubi corunë narabtsëꞌë nanadë rialúdiꞌi. 


text:
<pb/>Nu zac lëꞌë të nanapë menos edá, gulë bëzuꞌbë diaguë diꞌdzë shtë ra më guaniꞌsi. Grë të, gulë gac më naduꞌu lu saꞌl purquë naescritë:<pb/>Dios rzu më lu grë ra narunë naruꞌbë.<pb/>Runë më compañi grë́tëꞌ ra naná naduꞌu. 


text:
Gulë gac mënë naduꞌu delantë lu Dios pudërusë. Gulë bëdëꞌë sí të guënibëꞌa më lëꞌë të; iurní gunë më honrar lëꞌë të iurë rgaꞌa tiempë. 


text:
<pb/>Gulë cue nasini nu gulë gapë cuidadë. Enemigu shtë të na mëdzabë Satanás; canzëll ziquë tubi león narzubá. Rguílill mënë parë ldaguë rall lu pudërë shtë́nëll të tsaldí lduꞌu rall shtiꞌdzë mëdzabë. 


text:
Gulë sutipë lu mëdzabë; gulë gac firmë lu shnezë Dios. Gulë bëdëꞌë cuendë de quë grë́tëꞌ saꞌ të naná shmënë Jesús guëdubi partë shtë guë́ꞌdchiliu, quëgzac zi raiꞌ mizmë manërë quë lëꞌë të. 


text:
Despuësë de quëgzac zi të por duꞌpë tiempë, Dios el quë narneꞌe zihani favurë nu bendición, el quë nagunaꞌbë lëꞌë të parë gapë të vidë sin fin juntë con Cristo, gunë më të gac të firmë lu shnéziꞌ, nu gunë më parë cuedchí lduꞌu të, nu guëneꞌe më fuersë parë lëꞌë të. Mizmë Dios ni gunaꞌbë më lëꞌë hiaꞌa parë tsutë́ hiaꞌa lu llni catë quëreldë më. Bëꞌnë mëhin purquë unidë na hiaꞌa con Cristo. 


text:
<pb/>Silvano tubi bë́chaꞌa, quëquë́ꞌëll cartë rëꞌ por na. Lluáꞌahia Silvano quëhúnëll cumplir voluntá shtë Dios. Cartë rëꞌ naduꞌpin perë laꞌnin bënehia cunseju. Quëhuna testificar grë ra favurë nu bendición nabëꞌnë të recibir de Dios, rluaꞌa de quë nezë zaꞌquë nagunaꞌzi të nahin verdá. 


text:
<pb/>Ra grupë shtë shmënë Jesús naquëreldë Babilonia, ra nagulë́ Dios ziquë gulë́ më lëꞌë të, quëgsheꞌldë raiꞌ saludë. Nu zac Marcos, shinia, quëgshéꞌldëll saludë parë lëꞌë të. 


text:
Gulë bëꞌnë saludar ra saꞌ të con tubi saludë shtë amor. Gulë cuedchí lduꞌu të, lëꞌë të naná unidë con Jesucristo. Amén.<pb/>


text:
Na Pablo quëquëaꞌa cartë rëꞌ con Silvano nu Timoteo lu ra grupë shtë shmënë Dios, ra naquëreldë guëꞌdchi Tesalónica. Dios Shtádaꞌa con Jesucristo Shlámaꞌa gudili lëꞌë të; na të shmënë më. Rnaꞌba lu Dios Padre nu lu Dadë Jesucristo gunë më llëruꞌbë favurë parë lëꞌë të, nu rnaꞌba lu më gunë më compañi lëꞌë të, të cuedchí lduꞌu të. Rna ra mënë lla zianaldë ra më Tesalónica shnezë më 


text:
<pb/>Iurë ruadiꞌdzënú naꞌa Dios, siemprë rnaꞌbë naꞌa lu më por lëꞌë të. Siemprë rdëꞌë naꞌa graci lu më por lëꞌë të. 


text:
Rëagná lduꞌu naꞌa lëꞌë të iurë rnaꞌbë naꞌa lu Shtádaꞌa Dios por lëꞌë të. Rëagná lduꞌu naꞌa de quë demasiadë rialdí lduꞌu të Dios nu rëagná lduꞌu naꞌa tsaglaꞌguë gunë të shchiꞌni më con guëdubinú lduꞌu të. Nalë́ rac shtuꞌu të lëꞌë më, nu zugaꞌa të firmë shnezë më purquë quëbezë të tiempë naguëdchini Dadë Jesucristo stubi vueltë lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Rniaꞌa lu të, bëchi la saꞌ hiaꞌa, nanë́ naꞌa rac shtuꞌu Dios lëꞌë të nu gulë́ më lëꞌë të parë gac të shmënë më. 


text:
Pues dzë ni biadiꞌdzë naꞌa lu të dizaꞌquë, beꞌdë guëniꞌi naꞌa con pudërë shtë Espíritu Santo, lëdë niáꞌasëdiꞌi con diꞌdzë nadiaꞌa naꞌa. Bëdchini naꞌa lu të purquë nanë́ naꞌa ra diꞌdzë rëꞌ nahin verdá shtë Dios. Nu mizmë lëꞌë të rdëꞌë të cuendë lla bëlezënú naꞌa lëꞌë të parë bien shtë të purquë rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të. 


text:
<pb/>Rgubënebi të ziquë dzudëꞌnë naꞌa nu rgubënebi të lo quë nabëꞌnë Dadë Jesús. Iurë gualdí lduꞌu të dizaꞌquë, demasiadë rquitë lduꞌu të purquë quëbezënú të Espíritu Santo laꞌni lduꞌu të. Guc të shmënë Jesús perë mizmë tiempë guzunaldë mënë lëꞌë të demasiadë. 


text:
Ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë regiuni Macedonia nu Acaya, guná rall lla mudë quëreldë të; na të ejemplë parë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Guagluaꞌa të dizaꞌquë shtë Dadë Jesús lëꞌë ra mënë, lëdë niétiquë ra naquëreldë Macedonia nu Acaya sino quë lu grë ra naquëreldë alrededurë ra regiuni rëꞌ. Por ni adë rquíꞌnidiꞌi pë guëniꞌi naꞌa de lëꞌë të lu ra mënë purquë nanë́ rall lla nabani të. 


text:
Lo mizmë lëꞌë rall ruadiꞌdzë rall mudë nabëꞌnë të recibir lëꞌë naꞌa dzë nabidë guëná naꞌa lëꞌë të. Ruadiꞌdzë rall lla bësaꞌnë të ídolo shtë të parë guanaldë të shnezë Dios, më nanabani. Lueguë guzublú bëzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë Dios verdadërë. 


text:
Nu ruadiꞌdzë rall lla quëbezë të Jesús, shini Dios. Quëbezë të dzë guëabrí më de gubeꞌe, lo mizmë Jesús nabëldishtë́ Dios ladi ra tëgulë. Jesús ni gunë më salvar lëꞌë hiaꞌa lu cashtigu dushë naguësheꞌldë Dios parë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu.<pb/>


text:
Mizmë lëꞌë të bëchi la saꞌ hiaꞌa, nanë́ të dzë nabeꞌdë guëná naꞌa lëꞌë të, adë gúquëdiꞌin sin resultadë. 


text:
Bien nanë́ të guzunaldë ra mënë lëꞌë naꞌa guëꞌdchi Filipos antsë bëdchini naꞌa Tesalónica. Guniꞌi guidzë ra mënë lëꞌë naꞌa nu bëquëꞌë hiaguë rall lëꞌë naꞌa, perë Dios bëꞌnë compañi lëꞌë naꞌa. Con guëdubinú lduꞌu naꞌa biadiꞌdzë naꞌa ra dizaꞌquë lu grë të. Adë bëdzë́bëdiꞌi naꞌa aunquë nalë́ guzunaldë ra mënë lëꞌë naꞌa. 


text:
Adë bësiguë́diꞌi naꞌa lëꞌë të purquë ra diꞌdzë nabëluaꞌa naꞌa lëꞌë të nahin verdá. Guquëreldë zaꞌquë naꞌa con lëꞌë të, lë́dëdiꞌi con ra llgabë mal. Beꞌdë guëniꞌi naꞌa lu të parë tsanaldë të nezë zaꞌquë shtë Dios. 


text:
Iurë bëdëdë naꞌa lu prëbë shtë Dios, bëꞌnë më incarguë lëꞌë naꞌa ra dizaꞌquë shtë më nagunë salvar lëꞌë hiaꞌa. Zni riagniꞌi naꞌa shtiꞌdzë më lu ra mënë. Adë riagniꞌi naꞌa dizaꞌquë lu ra mënë niétiquë parë gac shtuꞌu rall lëꞌë naꞌa sino quë dzudëꞌnë naꞌa shchiꞌni Dios, el quë narnibëꞌa lëꞌë naꞌa. Dios na testigu de quë verdá na llgabë shtë naꞌa. 


text:
Cumë ziquë nanë́ të nunquë adë bëluáꞌadiꞌi naꞌa lëꞌë të con diꞌdzë chulë naruadiꞌdzë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu, nu adë bëluáꞌadiꞌi naꞌa lëꞌë të con protëstë parë nadchisú naꞌa shtumí të. Dios nanë́ më grë ra diꞌdzë rëꞌ nahin verdá, grë diꞌdzë narniꞌi naꞌa lu të. 


text:
Nunquë adë rguílidiꞌi naꞌa parë gac naꞌa më ruꞌbë lu ra mënë, nilë lëꞌë të, nu nilë ra naquëreldë ra stubi ladë, perë ziquë muzë shtë Jesús naná naꞌa, napë naꞌa derechë parë nianaꞌbë naꞌa lu të ra cusë narquiꞌni naꞌa perë adë chu bë́ꞌnëdiꞌin. 


text:
Tantë rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të, beꞌdë guëniꞌi naꞌa dizaꞌquë shtë Dios lu të nu bëdëꞌnë naꞌa sirvë lu të purquë llëruꞌbë cariñi nadapë naꞌa parë lëꞌë të. 


text:
¿Gu rëagná lduꞌu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, lla bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni hashtë bëdzaguë naꞌa parë gudili naꞌa nagudáu naꞌa? Dzë ni beꞌdë guëniꞌi naꞌa dizaꞌquë shtë Dios lu të. Bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni dzë la gueꞌlë parë adë pë gunáꞌbëdiꞌi naꞌa lu të. 


text:
<pb/>Lëꞌë të naná rialdí lduꞌu dizaꞌquë, nanë́ të nu rna Dios lla guquëreldënú naꞌa lëꞌë të. Guquëreldë zaꞌquë naꞌa con lëꞌë të sin ni tubi llgabë mal. Adë gunádiꞌi të bëdëꞌnë naꞌa duldë iurní purquë vidë shtë naꞌa limpi nahin delantë lu Dios. 


text:
Cadë lëꞌë të nanë́ të lla mudë biadiꞌdzënú naꞌa lëꞌë të lla gunë të. Guniꞌinú naꞌa lëꞌë të cadë tubi të cumë ziquë rniꞌinú shtadë llguëꞌnë lëꞌë llguëꞌnë. 


text:
Guniꞌi naꞌa lu të con guëdubinú lduꞌu naꞌa; bëneꞌe naꞌa cunseju parë guëbani të tubi vidë naná rëuuꞌ lduꞌu Dios. Gunaꞌbë Dios lëꞌë të parë tsutë́ të lugar catë rnibëꞌa më, catë nanú pudërë nu llni shtë më. 


text:
<pb/>También rdëꞌë naꞌa graci lu më guëdubi tiempë purquë dzë ni, bëquë́ diaguë të dizaꞌquë shtë Dios. Tiempë nabeꞌdë guëniꞌi naꞌa lu të, bëꞌnë të recibirin ziquë lëꞌë më nianiꞌi më lu të. Adë bë́ꞌnëdiꞌi të recibirin ziquë diꞌdzë përuchi, purquë de verdá na rahin dizaꞌquë shtë Dios narunë cambi vidë shtë të. 


text:
Pues rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, dzë ni guzunaldë ra mënë ladzë të lëꞌë të, gulubënebi të ziquë bëꞌnë ra shmënë Dadë Jesús nanarë́ Judea. Ra më israelitë guzunaldë rall lëꞌë ra grupë shtë shmënë Dios, nu ra më ladzë të guzunaldë rall lëꞌë të purquë rialdí lduꞌu të dizaꞌquë. 


text:
Ra më israelitë gudini rall lëꞌë Dadë Jesús nu gudini rall ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios lu rall. Mizmë manërë bëquë́ guiaꞌa rall shtiꞌdzë naꞌa. Adë quëreldë záꞌquëdiꞌi rall delantë lu Dios. Rldë rall nu rzu rall lu grë mënë. 


text:
Nu adë gunë́diꞌi rall niagniꞌi naꞌa dizaꞌquë lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë parë gac salvar rall. Por lo quë naquëhunë rall, ziaruꞌbë ra duldë shtë rall. Iurneꞌ bëdchini cashtigu dushë shtë Dios guëc rall parë siemprë. Rac shtuꞌu Pablo tsagnáhiꞌ më Tesalónica stubi vueltë 


text:
<pb/>Por partë shtë naꞌa rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, dzë nagunitilú naꞌa lu të tubi tiempë, masiá adë chu rnádiꞌi lu të, perë siemprë nanú të laꞌni lduꞌu naꞌa. Nu llëruꞌbë gan gupë naꞌa parë guëná naꞌa lu të stubi. 


text:
Guc lduꞌu naꞌa nadëꞌpë naꞌa masiá niáꞌasë sulë Pablo. Guadzaꞌguë vueltë guc lduaꞌa nidë guna visitar lëꞌë të perë cadë vueltë narac shtuaꞌa nelda, mëdzabë Satanás guzull lua parë adë béldëdiaꞌa. 


text:
Dzë naguidë Dadë Jesús stubi vueltë, zugaꞌa të lu më; guëquitë lduꞌu naꞌa con lëꞌë të iurní. Nadapë naꞌa llëruꞌbë confiansë lëꞌë të. ¿Chu gunë lëgrë lduꞌu naꞌa iurë guëdchini më? pues mizmë lëꞌë të gunë lëgrë të lduꞌu naꞌa dzë ni. 


text:
Rbedchí lduꞌu naꞌa con lëꞌë të nu zihani mënë rniꞌi zaꞌquë rall de lëꞌë naꞌa purquë na të shmënë Dios.<pb/>


text:
Iurní hiadë biáꞌadiꞌiruꞌu lduꞌu naꞌa sin quë adë nianá naꞌa lla nabani të ngaꞌli; bëdëꞌnë naꞌa llgabë, mejurë guëdëaꞌnë naꞌa lë́ꞌësë naꞌa Atenas 


text:
parë guësheꞌldë naꞌa Timoteo; guidë guënáhiꞌ lëꞌë të. Timoteo náhiꞌ bëchi la saꞌ hiaꞌa. Bësheꞌldë naꞌa Timoteo; bidë guëllíꞌiꞌ tubi nutici shtë të lla quëreldë të ngaꞌli. Timoteo náhiꞌ tubi muzë shtë Dios nabëꞌnë dchiꞌni con lëꞌë naꞌa iurë biagniꞌi naꞌa dizaꞌquë shtë Jesucristo lu ra mënë. Bësheꞌldë naꞌa lë́ꞌiꞌ parë guëniꞌinúhiꞌ lëꞌë të parë tsaglaꞌguë të más firmë shnezë Dios 


text:
nu parë ni tubi të adë guëdzë́bëdiꞌi nu nilë guëazë guétëdiꞌi të shnezë më iurë rzunaldë mënë lëꞌë të. Bien nanë́ të de quë grë ra shmënë Jesús na rall designadë parë ra cusë durë rëꞌ. 


text:
Dzë nianá guquëreldënú naꞌa lëꞌë të, guniꞌi naꞌa lu të de quë zunaldë ra mënë lëꞌë hiaꞌa. Zni guc cumë ziquë nanë́ të. 


text:
Por ni hiadë biáꞌadiꞌi lduaꞌa; bësheꞌlda Timoteo parë bidë guënáhiꞌ lëꞌë të, gu nianá canaldë të shnezë Dios. Purquë bëdzëbë naꞌa niasini mëdzabë lëꞌë të nezë mal. Iurní adë pë resultadë naneꞌe shchiꞌni Dios nabëdëꞌnë naꞌa ladzë të. 


text:
<pb/>Perë hia bëagrí Timoteo de Tesalónica. Beꞌdë guënúhiꞌ ra nutici zaꞌquë lla nabani të nu nianá rialdí lduꞌu të dizaꞌquë nu nianá rac shtuꞌu saꞌ të. Biadiꞌdzë Timoteo nianá rëagná lduꞌu të lëꞌë naꞌa nu nianá rac shtuꞌu të lëꞌë naꞌa. Rníꞌiꞌ napë të llëruꞌbë deseo de quë guëabrí guëná lul saꞌ hiaꞌa stubi vueltë, igual ziquë rac shtuꞌu naꞌa guëná naꞌa lu të. 


text:
Por grë naguniꞌi Timoteo lu naꞌa de lëꞌë të bëchi, nalë́ rquitë lduꞌu naꞌa. Masiá rldënú mënë lëꞌë naꞌa nu rzunaldë rall lëꞌë naꞌa, rbedchí lduꞌu naꞌa purquë nianá ziaglaꞌguë të firmë lu shnezë Dios. 


text:
Iurë bini naꞌa de quë nianá zu të firmë lu dizaꞌquë shtë Dadë Jesús, nahin ziquë vidë cubi parë lëꞌë naꞌa. 


text:
Adë rdzélëdiꞌi naꞌa guadë graci guëdëꞌë naꞌa lu Dios por lëꞌë të, tantë rquitë lduꞌu naꞌa; bini naꞌa naguniꞌi Timoteo de lëꞌë të. 


text:
Dzë la gueꞌlë rnaꞌbë naꞌa lu Dios, guëneꞌe më permisi lëꞌë naꞌa parë guidë guëná naꞌa lëꞌë të parë guëluaꞌa naꞌa lëꞌë të narunë faltë tsasë́ të. 


text:
<pb/>Rnaꞌbë naꞌa lu Dios Padre, Shtádaꞌa nu lu Dadë Jesucristo Shlámaꞌa de quë gunë më compañi lëꞌë naꞌa parë gac guëdëꞌpë guëná naꞌa lu të. 


text:
Nu rnaꞌbë naꞌa lu më gunë më compañi lëꞌë të parë más gac shtúꞌuruꞌu të saꞌ të, nu tsarúꞌbëruꞌu cariñi nanapë të con saꞌ të con grë mënë, igual ziquë lëꞌë naꞌa rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të. 


text:
Rac shtuꞌu naꞌa gunë më compañi lëꞌë të parë su të firmë shnezë më. Rac shtuꞌu naꞌa cuezë të limpi delantë lu Dios, Shtádaꞌa, dzë guëdchini Dadë Jesús con grë ra tëgulë nagualdí lduꞌu dizaꞌquë shtë më.<pb/>


text:
Iurneꞌ rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, bëluaꞌa naꞌa lëꞌë të lla mudë narac shtuꞌu Dios guëbani të nu nanë́ naꞌa zni nabani të. Ziquë muzë shtë Dadë Jesús, rdëꞌnë naꞌa ruëguë lu të nu rniꞌinú naꞌa lëꞌë të de quë tsaglaꞌguë guëbani të mudë narac shtuꞌu Dios. Znisë tsaglaꞌguë gunë të. 


text:
<pb/>Hia nanë́ të lla guniꞌi naꞌa lu të ra ldaiꞌ shtë Dadë Jesús purquë bësheꞌldë më lëꞌë naꞌa guëniꞌinú naꞌa lëꞌë të. 


text:
Mudë narac shtuꞌu Dios guëbani të nahin, gunë të intriegu mizmë lëꞌë të lu Dios. Guëbani të niétiquë parë lëꞌë më; adë chu guëquënúdiꞌi tseꞌlë sáhiꞌ. 


text:
Cadë nguiu nanapë tséꞌliꞌ gac bë́ꞌall de quë rac shtuꞌu Dios guëbani zaꞌquë rall con tséꞌlëll. Gac shtúꞌull tséꞌlëll nu gúnëll honrar tséꞌlëll. 


text:
Adë gúnëll ziquë runë ra mënë nanadë guënë́diꞌi Dios. Napë rall mal llgabë. Rac shtuꞌu rall gunë rall cumplir deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Adë gunë të duldë rëꞌ con tseꞌlë saꞌ të; adë gunë të ofender saꞌl purquë Dadë Dios guëdëꞌë më tubi cashtigu dushë parë ra narunë duldë rëꞌ. Hia guniꞌi naꞌa lu të nu biadiꞌdzë naꞌa lu të shcuendë ra cusë ni. 


text:
Dios gunaꞌbë lëꞌë hiaꞌa parë guëbani hiaꞌa sin duldë delantë lu më parë guëdápaꞌa tubi vidë limpi lu më. 


text:
Bësheꞌldë Dios lëꞌë Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa. El quë narzuꞌbë diáguëdiꞌi diꞌdzë rëꞌ, quëhúnëll menos lëꞌë Dios, lëdë niáꞌasëdiꞌi lëꞌë naꞌa. 


text:
<pb/>Hiadë rquíꞌnidiꞌi guëquëaꞌa lu të parë gac shtuꞌu saꞌ të purquë lo mizmë Dios bëluaꞌa lëꞌë të lla gac shtuꞌu saꞌ të. 


text:
Nu zni rac shtuꞌu të grë shmënë Jesús naquëreldë Macedonia. Perë rdëꞌnë naꞌa ruëguë lëꞌë të, ra bëchi la saꞌ hiaꞌa, gulë guaruꞌbë cariñi nanapë të con saꞌ të. 


text:
Gulë guniꞌi lduꞌu të guëbani zaꞌquë të, adë pë dishiꞌbi. Gulë guniꞌi lduꞌu të gunë të dchiꞌni. Zni guniꞌi naꞌa lu të antsë. 


text:
Gulë bëꞌnin parë guëniꞌi zaꞌquë ra mënë nanadë rialdídiꞌi lduꞌu dizaꞌquë; adë guëldënú rall lëꞌë të sino guëniꞌi rall bien de lëꞌë të. Zni adë pë gunë faltë parë lëꞌë të. Dzë guidë Jesús guë́ꞌdchiliu stubi vueltë 


text:
<pb/>Rniaꞌa lu të bëchi, rac shtuꞌu naꞌa gac bëꞌa të pë gac con ra tëgulë parë adë tsúdiꞌi lduꞌu të tristë ziquë nanú lduꞌu ra narniꞌi iurë rati ra saꞌ rall, hiadë guëbrídiꞌi guëná lul saꞌ rall stubi vueltë. 


text:
Ziquë rialdí lduꞌu hiaꞌa de quë Jesús guti nu guashtë́ më ladi ra tëgulë, zni rialdí lduꞌu hiaꞌa dzë guësheꞌldë Dios lëꞌë Jesús stubi vueltë lu guë́ꞌdchiliu, guëdchininú më grë tëgulë nagualdí lduꞌi dizaꞌquë shtë më. 


text:
<pb/>Por ni rniaꞌa lu të ra diꞌdzë shtë Dadë Jesús. Lëꞌë hiaꞌa ra naguëaꞌnë guëbani hashtë dzë naguëdchini më, adë chu quiblúdiꞌi lu ra naguti parë tsepi gubeꞌe 


text:
purquë dzë ni, guini ra mënë tubi voz ziquë shtë rëy. Guini rall voz shtë tubi ianglë principal nu guꞌldë ianglë trompetë shtë Dios. Iurní zeꞌdë guëdchini Dadë Jesús de gubeꞌe. Primërë tsashtë́ ra tëgulë nagualdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Iurní grë ra shmënë Jesús nanabani lu guë́ꞌdchiliu juntë con ra naguashtë́ ladi ra tëgulë, guëldisë më lëꞌë raiꞌ lu guë́ꞌdchiliu parë guiá hiaꞌa laꞌni shcahi. Guiagtsaꞌguëlú hiaꞌa lëꞌë Dadë Jesús iurní. Zni guëlezënú hiaꞌa lëꞌë më parë siemprë. 


text:
Zni gaquin, por ni gulë guadiꞌdzënú saꞌl diꞌdzë rëꞌ të parë guëquitë lduꞌu rall nu tsaldí lduꞌu rall más.<pb/>


text:
Rquëaꞌa lu të bëchi la sahia, de quë adë rquíꞌnidiꞌi gac bëꞌa hiaꞌa pë dzë, nilë ca iurë guëdchini Dadë Jesús 


text:
purquë bien nanë́ hiaꞌa guëdchini më dzë ra mënë adë rzu nasínidiꞌi rall, igual ziquë rdchini ngubaꞌnë gueꞌlë. Zni guëdchini Dadë Jesús dzë adë pë llgabë runë ra mënë. 


text:
Dzë lëꞌë mënë cagniꞌi: “Hia grë bëac dchi lu guë́ꞌdchiliu. Hia segurë nabani záꞌcaꞌa.” Dzë ni de repëntë guëdchini Jesús ziquë rnaꞌzi dulurë ra naꞌa nanuaꞌa shíniꞌ. Zni guëdchini më parë guëzalú më guë́ꞌdchiliu nu adë chu mënë ldaꞌa lu cashtigu rëꞌ. 


text:
Perë lëꞌë të bëchi la sahia, hia nanú llni guëc të, të adë guëdchini dzë ni guëc të ziquë rdchini tubi ngubaꞌnë terciuni. 


text:
Grë hiaꞌa nanú llni laꞌni guë́caꞌa nu rdëꞌë hiaꞌa cuendë ra cusë narniꞌi Dios. Hiadë nacahi laꞌni guë́caꞌa nu hiadë rzë́diꞌi hiaꞌa ziquë rzë ra më gueꞌlë. 


text:
Por ni hiadë chu gúnëdiꞌi duldë ziquë duldë narunë ra mënë nanadë guënë́diꞌi Dios, sino quë guëdzú nasini hiaꞌa nu guëagná lduꞌu hiaꞌa de quë juici shtë Dios napë quë guëdchini. 


text:
Ra narunë duldë adë rdë́ꞌëdiꞌill cuendë de quë mizmë lëꞌë rall rguili rall cashtigu shtë Dios parë lëꞌë rall. Na rall ziquë ra nargaꞌsi gueꞌlë nu ziquë ra narzuuꞌdchi. Adë rdë́ꞌëdiꞌi rall cuendë pë quëhunë rall. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa nabani záꞌcaꞌa delantë lu Dios. Guëdzú sini hiaꞌa parë adë guësínidiꞌi mëdzabë lëꞌë hiaꞌa lu duldë. Tubi suldadë rácull con guiꞌbë nashábëll nu rzúꞌbëll casco parë rúnëll defender cuerpë shtë́nëll iurë rdildi rall. Igual lëꞌë hiaꞌa napë quë guëdë́ꞌnaꞌa defender lëꞌë hiaꞌa lu Satanás. Tsaldí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë Dios de quë gunë më salvar lëꞌë hiaꞌa. Gac shtuꞌu hiaꞌa lëꞌë më parë adë gúnëdiꞌi Satanás gan guësiguëll lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Adë gudílidiꞌi Dios lëꞌë hiaꞌa parë gunë më cashtigu lëꞌë hiaꞌa sino quë parë guëneꞌe më vidë sin fin. Rzëlaaꞌdchi më vidë parë lëꞌë hiaꞌa purquë hia gudilli Dadë Jesucristo cuendë shtë hiaꞌa. 


text:
Guti më lu cruz por lëꞌë hiaꞌa parë guëdápaꞌa vidë con lëꞌë më laꞌni gubeꞌe. Si talë nianá nabani hiaꞌa u hia guti hiaꞌa guëbani hiaꞌa con lëꞌë më. 


text:
Por ni tsaglaꞌguë guëniꞌinú të ra saꞌ të con dizaꞌquë rëꞌ parë su rall firmë lu shnezë më. Rniꞌinú Pablo lu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë 


text:
<pb/>Ziquë bëchi la sahia rniaꞌa lu të, gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë ra naquëhunë shchiꞌni Dios entrë lëꞌë të, ra naná cabësë grupë shtë të. 


text:
Napë quë gunë të rëspëti nu gac shtuꞌu të lëꞌë rall purquë gudili më lëꞌë rall parë shchiꞌni më. Gulë guquëreldë zaꞌquë; adë pë dishiꞌbi runë të. 


text:
También rniaꞌa lu të ziquë bëchi la sahia, gulë guniꞌinú lu ra mënë nanë́diꞌi gunë dchiꞌni. Gulë bëꞌnë animar lëꞌë narunë faltë tsaldí lduꞌi dizaꞌquë. Gulë bëꞌnë compañi nalaꞌdi su firmë lu shtiꞌdzë më. Adë tsasháquëdiꞌi lduꞌu të con ra saꞌ të. 


text:
<pb/>Gulë guná, adë nádiꞌi bien gunë të vengar tubi saꞌ të. Adë rgúdiꞌi të galguezë. Mejurë gudili lla gunë të bien con grë ra saꞌ të nu con grë mënë laꞌni guë́ꞌdchiliu. 


text:
Grë lo quë nacazac të, gulë bëdëꞌë graci lu më purquë ni na voluntá shtë më gunë të. Lëꞌë ni na voluntá shtë më parë grë́tëꞌ narialdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesucristo. 


text:
Iurë zeꞌdë guëniꞌi tubi nguiu tubi diꞌdzë lu të, gulë bësëꞌdin gu nahin dizaꞌquë shtë Dios. Talë nahin shtiꞌdzë Dios, gulë bëaꞌnënuhin perë si talë adë nádiꞌin shtiꞌdzë Dios, adë rëaꞌnë guënúdiꞌi tëhin. 


text:
<pb/>Rnaꞌbë naꞌa lu Dios narcueꞌdchí laꞌni lduꞌu hiaꞌa, gunë më compañi lëꞌë të parë gunë të cumplir grë narac shtuꞌu më. Gac të niétiquë shmënë më. Rnaꞌba lu më të guëzunë́ më almë shtë të nu espíritu shtë të. Gunë Dios compañi lëꞌë të parë adë gunë dchiꞌni të cuerpë shtë të lu cusë mal. Guëaꞌnë të limpi sin duldë dzë naguëdchini Dadë Jesucristo. 


text:
Dios gudili lëꞌë të parë gac të shmënë më. Adë rúnëdiꞌi më cambi shtiꞌdzë më. Guldí më iurë rniꞌi më lu të; gunë më cumplir grë cusë rëꞌ. Ndëꞌë gualú cartë shtë Pablo con tubi saludë 


text:
<pb/>Rnaꞌba lu të ziquë muzë shtë Jesucristo, biꞌldi cartë rëꞌ lu grë ra shmënë Dadë Jesús narëtaꞌ ngaꞌli. 


text:
Na Pablo, nahia poshtë shtë Jesucristo por mandadë shtë Dios el quë nagunë salvar lëꞌë hiaꞌa. Bësheꞌldë Dadë Jesucristo na; na më el quë naguëneꞌe vidë sin fin juntë con lë́ꞌiꞌ. 


text:
Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lul, Timoteo, nal cumë ziquë shinia purquë gualdí ldúꞌul Jesucristo iurë guniꞌinúa lë́ꞌël dizaꞌquë. Rac shtuaꞌa gápël favurë shtë Dios, quë guëgaꞌa lduꞌu më lë́ꞌël, quë rbedchí ldúꞌul por pudërë shtë Dadë Dios con Jesucristo, Shlámaꞌa. Gulë gapë cuidadë por ldaiꞌ falsë 


text:
<pb/>Antsë bëna incarguë lë́ꞌël guëáꞌnël ciudá Efeso mientras tsahia regiuni Macedonia; guniaꞌa lul iurní de quë napë quë guënibë́ꞌal mënë parë adë guëluáꞌadiꞌi rall stubi clasë ldaiꞌ. 


text:
Nu adë guëquë́ꞌëdiꞌi rall listë llëduni ra lë shtë shtadë guëlú rall, nu adë gúnëdiꞌi rall cuendë diꞌdzë shtë nguiu bishi purquë fin shtë ra cusë ni nadë más rdildi diꞌdzë ra mënë. Adë runë rahin compañi parë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir lo quë narac shtuꞌu Dios. Sulë por fe gúnël cumplir voluntá shtë më. Grë ndëꞌë quëhuna incarguë lul stubi vueltë. 


text:
<pb/>Lo quë narac shtuaꞌa gunë të, gac shtuꞌu të saꞌ të con guëdubinú lduꞌu të sin mal llgabë, nu tsaldí lduꞌu të Jesús de verdá. 


text:
Rac shtuꞌu rall gac rall mësë shtë lëy nabëquëꞌë Moisés perë adë riasë́diꞌi rall pë lo quë narniꞌi rall. Rac bë́ꞌadiꞌi rall pë runë cuntienë diꞌdzë narniꞌi rall con llëruꞌbë confiansë. 


text:
<pb/>Rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë lëy na zaꞌquë, sulë si talë guëluaꞌa hiaꞌa de acuerdë según voluntá shtë Dios. 


text:
Rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë lëy adë rzúdiꞌi lu ra narunë bien purquë Dios bëdëꞌë lëy parë grë ra mënë mal con grë ra narzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë Dios, grë́tëꞌ ra narunë cuntrë Dios con ra nanapë duldë, grë́tëꞌ ra nadë runë rëspëti Dios con grë ra nadë në́diꞌi gunë cuendë shtiꞌdzë më, grë ra narguini shtádiꞌ nu ra narguini shníꞌaiꞌ, grë́tëꞌ ra narguini mënë gati mënë, 


text:
nu grë ra narquënú tseꞌlë saꞌll, nu grë ra naná rquënú mizmë saꞌ nguiu, grë ra narbaaꞌnë parë cu rall dumí, parë grë ra naná bishi ra, nu grë ra narunë jurar con bishi; por ra cusë ni rzu lëy shtë Dios. Nu lëꞌë lëy rzu parë grë ra narunë cuntrë enseñansë zaꞌquë. 


text:
Ra enseñansë rëꞌ nahin de acuerdë con dizaꞌquë shtë Dios. Diꞌdzë ni rniꞌi de quë llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Mizmë lëꞌë më bëꞌnë incarguë dizaꞌquë ni guiahia. Rdëꞌë Pablo graci lu më por favurë nabëꞌnë më 


text:
<pb/>Quëgdë́ꞌëhia graci lu Dadë Jesucristo, bëneꞌe më pudërë parë guadiꞌdza dizaꞌquë purquë gualdí lduꞌu më na ziquë tubi muzë nagunë cumplir voluntá shtë më. Gulë́ më na parë guna shchiꞌni më. 


text:
Gulë́ më na aunquë antsë napa gustë guníꞌihia didzabë guëc më, bëna cuntrë lëꞌë më, gurushtiáhia guëc më, perë bëgaꞌa lduꞌu më na purquë todavía adë guc bë́ꞌadiaꞌa pë canihuna. Adë bëdchínidiꞌi llni shtë Dios guëca. 


text:
Perë llëruꞌbë favurë napë më parë na; iurneꞌ rac shtuaꞌa lëꞌë më; rialdí lduaꞌa shtiꞌdzë më. Grëhin zeꞌdë de Cristo Jesús purquë nahia unidë con lëꞌë më. 


text:
<pb/>Na ciertë nu grë mieti napë quë tsaldí lduꞌu rall de quë Cristo Jesús bidë lu guë́ꞌdchiliu parë gunë më salvar grë ra nanapë duldë. Nu nahia primërë pecadurë entrë grë mieti. 


text:
Perë bëgaꞌa lduꞌu më na, sulë parë guëluaꞌa grë pacënci shtë më laꞌni vidë shtëna. Guca primërë entrë grë ra pecadurë, perë lëꞌë më gulë́ më na parë gaca tubi ejemplë lu grë ra natsaldí lduꞌi lëꞌë më të parë gapë rall vidë sin fin. 


text:
Por ni runë tucarë guëdëꞌë mieti graci nu hunurë lu Rëy nanabani parë siemprë, el quë nadë rátidiꞌi, el quë nadë chu rnádiꞌi lúhiꞌ, parë lúniquë Dios verdadërë nanápëdiꞌi fin. Amén. 


text:
<pb/>Timoteo, cagniaꞌa lul ziquë shinia, guaglaꞌguë tsaldí ldúꞌul lëꞌë më con buen llgabë. Ra diꞌdzë naguniꞌi ra muzë shtë më iurë bë́ꞌnël recibir dchiꞌni shtë më, gunë rahin compañi lë́ꞌël iurneꞌ. Guc tubi suldadë zaꞌquë shtë Jesús. 


text:
Adë guësáꞌnëdiꞌil fe shtë́nël sino tsaldí ldúꞌul lëꞌë më más. Guaglaꞌguë lu shnezë më con buen llgabë, pues bëldá mënë bëniti rall lu shnezë Jesús. Bëquë́ guiaꞌa rall llni nabëdëꞌë Dios. 


text:
Zni guzac Himeneo nu Alejandro, lëꞌë naná bëna intriegu lu Satanás të parë gac bëꞌa rall rquiꞌni cuezë ra diꞌdzë dzabë narniꞌi rall cuntrë Dios.<pb/>


text:
Primeramëntë rac shtuaꞌa gunë të ruëguë lu Dios, nu gulë gunaꞌbë lu më, nu gulë guadiꞌdzënú lëꞌë më, nu gulë bëdëꞌë graci lu më por grë́tëꞌ ra mënë. 


text:
Gulë gunaꞌbë lu Dios por grë gubiernë nu grë́tëꞌ autoridá të parë guëdápaꞌa tubi vidë sin dishiꞌbi, nu parë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir voluntá shtë më nu parë guëdápaꞌa vidë naná de acuerdë con shtiꞌdzë më. 


text:
Zndëꞌë rac shtuꞌu Dios guëdë́ꞌnaꞌa cumplir naná correctë delantë lu më, el quë nagunë salvar lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Rac shtuꞌu më grë́tëꞌ nguiu gac salvar nu rac shtuꞌu më grë́tëꞌ nguiu gac bëꞌa rall guadë naná verdá shtë më. 


text:
Nanú tubsë Dios nu nanú tubsë nazú guëláu entrë nguiu nu Dios; më ni rniꞌinú Dios por ra nguiu. Lë́ꞌiꞌ na Dadë Jesucristo. Na më nguiu. 


text:
Jesucristo bëꞌnë intriegu mizmë lë́ꞌiꞌ lu galguti parë gudilli më duldë shtë hiaꞌa con prëci rënë shtë́hiꞌ. Iurë bëꞌnë Dios disponer, bëꞌnë më testificar por galguti shtë Jesús gunë më salvar lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Gudili më na ziquë mensajërë nu poshtë shtë më, nu parë guëluáꞌahia ra mënë nanádiꞌi më israelitë lla tsaldí lduꞌu rall nu parë gac bëꞌa rall pë na verdá. Ruadiꞌdza verdá, lëdë bíshidiꞌi. 


text:
<pb/>Por ni rniaꞌa lu të, rac shtuaꞌa de quë guëdubi ladë guënaꞌbë ra mënë lu Dios, guëldisë raiꞌ oraciuni lu Dios, perë sulë con lduꞌu limpi sin ni tubi llanë, nilë dishiꞌbi. 


text:
Nu rac shtuaꞌa de quë ra naꞌa gacu raiꞌ shabë raiꞌ ziquë runë tucarë, lë́dëdiꞌi con lujë. Gapë raiꞌ rëspëti lu saꞌ raiꞌ; adë guëzë́ꞌëdiꞌi raiꞌ begu con lujë u orë u guëꞌë naná lasaquë zihani dumí. Gácudiꞌi raiꞌ shabë nalasac zihani dumí nadë más parë guëná mënë lo quë nanapë rall. 


text:
Adë rdë́ꞌëdiaꞌa sí guëluaꞌa ra naꞌa ra shmënë Dios, nilë rnibë́ꞌadiꞌi raiꞌ nguiu sino guëac dchi ra naꞌa 


text:
perë gac salvar ra naꞌa iurë ralë ra shíniꞌ, si talë tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu rall shtiꞌdzë më, si talë rac shtuꞌu rall Dios nu si talë quëreldë rall bien lídchill, nu si talë adë gúnëdiꞌill cumplir deseo mal nananú laꞌni ldúꞌull.<pb/>


text:
Si talë tubi nguiu rac shtúꞌull gápëll catë guënibë́ꞌaiꞌ ziquë encargadë shtë los de más shmënë Dios, pues nahin tubi cusë zaꞌquë lo quë narac shtuꞌu mënë ni. 


text:
El quë nanapë carguë ni, rquiꞌni guëbánill tubi vidë zaꞌquë lu saꞌll të parë ni tubi adë chu guëníꞌidiꞌi guë́quëll. Napë quë gápëll mizmë lë́ꞌëll de grë duldë; gápëll tubsë tséꞌlëll. Gac mënë ni de buen llgabë; gáquëll më rëspëti. Gáquëll tubi narunë recibir visitë lídchill, nu gáquëll nasini parë guëluáꞌall los de más mënë. 


text:
Adë gúdiꞌill zili vini; adë quílidiꞌill dishiꞌbi, ni gáquëdiꞌill narzebi lduꞌu pë shtë mënë. Más bien gáquëll tubi nguiu naduꞌu nu adë tildi díꞌdzëdiꞌill con saꞌll; adë sébidiꞌi ldúꞌull dumí. 


text:
Si talë adë gáquëdiꞌi guënibë́ꞌall lídchill con shínill, ¿llallë gáquëll guënibë́ꞌall los de más naná grupë shtë shmënë Dios? 


text:
Lëꞌë encargadë shtë shmënë Dios, adë gáquiꞌ tubi më nanapë duꞌpë tiempë dizdë bë́ꞌniꞌ recibir Cristo Jesús, no sea quë ldáguëll laꞌni mizmë condenación nagulaguë mëdzabë; guc shtúꞌull gáquëll më ruꞌbë. 


text:
Nu rquiꞌni tubi encargadë con shmënë më gáquëll rëspëti por los de más nanadë rialdídiꞌi lduꞌi dizaꞌquë, no sea guëldáguëll lu duldë nu ra saꞌll guëniꞌi guë́quëll. Ni na tubi trampë shtë Satanás. Ra narunë compañi ra encargadë con ra shmënë Dios 


text:
<pb/>Zni zac, ra diáconos, ra narunë compañi entrë ra shmënë Dios, gac raiꞌ mënë rëspëti, mënë narunë cumplir shtíꞌdziꞌ, mënë nadë rzuuꞌdchidiꞌi nu adë rzébidiꞌi lduꞌu raiꞌ dumí. 


text:
Napë quë gac ra mënë ni nguiu naná riasë́ bien dizaꞌquë naná bëruꞌu lu llni iurneꞌ. Gac raiꞌ nguiu sin ni tubi engañi laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
Primërë gac probar ra mënë ni, si talë adë chu guëdchíꞌbëdiꞌi galquiá cuntrë nguiu ni. Hia guënáꞌzi raiꞌ dchiꞌni ziquë muzë shtë los de más shmënë Jesús. 


text:
Mizmë zni ra tseꞌlë shtë diáconos gac rall mënë rëspëti; gáquëdiꞌi rall nachismë; gac rall ra naquëhunë cumplir shtíꞌdziꞌ. Gac raiꞌ naꞌa zaꞌquë të tsaldí lduꞌu sáhiꞌ lëꞌë raiꞌ. 


text:
Tubi diácono napë quë gápëll tubsë tséꞌlëll, nu napë quë guënibë́ꞌaiꞌ bien shíniꞌ con grë shfamíliꞌ 


text:
purquë ra narunë sirvë ziquë diáconos, si talë gunë raiꞌ cumplir bien shchiꞌni më, gunë raiꞌ gan rëspëti nu confiansë shtë saꞌ raiꞌ. Guadiꞌdzë raiꞌ dizaꞌquë shtë Cristo Jesús sin quë adë rdzë́bëdiꞌi raiꞌ. Dizaꞌquë shtë Dios 


text:
Si talë gac ldë́ꞌëhia, gac bë́ꞌal lla runë tucarë guëquëréldël entrë los de más shmënë Jesús, quiere decir, entrë ra famili shtë Dios. Pues grupë shtë shmënë Dios na ziquë pilari narapë hiuꞌu. Na rall ziquë cimientë shtë hiuꞌu naná quëhapë verdá shtë Dios. 


text:
Llëruꞌbë na ra enseñansë nadápaꞌa. Bëluaꞌa më rahin; iurní rialdí lduꞌu hiaꞌa ndëꞌë:<pb/>Bëdchini Dios con cuerpë shtë nguiu,<br/>nu Espíritu Santo guníꞌiꞌ tubldí na shcuendë më.<pb/>Guná ra ianglë lu më.<pb/>Ra mënë biadiꞌdzë rall dizaꞌquë shtë më lu ra mënë guëdubi naciuni.<pb/>Mënë gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më,<br/>nu bëꞌnë Dios recibir lë́ꞌiꞌ lu gubeꞌe stubi.<pb/>


text:
Espíritu shtë Dios rniꞌi ldi de quë lúltimë tiempë bëldá mënë guësaꞌnë rall shtiꞌdzë Dios. Tsanaldë rall tëchi ra espíritu mal narsiguë́, nu tsaldí lduꞌu rall stubi ldaiꞌ falsë nazeꞌdë de mëdzabë. 


text:
Guëquë́ diaguë rall diꞌdzë shtë ra mësë falsë naná ziquë guetë nadchiꞌbë lu dchiꞌli. Llgabë ra hiumbrë ni adë rínidiꞌi ra; nahin ziquë tubi cusë naná cuë guiꞌi con guiꞌbë ldë; hiadë rínidiꞌin. 


text:
Ra mënë ni në́diꞌi rall guëtsëꞌa mieti; në́diꞌi rall gau mënë belë; perë Dios bëntsaꞌu grë́tëꞌ dau ni. Na parë ra narialdí lduꞌi lëꞌë më gau rallin, nadë más guëdëꞌë rall graci lu më. 


text:
Grë́tëꞌ nabëntsaꞌu Dios bien nahin. Ni tubi adë chu guëquë́ guiáꞌadiꞌin sino gulë bëꞌnë recibirin. Gulë bëdëꞌë graci lu më 


text:
purquë shtiꞌdzë Dios runë ldaiꞌ grë́tëꞌ guëc dau iurë rnáꞌbaꞌa lu më. Tubi muzë zaꞌquë shtë Jesucristo 


text:
<pb/>Si talë quëgluáꞌal enseñansë rëꞌ lu ra bëchi saꞌl, iurní nal tubi muzë zaꞌquë shtë Dadë Jesucristo, nu mizmë lë́ꞌël tsaglaꞌguë gac alimentárël con shtiꞌdzë Dios. Tsasël más ldaiꞌ zaꞌquë narianáldël të́chiꞌ. 


text:
Adë rúnëdiꞌil cuendë ra enseñansë falsë, nilë cuendë falsë sino quë ziquë tubi narunë ejercici diari, bësëꞌdë shtiꞌdzë Dios bien. 


text:
El quë narunë ejercici quëhúnëll provëchë por duꞌpë tiempë perë el quë narunë ejercici espiritual, el quë naquëhunë cumplir voluntá shtë Dios, quëhúnëll provëchë iurneꞌ mientras quëréldëll lu guë́ꞌdchiliu nu quëhúnëll provëchë parë tubi vidë naguëdchini más despuësë. 


text:
Zeꞌdë guëdchini stubi vidë; por ni rdë́ꞌnaꞌa dchiꞌni; rdë́ꞌnaꞌa fuersë purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtíꞌdziꞌ; dzulézaꞌa Dios nanabani. Na më el quë nardëꞌë vidë parë grë mieti perë másruꞌu gunë më salvar ra naná rialdí lduꞌu shtiꞌdzë më. 


text:
Gubani bien guëdubi tiempë të adë gúnëdiꞌi mënë desprëci lë́ꞌël purquë nal sultërë, más bien gáquël tubi ejemplë lu grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Gáquël ejemplë zaꞌquë manërë naruadíꞌdzël nu por conductë shtë́nël. Gáquël ejemplë lu saꞌl con purë llgabë limpi. 


text:
Mientras lëꞌë na guelda ngaꞌli, guaglaꞌguë biꞌldi ra Sagradas Escrituras lu ra mënë nu biadiꞌdzë lu raiꞌ shtiꞌdzë Dios. Nu bëdëꞌë cunseju lu raiꞌ lla runë tucarë guëquëreldë raiꞌ. 


text:
Siemprë bëꞌnë dchiꞌni con fuersë nu llni shtë Dios, cusë nabë́ꞌnël recibir iurë bëdchiꞌbë guiaꞌa ra më guaniꞌsi guë́quël, iurë guniꞌi raiꞌ cusë nagúnël. 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë gúnël cumplir ra cusë rëꞌ con guëdubinú ldúꞌul parë gac bëꞌa mieti lla ziagláꞌguël másruꞌu delantë con lëꞌë më. 


text:
Gupë cuidadë mizmë lë́ꞌël nu gupë cuidadë enseñansë naquëgluáꞌal, nu guaglaꞌguë gáquël firmë lu shnezë më. Si talë quëhúnël zndëꞌë, gúnël segurë salvaciuni shtë́nël nu salvaciuni shtë ra narquë́ diaguë shtíꞌdzël.<pb/>


text:
Adë rníꞌidiꞌil guëc ra më guaniꞌsi naná encargadë con shchiꞌni Dios, sino guniꞌinú lëꞌë raiꞌ con rëspëti ziquë ruadiꞌdzënul shtádël. Nu biadiꞌdzënú lëꞌë ra nguiu de menos edá cumë si fuërë na raiꞌ bë́chil. 


text:
Bëꞌnë tratë ra naꞌa gushë cumë ziquë mizmë shníꞌal, nu ra naꞌa de menos edá, biadiꞌdzënul lëꞌë raiꞌ ziquë zánël. Gápël rëspëti parë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Si talë tubi viudë nápiꞌ shíniꞌ u shinilláguiꞌ, ra shíniꞌ napë quë tsasë́ rall runë tucarë gúnëll compañi ra shtádiꞌ u shmámiꞌ; zni quilli rall lo quë nazeꞌbi rall. Ni na correctë gunë tubi shmënë Dios. Lu Dios na zaꞌquin nu nahin voluntá shtë më. 


text:
Tubi viudë de verdá lu Dios, na el quë nanápëdiꞌi ni tubi shfamíliꞌ, nu tsaglaꞌguë rialdí ldúꞌiꞌ Dios, nu quëhúniꞌ oraciuni dzë la gueꞌlë. Quëhúniꞌ ruëguë lu Dios. 


text:
Perë lëꞌë viudë nariaglaꞌguë tëchi deseo mal nananú laꞌni lduꞌi, pues nall ziquë tëgulë aunquë nabánill. 


text:
Gunibëꞌa grë ndëꞌë lu ra viudë të parë guëquëreldë rall bien sin ni tubi faltë. Iurní nídiꞌi nicidá parë guëníꞌil guëc raiꞌ. 


text:
Perë si talë tubi shmënë Dios në́diꞌi gápëll shfamílill u ra naquëreldënú lídchill, pues hia bëquë́ guiáꞌall shtiꞌdzë Dios; nall más peor quë tubi nadë rialdídiꞌi lduꞌi Dios. 


text:
<pb/>Lu listë shtë ra viudë, adë rquë́ꞌëdiꞌil lë grë rall, sulë ra nanapë sesenta izë u más, ra nagupë tubsë tséꞌliꞌ, 


text:
ra nabëꞌnë obrë zaꞌquë lu sáhiꞌ ziquë ra nagupë bien shíniꞌ, ra nabëꞌnë recibir visitë lídchiꞌ, ra nabëꞌnë sirvë con galnaduꞌu ra shmënë Jesús, ra nabëꞌnë compañi ra naquëhunë sufrir lu cusë dushë, ra nazianaldë tëchi ra cusë zaꞌquë. Ra viudë ni na verdá. Runë tucarë gunë të compañi lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>Perë adë rquë́ꞌëdiꞌil lu listë lë ra viudë lliguë purquë iurë ra deseo mal guëdchini stubi, rluaꞌa tëchi raiꞌ lu Cristo nu rac shtuꞌu guëtsëꞌa raiꞌ stubi. 


text:
Pues iurní napë raiꞌ faltë purquë adë bë́ꞌnëdiꞌi raiꞌ cumplir primërë comprumisi shtë raiꞌ con Dadë Jesús. 


text:
Más de ni, quëac rall nabëchi lu dchiꞌni; ria rall hiuꞌu por hiuꞌu; lëdë niáꞌasëdiꞌi galnabëchi sino nu zac ruadiꞌdzë rall cusë adë guëlluíꞌidiꞌi nu riutë́ raiꞌ asuntë adë rúnëdiꞌi tucarë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Por ni rniaꞌa, ra viudë lliguë guëtsëꞌa raiꞌ stubi të gapë raiꞌ shini raiꞌ; guënibëꞌa raiꞌ prupi shfamili raiꞌ të parë adë guëdë́ꞌëdiꞌi lugar guëdchiꞌbë Satanás galquiá cuntrë shmënë Dios. 


text:
<pb/>Si talë tubi shmënë Dios, sea naꞌa u nguiu, nanú viudë entrë shfamílill, runë tucarë lë́ꞌëll gúnëll compañi viudë ni të parë nídiꞌi nicidá parë grupë shtë shmënë Dios gapë raiꞌ naꞌa ni, sino gunë rall compañi ra viudë de verdá, el quë nanápëdiꞌi famili nu adë pë nápëdiꞌi raiꞌ. 


text:
<pb/>Ra më guaniꞌsi, ra narnibëꞌa ra shmënë Dios, si talë quëhunë raiꞌ bien, los de más mënë napë quë gunë rall rëspëti lëꞌë raiꞌ ziquë tubi muzë narunë tucarë chupë pagu. Rëspëti ni runë tucarë especialmente ra naruadiꞌdzë dizaꞌquë nu el quë narluaꞌa shtiꞌdzë Dios. 


text:
Pues Sagradas Escrituras rniꞌi: “Adë rgúdiꞌil guëꞌshu ruaꞌ ngunë naná rguitsë bëꞌdchiꞌ”, nu zac rníꞌin: “Ra narunë dchiꞌni, nápëll derechë parë pagu shtë rall”. 


text:
<pb/>Adë rúnëdiꞌil cuendë grë ra naná rdchiꞌbë ra galquiá cuntrë ra më guaniꞌsi entrë ra shmënë Dios, sulë si nanú chupë u tsunë testigu, iurní sí, bëꞌnë casë lëꞌë rall. 


text:
Perë ra naziaglaꞌguë runë duldë, pues rquiꞌni guëníꞌil guëc rall delantë lu grë ra shmënë Dios të parë los de más saꞌ raiꞌ, guëdëꞌë raiꞌ cuendë nadzëꞌbë na cashtigu shtë më. 


text:
Runa incarguë lë́ꞌël delantë lu Dios nu Dadë Cristo Jesús nu delantë ra ianglë naquëbezënú Dios, de quë tsagláꞌguël tëchi ra rëglë rëꞌ; bëꞌnë juzguë bien; bëꞌnë tratë igual grë saꞌl. 


text:
Adë riúbëdiꞌi ldúꞌul parë guëdchiꞌbë guiáꞌal guëc ra mënë parë gunë raiꞌ recibir carguë entrë los de más shmënë Dios. Adë gápëdiꞌil partë con duldë shtë stubi mënë sino gápël mizmë lë́ꞌël de grë duldë. 


text:
<pb/>Ziquë zihani vueltë rac lluꞌu láꞌnil, biiꞌ duꞌpë vini, lëdë sulë nísëdiꞌi të parë guëac láꞌnil. 


text:
<pb/>Ra cusë mal naquëhunë bëldá nguiu, lueguë rluaꞌain; napë quë gac juzgar rall. Ra cusë mal naquëhunë sëbëldá nguiu, nagaꞌchi nahin iurneꞌ perë napë quë guëruꞌuin lu llni. 


text:
Igual na con cusë zaꞌquë naquëhunë nguiu. Bëldá vësë clarë rluaꞌa rahin lueguë; nanú adë rluáꞌadiꞌi rahin lueguë, perë adë nídiꞌi mudë guëaꞌnë ra cusë ni nagaꞌchi por llëduni tiempë.<pb/>


text:
Grë ra naná bajo ordë shtë ra lamë, pues rquiꞌni gapë rall llëruꞌbë rëspëti lu shlamë rall të parë adë chu guëníꞌidiꞌi mal cuntrë Dios shtë hiaꞌa nu cuntrë dizaꞌquë shtë Jesús. 


text:
Si nanú ra naná bajo ordë shtë lamë naná rialdí lduꞌi dizaꞌquë, pues rquiꞌni másruꞌu gapë muzë ni rëspëti lu lamë purquë nall shmënë Jesús. Runë tucarë lëꞌë muzë gúnëll dchiꞌni lu lamë purquë nall tubi saꞌ narunë recibir resultadë shtë dchiꞌni naquëhunë muzë, nu rac shtuꞌu Dios lëꞌë lamë ni. Bëluaꞌa diꞌdzë rëꞌ lu rall nu guniꞌinú lu mënë cunseju rëꞌ. Ldaiꞌ zaꞌquë parë guëquitë lduꞌu mënë 


text:
<pb/>Si talë chu quëgluaꞌa stubi cusë falsë, cusë nanádiꞌi de acuerdë con enseñansë zaꞌquë shtë Dadë Jesucristo, u si talë adë rialdídiꞌi ldúꞌull dizaꞌquë narniꞌi lla gunë mieti cumplir shtiꞌdzë Dios, 


text:
pues nguiu ni adë rac bë́ꞌadiꞌill niétiquë; rac shtúꞌull mizmë lë́ꞌëll. Nanú deseo mal laꞌni ldúꞌull purquë nalë́ rac shtúꞌull tildi díꞌdzëll con saꞌll. Rdildi díꞌdzëll subrë pë runë cuntienë diꞌdzë. Hia de ngaꞌli zeꞌdë ra cusë ziquë mbidi, dishiꞌbi, nu rushtiall lu saꞌll, nu napë rall mal llgabë cuntrë saꞌ rall. 


text:
Rguili rall diꞌdzë con ra saꞌ rall. Na rall mënë nabëniti nezë zaꞌquë shtë Dios. Adë guënë́diꞌi rall verdá. Quëgluaꞌa rall enseñansë shtë rall parë gunë rall gan dumí. Adë gápëdiꞌil tratë con mënë ni. 


text:
Pues sin quë ni tubi cusë bëdchíniaꞌa lu guë́ꞌdchiliu nu iurë gátiaꞌa, guziá hiaꞌa, adë chu bë guáꞌadiꞌi. 


text:
Perë grë ra narac shtuꞌu gac ricu, runë rall duldë; rlaguë rall laꞌni trampë shtë mëdzabë. Napë rall llgabë nadë guëlluíꞌidiꞌi nu napë rall zihani deseo mal nanuaꞌa lëꞌë ra nguiu lu cashtigu; rniti rall nu rialú mënë ni parë siemprë. 


text:
Mënë rac shtuꞌu rall gapë rall dumí, perë amor shtë dumí na ziquë luꞌchi shtë grë́tëꞌ clasë cusë mal. Pues por galërzebi lduꞌu dumí, bëldá mënë bëniti rall lu shnezë Dios. Bësëdchini rall zihani dulurë mizmë lëꞌë rall. Tsaglaꞌguë tsaldí ldúꞌul Dios 


text:
<pb/>Lë́ꞌël Timoteo, nguiu nagulë́ Dios, bëlluꞌnë lu grë ra cusë rëꞌ. Gáquël më zaꞌquë lu Dios; guaglaꞌguë nezë zaꞌquë; tsaldí ldúꞌul Dios; gac shtuꞌu saꞌl; gáquël më pacënci lu saꞌl nu gáquël më naduꞌu. 


text:
Ziquë tubi nguiu rdildi con fuersë lu deportë, zni runë tucárël. Bëꞌnë segurë vidë eternë; parë ni gunaꞌbë më lë́ꞌël iurë bë́ꞌnël testificar lu zihani mënë blac rac shtúꞌul lëꞌë më. 


text:
Iurneꞌ delantë lu Dios, el quë nardëꞌë vidë parë grë́tëꞌ ra cusë, nu delantë lu Cristo Jesús, el quë nadë bëdzë́bëdiꞌi lu Poncio Pilato sino guníꞌiꞌ verdá lu Pilato, quëgnibë́ꞌahia lë́ꞌël, 


text:
bëꞌnë cumplir dizaꞌquë. Gapë mizmë lë́ꞌël de grë cusë mal parë adë chu guëníꞌidiꞌi guë́quël të adë chu guëníꞌidiꞌi cuntrë dizaꞌquë por causë shtë́nël hashtë iurë guëabrí Dadë Jesucristo stubi. 


text:
Iurë guëgaꞌa iurë, Dios gunë më cumplir grë́tëꞌ ndëꞌë. Benditë na më. Na më lúniquë Dios pudërusë narnibëꞌa. Na më Rëy naná lasac lu más quë los de más rëy. Na më Dadë naná lasac lu grë ra dadë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Na më lúniquë nadë rátidiꞌi. Quëreldë më lu llni catë ni tubi adë chu riabíꞌguëdiꞌi. Ni tubi mënë adë chu guná lúhiꞌ nu gáquëdiꞌi guëná rall lu më. Shtënë më na grë hunurë nu derechë parë guënibëꞌa më parë siemprë. Amén. 


text:
<pb/>Grë ra naná ricu lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ, guniꞌinú lëꞌë rall adë gunë narúꞌbëdiꞌi rall lu saꞌ rall, nilë parë tsaldídiꞌi lduꞌu rall dumí nanapë rall purquë lëdë segúrëdiꞌi na cusë ni. Sino gunibëꞌa lu rall tsaldí lduꞌu rall Dios, më el quë rneꞌe grë́tëꞌ ra cusë hashtë de subrë parë guëquitë lduꞌu hiaꞌa. 


text:
Gunibëꞌa lu rall të parë gunë rall bien con dumí nanapë rall. Gac rall ricu lu Dios con dchiꞌni zaꞌquë naquëhunë rall. Runë tucarë gunë rall ayudë con guëdubinú lduꞌu rall caꞌa ra mënë nanapë nicidá. Adë gáquëdiꞌi rall nadzabë sino më zaꞌquë. 


text:
Zni gunë rall të parë gapë rall tesurë verdadërë naná ziquë cimientë shtë hiuꞌu narialúdiꞌi parë tiempë nazeꞌdë. Fin shtë cartë 


text:
<pb/>Timoteo, gupë ra enseñansë shtë Jesús naguniaꞌa lul; adë riutë́diꞌil lu ra shtiꞌdzë mësë falsë. Ruadiꞌdzë rall cusë naná guëlluíꞌidiꞌi. Adë rdildi díꞌdzëdiꞌil con shtiꞌdzë rall naná falsë aunquë rniꞌi rall na rahin diꞌdzë narac bëꞌa grë mënë. 


text:
Bëldá mënë guanaldë tëchi ra enseñansë shtë rall nu bëniti rall shnezë Dios. Favurë shtë Dios guëaꞌnin con lë́ꞌël. Amén.<pb/>


text:
Na Pablo, nahia tubi poshtë shtë Cristo Jesús purquë zni na voluntá shtë Dios. Juntë con Timoteo, bë́chaꞌa naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús, quëquëꞌë naꞌa cartë rëꞌ nu guësheꞌldë náꞌahin lu grupë shtë shmënë Dios naquëreldë ciudá Corinto nu zac lu grë ra nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ, lëꞌë të naquëreldë regiuni shtë Acaya. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir bendición shtë Dios con galërbedchí lduꞌu naná rneꞌe Dios Shtádaꞌa, juntë con Jesucristo Shlámaꞌa. Galërzac zi shtë Pablo 


text:
<pb/>Zudë́ꞌnaꞌa alabar Dios, lëꞌë Dios nu Dadë shtë Jesucristo Shlámaꞌa. Lëꞌë më na Dadë nu quëhúniꞌ consolar cadë lëꞌë mieti; na më el quë nargaꞌa lduꞌu mieti. 


text:
Lëꞌë më rúniꞌ consolar lëꞌë hiaꞌa iurë lëꞌë hiaꞌa rzac zi hiaꞌa të parë gac guëdë́ꞌnaꞌa consolar los de más saꞌ hiaꞌa narzac zi lu cusë durë. Quëdë́ꞌnaꞌa consolar lëꞌë mënë con dizaꞌquë nazeꞌdë de Dios. 


text:
Nalë́ rzac zi hiaꞌa purquë na hiaꞌa shmënë Cristo, perë también nalë́ quëhunë më consolar lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Si talë rzac zi hiaꞌa, nahin parë bien shtë të, të gapë të galërbedchí lduꞌu nu parë gac salvar të. Mizmë cusë durë naquëac con lëꞌë naꞌa, nahin parë cuedchí lduꞌu të; pues zni ruaꞌa lduꞌu të con pacënci ra cusë durë nadápaꞌa. 


text:
Rialdí lduꞌu naꞌa; firmë na esperansë shtë naꞌa de quë adë rëazë guétëdiꞌi të shnezë më. Rac bëꞌa naꞌa de quë ziquë rzac zi të purquë na të shmënë më, gunë më consolar lëꞌë të juntë con lëꞌë naꞌa. 


text:
<pb/>Bëchi, rac shtuꞌu naꞌa gac bëꞌa të blac cusë durë naziadëdë naꞌa regiuni shtë Asia. Ngaꞌli bëdëdë naꞌa tubi prëbë ruꞌbë. Hia casi bërë́ fuersë parë guaꞌa lduꞌu naꞌa lu ra cusë ni. Gualdí lduꞌu naꞌa niati naꞌa lueguë. 


text:
Bëdëꞌnë naꞌa llgabë na naꞌa ziquë tubi naná condenadë lu galguti, perë zni guc parë tsaldí lduꞌu naꞌa shtiꞌdzë Dios más, el quë nanapë pudërë të guëldishtë́hiꞌ tëgulë ladi ra tëgulë. Ra cusë durë guc rahin të parë adë gápëdiꞌi naꞌa confiansë mizmë lëꞌë naꞌa. 


text:
Dios bëlá më lëꞌë naꞌa lu peligrë nu tsaglaꞌguë quëhunë më salvar lëꞌë naꞌa parë gátidiꞌi naꞌa. Rialdí lduꞌu naꞌa lëꞌë më gúniꞌ salvar lëꞌë naꞌa stubi vueltë lu peligrë shtë galguti. 


text:
Lëꞌë të napë quë gunë të compañi lëꞌë naꞌa. Si talë zihani mënë gunë rall compañi lëꞌë naꞌa con oraciuni, zihani mënë guëdëꞌë graci lu më por ra favurë nagunë më parë lëꞌë naꞌa. Adë guádiꞌi Pablo Corinto 


text:
<pb/>Nanú tubi cusë narsëquitë lduꞌu naꞌa. Shgabë naꞌa rniꞌi de quë nadzú naꞌa tubi manërë zaꞌquë nu santu entrë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu nu zac entrë lëꞌë të. Na naꞌa verdá. Zni guquëreldë naꞌa, lë́dëdiꞌi por llni shtë naꞌa sino por favurë shtë Dios. Bëꞌnë më compañi lëꞌë naꞌa. 


text:
Quëquëꞌë naꞌa lu të sulë ra cusë narac guꞌldë të nu rac riasë́ të. Quëbezë naꞌa de quë guëdëꞌë të cuendë shtiꞌdzë naꞌa; 


text:
Hia riasë́ të tubi partë shtë ra cusë ni. Quëbeza de quë iurë lëꞌë Dadë Jesús guëabriꞌ stubi, lëꞌë të guëquitë lduꞌu të de lëꞌë naꞌa cumë lëꞌë naꞌa guëquitë lduꞌu naꞌa de lëꞌë të. 


text:
<pb/>Por tantë confiansë nanapa de lëꞌë të, runa llgabë gueldë guënahia lëꞌë të lueguë, antsë tsahia stubi lugar; nu iurë guëabría guënahia lu të stubi, guëquitë lduꞌu të. 


text:
Runa llgabë de quë guna visitar lëꞌë të mizmë tiempë guziahia parë Macedonia; nu despuësë guëabría de ndë, gueldë guënahia lëꞌë të stubi të parë gunë të compañi na; guësheꞌldë të na parë Judea. 


text:
¿Pë rniꞌi të de quë nahia falsë iurë guniꞌi lduaꞌa zni? ¿Gu nahia ziquë mënë shtë guë́ꞌdchiliu? ¿Lluaꞌa të de quë cagniaꞌa lu të: “Ahaꞌ” nu mizmë tiempë rniaꞌa: “Aquëdiꞌi”? 


text:
purquë Jesucristo shini Dios, nunquë guniꞌi më: “Ahaꞌ” u “Aquëdiꞌi” al mizmë tiempë. Lëꞌë Silvano nu Timoteo con na Pablo, biadiꞌdzë naꞌa lu të dizaꞌquë shtë më. Con Cristo lëꞌë dizaꞌquë siemprë napë resultadë. Nahin verdá. 


text:
Pues por lëꞌë Jesucristo grë ra promësë shtë Dios gac cumplir. Por ni iurë quëhunë naꞌa alabar Dios, rniꞌi naꞌa: “Nia Dadë” purquë unidë na naꞌa con Cristo Jesús. 


text:
Dios na el quë nabëꞌnë parë dzulezë naꞌa lu shnezë Cristo juntë con lëꞌë të, nu Dios na el quë nabësheꞌldë lëꞌë naꞌa con shtiꞌdzë më. 


text:
Lëꞌë më gulë́ më lëꞌë hiaꞌa nu bëneꞌe më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa; náhiꞌ tubi garantiá de lo quë naguëdë́ꞌnaꞌa recibir despuësë. 


text:
<pb/>Cagnaꞌba Dios të gac më testigu en cuntrë de na si talë ruadiꞌdza bishi. Adë bë́ꞌnëdiaꞌa visitar lëꞌë të, më Corinto, purquë adë guc shtúꞌudiaꞌa guna cashtigu lëꞌë të. 


text:
Adë rnibë́ꞌadiꞌi naꞌa pë cusë tsaldí lduꞌu të; hia bien dzu të firmë lu shnezë më; nadë más guëdëꞌnë naꞌa compañi lëꞌë të, të guëquitë lduꞌu të.<pb/>


text:
Si talë resultadë shtë visitë na galëriá lduꞌu parë lëꞌë të, ¿chull gunë parë guëquitë lduaꞌa? Sulë lëꞌë të guësëquitë lduꞌu të na. 


text:
Por ni bëquëaꞌa lu të tubi cartë más antsë; bënehia cunseju parë lëꞌë të, të parë gac rëglë asuntë ni. Iurní iurë guëdchinia ndë, adë riádiꞌi lduaꞌa por conductë shtë të. Mejurë napa segurë de quë si talë guëquitë lduaꞌa iurní, también guëquitë lduꞌu të. 


text:
Iurë bëquëaꞌa cartë más antsë, nalë́ rquëdiꞌni lduaꞌa; bëruꞌu nisë slua; perë adë bëquë́ꞌëdiaꞌa lu të parë guëaꞌnë të tristë sino bëquëaꞌa lu të parë gac bëꞌa të nalë́ rac shtuaꞌa lëꞌë të. Nanú perdunë parë lëꞌë nguiu nabëꞌnë mal 


text:
<pb/>Si talë tubi mënë bë́ꞌnëll parë riá lduaꞌa, también bë́ꞌnëll parë riá lduꞌu grë të. Perë adë rac shtúꞌudiaꞌa guëniaꞌa demasiadë cusë cuntrë nguiu ni; 


text:
Iurneꞌ runë tucarë gunë të perdunë nguiu ni, nu gulë bëꞌnë consolar lë́ꞌëll, no sea por tantë llgabë narúnëll, guëazë guétëll shnezë Dios. 


text:
Bëquëaꞌa lu të más antsë të gac bë́ꞌahia si talë na të obedientë, si talë rzuꞌbë diaguë të shtiꞌdza. 


text:
El quë naquëhunë të perdunë, también runa perdunë lë́ꞌëll. Si talë nanú stubi cusë narunë tucarë guna perdunë, pues bëna perdunë lë́ꞌëll parë bien shtë të. Nanë́ Cristo rniaꞌa verdá. 


text:
Cha guëdë́ꞌnaꞌa zni të parë adë gúnëdiꞌi Satanás gan lu hiaꞌa. Pues rdëꞌë hiaꞌa cuendë manërë narunë Satanás parë guësiguëll mënë. Adë rbedchídiꞌi lduꞌu Pablo guëꞌdchi Troas 


text:
<pb/>Iurë bëdchinia guëꞌdchi Troas parë guadiꞌdza dizaꞌquë shtë Cristo, bëdzela zihani lugar parë guadiꞌdza shtiꞌdzë më 


text:
perë adë bëdchini cuntëntë purquë adë bëdzélëdiaꞌa bëcha Tito ndë; por ni bëna despedir lëꞌë mënë shtë Troas nu guahia hashtë regiuni shtë Macedonia. Cristo quëhúniꞌ parë guëdë́ꞌnaꞌa gan 


text:
<pb/>Dushquilli Dios el quë nazianú lëꞌë hiaꞌa lu desfile shtë Cristo Jesús. Lëꞌë më quëhúniꞌ parë guëdë́ꞌnaꞌa gan lu enemigu guëdubi tiempë, nu quëhunë më compañi lëꞌë hiaꞌa parë guadíꞌdzaꞌa dizaꞌquë naná ziquë olor nashi naná rrëꞌtsë por grë́tëꞌ partë. 


text:
Na hiaꞌa ziquë olor nashi naná quëhunë Cristo ofrecërë lu Dios Padre. Parë bëldá mënë vidë shtë hiaꞌa quëhunë parë rëagná lduꞌu rall na rall salvar, perë parë sëbëldá mënë na hiaꞌa parë rëagná lduꞌu rall na rall condenar. 


text:
Parë ra narniti, na hiaꞌa ziquë olor narguini mënë, perë parë ra naná salvar, na hiaꞌa ziquë olor nashi shtë guëꞌë purquë shtiꞌdzë më naruadíꞌdzaꞌa rneꞌe vidë sin fin. ¿Chull napë llni sufsientë parë gúnëll cumplir grë cusë rëꞌ? 


text:
Pues lëꞌë naꞌa adë nádiꞌi naꞌa ziquë zihani mënë naquëhunë neguci con shtiꞌdzë Dios. Adë rdë́ꞌnëdiꞌi naꞌa cambi shtiꞌdzë më ziquë runë zihani mënë; al contrari na naꞌa verdá. Lëꞌë Dios bëshéꞌldiꞌ lëꞌë naꞌa nu delantë lu më ruadiꞌdzë naꞌa shtiꞌdzë më purquë quëbezënú Cristo lëꞌë naꞌa.<pb/>


text:
Iurë rniꞌi naꞌa ra cusë rëꞌ ¿gu rzublú ruadiꞌdzë naꞌa favurë de mizmë lëꞌë naꞌa? u ¿lluaꞌa të rquiꞌni guëdëꞌnë naꞌa presentar tubi cartë shtë recomendación parë lëꞌë të? u ¿lluaꞌa të napë quë guëdëꞌnë naꞌa recibir cartë shtë recomendación nabëquëꞌë të? Aquëdiꞌi. Stubi mënë rquiꞌni cartë ni. 


text:
Lëꞌë të na të ziquë cartë shtë recomendación. Mënë guëná rall vidë shtë të nu tsasë́ rall na naꞌa muzë shtë Dios. 


text:
Lëꞌë të na të tubi sëñi de quë dchiꞌni nabëdëꞌnë naꞌa ndë, zeꞌdin de Dios. Mënë rniꞌi rall na të cartë shtë Cristo por dchiꞌni nabëdëꞌnë naꞌa entrë lëꞌë të. Na të tubi cartë nanádiꞌi escritë con tindë sino por el Espíritu Santo shtë Dios nanabani. Na të tubi cartë nagúquëdiꞌi escritë lu tablë shtë guëꞌë ziquë ra chiꞌi mandamientë, sino tubi cartë escritë lu lduꞌu të. 


text:
<pb/>Por Cristo napë naꞌa segurë de quë na naꞌa muzë shtë́hiꞌ nu delantë lu Dios adë nídiꞌi cusë parë guëtú lu naꞌa lu më. 


text:
Lëꞌë naꞌa adë cagníꞌidiꞌi naꞌa de quë mizmë lëꞌë naꞌa napë naꞌa llni parë guëdëꞌnë naꞌa shchiꞌni më, sino cagneꞌe më llni nu fuersë parë lëꞌë naꞌa. 


text:
Pues lëꞌë më bëneꞌe më guiaꞌa naꞌa pudërë nu llni parë guëdëꞌnë naꞌa sirvë lëꞌë më parë guëniꞌinú naꞌa lu ra mënë tubi tëstë cubi entrë Dios nu mënë. Lëꞌë tëstë ni adë naescrítëdiꞌin sino zeꞌdë de Espíritu Santo. Lëꞌë lëy escritë rsëdchinin galguti parë grë mënë perë lëꞌë Espíritu Santo rsëdchíniꞌ vidë sin fin. 


text:
<pb/>Lëꞌë lëy nabëquëꞌë Moisés guc escritë lu tablë shtë guëꞌë nu bëdchinin con galërabtsëꞌë shtë Dios; nalë́ fuertë bëdchinin hashtë ra më israelitë adë gúquëdiꞌi nianá rall lu Moisés purquë nalë́ rabtsëꞌë lúhiꞌ por duꞌpë tiempë. Si talë bëdchini lëy con zihani llni nu lëꞌë lëy quëhunë condenar ra mënë lu galguti, 


text:
Quiere decir, si talë lëy nabëꞌnë condenar lëꞌë hiaꞌa, bëdchinin con llëruꞌbë pudërë nu llni, mucho más lëꞌë dizaꞌquë shtë Dios napin pudërë. Llëruꞌbë nahin; rniꞌin manërë gácaꞌa ziquë mënë nabëꞌnë cumplir grë puntë shtë lëy. 


text:
Lëꞌë lëy guc cusë nanapë llëruꞌbë valurë por duꞌpë tiempë perë iurneꞌ lëꞌë dizaꞌquë más lasaquin quë lëy; napin más pudërë; nunquë adë rialúdiꞌin. 


text:
Si talë lo quë naruaꞌa lduꞌu por duꞌpë tiempë, napin llëruꞌbë valurë, mucho más valurë napë lo quë adë rialúdiꞌi parë siemprë. 


text:
Adë rúnëdiꞌi naꞌa ziquë Moisés el quë narsëꞌau lúhiꞌ con tubi lari të parë adë guënádiꞌi ra israelitë guëaldë llni naná ruáꞌadiꞌi lduꞌu llëruꞌbë tiempë. 


text:
Perë lëꞌë rall adë guasë́diꞌi rall; naguëdchi bëac lduꞌu rall. Todavía hashtë iurneꞌ iurë rini rall Sagradas Escrituras, nacahi lduꞌu rall. Nahin ziquë tubi lari narsëꞌau lu rall; adë rnádiꞌi rall; adë riasë́diꞌi rall purquë sulë Cristo rac guëdchisú lari ni parë gac bëꞌa rall. 


text:
Hashtë iurneꞌ iurë rini rall ra diꞌdzë nabëquëꞌë Moisés, na ziquë tubi lari narsëꞌau llgabë mieti; adë riasë́diꞌi rall shtiꞌdzë më. 


text:
Perë iurë tubi mieti riabrí ldúꞌull con lëꞌë Dadë, iurní rdchini llni laꞌni ldúꞌull nu riasëll; adë pë narsëꞌau shgábëll. 


text:
Lëꞌë partë shtë Sagradas Escrituras nacagniꞌi shcuendë Dadë, cagniꞌin náhiꞌ mizmë lëꞌë Espíritu Santo; nu catë nanú Espíritu Santo, ngaꞌli ra mënë nádiꞌi rall bajo ordë shtë lëy guahietë. 


text:
Por ni grë́tëꞌ hiaꞌa hiadë nadápëdiꞌi hiaꞌa ziquë lu nanëꞌau con tubi lari, sino na hiaꞌa ziquë tubi guëꞌguanë narabtsëꞌë pudërë shtë Dadë. Hia iurní lëꞌë hiaꞌa tsaglaꞌguë rac cambi hiaꞌa; rëácaꞌa más y más ziquë Cristo purquë quëdë́ꞌnaꞌa recibir pudërë nu llni shtë më. Zni canihunë Dadë naná lëꞌë Espíritu Santo.<pb/>


text:
Por grë ndëꞌë naguniaꞌa lu të, nadapë naꞌa zihani confiansë. Bëgaꞌa lduꞌu më lëꞌë naꞌa; por ni bëdëꞌnë naꞌa recibir diꞌdzë shtë tëstë cubi parë guadiꞌdzë naꞌa delantë ra mënë. 


text:
Bëquë́ guiaꞌa naꞌa grë́tëꞌ ra cusë naquëhunë mënë nagaꞌchi, cusë narsëdchini shtu. Adë chu rsiguë́diꞌi sáhiꞌ, nilë adë chu rúnëdiꞌi cambi dizaꞌquë shtë Dios. Rniꞌi naꞌa verdá lu mieti; zni rdëꞌnë naꞌa recomendar mizmë lëꞌë naꞌa lu grë́tëꞌ mënë nu delantë lu Dios. 


text:
Si talë adë riasë́diꞌi mënë lo quë narunë cuntienë dizaꞌquë naquëgniaꞌa, si talë shtiꞌdzë naꞌa nahin ziquë cusë nagaꞌchi, es quë bëniti rall. 


text:
Pues lëꞌë rall adë rialdídiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdzë më purquë lëꞌë narnibëꞌa guë́ꞌdchiliu rëꞌ bësë́ꞌaull shgabë rall parë tsasë́diꞌi rall, no sea guëdchini llni shtë Dios guëc rall nu tsasë́ rall dizaꞌquë nanapë pudërë shtë Cristo. Cristo na igual ziquë Dios. 


text:
Iurë ruadiꞌdzënú naꞌa ra mënë, adë ruadíꞌdzëdiꞌi naꞌa shtiꞌdzë naꞌa sino ruadiꞌdzë naꞌa shtiꞌdzë Jesucristo, el quë narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa. Nu lëꞌë naꞌa nadë más na naꞌa muzë shtë të parë gac unidë të con Jesús. 


text:
El mizmë Dios naná bësheꞌldë llni catë nanú nacahi, también bësheꞌldë më llni laꞌni lduꞌu hiaꞌa të guadíꞌdzaꞌa dizaꞌquë lu mënë. Nadápaꞌa llni nu riasë́ hiaꞌa blac llëruꞌbë na llni nu pudërë shtë më purquë Jesucristo quëgluáꞌaiꞌ pudërë shtë Dios. Pudërë nadápaꞌa zeꞌdë de Dios 


text:
<pb/>Lëꞌë dizaꞌquë nabëdëꞌnë naꞌa recibir, zeꞌdë de Dios perë ra shcuerpë naꞌa na débil ziquë gueꞌsu guiuꞌu të parë guëluaꞌa de quë grë́tëꞌ pudërë shtënë naꞌa, zeꞌdë de Dios; adë zéꞌdëdiꞌin de mizmë lëꞌë naꞌa. 


text:
Zni nahin aunquë rzac zi mënë lëꞌë naꞌa demasiadë, nunquë adë nadzúdiꞌi naꞌa sin quë adë chu guëdzélëdiꞌi ca nezë guëruꞌu naꞌa. Aunquë riá lduꞌu naꞌa, siemprë rbedchí lduꞌu naꞌa. 


text:
Aunquë rzunaldë mënë lëꞌë naꞌa, adë chu nádiꞌi ziquë tubi meꞌdë bëzebi. Aunquë rluaꞌa de quë bëꞌnë Satanás gan lu naꞌa, nídiꞌin fin shtë naꞌa. 


text:
Cualquier lugar naziá naꞌa, ra mënë rna rall de quë quëdëꞌnë naꞌa sufrir ziquë Jesús bëꞌnë më sufrir iurë guti më. Quëdëꞌnë naꞌa sufrir të parë guëluaꞌa de quë nabani më laꞌni lduꞌu naꞌa. 


text:
Aunquë nabani naꞌa, na naꞌa dispuestë gati naꞌa purquë na naꞌa shmënë Jesús të parë guëluaꞌa pudërë shtë Jesús por medio de shcuerpë naꞌa nanapë quë tsalú. 


text:
<pb/>Nadapë naꞌa mizmë fe nanapë el quë bëquëꞌë zndëꞌë laꞌni Sagradas Escrituras: “Gualdí lduaꞌa, por ni biadiꞌdza”. Zni zac lëꞌë naꞌa rialdí lduꞌu naꞌa shtiꞌdzë më; por ni ruadiꞌdzë naꞌa. 


text:
Rac bëꞌa naꞌa de quë Dios nabëldishtë́ Dadë Jesús ladi ra tëgulë, también zac lëꞌë hiaꞌa guëldishtë́ më juntë con Jesús nu guaꞌa më lëꞌë hiaꞌa të parë cuezënú hiaꞌa lëꞌë më. 


text:
Rzac zi naꞌa grë ra cusë durë purquë rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të nu parë grë narunë recibir ra favurë shtë Dios, gac raiꞌ cantidá mënë nu guëdëꞌë rall graci lu më; guëniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtë më. 


text:
<pb/>Por ni rquitë lduꞌu naꞌa guëdubi tiempë aunquë nilë shcuerpë naꞌa rdubin. Cadë dzë quëac naꞌa nacubi; quëdëꞌnë naꞌa recibir más fuersë shtë më. 


text:
Grë́tëꞌ galërzac zi iurneꞌ, na ziquë tubi cusë nashashu nu rialuhin lueguë, perë quëhunë ra cusë ni parë guëdápaꞌa delantë ziquë tesurë namás llëruꞌbë nu namás lasac. 


text:
Pues adë rúnëdiꞌiaꞌa confiar por ra cusë narná mieti sino por ra cusë nadë rnádiꞌi mieti, purquë grë́tëꞌ ra cusë narná hiaꞌa, napë quë tsalú. Grë ra cusë nadë chu rnádiꞌi, ni adë tsalúdiꞌi parë siemprë.<pb/>


text:
Rac bëꞌa hiaꞌa si talë gátiaꞌa, Dios bë́ꞌniꞌ preparar cuerpë cubi nadë rialúdiꞌi. Lëꞌë cuerpë shtë́naꞌa na ziquë tubi hiuꞌu narialú perë cuerpë naguëneꞌe Dios nápëdiꞌin fin. Lëdë nguíudiꞌi bëꞌnë formarin. 


text:
Mientras nabániaꞌa lu guë́ꞌdchiliu, pues rac lduꞌu hiaꞌa nu nalë́ rac shtuꞌu hiaꞌa guzëá hiaꞌa stubi lugar, lídchaꞌa lu gubeꞌe 


text:
Mientras nabániaꞌa con cuerpë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ, rdë́ꞌnaꞌa sufrir; rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më, perë lëdë por nídiꞌi rac shtuꞌu hiaꞌa gátiaꞌa, sino rac shtuꞌu hiaꞌa gápaꞌa cuerpë cubi të parë cuerpë nadápaꞌa iurneꞌ, gac cambin por cuerpë nanadë rialúdiꞌi. 


text:
El quë nabëꞌnë preparar ra cusë ni parë lëꞌë hiaꞌa na Dios nu bëneꞌe më Espíritu Santo cumë ziquë garantiá de lo quë naguëneꞌe më despuësë parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Por grë ndëꞌë siemprë nadápaꞌa llëruꞌbë confiansë. Rdëꞌë hiaꞌa cuendë de quë mientras nabániaꞌa lu guë́ꞌdchiliu, dzu hiaꞌa zitu parë lugar catë guzëá hiaꞌa, u sea runë faltë parë guëquëréldaꞌa con Dadë Jesús. 


text:
Ziaglaꞌguë nabániaꞌa, lë́dëdiꞌi por lo quë narná hiaꞌa lúhiꞌ sino purquë rialdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë më. 


text:
Nadápaꞌa esperansë nu rac shtuꞌu hiaꞌa guësëáꞌnaꞌa guë́ꞌdchiliu rëꞌ të parë guëbániaꞌa con lëꞌë Dadë. 


text:
Por ni rniꞌi lduꞌu hiaꞌa guësëquitë lduꞌu hiaꞌa lëꞌë më mientras quëréldaꞌa lu guë́ꞌdchiliu nu también si talë gátiaꞌa, rac shtuꞌu hiaꞌa guëaꞌnë më cuntëntë con lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Zni rdë́ꞌnaꞌa purquë Dios guësëdchini më grë hiaꞌa delantë Cristo catë gunë më juzguë lëꞌë hiaꞌa. Cadë túbiaꞌa guëdë́ꞌnaꞌa recibir pagu según lo quë bëdë́ꞌnaꞌa mientras nabániaꞌa, sea cusë zaꞌquë u sea cusë mal; guëdë́ꞌnaꞌa recibir pagu narunë tucarë. Dizaꞌquë narsëdchini galërbezë lduꞌu mieti 


text:
<pb/>Por ni rac shtuꞌu naꞌa guësëdchini naꞌa mënë lu Jesús purquë rdëꞌnë naꞌa cuendë nadushë na juici shtë më. Lu Dios quëreldë naꞌa bien; rdëꞌë më cuendë lla na naꞌa nu rac shtuaꞌa guëdëꞌë të cuendë quëreldë naꞌa sin maldá. 


text:
Adë quëdë́ꞌnëdiꞌi naꞌa recomendar mizmë lëꞌë naꞌa lu të stubi, sino quëdëꞌnë naꞌa parë guëquitë lduꞌu të por shchiꞌni naꞌa. Zni rac guëquebi të lu ra mënë narunë nadchini por custumbrë narunë rall cumplir, perë adë rúnëdiꞌi rall casë ra cusë falsë nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Si talë na naꞌa luguë ziquë rniꞌi bëldá mënë, nahin parë guëdëꞌnë naꞌa alabar Dios. Si talë chu nádiꞌi ziquë luguë, nahin parë bien shtë të. 


text:
Lo quë nardëꞌnë naꞌa, nahin purquë nalë́ rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa. Nadapë naꞌa segurë de quë tubi guti por grë́tëꞌ hiaꞌa, por ni hia grë́tëꞌ mieti na ziquë ra naguti. 


text:
Cristo guti por grë́tëꞌ mënë parë guëbani mieti nu parë gunë mieti cumplir voluntá shtë më, lë́dëdiꞌi parë gunë rall cumplir lo quë narac shtuꞌu rall. Runë tucarë gunë mieti cumplir voluntá shtë el quë naguti shlugar rall, el quë naguashtë́ ladi ra tëgulë parë gac salvar rall. 


text:
Por ni adë chu guëníꞌidiꞌi lasac ra mënë por lo quë na rall laꞌni guë́ꞌdchiliu, aunquë antsë zni rdëꞌnë naꞌa llgabë. Guniꞌi naꞌa Cristo nadë más náhiꞌ nguiu, perë iurneꞌ hiadë chu rúnëdiꞌi llgabë zni. 


text:
El quë naná unidë con Cristo, nall personë cubi; ra cusë gushë hia gualú parë nguiu ni. Hia bëdchini vidë cubi parë lë́ꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Grë́tëꞌ ndëꞌë zeꞌdë de Dios. Bëꞌnë më parë tsu en paz entrë lëꞌë më nu lëꞌë hiaꞌa. Iurneꞌ na hiaꞌa amigu shtë Dios por galguti shtë Jesús, nu bëꞌnë më incarguë lëꞌë hiaꞌa parë guadiꞌdzënú hiaꞌa ra mënë dizaꞌquë të parë gac unidë rall con lëꞌë më. 


text:
Quiere decir de quë iurë guti Cristo lu cruz, Dios quëhúniꞌ recibir grë mieti narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu ziquë amigu shtë më. Bëdchisú më grë demandë naná en cuntrë lëꞌë rall. Nu bëꞌnë më incarguë lëꞌë hiaꞌa con dizaꞌquë të gac mënë amigu shtë Dios. 


text:
Zni zëdëꞌpë naꞌa; na naꞌa representantë shtë Cristo, cumë ziquë mizmë Dios nihunë më ruëguë lu të, cagniꞌinú naꞌa lëꞌë të, gulë bëꞌnë recibir perdunë shtë më të gac të amigu shtë́hiꞌ. 


text:
Jesús nunquë bë́ꞌnëdiꞌiꞌ duldë, perë Dios bëꞌnë tratë shíniꞌ ziquë pecadurë, ziquë tubi nabëꞌnë grë duldë, parë gac tubi manërë su hiaꞌa delantë lu Dios sin ni tubi demandë en cuntrë lëꞌë hiaꞌa. Iurní quëhunë Dios tratë lëꞌë hiaꞌa ziquë mënë nabëꞌnë cumplir grë puntë shtë lëy dizdë bëdchini hiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu.<pb/>


text:
Verdá na ndëꞌë; con Dios quëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni nu rdëꞌnë naꞌa ruëguë lu të, gulë bëꞌnë recibir ra favurë shtë më të gapë të provëchë laꞌni vidë shtë të 


text:
purquë rniꞌi më laꞌni Sagradas Escrituras:<pb/>Bëna compañi lëꞌë të iurë gunaꞌbë të lua.<pb/>Iurneꞌ bëgaꞌa iurë parë gunë të recibir favurë shtë më.<pb/>Nedzë́ na parë gac salvar të. 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa adë rzúdiꞌi naꞌa storbë lu mënë parë adë chu guëniꞌi mal cuntrë dchiꞌni shtënë naꞌa, 


text:
sino rac shtuꞌu naꞌa guëluaꞌa naꞌa na naꞌa muzë shtë Dios guëdubi tiempë. Gac bëꞌa rall na naꞌa siervë shtë më por pacënci ruꞌbë nadapë naꞌa nu iurë rzac zi mënë lëꞌë naꞌa nu iurë runë faltë lo quë narquiꞌni naꞌa, u iurë rdëdë desgraci. Guëdubi tiempë quëreldë naꞌa ziquë muzë shtënë më. 


text:
Ra mënë bëdëꞌë rall galnë́; gua naꞌa prësi; bëdzatsu mënë cuntrë lëꞌë naꞌa; bëdëꞌnë naꞌa sufrir lu dchiꞌni durë; avësë adë chu rgáꞌsidiꞌi; avësë nídiꞌi nagáu naꞌa. 


text:
Nu zac rluaꞌa naꞌa na naꞌa muzë shtë Dios por conductë zaꞌquë shtënë naꞌa; nu zac purquë riasë́ naꞌa verdá, nu zac na naꞌa pacënci, nu purquë na naꞌa naduꞌu, nu por lëꞌë Espíritu Santo nacuezënú lëꞌë naꞌa, nu purquë rac shtuꞌu naꞌa saꞌ naꞌa de verdá. 


text:
Nu zac rac bëꞌa mieti na naꞌa muzë shtë Dios purquë ruadiꞌdzë naꞌa verdá; nadapë naꞌa pudërë shtë Dios. Vidë shtënë naꞌa na tubldí delantë lu më; pues nahin ziquë guiꞌbë parë tildinú naꞌa enemigu shtë naꞌa. Con guiꞌbë ni quëdëꞌnë naꞌa defender lëꞌë naꞌa nu runë naꞌa gan lu enemigu shtë naꞌa. 


text:
Nanú mënë narunë honrar lëꞌë naꞌa; sëbëldá mënë rtu lu rall de lëꞌë naꞌa. Bëldá mënë rniꞌi rall bien de lëꞌë naꞌa; sëbëldá mënë rniꞌi rall mal de lëꞌë naꞌa. Bëldá vueltë bëꞌnë ra mënë tratë lëꞌë naꞌa ziquë mënë falsë. Bëldá vueltë bëꞌnë mënë tratë lëꞌë naꞌa ziquë ra narniꞌi verdá. 


text:
Avësë runë rall tratë lëꞌë naꞌa ziquë naná guënë́diꞌi rall, perë avësë runë rall tratë lëꞌë naꞌa ziquë mënë nananë́ rall bien. Avësë mërë gati naꞌa perë ziaglaꞌguë nabani naꞌa. Rac cashtigu naꞌa perë adë chu rátidiꞌi. 


text:
Aunquë riá lduꞌu naꞌa perë mizmë tiempë rquitë lduꞌu naꞌa. Na naꞌa prubi perë quëdëꞌnë naꞌa shchiꞌni Dios të parë gac mënë ricu. Aunquë nadápëdiꞌi naꞌa cusë shtë guë́ꞌdchiliu, perë grë́tëꞌ ra cusë nashtënë naꞌa. 


text:
<pb/>Lëꞌë të më Corinto, quëgniꞌi naꞌa lu të con guëdubinú lduꞌu naꞌa; adë bëcaꞌchi ldúꞌudiꞌi naꞌa ni tubi diꞌdzë tantë rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të. 


text:
Por partë shtë naꞌa adë pë rúnëdiꞌi faltë parë gac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të perë lëꞌë të, sí, runë faltë parë rac shtuꞌu të lëꞌë naꞌa ziquë runë tucarë. 


text:
Lëꞌë naꞌa rdëꞌnë naꞌa ruëguë lu të ziquë tubi dadë narunë ruëguë lu shíniꞌ, de quë gunë të tratë lëꞌë naꞌa bien, mizmë manërë ziquë quëdëꞌnë naꞌa con lëꞌë të. Na hiaꞌa ziquë iáduꞌu catë quëbezë Dios 


text:
<pb/>Adë chu gúnëdiꞌi unir con ra nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios. Si talë gunë të zni, iurní na ziquë tubi ngunë nanádiꞌi igual con bë́chiꞌ. ¿Lla gac unidë mënë dzabë con mënë zaꞌquë? ¿Llallë gac parë el quë nanapë llni shtë Dios con el quë naquëreldë lu duldë? 


text:
Nídiꞌi mudë gac Cristo de acuerdë con lëꞌë Satanás, u ¿lla gac tubi narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios, gápëll partë con el quë nadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë më? 


text:
¿Ni mudë catë quëbezë Dios nanabani, también runë sirvë parë ra dzanë ídolo? Pues lëꞌë hiaꞌa na hiaꞌa catë quëbezë Dios nanabani. Mizmë Dios guniꞌi:<pb/>Guëquërelda nu cuezënúa lëꞌë rall.<pb/>Gaca Dios shtënë rall.<pb/>Lëꞌë rall gac rall shmëna. 


text:
También rniꞌi Dadë:<pb/>Adë tsagláꞌguëdiꞌi të ladi rall; adë rgubënébidiꞌi të ziquë runë rall.<pb/>Adë gápëdiꞌi të partë con el quë narná tushë Dios;<br/>iurní guna recibir lëꞌë të ziquë shinia.<pb/> 


text:
Gaca Dadë shtë të; nu lëꞌë të na të ziquë llgaꞌna nu shtsaꞌpa. Zni rniꞌi Dadë narnibëꞌa grë́të cusë.<pb/>


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, ni na promësë shtë Dios nadápaꞌa; por ni napë quë guëzunë́ hiaꞌa de grë cusë mal, tantë nananú laꞌni lduꞌu hiaꞌa nu lo quë nanú shgábaꞌa. Por rëspëti nadápaꞌa parë lëꞌë më, cha guëdë́ꞌnaꞌa intriegu mizmë lëꞌë hiaꞌa lu më të guëquëréldaꞌa nazaꞌquë delantë lu më, tubi vidë limpi. Ra më Corinto bëꞌnë rall cambi shgabë rall 


text:
<pb/>Gulë bëdëꞌë lugar laꞌni lduꞌu të parë lëꞌë naꞌa; adë chu bëluáꞌadiꞌi cusë mal parë lëꞌë të nu adë chu rguguë́diꞌi lëꞌë të. 


text:
Adë rniaꞌa ndëꞌë parë guëdchiꞌba galquiá guëc të purquë ziquë guniaꞌa lu të antsë, nalë́ rac shtuꞌu naꞌa lëꞌë të. Juntë guëbániaꞌa nu juntë gátiaꞌa. 


text:
Llëruꞌbë confiansë napa parë lëꞌë të nu rniaꞌa lu mënë de quë nalë́ rquitë lduaꞌa con lëꞌë të. Aunquë rzac zi naꞌa lu cusë durë, perë nalë́ rquitë ldúꞌuhia nu nalë́ lëgrë lduaꞌa, bëꞌnë të. 


text:
<pb/>Dizdë bëdchini naꞌa Macedonia, adë guzíꞌidiꞌi lduꞌu naꞌa. Guëdubi ladë runë mënë cuntrë lëꞌë naꞌa. Nanú ra narzunaldë lëꞌë naꞌa nu rdzëbë naꞌa. 


text:
Perë Dios bësëquitë lduꞌu naꞌa iurë lëꞌë Tito bëdchini. Pues Dios na el quë narsëquitë lduꞌu ra nariá lduꞌi. 


text:
Nu zac bësëquitë lduꞌu më lduꞌu naꞌa purquë Tito guníꞌiꞌ de quë rac shtuꞌu të guëná të lua, de quë bini lduꞌu të iurë bëꞌnë të recibir primërë cartë naná bësheꞌlda. Guniꞌi Tito de quë quëhunë të cumplir lo quë narac shtuaꞌa. Por ni bëquitë lduaꞌa más todavía. 


text:
<pb/>Aunquë primërë cartë nabëquëaꞌa, bëꞌnin të riá lduꞌu të, perë adë nádiaꞌa tristë bëshéꞌldahin lu të. Por tubi tiempë sí, biá lduaꞌa purquë bësëdchini cartë ni tristë laꞌni lduꞌu të por duꞌpë tiempë 


text:
perë iurneꞌ rquitë lduaꞌa, lë́dëdiꞌi purquë guc të tristë sino purquë lëꞌë galëtristë ni, bëꞌnë parë bëabrí lduꞌu të con Dios. Lëꞌë të guc të tristë manërë narquitë lduꞌu Dios. Adë bëdë́ꞌnëdiꞌi naꞌa ni tubi dañi parë lëꞌë të. 


text:
Lëꞌë galëriá lduꞌu naquëhunë parë guëabrí lduꞌu mënë con Dios, na cusë zaꞌquë. Fin shtëhin na salvaciuni parë lëꞌë të; por ni rquitë lduaꞌa de quë bësheꞌlda cartë ni lu të. En cambi lëꞌë galëriá lduꞌu nanapë mënë shtë guë́ꞌdchiliu, quëhunin parë guëniti mënë vidë shtë rall. 


text:
Biá lduꞌu të de verdá nu lueguë bëꞌnë të rëglë asuntë ni tubi manërë nabësëquitë lduꞌu Dios. Bëluaꞌa të de quë nápëdiꞌi të faltë por asuntë naguzac entrë lëꞌë të. Bëldënú të nguiu nabëꞌnë mal. Nalë́ guc shtuꞌu të guëaꞌnë të bien delantë lu Dios. Bëꞌnë të cumplir lueguë narunë tucarë. Bëꞌnë të cashtigu nguiu ni. Clarë rluaꞌa de quë nápëdiꞌi të culpë con nguiu ni. 


text:
Iurë bëquëaꞌa primërë cartë, adë bëshéꞌldahin lu të sulamëntë purquë runa llgabë por nguiu nabëꞌnë mal, nilë por lëꞌë personë nabëꞌnë nguiu ni ofender, sino bëquëaꞌa cartë ni parë gac bëꞌa të tubi manërë clarë blac llëruꞌbë na rëspëti nanapë të parë lëꞌë naꞌa. Bëꞌnë të cumplir voluntá shtë Dios. 


text:
Por ni rbedchí lduꞌu naꞌa. Además de ni bëquitë lduꞌu naꞌa demasiadë purquë Tito nalë́ náhiꞌ cuntëntë; rquitë ldúꞌiꞌ purquë bësëdchini të lëgrë ldúꞌiꞌ. 


text:
Guniaꞌa lu Tito antsë de quë quëreldë të bien nu rquitë lduaꞌa con lëꞌë të; Pues iurneꞌ adë rtúdiꞌi lua lu Tito. Ziquë grë́tëꞌ na verdá lo quë naguniaꞌa lu të, zni na verdá lo quë naguniꞌi naꞌa lu Tito. Rquitë lduꞌu naꞌa con lëꞌë të. 


text:
Iurneꞌ lë́ꞌiꞌ másruꞌu rac shtúꞌuiꞌ lëꞌë të iurë rëagná ldúꞌiꞌ lëꞌë të manërë nabëzuꞌbë diaguë të lo quë nagunibë́ꞌaiꞌ, nu zac cumë bëꞌnë të recibir lë́ꞌiꞌ con rëspëti nu con hunurë. 


text:
Rquitë lduaꞌa cumë napa llëruꞌbë confiansë gunë të cumplir lo quë narunë tucarë ziquë shmënë Dios.<pb/>


text:
Bëchi, rac shtuꞌu naꞌa guadiꞌdzë naꞌa blac llëruꞌbë favurë bëꞌnë Dios parë ra shmënë më naquëreldë Macedonia. 


text:
Napë rall zihani dificultá nu galërzac zi perë rquitë lduꞌu raiꞌ. Nápëdiꞌi rall zihani cusë shtë guë́ꞌdchiliu; prubi na raiꞌ perë con guëdubinú lduꞌu raiꞌ bëdëꞌë raiꞌ dumí parë guërëꞌtsë shtiꞌdzë Dios más delantë. 


text:
Nahia testigu de quë con guëdubinú lduꞌu raiꞌ bëdëꞌë raiꞌ grë lo quë nanapë raiꞌ hashtë más bëdëꞌë raiꞌ. 


text:
Bëꞌnë raiꞌ ruëguë lu naꞌa të guëdëꞌnë naꞌa permisi gunë raiꞌ compañi ra shmënë Dios nanapë nicidá. Guquin tubi hunurë parë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Zni bëꞌnë raiꞌ hashtë más de lo quë nabëdëꞌnë naꞌa llgabë. Primërë bëdëꞌë raiꞌ mizmë lëꞌë raiꞌ të parë gunë raiꞌ sirvë Dadë Jesús; despuësë bëꞌnë raiꞌ sirvë lëꞌë naꞌa. Zni bëꞌnë raiꞌ purquë nahin voluntá shtë Dios. 


text:
Ejemplë ni bësëquitë lduaꞌa, por ni bëna ruëguë lu Tito të tsagnall lëꞌë të nu tsalú guëdëá ofrendë. Pues Tito na el quë primërë gunaꞌzi ldi obrë ni antsë entrë lëꞌë të. 


text:
Nalë́ quëhunë të sirvë lu Dadë; nalë́ rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë më; nunquë rúnëdiꞌi të faltë parë ra cusë shtë më nu nalë́ rac shtuꞌu të lëꞌë naꞌa. Iurneꞌ quëhuna ruëguë lu të, gulë bëꞌnë cumplir obrë zaꞌquë narniꞌi lduꞌu të parë ra shmënë Dios. 


text:
<pb/>Adë cagníꞌidiaꞌa ndëꞌë cumë ziquë ordë; sulë rac shtuaꞌa gac bëꞌa të pë bëꞌnë stubi mënë, de quë bëꞌnë rall compañi ra prubi con guëdubinú lduꞌu rall. Iurní guëluaꞌa si talë rac shtuꞌu të Dios. 


text:
Hia nanë́ të favurë nabëꞌnë Jesucristo Shlámaꞌa; nalë́ na më ricu perë guc më prubi; bësëaꞌnë më lidchi më gubeꞌe; bëdchini më lu guë́ꞌdchiliu ziquë tubi prubi parë gapë të ra cusë nalasac de verdá. 


text:
<pb/>Bëna llgabë subrë shcuendë ni; iurní quëgniaꞌa lu të lo quë narunë tucarë gunë të, purquë dizdë tubi izë guc të primërë entrë los de más shmënë Dios; bëdëꞌë të ofrendë, lë́dëdiꞌi parë gunë të cumplir sulamëntë, sino con zihani ánimo guc shtuꞌu guëdëꞌë të lëꞌë dumí. 


text:
Iurneꞌ tsaglaꞌguë të hashtë tsalú con el mizmë deseo nanapë të dizdë más antsë. Gulë bëdëꞌë según lo quë nanapë të 


text:
purquë si talë tubi nguiu rac shtuꞌu guëdë́ꞌëll tubi ofrendë, Dios rúniꞌ recibir ra ofrendë ni según lo quë nanapë nguiu. Lëꞌë më adë rnáꞌbëdiꞌiꞌ guëdëꞌë nguiu lo quë adë nápëdiꞌi nguiu. 


text:
<pb/>Asuntë ni adë rúnëdiꞌi tratë de quë obligadë na të guëdëꞌë të ofrendë nu stubi mënë adë bë gúnëdiꞌi rall 


text:
sino runë tratë de quë gunë mieti igual con saꞌ rall. Iurneꞌ napë të parë gunë të compañi ra nabënápëdiꞌi. Stubi dzë lëꞌë rall gunë rall ayudë lëꞌë të lo quë narunë faltë. Manërë ni nanú igual entrë grë mieti. 


text:
Rniꞌi Sagradas Escrituras: “El quë nabëtëá zihani cusë, adë bëáꞌnëdiꞌi subrë parë lë́ꞌiꞌ. El quë nabëtëá duꞌpsë, adë bëꞌnë fáltëdiꞌi.” Tito nu ra sáhiꞌ 


text:
Pues Tito guc de acuerdë con lo quë nagunaꞌba, nu zac lë́ꞌiꞌ nalë́ rac shtúꞌuiꞌ guënáhiꞌ lu të. Iurneꞌ tsagnáhiꞌ lëꞌë të por prupi voluntá shtë́hiꞌ. 


text:
<pb/>Juntë con Tito quëgsheꞌldë naꞌa tubi shmënë Jesús. Entrë grë ra grupë shtë shmënë Dios ruadiꞌdzë rall blac nazaꞌquë na nguiu ni. Nu nalë́ rac ruadíꞌdzëll dizaꞌquë. 


text:
Lëdë niáꞌasëdiꞌi bronquë ruadíꞌdzëll, sino ra grupë shtë shmënë Dios, gulë́ nguiu ni parë gúnëll compañi lëꞌë naꞌa lu viajë nu gúnëll compañi lëꞌë naꞌa con ofrendë nanuaꞌa naꞌa. Quëgdëꞌnë naꞌa dchiꞌni ni parë gac honrar Dadë Jesús nu parë guëluaꞌa na naꞌa dispuestë parë guëdëꞌnë naꞌa sirvë lu të. 


text:
Rac shtuꞌu naꞌa adë chu guëdchiꞌbë galquiá guëc naꞌa por manërë quëdiꞌdzë naꞌa dumí ruꞌbë nanuaꞌa naꞌa. 


text:
<pb/>Nu quëgsheꞌldë naꞌa stubi saꞌ hiaꞌa con lëꞌë raiꞌ; náhi shmënë më nu zihani vueltë bëluáꞌaiꞌ lu ra cusë durë de quë náhiꞌ tubi më zaꞌquë. Iurneꞌ másruꞌu rac shtuꞌu guënall lu të tantë confiansë nápëll con lëꞌë të. 


text:
Si talë chu guënaꞌbë diꞌdzë shcuendë naná Tito, gulë guchi de quë lë́ꞌiꞌ náhiꞌ el quë naquëhunë compañi na parë guëdëꞌnë naꞌa sirvë lu të. U si talë chu guënaꞌbë diꞌdzë shcuendë los de más bëchi la saꞌ naꞌa, gulë guchi de quë grupë shtë shmënë Dios bësheꞌldë raiꞌ lëꞌë mënë ni, nu gulë guchi de quë quëhunë raiꞌ honrar Dadë Jesucristo. 


text:
Por ni gulë bëluaꞌa de quë rac shtuꞌu të lëꞌë raiꞌ de verdá. Zni gac bëꞌa ra grupë shtë shmënë Dios de quë napë të amor shtë Jesús. Zni gapë naꞌa rsunë parë quëquitë lduꞌu naꞌa con lëꞌë të.<pb/>


text:
Adë rquíꞌnidiꞌi guëquëaꞌa lu të shcuendë dumí nabëtëá të parë ra mënë nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ 


text:
purquë nanë́a dizdë tubi izë na të dispuestë guëdëꞌë të tubi ofrendë zaꞌquë. Con galërquitë lduꞌu cagniaꞌa lu ra mënë shtë Macedonia; rniaꞌa de quë lëꞌë të, mënë shtë Acaya, na të preparadë parë gunë të compañi ra prubi. Por ejemplë shtë të casi grë rall rac shtuꞌu rall gunë rall igual. 


text:
Perë quëgsheꞌlda ra naná bëchi saꞌ hiaꞌa të parë adë guërúꞌudiꞌi cusë falsë naguniaꞌa lu ra mënë Macedonia. Rac shtuaꞌa gac të preparadë ziquë guniaꞌa lu rall, 


text:
no sea de quë cualquier de tubi më Macedonia sënáldëll na nu guëdzélëll lëꞌë të adë nádiꞌi të preparadë con ofrendë ni. Hia iurní nahin tubi shtu parë lëꞌë naꞌa purquë nadchini guniꞌi naꞌa lu rall shcuendë të. Nu gaquin tubi shtu parë mizmë lëꞌë të purquë napë naꞌa zihani confiansë gunë të cumplir lo quë nagunaꞌbë naꞌa. 


text:
Por rsunë ni, lluáꞌahia rquiꞌni guënaꞌba tubi favurë, quiblú ra bëchi sahia parë gunë rall compañi lëꞌë të parë guëtëá të ofrendë nabëꞌnë të prometer antsë. Zni lëꞌë ofrendë shtë të nahin ziquë tubi muestrë de quë de verdá rac shtuꞌu të saꞌ të, lë́dëdiꞌi gac ofrendë ni ziquë cusë narneꞌe të por la fuersë sino bëdëꞌë të voluntariamente. 


text:
<pb/>Gulë bësëagná lduꞌu të diꞌdzë rëꞌ: El quë narcabní duꞌpë bëꞌdchi, duꞌpsë cusechë rcaꞌa nguiu ni, nu el quë narcabní zihani bëꞌdchi, zac guëcáꞌall zihani cusechë. 


text:
Cadë tubi de lëꞌë hiaꞌa napë quë guëdëꞌë hiaꞌa según narniꞌi lduꞌu hiaꞌa con guëdubinú lduꞌu hiaꞌa. Adë chu guëdëꞌë ofrendë por la fuersë. Dios rac shtuꞌu el quë narquitë lduꞌu iurë rdë́ꞌëll ofrendë. 


text:
Dios napë më pudërë parë guëneꞌe më hashtë gunë subrë grë lo quë narquiꞌni të, të gapë të sufsientë parë mizmë lëꞌë të nu zac gapë të parë gunë të compañi saꞌ të con másruꞌu cusë zaꞌquë. 


text:
Sagradas Escrituras rniꞌi zndëꞌë:<pb/>Bëꞌnë më zaꞌquë compañi ra prubi con lo quë nanapë rall.<pb/>Ra obrë zaꞌquë shtë mënë ni, adë tsalúdiꞌin. 


text:
Dios rdëꞌë bëní parë el quë narcabní nu rneꞌe më nagáu mieti. Segurë gunë ldaiꞌ më lo quë nanapë të parë gaquin más nu gunë më compañi lëꞌë të, të parë gunë të zihani cusë zaꞌquë. 


text:
Zni lëꞌë të gapë të grë́tëꞌ clasë cusë nalasac parë rac guëdëꞌë të tubi ofrendë zaꞌquë. Hia iurní ra centavë nabëꞌnë të intriegu guiaꞌa naꞌa, gaquin motivë parë guëdëꞌë zihani mënë graci lu Dios 


text:
purquë por lo quë naquëgdëꞌë të caꞌa bëchi la saꞌ hiaꞌa, lëdë niáꞌasëdiꞌi quëgdëꞌë të lo quë narquiꞌni parë guëbani raiꞌ, sino también zihani mënë gunë rall alabar Dios; guëdëꞌë raiꞌ graci lu më. 


text:
Gunë rall alabar Dios purquë guëná rall cusë zaꞌquë naquëhunë të; nahin ziquë sëñi de quë de verdá rzuꞌbë diaguë të dizaꞌquë shtë Jesús. Nu zac gunë rall honrar Dios por ofrendë zaꞌquë naquëgdëꞌë të caꞌa rall nu por lo quë nacaꞌa los de más mënë. 


text:
Lëꞌë raiꞌ guënaꞌbë raiꞌ lu Dios por lëꞌë të. Gapë raiꞌ llëruꞌbë cariñi por lëꞌë të purquë guëná raiꞌ de quë Dios tsaglaꞌguë quëhúniꞌ zihani cusë zaꞌquë parë lëꞌë të. 


text:
Dushquilli Dios por lo quë nabëzëlaaꞌdchi më, tubi regalë adë chu gúnëdiꞌi gan guëniꞌi blac llëruꞌbë nahin.<pb/>


text:
Na Pablo runa ruëguë lu të con mizmë galnaduꞌu nu pacënci nanapë Cristo. Gulë bëꞌnë lo quë nacagniaꞌa. Rniꞌi mënë de quë iurë quëreldënúa lëꞌë të, adë nápëdiaꞌa valurë parë guadiꞌdza zihani cusë guëc të perë iurë zitu nanúa, iurní sí napa valurë. 


text:
Runa ruëguë lu të de quë iurë gueꞌdë guënahia lëꞌë të, adë nídiꞌi nicidá tildia lëꞌë të. Pues lu bëldá mënë, sí, napë quë gapa valurë purquë quëgdchiꞌbë rall galquiá guëc naꞌa. Rniꞌi rall quëgniꞌi naꞌa shtiꞌdzë Jesús sulamëntë mizmë manërë ziquë ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu. 


text:
Verdá na de quë quëreldë naꞌa lu guë́ꞌdchiliu rëꞌ perë adë quëgdíldidiꞌi naꞌa ziquë cualquier mënë shtë guë́ꞌdchiliu 


text:
purquë ra armë nadápaꞌa, adë nádiꞌi rahin lo quë naruntsaꞌu mënë sino na rahin fuertë; napë rahin pudërë shtë Dios parë gunin gan lu grë ra fuersë mal. 


text:
Zni quëgdëꞌnë naꞌa gan lu grë llgabë nu galquiá nardchiꞌbë mënë cuntrë Dios. Quëgdëꞌnë naꞌa gan lu cualquier cusë nadchini nu cusë narcá parë adë gunguë bë́ꞌadiꞌi mënë Dios. Grë llgabë, grë galërniꞌi lduꞌu shtë mieti naná cuntrë lëꞌë më, quëgdëꞌnë naꞌa ordenar parë guëzuꞌbë diaguë rahin shtiꞌdzë Cristo. 


text:
Nu na naꞌa dispuestë guëdëꞌnë naꞌa cashtigu grë ra mënë naná rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më. Zni guëdëꞌnë naꞌa iurë bëꞌnë të cumplir grë cusë narunë tucarë gunë të. 


text:
<pb/>Lëꞌë të quëhunë të juzguë sulë por lo quë narná të por fuërë. Si talë tubi de lëꞌë të rníꞌil nadchini nal shmënë Cristo, napë quë gac bë́ꞌal de quë también lëꞌë naꞌa na naꞌa shmënë më. 


text:
Aunquë nilë lëꞌë na rniaꞌa nadchini de quë napa derechë parë guënibë́ꞌahia lëꞌë të, adë rtúdiꞌi lua purquë lëꞌë Dadë bëneꞌe pudërë rëꞌ parë bien shtënë të parë su të más firmë lu shnezë më. Adë bëneꞌe më pudërë ni parë guëdëꞌnë naꞌa dañi parë lëꞌë të. 


text:
Ra mënë rniꞌi de quë diꞌdzë narquëaꞌa laꞌni ra cartë, nadushë nu fuertë na rahin purquë zitu nanúa parë lëꞌë të perë iurë quëreldënúa lëꞌë të, ruadiꞌdza sin pudërë; zni rniꞌi rall. Nu zac rniꞌi rall mudë naruadiꞌdza dizaꞌquë, rrúꞌudiꞌi shnezin. 


text:
Perë el quë narniꞌi zndëꞌë napë quë gac bë́ꞌall de quë lo quë narquëꞌë naꞌa laꞌni cartë dizdë zitu, guëdëꞌnë naꞌa cumplir grë puntë ni iurë guëquëreldënú naꞌa lëꞌë të. Guëdëꞌnë naꞌa lo quë narniꞌi naꞌa. 


text:
<pb/>Adë nápëdiꞌi naꞌa valurë parë guëniꞌi naꞌa na naꞌa igual con ra narniꞌi bien de mizmë lëꞌë rall; adë chu rúnëdiꞌi comparar con ra naruadiꞌdzë bien de mizmë lëꞌë rall. Lëꞌë rall quëhunë rall tubi cusë tuntë nanadë rlluíꞌidiꞌi, purquë quëhunë rall comparar mizmë lëꞌë rall con los de más mënë naná quëhunë igual. 


text:
Adë rúnëdiꞌi naꞌa nadchini, sulamëntë runë tucarë guëniꞌi naꞌa de lo quë bëdëꞌnë naꞌa, lë́dëdiꞌi por lo quë nabëꞌnë stubi mënë. Pues Dios quëgluaꞌa më lo quë narunë tucarë guëdëꞌnë naꞌa nu bëneꞌe më permisi parë beꞌdë guëniꞌi naꞌa dizaꞌquë lu të naquëreldë Corinto. 


text:
Adë quëgníꞌidiꞌi naꞌa lo quë nadë rúnëdiꞌi tucarë iurë rniꞌi naꞌa napë naꞌa derechë parë guëdëꞌë naꞌa cunseju, purquë lëꞌë naꞌa na naꞌa primërë naná biadiꞌdzë dizaꞌquë entrë lëꞌë të. Cagniꞌi naꞌa lu të purquë nadapë naꞌa derechë. 


text:
Adë runë narúꞌbëdiꞌi naꞌa por dchiꞌni nabëꞌnë stubi mënë si fuërë nahin shchiꞌni naꞌa, sino al contrari, rialdí lduꞌu naꞌa de quë iurë tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë më más, iurní guëruꞌu nezë parë guëdëꞌnë naꞌa más dchiꞌni entrë lëꞌë të hashtë regiuni más zitu tëchi ladzë të. 


text:
Pues rac shtuꞌu naꞌa guëniꞌi naꞌa dizaꞌquë entrë ra mënë naquëreldë más zitu quë lëꞌë të. Zni adë guëníꞌidiꞌi naꞌa nadchini por lo quë nabëꞌnë stubi muzë shtë Dios. 


text:
Si talë chu rac shtuꞌu guëníꞌill nadchini, pues runë tucarë guëníꞌill lo quë nabëꞌnë Dadë Jesucristo. 


text:
El quë nalasac delantë lu Dios, na el quë lëꞌë më rniꞌi nall nguiu zaꞌquë, lë́dëdiꞌi lëꞌë nguiu narniꞌi de mizmë lë́ꞌëll de quë lasáquëll.<pb/>


text:
Rac shtuaꞌa guëneꞌe të sí parë guadiꞌdza lu të ziquë tubi natuntë. Gulë bëquë́ diaguë lo quë narniaꞌa 


text:
purquë nahia ziquë tubi nahiꞌ lu saꞌll. Ndë zeꞌdë de Dios; pues na bëna comprometer lëꞌë të con Cristo. Iurneꞌ rac shtuaꞌa guna presentar lëꞌë të lu më cumë ziquë lliguënaꞌa purë naná caꞌa tubsë nguiu. 


text:
Perë ziquë bëꞌnë serpientë, bësiguë́ ma lëꞌë Eva con mañi; rdzëba, no sea de quë guëdëꞌë të sí parë guësiguë́ Satanás lëꞌë të nu guëazë guetë të shnezë Cristo, de quë adë tsaldídiꞌi lduꞌu të lëꞌë më con guëdubinú lduꞌu të. 


text:
Lëꞌë të bien quëhunë të recibir tubi naruadiꞌdzë de stubi Jesús gurënë, perë nádiꞌin shtiꞌdzë më nabiadiꞌdzë rall lu të. Bien quëhunë të recibir con guëdubinú lduꞌu të tubi enseñansë nanádiꞌi de acuerdë con lo quë nabëꞌnë të recibir antsë. Quëhunë të recibir stubi clasë dizaꞌquë nanádiꞌi de acuerdë con dizaꞌquë narniꞌi lla gac salváraꞌa. Bini tëhin antsë. 


text:
Aunquë ráquëdiꞌi parë ruadiꞌdza bien, perë rac bë́ꞌahia bien lo quë quëhuna predicar. Clarë guná të grë lo quë nabëdëꞌnë naꞌa; bien nahin. 


text:
<pb/>¿Gu bëna mal cuntrë lëꞌë të iurë biadiꞌdza dizaꞌquë shtë salvaciuni sin adë bë́ꞌnëdiaꞌa cubrë ni tubi centavë? Guca ziquë tubi nalasáquëdiꞌi të parë guc të ziquë tubi naná lasac. 


text:
Nu iurë gulezënúa lëꞌë të, gupa nicidá perë adë gunáꞌbëdiaꞌa ni tubi cusë de lëꞌë të. Ra shmënë Jesús nazeꞌdë de Macedonia, mënë ni bëneꞌe rall lo quë narunë faltë parë na. Zni bëna të parë adë gápëdiꞌi të carguë parë nicidá shtëna. Tsaglaꞌga guna mizmë manërë ni. 


text:
Nahia segurë ruadiꞌdza verdá shtë Cristo; por ni, ni tubi guëcádiꞌi famë shtë na. Grë mënë shtë Acaya guini rall de quë quëhuna predicar sin adë chu gúnëdiꞌi cubrë centavë. 


text:
¿Pëzielú ruadiꞌdza zni? ¿Pë nahin purquë adë rac shtúꞌudiaꞌa lëꞌë të? Aquëdiꞌi. Dios nanë́ më rac shtuaꞌa lëꞌë të. 


text:
<pb/>Na tsaglaꞌguë guna ziquë na manërë shtëna të parë adë rac guëníꞌidiꞌi mënë na rall muzë shtë më igual ziquë na, de quë quëhunë rall shchiꞌni Dios ziquë lëꞌë naꞌa. 


text:
Perë rac tsaldí lduꞌu hiaꞌa zni quëhunë rall purquë mizmë Satanás rluaꞌalull lu mënë ziquë tubi ianglë nanapë llni shtë Dios. 


text:
Por ni zihani vueltë ra naná bajo ordë shtë Satanás, también rluaꞌalú rall lu mënë ziquë mënë zaꞌquë. Perë grë ra mënë ni gunë rall recibir juici narunë tucarë según obrë nabëꞌnë rall. Galërzac zi shtë Pablo 


text:
<pb/>Stubi vësë rniaꞌa lu të, ni tubi de lëꞌë të adë rúnëdiꞌi të llgabë de quë nahia ziquë tubi luguë; perë si talë zni runë të llgabë, gulë bëneꞌe sí parë guadiꞌdza ziquë tubi narunë nadchini. 


text:
Adë quëgníꞌidiaꞌa ndëꞌë ziquë tubi mandadë shtë Dadë Jesucristo, sino ziquë tubi naná luguë. Pues nahia luguë si talë rniaꞌa lu të nalasaca. 


text:
Pues nanú zihani ra nalë́ runë nadchini rall parë cusë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ. Nu zac na gunë nadchinia. 


text:
Bien rdëꞌë të sí parë lëꞌë rall naná quëhunë obligar lëꞌë të parë gunë të sirvë lu rall, nu rdëꞌë të sí parë ra nardchisú lo quë nanapë të, nu rdëꞌë të sí parë narac shtuꞌu guënibëꞌa lëꞌë të, nu ruaꞌa lduꞌu të narunë desprëci lëꞌë të nu ra nargubë́ lu të. 


text:
Rtu lua guëniaꞌa lu të ndëꞌë; adë nápëdiꞌi naꞌa valurë parë guëdëꞌnë naꞌa ra cusë ni. Gulë bëꞌnë perdunë lëꞌë naꞌa. Perë grë lo quë nanapë parë gunë naruꞌbë mieti, también rac runë naruꞌba. Quëgniaꞌa ziquë tubi narac luguë. 


text:
Lëꞌë rall rniꞌi rall na rall më hebreo; nu zac na nahia më hebreo. Rniꞌi rall na rall mënë israelitë; pues nu na nahia më israelitë. Na rall llëbní Abraham; pues nu na nahia llëbní Abraham. 


text:
Rniꞌi rall na rall siervë shtë Cristo, pues lëꞌë na nahia más quë lëꞌë rall; nahia siervë shtë Cristo. Quëgniaꞌa ndëꞌë ziquë tubi narac luguë. Nalë́ bëna dchiꞌni más quë lëꞌë rall. Guanúhia galnë́ más quë lëꞌë rall. Guahia lachiguiꞌbë más quë lëꞌë rall. Nu zihani vësë mërë niatia. 


text:
Tsunë vësë bëneꞌe hiaguë rall na. Tubi vësë bëneꞌe guëꞌë rall na. Tsunë vësë në́ꞌazë barcu naná ziazúa lu nisë. Tubi vësë nanúa lu nisëduꞌu con tubi ldë tablë dzë la gueꞌlë parë bëdchinia lu guiuꞌu. 


text:
Zihani vësë gudëda ra viajë. Zugáꞌahia lu ra peligrë shtë nisë guëëꞌgu nu peligrë shtë ngubaꞌnë nu peligrë shtë ra mizmë sahia, nu zugáꞌahia lu peligrë shtë ra më zitu. Nanúa peligrë entrë ra mënë shtë ciudá nu entrë ra mënë naquëreldë fuërë shtë ciudá. Nanúa peligrë shtë nisëduꞌu nu entrë ra bëchi la sahia naná falsë ra. 


text:
Napa zihani dchiꞌni nu ra problemë; zihani vësë gudëdë gueꞌla sin adë gutë gaꞌsidiaꞌa; guzac zia lu galërldiaꞌnë nu galërbidchi. Zihani vësë nápëdiaꞌa nagauha. Guzac zia lu galnaldë nu runë faltë shaba. 


text:
<pb/>Además de grë ra cusë rëꞌ, con ra más cusë, cadë dzë rac lduaꞌa por grë ra grupë shtë shmënë Dios. 


text:
Si talë nanú sahia naná débil; runë faltë parë tsaldí ldúꞌull shtiꞌdzë më, también riá lduaꞌa. Si talë nanú shmënë Jesús naná débil, nahin ziquë na nahia débil. Si talë rsini mënë saꞌll lu duldë, rldë́a. 


text:
Si talë napë quë gunë nadchinia, pues gunë nadchinia sulamëntë purquë nalë́ runë faltë parë gaca lo quë narac shtuꞌu më. 


text:
Dios nu Shtadë Jesucristo Shlámaꞌa, rac bëꞌa më quëgniaꞌa verdá. Runë tucarë guëdëꞌë mieti labansë lu më guëdubi tiempë. 


text:
Iurë guquërelda Damasco, lëꞌë gubernadurë narunë sirvë rëy Aretas, bëshéꞌldëll ra suldadë parë gupë rall puertë shtë ciudá parë guënaꞌzi rall na nu guaꞌa rall na prësi, 


text:
perë por tubi ventanë shtë luꞌ bëldaguë ra mënë na laꞌni tubi tëpë. Zni bëna gan; bëruaꞌa guiaꞌa gubernadurë ni.<pb/>


text:
Ni tubi adë pë gúnëdiꞌi gan por guadíꞌdzëll bien de mizmë lë́ꞌëll, perë napë quë guëniaꞌa shcuendë ra visión naná gunahia nu shtiꞌdzë Dios nabëluaꞌa më lua. 


text:
Nanë́a tubi nguiu naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Cristo; guc chidá izë bëldisë Dios nguiu ni hashtë gubeꞌe más guiaꞌa. Adë rdë́ꞌëdiaꞌa cuentë si lëꞌë nguiu guáhiꞌ con cuerpë u sulamëntë espíritu shtë́hiꞌ. Dios rdëꞌë cuendë de ni. 


text:
Perë nanë́a de quë lëꞌë nguiu ni bëldisë Dios; adë rdë́ꞌëdiaꞌa cuendë si guáhiꞌ con cuerpë u sin cuerpë. Sulë Dios nanë́hiꞌ. Gua nguiu ni hashtë lugar nalë́ paraíso nu bíniꞌ diꞌdzë naná más secretë. Ni tubi chu adë nápëdiꞌi permisi guadíꞌdzëll diꞌdzë ni. 


text:
Bien rac runa nadchini por nguiu ni, perë adë gunë nadchínidiaꞌa de ra cusë ni. Sulamëntë runë nadchinia por mudë nabëna sufrir por lëꞌë Dadë. 


text:
Aunquë nilë rac shtuaꞌa guadiꞌdza bien de mizmë na, pues adë nádiꞌin tubi cusë tuntë purquë quëadiꞌdza verdá. Adë guadíꞌdzëdiaꞌa de mizmë na, no sea de quë tubi sahia gúniꞌ llgabë de quë nahia más de lo quë rna rall u lo quë narini rall de na. 


text:
<pb/>Ra cusë nagunahia, nalë́ cusë ruꞌbë nahin; por ni bëdchini tubi cusë narini laꞌni lduaꞌa ziquë tubi guitsë naná guaꞌsë lu cuerpë shtëna të parë adë gunë nadchínidiaꞌa. Nahin ziquë narunë dchiꞌni Satanás parë quinin na të adë gunë nadchínidiaꞌa demasiadë. 


text:
perë lëꞌë Dadë guniꞌi lua: “Amor shtëna quëbezënul. Pudërë shtëna rluaꞌa mejurë iurë lëꞌë mieti na ziquë tubi débil nanápëdiꞌi fuersë.” Zni runë nadchinia iurë nápëdiaꞌa fuersë të parë guëluaꞌa pudërë shtë Cristo laꞌni vidë shtëna. 


text:
Iurë nahia débil, rquitë lduaꞌa; iurë rniꞌi mënë cuntrë na, iurë rzac zia lu cusë durë, iurë rzunaldë mënë na, iurë nanú dificultá purquë nahia shmënë Cristo, rquitë lduaꞌa. Iurë nápëdiaꞌa fuersë, runë Dadë compañi na. Rac lduꞌu Pablo por ra shmënë Cristo 


text:
<pb/>Nahia ziquë tubi luguë purquë quëadiꞌdza bien de mizmë na, perë lëꞌë të bëꞌnë të obligar bë́nahin purquë lëꞌë të runë tucarë guadiꞌdzë të bien de na; pues ni tubi adë lasáquëdiꞌi más quë lëꞌë na. Ra mësë ziquë mësë ruꞌbë naná zianaldë të të́chiꞌ, adë bë́ꞌnëdiꞌi rall dchiꞌni ziquë na; nu lasáquëdiaꞌa. 


text:
Dchiꞌni nabëna con llëruꞌbë pacënci entrë lëꞌë të, quëgluaꞌa de quë nahia tubi poshtë de verdá. Nu zac ra milagrë, ra sëñi, ra cusë ruꞌbë nabëna, quëgluaꞌa de quë gudili më na ziquë tubi poshtë. 


text:
Bëna tratë lëꞌë të igual ziquë los de más shmënë Jesús naquëreldë stubi lugar. Sulë tubi cusë, adë bëcádiaꞌa ofrendë shtë të. Bëꞌnë perdunë culpë shtëna purquë bëcádiaꞌa dumí shtë të. 


text:
<pb/>Iurneꞌ quëhuna preparar parë gueldë guënahia lëꞌë të stubi. Nahin tecërë visitë shtëna, perë adë gueldë guëdchíꞌbëdiaꞌa tubi carguë guëc të purquë adë rac shtúꞌudiaꞌa dumí shtënë të sino rac shtuaꞌa gácaꞌa unidë parë shchiꞌni Jesús. Pues runë tucarë ra shtadë mieti guësëaꞌnë herenci parë ra llguëꞌnë, lë́dëdiꞌi ra llguëꞌnë guëdëꞌë rall herenci caꞌa shtadë llguëꞌnë. 


text:
Na guëdubinú lduaꞌa guna gashtë lo quë nanapa hashtë guna gashtë grë fuersë nanapa parë bien shtë të parë tsaruꞌbë të espiritualmente. ¿Ni mudë por más rac shtuaꞌa lëꞌë të, menos rac shtuꞌu të na? 


text:
<pb/>Nanú bëldá mënë entrë lëꞌë të; nanë́ rall de quë adë bë́ꞌnëdiaꞌa obligar lëꞌë të nianeꞌe të dumí cahia perë rniꞌi rall de quë con mañi bësiguëhia lëꞌë të. 


text:
Gunaꞌba lu Tito të guidë guënall lëꞌë të nu bësheꞌlda stubi bëchi la sahia con Tito. ¿Ni mudë bësiguë́ Tito lëꞌë të? ¿Pë lë́dëdiꞌi na verdá de quë lëꞌë Tito nu na bëdëꞌnë naꞌa tratë lëꞌë të mizmë manërë? Bëdëꞌnë naꞌa igual parë bien shtë të. 


text:
<pb/>Tal vez runë shgabë të de quë quëdëꞌnë naꞌa defender mizmë lëꞌë naꞌa delantë lu të. Adë nádiꞌin zni sino al contrari, quëadiꞌdzë naꞌa delantë lu Dios nu por nombre shtë Cristo. Lëꞌë të narac shtuaꞌa, grë lo quë quëgdëꞌnë naꞌa, na parë su të firmë lu shnezë Dios. 


text:
Rdzëba de quë iurë gueldë guënahia lëꞌë të, tal vez nádiꞌi të ziquë ra naná rialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios de verdá, nu adë guëdzélëdiꞌi të na ziquë rac shtuꞌu të. Rdzëba de quë lëꞌë të rdildi diꞌdzë të nu nanú dishiꞌbi entrë lëꞌë të; rzebi lduꞌu të pë shtë saꞌ të. Rldënú të saꞌ të; rniꞌi të cusë dzabë lu saꞌ të; nanú chismë ra, nu galërniꞌi guidzë saꞌ, nu runë të naruꞌbë lu saꞌl. 


text:
Rdzëba iurë guënahia lu të, Dios shtëna gunë më permitir gapa tristë laꞌni lduaꞌa por conductë shtë të. Guëtú lua iurní hashtë runa por ra naná bëꞌnë duldë antsë. Hashtë neꞌ adë bëagrídiꞌi lduꞌu rall con Dios. Tal vez guënahia de quë todavía ziaglaꞌguë rquënú saꞌ rall, de quë napë rall zihani vici, de quë quëhunë rall cumplir deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall.<pb/>


text:
Ndëꞌë na tecërë vësë naguna visitar lëꞌë të. Cualquier galquiá nardchiꞌbë të guëc saꞌ të napë quë tsu prëbë con chupë u tsunë testigu. 


text:
Bëtsëba ra mënë nabëꞌnë duldë con los de más saꞌ rall. Stubi vësë más rtsëba lëꞌë rall mientras zitu nanúa, igual ziquë bëna iurë beꞌdë guënahia lëꞌë të segundë visitë. Iurë guelda, guna cashtigu ra mënë narunë duldë sin rgáꞌadiꞌi lduaꞌa. 


text:
Guëníꞌihia fuertë lu rall purquë rac shtuꞌu të prëbë de quë quëbezënú Cristo na, de quë ruadiꞌdza por pudërë shtë më. Adë quëhúnëdiꞌi të tratë con tubi Cristo nanápëdiꞌi fuersë sino con tubi Cristo narluaꞌa pudërë shtë́hiꞌ entrë lëꞌë të. 


text:
Na verdá cuë më lu cruz cumë ziquë tubi nanápëdiꞌi fuersë, perë iurneꞌ nabani më por pudërë shtë Dios. Zni zac lëꞌë naꞌa, na naꞌa débil, perë iurneꞌ unidë na naꞌa con lëꞌë më nu por lëꞌë më nadapë naꞌa pudërë shtë Dios parë guëdëꞌnë naꞌa sirvë lu të. 


text:
<pb/>Gulë bëtëꞌdë prëbë mizmë lëꞌë të, të parë gac bëꞌa të si talë rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë më de verdá. ¿Pë adë rdë́ꞌëdiꞌil cuendë de quë Jesucristo quëbezënúhiꞌ lëꞌë të si talë rialdí lduꞌu të de verdá? 


text:
Rnaꞌba lu Dios të parë adë gúnëdiꞌi të duldë. Zni rac shtuꞌu naꞌa, lë́dëdiꞌi parë guëluaꞌa de quë nadapë naꞌa pudërë. Rnaꞌbë naꞌa lu më parë gunë të lo quë naná zaꞌquë. Adë rúnëdiꞌi importë si talë rniꞌi mieti na naꞌa falsë u rniꞌi rall na naꞌa verdá. 


text:
Por ni rquitë lduꞌu naꞌa iurë lëꞌë naꞌa na naꞌa débil perë lëꞌë të su të firmë lu shnezë më. Tsaglaꞌguë guënaꞌbë naꞌa lu Dios por lëꞌë të parë gac të firmë lu shnezë më guëdubi tiempë. 


text:
Quëquëꞌë naꞌa cartë rëꞌ antsë gueꞌdë guëná naꞌa lëꞌë të, të parë iurë lëꞌë naꞌa zia naꞌa ndë, adë rquíꞌnidiꞌi guna cashtigu lëꞌë të con derechë nanapa por Dadë Jesucristo. Pues lëꞌë pudërë nanapa por Dadë Jesús, na parë bien shtë të parë másruꞌu tsaldí lduꞌu të shtiꞌdzë më, lë́dëdiꞌi nahin parë guëdëꞌa fin lu fe shtë të. 


text:
<pb/>Iurneꞌ bëchi, rac shtuaꞌa guëruꞌu bien shchiꞌni të. Gulë bëdëꞌë sí parë gac cambi vidë shtë të hashtë na rahin completamente bien; gulë bëzuꞌbë diaguë shtiꞌdza. Gulë gac të unidë; gulë guquëreldënú të saꞌ të sin dishiꞌbi. Iurní Dios narneꞌe paz, nu Dios narunë parë gac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa, guëbezënú më lëꞌë të. 


text:
<pb/>Gulë bëꞌnë recibir bendición shtë Dadë Jesucristo nu amor shtë Dios con ayudë shtë Espíritu Santo. Gulë bëꞌnë recibir favurë shtë më. Amén.<pb/>


text:
Na Juan, nahia tubi më gushë. Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lul, nal ziquë tubi zana nagulë́ Dios. Quëquëaꞌa lul juntë con grë shínil. Nalë́ rac shtuaꞌa lëꞌë të de verdá, lëdë niáꞌasëdiꞌi na, sino zac grë lo quë nanë́ verdá shtë Dios. 


text:
Napa segurë de quë Dadë Dios nu Jesucristo, shini më nu Shlámaꞌa, gunë ldaiꞌ më guëc të, nu guëgaꞌa ldúꞌiꞌ lëꞌë të, nu guënéꞌeiꞌ parë cuedchí lduꞌu të, të gac shtuꞌu të saꞌ të de verdá. 


text:
<pb/>Nalë́ rquitë lduaꞌa. Bëdiaꞌguëlúa bëldá ra shmënë Jesús nardëá con lëꞌë të. Rianaldë rall tëchi verdá ziquë rniꞌi shtiꞌdzë Dios, ziquë gunibëꞌa Dios Shtádaꞌa guëquëréldaꞌa. 


text:
Iurneꞌ quëhuna ruëguë lul de quë gac shtuꞌu bëchi la saꞌ hiaꞌa. Diꞌdzë rëꞌ nádiꞌin mandamientë cubi sino lo mizmë nabëdë́ꞌnaꞌa recibir dizdë dzë nagualdí lduꞌu hiaꞌa shtiꞌdzë Jesús. 


text:
Si talë rac shtuꞌu hiaꞌa Dios, guëdë́ꞌnaꞌa cumplir voluntá shtë më. Mandamientë shtë më rniꞌi: Gulë gac shtuꞌu saꞌ të. Hia bini të diꞌdzë ni dizdë bëꞌnë të recibir dizaꞌquë shtë më. Ra narsiguë́ mënë 


text:
<pb/>Zihani mënë narguguë́ ra sáhiꞌ, nanú rall guë́ꞌdchiliu. Adë rluáꞌadiꞌi rall de quë Jesucristo bëdchini lu guë́ꞌdchiliu con cuerpë shtë nguiu. El quë narluaꞌa bishi ni, rguguëll mënë nu quëhúnëll cuntrë Cristo. 


text:
Gulë gapë cuidadë mizmë lëꞌë të parë adë guënítidiꞌi të ni zuduꞌpë partë shtë premi naguëneꞌe Dios, sino gaquin completë iurë guëdchini më stubi. 


text:
<pb/>Cualquier nabësaꞌnë shnezë Dios parë stubi enseñansë, nu adë rianáldëdiꞌill tëchi enseñansë shtë Cristo, nápëdiꞌill Dios ziquë Shtádëll. Perë el quë narianaldë tëchi enseñansë shtë Cristo, nápëll Dios ziquë Shtádëll nu nápëll shini më ziquë Shlámëll. 


text:
Si talë tubi mënë zeꞌdë guëluáꞌall lëꞌë të perë adë nuáꞌadiꞌill enseñansë de quë Cristo na shini Dios, lëꞌë të adë rnáꞌbëdiꞌi të lu Dios ni tubi bendición parë nguiu ni 


text:
purquë grë́tëꞌ narunë compañi ra mësë falsë, nápëll partë con ra cusë mal shtënë mësë falsë. Rialú cartë rëꞌ 


text:
<pb/>Napa zihani cusë parë guëquëaꞌa lu të, perë rac shtúꞌudiaꞌa guëquëaꞌa diꞌdzë ni lu guichi iurneꞌ purquë quëbeza de quë tsagnahia lëꞌë të lueguë. Iurní guëniaꞌa lu të, të parë guëquitë lduꞌu hiaꞌa de verdá. 


text:
<pb/>Ra shini béldël naquëreldë ndëꞌë, ra nagulë́ Dios, rsheꞌldë raiꞌ saludë parë lëꞌë të. Amén.<pb/>


text:
Na Simón Pedro, nahia tubi muzë nu poshtë shtë Jesucristo. Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lu të narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios. Por tubi favurë shtë Dios naná justë nu por Jesucristo, Salvador shtë hiaꞌa, bëꞌnë të recibir mizmë fe nadapë naꞌa. Chulë quëreldë të por shtiꞌdzë më igual ziquë lëꞌë naꞌa. 


text:
Gulë bëꞌnë recibir zihani favurë shtë Dios nu gulë cuedchí lduꞌu të mientras tsaglaꞌguë runguë bëꞌa të lëꞌë Dadë Dios nu Jesús Shlámaꞌa. Ra shmënë Jesús verdadërë 


text:
<pb/>Bëneꞌe Dios grë́tëꞌ bendición parë gápaꞌa tubi vidë zaꞌquë delantë lu më, tubi vidë naná de acuerdë con voluntá shtë më. Nadápaꞌa bendición ni purquë runguë bëꞌa hiaꞌa el quë nagulë́ lëꞌë hiaꞌa según pudërë nu milagrë ruꞌbë shtë më. 


text:
Por tubi favurë shtë më, bëneꞌe më dizaꞌquë nalasac. Bëꞌnë më prometer zihani cusë ruꞌbë. Por mizmë diꞌdzë ni nadápaꞌa vidë shtë Dios. Guc salváraꞌa. Hia adë quëreldënúdiꞌiaꞌa cusë mal ziquë deseo mal nananú laꞌni lduꞌu mieti por galërzebi lduꞌu mënë. 


text:
Napë të bendición nabëꞌnë më prometer, rialdí lduꞌu të shtiꞌdzë më; iurní runë tucarë guëquëreldë të ziquë gubani Jesús, lu buen conductë gulë gac mënë nasini guë́quiꞌ. 


text:
Despuësë de ni, adë rdë́ꞌëdiꞌil sí parë deseo mal nananú laꞌni ldúꞌul. Hia despuësë de ni, gulë gac më pacënci; lu pacënci gulë gapë rëspëti parë Dios, 


text:
Nu lu rëspëti parë Dios, gulë gapë cariñi parë ra shmënë Jesús nu gulë gapë llëruꞌbë amor parë grë mënë, hashtë ra narná tushë lul. Grë ndëꞌë gulë bëꞌnë cumplir con guëdubinú ldúꞌul. 


text:
<pb/>Si talë tsaglaꞌguë guëquëreldë të de acuerdë con cunseju rëꞌ, hiadë gáquëdiꞌi të nabëchi sino másruꞌu gunë të cumplir shchiꞌni Dios. Másruꞌu gápël tubi vidë zaꞌquë ziquë tubi hiaguë nardëꞌë zihani nashi. Iurní guëná mënë másruꞌu runguë bëꞌa të Jesucristo Shlámaꞌa. 


text:
Perë el quë nadë rianáldëdiꞌi tëchi ra cusë rëꞌ, adë riasë́diꞌill. Nall ziquë ciegu. Bëaꞌldë ldúꞌull de quë bëzunë́ më almë shtë́nëll de grë duldë nabë́ꞌnëll antsë. 


text:
Por ni rniaꞌa lu të, bëchi, gulë bëꞌnë segurë de quë Dios gulë́ më lë́ꞌël, de quë gunaꞌbë më lë́ꞌël parë gáquël shmënë më. El quë narunë cumplir ra cusë naguniaꞌa laꞌni cartë rëꞌ, jamás adë gáquëll bajo ordë shtë duldë 


text:
nu tsutëll con lëgrë catë rnibëꞌa Dios ziquë Rëy parë siemprë. Jesucristo Shlámaꞌa gúniꞌ recibir lë́ꞌël parë cuezënul lë́ꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Por ni tsaglaꞌguë rniaꞌa lu të grë cusë rëꞌ aunquë hia nanë́ të, nu na të firmë lu verdá nanapë të. 


text:
Lluáꞌahia nazaꞌquë guënehia cunsëju parë lëꞌë të mientras nabania të parë adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu të enseñansë rëꞌ. 


text:
Por ni gapa cuidadë të parë rac guëagná lduꞌu të enseñansë rëꞌ cualquier iurë despuësë gatia. Pedro gunáhiꞌ pudërë shtë Cristo 


text:
<pb/>Adë guanáldëdiꞌi naꞌa tëchi ra cuendë narniꞌi mënë sulë por llgabë nadë rlluíꞌidiꞌi shtë rall. Bëluaꞌa naꞌa verdá lu të lla bëdchini Jesucristo con pudërë. Na naꞌa testigu napë më pudërë parë guënibëꞌa më ziquë rëy. Con prupi slu naꞌa guná naꞌa pudërë nu llni shtë më. 


text:
Guná naꞌa iurë lëꞌë Dios Shtádaꞌa bëdëꞌë më hunurë nu pudërë parë shini më Jesús, nu bëdchini tubi bë dizdë gubeꞌe catë rabtsëꞌë llni. Ni tubi nápëdiꞌi diꞌdzë parë guëníꞌill lla na lugar ni. Lëꞌë bë guniꞌi: “Ndëꞌë na shinia narac shtuaꞌa; nalë́ rquitë lduaꞌa lë́ꞌiꞌ”. 


text:
Lëꞌë naꞌa bini naꞌa bë nabëdchini dizdë gubeꞌe purquë dzulezënú naꞌa lëꞌë Jesús guëc dani catë Dios santu biadíꞌdziꞌ. 


text:
<pb/>Perë ra diꞌdzë nabëquëꞌë muzë shtë Dios guahietë parë lëꞌë hiaꞌa, más segurë nahin quë testimonio shtëna; nu quëhunë të bien si talë rdëꞌë të cuendë lo quë narniꞌi diꞌdzë ni ziquë rdëꞌë të cuendë tubi llni narzianí lu nacahi. Gulë bëdëꞌë cuendë hashtë rdzë guëdchini, hashtë guëdchini llni shtë më nu tsasë́ të ra diꞌdzë rëꞌ. 


text:
Primërë gulë bëdëꞌë cuendë de quë grë ra diꞌdzë naná bëquëꞌë muzë shtë Dios, escritë nahin laꞌni Sagradas Escrituras, perë ni tubi chu tsasë́ pë runë cuntienë diꞌdzë ni, sulë por Espíritu Santo tsasël pë runë cuntienin, lë́dëdiꞌi por llni nanápël. 


text:
Purquë ni tubi muzë shtë Dios biadíꞌdzëdiꞌiꞌ shtiꞌdzë Dios por mizmë voluntá shtë muzë ni, sino biadíꞌdziꞌ por pudërë shtë Epíritu Santo naná quëgsë́ lëꞌë raiꞌ.<pb/>


text:
Guahietë nanú profetë bishi ladi ra mënë israelitë. Zni zac guëdchini ra mësë falsë entrë lëꞌë të. Guëluaꞌa rall llgaꞌchi enseñansë falsë nardëꞌë fin parë fe shtë mënë, hashtë gunë rall negar Jesús, de quë gútiꞌ parë gac salváraꞌa. Zni cagnaꞌbë rall cashtigu guëc rall; nasesë gac condenar rall. 


text:
Rzebi lduꞌu rall dumí; quëgsiguë́ rall lëꞌë të con enseñansë falsë, sulë parë guëdëꞌë të dumí caꞌa rall. Dizdë tiempë guahietë guniꞌi më gac cashtigu rall, gac condenar rall; nasesë guëdchini juici shtë Dios guëc rall. 


text:
<pb/>Dios adë bë́ꞌnëdiꞌi perdunë ra ianglë nabëꞌnë duldë guahietë sino quë bëtiaꞌa më lëꞌë raiꞌ laꞌni gabildi. Bësëꞌau lëꞌë raiꞌ lu nacahi parë cuezë raiꞌ dzë shtë juici. 


text:
Nu zac bë́ꞌnëdiꞌi Dios perdunë guë́ꞌdchiliu tiempë shtë Noé, sino quë bësheꞌldë më tubi juici shtë nisë subrë guëc ra mënë mal; perë bëꞌnë më salvar Noé con gadchi shfamíliꞌ. Noé gúquiꞌ muzë shtë Dios naguadiꞌdzë shtiꞌdzë më lu ra mënë. 


text:
Nu Dios bë́ꞌniꞌ condenar; bëzalú më ra guëꞌdchi Sodoma nu Gomorra. Bësheꞌldë më guiꞌi hashtë bëac dë ra guëꞌdchi të parë grë ra mënë mal nazeꞌdë despuësë, guëná rall nu guëdëꞌë rall cuendë nadzëꞌbë na juici shtë Dios. 


text:
Perë bëꞌnë më salvar Lot, tubi nguiu zaꞌquë nu nalë́ riashac ldúꞌiꞌ iurë gunáhiꞌ vidë dzabë shtë mënë mal. 


text:
Lot nguiu zaꞌquë lu Dios, guquëréldëll entrë ra mënë mal; nalë́ guá ldúꞌull iurë gunáhiꞌ maldá nabëꞌnë mënë. Bíniꞌ pë guniꞌi rall lu saꞌ rall. Dzë la gueꞌlë guzac zi ldúꞌiꞌ purquë guquëreldë mënë sin ni tubi rëglë. 


text:
Dadë Dios nápiꞌ pudërë të gapë më ra mënë zaꞌquë lu grë cusë mal të ldáguëdiꞌi mënë lu duldë; nu napë më pudërë cutsaꞌu më mënë mal parë tsa rall lu cashtigu shtë juici. 


text:
<pb/>Gunë Dios cashtigu grë mënë mal, ra narianaldë tëchi deseo mal, cumë ziquë ra naquëreldë ziquë mbecu, nu gunë më cashtigu grë ra nanë́diꞌi guëzuꞌbë diaguë shtiꞌdzë el quë narnibëꞌa. Mënë ni fier na rall nu adë rdzë́bëdiꞌi rall lu Dios; rniꞌi rall cuntrë el quë nanapë más pudërë quë lëꞌë rall. 


text:
Perë ra ianglë nanapë más fuersë nu pudërë quë ra nguiu ni, adë nápëdiꞌi raiꞌ valurë guëdchiꞌbë raiꞌ demandë cuntrë ra narnibëꞌa. Napë ra ianglë rëspëti lu Dios. 


text:
<pb/>Ra hiumbrë rëꞌ na rall ziquë ra më nardë́ꞌëdiꞌi cuendë. Quëhunë rall cumplir mal deseo nananú laꞌni lduꞌu rall. Destinadë na rall parë galguti. Mënë ni runë rall burnë ra cusë nadë riasë́diꞌi rall, perë guëniti rall con grë mal deseo nanapë rall. 


text:
Gunë rall sufrir mizmë manërë cumë bëꞌnë mënë sufrir por causë shtë rall. Rquitë lduꞌu rall grë ra dzë tsaglaꞌguë rall tëchi cusë mal. Na rall ziquë manchë fier lu lari; rquitë lduꞌu rall por deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall. Rsiguë́ rall mënë mientras raunú rall lëꞌë të lidchi të. 


text:
<pb/>Rzebi lduꞌu rall ra naꞌa mal; adë rdzáguëdiꞌi rall quëhunë rall duldë. Rsiguë́ rall ra nanádiꞌi firmë lu shnezë Dios con bishi. Bëꞌnë rall gan zihani dumí tantë rzebi lduꞌu rall dumí. Na condenadë rall. 


text:
Bëniti rall purquë bëruꞌu rall nezë zaꞌquë shtë Dios. Guaglaꞌguë rall mizmë duldë nabëꞌnë Balaam, shini Beor. Balaam guc shtúꞌull gúnëll gan dumí por maldá. 


text:
Perë tubi burrë guꞌpë, guniꞌi ma guëc Balaam por duldë naquëhunë Balaam. Guniꞌi ma ziquë rniꞌi tubi mënë nu bëdëꞌë ma fin galëtuntë shtë profetë ni. 


text:
<pb/>Ra nguiu rëꞌ na rall ziquë tubi guërzú nanápëdiꞌi nisë, nu ziquë shcahi naruaꞌa mbë. Na condenadë rall parë tsa rall lu más nacahi catë guëquëreldë rall parë siemprë. 


text:
Rniꞌi nadchini rall. Con diꞌdzë nadë rlluíꞌidiꞌi rsini rall saꞌ rall lu duldë. Rniꞌi rall napë mieti permisi gunë mieti duldë; zni rsiguë́ rall mënë nanapë duꞌpë tiempë dizdë bëruꞌu rall lu enseñansë falsë. 


text:
Quëhunë rall prometer libertá por enseñansë shtë rall, perë mizmë lëꞌë rall na rall bajo ordë shtë mëdzabë purquë cadë nguiu na ziquë esclavë shtë cusë narnibëꞌa lëꞌë nguiu. 


text:
Parë ra mënë nabënguë bëꞌa Dadë Jesús; hia bëruꞌu rall nezë mal catë rzë mënë shtë guë́ꞌdchiliu, si talë guëabrí nguiu lu cusë mal; si talë guëazë guetë nguiu nezë shtë Jesucristo Salvador shtë hiaꞌa, fin shtë nguiu ni na peor quë antsë. 


text:
Mejurë parë nguiu ni adë nianë́diꞌill nezë zaꞌquë shtë Dios quë despuësë tsutëll nezë ni, adë tsagláꞌguëdiꞌill tëchi mandadë nabëdë́ꞌnaꞌa recibir de Dios santu. 


text:
Nahin ziquë narniꞌi tubi dichë; verdá na diꞌdzë ni: “Lëꞌë mbecu bëabrí dchibë shtë ma lduꞌu ma; nu lëꞌë guchi nagualú guzë, bëabrí guaguezë ma laꞌni benë stubi”.<pb/>


text:
Lëꞌë të narac shtuaꞌa, ndëꞌë na segundë vësë quëquëaꞌa lu të. Guërupë cartë guniaꞌa lu të cusë de quë hia nanë́ të. Rac shtuaꞌa adë guëáꞌldëdiꞌi lduꞌu të ra enseñansë sino gapë tëhin laꞌni lduꞌu të. 


text:
Gulë bësëagná lduꞌu të ra diꞌdzë naguniꞌi ra muzë santu shtë Dios guahietë, nu gulë bësëagná lduꞌu të mandamientë shtë Dadë Jesucristo, Salvador shtë hiaꞌa. Gulë bësëagná lduꞌu të diꞌdzë shtënë më naguniꞌi naꞌa lu të. Na naꞌa poshtë shtë më. 


text:
<pb/>Primërë puntë nanë́ hiaꞌa de quë laꞌni lúltimë dzë guëdchini mënë nagunë burnë ra cusë sagradë; guëbani rall según deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Guënaꞌbë diꞌdzë rall: “¿Pë fin napë promësë shtë Cristo de quë guëabrí më stubi? purquë dizdë guti ra shtadë guëlú hiaꞌa, grë cusë riaglaꞌguë igual cumë dizdë bëcueꞌshtë́ Dios guë́ꞌdchiliu”. 


text:
Adë rac shtúꞌudiꞌi rall gac bëꞌa rall de quë nanú gubeꞌe nu guë́ꞌdchiliu dizdë tiempë guahietë. Bëntsaꞌu mëhin por shtiꞌdzë më, nu por mandadë shtë më gulú më guë́ꞌdchiliu laꞌni nisë nu nanú nisë alrededurë guiuꞌu. 


text:
Perë gubeꞌe nu guë́ꞌdchiliu nananú iurneꞌ, na destinadë parë cashtigu shtë guiꞌi por mizmë mandadë shtë Dios. Lëꞌë guiꞌi guëzaꞌi guë́ꞌdchiliu dzë shtë juici. Guëzaꞌin con grë ra mënë mal. Tsalú grë́tëꞌ rall. 


text:
<pb/>Bëchi narac shtuaꞌa, adë rëáꞌldëdiꞌi lduꞌu të de quë parë Dadë Dios tubi dzë na ziquë tubi mili izë, nu tubi mili izë na ziquë tubi dzë. 


text:
Dadë Dios quëac ldë́ꞌëdiꞌi parë gúniꞌ cumplir shtiꞌdzë më ziquë runë llgabë bëldá mënë, sino quë Dios napë më pacënci parë lëꞌë hiaꞌa. Adë rac shtúꞌudiꞌi më tsagnítiaꞌa, ni tubi de lëꞌë hiaꞌa, sino rac shtuꞌu më grë ra nguiu guëabrí lduꞌu rall con lëꞌë më nu gunë nadzëꞌë rall mudë nanabani rall. 


text:
<pb/>Dzë naguëabrí Dadë Jesús, guëdchíniꞌ ziquë rdchini tubi ngubaꞌnë gueꞌlë, iurë adë nádiꞌil segúrël. Iurní lëꞌë gubeꞌe tsalú con tubi ruidë dushë. Grë́tëꞌ ra cusë narná hiaꞌa lu gubeꞌe tsalú rahin con guiꞌi, nu guë́ꞌdchiliu tsequi lu guiꞌi con grë lo quë nananú luhin. 


text:
<pb/>Nanë́ të grë́tëꞌ ndëꞌë napë quë gac cumplir; tsaluhin; por ni rquiꞌni gac të më santu, mënë naquëhunë cumplir shtiꞌdzë më. 


text:
Mientras cuezë të dzë naguëdchini më stubi, gulë bëꞌnë cumplir voluntá shtë Dios të guëdchini më lueguë. Dzë ni gubeꞌe tsalú; tsaluhin con guiꞌi juntë con cusë nananú lu gubeꞌe tsequi; gac cambin lu beꞌlë. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa dzulézaꞌa gubeꞌe cubi nu tubi guë́ꞌdchiliu cubi naná bëꞌnë Dios prometer dizdë antsë. Lugar ni guëquëréldaꞌa; ndë nanú purë cusë zaꞌquë; grëhin gac justë. 


text:
<pb/>Por ni lëꞌë të narac shtuaꞌa, mientras quëbezë të grë ra cusë rëꞌ, gulë gapë mizmë lëꞌë të parë guëdzelë më lëꞌë të sin ni tubi faltë, sin ni tubi cusë mal. 


text:
Gulë bëdëꞌë cuendë de quë pacënci nanapë Shlámaꞌa, runin parë gac salvar mënë. Zni también bëquëꞌë Pablo, bë́chaꞌa, el quë narac shtuꞌu hiaꞌa lë́ꞌiꞌ. Bëquë́ꞌëiꞌ mizmë diꞌdzë ni lu të según llni nabëdëꞌë Dios guë́quiꞌ. 


text:
Laꞌni grë ra cartë nabëquëꞌë Pablo, nanú partë naganë parë riasë́ hiaꞌa. Nanú mënë nadë rac bë́ꞌadiꞌi nu adë nádiꞌi rall firmë lu shnezë ra Sagradas Escrituras. Caglú rall guëc shtiꞌdzë Dios. Zni rluaꞌa rall grë ra Sagradas Escrituras. Tsalú rall por lo quë naquëhunë rall. 


text:
<pb/>Por ni lëꞌë të narac shtuaꞌa, hia quë nanë́ të grë ra cusë rëꞌ, gulë gupë mizmë lëꞌë të. Adë tsaldídiꞌi lduꞌu të bishi shtë mënë nadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë Dios; adë rdë́ꞌëdiꞌi të sí tsanaldë të tëchi rall nu guëazë guetë të shnezë Dios. 


text:
Mejurë gulë bësëꞌdë diꞌdzë shtë Dadë Jesucristo Salvador shtë hiaꞌa, nu gulë bëꞌnë recibir más favurë shtë më. Cha guëdë́ꞌnaꞌa alabar lëꞌë më iurneꞌ nu parë siemprë. Amén.<pb/>


text:
Na Pablo con ra saꞌ hiaꞌa, Silvano nu Timoteo, rquëaꞌa cartë rëꞌ lu grupë nacanaldë tëchi dizaꞌquë shtë Jesús, ra naquëreldë guëꞌdchi Tesalónica. Dios Shtádaꞌa con Dadë Jesucristo gudili më lëꞌë të parë gac të shmënë më. 


text:
Rnaꞌbë naꞌa lu Dios Padre nu lu Dadë Jesucristo gunë më llëruꞌbë favurë parë lëꞌë të. Cuedchí lduꞌu të nu guëneꞌe më grë cusë zaꞌquë parë lëꞌë të. Gunë Dios juzguë lëꞌë ra narunë duldë 


text:
<pb/>Rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, de quë siemprë rnaꞌbë naꞌa lu Dios nu rdëꞌë naꞌa graci lu Dios por lëꞌë të. Rdëꞌë naꞌa graci lu më purquë ziaruꞌbë cariñi nanapë të con saꞌ të nu dzë con dzë tsaldíruꞌu lduꞌu të dizaꞌquë shtë Dadë Jesucristo. 


text:
Por ni rbedchí lduꞌu naꞌa con lëꞌë të nu cagniꞌi naꞌa lu ra grupë shtë shmënë Dios lla mudë biaꞌa lduꞌu të lu ra nazunaldë lëꞌë të. Cagniꞌi naꞌa lu rall de quë su të firmë lu shnezë Dios masiá rzunaldë mënë lëꞌë të. Tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu të de quë nazaꞌquë na Dios, masiá quëhunë ra mënë cuntrë lëꞌë të. 


text:
Por grë cusë durë narunë mënë cuntrë lëꞌë të, rdëꞌë naꞌa cuendë de quë cagluaꞌa Dadë Dios runë tucarë tsutë́ të lugar catë rnibëꞌa më. Iurë rzunaldë mënë lëꞌë të, nahin tubi sëñi de quë justë na Dios nu gunë më juzguë grë mënë. 


text:
perë cuedchí lduꞌu hiaꞌa dzë guëdchini Dadë Jesús de gubeꞌe. Guëdchini më con ianglë pudërusë shtë më 


text:
nu con beꞌlë narruꞌu lu guiꞌi dushë. Guëdchini më parë guëdëꞌë më cashtigu lëꞌë ra nanadë guënë́diꞌi Dios nu guësheꞌldë më cashtigu guëc ra narzuꞌbë diáguëdiꞌi dizaꞌquë shtë Dadë Jesús. 


text:
Guëzac zi më lëꞌë rall laꞌni gabildi catë nídiꞌi fin. Guënitilú rall lu Dadë Jesús. Guënitilú rall catë rnibëꞌa Dios, catë nanú pudërë nu llni shtë më. 


text:
Gac ra cusë ni dzë guëdchini Dadë Jesús. Gunë më recibir hunurë shtë mënë nabëzunë́ Dios almë shtë raiꞌ. Grë ra nabëzuꞌbë diaguë diꞌdzë shtë më, gunë rall alabar lëꞌë më iurní. Guëniꞌi rall nabënë na më. Nu lëꞌë të dzë ni, zugaꞌa të ngaꞌli purquë gualdí lduꞌu të dizaꞌquë naguniꞌi naꞌa lu të. 


text:
<pb/>Por ni siemprë cagnaꞌbë naꞌa lu Dios por lëꞌë të de quë tsaglaꞌguë gunë më cambi mudë nanabani të parë gunë tucarë cusë zaꞌquë ziquë shmënë Dios. Pues gunaꞌbë Dios lëꞌë të parë gac të shmënë më. Cagnaꞌbë naꞌa lu më gunë më cumplir ra cusë narac shtuꞌu të gunë më. Con pudërë shtë më gunë të cumplir dchiꞌni shtë më naguzublú të purquë rialdí lduꞌu të lëꞌë më. 


text:
Zni gunë të alabar lëꞌë Dadë Jesús ziquë runë tucarë. Mizmë tiempë guëluaꞌa më lëꞌë të lu Dios de quë na të më zaꞌquë. Zni gaquin niétiquë purquë Dios nu Dadë Jesucristo rac shtuꞌu më lëꞌë të nu quëhunë më llëruꞌbë favurë parë lëꞌë të.<pb/>


text:
Iurneꞌ rquëaꞌa lu të shcuendë guc guëdchini Dadë Jesucristo de gubeꞌe parë guëtëá më lëꞌë hiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu nu guëquëréldaꞌa con lëꞌë më. 


text:
Quëhuna ruëguë lu të, bëchi la saꞌ hiaꞌa, adë rac ldúꞌudiꞌi të nu adë rdzë́bëdiꞌi lduꞌu të de quë hia bëdchini Dadë Jesús, masiá rniꞌi ra mënë nahin verdá u rniꞌi rall nahin tubi diꞌdzë naguniꞌi Espíritu Santo lu rall. Talë rniꞌi rall de quë bëꞌnë rall recibir tubi cartë nabësheꞌldë naꞌa narniꞌi zni, adë tsaldídiꞌi lduꞌu të shtiꞌdzë rall. 


text:
Adë guësáꞌnëdiꞌi të guësiguë́ ra mënë lëꞌë të purquë antsë guëdchini më, tsunë cusë gac cumplir. Tiempë ni zihani mënë guësaꞌnë rall ldaiꞌ shtë Dios nu gunë rall cuntrë lëꞌë më. Tiempë ni guëdchini tubi nguiu nagadzë́ grë clasë duldë laꞌni ldúꞌull, adë ni fin shtë́nëll. 


text:
Gúnëll cuntrë ra dios shtë mënë nu sull lu grë clasë cultë catë runë mënë adorar Dios de verdá. Guëshepi guiáꞌall mizmë lë́ꞌëll nu tsutëll catë runë tucarë cuezë Dios nu guëníꞌill mizmë lë́ꞌëll na Dios. 


text:
Nanë́ të pë cusë rzu lu nguiu nagadzë́ grë clasë duldë laꞌni ldúꞌull, perë adë guëluaꞌalull lu ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu hashtë tiempë nagunë Dios disponer. 


text:
Iurní nguiu nagadzë́ duldë laꞌni ldúꞌull guëluaꞌalull lu ra mënë lu guë́ꞌdchiliu, perë Dadë Jesús con tubi diꞌdzë naguëniꞌi më, quini më lë́ꞌëll. Guënitilú më lë́ꞌëll iurë guëdchini më con pudërë shtë më. 


text:
Lëꞌë nguiu mal ni guëdchínill con pudërë shtë Satanás parë gúnëll zihani milagrë nu cusë naláꞌadiꞌi guëná mënë. 


text:
Con zihani bishi guësiguëll lëꞌë mënë nanadë rialdídiꞌi lduꞌi dizaꞌquë. Guëniti rall purquë adë në́diꞌi rall tsaldí lduꞌu rall dizaꞌquë parë gac salvar rall. 


text:
Al fin grë ra nanadë gualdídiꞌi lduꞌu dizaꞌquë, ra nanapë gustë quëhunë duldë, gac condenar rall. Adë nídiꞌi fin parë lëꞌë rall. Dizdë principi gudili Dios lëꞌë të 


text:
<pb/>Perë rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, de quë siemprë rnaꞌbë naꞌa lu Dios; rdëꞌë naꞌa graci lu Dios por lëꞌë të purquë Dadë Jesús rac shtúꞌuiꞌ lëꞌë të nu dizdë principi gulë́ Dios lëꞌë të. Na të shini më por pudërë shtë Espíritu Santo purquë gualdí lduꞌu të dizaꞌquë. 


text:
Nu napë të shtiꞌdzë më naguniꞌi naꞌa lu të parë tsutë́ të lugar catë rluaꞌa pudërë nu llni shtë Dadë Jesucristo. Parë ni gunaꞌbë Dios lëꞌë të. 


text:
<pb/>Por ni gulë tsaglaꞌguë firmë lu shnezë Dios nu gulë bëagná lduꞌu të grë ra enseñansë naguniꞌi naꞌa lu të nu gulë bëagná lduꞌu të ra enseñansë nabëquëꞌë naꞌa laꞌni cartë rëꞌ. 


text:
Dios Padre Shtádaꞌa con Dadë Jesucristo, nalë́ rac shtuꞌu më lëꞌë hiaꞌa nu bëneꞌe më llëruꞌbë favurë parë lëꞌë hiaꞌa. Quëhunë më compañi lëꞌë hiaꞌa parë tsaldí lduꞌu hiaꞌa más nu parë gac bëꞌa hiaꞌa de quë bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa lu cashtigu shtë më. 


text:
Rnaꞌbë naꞌa lu më de quë gunë më compañi lëꞌë të parë gapë të valurë nu fuersë parë gunë të shchiꞌni më nu guëniꞌi të shtiꞌdzë më lu ra mënë.<pb/>


text:
Stubi cusë rniaꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, gulë gunaꞌbë lu Dios por lëꞌë naꞌa parë más nasesë guërëꞌtsë dizaꞌquë shtë Dadë Jesús lu ra më shtë guë́ꞌdchiliu. Gulë gunaꞌbë lu Dios de quë gunë rall recibirin con gustë nu de quë tsaldí lduꞌu rall dizaꞌquë, igual cumë ziquë bëꞌnë të recibirin. 


text:
Gulë gunaꞌbë lu Dios de quë gunë më librar lëꞌë naꞌa guiaꞌa nguiu mal nu ra narunë cuntrë shchiꞌni Dios. Pues lëdë grë́diꞌi mënë rialdí lduꞌu rall dizaꞌquë narniꞌi naꞌa 


text:
perë nabënë na Dadë Jesús nu gunë më lo quë naguniꞌi më. Guldí më gunë më compañi lëꞌë të parë gac të firmë lu shnezë më nu lëꞌë më quëhapë më lëꞌë të lu pudërë shtë mëdzabë. 


text:
Napë naꞌa confiansë lëꞌë të purquë na të shmënë më, de quë quëhunë të ra cusë narnibëꞌa naꞌa gunë të. Nu tsaglaꞌguë guëzuꞌbë diaguë të grë cusë ni. 


text:
Rnaꞌbë naꞌa lu Dios gac bëꞌa të de quë rac shtuꞌu më lëꞌë të. Rnaꞌbë naꞌa gunë më compañi lëꞌë të parë gapë të más pacënci masiá guëldënú mënë lëꞌë të. Runë tucarë grë mieti gunë rall dchiꞌni 


text:
<pb/>Rnibëꞌa naꞌa lu të bëchi la saꞌ hiaꞌa, purquë na naꞌa muzë shtë Dadë Jesucristo de quë adë gunë të igual naquëhunë ra saꞌ të nanadë rac shtúꞌudiꞌi gunë dchiꞌni. Nabëchi rall nu adë rúnëdiꞌi rall rëspëti enseñansë naguniꞌi naꞌa lu rall. 


text:
Bien nanë́ të de quë runë tucarë grë të gunë të dchiꞌni igual ziquë bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni dzë guquëreldë naꞌa con lëꞌë të. 


text:
Gudilli naꞌa por grë cumidë nagudáu naꞌa. Dzë la gueꞌlë bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni hashtë bëdzaguë naꞌa parë adë ni tubi de lëꞌë të adë guáꞌadiꞌi të nicidá shtënë naꞌa. 


text:
Bëdëꞌnë naꞌa dchiꞌni parë bëluaꞌa naꞌa lëꞌë të de quë nabënë na gunë mieti dchiꞌni. Beꞌrquë niadchini naꞌa lidchi të niadáu naꞌa sin quë adë niadíllidiꞌi naꞌa lu të purquë bëdapë naꞌa derechë parë niadëꞌnë naꞌa ni. 


text:
Perë dzë gulezënú naꞌa lëꞌë të, guniꞌi naꞌa lu të de quë saꞌ të nanadë rac shtúꞌudiꞌi gunë dchiꞌni adë guëdëꞌë të pë gaull. 


text:
Pues rniꞌi mënë lu naꞌa de quë bëldá saꞌ të adë quëhúnëdiꞌi rall dchiꞌni. Runë rall cupar lëꞌë rall lu cusë nanadë rlluíꞌidiꞌi. Riutë́ rall laꞌni ra cusë naquëhunë mënë. 


text:
Ziquë muzë shtë Dadë Jesús, rnibëꞌa naꞌa nu rniꞌinú naꞌa lu të, runë tucarë gunë ra nguiu ni shchiꞌni rall parë gau rall. Adë tsutë́diꞌi rall lidchi saꞌ rall parë quili rall pë gau rall. 


text:
Talë nanú tubi nguiu ladi të nanadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi diꞌdzë rëꞌ nacagsheꞌldë naꞌa iurneꞌ, gulë guná chull. Adë guëtsáꞌguëdiꞌi të lë́ꞌëll parë guëtú lull. 


text:
Gulë guc shtuꞌu lë́ꞌëll nu gulë guniꞌinú lë́ꞌëll ziquë bëchi saꞌ të, lë́dëdiꞌi ziquë tubi enemigu shtë të. Ndëꞌë gualú cartë shtë Pablo con tubi saludë 


text:
<pb/>Siemprë nadápaꞌa paz por Dadë Jesucristo; por ni rnaꞌbë naꞌa lu më gunë më compañi parë cuedchí lduꞌu të. Rac shtuꞌu naꞌa gapë të tubi vidë zaꞌquë siemprë ancalë nanú të, nu rac shtuꞌu naꞌa cuezënú Dadë Jesucristo lëꞌë të, grë të. 


text:
<pb/>Na Pablo gualú bëquëaꞌa cartë rëꞌ lu të con tubi saludë parë grë të ziquë rquëaꞌa grë cartë narsheꞌlda parë gac bëꞌa të nahin tubi cartë nabëquëaꞌa. 


text:
Na Pablo, nahia poshtë shtë Jesucristo. Bësheꞌldë Dios na purquë guniꞌi lduꞌu më más antsë gunë më salvar mënë. Bëꞌnë më prometer gunë më salvar el quë naná unidë con Cristo Jesús. 


text:
Quëquëaꞌa cartë rëꞌ lul, Timoteo; nal ziquë shinia; rac shtuaꞌa lë́ꞌël; rac shtuaꞌa guëdëꞌë Dadë Dios nu Cristo Jesús Shlámaꞌa, zihani favurë nu rac shtuaꞌa cuedchí ldúꞌul, nu rac shtuaꞌa guëgaꞌa lduꞌu më lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Siemprë rëagná lduaꞌa lë́ꞌël mientras rnaꞌba lu Dios. Quëgdë́ꞌëhia graci lu më, el quë naquëhuna sirvë lúhiꞌ con llni nananú laꞌni guëca, igual ziquë shtadë guëluhia bëꞌnë raiꞌ sirvë lu më. 


text:
Rëagná lduaꞌa bíꞌnil iurë bësëana lë́ꞌël. Pues iurneꞌ nalë́ rac shtuaꞌa dzë la gueꞌlë guënahia lul parë quëquitë lduaꞌa. 


text:
Nu rëagná lduaꞌa lla rialdí ldúꞌul Dios de verdá. Primërë shmámël, Loida nu shníꞌal, Eunice, gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë më; iurní nasegura lë́ꞌël nápël mizmë fe quë lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>Por ni cagniaꞌa lul de quë tsaglaꞌguë gúnël usar pudërë nabëneꞌe Dios parë lë́ꞌël iurë bëdchiꞌbë guiahia guë́quël. 


text:
Pues por lëꞌë Espíritu nabëneꞌe Dios, adë rdzë́bëdiꞌi hiaꞌa lu ra mënë, sino rac guëdë́ꞌnaꞌa cuendë guadë naná bien nu guadë naná mal. Nu rac shtuꞌu hiaꞌa saꞌ hiaꞌa, nu quëápaꞌa mizmë lëꞌë hiaꞌa de cusë mal. 


text:
Adë rtúdiꞌi lul parë guëníꞌil nal shmënë Dadë Jesucristo nu nilë adë rtúdiꞌi lul de na por nanúa prësi purquë nahia shmënë më. Gáquël dispuestë parë sac zil por dizaꞌquë. Gunë më compañi lë́ꞌël con pudërë shtë më. 


text:
Bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa nu gunaꞌbë më lëꞌë hiaꞌa parë shchiꞌni santu shtë më. Bëꞌnë mëhin, lë́dëdiꞌi purquë bëdë́ꞌnaꞌa cusë zaꞌquë, sino sulë purquë ni na voluntá shtë më nu nahin por ra favurë nabëꞌnë më parë mënë naná unidë con Cristo Jesús. Gulë́ Dios lëꞌë hiaꞌa dizdë antsë lëꞌë guë́ꞌdchiliu cueshtë́, 


text:
perë bëluaꞌa më amor nanapë më parë lëꞌë hiaꞌa iurë bësheꞌldë më Cristo Jesús, Salvador shtë hiaꞌa lu guë́ꞌdchiliu. Lë́ꞌiꞌ bëdë́ꞌëiꞌ fin grë ra pudërë shtë galguti. Nu por dizaꞌquë nápaꞌa llni; iurneꞌ riasë́ hiaꞌa nezë catë guëbániaꞌa parë siemprë. 


text:
<pb/>Dios gulë́ lëꞌë na parë guëníꞌihia dizaꞌquë nu bësheꞌldë më na cumë poshtë shtë më parë guëluáꞌahia ra më nanádiꞌi mënë israelitë. 


text:
Por ni rzac zia lu grë́tëꞌ ra cusë rëꞌ, perë adë rtúdiꞌi lua purquë rac bë́ꞌahia el quë narialdí lduaꞌa. Nu napa confiansë lëꞌë më napë më pudërë parë adë tsalúdiꞌi niétiquë lo quë nabëna incarguë gapë më. Gapë mëhin hashtë lëꞌë dzë guëdchini më stubi. 


text:
<pb/>Guaglaꞌguë tëchi ra enseñansë zaꞌquë rëꞌ, lo quë nabëluáꞌahia nu guaglaꞌguë tsaldí ldúꞌul shtiꞌdzë Dios nu gac shtuꞌu saꞌl purquë unidë nal con Cristo Jesús. 


text:
Gupë verdá shtë Dios ziquë tubi tesurë. Lëꞌë Espíritu Santo bëꞌnë më incarguë diꞌdzë ni guiáꞌal. Lë́ꞌiꞌ quëbezënúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Lëꞌë Dadë guëgaꞌa ldúꞌiꞌ famili shtë Onesíforo purquë lë́ꞌëll zihani vësë bë́ꞌnëll compañi na, nu bësëquitë ldúꞌull na; adë bëtúdiꞌi lull de quë nanúa prësi. 


text:
Rac shtuaꞌa lëꞌë Dadë Dios guëgaꞌa ldúꞌiꞌ Onesíforo guëlladchi con Jesús iurë guëabrí më stubi. Pues nanël lla bë́ꞌnëll sirvë na iurë nanúa Efeso.<pb/>


text:
Lë́ꞌël Timoteo, guaglaꞌguë bëꞌnë recibir fuersë nu bendición nadápaꞌa purquë unidë na hiaꞌa con Cristo Jesús. 


text:
Lo quë nabínil iurë bëluáꞌahia dizaꞌquë lu zihani mënë, bëluaꞌa ra enseñansë ni lu ra stubi mënë, lu nguiu nagunë cumplir dizaꞌquë, ra naná rac guëluaꞌa enseñansë ni lu saꞌ raiꞌ. 


text:
Ni tubi suldadë naná listë parë tíldinull enemigu, riutëll asuntë shtë guë́ꞌdchiliu purquë rniꞌi ldúꞌull gúnëll cumplir ordë shtë narnibëꞌa lë́ꞌëll. 


text:
Mizmë manërë ni el quë narlluꞌnë carrërë, adë gúnëdiꞌill recibir premi si talë adë rllúꞌnëdiꞌill de acuerdë con ra rëglë. 


text:
<pb/>Bëagná ldúꞌul, Jesucristo guashtë́ më ladi ra tëgulë. Guc më llëbní rëy David. Diꞌdzë ni na dizaꞌquë narníꞌihia lu ra mënë. 


text:
Por dizaꞌquë rëꞌ rzunaldë mënë na hashtë naliꞌbia con cadënë ziquë tubi narguini mënë, perë nídiꞌi mudë guëldiꞌbi mënë shtiꞌdzë Dios. 


text:
Por ni napa pacënci lu cusë mal parë bien shtë ra nagulë́ Dios të parë gac salvar rall nu guëquëreldë rall lu llni nu gluri shtë Cristo Jesús parë siemprë. 


text:
Si talë sac zi hiaꞌa lu cusë mal por lëꞌë më, súbaꞌa catë rnibëꞌa më.<pb/>Si talë guëquë́ guiáꞌa hiaꞌa lëꞌë më, lëꞌë më guëquë́ guiáꞌaiꞌ lëꞌë hiaꞌa.<pb/> 


text:
Si talë guëluaꞌa të́chaꞌa lúhiꞌ, lëꞌë më gunë më cumplir shtiꞌdzë më, purquë lëꞌë më napë quë gunë më cumplir shtíꞌdziꞌ.<pb/>Adë gúnëdiꞌi më cambi shtíꞌdziꞌ. El quë narunë shchiꞌni Dios 


text:
<pb/>Bëluaꞌa ra mënë të adë rëáꞌldëdiꞌi lduꞌu rall, nu gunibëꞌa lëꞌë rall ziquë mizmë Dadë nianiꞌinú lëꞌë rall de quë guësaꞌnë rall galërchupë diꞌdzë lul saꞌ rall purquë rialú pacënci entrë ra nabini diꞌdzë ni; nídiꞌi provëchë con ra diꞌdzë ni. 


text:
Bëdëꞌë guëdubi fuersë të parë gáquël tubi muzë narsëquitë lduꞌu Dios; lu më quëhúnël dchiꞌni. Por ni bëluaꞌa shtiꞌdzë Dios tubldí lu ra mënë parë adë rtúdiꞌi lul delantë lu më. 


text:
Bëzalú grë diꞌdzë nadë guëlluíꞌidiꞌi con grë diꞌdzë nanápëdiꞌi provëchë. Grë ra naruadiꞌdzë zni, mizmë lëꞌë rall rlaguë rall másruꞌu laꞌni cusë mal. 


text:
Enseñansë shtë rall rrëꞌtsin ziquë tubi galguidzë dushë nadë chu rnádiꞌi. Zni guzac con Himeneo nu Fileto. 


text:
Bësaꞌnë rall dizaꞌquë; rniꞌi rall de quë hia bëcuaꞌñi Dios ra tëgulë nu de quë adë guëabrídiꞌi guëbani ra tëgulë stubi. Hia lëꞌë rall quëgsiguë́ guëc ra mënë hashtë hia bëazë guetë bëldá mënë shnezë Dios. 


text:
Perë Dios bëzuꞌbë më ziquë tubi cimientë firmë nanapë tubi letrërë narniꞌi: “Runguë bëꞌa Dios grë́tëꞌ naná shini më”, nu rniꞌi: “Grë́tëꞌ el quë narianaldë tëchi Cristo, grë mënë ni runë tucarë guësaꞌnë rall nezë mal”. 


text:
<pb/>Laꞌni hiuꞌu shtë mënë nanú trashtë nanactsaꞌu orë nu bëdchichi, también nanú trashtë nanactsaꞌu hiaguë u benë. Bëldá trashtë runë sirvë parë cusë especial; stubi tantë runë sirvë parë cualquier dchiꞌni. 


text:
Ziquë ni na ra nguiu; si talë tubi nguiu guësáꞌnëll ra cusë mal, iurní nall ziquë tubi trashtë especial parë nashtënë hiuꞌu; gáquëll muzë nagulë́ Dadë parë gúnëll dchiꞌni shtë më. Gac nguiu ni preparadë parë grë dchiꞌni zaꞌquë shtë më. 


text:
<pb/>Bëlluꞌnë de grë deseo mal nananú laꞌni ra lduꞌu sultërë nu guaglaꞌguë nezë zaꞌquë; tsaldí lduꞌu Dios, gac shtuꞌu saꞌl, nu adë riádiꞌi ldúꞌul por cusë shtë guë́ꞌdchiliu. Bëꞌnë grë́tëꞌ ndëꞌë juntë con los de más nanapë lduꞌu limpi nu rnaꞌbë rall lu Dios. 


text:
Tubi muzë shtë Dadë napë quë guëbánill bien sin dishiꞌbi; gáquiꞌ tubi më zaꞌquë, tubi narac guëluaꞌa shtiꞌdzë Dios; guëluáꞌaiꞌ con pacënci. 


text:
Gáquiꞌ tubi narac guëniꞌinúhiꞌ mënë con galnaduꞌu. Quëbéziꞌ de quë Dios gunë më cambi vidë shtë ra mënë nanadë rzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më, guëabrí lduꞌu mënë lu Dios nu tsasë́ rall verdá shtë më. 


text:
Manërë ni guëruꞌu rall lu trampë shtë mëdzabë parë gunë rall voluntá shtë Dios. Bëlá më lëꞌë rall; napë rall libertá parë gunë rall sirvë lu më.<pb/>


text:
Ra mënë dzë ni gac shtuꞌu rall mizmë lëꞌë rall. Gac shtuꞌu rall dumí. Runë nadchini rall. Runë naruꞌbë rall lu saꞌ rall. Rna záꞌquëdiꞌi rall saꞌ rall. Guëniꞌi rall cuntrë Dios. Adë guëzuꞌbë diáguëdiꞌi rall shtiꞌdzë shtadë rall. Gac rall mënë nardë́ꞌëdiꞌi graci lu Dios. Nápëdiꞌi rall rëspëti parë cusë santu. 


text:
Adë rúnëdiꞌi rall rëspëti lu saꞌ rall. Adë gúnëdiꞌi rall cumplir shtiꞌdzë rall. Adë gápëdiꞌi rall cariñi saꞌ rall sino guëniꞌi guidzë rall guëc saꞌ rall. Gunë rall intriegu mizmë lëꞌë rall lu duldë. Adë guëgáꞌadiꞌi lduꞌu rall saꞌ rall, sino quëhunë nalaaꞌdchi rall. Guëná tushë rall lu ra mënë zaꞌquë. 


text:
Gunë rall traicionar saꞌ rall. Gunë rall cumplir mal deseo nananú laꞌni lduꞌu rall. Rdëꞌë rall lugar rdchini llanë laꞌni lduꞌu rall. Guëniꞌi rall sulë lëꞌë rall lasac rall. Gac shtuꞌu rall más ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu, lëdë Diósëdiꞌi. 


text:
Mënë ni tsaglaꞌguë ria rall iáduꞌu, perë mizmë tiempë adë rsáꞌnëdiꞌi gac cambi vidë shtë rall por pudërë shtë dizaꞌquë. Bëluaꞌa tëchi mënë ni lu shtiꞌdzë Dios. 


text:
Entrë ladi ra mënë ni nanú ra natsutë́ hiuꞌu catë quëreldë naꞌa. Rsiguë́ rall ra naꞌa naná duꞌpë shgábiꞌ nu napë rall zihani duldë. Ra naꞌa ni rianaldë tëchi ra deseo mal nananú laꞌni lduꞌu rall. 


text:
Ziquë guzac dzë guquëreldë Janes nu Jambres, ra naná bëꞌnë cuntrë Moisés, zni zac na mënë ni; gunë rall cuntrë dizaꞌquë shtë Dios. Napë rall llgabë mal. Nápëdiꞌi rall fe, por ni lasáquëdiꞌi rall parë Dios. 


text:
Perë adë guëruꞌu shnezë lo quë naquëhunë rall purquë tubi dzë ra mënë guëdëꞌë rall cuendë de quë tuntë na rall ziquë guc con Janes nu Jambres. Pablo bëꞌnë incarguë lu Timoteo ldaiꞌ zaꞌquë 


text:
<pb/>Perë lë́ꞌël, bien guanaldë tëchi ra enseñansë nabëluáꞌahia lul. Gunal conductë shtëna. Nanël rialdí lduaꞌa Dios. Nanël pacënci nahia. Nanël rac shtuaꞌa grë sahia. Gunal lla biaꞌa lduaꞌa lu ra cusë durë nabëꞌnë mënë cuntrë na. Adë riasháquëdiꞌi lduaꞌa con galtuntë shtë bëchi sahia. 


text:
Nanël lla bëzac zi mënë na nu lla bëna sufrir por shtiꞌdzë Jesús. Hia bínil pë guzaca guëꞌdchi Antioquía, Iconio, nu Listra. Nanël zihani vueltë guzunaldë mënë na, perë todavía nabania; bëlá Dadë Jesús na lu grë cusë mal. 


text:
Pues guldía grë́tëꞌ ra nanabani de acuerdë con voluntá shtë Dios, napë quë gunë rall sufrir; guëzac zi rall, 


text:
perë ra mënë mal con grë ra mësë falsë, más mal tsagláꞌguëruꞌu rall. Rsiguë́ rall saꞌ rall nu lëꞌë rall guc rall narguguë́. 


text:
<pb/>Perë lë́ꞌël Timoteo, gáquël firmë lu enseñansë nabësë́ꞌdël. Gualdí ldúꞌul ra ldaiꞌ ni con guëdubinú ldúꞌul. Nanël chu guc mësë shtë́nël, el quë nabëluaꞌa lë́ꞌël. 


text:
Nanël dizdë gúquël llguëꞌnë ra Sagradas Escrituras nanapë pudërë parë guëluaꞌain lë́ꞌël lla gac salvárël por fe en Cristo Jesús. 


text:
Grë ra diꞌdzë naquë́ laꞌni Sagradas Escrituras naescritin purquë bësë́ Espíritu Santu shtë Dios lëꞌë ra nabëquëꞌë shtiꞌdzë më. Rlluiꞌi rahin parë guësë́ꞌdaꞌa luhin. Rlluiꞌi rahin parë guëniꞌinuhin lëꞌë hiaꞌa. Runin corregir lëꞌë hiaꞌa; culdí rahin lëꞌë hiaꞌa tubi nezë catë nápaꞌa vidë tubldí 


text:
të parë grë ra narialdí lduꞌi Dios gac rall preparadë; gac gunë rall grë cusë narac shtuꞌu Dios.<pb/>


text:
Quëhuna incarguë lë́ꞌël delantë lu Dios nu Cristo Jesús, Shlámaꞌa el quë naguëabrí parë gúniꞌ juzgar grë mënë, ra nanabani nu zac ra naná guti. Lëꞌë më guënibëꞌa më ziquë rëy iurní. 


text:
Quëhuna incarguë lë́ꞌël delantë lu më de quë guadíꞌdzël dizaꞌquë guëdubi tiempë, iurë rzac zi mënë lë́ꞌël nu tiempë adë rzac zídiꞌi rall lë́ꞌël. Guadiꞌdzënú ra mënë nanadë rialdídiꞌi lduꞌi shtiꞌdzë Dios. Guniꞌi guëc rall por mal naquëhunë rall. Bëdëꞌë cunseju ra narunë faltë riasë́ rall. Lë́ꞌël gáquël muestrë shtë pacënci. Tsaglaꞌguë bëluaꞌa con enseñansë shtë më 


text:
purquë guëdchini tiempë hia ra mënë adë guëzuꞌbë diáguëdiꞌi rall enseñansë zaꞌquë perë más tsanáldëruꞌu rall tëchi llgabë mal shtë rall. Quili rall mësë zihani naguëluaꞌa ra enseñansë narac shtuꞌu guini rall. 


text:
Ra mënë ni guëluaꞌa tëchi rall lu ra dizaꞌquë nu tsanaldë rall tëchi ra cuendë bishi; más gunë rall cuendë ra enseñansë falsë. 


text:
Perë lë́ꞌël, gáquël më pacënci guëdubi tiempë; guaꞌa ldúꞌul iurë rzac zi mënë lë́ꞌël. Guná lla na conductë shtë́nël lu saꞌl. Guadiꞌdzë dizaꞌquë lu ra mënë ziquë muzë shtë Dios. Bëꞌnë cumplir shchíꞌnil nabëneꞌe Dios parë gúnël. 


text:
Ziquë tubi narlluꞌnë lu carrërë, bëlluꞌna bien. Ziquë suldadë zaꞌquë bëna cumplir. Bëna gan; guanalda shnezë Dios hashtë neꞌ. 


text:
Más delantë quëbeza premi ziquë tubi corunë naguëneꞌe Dios purquë tubldí na shcuenda lu më; bëna bien. Guëzëlaaꞌdchi më premi ni iurë guëabrí më stubi. Na më juësi zaꞌquë. Lëdë niáꞌasëdiꞌi na guëneꞌe më premi dzë ni, perë nu zac grë ra naná rac shtuꞌu guëná lúhiꞌ. Cunseju shtë Pablo parë Timoteo 


text:
Pues lëꞌë Demas bësáꞌnëll na; más rac shtúꞌull ra cusë shtë guë́ꞌdchiliu rëꞌ. Hia lë́ꞌëll ziáꞌall Tesalónica. Crescente ziaꞌa regiuni shtë Galacia. Tito ziaꞌa Dalmacia. 


text:
Sulë Lucas quëreldënúa ndëꞌë. Biaꞌa Marcos të parë gueꞌdënul lë́ꞌëll ndëꞌë të gúnëll dchiꞌni shtë Dios juntë con na. 


text:
Iurë guídël, biaꞌa lari capë nabësëana Troas lidchi Carpo. Nu zac biaꞌa ra librë nu ra Sagradas Escrituras. 


text:
<pb/>Iurë guahia primërë vësë parë guna defender na lu gubiernë, ni tubi adë chu bëꞌnë compañi na; grë́tëꞌ rall bësaꞌnë rall na. Rnaꞌba lu Dios de quë adë gúnëdiꞌi më juzguë lëꞌë rall por lo quë nabëꞌnë rall. 


text:
Perë lëꞌë Dadë bë́ꞌniꞌ compañi na dzë ni nu bëneꞌe më fuersë parë biadiꞌdza lu mënë grë dizaꞌquë të parë gac bëꞌa ra më nanádiꞌi më israelitë, guini rall dizaꞌquë. Zni bëlá më na lu galguti ziquë lu ma dushë. 


text:
Zac guëlá më na lu cusë mal nu gupë më na parë tsutë́a lugar catë rnibëꞌa më ziquë rëy. Rac shtuaꞌa gunë mieti alabar lëꞌë më guëdubi tiempë sin fin. Amén. Saludë narialú cartë rëꞌ 


text:
Guniꞌi ldúꞌul parë guëdchínil antsë lëꞌë tiempë naldë guëgaꞌa. Eubulo, Pudente, Lino, nu Claudia, nu grë ra shmënë Dios, rsheꞌldë raiꞌ saludë parë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Rac shtuaꞌa lëꞌë Dadë Jesucristo cuezënúhiꞌ lë́ꞌël nu cagnaꞌba lu Dios gapë të favurë shtë më. Amén.<pb/>


text:
<pb/>Lë́ꞌël amigu, rac shtuaꞌa de quë adë gúnëdiꞌi faltë ni tubi cusë, nu rac shtuaꞌa de quë gápël saludë completë parë shcuérpël. Nanë́a de quë zugáꞌal firmë lu shnezë më. 


text:
Nalë́ bëquitë lduaꞌa iurë bëdchini bëldá shmënë Dios; guniꞌi raiꞌ de quë tsaglaꞌguë tsaldí ldúꞌul shtiꞌdzë më guëdubi tiempë. Guniꞌi raiꞌ de quë quëhúnël cumplir shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Bëchi narac shtuaꞌa, quëhúnël bien lu Dios iurë rúnël sirvë lu ra narialdí lduꞌi Jesús, ra mënë nazeꞌdë zitu, mënë naguënë́diꞌil. 


text:
Guniꞌi rall lu ra nardëá ndëꞌë, lla rac shtúꞌul lëꞌë rall. Nu gúnël bien si talë tsaglaꞌguë gúnël compañi lëꞌë ra naguënaꞌbë pusadë lídchil. Bëꞌnë compañi lëꞌë rall con ra narquiꞌni rall ziquë runë tucarë tubi muzë shtë Dios. 


text:
Pues lëꞌë raiꞌ ziaꞌa raiꞌ viajë shtë raiꞌ parë gunë raiꞌ voluntá shtë Jesucristo. Perë lëꞌë raiꞌ adë bëcáꞌadiꞌi raiꞌ tubi ayudë shtë ra mënë nadë guënë́diꞌi Dios. 


text:
Lëꞌë hiaꞌa napë quë guëdë́ꞌnaꞌa recibir lëꞌë raiꞌ nu guëdë́ꞌnaꞌa compañi lëꞌë raiꞌ parë tsaglaꞌguë guëniꞌi raiꞌ shtiꞌdzë Dios lu ra mënë. Mal nabëꞌnë Diótrefes 


text:
<pb/>Bëquëaꞌa tubi cartë lu shmënë Dios ndë, perë Diótrefes rquë guiáꞌall shtiꞌdzë naꞌa; más rquitë ldúꞌull guënibë́ꞌall ziquë mënë ruꞌbë. 


text:
Por ni si talë tsahia tubi visitë ndë, guëniaꞌa lu ra mënë pë canihunë Diótrefes. Cagníꞌill bishi nu ra chismë cuntrë lëꞌë naꞌa. Nu másruꞌu quëhúnëll; adë rúnëdiꞌill recibir ra shmënë Jesús nazeꞌdë guëniꞌi shtiꞌdzë më. Nu ra mënë narac shtuꞌu gunë rall recibir ra shmënë Jesús, Diótrefes rníꞌill cuntrë lëꞌë raiꞌ, nu në́diꞌill guëaꞌnë ra mënë ni ladi ra shmënë Dios. 


text:
<pb/>Lëꞌë të narac shtuaꞌa, adë tsagláꞌguëdiꞌi të tëchi ra mënë mal, sino gulë guaglaꞌguë tëchi cusë zaꞌquë. Grë́tëꞌ el quë naquëhunë bien, nall shini Dios perë grë ra narunë mal, adë runguë bë́ꞌadiꞌill lëꞌë më. Ejemplë zaꞌquë shtë Demetrio 


text:
<pb/>Grë ra mënë rniꞌi rall bien de Demetrio nu mizmë conductë shtë́hiꞌ, rluaꞌa náhiꞌ më zaꞌquë. Nu lëꞌë Espíritu naná ruadiꞌdzë verdá, náhiꞌ testigu Demetrio na më zaꞌquë. Nu lëꞌë naꞌa rniꞌi naꞌa lo mizmë, nu nanë́ të shtiꞌdzë naꞌa na verdá. Rialú cartë rëꞌ 


text:
<pb/>Gulë cuedchí lduꞌu të. Ra amigu shtë të naquëreldë ndëꞌë, rsheꞌldë raiꞌ saludë parë lëꞌë të. Canaꞌba favurë, bëdëꞌë saludë cadë tubi ra amigu shtë́naꞌa naquëreldë ngaꞌli. Amén.<pb/>


text:
Laꞌni primërë librë nabëquëaꞌa lul, Teófilo, bëquëaꞌa lo quë nabëꞌnë Jesús nu lo quë nabëluaꞌa më dizdë nabëdchini më guë́ꞌdchiliu hashtë iurë beꞌpi më gubeꞌe. 


text:
Antsë güeꞌpi më gubeꞌe gulezë më poshtë shtë më. Espíritu Santo bëꞌnë compañi lëꞌë Jesús parë guniꞌi më lu ra poshtë guadë dchiꞌni nabëaꞌnënú raiꞌ. 


text:
Tsana gudëdë guti Jesús, lo mizmë lëꞌë më bëluaꞌalú më lu ra poshtë tal zíquësë nabani më. Nu durantë cuarenta dzë guaglaꞌguë bëluaꞌalú më lu raiꞌ. Zihani cusë bëꞌnë më lu raiꞌ. Biadiꞌdzënú më lëꞌë raiꞌ lla mudë tsutë́ mënë nezë lu gubeꞌe catë rnibëꞌa Dios të gac salvar rall. 


text:
<pb/>Iurë nianá zugaꞌanú Jesús lëꞌë ra poshtë, guniꞌi më lu raiꞌ adë guërúꞌudiꞌi raiꞌ ciudá Jerusalén. Repi më: ―Gulë cuezë ndëꞌë hashtë guëdchini Espíritu Santo ziquë guniꞌi Shtada lu të, purquë guniꞌi Shtada nu na guniaꞌa lu të, guësheꞌldë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të. 


text:
Verdá Juan Bautista bëchuꞌbë nísiꞌ ra mënë con nisë perë laꞌni sëbëldá dzë lëꞌë më guëzunë́ më lduꞌu të con pudërë shtë Espíritu Santo. Guëdchini më parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të. Jesús beꞌpi parë gubeꞌe 


text:
<pb/>Iurë zunú Jesús ra poshtë, gunaꞌbë diꞌdzë raiꞌ lu më: ―Dadë, ¿pë hia bëgaꞌa iurë parë guëcubi naciuni Israel ziquë nahin antsë? 


text:
<pb/>Perë Jesús repi lu raiꞌ: ―Adë rúnëdiꞌi tucarë gac bëꞌa të guc gaquin. Adë rúnëdiꞌi tucarë gac bëꞌa të pë dzë Shtada gunë ra cusë rëꞌ purquë niétiquë lëꞌë më napë më cuendë pë tiempë guëcubin. 


text:
Perë iurë guëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të, lë́ꞌiꞌ guënéꞌeiꞌ pudërë parë gac të firmë; tsagniꞌinú të ra mënë grë ra cusë naguná të bëna. Guëniꞌi të lu ra më Jerusalén nu guziaꞌa të regiuni shtë Judea nu regiuni shtë Samaria hashtë lúltimë guëꞌdchi catë rialú guë́ꞌdchiliu. 


text:
<pb/>Iurë gualú biadiꞌdzënú Jesús ra poshtë, mientras rbiꞌa raiꞌ lu më, beꞌpi më gubeꞌe. Gunitilú më laꞌni shcahi. Dizdë iurní adë gunádiꞌi raiꞌ lu Jesús. 


text:
Nianá rbiꞌa ra poshtë nezë lu gubeꞌe, beꞌpi Jesús. De repëntë guná raiꞌ chupë ianglë zugaꞌa culaꞌni raiꞌ; nacu ianglë lari naquichi. 


text:
Repi ianglë lu raiꞌ: ―Lëꞌë të më Galilea, ¿pëzielú rbiꞌa të lu gubeꞌe? purquë Jesús naguná të beꞌpi lu gubeꞌe, lo mizmë lëꞌë më guëabrí stubi vueltë tal zíquësë guná të beꞌpi më. Zni guëabrí më stubi. Matías bëuꞌ lugar shtë Judas 


text:
<pb/>Iurní bietë raiꞌ lu dani nalë Olivos. Bëabrí raiꞌ parë Jerusalén. Rëaꞌnë Jerusalén guëllaꞌ parë dani Olivos tubi distanci de tubi kilómetro. 


text:
Iurë bëdchini raiꞌ Jerusalén, bëá raiꞌ hiuꞌu catë quëreldë raiꞌ. Beꞌpi raiꞌ hashtë guiaꞌa segundë pisë catë na tubi cuartë ruꞌbë. Grë ra nabëagrí lë raiꞌ: Pedro, Jacobo, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo llgaꞌnë Alfeo. Nu zugaꞌa Simón nanapë llëruꞌbë ánimo parë lëy shtë Moisés. También zugaꞌa Judas shini Jacobo. 


text:
Grë ra më rëꞌ bëdëá raiꞌ tubsë parë ruadiꞌdzënú raiꞌ Dios. Nu ra bëchi Jesús nu María, shniꞌa më, bëdëá raiꞌ con sëbëldá ra naꞌa; bëdëá raiꞌ ngaꞌli. 


text:
<pb/>Dzë ni Pedro guasuldí guëláu ladi grë nazubëgaꞌa ndë. Na rall ziquë tubi gahiuꞌa galdë mënë nagualdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús. Guniꞌi Pedro lu raiꞌ: 


text:
<pb/>―Rniaꞌa lu të iurneꞌ cumë ziquë bëcha, napë quë guc cumplir nabëquëꞌë David. Espíritu Santo bëꞌnë compañi lëꞌë David tsana bëquë́ꞌëiꞌ laꞌni Sagradas Escrituras ra cusë nabëꞌnë Judas purquë Judas guanull ra mënë parë gunaꞌzi rall Jesús. 


text:
Guc Judas tubi saꞌ naꞌa iurë guzënú naꞌa lëꞌë Jesús. Jesús gudili lë́ꞌëll nu gúquëll tubi shini gusëꞌdë më parë bë́ꞌnëll dchiꞌni con lëꞌë naꞌa, 


text:
perë bë́ꞌnëll duldë. Con dumí nabëtuuꞌ Judas lëꞌë Jesús, guasiꞌi ra mënë tubi ldë guiuꞌu lachi. Lo mizmë lugar ni gulaguë Judas rguëc Judas. Nu gutsë láꞌnill; bëruꞌu grë llëguëzíꞌall. 


text:
Ra më Jerusalén bini rall pë guc con Judas nu gululë́ rall lachi ni Acéldama según dizë́ shtënë rall. Rniꞌi rall, Lachi Catë Bëllëꞌë Rënë. 


text:
<pb/>Guniꞌi zac Pedro: ―Guc cumplir narniꞌi laꞌni librë Salmos. Rniꞌi librë ni zndëꞌë:<pb/>Guëaꞌnëgá lídchill,<br/>nu adë guëdzélëdiꞌi chu guëquëreldë lídchill.<pb/>Guëdzelë stubi naguëuꞌ shlugárëll, tubi nagunë dichiꞌni. 


text:
Zeꞌdë naldë rall dizdë nabëchuꞌbë nisë Juan lëꞌë Jesús nu hashtë tsana lëꞌë më beꞌpi gubeꞌe. Rquiꞌni guëdili hiaꞌa stubi nguiu; guëuꞌ nguiu ni shlugar Judas. Rquiꞌni tubi naná testigu de quë guashtë́ Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní gudili raiꞌ chupë nguiu nazeꞌdë naldë lëꞌë raiꞌ dizdë naguzënú raiꞌ Jesús. Túbill lë José nu lëll Barsabás. Nu napë stubi lëll Justo; tsunë lëll. Stúbill lë Matías. 


text:
Iurní grë raiꞌ biadiꞌdzënú raiꞌ Dios: ―Dadë, lë́ꞌël nanël lla na laꞌni lduꞌu grë nguiu; por voluntá shtë́nël bëluaꞌa guadë de chupë nguiu rëꞌ gáquëll poshtë; gúnëll shchíꞌnil con lëꞌë naꞌa 


text:
purquë Judas bëniti. Bësëaꞌnëgall shchíꞌnil. Por duldë nabë́ꞌnëll, zëagzëll lugar shtënë cashtigu. Gabildi bëꞌnë tucárëll. 


text:
<pb/>Iurní gudchitë raiꞌ guëꞌë dado niaꞌa chu guëruꞌunú poshtë. Bëꞌnë tucarë Matías. Iurní lueguë bëuꞌll ladi ra poshtë parë bëzá raiꞌ chiꞌbë chupë.<pb/>


text:
Tsana bëdchini laní Pentecostés, grë ra poshtë nu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, bëdëá rall tubsë lugar. 


text:
De repëntë bini raiꞌ tubi ruidë nabëruꞌu nezë lu gubeꞌe ziquë ridë tubi mbë dushë. Gubë́ guëdubi laꞌni hiuꞌu catë zubë raiꞌ. 


text:
Iurní bëdchini llni guëc raiꞌ. Cadë túbiꞌ rluaꞌain ziquë tubi beꞌlë cadë lëꞌë ra nazubë laꞌni hiuꞌu. 


text:
Grë raiꞌ bëꞌnë recibir Espíritu Santo laꞌni lduꞌu raiꞌ parë cuezënú më lëꞌë raiꞌ. Espíritu Santo bëzunë́ lduꞌu raiꞌ nu bëdë́ꞌëiꞌ pudërë të guadiꞌdzë raiꞌ stubi dizë́ nadë ráquëdiꞌi raiꞌ. 


text:
<pb/>Dzë ni guquëreldë zihani israelitë ciudá Jerusalén. Bëdchini rall de grë naciuni shtë guë́ꞌdchiliu. Rialdí lduꞌu rall shtiꞌdzë Dios nu runë rall cumplir creenci shtë mënë israelitë. 


text:
Iurë bini rall ruidë naguꞌ ngaꞌli, bëdëá rall nu adë bëdzélëdiꞌi rall pë nihunë rall purquë cadë lëꞌë rall bini rall dizë́ shtënë rall. 


text:
Nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guasë́ lduꞌu rall; guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pë lë́ꞌëdiꞌi më Galilea grë ra ndëꞌë naquëadiꞌdzë? 


text:
purquë ndëꞌë zëꞌpaꞌa zihani guëꞌdchi nu naciuni. Ndëꞌë zeꞌdë mënë shtënë Partia. Zeꞌdë mënë shtënë Media. Zeꞌdë mënë shtënë Elam. Zeꞌdë mënë shtënë Mesopotamia. Zeꞌdë mënë shtënë Judea. Zeꞌdë mënë shtënë Capadocia. Zeꞌdë mënë shtënë Ponto. Zeꞌdë mënë shtënë Asia. 


text:
Nu zeꞌdë mënë shtënë Frigia. Zeꞌdë ra mënë shtënë Panfilia nu Egipto. Zeꞌdë ra mënë lugar shtënë Africa narëaꞌnë más zitu quë Cirene. Nu entrë lëꞌë hiaꞌa nanú ra israelitë nanapë derechë ziquë mënë rumanë; quëreldë rall ndëꞌë. Stubi shcuaꞌa mënë gualdí lduꞌu rall creenci shtënë ra israelitë. 


text:
También nanú ra mënë nazeꞌdë tubi dani nalë Creta nazubë laꞌni nisëduꞌu. Nu zeꞌdë ra mënë Arabia, perë grë hiaꞌa rini hiaꞌa quëadiꞌdzë ra mënë Galilea con dizë́ shtë́naꞌa. Quëadiꞌdzë rall milagrë nu cusë zaꞌquë nabëꞌnë Dios parë ra mënë. 


text:
<pb/>Grë́tëꞌ mënë Jerusalén rdzëguëëꞌ lduꞌu rall; adë bëdzélëdiꞌi rall pë gunë rall. Rniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pë runë cuntienë ra cusë rëꞌ? 


text:
<pb/>Perë stubi tantë rall bëꞌnë rall burnë; guniꞌi rall: ―Rzuuꞌdchi ra tuntë rëꞌ. Lo quë naguniꞌi Pedro lu ra mënë 


text:
<pb/>Iurní guasuldí Pedro con guëzá chiꞌbë tubi poshtë. Guniꞌi Pedro lu mënë; fuertë guníꞌiꞌ: ―Lëꞌë të më Judea nu grë ra mënë naquëreldë Jerusalén, gulë bëquë́ diaguë lo quë narniaꞌa lu të iurneꞌ parë gac bëꞌa të. 


text:
Ni tubi naꞌa adë rzuuꞌdchidiꞌi naꞌa cumë ziquë runë të shgabë të. Nanë́ të ni tubi chu rzuuꞌdchidiꞌi rquë guëꞌë rsili. 


text:
Más ndëꞌë ra cusë naguná të iurneꞌ, bëquëꞌë Joel tiempë guahietë; bëquë́ꞌëiꞌ shcuendë lo quë naguër gac. Joel guniꞌi shtiꞌdzë Dios zdëꞌë:<pb/> 


text:
Lúltimë dzë guësheꞌlda Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ grë mënë narëtaꞌ lu guë́ꞌdchiliu.<pb/>Llgaꞌnë ra mënë nu shtsaꞌpë rall guadiꞌdzë rall shtiꞌdza.<pb/>Lëꞌë rall guëná rall cusë naguër gac nu nagudëdë guc.<pb/>Nu mëgulë guëná rall cusë naguëniꞌi shcaꞌldë rall.<pb/> 


text:
Dzë ni guësheꞌlda Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ nguiu nu ra naꞌa narzuꞌbë diaguë shtiꞌdza.<pb/>Guadiꞌdzë rall zihani cusë cumë ziquë guniꞌi ra shmuza guahietë.<pb/> 


text:
Guiaꞌa lu gubeꞌe guëluáꞌahia cusë natsasë́ lduꞌu mënë, nu guetë lu guë́ꞌdchiliu guësheꞌlda ra sëñi nadzëꞌbë cumë ziquë rënë, beꞌlë nu tsasë ra shcahi cumë ziquë gushë.<pb/> 


text:
Guëꞌau lu ngubidzë guëcahi.<pb/>Nu mbehu guëac ziquë na rënë, antsë guëdchini më.<pb/>Dzë ni guëdchini më con llëruꞌbë pudërë nu llni shtënë më.<pb/> 


text:
<pb/>’Lëꞌë të më israelitë, gulë bëquë́ diaguë iurneꞌ lo quë narniaꞌa lu të. Dios bëꞌnë zihani milagrë lu guë́ꞌdchiliu. Bëꞌnë më cusë ruꞌbë por Jesús, më Nazaret, parë guëná të nu parë guëdëꞌë të cuendë de quë Jesús na el quë nabësheꞌldë Dios. Hia lëꞌë të nanë́ të ndëꞌë. 


text:
Perë gulë guná, tsana guc intriegu Jesús guiaꞌa të, biaꞌa të lëꞌë më prësi. Bëꞌnë të intriegu lëꞌë më lu ra nguiu mal parë gudini rall lëꞌë më. Bëquëꞌë rall lëꞌë më lu cruz perë dizdë antsë, ni na voluntá shtë Dios purquë hia zni zeꞌdë më gati më lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Perë tsana guti Jesús, bëldishtë́ Dios lëꞌë më ladi ra tëgulë. Adë bëꞌnë galguti gan nasëaꞌnë lëꞌë më purquë napë më pudërë parë guashtë́ më ladi ra tëgulë. 


text:
Guahietë bëquëꞌë rëy David shcuendë Jesús zdëꞌë:<pb/>Siemprë rnahia lu Dadë. Cabezënuhia lëꞌë më, nu lëꞌë më cabezë ladë ldi shtëna.<pb/>Con lëꞌë më adë chu guësëníꞌbidiꞌi na.<pb/> 


text:
Por ni nanú nilli lduaꞌa nu biadiꞌdza ra dizaꞌquë nabësëquitë lduꞌu ra mënë.<pb/>Rialdí lduaꞌa si talë gatia, guëziꞌi lduaꞌa.<pb/>Adë bë gáquëdiꞌi shcuerpa,<pb/> 


text:
purquë lë́ꞌël adë guësëáꞌnëdiꞌil shcuerpa ladi ra tëgulë.<pb/>Nu adë guësáꞌnëdiꞌil gau guiuꞌu shcuerpa purquë nahia shínil narac shtúꞌul.<pb/> 


text:
Bëluaꞌa na nezë zaꞌquë catë nezë napa vidë sin fin.<pb/>Nalë́ rquitë lduaꞌa iurë guëquëreldënúa lë́ꞌël. 


text:
<pb/>’Rniaꞌa lu të Dadë, cusë clarë nahin. Shtadë guëlú hiaꞌa David, gútiꞌ nu bëgáꞌchiꞌ. Pues catë nagaꞌa baꞌa shtë́hiꞌ grë hiaꞌa nanë́ hiaꞌa catë nagaꞌa baꞌa. 


text:
Perë guc David muzë shtë Dios nu biadíꞌdziꞌ shtiꞌdzë më. Bëquëꞌë David lo quë naguc con Jesús. Dios guniꞌi lu David; bëꞌnë më prometer nu bëꞌnë më jurar de quë tubi shini David gac Rëy. Guërulë́ shini David, Cristo nu guënibë́ꞌaiꞌ cumë ziquë gunibëꞌa David. 


text:
David cumë ziquë gunáhiꞌ lo quë nagac cumplir dizdë antsë, biadíꞌdziꞌ shcuendë lla tsashtë́ Jesús ladi ra tëgulë. Nu guniꞌi David adë guësëaꞌnëgá Dios lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë, nilë shcuerpë më adë guëáꞌnëdiꞌi laꞌni baꞌa parë adë gáudiꞌi guiuꞌu lëꞌë më. 


text:
Dios bëldishtë́ lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë, el mizmë Jesús nagudini të. Na naꞌa testigu de quë guti Jesús nu nabani më iurneꞌ. 


text:
Por voluntá shtë Dios guzubë më ladë ldi shtë më, nu bëdëꞌë Dios Espíritu Santo parë Jesús ziquë bëꞌnë më prometer antsë. Bëdëꞌë Dios pudërë lëꞌë Jesús parë guësheꞌldë më Espíritu Santo guë́ꞌdchiliu parë cuezënúhiꞌ grë ra narialdí lduꞌu dizaꞌquë shtënë Jesús. Nu grë ra cusë rëꞌ narini të nu narná të, zeꞌdin de lëꞌë Jesús. 


text:
Zni nahin purquë lë́dëdiꞌi David beꞌpi gubeꞌe sino mizmë David guniꞌi zdëꞌë:<pb/>Lëꞌë Dadë guniꞌi lu Shlama:<pb/>“Guzubë ndëꞌë ladë ldi shtëna<pb/> 


text:
<pb/>’Guëdubi naciuni Israel napë quë gac bëꞌa rall nahin verdá. Jesús nabëꞌnë të crucificar, na më Cristo el quë nabësheꞌldë Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Iurë bini ra mënë ra cusë naguniꞌi Pedro, nalë́ bëdzëbë rall nu gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Pedro nu lu ra poshtë nacabezë ngaꞌli. Guniꞌi rall: ―Gulë guniꞌi Dadë, ¿pë guëdëꞌnë naꞌa? 


text:
<pb/>Iurní Pedro repi lu rall: ―Gulë bësaꞌnë duldë shtënë të. Gulë bëabrí lduꞌu të con Dios nu gulë guniꞌi con guëdubinú lduꞌu të Jesús na Cristo. Gulë tsa të, chubë nisë të. Iurní gunë më perdunë duldë shtë të nu guëneꞌe më Espíritu Santo të cuezënúhiꞌ lëꞌë të. 


text:
Quëhunë Dios prometer grë cusë rëꞌ parë lëꞌë të nu parë ra shini të nu parë ra naquëreldë zitu stubi naciuni. Dios guësheꞌldë Espíritu Santo parë grë mënë nacagnaꞌbë më. Na më Dios narnibëꞌa lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Con ra diꞌdzë rëꞌ nu zihani más, Pedro guaglaꞌguë biadiꞌdzënúhiꞌ mënë. Guníꞌiꞌ: ―Lueguë lueguë gulë gunë salvar lëꞌë të ladi mënë mal naná guëdchi lduꞌi. 


text:
<pb/>Grë ra naguasë́ shtiꞌdzë Pedro, bëriubë nisë rall. Ra nagualdí lduꞌu dizaꞌquë, na raiꞌ ziquë tsunë mili mënë. Bëdëá rall con ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios. 


text:
Grë ra naguanaldë ra tëchi ra poshtë, guc rall firmë. Bëzuꞌbë diaguë rall grë ra cusë nabëluaꞌa ra poshtë. Nu gubani rall cumë ziquë tubi famili. Guc lduꞌu saꞌ rall. Rnaꞌbë rall lu Dios. Bëdëá rall parë bëllullë guetështildi ziquë bëluaꞌa Jesús lëꞌë rall antsë. Dzë ni bëagná lduꞌu rall la Santa Cena naguc tsana guzë́ nabani Jesús lu guë́ꞌdchiliu. Manërë nagubani ra shmënë Jesús 


text:
Bëtuuꞌ rall nanapë rall ziquë shguiuꞌu rall. Iurní gudiꞌdzë rall centavë cuaꞌa saꞌ rall nabënápëdiꞌi. 


text:
Dzë con dzë ria rall iáduꞌu ruꞌbë nu ria raiꞌ lidchi mënë. Ria raiꞌ parë rëagná lduꞌu raiꞌ la Santa Cena. Grë raiꞌ tubsë rau raiꞌ. Rquitë lduꞌu raiꞌ nu guc lduꞌu saꞌ raiꞌ. 


text:
Rnaꞌbë raiꞌ lu Dios nu ruꞌldë ruaꞌ raiꞌ. Guniꞌi raiꞌ: ―Llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. Los de más mënë guëꞌdchi bëꞌnë rall rëspëti shmënë Jesús. Dzë con dzë gunaꞌbë Dios mënë parë gac salvar mënë të guëdëá rall con shmënë më.<pb/>


text:
Tubi dzë Pedro nu Juan ziaꞌa raiꞌ iáduꞌu ruꞌbë rquë tsunë guadzeꞌ. Iurní na iurë rnaꞌbë mënë lu Dios. 


text:
Ndë zubë tubi nguiu ruaꞌ iáduꞌu; nall cujë dizdë nagúlëll. Ráquëdiꞌi rzëll; por ni glli glli rianú ra mënë cujë ruaꞌ iáduꞌu. Rzuꞌbë rall cujë ni ruaꞌ puertë nalë Hermosa parë rnáꞌbëll guꞌnë lu ra mënë naziaꞌa iáduꞌu. 


text:
Iurë guná cujë lu Pedro nu Juan, ziaꞌa raiꞌ parë tsutë́ raiꞌ laꞌni iáduꞌu; gunaꞌbë guniꞌi cujë lu raiꞌ parë guëdëꞌë raiꞌ tubi guꞌnë. 


text:
Perë Pedro guchi lull: ―Adë napa dumí nu adë napa orë parë guënehia cáꞌal, perë lo quë nanapa guna con lë́ꞌël. Ziquë muzë nanahia shtënë Jesucristo më Nazaret, rniaꞌa lul iurneꞌ. Por lë shtë më guasuldí ngaꞌli nu guzë́. 


text:
<pb/>Pedro gunaꞌzi guiaꞌa cujë ladë ldi parë guasuldí cujë. Lueguë lueguë guasuldill. Bëac guëaꞌll. 


text:
Iurní lëꞌë cujë bëchésëll; guzublú rzëll. Guatënú cujë Pedro nu Juan laꞌni iáduꞌu. Rzëll nu rchésëll. Guníꞌill llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. 


text:
<pb/>Grë ra mënë nazugaꞌa laꞌni iáduꞌu, guná rall lëꞌë cujë rzë nu bini rall nacagniꞌi cujë lu Dios. 


text:
Nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall nu rdzëbë rall iurë guná rall lu cujë. Hia nanë́ rall nguiu ni na lo mizmë nguiu narzubë ruaꞌ iáduꞌu nalë Hermosa. Glli gllítëꞌ gunáꞌbëll guꞌnë. Libanë shtë Pedro lugar catë lë Portali shtë Salomón 


text:
<pb/>Cujë nabëac hiadë bësáꞌnëdiꞌill Pedro nu Juan. Zugaꞌa raiꞌ rualdëaꞌ catë lë Portali shtë Salomón. Nalë́ guabiꞌguë guëlluꞌnë mënë zihani lu Pedro nu Juan. Bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guná rall lëꞌë cujë zuldí. 


text:
Iurë guná Pedro ra mënë zihani, guníꞌiꞌ lu rall: ―Lëꞌë të më israelitë, adë rdzëguëëꞌdiꞌi lduꞌu të. ¿Pëzielú rbiꞌa të lu naꞌa zniꞌi? purquë lëdë lë́ꞌëdiꞌi naꞌa bëdënëac naꞌa nguiu rëꞌ parë rzëll. Adë gúquëdiꞌin con pudërë shtë naꞌa; adë gúquëdiꞌin por devociuni nanapë naꞌa con Dios sino quë bënëac Jesús nguiu rëꞌ. 


text:
El mizmë Dios shtënë ra shtadë guëlú hiaꞌa Abraham, Isaac, nu Jacob, nalë́ bëꞌnë më honrar shini më Jesús. Perë lëꞌë të grë të bëꞌnë të intriegu Jesús lu ra gubiernë parë gati më. Nu iurë Pilato guc ldúꞌull niadë́ꞌëll libertá lëꞌë Jesús, lëꞌë të adë gunë́diꞌi të. 


text:
Mejurë gunaꞌbë të libertá shtë tubi nguiu nagudini mënë. Adë gunë́diꞌi të niadëꞌë Pilato libertá lëꞌë Jesús, el quë naná limpi lu Dios, el quë naná justë delantë lu më. Santo náhiꞌ. 


text:
Zni gudini të Jesús el quë narneꞌe vidë parë lëꞌë mieti. Perë bëldishtë́ Dios lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. Na naꞌa testigu purquë bëabrí guná naꞌa lu më stubi vueltë. 


text:
Jesús bënëac lëꞌë cujë rëꞌ purquë gualdí lduꞌu naꞌa shtiꞌdzë më. Ziquë muzë nanahia shtë Jesús, guniaꞌa lu cujë: “Guasuldí nu guzë́”. Bëáquëll lueguë ziquë rna të lull iurneꞌ, nu nanë́ të lë́ꞌëll bëáquëll. 


text:
<pb/>’Lëꞌë të Dadë, nanë́a tsana gunibëꞌa jëfë shtë të quini të Jesús, gudini të lëꞌë më, perë adë guc bë́ꞌadiꞌi të chu gudini të. Nilë ra jëfë shtë të guc bë́ꞌadiꞌi rall chu na më. 


text:
Zni guc cumplir voluntá shtë Dios purquë bëquëꞌë ra profetë shtiꞌdzë më antsë quë Cristo gati më lu cruz. 


text:
Por ni iurneꞌ gulë gunë nadzëꞌë mudë nanabani të. Gulë bëdchigrë́ lduꞌu të con Dios parë gunë më perdunë duldë shtënë të. Si talë gunë të zni, Dios guëzunë́ më laꞌni lduꞌu të nu gunë ldaiꞌ më guëdubi vidë shtë të. 


text:
Perë iurneꞌ Jesucristo cabezë gubeꞌe hashtë iurë lëꞌë Dios guëzú shnezë grë́tëꞌ ra cusë nabëquëꞌë ra profetë santu, ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë më guahietë. 


text:
Zni guniꞌi Moisés lu ra shtadë guëlú hiaꞌa: “Dios Padre guëshéꞌldiꞌ tubi naguëniꞌi shtiꞌdzë më, tubi nagalë ladi bëchi të ziquë bësheꞌldë më na. Gulë bëquë́ diaguë grë lo quë naguëniꞌi më lu të 


text:
purquë grë ra nadë guëzuꞌbë diáguëdiꞌi shtiꞌdzë më, guëdchisú më derechë nanapë rall ziquë mënë israelitë nu gac condenar rall.” 


text:
<pb/>’Zni guniꞌi ra profetë dizdë Samuel hashtë ra profetë nabidë despuësë. Grë raiꞌ guniꞌi raiꞌ naquëac iurneꞌ. 


text:
Lëꞌë të bëaꞌnënú të ra diꞌdzë naguniꞌi Dios lu ra profetë. Na ni parë lëꞌë të nu parë bien shtënë të. Dios guniꞌi lu Abraham; bëꞌnë më prometer ra cusë naquëac cumplir iurneꞌ. Guniꞌi më lu Abraham: “Por ra shínil gunë ldahia grë ra mënë nanarë́ lu guë́ꞌdchiliu”. 


text:
<pb/>’Iurë bëldishtë́ Dios lëꞌë shini më Jesús ladi ra tëgulë, bidë më primërë lu të. Bëdchini më lu të parë gunë ldaiꞌ më lëꞌë të. Gunë më compañi lëꞌë të parë guësaꞌnë të duldë shtë të, të gac salvar të.<pb/>


text:
Nianá cagniꞌi Pedro nu Juan lu ra mënë, bëdchini ra bëshuzi. Bëdchini tubi jëfë narapë iáduꞌu ruꞌbë. Nu ra saduceos bëdchini. 


text:
Nalë́ nalaaꞌdchi rall purquë Pedro nu Juan cagluaꞌa raiꞌ ra mënë nu guniꞌi raiꞌ guashtë́ Jesús ladi ra tëgulë. Guniꞌi raiꞌ por pudërë shtë Jesús, tsashtë́ grë tëgulë catë bëgaꞌchi raiꞌ. 


text:
Gunaꞌzi gubiernë lëꞌë Pedro nu Juan nu bëtiaꞌa rall lëꞌë raiꞌ lachiguiꞌbë purquë hia guadzeꞌ parë gac rëglë shcuendë raiꞌ. 


text:
Perë mënë zihani nabini dizaꞌquë shtë Jesús, gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më, naꞌa la nguiu. Nu ra nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë më, guc rall gaꞌi mili, niétiquë nguiu bëgabë. 


text:
<pb/>Iurë brëgueꞌlë stubi dzë, bëdëá ra gubiernë nu ra mëgulë nu ra mësë narluaꞌa lëy. Grë rall bëdëá rall Jerusalén. 


text:
Zugaꞌa Anás naná jëfë shtë ra bëshuzi. Zugaꞌa Caifás. Zugaꞌa Juan, shmënë bëshuzi. Zugaꞌa Alejandro nu grë shfamili shtë bëshuzi narnibëꞌa los de más bëshuzi. Zugaꞌa rall lugar ni. 


text:
Iurní gulú rall Pedro nu Juan lachiguiꞌbë parë bëzú rall lëꞌë Pedro nu Juan delantë lu ra mënë. Gunaꞌbë diꞌdzë rall lu Pedro nu Juan: ―¿Chu rnibëꞌa lëꞌë të? ¿Chu bëꞌnë punërë lëꞌë të; bënëac të cujë rëꞌ? 


text:
<pb/>Iurní con pudërë nabëdëꞌë Espíritu Santo laꞌni lduꞌu Pedro, guníꞌiꞌ diꞌdzë rëꞌ: ―Lëꞌë të jëfë shtë guëꞌdchi rëꞌ nu mëgulë shtë naciuni Israel, 


text:
rquebi naꞌa lu të parë gac bëꞌa grë ra mënë israelitë. Lëꞌë cujë naguc lluꞌu zugaꞌa ndëꞌë delantë lu grë të. Bëáquëll por pudërë shtë Jesucristo, më Nazaret, lo mizmë nagudini të. Bëquëꞌë të lëꞌë më lu cruz perë bëldishtë́ Dios lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
Na Jesús ziquë tubi guëꞌë principal shtë iáduꞌu. Guniꞌi të adë guëlluíꞌidiꞌin perë iurneꞌ Jesús bëac më ziquë tubi guëꞌë namás lasac. Lëꞌë të adë guc shtúꞌudiꞌi të lëꞌë më, 


text:
perë ni tubi chu stubi gunë salvar lëꞌë hiaꞌa, niétiquë Jesús purquë tubsë nguiu bësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu nagunë perdunë duldë shtë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Ra gubiernë shtë ra israelitë guná rall adë bëdzë́bëdiꞌi Pedro nu Juan; cagniꞌi raiꞌ lu ra mënë. Guc bëꞌa rall Pedro nu Juan adë na raiꞌ më nabësëꞌdë nu adë nádiꞌi raiꞌ më ruꞌbë. Guasë́ lduꞌu rall. Guc bëꞌa rall Pedro nu Juan guzënú raiꞌ Jesús más antsë. 


text:
Nu guná ra gubiernë lëꞌë nguiu naguc cujë; lë́ꞌëll zugaꞌanú Pedro nu Juan. Hiadë pë rníꞌidiꞌi rall cuntrë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Iurní gunibëꞌa rall guëruꞌu Pedro nu Juan ladi rall parë gac guadiꞌdzë lul saꞌ rall lla mudë gunë rall. 


text:
Guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pë guëdë́ꞌnaꞌa con ra nguiu rëꞌ? purquë grë ra naquëreldë Jerusalén, nanë́ rall milagrë ruꞌbë nabëꞌnë Pedro nu Juan. Bënëac rall cujë. Nu lëꞌë hiaꞌa adë nu mudë guëcá hiaꞌa. 


text:
Mejurë parë adë guërë́ꞌtsëdiꞌi diꞌdzë ladi ra mënë, guëtsë́baꞌa lëꞌë rall parë adë guadíꞌdzëdiꞌi rall lu ra mënë na rall shmënë Jesús. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë rall lëꞌë Pedro nu Juan. Gunibëꞌa rall parë adë guadíꞌdzëdiꞌi raiꞌ, nilë guëluáꞌadiꞌi raiꞌ dizaꞌquë shtë Jesús, nu nilë adë guëníꞌidiꞌi raiꞌ lë Jesús. 


text:
Iurní repi Pedro nu Juan lu ra gubiernë: ―Gulë bëꞌnë shgabë të chu shtënë diꞌdzë guëzuꞌbë diaguë naꞌa. ¿Pë guëzuꞌbë diaguë naꞌa shtiꞌdzë të, u guëzuꞌbë diaguë naꞌa shtiꞌdzë Dios? 


text:
Lëꞌë naꞌa adë nu mudë guëcaꞌchi lduꞌu naꞌa ra cusë naguná naꞌa nu ra cusë naná bini naꞌa. Napë quë guëdiaꞌa diꞌdzë naꞌa lu ra mënë. 


text:
<pb/>Iurní ra gubiernë bëtsëbë rall lëꞌë Pedro nu Juan perë lo mizmë tiempë bëldaꞌa rall lëꞌë raiꞌ purquë adë bëdzélëdiꞌi rall lla mudë nihunë rall cashtigu lëꞌë raiꞌ. Bëldaꞌa rall lëꞌë raiꞌ purquë bëdzëbë rall los de más mënë; grë mënë guniꞌi bëac cujë con pudërë shtë Jesús. Llëruꞌbë na pudërë shtë më, guniꞌi rall. 


text:
Cujë nabëac por pudërë shtë Jesús, nápëll más de cuarenta izë. Ra shmënë Jesús gunaꞌbë rall gunë Dios compañi lëꞌë rall 


text:
<pb/>Iurní bëruꞌu Pedro nu Juan; bëagzë́ raiꞌ catë rë los de más saꞌ raiꞌ. Biadiꞌdzë raiꞌ grë lo quë naguniꞌi principal bëshuzi con ra më gushë lu raiꞌ. 


text:
Iurë gualú biadiꞌdzë raiꞌ lla guc con lëꞌë raiꞌ, grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús, gunaꞌbë raiꞌ lu Dios. Juntë guniꞌi raiꞌ: ―Dios Padre, lë́ꞌël nal Shtadë naꞌa. Lë́ꞌël nápël llëruꞌbë pudërë. Bëntsáꞌul gubeꞌe; bëcueꞌshtël guë́ꞌdchiliu. Bëcueꞌshtël nisëduꞌu nu grë ra cusë nananú lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Lë́ꞌël bëshéꞌldël Espíritu Santo parë gulezënúhiꞌ lëꞌë David, muzë shtë́nël. Bëluáꞌal lëꞌë David lla guëquë́ꞌëiꞌ ra diꞌdzë shtë́nël narniꞌi zdëꞌë:<pb/>¿Pëzielú bëdzatsu ra mënë?<pb/>¿Pëzielú ra mënë shtë guë́ꞌdchiliu runë rall llgabë nanadë rlluíꞌidiꞌi?<pb/> 


text:
Ra rëy shtë guë́ꞌdchiliu nu ra gubiernë shtë ra guëꞌdchi, tubsë bëdzatsu rall cuntrë Dadë.<pb/>Bëꞌnë rall cuntrë Cristo, el quë nagudílil parë guënibë́ꞌaiꞌ. 


text:
<pb/>’Verdá nahin Herodes nu Poncio Pilato bëdëá rall ndëꞌë cuntrë Jesús, shínil. Limpi náhiꞌ; santu náhiꞌ. Nu ra më rumanë con ra më israelitë, bëꞌnë rall cuntrë shínil nabëshéꞌldël parë guënibë́ꞌaiꞌ lëꞌë naꞌa. 


text:
Dadë, iurneꞌ guná pë runë rall cuntrë lëꞌë naꞌa. Bëꞌnë compañi lëꞌë naꞌa parë adë guëdzë́bëdiꞌi naꞌa. Guëdiaꞌa diꞌdzë naꞌa dizaꞌquë shtë́nël lu ra mënë. 


text:
Bëluaꞌa pudërë shtë́nël. Bëꞌnë compañi lëꞌë naꞌa parë gunëac naꞌa narac lluꞌu. Guëdëꞌnë naꞌa ra milagrë narac shtúꞌul. Gac rahin por pudërë shtënë Jesús, shínil, më naná limpi laꞌni ldúꞌiꞌ. 


text:
<pb/>Iurë gualú biadiꞌdzënú raiꞌ Dios, lugar catë rë raiꞌ bëllú. Nacubi bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë raiꞌ. Nu adë bëdzë́bëdiꞌi raiꞌ; guniꞌi raiꞌ dizaꞌquë shtë Dios lu ra mënë. Grë cusë na shtë raiꞌ 


text:
<pb/>Ra nagualdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús, guc rall zihani. Tubsë llgabë napë rall. Tubsë na lduꞌu rall. Ni tubi adë chu rniꞌi: “Ndëꞌë shtëna” purquë gudiꞌdzë rall grë nanapë rall cuaꞌa nadë pë nápëdiꞌi según nicidá shtënë cadë lëꞌë rall. 


text:
Ra poshtë guaglaꞌguë guniꞌi raiꞌ lu mënë con llëruꞌbë pudërë de quë Dadë Jesús gubani purquë bëldishtë́ Dios lë́ꞌiꞌ ladi ra tëgulë. Nalë́ bëꞌnë ldaiꞌ Dios guëc raiꞌ, nu ra mënë bëꞌnë rëspëti lëꞌë raiꞌ. 


text:
Ladi ra mënë nagualdí lduꞌi dizaꞌquë, ni tubi rall adë pë bëquíꞌnidiꞌi purquë ra mënë nanapë ra guiuꞌu lachi nu ra nanapë lídchiꞌ, bëtuuꞌ raiꞌ guiuꞌu parë beꞌdë guënú rall dumí. 


text:
Dumí ni bëꞌnë raiꞌ intriegu lu poshtë. Hia ra poshtë gudiꞌdzë raiꞌ dumí parë narquiꞌni según nicidá nanapë mënë. 


text:
Tiempë ni guꞌ tubi nguiu lëll José. Gúlëll tubi dani nalë Chipre nazubë laꞌni nisëduꞌu. Nall levita. Ra poshtë gululë́ lë́ꞌëll Bernabé narniꞌi, el quë narunë consolar. 


text:
Nguiu ni bëaꞌnënú tubi partë dumí nabëtuuꞌll guiuꞌu. Stubi partë ni guagsáꞌnëll lu ra poshtë. Répill: ―Zeldë guënúa dumí nabëtúa shguiuꞌua. Perë tséꞌlëll bien nanëll de quë bëaꞌnënú rall tubi partë dumí. 


text:
Iurní Pedro guchi lu Ananías: ―Ananías, ¿pëzielú bësáꞌnël guatë́ mëdzabë laꞌni ldúꞌul parë bëntsáꞌul bishi lu Espíritu Santo? Bëaꞌnë guënul tubi partë dumí nagudilli mënë. 


text:
¿Pëllë lëdë shtë́diꞌil guiuꞌu ni? Iurë bëtuuꞌl, shtë́nël grë dumí. ¿Pëzielú bë́ꞌnël ni? purquë lu Dios bëntsáꞌul bishi, lëdë niétiquëdiꞌi lu naꞌa. 


text:
<pb/>Iurë Ananías bini ra diꞌdzë naguniꞌi Pedro, guláguëll nu gútill. Grë ra nabini naguc Ananías, nalë́ bëdzëbë rall. 


text:
Iurní bëdchini bëldá nguiu catë gulaguë Ananías. Bëtuꞌbi rall cuerpë tubi lari naquichi. Lueguë biaꞌa rall tëgulë parë guacaꞌchi rall tëgulë. 


text:
<pb/>Hia guc tsunë iurë guti Ananías; iurní bëdchini tséꞌlëll Safira perë gáꞌadiꞌi guc bë́ꞌall pë guc con Ananías. 


text:
Pedro gunaꞌbë diꞌdzë lu Safira: ―Bëquebi lua. ¿Pë verdá nahin bëtuuꞌ të guiuꞌu prëci shtë grë dumí nabeꞌdë guësaꞌnë Ananías lu naꞌa? Safira guchi lu Pedro: ―Ahaꞌ. Dani bëtuuꞌ naꞌa guiuꞌu. 


text:
<pb/>Iurní Pedro guniꞌi lull: ―¿Pëzielú guꞌ të de acuerdë? Bëntsaꞌu të bishi parë bësiguë́ të Espíritu Santo niaꞌa guldí më runë më cashtigu. Perë fuërë zeꞌdë ra nguiu nabiaꞌa tséꞌlël parë guacaꞌchi rall tséꞌlël. Iurneꞌ guaꞌa rall lë́ꞌël parë tsacaꞌchi rall lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Lueguë iurní gulaguë Safira lu Pedro. Gútill. Iurní guatë́ ra nguiu catë zu Pedro; guná rall lu naꞌa; hia guti naꞌa. Gulú rall naꞌa laꞌni hiuꞌu parë guacaꞌchi rall lëꞌë naꞌa cuꞌ tseꞌlë naꞌa. 


text:
Grë ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús nu grë ra nabini ra cusë rëꞌ naguc con Ananías nu Safira, nalë́ bëdzëbë rall. Zihani milagrë bëꞌnë ra poshtë 


text:
<pb/>Zihani milagrë nu cusë ruꞌbë bëꞌnë ra poshtë lu ra mënë. Grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, rdëá rall rualdëaꞌ catë lë Portali shtë Salomón. 


text:
Perë zihani mënë adë bëdë́ꞌëdiꞌi valurë të guëdëá rall ladi shmënë Jesús, perë adë pë rníꞌidiꞌi rall cuntrë ra mënë ni purquë casi grë mënë shtë ciudá Jerusalén, bëꞌnë rall rëspëti shmënë Jesús. 


text:
Iurní guzublú rall gulú rall narac lluꞌu nezë. Gudishi rall narac lluꞌu lu daaꞌ u lu tubi pedasë lari naꞌldë parë iurë tëdë Pedro, guëquë́ shcaaꞌl shtë Pedro guëc ra narac lluꞌu. 


text:
También bëdchini zihani mënë shtë guëꞌdchi guëllaꞌ nu mënë shtë Jerusalén; bëdchininú rall narac lluꞌu. Bëdchininú rall ra nanapë mëdzabë laꞌni lduꞌi. Bëac grë rall. Bëzac zi mënë Pedro nu Juan 


text:
<pb/>Dzë ni jëfë shtë ra bëshuzi con shmënë ra partidë saduceo, gupë rall llëruꞌbë mbidi tantë zihani mënë zianaldë tëchi poshtë. 


text:
perë tubi ianglë shtë Dios laꞌni gueꞌlë, guagsháꞌliꞌ ra puertë shtë lachiguiꞌbë parë bëruꞌu ra poshtë nu guchi ianglë lu raiꞌ: 


text:
<pb/>―Gulë bëagzë́ nu gulë biadiꞌdzë lu ra mënë laꞌni iáduꞌu ruꞌbë, lla gunë rall parë gac salvar rall. 


text:
<pb/>Iurë bini raiꞌ naguniꞌi ianglë, brëgueꞌlë tumpranë gua raiꞌ iáduꞌu ruꞌbë parë ziaglaꞌguë cagluaꞌa raiꞌ mënë. Iurní jëfë shtë ra bëshuzi nu ra nazugaꞌanú rall, bëtëá rall saꞌ rall miembrë shtë Junta Suprema. Ndëꞌë na ra gubiernë narunë juzguë, quiere decir, grë ra më gushë shtë naciuni Israel. Iurní gunibëꞌa rall guëruꞌu ra poshtë lachiguiꞌbë. 


text:
Perë iurë bëdchini ra suldadë ruaꞌ lachiguiꞌbë, adë chu nádiꞌi laꞌni. Guanú rall rsunë lu ra gubiernë. 


text:
Repi rall lu ra nazugaꞌa lu juntë: ―Biagná naꞌa ruaꞌ lachiguiꞌbë. Niétiquë na; dchiꞌchi nëꞌau ruaꞌ lachiguiꞌbë. Guná naꞌa lu ra suldadë naquëhapë ruaꞌ lachiguiꞌbë, perë iurë bëshaꞌlë naꞌa lachiguiꞌbë, ni tubi adë chu nádiꞌi laꞌni. 


text:
<pb/>Jëfë narapë iáduꞌu con ra bëshuzi principal con lëꞌë bëshuzi más më ruꞌbë, bini rall naguchi ra suldadë lu rall; bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pë fin gapë ndëꞌë iurneꞌ? 


text:
<pb/>Lueguë iurní bëdchini tubi nguiu lu ra jëfë nu gúchill: ―Ra nguiu nabëtiaꞌa të lachiguiꞌbë, lëꞌë rall zugaꞌa laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Cagluaꞌa rall lëꞌë ra mënë. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë jëfë narapë iáduꞌu con sëbëldá suldadë, guaglliꞌi rall ra poshtë perë sin quë adë pë bëꞌnënú rall lëꞌë raiꞌ purquë bëdzëbë rall niagáu guëꞌë ra mënë lëꞌë rall. 


text:
Iurë beꞌdë guënú rall ra poshtë, bëzú rall lëꞌë raiꞌ lu Junta Suprema. Guniꞌi jëfë shtë ra bëshuzi: 


text:
<pb/>―Hia bëdëꞌnë naꞌa providë lëꞌë të de quë adë guadíꞌdzëdiꞌi të lë Jesús parë guëluaꞌa të ra mënë. Nu guná, ¿pë quëhunë të iurneꞌ? Casi grë mënë Jerusalén hia bini rall nacagluaꞌa të. ¿Pë adë runë të shgabë të? Cagdchiꞌbë të guëc naꞌa por nguiu naguti lu cruz. 


text:
<pb/>Iurní Pedro nu ra poshtë guniꞌi raiꞌ: ―Pimërë napë quë guëzuꞌbë diaguë naꞌa shtiꞌdzë Dios, lëdë guëlúdiꞌi shtiꞌdzë ra nguiu guëzuꞌbë diaguë naꞌa. 


text:
Perë Dios shtë shtadë guëlú hiaꞌa, bëldishtë́ më lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë, el mizmë Jesús nagudini të, el quë nabëquëꞌë të lu cruz. 


text:
Dios bëldishtë́ lë́ꞌiꞌ parë gubeꞌe. Bëcueꞌzë më lëꞌë Jesús ladë ldi shtë më. Dios guniꞌi Jesucristo na el quë naguënibëꞌa lëꞌë hiaꞌa; náhiꞌ el quë nagunë salvar lëꞌë hiaꞌa lu cashtigu shtënë më. Bëꞌnë Dios punërë nguiu ni të parë gunë nadzëꞌë të mudë nanabani të, nu parë gunë më perdunë lëꞌë të. 


text:
De grë cusë rëꞌ na naꞌa testigu con Espíritu Santo purquë cabezënúhiꞌ lëꞌë naꞌa. Verdá nahin guashtë́ Jesús ladi ra tëgulë, nu Dios bëdëꞌë Espíritu Santo parë grë ra nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Iurë bini ra nazugaꞌa lu juntë lo quë naguniꞌi ra poshtë, nalë́ bëldë́ rall nu guc lduꞌu rall niaguini rall lëꞌë ra poshtë. 


text:
Perë ladi ra nazubë lu juntë, bëruꞌu tubi nguiu lë Gamaliel. Nall mësë shtë lëy nabëquëꞌë Moisés nu nall fariseo. Nalë́ runë ra mënë rëspëti lë́ꞌëll. Guasuldill nu gunibë́ꞌall parë bëruꞌu ra poshtë stubi ladë. 


text:
Lueguë guníꞌill lu ra saꞌll: ―Rniaꞌa lu të ziquë më ládzaꞌa, gulë gapë cuidadë lo quë nagunënú të ra nguiu rëꞌ. 


text:
Bësëagná lduꞌu të hia ziaꞌa tiempë neꞌ; dzë ni guꞌ tubi nguiu nabërulë́ Teudas. Guníꞌill lu ra mënë lë́ꞌëll nall tubi nguiu ruꞌbë. Bësiguëll mënë. Ziquë tapë gahiuꞌa nguiu guanaldë rall lëꞌë Teudas, perë despuësë gudini ra mënë lë́ꞌëll. Hia grë ra mënë nacanaldë lë́ꞌëll, bëtëꞌtsë rall. Zni gualú partidë shtë Teudas. 


text:
Despuësë de ra dzë ni, guꞌ stubi nguiu. Bërulëll Judas. Nall më Galilea. Dzë ni guasë cënsë shtë ra mënë. Zihani mënë guanaldë lëꞌë Judas, perë gudini rall lë́ꞌëll nu grë ra shmë́nëll bësaꞌnë saꞌ rall. Bëtëꞌtsë rall. 


text:
Por ni rniaꞌa lu të, gulë bësaꞌnë ra nguiu rëꞌ. Zuziaꞌa rall. Adë rzunáldëdiꞌi të lëꞌë rall purquë si talë cusë rëꞌ nahin cusë shtë nguiu, zialuhin. 


text:
Perë si talë ndëꞌë nahin shchiꞌni Dios nu rac shtuꞌu të guënitilú tëhin, ¿lla guëruꞌu të? Gulë gupë cuidadë, purquë si talë lëꞌë rall quëhunë rall shchiꞌni Dios nu lëꞌë të rzu të lu rall, quëhunë të cuntrë Dios iurní. 


text:
<pb/>Iurë gualú biadiꞌdzë Gamaliel lu ra nazú lu juntë, bëaꞌnë rall cunformë. Iurní gunaꞌbë rall lëꞌë poshtë. Gunibëꞌa rall guëdiaꞌa raiꞌ hiaguë, nu guniꞌi rall fuertë lu raiꞌ de quë adë guadíꞌdzëdiꞌi raiꞌ shtiꞌdzë Jesús. Bëdëꞌë rall libertá lëꞌë raiꞌ. 


text:
Bëruꞌu ra poshtë lu juntë. Nalë́ bëquitë lduꞌu raiꞌ purquë ra nazubë lu juntë, guniꞌi guidzë rall lëꞌë Pedro nu Juan purquë na raiꞌ shmënë Jesús. Guc bëꞌa raiꞌ grë lo quë naguc, bëꞌnë më ordenar nu bëquitë lduꞌu raiꞌ. 


text:
Perë adë bësáꞌnëdiꞌi raiꞌ guaglaꞌguë biadiꞌdzë raiꞌ lu ra mënë de quë Jesús na Cristo el quë nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Glli gllítëꞌ guazë́ guagluaꞌa raiꞌ ra mënë laꞌni iáduꞌu ruꞌbë nu lidchi ra mënë.<pb/>


text:
Tiempë dzë ni zihani mënë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë. Cadë dzë gudiꞌdzë rall cumidë gau ra nanadë nápëdiꞌi, perë ra më israelitë naruadiꞌdzë dizë́ griego guzublú guniꞌi rall cuntrë ra më israelitë naruadiꞌdzë dizë́ hebreo. Guniꞌi rall lu ra poshtë, ra viudë naruadiꞌdzë griego adë cuáꞌadiꞌi rall igual ziquë cuaꞌa ra viudë naruadiꞌdzë hebreo. 


text:
Iurní guëzá chiꞌbë chupë poshtë bëtëá raiꞌ grë ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Guchi raiꞌ lu rall: ―Adë napë naꞌa tiempë parë quiꞌdzë naꞌa cumidë parë ra narquiꞌni cumidë. Más nasac guëdiaꞌa diꞌdzë naꞌa dizaꞌquë shtë Jesús lu ra mënë. Zni rac shtuꞌu më. 


text:
Por ni rniaꞌa lu të, Dadë, gulë gudili gadchi nguiu entrë lëꞌë të. Gulë gudili ra nguiu naná humildë, ra nanapë llgabë zaꞌquë nu ra nguiu nacabezënú Espíritu Santo laꞌni lduꞌu rall; quiꞌdzë rall nagáu ra mënë. 


text:
Lëꞌë naꞌa guënaꞌbë naꞌa lu Dios por lëꞌë të nu tsaglaꞌguë guëdiaꞌa diꞌdzë naꞌa dizaꞌquë shtë Jesús. 


text:
<pb/>Grë rall gurë́ rall de acuerdë. Iurní gudili rall gadchi nguiu parë gunë rall dchiꞌni. Primërë Esteban, nall tubi nguiu con guëdubinú ldúꞌull rialdí ldúꞌull Dios. Cabezë Espíritu Santo laꞌni ldúꞌull. Guaglaꞌguë lë rall: Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas nu Nicolás. Nicolás na më guëꞌdchi Antioquía. Adë nall më israelitë perë más antsë gualdí lduꞌi creenci shtë ra më israelitë. 


text:
Lueguë beꞌdë guënú rall ra nguiu rëꞌ lu ra poshtë. Gunaꞌbë raiꞌ lu Dios por lëꞌë rall nu bëdchiꞌbë ra poshtë guiáꞌaiꞌ guëc rall parë bëꞌnë rall recibir dchiꞌni ni. 


text:
<pb/>Guëdubi guëꞌdchi shtë Jerusalén bërëꞌtsë dizaꞌquë shtë Jesús. Nalë́ guadalë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Zihani ra bëshuzi israelitë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë. Gunaꞌzi rall Esteban 


text:
<pb/>Esteban nall tubi nguiu nanapë pudërë nu favurë shtë Dios. Dios runë compañi lë́ꞌëll parë rúnëll milagrë nu cusë ruꞌbë lu ra mënë. 


text:
Perë bëldá ra nguiu gudildi diꞌdzë con Esteban. Ra nguiu ni zeꞌdë rall de iáduꞌu shtë mënë nalë Esclavos Libertados. Ra nguiu ni guc rall muzë naguzac zi, perë despuësë gupë rall libertá. Bëdchini sëbëldá nguiu de los de másruꞌu lugar cumë ziquë Cirene, Alejandría, Cilicia nu regiuni shtë Asia. Grë ra nguiu rëꞌ gudildi diꞌdzë rall con Esteban, 


text:
perë adë bë́ꞌnëdiꞌi shtiꞌdzë rall gan lu Esteban purquë Esteban ruadíꞌdziꞌ con llëruꞌbë pudërë nabëdëꞌë Espíritu Santo parë lë́ꞌiꞌ. 


text:
Iurë guná rall adë bë́ꞌnëdiꞌi rall gan parë niuadiꞌdzënú rall Esteban, gudilli rall bëldá nguiu mal parë guëniꞌi rall bishi cuntrë Esteban. Guniꞌi rall de quë bini rall cagniꞌi Esteban ra diꞌdzë cuntrë lëy shtë Moisés nu cuntrë Dios. 


text:
Mudë ni bëtsatsu rall ra mënë con ra më gushë nu mësë narluaꞌa lëy. Gunaꞌzi rall Esteban nu biaꞌa rall lë́ꞌiꞌ lu Junta Suprema. 


text:
Gudili rall stubi shcuaꞌa nguiu mal naguëniꞌi bishi cuntrë Esteban. Guniꞌi rall: ―Nguiu rëꞌ siemprë rníꞌill cuntrë iáduꞌu santu shtë́naꞌa nu cuntrë lëy nabëquëꞌë Moisés. 


text:
Nu bini naꞌa rniꞌi nguiu rëꞌ, quë Jesús më Nazaret, guëcuell iáduꞌu ruꞌbë; gúnëll cambi custumbrë nabësëaꞌnë Moisés parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Iurní ra gubiernë shtë Junta Suprema nu grë ra nazugaꞌa lu juntë, guná rall lu Esteban. Guc cambi lúhiꞌ. Guná rall lúhiꞌ cumë ziquë lu tubi ianglë.<pb/>


text:
Iurë zugaꞌa Esteban lu Junta Suprema, jëfë shtë ra bëshuzi gunaꞌbë diꞌdzë lu Esteban zdëꞌë: ―¿Pë gualdí ra nguiu narniꞌi cuntrë lë́ꞌël? 


text:
<pb/>Con zihani histuri biadiꞌdzë Esteban lu rall: ―Dadë bëchi, gulë bëquë́ diaguë lo quë narniaꞌa lu të. Llëruꞌbë na Dios shtë́naꞌa. Bëluaꞌalú më lu shtadë guëlú hiaꞌa Abraham tsana guquëréldiꞌ regiuni Mesopotamia. Biadiꞌdzënú më Abraham antsë tsana guquëréldiꞌ Harán. 


text:
Repi Dios lu Abraham: “Bësaꞌnë ládzël nu grë ra saꞌl nu bëagzë́ zitu tubi lugar naguëluáꞌahia lë́ꞌël”. 


text:
Iurní bëruꞌu Abraham ládziꞌ nalë Caldea parë guëquëréldiꞌ Harán. Despuësë guti shtadë Abraham, iurní Dios bësheꞌldë lëꞌë Abraham lugar catë dzu hiaꞌa iurneꞌ. 


text:
Perë Dios adë bëdë́ꞌëdiꞌi ni tubi partë shtë lugar rëꞌ parë nianibëꞌa Abraham ni siquierë tubi ldë guiuꞌu mituꞌnë catë niazubë tubi hiuꞌu lídchiꞌ. Perë Dios bëꞌnë prometer lu Abraham guëdëꞌë më lugar ni parë shíniꞌ despuësë tsana gátiꞌ, perë dzë ni Abraham gáꞌadiꞌi nápiꞌ shíniꞌ. 


text:
Nu guniꞌi Dios lu Abraham ra shíniꞌ natsadalë, guëquëreldë rall ziquë më zitu lugar catë adë na ladzë rall. Por tapë gahiuꞌa izë gac rall muzë nu guëzac zi rall lu dchiꞌni. 


text:
También guniꞌi Dios lu Abraham: “Na guna cashtigu ra mënë naguëzac zi ra shínil lu dchiꞌni. Despuësë tsana guëruꞌu rall lugar ni, iurní gunë rall adorar na lugar rëꞌ.” Lugar ni dzu hiaꞌa iurneꞌ. 


text:
Dios bëꞌnë prometer lu Abraham de quë grë ra shini Abraham, na rall shmënë Dios. Ziquë tubi lëy parë lëꞌë raiꞌ, gunibëꞌa më gac circuncidar shini Abraham, quiere decir, bëchuguë Abraham duꞌpë guiꞌdi shtënë partë delicadë shtë llguëꞌnë. Dzë Isaac napë tubi llmalë gúlëll, guc circuncidárëll. Isaac bëꞌnë lo mizmë tsana gúpëll shínill, Jacob. Nu zni bëꞌnë Jacob con ra shíniꞌ. Ra shini Jacob bëac rall chiꞌbë chupë nanaguc chiꞌbë chupë grupë shtë naciuni Israel. 


text:
<pb/>’Ra shini Jacob naguc ra shtadë guëlú hiaꞌa, gupë rall mbidi José, bëchi raiꞌ. Bëtuuꞌ raiꞌ lëꞌë José. Ra naguziꞌi José biaꞌa lëꞌë José parë Egipto, perë Dios bëꞌnë compañi lë́ꞌiꞌ; 


text:
adë bësáꞌnëdiꞌi më lë́ꞌiꞌ. Nu bëdëꞌë më llëruꞌbë llgabë parë bëáꞌnëll bien lu rëy Faraón. Nu Faraón bëꞌnë nombrar lëꞌë José ziquë gubernadurë shtë Egipto. José guná grë ra dchiꞌni nagunë ra mënë lidchi Faraón. 


text:
<pb/>’Gudëdë ra izë; bëdchini galzí guëc ra mënë shtë Egipto nu Canaán. Nalë́ bëldiaꞌnë rall lu gubini. Ra shfamili Jacob, ra shtadë guëlú hiaꞌa, adë rdzélëdiꞌi raiꞌ nagáu raiꞌ. 


text:
Perë bini Jacob de quë nanú dau Egipto, iurní bëshéꞌldiꞌ ra shíniꞌ parë guacaꞌa rall nagáu raiꞌ. Nu bëabrí raiꞌ ladzë raiꞌ. Ndëꞌë primërë viajë shtë raiꞌ. 


text:
Dzë bërë́ dau shtë raiꞌ, gua rall Egipto stubi vueltë. José bëquebi lu ra bë́chiꞌ chu nall. Nu rëy shtë Egipto bínill ca nezë zeꞌdë José. 


text:
Iurní José bësheꞌldë ra bë́chill parë guaglliꞌi rall Jacob, shtadë rall con grë shfamíliꞌ. Famili rëꞌ na raiꞌ setenta y cinco mënë. 


text:
Zni guc con Jacob. Bëagzë́ raiꞌ Egipto con grë shfamíliꞌ. Guquëreldë raiꞌ ndë. Despuësë guti Jacob. Nu ndë guti ra shini Jacob, ra shtadë guëlú hiaꞌa. 


text:
Iurní biaꞌa raiꞌ baꞌcu shtë ra tëgulë parë lugar nalë Siquem. Ndë bëgaꞌchi ra baꞌcu ni catë guziꞌi Abraham tubi ldë guiuꞌu lachi más antsë lu shini Hamor naquëreldë ra Siquem. 


text:
<pb/>’Dzë ni hia mërë gac cumplir lo quë nabëꞌnë më prometer lu Abraham, bëꞌnë më jurar lu Abraham de quë guëdalë shíniꞌ. Bëac raiꞌ mënë zihani lugar Egipto. 


text:
Mizmë rëy ni bësiguëll shtadë guëlú hiaꞌa. Gunibëꞌa rëy lu ra israelitë parë guëruꞌldë rall shini rall lu nisë parë gati ra meꞌdë. 


text:
Dzë ni gulë Moisés. Guc meꞌdë chulë nu nachaꞌngu meꞌdë delantë lu Dios. Bëꞌnë shtadë meꞌdë gan; gupë raiꞌ lëꞌë meꞌdë tsunë mbehu lídchiꞌ. 


text:
Tsana guagsaꞌnë raiꞌ meꞌdë lu nisë parë niaꞌa pë niac meꞌdë, bëdchini shtsaꞌpë rëy shtë Egipto. Biáꞌall meꞌdë nu gunall meꞌdë cumë ziquë shínill. 


text:
Zdëꞌë mudë bësëꞌdë Moisés grë́tëꞌ studi narac bëꞌa ra më Egipto. Nu gúquëll tubi nguiu de buen llgabë parë ruadíꞌdzëll nu grë ra cusë nalë́ ráquëll. 


text:
<pb/>’Dzë ni napë Moisés cuarenta izë, guagnáhiꞌ ra më ládziꞌ, ra më israelitë naquëreldë tubi lugar shtë Egipto. 


text:
Lugar ni gunáhiꞌ lu mal tratë naquëhunë tubi më Egipto con tubi më israelitë. Moisés guagláhiꞌ më ládziꞌ. Por mal nabëꞌnënú më Egipto, gudini Moisés më Egipto. 


text:
Moisés bë́ꞌniꞌ llgabë ra më ládziꞌ nadëꞌë rall cuendë de quë Dios bësheꞌldë lë́ꞌiꞌ parë guëdë́ꞌëiꞌ libertá lëꞌë rall, perë ra më israelitë adë guasë́diꞌi rall. 


text:
Stubi dzë Moisés bëdiaꞌguëlú chupë më ládziꞌ; cadildi rall. Guaglá Moisés lëꞌë rall nu gúchiꞌ lu ra nacadildi: “Lëꞌë të bëchi saꞌ të. ¿Pëzielú rdildi të?” 


text:
Iurní nacagdëꞌë galnë́ saꞌll, bësínill lëꞌë Moisés; répill: “¿Chull bësheꞌldë lë́ꞌël? ¿Pë zéꞌdël ndëꞌë ziquë narnibëꞌa parë zeꞌdë guë́ꞌnël juzguë lëꞌë naꞌa? 


text:
Iurë bini Moisés lo quë naguniꞌi nguiu ni, bëlluꞌnë Moisés. Bëagzëll parë regiuni nalë Madián. Ndë guquëréldëll ziquë më zitu. Bëtsë́ꞌall nu gúpëll chupë shínill. 


text:
<pb/>’Hia guc cuarenta izë guquëréldëll Madián. Dzë ni zull lachi guëllaꞌ dani nalë Sinaí, bëluaꞌalú tubi ianglë lull. Bërúꞌuiꞌ lu beꞌlë catë rëuldë tubi hiaguë. 


text:
Moisés bëdzëguëëꞌ ldúꞌiꞌ; bë́ꞌniꞌ llgabë, pëzielú rëuldë hiaguë rëꞌ. Guabíꞌguëll parë gunall luhin. Bínill voz shtë Dios naguniꞌi: 


text:
“Nahia Dios shtënë ra shtadë guëlul. Nahia Dios shtë Abraham. Nahia Dios shtë Isaac. Nahia Dios shtë Jacob.” Iurní lëꞌë Moisés guzublú bëdzë́bëll nu bëchíꞌchill. Hia adë gunë́diꞌill niagbíꞌall lu hiaguë catë rruꞌu beꞌlë. 


text:
Nu guchi Dios lull: “Gulú rachi guëaꞌl purquë lugar catë nanul na lugar santu purquë na zugáꞌahia ndëꞌë iurneꞌ. 


text:
Rnahia grë trabaju nardëdë ra shmëna naquëreldë Egipto, nu rquë diaga iurë ruꞌnë rall lua. Por ni iurneꞌ guna librar lëꞌë rall. Guësheꞌlda lë́ꞌël ziquë shmëna hashtë Egipto.” 


text:
<pb/>’Antsë ra israelitë adë bë́ꞌnëdiꞌi rall cuendë lëꞌë Moisés; repi rall: “¿Chu bësheꞌldë lë́ꞌël ziquë jëfë parë zeꞌdë guë́ꞌnël juzguë lëꞌë naꞌa?” Perë Dios bësheꞌldë lë́ꞌiꞌ Egipto. Nu lëꞌë ianglë naguniꞌi lull catë zubë hiaguë narëuldë, bë́ꞌniꞌ compañi lëꞌë Moisés. Gúquiꞌ jëfë parë gualdull më israelitë lugar ni. 


text:
Gua Moisés Egipto parë gualdúhiꞌ ra shtadë guëlú hiaꞌa. Por pudërë shtë Dios bë́ꞌniꞌ milagrë nu cusë ruꞌbë Egipto. Bë́ꞌniꞌ milagrë ruaꞌ Nisëduꞌu Llni. Por cuarenta izë bë́ꞌniꞌ milagrë laꞌni ra dani catë ziaꞌa zu raiꞌ. 


text:
Lo mizmë Moisés rëꞌ guniꞌi lu ra më israelitë: “Dios guësheꞌldë tubi naguadiꞌdzë shtiꞌdza delantë lu të. Galë më ladi bëchi saꞌ të cumë ziquë bësheꞌldë më na. Gulë tsaldí lduꞌu të grë lo quë naguëniꞌi më lu të.” 


text:
Lëꞌë Moisés ni guzënú lëꞌë ra mënë laꞌni ra dani Sinaí catë guniꞌi ianglë lúhiꞌ antsë. Moisés guquëreldënú ra shtadë guëlú hiaꞌa. Bë́ꞌniꞌ recibir ra dizaꞌquë shtë Dios të guëneꞌe Moisés diꞌdzë ni parë lëꞌë hiaꞌa. Diꞌdzë ni napë pudërë parë siemprë; nunquë adë tsalúdiꞌin. 


text:
<pb/>’Shtadë guëlú hiaꞌa bëzuꞌbë diáguëdiꞌi raiꞌ shtiꞌdzë Moisés. Adë gunë́diꞌi rall nanibëꞌa Moisés lëꞌë rall. Mejurë guc lduꞌu rall nëabrí rall parë Egipto. 


text:
Tubi dzë adë zugaꞌanú Moisés lëꞌë rall, repi rall lu Aarón: “Adë guëneꞌe naꞌa rsunë pë cazac Moisés. Adë nídiꞌill ndëꞌë, nu gulull lëꞌë hiaꞌa Egipto; por ni rac shtuꞌu naꞌa iurneꞌ, guntsáꞌul tubi dios naquiblú lu hiaꞌa delantë.” 


text:
Lueguë bëntsaꞌu rall tubi ngunë mituꞌnë de orë. Gudini rall bëldá ma parë bëdëꞌë rall tubi ofrendë lu dzanë narunë rall adorar. Nalë́ bëquitë lduꞌu rall por lo quë nabëntsaꞌu rall con guiaꞌa rall. 


text:
Iurní Dios bëꞌnë intriegu lëꞌë rall parë quëhunë rall adorar ra cusë lu guë́ꞌdchiliu, ziquë ra mbelëguiꞌi nu ngubidzë. Zni naescritë laꞌni librë nabëquëꞌë ra profetë. Rniꞌi librë ni:<pb/>Lëꞌë të më israelitë, guzë́ të lu dani durantë cuarenta izë.<pb/>Gudini të ra ma parë bëꞌnë të ofrecer lu dios shtë të,<br/>perë ni tubi ma adë bëꞌnë të ofrecer lua con guëdubinú lduꞌu të.<pb/> 


text:
Beꞌrquë nuaꞌa të nichi shtë Moloc, dios shtë të.<pb/>Nuaꞌa të tubi mbelëguiꞌi shtë dios Renfán.<pb/>Ra ídolo rëꞌ bëntsaꞌu të parë runë të adorar.<pb/>Por ni guëgúa të de ladzë të parë guësheꞌlda lëꞌë të más zitu stubi ladë Babilonia parë tsa të cashtigu. 


text:
<pb/>’Ra shtadë guëlú hiaꞌa tsana guzë́ rall dani, nuaꞌa rall tubi hiuꞌu lari nu tubi nichi catë nutsaꞌu ra lëy nabëquëꞌë Moisés. Hiuꞌu lari guctsáꞌuhin ziquë guniꞌi Dios lu Moisés nu ziquë bëluaꞌa më lúhiꞌ. 


text:
Ra shtadë guëlú hiaꞌa gupë rall hiuꞌu lari ni por llëduni tiempë ziquë tubi cusë nabësëaꞌnë Dios parë lëꞌë rall. Nu ra mënë nabidë con Josué, nuaꞌa rall hiuꞌu lari rëꞌ tsana bëdchisú rall ra guiuꞌu shtënë stubi ra naciuni. Dios bëꞌnë compañi lëꞌë rall parë guëruꞌu ra mënë lugar ni parë guëuꞌ ra shtadë guëlú hiaꞌa. Ngaꞌli guquëreldë rall hashtë tiempë nagunibëꞌa rëy David. 


text:
Dios guc shtuꞌu lëꞌë David. Gunaꞌbë David lu Dios niuntsáꞌuiꞌ tubi iáduꞌu catë niaquëreldë Dios verdadërë, mizmë Dios nabëꞌnë Jacob adorar. 


text:
Perë David adë bë́ꞌnëdiꞌiꞌ gan nazaꞌa tubi iáduꞌu lidchi Dios, perë shínill Salomón, sí, bë́ꞌnëll gan; bëzáꞌaiꞌ iáduꞌu lidchi Dios. 


text:
Perë Dios nacabezë gubeꞌe cumë llëruꞌbë na më, adë quëréldëdiꞌi më laꞌni iáduꞌu narzaꞌa ra nguiu. Ziquë guniꞌi profetë shtiꞌdzë Dios narniꞌi:<pb/> 


text:
Gubeꞌe cabeza, nu rnibë́ꞌahia guëdubi guë́ꞌdchiliu.<pb/>Guë́ꞌdchiliu na ziquë tubi bangu catë rzu guëahia.<pb/>¿Pëllë clasë iáduꞌu guntsaꞌu të parë guëbeza laꞌni?<pb/>Adë rquíꞌnidiaꞌa lugar catë guëziꞌi lduaꞌa.<pb/> 


text:
<pb/>’Lëꞌë të de por si naguëdchi lduꞌu të nu adë rínidiꞌi të shtiꞌdzë Dios. Na të cumë ziquë ra mënë nadë guënë́diꞌi Dios. Siemprë quëhunë të cuntrë Espíritu Santo. Na të ziquë guc ra shtadë guëlú hiaꞌa. 


text:
Ra shtadë guëlú hiaꞌa, bëdëꞌë rall hiaguë grë ra nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios guahietë. Ni túbiꞌ adë chu bídëdiꞌi sin quë adë niadëꞌë hiaguë guëc raiꞌ. Ra shtadë guëlú hiaꞌa, gudini rall profetë nabiadiꞌdzë de quë guëdchini stubi nguiu naná tubldí shcuéndiꞌ lu Dios. Iurná bidë më perë lëꞌë të bëꞌnë të intriegu lëꞌë më lu guiaꞌa më rumanë nu gudini të lëꞌë më. 


text:
Lëꞌë të bëꞌnë të recibir lëy shtë Dios nabidënú ra ianglë, perë adë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi të diꞌdzë ni. Gudini rall Esteban 


text:
<pb/>Iurë gualú bini rall grë ra cusë naguniꞌi Esteban, nalë́ bëldë́ rall hashtë rchushí laiꞌ rall; rna rall lu Esteban. 


text:
Perë cabezënú Espíritu Santo laꞌni lduꞌu Esteban. Bëldísiꞌ lúhiꞌ lu gubeꞌe; gunáhiꞌ lu gluri shtë Dios catë cabezë më. Nu gunáhiꞌ lu Jesús nacabezë ladë ldi shtë Dios. 


text:
Guniꞌi Esteban: ―Gulë guná, rnahia gubeꞌe llaꞌlë. Rnahia lu Jesús, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. Cabezë më ladë ldi shtë Dios. 


text:
<pb/>Perë grë rall bësëꞌau rall diaguë rall. Gurushtiá rall nu zeꞌdë guëlluꞌnë rall parë quini rall Esteban. 


text:
Gulú rall Esteban fuërë ruaꞌ guëꞌdchi. Ndë bëdëꞌë guëꞌë rall Esteban parë gátiꞌ. Ra nabini shtiꞌdzë Esteban, gulú rall shabë rall nu guatishi rall shabë rall lu tubi nguiu nalë Saulo. 


text:
Iurë bëdëꞌë guëꞌë rall Esteban, quëadiꞌdzënúhiꞌ Jesús. Gunáꞌbëiꞌ lëꞌë më; guníꞌiꞌ: ―Dadë Jesús, bëꞌnë recibir espíritu shtëna. 


text:
<pb/>Despuësë iurní bëzullibi Esteban nu fuertë guníꞌiꞌ lu Dios nacabezë gubeꞌe: ―Adë rtiáꞌadiꞌil culpë duldë shtë rall. Iurë gualú guniꞌi Esteban diꞌdzë ni, gútiꞌ.<pb/>


text:
Saulo guꞌ de acuerdë tsana gudini rall Esteban. Mizmë dzë ni guzublú guzunaldë mënë grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë ciudá Jerusalén. Grë ra shmënë Jesús bërëꞌtsë rall; gua nagunaꞌzi nezë regiuni shtë Judea nu gunaꞌzi raiꞌ nezë Samaria, perë ra poshtë bëaꞌnë raiꞌ Jerusalén. 


text:
Perë Saulo adë bëgáꞌadiꞌi ldúꞌull ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Riutëll hiuꞌu por hiuꞌu parë rgull ra mënë, naꞌa la nguiu. Rshaguiull ra prubi parë riagsëáꞌnëll mënë lachiguiꞌbë. Cagluaꞌa raiꞌ dizaꞌquë reguni Samaria 


text:
Bëdëá mënë zihani parë rquë diaguë rall bien grë ra diꞌdzë naguniꞌi Felipe. Nu rna rall lu milagrë nabëꞌnë Felipe. 


text:
Zihani mënë narac lluꞌu, bëac rall. Gulú Felipe mëdzabë laꞌni lduꞌu ra nanapë mëdzabë. Nalë́ gurushtiá ra mëdzabë iurë bëruꞌu rall. Zihani cujë nu mënë narac galguidzë llunguë, bëac rall. 


text:
<pb/>Ndë guquëreldë tubi nguiu nalë Simón. Rac rquëꞌë bëlliull. Zdëꞌë mudë bësiguëll ra mënë shtë Samaria. Bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall iurë rna rall narunë Simón. Rníꞌill de quë lë́ꞌëll nall tubi më nalasac. 


text:
Grë ra mënë dizdë ra më ruꞌbë hashtë más nabiꞌchi, bëquë́ diaguë rall pë rniꞌi Simón. Guniꞌi rall lë́ꞌëll nall më ruꞌbë nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
perë zihani mënë gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë naguniꞌi Felipe. Ruadiꞌdzë Felipe mudë tsutë́ mënë nezë lu gubeꞌe parë tsa rall catë rnibëꞌa Dios. Por Jesús gac salvar mieti, guniꞌi Felipe nu bëchuꞌbë nísiꞌ naꞌa la nguiu, ra nagualdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Mizmë Simón bëriubë nísëll purquë gualdí ldúꞌull dizaꞌquë nu guanáldëll lëꞌë Felipe. Nalë́ bëdzëguëëꞌ ldúꞌull; gunall milagrë nu sëñi ruꞌbë nabëꞌnë Felipe. 


text:
<pb/>Bini ra poshtë nabëaꞌnë Jerusalén, ra mënë Samaria gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. Iurní bësheꞌldë raiꞌ Pedro nu Juan parë ziaꞌa raiꞌ Samaria. 


text:
Bëdchini Pedro nu Juan guëꞌdchi ni; gunaꞌbë raiꞌ lu Dios parë guëdëꞌë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ grë ra më Samaria nagualdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Ra nagualdí lduꞌi dizaꞌquë todavía adë bë́ꞌnëdiꞌi rall recibir Espíritu Santo laꞌni lduꞌu rall. Más antsë tsana bëriubë nisë rall, ra nabëchuꞌbë nisë lëꞌë rall, gunaꞌbë rall niétiquë lë shtë Dadë Jesús. 


text:
Iurní Pedro nu Juan bëdchiꞌbë guiaꞌa raiꞌ guëc ra mënë ni. Lueguë bëdchini Espíritu Santo parë gulezënúhiꞌ lëꞌë rall. 


text:
<pb/>Iurë guná Simón bëdchiꞌbë poshtë guiaꞌa raiꞌ guëc ra mënë nu gunall bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë rall, Simón bë́ꞌnëll ofrecërë dumí. 


text:
Répill lu ra poshtë: ―Gulë bëtuuꞌ duꞌpë pudërë nanapë të parë guna ziquë runë të, të iurë guëdchiꞌba guiahia guëc ra mënë, gunë rall recibir Espíritu Santo. 


text:
<pb/>Repi Pedro lull: ―Dios guënitilú lë́ꞌël con grë shtumil. ¿Pëllë lluáꞌal síꞌil con dumí lo quë narzëlaaꞌchi Dios caꞌa mënë? 


text:
Adë nápël derechë con lëꞌë naꞌa purquë bë́ꞌnël duldë laꞌni ldúꞌul. Zuldídiꞌi shcuéndël delantë lu më. 


text:
<pb/>Iurní guchi Simón lu poshtë: ―Gulë gunaꞌbë lu Dios por na të parë adë guëzac zídiꞌi më na ziquë guniꞌi të. 


text:
<pb/>Ra poshtë guniꞌi raiꞌ lu mënë Samaria ra cusë naguná rall nu biadiꞌdzë raiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë. Iurní bëruꞌu raiꞌ parë gua raiꞌ los de más guëꞌdchi shtë Samaria. Guagniꞌi raiꞌ dizaꞌquë; despuësë bëagrí raiꞌ parë Jerusalén. Biadiꞌdzënú Felipe tubi më Etiopía 


text:
<pb/>Dzë ni repi tubi ianglë lu Felipe: ―Bëꞌnë preparar të tsal tubi nezë narëaꞌnë ladë sur, nezë naziaꞌa de Jerusalén parë guëꞌdchi nalë Gaza. Nezë rëꞌ rdëdë catë nídiꞌi mënë. 


text:
<pb/>Lueguë bëruꞌu Felipe. Ziáꞌaiꞌ; perë nezë naziáꞌaiꞌ, bëdiaꞌguëlúhiꞌ tubi nguiu më Etiopía. Nádiꞌill nguiu completë nu nall tesorërë shtë Candace, tubi naꞌa narnibëꞌa naciuni Etiopía. Lëꞌë tesorërë guall Jerusalén parë guaguë́ꞌnëll adorar Dios. 


text:
<pb/>Iurë guabiꞌguë Felipe culaꞌni guërredë, bíniꞌ quëuꞌldë nguiu ni laꞌni librë shtë Isaías. Felipe gunaꞌbë diꞌdzë lull: ―¿Gu riasël lo quë nacagniꞌi laꞌni librë? 


text:
<pb/>Nguiu ni repi lu Felipe: ―Adë riasë́diaꞌa purquë adë nápëdiaꞌa chu guëniꞌi pë runë cuntienë ni. Iurní répill lu Felipe të tsepi Felipe nu subë Felipe laꞌni shguërrédëll. 


text:
Laꞌni librë catë quëuꞌldë më Etiopía lëꞌë partë ni cagniꞌi:<pb/>Biaꞌa rall nguiu parë gátiꞌ ziquë lliꞌli, nu ziquë rëaꞌnë lliꞌli ziquë guꞌpë delantë lu ra narnaꞌzi, zni bëaꞌnë nguiu rëꞌ.<pb/>Adë bëlláꞌlëdiꞌi ruaꞌll parë niaruꞌu tubi diꞌdzë.<pb/> 


text:
Dzë ni gunaꞌzi ra mënë lë́ꞌëll, bëꞌnë rall condenar lëꞌë nguiu ni sin ni tubi causë.<pb/>Adë pë jushtisi bëꞌnë rall. Nalë́ fier bëꞌnë rall tratë nguiu ni.<pb/>Bëdchisú rall vidë shtë́nëll. 


text:
<pb/>Iurní më Etiopía gunaꞌbë diꞌdzë lu Felipe: ―Bëꞌnë favurë guniꞌi lua, ¿chu guzac zdëꞌë? ¿Pë lu mizmë lë́ꞌëll rníꞌill u nu chu stubi guzac zdëꞌë? 


text:
<pb/>Iurní Felipe guzublú guníꞌiꞌ pë runë cuntienë partë catë biꞌldi më Etiopía laꞌni librë. Guniꞌi Felipe ra dizaꞌquë shtë Jesús nu lla gac salvárëll. 


text:
Iurë ziadëdë rall tubi lugar catë rë nisë, gunaꞌbë diꞌdzë më Etiopía lu Felipe: ―Ndëꞌë rë nisë. ¿Pë adë gac chubë nisa ndëꞌë? 


text:
<pb/>Felipe repi lull: ―Si talë guëdubinú ldúꞌul rialdí ldúꞌul shtiꞌdzë Jesús, zac chubë nísël ndëꞌë. Iurní repi nguiu ni: ―Rialdí lduaꞌa niétiquë Jesucristo na shini Dios. 


text:
<pb/>Gunibëꞌa nguiu parë guzudchí guërredë parë bietë raiꞌ. Iurní guatë́ raiꞌ laꞌni nisë. Bëchuꞌbë nisë Felipe lë́ꞌëll ndë. 


text:
Iurë bëruꞌu rall ruaꞌ nisë, Espíritu Santo biaꞌa lëꞌë Felipe. Lëꞌë nguiu nilli guꞌ ldúꞌull nu rquitë ldúꞌull. Guagláꞌguëll shnézëll. 


text:
Bëdchini Felipe guëꞌdchi nalë Azoto, nu gudë́dëiꞌ guëꞌdchi por guëꞌdchi. Cagluáꞌaiꞌ mënë dizaꞌquë hashtë bëdchíniꞌ guëꞌdchi nalë Cesarea.<pb/>


text:
Saulo guaglaꞌguë bëꞌnë nalaaꞌdchill; guc ldúꞌull quínill ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Por ni guagnall jëfë shtë ra bëshuzi 


text:
parë gunë rall firmar tubi guichi parë ziaꞌa Saulo. Guziáꞌall ra iáduꞌu shtë më israelitë guëꞌdchi Damasco. Ndë tsatílill ra naꞌa nu nguiu nacanaldë tëchi dizaꞌquë shtë Jesús. Gueꞌdënull ra mënë ni; guëldáguëll lëꞌë raiꞌ lachiguiꞌbë. 


text:
Guc iurë ziaꞌa zull nezë, hia mërë guëdchínill guëꞌdchi Damasco, nasesë bëdchini tubi llni nezë lu gubeꞌe. Guꞌtë llni lu nezë catë ziáꞌall. 


text:
Saulo gulaguë lu guiuꞌu; gunall lu llni nu bínill tubi bë naguniꞌi: ―Saulo, Saulo, ¿pëzielú rzunáldël na? 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë Saulo: ―¿Chu lë́ꞌël? Dadë, rníꞌil lua zniꞌi. Iurní bë guniꞌi: ―Nahia Jesús. Rzunáldël shmëna parë quinil. ¿Pë adë rac bë́ꞌal lo mizmë na rzunáldël? Adë guëlluíꞌidiꞌi lo quë naquëhúnël. Quëhúnël ziquë runë ngunë narldaꞌa patadë lu garrudchi. Zni quëhúnël. 


text:
<pb/>Iurní nalë́ bëdzëbë Saulo nu bëchíꞌchill. Répill: ―Dadë, ¿guadë narac shtúꞌul guna? Perë lëꞌë bë guniꞌi: ―Guashtë́ ngaꞌli nu gutë́ ladi guëꞌdchi. Ndë guëniꞌi mënë lul pë gúnël. 


text:
<pb/>Ra nguiu nazënú lëꞌë Saulo, bëaꞌnë rall ziquë guꞌpë tantë bëdzëbë rall purquë bini rall bë nacagniꞌi lu Saulo, perë ni tubi adë chu gunádiꞌi rall. 


text:
Iurní Saulo guashtë́ lu guiuꞌu, perë iurë bësháꞌlëll slull, hiadë gúquëdiꞌi nianall. Bëáꞌnëll ciegu. Ra nguiu nazënúhiꞌ, gunaꞌzi rall guiáꞌaiꞌ parë guc bëdchíniꞌ guëꞌdchi Damasco. 


text:
<pb/>Guëꞌdchi Damasco quëreldë tubi nguiu nalë Ananías. Rialdí ldúꞌull shtiꞌdzë Jesús. Bëluaꞌalú Jesús lull nu repi më lull: ―Ananías. Bëquebi Ananías lueguë: ―Lëꞌë na ndëꞌë, Dadë. 


text:
<pb/>Jesús repi lull iurní: ―Guashtë́ ngaꞌli nu gua lidchi Judas naquëreldë nezë nalë Nezë Ldi. Gunaꞌbë diꞌdzë por tubi nguiu më Tarso. Lëll Saulo. Ndë quëadiꞌdzënull Dios. 


text:
Lu Saulo bëluaꞌalú tubi nguiu lë Ananías. Nguiu ni lë́ꞌël. Gunall guatël parë guëdchiꞌbë guiáꞌal guë́quëll të parë guëac slull nu guëná Saulo stubi vueltë ziquë nall antsë. 


text:
<pb/>Iurní bini Ananías naguniꞌi Jesús, repi Ananías lu më: ―Perë Dadë, zihani mënë rniꞌi lua shcuendë nguiu rëꞌ. Nablac fier quëhúnëll Jerusalén con ra mënë narialdí lduꞌi shtíꞌdzël. 


text:
Iurneꞌ zéꞌdëll ndëꞌë con guichi nabëdëꞌë ra jëfë shtë bëshuzi parë guáꞌall prësi grë ra mënë narunë adorar lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Perë Jesús repi lu Ananías: ―Guasë purquë na gudilia nguiu rëꞌ parë guëníꞌill dizaꞌquë delantë lu ra mënë shtë stubi naciuni nu lu ra rëy shtë rall. Nu tsagníꞌill dizaꞌquë shtëna lu ra më israelitë. 


text:
Na guëluáꞌahia lë́ꞌëll nu guëniaꞌa lull grë cusë mal nagunënú mënë cuntrë lë́ꞌëll purquë nall shmëna. 


text:
<pb/>Iurní lëꞌë Ananías ziaꞌa lidchi Judas catë quëreldë Saulo. Guatëll nu bëdchiꞌbë guiáꞌall guëc Saulo. Répill: ―Bëchi Saulo, lëꞌë Jesús naguniꞌi lul nezë nazéꞌdël, bësheꞌldë më na ndëꞌë parë gac guënal stubi vueltë nu parë guëdchini Espíritu Santo të cuezënúhiꞌ lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Lueguë iurní bëllaꞌlë slu Saulo. Gunáhiꞌ nu bíniꞌ gulaguë cumë ziquë tubi guiꞌlli laꞌni slúhiꞌ. Saulo guasuldí nu bëriubë nísiꞌ. 


text:
Despuësë gudáuhiꞌ nu bëuꞌ fuersë shtë́hiꞌ stubi vueltë. Bëáꞌniꞌ bëldá dzë Damasco con ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Guzublú Saulo guniꞌi dizaꞌquë lu ra mënë Damasco 


text:
<pb/>Lueguë guzublú guniꞌi Saulo dizaꞌquë shtë Jesús lu ra mënë laꞌni iáduꞌu shtë ra israelitë. Guníꞌill lu mënë, Jesús náhiꞌ shini Dios nabidë lu guë́ꞌdchiliu. 


text:
Grë ra mënë nabëquë́ diaguë shtiꞌdzë Saulo, bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall nu guniꞌi lu saꞌ rall: ―Perë nguiu rëꞌ na el quë naguzunaldë ra mënë Jerusalén, ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Nu lo mizmë lë́ꞌëll zéꞌdëll ndëꞌë parë guáꞌall prësi ra shmënë më parë tsagsáꞌnëll lëꞌë rall lu ra jëfë shtë bëshuzi. 


text:
<pb/>Perë Saulo biadíꞌdzëll lu ra mënë con más llni; adë bëdzë́bëdiꞌiꞌ. Guníꞌiꞌ de quë Jesús na Cristo nabësheꞌldë Dios. Bëꞌnë Dios compañi lëꞌë Saulo. Ra israelitë naquëreldë Damasco, bëaꞌnë rall sin ni tubi diꞌdzë purquë adë bëdzélëdiꞌi rall pë nianiꞌi rall. Bëruꞌu Saulo guiaꞌa ra contrari shtë́hiꞌ 


text:
Lueguë bini Saulo pë llgabë quëhunë rall. Dzë la gueꞌlë rbezë rall Saulo ruaꞌ puertë salidë shtë ciudá parë quini rall Saulo. 


text:
Ra shmënë Jesús bëtiaꞌa rall Saulo laꞌni tubi rëguelë parë iurë guꞌ gueꞌlë, bëldaguë rall Saulo stubi tëchi luꞌ. Luꞌ ni nahin ziquë tubi luꞌ bësuꞌu nasëꞌau alrededurë ciudá. Zni mudë gulaꞌa Saulo lu galguti. Bëabrí Saulo Jerusalén 


text:
<pb/>Iurë bëdchini Saulo Jerusalén, guc ldúꞌiꞌ niagdzáꞌguiꞌ ladi ra shmënë Jesús perë grë rall rdzëbë rall Saulo purquë gáꞌadiꞌi tsaldí lduꞌu rall de quë Saulo hia bëabrí ldúꞌull, de quë bëáquëll shmënë Jesús. 


text:
Perë Bernabé guagsëáꞌnëll Saulo lu ra poshtë. Biadíꞌdzëll lla guniꞌi Saulo lu ra mënë Damasco, de quë Saulo biadíꞌdzëll con guëdubinú ldúꞌull ziquë tubi muzë shtë Jesús. 


text:
Iurní Saulo bëáꞌniꞌ Jerusalén parë quëhúniꞌ dchiꞌni con ra poshtë. Guadiꞌdzënúhiꞌ dizaꞌquë hiuꞌu por hiuꞌu sin adë pë nádiꞌi. 


text:
Con guëdubinú ldúꞌiꞌ ruadíꞌdziꞌ ziquë muzë shtë Jesús. Biadiꞌdzënúhiꞌ con ra më israelitë naruadiꞌdzë dizë́ griego. Perë ra mënë gudili rall mudë parë quini rall Saulo. 


text:
Ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë, guc bëꞌa rall de quë ra më israelitë zunaldë rall lëꞌë Saulo. Iurní biaꞌa rall lëꞌë Saulo parë guëꞌdchi Tarso. 


text:
<pb/>Dzë ni grë ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë, ra narëtaꞌ regiuni Judea nu Galilea nu Samaria, nalë́ rbedchí lduꞌu rall. Másruꞌu guc shtuꞌu rall lëꞌë Jesús nu rzuꞌbë diaguë rall shtiꞌdzë më. Nu Espíritu Santo bëꞌnë compañi lëꞌë rall parë guaruꞌbë grupë shtë rall. Bëac Eneas 


text:
<pb/>Canzë́ Pedro; quëhúniꞌ visitar grë ra naná shmënë Jesús. Gudëdë guagnáhiꞌ ra narianaldë nezë santu shtë Jesús, ra naquëreldë tubi guëꞌdchi nalë Lida. 


text:
Ndë nanú tubi nguiu nalë Eneas. Hia guc shunë izë ráquëll galguidzë llunguë. Nagáꞌall; adë ráquëdiꞌi rzëll. 


text:
Pedro bëdchini lu Eneas nu guchi Pedro: ―Eneas, Jesucristo gunëac lë́ꞌël. Guashtë́ ngaꞌli nu bëldisë shtaaꞌl. Lueguë lueguë guashtë́ Eneas. 


text:
Grë ra naquëreldë guëꞌdchi Lida nu grë ra naquëreldë guëꞌdchi Sarón, guná rall lla bëac nguiu ni. Lueguë bësaꞌnë rall custumbrë guahietë shtë rall parë guanaldë rall nezë zaꞌquë shtë Jesús. Guashtë́ Dorcas ladi ra tëgulë 


text:
<pb/>Tiempë ni nanú tubi naꞌa guëꞌdchi shtë Jope. Rialdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús. Lëll Tabita perë ra mënë naruadiꞌdzë dizë́ griego, rniꞌi rall lë naꞌa ni Dorcas. Dorcas bëꞌnë bien nu bëdë́ꞌëll guꞌnë cuaꞌa ra prubi. Bë́ꞌnëll zihani cusë zaꞌquë. 


text:
Bëdchini tubi dzë, guc lluꞌu Dorcas nu gútill. Custumbrë shtë ra mënë ni na rguibi rall cuerpë shtë ra tëgulë. Gudibi rall shcuerpë Dorcas nu bëcueꞌzë rall cuerpë guiaꞌa laꞌni hiuꞌu guërupë pisë. 


text:
Guëꞌdchi Jope rëaꞌnë guëllaꞌ guëꞌdchi shtë Lida catë nanú Pedro. Bini ra më Jope nanú Pedro guëꞌdchi Lida. Iurní bësheꞌldë rall chupë nguiu parë guagniꞌi rall lu Pedro: ―Guërrë́ cha guiá hiaꞌa guëꞌdchi Jope. 


text:
<pb/>Lueguë bëruꞌu Pedro con lëꞌë ra nguiu ni. Iurë bëdchini rall Jope, biaꞌa rall Pedro cuartë catë nagaꞌa tëgulë. Nalë́ ruꞌnë ra viudë nabëdëá ngaꞌli. Bëluaꞌa rall vestidë nu manguë nabëntsaꞌu Dorcas tsana gubániꞌ. 


text:
Lueguë Pedro gunibëꞌa guëruꞌu grë ra mënë laꞌni cuartë. Iurní bëzullibi Pedro nu biadiꞌdzënúhiꞌ Dios. Rbíꞌaiꞌ lu naguti nu répiꞌ lúhiꞌ: ―Tabita, guashtë́ ngaꞌli. Lueguë lëꞌë tëgulë bëllaꞌlë slúhiꞌ; gunáhiꞌ lu Pedro. Guzubë ldiꞌ. 


text:
Pedro gunaꞌzi guiáꞌall parë guasuldill. Lueguë gunaꞌbë Pedro ra viudë nu los de más narialdí lduꞌi Jesús parë bë́ꞌniꞌ presentar lëꞌë Dorcas nagubani. 


text:
Grë mënë shtë ciudá Jope bini rall milagrë nabëꞌnë Pedro. Nalë́ zihani mënë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë. 


text:
Por zihani dzë bëaꞌnë Pedro ciudá Jope lidchi tubi curtidor shtë guiꞌdi ladi ngunë. Lëll Simón.<pb/>


text:
Guꞌ tubi nguiu ciudá Cesarea; lëll Cornelio. Nall capitán narnibëꞌa tubi gahiuꞌa suldadë. Ra suldadë ni lë rall Italiano. 


text:
Cornelio con grë shfamílill runë rall adorar Dios guëdubinú lduꞌu rall. Adë nádiꞌi Cornelio më israelitë perë bëdë́ꞌëll zihani dumí. Bë́ꞌnëll ayudë ra më israelitë. Siemprë ruadiꞌdzënull Dios. 


text:
Tubi dzë quierë rquë tsunë guadzeꞌ, bëluaꞌalú tubi ianglë lu Cornelio. Clarë gunall tubi ianglë shtë Dios naguatë́ catë zugaꞌa Cornelio. Repi ianglë lull: ―Cornelio. 


text:
<pb/>Gubiꞌa Cornelio lu ianglë nu nalë́ bëdzë́bëll. Gunaꞌbë díꞌdzëll lu ianglë: ―¿Pë rac shtúꞌul guna? Iurní repi ianglë lull: ―Dios bëquë́ diaguë ra diꞌdzë shtë́nël iurë ruadiꞌdzënul më nu rëagná lduꞌu më lë́ꞌël purquë bë́ꞌnël ayudë ra prubi. 


text:
Quëreldë Pedro lidchi tubi curtidurë nalë zac Simón. Nápëll lídchill ruaꞌ nisëduꞌu. Pedro guëniꞌi lul pë gúnël. 


text:
<pb/>Iurë gubiꞌ ianglë, gunaꞌbë Cornelio chupë shmúzëll con tubi suldadë nananë́ Cornelio. Suldadë ni gualdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús. Guëzá rall na rall muzë shtë Cornelio. 


text:
Biadiꞌdzë Cornelio lu rall lla biadiꞌdzënull ianglë. Iurní bësheꞌldë Cornelio lëꞌë rall parë ziaglliꞌi rall Pedro. 


text:
<pb/>Stubi dzë quierë guëruldë dzë, ziagdchini rall ciudá Jope. Lo mizmë iurë Pedro beꞌpi guëc hiuꞌu të guadiꞌdzënúhiꞌ Dios. 


text:
Nalë́ rldiꞌanë Pedro; rac shtúꞌuiꞌ gáuhiꞌ. Perë mientras quëhunë ra shfamili Pedro preparar cumidë, Pedro gunall bëdchini tubi cusë shtë Dios lull. 


text:
Guná Pedro bëllaꞌlë lu gubeꞌe nu gunall lu ziquë tubi lari naquichi ruꞌbë. Zeꞌdin ca zu Pedro. Liꞌbi guëzá shquini. 


text:
Laꞌni lari nanú grë clasë ra ma nanapë tapë guëáhiꞌ nu ra ma narllaꞌ lduꞌi lu guiuꞌu nu ra ma nariasë. 


text:
<pb/>Lëꞌë bë guniꞌi lu Pedro stubi vueltë: ―Lo quë nabëzunë́ Dios, limpi nahin; adë rníꞌidiꞌil nahin mal parë lë́ꞌël. 


text:
Quëhunë Pedro llgabë pë runë cuntienë nagunall iurë lëꞌë ra nguiu nabësheꞌldë Cornelio zeꞌdë guënaꞌbë diꞌdzë rall ca na lidchi curtidurë nalë Simón. 


text:
Bëdchini rall ruaꞌ lidchi Simón; fuertë canaꞌbë rall: ―¿Gu quëreldë tubi nguiu ndëꞌë nalë Simón Pedro? 


text:
<pb/>Pedro nianá zúbëll guiaꞌa guëc hiuꞌu. Quëhúnëll llgabë niaꞌa pë runë cuntienë lo quë nabësheꞌldë Dios lull. Iurní repi Espíritu Santo lull: ―Pedro guná, tsunë nguiu cagnaꞌbë rall lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Iurë bietë Pedro, guagnall ra nguiu nabësheꞌldë Cornelio. Répill lu ra nguiu: ―Na lëa Pedro nacaguili të. ¿Pë rsunë nuaꞌa të? 


text:
<pb/>Repi rall lu Pedro: ―Zëꞌpë naꞌa purquë bësheꞌldë Cornelio lëꞌë naꞌa parë sël con lëꞌë naꞌa lídchill. Cornelio nall tubi nguiu honradë nu rialdí ldúꞌull Dios. Nalë́ rac shtuꞌu më israelitë lë́ꞌëll. Tubi ianglë shtë Dios guniꞌi lu Cornelio parë bëshéꞌldëll lëꞌë naꞌa nu guniꞌi ianglë lull lë́ꞌël guëníꞌil lu Cornelio pë gúnëll. 


text:
<pb/>Iurní Pedro guniꞌi lu rall: ―Gulë tsutë́ ndëꞌë; gulë bëaꞌnë ne gueꞌlë. Hia brëgueꞌlë bëruꞌunú Pedro lëꞌë rall parë ziaꞌa rall lidchi Cornelio. Nu guanaldë bëldá narialdí lduꞌi dizaꞌquë naquëreldë guëꞌdchi Jope. 


text:
<pb/>Stubi dzë bëdchini rall ciudá Cesarea. Ndë cabezë Cornelio lëꞌë rall con grë shfamílill. También gunaꞌbë Cornelio bëldá amigu shtëll. 


text:
Iurë bëdchini Pedro lidchi Cornelio, Cornelio bëruꞌu; bë́ꞌnëll saludar lëꞌë Pedro nu bëzullíbill lu Pedro parë bë́ꞌnëll adorar Pedro. 


text:
Perë Pedro gunaꞌzi guiaꞌa Cornelio; répiꞌ: ―Guzuldí purquë adë guzáꞌquëdiꞌi rzullíbil lua purquë nahia nguiu ziquë lë́ꞌël. 


text:
Guniꞌi Pedro lu ra mënë: ―Lëꞌë të bien nanë́ të lla na creenci shtë ra më israelitë. Providë guëdzaꞌguë ra më israelitë con mënë de stubi naciuni. Adë nápëdiꞌi rall permisi parë tsutë́ rall lidchi mënë zitu, perë bëluaꞌa Dios na adë tsagláꞌguëdiaꞌa creenci ni. Grë ra nguiu nabëzunë́ Dios, limpi na rall. Adë naprovidë parë tsutë́a lidchi rall. Bëluaꞌa Dios na de quë adë guëníꞌidiaꞌa sulë mënë israelitë na rall allegadë lu Dios, de quë mënë zitu na rall condenadë. 


text:
Por ni zíquësë gunaꞌbë të na, lueguë zelda; adë bë́ꞌnëdiaꞌa negar. Gulë guniꞌi lua niaꞌa pë rac shtuꞌu të. 


text:
<pb/>Iurní guzublú biadiꞌdzë Cornelio lu Pedro: ―Guc tapë dzë neꞌ; lo mizmë iurë ziquë iurní, rquë tsunë guadzeꞌ quërelda; quëhuna ayunë nu quëhuna orar lu Dios. De repëntë gunahia tubi ianglë shtë Dios. Nalë́ rcabniꞌi lari naquichi. 


text:
Guniꞌi ianglë lëa: “Cornelio, Dios bëquë́ diaguë ra diꞌdzë shtë́nël iurë rnáꞌbël lu më. Nu rëagná lduꞌu më lë́ꞌël purquë bëdë́ꞌël dumí cuaꞌa ra prubi. 


text:
Bësheꞌldë bëldá shmë́nël ciudá Jope parë tsaglliꞌi rall Simón Pedro. Nápëll lídchill ruaꞌ nisëduꞌu. Pedro guëniꞌi lul ra cusë nagúnël.” Zni guniꞌi ianglë lua. 


text:
Por ni lueguë bësheꞌlda ra shmëna; bidë guëlliꞌi rall lë́ꞌël. Iurneꞌ dzu naꞌa grë naꞌa ndëꞌë delantë lu Dios parë guëquë́ diaguë naꞌa grë lo quë naguniꞌi Dios lul parë guëníꞌil lu naꞌa. Lo quë naguniꞌi Pedro lu ra më lidchi Cornelio 


text:
<pb/>Guzublú guniꞌi Pedro lu grë mënë narë́ lidchi Cornelio. Guniꞌi Pedro: ―Iurneꞌ gualú rac bë́ꞌahia adë rúnëdiꞌi Dios menos ni tubi mënë lu guë́ꞌdchiliu 


text:
Guniꞌi Dios más antsë lu grë naꞌa ziquë shini Jacob ra dizaꞌquë shtë më. Bësheꞌldë më lëꞌë Jesucristo parë bidë guëniꞌinúhiꞌ lëꞌë hiaꞌa dizaꞌquë shtë Dios parë cuedchí lduꞌu hiaꞌa. Jesucristo na rëy; napë më derechë parë rnibëꞌa më grë naciuni. 


text:
Lëꞌë të bien nanë́ të pë guc ladzë ra më israelitë. Primërë guzublú Juan Bautista, bëluáꞌaiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë, iurní bëchuꞌbë nísiꞌ. Despuësë guzublú Jesús shchíꞌniꞌ nezë Galilea. 


text:
Lëꞌë të nanë́ të lla bëdëꞌë Dios pudërë parë Jesús më Nazaret. Bësheꞌldë Dios Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë më. Bënëac më grë ra nananú mëdzabë laꞌni lduꞌi. Bëꞌnë më bien por pudërë shtë Dios cumë cabezënúhiꞌ lëꞌë Jesús. 


text:
Lëꞌë naꞌa na naꞌa testigu shtë grë ra cusë rëꞌ nabëꞌnë Jesús. Bëꞌnë më milagrë nezë Judea nu ladi ciudá Jerusalén. Despuësë bëquëꞌë ra mënë lëꞌë Jesús lu cruz; guti më. 


text:
Gudëdë tsunë dzë guti Jesús, iurní bëldishtë́ Dios lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. Nu Dios bësheꞌldë Jesús parë bëluaꞌalú më lu naꞌa stubi vueltë. 


text:
Adë bëluaꞌalú më lu grë ra mënë, niétiquë lu naꞌa bëluaꞌalú më. Dios gudili lëꞌë naꞌa dizdë antsë parë na naꞌa testigu. Verdá nahin; guashtë́ më ladi ra tëgulë. Despuësë lëꞌë naꞌa gudaunú naꞌa lëꞌë më; bëdiiꞌnú naꞌa lëꞌë më. 


text:
Nu bësheꞌldë më lëꞌë naꞌa parë guiagniꞌi naꞌa dizaꞌquë shtë më lu ra mënë. Iurneꞌ cagniꞌi naꞌa verdá. Dios bëdëꞌë pudërë lëꞌë Jesús ziquë tubi juësi parë gunë më juzguë grë ra mënë nanabani nu grë naguti. 


text:
También ra profetë nagurë́ guahietë, cagniꞌi raiꞌ shcuendë Jesús de quë grë ra natsaldí lduꞌi lëꞌë më, runë më perdunë duldë shtë rall. Por lëꞌë më gac perdunë rall. Bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë ra mënë lidchi Cornelio 


text:
<pb/>Nianá quëadiꞌdzënú Pedro lëꞌë ra mënë lidchi Cornelio, lëꞌë Espíritu Santo bëdchini parë cuezënúhiꞌ grë ra narquë́ diaguë diꞌdzë shtë Pedro. 


text:
Ra israelitë narialdí lduꞌi dizaꞌquë, ra nazeꞌdë naldë lëꞌë Pedro, nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. Guná rall ra narquë́ diaguë shtiꞌdzë Pedro, adë na rall më israelitë perë bëꞌnë rall recibir Espíritu Santo nabëzëlaaꞌdchi Dios parë lëꞌë rall. 


text:
Bini rall quëadiꞌdzë ra më rëꞌ stubi dizë́. Quëhunë rall adorar Dios; guniꞌi rall llëruꞌbë na pudërë shtë Dios. 


text:
Iurní guniꞌi Pedro: ―Hia quë bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë rall igual cumë ziquë bëdë́ꞌnaꞌa recibir lë́ꞌiꞌ, hiadë nídiꞌi stubi cusë más. Guëriubë nisë rall iurneꞌ. 


text:
<pb/>Gunibëꞌa Pedro lu rall: ―Gulë bëchubë nisë lëꞌë të. Gulë guniꞌi lë Jesucristo purquë na të shmënë më. Despuësë bëꞌnë rall ruëguë lu Pedro parë guëaꞌnë Pedro sëbëldá dzë con lëꞌë rall.<pb/>


text:
Ra poshtë nu ra nagualdí lduꞌi dizaꞌquë narë́ Judea, bini rall de quë también ra mënë nanádiꞌi më israelitë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë. 


text:
Iurë bëabrí Pedro Jerusalén, bëldá ra më israelitë gudildi diꞌdzë rall con Pedro. Mënë ni guanaldë rall tëchi custumbrë shtë gac circuncidar mieti. 


text:
Bësëguaꞌa rëdchi rall Pedro. Guniꞌi rall: ―¿Pëzielú guagnal ra mënë nanádiꞌi më israelitë? ¿Pëzielú guataunul lëꞌë rall? 


text:
<pb/>―Na zuhia ciudá Jope. Iurë cagniaꞌa lu Dios, gunahia cusë nabësheꞌldë Dios lua. Gunahia tubi lari naquichi ruꞌbë. Zeꞌdin nezë lu gubeꞌe. Liꞌbi guëzá shquinin, nu gulaguin hashtë catë zugáꞌahia. 


text:
Iurë gunahia niaꞌa pë nanú laꞌni lari, gunahia nanú ra ma nazubë tapë guëáhiꞌ; nanú ra ma dushë; nanú ra ma narllaꞌ lduꞌi lu guiuꞌu; nanú ra ma nariasë. 


text:
Perë na gucha lúhiꞌ: “Dadë, nunquë adë gudáudiaꞌa ma naná providë según creenci shtë mënë israelitë”. 


text:
Iurní bë guniꞌi lua stubi vueltë: “Lo quë hia bëzunë́ Dios, limpi nahin. Adë chu guëníꞌidiꞌi nahin mal parë Dios.” 


text:
Lëꞌë Espíritu Santo bëshéꞌldiꞌ na parë tsanalda lëꞌë rall sin ni tubi llgabë de quë na rall de stubi naciuni. También guzënú shuꞌpë nguiu rëꞌ na. Grë naꞌa bëdzutë́ naꞌa lidchi Cornelio. 


text:
Lë́ꞌëll biadíꞌdzëll lu naꞌa gunall zu tubi ianglë lídchill nu repi ianglë: “Bësheꞌldë bëldá shmë́nël ciudá Jope parë tsaglliꞌi rall lëꞌë Simón, stubi lëll Pedro. 


text:
Iurë guzublú quëadiꞌdzënúa lëꞌë rall, bëdchini Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë rall tal cumë ziquë bëdchíniꞌ tsana bëdë́ꞌnaꞌa recibir lë́ꞌiꞌ. 


text:
Iurní bëagná lduaꞌa lo quë naguniꞌi Jesús lu naꞌa tsana guzënú naꞌa lëꞌë më. Guniꞌi më: “Juan bëchuꞌbë nisë ra mënë con nisë perë Dios guëneꞌe më Espíritu Santo parë guëzunë́ më lduꞌu të nu parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të”. 


text:
Si talë Dios bësheꞌldë Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ ra mënë stubi naciuni, igual cumë ziquë bëꞌnë më con lëꞌë hiaꞌa, ra nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë Dadë Jesucristo, adë nu mudë guna cuntrë Dios. 


text:
<pb/>Iurë bini ra mënë grë lo quë naguniꞌi Pedro lu rall, bëac dchi rall; hiadë pë guníꞌidiꞌi rall. Iurní guzublú bëꞌnë rall adorar Dios. Guniꞌi rall: ―De verdá Dios bëꞌnë perdunë lëꞌë ra nanádiꞌi më israelitë. Bëshaꞌlë më nezë parë guëabrí lduꞌu rall con lëꞌë më nu parë gapë rall vidë sin fin. Ra mënë nagualdí lduꞌi Jesús ciudá Antioquía 


text:
<pb/>Tsana gudini rall Esteban, guaglaꞌguë rzunaldë mënë los de más ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Ra shmënë Jesús bëagzë́ rall hashtë regiuni Fenicia nu Chipre nu guëꞌdchi shtë Antioquía. Ndë guagniꞌi rall dizaꞌquë niétiquë lu ra më israelitë, lëdë núdiꞌi lu ra stubi mënë. 


text:
Bëldá narialdí lduꞌi Jesús, na rall më Chipre nu Cirene. Bëdchini rall ciudá shtë Antioquía. Guniꞌi rall dizaꞌquë shtë Dadë Jesús lu ra më griego. 


text:
Guniꞌi rall lu mënë con llëruꞌbë pudërë shtë Dios. Zni zihani mënë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë nu guanaldë rall tëchi enseñansë shtë Jesús. 


text:
<pb/>Bini ra shmënë Jesús narëtaꞌ Jerusalén de quë zihani më Antioquía, hia rzuꞌbë diaguë rall dizaꞌquë. Iurní bësheꞌldë rall Bernabé parë guall Antioquía. 


text:
Iurë bëdchini Bernabé Antioquía, gunall lla mudë cagdëꞌë Dios ra cusë zaꞌquë parë ra narzuꞌbë diaguë dizaꞌquë. Nalë́ bëquitë lduꞌu Bernabé nu guniꞌinúhiꞌ ra mënë të tsanaldë rall shnezë Dios nu gac rall firmë, adë guëazë guétëdiꞌi rall shnezë Dios. 


text:
Bernabé nall tubi nguiu zaꞌquë. Gualdí ldúꞌull Dios. Cabezënú Espíritu Santo laꞌni ldúꞌull. Zihani ra më Antioquía gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë shtë Jesucristo. 


text:
<pb/>Despuësë gubiꞌ Bernabé parë ziáꞌaiꞌ ciudá Tarso. Ndë guatílill Saulo parë beꞌdë guënull lë́ꞌiꞌ Antioquía. 


text:
Ndë bëaꞌnë raiꞌ tubi izë con ra shmënë Jesús. Bëluaꞌa raiꞌ zihani mënë. Ra shmënë Dios naquëreldë Antioquía por primërë vësë bërulë́ raiꞌ cristianos. 


text:
<pb/>Tiempë dzë ni bëdchini bëldá nguiu nabëꞌnë recibir llni shtë Dios parë guëniꞌi rall shtiꞌdzë Dios. Zeꞌdë rall de Jerusalén parë bëdchini rall Antioquía. 


text:
Túbill lë Agabo. Guzull guníꞌill lu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë tubi cusë nagac cumplir. Con pudërë nabëdëꞌë Espíritu Santo, lë́ꞌëll guníꞌill guëdchini tubi gubini dushë guëdubi guë́ꞌdchiliu. Gubini rëꞌ guc cumplirin tiempë tsana cagnibëꞌa rëy Claudio. 


text:
Grë ra më Antioquía narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús, guꞌ rall de acuerdë parë gunë rall ayudë; bësheꞌldë rall dumí parë prubi naquëreldë Judea. 


text:
<pb/>Bëtëá rall dumí; cadë tubi rall bëdëꞌë lo más posiblë. Bësheꞌldë rall dumí con Bernabé nu Saulo caꞌa ra mëgulë naná cabësë shchiꞌni Dios Jerusalén.<pb/>


text:
Herodes guná nalë́ rëuuꞌ lduꞌu ra më israelitë nu guc lduꞌu Herodes guënáꞌzill Pedro. Dzë ni bëꞌnë tucarë laní naráu ra më israelitë guetështildi sin levadurë. 


text:
Gunaꞌzi rall Pedro prësi; Herodes gunibëꞌa tsa Pedro lachiguiꞌbë nu gunibë́ꞌall tapë grupë suldadë gapë rall lëꞌë Pedro. Cadë tapëgá suldadë tubi grupë. Bëꞌnë Herodes llgabë niagull Pedro delantë lu ra mënë despuësë de laní Pascu. 


text:
Nalë́ segurë nanú Pedro lachiguiꞌbë purquë quëhapë ra suldadë lë́ꞌëll. Perë ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë, ziaglaꞌguë quëhunë raiꞌ orar dzë la gueꞌlë. Con guëdubinú lduꞌu rall cagniꞌinú rall lëꞌë më por shcuendë Pedro. Por milagrë shtë Dios bëruꞌu Pedro lachiguiꞌbë 


text:
<pb/>Herodes bëꞌnë llgabë guëgull Pedro lachiguiꞌbë; tsagsáꞌnëll Pedro lu ra mënë grëgueꞌlë. Pedro nagaꞌsi lachiguiꞌbë. Líꞌbiꞌ con chupë cadënë. Nu quëhapë chupë suldadë lë́ꞌiꞌ. Stubi shcuaꞌa suldadë zu ruaꞌ lachiguiꞌbë. 


text:
Iurní bëdchini tubi ianglë shtë Dios laꞌni lachiguiꞌbë nu guꞌtë tubi llni. Ianglë bëníꞌbiꞌ lëꞌë Pedro parë guëbániꞌ. Bëcuaꞌñi ianglë lëꞌë Pedro nu répiꞌ lu Pedro: ―Nasesë guashtë́. Lueguë bëruꞌu ra cadënë naliꞌbi guiaꞌa Pedro. 


text:
Lëꞌë ianglë repi lúhiꞌ: ―Bëshiꞌi dchiꞌchi láꞌnil nu bëquëꞌë shráchil. Iurní bëꞌnë Pedro gan, repi ianglë lull: ―Gutë shábël nu gudeꞌe naldë na. 


text:
<pb/>Pedro bëruꞌu; zianáldiꞌ tëchi ianglë. Adë rac bë́ꞌadiꞌiꞌ gu nahin verdá lo quë naquëhunë ianglë con lë́ꞌiꞌ. Llúaꞌaiꞌ caniꞌi shcáꞌldëll. 


text:
Gudëdë raiꞌ lu ra primërë puertë guiꞌbë naná parë nezë shtë ciudá; iubi puertë bëllaꞌlë parë bëruꞌu raiꞌ. Iurë guzë́ raiꞌ tubi nezë, lëꞌë ianglë bësáꞌniꞌ lëꞌë Pedro. 


text:
Iurní bëdë́ꞌëiꞌ cuendë; guníꞌiꞌ laꞌni ldúꞌiꞌ: ―Iurneꞌ sí, rdë́ꞌëhia cuendë, Dios bësheꞌldë ianglë shtë́niꞌ parë bëldáꞌaiꞌ na guiaꞌa Herodes. Bëldáꞌaiꞌ na guiaꞌa ra mënë israelitë, grë lo quë naguc lduꞌu rall nihunënú rall na. 


text:
<pb/>Iurë quëhúniꞌ llgabë, ziáꞌaiꞌ lidchi María, shniꞌa Juan Marcos. Ndë zihani mënë rë ra. Quëhunë rall ruëguë lu Dios parë guëruꞌu Pedro lachiguiꞌbë. 


text:
Iurë bësëdchi Pedro ruaꞌ puertë, bëruꞌu tubi criadë; lëll Rode. Guagnall niaꞌa chu ndë nacagnaꞌbë ruaꞌ nezë. 


text:
Perë iurë guc bë́ꞌall chaꞌ Pedro, por tantë bëquitë ldúꞌull, adë bësháꞌlëdiꞌill ruaꞌ nezë sino quë guagllúꞌnëll; guagníꞌill lu ra mënë nazubë laꞌni hiuꞌu. Répill lu rall: ―Pedro zugaꞌa ruaꞌ nezë. 


text:
<pb/>Iurní repi rall lu Rode: ―Rac túntël rníꞌil zniꞌi. Perë Rode guniꞌi: ―Guldía, Pedro ndë nazugaꞌa ruaꞌ nezë. Perë ra nazubë laꞌni hiuꞌu rniꞌi rall: ―Lë́ꞌëdiꞌi Pedro sino ianglë shtënë Pedro gudëdë. 


text:
<pb/>Perë Pedro nianá cagsë́dchiꞌ ruaꞌ nezë. Iurë bëshaꞌlë rall ruaꞌ puertë nu guná rall lu Pedro, nalë́ bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall. 


text:
Pedro bëꞌnë sëñi con guiáꞌaiꞌ të guëac dchi rall. Iurní guniꞌi Pedro, bëldaꞌa Dadë Jesús lë́ꞌëll lachiguiꞌbë. Répiꞌ: ―Gulë biadiꞌdzë ndëꞌë lu Jacobo nu lu ra grë narialdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús. Iurní bëruꞌu Pedro parë ziáꞌaiꞌ stubi lugar. 


text:
Gunibëꞌa Herodes tsatili rall lëꞌë Pedro perë cumë adë bëdzélëdiꞌi rall Pedro, rëy Herodes gunaꞌbë díꞌdzëll shcuendë Pedro. Iurní gunibëꞌa Herodes gati ra suldadë. Despuësë bëruꞌu Herodes Judea parë ziaꞌa guëquëréldëll guëꞌdchi Cesarea. Bëdchini dzë guti Herodes 


text:
<pb/>Nalë́ rldënú Herodes ra mënë naquëreldë ra guëꞌdchi Tiro nu Sidón, perë lëꞌë ra mënë gurë́ rall de acuerdë parë gunaꞌbë rall en paz lu rëy purquë lu guiuꞌu shtë rëy rruꞌu naráu ra mënë shtë Tiro nu Sidón. Tubi grupë mënë shtë guëꞌdchi rëꞌ, gulutë́ rall amistá con Blasto, tubi muzë ruꞌbë shtë rëy. Blasto guagniꞌinull lëꞌë rëy parë guꞌ en paz. 


text:
Herodes bëzú tubi tërmë lu rall parë pë dzë tsagdchini rall lidchi Herodes. Dzë ni gutë Herodes shábiꞌ parë guzull de rëy nu guzúbëll lu tribunal shtë́nëll. Iurní guzublú guníꞌill zihani diꞌdzë lu ra mënë. 


text:
Lëꞌë ra mënë guzublú gurushtiá; guniꞌi rall: ―Ndëꞌë nacagniꞌi adë nall tubi nguiu sino quë nall tubi dios. 


text:
<pb/>Lueguë iurní tubi ianglë shtë Dios bëdchini. Bëruꞌldë ianglë lëꞌë Herodes lu tubi galguidzë dushë purquë adë bëdë́ꞌëdiꞌill cuendë diꞌdzë shtë Dios. Más bëuuꞌ ldúꞌull naguniꞌi ra mënë lull. Gudáu ra mbiziuguë lëꞌë Herodes; gútill. 


text:
<pb/>Dizaꞌquë shtë Dios guaglaꞌguë bërëꞌtsë nezë rëꞌ nezë rëꞌ. Zihani mënë gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
<pb/>Bernabé nu Saulo guagsaꞌnë dumí nabësheꞌldë ra mënë Antioquía parë ra prubi ciudá Jerusalén. Iurní bëagrí raiꞌ con Juan Marcos hashtë Antioquía.<pb/>


text:
Ladi mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë guëꞌdchi Antioquía, nanú Saulo. Nanú Bernabé. Nanú Simón narniꞌi ra mënë Iaꞌsë. Nanú Lucio më Cirene. Nanú Manaén naguaruꞌbë lidchi Herodes, gubernadurë shtë Galilea. 


text:
Tubi dzë ni bëdëá raiꞌ; cagnaꞌbë raiꞌ Dios nu quëhunë raiꞌ ayunë; adë ráudiꞌi raiꞌ dzë ni. Guniꞌi Espíritu Santo lu raiꞌ: ―Gulë bëꞌnë nombrar Bernabé nu Saulo parë dchiꞌni naguëdëꞌa gunë rall. 


text:
<pb/>Iurë gualú bëꞌnë rall orar nu bëꞌnë rall ayunë, bëdchiꞌbë rall guiaꞌa rall guëc Saulo nu Bernabé parë gunë raiꞌ recibir shchiꞌni Dios. Iurní bënë rall despedir lëꞌë raiꞌ. Ziaꞌa raiꞌ. Ziaꞌa ra poshtë parë Chipre 


text:
<pb/>Bësheꞌldë Espíritu Santo lëꞌë Saulo nu Bernabé parë tubi guëꞌdchi nalë Seleucia nanaquë́ ruaꞌ nisëduꞌu. Ndë beꞌpi raiꞌ laꞌni barcu parë ziaꞌa raiꞌ Chipre, tubi dani nananú laꞌni nisë. 


text:
Bëdchini raiꞌ Salamina; nahin puertë catë riutë́ barcu. Ndë guzublú Saulo nu Bernabé cagniꞌi raiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë laꞌni iáduꞌu shtë ra më israelitë. Nu zac Juan Marcos ziaꞌanú raiꞌ. 


text:
Guëdubi guëꞌdchi shtë Chipre guazë́ raiꞌ. Bëdchini raiꞌ tubi guëꞌdchi lë Pafos. Ndë bëdiaꞌguëlú raiꞌ tubi narunë galbëlliú. Nall më israelitë nu lëll Barjesús. Nalë́ runtsáꞌull bishi; guníꞌill grë ra diꞌdzë narníꞌill nahin verdá. 


text:
Barjesús nall amigu shtë gubernadurë nalë Sergio Paulo. Gubernadurë nall tubi nguiu nasini guë́quëll. Bëshéꞌldëll rsunë parë cagnaꞌbë mënë Bernabé nu Saulo purquë gubernadurë rac shtúꞌull guínill dizaꞌquë shtë Dios. 


text:
Napë Barjesús stubi lë, Elimas, quiere decir narunë dchiꞌni shtë bëlliú. Adë në́diꞌi Elimas niuadiꞌdzënú Saulo gubernadurë purquë adë në́diꞌill tsaldí lduꞌu gubernadurë shtiꞌdzë Dios. 


text:
Iurní Saulo, nápiꞌ stubi lë́hiꞌ Pablo, con pudërë shtë Espíritu Santo nacabeznú laꞌni ldúꞌiꞌ, gubiꞌa guë́ꞌiꞌ lu Elimas. 


text:
Guniꞌi Pablo lull: ―Lë́ꞌël guëdzë́ bishi nu duldë laꞌni ldúꞌul. Shini mëdzabë nal. Enemigu nal shtë cusë zaꞌquë. Rluáꞌal ra mënë bishi, nu adë rsáꞌnëdiꞌil tsutë́ rall nezë zaꞌquë shtë Dios. 


text:
Iurneꞌ Dios gunë më cashtigu lë́ꞌël; guëáꞌnël ciegu por tubi tiempë; adë guënádiꞌil lu llni ngubidzë. Lueguë lueguë bëcahi slu Elimas nu bëáꞌnëll ciegu. Caguílill tubi naguënaꞌzi guiáꞌall parë sëll. 


text:
Iurë guná gubernadurë naguc con Elimas, gualdí lduꞌu gubernadurë dizaꞌquë. Nalë́ bëdzëguëëꞌ ldúꞌull iurë bínill shtiꞌdzë Dios naguniꞌi Pablo. Ziaꞌa Pablo nu Bernabé regiuni Pisidia 


text:
<pb/>Pablo con ra sáhiꞌ beꞌpi raiꞌ barcu puertë nalë Pafos parë ziaꞌa raiꞌ hashtë tubi guëꞌdchi nalë Perge nananú regiuni Panfilia; perë bësaꞌnë Juan Marcos dchiꞌni shtë Dios. Mejurë bëagrill Jerusalén. 


text:
Iurní bëruꞌu Pablo con Bernabé guëꞌdchi Perge. Ziaꞌa raiꞌ ciudá Antioquía nanaquë́ regiuni shtë Pisidia. Dzë nabëziꞌi lduꞌu ra mënë, guatë́ Pablo con sáhiꞌ iáduꞌu shtë më israelitë. Ndë guzubë raiꞌ parë guëquë́ diaguë raiꞌ. 


text:
Biꞌldi ra jëfë shtë iáduꞌu laꞌni librë nabëquëꞌë Moisés nu biꞌldi rall librë shtë ra profetë. Iurní guniꞌi rall lu Pablo: ―Lëꞌë të saꞌ hiaꞌa, talë nuaꞌa të tubi diꞌdzë ziquë cunseju parë grë hiaꞌa, dzu hiaꞌa ndëꞌë. Gulë guniꞌi. 


text:
<pb/>Iurní guasuldí Pablo; bë́ꞌniꞌ tubi sëñi con guiáꞌaiꞌ parë guëac dchi ra mënë. Guníꞌiꞌ: ―Gulë bëquë́ diaguë lëꞌë të më israelitë, nu grë të nazeꞌdë guëꞌnë adorar Dios. 


text:
Dios shtë naciuni Israel, gulë́ më shtadë guëlú hiaꞌa parë mizmë lë́ꞌiꞌ. Bëꞌnë më shtádaꞌa tubi naciuni ruꞌbë tsana nianá quëreldë raiꞌ Egipto. Nu despuësë Dios gulú lëꞌë raiꞌ Egipto con pudërë shtë më. 


text:
Nu gunitilú më gadchi naciuni nanaquë́ regiuni shtë Canaán. Bëdë́ꞌëiꞌ lugar ni parë guquëreldë shtadë guëlú hiaꞌa. 


text:
Durantë tubi tiempë tapë gahiuꞌa guëruldë izë, guquëreldë naciuni Israel ndë. Ra juësi nabësheꞌldë Dios, gunibëꞌa raiꞌ naciuni Israel hashtë tiempë shtë Samuel. 


text:
Iurní gunaꞌbë ra mënë lu Dios tubi rëy naguënibëꞌa lëꞌë rall. Bëdëꞌë Dios tubi rëy nalë Saúl. Gunibëꞌa Saúl lëꞌë rall cuarenta izë. Saúl nall shini tubi nguiu nalë Cis nazeꞌdë ladi shini Benjamín. 


text:
Despuësë Dios gulú lëꞌë Saúl lugar shtë́nëll parë subë David ziquë rëy naguënibëꞌa më israelitë. Guniꞌi Dios: “Gudilia David llgaꞌnë Isaí. David na tubi nguiu nabëuuꞌ lduaꞌa nu gúnëll cumplir grë lo quë narac shtuaꞌa.” 


text:
Gulë Jesús ladi llëbní David nu lëꞌë Jesús náhiꞌ el quë nagunë salvar më israelitë. Ni bëꞌnë Dios prometer más antsë. 


text:
Pues antsë guzublú Jesús dchiꞌni shtë́hiꞌ, Juan Bautista guniꞌi lu zihani mënë israelitë të gunë nadzëꞌë rall mudë nanabani rall nu chubë nisë rall ziquë sëñi de quë bëabrí lduꞌu rall con Dios. 


text:
Tsana zeꞌdë guëdchini gati Juan, guníꞌiꞌ: “¿Chu runë të llgabë nahia? Adë rúnëdiꞌi të shgabë të nahia el quë nacabezë të. Zeꞌdë stubi më más lasac quë na. Na adë lasáquëdiaꞌa parë lëꞌë më. Ni tubi adë chu nádiaꞌa parë guëshaca du guiꞌdi shtënë shrachi më.” 


text:
<pb/>’Rniaꞌa lu të Dadë nazeꞌdë zu famili shtë Abraham, nu rniaꞌa lu grë të narunë adorar Dios. Dios bësheꞌldë dizaꞌquë rëꞌ parë gac salváraꞌa. 


text:
Ra naguquëreldë Jerusalén nu jëfë shtë rall, adë guc bë́ꞌadiꞌi rall chu na Jesús. Nu adë guasë́diꞌi rall ra diꞌdzë shtë ra profetë nabëquëꞌë shtiꞌdzë Dios guahietë. Rsëꞌdë rall diꞌdzë rëꞌ laꞌni iáduꞌu shtë mënë israelitë cadë dzë narziꞌi lduꞌu ra mënë, perë tsana bëꞌnë rall condenar Jesús, bëꞌnë rall cumplir grë lo quë naná escritë de lëꞌë më. 


text:
Iurë guc cumplir grë lo quë narniꞌi laꞌni Sagradas Escrituras shcuendë Jesús, bësietë mënë lëꞌë më lu cruz parë bëgaꞌchi më laꞌni baꞌa. 


text:
Nu zihani dzë bëluaꞌalú Jesús lu ra nabëꞌnë compañi lëꞌë më iurë ziagzë́ më de Galilea parë Jerusalén. Lëꞌë ra mënë ni guná rall lu Jesús nu iurneꞌ quëadiꞌdzë rall ziquë testigu de quë Jesús nabani. 


text:
<pb/>’Nu zac lëꞌë naꞌa, cagniꞌi naꞌa dizaꞌquë nabëꞌnë më prometer lu shtádaꞌa. Guc cumplirin parë lëꞌë hiaꞌa purquë na hiaꞌa shini raiꞌ. 


text:
Bëldishtë́ Dios lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. Zni naescritë laꞌni segundë Salmo: “Lë́ꞌël nal shinia. Nedzë́ bënehia vidë parë lë́ꞌël.” 


text:
Guniꞌi Dios guëldishtë́hiꞌ lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë parë adë gáudiꞌi guiuꞌu cuerpë shtë më. Zni naescritë laꞌni Sagradas Escrituras naguniꞌi Dios: “Guënehia ra cusë zaꞌquë parë lëꞌë të, lo quë nabëna prometer lu David”. 


text:
Por ni David laꞌni stubi Salmo guniꞌi: “Adë guësëaꞌnëgal cuerpë shtë shínil narac shtúꞌul laꞌni baꞌa parë adë gáudiꞌi guiuꞌu shcuérpiꞌ”. 


text:
David bëꞌnë sirvë lu sáhiꞌ tiempë nabániꞌ. Bëꞌnë záꞌquëll ra cusë ziquë guniꞌi Dios lull. Perë despuësë gútill nu bëgáꞌchill. Guꞌdzë cuerpë shtë́nëll. 


text:
Bëchi, napë quë gac bëꞌa të lo quë narniaꞌa lu të; lë́ꞌësë Jesús napë pudërë parë gunë më perdunë duldë shtë të. 


text:
Grë narialdí lduꞌi Jesús na perdunë duldë shtë rall. Adë nídiꞌi mudë parë sunë́ almë shtë të por lëy nabëquëꞌë Moisés purquë adë nápëdiꞌin pudërë parë nihunin perdunë duldë shtë mënë. 


text:
Gulë gupë cuidadë të ldáguëdiꞌi cashtigu shtë Dios guëc të, ra cusë nabëquëꞌë ra profetë iurë guniꞌi raiꞌ shtiꞌdzë Dios narniꞌi:<pb/> 


text:
Gulë guná, lëꞌë të naquëhunë burnë. Gulë bëtsëbë lduꞌu të nu gulë gapë galguti sin fin.<pb/>Quëhuna tubi cusë ruꞌbë entrë lëꞌë të, cusë adë tsaldídiꞌi lduꞌu të zeꞌdë ra cusë de na. Nu adë tsaldídiꞌi lduꞌu të si talë chu stubi guëniꞌi lu të. 


text:
<pb/>Iurë bëruꞌu Pablo con sáhiꞌ, ra mënë nanádiꞌi më israelitë, gunaꞌbë rall tubi favurë lu Pablo, guëabrí raiꞌ stubi vueltë dzë naguëziꞌi lduꞌu mënë naguëdzaꞌguë llmalë parë tsaglaꞌguë guadiꞌdzë Pablo dizaꞌquë lu rall. 


text:
Iurë gualú bëtëꞌtsë ra mënë zihani, sëbëldá më israelitë canaldë lëꞌë Pablo nu Bernabé. Nu zihani ra nanádiꞌi më israelitë perë guatë́ rall creenci shtë ra më israelitë, canaldë rall Pablo nu Bernabé. Pablo nu Bernabé guniꞌinú raiꞌ lu mënë ni të tsaglaꞌguë tsaldí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë shtë Dios. 


text:
<pb/>Bëdzaꞌguë llmalë bëdchini dzë descansë; casi grë mënë shtë guëꞌdchi bëdëá rall parë guëquë́ diaguë rall diꞌdzë shtë Dios. 


text:
Guná ra më israelitë tantë zihani mënë bëdëá, bëldë́ rall; napë rall mbidi. Guniꞌi guidzë rall lëꞌë Pablo nu Bernabé. Bëꞌnë rall insultar Pablo. 


text:
Iurní Pablo nu Bernabé adë bëdzë́bëdiꞌi raiꞌ. Guniꞌi raiꞌ: ―Bësheꞌldë Dios lëꞌë naꞌa primërë lu të, na të më israelitë parë guëquë́ diaguë të dizaꞌquë shtë Dios; perë në́diꞌi të guëzuꞌbë diaguë të shtiꞌdzë Dios. Adë në́diꞌi të gunë të recibir vidë sin fin. Iurneꞌ guiagniꞌi naꞌa lu mënë de stubi naciuni 


text:
purquë zni bësheꞌldë Dios lëꞌë naꞌa. Bëquëꞌë Isaías shtiꞌdzë më narniꞌi:<pb/>Na Dios, rzua lë́ꞌël ziquë tubi llni parë grë ra mënë nanádiꞌi më israelitë.<pb/>Lë́ꞌël tsanul ra dizaꞌquë hashtë lúltimë guëꞌdchi shtë guë́ꞌdchiliu parë gunë Dios salvar lëꞌë ra mënë natsaldí lduꞌi shtiꞌdzë më. 


text:
<pb/>Iurë bini ra mënë nanádiꞌi më israelitë, nalë́ bëquitë lduꞌu rall. Guniꞌi rall nalë́ nasaꞌa dizaꞌquë shtë Dios. Nu bëdëꞌë rall graci lu më. Grë ra nagudili Dios parë gac salvar, lueguë gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë më. 


text:
Perë ra israelitë naquëreldë Antioquía biadiꞌdzë rall con bëldá naꞌa nu nguiu de rëspëti ladi guëꞌdchi. Naꞌa rëꞌ napë rall devociuni parë Dios. Grë rall bëtsatsu rall më guëꞌdchi cuntrë Pablo nu Bernabé. Gulú rall lëꞌë raiꞌ fuërë ruaꞌ guëꞌdchi. 


text:
Pablo nu Bernabé bëdchibi rall gushëguiuꞌu shtë shrachi rall ziquë tubi sëñi de quë ra mënë Antioquía adë bëzuꞌbë diáguëdiꞌi rall dizaꞌquë shtë Jesús. Iurní ziaꞌa raiꞌ ciudá nalë Iconio. 


text:
Ra nagualdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús ciudá Antioquía, nalë́ bëquitë lduꞌu rall. Cabezënú Espíritu Santo laꞌni lduꞌu rall.<pb/>


text:
Pablo nu Bernabé guërupë raiꞌ guatë́ raiꞌ iáduꞌu shtë më israelitë guëꞌdchi Iconio. Bëluaꞌa raiꞌ dizaꞌquë shtë Jesús lu ra mënë. Zihani mënë gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë, më israelitë nu ra më griego. 


text:
Perë ra më israelitë nadë në́diꞌi tsaldí lduꞌi, bëtsatsu rall mënë nanádiꞌi israelitë parë bëꞌnë rall llgabë mal cuntrë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Pablo nu Bernabé bëaꞌnë raiꞌ llëduni tiempë lugar ni. Adë bëdzë́bëdiꞌi rall guniꞌi rall lu mënë de quë Dios rac shtuꞌu më grë mënë narë́ lu guë́ꞌdchiliu. Dios quëhunë compañi lëꞌë Pablo nu Bernabé parë bëꞌnë raiꞌ milagrë. Bëꞌnë raiꞌ cusë ruꞌbë. Zni guasë́ ra mënë dizaꞌquë naguniꞌi Pablo, zeꞌdin de Dios. 


text:
Perë ra mënë guëꞌdchi ni, adë bë́ꞌnëdiꞌi rall tubsë llgabë. Bëldá rall guniꞌi nazaꞌquë na diꞌdzë shtë raiꞌ. Sëbëldá rall guniꞌi adë nazáꞌquëdiꞌi diꞌdzë shtë raiꞌ. 


text:
Iurní ra më israelitë nu ra nadë nádiꞌi israelitë, guꞌ rall de acuerdë con ra gubiernë parë guënaꞌzi rall Pablo nu Bernabé nu niadëꞌë guëꞌë rall lëꞌë raiꞌ. 


text:
Bini Pablo nu Bernabé pë nihunë rall. Bëruꞌu raiꞌ guiaꞌa contrari shtë raiꞌ. Gubiꞌ raiꞌ ciudá ni parë zëagzë́ raiꞌ guëꞌdchi nalë Listra nu Derbe naquë́ regiuni shtë Licaonia. 


text:
Guagniꞌi raiꞌ dizaꞌquë guëdubi ciudá nu guëꞌdchi shtë regiuni ni. Bësëdchi guëꞌë mënë lëꞌë Pablo guëꞌdchi Listra 


text:
<pb/>Guëꞌdchi Listra nanú tubi nguiu cujë; ráquëdiꞌi rzëll. Ndë zúbëll purquë dizdë nagúlëll nall cujë. 


text:
Caquë́ diaguë nguiu ni nacagniꞌi Pablo. Iurní nalë́ rbiꞌa Pablo lu nguiu ni; guc bëꞌa Pablo de quë rialdí ldúꞌull parë guëáquëll. 


text:
Iurní fuertë guniꞌi Pablo lull: ―Guasuldí ngaꞌli. Bëzú guëaꞌl lu guiuꞌu. Lueguë guasuldí cujë nu guzublú rzëll. 


text:
Iurë guná ra mënë pë bëꞌnë Pablo con nguiu ni, guzublú guniꞌi rall fuertë diꞌdzë naruadiꞌdzë ra më Licaonia. Guniꞌi rall: ―Dios ndëꞌë bëdchini ládzaꞌa con cuerpë shtë nguiu. 


text:
<pb/>Guniꞌi rall Bernabé na dios Júpiter nu Pablo na dios Mercurio purquë Pablo ruadíꞌdziꞌ lu ra mënë. 


text:
Iáduꞌu shtë dios Júpiter zubin entradë shtë guëꞌdchi. Bëshuzi narunë dchiꞌni laꞌni iáduꞌu ni, bidënull bëldá ngunë con zihani guëꞌë hashtë puertë shtë guëꞌdchi. Bëshuzi nu ra mënë rac shtuꞌu rall gunë rall adorar lëꞌë ra poshtë nu quini rall ngunë ziquë tubi ofrendë parë lëꞌë raiꞌ. 


text:
Perë Pablo nu Bernabé guná raiꞌ pë rac shtuꞌu gunënú mënë lëꞌë raiꞌ; guzublú bëchíꞌezë raiꞌ shabë raiꞌ ziquë tubi sëñi de quë adë rëuuꞌdiꞌi lduꞌu raiꞌ lo quë nacanihunë ra mënë. Guniꞌi raiꞌ fuertë. Guatë́ raiꞌ ladi ra mënë 


text:
nu guniꞌi raiꞌ: ―Lëꞌë të Dadë, ¿pëzielú runë të zniꞌi? Lëꞌë naꞌa na naꞌa nguiu ziquë lëꞌë të. Zëꞌpë guëniꞌi naꞌa lu të parë guësaꞌnë të ra custumbrë nadë guëlluíꞌidiꞌi. Lëꞌë naꞌa rac shtuꞌu naꞌa tsanaldë të tëchi nezë zaꞌquë shtë Dios nanabani. Bëntsaꞌu më gubeꞌe nu guë́ꞌdchiliu nu grë cusë nananú lu guë́ꞌdchiliu bëntsaꞌu më. 


text:
perë siemprë bëꞌnë Dios bien parë lëꞌë rall nu bësheꞌldë më ganzaꞌquë parë lëꞌë rall. Bëdëꞌë më sufsientë nagáu rall hashtë bëquitë lduꞌu rall. Iurneꞌ Dios quëhunë më lo mizmë con lëꞌë hiaꞌa. 


text:
<pb/>Guniꞌi Pablo diꞌdzë rëꞌ lu ra mënë perë apënë bë́ꞌniꞌ gan parë adë gudínidiꞌi ra mënë ra ma ziquë ofrendë lu raiꞌ. Siemprë rac shtuꞌu rall gunë rall adorar lëꞌë raiꞌ. 


text:
<pb/>Zeꞌdë bëldá më israelitë shtë Antioquía nu Iconio. Bëdchini rall Listra catë nanú Pablo. Bëquili rall mënë shtë Listra con bishi parë bëdëꞌë guëꞌë rall Pablo. Bëshaguiú rall lë́ꞌiꞌ parë gulú rall lë́ꞌiꞌ ruaꞌ guëꞌdchi purquë lluaꞌa rall hia guti Pablo. 


text:
Iurní bëdchini ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë catë nagaꞌa Pablo; bëdëá rdondë rall catë nagaꞌa Pablo. Iurní bëlë́ ldúꞌiꞌ nu guashtë́hiꞌ. Guatë́hiꞌ stubi vueltë guëꞌdchi. Perë brëgueꞌlë bëruꞌu raiꞌ guëꞌdchi parë ziaꞌa raiꞌ stubi guëꞌdchi nalë Derbe. 


text:
<pb/>Ndë guniꞌi raiꞌ dizaꞌquë shtë Dios lu ra më Derbe. Nalë́ zihani mënë gualdí lduꞌu raiꞌ shtiꞌdzë Dios. Despuësë bëabrí raiꞌ guëꞌdchi Listra, Iconio, nu Antioquía. 


text:
Ra lugar ni guniꞌinú raiꞌ mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë guaglaꞌguë rall nu gac rall firmë, nu adë guësáꞌnëdiꞌi rall shnezë Dios. Guniꞌi raiꞌ de quë antsë tsutë́ mieti catë rnibëꞌa Dios, napë quë sac zi mieti purquë na raiꞌ shmënë Jesús. 


text:
Cadë guëꞌdchi catë nanú ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, Pablo nu Bernabé bëzú raiꞌ bëldá nguiu naguëná dchiꞌni shtë Dios. Despuësë biadiꞌdzënú raiꞌ Dios nu bëꞌnë raiꞌ ayunë, bëꞌnë raiꞌ animar lëꞌë mënë ni të gac rall firmë lu shnezë Dios, el quë narialdí lduꞌu raiꞌ. Bëabrí Pablo nu Bernabé guëꞌdchi Antioquía 


text:
Ndë beꞌpi raiꞌ barcu parë ziaꞌa raiꞌ Antioquía ciudá catë ra narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Dios, bëdëꞌë raiꞌ dchiꞌni shtë Dios parë lëꞌë raiꞌ; mizmë lugar ni antsë biadiꞌdzënú rall Dios parë gunë më compañi lëꞌë raiꞌ. Iurneꞌ bëabrí raiꞌ purquë hia bëꞌnë raiꞌ gan dchiꞌni rëꞌ. 


text:
Iurë bëdchini raiꞌ Antioquía, bëtëá raiꞌ grë mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Biadiꞌdzë raiꞌ lu rall mudë nabëꞌnë Dios compañi lëꞌë raiꞌ. Guniꞌi raiꞌ Dios bëdëꞌë lugar parë gualdí lduꞌu ra mënë nanádiꞌi më israelitë perë guatë́ rall shnezë Dios. 


text:
Tiempë dzë ni bëdchini bëldá nguiu Antioquía. Na rall më Judea. Guzublú cagluaꞌa rall ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Guniꞌi rall: ―Parë gac salvar të napë quë gunë të cumplir custumbrë riuguë tubi partë delicadë shtë ngulëꞌnë ziquë bëquëꞌë Moisés laꞌni lëy parë guëdë́ꞌnaꞌa cumplir. 


text:
<pb/>Pablo nu Bernabé biadiꞌdzënú raiꞌ ra nguiu rëꞌ llëduni tiempë hashtë gudildi diꞌdzë rall. Por fin ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, bëꞌnë rall nombrar Pablo nu Bernabé con sëbëldá nguiu parë ziaꞌa rall Jerusalén. Guaguëꞌnë rall rëglë asuntë ni con los de más ra poshtë con ra mëgulë naná cabësë shtë ra më narialdí lduꞌi Dios. 


text:
<pb/>Bësheꞌldë ra më Antioquía lëꞌë raiꞌ. Gudëdë raiꞌ ra regiuni shtë Fenicia nu Samaria. Quëadiꞌdzë raiꞌ shtiꞌdzë Dios lu ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Guniꞌi raiꞌ lu ra mënë nanarë́ catë ziaꞌa raiꞌ, grë lo quë nabëꞌnë Dios con ra mënë de stubi naciuni, cumë bëagrí lduꞌu rall con Dios nu bësaꞌnë rall creenci gushë parë zianaldë rall shnezë Dios. Grë ra më narialdí lduꞌi dizaꞌquë, bini rall shtiꞌdzë Pablo nu Bernabé. Nalë́ bëquitë lduꞌu rall. 


text:
<pb/>Tsana bëdchini raiꞌ Jerusalén, ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë bëꞌnë rall recibir lëꞌë raiꞌ con llëruꞌbë cariñi. Zubënú ra mënë rëꞌ ra poshtë nu ra mëgulë naná cabësë ladi grupë shtë raiꞌ. Pablo nu Bernabé guzublú biadiꞌdzë raiꞌ grë ra cusë nabëꞌnë Dios con lëꞌë raiꞌ, cumë ziquë mënë stubi naciuni gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
Perë iurní bëldá ra fariseo narialdí lduꞌi shtiꞌdzë Jesús, guasuldí rall nu guniꞌi rall: ―Rquiꞌni riuguë duꞌpë partë delicadë shtë nanádiꞌi më israelitë parë gac salvar rall. Cha guëdë́ꞌnaꞌa obligar lëꞌë rall tsanaldë rall tëchi lëy shtë Moisés. Gac salvar rall iurní. 


text:
Llëduni tiempë biadiꞌdzë rall. Iurní guasuldí Pedro nu guníꞌiꞌ: ―Rniaꞌa lu grë të narialdí lduꞌi dizaꞌquë, cumë ziquë nanë́ të hia ziaꞌa tiempë gudili Dios na entrë lëꞌë të. Nu bësheꞌldë më na parë guagniaꞌa dizaꞌquë shtë më lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë. Nu gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
Dios rna laꞌni lduꞌu ra mieti; bëꞌnë më recibir lëꞌë raiꞌ cumë ziquë shini më. Bëdëꞌë më Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë raiꞌ igual ziquë bëdëꞌë më Espíritu Santo parë lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Quëhunë Dios compañi lëꞌë raiꞌ igual ziquë lëꞌë hiaꞌa masiá adë nádiꞌi raiꞌ më israelitë. Bëzunë́ më laꞌni lduꞌu raiꞌ purquë gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë shtë më. 


text:
Aunquë lëꞌë të nanë́ të Dios quëhunë më salvar lëꞌë raiꞌ, siemprë riaglaꞌguë rniꞌi të tsanaldë raiꞌ tëchi lëy shtë Moisés. Nahin tubi lëy dushë parë lëꞌë rall; nilë ra shtadë guëlú hiaꞌa, nilë lëꞌë hiaꞌa adë bëdë́ꞌnëdiꞌiaꞌa cumplir lëy ni. Nahin tubi lëy dushë parë lëꞌë hiaꞌa. Adë chu gúnëdiꞌi gan gunë cumplirin. 


text:
Perë lëꞌë hiaꞌa bien nanë́ hiaꞌa, bëꞌnë më salvar lëꞌë hiaꞌa ndigá. Rniaꞌa lu të na rall shini më purquë nalë́ guc shtuꞌu më lëꞌë ra nanádiꞌi më israelitë. Nu na Jesús Shtadë shtë grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
<pb/>Grë rall bëac dchi nu bëquë́ diaguë rall; iurní Bernabé nu Pablo guzublú biadiꞌdzë raiꞌ lla gua raiꞌ ladi ra mënë de stubi naciuni. Nu bëꞌnë Dios zihani milagrë por lëꞌë raiꞌ. Dios bënëac zihani clasë galguidzë. 


text:
Iurë gualú biadiꞌdzë raiꞌ, Jacobo guasuldí nu guníꞌiꞌ lu ra mënë: ―Iurneꞌ guadiꞌdza lu të narialdí lduꞌu dizaꞌquë; gulë bëquë́ diaguë. 


text:
Pedro biadiꞌdzë lu hiaꞌa lla bëꞌnë Dios. Dzë ni por primërë vueltë gudili më ra nanádiꞌi më israelitë parë gac rall shmënë më. 


text:
Ndëꞌë bëruꞌuin de acuerdë con lo quë nabëquëꞌë ra profetë laꞌni Sagradas Escrituras tiempë guahietë. Rniꞌi rahin zdëꞌë:<pb/> 


text:
Despuësë guëabría të guëzáꞌahia hiuꞌu shtë David naná ziquë hiuꞌu dachi.<pb/>Guëcubia reinadë shtë́hiꞌ nagurë́.<pb/> 


text:
Gúnahin të parë ra mënë nanádiꞌi më israelitë quili rall na, nu ra mënë shtë grë naciuni narnaꞌbë lëa, gac rall shmëna.<pb/> 


text:
<pb/>’Por ni rniaꞌa lu të shgaba. Adë pë gunënúdiꞌi hiaꞌa con ra nanádiꞌi mënë israelitë perë bëabrí lduꞌu rall con Dios. Adë chu gúnëdiꞌi obligar lëꞌë rall parë tsanaldë rall lëy shtë Moisés. 


text:
Perë guëquëꞌë hiaꞌa lu rall parë adë gáudiꞌi rall belë shtë ra ma narunë ra mënë ofrecërë ziquë ofrendë lu ra ídolo. Nu adë guëquënúdiꞌi rall saꞌ rall, nu adë gáudiꞌi rall rënë, nilë belë shtë ra ma nadë bëshë́ꞌëdiꞌi rënë. 


text:
Hia por llëduni tiempë biꞌldi ra mënë lëy nabëquëꞌë Moisés cadë iáduꞌu shtë rall, nu cadë dzë nabëziꞌi lduꞌu rall cagluaꞌa mësë lëꞌë rall nabëquëꞌë Moisés. 


text:
<pb/>Iurní ra poshtë con ra mëgulë naná cabësë nu grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, gudili rall bëldá nguiu ladi lo mizmë saꞌ rall parë bësheꞌldë rall lëꞌë raiꞌ Antioquía con Pablo nu Bernabé. Bëꞌnë rall nombrar Silas con Judas. Judas stubi lëll Barsabás. Na rall nguiu më ruꞌbë ladi ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Bëntsaꞌu ra poshtë tubi cartë parë biaꞌa raiꞌ narniꞌi: “Lëꞌë naꞌa ra poshtë nu ra mëgulë nu grë ra narialdí lduꞌu dizaꞌquë shtë Jesús naquëreldë Jerusalén, rsheꞌldë naꞌa tubi saludë parë grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, ra nanádiꞌi më israelitë. Rsheꞌldë naꞌa tubi saludë lëꞌë të grë ra naquëreldë Antioquía nu ra naquëreldë regiuni Siria nu Cilicia. 


text:
Nanë́ naꞌa bëruꞌu bëldá nguiu ladi naꞌa. Bidë rall ciudá shtë të parë bidë guëniꞌi rall lu të rquiꞌni tsanaldë të tëchi lëy nabëquëꞌë Moisés parë gac salvar të. Perë adë bëshéꞌldëdiꞌi naꞌa lëꞌë rall. Niétiquë bidë guëchili rall shgabë të; rnibëꞌa rall gac circuncidar të nu gunë të cumplir lëy shtë Moisés. 


text:
Por ni bëdzú naꞌa de acuerdë lu juntë shtë naꞌa parë gudili naꞌa bëldá nguiu ladi naꞌa parë guidë guëná raiꞌ lëꞌë të. Bësheꞌldë naꞌa lëꞌë raiꞌ con Pablo nu Bernabé, nguiu narac shtuꞌu hiaꞌa. 


text:
Bernabé nu Pablo na raiꞌ nguiu nabëdchiꞌbë ra vidë shtë raiꞌ lu galguti iurë guagniꞌi raiꞌ dizaꞌquë shtë Jesucristo, Shtádaꞌa, lu ra mënë. 


text:
Cagsheꞌldë naꞌa lu të Judas nu Silas parë guëniꞌi rall lu të ra cusë nazeꞌdë laꞌni cartë nanuaꞌa rall. 


text:
Bëuuꞌ lduꞌu Espíritu Santo nu bëuuꞌ lduꞌu naꞌa parë adë guëdchíꞌbëdiꞌi naꞌa ni tubi lëy dushë guëc të. Sulamëntë runë tucarë gunë të cumplir ra cusë nazeꞌdë laꞌni cartë catë rniꞌi: 


text:
Adë gau të belë shtë ra ma nabëꞌnë mënë ofrecer ziquë ofrendë lu ra ídolo, nu adë gau të rënë, nilë belë shtë ra ma nanadë bëshë́ꞌëdiꞌi rënë, nu adë rquënúdiꞌi të saꞌ të. Talë gapë të lëꞌë të lu grë ra cusë rëꞌ, zia të bien. Ndëꞌë gualú cartë. Guëaꞌnë të con Dios.” 


text:
<pb/>Iurní bëruꞌu raiꞌ parë ziaꞌa raiꞌ Antioquía. Ndë bëtëá raiꞌ grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Bëdëꞌë raiꞌ cartë guiaꞌa ra mënë nabëdëá ngaꞌli. 


text:
Iurë biꞌldi rall cartë, nalë́ bëquitë lduꞌu rall nu gurëdchí lduꞌu rall por lo quë naguniꞌi laꞌni cartë. 


text:
Judas nu Silas bëꞌnë rall recibir tubi pudërë shtë Dios parë guëniꞌi rall ra cusë narac shtuꞌu Dios. Biadiꞌdzë raiꞌ con llëruꞌbë pudërë shtë më. Con zihani diꞌdzë naguniꞌi raiꞌ lu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, bëaꞌnë ra mënë ni más firmë parë tsanaldë rall shnezë Dios. 


text:
Bëaꞌnë raiꞌ tubi tiempë ciudá Antioquía. Despuësë ra narialdí lduꞌi Jesús bëꞌnë rall despedir lëꞌë raiꞌ parë bëabrí raiꞌ Jerusalén. Guniꞌi rall lu raiꞌ: ―Dushquilli Dios, bidë guëná të lëꞌë naꞌa. Guzëá të con bien. 


text:
Pablo con Bernabé bëaꞌnë raiꞌ Antioquía parë guaglaꞌguë guëniꞌi raiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë. Con stubi tantë ra nguiu, cagluaꞌa raiꞌ mënë dizaꞌquë shtë Jesús. Bësheꞌldë Dios lëꞌë Pablo segundë viajë 


text:
<pb/>Gudëdë bëldá dzë, iurní Pablo guniꞌi lu Bernabé: ―Cha guiá guëgná hiaꞌa nia gua ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, grë ra ciudá catë biagluaꞌa hiaꞌa ra mënë antsë. 


text:
perë Pablo adë në́diꞌiꞌ nianaldë Juan Marcos purquë más antsë bësëaꞌnëgá Juan Marcos lëꞌë raiꞌ lugar nalë Panfilia. 


text:
Gudildi diꞌdzë raiꞌ por cuendë rëꞌ nu bësaꞌnë saꞌ raiꞌ. Bernabé biaꞌa Juan Marcos parë ziaꞌa raiꞌ Chipre. 


text:
Pablo gudili lëꞌë Silas parë tsanaldë Silas lë́ꞌiꞌ. Ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, biadiꞌdzënú raiꞌ lëꞌë më parë gunë më compañi lëꞌë Pablo nu Silas iurná guziaꞌa raiꞌ lu shchiꞌni më. 


text:
Iurní Pablo nu Silas bëruꞌu raiꞌ nu gudëdë raiꞌ regiuni shtë Siria nu Cilicia. Guagniꞌi raiꞌ lu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë tsaglaꞌguë rall firmë shnezë Dios.<pb/>


text:
Bëdchini Pablo nu Silas guëꞌdchi Derbe nu Listra. Ndë bëdiaꞌguëlú raiꞌ tubi nguiu narialdí lduꞌi dizaꞌquë; lëll Timoteo. Shniꞌa Timoteo na më israelitë; lëꞌë quë lëꞌë rialdí lduꞌi dizaꞌquë. Perë shtadë Timoteo na më griego. 


text:
Grë ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë naquëreldë Listra nu Iconio, rniꞌi rall na Timoteo tubi nguiu demasiadë humildë nu zaꞌquë. 


text:
Guchi Pablo lu Timoteo parë tsanáldëll lëꞌë raiꞌ. Nu bëꞌnë Pablo circuncidar lëꞌë Timoteo ziquë na custumbrë shtë ra më israelitë. Zni bë́ꞌniꞌ parë adë bëldë́diꞌi më israelitë con lëꞌë Pablo. Grë ra israelitë naquëreldë lugar ni, nanë́ rall shtadë Timoteo nall më griego. 


text:
Grë ra guëꞌdchi nardëdë raiꞌ, ruadiꞌdzënú raiꞌ ra mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë. Quëadiꞌdzë raiꞌ rsunë nabëdëꞌë mëgulë naná cabësë shchiꞌni Dios Jerusalén të parë guëzuꞌbë diaguë rall. 


text:
Ra mënë narialdí lduꞌi Dios, guc rall más firmë lu ra dizaꞌquë shtë Jesús. Dzë con dzë guaruꞌbë grupë shtë shmënë Dios cadë guëꞌdchi. Gueꞌlë bëluaꞌalú tubi nguiu lu Pablo; nall ziquë më Macedonia 


text:
<pb/>Adë bësáꞌnëdiꞌi Espíritu Santo naluaꞌa raiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë naquëreldë regiuni shtë Asia. Por ni gudëdë raiꞌ ra regiuni shtë Frigia nu Galacia parë bëdchini raiꞌ la raya shtë Misia. 


text:
Ndë bëꞌnë raiꞌ llgabë niutë́ raiꞌ regiuni shtë Bitinia perë Espíritu Santo adë bësáꞌnëdiꞌiꞌ niutë́ raiꞌ ndë. 


text:
Ndë bëluaꞌalú tubi nguiu lu Pablo gueꞌlë. Gunáhiꞌ tubi nguiu më Macedonia. Zuldí mënë ni nu rúnëll ruëguë lu Pablo. Rníꞌill: “Cha regiuni shtë naꞌa Macedonia parë gúnël compañi lëꞌë naꞌa”. 


text:
Iurë gudëdë guná Pablo lëꞌë nguiu, na Lucas nacaquëaꞌa librë rëꞌ, bëdëꞌnë naꞌa preparar viajë shtënë naꞌa parë guziá naꞌa Macedonia purquë Dios cagnaꞌbë lëꞌë naꞌa guëdiaꞌa naꞌa dizaꞌquë parë ra mënë shtë Macedonia. Bëdchini Pablo nu Silas guëꞌdchi Filipos 


text:
<pb/>Puertë Troas bëdzepi naꞌa laꞌni barcu parë zia naꞌa tubldí laꞌni nisë hashtë Samotracia. Samotracia na tubi dani laꞌni nisëduꞌu. Hashtë stubi dzë bëdchini naꞌa puertë Neápolis. 


text:
De Neápolis bëruꞌu naꞌa parë Filipos. Filipos na tubi guëꞌdchi más llëruꞌbë lu grë ra guëꞌdchi shtë Macedonia. Quëreldë ra më rumanë ndë, nu grë ra më shtë guëꞌdchi bëꞌnë rall rëspëti lëy shtë ra rumanë. Guquëreldë naꞌa Filipos bëldá dzë. 


text:
Tubi dzë nabëziꞌi lduꞌu mënë, bëruꞌu naꞌa ruaꞌ guëꞌdchi parë bia naꞌa ruaꞌ tubi guëëꞌgu. Ra mënë bëneꞌe rsunë ndë nanú tubi lugar catë ruadiꞌdzënú rall Dios. Lugar ni guzubë naꞌa parë guëniꞌi naꞌa dizaꞌquë lu ra naꞌa nabëdëá ngaꞌli. 


text:
Ladi ra naꞌa ni nanú tubi naꞌa lë Lidia. Zéꞌdëll guëꞌdchi shtë Tiatira. Nu rtuuꞌll lari zaꞌquë color moradë. Naꞌa ni gualdí lduꞌi Dios perë adë guënë́diꞌill chu na Jesús. Bëdëꞌë më llgabë parë guasëll nu gualdí ldúꞌull dizaꞌquë nacagniꞌi Pablo. 


text:
Lidia bëriubë nísëll con shfamílill. Iurní guníꞌill lu naꞌa: ―Si talë nanë́ të nahia shmënë Jesús, gulë gudeꞌe lidcha të guëaꞌnë të bëldá dzë. Lidia bë́ꞌnëll ruëguë lu naꞌa hashtë bëdëaꞌnë naꞌa lídchill. 


text:
<pb/>Guzac naꞌa tubi vueltë iurë zia naꞌa lugar catë guëdiaꞌa diꞌdzënú naꞌa Dios, bëdiaꞌguëlú naꞌa tubi lliguënaꞌa. Nápëll tubi mëdzabë laꞌni ldúꞌull. Rúnëll divini por pudërë shtë mëdzabë. Guníꞌill ra cusë nagac con ra mënë. Zni bë́ꞌnëll gan zihani dumí parë ra shlámëll. 


text:
Lliguënaꞌa ni bidë náldëll lëꞌë naꞌa con Pablo. Fuertë guníꞌill: ―Dios nacabezë gubeꞌe, bësheꞌldë më ra nguiu rëꞌ. Cagluaꞌa rall nezë parë gac salváraꞌa. 


text:
<pb/>Zihani dzë bëꞌnë lliguënaꞌa rëꞌ zdëꞌë. Glli, glli, fuertë guníꞌill; bidë náldëll lëꞌë naꞌa. Perë bëldë́ Pablo nu guníꞌiꞌ lu mëdzabë nananú laꞌni lduꞌu lliguënaꞌa: ―Con pudërë nabëneꞌe Jesucristo guiahia, rniaꞌa lul por lë shtë më, bëruꞌu laꞌni lduꞌu naꞌa rëꞌ. Lueguë lueguë iurní bëruꞌu espíritu dzabë. 


text:
<pb/>Iurë guná shlamë shtë lliguënaꞌa, hiadë nídiꞌi mudë gunë rall gan dumí con pudërë nagúpëll, gunaꞌzi rall Pablo nu Silas. Guagsëaꞌnë rall lëꞌë raiꞌ lu gubiernë nazubë culaꞌni galërë. 


text:
Bëagnú rall lëꞌë raiꞌ lu ra juësi nu guniꞌi rall: ―Nguiu rëꞌ na rall mënë israelitë. Cagtsatsu rall mënë ciudá shtë hiaꞌa. 


text:
Cagluaꞌa rall creenci adë nádiꞌi de acuerdë con lëy rumanë. Adë nídiꞌi mudë guianáldaꞌa tëchi rall purquë na hiaꞌa më rumanë. 


text:
<pb/>Iurní bëdzatsu mënë cuntrë Pablo nu Silas. Gunibëꞌa gubiernë parë bëruꞌu shabë Pablo nu Silas parë bëdëꞌë hiaguë rall lëꞌë raiꞌ. 


text:
Despuësë huë́tëꞌ bëdëꞌë hiaguë rall lëꞌë raiꞌ, bëldaguë rall lëꞌë raiꞌ lachiguiꞌbë. Nu gunibëꞌa rall lu carcelërë parë gápëll lëꞌë raiꞌ con cuidadë. 


text:
Iurë bëꞌnë carcelërë recibir Pablo nu Silas, guagsëáꞌnëll lëꞌë raiꞌ hashtë tubi cuartë namás dchiꞌchi. Ndë bë́ꞌnëll segurë; bëgáꞌsëll guëaꞌ raiꞌ laꞌni tablë nalë cepo. 


text:
<pb/>Iurë guc guëruldë gueꞌlë, lëꞌë Pablo nu Silas quëadiꞌdzënú raiꞌ Dios nu quëuꞌldë ruaꞌ raiꞌ cantë lu Dios. Los de más prësi nananú ndë, caquë́ diaguë rall. 


text:
De repëntë bëdchini tubi llu ruꞌbë nabësëniꞌbi hashtë cimientë shtë lachiguiꞌbë. Grë ra puertë shtë lachiguiꞌbë, bëllaꞌlin nu ra cadënë naliꞌbi guiaꞌa ra prësi, gulaguë rahin lu guiuꞌu. 


text:
Iurní gubani carcelërë; gunall ruaꞌ puertë llaꞌlë rahin. Gulull spadë shtë́nëll parë quínill lo mizmë lë́ꞌëll. Bë́ꞌnëll llgabë grë ra prësi bëlluꞌnë. 


text:
Perë Pablo gunall pë nihunë carcelërë nu fuertë guniꞌi Pablo: ―Adë rguínidiꞌi lë́ꞌël. Grë naꞌa zugaꞌa naꞌa ndëꞌë. 


text:
<pb/>Lueguë iurní gunaꞌbë carcelërë tubi llni. Guatë́ guëllúꞌnëll catë zugaꞌa ra prësi. Nalë́ rchíꞌchill tantë rdzë́bëll. Bëzullíbill lu Pablo nu Silas. 


text:
Iurní gulull lëꞌë raiꞌ lachiguiꞌbë nu gunaꞌbë díꞌdzëll lu raiꞌ: ―Dadë, guniꞌi lua ¿lla guna parë gac salvara? 


text:
<pb/>Iurní repi raiꞌ: ―Guëdubinú ldúꞌul tsaldí ldúꞌul Jesucristo, lë́ꞌël con grë shfamílil parë gunë Dios salvar lëꞌë të. 


text:
<pb/>Iurní biadiꞌdzënú Pablo nu Silas lëꞌë carcelërë dizaꞌquë, lë́ꞌëll con grë shfamílill naquëreldë lídchill. 


text:
Mizmë gueꞌlë ni carcelërë gudíbill lu ridë catë bëdiaꞌa hiaguë ladi raiꞌ. Lueguë carcelërë con shfamílill bëriubë nisë rall. 


text:
Iurní biaꞌa carcelërë lëꞌë raiꞌ lídchill parë bëdë́ꞌëll nagudáu raiꞌ. Nalë́ rquitë lduꞌu shfamili carcelërë purquë grë rall hia gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
<pb/>Brëgueꞌlë rsili, ra gubiernë bësheꞌldë ra suldadë lu carcelërë parë guëdëꞌë carcelërë libertá lëꞌë Pablo nu Silas. 


text:
Repi carcelërë lu Pablo: ―Bëdchini suldadë shtë gubiernë parë guënehia libertá lëꞌë të. Iurneꞌ guziaꞌa të con bien. 


text:
<pb/>Perë Pablo guniꞌi lu ra suldadë: ―Adë chu guëruꞌu. Ra gubiernë bëꞌnë bëdiaꞌa hiaguë naꞌa lu ra mënë. Adë bë́ꞌnëdiꞌi rall juzgar lëꞌë naꞌa según lëy rumanë, nu nadapë naꞌa lo mizmë derechë nanapë më rumanë. Bëtiaꞌa rall lëꞌë naꞌa lachiguiꞌbë nu iurneꞌ rac shtuꞌu rall cu të lëꞌë naꞌa llgaꞌchi. Pues guidë ldu rall lëꞌë naꞌa lo mizmë lëꞌë rall. 


text:
<pb/>Ra suldadë bëaguënú rall rsunë lu ra gubiernë grë naguchi Pablo lu rall. Bëdzëbë ra gubiernë iurë bini rall Pablo nu Silas napë rall derechë cumë më rumanë. 


text:
Gua ra gubiernë ruaꞌ lachiguiꞌbë. Guadiꞌdzënú rall lëꞌë Pablo nu Silas; guniꞌi rall: ―Gulë bëꞌnë dispensar lëꞌë naꞌa por lo quë nabëdëꞌnë naꞌa. Iurní bëgú rall lëꞌë raiꞌ. Guniꞌi rall: ―Gulë bëꞌnë favurë; gulë bëruꞌu guëꞌdchi shtë naꞌa. 


text:
<pb/>Bëruꞌu Pablo nu Silas lachiguiꞌbë parë ziaꞌa raiꞌ lidchi Lidia. Despuësë guniꞌinú raiꞌ lu ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë; guniꞌi raiꞌ: ―Gulë gac firmë con diꞌdzë shtë Jesús. Iurní bëruꞌu raiꞌ ciudá ni.<pb/>


text:
Gudëdë Pablo nu Silas ra guëꞌdchi nalë Anfípolis nu Apolonia parë bëdchini raiꞌ ciudá Tesalónica. Ndë zubë tubi iáduꞌu shtë ra më israelitë. 


text:
Ziquë na custumbrë shtë Pablo, guáhiꞌ iáduꞌu. Tsunë llmalë bë́ꞌniꞌ parë guagniꞌinull ra mënë cadë dzë descansë. 


text:
Bíꞌldiꞌ laꞌni Sagradas Escrituras lu ra mënë. Nu bëluáꞌaiꞌ ra mënë Cristo napë quë gati më nu despuësë de guti më, napë quë tsashtë́ më ladi ra tëgulë. Rniꞌi Pablo: ―Lo mizmë Jesús nacagniaꞌa lu të, na më Cristo el quë nagudili Dios. 


text:
<pb/>Bëldá ra më israelitë gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë nu bëtsaꞌguë rall Pablo nu Silas. Zihani më griego narunë adorar Dios, gualdí lduꞌu rall, nu zihani naꞌa tseꞌlë ra më ruꞌbë narnibëꞌa, gualdí lduꞌu rall shtiꞌdzë Jesús. 


text:
Perë los de más ra më israelitë nanadë rialdídiꞌi lduꞌi dizaꞌquë, nalë́ bëldënú rall Pablo nu Silas. Gudili rall bëldá nguiu mal nandigá canzë́ ra nezë. Guniꞌi rall lu mënë ciudá parë guëasë mënë cuntrë Pablo. Guatsutë́ rall lidchi Jasón. Ziatili rall Pablo nu Silas purquë nanë́ rall Jasón bëdëꞌë lugar quëreldë Pablo nu Silas. Rac shtuꞌu rall guënaꞌzi rall lëꞌë raiꞌ parë gunë rall intriegu lëꞌë raiꞌ lu ra mënë parë gunë rall juzgar lëꞌë raiꞌ. 


text:
Perë adë bëdzélëdiꞌi rall lëꞌë raiꞌ lidchi Jasón. Iurní guacaꞌa rall Jasón; bëshaguiú rall lë́ꞌëll con sëbëldá ra narialdí lduꞌu dizaꞌquë. Guagsaꞌnë rall lëꞌë raiꞌ lu gubiernë shtë ciudá. Gurushtiá ra nguiu mal. Guniꞌi rall: ―Guëdubi lugar catë riutë́ Pablo rdzatsu ra më guëꞌdchi con ra creenci shtë rall nu zeꞌdë rall guëꞌdchi rëꞌ. 


text:
Jasón bëdëꞌë lugar lídchill parë lëꞌë rall. Grë ra nguiu rëꞌ nanú rall cuntrë lëy shtë César purquë rniꞌi rall napë rall stubi rëy nalë Jesús. 


text:
Perë Jasón con sëbëldá nagunaꞌzi rall, gudilli rall dumí parë gupë rall libertá. Bëruꞌu rall. Bëdchini Pablo nu Silas guëꞌdchi Berea 


text:
<pb/>Ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë naquëreldë Tesalónica, lueguë lueguë gugueꞌlë gulú nezë rall lëꞌë Pablo nu Silas. Ziaꞌa rall guëꞌdchi Berea. Zíquësë bëdchini rall ndë, gua rall iáduꞌu shtë ra më israelitë. 


text:
Mënë naquëreldë ndë, más nabënë na rall quë ra israelitë naquëreldë Tesalónica purquë guëdubinú lduꞌu rall bëquë́ diaguë rall dizaꞌquë naguniꞌi Pablo, nu glli glli bëꞌnë rall saber niaꞌa gu nahin verdá cumë ziquë na laꞌni Sagradas Escrituras. 


text:
De manërë quë zihani nguiu israelitë nu më griego, gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. Nu zihani naꞌa tseꞌlë ra më ruꞌbë, gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
Tsana bini ra contrari naquëreldë Tesalónica de quë nanú Pablo guëꞌdchi Berea, gua rall hashtë Berea parë guagtsatsu rall ra mënë guëꞌdchi ni. Cagniꞌi Pablo dizaꞌquë lu ra mënë. 


text:
Perë ra narialdí lduꞌi Jesús, lueguë bësheꞌldë rall lëꞌë Pablo hashtë ruaꞌ nisëduꞌu. Niétiquë Silas nu Timoteo bëaꞌnë rall guëꞌdchi Berea. 


text:
Ra naguaguëꞌnë compañi lëꞌë Pablo, guagsaꞌnë rall Pablo ciudá Atenas. Bëabrinú rall rsunë shtë Pablo; rac shtúꞌuiꞌ tsa rall Atenas. Lueguë guziaꞌa Timoteo nu Silas catë nanú Pablo. Nanú Pablo guëꞌdchi Atenas 


text:
<pb/>Mientras cabezë Pablo lëꞌë Silas nu Timoteo ciudá Atenas, nalë́ adë bëuuꞌdiꞌi ldúꞌiꞌ; adë gurëdchí ldúꞌiꞌ iurë gunáhiꞌ lu zihani ídolo narunë ra mënë adorar. 


text:
Laꞌni iáduꞌu shtë ra më israelitë biadiꞌdzënú Pablo con los de más mënë narunë adorar Dios. Nu cadë dzë rniꞌi Pablo lu ra mënë lu llguëaꞌ catë rdëá rall. 


text:
Bëldá ra nguiu naná rsëꞌdë ldaiꞌ shtë narniꞌi rall estoicos nu sëbëldá nguiu naná rsëꞌdë ldaiꞌ narniꞌi rall epicúreos, biadiꞌdzënú rall Pablo. Nanú rall guniꞌi lu saꞌ rall: ―¿Pë quëadiꞌdzë ndë tantë ruadíꞌdzëll? Sëbëldá rall guniꞌi: ―Lluaꞌa naꞌa diꞌdzë shtënë stubi dios cubi quëadíꞌdzëll. Rniꞌi rall zni purquë bini rall Pablo cagniꞌi dizaꞌquë shtë Jesús, chu na më nu Dios bëldishtë́ lëꞌë Jesús ladi ra tëgulë. 


text:
Iurní biaꞌa rall lëꞌë Pablo tubi lugar nalë́ Areópago catë rdëá ra më ruꞌbë parë guëquë́ diaguë rall pë rniꞌi ra mësë. Ndë guniꞌi rall lu Pablo: ―Rac shtuꞌu naꞌa gac bëꞌa naꞌa pë runë cuntienë ra ldaiꞌ cubi nazeꞌdënul. 


text:
Rníꞌil lu naꞌa ra cusë cubi na nunquë gáꞌadiꞌi guini naꞌa. Rac shtuꞌu naꞌa gac bëꞌa naꞌa pë na ra cusë naruadíꞌdzël. 


text:
<pb/>Zni guniꞌi rall purquë grë më Atenas nu ra më de stubi naciuni naquëreldë ndë, rëuuꞌ lduꞌu rall cualquier cusë cubi. Llëduni tiempë hiadë ruadiꞌdzë rall stubi cusë, niétiquë ra cusë cubi naguërë́ rini rall ruadiꞌdzë lu saꞌ rall. 


text:
<pb/>Iurní Pablo guasuldí guëláu rall lugar nalë Areópago nu guníꞌiꞌ: ―Lëꞌë të më Atenas, rnahia demasiadë devociuni napë të parë ra dios shtë të 


text:
purquë tsana canzë́a, rbíꞌahia lugar catë cabezë ra dios shtë të. Bëdiaꞌguëlúa tubi bëcuꞌguë naquë́ tubi letrërë luhin narniꞌi: “Dios nagáꞌadiꞌi chu guënë́diꞌi”. Pues Dios naquëhunë të adorar sin quë guënë́diꞌi të, nanë́a Dios rëꞌ. Zeꞌdë guëniaꞌa dizaꞌquë shtë më. 


text:
<pb/>’Na më Dios nabëntsaꞌu guë́ꞌdchiliu nu grë ra cusë nananú laꞌnin. Rnibëꞌa më guë́ꞌdchiliu nu gubeꞌe. Adë quëréldëdiꞌi më laꞌni iáduꞌu nabëntsaꞌu ra mënë. 


text:
Adë rquíꞌnidiꞌi më ra cusë naruntsaꞌu ra mënë. Niétiquë pë rquiꞌni më purquë mizmë Dios rneꞌe vidë nu grë cusë narquiꞌni hiaꞌa. 


text:
<pb/>’Grë ra mënë nanarë́ lu guë́ꞌdchiliu na rall shini Adán, nguiu nabëntsaꞌu Dios iurë bësinlú më guë́ꞌdchiliu. Bëꞌnë Dios punërë ra tiempë naguëbani grë ra naciuni nu lugar catë guëquëreldë mënë. 


text:
Bëꞌnë Dios ni parë quili ra mënë lë́ꞌiꞌ purquë rac shtuꞌu më grë mieti guëdiaꞌguëlú rall lëꞌë më. Dios adë núdiꞌi zitu de lëꞌë hiaꞌa. 


text:
Por voluntá shtë Dios nacabezë gubeꞌe, nadápaꞌa vidë nu por lëꞌë më rniꞌbi hiaꞌa nezë rëꞌ nezë rëꞌ. Por lëꞌë më quëréldaꞌa guë́ꞌdchiliu. Por voluntá shtë më nabániaꞌa nu rdë́ꞌnaꞌa dchiꞌni. Lo mizmë guniꞌi ra bëldá mësë shtë të: “Na hiaꞌa shini Dios”. 


text:
Ziquë shini Dios, adë chu gunë llgabë de quë na më cumë ziquë ra dzanë naguctsaꞌu con orë u bëdchichi u guëꞌë. Mënë runtsaꞌu rall cusë ni ziquë na shgabë rall. 


text:
Adë pë guniꞌi Dios lu ra mënë tiempë guahietë tsana gáꞌadiꞌi guënë́ rall lëꞌë më perë iurneꞌ sí, rnibëꞌa më lu mënë gudubi guë́ꞌdchiliu, gunë nadzëꞌë mudë nanabani rall nu guëabrí lduꞌu rall con Dios 


text:
purquë Dios hia bëꞌnë më designar tubi dzë nagunë më juzguë ra mënë. Dios gulë́ tubi nguiu nagunë juzguë grë mënë lu guë́ꞌdchiliu. Verdá nahin purquë bëldishtë́ Dios nguiu rëꞌ ladi ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurë bini ra mënë lo quë naguniꞌi Pablo de quë tsashtë́ ra tëgulë, nanú rall bëꞌnë burnë. Sëbëldá rall guniꞌi rall lu Pablo: ―Mejurë stubi dzë guëquë́ diaguë naꞌa ra shtíꞌdzël. 


text:
perë bëldá rall gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë nu guanaldë rall Pablo. Ladi ra mënë ni nanú tubi nguiu lë Dionisio. Nall miembrë shtë partidë Areópago. Nu nanú tubi naꞌa lë Dámaris con zihani ra nagualdí lduꞌu dizaꞌquë shtë Jesús.<pb/>


text:
Ndë bëdiaꞌguëlúhiꞌ tubi më israelitë; lëll Aquila. Zeꞌdë nguiu rëꞌ tubi regiuni nalë Ponto. Antsë Aquila nu tséꞌlëll Priscila gubiꞌ rall Italia purquë rëy Claudio gunibëꞌa guëruꞌu grë́tëꞌ më israelitë ciudá Roma. Pablo guagná lëꞌë Aquila lídchiꞌ. 


text:
Cumë nápiꞌ mizmë dchiꞌni nanapë Aquila bëáꞌniꞌ lidchi Aquila parë bëꞌnë raiꞌ dchiꞌni. Bëtiꞌbë raiꞌ lari naꞌldë naguëlluiꞌi parë hiuꞌu lari. 


text:
Ra dzë narziꞌi lduꞌu mënë, Pablo ria iáduꞌu catë riagníꞌiꞌ dizaꞌquë lu ra mënë. Zihani rall gualdí lduꞌu rall naguniꞌi Pablo, më israelitë nu ra nanádiꞌi më israelitë. 


text:
<pb/>Tsana bëruꞌu Silas nu Timoteo regiuni Macedonia, bëdchini rall Corinto. Iurní Pablo bësëaꞌnëgall dchiꞌni shtënë lari naꞌldë parë guagláꞌguiꞌ niétiquë dchiꞌni shtë dizaꞌquë. Guniꞌinúhiꞌ më israelitë quë Jesús na Cristo el quë nacabezë rall të guëdchíniꞌ guë́ꞌdchiliu. 


text:
Perë ra israelitë bëꞌnë rall cuntrë Pablo nu guniꞌi rall diꞌdzë fier guëc Pablo. Repi rall: ―Zeꞌdë guësiguël lëꞌë naꞌa con bishi nanuáꞌal. Iurní Pablo bëdchíbiꞌ shábiꞌ lu ra mënë; nu guníꞌiꞌ: ―Hia beldë guëniaꞌa dizaꞌquë shtë Jesús lu të. Adë në́diꞌi të guaꞌa tëhin. Adë nahia responsablë talë guëniti almë shtë të. Iurneꞌ guziahia lu ra më nanádiꞌi më israelitë. 


text:
<pb/>Bëruꞌu Pablo iáduꞌu. Ziáꞌaiꞌ lidchi tubi nguiu naquëreldë cuꞌ iáduꞌu, lëll Justo nu runë Justo adorar Dios. 


text:
Jëfë shtë iáduꞌu lëll Crispo. Gualdí lduꞌu Crispo Jesucristo con grë shfamili Crispo. Nu zihani mënë Corinto bini rall dizaꞌquë nu gualdí lduꞌu rall nu bëriubë nisë rall. 


text:
Tubi gueꞌlë Pablo guná lu Jesús. Bëluaꞌalú më lull nu guniꞌi më: ―Adë rdzë́bëdiꞌil. Guaglaꞌguë guniꞌi dizaꞌquë lu ra mënë 


text:
purquë na quëhuna compañi lë́ꞌël parë adë chu guënáꞌzidiꞌi lë́ꞌël parë quínidiꞌi rall lë́ꞌël. Napa zihani mënë natsaldí lduꞌi dizaꞌquë ciudá rëꞌ. 


text:
<pb/>Laꞌni ra dzë nacagnibëꞌa Galión; nall gubernadurë shtë regiuni Acaya; ra israelitë bëꞌnë rall cuntrë Pablo nu biaꞌa rall Pablo lu tribunal. 


text:
Ndë guniꞌi rall lu gubernadurë: ―Nguiu rëꞌ cagluáꞌall ra mënë nu rialdí lduꞌu mënë shtíꞌdzëll. Rníꞌill lla gunë ra mënë adorar Dios stubi ldaiꞌ naná cuntrë lëy shtë ra më rumanë. 


text:
<pb/>Hia guzublú Pablo parë guadiꞌdzë Pablo, iurní Galión guniꞌi lu ra israelitë: ―Si talë ndëꞌë rac tratë tubi delitë ruꞌbë ziquë tubi galguti, pues guëquë́ diaga shtiꞌdzë të 


text:
perë lëdë znídiꞌi. Rac tratë niétiquë lëy shtë të con diꞌdzë nu ra lë nanuaꞌa të. Gulë bëꞌnë rëglë asuntë ni lo mizmë lëꞌë të. Adë nahia juësi shtë ra cusë naquëhunë të. 


text:
Grë ra griego gunaꞌzi rall lëꞌë Sóstenes parë bëdëꞌë galnë́ rall delantë lu gubernadurë. Sóstenes nall jëfë shtë iáduꞌu, perë lëꞌë gubernadurë hiadë bë́ꞌnëdiꞌi casë nacanihunë ra mënë. Bëagrí Pablo ciudá Antioquía 


text:
<pb/>Bëaꞌnë Pablo zihani dzë ciudá Corinto. Despuësë bë́ꞌniꞌ despedir ra më narialdí lduꞌi dizaꞌquë nu béꞌpiꞌ barcu con Priscila nu Aquila parë ziaꞌa raiꞌ regiuni Siria. Antsë tsepi raiꞌ barcu puertë nalë Cencrea, bëgaꞌa mënë guëc Pablo. Zni bë́ꞌniꞌ cumplir tubi promësë lu Dios. 


text:
Tsana bëdchini raiꞌ ciudá Efeso, Pablo bësëáꞌniꞌ lëꞌë Priscila nu Aquila. Guáhiꞌ iáduꞌu shtë ra israelitë. Ndë biadiꞌdzënúhiꞌ ra mënë nardëá. 


text:
Mejurë bë́ꞌniꞌ despedir ra mënë; répiꞌ: ―Rquiꞌni tsahia Jerusalén parë sua pendientë lu laní nazeꞌdë. Con voluntá shtë Dios guëabría stubi vueltë con lëꞌë të. Beꞌpi Pablo barcu. Gubiꞌll Efeso. 


text:
Despuësë bëdchíniꞌ puertë Cesarea nu guall Jerusalén parë guaguë́ꞌniꞌ saludar grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë ciudá Jerusalén. Lueguë bëagriꞌ parë Antioquía. 


text:
Zihani tiempë guquëréldiꞌ ciudá Antioquía. Despuësë bërúꞌuiꞌ stubi vueltë parë guaguë́ꞌniꞌ visitar ra mënë narialdí lduꞌi Dios regiuni shtë Galacia nu Frigia. Guniꞌinú Pablo lëꞌë rall tsaglaꞌguë rall firmë shnezë Dios. Cagniꞌi Apolos dizaꞌquë lu ra më Efeso 


text:
<pb/>Bëdchini tubi nguiu ciudá Efeso; lëll Apolos. Nall më israelitë. Gúlëll ciudá Alejandría. Nalë́ nasini guëc Apolos parë ruadíꞌdzëll dizaꞌquë shtë Dios. Bien bëluáꞌall nu guasëll Sagradas Escrituras. 


text:
Nanëll bidë Jesús guë́ꞌdchiliu parë gunë më salvar ra mënë natsaldí lduꞌi lëꞌë më. Con guëdubinú ldúꞌull bëluáꞌall ra mënë chu na Jesús. Bien nanëll Juan Bautista bëchuꞌbë nísiꞌ ra mënë perë gáꞌadiꞌi guc bë́ꞌadiꞌill ra nacanaldë Jesús rriubë nisë rall ziquë shmënë Jesús. 


text:
Apolos adë bëdzë́bëdiꞌi guníꞌill lu ra mënë laꞌni iáduꞌu, perë iurë bini Priscila nu Aquila naguniꞌi Apolos, gunaꞌbë rall lëꞌë Apolos stubi ladë. Biadiꞌdzënú rall lëꞌë Apolos ra cusë nadë riasë́diꞌill de quë Jesús bëshéꞌldiꞌ Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë mënë narialdí lduꞌi Dios. 


text:
Tsana bëꞌnë Apolos llgabë të́dëll regiuni shtë Acaya, ra më Efeso narialdí lduꞌi Dios, bëꞌnë rall compañi lëꞌë Apolos parë tsáhiꞌ ndë. Bëquëꞌë rall tubi cartë lu ra mënë Acaya të parë gunë rall recibir Apolos. Iurë bëdchini Apolos Acaya, nalë́ bë́ꞌnëll compañi ra shmënë Jesús parë cagsëꞌdë rall shtiꞌdzë Dios. Más antsë Dios bëꞌnë compañi lëꞌë rall parë tsaldí lduꞌu rall dizaꞌquë. 


text:
Biꞌldi Apolos laꞌni Sagradas Escrituras lu ra mënë israelitë. Bëluáꞌall de quë Jesús na Cristo nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu hashtë guc rall cunformë lo quë naguniꞌi Apolos.<pb/>


text:
Nanú Apolos ciudá Corinto tsana gudëdë Pablo lugar laꞌni dani parë bëdchíniꞌ ciudá Efeso. Ndë bëdiaꞌguëlú Pablo zihani narialdí lduꞌi dizaꞌquë. 


text:
Repi Pablo lu rall: ―Iurë gualdí lduꞌu të shtiꞌdzë Jesús ¿gu bëꞌnë të recibir Espíritu Santo laꞌni lduꞌu të? Iurní repi rall: ―Ni siquierë bini naꞌa gu nanú Espíritu Santo u nídiꞌi Espíritu Santo. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌbë diꞌdzë Pablo lu rall stubi vueltë: ―¿Lla bëriubë nisë të? Repi rall: ―Ziquë bëchuꞌbë nisë Juan Bautista ra mënë. 


text:
<pb/>Iurní guniꞌi Pablo lu rall: ―Juan Bautista bëchuꞌbë nísiꞌ ra mënë iurë bëꞌnë nadzëꞌë rall mudë nanabani rall. Nu guniꞌi Juan lu rall tsaldí lduꞌu rall Jesús naná Cristo naguëdchini despuësë de Juan. 


text:
Bëdchiꞌbë Pablo guiáꞌaiꞌ guëc rall; lueguë bëdchini Espíritu Santo laꞌni lduꞌu rall nu cadë lëꞌë rall guniꞌi rall stubi dizë́. Guniꞌi rall diꞌdzë narunë rall recibir por pudërë shtë Dios. 


text:
<pb/>Durantë lu tsunë mbehu Pablo gua iáduꞌu shtë ra më israelitë. Guëdubinú ldúꞌiꞌ guniꞌinúhiꞌ ra mënë, nu gualdí lduꞌu rall lo quë nacagniꞌi Pablo. Adë rdzë́bëdiꞌi Pablo. Cagníꞌiꞌ por lëꞌë Jesús tsutë́ mieti catë rnibëꞌa Dios ziquë rëy. Ra mënë bëaꞌnë rall cunformë lo quë naguniꞌi Pablo. 


text:
Perë bëldá më israelitë adë gualdídiꞌi lduꞌu rall shtiꞌdzë Jesús tantë naguëdchi lduꞌu rall. Delantë lu ra mënë guniꞌi rall lëꞌë nezë naquëadiꞌdzë Pablo, na mal. Iurní Pablo biequi lu rall; biáꞌaiꞌ grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë laꞌni tubi hiuꞌu shcuelë lidchi tubi nguiu lë Tiranno. Ndë bëluaꞌa Pablo lëꞌë ra mënë glli glli. 


text:
Zni guaglaꞌguë bëaꞌnë Pablo chupë izë ngaꞌli, de manërë grë mënë naquëreldë regiuni shtë Asia bini rall dizaꞌquë shtë Jesús. Ra israelitë nu ra nanádiꞌi më israelitë, bini rall shtiꞌdzë Pablo. 


text:
hashtë ra panitë nu ra lari nabëgaꞌldë Pablo, guanú mënë lu narac lluꞌu. Bëac ra narac lluꞌu nu bëruꞌu ra mëdzabë nananú laꞌni lduꞌu ra mënë. 


text:
<pb/>Perë bëldá ra israelitë canzë́ rall; rgu rall mëdzabë laꞌni lduꞌu ra mënë. Guc lduꞌu rall niacaꞌa dchiꞌni rall lë Dadë Jesús parë nagú rall mëdzabë. Guniꞌi rall lu espíritu mëdzabë: ―Gulë bëruꞌu. Rnibë́ꞌahia lëꞌë të por pudërë shtë Jesús, el mizmë lë́hiꞌ nacagniꞌi Pablo. 


text:
Guzac tsana bëꞌnë shini Esceva nagú rall espíritu mëdzabë, bëquebi mëdzabë lu rall: ―Nanë́a Jesús. Nanë́a Pablo perë lëꞌë të ¿chu na të? 


text:
<pb/>Iurní nguiu nanapë espíritu mëdzabë laꞌni lduꞌi, gunáꞌzill lëꞌë ra shini Esceva. Bëdëꞌë mëdzabë galnë́. Con guëdubi fuërsë shtëll bë́ꞌnëll gan lu guëzá gadchi nguiu. Guc rall ridë. Bëruꞌu guëlluꞌnë rall lugar ni sin shabë rall. 


text:
Grë ra naquëreldë ciudá Efeso, bini rall pë guc. Nalë́ bëdzëbë rall nu guniꞌi rall: ―Llëruꞌbë na pudërë shtë Dadë Jesús. 


text:
Nu zihani ra mënë nabësëꞌdë bëlliú, beꞌdënú rall shlibrë rall parë bëzaꞌi rall librë delantë lu ra mënë. Gulú rall prëci shtë librë. Lasaquin cincuenta mili bëllë bëdchichi. 


text:
<pb/>Despuësë de ni, Pablo bë́ꞌniꞌ llgabë parë tsaguë́ꞌniꞌ visitar ra lugar shtë Macedonia nu Acaya parë tsagláꞌguiꞌ viajë shtë́hiꞌ hashtë Jerusalén. Guníꞌiꞌ despuësë de tsáhiꞌ Jerusalén, guziáꞌaiꞌ ciudá Roma. 


text:
Iurní bëshéꞌldiꞌ chupë sáhiꞌ parë Macedonia. Lë rall Timoteo nu Erasto purquë Pablo bëaꞌnë stubi tiempë regiuni shtë Asia. Rëasë ra më Efeso cuntrë Pablo 


text:
Tubi nguiu lë Demetrio runtsáꞌull dzanë con bëdchichi. Napë rahin figurë shtë iáduꞌu catë cabezë dios nalë Diana narunë ra mënë adorar. Ra mënë naruntsaꞌu dzanë, runë rall gan zihani dumí. 


text:
Bëtëá Demetrio grë ra saꞌll nu ra nanapë lo mizmë dchiꞌni rëꞌ. Guníꞌill lu ra nguiu ni: ―Lëꞌë të Dadë, cumë ziquë nanë́ të nadápaꞌa tubi vidë zaꞌquë; adë pë rúnëdiꞌi faltë parë lëꞌë hiaꞌa purquë segurë na dumí nardchiꞌbë shchiꞌni hiaꞌa. 


text:
Perë cumë nanë́ të Pablo cagníꞌill lu ra mënë, ra dios naruntsaꞌu ra nguiu nádiꞌin Dios. Zni rialdí lduꞌu zihani mënë, lëdë niétiquëdiꞌi ndëꞌë më Efeso sino quë casi guëdubi regiuni shtë Asia. 


text:
Demasiadë nadzëꞌbë na ndëꞌë purquë shchiꞌni hiaꞌa, zëdchini dzë hiadë nídiꞌi dchiꞌni guëdë́ꞌnaꞌa. Nu lo mizmë iáduꞌu catë cabezë dios Diana, zëdchini tiempë hiadë tsádiꞌi mënë iáduꞌu. Zni gac desprëci pudërë shtë Diana, el quë narunë ra mënë adorar guëdubi guë́ꞌdchiliu. Nanë́ hiaꞌa grë guë́ꞌdchiliu quëhunë rall adorar lëꞌë Diana. 


text:
<pb/>Iurë bini rall naguniꞌi Demetrio, nalë́ bëldë́ rall. Gurushtiá rall; guniꞌi rall: ―Guëbani Diana dios shtë́naꞌa. Llëruꞌbë na Diana. 


text:
<pb/>Nalë́ bëdzatsu ra mënë guëdubi ciudá. Gunaꞌzi rall chupë nguiu naquëhunë compañi lëꞌë Pablo. Túbill lë Gayo; stúbill lë Aristarco. Na rall më Macedonia. Bëshaguiú ra mënë lëꞌë Gayo nu Aristarco hashtë lugar catë rdëá mënë. 


text:
Guc lduꞌu Pablo niutë́ Pablo lugar ni parë nianiꞌinúhiꞌ ra mënë, perë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, adë bësáꞌnëdiꞌi rall nia Pablo ndë. 


text:
Nu ra bëldá gubiernë shtë Asia nartsaꞌguë Pablo, bësheꞌldë rall rsunë lu Pablo; bëꞌnë rall ruëguë lu Pablo de quë tsutë́diꞌiꞌ ndë. 


text:
Lu juntë shtë ra mënë gurushtiá rall tubi cusë. Stubi tantë rall gurushtiá stubi cusë purquë nalë́ bëdzatsu rall, perë más zihani rall nabëdëá, adë guc bë́ꞌadiꞌi rall rsunë pëzielú bëdëá rall. 


text:
Perë nanú bëldá ra israelitë nacagsini lëꞌë Alejandro parë guëniꞌi Alejandro lu ra mënë favurë shtë ra më israelitë. Alejandro quëhúnëll sëñi con guiáꞌaiꞌ parë guëac dchi ra mënë. 


text:
Perë iurë bëdëꞌë ra mënë cuendë Alejandro náhiꞌ më israelitë, gurushtiá rall ziquë chupë iurë. Guniꞌi rall: ―Guëbani Diana, dios shtë hiaꞌa. Llëruꞌbë na Diana. 


text:
<pb/>Iurë bësëac dchi prësëntë lëꞌë ra mënë, guníꞌill: ―Lëꞌë të Dadë, grë më guë́ꞌdchiliu nanë́ rall de quë nadápaꞌa iáduꞌu catë cabezë dios Diana. Llëruꞌbë náhiꞌ. Nanë́ të nadápaꞌa dzanë Júpiter nabietë lu gubeꞌe. 


text:
Ndëꞌë adë chu rúnëdiꞌi negar. Gulë cuezë; adë pë rúnëdiꞌi të. Adë pë ziaꞌa guë́ꞌnëdiꞌi të. Gulë bëꞌnë llgabë lla gunë të. 


text:
Talë Demetrio nu ra narunënull dchiꞌni, napë rall dishiꞌbi con stubi mënë, parë ni nanú gubiernë nu nanú ra juësi parë gunë rall rëglë. Ndë cadë lëꞌë rall quili rall derechë shtë rall. 


text:
purquë nanú peligrë parë lëꞌë hiaꞌa gunë gubiernë rumanë acusar lëꞌë hiaꞌa ziquë enemigu shtë gubiernë. Adë nídiꞌi mudë pë guëniꞌi hiaꞌa lu rall pëzielú bëasë ra mënë. 


text:
Iurë gualú bëtëꞌtsë ra mënë lu juntë, Pablo gunaꞌbë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë guëniꞌinúhiꞌ lëꞌë raiꞌ más enseñansë. Bë́ꞌniꞌ despedir lëꞌë raiꞌ con tubi abrasë parë ziáꞌaiꞌ Macedonia. 


text:
Grë ra lugar shtë Macedonia guaguë́ꞌniꞌ visitar nu guniꞌinúhiꞌ grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë të tsaglaꞌguë rall firmë lu shnezë Dios. Despuësë ziáꞌaiꞌ parë regiuni Grecia. 


text:
Ndë bëáꞌniꞌ tsunë mbehu. Iurní gubiꞌ parë guënáꞌziꞌ barcu nu guziáꞌaiꞌ Siria. Ndë bini Pablo caguili mënë mudë parë gátiꞌ. Hiadë gualúdiꞌi guall con barcu, mejurë bëagriꞌ nezë ziáꞌaiꞌ. Gudë́diꞌ stubi vueltë Macedonia. 


text:
Gadchi nguiu bëꞌnë compañi lëꞌë Pablo; gudchiꞌbëlú rall hashtë ciudá Tesalónica. Lë rall Sópater më Berea. Stubi lë Aristarco. Stubi lë Segundo; na rall më Tesalónica. Stubi lë Gayo më Derbe. Stubi lë Tíquico nu Trófimo nazeꞌdë regiuni Asia. Nu zugaꞌa Timoteo. 


text:
Bëdëaꞌnë naꞌa ciudá Felipos hashtë gudëdë laní naráu më israelitë guetështildi sin levadurë. Iurní bëdzepi naꞌa barcu. Guzë́ naꞌa gaꞌi dzë parë bëdchini naꞌa Troas. Ndë bëdëaꞌnë naꞌa gadchi dzë con ra nguiu nacabezë lëꞌë naꞌa. Nanú Pablo ciudá Troas 


text:
<pb/>Primërë dzë shtë llmalë bëdëá ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë bëshullë rall guetështildi parë gáu rall. Zni rëagná lduꞌu rall la Santa Cena. Bëluaꞌa Pablo lëꞌë rall hashtë guëruldë gueꞌlë purquë grëgueꞌlë napë quë guërúꞌuiꞌ. 


text:
Ndë zubë tubi sultërë ruaꞌ ventanë shtë cuartë. Lëll Eutico. Por llëduni tiempë guniꞌi Pablo lu ra mënë; sultërë ni gunaꞌzi mbëcaꞌldë lë́ꞌëll. Nilli nagáꞌsill nu dizdë pisë tsunë hashtë lu guiuꞌu guláguëll. Gútill. Gualdishtë́ mënë lë́ꞌëll. 


text:
Iurní Pablo biétiꞌ hashtë catë gulaguë sultërë. Bëaꞌchu Pablo parë gudëdchi Pablo lë́ꞌëll. Iurní guniꞌi Pablo lu ra mënë: ―Adë rdzë́bëdiꞌi të purquë hia bëagrí gubánill stubi. 


text:
<pb/>Iurní beꞌpi Pablo parë guiaꞌa. Bëshúlliꞌ guetështildi parë gudáuhiꞌ. Nu guaglaꞌguë biadíꞌdziꞌ hashtë brëgueꞌlë. Iurní gubiꞌ. 


text:
Ra mënë biaꞌa rall sultërë lídchiꞌ nabániꞌ. Nalë́ gurëdchí lduꞌu rall. De Troas guatë́ Pablo guëꞌdchi Mileto 


text:
<pb/>Lëꞌë naꞌa gudchiꞌbëlú naꞌa con barcu. Bia naꞌa hashtë guëꞌdchi Asón parë biaglliꞌi naꞌa Pablo ziquë guníꞌiꞌ lu naꞌa antsë. Lë́ꞌiꞌ por guëáhiꞌ bëdchíniꞌ Asón. 


text:
Tsana bëdiaꞌguëlú naꞌa lë́ꞌiꞌ Asón, iurní tubsë bëdzepi naꞌa barcu parë zia naꞌa tubi guëꞌdchi nalë Mitilene. 


text:
Ndë bëruꞌu naꞌa parë bëdëdë naꞌa brëgueꞌlë cuꞌ tubi dani laꞌni nisëduꞌu lë Quío. Hashtë stubi dzë bëdchini naꞌa puertë nalë Samos. Bëziꞌi lduꞌu naꞌa guëꞌdchi shtë Trogilio. Hashtë stubi dzë bëdchini naꞌa ciudá Mileto. 


text:
Zni bëdëꞌnë naꞌa purquë Pablo adë gunë́diꞌiꞌ nëáꞌniꞌ llëduni tiempë Asia. Adë gunë́diꞌi Pablo nia Pablo Efeso purquë rac shtúꞌuiꞌ guëdchíniꞌ prontë Jerusalén parë súhiꞌ pendientë laní narniꞌi rall Pentecostés. Guc ldúꞌiꞌ nadchinigáhiꞌ. Shtiꞌdzë Pablo lu ra mëgulë shtë Efeso 


text:
<pb/>Tsana nanú naꞌa ciudá Mileto, gunibëꞌa Pablo guidë ra mëgulë naná cabësë shchiꞌni Dios ciudá shtë Efeso. 


text:
Iurë bëdchini raiꞌ, Pablo guniꞌi lu raiꞌ: ―Lëꞌë të nanë́ të lla mudë gubania dizdë primërë dzë na belda Asia. 


text:
Guëdubi tiempë guquëreldënúa të, bëna sirvë lu Dios galnaduꞌu shtëna. Nu nalë́ gulaguë nisë slua por tantë naguëdchi lduꞌu ra mënë. Quëhuna sirvë lu më bien aunquë zihani vueltë bëꞌnë mënë israelitë cuntrë na. 


text:
Bëluáꞌahia lëꞌë të dizaꞌquë shtë Jesús lidchi të nu catë bëdëá të parë bien shtë të. Ni tubi diꞌdzë shtë Jesús, adë bëcaꞌchi ldúꞌudiaꞌa. 


text:
Rniaꞌa lu ra më israelitë nu lu ra nanádiꞌi më israelitë guëabrí lduꞌu rall con Dios. Guësaꞌnë rall nezë mal nu tsaldí lduꞌu rall Jesucristo, Shtádaꞌa. 


text:
Iurneꞌ guziahia parë Jerusalén purquë Espíritu Santo cagshéꞌldiꞌ na ndë. Más adë guënédiaꞌa cuendë pë saca ndë. 


text:
Niétiquë nanë́a lo quë Espíritu Santo guniꞌi lua de quë grë ciudá catë riahia, gunë ra mënë cuntrë na hashtë lachiguiꞌbë guëtiaꞌa rall na. 


text:
Perë adë bë rníꞌidiaꞌa pë runënú ra mënë na. Niétiquë rac shtuaꞌa guëzalúa dchiꞌni nabëneꞌe Jesús guiahia. Na më Shtada. Napë guëniaꞌa lu ra mënë quë Dios cagnaꞌbë më ziquë tubi favurë grë ra mënë parë gac rall shini më. 


text:
<pb/>’Antsë guniaꞌa lu të lla tsutë́ të nezë lu gubeꞌe catë rnibëꞌa Dios, perë iurneꞌ nanë́a ni tubi de lëꞌë të hiadë guëabrídiꞌi guëná të lua stubi vueltë. 


text:
Rniaꞌa lu grë të, bëna gan lu dchiꞌni nabëneꞌe Dios guiahia. Si talë tubi të adë tsaldídiꞌi lduꞌu të Jesús nu guëniti almë shtë të, adë nádiaꞌa responsablë 


text:
purquë grë lo quë naguniꞌi Dios lua, guníꞌihia lu të. Ni tubi diꞌdzë adë bëcaꞌchi ldúꞌudiaꞌa de lëꞌë të. 


text:
Iurneꞌ mizmë lëꞌë të gulë gupë lëꞌë të. Nu gulë gupë ra grupë mënë narialdí lduꞌi dizaꞌquë purquë Espíritu Santo bëꞌnë më punërë lëꞌë të cumë cabësë shtë rall. Por ni gulë bëluaꞌa shtiꞌdzë Jesús lu ra narialdí lduꞌi Jesús. Jesús bëneꞌe më vidë shtë më ziquë prëci parë gac salvar të. 


text:
Nanë́a tsana guziahia, guëdchini mësë falsë nagunë dañi ra nacanaldë shnezë Dios. Ziquë ma dushë nardchini llgurrali lliꞌli, rtëꞌtsë ma ra lliꞌli. Zni guëdchini ra mësë falsë ladi të. 


text:
Lo mizmë ladi të guëruꞌu bëldá nguiu naguëluaꞌa bishi lu ra narialdí lduꞌi Jesús parë tsanaldë rall nezë mal. 


text:
Gulë gupë cuidadë nu gulë bësëagná lduꞌu të purquë durantë lu tsunë izë, dzë la gueꞌlë, adë gulézëdiꞌi guniꞌinúa lëꞌë të. Nisë zubë slua bëluáꞌahia lëꞌë të. 


text:
<pb/>’Iurneꞌ guësëana lëꞌë të con Dios nu con dizaꞌquë shtë më. Cagniaꞌa lu të na të bëcha. Nalë́ rac shtuꞌu Dios lëꞌë hiaꞌa. Dizaꞌquë shtë Dios napin pudërë parë tsaldí lduꞌu të más parë gac të firmë lu shnezë Dios. Cagnaꞌba lu më guëneꞌe më grë ra cusë zaꞌquë nanapë më parë ra më nagudili më parë gac rall shini më. 


text:
Nunquë adë rzébidiꞌi lduaꞌa dumí parë gaca ricu purquë lëdë parë nídiꞌi cagluáꞌahia lëꞌë të. Nu adë rzébidiꞌi lduaꞌa lari chulë parë gacua. 


text:
Cumë ziquë nanë́ të bëna dchiꞌni con prupi guiahia parë gudilia grë narquiꞌnia nu parë bëdëꞌa narquiꞌni ra naguzënú na. 


text:
Siemprë bëluáꞌahia lëꞌë të napë quë gunë të dchiꞌni parë gunë të compañi ra nanadë bë nápëdiꞌi. Rëagná lduaꞌa diꞌdzë naguniꞌi Dadë Jesús tsana guniꞌi më: “Más rquitë lduꞌu hiaꞌa guëdëꞌë hiaꞌa nacaꞌa mënë, lë́dëdiꞌi guëneꞌe mënë nacaꞌa hiaꞌa”. 


text:
<pb/>Iurë gualú guniꞌi Pablo ra diꞌdzë rëꞌ, bëzullibi Pablo parë guëniꞌinúhiꞌ Dios. Bëꞌnë Pablo orar con grë ra nabëquë́ diaguë naguniꞌi Pablo. 


text:
Grë rall biꞌni rall purquë gubini lduꞌu rall. Gudëdchi rall lëꞌë Pablo nu bëtsagruaꞌ rall lëꞌë Pablo. 


text:
Nalë́ gubini lduꞌu ra mënë purquë guniꞌi Pablo lu rall hiadë guëabrídiꞌi guëná rall lúhiꞌ stubi. Iurní grë rall guaguëꞌnë rall compañi lëꞌë Pablo hashtë ruaꞌ barcu.<pb/>


text:
Bësëaꞌnë naꞌa ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë bëdzepi naꞌa barcu. Bia naꞌa tubldí hashtë tubi dani laꞌni nisë nalë Cos. Brëgueꞌlë guzë́ naꞌa; bëdchini naꞌa hashtë stubi dani laꞌni nisë nalë Rodas. Ndë bëruꞌu naꞌa stubi parë bëdchini naꞌa puertë nalë Pátara. 


text:
Iurë ziazú naꞌa lu nisë, guná naꞌa lu dani laꞌni nisë nalë Chipre. Bëaꞌnin ladë rubësë catë ziazú barcu. Bia naꞌa hashtë Siria. Bëdchini naꞌa puertë shtë Tiro catë bësëaꞌnë barcu carguë. Ndë bëdietë naꞌa barcu. 


text:
Bëdzelë naꞌa ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë nu bëdëaꞌnë naꞌa gadchi dzë con lëꞌë rall. Espíritu Santo bëldaguë llgabë guëc rall lo quë nagac cumplir con Pablo. Guniꞌi rall lu Pablo adë tsádiꞌiꞌ Jerusalén. 


text:
Iurë bëzá gadchi dzë, bëruꞌu naꞌa. Grë ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë con tseꞌlë rall nu shini rall, bëꞌnë rall compañi lëꞌë naꞌa hashtë fuërë ciudá. Bëdchini naꞌa ruaꞌ nisëduꞌu. Ndë bëzullibi naꞌa parë biadiꞌdzënú naꞌa Dios. 


text:
Iurní bëdëꞌnë naꞌa despedir lëꞌë rall con abrasë parë bëdzepi naꞌa barcu. Hia cadë lëꞌë rall bëagrí rall lidchi rall. 


text:
<pb/>Bëruꞌu naꞌa Tiro. Guzë́ naꞌa lu nisë hashtë Tolemaida. Bëdietë naꞌa barcu ndë, nu bëdëꞌnë naꞌa saludar ra narialdí lduꞌu dizaꞌquë nu bëdëaꞌnë naꞌa con lëꞌë rall tubi dzë. 


text:
Brëgueꞌlë Pablo con grë nazugaꞌanú lë́ꞌiꞌ, bëruꞌu naꞌa parë bia naꞌa ciudá shtë Cesarea. Ndë bia naꞌa lidchi Felipe el quë narniꞌi dizaꞌquë shtë Jesús lu ra mënë. Antsë bëꞌnë ra poshtë nombrar lëꞌë Felipe ziquë tubi muzë ladi gadchi nguiu naquiꞌdzë alimëntë parë ra prubi. Bëaꞌnënú naꞌa Felipe lídchiꞌ. 


text:
Napë Felipe tapë shtsáꞌpëll. Guëzá rall lliguënaꞌa; guniꞌi rall enseñansë narunë rall recibir por pudërë shtë Dios. 


text:
Hia zihani dzë guquëreldë naꞌa Cesarea tsaná bëdchini tubi më Judea nalë Agabo. Nall muzë shtë Dios nu guníꞌill ra enseñansë nabë́ꞌnëll recibir por pudërë shtë Dios. 


text:
Agabo beꞌdë guë́ꞌnëll visitar lëꞌë naꞌa. Gunáꞌzill cinturón shtë Pablo nu bëldíꞌbill guërupë guëaꞌll con guërupë guiáꞌall; guníꞌill: ―Espíritu Santo cagniꞌi zdëꞌë mudë guëldiꞌbi ra israelitë guëaꞌ nashtënë cinturón rëꞌ. Gunë rall intriegu nashtënë cinturón lu ra nanádiꞌi më israelitë. Gaquin Jerusalén. 


text:
<pb/>Iurë bini naꞌa zdëꞌë, lëꞌë naꞌa nu ra më Cesarea bëdëꞌnë naꞌa ruëguë lu Pablo parë adë tsádiꞌi Pablo Jerusalén. 


text:
Perë Pablo guniꞌi lu naꞌa: ―Adë rúꞌnëdiꞌi të purquë más rsëbini të lduaꞌa. Masiá iurneꞌ guëldiꞌbi rall na ziquë tubi prësi, nahia cunformë. Masiá quini rall na ciudá Jerusalén, nahia dispuestë gatia por Dadë Jesús. 


text:
<pb/>Adë bëdë́ꞌnëdiꞌi naꞌa gan nazú naꞌa lull. Iurní adë biadíꞌdzëdiꞌi naꞌa más; niétiquë guniꞌi naꞌa lu Pablo: ―Rac shtuꞌu naꞌa gac cumplir voluntá shtë Dios. 


text:
Bëldá ra më Cesarea narialdí lduꞌu dizaꞌquë, bëꞌnë rall compañi lëꞌë naꞌa con tubi nguiu më Chipre. Lëll Mnasón. Nápëll tubi lidchi Jerusalén catë bëdëaꞌnë naꞌa. Hia guahietë gualdí lduꞌu Mnasón dizaꞌquë shtë Jesús. Guaguëꞌnë Pablo visitar lëꞌë Jacobo 


text:
<pb/>Iurní bëdchini naꞌa Jerusalén; ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë, nalë́ bëquitë lduꞌu rall; guná rall lu naꞌa. 


text:
Brëgueꞌlë bianú naꞌa Pablo; biadëꞌnë naꞌa visitar lëꞌë Jacobo. Ndë zubë ra mëgulë naná cabësë shchiꞌni Dios. 


text:
Pablo bë́ꞌniꞌ saludar lëꞌë rall. Iurní biadíꞌdziꞌ tubi por tubi ra cusë nabë́ꞌniꞌ por pudërë shtë Dios ladi ra mënë de stubi naciuni. 


text:
Iurë bini ra mëgulë nabiadiꞌdzë Pablo, guniꞌi lul saꞌ rall: “Nalë́ nabënë na Dios. Llëruꞌbë na pudërë shtë më.” Iurní guniꞌi rall lu Pablo: ―Guná Dadë, zihani më israelitë gualdí lduꞌu rall dizaꞌquë. Na rall zihani mili, perë grë rall rniꞌi rall rquiꞌni guianáldaꞌa tëchi lëy shtë Moisés. 


text:
Iurneꞌ bini rall de quë lë́ꞌël cagluáꞌal grë ra israelitë naquëreldë stubi lugar, adë gúnëdiꞌi rall cumplir nabëquëꞌë Moisés. Nu bini rall rníꞌil de quë adë gáquëdiꞌi circuncidar ra shini rall, nilë tsaglaꞌguë rall custumbrë shtë́naꞌa. 


text:
Mejurë gúnël lo quë naguëniꞌi naꞌa lul. Nanú tapë nguiu ladi hiaꞌa. Cabezënú rall tubi promësë guëdëꞌë rall lu Dios. Bëꞌnë rall prometer tubi cusë lu më. 


text:
Lë́ꞌël biaꞌa lëꞌë rall iáduꞌu parë gunë të ofrecërë bëldá ma ziquë ofrendë parë Dios. Gudilli gashtë shtë rall nu despuësë guëzá të guëgaꞌa të guëc të. Zni guëdëꞌë ra më israelitë cuendë de quë adë nádiꞌi verdá shcuéndël nabini rall, sino quë guëdëꞌë rall cuendë nul canáldël lëy shtë Moisés. 


text:
Perë ra nanádiꞌi më israelitë nu gualdí lduꞌu raiꞌ dizaꞌquë, hia bëquëꞌë naꞌa lu rall más antsë de quë adë pë quëdíꞌnidiꞌi lduꞌu rall por ra cusë rëꞌ. Niétiquë adë gáudiꞌi rall belë nabëꞌnë ra mënë ofrecërë ziquë ofrendë lu ra ídolo. Nu adë gáudiꞌi rall rënë, nilë belë shtë ra ma nanadë bëshë́ꞌëdiꞌi rënë, nu adë quënúdiꞌi rall saꞌ rall. Laꞌni iáduꞌu gunaꞌzi mënë Pablo prësi 


text:
<pb/>Iurní Pablo biaꞌa guëzá tapë nguiu parë bëꞌnë rall según lëy nabëquëꞌë Moisés. Brëgueꞌlë stubi dzë bëꞌnë rall cumplirin. Lueguë guatë́ rall iáduꞌu parë bëꞌnë Pablo visi lu ra bëshuzi pë dzë gunë cadë tubi rall ofrecërë ra ma ziquë ofrendë lu Dios. 


text:
<pb/>Hia mërë gualú guëzá gadchi dzë naguniꞌi Pablo, bëldá ra israelitë nazeꞌdë regiuni Asia, guná rall lu Pablo laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Bëtsatsu rall grë ra mënë nu gunaꞌzi rall lëꞌë Pablo. 


text:
Gurushtiá rall: ―Lëꞌë të më israelitë, gulë bëꞌnë compañi lëꞌë naꞌa purquë nguiu rëꞌ canzëll grë ladë. Cagluáꞌall ra mënë ldaiꞌ naná cuntrë naciuni shtë hiaꞌa nu cuntrë lëy shtë Moisés nu cuntrë mizmë iáduꞌu shtë Dios. Nu iurneꞌ gulutëll laꞌni iáduꞌu bëldá më griego. Zni quëhúnëll manchar lugar santu rëꞌ. 


text:
<pb/>Zni guniꞌi rall purquë antsë guná rall Pablo canzënúhiꞌ Trófimo ladi ciudá. Trófimo nall më Efeso. Por ni bëꞌnë rall llgabë de quë Pablo biaꞌa lëꞌë Trófimo laꞌni iáduꞌu. 


text:
<pb/>Nalë́ bëdzatsu ra mënë guëdubi ciudá nu bëdchini guëlluꞌnë rall iáduꞌu parë guënaꞌzi rall Pablo. Bëshaguiú rall lëꞌë Pablo parë gualdú rall Pablo laꞌni iáduꞌu. Lueguë bësëꞌau rall iáduꞌu. 


text:
Hia guc lduꞌu rall niaguini rall Pablo. Iurní gua rsunë lu capitán shtë ra suldadë rumanë de quë grë mënë shtë ciudá nalë́ bëdzatsu rall. 


text:
Iurní bëtëá capitán ra suldadë nu ra saꞌ narnibëꞌa capitán. Bëdchini guëlluꞌnë rall catë rë ra mënë. Iurë guná ra mënë lu capitán nu ra suldadë, gulezë bëdëꞌë rall shtë Pablo. 


text:
Iurní guabiꞌguë capitán; biáꞌall Pablo prësi. Gunibë́ꞌall bëliꞌbi Pablo con chupë cadënë. Despuësë gunaꞌbë diꞌdzë capitán: ―¿Chu na nguiu rëꞌ? ¿Pë bë́ꞌnëll? 


text:
<pb/>Nalë́ gurushtiá ra mënë nu nalë́ ruidë bëquëꞌë rall. Hia guniꞌi mënë tubi cusë; stubi tantë guniꞌi rall stubi cusë. De mudë adë guasë́diꞌi capitán pë guniꞌi rall. Mejurë biaꞌa capitán lëꞌë Pablo cuartel. 


text:
Iurë bëdchini rall ruaꞌ cuartel parë tsepi rall, ra suldadë bëldisi rall lëꞌë Pablo guiaꞌa purquë tantë bëdëá mënë caguini rall lëꞌë Pablo. 


text:
<pb/>Mërë lëꞌë ra suldadë gulutë́ lëꞌë Pablo laꞌni cuartel; Pablo repi lu capitán: ―¿Zac guëniaꞌa lul chupë diꞌdzë? Bëquebi capitán lu Pablo iurní: ―Perë lë́ꞌël rac ruadíꞌdzël griego. 


text:
¿Lëdë lë́ꞌëdiꞌil më egipcio nabëtsatsu ra mënë ca dzë cuntrë gubiernë rumanë? Biaꞌa më egipcio tapë mili nguiu mal hashtë lumë catë nídiꞌi mënë. 


text:
<pb/>Iurní Pablo bëquebi lu capitán: ―Nahia më israelitë. Gula Tarso, ciudá ruꞌbë shtë regiuni Cilicia. Tarso na catë gula. Bëꞌnë favurë, bëneꞌe permisi të guëniꞌinúa ra mënë. 


text:
<pb/>Bëdëꞌë capitán permisi. Iurní guzuldí Pablo lu shquilier catë reꞌpi mënë ruaꞌ cuartel. Bëꞌnë Pablo sëñi con guiáꞌaiꞌ lu ra mënë parë guëac dchi rall. Iurë bëac dchi rall, Pablo guniꞌi lu rall con dizë́ hebreo:<pb/>


text:
<pb/>Iurë bini ra mënë Pablo cagníꞌill lu rall con dizë́ shtë rall, dchítëꞌ bëac rall. Pablo guniꞌi lu rall: 


text:
<pb/>―Nahia israelitë; gula ciudá Tarso regiuni shtë Cilicia perë guaruꞌba ndëꞌë Jerusalén. Gamaliel guc shmësa. Bëluáꞌaiꞌ na lëy shtë shtadë guëlú hiaꞌa. Con guëdubinú lduaꞌa bëna sirvë lu Dios, igual ziquë quëhunë të iurneꞌ. 


text:
Antsë guzunalda ra narialdí lduꞌi dizaꞌquë parë gati rall. Nu gunaꞌzia prësi nguiu nu ra naꞌa parë bëtiáꞌahia lëꞌë rall lachiguiꞌbë. 


text:
Jëfë shtë ra bëshuzi nu grë mëgulë narnibëꞌa, nanë́ rall pë bëna. Lëꞌë rall bëneꞌe rall cartë parë biahia lu ra bëchi saꞌ hiaꞌa naquëreldë ciudá Damasco. Ndë niagllía ra narialdí lduꞌi Jesús. Quëdú rall con cadënë; neꞌdë guënúa lëꞌë rall Jerusalén parë gac cashtigu rall. Biadiꞌdzë Pablo lu ra mënë lla bëáquiꞌ shmënë Jesús 


text:
<pb/>’Iurë ziazúa nezë, hia mërë guëdchinia Damasco, quierë guëruldë dzë, de repëntë guꞌtë tubi llni catë ziazúa. Nahin tubi llni fuertë nabëdchini nezë lu gubeꞌe. 


text:
Iurní gunaꞌbë diꞌdza: “¿Chu lë́ꞌël Dadë?” Iurní guniꞌi voz lua: “Nahia Jesús më Nazaret. Rzunáldël na.” 


text:
Ra nazianúa guná rall lu llni nu nalë́ bëdzëbë rall perë adë bínidiꞌi rall diꞌdzë shtë naguniꞌi lua. 


text:
Iurní repia: “Dadë ¿pë rac shtúꞌul guna?” Lëꞌë Dadë Jesús guniꞌi lua: “Guashtë́ ngaꞌli nu guaglaꞌguë shnézël parë Damasco. Ndë guëniꞌi mënë lul guadë nagúnël. Guëniꞌi rall lul pë cusë rnibëꞌa Dios gúnël.” 


text:
<pb/>’Ndë guquëreldë tubi nguiu lëll Ananías. Humildë nall nu canáldëll tëchi lëy nabëquëꞌë Moisés. Grë ra israelitë naquëreldë Damasco, rniꞌi rall Ananías na më zaꞌquë. 


text:
Ananías bidë guëná na; iurë bëdchínill, nëll lua: “Bëchi Saulo, guëabrí guënal stubi vueltë”. Iurní lueguë lueguë gubíꞌahia stubi vueltë nu gunahia lu Ananías. 


text:
Nëll lua: “Dios shtë ra shtádaꞌa gudili më lë́ꞌël dizdë antsë parë gac bë́ꞌal guadë naná voluntá shtë më. Gudili më lë́ꞌël parë guënal lu Jesús naná justë delantë lu Dios nu parë guëquë́ diáguël ra diꞌdzë naguëniꞌi më lul 


text:
purquë lë́ꞌël nal testigu shtë́hiꞌ. Tsagníꞌil lu ra mënë lu guë́ꞌdchiliu grë lo quë nagunal nu nabínil de lëꞌë më. 


text:
Iurneꞌ gua; adë rac ldë́ꞌëdiꞌil. Gua të chubë nísël. Gunaꞌbë lu Jesús parë guëzunë́ më ldúꞌul grë ra duldë shtë́nël.” Bësheꞌldë Jesús lëꞌë Pablo hashtë stubi naciuni 


text:
<pb/>’Iurní bëagría Jerusalén; guahia iáduꞌu ruꞌbë. Guaguëna adorar Dios. Gunahia tubi llni nabësheꞌldë Dios. 


text:
Bëluaꞌalú Jesús lua nu guniꞌi më: “Nasesë bëruꞌu Jerusalén purquë adë gúnëdiꞌi mënë cuendë lo quë naguëníꞌil de na”. 


text:
Iurní guniaꞌa lu Jesús: “Dadë, ra mënë nanë́ rall lla riahia grë ra iáduꞌu shtë rall parë ruahia ra mënë narialdí lduꞌu lë́ꞌël parë tsa rall prësi. Bëldaga lëꞌë rall lachiguiꞌbë nu rnibë́ꞌahia rau rall galnë́. 


text:
Tsana gudini rall Esteban, muzë shtë́nël, zugáꞌahia ndë. Cagniꞌi Esteban dizaꞌquë lu ra mënë. Guca de acuerdë parë gudini rall Esteban. Nu hashtë gupa ra shabë nabëꞌnë ni.” 


text:
Perë Jesús guniꞌi lua: “Bëagzë́ purquë ziquë shmensajëra, guësheꞌlda lë́ꞌël zitu ladi ra mënë nanádiꞌi më israelitë”. Quëhapë capitán lëꞌë Pablo 


text:
<pb/>Hashtë puntë rëꞌ bëquë́ diaguë ra mënë shtiꞌdzë Pablo. Iurní guzublú gurushtiá rall; guniꞌi rall: ―Gati nguiu rëꞌ. Gati nguiu rëꞌ. Hiadë rac shtúꞌudiꞌi naꞌa guëná naꞌa lu nguiu rëꞌ. 


text:
Iurní gunibëꞌa capitán caguëuꞌ rall Pablo laꞌni cuartel. Nu gunibë́ꞌall guëquëꞌë hiaguë ra suldadë lëꞌë Pablo con chicuti parë guëquebi Pablo pëzielú gurushtiá ra mënë cuntrë lë́ꞌëll. 


text:
Perë iurë hia naquëdú Pablo parë guëquëꞌë hiaguë rall lë́ꞌëll, Pablo repi lu menor capitán nazugaꞌanú rall: ―¿Pë napë të derechë guëquëꞌë hiaguë të tubi nguiu nanapë derechë ziquë mënë rumanë, tubi nadë guc condenádëdiꞌi? 


text:
<pb/>Iurë bini menor capitán lo quë naguniꞌi Pablo, guaguë́ꞌnëll visi lu capitán mayurë. Gúchill: ―Gupë cuidadë lo quë nagúnël con nguiu rëꞌ purquë nall tubi nguiu nanapë derechë ziquë më rumanë. 


text:
<pb/>Iurní guabiꞌguë capitán lu Pablo nu gunaꞌbë díꞌdzëll: ―¿Pë guldil; nápël derechë ziquë mënë rumanë? Pablo bëquebi lu capitán: ―Guldía ni nahin. 


text:
<pb/>Iurní repi capitán lu Pablo: ―Perë gudilla zihani dumí parë bëaca më rumanë. Pablo repi lull: ―Perë na napa derechë ziquë më rumanë purquë dizdë gula, shtada napë raiꞌ derechë ni. 


text:
<pb/>Ra naniadëꞌë hiaguë lëꞌë Pablo, bëazë guetë rall. Hiadë gualúdiꞌi bëquëꞌë hiaguë rall lë́ꞌiꞌ. Lo mizmë capitán bëdzë́bëll bëquëdull lëꞌë Pablo purquë bëdë́ꞌëll cuendë Pablo nápiꞌ derechë ziquë më rumanë. Bëzú ra mënë lëꞌë Pablo lu Junta Suprema parë gac rëglë shcuéndëll 


text:
<pb/>Brëgueꞌlë stubi dzë bëtëá capitán ra jëfë shtë ra bëshuzi nu miembrë shtë Junta Suprema. Bësháꞌquëll Pablo parë bëzull Pablo lu Junta Suprema purquë capitán rac shtúꞌull gac bë́ꞌall niaꞌa pë delitë guëdchiꞌbë ra israelitë cuntrë Pablo.<pb/>


text:
Guná Pablo lu ra miembrë shtë Junta Suprema nu guníꞌiꞌ: ―Rniaꞌa lu të Dadë, hashtë iurneꞌ nanë́a shgaba nu vidë shtëna tubldí nahin delantë lu Dios. 


text:
<pb/>Ananías nall bëshuzi ruꞌbë shtë Dios. Gunibë́ꞌall lu ra mënë nazugaꞌa guëllaꞌ lu Pablo parë capë rall ruaꞌ Pablo. 


text:
Iurní Pablo guníꞌiꞌ lu Ananías: ―Dios guëzac zi lë́ꞌël purquë nal guetë guërupë tëchi. Zúbël ngaꞌli parë gúnël juzguë na ziquë rniꞌi lëy, lë́dëdiꞌi parë guënibë́ꞌal capë rall ruahia. Adë quëhúnëdiꞌil ziquë rniꞌi lëy. 


text:
<pb/>Los de más nazugaꞌa lu Pablo repi rall: ―¿Pëllë zni ruadíꞌdzël diꞌdzë dzabë delantë lu bëshuzi ruꞌbë shtë Dios? 


text:
<pb/>Pablo repi lu rall iurní: ―Lëꞌë të Dadë, adë guënédiaꞌa cuendë lë́ꞌiꞌ náhiꞌ bëshuzi ruꞌbë shtë Dios. Pues naescritë laꞌni Sagradas Escrituras: “Adë rniꞌi guídzëdiꞌil tubi narnibëꞌa mënë ladzë të”. 


text:
<pb/>Iurní bëdëꞌë Pablo cuendë de quë bëldá ra miembrë shtë Junta Suprema, na rall partidë shtë saduceos. Sëbëldá rall na partidë shtë fariseos. Guniꞌi Pablo fuertë: ―Rniaꞌa lu të Dadë, nahia fariseo purquë dizdë ra shtada guc ra më partidë shtë fariseo. Nu beꞌdë guëzú ra mënë na lu tribunal shtë të niétiquë purquë rialdí lduaꞌa Dios guëldishtë́ më ra tëgulë. 


text:
<pb/>Iurní ra nabini lo quë naguniꞌi Pablo, guc dividir rall. Ra fariseo nu saduceo guzublú quëadiꞌdzë lul saꞌ rall hashtë gudildi diꞌdzë rall 


text:
purquë ra saduceo adë rialdídiꞌi lduꞌu rall tsashtë́ ra tëgulë nu rniꞌi rall adë nídiꞌi ianglë nu nilë tubi espíritu nanabani. Perë ra fariseo rialdí lduꞌu rall grë ra cusë rëꞌ. 


text:
Grë rall gurushtiá rall. Iurní guasuldí bëldá mësë narluaꞌa lëy; na rall fariseo. Nalë́ nalaaꞌdchi guniꞌi rall: ―Nguiu rëꞌ adë pë mal quëhúnëdiꞌill purquë si talë guniꞌi tubi espíritu u tubi ianglë lull, adë chu su lull, no sea guëdë́ꞌnaꞌa cuntrë Dios. 


text:
<pb/>Nalë́ gudildi diꞌdzë rall nu nalë́ bëdzëbë capitán. Bë́ꞌnëll llgabë niabé guiu rall lëꞌë Pablo nihunë rall pedasë lëꞌë Pablo. Por ni gunibëꞌa capitán gueꞌdë guëzë́ ra suldadë parë tsaldú lëꞌë Pablo, guëldisë guiaꞌa rall nu guëguëuꞌ ra suldadë lëꞌë Pablo cuartel. 


text:
<pb/>Brëgueꞌlë stubi dzë bëluaꞌalú Jesús lu Pablo nu repi Jesús lull: ―Bëcuedchí ldúꞌul. Adë rdzë́bëdiꞌil purquë ziquë guníꞌil lu ra mënë shtiꞌdza ndëꞌë, zni guësheꞌlda lë́ꞌël; tsagníꞌil lu ra mënë ciudá Roma. Nal testigu shtëna. Guꞌ bëldá mënë de acuerdë parë quini rall Pablo 


text:
<pb/>Brëgueꞌlë stubi dzë bëldá ra israelitë guꞌ rall de acuerdë parë quini rall Pablo. Bëꞌnë rall jurar lu Dios zndëꞌë: ―Dios gunë më condenar lëꞌë naꞌa si talë chu quínidiꞌi Pablo. Adë pë guëdáudiꞌi naꞌa; adë pë guëdiiꞌdiꞌi naꞌa hashtë nuvërë guëdini naꞌa lëꞌë Pablo. 


text:
Gua rall lu jëfë shtë ra bëshuzi nu lu ra mëgulë shtë ra më israelitë, nu guchi rall: ―Lëꞌë naꞌa guniꞌi naꞌa lu Dios de quë gunë më condenar lëꞌë naꞌa. Adë pë guëdáudiꞌi naꞌa hashtë nu vërë guëdini naꞌa Pablo. 


text:
Iurneꞌ lëꞌë të con los de más miembrë shtë Junta Suprema, gulë gunaꞌbë lu capitán glli; guidënú rall Pablo stubi vueltë delantë lu të. Gulë guchi lu capitán rac shtuꞌu të guësëꞌdë të lla na shcuendë Pablo, perë lëꞌë naꞌa hia dzu naꞌa listë parë guëdini naꞌa lë́ꞌëll antsë guëdchínill lu të. 


text:
<pb/>Tubi nguiu shini zanë Pablo, bínill lo quë narac shtuꞌu nguiu mal gunënú rall Pablo. Guall cuartel; guanull rsunë lu Pablo. 


text:
Pablo gunaꞌbë tubi capitán parë guëníꞌiꞌ lu capitán: ―Biaꞌa nguiu rëꞌ lu capitán mayurë purquë nuáꞌall tubi rsunë natsagníꞌill lu capitán. 


text:
<pb/>Iurní biaꞌa suldadë lë́ꞌëll lu capitán mayurë nu repi suldadë: ―Lëꞌë prësi Pablo gunáꞌbëll favurë lua parë zeꞌdënúa nguiu rëꞌ ndëꞌë purquë nuáꞌall tubi rsunë parë lë́ꞌël. 


text:
<pb/>Iurní gunaꞌzi capitán guiaꞌa nguiu parë biáꞌall lë́ꞌëll stubi ladë nu gunaꞌbë díꞌdzëll: ―¿Pë rac shtúꞌul guëníꞌil lua? 


text:
<pb/>Guniꞌi nguiu lu capitán: ―Ra israelitë nanú rall de acuerdë parë guënaꞌbë rall lul de quë glli guáꞌal Pablo lu Junta Suprema stubi vueltë. Guëniꞌi rall ziquë protëstë guëzú rall lul de quë guësëꞌdë rall shcuendë Pablo. 


text:
Perë adë tsaldídiꞌi ldúꞌul shtiꞌdzë rall purquë más de cuarenta nguiu nacaꞌchilú; cabezë rall lëꞌë Pablo parë quini rall lë́ꞌiꞌ. Bëꞌnë rall jurar lu Dios de quë adë pë gau rall nu adë pë gu rall hashtë nuvërë quini rall Pablo. Iurneꞌ niétiquë cabezë rall rsunë shtë́nël niaꞌa zëgul Pablo glli. 


text:
<pb/>Iurní gulú nezë capitán lëꞌë nguiu. Repi capitán: ―Adë chu lu ruadíꞌdzëdiꞌil lo quë nabidë guëníꞌil lua. Bësheꞌldë capitán lëꞌë Pablo lu gubernadurë Félix 


text:
<pb/>Gunaꞌbë capitán mayurë chupë capitán menor shtë́nëll nu gunibë́ꞌall gac armar chupë gahiuꞌa suldadë con setenta suldadë naquibë guay con chupë gahiuꞌa suldadë naguaꞌa lansë. Gunibë́ꞌall parë guziaꞌa ra suldadë ciudá Cesarea rquë guëꞌë iurë gueꞌlë. 


text:
Nu gunibëꞌa capitán gac preparar guay naquibë Pablo. Repi capitán lu ra suldadë gapë rall Pablo bien parë adë pë gunënú ra israelitë lëꞌë Pablo nezë. 


text:
Rquëaꞌa lul shcuendë nguiu rëꞌ, lë Pablo. Ra israelitë gunaꞌzi rall lëꞌë nguiu ni, perë iurë binia de quë dizdë gúlëll nápëll derechë ziquë më rumanë, guahia con ra suldadë parë bëna librar lë́ꞌëll guiaꞌa ra israelitë. 


text:
Cumë na rac shtuaꞌa gac bë́ꞌahia pëzielú runë rall acusar lëꞌë Pablo, biahia lë́ꞌëll lu juntë shtë ra israelitë. 


text:
Ndë guc bë́ꞌahia adë pë delitë nápëdiꞌill parë gátill, nilë parë tsull lachiguiꞌbë. Niétiquë runë ra israelitë acusar lëꞌë Pablo purquë adë zianáldëdiꞌill tëchi lëy religiusë shtë rall. 


text:
Perë binia de quë bëldá ra contrari rac shtuꞌu rall quini rall lëꞌë Pablo, por ni lueguë cagsheꞌlda lë́ꞌëll lul. Nu gunibë́ꞌahia lu ra contrari shtë́nëll de quë gunë rall rëglë asuntë ni delantë lul. Gualú cartë rëꞌ. Guëáꞌnël bien.” 


text:
<pb/>Iurní gunibëꞌa capitán lu ra suldadë të guaꞌa rall Pablo laꞌni gueꞌlë hashtë tubi guëꞌdchi lë Antípatris. 


text:
Brëgueꞌlë bëagrí ra suldadë nanazë́ guëaꞌ parë cuartel. Hia ra nanadchiꞌbë guay guaglaꞌguë rall viajë shtë rall con Pablo. 


text:
Iurë bëdchini rall Cesarea, bëdëꞌë rall cartë guiaꞌa gubernadurë nu bëꞌnë rall intriegu lëꞌë Pablo guiáꞌall. 


text:
Iurë gualú biꞌldi gubernadurë cartë, gunaꞌbë díꞌdzëll lu Pablo chu më́nëll. Bínill de quë Pablo na më regiuni Cilicia, 


text:
repi gubernadurë lull: ―Na guna rëglë asuntë shtë́nël iurë guidë ra mënë narunë acusar lë́ꞌël. Iurní gunibë́ꞌa gubernadurë parë gupë ra suldadë lëꞌë Pablo laꞌni palaci shtë rëy Herodes.<pb/>


text:
Gudëdë gaꞌi dzë nanú Pablo prësi, bëdchini Ananías, jëfë shtë ra bëshuzi. Bëdchini Ananías ciudá Cesarea con bëldá ra mëgulë miembrë shtë Junta Suprema con tubi naguëniꞌi por lëꞌë rall, lëll Tértulo. Ra nguiu rëꞌ bëdchini rall lu gubernadurë parë gunë rall acusar lëꞌë Pablo. 


text:
Iurë beꞌdë guënú ra suldadë lëꞌë Pablo lu gubernadurë, Tértulo guzublú quëhúnëll acusar lëꞌë Pablo. Guniꞌi Tértulo: ―Dushquíllil Dadë gubernadurë; por lë́ꞌël gurëdchí lduꞌu naꞌa, gutë́ en paz parë lëꞌë naꞌa. Blac obrë quëhúnël por lëꞌë naꞌa nu parë bien shtë naciuni. 


text:
Por grë ra cusë rëꞌ caneꞌe naꞌa graci lul; cadëꞌnë naꞌa recibirin guëdubi ladë shtë naciuni. Por ni demasiadë rdëꞌnë naꞌa rëspëti lë́ꞌël Dadë gubernadurë. 


text:
Perë parë adë guëdchisúdiꞌi naꞌa tiempë shtë́nël, rnaꞌbë naꞌa favurë lul parë guëquë́ diáguël bëldá diꞌdzë shtë naꞌa. 


text:
Bëdzelë naꞌa nguiu rëꞌ; nall ziquë tubi guiꞌlli mal. Grë ladë lu guë́ꞌdchiliu cagtsátsull mënë nu quëgull divisioni ladi ra më israelitë. Nall guëc partidë nalë nazareno. 


text:
Nu hashtë guc ldúꞌull nihúnëll manchar iáduꞌu shtënë naꞌa. Lëꞌë naꞌa gunaꞌzi naꞌa lë́ꞌëll nu guc lduꞌu naꞌa nidëꞌnë naꞌa juzguë lë́ꞌëll de acuerdë ziquë rniꞌi lëy shtë naꞌa, 


text:
nu guníꞌill guëdchini naꞌa lul. Lo mizmë lë́ꞌël guënaꞌbë díꞌdzël lu nguiu rëꞌ parë gac bë́ꞌal guadë naná verdá naquëhac acusar lë́ꞌëll. 


text:
Iurní bëꞌnë gubernadurë sëñi lu Pablo parë guadíꞌdzëll. Guniꞌi Pablo: ―Rquitë lduaꞌa zugáꞌahia delantë lul Félix parë guna defender na lo quë naquëhunë rall acusar na. Nanë́a hia zihani izë nal juësi naciuni rëꞌ. 


text:
Si talë rac shtúꞌul guënaꞌbë díꞌdzël, gac bë́ꞌal pë guc Jerusalén. Guc chiꞌbë chupë dzë bëdchinia Jerusalén parë guaguëna adorar Dios. 


text:
Ni tubi adë chu bëdzélëdiꞌi cadildi diꞌdzënúa. Nu adë bëdzélëdiꞌi rall na ca tsatsua mënë laꞌni iáduꞌu ruꞌbë, nilë laꞌni iáduꞌu shtë ra më israelitë stubi partë shtë ciudá. 


text:
Perë sí, rquebia lul de quë quëhuna sirvë lu Dios shtë ra shtadë guëlú naꞌa; rialdí lduaꞌa grë ra cusë nanaquë́ laꞌni ra librë nabëquëꞌë ra profetë nu librë nabëquëꞌë Moisés. Runa adorar Dios según nezë cubi shtë Jesús. Rniꞌi ra nguiu rëꞌ nezë ni na mal; rniꞌi rall lo quë naquëhuna, adë nazáꞌquëdiꞌin. 


text:
Nu rialdí lduaꞌa ziquë ra nguiu rëꞌ de quë Dios guëldishtë́ më ra tëgulë, grë ra nabëꞌnë bien nu ra nabëꞌnë mal. 


text:
<pb/>’Zni guc tiempë. Despuësë gudëdë bëldá izë, guazë́a ladzë mënë, bëagría ladza parë bëna ofrecërë bëldá ma ziquë ofrendë lu Dios. 


text:
Iurë cadëꞌa ofrendë shtëna lu Dios iáduꞌu ruꞌbë, bëdchini bëldá israelitë nazeꞌdë regiuni Asia. Bëdiaꞌguëlú rall na laꞌni iáduꞌu despuësë de bëna cumplir ra cusë rëꞌ. Perë adë bëdzélëdiꞌi rall na con zihani mënë nu sin ni tubi ruidë. 


text:
Perë cumë adë nídiꞌi rall iurneꞌ, ra nguiu rëꞌ nacabezë ndëꞌë guëniꞌi rall si talë bëna tubi cusë mal delantë lu Junta Suprema. 


text:
Rquebia lul tsana guagzú rall na, guniaꞌa fuertë lu Junta Suprema de quë rialdí lduaꞌa Dios guëldishtë́ më ra tëgulë. Niétiquë por ni quëhunë rall acusar na. 


text:
<pb/>Félix nanë́ záꞌquëll lla na ra creenci nanuaꞌa ra mënë narialdí lduꞌi Jesús. Por ni bësëáꞌnëll asuntë rëꞌ pendientë. Guníꞌill lu grë ra nazugaꞌa lull: ―Guna rëglë asuntë ni tsana guidë capitán Lisias parë guënaꞌbë diꞌdza lull lla na asuntë shtë të. 


text:
<pb/>Iurní Félix gunibë́ꞌall lëꞌë capitán parë tsaglaꞌguë gapë rall Pablo ziquë prësi perë con duꞌpë libertá. Nu bëdëꞌë capitán permisi parë tsutë́ amigu shtë Pablo parë guadiꞌdzënú rall Pablo, nu gunë rall compañi lë́ꞌiꞌ pë cusë rquíꞌniꞌ. 


text:
<pb/>Despuësë gudëdë zihani dzë, Félix con tséꞌlëll gunaꞌbë rall lëꞌë Pablo parë guadiꞌdzë Pablo lu rall lla mudë guëbani tubi mënë natsaldí lduꞌi Jesús. Tseꞌlë Félix lë Drusila nu nall më israelitë. 


text:
Biadiꞌdzë Pablo lu Félix con tséꞌlëll lla mudë rac shtuꞌu Dios guëbani mieti tubi vidë ldi delantë lu më nu rac shtuꞌu Dios guësaꞌnë ra mieti nezë mal. También guniꞌi Pablo lu rall guëdchini tubi dzë nagunë Dios juzguë lëꞌë ra mënë lu guë́ꞌdchiliu. Iurë bini Félix grë ra diꞌdzë naguniꞌi Pablo, bëdzë́bëll nu répill: ―Bëagzë́ shlugárël lachiguiꞌbë. Iurë gapa tiempë, guënaꞌba lë́ꞌël ndëꞌë stubi. 


text:
<pb/>Perë Félix cabézëll niadëꞌë Pablo dumí nacáꞌall. Por ni rnáꞌbëll lëꞌë Pablo zihani vueltë parë ruadiꞌdzënull lëꞌë Pablo. 


text:
Chupë izë gudëdë znisë hashtë bëruꞌu Félix galgubernadurë nu bëuꞌ Porcio Festo shlugar Félix. Félix guc ldúꞌull guëáꞌnëll bien lu ra israelitë; por ni bësëáꞌnëll Pablo prësi.<pb/>


text:
Gunaꞌbë rall tubi favurë ruꞌbë lu Festo parë gueꞌdë guëzë́ Pablo Jerusalén, purquë nezë rac shtuꞌu rall quini rall Pablo. 


text:
Talë entrë de lëꞌë të nanú ra namás rnibëꞌa, së rall con na Cesarea. Ndë gunë rall acusar lëꞌë Pablo si talë bë́ꞌnëll tubi cusë narnaꞌbë cashtigu. 


text:
<pb/>Guquëreldë Festo Jerusalén tubi llmalë u duꞌpë más. Iurní bëabrill Cesarea. Brëgueꞌlë stubi dzë guzúbëll lu tribunal shtë́nëll nu gunibë́ꞌall gueꞌdë guënú rall Pablo lull. 


text:
Iurë guatë́ Pablo lu tribunal, guabiꞌguë ra më israelitë nazeꞌdë Jerusalén. Bëꞌnë rall acusar lëꞌë Pablo zihani cusë ruꞌbë perë ni tubin adë gúquëdiꞌi nihunë rall probar. 


text:
Iurní bëꞌnë Pablo defender lë́ꞌiꞌ; guníꞌiꞌ: ―Na adë bëna ni tubi cusë mal cuntrë lëy shtë ra israelitë, nilë cuntrë iáduꞌu ruꞌbë nu nilë cuntrë rëy César. 


text:
<pb/>Festo rac shtuꞌu guëaꞌnë záꞌquëll lu ra israelitë. Gunaꞌbë díꞌdzëll lu Pablo: ―¿Gu rac shtúꞌul tsal Jerusalén parë guna rëglë asuntë shtë́nël ndë? 


text:
<pb/>Pablo repi lu Festo: ―Na zugáꞌahia delantë lu tribunal shtë gubiernë rumanë catë runë tucarë gac rëglë shcuenda. Bien nanël adë bëna ni tubi delitë cuntrë ra më israelitë. 


text:
Si talë bëna tubi delitë narnaꞌbë parë gatia, adë rllúꞌnëdiaꞌa lu galguti, perë si talë adë nídiꞌi verdá ladi ra cusë naquëhunë ra israelitë acusar na, ni tubi adë chu napë derechë parë gunë intriegu na guiaꞌa rall. Por ni rnaꞌba iurneꞌ lo mizmë rëy rumanë gúnëll rëglë asuntë shtëna. 


text:
<pb/>Iurní biadiꞌdzënú Festo ra miembrë shtë Festo; iurní guníꞌill lu Pablo: ―Hia quë rnáꞌbël gunë rëy rumanë rëglë shcuéndël, pues lu rëy guësheꞌlda lë́ꞌël. Pablo delantë lu rëy Agripa 


text:
<pb/>Gudëdë bëldá dzë, rëy Agripa con zánëll Berenice bëdchini rall Cesarea parë guaguëꞌnë rall saludar lëꞌë Festo. 


text:
Zihani dzë bëaꞌnë rall ciudá rëꞌ. Festo biadíꞌdzëll lu rëy shcuendë Pablo. Guniꞌi Festo: ―Nanú tubi nguiu prësi ndëꞌë; lëll Pablo. Félix bësëáꞌnëll lëꞌë Pablo lachiguiꞌbë parë guna rëglë shcuéndëll. 


text:
Tsana guahia Jerusalén, ra jëfë shtë ra bëshuzi nu ra mëgulë shtënë ra israelitë, bëꞌnë rall presentar tubi demandë cuntrë Pablo. Rnaꞌbë rall guna condenar nguiu rëꞌ parë gátill. 


text:
Perë repia lu rall gubiernë rumanë adë nápëdiꞌi rall derechë gunë rall condenar ni tubi prësi sino quë primërë runë prësi defender lë́ꞌiꞌ lu ra naquëhunë acusar lë́ꞌiꞌ. 


text:
Por ni tsana bëdchini rall ndëꞌë, adë gunitia tiempë; lueguë brëgueꞌlë guzuba lu tribunal. Gunibë́ꞌahia beꞌdë guënú rall Pablo. 


text:
Bëdchini ra mënë narunë acusar lë́ꞌëll perë adë bë́ꞌnëdiꞌi rall probar delitë nadchiꞌbë rall guëc Pablo. Bëna llgabë nahin tubi cusë ruꞌbë perë lëdë znídiꞌi. 


text:
Niétiquë runë rall acusar lëꞌë Pablo por creenci nanapë rall. Gudildi diꞌdzë rall por shcuendë tubi nguiu nalë Jesús. Gútill perë Pablo rníꞌill nianá nabani Jesús. 


text:
Adë rac bë́ꞌahia lla mudë guna rëglë asuntë rëꞌ purquë rac tratë creenci shtë rall. Na gunaꞌbë diꞌdza lu Pablo niaꞌa zia Pablo Jerusalén parë gac rëglë shcuéndëll, 


text:
perë lë́ꞌëll gunáꞌbëll guëáꞌnëll prësi hashtë gunë rëy rumanë rëglë shcuéndëll. Por ni gunibë́ꞌahia tsaglaꞌguë tsull prësi hashtë tsana tsu mudë guësheꞌlda lë́ꞌëll lu rëy ruꞌbë lë Augusto. 


text:
<pb/>Iurní Agripa repi lu Festo: ―Na rac shtuaꞌa guëquë́ diaga pë ruadiꞌdzë Pablo. Festo guniꞌi iurní: ―Talë rac shtúꞌul, lueguë lo mizmë glli guínil pë ruadíꞌdzëll. 


text:
<pb/>Brëgueꞌlë bëdchini rëy Agripa nu Berenice con zihani lujë shtë rall. Guatë́ rall laꞌni cuartë shtë palaci con ra jëfë militari con ra më ruꞌbë de rëspëti shtë ciudá. Iurní Festo gunibëꞌa lëꞌë ra suldadë parë guaglliꞌi rall Pablo. 


text:
Guniꞌi Festo: ―Rniaꞌa lul rëy Agripa nu lu ra dadë nacabezënú lëꞌë hiaꞌa, guëzúa nguiu rëꞌ lu të. Zihani ra më israelitë naquëreldë Jerusalén nu ra naquëreldë ndëꞌë Cesarea, runë rall acusar lëꞌë nguiu rëꞌ. Nalë́ gurushtiá rall parë gati nguiu rëꞌ. 


text:
Perë na lluáꞌahia adë pë bë́ꞌnëdiꞌill parë gátill. Nu lo mizmë lë́ꞌëll gunáꞌbëll gunë rëy Augusto rëglë shcuéndëll. Bëna llgabë guësheꞌlda lë́ꞌëll lu rëy Augusto 


text:
perë cumë adë bëdzélëdiaꞌa ni tubi cusë mal nabë́ꞌnëll parë guëquëaꞌa lu Dadë rëy Augusto. Por ni rzuhia lë́ꞌëll lu të, más bien lul rëy Agripa, parë guadiꞌdzënul lë́ꞌëll niaꞌa zëquébill pë delitë bë́ꞌnëll. Rac shtuaꞌa gac bë́ꞌahia pë guëquëaꞌa lu rëy Augusto 


text:
Iurní guniꞌi Agripa lu Pablo: ―Guniꞌi lla na shcuéndël. Pablo bëldisë guiáꞌaiꞌ ziquë tubi saludë parë zulú gúnëll defender lë́ꞌëll. Guníꞌill: 


text:
<pb/>―Nalë́ rquitë lduaꞌa iurneꞌ purquë zugáꞌahia delantë lul, rëy Agripa, parë guna defender na de grë ra cusë narunë ra israelitë acusar na. 


text:
Lë́ꞌël nanël ra custumbrë nu ra creenci nanapë ra israelitë, lla na pegadë rall lu cusë ni. Por ni rnaꞌba lul, bëcuedchí ldúꞌul. Guëquë́ diáguël shtiꞌdza naguëniaꞌa lul. Biadiꞌdzë Pablo lu Agripa lla guc vidë shtë́hiꞌ antsë gáquiꞌ shmënë Jesús 


text:
<pb/>’Grë ra israelitë nanë́ rall lla guc vidë shtëna dizdë nabiꞌcha, tsana guquëreldënuhia lëꞌë rall ladza. Nanë́ rall mudë naguquërelda Jerusalén. 


text:
Nanë́ rall dizdë nabiꞌcha guca partidë fariseo. Ra fariseo quëhunë rall cumplir creenci shtë rall más quë grë ra mënë. Si talë rac shtuꞌu rall, beꞌrquë guëniꞌi rall verdá cagniaꞌa lul. 


text:
Zugáꞌahia lu tribunal niétiquë purquë rialdí lduaꞌa, Dios guëldishtë́ më ra tëgulë purquë más antsë bëꞌnë Dios prometer lu ra shtadë guëlú naꞌa de quë tsashtë́ ra tëgulë. 


text:
Grë ra chiꞌbë chupë grupë shtë naciuni Israel, runë rall adorar Dios dzë la gueꞌlë. Cabezë rall niaꞌa guc guëldishtë́ më ra tëgulë, perë guná, quëhunë rall acusar na purquë rialdí lduaꞌa mizmë cusë ni. 


text:
Perë rnaꞌbë diꞌdza lul, ¿chu guëniꞌi naganë guëldishtë́ Dios ra tëgulë parë guëbani raiꞌ stubi vueltë? Bëquebi Pablo lla guzunáldëll ra shmënë Jesús 


text:
<pb/>’Más antsë lluáꞌahia quëhuna cusë zaꞌquë narac shtuꞌu Dios; por ni bëna zihani cusë cuntrë ra mënë nagualdí lduꞌi dizaꞌquë shtë Jesús më Nazaret. 


text:
Zihani cusë bëna Jerusalén cuntrë lëꞌë rall. Ra jëfë shtë ra bëshuzi bëneꞌe cartë guiahia të gunaꞌzia zihani ra nagualdí lduꞌi dizaꞌquë. Bëtiáꞌahia lëꞌë rall lachiguiꞌbë. También guca de acuerdë tsana gudini rall bëldá shmënë Jesús. 


text:
Zihani vueltë bëzac zihia lëꞌë rall hashtë nihunë rall negar na rall shmënë Jesús. Bëquëꞌë hiaga lëꞌë rall laꞌni grë ra iáduꞌu shtë rall. De tantë rldënuhia lëꞌë rall, rzunalda lëꞌë rall hashtë ra ciudá de stubi naciuni. Biadiꞌdzë Pablo lla bëáquiꞌ shmënë Jesús 


text:
<pb/>’Zni mudë canzë́a con cartë nabëneꞌe ra jëfë shtë bëshuzi. Bësheꞌldë rall na hashtë ciudá Damasco parë ziatilia ra shmënë Jesús. 


text:
Perë rniaꞌa lul, Dadë rëy, nezë naziahia, quierë guëruldë dzë, gunahia tubi llni ruꞌbë nabëdchini nezë lu gubeꞌe. Nahin más fuertë quë llni ngubidzë. Rniꞌbë llni; bëdchini llni catë zugáꞌahia con ra nanaldë na. 


text:
Grë naꞌa gulaguë naꞌa lu guiuꞌu. Nu binia tubi bë naguniꞌi dizë́ hebreo: “Saulo, ¿pëzielú rzunáldël na? Quëhúnël ziquë runë ngunë iurë rldaꞌa ma patadë lu garrudchi.” 


text:
perë guashtë́ nu guasuldí. Bëluaꞌaluhia lul nu gudilia lë́ꞌël parë gúnël sirvë lua. Gáquël testigu shtëna. Tsagníꞌil lu ra mënë shtiꞌdzë naguëluáꞌahia lul. 


text:
Guëguhia lë́ꞌël guiaꞌa shtë mënë israelitë nu guiaꞌa shtë mënë nanadë më israelitë. Iurneꞌ cagsheꞌlda lë́ꞌël lu ra mënë ni. 


text:
Guësheꞌlda lë́ꞌël lu rall parë tsagníꞌil dizaꞌquë lu rall parë guësëaꞌnë rall nezë mal nu së rall shnezë Dios nu guëruꞌu rall pudërë shtë mëdzabë Satanás parë tsanaldë rall Dios nu tsaldí lduꞌu rall na. Zni gunë Dios perdunë duldë shtë rall. Gapë rall lugar con los de más shini më naná rialdí lduꞌi na.” Bëzuꞌbë diaguë Pablo diꞌdzë naguniꞌi Jesús lull 


text:
Lueguë guniaꞌa dizaꞌquë shtë Jesús lu ra më Damasco. Despuësë guahia Jerusalén nu guëdubi regiuni shtë Judea. Lu ra mënë nanádiꞌi më israelitë, guagniaꞌa dizaꞌquë. Guniaꞌa lu rall de quë gunë nadzëꞌë rall mudë nanabani rall nu guëabrí lduꞌu rall con Dios. Guniaꞌa lu rall guëluaꞌa cambi laꞌni lduꞌu rall por cusë zaꞌquë naquëhunë rall. 


text:
Bëna ra cusë rëꞌ, por ni gunaꞌzi ra israelitë na laꞌni iáduꞌu ruꞌbë. Nu guc lduꞌu rall niguini rall na 


text:
perë Dios adë bësáꞌnëdiꞌi guiaꞌa më na; nianá nabania hashtë neꞌ. Cagluáꞌahia dizaꞌquë lu ra mënë ruꞌbë nu lu ra mënë humildë. Grë ra cusë nabëluáꞌahia nahin de acuerdë con nabëquëꞌë Moisés nu ra profetë. Bëquëꞌë raiꞌ naguër gac. 


text:
Bëquëꞌë raiꞌ de quë Cristo napë quë gunë më sufrir galguti perë despuësë de guti më, tsashtë́ më ladi ra tëgulë parë hiadë guëabrídiꞌi gati më. Zni guc të quishi më llni guëc ra më israelitë nu guëc ra nanádiꞌi më israelitë parë tsasë́ rall dizaꞌquë shtënë më. Guc lduꞌu Pablo nialdí lduꞌu rëy Agripa dizaꞌquë 


