# verses

text:
Tsi kuhu̱, yo xa gi hoñhu̱ gi ñꞌutatehu̱ nze̱ye̱ꞌihu̱, ngetho gi pöhu̱ ma da thobgagihu̱ nöꞌö ar pa da thöxamajöni. 


text:
<pb/>Ngetho gatho di tsꞌokwabihu̱ Jö. Nuꞌmu̱ di ꞌbu̱ nꞌa hinte tsꞌokwa Jö núꞌmu̱ ñö, nöꞌö xa ꞌbu̱i xiñho, ne pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da zöma xo̱ge ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nuju̱ di tutwabihu̱ ya bo̱jö ha yá ne ya fani, ne da ꞌyo̱tkagihu̱. Njapꞌu̱ di e̱thu̱ gatho ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nuya motsa nꞌehe, mödi nda döta ne di nto̱xkwi ya ꞌyomndöhi, tꞌe̱tꞌa tsixa nꞌar tsi tꞌu̱lo ntꞌe̱, ne e̱tꞌa habu̱ da ne nuꞌu̱ e̱tꞌi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ma nehu̱ nꞌehe, gehnu̱ nꞌár tsi xe̱ni ma ndoꞌyohu̱, ne tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa ya döta ꞌbe̱fi. Hangu ár döta ar mboza tsa̱ da tso̱ nꞌar tsi tꞌu̱lo tsibi. 


text:
<pb/>Ne numa nehu̱ gehnu̱ nꞌar tsibi. Ja ñuxhnu̱ ya tsꞌoki jawa har ximha̱i. Nunar nenu̱ huxa ha ma ndoꞌyohu̱, xi tsꞌomba ár mꞌu̱i gatho nöꞌö xi hyoka Jö. Gese̱ ár tsibi ar ꞌbe̱xui tso̱ nunar tsibinu̱. 


text:
<pb/>Ngetho gatho ya zuꞌwe ja har ximha̱i, ya tsꞌintsꞌu̱, ya kꞌeñö ne nuya zuꞌwe ja har ñho̱nthe, xi tsa̱ xi zönda ar jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha hinjoꞌo nꞌar jöꞌi xi zönda ár ne. Ngu nꞌar hñeni hingi tsa̱ da mꞌa̱ꞌmi, xa ñuxa ar ꞌñethi hote. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, hage nꞌár ꞌba̱i ar iuxi tsa̱ da unga ya ꞌro nju̱ka ar nziki, wa nꞌár ꞌba̱i ar obxi da unga ya iuxi. Ar mfödi di ꞌñe mhetsꞌi 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ja ri mfödihu̱ ne xiñho ár mfeni, ñꞌuhu̱ ri hoga ꞌbe̱fihu̱ da nheki gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i, hingi ñꞌexu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi gese̱hu̱, ne gi benthu̱ ar tuhni ha ri mu̱ihu̱, yo gi exa ri nsuhu̱ gi eñhu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar hoga mfödi, ne hingi njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar mfödinu̱ gi te̱ñhu̱, himbi pe̱hna Jö. Gehnu̱ ár me̱ti ar ximha̱i, xi bense̱ ya jöꞌi, ne go unga ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ngetho nu habu̱ ja ar gese̱ ne ya tuhni, nunu̱ hinte janu̱ ar hogamꞌu̱i, ho̱nse̱ nöꞌö xi ntsꞌotho. 


text:
<pb/>Ha nunar hoga mfödi di ꞌñe mhetsꞌi, mꞌe̱tꞌo xintꞌaxi, hingi honga ar tuhni, di mönga ar hogamhö, ar hogajöꞌi. Di hwëka maꞌra, ne o̱tꞌa nꞌar hoga ꞌbe̱fi, hindi ñꞌöntꞌu̱tho, gatho umba ár mu̱i o̱tꞌa xiñho. 


text:
Habu̱ di ꞌñe ya tuhni ne ya ntꞌu̱tsate gi pe̱ꞌsu̱. Hage hinge di ꞌñe ngetho te gatho gi nehu̱, ne gathoyu̱ nxintꞌa ha ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Gi hyo̱ju̱ ne hingi pe̱ꞌsu̱. ꞌBu̱tho gi ñhohu̱ ne gi ñöꞌspabihu̱ yá ñho maꞌra, ne hingi tsa̱ gi tsu̱hu̱ nöꞌö gi nehu̱. Xa gi ntuñhu̱ ne gi weñhu̱, ha hingi tiñhu̱ nöꞌö gi te̱ñhu̱. Hinte gi pe̱ꞌsu̱ ngetho hingi a̱fu̱ Jö. 


text:
<pb/>Gi ñhe̱hwihu̱ nꞌar jöꞌi ka ár nthöti. Wa hingi pöhu̱ nöꞌö togo ntsixkwi ar ximha̱i nto̱xkwi Jö. Nu togo ne da ntsixkwi ar ximha̱i, ho̱twa ár xu̱tha Jö. 


text:
<pb/>Wa gi beñhu̱ hinter me̱ꞌö te mönga hár Tꞌofo Jö habu̱ enö: Nunár Hñö Jö xi japi ꞌbu̱ ha ma mu̱ihu̱, xa tuse̱ mökagihu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö xa hwëgagihu̱ ár mfa̱tsꞌi, jange enö njawa: Jö nto̱xkwi ya ñꞌetsꞌi, ne fa̱xa nuꞌu̱ ꞌyo ntsꞌa̱ꞌmtho. 


text:
<pb/>Kwathu̱ gi hyoñhu̱ Jö, ne da watꞌi da hyoñꞌahu̱ nꞌehe. Nuꞌahu̱ xka ꞌyo̱thu̱ ar tsꞌoki, xu̱ju̱ ri ꞌye̱hu̱. Ne nuꞌahu̱ gi yótꞌa ri mfenihu̱, jafu̱ da tꞌaxka nꞌagitho. 


text:
<pb/>Dá du ri mu̱ihu̱ gi nzoñhu̱. Dá the ri thedehu̱ da zo̱ ar tsꞌoni. Dá the ri johyahu̱, da zo̱pꞌahu̱ ar dumu̱i. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, yo gi nthentehu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ngetho nuꞌu̱ togo o̱tꞌa njapꞌu̱, po̱ntho thenga ya ꞌbe̱pate ne embabi hinter me̱ꞌu̱. Hingi ne da ꞌyo̱te, ne go neꞌu̱ da hñöꞌspa majöni ya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Nꞌase̱ togo xi unga ya ꞌbe̱pate, geꞌö togo tsa̱ da unga ar mpo̱ho̱, wa da japa ya jöꞌi da mꞌe̱di. Xiꞌge, togoꞌi gi ꞌya̱pa ár mfe̱i manꞌa. Hyoñhu̱ gi ꞌbe̱tꞌohu̱ Jö 


text:
<pb/>Ha gi o̱hu̱pya, nuꞌahu̱ gi exu̱ ri nsuhu̱ gi eñhu̱: Nupya wa xudi ga möhu̱ ha nꞌar hnini, ne ga ꞌbu̱hu̱nu̱ nꞌa nje̱ye̱, ga mpa̱hu̱ ne ga töhu̱ ya bojö. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ hingi pöhmöhu̱ tema da tho xudi. Ngetho ter me̱ꞌö ri tehu̱. Ha hingi ñhe̱hwihu̱ ar ꞌbo̱ngui, nꞌa tsi tu̱i da nheki ne da mꞌe̱tho manꞌagi. 


text:
<pb/>Nöꞌö xiñho gi ꞌñeñhu̱: Nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ne ar tsi Dada ne da hmiju̱ ar te, ga o̱thu̱ nuna ne nuyu̱. 


text:
ꞌYo̱hu̱pya, nuꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nze̱ye̱ ri ñhohu̱, nzoñhu̱ ne xa gi mahu̱, ngetho xa ma gi thohu̱ ar hyoya ne ar thuhu. 


text:
<pb/>Nuya ri kꞌaxtꞌi ne ri tꞌaxbojöhu̱ xi zida ar ha̱i, gehyu̱ ma da da̱majöni gi njahu̱pꞌu̱. Nuya ri ñhohu̱ xka kwathu̱ nuya ngöxapayu̱, po̱ntho xka munsu̱ ya tsibi, ma gi ntsötꞌase̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌa ri ꞌbe̱gohu̱, ka̱xa Jö gi kahu̱ ne hingi juthwu̱. Ne yá mhafi xi ꞌyo̱ ar tsi Hmu togo xa pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Xka ꞌbu̱hu̱wa har ximha̱i ngu xka nehu̱, ne xka ꞌyo̱thu̱ ngu xi ne ri mfenihu̱. Ne xa xka noju̱, po̱ntho ngu nꞌar me̱ti xi tꞌe̱ntꞌi da tho. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti, to̱ꞌmhu̱ ar pa da ꞌñepꞌu̱ ar tsi Hmu. Jangu ar wöhi to̱ꞌmi da da̱ ar ꞌbe̱tꞌo ꞌye, wa nuna ta̱ mꞌe̱fa, ne da ndu̱i da mpotꞌi, ne ja da nxofo. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, yo xa gi nga̱xtehu̱ te gatho gi ho̱xu̱ ri kuhu̱. Nuꞌmu̱ hinꞌö, ma da tꞌe̱kꞌahu̱ ri mfe̱ihu̱, ngetho nöꞌö togo ma da hñöxa majöni, ꞌba̱ ar ꞌñu da ehe. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, pe̱ꞌsu̱ ngu nꞌar ntꞌuti gi te̱mfu̱ yá tsꞌe̱ti yá mꞌe̱hni ar tsi Hmu bi mömpꞌu̱ ár mhö. Te̱ñhu̱ hanja bi thoꞌu̱ ya dumu̱i. 


text:
<pb/>Nuju̱ di nuhu̱ nza̱tho nuꞌu̱ tho ya thogi. Xka ꞌyo̱hu̱ tengu mi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱ti ar Hob, ne xka pöhu̱ tema ngötsꞌi bi umba ar tsi Hmu, ngetho xa döta ár nhwëki ne ár hogamu̱i. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ nöꞌö xa di te̱tꞌahu̱ tsi kuhu̱, hinte gi ꞌñethu̱ made, ngu ar mhetsꞌi wa ar ximha̱i. Nöꞌö gi eñhu̱ hö, di njapꞌu̱, ha nöꞌö gi eñhu̱ hinꞌö, hinꞌö. Yo ma da thusꞌa ri mfe̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi hñeñhu̱, zoñhu̱ ya ndö har nijö da ꞌya̱pa Jö gi thixu̱, ne da gosꞌahu̱ ar nziki da e po̱ta ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da tꞌa̱pa Jö ne di ñꞌemu̱i, go gehnu̱ japi da dixa ar da̱thi, ne ar tsi Hmu da gu̱tsꞌi. Ha nuꞌmu̱ xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki, da mpumbabi. 


text:
<pb/>Nda̱hu̱ ri tsꞌokihu̱ nꞌa ngu nꞌa, mhathwu̱ Jö nꞌa ngu nꞌa, ne da tsa̱ gi thixu̱. Nu ár hoga ntꞌa̱di nꞌar hogajöꞌi, xa te gatho tsa̱ da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ar Elia mar ñꞌo̱ho̱ mi tho ya tsꞌomfeni nguju̱ nꞌehe. Ne bi zitꞌa ár mu̱i bi ꞌya̱pa Jö hinge nda ꞌwöi, ne himbi ꞌwö xo̱ge ar ximha̱i hñu nje̱ye̱ ne ꞌrato nzönö. 


text:
<br/>pöhu̱ nöꞌö togo da japa nꞌar tsꞌokte da zopꞌu̱ ár tsꞌoꞌñu, ma da japi da kꞌontꞌa ár pa ndi ma har ꞌbe̱xui, ne xi mpunga nze̱ye̱ ya tsꞌoki.<pb/>


text:
Har ndu̱i núꞌmu̱ hinte mi jawa har ximha̱i, hinte mi janu̱ mhetsꞌi, Nöꞌö Togo mar Mhö mi ꞌbu̱ꞌö, mi ꞌbu̱hwi Jö, ne go gese̱ Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ba ꞌbe̱hni ngu nꞌar nda̱majöni. Nunu̱ bi da̱majöni togo ar ñotꞌi, ne njapꞌu̱ nda ñꞌemu̱i gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gese̱ bi hyoka ar ximha̱i, ha núꞌmu̱ mba ekwa har ximha̱i bi mꞌu̱i, nuya jöꞌi himbi bödi togoꞌö. 


text:
<pb/>Nuyu̱ hinto hömpa ár ji, ne hinto di hñöꞌspa ár ndoꞌyo, hinxi mꞌu̱i ngetho xi ne nꞌar ñꞌo̱ho̱, ho̱nse̱ Jö xi japꞌu̱ yá bötsi. 


text:
<pb/>Nöꞌö Togo mar Mhö ba e bi njöꞌi, ne da ꞌbu̱hwihu̱wa. Xa mi ko ár nhwëki, ne himi tsa̱ya̱ mi mönga nöꞌö majöni. Da handwabihe ár nsunda, ngu ár nsunda nöꞌö nꞌase̱ ár Tꞌu̱ ar Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ar Xuwa bi da̱majöni togoꞌö, mi ñö ntsꞌe̱di mi enö: —Gehnu̱ togo ndi xiꞌahu̱ ndi ꞌñepꞌu̱ mꞌe̱fa. Ne nunu̱ xa töka ár nsu, ngetho núꞌmu̱ hinge ndi mꞌu̱katho, ha mi ꞌbu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱pate ba ꞌbe̱hna ar Moise bi utkagihu̱. Ha nupya xpa ꞌbe̱hna ar tsi Hmu Hesukristo, xpa hönju̱ ar nhwëki ne nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Hinto xi hyanda Jö ar Dada. Nöꞌö nꞌase̱ ár Tꞌu̱ bi ꞌbu̱hwi ar Dada, gehnu̱ xi utkagihu̱ ár mꞌu̱iꞌö. Ar Xuwa Xixthe bi da̱majöni (Mt. 3:11‑12; Mr. 1:7‑8; Lk. 3:15‑17) 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar mhö bi da̱majöni ar Xuwa Xixthe, núꞌmu̱ ya xodyo bi me̱hna ya möjö ne yá ma̱xte xki ꞌñe Herusalen, nda tꞌa̱mbabi mi togoꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi ꞌya̱mbabi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Xiꞌmu̱, togoꞌi. Hage gar mꞌe̱hni Elia. Ar Xuwa bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö, hingo geke. Bi mengi bi tꞌa̱mbabi ne bi tꞌembabi: —Hage go geꞌe ár döta mꞌe̱hni Jö ma nda ehe. Bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö. 


text:
<pb/>Bi mengi bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xiꞌmu̱, togoꞌi. Xikagihe tema gi mönse̱ go geꞌaꞌi. Ne ga höꞌsfe ar mhö nuꞌu̱ togo xpa pe̱nkagihe ga kꞌösꞌahe. 


text:
<pb/>Ar Xuwa bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuga go geke nöꞌö bi mönga ar mꞌe̱hni Isaia: Ár mhafi nꞌa togo enga har otꞌatꞌo̱ho̱: Jömfu̱ ár ꞌñu ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Bi mengi bi ꞌya̱mba manꞌagi ar Xuwa ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Xiꞌmu̱, yoꞌö gi xixthe nuꞌmu̱ hingar Kristo, hingar Elia, hingár döta mꞌe̱hni Jö nda ehe. 


text:
<pb/>Ar Xuwa bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuga di xixtheꞌihu̱ har dehe, ha gi ꞌbu̱hwihu̱wa nꞌa hingi pöhu̱ togoꞌö. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ndi enga nda ꞌñepꞌu̱ mꞌe̱fa. Nunu̱ xa töka ár nsu, hindi ꞌñepkagi ga xotꞌwatsꞌu̱ ár nthötꞌi yá thiza. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ ba tho núnu̱ Betabara ꞌrandi ar döthe Hordan, habu̱ mi xixthe ar Xuwa. Ar tsi Ntxönandöni ba pe̱hna Jö 


text:
<pb/>Nu ár hyaxꞌöpꞌu̱, ar Xuwa mi hyanda ar Hesu ndi ꞌñe nda zu̱di, bi ꞌñenö: —Ndi, ba ehnu̱ togo xpa pe̱hna Jö ngu nꞌar tsi Ntxönandöni, da tꞌuni ngu ar mꞌo̱ñho̱, ne da hñökwa yá tsꞌoki ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Go gehnu̱ togo ndi xiꞌahu̱: ꞌBe̱fa nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa töka ár nsu. Núꞌmu̱ hinge ndi mꞌu̱katho, mi ꞌbu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuga hinge ndi pödi togoꞌö. Di xixthega ya jöꞌi har dehe, ne njapꞌu̱ nda bö ya me Israel núꞌmu̱ nda eꞌö. 


text:
<pb/>Ne ar Xuwa bi da̱majöni bi ꞌñenö: —Nuga da handwa ár Hñö Jö ba kö mhetsꞌi ngu nꞌar tsi domtxu, ba e bi zu̱hnu̱. 


text:
<pb/>Nuga hinge ndi pöhmö togoꞌö. Nöꞌö togo ba pe̱nkagi ga xixtheꞌihu̱ har dehe bi ꞌñengagi: Ma gi hyandwa ár Hñö Jö da gö mhetsꞌi, ne da zu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da mꞌu̱hwi. Gehnu̱ ma da xixtheꞌihu̱ ne gi hñömfu̱ ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Mi hyanda ar Hesu mi thohnu̱ bi ꞌñenö: —Ndi ba ehnu̱ togo xpa pe̱hna Jö ngu nꞌar tsi Ntxönandöni, ma da tꞌuni ngu ar mꞌo̱ñho̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ñegi bi hyandi mi te̱nga nuya yohoyu̱, bi ꞌñenö: —Te gi hoñhu̱. Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Rabi (po̱ntho da ꞌñenö Utate), habu̱ gi ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Möhö gi hyanthu̱. Bi maꞌu̱ ne bi bödi habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö. Ne bi mꞌu̱hwinu̱ gatho nor paꞌö, ngetho mi tsu̱ ngu nꞌar goho nde. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ yoho yá ma̱xte ar Xuwa bi ꞌyo̱xa nöꞌö xki mö ne bi de̱nga ar Hesu, nꞌaꞌu̱ már thuhu ar Andre ár jödö ar Simu nöꞌö bi tꞌembabi ar Pedro. 


text:
<pb/>Nu mi maꞌö, mꞌe̱tꞌo bi nthe̱wi ar Simu ár jödö, ne bi ꞌñembabi: —Xta nthe̱he ar Mesia (ne da ꞌñenö ar Kristo). 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ziꞌspa ar Hesu. Ha núꞌmu̱ mi zo̱ni, ar Hesu bi kꞌötꞌi ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌge gar Simu ár tꞌu̱ꞌi ar Honas. Nupya di husꞌaꞌi gar Sefa (ne da ꞌñenö ar Pedro). Ar Hesu bi zohna ar Lipe ne ar Natanael ngu yá ma̱xte 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö bi benga ar Hesu nda ma har ha̱i Ngalilea, ne nu mi ma, bi nthe̱wi ar Lipe ne bi ꞌñembabi: —Ba e gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Ar Lipe bi nthe̱wi ar Natanael ne bi ꞌñembabi: —Xta nthe̱he nöꞌö togo xi no̱nga ar Moise hár tꞌofo, ne ngu bi ꞌyotꞌa nu maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. Gehnu̱ ar Hesu ár tꞌu̱ ar Huse me Nasare. 


text:
<pb/>Ar Natanael bi ꞌñenö: —Hage da tsa̱ di ꞌñe nꞌar ñhonu̱ har hnini Nasare. Nuꞌmú̱ ar Lipe bi ꞌñembabi: —Ba e gi hyandase̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyanda ar Natanael ndi ꞌñe nda zu̱di, bi ꞌñenö: —Hyanthu̱, xi ꞌñekwa nꞌar me Israel hingar nemhñö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Natanael bi ꞌñemba ar Hesu: —Hanja gi pökagi. Ha nu ar Hesu bi dötwabi: —Núꞌmu̱ hinxki zoꞌatho ar Lipe ngi e ngi kꞌöskagi, da hantꞌaꞌi ngi ꞌba̱ hár wa ar ꞌba̱iꞌiuxi. 


text:
<pb/>Ar Natanael bi dödi ne bi ꞌñenö: —Utate, nuꞌge go ár Tꞌu̱ꞌi Jö, ne go geꞌe ár Ndö ya me Israel. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hage ga ñꞌemu̱i núꞌmu̱ ho̱nse̱ da xiꞌaꞌi da hantꞌaꞌi ngi ꞌba̱ hár wa ar ꞌba̱iꞌiuxi. Nuya pa xi ꞌñepꞌu̱ ma gi hyanda maꞌra ya döta ntꞌudi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌaꞌi, nunar panu̱ ne nuya di ꞌñepꞌu̱, ma gi hyanda mhetsꞌi di xogi, ne gi hyandwa yá e̱nxe̱ Jö di po̱tsꞌe ne di köi da zu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi.<pb/>


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñenö: —Yoꞌö gi xikagiga, tsi ꞌbe̱hñö. Hinxi zo̱ta ar pa da nheki ma tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne mi tihnu̱ ꞌrato ya döta moto mi sitꞌa ar dehe, ngu yá ntꞌumbi ya xodyo ja mi ntꞌaxku̱nu̱. Mi ñꞌe̱nga ngu hñu wa goho xo̱ni ar dehe nꞌa ngu nꞌa ya motoyu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñemba ya ꞌbe̱go: —Ñuꞌsu̱ ar dehe nuya motoyu̱. Ne nuꞌu̱ bi ñutsꞌi xiñho, xa bi ꞌbaxki. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ꞌñembabi nꞌehe: —ꞌYa̱thu̱ ne hñöꞌspabihu̱ ár ndö nunar ngonu̱. Nuꞌu̱ bi hñöꞌspabiꞌö. 


text:
<pb/>Nunár ndö ar ngo mi za̱ ar dehe xki ñꞌixkatꞌafi, himi pöhnu̱ habu̱ xki ꞌñehe. Ho̱nse̱ nuya ꞌbe̱goyu̱ mi pöꞌu̱ xki ꞌya̱tꞌu̱ har dehehmö. Nunar ndö ꞌmu̱ bi ma ba zo nöꞌö togo xki nthöti. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Gatho nuꞌu̱ togo o̱tꞌa nꞌar ngo, mꞌe̱tꞌo unga ar hoga ixkatꞌafi, ne núꞌmu̱ xi nithe nuꞌu̱ xi tsꞌohni, unga nöꞌö hintsꞌu̱ ho. Ha nuꞌge xka kwata nöꞌö xiñho, ne ja xka umpya. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar ꞌbe̱tꞌo dötantꞌudi bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu núnu̱ Nkana har ha̱i Ngalilea. Bi ñꞌu ár nsunda ne nuyá ma̱xte bi ñꞌemu̱ibi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ma Nkapernaum, bi me̱wi ár nönö, yá jödö ne yá ma̱xte. Ka ba ꞌbu̱hnu̱ ꞌra ya tsi pa. Ar Hesu bi paxtꞌa ar dönganijö (Mt. 21:12‑13; Mr. 11:15‑18; Lk. 19:45‑46) 


text:
<pb/>Mi zo̱nu̱ bi hyanda ꞌra mi ꞌbu̱hnu̱ hár thi ar dönganijö mi pa̱ ya boi, ya de̱ti, ya domtxu, ne mi huhnu̱ ya pa̱tbojö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi hyoka nꞌar nkꞌe̱nxi nthöhi, ne bi ꞌye̱nga nuya ma̱, mahye̱giwi yá de̱ti ne yá boi mi ꞌbu̱ har nijö. Bi fontꞌwa yá bojö ya pa̱tbojö ne bi pu̱spa yá mexa. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo bi ꞌñemba ar Hesu: —Tema dötantꞌudi gi utkagihe, njapꞌu̱ ga pöhe togo xi ꞌraꞌa ar tsꞌe̱di gi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hwathu̱ nunar nijönu̱, ne ár hñupa ga pengi ga ju̱xa manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya xodyo bi ꞌñeñꞌu̱: —Yonꞌa̱temaꞌrato nje̱ye̱ bi nju̱xa nunar nijönu̱. Hage hñupatho gi ju̱xa manꞌagi. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi mengi bi nte manꞌagi ar Hesu, nuyá ma̱xte bi beñꞌu̱ xki mönga njapꞌu̱, ne bi ñꞌemu̱iꞌu̱ gatho nöꞌö xki tꞌotꞌa hár Tꞌofo Jö, ne nöꞌö mi mönga ar Hesu. Ar Hesu pötwatho yá mfeni ya jöꞌi 


text:
<pb/>Nu mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen har da̱ngo mbaxjwa, nze̱ye̱ ya jöꞌi bi ñꞌemu̱i ar Hesu, mi hyanda ya ntꞌudi mi o̱tꞌö. 


text:
<pb/>Ne himi hoñꞌö togo nda xipabi tengu yá mꞌu̱i ya jöꞌi, ngetho nöꞌö mi pötho tema mi benga nꞌa ngu nꞌaꞌu̱.<pb/>


text:
<pb/>Nunu̱ ba e nxui bi kꞌönga ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Utate, di pöhe xpa pe̱ñꞌa Jö ngu ár utate, ngetho hingi tsa̱ to da ꞌyo̱tꞌa nuya ntꞌudi gi o̱tge nuꞌmu̱ hingi ꞌbu̱hwiꞌö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌaꞌi, nöꞌö togo hinda mengi da mꞌu̱ manꞌagi, hinda tsa̱ da hyandwa ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ar Nikodemo bi ꞌñembabi: —Hanja tsa̱ da mengi da mꞌu̱ manꞌagi nꞌar ñꞌo̱ho̱ xi ndönzia. Hage tsa̱ da yu̱tꞌa hár mu̱i ár nönö manꞌagi, ne da mengi da mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Bi dötwa ar Hesu: —Xa majöni di xiꞌaꞌi, nöꞌö togo hinda mꞌu̱ har dehe ne hár Hñö Jö, hinda tsa̱ da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ to gatho xi ꞌyo̱nga nꞌar jöꞌi, ar jöꞌi nꞌehe. Ha nuꞌu̱ xi umba ár te ár Hñö Jö, ar hñö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar ndöhi habu̱ gatho ꞌyo ne gi o̱de bu̱, ha hingi pödi habu̱ xpa ehe, wa habu̱ di ma. Njapꞌu̱ nuꞌu̱ xi mꞌu̱ manꞌagi xi nzinga ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌaꞌi, nöꞌö di pöhe di xiꞌahu̱, ne nöꞌö xta hanthe di da̱he majöni, ha nuꞌahu̱ hingi ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö di xiꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hingi ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö di xiꞌahu̱ di he̱kwa nöꞌö te jawa har ximha̱i, hanja ma gi ñꞌemu̱ihu̱ nuꞌmu̱ ga xiꞌahu̱ nuꞌu̱ te janu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne njangu ar Moise bi tsu̱ta nꞌar kꞌeñö ha nꞌar za, núꞌmu̱ mi ꞌyo ya me Israel ha ya otꞌatꞌo̱ho̱, ma da njapꞌu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, mahyoni da tsꞌu̱ta ha nꞌar za nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱i, hinda mꞌe̱di, ma da me̱sꞌu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Jö xa bi mö ya meximha̱i 


text:
<pb/>Jö xa bi mö ya meximha̱i, jange bi unga nöꞌö nꞌase̱ ár Tꞌu̱, ne njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱i, hinda mꞌe̱di, ma da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho Jö hinxpa pe̱hna ár Tꞌu̱ har ximha̱i da me̱hna har ꞌbe̱xui ya meximha̱i. Xpa pe̱hni da po̱hyu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ñꞌemu̱ibiꞌö, hinda ma da ꞌbe̱hna har ꞌbe̱xui. Ha nöꞌö togo hinda ñꞌemu̱i, xi tꞌe̱kwabi da ꞌbe̱hna har ꞌbe̱xui, ngetho himbi ñꞌemu̱ibi nöꞌö nꞌase̱ ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ma da mꞌe̱hna har ꞌbe̱xui, ngetho ar hyatsꞌi ba ekwa har ximha̱i, ha nuꞌu̱ xa bi mö ar ꞌbe̱xui, ngetho himi o̱tꞌu̱ nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo o̱tꞌa nöꞌö hingi ho, u̱tsa ar hyatsꞌi, ne hingi kwatꞌi, njapꞌu̱ hinda nheki hingi ho nöꞌö o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo o̱tꞌa nöꞌö majöni, kwatꞌa har hyatsꞌi, honi da nheki nöꞌö o̱tꞌe, ngetho o̱tꞌe ju̱mpa ár tsꞌe̱di Jö. Ár ꞌya̱te ar ñꞌo̱ho̱ nthöti 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi me̱wi yá ma̱xte har ha̱i Nhudea, ne ka ba ꞌbu̱hnu̱ ꞌra ya pa, mi xixthe ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ar Xuwa nꞌehe mi xixthe núnu̱ Enon getꞌu̱ ar hnini Salim, ngetho mi janu̱ nze̱ye̱ ar dehe. Jange ya jöꞌi mi panu̱ nda nxixtheꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi ma ba kꞌöꞌsa ar Xuwa, ne bi ꞌñembabi: —Utate, nunar ñꞌo̱ho̱ ga nthe̱wi ꞌrandi ar döthe Hordan, nöꞌö ga da̱majöninu̱, xixthe nꞌehe, ne gatho ya jöꞌi pa bi tsu̱di. 


text:
<pb/>Njangu nꞌar ñꞌo̱ho̱ ma da nthöti, go ma da zixa ar ꞌbe̱hñöꞌö, ha nöꞌö ar ꞌya̱te ñꞌowi, o̱xa nöꞌö te mö ne xa johya. Di njagapꞌu̱ nꞌehe, di johya di o̱ nöꞌö te thogi. 


text:
<pb/>Nöꞌö xpa e mhetsꞌi töpa ár nsu nuya ꞌbu̱kwa har ximha̱i. Ha nuya meximha̱i ár me̱ti ar ximha̱i, ne ho̱nse̱ mönga nöꞌö te jawa. Hö, töte ár nsu nöꞌö togo xpa e mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ñꞌemu̱i ar Tꞌu̱, pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ha nöꞌö hingi ne da ñꞌemu̱i ar Tꞌu̱, hinda ma da me̱ꞌsa nunar tenu̱, ho̱nse̱ ár kwe̱ Jö ma da nthe̱xkwiꞌö.<pb/>


text:
Núꞌmu̱ mi bö ar tsi Hmu xki zo yá gu ya de̱ngaꞌbe̱pate nöꞌö mi pe ya jöꞌi, mi eñꞌu̱: Ar Hesu xa xixthe nze̱ye̱ ya jöꞌi, töta ar Xuwa Xixthe 


text:
<pb/>Jange mi thohnu̱ Nsamaria, ba e ha nꞌar hnini ár thuhu Sikar, getꞌu̱ habu̱ ꞌbu̱ ár ha̱i ar Hakob xki zokwa ar Huse ár tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar po̱the, mi tꞌembabi ár po̱the ar Hakob. Nu mi thohnu̱ ar Hesu, xki za̱bi mi ne ar ꞌñu, bi ma ba huhnu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar po̱the, mi tsu̱ ngu made mpa. 


text:
<pb/>Ba e har po̱the nꞌar ꞌbe̱hñö me Nsamaria nda ꞌya̱tꞌa ar dehe, ne ar Hesu bi ꞌñembabi: —ꞌRaka nꞌa tsi tu̱i ar dehe ga tsi. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñö me Nsamaria bi ꞌñemba ar Hesu: —Hanja gi a̱kar dehe, ngetho gar xodyo, ha nuga dar me Nsamaria. Bi mönga njapꞌu̱ ngetho nuya xodyo himi ne nda ntsixkwi ya me Nsamaria. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ gi pötwahmö ár ntꞌuni Jö, ne nuꞌmu̱ gi pöhmö togo a̱ꞌa ar dehe, go xka ꞌya̱kagi ꞌmu̱, ne nuga xta ꞌraꞌa ar dehe unga ar te. 


text:
<pb/>Ne nunar ꞌbe̱hñö bi ꞌñenö: —Tsi Tata, nunar po̱the xi ñhe, ne hinte gi hö te gi ꞌya̱tꞌi. Habu̱ ma gi hö ar dehe unga ar te ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Hage gi töpke ár nsu ma palehe ar Hakob togo bi zogagihe nunar po̱thenu̱. Ka mi tsithewaꞌö, yá tꞌu̱ ne gatho yá me̱ti. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da zi nunar dehe di unga, hinda ma da mengi da ntuthe. Ngetho nunar dehe ga umbabi, ma da njangu nꞌar po̱the hár mu̱i, unga ar dehe hiñhamꞌu̱ da xa̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar ꞌbe̱hñö bi ꞌñembabi: —Tsi Tata, ꞌraka nöꞌö ar deheꞌö. Njapꞌu̱ hinga pengi ga ntuthe, ne hinga e ga höxa ar dehe. 


text:
<pb/>Ar ꞌbe̱hñö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinte ma döme di ꞌñehe. Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Majöni nöꞌö xka mö, hinte gi ꞌñe ri döme. 


text:
<pb/>Ngetho ku̱tꞌa ya ndo̱ xka ꞌñehe, nöꞌö gi ꞌbu̱hwipya hingo ri döme. Jange majöni nöꞌö xka mö, hinte ma döme gi ꞌñehe. 


text:
<pb/>Numa palehe bi ndönga Jö núnu̱ har tꞌo̱ho̱nu̱. Ha nuꞌahu̱ gar xodyohu̱, gi eñhu̱ mahyoni da ndönga Jö núnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Ma ga xiꞌaꞌi, nönö, ma da zo̱ ar pa núꞌmu̱ gatho nuꞌu̱ togo ne da ndönga Jö ar Dada, hinda ma da ekwa har tꞌo̱ho̱nu̱, ne hinda manu̱ Nherusalen. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ndöñhu̱ nöꞌö hingi pöhu̱, ha nuje hö, di pöhe togo di ndöñhe, ngetho ar mpo̱ho̱ bi e ha ya xodyo. 


text:
<pb/>Xi ꞌñepꞌu̱ ar pa ne xi zo̱pya, núꞌmu̱ togo majöni ndönga Jö ar Dada, da ꞌyo̱tꞌe di po̱nga hár mu̱i ne ngu nöꞌö majöni, ngetho ar Dada honga togo da ndönga njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Jö ar hñö, ne hingi nheki. Jange nuꞌu̱ togo da ndöni, mahyoni di po̱nga hár mu̱i ne ngu nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Bi ꞌñenga ar ꞌbe̱hñö: —Di pödi ma da e ar Mesia nöꞌö tꞌembabi ar Kristo, ne núꞌmu̱ xta eꞌö, ma da ꞌyotkagihe xiñho ar ꞌñu. 


text:
<pb/>Geꞌmu̱ bi zo̱ yá ma̱xte, ne nuꞌu̱ xa bi ꞌyo̱tho bi hyantꞌu̱ ar Hesu mi ñöwi nꞌar ꞌbe̱hñö, mödi hinto bi ñꞌa̱ni tema mi a̱mbabi, wa tema mi mpeꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar ꞌbe̱hñö dama bi zopꞌu̱ ár xo̱ni, bi nixtꞌi bi ma har hnini, ne bi ꞌñemba gatho ya jöꞌi: 


text:
<pb/>—Ba ehu̱ gi hyanthu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xi xikagi gatho nöꞌö xta o̱tꞌe. Ha hinga gehnu̱ ar Kristo ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Numa ñhuniga, ga o̱tꞌwa ngu ne nöꞌö togo xpa pe̱nkagi, ne ga jwata gatho nöꞌö xi ꞌbe̱pkagi. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi eñhu̱, ꞌbe̱ta goho nzönö da zo̱ ar sofo. Ha nuga di xiꞌahu̱: Ndi, hyanthu̱ ya ꞌbotꞌi xi ñötsꞌi da nsofo. 


text:
<pb/>Nuya xathe hönga ar nthöhö ne ju̱xa ya sofo hiñhamꞌu̱ thege, jange nuya xofo njohyawi ya motꞌi. 


text:
<pb/>Nuga di pe̱ñꞌahu̱ gi munsu̱ ya jöꞌi, ngu nꞌar xofo nöꞌö hinxka mpe̱hu̱. Maꞌra togo xi mpotꞌi, ne nuꞌahu̱ go xka johu̱ ar sofo. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya mengu ar hniniꞌö har ha̱i Nsamaria, bi ñꞌemu̱i mi ꞌyo̱ꞌu̱ nöꞌö mi da̱majöni nunar ꞌbe̱hñönu̱, mi enö: Xi xikagi gatho nöꞌö xta o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zo̱nga ya me Nsamaria habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, bi ꞌya̱pa ar möte nda gohnu̱, ne bi gohnu̱ yopa. 


text:
<pb/>Ne mi embabiꞌu̱ ar ꞌbe̱hñö: —Nupya di ñꞌemu̱ihe hinge ho̱nse̱ da o̱he nöꞌö ga xikagihe. Xta o̱se̱he nöꞌö mö, ne di pöhe xiñho go gehnu̱ ar Kristo togo xpa ꞌbe̱hni da po̱ ya meximha̱i. Ar Hesu bi o̱thebi ár tꞌu̱ ár ma̱xte nꞌar ndö 


text:
<pb/>Mi zo̱nga Ngalilea, nuya mengunu̱ bi numañho, ngetho xki hyanda gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa núnu̱ Herusalen har da̱ngo. Nuya paꞌu̱ ka mi ꞌbu̱hnu̱ꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi ma manꞌagi núnu̱ Nkana har ha̱i Ngalilea, habu̱ xki japa ar dehe xki ñꞌixkatꞌafi. Núnu̱ Nkapernaum ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌár ma̱xte ar ndö togo mi hñenga ár bötsi. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱hnu̱ ar Hesu ba tsopꞌu̱ Nhudea, ba e Ngalilea, bi ma ba a̱pabi nda e nda hyandwa ár bötsi, ngetho mi txꞌu̱da ár te. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Di ma, ri tꞌu̱ ꞌbu̱i xiñho. Ne nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ bi ñꞌemu̱i nöꞌö bi nsipabi, bi gu̱ ár ꞌñu bi ma. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñu ndi ma ár ngu, nuyá ꞌbe̱go ba e bi dödi, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Ri tꞌu̱ ꞌbu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌya̱mbabi hamꞌu̱ bi ndu̱i bi mꞌu̱ xiñho. Nuꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Mande, ngu nꞌar nde bi hye̱ ar mpatꞌi. 


text:
<pb/>Nunár dada ar bötsi bi beni geꞌmu̱ xki xipa ar Hesu mi ꞌbu̱ xiñho ár tꞌu̱, ne bi ñꞌemu̱iwi gatho yá mëni. 


text:
<pb/>Go gehnu̱ ár ñoho ar döta ntꞌudi bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu núnu̱ Ngalilea núꞌmu̱ mba penga Nhudea.<pb/>


text:
<pb/>Núnu̱ Herusalen ka ꞌbu̱hnu̱ nꞌar po̱the tꞌembabi Betesda har hñö ebreo, ne pe̱ꞌsa ku̱tꞌa ya mꞌetꞌe, ꞌbu̱ getꞌu̱ ar goxthi tꞌembabi ar Goxthide̱ti. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbonu̱ nze̱ye̱ ya da̱thi, ya goda̱, ya dowa ne nuꞌu̱ xki nza yá ndoꞌyo, gathoyu̱ mi to̱ꞌmi nda mfe̱ꞌsa ar dehe. 


text:
<pb/>Ngetho mi jar pa mi kö nꞌár e̱nxe̱ Jö mi wöntꞌa ar dehe, ne nöꞌö togo nda ntöte nda yu̱tꞌa mꞌe̱tꞌo har dehe, nöꞌö nda dixa tsa̱ntꞌö ar hñeni mi thogi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi hyandi mi ꞌbe̱nu̱, mi bödi mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya je̱ye̱ mi njapꞌu̱, bi ꞌñembabi: —Ha gi ne da dixꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ar da̱thi bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Tsi Tata, hinto di ꞌñe togo da ma̱xkagi ga ku̱tꞌa har dehe núꞌmu̱ xta mfe̱tsꞌi, ngetho núꞌmu̱ di pahmö ga ku̱tꞌi, manꞌa tökagi da yu̱tꞌa mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Jange nuya ndöxodyo bi ꞌñembabi nunar ñꞌo̱ho̱ xki tꞌo̱the: —Ar pa ntsa̱ya̱pya, hingi ho gi hñöxa ri fidi. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱ xki ditsꞌi bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo bi o̱thegi, gese̱ꞌö bi ꞌñengagi: Ju̱xa ri fidi gi ꞌyo. 


text:
<pb/>Ha nunar ñꞌo̱ho̱ xki ditsꞌi, himbi bödi togo xki o̱the, ngetho mi ꞌbu̱hnu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi, ha nunar Hesu xki ma. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi nthe̱wi har nijö nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ mi hñemhö, ne bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de, nuꞌge bi dixꞌaꞌi. Yo ma gi pengi gi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki, yo ma da ꞌñepꞌaꞌi nꞌar thogi di töte ár döta. 


text:
<pb/>Jange nuya ndöxodyo xa mi u̱tsa ar Hesu, ne xa mi nemhöꞌu̱ nda hyo, ngetho mi o̱tꞌa ya döta ntꞌudi har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Mi ꞌyo̱xa nuya mhöyu̱, nuya ndöxodyo xa bi hñuxa yá kwe̱. Ne mi ne nda hyoꞌu̱, ngetho himi o̱tꞌa nöꞌö mönga har tꞌofo habu̱ no̱nga ar pa ntsa̱ya̱, ne mi embase̱ Jö go már Dada, njapꞌu̱ mi ñhuxkwi. Ar tsꞌe̱di pe̱ꞌsa ár Tꞌu̱ Jö 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, hinte tsa̱ te da ꞌyo̱tꞌase̱ ár Tꞌu̱ Jö. Te̱nda nöꞌö o̱tꞌa ár Dada, ngetho gatho nöꞌö o̱tꞌa ar Dada, o̱tꞌa ar Tꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jö ar Dada xa mö ár Tꞌu̱ jange uta gatho nöꞌö te o̱tꞌö. Ne ma da uta maꞌra xa di thota ár döta, ne xki hyanthu̱ xa gi ꞌyo̱hu̱. 


text:
<pb/>Jö ar Dada hinto höꞌspa majöni, ngetho gatho bi ꞌye̱ntꞌwa hár ꞌye̱ ár Tꞌu̱, go da hñöxa majöniꞌö. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ gatho ya jöꞌi da ꞌñeꞌspa ár nsu ar Tꞌu̱, ngu tꞌeꞌspa ár nsu Jö ar Dada. Nöꞌö togo hingi eꞌspa ár nsu ar Tꞌu̱, hingi eꞌspa ár nsu ar Dada togo xpa pe̱hni. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo jamasu nöꞌö di mö, ne ñꞌemu̱i Jö togo xpa pe̱nkagi, pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ne hinda ꞌbe̱hna har ꞌbe̱xui, ngetho ꞌbu̱tho xki du, ne bi mengi bi me̱ꞌsa nꞌar ꞌraꞌyo te. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, xi ꞌñepꞌu̱ ar pa, ne xi zo̱pya, núꞌmu̱ nuꞌu̱ xi du ma da ꞌyo̱ ár mhö ár Tꞌu̱ Jö, ne nuꞌu̱ togo da ꞌñetꞌa ár mu̱i, ma da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho jangu Jö ar Dada höse̱ ar te, njapꞌu̱ xi umba ar tsꞌe̱di ár Tꞌu̱ da hñöse̱ ar te nꞌehe. 


text:
<pb/>Yo gi ꞌyo̱hu̱ nuꞌmu̱ di xiꞌahu̱ njapꞌu̱, ngetho ma da zo̱ ar pa, nuꞌu̱ to gatho xi tꞌa̱gi ma da ꞌyo̱ꞌspa ár mhö ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho, ma da nangi da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ha nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi ho, ma da nangi da ꞌbe̱hna har ꞌbe̱xui. Nuꞌu̱ da̱majöni togo ar Hesu 


text:
<pb/>Nuga hingi tsa̱ te ga o̱tꞌase̱. Ngu di o̱de xika ma Dada, njapꞌu̱ di o̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwi. Ne ma tsꞌu̱tꞌwi xiñho, ngetho hindi o̱tꞌa ngu di nega, di o̱tꞌe ngu ne ma Dada togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ar Xuwa mi ñhe̱hwi nꞌar ñotꞌi. Nöꞌö mi xiꞌahu̱ mi yotꞌa ri mfenihu̱, ne ga njohyahu̱ ꞌra ya tsi pa ngi o̱xu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya ꞌbe̱fi di pe̱fi töpa ár tsꞌe̱di ar Xuwa da da̱majöni togogi. Ngetho di pe̱ ar ꞌbe̱fi ba pe̱nkagi Jö ga jwati, ne nuya ꞌbe̱fiyu̱ da̱majöni geꞌö xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ma Dada togo ba pe̱nkagi go da̱majöni nꞌehe togogi, mödi hinxka ꞌyo̱hu̱ xi ñö, ne hinxka hyanthu̱ tenguꞌö. 


text:
<pb/>Hñethwu̱ ár Tꞌofo Jö, ngetho gi ka̱xmbenihu̱ ka gi tiñhu̱nu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Hinxi zoda ri mfenihu̱ ka no̱ngaginu̱. 


text:
<pb/>Nuga xta e di po̱ta Jö ar Dada, ne hingi numañhogihu̱. Nuꞌmu̱ da ehmö nꞌar jöꞌi di e di no̱nse̱ ár thuhuse̱, nuꞌmú̱ hö, gi numansuhu̱. 


text:
<pb/>Hingi tsa̱ gi ñꞌemu̱ihu̱, ngetho mꞌe̱tꞌo gi hoñhu̱ da tꞌesꞌahu̱ ri nsuhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne hingi hoñhu̱ da ꞌñesꞌahu̱ ri nsuhu̱ nöꞌö nꞌase̱ Jö. 


text:
<pb/>Yo gi beñhu̱ ma ga da̱tꞌaꞌihu̱ hár nthandi Jö ma Dada. Nöꞌö togo ma da da̱ꞌahu̱, gese̱ ar Moise togo gi ka̱xmbenihu̱ ma da ñöñꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ gi ñꞌemu̱ihmöhu̱ ar Moise, gi ñꞌemu̱igihu̱ ꞌmu̱, ngetho ar Moise bi ꞌyotꞌa ar tꞌofo no̱ngagi. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyanda ra nze̱ye̱ ya jöꞌi xki ꞌñe nda zu̱di, bi ꞌñemba ar Lipe: —Habu̱ ga ta̱ñhu̱ ya thuhme ga ꞌwiñhu̱ gatho nuya jöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Ar Lipe bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nunar nthöhö hönga yonthebe ya jöꞌi nꞌa pa, hinda wadi ga ta̱ñhu̱ ar thuhme ga hemfu̱ nꞌa tsi xe̱ni nꞌa ngu nꞌayu̱. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi döta nꞌár ma̱xte ár thuhu ar Andre, ár jödö ar Simu nöꞌö mi tꞌembabi ar Pedro, ne bi ꞌñenö: 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xifu̱ ya jöꞌi da hñudi. Xa mi janu̱ ya do̱ni ne ka bi hñuhnu̱, mi tsu̱ ngu ngu̱dminthebe ya ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi hñönga nuꞌu̱ ya tsi thuhme, bi umba njamödi Jö, ne bi hyemba yá ma̱xte. Nuyu̱ bi umba nuꞌu̱ mi hudi, ne bi japꞌu̱ ya hwö nꞌehe, mi tꞌumba gatho nöꞌö mi neꞌu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi niñö gatho ya jöꞌi, ar Hesu bi ꞌbe̱pa yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Johu̱ nuya xe̱ni bi bongi ne hinte da mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nuya ñꞌo̱ho̱ꞌu̱ mi hyanda nuna döta ntꞌudinu̱ bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu, bi ꞌñeñꞌu̱: —Xa majöni go gehnu̱ ár mꞌe̱hni Jö ma nda e har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötho mi ne nda zixꞌu̱ nda ꞌñexa ngu yá ndö. Jange nöꞌö bi mengi bi ma ba ꞌbu̱se̱ har tꞌo̱ho̱. Ar Hesu mi ꞌyo har dehe (Mt. 14:22‑27; Mr. 6:45‑52) 


text:
<pb/>Ne bi yu̱tꞌu̱ ha nꞌar motsa ndi maꞌu̱ Nkapernaum. Núꞌmu̱ mi ꞌyoꞌu̱ har dehe, xki mꞌe̱xui, har Hesu hinxki zo̱ta habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xki ꞌye̱tꞌu̱ ar motsa ngu yonꞌa̱tenthebe ya wëni ár yapꞌu̱, bi hyantꞌu̱ ar Hesu mi papꞌu̱ mi ꞌyo har dehe, ndi watꞌa har motsa, ne xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyu̱ xa bi njohya bi po̱ꞌsa ar Hesu har motsa, ne dama bi zo̱ñꞌu̱ hár ñöni ar dehe. Ya jöꞌi bi hyonga ar Hesu 


text:
<pb/>Nu ár hyaxꞌöpꞌu̱, nuya jöꞌi xki go ꞌrandi ar dehe, xki hyantꞌu̱ nꞌadar motsa mi ꞌbu̱hnu̱, ne ka xki manu̱ yá ma̱xte, ha nu ar Hesu hinxki me̱wiꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi zo̱ maꞌra ya motsa xki ꞌñe Tiberia, bi zo̱ñꞌu̱ getꞌu̱ habu̱ ar tsi Hmu xki umba njamödi Jö, ne xki ꞌwinga gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ya jöꞌi himi ꞌbu̱hnu̱ ar Hesu ne yá ma̱xte, bi bo̱xa ha ya motsa, ne bi maꞌu̱ Nkapernaum ma ba honi. Ar Hesu, ar thuhme unga ar te 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, gi hongagihu̱ ngetho da ꞌraꞌahu̱ ga tsihu̱ ar thuhme ne ga niñöhu̱, hinge gi honju̱ ngetho ga hyanthu̱ ya döta ntꞌudi. 


text:
<pb/>Yo gi umba ri mu̱ihu̱ gi hoñhu̱ ar ñhuni ngutꞌa da thege. Umba ri mu̱ihu̱ gi hyoñhu̱ ar ñhuni unga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, da ꞌraꞌahu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ngetho go xi hñuxa Jö ár Dada da uñꞌö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Gehnu̱ ar ꞌbe̱fi ne Jö gi ꞌyo̱thu̱, gi ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö togo xpa pe̱ñꞌö. 


text:
<pb/>Bi ꞌñeñꞌu̱ ꞌmu̱: —Tema ntꞌudi gi o̱tꞌe ga hanthe ne ga ñꞌemu̱iꞌihe. Tema döta ꞌbe̱fi gi pe̱fi. 


text:
<pb/>Numa palehu̱ bi zi ar thuhme mi ta̱ mahetsꞌi núnu̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱, ngu enga har tꞌofo: Bi umba ar thuhme ndi ꞌñe mhetsꞌi nda ziꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, ar Moise himbi ꞌraꞌahu̱ ar thuhme ndi ꞌñe mhetsꞌi. Ha numa Dada hö, ꞌraꞌahu̱ ar thuhme majöni di ꞌñe mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuga go dar thuhme ungar te. Gatho nuꞌu̱ togo da e da hyongagi, hiñhamꞌu̱ ma da ntunthu, ha nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱igi, hiñhamꞌu̱ ma da ntuthe. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo xi ꞌraka Jö ma Dada, ma da e da hyongagi. Ha gatho nuꞌu̱ togo da e da zu̱kagi, hinga kotsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nuga xta kö mhetsꞌi, hinxta ehe ga o̱tꞌa nöꞌö di nese̱ga, xta e ga o̱tꞌa gatho nöꞌö ne togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ne ma Dada togo xpa pe̱nkagi, gatho nuꞌu̱ togo xi ꞌye̱ntkꞌa ha ma ꞌye̱ hinga ꞌbe̱di, ne nuya ngöxapa, ma ga koꞌspa yá te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xpa pe̱nkagi, neꞌö gatho nuꞌu̱ togo da hñuxka yá da̱ ár Tꞌu̱gi Jö, ne da ñꞌemu̱igi, pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ne nuga ga koꞌspa yá te ha ya ngöxapa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya xodyo mi njontꞌane nꞌa ngu nꞌa, ngetho xki ꞌñeñꞌö: Nuga go dar thuhme xta kö mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne mi eñꞌu̱: —Ha hinga gehnu̱ ar Hesu ár tꞌu̱ ar Huse, di pöthwu̱ togo yá dada. Hanja emꞌu̱ xpa kö mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho hinto tsa̱ da e da hyongagi nuꞌmu̱ hinda zopa ár mfeni Jö ma Dada togo xpa pe̱nkagi. Ne nuga ga koꞌspa ár te ha ya ngöxapa, ne da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Njawa xi ꞌyotꞌa yá mꞌe̱hni Jö har tꞌofo: Jö ma da uta gatho ya jöꞌi. Jange gatho nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱xa nöꞌö mönga ma Dada, ne xi zo hár mfeni, da e da hyongagi. 


text:
<pb/>Hingi ꞌbu̱ nꞌa togo xi hyanda Jö ar Dada, ho̱nse̱ nöꞌö togo xpa pe̱hni. Nöꞌö hö, go xi hyanda ar Dada. 


text:
<pb/>Nunar thuhme di xiꞌahu̱, hingi njapꞌu̱. Nunu̱ di ꞌñe mhetsꞌi, ne gatho nuꞌu̱ togo da zi, hinda ma da du. 


text:
<pb/>Nuga go dar thuhme ungar te xpa e mhetsꞌi. Nöꞌö togo da zi nuna thuhmenu̱, ma da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Nunar thuhme di xiꞌahu̱, gehnu̱ ma ndoꞌyose̱ ga da̱, ne njapꞌu̱ ya meximha̱i da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya xodyo mi ntsa̱hñöki nꞌa ngu nꞌa mi eñꞌu̱: —Hanja da tsa̱ da ꞌrakagihu̱ ga tsafu̱ ár ndoꞌyose̱nu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ hingi tsafu̱ ár ndoꞌyo ne hingi tsifu̱ ár ji Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, hinda nja ri tehu̱ hiñhamꞌu̱ thege. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo tsaka ma ndoꞌyo ne tsika ma ji, pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ne ga koꞌspa ár te hár ngötsꞌi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ngetho ma ndoꞌyo gehnu̱ ar ñhuni majöni, ne ma ji ar tsꞌithe majöni. Gehyu̱ unga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Njangu Jö ar Dada togo ba pe̱nkagi hö ar te, nuga di te ngetho di ꞌbu̱ꞌbegaꞌö. Ha nuꞌu̱ togo da zaka ma ndoꞌyo, da nte nꞌehe ngetho di ꞌbu̱ꞌbegaꞌu̱. 


text:
<pb/>Go gehnu̱ ar thuhme di xiꞌahu̱ ba kö mhetsꞌi. Nöꞌö togo da zi, ma da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, hinge njangu ri palehu̱ bi zi ar thuhme mi ta̱ mhetsꞌi, ne bi duꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya mhöyu̱ bi mönga ar Hesu núꞌmu̱ mi uta ya jöꞌi ha yá nijöꞌu̱ núnu̱ Nkapernaum. Ya mhö ungar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ nuꞌu̱ togo mi te̱ni, mi ꞌyo̱xa njapꞌu̱ mi eñꞌu̱: —Xi ñhembi nöꞌö teme mö. Togo tsa̱ da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötho tema mi njontꞌane, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage tso̱tꞌa ri mu̱ihu̱ nöꞌö di xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Tema gi beñhu̱ nuꞌmu̱ gi hyanthu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, da mengi da bo̱xa mhetsꞌi habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ar hñö go unga ar te, ha nöꞌö bi e har ndoꞌyo hinte fa̱tsꞌi. Nuya mhö xta xiꞌahu̱ no̱nga ar hñö ne unga ar te. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱, ꞌra hingi ñꞌemu̱ihu̱. Ngetho ar Hesu hár ndu̱i mi pötho togo himi ñꞌemu̱ibi, ne togo ma nda da̱. 


text:
<pb/>Ar Simu Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Tsi Hmu, togo manꞌa ga te̱ñhe. Ho̱nse̱ꞌi gi mönga ya mhö ungar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi: —Nuga da hwañꞌahu̱ gi ꞌre̱tꞌamayohohu̱. Mödi njapꞌu̱, nꞌa di hñöxꞌahu̱ ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Nöꞌö mi no̱nga ar Huda Iskariote ár tꞌu̱ ar Simu, ngetho go ma nda da̱ꞌö, ne mi nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa ar Hesu mi ꞌyo har ha̱i Ngalilea, himi ne nda mꞌu̱hnu̱ Nhudea ngetho ya xodyo mi honi nda hyo. 


text:
<pb/>Nuyá jödö bi ꞌñemba ar Hesu: —Po̱ni di ma Nhudea, ne nuꞌu̱ togo te̱ñꞌaꞌi da hyanda nuya döta ntꞌudi gi o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nꞌar jöꞌi ne da ñꞌudi, hingi o̱tꞌa ar ꞌbe̱fi ñꞌöntho. Nuꞌge gi o̱tꞌa nuya döta ntꞌudiyu̱, ñꞌudi habu̱ gatho da hyantꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hingi tsa̱da ga manu̱, ha nuꞌahu̱ tsa̱da hamꞌu̱ gi ne gi möhu̱. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ nuya mi ꞌbu̱hnu̱ mi no̱nga ar Hesu, ꞌra mi enö: Nunu̱ ar hogajöꞌi, ne maꞌra mi enö: Hingar hogajöꞌi, ngetho ka ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo xa mi ꞌyo̱tho ne mi eñꞌu̱: —Hanja pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ar mfödinu̱, hiñhabu̱ xi ma xpa tꞌuti. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabiꞌu̱ ne bi ꞌñenö: —Nöꞌö te di udi hingo di mönse̱ga, go ár me̱ti togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo bense̱ nöꞌö mö, ho̱nse̱ ne da tꞌeꞌspa ár nsu. Ha nöꞌö togo ne da tꞌeꞌspa ár nsu togo xpa pe̱hni, geꞌö mönga majöni ne hingar kate. 


text:
<pb/>Ar Moise bi ꞌraꞌahu̱ ar tꞌofo. Hinto xka ꞌyo̱thu̱ ngu mönga har tꞌofonu̱. Yoꞌö gi ne gi hyogagihu ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Moise bi ꞌraꞌahu̱ ar nse̱gi gi huxu̱ ha ri ndoꞌyohu̱, mödi hingo mar me̱tiꞌö, már me̱ti ya pale. Ha nuꞌahu̱ gi huxu̱ ar nse̱gi mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi huꞌsfu̱ ar nse̱gi ri bötsihu̱, mödi ar pa ntsa̱ya̱, hingi nehu̱ gi tsꞌokwabihu̱ ár tꞌofo ar Moise. Xiꞌmu̱ hanja gi mbo̱ ri kwe̱hu̱ ngetho da o̱thebi gatho ár ndoꞌyo nꞌar ñꞌo̱ho̱ har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Beñhu̱ xiñho hanja gi nthentehu̱, wa njapꞌu̱ wa hinꞌö. Yo ma gi nthentehu̱ ho̱nse̱ gi hanthu̱ nöꞌö oxa mañö. Nuya jöꞌi mi enö: Ha go gehnu̱ ar Kristo 


text:
<pb/>Hyanthu̱ ꞌba̱hnu̱ madeda ya jöꞌi uti, ne hinte nsipabi. Hage xi ñꞌemu̱i ma ndöhu̱ go gehnu̱ ar Kristo ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Hesu, mi ꞌba̱hnu̱ mi uta ya jöꞌi har dönganijö, bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Gi pökagihu̱ ne gi pöhu̱ habu̱ dar mengu. Ha hinxta ese̱ga, xpa pe̱nkagi nöꞌö togo majöni, ne nuꞌahu̱ hingi pöhu̱ togoꞌö. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo mi ꞌyo̱xa njapꞌu̱, xa mi ne nda gu̱hmöꞌu̱. Ne hinte bi japabi, ngetho hinxki zo̱ta ár pa. 


text:
<pb/>Ha nze̱ye̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱ bi ñꞌemu̱ibi, ne mi eñꞌu̱: —Xi nu xta e ar Kristo, hage ma da döhö da ꞌyo̱tꞌa ya ntꞌudi ngu nuya xi ꞌyo̱tnu̱ ꞌmu̱. Ya de̱ngaꞌbe̱pate bi me̱hna togo nda gu̱hmö ar Hesu 


text:
<pb/>Nuya de̱ngaꞌbe̱pate mi bödi mi no̱nga ar Hesu ya jöꞌi, nuyu̱ ne ya ndömöjö bi me̱ñꞌu̱ ya nsunijö ma nda gu̱hmö. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi ꞌñenö: —Ho̱nse̱ maꞌra ya tsi pa ga ꞌbu̱hwihu̱, ne ga penga habu̱ bi ꞌbu̱ togo ba pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, nuya ndöxodyo mi ꞌbu̱hnu̱ mi enga nꞌa ngu nꞌaꞌu̱: —Habu̱ di manu̱ ꞌmu̱, enö hinda tsa̱ ga tiñhu̱. Hage ma da zu̱ nuꞌu̱ xi mfontꞌa ha yá ha̱i nuꞌu̱ hingya xodyo, ne da utꞌu̱. 


text:
<pb/>Tema di bo̱nga nöꞌö bi ꞌñenö: Ma gi hyongagihu̱ ne hingi tingagihu̱, ne nu habu̱ gar maga, hinda tsa̱ gi möhu̱. Ngu nꞌar döthe ar dehe unga ar te 


text:
<pb/>Nöꞌö ar pa mar nsu ár ngötsꞌi ar da̱ngo, ar Hesu bi mꞌa̱i ne bi ñö ntsꞌe̱di bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ ja togo tsu̱ ar duthe, da e da hyongagi da ntsithe. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ñꞌemu̱igi, ma da bo̱nga hár mu̱i ngu ya döthe ar dehe unga ar te, ngu mönga har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi no̱nga ár Hñö Jö, nöꞌö ma nda hñönga nuꞌu̱ togo nda ñꞌemu̱ibiꞌö. Ha nunár Hñö Jö hinxki etho, ngetho ar Hesu hinxki mengda hár nsunda mhetsꞌi. Ya jöꞌi bi ñhege 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xki mꞌe̱hni nda gu̱hmö ar Hesu, bi mengi ma ba kꞌöꞌsa ya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate. Ne nuya ndöyu̱ bi ꞌñeñꞌu̱: —Yoꞌö hinga tsihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xki ꞌbe̱hni bi dödi: —Hinda tsihe, ngetho da o̱he nöꞌö bi mö, ngu hinto manꞌa xi mönga njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Nikodemo, nöꞌö togo xki ma nxui ma ba kꞌönga ar Hesu, mar de̱ngaꞌbe̱pate nꞌehe, bi ꞌñemba nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱: 


text:
<pb/>—Gi pöhu̱ numa tꞌofohu̱, hingi ho̱xa ár tsꞌoki nꞌar jöꞌi nuꞌmu̱ hinxi ꞌyo̱tsꞌe mꞌe̱tꞌo, ne xi bödi teme xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö ne yá mi de̱ngaꞌbe̱patewi bi ꞌñembabi: —Hage gar me Ngalilea nꞌehe. Hñetꞌa xiñho ar Tꞌofo, ne gi pödi hinxpa ehnu̱ Ngalilea nꞌár mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Nu ár hyaxꞌö nꞌitho, ba penga manꞌagi har dönganijö, ne bi watꞌa ra nze̱ye̱ ya jöꞌi, bi hñuhnu̱ bi uti. 


text:
<pb/>Nꞌa mba epꞌu̱tho ya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate, mi tsimpa nꞌar ꞌbe̱hñö xki tsꞌu̱di mi ꞌbe̱ngwi nꞌar ñꞌo̱ho̱ himár döme. Bi mꞌa̱ꞌma madetho, 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi mönga njapꞌu̱ mi honi nda hya̱thmö, mi ne nda dimbabi teme nda hyo̱tsꞌe. Ha nunar Hesu bi ñꞌani, bi ja ár ꞌye̱ mi otꞌa har ha̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ himi tsa̱ya̱ mi a̱mbabi. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi mꞌa̱i ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo hinte ma tsꞌoki tu, dá du̱ꞌmi da unga ar nkꞌahni. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱, ba e ha yá mfenise̱ nuyá tsꞌoki xki ꞌyo̱tꞌu̱, ne ꞌramanꞌa bi bo̱ni bi maꞌu̱, mꞌe̱tꞌo bi bo̱nga nuꞌu̱ ya dönzia, mꞌe̱fa nu maꞌra mi bötsitho. Ho̱nse̱ bi gohnu̱ ar ꞌbe̱hñö mi ꞌba̱ made, ne ar Hesu. 


text:
<pb/>Mi mengi bi mꞌa̱ ar Hesu, hinto bi hyandi, ho̱nse̱ ar ꞌbe̱hñö mi ꞌba̱hnu̱, ne bi ꞌñembabi: —Habu̱ima nuꞌu̱ togo mi ho̱xꞌaꞌi. Hage hinto bi ne bi kꞌañꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Bi ꞌñeñꞌö: —Hinjoꞌo, tsi Tata. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuga nꞌe, hinte di ho̱xꞌaꞌi. Di ma, ne yo ma gi pengi gi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki. Ar Hesu gehnu̱ ár ñotꞌi ya meximha̱i 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mengi bi zo ya jöꞌi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuga go dar ñotꞌiga di yotꞌwa ya meximha̱i. Nöꞌö togo da de̱ngagi, hinda ma da ñꞌo har ꞌbe̱xui, ngetho da yotꞌwabi ar ñotꞌi unga ar te. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Mödi di mönse̱ togogi, majöni nuna di mö, ngetho nuga di pödi habu̱ xta ehe ne habu̱ gar ma. Nuꞌahu̱ hingi pöhu̱ habu̱ xta ehe wa habu̱ gar ma. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ togo di höꞌspa majöni, nöꞌö di mö majöni ꞌmu̱, ngetho hindi höxase̱, di höxꞌbe ma Dada togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Bi ꞌya̱mbabiꞌu̱: —Habu̱ bi ꞌbu̱ ri Dada. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hingi pökagihu̱, ne hingi pöhu̱ ma Dada. Nuꞌmu̱ gi pökagihu̱hmö, gi pöhmöhu̱ togo ma Dada nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mönga njapꞌu̱ núꞌmu̱ mi uta ya jöꞌi núnu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar mꞌe̱sbojö har dönganijö. Ne hinto bi tsa̱ bi gu̱, ngetho hinxki zo̱ta ar pa nda jwata ár ꞌbe̱fi. Habu̱ gar maga, nuꞌahu̱ hinda tsa̱ gi möhu̱ 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mengi bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ma ga maga, ne nuꞌahu̱ gi hyongagihu̱hmö. Ha ma gi tuwi ri tsꞌokihu̱, ne hinda tsa̱ gi möhu̱ habu̱ gar maga. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo mi ense̱ꞌu̱: —Hage ma da ñhose̱ ꞌmu̱. Hanja enö: Habu̱ gar maga, hinda tsa̱ gi möhu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ ja gar menguhu̱wa, ha nuga xta e mañö mhetsꞌi. Nuꞌahu̱ ár me̱tiꞌihu̱ ar ximha̱i, ha nuga hingo ár me̱tigi. 


text:
<pb/>Jange da xiꞌahu̱ ma gi tuwi ri tsꞌokihu̱, ngetho nuꞌmu̱ hingi ñꞌemu̱ihu̱ go geke, ma gi tuhu̱ gi tuxta ri tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuꞌu̱ bi ꞌñembabiꞌö: —Xiꞌge togoꞌi ꞌmu̱. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Getꞌö ngu da xiꞌahu̱ har ndu̱i. 


text:
<pb/>Nuga mödi di pe̱ꞌsa maꞌra teme ga xiꞌahu̱, ne ga hösꞌa majöni ri mꞌu̱ihu̱, ho̱nse̱ di xiꞌahu̱ nöꞌö xi xikagi togo xpa pe̱nkagi. Gehnu̱ di mönga har ximha̱i, ne majöni nöꞌö möñꞌö. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núꞌmu̱ xki tsu̱thu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi gi hyohu̱, ma gi pöhu̱ ꞌmu̱ togo xa majöni go geke. Ne gi pöhu̱ nꞌehe hinte di o̱tꞌase̱. Nöꞌö ba utka ma Dada, gehnu̱ di xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Numa Dada togo ba pe̱nkagi hinxi hye̱gase̱, hyaxꞌmu̱ di ꞌbu̱ꞌbe, ngetho nuga di o̱tꞌa nöꞌö numañhoꞌö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nze̱ye̱ ya jöꞌi bi ñꞌemu̱i. Nöꞌö majöni xi xogagihu̱ xki gogagihu̱ ar tsꞌoki 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñemba nuꞌu̱ ya xodyo xki ñꞌemu̱i: —Nuꞌmu̱ gi ꞌñetꞌa xiñho ri mu̱ihu̱ ma mhö, xa majöni ma ñꞌowiꞌihu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nuje yá ꞌbe̱togihe ar Abra. Hiñhamꞌu̱ xi jokagihe ngu togo yá me̱tigihe. Hanja gi enö da sogagihe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo o̱tꞌa ar tsꞌoki, nunu̱ xi gotꞌatho ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, nuꞌmu̱ ár Tꞌu̱ Jö da gu̱kꞌahu̱ har tsꞌoki, majöni xka po̱ñhu̱, ne hinte koꞌahu̱. 


text:
<pb/>Di pödi yá ꞌbe̱toꞌihu̱ ar Abra. Mödi njapꞌu̱ gi ne gi hyogagihu̱, ngetho gi tsa̱mañꞌu̱hu̱ nöꞌö di xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Ma palehe ar Abra. Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ yá ꞌbe̱toꞌihu̱ ar Abra, gi te̱mbahmöhu̱ ár ꞌbe̱fiꞌö ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ mödi xta xiꞌahu̱ nöꞌö majöni xi xika Jö, gi ne gi hyogagihu̱. Ar Abra himbi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi o̱thu̱ ngu o̱tꞌa ri dadahu̱. Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ bi ꞌñemba ar Hesu: —Nuje hinge togatho di emfe ma dadahe. Ho̱nse̱ nꞌa ma Dada di ꞌñehe, gehnu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ ri Dadahu̱hmö Jö, gi mökagihu̱, ngetho xta e habu̱ bi ꞌbu̱ꞌö. Hinda ese̱, go ba pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ar tsꞌondöhi go ri dadahu̱ꞌö, ne gi ne gi ꞌyo̱thwu̱ nöꞌö neꞌö. Hár ndu̱itho mar hyote ne ar hya̱te, hiñhamꞌu̱ mönga nöꞌö majöni. Núꞌmu̱ mönga ya nhemhñö, go bense̱, ngetho ar nemhñö, ne go bi du̱ꞌma ar nhemhñöꞌö. 


text:
<pb/>Hinjoꞌö togo da tsa̱ te gi hyo̱xkagihu̱ nꞌar tsꞌoki. Nuꞌmu̱ di mönga nöꞌö majöni, yoꞌö hingi ñꞌemu̱igihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo yá me̱ti Jö, o̱twa ár mhö. Hingi ne gi ꞌyo̱ꞌspabihu̱, ngetho hingo yá me̱tiꞌihu̱ꞌö. Núꞌmu̱ hinxki mꞌu̱ta ar Abra, nunar Hesu mi ꞌbu̱ꞌö 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya xodyo bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hage hinge majöni nöꞌö di xiꞌahe, gar me Nsamaria ne xka nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hindi nthe̱xꞌbega nꞌar tsꞌondöhi. Nuga di numansu ma Dada, ha nuꞌahu̱ hingi numansugihu̱. 


text:
<pb/>Nuga hindi mönga njapꞌu̱ di honi gi ꞌñeskagihu̱ ma nsu. Ngetho ꞌbu̱ nꞌa togo eskagi, ne go ma da hñöxmajöniꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ya xodyo bi ꞌñembabi: —Nupya hö, di pöhe gi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Ngetho ar Abra bi du, nuyá mꞌe̱hni Jö bi duꞌu̱ nꞌehe. Hanja gi enö, nöꞌö togo da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö gi mö, hiñhamꞌu̱ da du. 


text:
<pb/>Hage ri nsu töpa ár nsu ar Abra ꞌmu̱. Ngetho bi duꞌö ne yá mꞌe̱hni Jö bi duꞌu̱ nꞌehe. Tema nsu gi beni gi pe̱ꞌske ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ ga exase̱ ma nsu, po̱ntho hinter me̱ꞌö. Numa Dada go eska ma nsu, nöꞌö togo gi emfu̱ ri Jöhu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ hingi pöhu̱ togoꞌö. Nuga hö di pödi. Nuꞌmu̱ ga enö hindi pödi, gar nemhñöhmö nguꞌahu̱, ngetho di pödi ne di o̱twa ár mhö. 


text:
<pb/>Ri palehu̱ ar Abra xa mi johya, mi to̱ꞌma nda zo̱nga ar pa nga ꞌbu̱kwa har ximha̱i, ne bi njohya bi hyandi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, ndi ꞌbu̱ka mamꞌe̱tꞌo núꞌmu̱ hinxki mꞌu̱ta ar Abra. 


text:
<pb/>Jange nuꞌu̱ bi gu̱xya do nda kꞌahmö. Ha nunar Hesu bi ñꞌöni, bi bo̱nga har nijö bi thota madetho bi ma.<pb/>


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi ꞌya̱mbabiꞌö ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Utate, togo bi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki ne bi mꞌu̱i goda̱, gese̱nu̱ wa yá dada. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hingo ár tsꞌokinu̱, ne hingo ár tsꞌoki yá dada nꞌehe. Ngetho njanu̱ nda nheki ár döta ꞌbe̱fi Jö hár teꞌö. 


text:
<pb/>Núpya mpa, mahyoni ga pe̱pa ár ꞌbe̱fi nöꞌö togo ba pe̱nkagi. Ba epꞌu̱ ar xui núꞌmu̱ hinto tsa̱ da mpe̱fi. 


text:
<pb/>Mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi ntsojni har ha̱i, bi ꞌñötꞌa ar bo̱ha̱i. Ne bi goꞌspa ha yá da̱ ar ñꞌo̱ho̱ mi goda̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Di ma ba peka ri da̱ har po̱the Siloe (nunar thuhuꞌö po̱ni da ꞌñenö, xi mꞌe̱hni). Bi maꞌö ma ba peka ár da̱, ne mba pengi mi tsa̱ nda hyandi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyá nꞌangu ne nuya jöꞌi xki hyandi mi goda̱, mi eñꞌu̱: —Hage hinga gehnu̱ togo mi hudi mi pe̱ti. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nu ar ñꞌo̱ho̱ ár thuhu ar Hesu, bi ꞌñötꞌa ar bo̱ha̱i, bi goska ma da̱, ne bi ꞌñengagi: Di ma har po̱the Siloe ba peka ri da̱. Nuga da ma da peke, ne bi tsa̱ da handi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi ꞌya̱mbabi: —Habu̱ bi ꞌbu̱ꞌö. Bi döꞌö ne bi ꞌñenö: —Hindi pödi. Ya de̱ngaꞌbe̱pate bi hñöꞌspa majöni ar ñꞌo̱ho̱ mi goda̱hmö 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar pa xki ꞌñötꞌa ar bo̱ha̱i ar Hesu, ne xki xokwa ár da̱ ar ñꞌo̱ho̱ mi goda̱, mar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌya̱mbabi nꞌehe hanja xki dixa ár da̱. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Bi goska ar bo̱ha̱i ha ma da̱, da ma da peke, ne bi za̱ da handi. 


text:
<pb/>ꞌRa ya de̱ngaꞌbe̱pate mi eñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ hinxpa pe̱hna Jö, ngetho hingi japamasu ar pa ntsa̱ya̱. Ha maꞌra mi enö: —Nuꞌmu̱ nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌokihmö, hage da tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa nuya döta ntꞌudiyu̱. Ne njapꞌu̱ bi ñheꞌu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi mengi bi tꞌembabi ar ñꞌo̱ho̱ mi goda̱hmö: —Xiꞌge, tema gi enge togo bi xokꞌa ri da̱. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Gehnu̱ nꞌár mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Ha nuya ndöxodyo himi ñꞌemu̱i mar goda̱ ne xki xo yá da̱, jange bi zompabi ár dada ne ár nönö. 


text:
<pb/>Nuje hindi pöhe hanja hantya, wa togo bi xokwabi ár da̱. Pe̱ꞌsa yá je̱ye̱, ꞌya̱mbabihu̱ꞌö, tsa̱ da döse̱. 


text:
<pb/>Bi mönga njapꞌu̱ yá dada, ngetho mi tsu ya ndöxodyo, hinge nda hye̱gi nda yu̱tꞌa ha yá nijöꞌu̱. Ngetho nuya ndö xki ꞌyo̱tꞌa nꞌar nkohiꞌu̱, mi enö, nöꞌö togo nda ꞌñemba ar Hesu mar Mesia, mi to̱ꞌmi nda tꞌe̱nga har nijö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi mengi bi tsꞌohna nunar ñꞌo̱ho̱ mar goda̱hmö ne bi tꞌembabi: —Umba njamödi Jö. Di pöhe xiñho, nunar ñꞌo̱ho̱ togo bi xokꞌa ri da̱, nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hindi pöka hage ar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki wa hinꞌö. Ho̱nse̱ di pöka ndar goda̱, ha nupya di handi. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xta xiꞌahu̱, mödi hinxka ne xka ꞌyo̱xu̱. Yoꞌö gi ne gi ꞌyo̱hu̱ manꞌagi. Ha gi ne gi te̱ñhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱ mar goda̱hmö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Tenguꞌö, nuꞌahu̱ hingi pöhu̱ habu̱ xpa ehe, ha nuga bi xoga ma da̱. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ xiñho, Jö hingi o̱xa ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. Ha nuꞌu̱ togo tsupi ne o̱tꞌa ngu neꞌö, hö o̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌge ga mꞌu̱hwi ar tsꞌoki. Tema da za̱ gi utkagihe. Ne bi ꞌye̱ñꞌu̱ har nijö. Mi jotyá da̱ nuꞌu̱ mi humamu̱i mi ꞌbu̱i xiñho 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌyo̱de xki tꞌe̱nga har nijö nöꞌö mar goda̱hmö. Bi ma ba honi, ne nu mi dini bi ꞌñembabi: —Ha gi ñꞌemu̱ibi ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñenö: —Nuga xta ekwa har ximha̱i ga o̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwi. Njapꞌu̱ nuꞌu̱ goda̱ da xo yá da̱, ha nuꞌu̱ xo yá da̱ da ngoda̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate mi ꞌbu̱hnu̱, bi ꞌyo̱ nöꞌö bi möñꞌö ne bi ꞌñembabi: —Xi nuje, hage dar goda̱he nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ gar goda̱hu̱hmö, hinte ma tsꞌoki gi tuhu̱. Ngetho gi eñhu̱ gi hanthu̱, jange gi tuda ri tsꞌokihu̱.<pb/>


text:
Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo hingi ku̱tꞌa hár goxthi ár nguñꞌo ya de̱ti, ne po̱xta har jödo, nꞌar bë ne ar da̱kate. 


text:
<pb/>Ar sugoxthi xokwabi, ne ya de̱ti pötwa ár mhö ar ma̱ꞌyo. Ne nunu̱ da zopa yá thuhu nꞌa ngu nꞌa, ne da gu̱ki. 


text:
<pb/>Nu xta bo̱nga nthi gatho yá me̱ti, da mꞌe̱tꞌo ar ma̱ꞌyo, ne nuya de̱ti te̱ni, ngetho pötwa ár mhö. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbedenu̱ bi xipabiꞌu̱ ar Hesu, mödi himbi böꞌu̱ teme mi ne nda xipabi. Ar Hesu ar hoga ma̱ꞌyo 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi mengi bi xipabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nuga go dar goxthigi habu̱ ku̱tꞌa ya de̱ti. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo xi zo̱ mꞌe̱tꞌo, núꞌmu̱ hinge ndi tso̱tka, ma ya bë ne ya da̱kate, ne nuya de̱ti himbi ꞌyo̱te. 


text:
<pb/>Nuga go dar goxthi. Nöꞌö togo da yu̱tꞌa har goxthiꞌö da mpo̱ho̱, di ku̱tꞌi ne di po̱ni, ne xta bo̱ni da dinga te da zi. 


text:
<pb/>Nꞌar bë ho̱nse̱ bi ehe da mpë, da ñhote ne da hwati. Ha nuga xta ehe ga unga ar te, hinge nꞌar tetho, nꞌar hoga te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo mꞌe̱gotho ne hingar ma̱ꞌyoꞌö, hingo yá me̱ti ya de̱ti, xta hyandi da e ar miñꞌo, da nixtꞌi da zopꞌu̱ ya de̱ti. Ha nunar miñꞌo da fontꞌi habu̱ gatho da ma. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nöꞌö togo mꞌe̱gotho, da nixtꞌi da ma, ngetho ger ꞌbe̱go hingi tupa ár mu̱i te da ja ya de̱ti. 


text:
<pb/>Ne ꞌbu̱ maꞌra ma de̱ti nuꞌu̱ hingya mengu nunar nguñꞌonu̱. Nuꞌu̱ nꞌehe ma ga tsihi, ma da ꞌyo̱ ma mhö. Nꞌadar mhuntsꞌi ma da nja, ne nꞌadar ma̱ꞌyo. 


text:
<pb/>Hinto da hñömga ma te, nuga go di unse̱. Di pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ga uni, ne di pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ga hönga manꞌagi. Njapꞌu̱ bi ꞌbe̱pkagi ma Dada. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ mi eñꞌu̱: —Nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi ne xi ꞌbe̱ ár mfeni. Yoꞌö gi japamasuhu̱ gi o̱xu̱. 


text:
<pb/>Ha maꞌra mi enö: —Nuya te mö, hinda tsa̱ da mönga nꞌa togo di nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Ha nꞌar tsꞌondöhi hinda tsa̱ da xokwa yá da̱ ya goda̱. Nuyá ndö ya xodyo bi u̱tsa ar tsi Hmu Hesu 


text:
<pb/>Núnu̱ Herusalen mi ta̱tꞌa nꞌar da̱ngo mfeni, mi fenga ar pa xki mengi xki nꞌaꞌyo manꞌagi ar nijö, ne nuya paꞌu̱ mar ntse̱. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo xa bi gotꞌatho ne bi ꞌñembabi: —Hamꞌu̱ ma gi hye̱gagihe gi jaje di yomihe. Nuꞌmu̱ xa majöni go gar Kristo, xikagihe nꞌagitho. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi: —Xta xiꞌahu̱, ne hingi ne gi ñꞌemu̱ihu̱. Nuya ꞌbe̱fi di pe̱fi di po̱ta ma Dada, ka nhekipꞌu̱ togogi, ngu xta xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ne di umba ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, hiñhamꞌu̱ ma da mꞌe̱di, ne hinto tsa̱ da zimga ha ma ꞌye̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nze̱ye̱ ya hoga ꞌbe̱fi xta o̱tꞌe bi pe̱hna ma Dada. Tema ꞌbe̱fiꞌö hingi hanthu̱ xiñho, ngetho gi ne gi kꞌankagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hindi ne ga kꞌañꞌahe ngetho gi o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi. Di ne ga o̱the ngetho gi hökwa ár nsu Jö. Gar jöꞌi nguje, ne gi ñhuxkwi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ bi hñuꞌspabi ya jö nuꞌu̱ togo bi umba ár mhö, ha nunar Tꞌofo bi zoju̱ Jö hinto tsa̱ da ꞌñenö hinga majöni, 


text:
<br/>nuga togo xpa e̱ntkꞌagi ne xpa pe̱nkagi Jö ar Dada, hanja gi engagihu̱ di hökwa ár nsu, ho̱nse̱ da mönga ár Tꞌu̱gi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ di o̱tꞌwabi, mödi hingi ñꞌemu̱igihu̱, ñꞌemu̱ihu̱ nuya ꞌbe̱fi di o̱tꞌe, ne njapꞌu̱ gi ꞌñetꞌa ri mu̱ihu̱ gi pöhu̱ di ꞌbu̱ꞌbe Jö ar Dada. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi mengi bi ma ꞌrandi ar döthe Hordan, habu̱ mꞌe̱tꞌo mi xixthehmö ar Xuwa, ne ka ba kohnu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya jöꞌi mi pa mi tsu̱di, ne mi eñꞌu̱: —Majöni nunar Xuwa hinte ma ntꞌudi bi ꞌyo̱tꞌe. Mödi njapꞌu̱, gatho nöꞌö bi xikagihu̱ mi no̱nga ar Hesu, xi tho njapꞌu̱. 


text:
Mi hñenga nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu Lasaro me Betania, ar tꞌu̱lo hnini habu̱ mar mengu ar Maria, ne ár juhwe̱ ár thuhu ar Marta. 


text:
<pb/>Ar Lasaro nöꞌö mi hñeni, már indö ar Maria, togo xki goꞌspa ar hogañu̱ni hár wa ar Hesu, ne mi ju̱ yá xtö mi thukwabi. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱hñö mi njuhwe̱ bi me̱mpa ar mhö nda nsipa ar Hesu njawa: —Tsi Hmu, nöꞌö togo xa gi mödi hñeni. 


text:
<pb/>Mi nsipa ar Hesu njapꞌu̱ ne bi ꞌñeñꞌö: —Nunar hñeninu̱ hingar ndöte. Njapꞌu̱ ma da nheki ár nsunda Jö, ne njapꞌu̱ da nsundabi ár Tꞌu̱ Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi ꞌñembabi: —Utate, hingar yapa nuya ndöxodyo mi ne nda hyoꞌa nkꞌahnitho. Yoꞌö gi ne gi penga injanu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hage hingi pöhu̱, nunar pa pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌamayoho xe̱nimpa. Nuꞌu̱ togo ꞌyo ꞌbu̱ mpa, hingi nthe̱wi ya mfetsꞌe, ngetho yotꞌwa ar ñotꞌi yotꞌa ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Di johya hinda ꞌbu̱hnu̱ núꞌmu̱ mi hñeni. Gehnu̱ ri ñhohu̱, ngetho njanu̱ da te ri ñꞌemu̱ihu̱. Möhö ma ga kꞌöꞌsu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌñenga ar Toma nöꞌö mi tꞌembabi ar Didimo ngetho xki mꞌu̱hwi manꞌár ku, bi ꞌñemba nuyá mima̱xtewi: —Möhö nꞌehe, ga tuwihu̱ mahye̱giꞌö. Ar Hesu ju̱xa nuꞌu̱ xi du ne unga ar te 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya xodyo xki ma ba kꞌöꞌsa ar Marta ne ar Maria, nda hñuꞌmba yá mu̱i ngetho xki du yá indö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Marta bi ꞌñembabi: —Di pödi, har ngöxpa ma da mengi da ntenu̱, xta mengi da nte gatho nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuga di ju̱xa nuꞌu̱ xi du, ne di unga ar te. Nuꞌu̱ togo ñꞌemu̱igi, mödi xi du, da mengi da nte. 


text:
<pb/>Ar Marta bi ꞌñembabi: —Hö tsi Hmuꞌi, di ñꞌemu̱i go gar Kristo ár Tꞌu̱ Jö, ndi to̱ꞌmhe nda ekwa har ximha̱i. Ar Hesu bi nzonga hár tꞌa̱gi ar Lasaro 


text:
<pb/>Ngu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Marta, dama ba xipa ar Maria ár juhwe̱, txi ꞌramtxꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Xi zo̱kwa ar Utate ne to̱pꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuya xodyo mi ꞌbu̱hnu̱ hár ngu ar Maria mi huꞌmba ár mu̱i, mi hyantꞌu̱ dama bi nangi bi bo̱nga har ngu, bi de̱ñꞌu̱, ne mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Di ma da nzonga hár tꞌa̱gi ár indö. 


text:
<pb/>Ar Maria nu mi zo̱nga habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, mi hyandi bi nda̱ndihmö hár wa, ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, nuꞌmu̱ xka ꞌbu̱kwa, hinxi duhmö ma indö. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar Hesu xa mi zonga ar Maria, ne nuya xodyo mi ñꞌowi xa mi zoñꞌu̱ nꞌehe, xa bi ko ár mu̱i ne xa bi za̱mañꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌRa bi ꞌñeñꞌu̱: —Gehnu̱ togo bi xokwa ár da̱ ar goda̱. Hage hinge mi tsa̱ te nda me̱fi ne hinxi duhmö ar Lasaro. Ar Lasaro bi mengi bi nte 


text:
<pb/>Ar Hesu xa bi za̱mañꞌu̱ manꞌagi, bi ma ba kꞌöꞌspa ár tꞌa̱gi, mi ꞌbu̱ ha nꞌar oki, ne mi kota nꞌar döta do. 


text:
<pb/>Bi ꞌñenga ar Hesu: —Hñöju̱ ar do. Ha nu ar Marta ár nju nöꞌö xki du, bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, xi xötꞌi, ngetho pe̱ꞌsa goho mpa xi du. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya jöꞌi bi hñöka nöꞌö ar do mi kotꞌa ár goxthi habu̱ xki tꞌa̱ ar Lasaro, ne ar Hesu bi no̱ꞌsa mhetsꞌi ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Dadaꞌi, di jamödi xka ꞌyo̱xa nöꞌö xta a̱ꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Di pödi hyaxꞌmu̱ gi o̱xkagi. Núꞌmu̱ da mönga njapꞌu̱, di honga nuya nze̱ ya jöꞌi xi mhuntsꞌi, da ñꞌemu̱i go xka pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö xki duhmö, ba po̱ni mi so̱tꞌa ya xu̱ni dutu yá ꞌye̱ ne yá wa, ne mi ꞌba̱xa nꞌar nthuꞌmxi ár ñö. Ar Hesu bi ꞌñemba ya jöꞌi: —Xothwu̱ ya dutu, hye̱hu̱ da ma. Ya ndöxodyo bi nkohi hanja nda hyo ar Hesu (Mt. 26:1‑5; Mr. 14:1‑2; Lk. 22:1‑2) 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya xodyo nuꞌu̱ ma ba huꞌmba ár mu̱i ar Maria, mi hyantꞌu̱ nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu, bi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌyo̱tꞌa nꞌar mhuntsꞌandö, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Te ga pe̱hu̱pya. Ngetho nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ o̱tꞌa nze̱ye̱ ya ntꞌudi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ga he̱hu̱tho njapꞌu̱, gatho ya jöꞌi ma da ñꞌemu̱i. Mꞌe̱fa da e ya me Nroma da hwata ma nijöhu̱ ne ma hninihu̱. 


text:
<pb/>Nu ar Kaifas nꞌa nuya möjö mar döngamöjö nor je̱ye̱ꞌö, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ hinte gi pöhu̱. 


text:
<pb/>Hinxka beñhu̱, xiñho nꞌar ñꞌo̱ho̱ da unga ár te da po̱ta gatho ar hnini, ne njapꞌu̱ gatho ma ha̱ihu̱ hinda mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Himbi bense̱ nöꞌö bi möñꞌö. Ngetho mar döngamöjö nunar je̱ye̱ꞌö, jange Jö bi umba nöꞌö bi mö. Mi enö, nunar Hesu ma nda unga ár te nda po̱ta ya mengu nunar ha̱iꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi hye̱gi mi ꞌyo ha yá nthandi ya ndöxodyo. Bi ma getꞌu̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱ ha nꞌar hnini ár thuhu Efrain, ne ka bi gohwinu̱ yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Mi ꞌba̱pꞌu̱tho ar baxjwa, nꞌár da̱ngo ya xodyo. Nze̱ye̱ ya jöꞌi ha yá ha̱iꞌu̱ bi mꞌe̱tꞌo bi maꞌu̱ har hnini Herusalen, ma ba ntꞌaxki. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ har dönganijö mi honga ar Hesu, ne mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Te gi beñhu̱. Hage hinda e ar da̱ngopya ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate xki xipabi ya jöꞌi, nöꞌö togo nda bödi habu̱ ndi ꞌbu̱i, nda da̱ ne nda nju̱ nda njotꞌi.<pb/>


text:
Núꞌmu̱ mi ꞌbe̱ ꞌrato mpa nda zo̱ ar baxjwa, ar Hesu ba e har hnini Betania, habu̱ mi ꞌbu̱ ar Lasaro nöꞌö xki duhmö ne bi mengi bi koꞌspa ár te manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne ka bi tꞌo̱tꞌwabinu̱ nꞌar tꞌoxi. Ar Marta go mi po̱xa ar mexa, ne ar Lasaro mi huhwinu̱ har mexa nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar Maria nꞌa mbi hñö nꞌar xito, mi ñꞌe̱nga ngu made ntꞌe̱ni nꞌar hogañu̱ni xa mar mhödi, ne bi goꞌspa ár wa ar Hesu. Ne bi gu̱ yá xtö mi thukwabi, ne xo̱ge ar ngu bi ñuxa nor hogañu̱niꞌö. 


text:
<pb/>—Yoꞌö himbi ꞌba̱ nunar hogañu̱ninu̱, xi tꞌa̱ nꞌa nje̱ye̱ ár nthöhö nꞌar jöꞌi, ne xi themba ya tsi hyoya. 


text:
<pb/>Ar Huda bi mönga njapꞌu̱, hinge mi tupa ár mu̱i ya hyoya. Bi mö ngetho már bë, ha go mi höꞌö ar ꞌro̱zöbojö, ne mi ju̱ nöꞌö mi neꞌö. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi ꞌñembabi: —Hye̱hnu̱. Xi goxka ar hogañu̱ni xki kwati to̱ꞌma ár pa ma ntꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Ngetho nuya hyoya hyaxꞌmu̱ ma gi ꞌbu̱hwihu̱, ha nuga hinge hyaxꞌmu̱ ma ga ꞌbu̱hwihu̱. Ar nkohi nda tho ar Lasaro 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya xodyo bi bödi ar Hesu mi ꞌbu̱hnu̱ Betania, ba eꞌu̱ ma ba kꞌöni. Ne hinge ho̱nse̱ꞌö, mi ne nda nuꞌu̱ nꞌehe ar Lasaro togo xki mengi xki nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö xki tꞌo̱tꞌwabinu̱, bi japa nze̱ye̱ ya xodyo xki ꞌwege ne xki ñꞌemu̱i ar Hesu. Ar Hesu bi yu̱tꞌa Herusalen ngu nꞌar ndö mi tho̱ꞌmi (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Lk. 19:28‑40) 


text:
<br/>bi doka ya de̱nthi, ne bi ma ba thödi xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Xa nsunda Jö. Njöpa ár mꞌe̱hni Jö, gehnu̱ ár ndö ya me Israel. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dinga nꞌar tsi nꞌo̱ge ne bi nto̱ge, njapꞌu̱ nda tho ngu mönga har Tꞌofo habu̱ enö:<pb/> 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte himbi zo yá mfeni nꞌagitho yoꞌö xki thogi njapꞌu̱. Núꞌmu̱ mi menga hár nsunda ar Hesu, ka bi beñꞌu̱ xki tꞌotꞌa gatho nuna tema xki njapi. 


text:
<pb/>Ne mi da̱majöni nuya mi ꞌbu̱hwi hár tꞌa̱gi ar Lasaro, núꞌmu̱ mi matꞌi ne bi koꞌspa ár te xki du. 


text:
<pb/>Ha nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌñense̱ nꞌa ngu nꞌa: —Hinte xi za̱ te xka pe̱hu̱. Hyanthu̱hmö gatho ya jöꞌi di ma te̱ni. ꞌRa ya me Gresia mi honga ar Hesu 


text:
<pb/>Ne nuyu̱ bi watꞌa habu̱ mi ꞌba̱ ar Lipe ar me Betsaida har ha̱i Ngalilea, ne bi ꞌya̱pa ar möte bi ꞌñeñꞌu̱: —Tata, di ne ga hanthe ar Hesu. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabiꞌu̱ ne bi ꞌñenö: —Xi zo̱ ar pa da hñönga ár nsunda mhetsꞌi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ nꞌar nda̱tꞌe̱i hinda zo har hwöhi ne da du, da gose̱. Ha nuꞌmu̱ da du, da unga nze̱ye̱ ar sofo. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xa mö ár te, da ꞌbe̱di. Ha nöꞌö togo da u̱tsa ár tewa har ximha̱i, ma da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ne da me̱pkagi, dá de̱ngagi, ne habu̱ ga ꞌbu̱ka ka da mꞌu̱hnu̱ nꞌehe. Nuꞌu̱ togo da me̱pkagi, ma Dada da ꞌñeꞌspa ár nsu. Ar Hesu bi mö ma nda tho 


text:
<pb/>Nupya xa di tu ma mu̱i. Te ga a̱pa Jö ma Dada. Hage ga embabi: Ñöngagi hinga tho nunar thogi ba epꞌu̱. Hinda tsa̱, ngetho xta e ga thoꞌö. 


text:
<pb/>Ma Dadaꞌi, japa da nsunda ri thuhu. Bi nheki ꞌmu̱ nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi mi enö: —Xa xta japi xi nsunda, ne ga japi da nsunda manꞌagi. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi nuꞌu̱ bi ꞌyo̱xa nunar mhönu̱. ꞌRa mi enö xki tꞌo̱ nꞌar ñu̱ni, maꞌra mi enö nꞌar e̱nxe̱ xki zo ar Hesu. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinge ma ñhoga nunar mhö xpa ehnu̱ mhetsꞌi, xpa hoñꞌa ri ñhohu̱. 


text:
<pb/>Xi zo̱ ar pa ya meximha̱i ma da thöꞌspa majöni, ne ar tsꞌondöhi ár ndö nunar ximha̱inu̱, ma da thömba ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ya jöꞌi bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuje xta pöhe enga har tꞌofo, nunar Kristo hinda ma da göxa ár mꞌu̱i. Yoꞌö gi enö ma da nju̱xa Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Togo Nuna ba e bi Njöꞌi ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi ꞌmu̱: —Ho̱nse̱ maꞌra ya tsi pa ma gi ꞌbu̱hwihu̱ ar ñotꞌi. ꞌYohu̱ núpya gi pe̱ꞌsu̱ ar ñotꞌi, yo ma da zu̱ꞌahu̱ ar ꞌbe̱xui. Ngetho nuꞌu̱ ꞌyo har ꞌbe̱xui hingi handi habu̱ di ma. 


text:
<pb/>Jange núpya gi ꞌbu̱hwihu̱ ar ñotꞌi, ñꞌemu̱ibihu̱ ne gi mbötsihu̱ ar ñotꞌi. Njapꞌu̱ bi mönga ar Hesu. Mꞌe̱fa bi ma ba ñꞌöni habu̱ hinge nda hyantꞌu̱. Ya xodyo himbi ñꞌemu̱ibi ar Hesu 


text:
<pb/>Bi njanu̱ ne nda tho ngu xki mönga ar mꞌe̱hni Isaia núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Tsi Hmuꞌi, hinto xi jamfi nöꞌö di möñhu̱.<pb/>Hinto xi ñꞌemu̱i nuya döta ntꞌudi xka ꞌyo̱tꞌe. 


text:
Jö bi gotwa yá da̱, ne bi japi bi me yá mfeni,<pb/>Njapꞌu̱ hinda xo yá da̱ da hyandi,<br/>ne hinda kwata ha yá mu̱i,<br/>ha nuga da tsa̱ ga umba ar nzaki. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, nze̱ye̱ ya xodyo bi ñꞌemu̱ibi ar Hesu, mödi himi da̱majöni, ngetho mi tsu ya de̱ngaꞌbe̱pate nda ꞌye̱nga ha yá nijö. 


text:
<pb/>Ngetho mi honi nda ꞌñeꞌspa yá nsu ya jöꞌi, hinge Jö. Ya jöꞌi ma da duxa yá tsꞌoki ngetho himbi ñꞌemu̱i nöꞌö bi mönga ar Hesu 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ñö ntsꞌe̱di bi ꞌñenö: —Nöꞌö togo ñꞌemu̱igi, hinge ho̱nse̱ ñꞌemu̱igi, ñꞌemu̱i togo xpa pe̱nkagi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuga go dar ñotꞌi, xta ekwa har ximha̱i. Gatho nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱igi, hinda mꞌu̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xi ꞌyo̱xa nöꞌö xta mö ne hinda ꞌyo̱tꞌe, hingo ma ga e̱ntꞌwa ár mfe̱i. Ngetho hinxta eka ga e̱ntꞌwa ár mfe̱i ya meximha̱i, xta e ga po̱kaꞌu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo u̱tsagi ne hingi ne da ñꞌemu̱i nöꞌö di mö, ꞌñe togo da ꞌye̱ntꞌwa ár mfe̱i, gehnu̱ ar mhö xta xiꞌahu̱, go da ꞌye̱ntꞌwa ár mfe̱iꞌö har ngöxapa. 


text:
<pb/>Ngetho hinxta bense̱ nöꞌö xta mö. Ma Dada togo ba pe̱nkagi, bi xikagi teme ga mö ne ga xipa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne di pödi, nöꞌö te xi ꞌbe̱pkagi, gehnu̱ da xiꞌahu̱, ne da ꞌraꞌahu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Jange nöꞌö di mö di te̱nda ngu xi xikagi ma Dada.<pb/>


text:
Mi ꞌba̱pꞌu̱tho ar da̱ngo mbaxjwa. Ar Hesu mi pödi xki zo̱ ar pa nda zokwa ar ximha̱i, ne nda menga habu̱ bi ꞌbu̱ ár Dada. Nöꞌö bi mödi nuꞌu̱ mi ꞌbu̱kwa har ximha̱i mi te̱ni, xa bi möꞌu̱ gatho ya pa bi mꞌu̱kwa. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi ntꞌoxꞌu̱, ar tsꞌondöhi xki wadi xki ꞌye̱ntꞌwa hár mu̱i ar Huda Iskariote, ár tꞌu̱ ar Simu, nda da̱ ar Hesu. 


text:
<pb/>Mi pö ar Hesu ár Dada xki ꞌye̱ntꞌwa gatho hár ꞌye̱, ne xki ꞌñe habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö, ne ma nda mengnu̱ manꞌagi, 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi xitꞌa ar dehe ha nꞌar döngmohi, ne bi ndu̱i bi xu̱kwa yá wa yá ma̱xte. Ne mi ju̱ ar dutu mi bötꞌi, mi thukwabi. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi ꞌñembabi: —Hinga ñhe̱gi gi xu̱ga ma wa. Ar Hesu bi döti: —Nuꞌmu̱ hinga xu̱kꞌaꞌi, hinte ma njawi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenga ar Simu Pedro: —Ma tsi Hmuꞌi, nuꞌmú̱, hinge ho̱nse̱ gi xu̱ga ma wa, xu̱ga ma ꞌye̱ ne ma ñö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nöꞌö togo xi wadi xi nxaha, xi ntꞌaxki, ho̱nse̱ mahyoni da xu̱ka yá wa. Ne nuꞌahu̱ xi ntꞌaxkꞌaꞌihu̱, mödi hingi gathohu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi wadi bi xu̱kwa yá wa yá ma̱xte, bi gu̱ bi ma̱tꞌa ár pa̱tꞌi, ne bi mengi bi hñu har mexa, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi pöhu̱ tema di bo̱nga nöꞌö xta jaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ngu xka möñhu̱, nuga dar Hmu ne dar Utate xta xu̱kꞌahu̱ ri wahu̱. Nuꞌahu̱ nꞌehe mahyoni gi xu̱kwabihu̱ yá wa nꞌa ngu nꞌa ri ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nꞌar ꞌbe̱go hingi töpa ár nsu ár Hmu, ngu nꞌar mꞌe̱hni hingi töpa ár nsu togo xi me̱hni. 


text:
<pb/>Hinga gathoꞌihu̱ di no̱ñꞌahu̱, di pöka togo xta hwañꞌahu̱. Ho̱nse̱ mahyoni da thogi ngu mönga har Tꞌofo habu̱ enö: Nöꞌö togo di ñheꞌbe ar thuhme, bi gu̱xa ár ꞌye̱ bi do̱xkagi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo numansu ma mꞌe̱hni, numansugi. Ha nöꞌö togo numansugi, numansu togo ba pe̱nkagi. Ar Hesu bi mö nda da̱ ar Huda (Mt. 26:20‑25; Mr. 14:17‑21; Lk. 22:21‑23) 


text:
<pb/>Mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, xa bi du ár mu̱i, ne bi ꞌyotꞌwa ar ꞌñu yá ma̱xte tema ndi bo̱nga nuya mhö, ne bi ꞌñenö: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nꞌa gi ꞌbu̱hu̱wa ma gi da̱gagihu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nöꞌö togo ma ga umba ar thuhme xi mobo, go geꞌö. Bi mo ar thuhme ne bi umba ar Huda Iskariote ár tꞌu̱ ar Simu. 


text:
<pb/>Mi wa ar Huda bi zi nunar xe̱nithuhmenu̱, ar tsꞌondöhi bi yu̱tꞌa hár mfeni. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nöꞌö ma gi pe̱fi, ꞌyo̱tꞌa ngutꞌa. 


text:
<pb/>ꞌRa mi beni mi emba ar Hesu: Di ma ba ta̱nga tema di hoñhu̱ har da̱ngo. Wa mi embabi nda ma nda umba nꞌa tu̱i ar bojö ya hyoya, ngetho ar Huda go mi kwata ar bojö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi wadi bi zi ar xe̱nithuhme, dama bi bo̱ni bi ma. Mar mꞌe̱xui ꞌmu̱. Ar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate 


text:
<pb/>Nu mi bo̱ñꞌö, ar Hesu bi ꞌñenö: —Nupya ma da nheki ár nsunda Togo ba e bi Njöꞌi, ne ma da ñꞌu ár nsunda Jö xta tho ya thogi. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, hinga ma ga ꞌbu̱hwihu̱ nze̱ye̱ ya pa. Ma gi hyongagihu̱, ne ngu xta xipabi ya xodyo, di xiꞌahu̱ nꞌehe: Habu̱ gar maga, hinda tsa̱ gi möhu̱. 


text:
<pb/>Di ꞌbe̱pꞌahu̱ nꞌar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate, gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ngu xta möꞌahu̱, njapꞌu̱ gi mhöhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa majöni gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, njapꞌu̱ gatho ya jöꞌi ma da bödi ma ma̱xteꞌihu̱. Ar Hesu bi mö ma nda ko̱nga ar Pedro (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Lk. 22:31‑34) 


text:
<pb/>Ar Simu Pedro bi ꞌñembabi: —Tsi Hmu, habu̱ gi ma. Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Habu̱ gar maga, hinda tsa̱ gi te̱ngagipya, mödi mꞌe̱fa hö, gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, yoꞌö hingi tsa̱ ga te̱ñꞌapya. Di ꞌbu̱i ga unga ma te ga te̱ñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi döti: —Hage gi ꞌbu̱i gi unga ri te. Xa majöni di xiꞌaꞌi, mꞌe̱tꞌo ma gi ko̱ngagi hñuꞌgi, ne ka da ma ar boxi.<pb/>


text:
<pb/>Núnu̱ habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada, bi ja nze̱ye̱ ya ngu. Nuꞌmu̱ hindi njapꞌu̱, xta xiꞌahu̱ nꞌagitho. Gar manu̱ ꞌmu̱, ma ga hokꞌahu̱ habu̱ gi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne xka ma ga hokꞌahu̱ habu̱ gi ꞌbu̱hu̱, ma ga pengase̱ ga tsixꞌahu̱, ne njapꞌu̱ mahye̱gi ga ꞌbu̱huihu̱, ne habu̱ ga ꞌbu̱ka ka gi ꞌbu̱hu̱nu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuga dar ꞌñu, dar majöni ne dar te. Hinjoꞌo togo da zo̱nga habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada nuꞌmu̱ hindi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi pökahmögihu̱, gi pöhmöhu̱ ma Dada nꞌehe. Di ndu̱ ar pania, xka pöhu̱ ne xka hyanthu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñenö: —Xta ꞌbu̱hwihu̱ nze̱ye̱ ya pa. Hanja hinxka pökagi, Lipe. Nöꞌö togo xi hyandgagi, xi hyanda ma Dada. Hanja gi enge: Utkagihe ar Dada. 


text:
<pb/>Hage hingi ñꞌemu̱i di nꞌatꞌbe ar Dada. Nuya mhö di xiꞌahu̱, hinxta bense̱, ngetho ar Dada togo di ꞌbu̱ꞌbe go o̱tꞌa ar ꞌbe̱fiꞌö. 


text:
<pb/>Ñꞌemu̱ihu̱ nuga di nꞌatꞌbe ar Dada. Nuꞌmu̱ hingi ñꞌemu̱igihu̱ nöꞌö di mö, ñꞌemu̱igihu̱ ngetho di o̱tꞌa nuya ꞌbe̱fiyu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo ñꞌemu̱igi ma da ꞌyo̱tꞌa nuya ꞌbe̱fi di o̱tka nꞌehe, ne da dökagi da ꞌyo̱tꞌe, ngetho gar maga habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. 


text:
<pb/>Ne gatho nöꞌö tema gi ꞌya̱fu̱ ma Dada gi thötju̱ ma thuhuga, nuga ma ga o̱tꞌahu̱, ne njapꞌu̱ nuga ár Tꞌu̱gi ga eꞌspa ár nsu ar Dada. 


text:
<pb/>Ne nuga ma ga a̱pa Jö ma Dada da me̱ñꞌahu̱ manꞌa togo da hupꞌa ri mu̱ihu̱, ne ma gi ꞌbu̱hwihu̱ gatho ya pa. 


text:
<pb/>Geꞌö ár Hñö Jö togo mönga majöni. Ne nuya jöꞌi hingya gamfi hinda tsa̱ da hñöñꞌö, ngetho hingi handi, ne hingi pöꞌu̱ togoꞌö. Ha nuꞌahu̱ hö, gi pöhu̱, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱, ne ma da mꞌu̱ ha ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Maꞌra ya tsi patho, ne nuya jöꞌi hinda ma da hyandgagi, ha nuꞌahu̱ ma gi hyandgagihu̱. Ngetho nuga di te, nuꞌahu̱ nꞌehe ma gi ntehu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ma gi pöhu̱ di nꞌathoꞌbe ma Dada, ne gi nꞌatꞌwihu̱ ma mꞌu̱i, ne di nꞌatꞌwi ri mꞌu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo o̱tꞌa nöꞌö di ꞌbe̱pabi, go mökagi. Ne nöꞌö togo mökagi, ma Dada ma da mödi nꞌehe, ne nuga ma ga mödi, ne ma ga ñꞌudi da hyandga ma mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Huda (hinge ar Iskariote) bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌi, yoꞌö ho̱nse̱ ma gi ñꞌudi ga hantꞌahe ri mꞌu̱i, ha nu maꞌra ya jöꞌi hinꞌö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nöꞌö togo mökagi, da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö di mö. Ne ma Dada da mödi, ne ga eꞌbe ga ꞌbu̱he nꞌatꞌwu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hingi mökagi, hingi o̱tꞌa nöꞌö te di mö. Ha nöꞌö ar mhö xka ꞌyo̱hu̱, hingo xta mönse̱, ár me̱ti ma Dada togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ha nunár Hñö Jö togo ar Humamu̱i, ma da me̱hna ma Dada po̱tka ma thuhu, go da utꞌahu̱ ne da beñꞌahu̱ gatho te xta xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Di tsokꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ngu di ꞌbu̱ka, hinge ngu nunar mꞌu̱i unga ar ximha̱i. Jange yo gi tu ri mu̱ihu̱, yo gi ntsuhu̱. 


text:
<pb/>Ngu xka ꞌyo̱hu̱ xta xiꞌahu̱, ma ga ma, ne ga pengi ga ꞌbu̱hwihu̱. Nuꞌmu̱ gi mökhmöhu̱, xka njohyahu̱ núꞌmu̱ nda xiꞌahu̱: Gar ma habu̱ ꞌbu̱ ma Dada. Ngetho töpka ma nsu. 


text:
<pb/>Hinga ma ga ñöwihu̱ nze̱ye̱ ya pa, ngetho ba epꞌu̱ ár ndö nunar ximha̱inu̱, ne nöꞌö hinte di njaꞌbe. 


text:
<pb/>Di ne da bö ya meximha̱i di mö ar Dada, jange di o̱tꞌa ngu ꞌbe̱pkagiꞌö. Nanju̱, möhö ga po̱ñhu̱wa.<pb/>


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo di ꞌbu̱ꞌbe, jangu yá ꞌye̱ ar ꞌba̱iꞌobxi. Nuꞌu̱ yá ꞌye̱ uni, nöꞌö togo su da hoki xiñho, honi xa da du. Ha nuꞌmu̱ hinte uni, da me̱ki. 


text:
<pb/>Kwathu̱ ga ꞌbu̱hwihu̱. Jangu ar ꞌye̱za hingi tsa̱ te da uni nuꞌmu̱ hingi thötꞌa hár ꞌba̱i, njapꞌu̱thoꞌihu̱ nꞌehe, nuꞌmu̱ hindi ꞌbu̱hwihu̱, hinte mañho gi uñhu̱. 


text:
<pb/>Nuga go dar ꞌba̱iꞌobxi, ha nuꞌahu̱ yá ꞌye̱. Nöꞌö togo di ꞌbu̱ꞌbe, nunu̱ xa unga ar ñho. Ha nuꞌmu̱ hindi ꞌbu̱ꞌbe, hinte tsa̱ te da me̱fi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hindi ꞌbu̱ꞌbe, ma da tꞌe̱nga har ñöni ngu nꞌar ꞌye̱za, ne da ꞌyotꞌi. Nepꞌu̱ da njo, ne da tꞌu̱ꞌsa har tsibi habu̱ da nzo̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa gi umba ri mu̱ihu̱ ga ꞌbu̱hwihu̱, ne di oda ri mfenihu̱ ma mhö, ꞌya̱hu̱ gatho nöꞌö gi nehu̱ ne da tꞌaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa gi uñhu̱ ar ñho, njapꞌu̱ nheki ár nsunda ma Dada, ne njapꞌu̱ gi ꞌñuhu̱ go ma ma̱xteꞌihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö xta ꞌbe̱pꞌahu̱, gi ꞌbu̱hu̱ ha ma mhöte ꞌmu̱, jangu xta o̱tꞌa nöꞌö xpa ꞌbe̱pkagi ma Dada, ne di ꞌbu̱ hár mhöteꞌö. 


text:
<pb/>Nupya hindi nuꞌahu̱ ngu nꞌar ꞌbe̱go, ngetho nꞌar ꞌbe̱go hingi pödi tema pe̱ ár hmu. Ha nuꞌahu̱ ma ñꞌohu̱, ngetho gatho nöꞌö xta o̱de xi mönga ma Dada, xta xiꞌahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ hinga hwankagihu, nuga go da hwañꞌahu̱, ne xta exꞌahu̱ gi möhu̱, ne da nheki ri hoga ꞌbe̱fihu̱ hiñhamꞌu̱ da thege. Njapꞌu̱ gatho nöꞌö gi ꞌya̱fu̱ ma Dada gi po̱tju̱ ma thuhu, da ꞌraꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ár me̱tiꞌihu̱hmö ar ximha̱i, nuya meximha̱i da möꞌahu̱ ngu mö yá mi meximha̱iwi. Ha nuꞌahu̱ hingyá me̱tiꞌihu̱, ngetho nuga núꞌmu̱ nda hwañꞌahu̱, da zoñꞌahu̱ madeda ya meximha̱i, jange u̱tsaꞌihu̱. 


text:
<pb/>Beñhu̱ nöꞌö xta xiꞌahu̱, ar ꞌbe̱go hingi töpa ár nsu ár hmu. Nöꞌö togo xi u̱tsagi, ma da u̱tsaꞌihu̱ nꞌehe. Ha nuꞌmu̱ xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xta mö, ma da ꞌyo̱tꞌahu̱ nöꞌö gi xipabihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo da u̱tsaꞌihu̱, ma da japꞌu̱ ngetho xka ñꞌemu̱igihu̱, ne hingi pöꞌu̱ togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hinxta ekahmö ne hinxta zohmö nuya jöꞌiyu̱, hinte ma tsꞌoki di tuhmöyu̱. Ha xta ehe xta xipabi, jange hiñꞌotho te da döꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hinxta ñꞌuhmö ya ntꞌudi nöꞌö hinto manꞌa xi za̱ xi ꞌyo̱tꞌe, hinte ma tsꞌoki di tuhmöꞌu̱. Ha xi hyandya ntꞌudi, ne xi u̱tsagi mahye̱giꞌbe ma Dada. 


text:
<pb/>Ne ma ga pe̱ñꞌahu̱ ar Humamu̱i, gehnu̱ ár Hñö Jö mönga majöni, di ꞌñe habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. Nunu̱ da da̱tꞌahu̱ majöni togogi. 


text:
<pb/>Ma da tꞌe̱ñꞌahu̱ ha ya nijö, ne ma da zo̱ ya pa núꞌmu̱ togo ma da hyoꞌahu̱, njapꞌu̱ pe̱pa Jö empꞌö. 


text:
<pb/>Xta xiꞌahu̱ nuya mhöyu̱, ne núꞌmu̱ xta tho njapꞌu̱, gi beñhu̱ xta xiꞌahu̱ mꞌe̱tꞌo. Ár ꞌbe̱fi ár Hñö Jö Hinda xiꞌahu̱ njapꞌu̱ ár ndu̱i, ngetho ndi ꞌbu̱hwithohu̱. 


text:
<pb/>Majöni di xiꞌahu̱, gi to̱ꞌmhu̱ ri ñhohu̱ nuꞌmu̱ gar maga. Nuꞌmu̱ hinga ma, hinda e ar Humamu̱i. Ha nuꞌmu̱ ga ma, ma ga pe̱mpꞌahu̱ gi ꞌbu̱hwihu̱. 


text:
<pb/>Nu xta zo̱ꞌö, ma da hñuꞌmba yá hmi ya jöꞌi, da böꞌu̱ xa tu yá tsꞌoki, hanja da mꞌu̱ xiñho, ne Jö ma da hñöꞌspa majöni. 


text:
<pb/>Ma da utwabi hanja da mꞌu̱i xiñho, ngetho nuga ma ga penga manꞌagi habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada, ne hinge ma gi hyandgagihu̱. 


text:
<pb/>Di pe̱ꞌsta ma nze̱ye̱ tema ga xiꞌahu̱, ha nupya hinda tsa̱ ga utꞌahu̱, ngetho hinda tsa̱ da zo ri mfenihu̱ xo̱ge. 


text:
<pb/>Nu xta epꞌu̱ ár Hñö Jö nöꞌö mönga majöni, ma da ꞌyotꞌahu̱ xiñho ar ꞌñu nöꞌö majöni. Ngetho hinda ma da mönga nöꞌö bense̱, ma da mönga nöꞌö xi ꞌyo̱de, ne da xiꞌahu̱ nöꞌö tema da tho mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö ár me̱ti ma Dada ma me̱ti nꞌehe, jange xta xiꞌahu̱ da gu̱nka ma me̱ti ne da utꞌahu̱. Ma da the ar dumu̱i, ma da zo̱ ar johya 


text:
<pb/>ꞌBe̱ ꞌra ya tsi pa, ne hinge ma gi hyandgagihu̱. Ne da tho maꞌra ya tsi pa, ne ma gi hyandgagihu̱ manꞌagi, ngetho gar ma habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ꞌra yá ma̱xte mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Tema di bo̱nga nöꞌö te mö enö: ꞌBe̱ ꞌra ya tsi pa, ne hinge ma gi hyandgagihu̱. Ma da tho maꞌra ya tsi pa, ne gi pengi gi hyandgagihu̱, ngetho gar ma habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi bötho tema mi ne nda ꞌya̱mbabiꞌu̱, jange bi ꞌñembabiꞌö: —Yoꞌö gi ñꞌa̱ñhu̱ nꞌa ngu nꞌa nöꞌö te xta xiꞌahu̱: ꞌBe̱ ꞌra ya tsi pa, ne hingi hyandagihu̱. Ne ma da tho maꞌra ya tsi pa, ne gi hyandgagihu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, xa ma gi nzoñhu̱ ne ma gi thohu̱ ar dumu̱i, ha nuya meximha̱i ma da njohya. Mꞌe̱fa nuna ri dumu̱ihu̱ ma da thege, ne ma da e ar johya. 


text:
<pb/>Ma gi njahu̱ ngu nꞌar ꞌbe̱hñö tho ya u̱gi ngetho xi zo̱ yá pa da mꞌu̱ ár bötsi. Ha nu xta wadi da mꞌu̱ ár bötsi, da pumhnitho ar u̱gi bi thogi, di töte ar johya pe̱tsꞌi, ngetho xi zo̱kwa nꞌar bötsi har ximha̱i. 


text:
<pb/>Gi njahu̱pya, xa gi tu ri mu̱ihu̱. Ha núꞌmu̱ xka pengi ga hantꞌahu̱, xa ma gi njohyahu̱, ne hinto ma da hñöñꞌahu̱ nunar johyanu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ hinte ma ntꞌa̱ni gi ꞌya̱ngagihu̱. Xa majöni di xiꞌahu̱, gatho nöꞌö gi ꞌya̱pabihu̱ ma Dada gi no̱nju̱ ma thuhu, go da ꞌraꞌahu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Hinte xka ꞌya̱pathohu̱ gi no̱nju̱ ma thuhu. ꞌYa̱fu̱ ne da tꞌaꞌahu̱, njapꞌu̱ da nxo̱ge ri johyahu̱. Ar Hesu bi dö ar ximha̱i 


text:
<pb/>Nöꞌö xta xiꞌahu̱ xta mönga mꞌede. Ma da zo̱ ar pa hinga zoꞌahu̱ njapꞌu̱. Ma ga xiꞌahu̱ nꞌagitho togo ma Dada, ne njapꞌu̱ da zo xiñho ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ma gi ꞌya̱pabihu̱ ma Dada gi no̱nju̱ ma thuhu. Di xiꞌahu̱ hinge mahyoni ga a̱pa ma Dada da ꞌyo̱tꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ndi ꞌbu̱ habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada, ne xta ekwa har ximha̱i. Ma ga tsokwa ar ximha̱i, ne ga penga manꞌagi habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. 


text:
<pb/>Xi zo ma mfenihepya gi pö gatho, hinge mahyoni te da tꞌa̱ñꞌaꞌi. Jange di ñꞌemu̱ihe xka e habu̱ bi ꞌbu̱ Jö. 


text:
<pb/>Pöhu̱ ma da epꞌu̱ ar pa, ne di xiꞌahu̱, ꞌba̱pꞌu̱tho núꞌmu̱ ma gi mfonthu̱. Nꞌa ngu nꞌa ma gi ju̱hu̱ ri ꞌñuhu̱, ne ma gi hye̱gase̱hu̱. Mödi hinga ma ga ꞌbu̱se̱, ma ga ꞌbu̱ꞌbe ma Dada. 


text:
<pb/>Xta xiꞌahu̱ njapꞌu̱, gehnu̱ da jaꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ter entho ga ꞌbu̱hwihu̱. Nuwa har ximha̱i ma gi thohu̱ ya thogi. Yo gi tu ri mu̱ihu̱, ngetho nuga xta tö ar ximha̱i.<pb/>


text:
Mi wadi bi mönga njapꞌu̱, ar Hesu bi no̱ꞌsa mhetsꞌi ne bi ꞌñenö: —Ma Dadaꞌi, xi zo̱ ar pa da göxkwa nöꞌö xka ꞌbe̱pkagi ga o̱tꞌe. ꞌÑeꞌspa ár nsu ri Tꞌu̱gi, ne nuga ga esꞌa ri nsuge nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho xka ꞌraka ar tsꞌe̱di töpa gatho ya meximha̱i, ga umba ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi nuꞌu̱ togo xka da̱tka ha ma ꞌye̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi: da böꞌaꞌi ho̱nse̱ꞌi gar Jö majöni, ne da bökagi dar Hesukristo togo xka pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ma tsi Dadaꞌi, koska ma nsunda ga ꞌbu̱hwi habu̱ gi ꞌbu̱i, ne njapꞌu̱ da nheki ma nsu, ngu nunar nsu ndi pe̱ꞌskwi núꞌmu̱ hinxki thoktho ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Xta utwabi togoꞌi nuyu̱ xka hwahna har ximha̱i, ne xka ꞌye̱ntkꞌa ha ma ꞌye̱. Go ma ri me̱ti ne xka ꞌrakagipya. Nuyu̱ xi ꞌyo̱tꞌa gatho ngu xka pe̱nkagi ga xipi. 


text:
<pb/>Ngetho xta xipa nöꞌö xka xikagi, ne nuyu̱ xi hñöni. Ne xi böhyu̱ majöni xta ehe habu̱ ndi ꞌbu̱hwi, ne xi ñꞌemu̱i go xka pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Nuga di a̱ꞌi gi suyu̱. Hinge di a̱ꞌi gi su nuꞌu̱ hingya gamfi, di a̱ꞌi gi su nuyu̱ togo xka ꞌrakagi, ngetho go ri me̱ti nꞌehe. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö ma me̱ti go ri me̱ti nꞌehe, ne nöꞌö ri me̱tige go ma me̱ti nꞌe. Gehyu̱ xa japabi xi nheki ma nsunda. 


text:
<pb/>Ma ga he̱gi di ꞌbu̱ka har ximha̱i, ngetho gar mapꞌu̱ habu̱ gi ꞌbu̱i. Ha nuyu̱ ma da mꞌu̱kwatho har ximha̱i. Ma tsi Dadaꞌi xa xintꞌaxiꞌi, nuya xka ꞌrakagi, suyu̱ hár tsꞌe̱di ri thuhu, ne da nꞌathoyu̱, nguju̱ di nꞌathowi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱ꞌbewa har ximha̱i, go ndi suga hár tsꞌe̱di ri thuhu hinge nda ꞌwege. Nuꞌu̱ ga ꞌrakagi ndi su, hinto bi mꞌe̱di, ho̱nse̱ nöꞌö xki tꞌe̱ntꞌi nda mꞌe̱di, ne nda tho ngu huxa har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Nupya ma ga mapꞌu̱ habu̱ gi ꞌbu̱i. Núꞌmu̱ di ꞌbu̱kwatho har ximha̱i di mönga nuya mhöyu̱, njapꞌu̱ ga thokwabi ma johya ne da nxo̱ge yá johyayu̱. 


text:
<pb/>Xta umbabi ri mhöyu̱. Ne ar ximha̱i bi u̱tsa, ngetho hingyá me̱ti ar ximha̱i, nguga hingo ár me̱tigi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuga di homba yá ñhoyu̱. Gese̱gi di e̱ntꞌa ma te ha ri ꞌbe̱fi, ne njapꞌu̱ nuyu̱ nꞌehe da ꞌye̱ntyá te ha ri ꞌbe̱fi, ngetho pöhyu̱ nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ di a̱ꞌaꞌi gi fa̱xyu̱. Fa̱xatsꞌu̱ nuꞌu̱ togo ma da ñꞌemu̱igi nꞌehe xta ꞌyo̱ yá mhö da̱majöniyu̱. 


text:
<pb/>Ne da nꞌathoyu̱ ngu di nꞌathowi, ma tsi Dadaꞌi, ngetho nuꞌge ne nuga di ꞌbu̱hwi mahye̱gi. Ne ga nꞌatꞌwihu̱yu̱ nꞌehe, ne njapꞌu̱ ya meximha̱i da ñꞌemu̱i go xka pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Ngu nöꞌö ar nsunda xka ꞌrakagi, njapꞌu̱ ga thokwabiyu̱ nꞌehe, ne da nꞌathoyu̱ ngu di nꞌathowi. 


text:
<pb/>Nuga ma ga ꞌbu̱ꞌbeyu̱, ne nuꞌge di ꞌbu̱hwi. Njapꞌu̱ di nꞌathoyu̱, ne ya meximha̱i da bödi xka pe̱nkagi, ne xa gi möhyu̱ ngu xka mökagi. 


text:
<pb/>Ma tsi Dadaꞌi, núyu̱ xka ꞌye̱ntkꞌa ha ma ꞌye̱, di ne da mꞌu̱ habu̱ di ꞌbu̱ka, ne da hyanda nöꞌö ar nsunda xka ꞌrakagi; ngetho ngi möki núꞌmu̱ hinxki thoktho ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ma tsi hoga Dadaꞌi, nuya jöꞌi hingya gamfi hinxi böꞌi. Ha nuga di pöꞌi, ne nuyu̱ xka ꞌrakagi pöhyu̱ nꞌehe go xka pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Xta utwabiyu̱ togoꞌi ne tengu ri mꞌu̱i, ne hinga ma ga tsa̱ya̱ ga utwabi. Ne njangu xka mökagi, nuyu̱ nꞌehe da me̱ꞌsa nunar mhöteꞌö ha yá mu̱i, ne ma ga ꞌbu̱ꞌbegayu̱.<pb/>


text:
Ar Hesu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi me̱wi yá ma̱xte bi ꞌrañꞌu̱ ar hñe ár thuhu Nsedro. Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar hwöza, ne ka bi yu̱tnu̱. 


text:
<pb/>Ha nu ar Huda, togo bi da̱ ar Hesu, mi pödi habu̱ mi ꞌbu̱ nunar hwöhinu̱, ngetho nze̱ye̱ ya pa ar Hesu xki me̱winu̱ yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Jange ar Huda bi zixa nꞌa mutꞌi ya ndogu xki ꞌñe har tsꞌu̱tꞌwi, ne ꞌra ya ndogu mi su ar nijö, xki me̱hna ya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi mayu̱ mi hö ya ñotꞌi, ya tu̱nza, ya za ne ya jwai. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötho tema nda ꞌñepabi, jange bi mꞌe̱tꞌo ma ba thödi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Togo gi hoñhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Di hoñhe ar Hesu me Nasare. Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Go geke. Ne mi ñꞌowiꞌu̱ nꞌehe ar Huda togo mi da̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabi: —Xta xiꞌahu̱, go geke. Nuꞌmu̱ gi hongagihu̱, hye̱hu̱ da ma nuyu̱ di ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Bi njapꞌu̱ ne bi tho ngu xki möñꞌö xki ꞌñenö: Gatho nuꞌu̱ xka ꞌrakagi, di pe̱ꞌstho, hinto xta ꞌbe̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Simu Pedro nꞌa mbi kꞌosta nꞌar ndo̱jwai mi nxötsꞌi, ne bi dakwa ár gu hár ñꞌe̱i ár ꞌbe̱go ar ndömöjö. Nor ꞌbe̱goꞌö már thuhu ar Malko. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñemba ar Pedro ꞌmu̱: —Kwata nor ndo̱jwai hár ntꞌo. Ngetho nunar ntꞌe̱ni xinju xi hñuska ma Dada, hage ga he̱pꞌu̱ hinga tsi ꞌmu̱. Ar Hesu bi tsꞌixa ma ba mꞌa̱mba ar ndömöjö (Mt. 26:57‑58; Mr. 14:53‑54; Lk. 22:54) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nunar mutꞌinu̱ ya ndogu mi ñꞌowi yá ndö, ne ya ndogu mi su ar nijö xki me̱hna ya dönziandö, bi gu̱ ar Hesu ne bi xo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nunar Kaifasnu̱ gehnu̱ togo xki xipa ya ndöxodyo mar ñho nda duse̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱, hinge gatho ya jöꞌi. Ar Pedro mi ꞌbu̱ hár thi ár ngu ar Anas (Mt. 26:69‑70; Mr. 14:66‑68; Lk. 22:55‑57) 


text:
<pb/>Ha nu ar Simu Pedro ne nöꞌö manꞌa ár mima̱xtewi mi te̱ñꞌu̱ ar Hesu mi nju̱. Nöꞌö manꞌar ma̱xte már mpödi ar döngamöjö, jange bi yu̱tꞌa hár thi ar ngu. 


text:
<pb/>Har Pedro xki go nthi har goxthi. Jange ba e nöꞌö manꞌar ma̱xte mi mpöhwi ar döngamöjö, bi xipa ar ꞌbe̱hñö mi su ar goxthi, nda hye̱ ar Pedro nda yu̱tꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nor ꞌbe̱hñö mi su ar goxthi bi ꞌñemba ar Pedro: —Ha hingo ngi ñꞌowi nor ñꞌo̱ho̱nu̱ nꞌehe. Ar Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö, nuga hinꞌö. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱go ne nuya sunijö xki ꞌñuꞌu̱ nꞌar tsibi ngetho mar ntse̱, mi ꞌba̱hnu̱ mi mpatꞌu̱. Ar Pedro mi ꞌba̱hnu̱ nꞌehe. Ar Anas bi ꞌyo̱tꞌwa ya ntꞌa̱ni ar Hesu (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Lk. 22:66‑71) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuga hinte xta o̱tka ñꞌöntho. Nöꞌö di mö xta mönga ha ya tꞌu̱lo nijö ne har dönganijö habu̱ tso̱nga gatho ya xodyo. 


text:
<pb/>Nu mi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nꞌar sunijö bi umba nꞌar mpe̱tgu ne bi ꞌñenö: —Hage njapꞌu̱ gi thöta ar döngamöjö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Gi enö xta ñömañꞌu̱. Hage da za̱ gi hñubga ma hmi. Ha nuꞌmu̱ xta ñö xiñho, yoꞌö xka fe̱bgagi ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Anas bi me̱hna ar Hesu xki nso̱tꞌe, nda tsꞌixa habu̱ mi ꞌbu̱ ar Kaifas togo mar döngamöjö. Ar Pedro bi ko̱nga ar Hesu (Mt. 26:71‑75; Mr. 14:69‑72; Lk. 22:58‑62) 


text:
<pb/>Ar Pedro mi ꞌba̱ getꞌu̱ ar tsibi mi mpatꞌi, ne bi tꞌembabi: —Hage hinga geꞌe nꞌár ma̱xte nꞌehe. Nöꞌö bi nko̱ni ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö, nuga hinꞌö. 


text:
<pb/>Nꞌár ꞌbe̱go ar döngamöjö már mëni nöꞌö togo bi hye̱kwa ár gu ar Pedro, bi ꞌñembabi: —Hage hinda hantꞌaꞌi ngi ꞌba̱hwiꞌö har hwöza. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi mengi bi nko̱ni, ne bi ma ar boxi. Ar Hesu ma ba mꞌa̱mba ar Pilato (Mt. 27:1‑2, 11‑31; Mr. 15:1‑20; Lk. 23:1‑5, 13‑25) 


text:
<pb/>Mi takxuditho núꞌmu̱ mi nju̱ka ar Hesu hár ngu ar Kaifas, ne bi tsꞌixa har döta ngu habu̱ mi ꞌbu̱ ya ndö me Nroma. Nuya ndöxodyo himbi ne bi yu̱tꞌu̱, himi ne nda ja̱xtꞌa yá mꞌu̱i, ne nda tsa̱ nda zi ar baxjwa. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi dötwabiꞌu̱: —Tsixu̱ ne ꞌyo̱thwu̱ ar tsꞌu̱tꞌwi ngu mönga ri tꞌofohu̱. Ha nuya xodyo bi ꞌñembabi: —Nuje hingi the̱gagihe togo ga hohe. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi mengi bi yu̱tꞌa har döta ngu, ne bi zohna ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Hage gár ndöge ya xodyo. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hindar xodyoga. Nuya ri mixodyowi ne ya ndömöjö go xpa tsiꞌaꞌi ha ma tsꞌu̱tꞌwi. Te xka ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi dödi: —Numa tsꞌu̱tꞌwiga hinga gekwa har ximha̱i. Nuꞌmu̱ di njapꞌu̱hmö, nuꞌu̱ togo te̱ngagi xi ntuhni ne xi ñöngagi, hinxi nda̱tkagi ya ndöxodyo. Ngetho numa tsꞌu̱tꞌwiga hingar menguwa. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi ꞌñembabi ꞌmu̱: —Hage gar ndöge ꞌmu̱. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö, ngu xka mö dar ndö. Jange da mꞌu̱i ne xta ekwa har ximha̱i ga mönga nöꞌö majöni. Gatho nuꞌu̱ te̱nga nöꞌö majöni, o̱xa nöꞌö di mö. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi ꞌñenö: —Teme nöꞌö majöni. Mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi bo̱nga nthi ma ba kꞌönga ya xodyo manꞌagi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hinte ma tsꞌoki di timbabinu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar ntꞌumbi di he̱kꞌahu̱ nꞌar ꞌyofa̱di har da̱ngo mbaxjwa. Ha gi nehu̱ ga he̱kꞌahu̱ ri Ndöxodyohu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ gatho bi mengi bi maꞌu̱ ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hindi nehe gi hye̱hnu̱. Hye̱ ar Baraba. Ha nu ar Baraba mar bë.<pb/>


text:
<pb/>Ne nuya ndogu bi me nꞌar ntsantꞌi ya ꞌmini ne bi hñuꞌspabi. Mꞌe̱fa bi göꞌspa nꞌar the̱nga dutu xa xki zi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Pilato bi bo̱nga manꞌagi ne bi ꞌñemba ya xodyo: —Hyanthu̱ di tsiñꞌahu̱wa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. Nuse̱hu̱ hinte ma tsꞌoki xta timbabi. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga ar Hesu mi huꞌsa ya ꞌmini xki mꞌe, ne mi he ar the̱nga dutu, bi ꞌñenga ar Pilato: —Xi ꞌbu̱kwa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. 


text:
<pb/>Mi hyanda nuya ndömöjö ne ya sunijö, bi ndu̱i bi mafi ne mi eñꞌu̱: —Tsu̱ta har pontꞌi, tsu̱ta har pontꞌi. Bi ꞌñenga ar Pilato: —Tsixu̱ ba tsu̱thu̱ har pontꞌi ngu xka möñhu̱, ngetho nuga hinte ma tsꞌoki di timbabinu̱. 


text:
<pb/>Nuya xodyo bi dötwabi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nunu̱ xi ꞌñense̱ ár Tꞌu̱ Jö, jange mahyoni da tho, ngetho njapꞌu̱ enga ha ma tꞌofohe. 


text:
<pb/>Ne bi mengi bi yu̱tꞌa har döta ngu, ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Habu̱ gar mengu. Ar Hesu hinte bi döti. 


text:
<pb/>Jange ar Pilato bi ꞌñembabi: —Ha hingi ne gi thödi. Wa hingi pödi di pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ga jaꞌaꞌi da tsꞌu̱tꞌa har pontꞌi, wa da tsa̱ ga he̱kꞌaꞌi gi ma nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinte ma tsꞌe̱di gi pe̱ꞌshmö nuꞌmu̱ hinte xi ꞌraꞌa Jö. Jange nöꞌö togo xi ꞌye̱ntkꞌagi ha ri ꞌye̱, go töte ár tsꞌoki tuxꞌö. 


text:
<pb/>Mi wa ar Hesu bi mönga njapꞌu̱, ar Pilato xa bi umba ár mu̱i mi honi hanja nda hye̱gi. Ha nuya ndöxodyo xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Nuꞌmu̱ gi hye̱ nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, hingár ñꞌowi ar Sesar. Ngetho gatho nuꞌu̱ ñꞌexase̱ ngu nꞌar ndö, gehyu̱ yá ñꞌu̱niwiꞌö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Pilato bi gu̱ka ar Hesu. Ne bi hñuxa hár nthutsꞌi habu̱ höxa majöni, mi ꞌbu̱ har Gabata har mhö ebreo, di bo̱ni da ꞌñenö har Ntꞌu̱tꞌado. 


text:
<pb/>Mi ꞌbe̱ nꞌapa nda zo̱ ar da̱ngo mbaxjwa, ngu made mpa núꞌmu̱ ar Pilato bi ꞌñemba ya ndöxodyo: —Ndi, ꞌbu̱kwa ri ndöhu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya ndöxodyo bi maꞌu̱ ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Tsitsꞌi ba tsu̱ta har pontꞌi. Ha nu ar Pilato bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage gi nehu̱ ga tsu̱tꞌa ri ndöhu̱. Nuya ndömöjö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ho̱nse̱ ar Sesar di ꞌñehe ngu ar ndö, hinto manꞌa. 


text:
<pb/>Jange bi da̱twa ha yá ꞌye̱ꞌu̱ nda tsu̱tꞌu̱ har pontꞌi, ne nuya ndöxodyo bi gu̱ ar Hesu bi zixꞌu̱. Ár ntsꞌu̱ti ar Hesu har pontꞌi (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Lk. 23:26‑43) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi bo̱ni mi muxa ár pontꞌi habu̱ ma nda tsꞌu̱ti, ndi ma har Nñöxhmundoꞌyo, har hñö ebreo tꞌembabi Golgota. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi ꞌyotꞌa nꞌar döta thuhu, ne bi hñuxa mañö ar pontꞌi, mi enö njawa: Gehnu̱ ar Hesu me Nasare, ár Ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nunar thuhunu̱ bi ne nze̱ye̱ ya xodyo; ngetho habu̱ xki tsꞌu̱ti mi getꞌu̱ ar hnini, ne mi huxa har hñö ebreo, ar griego ne ar latin. 


text:
<pb/>Nuya ndöxodyo bi ꞌñemba ar Pilato: —Yo gi otꞌa: Ár Ndö ya xodyo. Di nehe gi ꞌyotꞌa njawa: Go mi eñꞌö ár Ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nuya ndogu mi wadi bi tsu̱ta ar Hesu, bi gu̱mpa yá dutu nda ꞌyo̱tꞌa goho xe̱ni, ne nda hñöxa nꞌa xe̱ni nꞌa ngu nꞌa. Bi gu̱mpa ár pa̱tꞌi nꞌehe, nunu̱ mi nꞌadar mꞌe xki tꞌo̱tꞌe xki ndu̱ mañö ndi göxa ha̱i. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi bentho ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hinga xe̱ju̱. Ma ga e̱nsu̱ nꞌar nthöhö ga nuhu̱ togo da hñötsꞌi. Gathoyu̱ bi njapꞌu̱, ne bi tho ngu mi enga har Tꞌofo habu̱ hutsꞌi njawa:<pb/>Bi ñheꞌu̱ ma dutu,<pb/>Ne bi ꞌye̱nsa ar nthöhö nda nu togo nda hñöska ma he. Ne bi japꞌu̱ ya ndogu. 


text:
<pb/>Getꞌu̱ har pontꞌi habu̱ xki tsꞌu̱ta ar Hesu, ka mi ꞌba̱hnu̱ ár nönö ne ár juhwe̱pꞌu̱ꞌö, ar Maria ár ꞌbe̱hñö ar Kleofa, ne ar Maria me Magdala. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyanda ár nönö ne ár ma̱xte togo xa mi mödi mi ꞌba̱hnu̱ nꞌehe, bi ꞌñemba ár nönö: —Nönö, xi ꞌba̱pꞌu̱ ri tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñemba ár ma̱xte togo xa mi mödi: —Hyandi, xi ꞌba̱hnu̱ ri nönö. Ne nor paꞌö nunar ma̱xtenu̱ bi zixa hár ngu bi su. Ar Hesu bi du (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Lk. 23:44‑49) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa mi bö ar Hesu xki jwata xo̱ge, bi ꞌñenö: —Di tuthe. Njapꞌu̱ bi tho ngu mönga har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar mohi mi po ar ixkatꞌafi. Bi nju̱ nꞌar xiꞌyo bi mpobo, bi nthuta ha nꞌar tꞌo ne bi njwatwa hár ne. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi wadi bi zi ar ixkatꞌafi bi ꞌñenö: —Xi göxa xo̱ge. Ne bi tsꞌa̱ꞌma ár ñö, bi da̱ ár hñö bi du. Ar Hesu bi nsu̱ꞌspa ár ꞌbo̱tsꞌe 


text:
<pb/>Mi ꞌbe̱ nꞌapa nda da̱tꞌa ar da̱ngo mbaxjwa. Jange ya ndöxodyo ma ba a̱pa ar möte ar Pilato nda nꞌwakwabi yá wa nuꞌu̱ xki tsꞌu̱ti. Ne nda njömba yá ndoꞌyo, hinge nda gopꞌu̱ har pontꞌi nöꞌö ar pa ntsa̱ya̱. Nunar panu̱ mar ntsꞌupi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo bi hyandi go da̱majöni, jange pödi xiñho majöni nöꞌö te mö. Ne petꞌahu̱, njapꞌu̱ gi ñꞌemu̱ihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Manꞌár xe̱ni ar Tꞌofo enö njawa nꞌehe: Ya jöꞌi da hyanda nöꞌö togo bi su̱nse̱ꞌu̱. Ár ntꞌa̱gi ar Hesu (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Lk. 23:50‑56) 


text:
<pb/>Mi wa xo̱geyu̱, ar Huse me Arimatea, togo mi te̱nga ar Hesu nꞌehe, mödi ñꞌöntho ngetho mi tsu yá mi ndöxodyowi, bi ma ba a̱pa ar Pilato nda umba ar se̱ki nda hñöꞌspa ár ndoꞌyo ar Hesu. Ne ar Pilato bi umbabi, jange bi ma ba hömpabi. 


text:
<pb/>Ar Nikodemo nꞌehe togo ba e mi nxui bi kꞌönga nꞌagi ar Hesu, ba hö ar bopo ár thuhu ar mira, mi nthöskwi manꞌar hogañu̱ni ár thuhu aloe, mi tho ngu nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya ntsꞌu̱ti ár ñhu̱. 


text:
<pb/>Jange bi gu̱ꞌu̱ ár ndoꞌyo ar Hesu, bi goꞌspa ya hogañu̱ni, ne bi ma̱xa ya dutu, ngu yá ntꞌumbi ya xodyo mi a̱ yá jöꞌi. 


text:
<pb/>Getꞌu̱nu̱ habu̱ xki tsꞌu̱ta ar Hesu mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar hwöza, ne har hwöza mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ꞌraꞌyo tꞌa̱gi hinto xki tꞌa̱gi. 


text:
Ár mꞌe̱tꞌo mpa ar hñöto, ar Maria me Magdala bi ma ra nꞌitho mi nxuitho har tꞌa̱gi, ne bi hyandi xki thöka ar do mi kothmöꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, dama bi nixtꞌi ma ba xipa ar Simu Pedro ne nöꞌö manꞌar ma̱xte xa mi mö ar Hesu, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xi thöꞌspa ár ndoꞌyo ar tsi Hmu mi ꞌbu̱ har tꞌa̱gi, ne hindi pöhe habu̱ xpa ꞌbo̱kwe. 


text:
<pb/>Xa bi hye̱ ar nhixtꞌi gatho yoho, ha nöꞌö manꞌar ma̱xte bi ntöte ár nihi, jange bi zo̱nga mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ne bi hyanda nunar nthuꞌmxi xki ꞌba̱ꞌspahmö ár ñö ar Hesu, himi nthöskwi nu maꞌra ya xu̱ni dutu, mi ꞌbu̱se̱ xki ntotꞌi xiñho. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ hinxki zoda yá mfeni nöꞌö mönga har Tꞌofo, mi enö mi mahyoni ar Kristo nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne bi menkꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ yá ñꞌowi. Ar Hesu bi ñꞌudi nda hyanda ar Maria me Magdala (Mr. 16:9‑11) 


text:
<pb/>Nunar Maria me Magdala mi ꞌba̱ nthi hár goxthi ar tꞌa̱gi mi zoni, bi ka̱ka ár ñö bi hyanda mbo. 


text:
<pb/>Ne bi hyanda yoho ya e̱nxe̱ mi he ya tꞌaxdutu, mi huhnu̱ habu̱ xki ꞌbo̱kwa ár ndoꞌyo ar Hesu, nꞌa habu̱ xki gohmö ár ñö, ne manꞌa habu̱ xki gohmö yá wa. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenga nuya yohoyu̱: —Ha gi o̱de nönö. Yoꞌö gi zoni. Nöꞌö bi dödi: —Di zoni ngetho xi thöꞌspa ár ndoꞌyo ma tsi Hmu, ne hindi pödi habu̱ xpa tsꞌogi. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi ñegi ne bi hyanda ar Hesu mi ꞌba̱hnu̱, ne himbi bödi ha go mi geꞌö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de, nönö. Yoꞌö gi zoni. Togo gi honi. Nunar ꞌbe̱hñö mi beni mar suhwöhiza, jange bi ꞌñembabi: —Tata, nuꞌmu̱ xka hñöꞌspa ár ndoꞌyo ma tsi Hmu, xikagi habu̱ xka tsogi, ne ma ga hö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Maria. Nuꞌmú̱ ar Maria bi ꞌba̱tꞌi ne bi ꞌñembabi: —Raboni (di bo̱ni da ꞌñenö, Utate). 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Yo gi tha̱ngagi, ngetho hinxta mada habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada. Di ma ba xipa ma ku gar ma habu̱ bi ꞌbu̱ ma Dada ne ri Dadahu̱, ma Jö ne ri Jöhu̱. 


text:
<pb/>Ar Maria me Magdala bi ma ba xipa yá ma̱xte xki hyanda ar Hesu, ne bi metwa nöꞌö xki nsipꞌö. Ar Hesu bi ñꞌudi nda hyanda yá ma̱xte (Mt. 28:16‑20; Mr. 16:14‑18; Lk. 24:36‑49) 


text:
<pb/>Nu mi nxui nor ꞌbe̱tꞌo paꞌö, nuyá ma̱xte xki gotꞌa gatho ya goxthi habu̱ xki mhusꞌu̱ ngetho mi tsu ya xodyo, ba e ar Hesu bi mꞌa̱ madetho, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —ꞌBu̱hu̱ ter entho. 


text:
<pb/>Nu mi xipa njapꞌu̱, bi utwa yá ꞌye̱ ne ár ꞌbo̱tsꞌe, ne nuyá ma̱xte xa bi njohya bi hyanda ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñemba manꞌagi ꞌmu̱: —ꞌBu̱hu̱ ter entho. Ngu bi me̱nka ma Dada, njapꞌu̱ di pe̱ñꞌahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo gi pumbabihu̱ yá tsꞌoki, da mpumbabi. Ha nuꞌu̱ hingi pumbabihu̱, ma da duxta yá tsꞌoki. Ar Toma himbi ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Nunar Toma nꞌa yá ma̱xte ar Hesu, mi tꞌembabi ar Didimo ngetho xki mꞌu̱hwi mahye̱gi manꞌár ku, himi ꞌbu̱hnu̱ núꞌmu̱ mi zo̱ ar Hesu. 


text:
<pb/>Bi ꞌñemba nuyá mi ma̱xtewi: —Xta hanthe ar tsi Hmu. Nöꞌö bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ hinga handwase̱ yá ꞌye̱ habu̱ bi mfoꞌspa ya bo̱jö, ne ga fota ma xa̱, mꞌe̱fa ga fota ma ꞌye̱ hár ꞌbo̱tsꞌe, nuꞌmu̱ hinꞌö, hinga ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ár hñötopꞌu̱ manꞌagi mi ꞌbu̱ yá ma̱xte mbo ar ngu, ne ar Toma nꞌehe. Bi yu̱tꞌa ar Hesu núꞌmu̱ mi jotꞌa ya goxthi, bi mꞌa̱ madetho ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —ꞌBu̱hu̱ ter entho. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba ar Toma: —Xö ri xa̱, hyandga xiñho ma ꞌye̱. Höwa ri ꞌye̱, fota ha ma ꞌbo̱tsꞌe. Yo gi yomi, ñꞌemu̱igi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Toma, ga hyandgagi jange ga ñꞌemu̱i. Ha nza̱tho nuꞌu̱ hinxi hyandgagi ne xi ñꞌemu̱igi. Yoꞌö bi tꞌotꞌa nunar he̱ꞌminu̱ 


text:
<pb/>Nuyu̱ xi tꞌotꞌi, ne da tsa̱ gi ñꞌemu̱ihu̱ nunar Hesu gehnu̱ ar Kristo ár Tꞌu̱ Jö, ne xki ñꞌemu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi.<pb/>


text:
Mi wadi bi tho gathoyu̱, ar Hesu bi ñꞌudi manꞌagi nda hyanda yá ma̱xte núnu̱ hár ñöni ar ñho̱nthe Tiberia. Njanu̱ bi ñꞌudi: 


text:
<pb/>Mi ꞌyo mahye̱gi ar Simu Pedro, ar Toma togo mi nsipabi ar Didimo ngetho xki mꞌu̱hwi manꞌa, ar Natanael ar mengu Kana har ha̱i Ngalilea, nuyá tꞌu̱ ar Sebedeo, ne ma yoho yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Ar Simu Pedro bi ꞌñemba nu maꞌra: —Gar ma ar nju̱xhwö. Bi döꞌu̱: —Ga te̱ñꞌahe nꞌehe. Bi maꞌu̱, bi bo̱xa ha nꞌar motsa, ne nor nxuiꞌö hinte bi gu̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ꞌbu̱tho nda hatsꞌi, bi nheki ar Hesu mi ꞌba̱ har ñönthe, ha himi pöꞌu̱ ha go mi geꞌö wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Köthu̱ ar ntꞌa̱tsꞌi hár ñꞌe̱i ar motsa, ne gi ju̱xu̱. Bi götꞌu̱, ne himi tsa̱ nda gu̱tsꞌi, ngetho xa mi nze̱ye̱ ya hwö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö ar ma̱xte xa mi mö ar Hesu bi ꞌñemba ar Pedro: —Gehnu̱ ar tsi Hmu. Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Pedro, dama bi hye ár dutu ngetho xki mo̱ge, ne bi ꞌye̱nga ar nsa̱gi har dehe bi bo̱nga ñꞌa̱nthe. 


text:
<pb/>Nu maꞌra ba e mi e̱ ar motsa, mi ju̱tꞌa ar ntꞌa̱tsꞌi mi ku̱ ya hwö, ngetho himar yapꞌu̱ ar ñönthe, ngu nꞌanthebe ya ñhu̱fi ár yapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nu mi göꞌu̱ har ñönthe, bi hyantꞌu̱ mi janu̱ ya de̱spi habu̱ mi oxa nꞌar hwö, ne mi janu̱ ya thuhme nꞌehe. 


text:
<pb/>Bi bo̱xa ar Simu Pedro har motsa, ne bi gu̱tꞌa ar ntꞌa̱tsꞌi bi gu̱ka har ñöni. Xa mi ñuxa ya hwö, mi tsu̱ nꞌanthebe ne ngu̱dmihñu ya döta hwö. Mödi mi nze̱ye̱ himbi xe̱ ar ntꞌa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ba ehu̱ gi nzimxudihu̱. Gatho mi tsu, hinto bi ꞌya̱mbabi, togoꞌi. Mi pöꞌu̱ mar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa xki mengi xki nte manꞌagi ar Hesu, ár hñuꞌginu̱ mi ñꞌudi nda hyanda yá ma̱xte. Suka ma de̱ti 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi wadi bi ñuñꞌu̱, ar Hesu bi ꞌñemba ar Simu Pedro: —Nuꞌge Simu, ár Tꞌu̱ꞌi ar Honas, hage mꞌe̱tꞌo gi mökagi, ne ka gi möhyu̱. Bi doꞌö ne bi ꞌñenö: —Hö ma tsi Hmuꞌi, gi pöke di möꞌaꞌi. Ar Hesu bi ꞌñembabi ꞌmu̱: —Suka ma belo. 


text:
<pb/>Bi mengi bi xipa ár ñoꞌgi: —Simu, ár tꞌu̱ꞌi ar Honas, ha gi mökagi. Ar Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö ma tsi Hmuꞌi, gi pöke di möꞌaꞌi. Nöꞌö bi ꞌñembabi: —Ta̱ga ma de̱ti. 


text:
<pb/>Bi ꞌñemba ár hñuꞌgi: —Simu, ár Tꞌu̱ꞌi ar Honas, ha gi mökagi. Ar Pedro bi zo̱tꞌa ár mu̱i xki xipa ár hñuꞌgi, ha gi mökagi. Ne bi döti: —Ma tsi Hmuꞌi, gi pöke xiñho gatho. Gi pödi di möꞌaꞌi. Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Suka ma de̱ti. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌaꞌi, núꞌmu̱ ngi bötsi, ngi ngu̱tꞌase̱ ri bötꞌi, ne ngi ma habu̱ ngi nege. Ha núꞌmu̱ xki ndönzia, gi ju̱xa ri ꞌye̱, manꞌa da dutꞌa ri bötꞌi, ne da tsꞌixꞌa habu̱ hingi nege. 


text:
<pb/>Bi ꞌñenga njapꞌu̱ mi xipa ar Pedro hanja nda du ne nda nsundabi Jö, ne bi ꞌñembabi nꞌehe: —Te̱ngagi. Ar ma̱xte xa mi mhödi 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Pedro bi ñegi, ne bi hyanda nunar ma̱xte xa mi mö ar Hesu. Getꞌö togo xki njwaxa hár tiñö ar Hesu nu ar nxui mi tsi ar tꞌoxi, ne xki ꞌñembabi: Tsi Hmu, togo ma da da̱ꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ di nega da mꞌu̱tho núꞌmu̱ xka pengi, tema gi ñꞌa̱nge. Nuꞌge te̱ngagi. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbedenu̱ bi nu̱nga ha gatho ya gamfi, mi mhö nunar ma̱xtenu̱ hinge ma nda du. Himbi ꞌñembabi hinge nda duꞌö, ho̱nse̱ bi ꞌñenö: Nuꞌmu̱ di nega da mꞌu̱tho núꞌmu̱ xka pengi, tema gi ñꞌa̱nge. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ár ma̱xte ar Hesu togo da̱majöni te bi thogi, ne bi ꞌyotꞌi, ne di pöhu̱ majöni nöꞌö möñꞌö. 


text:
<pb/>Ja ma nze̱ye̱ ya ꞌbe̱fi bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu. Nuꞌmu̱ togo da ꞌyotꞌa nꞌa ngu nꞌa, di beni gatho ar ximha̱i hinda ñꞌe̱nga ya he̱ꞌmiꞌu̱. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Huda, ár ꞌbe̱gogi ar tsi Hmu Hesukristo ne ár jödö ar Hakobo. Di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ nuꞌahu̱ xi zoñꞌahu̱ da tꞌaxkꞌahu̱ Jö ar Dada, ne xi hwixꞌahu̱ har tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Dá hñuxa ár nhwëki, ár hogamꞌu̱i ne ar mhöte ꞌraꞌahu̱ Jö. Ya kate utate ne yá tsꞌontꞌuti (2 Pedro 2:1‑17) 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, xa di ne ga pe̱ñꞌahu̱ nꞌar he̱ꞌmi habu̱ ga xiꞌahu̱ nunar ñꞌemu̱i di pe̱ꞌsu̱. Ha di handi mꞌe̱tꞌo, mahyoni ga xiꞌahu̱ xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ñöñhu̱ nunar ñꞌemu̱i nꞌagitho bi tꞌakagihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho xi yu̱tꞌa ñꞌöntho ꞌra ya tsꞌojöꞌi ju̱mpa ár nhwëki Jö da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö te gatho neꞌu̱. Nuyu̱ yanu̱ mamꞌe̱tꞌo xi tꞌe̱ntꞌi da mꞌe̱di, ne ko̱nga Jö togo ar ndö xo̱ge, ne ko̱nga ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Di ne ga beñꞌahu̱ nöꞌö mamꞌe̱tꞌo xka pöhu̱: Núꞌmu̱ ar tsi Dada ba ju̱ka ya me Israel mi njapi nda mpe̱ ntsꞌe̱di núnu̱ Ehipto, mꞌe̱fa bi hyo gatho nuꞌu̱ togo himbi ñꞌemu̱ibi. 


text:
<pb/>Ha nuya e̱nxe̱ himbi su yá nsu xki tꞌumbabi, bi zopꞌu̱ yá ngu habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, nupya Jö xi gotꞌa har ꞌbe̱xui, ne xi nthötꞌi to̱ꞌmtho da zo̱nga ar pa da thöꞌspa majöni. 


text:
<pb/>Ngu ar Sodoma, ar Gomora ne nu maꞌra ya hnini mi ja ha yá nthetꞌiyu̱, nuꞌu̱ nꞌehe mi hye̱pꞌu̱ Jö, ho̱nse̱ mi ne nda ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö mi ne yá ndoꞌyo, ne ya ndo̱ mi ꞌbe̱ngwi yá mindo̱wi. Ngu nꞌar ntꞌudi bi tꞌe̱ntꞌa har tsibi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Njanu̱ utkagihu̱ tengu ár mfe̱i Jö. 


text:
<pb/>Nuya tsꞌojöꞌiyu̱ ngu ꞌwithötho, ngu nu maꞌra xta möñhu̱ hingi tsupa Jö, tsanga gatho nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di, ne hyaxꞌmu̱ tsꞌoka yá ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nunar ndö e̱nxe̱ Mige, núꞌmu̱ mi nwengwi ar tsꞌondöhi togo nda gohwi ár ndoꞌyo ar Moise, himbi ꞌya̱pa nꞌar ntꞌa̱di. Ho̱nse̱ bi ꞌñembabi: Ar tsi Dada da zu̱ꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuya tsꞌojöꞌiyu̱ tsanga gatho nöꞌö hingi pödi. Ha nöꞌö pödi, ngu ya me̱ti hiñꞌotho yá mfeni, o̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱. Njapꞌu̱ japa da tsꞌoka yá te. 


text:
<pb/>Hwëkateꞌu̱, ngetho xi de̱mbatho ár ꞌbe̱fi ar Kain, ne bi ñꞌe̱ntꞌatho da dö ar bojö ngu ar Balam. Nuyu̱ ma da nhwata ngu ar Kore, ngetho xa ya me̱ꞌsku. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiyu̱ nꞌar mꞌe̱tsa̱ gi nthöskwihu̱ núꞌmu̱ gi ñungwihu̱ mahye̱gi ya hmöka ku. Hiñꞌotho yá tsa̱yu̱, honse̱ yá ñho. Ñhe̱hwi ya ꞌbikui tuxta ar ndöhi, ngu ya ꞌba̱iza núꞌmu̱ ndöbëhë hinti unga te da tsꞌi, yoꞌgi xi du ne yoꞌgi xi nkꞌu̱tsꞌi xi tꞌe̱mpꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuyu̱, njangu nuya dehe mpu̱ntsꞌi ne tuxa ár fu̱gi bi e̱nga har ñönthe, njapꞌu̱ nheki yá tsꞌoki ꞌbe̱ yá tsa̱, ngu ya tso̱ nixtꞌi xi tꞌe̱ntꞌi da mꞌe̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Ar Enok ár yoto mꞌu̱i yá ma̱ngaꞌbe̱to ar Adan, bi ꞌñeñꞌö mamꞌe̱tꞌo: Hyanthu̱ ba ehnu̱ ar tsi Hmu ñꞌowi nuꞌu̱ ra nze̱ye̱ ya nthebe ya nthebe nuꞌu̱ yá me̱tiꞌö. 


text:
<pb/>Ne da hñöꞌspa majöni gatho ya jöꞌi, ne da hñuꞌmba yá hmi ya tsꞌojöꞌi da uta gatho nuya tsꞌoki xi ꞌyo̱tꞌe, ne gatho nöꞌö xi tso̱tꞌwa ár mu̱i Jö mi ho̱xa ya tsꞌomhö. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiyu̱ gatho tsa̱mañꞌu̱ ne gatho ñömañꞌu̱, ne da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱, xa ñꞌexase̱ ne ka ya jöꞌi da zipyá bojö. Ar tsꞌu̱i ne ar humamu̱i 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ ma tsi kuhu̱, beñhu̱ xiñho nuya mhö bi mönga mahamꞌu̱ yá mpo̱te ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuya mhö bi xiꞌahu̱: Nu ha ya ngöxapa ma da nja ya hya̱te jöꞌi, ma da mꞌu̱ꞌu̱ ngu xipabi yá tsꞌomfeni. 


text:
<pb/>Hö, tsi kuhu̱, umba ri mu̱ihu̱ da te ri ñꞌemu̱ihu̱, ne zohu̱ ar tsi Dada, di tsixꞌahu̱ ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Yo ma gi hye̱hu̱ nunar mhöte xi ꞌrakagihu̱ Jö, ne hyaxꞌmu̱ gi to̱ꞌmhu̱ ár nhwëki ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Maꞌra fa̱xu̱ da mpo̱ho̱, ne njapꞌu̱ gi tsiñhu̱ hinda ma har tsibi. Maꞌra hwëju̱, ho̱nse̱ ntsuñhu̱ yo ma gi te̱mfu̱ yá tsꞌoki. U̱tsahu̱ ar tsꞌoki ne yá dutu xi tsꞌonga nuya ꞌyo̱tꞌatsꞌokiyu̱. Ya ngöxa mhö tꞌeꞌspa ár nsu Jö 


text:
<pb/>Jö togo pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da sugagihu̱, ne hinda hye̱gagihu̱ ga ꞌwehu̱, xa di johyanu̱ da zixkagihu̱ xintꞌaxigihu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Gehnu̱ pe̱ꞌsa ar mfödi, ne ho̱nse̱nu̱ Jö ne ma Po̱ho̱tehu̱. Dá nhutꞌwabiꞌö ár nsunda. Dá nhumansubi ár tsꞌu̱tꞌwi ne ár tsꞌe̱di, ne da tꞌeꞌspa ár nsupya, ne hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
<pb/>Jange nuga nꞌehe, Nda Teofilo, nu nda jwadi da ñꞌa̱ni xiñho hanja bi ndu̱i ne hanja bi thohyu̱, xta beni ga otꞌi ga pe̱ñꞌaꞌi, ne njapꞌu̱ ga oꞌtꞌa ar ꞌñu, 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ mar ndö ar Erode har ha̱i Nhudea, ne ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar möjö már thuhu ar Sakaria, mi ꞌbu̱ har mhuntsꞌi ár thuhu ar Abia. Ha nöꞌö ár ꞌbe̱hñö már thuhu ar Sabe. Gatho yohoyu̱ ma yá mengu ar mꞌe̱tꞌo möjö Aron. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ hinxki dinga ar bötsi, ngetho ar Sabe himi tsa̱ nda ñꞌo̱nte, ne gatho yoho mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya je̱ye̱. 


text:
<pb/>Nu ar Sakaria ne maꞌra yá mimöjöwi nuya mi mpe̱hwi, bi zo̱tꞌar pa nda yu̱tꞌa har dönganijö nda me̱pa Jö. 


text:
<pb/>Nuya möjö bi ꞌye̱ntsꞌa ar nthöhö ngu yá ntꞌumbiꞌu̱, togo nda yu̱tꞌi nda tsötꞌa ar githni. Ne bi zo ár thuhu ar Sakaria. 


text:
<pb/>Ha nunar e̱nxe̱ bi ꞌñembabi: —Sakaria, yo gi ntsu, ngetho xta ehe ga xiꞌaꞌi, nuya ri nsa̱di xi ꞌyo̱xa Jö, ne xi numañho. Jange ar Sabe ri ꞌbe̱hñö ma da ꞌyo̱mpꞌaꞌi nꞌa ri tꞌu̱, ne gi hñuꞌspabi ár thuhu ar Xuwa. 


text:
<pb/>Ngetho nunu̱ xa ma da njár nsu hár nthandi Jö. Hinda za̱ da zi ar ixkatꞌafi ne gatho nöꞌö unga ar nti. Ne di oda nzitꞌe̱i, di hömpa ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ma da zo ya me Israel, ne nze̱ye̱ ma da hye̱pꞌu̱ yá tsꞌoki, ne da mengi da hyonga Jö ár Dadaꞌu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ di ꞌbe̱tꞌo hokwa habu̱ da tho ar tsi Hmu. Ma da tꞌumba ár tsꞌe̱di ngu nöꞌö bi tꞌumba ar Elia, da xokwabi yá mfeni ya dada da mö yá bötsi, ne nuya me̱ꞌsku da ꞌyo̱de nöꞌö nsipabi. Njapꞌu̱ da hyokwa yá mꞌu̱i ya jöꞌi, ne xta ꞌñepꞌu̱ ar tsi Hmu da ꞌyo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Ha nuna ar Sakaria bi ꞌñemba ar e̱nxe̱: —Hanja ga pödi ma da thogi ngu xka xikagi. Ngetho nuga xta ndönzia, ne numa ꞌbe̱hñö xi ndötajöꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Bi döta ar e̱nxe̱ ne bi ꞌñembabi: —Nuga dar Grabie, di ꞌbu̱i habu̱ bi ꞌbu̱ Jö di pe̱pabi. Jange go xpa pe̱nkagi ga xiꞌaꞌi nunar hoga mhö xta mö. 


text:
<pb/>Ha hinga ñꞌemu̱i, jange ma gi ngone, hinda za̱ gi ñö gatho nuya payu̱ hinxi mꞌu̱ta ri bötsi. Ngetho ma da thogi gatho ngu xta mö xta zo̱nga ar pa xi benga Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ ya jöꞌi mi ꞌba̱ nthi, mi to̱ꞌmi nda bo̱nga ar Sakaria. Ne himi pödi teme nda beni, ngetho mi yaꞌö mi o mbo har nijö. 


text:
<pb/>Ha nu mi bo̱ñꞌö, hinto mi tsa̱ nda ñöwi ngetho mi gone. Njapꞌu̱ bi böta ya jöꞌi xki hyanda nꞌa ngu ar tꞌi núnu̱ mbo. Ne mi ja yá ꞌye̱ mi zoꞌu̱, ne bi gotho mi gone. 


text:
<pb/>Hingar yapa ar Sabe ár ꞌbe̱hñö bi mu̱di bi nda̱thi, ne himbi bo̱ngár ngu ku̱tꞌa nzönö. Ne mi enö: 


text:
<pb/>Nunár hwëki Jö xi hñögagi ma mꞌe̱tsa̱ himi tsa̱ nga tingar bötsi. Nꞌar e̱nxe̱ ma ba mö nda mꞌu̱ ar tsi Hesu 


text:
<pb/>Mi tho ꞌrato nzönö, Jö ba pe̱hna manꞌagi ar e̱nxe̱ Grabie, bi zo̱nga har hnini Nasare har ha̱i Ngalilea. 


text:
<pb/>Ba e bi kꞌöꞌsa nꞌar nxutsi már thuhu Maria. Nunar nxutsinu̱ xki tꞌa̱di nda nthötwi nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Huse, nꞌa yá ꞌbe̱to ar ndö Dabi. 


text:
<pb/>Mi yu̱tꞌa ar e̱nxe̱ mbor ngu habu̱ mi ꞌbu̱ ar Maria, bi ze̱ngwa ne bi ꞌñembabi: —Njohya, xi hwëkꞌaꞌi ár mhöte Jö. Gi ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu. Xa xi jöpꞌaꞌi gi töta gatho maꞌra ya ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Nu ar Maria mi hyanda ar e̱nxe̱, bi ꞌyo̱da nuya mhö mi nsipabi, ne mi bense̱ teme ndi bo̱nga nunar nze̱ngwanu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö xa ma da me̱ꞌsa nꞌar döta nsu, ne ma da tꞌembabi ár Tꞌu̱ Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Ne Jö ar tsi Hmu ma da ꞌñexa hár thuxandö, habu̱ mi huxa ar ndö Dabi ár pale. 


text:
<pb/>Ne ma da ndö hár hnini yá ꞌbe̱to ar Hakob gatho ya pa, ne nuna ár tsꞌu̱tꞌwi hinda ma da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Maria bi ꞌya̱mbabi ar e̱nxe̱: —Hanja da za̱ da thogi nöꞌö xka mö. Hinxta ꞌbu̱ꞌbe nꞌar ndo̱. 


text:
<pb/>Ar e̱nxe̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Ár Hñö Jö da zu̱ꞌaꞌi, ne ár tsꞌe̱di ar tsi Dada ꞌbu̱ mhetsꞌi da gopꞌatho ár xudi. Jange nöꞌö ri bötsi ma da mꞌu̱i xa nsunda, da tꞌembabi ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne ar Sabe ri mëni, ngu gatho gi pöhu̱ himi tsa̱ nda dingya bötsi, nupya mödi xi ndötajöꞌi, pe̱ꞌsa ꞌrato nzönö bi mu̱di bi nda̱thi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Maria bi ꞌñembabi ar e̱nxe̱: —Nuga dár ꞌbe̱gogi Jö. Da njapꞌu̱ ngu xka xikagi. Mi wa ar Maria bi mönga njapꞌu̱, ar e̱nxe̱ bi zopꞌu̱ bi ma. Ar Maria bi ma ba tso̱nga ar Sabe 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ dama bi ma ar Maria, ma ba tso̱nga ha nꞌar hnini mi ꞌbu̱ ha ya tꞌo̱ho̱ har ha̱i Nhudea. 


text:
<pb/>Bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñemba ar Maria: —Jö xa xi jöpꞌaꞌi, gi töta gatho maꞌra ya ꞌbe̱hñö, ne xi jöpꞌa ri bötsi o nzitꞌe̱i. 


text:
Ngetho xi ko ár mu̱i xi hyandgagi ár tsi ꞌbe̱gogi.<pb/>Da ndu̱ nunar panu̱ di mapꞌu̱, nuya jöꞌi di ꞌñepꞌu̱ da ꞌñengagi, Jö xa xi jöpꞌaꞌi.<pb/> 


text:
Jö pe̱ꞌspa ar nhwëki gatho nuꞌu̱ ne da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö möñꞌö, ne hingi thege, thota nꞌar mꞌu̱i di ma manꞌar mꞌu̱i.<pb/> 


text:
Xi ñꞌudi ngu nöꞌö hinte kꞌatꞌa ár tsꞌe̱di.<pb/>Ne xi japi xi ꞌbe̱ yá tsa̱ gatho nuꞌu̱ xa exa yá nsu.<pb/> 


text:
Xi hñöka nuꞌu̱ mi ja yá tsꞌe̱di habu̱ mi hutsꞌi,<br/>ne nöꞌö ar nsu mi pe̱sꞌu̱, xi umba nuꞌu̱ hinte mi pe̱tsꞌi.<pb/> 


text:
Xi ꞌyo̱tꞌa ngu xki ñötꞌwabi ma dadahu̱ ar Abra, ne gatho yá ꞌbe̱to ne yá ma̱ngaꞌbe̱to;<br/>hinge nda the ár nhwëki pe̱ꞌspabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne mi bö gatho yá nꞌangu ne yá mëni hanja Jö xki hwëkwabi nꞌar bötsi, ma ba kꞌötsꞌi bi njohyawi. 


text:
<pb/>Ha nu ár hñöto mpa, ba eꞌu̱ bi hñuꞌspabi ar nse̱gi hár ndoꞌyo ngu yá ntꞌumbiꞌu̱. Mi ne nda thuꞌspabi ár thuhu ar Sakaria ngu ár dada. 


text:
<pb/>Nuyu̱ bi dötwabi ar Sabe: —Hanja ma da thuꞌspabi njapꞌu̱. Hinte gi ꞌñe nꞌa ri mëni di pe̱ꞌsa nunar thuhunu̱. 


text:
<pb/>Har Sakaria xki ngone, jange bi ꞌya̱ nꞌar xithe̱, ne ka bi hñuxpꞌu̱: Ár thuhu ar Xuwa. Gatho nuya mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ꞌyo̱tho. 


text:
<pb/>Gatho nuya jöꞌi bi hyanda nu te xki thogi, mi ꞌyo̱tho ne himi pödi te nda beni. Ne nunar ꞌbedenu̱ bi nxanga xo̱ge ya tꞌo̱ho̱ Nhudea. 


text:
<pb/>Gatho nu togo xki bödi, mi o yá mfeni, ne mi ense̱ nꞌa ngu nꞌa: —Tema nsu ma da tꞌumba nunar bötsinu̱. Ngetho mi ꞌbu̱hwi ár tsꞌe̱di Jö. Ar Sakaria bi mö nöꞌö mi umba Jö nda mö 


text:
<pb/>Nu ar Sakaria ár dada ar bötsi, xa bi zinga ár Hñö Jö, ne bi ndu̱i bi mönga nöꞌö mi umba Jö nda mö, ne bi ꞌñenö:<pb/> 


text:
Xa nsunda Jö ma tsi Hmu mhetsꞌi, ár Dada ya me Israel,<br/>ngetho xpa e da po̱kagihu̱ yá hninigihu̱.<pb/> 


text:
Xpa pe̱nkagihu̱ nꞌar Po̱ho̱te nöꞌö hinda the ár tsꞌe̱di,<br/>xpa po̱nga ha yá ma̱ngaꞌbe̱to ar ndö Dabi ár ꞌbe̱go Jö.<pb/> 


text:
Bi xipabi nda ñöngagihu̱ hinte nda jaju̱ ma ñꞌu̱nihu̱,<br/>njapꞌu̱ nga pe̱pabihu̱ꞌö, ne hinto nda pikagihu̱.<pb/> 


text:
Ha nuꞌge ma tsi bötsiꞌi, ma da nsiꞌaꞌi ár mꞌe̱hniꞌi Jö ꞌbu̱ mhetsꞌi,<br/>ngetho ma gi ꞌbe̱tꞌo gi paxtꞌwa ár ꞌñu ar tsi Hmu.<pb/> 


text:
Ngetho Jö ma tsi Dadahu̱ bi ko ár mu̱i,<br/>bi ñꞌudi ba pe̱nkagihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo hyatsꞌi bi nheki mhetsꞌi,<pb/> 


text:
da yotꞌwabi yá mfeni gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ har ꞌbe̱xui, to̱ꞌmda ar ndöte.<pb/>Ne da yotkagihu̱ ar ꞌñu ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne nuna ar bötsi mi te ne mi xu ár tsꞌe̱di ár pa. Mi ꞌbu̱se̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. Ba e bi ñꞌudi núꞌmu̱ mi zo̱nga ar pa bi ndu̱i bi zo ya me Israel.<pb/>


text:
<pb/>Jange ar Huse bi bo̱nga har hnini Nasare har ha̱i Ngalilea, bi ma har hnini Belen har ha̱i Nhudea, ngetho mar mengunu̱ ar ndö Dabi, ha nu ar Huse ka xki ꞌñehnu̱ ha yá mëni ar Dabi. 


text:
<pb/>Ka bi mꞌu̱hnu̱ ár ꞌbe̱tꞌo bötsi, bi ma̱xa ya mꞌantꞌi, ne bi ga̱xa habu̱ mi ñunga ya me̱ti, ngetho himi otho habu̱ nda tꞌumba ar se̱ki nda ñꞌoxi. ꞌRa ya ma̱ꞌyo ma ba kꞌöꞌsa ar tsi Hesu 


text:
<pb/>Nꞌa mbi da̱ñꞌu̱ bi hyandwa nꞌár e̱nxe̱ ar tsi Dada, ne ár nsunda Jö bi yotꞌa gatho habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, ne xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Nunar e̱nxe̱ bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo gi ntsuhu̱, ngetho xta ehe ga xiꞌahu̱ nꞌar hoga mhö, xa gi njohyahu̱ ne gatho nu maꞌra ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nupya xi mꞌu̱ hár hnini ar ndö Dabi, nꞌa togo da po̱ꞌahu̱, ne go geꞌö ar Kristo ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar e̱nxe̱, nꞌa mbi nhekitho nꞌa mutꞌi ya e̱nxe̱ mhetsꞌi mi ꞌba̱hwi, ne mi nsundabi Jö mi eñꞌu̱:<pb/> 


text:
<pb/>Nu mi menga mhetsꞌi ya e̱nxe̱, ya ma̱ꞌyo mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Möhö Belen, ma ga kꞌöꞌsu̱ nöꞌö xi thogi ngu xi xikagihu̱ ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya ma̱ꞌyo dama bi maꞌu̱, ne bi dinga ar Huse ne ar Maria, ha nunár bötsi mi oxa habu̱ mi ñunga ya me̱ti. 


text:
<pb/>Ha nuya ma̱ꞌyo bi menga har ꞌbatha, mi nsunda ne mi umba njamödi Jö, gatho nuya xki ꞌyo̱de ne xki hyandi bi thogi ngu xki nsipabi. Ar tsi Hesu mi le̱le̱tho bi tsꞌixa har dönganijö bi nda̱twa hár ꞌye̱ Jö 


text:
<pb/>Mi pe̱ꞌsa hñöto mpa xki mꞌu̱ ar bötsi, bi thuꞌspabi ar nse̱gi hár ndoꞌyo ngu yá ntꞌumbiꞌu̱. Ne bi thuꞌspabi ár thuhu ar Hesu, gehnu̱ ar thuhu xki mönga ar e̱nxe̱ núꞌmu̱ hinxki ꞌrotho. 


text:
<pb/>Nu mi wa ya pa nda tꞌaxkꞌu̱ ngu mönga ha yá ꞌbe̱pate ar Moise, ar Huse ne ar Maria bi zixa ar bötsi har dönganijö Herusalen, nda nda̱twabi hár ꞌye̱ ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Bi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, ngetho njanu̱ xki tꞌotꞌa ha yá ꞌbe̱pate ar tsi Dada: Gatho nuya ꞌbe̱tꞌo bötsi da mꞌu̱i, nuꞌmu̱ ar tsꞌu̱ntꞌu̱, mahyoni nda tꞌe̱kwa ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Ne bi maꞌu̱ har dönganijö, bi hñöꞌspabi ár mꞌo̱ñho̱ Jö, ngu mönga ha yá ꞌbe̱pate ar tsi Dada, enö: Nuꞌmu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö nda mꞌu̱ ár bötsi, mahyoni nda zixa yoho ya ngongo wa yoho ya domtxu, nda hñöꞌspabi Jö ngu ar mꞌo̱ñho̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ núnu̱ Herusalen már thuhu ar Simiu. Xa mi ꞌyo xiñho hár nthandi Jö, mi hömpa ár Hñö Jö, ne mi to̱ꞌma nda hyanda ar Ñönte, nöꞌö togo ma nda ñönga ya me Israel. 


text:
<pb/>Go gehnu̱ xki xipabi ár Hñö Jö, nda hyanda mꞌe̱tꞌo nöꞌö togo xki ꞌñexa Jö nda ndö, ne ka nda du. 


text:
<pb/>Nunu̱ xki ma har nijö ngetho ár Hñö Jö xki zitsꞌi. Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ mbo, bi yu̱tꞌa ar Huse ne ar Maria, mi tsi ar tsi Hesu nda nda̱twa hár ꞌye̱ Jö, ngu mi mönga ha yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
Nöꞌö ngu nꞌar ñotꞌi da yotꞌwa yá mfeni gatho nuꞌu̱ hingya me Israel,<br/>ne njanu̱ ma da tꞌeꞌspa ár nsu ri hnini Israel. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nu ar Simiu bi ꞌya̱pa Jö nda jöpꞌu̱, ne bi ꞌñembabi ar Maria ár nönö ar Hesu: —Nunar bötsinu̱ xpa ꞌbe̱hni da po̱ho̱ nze̱ye̱ ya me Israel, ne maꞌra ma da mꞌe̱di. Gehnu̱ nꞌar ntꞌudi nze̱ye̱ ma da do̱xta nöꞌö te da möñꞌö. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ ma da nheki gatho nöꞌö te pe̱ꞌsa ha yá mfeni ya jöꞌi. Ne nuꞌge xa ma gi tho nꞌar dumu̱i, ngu nꞌar ndo̱jwai da nsu̱sꞌa ri mu̱i. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö nꞌehe már thuhu ar Ana, nunu̱ mi ñö mi hömpa ár tsꞌe̱di Jö. Gehnu̱ már tꞌinxu nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Fanuel, nuyá mengu ma yá ꞌbe̱to ar Aser. Xki ndötajöꞌinu̱, bi nthöti mi nxutsitho, ne xki mꞌu̱hwi ár döme yoto nje̱ye̱. 


text:
<pb/>Ha xki jwata gohonꞌa̱te ma goho nje̱ye̱ xki nꞌanxu. Himi po̱nga har nijö, ka mi ꞌbu̱hnu̱ parxui mi pe̱pa Jö, mi bëhë ne xa mi a̱pabi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ñö ar Simiu, bi watꞌa ar Ana nꞌehe habu̱ mi ꞌba̱ꞌu̱. Bi ndu̱i bi umba njamödi Jö, ne mi no̱nga ar tsi bötsi, mi xipa nuꞌu̱ mi to̱ꞌmi nda ñhönga ar hnini Herusalen. Ar Huse ne ar Maria bi menga har hnini Nasare 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi wadi ar Huse ne ar Maria bi ꞌyo̱tꞌa gatho ngu mi huxa ha yá ꞌbe̱pate ar tsi Dada, bi menga har hnini Nasare har ha̱i Ngalilea. 


text:
<pb/>Ha nunar bötsi mi te, ne mi huxa ár tsꞌe̱di. Xa mi te ár mfödi, ne ár nhwëki Jö mi ñꞌowi hyaxꞌmu̱. Ar tsi bötsi Hesu mi ꞌbu̱ har dönganijö 


text:
<pb/>Nu mi wa ar da̱ngo, ba penga ar Huse ne ar Maria. Ha nu ar Hesu ba kohnu̱ Herusalen, ne nuyá dada himbi bödi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mi hu yá mu̱i mi nthöskwi ya jöꞌi nuꞌu̱ mi papꞌu̱ ndi menga yá ngu. Bi ñꞌo xo̱ge nꞌapa. Mꞌe̱fa ka bi hyoñꞌu̱ ha mi ñꞌowi yá mëni ne yá mpöhwi. 


text:
<pb/>Ne ár hñupa bi diñꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ mbo har dönganijö, mi huhnu̱ madeda nuꞌu̱ ya bötꞌofo, mi o̱tsꞌe ne mi o̱tꞌwabi ya ntꞌa̱ni. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi mi o̱xa nöꞌö te mi möñꞌö, xa mi ꞌyo̱tho, ngetho xa mi jár mfödi, mi thödi xiñho gatho nöꞌö te mi tꞌa̱mbabi. 


text:
<pb/>Ne nu mi hyanda ár nönö ne ar Huse mi huhwinu̱ ya bötꞌofo, himi pödi te nda beni. Ne ár nönö bi ꞌñembabi: —Ma tsi tꞌu̱ꞌi, yoꞌö xka jakagihe njapꞌu̱. Ri dada ne nuga tu ma mu̱ihe di hoñꞌahe. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö gi hongagihu̱. Ha hingi pöhu̱ mahyoni ga mpe̱ hár ꞌbe̱fi ma Dada. 


text:
<pb/>Ne bi me̱wiꞌu̱, bi menga Nasare, ne mi o̱ta gatho nöꞌö mi xipabiꞌu̱. Ha ár nönö mi kwatatho hár mfeni gatho nöꞌö te xki bödi. 


text:
Xki mꞌu̱ ngu ar döngandö ar Tiberio Sesar ꞌre̱tꞌamaku̱tꞌa nje̱ye̱, ha nu har ha̱i Nhudea mar ndö ar Ponsio Pilato, har Erode mar ndö har ha̱i Ngalilea. Ha nunar Lipe ár jödönu̱, mar ndö har ha̱i Iturea ne har ha̱i Trakonite, ne ar Lisania mar ndö har ha̱i Abilinia. 


text:
<pb/>Geꞌmu̱ ma ya döngamöjö ar Anas ne ar Kaifas. Nunar je̱ye̱nu̱ Jö bi zohna ar Xuwa ár tꞌu̱ ar Sakaria, mi ꞌbu̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱, nda zo ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Xuwa bi ñꞌo xo̱ge ár ñöni ar döthe Hordan. Ne mi xipa ya jöꞌi nda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi, ne nda nxixthe, njapꞌu̱ nda mpumba yá tsꞌoki. 


text:
<pb/>Bi thogi ngu xki ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Isaia núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Ár mhafi nꞌa togo enga har otꞌatꞌo̱ho̱:<pb/>Hyokwabihu̱ ár ꞌñu ar tsi Hmu,<br/>jömfu̱ habu̱ da thogi.<pb/> 


text:
Gatho ya hñe da ñhutsꞌi.<pb/>Da thextꞌa ya tꞌo̱ho̱ ne ya ngwani,<br/>da jönga ya ꞌñu nuꞌu̱ xi no̱ni,<br/>ne da tsꞌu̱ka habu̱ gatho xi ñꞌödi.<pb/> 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya jöꞌi mi pa mi kꞌöꞌsa ar Xuwa mi ne nda nxixthe, ne nöꞌö mi embabi: —Yá bötsiꞌihu̱ ya kꞌeñö gi ha̱tehu̱. Togo xi utꞌahu̱ gi kꞌonthu̱ ár kwe̱ Jö xi ꞌñepꞌu̱. 


text:
<pb/>Mahyoni gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö xiñho, njapꞌu̱ da nheki xka ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Yo ma gi ꞌñexase̱ ri nsuhu̱ gi ꞌñeñhu̱: Ma dadahe ar Abra. Ngetho nuga di xiꞌahu̱, Jö tsa̱ da gu̱xa nuya doyu̱, ne da ꞌñexa ngu yá bötsi ar Abra. 


text:
<pb/>Ne di xiꞌahu̱ nꞌehe, Jö ngu ar tse̱nza hödar ntsꞌe̱nza hár ꞌye̱ da ze̱ka ar za. Ha nunar za hinte mañho uni, da tsꞌe̱ki ne da tꞌe̱ntꞌa har tsibi. 


text:
<pb/>Ne ar Xuwa bi döti ne bi ꞌñembabi: —Nöꞌö togo pe̱ꞌsa yoho yá pahni, da umba nꞌa nöꞌö hinte köhö. Ha nöꞌö togo pe̱ꞌsa te da zi, da ñhehwi nöꞌö hinte pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ne ba e ꞌra ya njotbojö nda nxixthe nꞌehe, ne bi ꞌya̱mba ar Xuwa: —Utate, xi nuje, te ga pe̱he. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ba e ꞌra ya ndogu, ne bi ꞌya̱mba ar Xuwa: —Xije, te ga pe̱je. Ar Xuwa bi ꞌñembabi: —Yo gi hömfu̱ yá bojö ya tsi jöꞌi. Yo gi pehu̱ ya nhemhñö ne njapꞌu̱ da jotꞌi. Ñhogamu̱ihu̱ nöꞌö ar bojö gi töhu̱. 


text:
<pb/>Jange ar Xuwa bi ꞌñembabi: —Nuga di xixtheꞌihu̱ har dehe, ha ꞌbe̱fa manꞌa togo ma da xixtheꞌihu̱ hár Hñö Jö ne ar tsibi. Xa tökagi ár tsꞌe̱di, ne nuga hindi ꞌñepkagi ga xotꞌwatsꞌu̱ yá nthötꞌi ár thiza. 


text:
<pb/>Nöꞌö xi ñhoki da miꞌsa ar tꞌe̱i. Ma da paxtꞌa ár thi, ne da kwata ar tꞌe̱i hár tꞌu, ne nunar paxi da ꞌyu̱ꞌsa har tsibi habu̱ hiñhamꞌu̱ da wadi da nzo̱. 


text:
<pb/>Nꞌagi bi zu̱i ar ndö Erode, ngetho xki zimbabi ár ꞌbe̱hñö ár jödö már thuhu ar Lipe, ne xki ꞌyo̱tꞌa ma nze̱ye̱ ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nunar Erode, bi hñuꞌsa manꞌar tsꞌoki, bi gu̱ ar Xuwa ne bi ꞌñetꞌa har fa̱di. Ár nxixthe ar Hesu (Mt. 3:13‑17; Mr. 1:9‑11) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi xixthe ya jöꞌi ar Xuwa, nuya paꞌu̱ ar Hesu bi nxixthe nꞌehe. Ne nu mi ꞌya̱pa Jö, bi xo mhetsꞌi, 


text:
<br/>ne ár Hñö Jö ba köi ngu nꞌar domtxu, ne bi zu̱ꞌö. Ne bi nheki nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi, bi ꞌñenö: —Go ma hmöka Tꞌu̱ꞌi, gi jakagi ga njohya. Yá pale ar Hesukristo (Mt. 1:1‑17) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pe̱ꞌsa ngu nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa nje̱ye̱ núꞌmu̱ mi du̱ꞌma ár ꞌbe̱fi. Ne nöꞌö, ngu mi benga ya jöꞌi, már tꞌu̱ ar Huse, ha nu ar Huse már tꞌu̱ ar Eli. 


text:
<pb/>Ar Eli már tꞌu̱ ar Matat, har Matat már tꞌu̱ ar Lebi, ar Lebi már tꞌu̱ ar Melki, ar Melki már tꞌu̱ ar Hana, har Hana már tꞌu̱ manꞌar Huse. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌar Huse már tꞌu̱ ar Matatia, ar Matatia már tꞌu̱ ar Amos, ar Amos már tꞌu̱ ar Naum, ar Naum már tꞌu̱ ar Esli, har Esli már tꞌu̱ ar Nagai. 


text:
<pb/>Ar Nagai már tꞌu̱ ar Mat, ar Mat már tꞌu̱ manꞌar Matatia, ha nöꞌö manꞌar Matatia már tꞌu̱ ar Semei, ar Semei már tꞌu̱ manꞌar Huse, ha nöꞌö manꞌar Huse már tꞌu̱ ar Huda. 


text:
<pb/>Ar Huda már tꞌu̱ ar Hoana, ar Hoana már tꞌu̱ ar Resa, ar Resa már tꞌu̱ ar Sorobabel, ar Sorobabel már tꞌu̱ ar Salatiel, har Salatiel már tꞌu̱ ar Neri. 


text:
<pb/>Ar Neri már tꞌu̱ manꞌar Melki, ha nöꞌö manꞌar Melki már tꞌu̱ ar Adi, ar Adi már tꞌu̱ ar Kosam, ar Kosam már tꞌu̱ ar Elmodam, har Elmodam már tꞌu̱ ar Er. 


text:
<pb/>Ar Er már tꞌu̱ ar Hosue, ar Hosue már tꞌu̱ ar Elieser, ar Elieser már tꞌu̱ ar Horim, har Horim már tꞌu̱ manꞌar Matat. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌar Matat már tꞌu̱ manꞌar Lebi, ha nöꞌö manꞌar Lebi már tꞌu̱ ar Simiu, ar Simiu már tꞌu̱ manꞌar Huda, ha nöꞌö manꞌar Huda már tꞌu̱ manꞌar Huse, ha nöꞌö manꞌar Huse már tꞌu̱ ar Honan, har Honan már tꞌu̱ ar Eliakim. 


text:
<pb/>Ar Eliakim már tꞌu̱ ar Melea, ar Melea már tꞌu̱ ar Mainan, ar Mainan már tꞌu̱ ar Matata, har Matata már tꞌu̱ ar Natan. 


text:
<pb/>Ar Natan már tꞌu̱ ar Dabi, ar Dabi már tꞌu̱ ar Isai, ar Isai már tꞌu̱ ar Obed, ar Obed már tꞌu̱ ar Bos, ar Bos már tꞌu̱ ar Salmon, har Salmon már tꞌu̱ ar Naso. 


text:
<pb/>Ar Naso már tꞌu̱ ar Aminadab, ar Aminadab már tꞌu̱ ar Aram, ar Aram már tꞌu̱ ar Esrom, ar Esrom már tꞌu̱ ar Fare, har Fare már tꞌu̱ manꞌar Huda. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌar Huda már tꞌu̱ ar Hakob, ar Hakob már tꞌu̱ ar Isa, ar Isa már tꞌu̱ ar Abra, ar Abra már tꞌu̱ ar Tare, har Tare már tꞌu̱ ar Nakor. 


text:
<pb/>Ar Nakor már tꞌu̱ ar Serug, ar Serug már tꞌu̱ ar Ragau, ar Ragau már tꞌu̱ ar Peleg, ar Peleg már tꞌu̱ ar Eber, har Eber már tꞌu̱ ar Sala. 


text:
<pb/>Ar Sala már tꞌu̱ ar Kainan, ar Kainan már tꞌu̱ ar Arfaxad, ar Arfaxad már tꞌu̱ ar Sem, ar Sem már tꞌu̱ ar Noe, har Noe már tꞌu̱ ar Lamek. 


text:
<pb/>Ar Lamek már tꞌu̱ ar Matusale, ar Matusale már tꞌu̱ ar Enok, ar Enok már tꞌu̱ ar Hared, ar Hared már tꞌu̱ ar Malalel, har Malalel már tꞌu̱ manꞌar Kainan. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌar Kainan már tꞌu̱ ar Enos, ar Enos már tꞌu̱ ar Set, ar Set már tꞌu̱ ar Adan, ha nu ar Adan már tꞌu̱ Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi.<pb/>


text:
Mi wadi bi nxixthe ar Hesu, ne xki nzinga ár Hñö Jö, bi zohnu̱ ar döthe Hordan, ne ár Hñö Jö bi zixa ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne ka ba ꞌbu̱hnu̱ yonꞌa̱te mpa, ne mi ehnu̱ ar tsꞌondöhi mi tsa̱ti. Ha nu ar Hesu gatho nuya payu̱ hinte xki zi, ne mi wahyu̱ bi ntunthu. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Huxa har Tꞌofo njawa: Hinge ho̱nse̱ ar thuhme da umba ár te ar jöꞌi, mahyonibi ár mhö Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne ar tsꞌondöhi bi zixa ar Hesu ha nꞌar tꞌo̱ho̱ xa mar ñhetsꞌi, ne bi utwabi gatho ya hnini ꞌbu̱ har ximha̱i, ne bi nhekinu̱ xo̱geyu̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi nꞌehe: —Ga jaꞌi gi ndö gatho nuya hniniyu̱, di pe̱wi yá ñho, ngetho xi tꞌe̱ntkꞌa ha ma ꞌye̱yu̱, ne da tsa̱ ga umbabi togo di nega. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hye̱gagiwa tsꞌondöhi. Ngetho huxa har Tꞌofo: Nsunda Jö ri Hmu, ne ho̱nse̱ꞌö gi pe̱pabi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar tsꞌondöhi bi zixa ar Hesu har hnini Herusalen, ne bi ꞌñexa mañö hár ngötsꞌi ar dönganijö, ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ go ár Tꞌu̱ꞌi Jö, ꞌye̱ngar nsa̱gi xö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ himi tini hanja nda tsa̱ti, ar tsꞌondöhi bi ꞌwege ꞌra ya pa. Ar Hesu bi du̱ꞌma ár ꞌbe̱fi (Mt. 4:12‑17; Mr. 1:14‑15) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ mi hömpa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, ar Hesu bi menga har ha̱i Ngalilea. Gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱ hár nthetꞌi bi ꞌyo̱ mi nho̱ñꞌö. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö mi ku̱tꞌa ha yá nijöꞌu̱ mi uti. Ne gatho mi eꞌspa ár nsu. Ar Hesu mi ꞌbu̱hnu̱ Nasare (Mt. 13:53‑58; Mr. 6:1‑6) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi menga har hnini Nasare habu̱ xki teꞌö. Bi zo̱ta nꞌar pa ntsa̱ya̱, bi yu̱tꞌa har nijö ngu ár ntꞌumbiꞌö, ne bi mꞌa̱i nda né ar Tꞌofo. 


text:
<pb/>Bi tꞌumbabi nda ne ar tꞌofo xki ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Isaia, ne bi dinga nöꞌö ar xe̱ni enö njawa:<pb/> 


text:
Nu ár Hñö Jö xi gobgatho,<br/>ngetho xi hñuxkagi ga xipa ar hoga mhö ya hyoya.<pb/>Xpa pe̱nkagi ga hotꞌa nuꞌu̱ tu yá mu̱i,<br/>ga xipabi nuꞌu̱ togo jotꞌi, xi zo̱ ar pa da bo̱ni,<br/>ga xokwabi yá da̱ ya goda̱,<br/>ga ju̱xa nuꞌu̱ xi tho̱maha̱i.<pb/> 


text:
<pb/>Mi wa ar Hesu bi nepa ár Tꞌofo Jö, bi tani bi da̱twabi nöꞌö mi fa̱xte har nijö, ne bi hñudi. Ha gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ himi ju̱xa yá da̱ mi kꞌötꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ndu̱i bi zofo, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ar pania xi tho gatho nöꞌö xka ꞌyo̱hu̱ da nehe har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ñömañho, ne xa mi ꞌyo̱da ya nza̱tho mhö mi mönga ar Hesu, ne mi eñꞌu̱: —Ha hinga gehnu̱ ár tꞌu̱ ar Huse. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di pödi ma gi ꞌñengagihu̱: Nuꞌmu̱ xa majöni gi o̱the maꞌra, ñꞌo̱these̱. Ne ma gi ꞌñengagihu̱: ꞌYo̱tꞌwa ha ma ha̱ihu̱ nꞌehe, ngu xta o̱he xka ꞌyo̱tnu̱ Nkapernaum. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ majöni, núꞌmu̱ mi ꞌbu̱ ar mꞌe̱hni Elia, himi kꞌatꞌa ya ꞌranxu har ha̱i Israel, geꞌmu̱ hinxki ꞌwö hñu nje̱ye̱ made, ne hagatho mi jar thuhu. 


text:
<pb/>Ha Jö himbi me̱hna ar Elia nda tꞌinga ha yá nguꞌu̱. Bi me̱hna ba ꞌwinga nꞌar ꞌranxu me Sarepta, getꞌu̱ ar hnini Sidon. 


text:
<pb/>Ne nuya pa mi ꞌbu̱ ar mꞌe̱hni Eliseo nꞌehe, himi kꞌatꞌa togo mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo har ha̱i Israel, ha hinto bi dixyu̱, ho̱nse̱ ar Naman mar me Nsiria. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱xꞌu̱ nöꞌö mi mönga ar Hesu, gatho nuya jöꞌi xki mhuntsꞌa mbo har nijö xa bi mbo̱ yá kwe̱. 


text:
<pb/>Xa bi mꞌa̱ꞌu̱, bi gu̱ka ar Hesu har hnini, bi zixa har nengamaꞌye habu̱ mi huxa nunar hnininu̱, ne mi ne nda hyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi thota madeda ya jöꞌi, ne bi ma. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi (Mr. 1:21‑28) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ma Nkapernaum, nꞌar hnini har ha̱i Ngalilea, ne ha ya pa ntsa̱ya̱ mi uta ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne gatho nuya jöꞌi xa mi ꞌyo̱tho tengu ár ntꞌuti, ngetho mi ñö ngu nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ har nijö nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Nꞌa mbi hye̱xta nꞌar mhafi, ne bi ꞌñenö: 


text:
<pb/>—Te gi hongwa. Hye̱gagihe, Hesu me Nasare. Hage xka e gi hwatkagihe. Di pödi togoꞌi, ár hoga Tꞌu̱ꞌi Jö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi zu̱ ar tsꞌondöhi, ne bi ꞌñembabi: —Kotꞌa ri ne, po̱ni hye̱ nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. Nuꞌmú̱ ar tsꞌondöhi bi fo̱ma ar ñꞌo̱ho̱ madeda habu̱ mi ꞌba̱ꞌu̱, bi hye̱gi ne hinte bi japi. 


text:
<pb/>Ne gathoyu̱ xa bi zu, ne mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Tema mhö mönu̱. Ho̱nse̱ da ꞌbe̱pabi ya tsꞌondöhi da bo̱ni, ne nuyu̱ o̱te. 


text:
<pb/>Ne gatho har ha̱iꞌö ne ár nthetꞌi bi nu̱nga ár ꞌbede ar Hesu. Ar Hesu bi o̱thebi ár to ar Simu Pedro (Mt. 8:14‑15; Mr. 1:29‑31) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ mba po̱nga ar Hesu har nijö, bi ma hár ngu ar Simu. Ne ár to xa mi the̱ ar mpatꞌi. Ne bi tꞌa̱pabi ar Hesu nda nu. 


text:
<pb/>Ne nunu̱ bi ñꞌani habu̱ mi ꞌbe̱nga ar da̱thi, ne bi xipa ar mpatꞌi nda bo̱ni. Ne nunar mpatꞌi dama bi hye̱gi, ne nunar ꞌbe̱hñönu̱ bi nangi bi umba te nda ziꞌu̱. Ar Hesu bi o̱the nze̱ ya da̱thi mi yu̱ ar hyadi (Mt. 8:16‑17; Mr. 1:32‑34) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi yu̱ ar hyadi, gatho nuꞌu̱ tsa̱ntꞌö ar hñeni mi thogi, mi tsꞌixa habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu nda hñuꞌspa ár ꞌye̱ nꞌa ngu nꞌa, ne gatho mi o̱the. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya da̱thi nuꞌu̱ mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi mi e̱mbabi, ne nu nda bo̱ñꞌu̱, mi mafi mi enö: —Go geꞌe ár Tꞌu̱ Jö. Ha nunar Hesu mi tsu̱i, ne himi he̱gi nda ñö, ngetho nuyu̱ mi pödi go mi gehnu̱ ar Kristo. Ar Hesu bi ñꞌo xo̱ge har ha̱i Ngalilea mi mönga ar hoga mhö (Mr. 1:35‑39) 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö nꞌitho ar Hesu bi bo̱nga har hnini, bi ma ha nꞌar ha̱i habu̱ hinto mi ꞌbu̱i. Ha nuya jöꞌi xa bi ñꞌo bi hyoni, ne mi zo̱nga habu̱ mi ꞌyoꞌö, mi tsömi himi ne nda hye̱gi nda ma. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Mahyoni ga ma maꞌra ya hnini, ga mönga ar hoga mhö no̱nga ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ngetho gehnu̱ xpa ꞌbe̱nkagi ga e ga möngaꞌö. 


text:
Nꞌar pa ar Hesu mi ꞌyo hár ñöni ar ñho̱nthe Genesare. Nor paꞌö xa bi watꞌa ra nze̱ ya jöꞌi, ꞌbu̱tho nda ꞌyentꞌi, ngetho gatho mi ne nda ꞌyo̱xa ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyanda yoho ya motsa mi ku̱ har ñönthe. Hinto mi ꞌyoni, ngetho nu togo yá me̱ti xki göi, mi petꞌa yá ntꞌa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi bo̱xa nꞌa nuya motsa mi ꞌbu̱hnu̱, már me̱ti ar Simu. Ne bi ꞌya̱pa ar möte nda ꞌñetꞌa nꞌar tsi tu̱i mbo ar dehe, ne ka bi hñuxnu̱ mi uta gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne mi wadi bi zofo, bi ꞌñemba ar Simu: —ꞌYe̱tꞌa ar motsa habu̱ xi ñhe, ne ka gi köthu̱nu̱ ri ntꞌa̱tsꞌihu̱. 


text:
<pb/>Ha nu ar Simu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Utateꞌi, xta mpe̱he gatho ar xui, ne hinte xta ju̱xe. Mödi njapꞌu̱, nuꞌmu̱ gi pe̱nje, ma ga köthe ar ntꞌa̱tsꞌi zëi. 


text:
<pb/>Jange bi gu̱xa yá ꞌye̱ bi matꞌa nu maꞌra yá ñꞌohu̱ mi e̱tꞌa manꞌar motsa, nda e nda ma̱tsꞌi. Mba eꞌu̱, bi ñuꞌsa gatho yoho ya motsa, ꞌbu̱tho nda yu̱i. 


text:
<pb/>Ha nu mi hyanda ar Simu njapꞌu̱, bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Tsi Hmuꞌi, hindi ꞌñepkagi ga ñꞌowi, ngetho dar tsꞌokte. 


text:
<pb/>Bi ꞌñenö njapꞌu̱ ngetho nguꞌö ne nu maꞌra, xa xki zu, ne himi pödi te nda beni, xki hyanda gatho nuya hwö xki gu̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nu maꞌra mi fa̱xa ar Simu har ntꞌa̱xhwö, ar Hakobo ne ar Xuwa nuyá tꞌu̱ ar Sebedeo, xa xki zo ar mbidi yá mu̱i. Ha nunar Hesu bi ꞌñemba ar Simu: —Yo gi ntsu. Di ndu̱ ar pania ma gi ꞌya̱xa ya jöꞌi da e da de̱ngagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌye̱tꞌa ya motsa hár ñöni ar dehe, ne bi zohnu̱ gatho yá ꞌbe̱fi, bi de̱nga ar Hesu bi me̱wi. Ar Hesu bi o̱the nꞌa mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo (Mt. 8:1‑4; Mr. 1:40‑45) 


text:
<pb/>Nꞌagi ar Hesu mi ꞌbu̱ ha nꞌar hnini, ne ba e nꞌar ñꞌo̱ho̱ ntsꞌe̱di mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo. Mi hyanda ar Hesu, bi watꞌa habu̱ mi ꞌba̱ꞌö, bi nda̱ndihmö, bi me̱ ár hmi har ha̱i. Ne mi a̱pa ar möte mi embabi: —Ma tsi Hmuꞌi, nuꞌmu̱ gi ne, da tsa̱ gi o̱thegi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi maka ár ꞌye̱, bi hñuꞌspabi ne bi ꞌñembi: —Hö, di ne ga o̱theꞌi. Dá dixꞌaꞌi. Ne ar tsitꞌandoꞌyo dama bi hye̱gi. 


text:
<pb/>Nu ar Hesu bi hñuꞌmba ár mu̱i hinto nda xipabi, ne bi ꞌñembabi: —Ho̱ntꞌa di ma ba ñꞌudi da hyantꞌa ar möjö. Ne gi hñöxa ri mꞌo̱ñho̱ gi jutꞌa ri ntꞌaxki ngu bi mönga ar Moise, njapꞌu̱ da böꞌu̱ xi dixꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nunar ꞌbedenu̱ bi nu̱ngi, bi zo yá gu ya jöꞌi nöꞌö mi o̱tꞌa ar Hesu. Ne xa mi kwatꞌi nda ꞌyo̱xa nöꞌö te mi mö, ne nda o̱thebi yá hñeni. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu mi ꞌwege habu̱ hinte mi ꞌbu̱ ya jöꞌi, mi matꞌa Jö ár Dada. Ar Hesu bi o̱the nꞌar da̱thi xki nza ár ndoꞌyo (Mt. 9:1‑8; Mr. 2:1‑12) 


text:
<pb/>Nꞌar pa ar Hesu mi uta ya jöꞌi, ne mi ꞌbu̱hnu̱ ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo, xki ꞌñe Herusalen ne maꞌra ya hnini har ha̱i Nhudea ne Ngalilea. Ne ar Hesu mi hömpa ár tsꞌe̱di Jö mi o̱the ya da̱thi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi zo̱ ꞌra ya ñꞌo̱ho̱ mi tsi nꞌar da̱thi xki ꞌye̱ntsꞌa ha nꞌar fidi, ngetho xki nza ár ndoꞌyo. Ne nuꞌu̱ togo mi tsihi, mi ne nda ku̱tꞌa mbo habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu nda o̱the. 


text:
<pb/>Ha himi tsa̱ nda yu̱tꞌi, ngetho xa mi ja nze̱ ya jöꞌi. Jange bi bo̱xa mañö ar ngu, ne bi gu̱ka ꞌra ya domhi. Njapꞌu̱ bi tsa̱ bi köꞌma ar da̱thi mi oxa ár fidi habu̱ mi ꞌba̱ ar Hesu, mbo har ngu madeda ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Har Hesu mi hyandwa yá jamfi nuꞌu̱ ya ñꞌo̱ho̱ mi tsihi, bi ꞌñembabi ar da̱thi: —Ha gi o̱de, ndada. Xi mpumpꞌa ri tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate mi ense̱ꞌu̱ njawa: Teme xi benga nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, tsꞌokwa Jö. Ngetho ho̱nse̱ Jö tsa̱ da pungya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Pöhu̱pya, Nöꞌö Togo xpa e bi Njöꞌi pe̱ꞌskwa ar tsꞌe̱di har ximha̱i da punga ya tsꞌoki, nuhu̱ teme ma ga pe̱fi. Ne bi ꞌñembabi ar da̱thi: —Nuꞌge di xiꞌaꞌi: Nangi, ju̱xa ri fidi, di ma ri ngu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar da̱thi bi nanga madeda ya jöꞌi, bi gu̱xa ár fidi, ne bi ma ár ngu, mi umba njamödi Jö. 


text:
<pb/>Ne gatho ya jöꞌi bi hyandi xa bi ꞌyo̱tho, mi eꞌspa ár nsu Jö, xa mi ntsu mi eñꞌu̱: —Ar pania xta hanthu̱ ya döta ntꞌudi. Ar Hesu bi zohna ar Lebi nda de̱ni (Mt. 9:9‑13; Mr. 2:13‑17) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi bo̱ni bi ma, ne bi hyanda nꞌar njotbojö már thuhu Lebi, mi huxa habu̱ mi njutꞌar bojö mi jotꞌa ya ndö. Ne bi ꞌñembabi: —Ba e gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ꞌyo̱tꞌwa nꞌar da̱ngo ar Hesu hár ngu. Bi watꞌa nze̱ye̱ maꞌra yá minjotbojöwi, ne maꞌra ya jöꞌi bi hñuxkwiyu̱ har mexa. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate bi ndu̱i bi ñömañꞌu̱ mi e̱mba nuꞌu̱ mi te̱nga ar Hesu, ne mi embabiꞌu̱: —Hanja gi ñuñhu̱ ne gi ntsixkwihu̱ ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌu̱ ꞌyomañho, hingi honga togo da o̱the, ha nuya da̱thi hö, hoñꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuga hinxta e ga zo ya hogajöꞌi. Xta e ga zo ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ar Hesu bi tꞌa̱mba ar bëhë (Mt. 9:14‑17; Mr. 2:18‑22) 


text:
<pb/>Bi tꞌa̱mbabi ar Hesu, ne bi tꞌembabi: —Yoꞌö yá ma̱xte ar Xuwa Xixthe ne yá ma̱xte ya de̱ngaꞌbe̱pate xa bëhë ne matꞌa Jö. Ha nuya ri ma̱xte ñuni ne tsithe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hage da tsa̱ gi jafu̱ da bëhë nuꞌu̱ togo xi tsꞌohna ha nꞌar ngo ne ꞌbu̱hwi nöꞌö togo nthöti. Njapꞌu̱ ma ma̱xte nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne bi xipa manꞌar ꞌbede, enö njawa: —Hinjoꞌo togo da hye̱nga nꞌar ꞌraꞌyo he da mo̱ꞌtꞌa nꞌar ze̱ dutu. Ngetho nuꞌmu̱ da japꞌu̱, hinge ho̱ntꞌa da tsꞌonga ar ꞌraꞌyo he, ar gönga dutu da xe̱gi xta yu̱tꞌa nöꞌö ar ꞌraꞌyo mꞌo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ne hinto xitꞌa ar utꞌafi ha ya ze̱ ximhni, ngetho ar tꞌafi da fo̱ka ya ze̱ ximhni, njapꞌu̱ ya ximhni ne ar tꞌafi da mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo tsi ar tꞌafi xi ñhe̱gi, hingi ne da zi nöꞌö xi ñꞌutho, ngetho eñꞌu̱, nöꞌö xi ñhe̱gi xiñhoꞌö.<pb/>


text:
Nꞌar pa ntsa̱ya̱ ar Hesu ne yá ma̱xte bi tho ha ya hwöhi xki ꞌbotꞌa ya tꞌe̱i, ha nuyá ma̱xte mi toka ya ngötꞌe̱i, ne mi töki mi tsa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate mi hyandi, bi ꞌya̱ni ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö gi o̱thu̱ nöꞌö hingi ho da tꞌo̱tꞌa har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha hinxka nehu̱ nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa nꞌagi ar Dabi núꞌmu̱ mi zu̱hwi ar thuhu yá ñꞌowi. 


text:
<pb/>Bi yu̱tꞌa hár nijö Jö, ne bi gu̱ka nuya thuhme xki ꞌbo̱ꞌspa Jö. Nuya thuhmeyu̱, hinto mi tsa̱ nda zi, ho̱nse̱ ya möjö. Mödi ar Dabi bi zi, ne bi umbabi gatho nuꞌu̱ togo mi ñꞌowi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi nꞌehe: —Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, gehnu̱ ár Hmu ar pa ntsa̱ya̱. Ar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa ár ꞌye̱ (Mt. 12:9‑14; Mr. 3:1‑6) 


text:
<pb/>Manꞌar pa ntsa̱ya̱ ar Hesu bi yu̱tꞌa ha yá nijöꞌu̱, ne bi du̱ꞌmi mi uti. Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa ár ꞌye̱ ñꞌe̱i. 


text:
<pb/>Ha nuya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate, mi öda ar Hesu mi handi ha nda o̱the ar ñꞌo̱ho̱ har pa ntsa̱ya̱, ne nda dinga te nda hyo̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Har Hesu mi pötwatho yá mfeniꞌu̱, ne bi ꞌñemba ar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa ár ꞌye̱: —Nangi, ꞌba̱ madetho. Ha nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ dama bi nangi, ne bi mꞌa̱ madetho. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabi nuya bötꞌofo ne nuya de̱ngaꞌbe̱pate: —Ma ga o̱tꞌahu̱ nꞌar ntꞌa̱ni: Teme xiñho da tꞌo̱tꞌe har pa ntsa̱ya̱, ar ñho wa ar tsꞌomꞌu̱i. Da tꞌo̱the nꞌar da̱thi, wa da the̱gi da du. 


text:
<pb/>Ne bi kꞌötꞌa gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi ꞌñembabi ar ñꞌo̱ho̱: —Maka ri ꞌye̱. Ar ñꞌo̱ho̱ bi maka ár ꞌye̱, ne dama bi ditsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo xa bi mbo̱ yá kwe̱, ne mi ñꞌa̱nga nꞌa ngu nꞌa teme nda japꞌu̱ ar Hesu. Ar Hesu bi hwahna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te (Mt. 10:1‑4; Mr. 8:13‑19) 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ar Hesu bi bo̱xa ha nꞌar tꞌo̱ho̱, ma ba a̱pa Jö, ne gatho ar xui bi mꞌu̱hnu̱ mi ñöwi ár Dada. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö bi zohna gatho nuꞌu̱ mi te̱ni. Ne bi hwahna ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi yá mpo̱te nꞌehe. 


text:
<pb/>Go gehyu̱ yá thuhuꞌu̱: ar Simu nöꞌö bi tꞌembabi ar Pedro, ar Andre ár jödöpꞌu̱ꞌö, ar Hakobo ne ar Xuwa, ar Lipe, ne ar Bartolo, 


text:
<br/>ar Teo, ar Toma, ne nöꞌö manꞌar Hakobo ár tꞌu̱ ar Alfeo, manꞌar Simu togo mi tꞌembabi ar ñöngahnini nꞌehe, 


text:
<br/>ar Huda nöꞌö ár jödö ar Hakobo, ne ar Huda Iskariote togo mꞌe̱fa bi da̱ ar Hesu. Ar Hesu bi ma̱xa nze̱ ya jöꞌi (Mt. 4:23‑25) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu ba kö har tꞌo̱ho̱, ba ñꞌowi nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte. Ne bi zo̱ñꞌu̱ ha nꞌar ꞌbatha habu̱ xki mhuntsꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi mi te̱ni. Ne mi janu̱ ma nze̱ye̱ ya jöꞌi, ma ya me Herusalen ne maꞌra ya hnini har ha̱i Nhudea, maꞌra xki ꞌñe har hnini Tiro ne Sidon ꞌbu̱ hár ñöni ar döta ñho̱nthe. Nuya jöꞌiyu̱ ba ehe nda ꞌyo̱xa nöꞌö mi mönga ar Hesu, ne nda o̱thebi yá hñeni. 


text:
<pb/>Ne gatho ya jöꞌi xa mi ne nda da̱nga ar Hesu, ngetho nuꞌu̱ togo nda da̱ni, mi po̱nga nꞌar tsꞌe̱di mi hökwa gatho yá hñeni. Ar Hesu bi mönga nuꞌu̱ nza̱tho ne nuꞌu̱ ñꞌu̱da yá mꞌu̱i (Mt. 5:1‑12) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi hyanda yá ma̱xte, ne bi ꞌñenö: —Nza̱tho nuya gi hyoyahu̱, ngetho xi nhwëkꞌahu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nza̱tho nuya gi thohu̱ ar thuhu, ngetho ma gi niñöhu̱. Nza̱tho nuya gi zoñhu̱pya, ngetho ma gi njohya gi nthehu̱. 


text:
<pb/>Nza̱tho núꞌmu̱ xta u̱tsaꞌihu̱ ya jöꞌi, xta guꞌahu̱, xta zañꞌahu̱, ne hinda ne da beñꞌahu̱ ri thuhuhu̱ ngu nꞌar tsꞌojöꞌi, ngetho gi te̱ñhu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nuya pa xki thohu̱ gatho nuya thogiyu̱, xa gi njohyahu̱, ngetho xa ma gi hñöñhu̱ nꞌar nthöhönu̱ mañö mhetsꞌi. Beñhu̱ mamꞌe̱tꞌo, gatho nuyá mꞌe̱hni ar tsi Dada bi ntꞌu̱tsa nguꞌahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ hinxka thohu̱ ar thuhu, ngetho mꞌe̱fa xa ma da zitꞌahu̱ ar thuhu. Hwëkate nuꞌahu̱ xa gi johyahu̱pya, ngetho mꞌe̱fa xa ma gi nzoñhu̱ gi thohu̱ ar dumu̱i. 


text:
<pb/>Hwëkateꞌihu̱ nuꞌmu̱ gatho ya jöꞌi esꞌahu̱ ri nsuhu̱, ngetho nuya jöꞌi mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, njapꞌu̱ mi eꞌspa yá nsu nuyá mꞌe̱hnise̱ hinxki me̱hna Jö. Möhu̱ ri ñꞌu̱nihu̱ (Mt. 5:38‑48; 7:12) 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ gi o̱xu̱ nöꞌö teme di mö, möhu̱ ri ñꞌu̱nihu̱, ne ꞌyo̱tꞌwabihu̱ ar ñho nuꞌu̱ togo u̱tsaꞌihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ togo da me̱pꞌa nꞌa ri hmihu̱, ñhe̱hu̱ da me̱pꞌa nöꞌö manꞌa nꞌehe. Ha nuꞌmu̱ da hñömpꞌa ri pa̱tꞌihu̱, hye̱hu̱ da hñöxa ri pahnihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ togo te da ꞌya̱ꞌahu̱, umbabihu̱. Ne nuꞌmu̱ da hñöñꞌahu̱ nꞌa te ri me̱tihu̱, yo gi a̱pabihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ho̱nse̱ gi möhu̱ togo möꞌahu̱, tema ñho gi o̱thu̱ ꞌmu̱. Ha hingi japꞌu̱ yá ñꞌohu̱ ya tsꞌokte nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne nuꞌmu̱ ho̱nse̱ gi koꞌsfu̱ ar ñho nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱tꞌahu̱ nꞌehe, tema ñho gi o̱thu̱ ꞌmu̱. Ngetho nuya tsꞌokte njapꞌu̱tho nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi hmifu̱ ri bojöhu̱ ho̱nse̱ nuꞌu̱ togo gi pöhu̱ da gutꞌahu̱, tema ñho gi o̱thu̱ ꞌmu̱. Ngetho ya tsꞌokte njapꞌu̱ꞌu̱, hmipa yá bojö nuꞌu̱ togo pödi da koꞌspabi. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ möhu̱ ri ñꞌu̱nihu̱ ne ꞌyo̱tꞌwabihu̱ ar ñho. Hmipabihu̱ nöꞌö da miꞌahu̱, ne yo gi to̱ꞌmhu̱ da kosꞌahu̱. Ngetho nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱, ma gi hñöñhu̱ nꞌar döta nthöhö, ne da nheki yá bötsiꞌihu̱ Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Ngetho nöꞌö pe̱ꞌspa ar tsꞌe̱ti ya tsꞌomꞌu̱i ne nuꞌu̱ hiñꞌotho yá njamödi. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ pe̱ꞌspabihu̱ ar hwëki gatho ya jöꞌi, ngu o̱tꞌa Jö ri Dadahu̱. Yo gi theñhu̱ ri ñꞌohu̱ (Mt. 7:1‑5) 


text:
<pb/>Yo gi nthentehu̱, ne njapꞌu̱ hinda ntheñꞌahu̱ nꞌehe. Yo gi ñöthu̱ ar mfe̱i, ne hinda ñhötꞌahu̱ ar mfe̱i nꞌehe. Pumbabihu̱ maꞌra, ne njapꞌu̱ da mpumpꞌahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Uñhu̱, ne da tꞌaꞌahu̱, nꞌar hoga tꞌe̱ni xi nhwötꞌi ne xa di ꞌbaxki. Ngu nöꞌö ar tꞌe̱ni gi e̱ñhu̱, getꞌar tꞌe̱ni ma da tꞌe̱ñꞌahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö bi xipabiꞌu̱ nꞌar ꞌbede, ne bi ꞌñembabi: —Hage da za̱ nꞌar goda̱ da gu̱hna manꞌár migoda̱wi. Hage hinda hyo̱ gatho yoho har otsꞌi. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo nꞌar jöꞌi togo tꞌuti di töpa ár mfödi ár utate. Ha nuꞌmu̱ da bödi xiñho, nuꞌmú̱ hö, da ñhe̱hwi ár utate. 


text:
<pb/>Hanja gi handwa ár tsꞌoki ri ku, njangutho nꞌar paxi o hár da̱ꞌö, ne hanja hingi jamasu nöꞌö ri döta tsꞌoki ngu nꞌar xo̱ka za o ha ri da̱ge. 


text:
<pb/>Ne hanja da za̱ gi ꞌñembabi ri ku: To̱ꞌmi ga höpꞌa ar paxi o ha ri da̱. Ne hanja hingi handa nöꞌö ar xo̱ka za o ha ri da̱ge. Xa gar nemhñö. Hñö mꞌe̱tꞌo nöꞌö ar za o ha ri da̱ge, ne njapꞌu̱ da za̱ gi hyanda xiñho, ne gi hñöꞌmba ar paxi o hár da̱ ri ku. Fötho tema zaꞌö xta födi te uni (Mt. 7:15‑20; 12:34‑35) 


text:
<pb/>Hiñꞌotho nꞌar hoga ꞌba̱iza da unga nöꞌö hingi ho da tsꞌi, wa nꞌar tsꞌoꞌba̱i da unga nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Föta tema zaꞌö xta födi te uni. Ngetho nuya ꞌmini hinda tsa̱ da nthu̱kwa ya iuxi, ha nuya ꞌminza hinda tsa̱ da njo ya obxi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe nꞌar hogajöꞌi o̱tꞌa nöꞌö xiñho, ngetho xi me̱ꞌsa ar ñho hár mfeni. Ha nor tsꞌomꞌu̱i jöꞌi o̱tꞌa nöꞌö hingi ho, ngetho hár mfeni hyaxtho benga nöꞌö hingi ho. Nöꞌö di pe̱ꞌsu̱ ha ma mfenihu̱, geꞌö po̱nga ha ma nehu̱. Yoho ya ñꞌo̱ho̱ bi hyo̱ yá ngu (Mt. 7:24‑27) 


text:
<pb/>Nöꞌö ma ga he̱kwatho nꞌar ñꞌo̱ho̱ ho̱ nꞌar ngu. Bi xa̱ꞌma habu̱ da ꞌñe ár ndu̱i, bi zo̱nga habu̱ o ar medo, ne ka bi du̱ꞌmnu̱ bi gutsꞌi. Ne nu mi zo̱ ya döꞌye, ne bi gö ya nzo̱the, bi tho habu̱ mi ꞌbu̱ ar ngu. Nunar nguꞌö himbi ꞌñöni, ngetho ár ndu̱i mi foxa har medo. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da ꞌyo̱xa nöꞌö di mö ne hinda ꞌyo̱tꞌe, ma ga he̱kwatho nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi hyo̱ ár ngu har ꞌbaxka ha̱i, himbi xa̱ꞌmi nda hyokwa ár ndu̱i. Ne mi zo̱ ya nzo̱the, xa mar nze̱di, ne bi textꞌa nor nguꞌö, ne xa bi hwata gatho.<pb/>


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar döndogu me Nroma, mi ꞌñe nꞌár ꞌbe̱go xa mi mödi, ne mi hñeni, xa mi ntsꞌe̱di, ꞌbu̱tho nda du. 


text:
<pb/>Nunar döndogu mi ꞌyo̱de mi nho̱nga ar Hesu, bi me̱hna ꞌra ya ndöxodyo, nda ꞌya̱pa ar möte nda e nda o̱thebi ár ꞌbe̱go. 


text:
<pb/>Ha nu mi zo̱ñꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, xa bi ꞌya̱pa ar möte nda ma, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nunar döndogu ba pe̱nkagihe, di beñhe di ꞌñepabi gi fa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi me̱wi. Ne núꞌmu̱ ma nda zo̱nga hár ngu ar döndogu, bi me̱hna ꞌra yá ñꞌohu̱ nda ꞌñembabi: —Yo gi tu ri mu̱i, tsi Tata. Pengwatho, ngetho hindi ꞌñepkagi gi ku̱tꞌa ha ma ngu. 


text:
<pb/>Jange hinda ne da mase̱ ma nga tsiꞌaꞌi. Nöꞌö di a̱ꞌi, ho̱nse̱ gi mö ma ꞌbe̱go da ditsꞌi, nuga di ñꞌemu̱i da njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuga ꞌbu̱ togo ꞌbe̱pkagi, ha di pe̱ꞌsa ya ndogu di ꞌbe̱pabi nꞌehe. Nuꞌmu̱ ga emba nꞌa: Di ma, da ma. Nuꞌmu̱ ga emba manꞌa: Ba ehe, da ehe. Ha nuꞌmu̱ ga emba ma ꞌbe̱go: ꞌYo̱tꞌa nunar ꞌbe̱finu̱, da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ ar Hesu njapꞌu̱, xa bi ꞌyo̱tho. Ne bi ñhanda habu̱ mi ꞌbu̱ ar mhuntsjöꞌi mi te̱ni, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di xiꞌahu̱, hinxta tinga nꞌar me Israel di pe̱ꞌsa nꞌar jamfi ngu nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. 


text:
<pb/>Ha nu mi menga nuꞌu̱ xki mꞌe̱hni hár ngu ar ndöndogu, bi hyandwa ár ꞌbe̱go xki ditsꞌi. Ar Hesu bi koꞌspa ár te ár tꞌu̱ nꞌar ꞌranxu me Nain 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi thogi bi ma manꞌar hnini ár thuhu Nain, mi ñꞌowi yá ma̱xte, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi mi te̱ni. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌba̱i nda yu̱tꞌa har hnini, bi nthe̱wi mi po̱nga nꞌár mhuntsꞌi ya jöꞌi, ndi ma nda ꞌya̱ ár tꞌu̱ nꞌar ꞌranxu, ne ho̱nse̱nu̱ mi ꞌñehe. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi watꞌa habu̱ mi paꞌu̱, ne bi hñuxa ár ꞌye̱ har xithe̱ habu̱ mi oxa nöꞌö xki du. Ha nuya mi mutsꞌi bi mꞌa̱i, ne ar Hesu bi ꞌñemba nöꞌö xki du: —Tsꞌu̱ntꞌu̱, di xiꞌaꞌi gi nangi. 


text:
<pb/>Ha nu mi hyanda njapꞌu̱ gatho ya jöꞌi, xa bi zu, ne bi ndu̱i bi nsunda Jö mi eñꞌu̱: —Nꞌar döta mꞌe̱hni Jö xi zo̱kagihu̱. Jö xpa pe̱hni da ma̱xkagihu̱ ár hmöka hninigihu̱. 


text:
<pb/>Ne gatho har ha̱i Nhudea, ne gatho nuya hnini mi ꞌbu̱ hár nthetꞌi, bi zo yá gu nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa ar Hesu. Ar Xuwa Xixthe bi me̱hna yoho yá ma̱xte ma ba kꞌöꞌsa ar Hesu (Mt. 11:2‑19) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ yá mꞌe̱hni ar Xuwa bi ma ba kꞌöꞌsa ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Ar Xuwa Xixthe ba pe̱nje ga eñꞌahe: Ha go geꞌe ár mꞌe̱hni Jö ma nda ehe, wa ga to̱ꞌmhe manꞌa. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi zo̱nga yá ma̱xte ar Xuwa, ar Hesu mi o̱the nze̱ye̱ ya da̱thi, mi e̱nga ya tsꞌondöhi, ne mi o̱the nze̱ye̱ ya goda̱. 


text:
<pb/>Jange nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ ne ba xipabihu̱ ar Xuwa nöꞌö xka jwadi xka hyanthu̱ ne xka ꞌyo̱hu̱. Xipabihu̱ nuya goda̱ xo yá da̱, nuya dowa ꞌyo, ha nuꞌu̱ tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo thitsꞌi. Nuya gogu o̱de, ne nuya xki du pengi da nte, ha nuya tsi hyoya xi nsipabi ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Ha nu mi menga yá ma̱xte ar Xuwa, ar Hesu bi ndu̱i bi no̱nga ar Xuwa, ne bi ꞌñemba ya jöꞌi: —Togo ma ga hyanthu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱. Hage ma ga hyanthu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi otho ár tsꞌe̱di, ngu nꞌar xithi mi hwönda ar ndöhi. Hinꞌö wainꞌö. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱ teme ga po̱ñhu̱ ma ga hyanthu̱. Hage nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi he ya dutu xi mhödi. Hinꞌö, ngetho nuꞌu̱ kö ya nza̱tho dutu ne pe̱ꞌsa gatho nöꞌö ne, ꞌbu̱ ha yá ngu ya ndöꞌu̱. 


text:
<pb/>Tema ga po̱ñhu̱ ga hyanthu̱ ꞌmu̱. Nꞌár mꞌe̱hni Jö. Hö, ne di xiꞌahu̱ hinge ho̱nse̱ nꞌár mꞌe̱hni Jö, pe̱ꞌsa manꞌar döta nsu. 


text:
<pb/>Gehnu̱ xki nho̱nga mamꞌe̱tꞌo har Tꞌofo habu̱ enö:<pb/>Nuga di pe̱hna ma mꞌe̱hni da mꞌe̱tꞌo,<br/>da hyokꞌa ar ꞌñu. 


text:
<pb/>Nuga di xiꞌahu̱, hinxi mꞌu̱ manꞌár mꞌe̱hni Jö togo xi me̱ꞌsa ár nsu ngu ar Xuwa Xixthe. Ha nuꞌu̱ xi yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, mödi nheki hinte pe̱ꞌsa yá nsu, töpa ár nsu ar Xuwa. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi mi o̱xa nöꞌö mi mönga ar Xuwa, ne nuꞌu̱ ya njotbojö bi hñömbár xixthe, mi da̱majöni xiñho gatho nöꞌö o̱tꞌa Jö. 


text:
<pb/>Ha nuya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo, himbi numañho, ne himbi hñönga nunar ñho mi ne nda ꞌyo̱tꞌwa Jö. Jange himbi neꞌu̱ nda xixthe ar Xuwa. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ di hñöxa ya bötsi hu har ta̱i ñꞌeni, ne matꞌa yá mibötsiwi, enö: Da hu̱xthe ma nthu̱zahe, ne hinga nehu̱. Da ntuhe ya thuhu dumu̱i, ne hinga nzoñhu̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ di hñöxꞌahu̱ nuꞌu̱ ya bötsiꞌu̱, gi hanthu̱ gatho hingi ho. Ngetho ga hyanthu̱ bi zo̱ ar Xuwa, hinto mi ñungwi, hinto mi ntsixkwi, ne ngi emfu̱ mi pe̱ꞌsa ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ñungwi ne ntsixkwi ya jöꞌi, gi emfu̱ xa tsu̱ ar tsꞌoꞌyo ne ar nti, ár ñꞌowi ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar hoga mfödi, nhekitho ha yá hoga ꞌbe̱fi. Ar Hesu mi ꞌbu̱ hár ngu nꞌar de̱ngaꞌbe̱pate ár thuhu ar Simu 


text:
<pb/>Nꞌar de̱ngaꞌbe̱pate bi zohna ar Hesu hár ngu nda ñungwi. Ne núꞌmu̱ mi zo̱ni bi yu̱tꞌa har ngu ne bi hñuxa har mexa. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar tsꞌoꞌbe̱hñö har hniniꞌö. Mi bödi xki zo̱hnu̱ ar Hesu hár ngu ar de̱ngaꞌbe̱pate nda ñunu̱, bi ma ba kꞌötsꞌi. Ne bi hñöxa nꞌar xito tꞌaxdo, mi po nꞌar ñu̱ni xa mi yu̱ni xiñho. 


text:
<pb/>Mi zo̱ni bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, xa bi hñu ár mu̱i bi nzoni. Nuyá gida̱ mi nöꞌmi, mi xu̱kwa yá wa ar Hesu, ne mi ju̱ yá xtö mi thukwabi. Xa mi tsu̱spabi, ne mi koꞌspa nöꞌö ar hogañu̱ni mi hö. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar de̱ngaꞌbe̱pate xki zohna ar Hesu hár ngu, mi ense̱ hár mfeni: Nuꞌmu̱ majöni ár mꞌe̱hni Jö nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, di pöhmö tema ꞌbe̱hñö tha̱mba ár wa, ngetho nꞌar tsꞌoꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi ꞌñembabi ar de̱ngaꞌbe̱pate: —Ha gi o̱de Simu. Di ne ga xiꞌaꞌi nꞌar ꞌbede. Ar Simu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Xikagi, ma tsi Utateꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenga ar Hesu: —Nꞌagi yoho ya ñꞌo̱ho̱ mi tupa nꞌar hmibojö. Nꞌa mi tu ku̱tꞌanthebe ya tꞌaxbojö, ha nöꞌö manꞌa mi tu madenthebe. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ himi tsa̱ nda gutꞌwa ár bojö nöꞌö togo xki hmipabi. Jange nöꞌö ar hmibojö, bi pumbabi yá tha̱i. Xikagipya, nuya yoho ya ñꞌo̱ho̱yu̱ bi mpumbabi yá tha̱i, togo mi tsitꞌa ár mu̱i mi mö togo xki hmi ar bojö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Simu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Za di enga nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ mi tu nze̱ye̱. Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hö, xka thödi xiñho. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ñhanda habu̱ mi ꞌbu̱ ar ꞌbe̱hñö, ne bi ꞌñembabi ar Simu: —Nu nda tso̱kwa ri ngu, hinxka ꞌrakatsꞌu̱ ar dehe ga xu̱ka ma wa. Ha ndimhö, nunar ꞌbe̱hñönu̱, xi nöꞌma yá gida̱ xi xu̱ga ma wa, ne xi gu̱ yá xtö xi duki. 


text:
<pb/>Nuꞌge hinxka tsu̱ski ngu ma ntꞌumbihu̱. Ha nunar ꞌbe̱hñönu̱, ja nda ku̱tꞌatho, hingi tsa̱ya̱ tsu̱ska ma wa. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌaꞌipya, nunar ꞌbe̱hñönu̱ xi mpumbabi gatho yá tsꞌoki, mödi nze̱ye̱ xki ꞌyo̱tꞌe, jange xa ja nze̱ye̱ ár mhöte. Ha nöꞌö hingi nze̱ye̱ ár tsꞌoki xi mpumbabi, hingi nze̱ ár mhöte. 


text:
<pb/>Ha gatho nuꞌu̱ maꞌra ya jöꞌi mi huhwinu̱ har mexa, bi ndu̱i bi bense̱ ha yá mfeni, ne mi eñꞌu̱: —Togopyanu̱, pumba yá tsꞌoki ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñembabi ar ꞌbe̱hñö: —Gi ñꞌemu̱i, jange xka mpo̱ho̱, ha nupya di ma ter entho.<pb/>


text:
Mi tho gathoyu̱, ar Hesu bi ñꞌo mi tso̱nga ya döhni ne ya tꞌu̱lo hnini, mi zohna ya jöꞌi, ne mi xipabiꞌu̱ ar hoga mhö no̱nga ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ne mi ñꞌowi nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Mi te̱nga ꞌra ya ꞌbe̱hñö nꞌehe, nuya xki o̱thebi yá hñeni, ne nuya xki ꞌye̱mba ya tsꞌondöhi. Nꞌa már thuhu ar Maria mi tꞌembabi me Magdala, nöꞌö xki tꞌe̱mbabi yoto ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Mi te̱ñꞌu̱ ar Huana, nöꞌö már ꞌbe̱hñö nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Txusa, mar ndöngi mi pe̱pa ar ndö Erode. Mi te̱ñꞌu̱ nꞌehe ar Txana, ne maꞌra ya ꞌbe̱hñö nuꞌu̱ mi fa̱xa ar Hesu, mi unga yá ñho mi pe̱tsꞌi. Ár ꞌbede ar motꞌi (Mt. 13:1‑15, 18‑23; Mr. 4:1‑20) 


text:
<pb/>Mi mhuntsꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi, ne maꞌra mi ꞌyo mi po̱nga ha yá hnini mi e mi kꞌötsꞌi, ar Hesu bi metwa nꞌar ꞌbede, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: 


text:
<pb/>—Nꞌar pa nꞌar motꞌi bi ma nda mpotꞌa hár hwöhi. Núꞌmu̱ mi mpontꞌe̱i, ꞌra bi zo har ꞌñu. Mi tho ya jöꞌi bi netsꞌi, ne ba e ya tsꞌintsꞌu̱ bi go bi za. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi zo ha ya do habu̱ himi köxa nze̱ ar ha̱i. Nu mi kꞌontsꞌi, bi ꞌyotꞌatho, ngetho bi kꞌatꞌa ár xa ar ha̱i. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i, ne nu mi hoꞌyaꞌu̱, xa bi unga nꞌar hoga sofo, bi unga nꞌanthebe nꞌa ngu nꞌa ar ꞌba̱i. Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi zo ntsꞌe̱di ya jöꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌu̱ togo tu yá gu, dá ꞌyo̱xa nöꞌö te di mö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ xi utꞌahu̱ Jö nöꞌö hinxki fö mamꞌe̱tꞌo tengu ár tsꞌu̱tꞌwiꞌö. Ha nu maꞌra ya jöꞌi, di zofo mꞌede. Da hyandi ne hinda bödi teme̱ꞌö, ne da ꞌyo̱de ne hinda zo yá mfeni tema di bo̱ni. 


text:
<pb/>Ha nuya bi zo har ꞌñu, jangu nuꞌu̱ xi ꞌyo̱ ár mhö Jö. Ne xta ꞌñepꞌu̱ ar tsꞌondöhi da hñömba ar mhö xki zohmö ár mu̱i, njapꞌu̱ hinda ñꞌemu̱i ne hinda mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi zo ha ya do, ñhe̱hwi nuꞌu̱ xi ꞌyo̱ ár mhö Jö, ne johya höni, po̱ntho hinxi nu̱nga yá ꞌyu̱. Jamfi ꞌra ya tsi pa, ne xta epꞌu̱ ya tsꞌothogi da ꞌwege. 


text:
<pb/>Nuya bi zo ha ya ꞌmini, di hñöxa nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱ ár mhö Jö, ne tupár mu̱i gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i, ne ñhe̱gi da ka ar bojö, ne umba gatho te ne ár te. Njapꞌu̱ ꞌramtxꞌu̱ da ꞌbe̱di gatho nöꞌö te xi ꞌyo̱de, po̱ntho hinte unga ar sofo. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i, njangu nuꞌu̱ togo e̱ntꞌa yá mu̱i da ꞌyo̱twa ár mhö Jö, ne da kwata xiñho nöꞌö xi ꞌyo̱de, to̱ꞌmi da unga ar hoga sofo. Gatho nöꞌö tꞌo̱tꞌa ñꞌöntho, nꞌar pa ma da födi (Mr. 4:21‑25) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñenö nꞌehe: —Hinto tso̱ nꞌar ñotꞌi ne da goꞌma ha nꞌar tsꞌo̱i, wa da ꞌñö ha nꞌar fidi ne hinda yotꞌi. Nöꞌö da me̱fi, da ꞌñexa har mfoxꞌyo, ne njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ da yu̱tꞌi da tsa̱ da hyandi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe gatho nöꞌö tꞌo̱tꞌa ñꞌöntho, nꞌar pa ma da födi, ne ma da bo̱xa gatho nöꞌö xi joꞌmi, ne da födi xiñho. 


text:
<pb/>Jange hyanthu̱ xiñho tema gi o̱hu̱, ngetho nuꞌmu̱ gi kwathu̱ xiñho nöꞌö nsiꞌahu̱, ma da thusꞌahu̱ ár nze̱ye̱. Ha nöꞌö togo hingi kwati, da thömba nöꞌö mi beni mi pe̱ꞌshmö. Ár nönö ne yá jödö ar Hesu (Mt. 12:46‑50; Mr. 3:31‑35) 


text:
<pb/>Nꞌagi mi uta ya jöꞌi, nꞌa mbi zo̱ta ár nönö ne yá jödö, ha himbi za̱ bi yu̱tꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö, ngetho xa xki watꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱ ár mhö Jö ne da ꞌyo̱tꞌe, go gehyu̱ ma nönö ne ma jödö. Ar Hesu bi japa ar ꞌyomndöhi bi ntsa̱ya̱ (Mt. 8:23‑27; Mr. 4:35‑41) 


text:
<pb/>Nꞌar pa ar Hesu bi bo̱xa ha nꞌar motsa bi me̱wi yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Möhö ꞌrandi ar dehe. Ne bi maꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi pa har dehe, ar Hesu bi ñꞌöhö. Ne mi da̱ñꞌu̱ bi ñꞌo nꞌar ꞌyomndöhi, ne yá mfe̱tsꞌi ar dehe mi hexta ar motsa, ꞌbu̱tho nda yu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyá ma̱xte dama ba a̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Utateꞌihe, ꞌbu̱tho ga jöthu̱. Ar Hesu bi nankꞌmu̱ bi zu̱ ar ꞌyomndöhi ne ar ñho̱nthe. Nuꞌmú̱ dama bi ntsa̱ya̱ gatho, xa bi ñhetho. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabi yá ma̱xte: —Te bi ja ri jamfihu̱. Ha nuꞌu̱ xa bi ntsu, mi ꞌyo̱tho nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu, ne mi eñꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa: —Togonu̱ ꞌmu̱. Ar ꞌyomndöhi ne ar dehe o̱te nöꞌö ꞌbe̱pabi. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ me Gadara xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi (Mt. 8:28‑34; Mr. 5:1‑20) 


text:
<pb/>Nu mi ꞌranga ar dehe, ne bi zo̱nga har ha̱i Gadara, mi ꞌbu̱ hár ñöni ar ñho̱nthe, mi ñhandwitho ar ha̱i Ngalilea. 


text:
<pb/>Ha nu mi gö ar Hesu har motsa, nꞌa mba epꞌu̱tho bi zu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mar mengunu̱. Mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya pa xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, hinte mi he ar dutu, himi ꞌbu̱ hár ngu, mi haxa ha ya tꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Ne nu mi hyanda ar Hesu, ba e bi nda̱ndihmö hár wa, ne bi hye̱xa nꞌar mhafi bi ꞌñenö: —Te gi hongwa, Hesu ár Tꞌu̱ꞌi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Xa di a̱ꞌaꞌi, yo ma gi ꞌraka ar mfe̱i. 


text:
<pb/>Bi mönga njapꞌu̱ ngetho ar Hesu mi ꞌbe̱pa ar tsꞌondöhi nda bo̱ni. Mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya pa xki nthe̱xkwi nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ne xa te gatho mi japi. Nuya jöꞌi nda gu̱ ne nda dötꞌa ya nthöhibo̱jö, ha mi xe̱ktho. Ha nöꞌö ar tsꞌondöhi mi japi nda bo̱ni nda ma ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌya̱mbabi ne bi ꞌñenö: —Temár huꞌi. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nꞌa mutꞌi. Bi mönga njapꞌu̱, ngetho xa xki yu̱tꞌa nze̱ye̱ ya tsꞌondöhi har ñꞌo̱ho̱ꞌö. 


text:
<pb/>Xa mi ꞌyonu̱ nze̱ye̱ ya tsꞌu̱di, mi ñunga har ngwani. Jange ya tsꞌondöhi xa bi ꞌya̱pa ar Hesu nda umba ar se̱ki nda yu̱tꞌa ha ya tsꞌu̱diyu̱. Ne nöꞌö bi umba ar se̱ki. 


text:
<pb/>Jange ya tsꞌondöhi dama bi hye̱ ar ñꞌo̱ho̱, bi ma ba ku̱tꞌa ha ya tsꞌu̱di. Nuya tsꞌu̱diyu̱ bi nixtꞌi ma ba ñho̱ har maꞌye, ba tso har dehe habu̱ ba jötꞌa xo̱ge. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ togo mi su ya tsꞌu̱di, mi hyandi xa bi ntsu, bi hye̱ ar nhixtꞌi ma ba ꞌyonga ar ꞌbede har hnini ne gatho ár nthetꞌi. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi bi ma ba handase̱ nöꞌö xki nsipabi. Ne mi zo̱ñꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, ka bi zu̱hnu̱ nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki tꞌe̱mbabi ya tsꞌondöhi, mi huhnu̱ hár wa, xki hye ár dutu, ne mi ja ár mfeni. Ne xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ ne xki hyanda nöꞌö xki thogi, mi xipabiꞌu̱ hanja xki mengi xki mꞌu̱i xiñho nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ gatho ya me Gadara bi ꞌya̱pa ar möte ar Hesu nda bo̱ni nda zokwabinu̱ yá ha̱i, ngetho xa mi ntsuꞌu̱. Jange ar Hesu bi bo̱xa har motsa, ne bi mengi bi ma. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki tꞌe̱mba ya tsꞌondöhi, xa mi a̱pa ar Hesu nda umba ar se̱ki nda de̱ni. Nöꞌö bi xipabi nda gohi, ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Di ma ri ngu, ne gi xipabi gatho ya jöꞌi nuꞌu̱ ya döta ntꞌudi xi hwëkꞌa Jö. Jange bi mengi, ne bi ndu̱i bi xipabi gatho ya jöꞌi tengu ar döta ya ntꞌudi xki hwëkwa ar Hesu. Ár tꞌinxu ar Hairo, ne ar ꞌbe̱hñö bi da̱mba ár pa̱tꞌi ar Hesu (Mt. 9:18‑26; Mr. 5:21‑43) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mba penga ar Hesu ꞌrandi ar dehe, ya jöꞌi xa bi njohya mi hyandi, ngetho mi to̱ꞌmtho nda pengi. 


text:
<pb/>Nꞌa mba epꞌu̱tho nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Hairo, mar ndö hár nijö ya xodyonu̱. Bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, ne bi ꞌya̱pa ar möte nda me̱wi hár ngu. 


text:
<pb/>Ngetho ár tꞌinxu mi ntsa̱wi ar ndöte. Ho̱nse̱ ár tꞌinxunu̱ mi ꞌñehe, ne mi pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌa ma yonje̱ye̱. Jange ar Hesu bi me̱wi. Ne nu mi ma, ra nze̱ ya jöꞌi bi de̱ni, xa mi tsꞌitsꞌi. 


text:
<pb/>Núnu̱ hár mhuntsꞌi ya jöꞌi, ka mi panu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö xki tho ꞌre̱tꞌa ma yonje̱ye̱ xki xotꞌwa ya ji. Ne xa xki de gatho nöꞌö mi pe̱tsꞌi mi honi nda ñꞌo̱thehmö, ne hinxki za̱ nda ditsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ bi watꞌa hár xu̱tha ar Hesu, bi da̱mba ár ñöni ár pa̱tꞌi. Ne dama bi ditsꞌi, ne bi ntsa̱ya̱ nöꞌö mi xotꞌwa ya ji. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ñꞌa̱ni ne bi ꞌñenö: —Togo xi da̱ngagi. Gatho ya jöꞌi bi nko̱ni. Ha nu ar Pedro ne nu maꞌra mi ñꞌowi, bi ꞌñembabi ar Hesu: —Ma tsi Utateꞌihe, gi nuse̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi xa tsꞌisꞌi, ne ꞌbu̱tho da ꞌyentꞌaꞌi. Yoꞌö gi ñꞌa̱ni togo xi da̱ñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñenö: —Di pödi xi ntha̱ngagi, ngetho da tsa̱ bi bo̱nga ar tsꞌe̱di ha ma ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar ꞌbe̱hñö xki böta ar Hesu xki tha̱mba ár pa̱tꞌi, ba e bi nda̱ndihmö hár wa, ne xa mi nhwötꞌi. Madeda ya jöꞌi bi da̱majöni yoꞌö xki da̱ñꞌö, ne bi mö, núꞌmu̱ mi da̱mba ár ñöni ár pa̱tꞌi, dama bi ntsa̱ya̱ ar hñeni mi thogi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Ma tsi tꞌinxuꞌi, nuna ri jamfi xi ma̱xꞌi xi dixꞌi. Di ma ter entho. 


text:
<pb/>Mi ñöda ar Hesu, nꞌa mbi zo̱ta nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌñe hár ngu ar Hairo már ndö har nijö, ne bi ꞌñembabi: —Yo gi hökwa ár ꞌbe̱fi ar Utate, ngetho xi du ri tꞌinxu. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Hesu, bi ꞌñembabi ar Hairo: —Yo gi tu ri mu̱i, ho̱nse̱ gi jamfi ne ri tꞌinxu da kꞌontꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga hár ngu ar Hairo, ar Hesu hinto maꞌra bi hye̱gi bi yu̱tꞌi, ho̱nse̱ ar Pedro, ar Hakobo, ar Xuwa, ár dada ne ár nönö ar nxutsi. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya jöꞌi xki mhuntsꞌa nthi, xa mi zontꞌi ne mi mafi. Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo gi zoñhu̱, ngetho nunar nxutsi hinxi du, ötho. 


text:
<pb/>Ha nu ár dada ne ár nönö xa mi ꞌyo̱tho. Ne nu ar Hesu bi hñuꞌmba yá mu̱i hinto nda xipabi nöꞌö xki thogi.<pb/>


text:
Ha nu ar Hesu bi muntsꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi umba ar tsꞌe̱di nda ꞌye̱nga gatho ya tsꞌondöhi, ne nda o̱thebi yá hñeni ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo te gi höxu̱ nöꞌö gi hoñhu̱ har ꞌñu. Yo gi höxu̱ ri ndo̱ho̱hu̱, wa nꞌar ꞌro̱zö, wa te gi tsihu̱, wa ar bojö, yo ma gi hñöxu̱ yo mponi ar dutu. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö ar hnini habu̱ hinda ne da tꞌaꞌahu̱ ar se̱ki gi kohu̱, po̱ñhu̱, ne hwöju̱ ár fontha̱i ri thizahu̱. Njapꞌu da böꞌu̱ hinda ma da kꞌontꞌa ár kwe̱ Jö, ngetho himbi ne bi ꞌyo̱xa nöꞌö ga xifu̱. 


text:
<pb/>Ne nu mi wadi bi xipa ar Hesu te nda ꞌyo̱tꞌu̱, bi nxañꞌu̱ ha gatho ya hnini, mi mönga ar hoga mhö, ne mi o̱thebi yá hñeni ya jöꞌi habu̱ gatho mi tso̱ni. Ár ndöte ar Xuwa Xixthe (Mt. 14:1‑12; Mr. 6:14‑29) 


text:
<pb/>Ar ndö Erode bi zo ár gu nöꞌö mi o̱tꞌa ar Hesu, ne himi pödi te nda beni, ngetho nꞌañꞌo mi mönga nꞌa ngu nꞌa. ꞌRa mi enö ma ar Xuwa Xixthe xki mengi xki nte. 


text:
<pb/>Maꞌra mi enö már mꞌe̱hni Jö Elia xki menga har ximha̱i. Ha nu maꞌra mi enö nꞌár mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mahamꞌu̱ xki mengi xki nte. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö Erode mi ense̱: —Ha hinge go gekase̱ da ꞌbe̱pa togo bi hye̱kwa ár ñö ar Xuwa. Togo di o̱de mhö o̱tꞌa ya döta ꞌbe̱fi ꞌmu̱. Ne mi honi hanja nda tsa̱ nda hyanda ar Hesu. Bi tꞌinga ngu̱dminthebe ya jöꞌi (Mt. 14:13‑21; Mr. 6:30‑44; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Yá ma̱xte ar Hesu mba pengi mi petwabi gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌu̱. Mꞌe̱fa bi zixyu̱ nda me̱wi habu̱ hinte mi ꞌbu̱ ya jöꞌi, getꞌu̱ ar hnini Betsaida. 


text:
<pb/>Ha nu mi bö ya jöꞌi ndi manu̱, bi de̱ni. Ne nu mi zo̱ñꞌu̱, ar Hesu himbi kotsꞌi, bi metwabi ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne bi o̱thebi yá hñeni. 


text:
<pb/>Nu mi nde, bi watꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Di za̱ gi pe̱hna ya jöꞌi da mfontꞌi, da ma ha ya tꞌu̱lo hnini ne ya ngu ꞌbu̱ har nthetꞌi, ma da hyonga te da zi ne habu̱ da ñꞌoxi. Ngetho habu̱ di ꞌbu̱hu̱, teme da dingwa te da zi har tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Go gi umfu̱ te da ziyu̱. Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Teme ga umfe. Ho̱nse̱ ku̱tꞌa ya thuhme ne yoho ya tsi hwö di höhe. Wa gi ne ga ta̱mfe te da zi gathoyu̱. 


text:
<pb/>Xa mi ra nze̱ye̱ ya jöꞌi, ho̱nse̱ ya ñꞌo̱ho̱ mi tsu̱ ngu ngu̱dminthebe. Ha nunar Hesu bi ꞌñembabi yá ma̱xte: —Xifu̱ da hñu madenthebe nꞌa ngu nꞌa ya mutꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi hñönga nuꞌu̱ ku̱tꞌa ya thuhme ne yoho ya tsi hwö, bi no̱ꞌsa mhetsꞌi, bi jöpi. Bi heke ne bi thokwa yá ma̱xte, ne nuyu̱ bi hyemba ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi bi ñuni ne xa bi niñö. Mꞌe̱fa bi njo ya xe̱ni thuhme xki bongi, ne bi ñhuꞌsa ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌbo̱tsꞌe. Ar Pedro bi da̱majöni (Mt. 16:13‑20; Mr. 8:27‑30) 


text:
<pb/>Nꞌagi ar Hesu mi ꞌbu̱se̱ ngetho xki ma nda ꞌya̱pa Jö, ho̱nse̱ yá ma̱xte mi ñꞌowi. Nꞌa mbi ꞌya̱mbathoꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: —Togo benga ya jöꞌi go geke ꞌnö. 


text:
<pb/>Bi döꞌu̱ njawa: —ꞌRa enö gar Xuwa Xixthe, maꞌra enö gar mꞌe̱hni Elia, ne maꞌra enö go geꞌe nꞌa nuyá mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, xi mengi xi nte. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xiꞌahu̱, togo gi eñhu̱ go gekaga. Ar Pedro bi dödi, ne bi ꞌñenö: —Nuꞌge go gar Kristo xi ꞌñexꞌa Jö. Ar Hesu bi mö nda tho (Mt. 16:21‑28; Mr. 8:31—9:1) 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, mahyoni nda tho nze̱ye̱ ya thogi. Nda u̱tsa ya dönziandö, ya ndömöjö ne ya bötꞌofo, ne nda tho. Ha nu ár hñupa nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo gatho ya jöꞌi xki mhuntsꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Nöꞌö togo ne da de̱ngagi, mahyoni da pumhnise̱ ár te, ne hyaxꞌmu̱ da ñꞌe̱ntꞌatho ga ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo ne da japi da kꞌontꞌa ár te, ma da ꞌbe̱di. Ha nöꞌö togo e̱ntꞌi da unga ár te da de̱ngagi, ma da dinga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ntsa̱ da da̱majöni pökagi ne da mönga ma mhö, Nuga Xta e ga Njöꞌi ma ga ntsa̱ga nꞌehe xka ehe di nheki ma nsunda, ne ga hömpa ár nsunda ma Dada, ne gar ñꞌoꞌbe ya hoga e̱nxe̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, ꞌra gi ꞌbu̱hu̱wa hinge ma gi tuhu̱, mꞌe̱tꞌo gi hyandwabihu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Bi mponga ár ꞌba̱i ar Hesu (Mt. 17:1‑8; Mr. 9:2‑8) 


text:
<pb/>Mi tho ñhöto mpa xki wadi xki mönga ar Hesu njapꞌu̱, bi bo̱xa ha nꞌar tꞌo̱ho̱ nda ñöwi Jö ár Dada, ne bi zixa ar Pedro, ar Hakobo ne ar Xuwa. 


text:
<pb/>Habu̱ mi ꞌba̱ꞌu̱ xki goꞌmatho nꞌar hyatsꞌi. Mi no̱ñꞌu̱ ár ndöte ar Hesu ma nda thohnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Nu ar Pedro ne nuꞌu̱ mi ñꞌowi xa mi tsu̱ nꞌar tꞌöhö, ha himbi döhö. Ne bi hyanda ar nsunda mi nheki har Hesu ne nuꞌu̱ yoho ya ñꞌo̱ho̱ mi ꞌba̱hwi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌba̱i nda ñꞌedi nuya ñꞌo̱ho̱yu̱, ar Pedro bi ꞌñenö: —Ma tsi Utateꞌi, xiñho ga ꞌbu̱hu̱wa. Te gi mö, ga hoje hñu ya mꞌetꞌe, nꞌa habu̱ gi ꞌbu̱ke, nꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Moise, ne manꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Elia. Ngetho ar Pedro himi pödi teme mi mö. 


text:
<pb/>Mi ñhe nu ar mhöꞌö, ka bi hyantꞌu̱ mi ho̱nse̱ ar Hesu mi ꞌba̱hnu̱. Ha nuyu̱ hinte bi mö, ne hinto bi xipabi nuya paꞌu̱ nöꞌö xki hyantꞌu̱. Ar Hesu bi o̱the nꞌar bötsi xki nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi (Mt. 17:14‑21; Mr. 9:14‑29) 


text:
<pb/>Nꞌa mbi ñö ntsꞌe̱di nꞌar ñꞌo̱ho̱ madeda ya jöꞌi, ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Tsi Utate, ꞌyo̱tka ar möte gi e gi nutka ma tꞌu̱, ngetho ho̱nse̱ꞌö di ꞌñehe. 


text:
<pb/>Nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi, ne nu xta umbabi japi da mafi. Xa hwötsꞌi, ne xa e̱ntsꞌa ya fu̱gi hár ne. Xa fo̱mi, ꞌbe̱di da hye̱gi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Yá bötsiꞌihu̱ ya me̱ꞌsku ne gar tsꞌojöꞌihu̱. Hangu ma ga ꞌbu̱hwithohu̱ ne ga pe̱sꞌahu̱ ar tsꞌe̱ti. Ba tsinkawa ri tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi tsꞌimpabi ar Hesu nöꞌö ar bötsiꞌö, ar tsꞌondöhi bi fo̱ma har ha̱i, ne xa mi hwötsꞌi. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌye̱nga ar tsꞌondöhi, bi o̱the ar bötsi, ne bi mengi bi da̱twa ár dada. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi xa mi ꞌyo̱tho mi handwa ár tsꞌe̱di Jö. Ar Hesu bi mengi bi mö ma nda tho (Mt. 17:22‑23; Mr. 9:30‑32) Nuya paꞌu̱ xa mi ꞌyo̱da ya jöꞌi gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa ar Hesu. Nöꞌö bi ꞌñembabi yá ma̱xte: 


text:
<pb/>—ꞌYo̱hu̱ xiñho nuna ma ga xiꞌahu̱, yo ma gi pumhnihu̱: Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ma da nda̱twa yá ꞌye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuyá ma̱xte himbi bödi tema ndi bo̱nga nöꞌö bi xipabi, ngetho himi nthe̱gi nda zo yá mfeniꞌu̱. Ne mi ntsu nda ꞌya̱mbabi tema ndi bo̱nga nöꞌö xki möñꞌö. Togo töte ár nsu (Mt. 18:1‑5; Mr. 9:33‑37) 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo po̱tka ma thuhu da japamasu nꞌar tsi bötsi ngunu̱, jakamasugi. Ne nöꞌö togo jakamasugi, japamasu nöꞌö togo ba pe̱nkagi. Ngetho nöꞌö togo hingar ñꞌetsꞌihu̱, go töte ri nsuhu̱. Nuꞌu̱ togo hingo ma ñꞌu̱nihu̱, go fa̱xkagihu̱ (Mr. 9:38‑40) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Xuwa bi ꞌñembabi ar Hesu: —Ma tsi Utateꞌi, xta hanthe nꞌar ñꞌo̱ho̱ ju̱ñꞌa ár tsꞌe̱di ri thuhu, e̱nga ya tsꞌondöhi. Da höjwe ngetho hindi ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Yo gi hökwabihu̱, ngetho nöꞌö togo hingo ma ñꞌu̱nihu̱, fa̱xkagihu̱. Ar Hesu bi zu̱i ar Hakobo ne ar Xuwa 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌba̱pꞌu̱tho nda zo̱ ar pa nda menga ar Hesu mhetsꞌi, nꞌa mbi ze̱ta ár mu̱i, bi gu̱ ar ꞌñu bi ma Herusalen. 


text:
<pb/>Ne bi me̱hna ꞌra togo bi mꞌe̱tꞌo nda ma ha nꞌar hnini har ha̱i Nsamaria, nda hyoni habu̱ ndi zo̱ni. 


text:
<pb/>Nu mi bö njapꞌu̱ ar Hakobo ne ar Xuwa, yoho yá ma̱xte, bi ꞌñeñꞌu̱: —Ma tsi Hmuꞌihe, ha hingi ne ga a̱hu̱ da da̱ ar tsibi mhetsꞌi, da tsötꞌa nunar hnininu̱, ngu bi ꞌyo̱tꞌa ar Elia. 


text:
<pb/>Nu mi mönga njapꞌu̱ꞌu̱, ar Hesu bi ꞌba̱tꞌi bi kꞌötꞌi, ne bi zu̱i bi ꞌñembabi: —Nuꞌahu̱, hingi pöhu̱ tema mfeni gi pe̱ꞌsu̱ gi möñhu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, hinxpa e da hñökwa yá te ya jöꞌi, ba e da po̱hyu̱. Ne bi thogi bi me̱wi yá ma̱xte manꞌar tꞌu̱lo hnini. Nuꞌu̱ mi ne nda de̱nga ar Hesu (Mt. 8:18‑22) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñu, nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌi, ga te̱ñꞌaꞌi habu̱ gatho gi ma. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nuya miñꞌo pe̱ꞌsa yá oki, ne nuya tsꞌintsꞌu̱ pe̱ꞌsa yá mꞌafi, ha Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi hiñꞌotho habu̱ da me̱ ár ñö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba manꞌar ñꞌo̱ho̱: —Ba e gi te̱ngagi. Ha nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, di ne gi ꞌraka ar se̱ki mꞌe̱tꞌo ma ga a̱ ma dada, ne xka pengi ga te̱ñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hye̱pꞌu̱ nuꞌu̱ xi du da ꞌya̱ nuꞌu̱ mahye̱gi xi duwi. Ne di mage ba mömba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ manꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌi, nuga di ne ga te̱ñꞌaꞌi nꞌehe. Ho̱nse̱ ꞌraka ar se̱ki mꞌe̱tꞌo ma ga e ma mengu. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ nꞌar wöhi he̱ka nꞌar the ne ñegi, nu ar the hinda ma njöntho. Njapꞌu̱tho nöꞌö togo da ñꞌe̱ntꞌi da de̱ngagi, ne da ñegi, hingar hoga ꞌbe̱go hár tsꞌu̱tꞌwi Jö.<pb/>


text:
Mi tho gathoyu̱, ar tsi Hmu bi hwahna ma hñunꞌa̱te ma ꞌre̱tꞌa ya ñꞌo̱ho̱ mi te̱ni. Bi me̱hni ꞌra ma yoho, nda mꞌe̱tꞌoꞌu̱ ha gatho ya hnini habu̱ mꞌe̱fa nda those̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Majöni xa nze̱ye̱tho ar sofo, ha txꞌu̱tho ya ꞌbe̱go. Jange ꞌya̱fu̱ Jö togo ár me̱ti ar sofo, da me̱hna ya ꞌbe̱go da gu̱ꞌspa ár sofo. 


text:
<pb/>Yo te gi höxu̱ ar ntꞌu̱tbojö, yo ma gi hyoju̱ ri ꞌbe̱nihu̱, yo gi höxu̱ nꞌa mponi ri thizahu̱. Ne yo ma gi ꞌba̱hu̱ gi ze̱ngwahu̱ ya jöꞌi har ꞌñu. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ya mengunu̱ di ꞌbu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, nuꞌmú̱ Jö da hwëkwabi ngu xka xifu̱. Ha nuꞌmu̱ hinꞌö, da mengtho da zu̱ꞌahu̱ ar hwëki. 


text:
<pb/>Nu habu̱ da tꞌaꞌahu̱ nse̱ki, ka gi kohu̱nu̱, ne gi tsihu̱ nöꞌö da tꞌaꞌahu̱. Ngetho nꞌar ꞌbe̱go di ꞌñepi da tꞌumbabi ár nthöhö. Ne ka gi ꞌbu̱thu̱nu̱, yo gi ꞌyo gi nehu̱ ya ngu. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi tso̱ñhu̱ ha nꞌar hnini ne hinda tꞌaꞌahu̱ ar se̱ki, ꞌba̱hu̱ habu̱ da ꞌyo̱ꞌahu̱ ya jöꞌi, ne gi ꞌñembabihu̱: 


text:
<pb/>Ma ga hwöthe ma wahe da hyo̱ ár ha̱i nuna hnininu̱ xi mꞌa̱tꞌi. Njapꞌu̱ gi pöhu̱ döta ri mfe̱ihu̱ ba epꞌu̱, ngetho hinga ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö xta xiꞌahe. Pöhu̱ xiñho, ba epꞌu̱tho ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nunar pa da nthöxmajöni, xa ma da me̱ꞌsa nꞌar mfe̱i nunar hniniꞌö, ma da döta ar hnini Sodoma nöꞌö bi hwata Jö. Ár mfe̱i ya hnini me̱ꞌsku (Mt. 11:20‑24) 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Korasi, ne nuꞌahu̱ gar me Betsaidahu̱. Ngetho nuꞌmu̱ ya me Tiro ne ya me Sidon xi hyanthmö nuya ntꞌudi xi tꞌo̱tꞌa ha ri ha̱ihu̱, nuꞌu̱ xi ꞌyo̱tꞌwahmö yá ntso̱ꞌmi. Ne xi hyehmö ya he dumu̱i, ne xi nkoxhmö ya ꞌbospi tsꞌoni. 


text:
<pb/>Ha nunar paꞌö xta thöspꞌahu̱ majöni, ma da döta ri mfe̱ihu̱ nöꞌö ma da hñönga ya me Tiro ne ya me Sidon. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Nkapernaum, gi hu ri mu̱ihu̱ ma da nju̱xꞌahu̱ mañö mhetsꞌi. Hinꞌö. Ma da tꞌeꞌahu̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi yá ma̱xte: —Nöꞌö togo da ꞌyo̱xa nöꞌö gi xifu̱, go o̱tkagi. Ne nöꞌö togo hinda ꞌyo̱xa nöꞌö gi xifu̱, hingi o̱tkagi. Ha nöꞌö togo hingi o̱tkagi, hingi o̱ta nöꞌö togo xpa pe̱nkagi. Nuꞌu̱ hñunꞌa̱te ma ꞌre̱tꞌa ya mꞌe̱hni ba pengi 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mba penga nuꞌu̱ hñunꞌa̱te ma ꞌre̱tꞌa ya mꞌe̱hni, xa mi johya bi zo̱ho̱, ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌihe, nuya tsꞌondöhi himi tse̱ta ár tsꞌe̱di ri thuhu. Nöꞌö ndi ꞌbe̱fe, mi o̱tkagihe. 


text:
<pb/>Xta ꞌraꞌahu̱ ar tsꞌe̱di gi nethu̱ ya kꞌeñö ne ya penzu̱, ne gi töhu̱ gatho ár tsꞌe̱di ar tsꞌondöhi, ne nöꞌö hinte da za̱ te da jaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ha hintsꞌu̱ gi njohyahu̱ ngetho ya tsꞌondöhi o̱tꞌa nöꞌö gi xifu̱. Mꞌe̱tꞌo njohyahu̱ ngetho ri thuhuhu̱ xi ntꞌotꞌa mhetsꞌi. Ar Hesu xa bi njohya (Mt. 11:25‑27; 13:16‑17) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu xa bi njohya hár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Dadaꞌi, go gar Hmu mhetsꞌi ne gatho har ximha̱i. Di nsundaꞌi ngetho xka utwabi ri ntꞌuti nuꞌu̱ ngu ya tsi bötsi hintsꞌu̱ te pödi, ne xka ꞌñökwa nuꞌu̱ ja yá mfödi ne ya nimfeni. Hö, ngetho njapꞌu̱ xka numañhoge, ma tsi Dadaꞌi. 


text:
<pb/>Mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, bi ꞌñemba nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱: —Ma Dada xi ꞌye̱ntkꞌa gatho ha ma ꞌye̱. Hinto pötka ma mꞌu̱i, nuga ár Tꞌu̱gi Jö, ho̱nse̱ ma Dada. Ne hinto pötwa ár mꞌu̱i ma Dada, ho̱nse̱ ár Tꞌu̱gi ne nuꞌu̱ togo xta hwahni ga utwabi. 


text:
<pb/>Ne bi ñhanda habu̱ mi ꞌbu̱ yá ma̱xte, ne bi ꞌñembase̱ꞌu̱: —Njohyahu̱ ngetho xi tꞌaꞌahu̱ ar se̱ki gi hyanthu̱ nöꞌö gi hanthu̱pya. 


text:
<pb/>Ngetho nuga di xiꞌahu̱, nze̱ye̱ yá mꞌe̱hni Jö ne ya ndö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, mi nehmö xi hyanda nöꞌö gi hanthu̱pya, ne himbi za̱ bi hyantꞌu̱. Ne mi nehmö xi ꞌyo̱ nöꞌö gi o̱hu̱pya, ne himbi za̱ bi ꞌyo̱ꞌu̱. Ár ꞌbede nꞌar me Nsamaria nöꞌö bi me̱ꞌspa ar nhwëki ár mijöꞌiwi 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌar bötꞌofo ma ba kꞌöꞌsa ar Hesu nda ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ntꞌa̱ni, ne nda tsa̱ti ha nda dödi xiñho, ne bi ꞌñemba njawa: —Ma Utateꞌi, tema mahyoni ga pe̱fi ne ga pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nu ar bötꞌofo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ar tꞌofo enö njawa: ꞌÑetꞌa ri mu̱i, ꞌye̱ntꞌa ri te ne ri tsꞌe̱di, ne hñuxa ri mfeni gi mö Jö ri Hmu, ne gi mö ri mijöꞌiwi ngu gi mhöse̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱tꞌa ngu xka mö, da tsa̱ gi ꞌbu̱ nꞌar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nunar bötꞌofo himi ne to nda kꞌaꞌspa ár ntꞌa̱ni. Jange bi mengi bi ꞌya̱ni: —Togo ma mijöꞌiꞌbe ga mödi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nꞌagi nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi ne ar ꞌñu, xki ꞌñe Herusalen ndi ma har hnini Heriko. Bi da̱ka ꞌra ya da̱kate, ne bi mo̱kwabi yá dutu bi hñöꞌspa gatho nöꞌö te mi hö. Xa bi fe̱nza, ne bi tsꞌohnu̱ ꞌbu̱tho nda du. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi thopꞌu̱tho har ꞌñuꞌö nꞌar möjö, ne nu mi hyandi mi ꞌbe̱mpꞌu̱ har ꞌñu, bi ga̱xa hár ñöni, ne bi thogi bi ma. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi thopꞌu̱tho nꞌar ma̱xte har nijö. Nunu̱ nꞌe, bi hyandatho ar ñꞌo̱ho̱ mi ꞌbe̱mpꞌu̱, ne bi ga̱xa hár ñöni ar ꞌñu, bi thogi bi ma. 


text:
<pb/>Ha nꞌar me Nsamaria bi thopꞌu̱tho har ꞌñuꞌö. Ne mi zo̱nga getꞌu̱ habu̱ mi ꞌbe̱ñꞌö, mi hyandi, xa bi hwëki. 


text:
<pb/>Bi ma ba kꞌötsꞌi, ne bi goꞌspa ar nziki ha yá ntsꞌe̱ni, bi xiꞌspa ar ixkatꞌafi, ne bi dutꞌwabi. Mꞌe̱fa bi ꞌye̱ntsꞌa hár nꞌo̱ge, bi zixa ha nꞌar ngu tꞌungar hatsꞌi, ne ka bi sunu̱. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌöpꞌu̱, nu mi ꞌba̱ ar ꞌñu nda ma, bi hñö ar bojö, ne bi gutꞌwabi yopa ar ꞌbe̱fi nöꞌö ar unga hatsꞌi. Ne bi ꞌñembabi: Di tsokꞌatsꞌu̱wa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ gi su, ne nuꞌmu̱ da kꞌatꞌa ar bojö, nu xka pengi ga jutꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, bi ꞌya̱mba ar bötꞌofo, ne bi ꞌñembabi: —Nuya hñu ya ñꞌo̱ho̱yu̱, togo gi beni ger mijöꞌiwi ar ñꞌo̱ho̱ xki tha̱ki. 


text:
<pb/>Nu ar bötꞌofo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nöꞌö togo bi me̱ꞌspa ar nhwëki. Ne ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hö. Di ma ba japꞌu̱ nꞌehe. Ar Hesu bi zo̱nga hár ngu ar Marta ne ar Maria 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mengi bi ne ar ꞌñu, ne bi zo̱nga ha nꞌar hnini. Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö már thuhu ar Marta, togo bi umba ar se̱ki hár ngu. 


text:
<pb/>Ha nu ar Marta xa mi nxintꞌi mi o̱tꞌa ar ꞌbe̱fi har ngu. Nꞌa mbi watꞌatho habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, ha hingi handi numa juhwe̱ tsogagi gatho ar ꞌbe̱fi. Xipabi da e da ma̱xkagi. 


text:
<pb/>Nunar Hesu bi ꞌñembabi: —Marta, tsi Marta, xa gi xo̱ni, ne xa gi tu ri mu̱i, ngetho nze̱ye̱ ar ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ nꞌar ꞌbe̱fi mahyoni gi ꞌyo̱tꞌe, ngu nunar hoga ꞌbe̱fi xi hwahna ar Maria. Hinjoꞌo togo da hñökwabi.<pb/>


text:
Bi zo̱ta nꞌar pa ar Hesu mi a̱pabi Jö ár Dada, ne nu mi waꞌö, nꞌár ma̱xte bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, di ne gi utkagihe hanja ga a̱fe Jö, ngu ar Xuwa mi utwabi yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Nu ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núꞌmu̱ xki ꞌya̱fu̱ Jö, gi ꞌñeñhu̱ njawa:<pb/>Ma tsi Dadaꞌihe gi ꞌbu̱ mhetsꞌi,<br/>dár nsunda ri thuhu.<pb/>Dá ekwa ri tsꞌu̱tꞌwi,<br/>ne da tꞌo̱tꞌaꞌiwa har ximha̱i ngu bi tꞌo̱tꞌaꞌipꞌu̱ mhetsꞌi.<pb/> 


text:
Ne pumgagihe ma tsꞌokihe, ngetho nuje nꞌehe di pumfe togo xi tsꞌokagihe.<pb/>Ne yo gi he̱je da döje ar tsꞌa̱ti, ñöngagihe hinga o̱the nöꞌö xi ntsꞌotho. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte nꞌehe: —Ma ga möñhu̱, nꞌar jöꞌi ntsixkwi manꞌa nꞌanguthowi. Ne ngu made nxui ma da kꞌönga hár ngu, ne da ꞌñembabi: Xta ehe gi ꞌyo̱tka ar möte gi hmika hñu ya thuhme. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö da dödi mbo hár ngu, ne da ꞌñenö: Hindi ne gi kꞌöskagipya. Xta kotꞌa ma goxthi, ne di hwixa ma bötsi. Jange hinda tsa̱ ga nangi ga ꞌraꞌa nöꞌö teme gi a̱di. 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, hinda nangi da umbabi nöꞌö te a̱di mödi ár mpöhwi. Da nangi da umba gatho nöꞌö kꞌatꞌi, njapꞌu̱ da hye̱gi da ꞌya̱pa ár tꞌöhö. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, ꞌya̱hu̱ ne da tꞌaꞌahu̱. Hyoñhu̱, ne gi tiñhu̱. Mathu̱, ne da nsokꞌahu̱ ar goxthi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo da ꞌya̱di, da tꞌumbabi. Nöꞌö togo da hyoni, da dini. Ne nöꞌö togo da mafi, da nsokwabi. 


text:
<pb/>Núꞌahu̱ gar dadahu̱, nuꞌmu̱ ri bötsihu̱ da ꞌya̱ꞌahu̱ nꞌar thuhme, hage gi umfu̱ nꞌar do. Xiꞌmu̱ da ꞌya̱ꞌahu̱ nꞌar hwö, hage gi umfu̱ nꞌar kꞌeñö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gar tsꞌoktehu̱, ne gi pöhu̱ gi umfu̱ nöꞌö xiñho ri bötsihu̱, hanguhmö ar Dada mhetsꞌi xa da umbabi ár Hñö Jö gatho nuꞌu̱ togo da ꞌya̱pabi. Da göxa yá mengu nꞌar ngu nuꞌmu̱ da ntunse̱ (Mt. 12:22‑30; Mr. 3:20‑27) 


text:
<pb/>Nꞌar pa ar Hesu bi ꞌye̱mba nꞌar tsꞌondöhi nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki japi nda ngone. Nu mi bo̱nga ar tsꞌondöhi, ar gone bi za̱ bi ñö. Ha nuya jöꞌi bi hyandi, xa bi ꞌyo̱tho. 


text:
<pb/>Ha ꞌra mi eñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ e̱nga ya tsꞌondöhi, hömpa ár tsꞌe̱di ar Belsebu ár ndö ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötho tema mi beñꞌu̱, jange bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ nꞌar hnini da ñhege ne da ntunse̱, ma da jöꞌsase̱ꞌu̱ gatho nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌe. Ha nuꞌmu̱ nꞌar ngu da ntunse̱ nuya mengu, da götsꞌi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, nuꞌmu̱ ar tsꞌondöhi da ntunkwi yá mitsꞌondöhiwi, hanja da me̱ꞌsa ár tsꞌe̱diꞌö. Nuga di xiꞌahu̱ njapꞌu̱, ngetho gi eñhu̱ di e̱nga ya tsꞌondöhi di hömpa ár tsꞌe̱di ar Belsebu ár ndö ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ngu gi möñhu̱, xi nuya ri mꞌe̱hnihu̱ ꞌmu̱, togo ár tsꞌe̱di hömpabi da ꞌye̱nga ya tsꞌondöhi. Go da hñumpꞌa ri hmihu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ di e̱nga ya tsꞌondöhi di hömpa ár tsꞌe̱di Jö, pöhu̱ ꞌmu̱, ár tsꞌu̱tꞌwi Jö xi zo̱kwapya habu̱ gi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ jár tsꞌe̱di ne the̱ ya bo̱jö tsa̱ da su ár ngu, ꞌbe̱ꞌsa xiñho gatho yá ñho ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ da zo̱ manꞌa di töte ár tsꞌe̱di, ne da döhö, da hñömba yá bo̱jö the̱ nda su ár ngu. Da hñöꞌspabi nöꞌö mi pe̱tsꞌi, ne da hyemba yá ñꞌohu̱ gatho nöꞌö te janu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hindi ñꞌoꞌbe, u̱tsagi. Ne nöꞌö togo hindi musꞌbe mahye̱gi, go fontꞌi. Ar tsꞌondöhi bi pengi (Mt. 12:43‑45) 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar tsꞌondöhi da bo̱nga ha nꞌar jöꞌi, da ñꞌo ha ya otꞌa ha̱i, di honga habu̱ da ntsa̱ya̱, ne hinte tini. Nuꞌmú̱ da bense̱ ne da ꞌñenö: Xiꞌmu̱ ga penga ha ma ngu da po̱ni. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar tsꞌondöhiꞌö, dama da hyonga ma yoto yá mitsꞌondöhiwi di töpa ár ntsꞌo, ne da ku̱tꞌi da mꞌu̱hwi. Ne nunár ꞌbe̱famꞌu̱i nunar jöꞌi xki hye̱hmö ar tsꞌondöhi, di töta ár ntsꞌo, hinge ngu ꞌbe̱tꞌo. Nuꞌu̱ xa töta ar jöpi xi hñöni 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nꞌar ꞌbe̱hñö mi ꞌbu̱hnu̱ har mhuntsꞌi bi ñö ntsꞌe̱di, ne bi ꞌñenö: —Xa xi jöpa Jö nöꞌö ar ꞌbe̱hñö xi ꞌyo̱ñꞌaꞌi, ne xi tedeꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Töta ar njöpi xi hñönga nuꞌu̱ togo o̱twabi nöꞌö mönga Jö. Ya tsꞌojöꞌi a̱ nꞌar ntꞌudi (Mt. 12:38‑42; Mr. 8:12) 


text:
<pb/>Mi ꞌyo mi mhuntsꞌa ya jöꞌi hár nthetꞌi ar Hesu, ne nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱ thota yá ntsꞌo, a̱di da hyanda nꞌar ntꞌudi, ha hinda ma da tꞌumbabi. Ho̱nse̱ da tꞌumba ár ntꞌudi ar mꞌe̱hni Honas. 


text:
<pb/>Ngetho njangu ar Honas bi ꞌbe̱hni ngu ar ntꞌudi da hyanda ya me Ninibe, njapꞌu̱tho Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, gehnu̱ nꞌar ntꞌudi da hyanda ya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñö mar ndö ndi ꞌñe makꞌangi, ma da nanga har thöxamajöni, ne ma da hñuꞌmba yá hmi nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Ngetho nuna ba e har yapꞌu̱ ha̱i nda ꞌyo̱ꞌspa ár mfödi ar Salomon. Ne gi ꞌbu̱hwihu̱wa nꞌa xa töpa ár nsu ar Salomon. 


text:
<pb/>Nuya me Ninibe ma da nanga har thöxamajöni, ne ma da hñuꞌmba yá hmi nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Ngetho nuꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi nu mi zo ar Honas. Ne gi ꞌbu̱hwihu̱wa nꞌa xa töpa ár nsu ar Honas. Ár ñotꞌi ma ndoꞌyohu̱ (Mt. 5:15; 6:22‑23) 


text:
<pb/>Hinjoꞌo nꞌar jöꞌi togo da tso̱ nꞌar ñotꞌi ne da ꞌñögi, wa da goꞌma ha nꞌar tsꞌo̱i. Nöꞌö da ꞌyo̱tꞌe, da ꞌñexa habu̱ da tsa̱ da yotꞌa gatho mbo har ngu, ne da hyanda nuꞌu̱ togo da yu̱tꞌi. 


text:
<pb/>Nuya ri da̱hu̱ ngu ꞌra yá ñotꞌi ri ndoꞌyohu̱. Nuꞌmu̱ ri da̱hu̱ xiñho, xo̱ge ri ndoꞌyohu̱ ꞌbu̱ har hyatsꞌi. Ha nuꞌmu̱ ri da̱hu̱ hingi ho, xo̱ge ri ndoꞌyohu̱ ꞌbu̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Jange jamasuhu̱ nöꞌö ar ñotꞌi gi pe̱ꞌsu̱, da yotꞌa xiñho ri mfenihu̱, ne hingi ꞌbu̱hu̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gatho ri ndoꞌyohu̱ ꞌbu̱ har hyatsꞌi, ne hinte tsꞌompꞌa ri mfenihu̱, xa di kopꞌathohu̱ ar hyatsꞌi, ngu nꞌar ñotꞌi e̱sꞌahu̱ ár hyatsꞌi. Ar Hesu bi no̱mba yá tsꞌoꞌbe̱fi ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lk. 20:45‑47) 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nꞌar de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌya̱par möte nda me̱wi nda ñungwi hár ngu. Bi yu̱tꞌa ar Hesu, ne bi hñu har mexa. 


text:
<pb/>Ha nu ar de̱ngaꞌbe̱pate xa bi ꞌyo̱tho mi hyanda ar Hesu himbi nxu̱ꞌye̱ mꞌe̱tꞌo ne nda ñuni ngu yá ntꞌumbiꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌö: —Nuꞌahu̱ gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, gi njanguhu̱ nꞌar xu̱tꞌbada ne ar xu̱tmohi, ho̱nse̱ xu̱tꞌa nthi, ha nu mbo xi ntsꞌotho. Nuꞌahu̱ gi ne gi po̱nga ri hmihu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi, mödi gi pe̱ꞌsu̱ ha ri mfenihu̱ ar mfë ne ar tsꞌomꞌu̱i. 


text:
<pb/>Xa xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. Ha hingi pöhu̱, Jö geꞌö bi hyoka xo̱ge ár ꞌba̱i ar jöꞌi, nthi ár ndoꞌyo ne mbo ár mfeni nꞌehe. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱. Ngetho gi ꞌwekwabihu̱ Jö nꞌa ꞌre̱tꞌa xe̱ni ar xökꞌni, ar ruda ne gatho nu maꞌra ya do̱ni. Ha hinto gi o̱tꞌwabihu̱ ar ñho, ne hingi möhu̱ Jö. Xiñho gi ꞌwejwu̱ ár me̱ti Jö, ne hingi hye̱hu̱ gi ꞌyo̱tꞌwabihu̱ ar ñho maꞌra, ne gi möhu̱ Jö. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱. Ngetho gi ne gi hñuhu̱ ha ya nthudi nsu ha ya nijö, ne gi nehu̱ da nze̱ngwaꞌihu̱ xa di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei ha ya ta̱i. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱, ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar katehu̱. Gi ñhe̱hwihu̱ ya ntꞌa̱gi hingi nheki, thotya jöꞌi mañö, ne hingi pöꞌu̱ tengu ar ntsꞌotho mbo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi dö nꞌar bötꞌofo, ne bi ꞌñembabi ar Hesu: —Ma Utateꞌihe, núꞌmu̱ gi mönga njapꞌu̱, gi e̱mgagihe dar bötꞌofohe nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi ꞌñenö: —Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ nꞌehe. Ngetho gi jafu̱ ya jöꞌi da muxa ya ꞌbe̱ni nuꞌu̱ hingi tsa̱ da mutsꞌi, ha nuꞌahu̱ hingi ne gi tha̱ñhu̱tsꞌu̱. 


text:
<pb/>Hwëkateꞌihu̱. Ngetho gi pengi gi hokwabihu̱ yá ntꞌa̱gi yá mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, nuꞌu̱ bi hyose̱ ri palehu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nheki gi etꞌathohu̱ ri xu̱thahu̱ nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa ri palehu̱. Ngetho nuꞌu̱ bi hyo ya mꞌe̱hni, ha nuꞌahu̱ go gi pengi gi hokwabihu̱ yá ntꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Jange Jö xki ꞌñense̱ hár döta mfödi: Ma ga pe̱mpabiꞌu̱ ma mꞌe̱hni ne ma mpo̱te. ꞌRa ma da tho, ne maꞌra xa ma da ntꞌu̱tsa. 


text:
<pb/>Jange nuya jöꞌi ꞌbu̱pya, Jö go ma da gotꞌwabi gatho ár ji yá mꞌe̱hni xi nhöꞌmba di ndu̱i núꞌmu̱ mi thoka ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Da ndu̱ꞌma núꞌmu̱ mi nhöꞌmba ár ji ar Abel, di göxa ár ji ar Sakaria nöꞌö bi tho madedar mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱ ne ar nijö. Jange di xiꞌahu̱, Jö gatho ma da gotꞌwa nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱. Ngetho hingi he̱hu̱ da bötwa ár mhö Jö nuꞌu̱ togo ne da bödi. Himbi zo ri mfenihu̱, ne hingi he̱hu̱ maꞌra nda zo yá mfeni. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nuya bötꞌofo ne nuya de̱ngaꞌbe̱pate, xa bi fa̱tsꞌi mi o̱tꞌwa nze̱ ya ntꞌa̱ni. 


text:
Nepꞌu̱ xa mi thota ár nze̱ye̱ ya jöꞌi bi mhuntsꞌi, ne mi ñꞌentꞌa nꞌa ngu nꞌa. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ndu̱i bi ñö, ne mꞌe̱tꞌo bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Jamasuhu̱, yo ma gi te̱mbabihu̱ yá tsꞌomꞌu̱i ya de̱ngaꞌbe̱pate, ngetho nuꞌu̱ xa o̱tꞌa ñhogajöꞌi ne ya nemhñö, ne ꞌramtxꞌu̱ tsꞌomba yá mfeni ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jange nuga di xiꞌahu̱, gatho nöꞌö gi möñhu̱ ñꞌöntho, mꞌe̱fa ma da födi. Ne gatho nöꞌö gi njontꞌanehu̱, ma da mhönga ntsꞌe̱di gatho da ꞌyo̱de. Togo gi tsuhu̱ (Mt. 10:28‑31) 


text:
<pb/>Ha nuga di eñꞌahu̱, ma tsi ñꞌowiꞌihu̱, yo gi tsuhu̱ togo ne da hñökꞌahu̱ ri tehu̱, ne mꞌe̱fa hinda tsa̱ te manꞌa da jaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ma ga xiꞌahu̱ togo mahyoni gi tsuhu̱. Tsuhu̱ nöꞌö tsa̱ da hñökꞌa ri tehu̱, ne pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da me̱ñꞌahu̱ har tsibi nꞌehe. Hö, go gi tsuhu̱nu̱. 


text:
<pb/>Nuya tsi tsꞌintsꞌu̱ hingi hmödi, tꞌunga ku̱tꞌa ha nꞌar tsi ngu̱dmi. Ha Jö hinxi pumhni nꞌayu̱. 


text:
<pb/>Xiꞌahu̱hmö. Gatho ri xtöhu̱ Jö pödi hanguꞌu̱. Jange yo gi ntsuhu̱, ngetho gi töfu̱ ár nsu pe̱ꞌsa nꞌa mutꞌi ya tsꞌintsꞌu̱. Nuꞌu̱ togo da da̱ta majöni ya jöꞌi xi bökagi (Mt. 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20) 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, gatho nuꞌu̱ togo da da̱majöni ha yá nthandi ya jöꞌi xi bökagi, Nuga xta e ga Njöꞌi, ma ga da̱majöni ha yá nthandi yá e̱nxe̱ Jö xta mpöꞌbeꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo da ko̱ngagi ha yá nthandi ya jöꞌi, nuga nꞌe, ma ga ko̱nga ha yá nthandi yá e̱nxe̱ Jö, ga enö hiñhamꞌu̱ xta mpöꞌbeꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa da ñömañꞌu̱bi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, da mpumbabi. Ha nöꞌö togo da zanga ár Hñö Jö, hinda ma da mpumbabi. 


text:
<pb/>Nu xta tsꞌixꞌahu̱ ha yá nijö ya xodyo, wa ha yá nthandi ya nza̱ya̱, wa maꞌra yá ndö ya hnini, yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema gi thöhu̱, yo gi beñhu̱ mꞌe̱tꞌo tema gi möñhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nu xki ñöhu̱, ár Hñö Jö ma da utꞌahu̱ teme mahyoni gi möñhu̱. Ár ꞌbede nꞌar ñꞌo̱ho̱ hinte mi kꞌatꞌi himi benga nöꞌö xiñho 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi ꞌyo har mhuntsjöꞌi, bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma Utateꞌi, xipatsꞌu̱ ma jödö ga ñheꞌbe nöꞌö bi zogagihe ndu ma dadahe. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö nꞌe: —Jamasuhu̱ hinge xa gi hyomfu̱ yá ñho ar ximha̱i, ngetho ha ya ñho, hinge ja bi ehnu̱ ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne bi xipa nꞌar ꞌbede nuꞌu̱ ya jöꞌi xki mhuntsꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya ñho, ne nuyá ha̱i xa bi unga nꞌar hoga sofo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö bi bense̱, ne bi ꞌñenö: Te ga pe̱pya. Hiñꞌotho habu̱ ga kwata gatho ma sofo. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi ꞌñense̱ hár mfeni: Da beni tema ga pe̱fi. Ma ga yo̱tꞌa nuyu̱ ma tꞌu, ne ma ga hoka maꞌra di töte ár döta. Ne ka ga u̱tnu̱ gatho ma sofo ne gatho nöꞌö te di pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ka jwadi ga kwata gatho ma sofo, ma ga embase̱ ma te: Nupya hö, janu̱ gatho nöꞌö te di honi ga tsi nze̱ye̱ ya je̱ye̱ da ꞌñepꞌu̱. Nupya da tsa̱ ga tsa̱ya̱, ga ñuni, ga ntsithe, ne xa ga njohya. 


text:
<pb/>Ha Jö bi ꞌñembabi nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö: Xa xka ꞌbe̱ ri mfeni, ngetho ar nxuinu̱, ma gi tu, ne gatho nöꞌö gi pe̱tsꞌi, hingi pödi togo ma da gohwi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, nöꞌö togo xi muntsꞌa nze̱ye̱ ya ñho ár me̱tise̱, nu xta du, ma da ñhoya hár nthandi Jö. Yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema di ꞌñepꞌu̱ (Mt. 6:25‑34) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Nupya di xiꞌahu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema gi tsihu̱, wa tema gi hyehu̱. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ ya ka. Nuꞌu̱ hingi potꞌi, hingi xofo, ne hiñꞌotho yá tꞌu. Jö go ꞌwiñꞌu̱. Ne nuꞌahu̱ gi töfu̱ ár nsu gatho ya zuꞌwe nsa̱ni. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ hanja te ya do̱ni. Hingi hetꞌi, hingi pe̱ manꞌar ꞌbe̱fi. Ha di xiꞌahu̱, nunar ndö Salomon, mödi xa mi pe̱ꞌsa ár nsu, himbi za̱ bi ñhe ngu ár nza̱thoꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ Jö heta ya do̱ni da ndo̱mpya har ꞌbatha, ne xudi da nkꞌu̱tsꞌi da tꞌu̱ꞌsa har tsibi, xiꞌahu̱, tengu da thetꞌahu̱ ꞌmu̱. Yoꞌö xa hinte gi pe̱ꞌsu̱ ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Jange yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema gi tsihu̱ ne tema gi hyehu̱, ne hindi oda ri mfenihu̱ tema gi kꞌathu̱. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi hinxi ñꞌemu̱i, hyaxꞌmu̱ oda yá mfeni nöꞌö te da zi ne te da hye. Ha nuꞌahu̱, ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, pöꞌö teme gi kꞌathu̱. 


text:
<pb/>Jange hyoñhu̱ mꞌe̱tꞌo hanja gi ꞌbu̱hu̱ xiñho hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne njapꞌu̱ hö, hinda kꞌatꞌahu̱ gatho nöꞌö gi hoñhu̱. Pe̱ꞌsa ri ñhohu̱ núnu̱ mhetsꞌi (Mt. 6:19‑21) 


text:
<pb/>Ma tsi tꞌu̱lo mhuntsꞌiꞌihu̱, yo gi ntsuhu̱, ngetho Jö ri Dadahu̱ xi hwëkꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ hár tsꞌu̱tꞌwiꞌö. 


text:
<pb/>Jange pa̱hu̱ ri mꞌe̱tsꞌihu̱, ne hyembabihu̱ ya hyoya. ꞌYo̱thu̱ ri ꞌbe̱nihu̱ hingi thege, ne ri mꞌe̱tsꞌihu̱nu̱ mhetsꞌi hinda götsꞌi, habu̱ hinda yu̱tꞌa ya bë da bëpꞌahu̱, ne hinda de ar zuꞌwe. 


text:
<pb/>Jahu̱ ngu ꞌra ya ꞌbe̱go to̱ꞌma yá hmu xta menga nꞌar ngo nthöti, ne nu xta ga̱ntꞌa ar goxthi, nuꞌu̱ ngutꞌa da xokwabi. 


text:
<pb/>Xa ma da njohya nuꞌu̱ ya ꞌbe̱go di nuhu núꞌmu̱ xta zo̱ ár hmu. Nuga di xiꞌahu̱, nunar hmuꞌö da mo̱ ar mexa, ne da ꞌñei da ꞌwini. 


text:
<pb/>Mödi da zo̱ made ar xui, wa núꞌmu̱ ꞌbu̱tho da hatsꞌi, xa ma da njohya nuꞌu̱ ya ꞌbe̱go da tsꞌu̱di nuhu. 


text:
<pb/>Ne di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ nꞌar jöꞌi di pöhmö hamꞌu̱ da zo̱ ar bë, nu ar jöꞌiꞌö hinda ñꞌöhö, da su ár ngu, hinda hye̱ ar bë da yu̱tꞌi da bëpabi. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ ndo̱ꞌmhu̱, ngetho nöꞌö ar pa hingi beñhu̱, nꞌa ngi tha̱ñhu̱tho, ma da mengi da ehe Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ar hoga ꞌbe̱go ne ar tsꞌoꞌbe̱go (Mt. 24:45‑51) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Pedro bi ꞌya̱mbar Hesu, ne bi ꞌñembi: —Ma tsi Hmuꞌi, xi nunar ꞌbede ga jwadi ga mö, hage ho̱nse̱ ga xije, wa ga xipa gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne ar tsi Hmu bi dödi: —Xiꞌmu̱ nꞌar hmu da bo̱nga ár ngu da ma, togo da zokwa ár ꞌbe̱fi da su ne da ꞌwimbabi gatho yá ꞌbe̱go. Hage hinda zokwabi nꞌar hoga ꞌbe̱go di pödi te gatho mahyoni da me̱fi. 


text:
<pb/>Xa da njohya nöꞌö ar ꞌbe̱go nu xta zo̱ ár hmu, ne da dini di o̱tꞌa gatho ngu nöꞌö xki zokwabi nda me̱fi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nu ar hmuꞌö ma da ꞌñexa ar hoga ꞌbe̱goꞌö, da supa gatho nöꞌö te pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nöꞌö ar ꞌbe̱go togo bi tsꞌogi nda supa ár ꞌbe̱fi ár hmu, da benga hár mfeni, nunár hmu hinda nxo̱ni da pengi. Ne da ndu̱i da me̱ ya ñꞌo̱ho̱ ne ya ꞌbe̱hñö nuꞌu̱ yá miꞌbe̱gowi, ne xa di ñuntho, ne di tsithetho, ne xa di ntitho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ár hmu da zo̱ho̱ nöꞌö ar paꞌö hindi to̱ꞌma nor ꞌbe̱goꞌö, xa ma da tꞌumba nꞌar döta mfe̱i, ne da ꞌñetꞌa habu̱ bi ku̱ nuꞌu̱ hingi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ꞌbe̱go pödi xiñho tema xi ꞌbe̱pa ár hmu, ne hinda ꞌyo̱tꞌe, töte ár mfe̱i ma da tꞌumbabiꞌö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar ꞌbe̱go hindi pödi xiñho teme xi ꞌbe̱pa ár hmu ne hinda me̱fi xiñho, da tꞌumba ar mfe̱i, mödi hingar nze̱ye̱ ngu nöꞌö manꞌa. Ngetho nöꞌö togo da tꞌe̱ntꞌwa nze̱ye̱ ar ꞌbe̱fi hár ꞌye̱, njapꞌu̱tho ma da thöꞌspa majöni nꞌehe. Ne nöꞌö togo da tꞌumbabi nze̱ye̱ da su, njapꞌu̱tho ma da thöꞌspa majöni. Ngetho xpa e ar Hesu, ma da ñhe ya jöꞌi (Mt. 10:34‑36) 


text:
<pb/>Da ndu̱ ar pania di mapꞌu̱, nuꞌmu̱ ha nꞌar ngu di ꞌbu̱ ku̱tꞌa, ma da ñhehyu̱, hñu da u̱tsa nu yoho, ne yoho da u̱tsa nu hñu. 


text:
<pb/>Ya dada da u̱tsa yá tꞌu̱, ha nuya tꞌu̱ da do̱xa yá dada. Ya nönö da u̱tsa yá tꞌinxu, ha nuya tꞌinxu da do̱xa yá nönö. Nuya ka̱ da u̱tsa yá tsꞌihwe̱, ha nuya tsꞌihwe̱ da u̱tsa yá ka̱. Hanja hingi pöhu̱ nuya pa gi ꞌbu̱hu̱ (Mt. 16:1‑4; Mr. 8:11‑13) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi ya jöꞌi nꞌehe: —Núꞌmu̱ gi hanthu̱ da nju̱xa ya gui núnu̱ mampuni, gi eñhu̱ ma da ꞌwöi, ne majöni da njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nemhñöhu̱. Gi pöhu̱ gi hyanthu̱ hamꞌu̱ mponga mhetsꞌi ne ar ximha̱i, hanja hingi pöhu̱ mponga nuya payu̱ gi ꞌbu̱hu̱. Kohwi nꞌar nkohi ri ñꞌu̱nihu̱ (Mt. 5:25‑26) 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa da zixꞌahu̱ har tsꞌu̱tꞌwi, nu xki ꞌyohu̱ har ꞌñu, dama gi nkohwihu̱ núꞌmu̱ gi ꞌyose̱hu̱, njapꞌu̱ hinda zixꞌahu̱ har nza̱ya̱. Ngetho núꞌmu̱ xki tso̱ñhu̱ har nza̱ya̱, nöꞌö da da̱tꞌahu̱ ár mfa̱tsꞌi, ne nöꞌö ár mfa̱tsꞌi da zixꞌahu̱, ma da goꞌahu̱ har fa̱di. 


text:
Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ ꞌra ya jöꞌi bi metwabi ar Hesu hanja ar Pilato bi me̱hna togo nda hyo ꞌra ya me Ngalilea. Ne bi nthöspabi ár jise̱ꞌu̱ ár ji ya me̱ti mꞌo̱ñho̱ mi uñꞌu̱ har dönganijö Herusalen. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi beñhu̱ nuya ñꞌo̱ho̱yu̱ bi tꞌo̱tꞌwa njapꞌu̱ ngetho mi töpa yá tsꞌoki gatho nu maꞌra ya me Ngalilea. 


text:
<pb/>Xi nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamahñöto ya jöꞌi bi ze̱ꞌma ar heꞌsjödo Siloe núꞌmu̱ mi yo̱tꞌe, ha gi hu ri mu̱ihu̱ mi töpa yá tsꞌoki gatho nu maꞌra ya me Herusalen. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ hinꞌö. Ha nuꞌmu̱ hingi ꞌyo̱tꞌwabihu̱ ár ntso̱ꞌmi, ma gi mꞌe̱hu̱ ngu bi mꞌe̱ꞌu̱. Ár ꞌbede nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi hinte mi tu 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi xipa nꞌar ꞌbede ya jöꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi pe̱ꞌsa nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi mi ꞌba̱ hár hwöhi. Ne nꞌar pa bi ma ba kꞌötsꞌi nda nu ha xki ndu, ne hinte bi dini. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñemba ár ꞌbe̱go mi su ar hwöhi: Di ne gi tse̱ka nunar ꞌba̱iꞌiuxi, ngetho hñu nje̱ye̱ xta ehe di handi ha da ndu, ne hinte xta tini. Jange te ga jafu̱, ho̱nse̱ honga nze̱ ar ha̱i ne hinte uni. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌñenga ar ꞌbe̱go: Ma tsi hmuꞌi, yo gi tse̱jmö. Ma ga he̱hu̱ manꞌa nje̱ye̱. Ma ga fo̱mba ar ha̱i ne ga u̱tꞌwa ar ꞌyai. 


text:
<pb/>Xömhö njapꞌu̱ da ndu. Ha nuꞌmu̱ hinda uni, nuꞌmú̱ hö, da za̱ gi tse̱ki. Nꞌar pa ntsa̱ya̱ ar Hesu bi o̱the nꞌar ꞌbe̱hñö mar nkꞌoxtha 


text:
<pb/>Ne mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar tsi ꞌbe̱hñö xki nkꞌoxtha. Xki tho ꞌre̱tꞌamahñöto nje̱ye̱ nꞌar tsꞌondöhi xki japi nda ñheni, himi he̱gi nda jönga ár xu̱tha. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi hñuꞌspa yá ꞌye̱ ar tsi ꞌbe̱hñö. Ne dama bi za̱ bi jönga xiñho ár ndoꞌyo, ne bi mu̱di bi umba njamödi Jö. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö mar ndöngi har nijö, bi mbo̱ ár kwe̱, ngetho ar Hesu bi o̱the ar tsi ꞌbe̱hñö har pa ntsa̱ya̱. Ne bi ꞌñemba ya jöꞌi: —Di pe̱ꞌsu̱ ꞌrato mpa ga mpe̱hu̱. Nuꞌmu̱ tsu̱ꞌahu̱ ya hñeni, ba ehu̱ nuya paꞌu̱ da tꞌo̱theꞌihu̱, hinge nuya pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nemhñöhu̱. Ha hingi xoꞌthu̱ ri boihu̱ wa ri nꞌo̱gehu̱ gi tsíthu̱, mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Xi nunar tsi ꞌbe̱hñönu̱ ár ma̱ngaꞌbe̱to ar Abra, xi ꞌwe̱ꞌsa ar tsꞌondöhi ꞌre̱tꞌamahñöto nje̱ye̱, hage hingi ho da sotꞌi mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ne nu mi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, gatho nuyá ñꞌu̱niwi mi ꞌbu̱hnu̱, bi ꞌbe̱ yá tsa̱. Ha nu maꞌra ya jöꞌi xa mi johya mi hyanda ya döta ntꞌudi mi o̱tꞌa ar Hesu. Ár ꞌbede ar nda̱murtasa bi ꞌbotꞌi (Mt. 13:31‑32; Mr. 4:30‑32) 


text:
<pb/>Njangu nꞌar tsi nda̱murtasa bi motꞌa nꞌar ñꞌo̱ho̱ hár hwöza. Ne xa bi te nꞌar ꞌba̱iza, ne ya tsꞌintsꞌu̱ ka köxhnu̱ yá mꞌafi. Ár ꞌbede ar njoxthuhme (Mt. 13:33) 


text:
<pb/>Ñhe̱hwi ar njoxthuhme bi pantꞌa nꞌar ꞌbe̱hñö ha gu̱to hwada ar ju̱ni, ne bi do̱ꞌmi bi joxa xo̱ge. Ar goxthi xi ntsꞌixtꞌi (Mt. 7:13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ne ar ꞌñu ndi ma Herusalen, mi tho ha ya döta hnini ne ya tꞌu̱lo hnini, mi uta ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne nꞌar jöꞌi bi ꞌya̱ni ne bi ꞌñembi: —Tsi Hmuꞌi, hage tsi tu̱i ya jöꞌi ma da mpo̱ho̱. Ha nöꞌö bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Umba ri mu̱ihu̱ gi ku̱thu̱ har goxthi xi ntsꞌixtꞌi. Nuga di xiꞌahu̱, nze̱ye̱ di nemhö da yu̱tnu̱, ne hinda tsa̱. 


text:
<pb/>Jangu xta gotꞌa ar goxthi nöꞌö togo ár me̱ti ar ngu, njapꞌu̱ nuꞌahu̱ mꞌe̱fa xa ma gi mahmöhu̱ ne gi ꞌñeñhu̱: Ma tsi Hmuꞌihe, xogagihe ar goxthi. Ha nöꞌö ma da dödi ne da ꞌñeñꞌahu̱: Hindi pödi habu̱ xka ꞌñehu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuꞌahu̱ ma gi ꞌñembabihu̱: Hanja hingi pöje. Ndi ñuñhu̱ ne ndi tsithehu̱, ne ha ma hninihe go ngi utkagihe ri ꞌñu. 


text:
<pb/>Ne xa gi nzoñhu̱nu̱, ne xa ma da du ri mu̱ihu̱, nu xki hyanthu̱ ndu ri mu̱di palehu̱ ar Abra, ne ar Isa, ne ar Hakob, ne gatho yá mꞌe̱hni Jö di ꞌbu̱hnu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne nuꞌahu̱ hinda the̱kꞌahu̱ gi ku̱thu̱. Ma gi kohu̱ nthi. 


text:
<pb/>Ne ma da e ya jöꞌi xo̱ge ar ximha̱i, di du̱ꞌma mahyatsꞌi, di göxa mampuni, ne mahwifi di göxa makꞌangi. Ne ma da yu̱tꞌu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ma da hñuhnu̱ har mexa da ñuni. 


text:
<pb/>Ne nuya paꞌu̱, nuꞌu̱ ꞌbe̱tꞌopya, ma da mꞌe̱fa, ha nuꞌu̱ ꞌbe̱fa, ma da mꞌe̱tꞌoꞌu̱. Ar Hesu bi zo̱tꞌa ár mu̱i bi hwëka ya me Herusalen (Mt. 23:37‑39) 


text:
<pb/>Nunar paꞌö, bi zo̱ ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate ha mi ꞌbu̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Di ma, tsokwa nunar ha̱inu̱, ngetho ar ndö Erode e̱kꞌatho da hyoꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ ba xifu̱ nöꞌö ar hya̱te jöꞌi: Nupya ne xudi hinga tsa̱ya̱ ga e̱nga ya tsꞌondöhi, ne ga o̱the ya da̱thi, ne ndamöni ga jwata ma ꞌbe̱fiwa. 


text:
<pb/>Nupya ne xudi ne ndamöni, ga ne ma ꞌñu gar ma Herusalen, ngetho habu̱ xi thopa yá mꞌe̱hni Jö, mahyoni da thogaginu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Herusalen, gi hofu̱ yá mꞌe̱hni Jö, ne gi kꞌampabihu̱ togo bi pe̱ñꞌahu̱. Hangu xta nehmö nga muntsꞌahu̱, ngu nꞌar tsi o̱ni muntsꞌa yá tꞌu̱ꞌni da hwixa ha yá hwa, ne hinga nehu̱. 


text:
<pb/>Pöhu̱, Jö ma da hye̱kꞌase̱ ri nijöhu̱. Ne di xiꞌahu̱, hinge ma gi hyandgagihu̱ nuya payu̱. Gi to̱ꞌmhu̱ da zo̱ ar pa gi ꞌñeñhu̱: Nsunda nöꞌö togo xpa pe̱hna Jö ma tsi Hmuhu̱.<pb/>


text:
Nꞌar pa ntsa̱ya̱ ar Hesu bi ma ba ñunga hár ngu nꞌar ndö mar de̱ngaꞌbe̱pate, ne nuyá ñꞌohu̱ mi öthó tema mi o̱tꞌö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌya̱mbabi ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage ja ar se̱ki da tꞌo̱the nꞌar da̱thi har pa ntsa̱ya̱, wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ bi ñhetho, hinte bi dödi. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi hñuꞌspa ár ꞌye̱ nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ mi neni, bi o̱the ne bi me̱hni bi ma. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñembabi ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo: —Nuꞌmu̱ da zo nꞌa ri nꞌo̱gehu̱ wa nꞌa ri boihu̱ ha nꞌar po̱the, ha hinge dama gi hñöhu̱ mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyanda mi tso̱ nuꞌu̱ xki tsꞌohna har ñhuni, ne mi hwañꞌu̱ ya ꞌbe̱tꞌo nthutsꞌi nda hñu har mexa. Bi xipabiꞌu̱ nꞌar ꞌbede, ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Núꞌmu̱ xta tsꞌoñꞌaꞌi ha nꞌar ngo, yo ma gi hñuxa ha ya ꞌbe̱tꞌo nthutsꞌi. Xiꞌmu̱ da zo̱ manꞌa nöꞌö xi tsꞌohni ne töte ár nsu. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö togo xi zoñꞌaꞌi, da ꞌñeñꞌaꞌi: Tsokwapꞌu̱ ar nthutsꞌi nuna manꞌa. Geꞌmu̱ nꞌar mꞌe̱tsa̱ nu xki ꞌba̱i gi hñu har ngötsꞌi. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ xta tsꞌoñꞌaꞌi ha nꞌar ñhuni, hñuxa har ngötsꞌi. Ne nu xta hyantꞌa togo xi zoñꞌaꞌi, da ꞌñeñꞌaꞌi: Hanja ga hñuxkwa, ño̱. Thogi di ma ba hñuxa ha ya ꞌbe̱tꞌo nthutsꞌi. Ne njapꞌu̱ da hyanda nuꞌu̱ maꞌra di huhnu̱ har mexa, ne da tꞌesꞌaꞌi ri nsu. 


text:
<pb/>Nuga di xiꞌahu̱, nöꞌö togo da ñꞌexase̱, ma da ꞌbe̱ ár tsa̱. Ha nöꞌö togo hingar ñꞌetsꞌi, da tꞌeꞌspabi ár nsu. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi nöꞌö togo xki zohni: —Nuꞌmu̱ gi beni gi unga nꞌar ñhuni wa nꞌar ntꞌoxiwa ha ri ngu, yo gi zohna nuya ri mpödi, ri ku, nuya ri mëni, wa ri nꞌangu nuꞌu̱ pe̱ꞌsa ya bojö. Ngetho njapꞌu̱, nuꞌu̱ nꞌar pa ma da zoñꞌaꞌi nꞌehe, ne da kosꞌatho ngu xka ꞌyo̱tꞌwabi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xki ꞌyo̱tꞌa nꞌar ngo, zohna ya tsi hyoya, nuꞌu̱ doꞌye̱, nuꞌu̱ dowa, nuꞌu̱ ya tsi goda̱. 


text:
<pb/>Nuya tsi jöꞌiꞌu̱, hinda ma da kosꞌa nöꞌö gi o̱twabiꞌu̱. Ne mꞌe̱fa har ñoho mꞌu̱i, nu xki pengi gi ntewi gatho nu maꞌra xi ꞌyo̱tꞌa xiñho, ma gi njohya gi hñönga ri nthöhö. Ár ꞌbede nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌyo̱tꞌa nꞌar döta ñhuni 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ nuꞌu̱ ya jöꞌi mi huhnu̱ har mexa, nꞌaꞌu̱ bi ꞌñemba ar Hesu: —Tengu ár johya nöꞌö togo ma da hñudi da ñunga hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nꞌar pa nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌyo̱tꞌa nꞌar döta ñhuni, ne bi zohna nze̱ ya jöꞌi nda ñungwi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ñhoki nda ñuni, bi me̱hna yá ꞌbe̱go nda xipa nuya jöꞌi xki zohni: Ba ehu̱, ngetho xi ꞌbo̱kꞌahu̱ ar mexa. 


text:
<pb/>Ha gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi xki zohni, bi ꞌya̱ ar mpumbate, ngetho hinge nda ma. Nöꞌö mꞌe̱tꞌo bi ꞌñenö: Gi pumgagi ngetho hingi tsa̱ ga ma. Ka di jwadi di ta̱nga nꞌar ha̱i, ne mahyoni ma ga kꞌötsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌa bi ꞌñenö: Xta ta̱nga ku̱tꞌa ntꞌe̱i ya boi. Jange di a̱di gi pumgi, hinda tsa̱ ga ma, ngetho mahyoni ma ga nu ha mpe̱fi xiñho. 


text:
<pb/>Mi menga ar ꞌbe̱go, bi xipabi ár hmu hanja bi dö gatho nuꞌu̱ xki zohni. Nuꞌmú̱ ar hmu xa bi mbo̱ ár kwe̱, ne bi ꞌñemba ár ꞌbe̱go: Di ma har ta̱i ne ha ya ꞌñu har hnini, ne ba tsinkawa gatho nuꞌu̱ gi timpꞌu̱, ya tsi hyoya, ne nuꞌu̱ doꞌye̱, nuꞌu̱ dowa, ne ya goda̱, ba tsihi ga ñumꞌe. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa nu ar ꞌbe̱go bi ꞌñemba ár hmu: Xta o̱tꞌa ngu xka xikagi, ne pongda habu̱ da hñuxa maꞌra. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar hmu bi ꞌñembabi ár ꞌbe̱go: Nupya di ma ha ya döꞌñu, ne hár nthetꞌi ar hnini. Ne gatho nuꞌu̱ gi nthe̱wi gi japi da ehe, ne da ñuxa ma ngu habu̱ pongi. 


text:
<pb/>Ngetho nuya da zohna mꞌe̱tꞌo, di xiꞌahu̱ hinto ma da zipka ma ñhuni. Hangu ar ñhembi da de̱nga nꞌa ar Hesu 


text:
<pb/>—Nöꞌö togo ne da de̱ngagi, mahyoni di töte ar mhöte di pe̱ꞌskagi, ne mꞌe̱fa da mö ár dada, ár nönö, ár ꞌbe̱hñö, yá bötsi, yá ku, ne ár tese̱. Ha nuꞌmu̱ hindi njapꞌu̱, hinda tsa̱ ga embabi ma ma̱xte. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱ nꞌar jöꞌi beni da hyoka nꞌar heꞌsjödo, hage hinda hñudi mꞌe̱tꞌo da nu ha jwa ar bojö, wa hinda za̱ da jwati. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hinda nu mꞌe̱tꞌo, ne ho̱nse̱ da du̱ꞌmba ár wa ar jödo, ne hinda za̱ da jwati, gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi bi hyandi, ma da deni. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱ nꞌar ndö beni da do̱xa manꞌár mindöwi togo pe̱ꞌsa yonthebenthebe ya ndogu, hage hinda hñudi da nu mꞌe̱tꞌo, ha da za̱ da döhö hönse̱ di pe̱ꞌsa nuꞌu̱ nꞌanthebenthebe ya ndogu. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ handi hinda ntöte, da me̱mpa ꞌra yá mꞌe̱hni ár mindöwi bi e yapꞌu̱tho, da xipabi teme a̱di, ne da mengtho hinda ntunkwi. 


text:
<pb/>Jange nuga di xiꞌahu̱, nuꞌu̱ togo hinda hye̱pꞌu̱ gatho nöꞌö te pe̱tsꞌi, hinda tsa̱ ga embabi ma ma̱xte. Nuꞌmu̱ ar u da ꞌbe̱ ár ñꞌuxi (Mt. 5:13; Mr. 9:50) 


text:
<pb/>Hingi ho da tꞌu̱tꞌa har hwöhi, wa da jwata ngu ar ꞌyai. Hinte ár ñho, jange da tꞌe̱mpꞌu̱. Nöꞌö togo tu ár gu, dá ꞌyo̱xa nöꞌö te di mö.<pb/>


text:
<pb/>Jange nuya de̱ngaꞌbe̱pate ne nuya bötꞌofo, mi ñömañꞌu̱ mi eñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ ñöwi ne ñungwi ya tsꞌojöꞌi. 


text:
<pb/>—Xiꞌmu̱ gi ꞌñehu̱ nꞌanthebe ya de̱ti, ne gi ꞌbe̱hu̱ nꞌa, ha hingi tsohu̱ nuya gohonꞌa̱te ne ꞌre̱tꞌamagu̱to har ꞌbatha, ne gi ꞌyohu̱ xo̱ge ar ngwani, gi hyoñhu̱ nöꞌö xka ꞌbe̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne xki tso̱hu̱ ri nguhu̱, gi zoñhu̱ gatho ri mpöhwihu̱ ne ri nꞌanguhu̱, ne gi ꞌñembabihu̱: Di ne ga njohyahu̱, ngetho xta tinga nꞌa ma de̱ti xki mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, njapꞌu̱tho nꞌehe, nuꞌmu̱ nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki da ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi, xa töte ar johya mañö mhetsꞌi, töta nuꞌu̱ gohonꞌa̱te ne ꞌre̱tꞌamagu̱to ya hogajöꞌi beni himahyoni da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ár ꞌbede ar bojö xki mꞌe̱di 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌa ya bojö ne da ꞌbe̱ nꞌa, ha hinda tso̱ ar ñotꞌi, ne ꞌramtxꞌu̱ da goka xo̱ge ár ngu da hyoni. 


text:
<pb/>Ne xta dini, da zohna gatho yá mpödi ne yá nꞌangu, ne da ꞌñembi: Di ne ga njohyahu̱, ngetho xta tinga nꞌa ma bojö xki mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, njapꞌu̱tho nꞌehe, nuꞌmu̱ nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki da ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi, bi ja ar johya habu̱ bi ꞌbu̱i yá e̱nxe̱ Jö. Ár ꞌbede ar ꞌragitꞌu̱ 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ꞌbe̱fatꞌu̱ bi ꞌñemba ár dada: Te gi mö dada, xiꞌmu̱ gi ꞌraka nöꞌö ar xe̱ni ma gi tsogagi. Ha nu ár dada bi hyembabi yá tꞌu̱ gatho nöꞌö mi pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Xki tho ꞌra ya tsi pa, nu ar ꞌbe̱fatꞌu̱ bi muntsꞌa gatho nöꞌö te xki tꞌumbi. Ne bi bo̱nga hár ngu, bi gu̱ ar ꞌñu bi hñötsꞌi, bi ma manꞌar ha̱i yapꞌu̱, habu̱ ba e̱mpꞌu̱ ár bojö mi ꞌbu̱ nꞌar ꞌmu̱i himar ñho. 


text:
<pb/>Ha nu mi dege gatho nöꞌö te mi hö, xa bi nja nꞌar thuhu har hnininu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö, hinte mi tini te nda zi. 


text:
<pb/>Bi ma ba a̱pa ar ꞌbe̱fi nꞌar ñꞌo̱ho̱ mar mengunu̱, ne nunar ñꞌo̱ho̱ꞌö bi me̱hna hár ꞌbatha nda supa yá tsꞌu̱di. 


text:
<pb/>Xa mi tsu̱ nꞌar thuhu, mi ne nda zipahmö nuyá ñhuni mi tsi ya tsꞌu̱di, ne hinto mi hwëki nda umbatsꞌu̱ te nda zi. 


text:
<pb/>Ne bi gu̱ ar ꞌñu bi menga hár ngu ár dada. ꞌBu̱tho nda zo̱ni, bi hyanda ár dada, ne xa bi hwëki, bi nixtꞌi ba thödi. Mi nthe̱wi bi hyu̱fi, ne bi zu̱ꞌtsi. 


text:
<pb/>Ar tꞌu̱ bi ꞌñenö: Ma dadaꞌi, xta tsꞌokwa Jö, ne nuꞌge nꞌehe. Hindi ꞌñepkagi gi ꞌñengagi ri tꞌu̱gi. 


text:
<pb/>Ha nu ár dada bi ꞌñembabi yá ꞌbe̱go: Ba hömfu̱ ar hoga he, ne hyethu̱. Tuthwu̱ nꞌar mfoꞌye̱, ne titꞌwabihu̱ ya thiza. 


text:
<pb/>Ngetho numa tꞌu̱ ndi humamu̱i xki du, ha tetho. Xki mꞌe̱di ne da pengi da tini. Ne bi ndu̱i ar da̱ngo njohya. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo̱ ar ꞌbe̱tꞌotꞌu̱ mi ꞌyo har hwöhi. Ha nu mi zo̱nga getꞌu̱ ar ngu, bi ꞌyo̱de mi ja ya me̱ꞌmda ne ya nhei. 


text:
<pb/>Nu ar ꞌbe̱go bi ꞌñembabi: Ri jödö ba pengi, jange ri dada xi mö nda tho ar nokaboi da njohya, ngetho xi zo̱mañho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar ꞌbe̱tꞌojödö xa bi mbo̱ ár kwe̱, himi ne nda yu̱tꞌi. Ne ba po̱nga ár dada nda xipabi nda yu̱tꞌi. 


text:
<pb/>Ha nunu̱ bi ꞌñemba ár dada: Gi pöse̱ hangu ya je̱ye̱ di ꞌbu̱hwi, ne di pe̱pꞌaꞌi. Xta o̱tꞌa gatho ngu xka xikagi, ne hinxka ꞌraka nꞌar tsi tꞌöxi ga njohyaꞌbe ma mpödi. 


text:
<pb/>Ha nupya hö, xi zo̱ ri tꞌu̱ togo xpa e̱mba ri bojö ya tsꞌoꞌbe̱hñö. Nöꞌö hö, gi hopa ar nokaboi. 


text:
<pb/>Nunár dada bi ꞌñembabi: Ma tsi tꞌu̱ꞌi, nuꞌge hyaxtho di ꞌbu̱hwi, ne gatho nöꞌö di pe̱tsꞌi ri me̱ti nꞌehe. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ nupya mahyoni ga njohyahu̱, ne ga o̱thu̱ ar da̱ngo njohya. Ngetho ri jödö ndi humamu̱i xki du, ne xpa pengi tetho. Xki mꞌe̱di, ne da pengi da tiñhu̱.<pb/>


text:
Ar Hesu bi ꞌñembabi yá ma̱xte nꞌehe: —Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa hinte mi kꞌatꞌi. Ne mi ꞌñe nꞌar ꞌbe̱go, xki nsipabi mi e̱mba ár bojö. 


text:
<pb/>Jange ar hmu bi zohna ár ꞌbe̱go, ne bi ꞌñembabi: Xta o̱ka ꞌra ya ꞌbede ntho̱xꞌaꞌi. Jange di ne gi da̱tka majöni gatho ri ꞌbe̱fi, ngetho hindi ne gi pe̱pkathogi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö ar ꞌbe̱goꞌö bi bense̱ hár mfeni, ne bi ꞌñenö: Xipya te ga pe̱fi. Ma hmu da hñömga ma ꞌbe̱fi, ha hiñꞌotho ma tsꞌe̱di ga xa̱ꞌmar ha̱i, ha ꞌraka ar mꞌe̱tsa̱ ga mpe̱ti. 


text:
<pb/>Xta beni te ga pe̱fi. Ma ga nu ha ga japi da ꞌrakar se̱ki ha yá ngu nuꞌu̱ togo tupabi ma hmu, núꞌmu̱ xta thögagi ma ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Ne bi zohna ꞌramanꞌa nuꞌu̱ togo mi tupabi ár hmu. Nöꞌö ar ndu̱i bi ꞌya̱mbabi: Hangu gi tupa ma hmu. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: Di tupabi nꞌanthebe ntsꞌo̱i ar nziki. Ha nöꞌö ar ꞌbe̱go bi ꞌñembabi: ꞌBu̱kwa ar he̱ꞌmi habu̱ hutsꞌi hangu gi tupa ma hmu. Dama hyoka manꞌa habu̱ di mö, ho̱nse̱ madenthebe ntsꞌo̱i gi tu. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö manꞌa bi ꞌñembabi: Xiꞌge hangu gi tuge. Nöꞌö bi ꞌñenö: Nꞌanthebe ndu ar tꞌe̱i. Nepꞌu̱ nöꞌö ar ꞌbe̱go bi ꞌñembabi: ꞌBu̱kwa ri he̱ꞌmi habu̱ huxa hangu gi tupa ma hmu. Hyoka manꞌa habu̱ di mö, ho̱nse̱ gohonꞌa̱te gi tu. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nu ár hmu bi ꞌñeꞌspa ár nsu nöꞌö ar tsꞌoꞌbe̱goꞌö, ngetho dama bi tita ár mfeni bi gohwi xiñho nuꞌu̱ togo mi tu ya tha̱i. Jange njapꞌu̱ nuya meximha̱i, xa ka mbödi da zixkwi xiñho yá ñꞌohu̱ nuyá ꞌbe̱fiꞌu̱, ha nuꞌu̱ xi jamfi Jö hingi njapꞌu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, nunár bojö ar tsꞌoximha̱i gi pe̱ꞌsu̱, fa̱xu̱ maꞌra, ne njapꞌu̱ gi ntsixkwihu̱. Ne nu xta the ri tehu̱, ne da the ar bojö, ma da tꞌaꞌahu̱ habu̱ gi tsa̱ya̱hu̱nu̱ mhetsꞌi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo su xiñho nöꞌö nꞌa tsi tu̱i tꞌumbabi, njapꞌu̱tho nuꞌmu̱ da tꞌumba nze̱ye̱. Ha nöꞌö hingi su xiñho nöꞌö tsi tu̱i tꞌumbabi, nuꞌmu̱ da tꞌumba nze̱ye̱, hinda su nꞌehe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, nuꞌmu̱ hingi sufu̱ xiñho ya ñho jawa har ximha̱i, togo da ka̱xmbeniꞌihu̱ da ꞌraꞌahu̱ gi kwathu̱ ya ñho hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Nꞌar ꞌbe̱go hinda tsa̱ da me̱pa yoho yá hmu, ngetho njapꞌu̱ da u̱tsa nꞌa, ne da mö manꞌa. Wa da me̱pa nꞌa, ne nöꞌö manꞌa hinꞌö. Njapꞌu̱ nꞌehe, hinda tsa̱ gi pe̱fu̱ Jö ne di oda ri mfenihu̱ ya ñho. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ ho̱nse̱ gi ꞌñu ri hmihu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi. Ha Jö pötꞌathoꞌihu̱ ri mfenihu̱, ngetho nöꞌö numañho ya jöꞌi, Jö handi xi ntsꞌotho. Yá ꞌbe̱pate ar Moise ne ár tsꞌu̱tꞌwi Jö 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ himi tso̱ta ar Xuwa Xixthe, ya ngi pe̱ꞌsfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise ngi ꞌyo̱thu̱, ne nöꞌö xki mönga maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. Ne nu mi zo̱ ar Xuwa dinjawa, xka ꞌyo̱hu̱ xi nsiꞌahu̱ ar hoga mhö no̱nga ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne nze̱ye̱ xi umba yá mu̱i da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwiꞌö. 


text:
<pb/>Ar mhetsꞌi ne ar ximha̱i hingi hembi da götsꞌi. Ha hiñꞌotho nꞌar tꞌofo xi tꞌotꞌa hár Tꞌofo Jö, hinda njapꞌu̱tho. Ma da tho gatho ngu möñꞌö. Ar Hesu bi no̱nga nuꞌu̱ togo he̱ yá nthöti (Mt. 19:1‑12; Mr. 10:1‑12) 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö ne da nthötwi manꞌa, tsimbabi ár nthöti. Ne nöꞌö togo da nthötwi nꞌar ꞌbe̱hñö xi hye̱ ár döme, tsimba ár nthöti nꞌehe. Ár ꞌbede nꞌar ñꞌo̱ho̱ hinte mi kꞌatꞌi ne ar Lasaro 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ hinte mi kꞌatꞌi, ne xa mi ñhe xiñho, mi ko̱ ꞌra ya hoga dutu xa mar nza̱tho. Ne hyaxꞌmu̱ mi exa ár nsu mi o̱tꞌa ya da̱ngo. 


text:
<pb/>Ne mi ꞌbu̱ nꞌar tsi me̱ti már thuhu ar Lasaro, hyaxꞌmu̱ mi huhnu̱ hár goxthi ár ngu ar ñꞌo̱ho̱ hinte mi kꞌatꞌi. Nunar tsi me̱tinu̱ xa xki fo̱xtꞌa xo̱ge ár ndoꞌyo, ne mi po. 


text:
<pb/>Mi e ya ꞌyo mi teꞌspabi habu̱ xki ꞌya. Ne nöꞌö ar tsi ñꞌo̱ho̱ꞌö, mi nemhö nda go nda zi nuꞌu̱ ya xe̱ni mi ta̱ hár mexa ar ñꞌo̱ho̱ hinte mi kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Nꞌar pa bi du ar tsi me̱ti, ne ya e̱nxe̱ mhetsꞌi ba e bi zitsꞌi nda mꞌu̱hwi ar Abra. Mꞌe̱fa bi du nöꞌö hinte mi kꞌatꞌi nꞌehe, ne bi tꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Nu mi onu̱ har ꞌbe̱xui, xa mi tho nꞌar u̱gi. Bi gu̱xnu̱ ár da̱, ne bi hyanda yapꞌu̱ ar Abra ne ar Lasaro mi ꞌbu̱hwinu̱. 


text:
<pb/>Bi matꞌi ne bi ꞌñembabi: Ma tsi dadaꞌi Abra, pe̱ꞌska ar nhwëki. Ba pe̱hna ar Lasaro da po nꞌár xa̱ ha nꞌar tsi tu̱i ar dehe, da e da tse̱tka ma jöhne. Ngetho xa di thokwa ya u̱gi ha ya faspi. 


text:
<pb/>Ha nu ar Abra bi ꞌñembabi: Ma tsi tꞌu̱ꞌi, benga núꞌmu̱ ngi ꞌbu̱hnu̱ har ximha̱i, xa ngi ꞌbu̱i xiñho, ha nu ar Lasaro mi ñꞌu̱da ár mꞌu̱i mi hyoya. Ha nupya, nunu̱ ꞌbu̱kwa xiñho, ha nuꞌge ñꞌu̱da habu̱ gi ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Ha hinda tsa̱ da mapꞌu̱ ar Lasaro, ngetho ja nꞌar maꞌye madetho xa ra ñhe. Jange nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa, hinda za̱ da mapꞌu̱, ha nuꞌu̱ bi ꞌbu̱pꞌu̱, hinda za̱ di ꞌñekwa. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö bi ꞌñenö: Ma tsi dadaꞌi Abra, nuꞌmú̱, di a̱ꞌa ar möte gi pe̱hnatsꞌu̱ ar Lasaro hár ngu ma dada. 


text:
<pb/>Ha nunar Abra bi ꞌñembabi: Nuꞌu̱ bi pe̱ꞌspa nöꞌö bi ꞌyotꞌa ar Moise ne nöꞌö bi ꞌyotꞌa nuꞌu̱ maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. Go da ꞌyo̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱ꞌö bi mengi bi ꞌñenö: Hö, majöni nöꞌö gi mö, ma dadaꞌi Abra. Di beni, nuꞌmu̱ gi pe̱hna nꞌa nuꞌu̱ xi du, da ꞌyo̱tsꞌe ne da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ha nunar Abra bi mengi bi ꞌñembabi: Nuꞌmu̱ hingo o̱ta nöꞌö bi mönga ar Moise ne maꞌra yá mꞌe̱hni Jö, hinda ne da jamfi nöꞌö da xipa nꞌa togo xi mengi xi nte.<pb/>


text:
Ar Hesu bi ꞌñembabi yá ma̱xte: —Hyaxmꞌu̱ ja togo da japa ya jöꞌi da ntsꞌoki. Hwëkate nöꞌö ar jöꞌi da ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Xiñhohmö nöꞌö ar jöꞌiꞌö da tsꞌu̱twa nꞌar doju̱ni hár ꞌyu̱ga, ne da tꞌe̱ntꞌa har dehe, ne njapꞌu̱ hinda japi da da̱ nuꞌu̱ hinxi ze̱ta yá ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Jange ntsuñhu̱. Nuꞌmu̱ nꞌa ri kuhu̱ da ꞌyo̱tꞌahu̱ nꞌar tsꞌomꞌu̱i, hñökwabihu̱. Nuꞌmu̱ da ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi, pumbabihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da ꞌyo̱tꞌahu̱ ar tsꞌomꞌu̱i yoto mpengi ar pa, ne yoto mpengi da ehe da ꞌñeñꞌahu̱: Pumgagi, pumbabihu̱. Hñuska ma ñꞌemu̱ihe 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar tsi Hmu Hesu bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ gi pe̱ꞌsu̱hmö ar ñꞌemu̱i ngu nꞌar nda̱murtasa ár döta, da za̱ gi ꞌñembabihu̱ nunar döta ꞌba̱izanu̱: Kꞌu̱xa habu̱ gi ꞌba̱i, ne di ma ba ku̱tꞌa har dehe. Ne nunar zaꞌö da ꞌyo̱tꞌahu̱ ngetho gi ñꞌemu̱ihu̱. Nöꞌö di ꞌñepi da ꞌyo̱tꞌa nꞌar ꞌbe̱go 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱ nꞌehe: —Nuꞌahu̱ gi ꞌñehu̱ nꞌar ꞌbe̱go, hage gi ꞌñembabihu̱ xta penga har hwöhi wa ar ꞌba̱ꞌyo: Thogi gi hñudi gi ñuni. 


text:
<pb/>Hinꞌö. Ma gi ꞌñembabihu̱: Mꞌe̱tꞌo hogar tꞌoxi, ne gi ꞌraka te ga tsi. Mꞌe̱fa xka jwadi, ka gi hñudi gi ñunge nꞌehe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, nu xki jwahu̱ gi pe̱fu̱ ár ꞌbe̱fi Jö xi ꞌbe̱pꞌahu̱, mahyoni gi ꞌñeñhu̱: Hindi ꞌñepkagihe gi ꞌraje njamödi, ngetho dar ꞌbe̱gothohe, ne ho̱nse̱ xta pe̱he nöꞌö ndi ꞌñepkagihe nga pe̱he. Ar Hesu bi o̱the ꞌre̱tꞌa ya ñꞌo̱ho̱ mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo 


text:
<pb/>Ar Hesu ndi ma Herusalen, ne bi ꞌranga madeda yoho ya ha̱i, nꞌár thuhu Nsamaria, ha nöꞌö manꞌa Ngalilea. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zo̱nga hár ñu̱tꞌi nꞌar hnini, bi bo̱nga ꞌre̱tꞌa ya ñꞌo̱ho̱ mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo. Nuya ñꞌo̱ho̱yu̱ bi mꞌa̱ yapꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Ar Hesu nu mi hyantꞌu̱, bi ꞌñembabi: —Di möhu̱ ba ñꞌuhu̱ da hyantꞌahu̱ ya möjö. Ne nu mi maꞌu̱, mi ꞌyo ar ꞌñu bi dixa yá hñeni. 


text:
<pb/>Ne bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, bi me̱ ár hmi har ha̱i, bi umba njamödi ngetho xki o̱thebi. Nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö mar me Nsamaria. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö: —ꞌBa̱i di ma. Ya xka mpo̱ho̱ ngetho xka jamfigi. Ár nzo̱ho̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö (Mt. 24:23‑28, 36‑41) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌya̱mba ar Hesu hamꞌu̱ nda zo̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö nuwa har ximha̱i. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Nu xta e ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, hinda ma da thandi. 


text:
<pb/>Hinda za̱ da tꞌeñꞌahu̱: Xi ꞌbu̱kwa. Wa da tꞌeñꞌahu̱: Bi ꞌbu̱hnu̱. Nu ár tsꞌu̱tꞌwi Jö gi ꞌbu̱hwihu̱pya. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñembabi yá ma̱xte: —Nuya pa xi ꞌñepꞌu̱, ma gi nehmöhu̱ gi hyanthu̱ mödi nꞌa pa di ndö Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ha hinda tsa̱. 


text:
<pb/>Ne ma da tꞌeñꞌahu̱: Ka ꞌbu̱kwa. Wa da tꞌeñꞌahu̱: Ka bi ꞌbu̱hnu̱. Yo gi pa̱hu̱ gi kꞌöꞌsu̱, ne yo gi te̱ñhu̱ nuꞌu̱ togo da xiꞌahu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ngu gi hanthu̱ nꞌar hwe̱i dama da yotꞌa nꞌár ñöni mhetsꞌi, ne da kꞌonga nöꞌö manꞌár ñöni, ma da njapꞌu̱ nöꞌö ar pa xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Ngu bi tho nuya paꞌu̱ mi ꞌbu̱ ar Noe, ma da njapꞌu̱tho nuya pa xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiꞌu̱ mi ñuntho, mi tsithetho, ne mi nthöta nꞌa ngu nꞌa. Mi da̱ñꞌu̱ bi zo̱ ar pa bi yu̱tꞌa ar Noe har döta motsa, ne bi ñuxa ar dehe xo̱ge ar ximha̱i, ne bi jötꞌu̱ gatho. 


text:
<pb/>Bi njapꞌu̱ nuya pa mi ꞌbu̱ ar Lot nꞌehe. Ya jöꞌi mi ñuni, mi tsithe, mi mpa̱ ne mi nta̱i, mi mpotꞌi ne mi ho̱ ya ngu. 


text:
<pb/>Ha nunar pa bi bo̱nga ar Lot har hnini Sodoma, bi ꞌwö ya tsibi mi nthöskwi ya kꞌaxtꞌado mi zo̱, ne gatho ya jöꞌi bi zötꞌi. 


text:
<pb/>Nu ar paꞌö, nuꞌmu̱ nꞌa di to̱ mañör ngu, yo ma da göi da yu̱tꞌa hár ngu da gu̱ka te pe̱tsꞌi. Ne nöꞌö togo di ꞌyo hár hwöhi, yo ma da mengár ngu. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nöꞌö ar nxuiꞌö, yoho di ꞌbonga ha nꞌar fidi, xta da̱ñꞌu̱ nꞌa da tsꞌitsꞌi, ha nöꞌö manꞌa da tsꞌopꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ yá ma̱xte, bi ꞌya̱mbabi ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌihe, habu̱ ma da nja nöꞌö ga mö. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núnu̱ habu̱ di ꞌbe̱nga nꞌar me̱ti xi du, ka ma da watnu̱ ya pada da zaꞌu̱.<pb/>


text:
Ar Hesu bi xipa nꞌar ꞌbede yá ma̱xte, mi honi nda böꞌu̱, mahyoni hinge nda ntsa̱ya̱, ne hinda za̱ꞌu̱ nda ꞌya̱pa Jö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Mi ꞌbu̱ nꞌar nza̱ya̱ ha nꞌar hnini, himi tsupa Jö, ne himi japamasu nöꞌö nda mönga ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ har hniniꞌö nꞌar ꞌranxu nꞌehe. Xa mi doni mi kꞌöꞌsa ar nza̱ya̱, ne mi embabi: ꞌYo̱tka ar tsꞌu̱tꞌwi, ñöngagi hinte da jakagi ma ñꞌu̱niꞌbe. 


text:
<pb/>Bi tho ꞌra ya pa nunar nza̱ya̱nu̱ himbi ne bi ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi. Ne nꞌa mbi bense̱, bi ꞌñenö: Nuga hindi tsupa Jö, ne hindi japamasu nöꞌö mönga ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, nunar ꞌranxunu̱ xa tso̱tka ma mu̱i. Jange ma ga o̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi, xiꞌmu̱ hyaxtho da ehe, ne da ꞌbe̱tka ma tse̱ti. 


text:
<pb/>Xi Jö, hage hinda ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi nuꞌu̱ togo xi hwahni, gehyu̱ parxui a̱pabi. Hage hinge ngutꞌa da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ hö, dama da ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi. Ha nu xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, hage da dinga nꞌa togo di ñꞌemu̱i. Ár ꞌbede nꞌar de̱ngaꞌbe̱pate ne nꞌar njotbojö 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mönga manꞌar ꞌbede, mi xipa nuꞌu̱ mi beñꞌu̱ ma ya hogajöꞌi ne himi numañho yá ñꞌohu̱. Bi ꞌñemba njawa: 


text:
<pb/>—Yoho ya ñꞌo̱ho̱ bi ma ba a̱pa Jö har dönganijö, nꞌa mar de̱ngaꞌbe̱pate, ha nöꞌö manꞌa mar njotbojö. 


text:
<pb/>Nu ar de̱ngaꞌbe̱pate mi ꞌba̱i mi a̱pase̱ Jö, ne mi enö njawa: Ma tsi Dadaꞌi, di jamödi ngetho nuga hindi ñhe̱ꞌbe nu maꞌra ya jöꞌi, ya bë, ya tsꞌomꞌu̱i, ya zinga ꞌbe̱hñö, ne hindi hñöxkagi nunar njotbojö ꞌba̱hnu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar njotbojö mi ꞌba̱ta yapꞌu̱, himi ne nda gu̱xhmö ár da̱ mhetsꞌi. Xa mi etꞌa ár mu̱i mi a̱pa Jö, mi enö: Ma tsi Dadaꞌi, hwëgagi, dar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Jange bi ꞌñenga ar Hesu: —Di xiꞌahu̱, nöꞌö ar njotbojö bi zu̱ ár mpumbate yá tsꞌoki, ne bi menga ár ngu mi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu. Ha nunar de̱ngaꞌbe̱pate himbi zu̱ ar mpumbate. Ngetho nöꞌö togo da ñꞌexase̱, ma da mꞌe̱twa ár tsa̱. Ha nöꞌö togo hinda ñꞌetsꞌi, mꞌe̱fa da tꞌeꞌspa ár nsu. Ar Hesu bi jöpa ya tsi bötsi (Mt. 19:13‑15; Mr. 10:13‑16) 


text:
<pb/>Ba tsꞌimpa ya tsi bötsi ar Hesu nda hñuꞌspa yá ꞌye̱ ne nda jöpabiꞌu̱. Ha nu mi hyanda yá ma̱xte, bi zu̱i nuꞌu̱ togo mi tsihi. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi matꞌa ya bötsi nda watꞌi, ne bi ꞌñenö: —Hye̱hu̱ ya tsi bötsi da e da zu̱kagi, yo gi hökwabihu̱. Ngetho gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ñhe̱hwi nꞌar tsi bötsi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo hinda hñömba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ngu nꞌar tsi bötsi, hinda ma da yu̱tnu̱. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa mi the̱ yá ñho bi ñöwi ar Hesu (Mt. 19:16‑30; Mr. 10:17‑31) 


text:
<pb/>Nꞌar ndö bi ꞌya̱mbabi ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Hoga Utate, te ga pe̱fi ne da tꞌaka ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Gi pötwa yá ꞌbe̱pate Jö: Yo gi tsimba ár nthöti ri ñꞌohu̱, yo gi ñhote, yo gi mpë, yo gi ju̱xa ya nhemhñö, ꞌñeꞌspa ár nsu ri dada ne ri nönö. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱ ar Hesu njapꞌu̱, bi ꞌñembabi: —ꞌBe̱ta nꞌa te gi pe̱fi. Di ma ba pa̱ gatho nöꞌö gi pe̱tsꞌi, ne hyembabi ya hyoya. Njapꞌu̱ gi pe̱ꞌsa ri ñhonu̱ mañö mhetsꞌi. Ne ba e gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar Hesu xa xki du ár mu̱i, bi ꞌñenö: —Xa xi ñhembi da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö nꞌar jöꞌi hinte kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Xi ñhembi da tho nꞌar döta me̱ti hár gu nꞌar ꞌyomhni, ha töte ár ñhembi da yu̱tꞌa nꞌa hinte kꞌatꞌi hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo bi ꞌyo̱de mi mönga njapꞌu̱, bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ njapꞌu̱, togo da za̱ da mpo̱ho̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo xi zopꞌu̱ ár ngu, ár dada, ár nönö, ár ku, ár ꞌbe̱hñö, wa yá bötsi, ngetho xi hñömba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, 


text:
<br/>ma da thuꞌspabi ár nze̱ye̱ nöꞌö da hñöngwa nuya payu̱, ne mꞌe̱fa ma da hñönga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ar Hesu bi mengi bi mö ma nda tho (Mt. 20:17‑19; Mr. 10:32‑34) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌweka nꞌampꞌu̱ nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Nupya gar möhö Herusalen, habu̱ ma da tho gatho ngu xi ꞌyotꞌa yá mꞌe̱hni Jö, bi möñꞌu̱ te gatho nda tꞌo̱tꞌwa Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Ma da tꞌe̱ntꞌwa yá ꞌye̱ ya jöꞌi nuꞌu̱ hingyá xodyo. Ha nuꞌu̱ ma da zani, te gatho da tho̱tsꞌe, ne ma da tsꞌotsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuyá ma̱xte himi tso yá mfeni nöꞌö mi xipa ar Hesu, ne himi tsa̱ nda böꞌu̱ te ndi bo̱nga nöꞌö mi möñꞌö. Nꞌar goda̱ me Heriko bi tsa̱ bi hyandi (Mt. 20:29‑34; Mr. 10:46‑52) 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga ar Hesu hár ñu̱tꞌi ar hnini Heriko, ka bi nthe̱winu̱ nꞌar tsi goda̱ mi huhnu̱ har ꞌñu, mi pe̱ti. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌi mi ꞌbe̱tꞌo mi tsu̱i, ne mi xipabi nda ñhe. Ha nöꞌö xa mi umba ár mu̱i mi mafi mi enö: —Ár Tꞌu̱ꞌi ar Dabi, hwëgagi. 


text:
<br/>ne bi ꞌñembabi: —Te gi ne ga jaꞌaꞌi. Ha nu ar goda̱ bi dödi: —Ma tsi Hmuꞌi, di ne da xo ma da̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar goda̱ bi za̱ bi hyandi, ne bi de̱nga ar Hesu, mi umba njamödi Jö. Ne gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi bi hyandi, mi nsunda Jö nꞌehe.<pb/>


text:
<pb/>Xa mi ne nda hyanda ar Hesu, ne himi tsa̱, ngetho xki gotꞌatho nze̱ye̱ ya jöꞌi, ne nöꞌö himar ñhetsꞌi. 


text:
<pb/>Jange bi mꞌe̱tꞌo, ne bi bo̱xa ha nꞌar za habu̱ ma nda tho ar Hesu, ne njapꞌu̱ nda tsa̱ nda hyandi. 


text:
<pb/>Nu mi thopꞌu̱ ar Hesu habu̱ mi to̱ge, bi no̱tsꞌe ne bi ꞌñembabi: —Sakeo, ngutꞌa ba köi, ngetho mahyoni ga oxa ar pania ha ri ngu. 


text:
<pb/>Nunar Sakeo bi mꞌa̱i, ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌi, ma ga hemba ya hyoya made nuya ñho di pe̱tsꞌi, ha nuꞌmu̱ togo xta pëpa nꞌa, ga koꞌspa goho. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñenö: —Ár pania xi zo̱ ar mpo̱ho̱ har ngunu̱, ngetho nunu̱ ár ma̱ngaꞌbe̱to ar Abra nꞌehe. 


text:
<pb/>Ya jöꞌi mi o̱xa nöꞌö mi mönga ar Hesu. Ne nöꞌö bi xipa nꞌar ꞌbede, ngetho ꞌbu̱tho nda zo̱nga Herusalen, ne nuya jöꞌi mi hu yá mu̱i ma nda nheki nꞌagitho ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi ꞌñembabi: —Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már mëni nꞌar ndö. Bi ma ha nꞌar ha̱i yapꞌu̱, ma nda tꞌetsꞌi ngu ar ndö hár ha̱ise̱, ne mꞌe̱fa nda pengi. 


text:
<pb/>Ha mꞌe̱tꞌo, bi zohna ꞌre̱tꞌa yá ꞌbe̱go, bi umba nꞌar bojö. ꞌRangutho bi umbabi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Jafu̱ da mpe̱ da xu nöꞌö ar bojö xta ꞌraꞌahu̱, ne gi ꞌraju̱ xka pengi. Ne bi gu̱ ar ꞌñu bi maꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuya mengunu̱ xa mi u̱tsa, ne bi me̱hna ꞌra togo nda de̱ni, ma nda mö njawa: Hindi nehe ngu ma ndöhenu̱. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, bi tꞌetsꞌi ngu ar ndö. Ne mba penga ár ha̱i, bi zohna gatho nuꞌu̱ xki umbabi ar bojö, mi ne nda bödi hangu xki dö nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Mꞌe̱tꞌo ba e nꞌa, ne bi ꞌñenö: Ma ndöꞌi, nuri bojö ga ꞌrakagi, da japi bi xu ma ꞌre̱tꞌa ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Xa bi njohya ar ndö, ne bi ꞌñembabi: Di za̱ nöꞌö xka pe̱fi. Xka japi bi xu nöꞌö tsi tu̱i da ꞌraꞌi. Ma ga exꞌaꞌi gi ndö ꞌre̱tꞌa ya hnini. 


text:
<pb/>Ba epꞌu̱ manꞌar ꞌbe̱go, ne bi ꞌñembabi: Ma ndöꞌi, nuri bojö ga ꞌrakagi, da japi bi döhö ma ku̱tꞌa ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Ne bi zo̱ manꞌa nuꞌu̱ ya ꞌre̱tꞌa xki tꞌumbabi ar bojö, ne bi ꞌñenö: Ma ndöꞌi, xta höñꞌa ri bojö, ho̱ntꞌa da pa̱xa ha nꞌar nthuꞌmxi. 


text:
<pb/>Da tsu da mbo̱ ri kwe̱, ngetho hingi pe̱ꞌsa ar hwëki. Gi hönga nöꞌö hingi töhö, ne gi xofo nöꞌö hingi potꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö bi ꞌñembabi: Tsꞌoꞌbe̱go, nuna xka mö, bi tsꞌokꞌaꞌi. Nuꞌmu̱ ngi pödi hiñꞌotho ma nhwëki, di hönga nöꞌö hinxta töhö, ne di xo nöꞌö hinxta potꞌi, 


text:
<br/>yoꞌö hinga tsokwa ma bojö ya njwatbojö ꞌmu̱, ne núꞌmu̱ nga pengi, nda njoska ma bojö ne yá nthöhö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñembabi nu maꞌra yá ꞌbe̱go mi ꞌbu̱hnu̱: Hñömfu̱ ar bojö, ne umbabihu̱ nöꞌö togo bi dö ma ꞌre̱tꞌa. 


text:
<pb/>Ha nunar ndö bi dödi ne bi ꞌñenö: Di xiꞌahu̱, nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa nze̱ye̱, da tꞌumbabi. Ha nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa txꞌu̱tho, da thömbabi. 


text:
<pb/>Ha nuya ma ñꞌu̱ni himi ne nda nugagi ngu yá ndöꞌu̱, ba tsihu̱wa ga handi gi hyohu̱. Ar Hesu bi yu̱tꞌa Herusalen ngu nꞌar ndö mi tho̱ꞌmi (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Jn. 12:12‑19) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zo̱nga getꞌu̱ ar hnini Betfage ne ar hnini Betania ku̱xa har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni, bi me̱hna yoho yá ma̱xte, 


text:
<br/>ne bi ꞌñembabi: —Di möhu̱ har tꞌu̱lo hnini gi hanthu̱ ꞌbu̱hnu̱, ne nu xki tso̱ñhu̱, ma gi tiñhu̱ nꞌar tsi nꞌo̱ge di thötnu̱, hinto xi nto̱ge. Gi xothu̱ ne gi tsihu̱ injawa. 


text:
<pb/>Ne nu mi dontsꞌa har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni nda göi, gatho nuꞌu̱ mi te̱ni bi ndu̱i bi mafi mi johyaꞌu̱. Ne mi nsunda Jö mi handa gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya de̱ngaꞌbe̱pate mi panu̱ nꞌehe, bi ꞌñembabi ar Hesu: —Utate, hñökwabi nuyu̱ te̱ñꞌaꞌi hinda mafi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ xi zohmö ri mu̱ihu̱ togo tsa̱ da ꞌraꞌahu̱ ar hogamꞌu̱i. Nöꞌö bi zo̱ho̱ ngi pöhmöhu̱, ne hinxi za̱ xka hyanthu̱, ngetho xi njotꞌa ri da̱hu̱. 


text:
<pb/>Ma da zo̱ ya pa ñꞌu̱tho, ngetho ri ñꞌu̱nihu̱ ma da ehe, xa da goꞌathohu̱ gatho ar nthetꞌi, ne hinda tsa̱ gi po̱ñhu̱, xa ma da tsisꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ma da thextꞌa ri jödohu̱, hinda go nꞌar do mañör midowi. Ma da thoꞌa gatho ri jöꞌihu̱ ꞌbu̱ har hnini, ngetho hinga ne ga hñöñhu̱ ar mpo̱ho̱ xpa pe̱ñꞌahu̱ Jö. Ar Hesu bi paxtꞌa ar dönganijö (Mt. 21:12‑17; Mr. 11:15‑19; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi yu̱tꞌa hár thi ar dönganijö, ne bi ndu̱i bi ꞌye̱nga gatho nuꞌu̱ mi mpa̱ ne mi nta̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Enga hár Tꞌofo Jö: Ma ngu, ar ngu mhatꞌajö. Ha nuꞌahu̱ xka jafu̱ ngu nꞌar oki habu̱ ñꞌönga ya bë. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ ar Hesu mi uta ya jöꞌi har nijö. Ha nuya ndömöjö, nuya bötꞌofo, ne ya ndöxodyo, mi honi hanja nda hyo. 


text:
Nꞌar pa ar Hesu mi ꞌbu̱ har dönganijö mi uta ya jöꞌi, ne mi xipa ar hoga mhö. Nꞌa mbi zo̱ta ya ndömöjö, ya bötꞌofo, ne ya dönziandö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di ne gi xije, togo xpa pe̱ñꞌaꞌi gi ꞌyo̱tꞌa nuya te gi pe̱fi, ne togo xi ꞌraꞌa ar tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ bi ndu̱i bi ñꞌa̱ni nꞌa ngu nꞌa, ne mi eñꞌu̱: —Te ga thöhu̱pya. Nuꞌmu̱ ga emfu̱ Jö ba pe̱hni, ma da ꞌñengagihu̱: Yoꞌö hinga jamfihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga emfu̱ ba pe̱hna ya jöꞌi, da mbo̱ yá kwe̱yu̱, ne da hyoju̱ nkꞌahni, ngetho beñꞌu̱ ar Xuwa xi me̱hna Jö. 


text:
<pb/>Jange ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Njapꞌu̱ nuga, hinga xiꞌahu̱ nꞌehe togo xi ꞌraka ar tsꞌe̱di ga o̱tꞌa nöꞌö di pe̱fi. Ár ꞌbede ya tsꞌoñhandi (Mt. 21:33‑44; Mr. 12:1‑11) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi du̱ꞌmi bi xipa ya jöꞌi nꞌar ꞌbede, ne bi ꞌñembabi: —Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌñetꞌa nꞌar hwöhiꞌobxi. Bi umba ñhandi ꞌra ya jöꞌi, ne bi ma yapꞌu̱ nze̱ye̱ ya pa. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ ar sofo, bi me̱hna nꞌár ꞌbe̱go ma nda nu ya ñhandi, ne nda ꞌya̱pa nöꞌö ndi ꞌñepabiꞌö. Ha nuya ñhandi bi gu̱ ar ꞌbe̱go bi me̱i, ne bi kotsꞌi, ho̱nse̱ yá ꞌye̱ bi hñötsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo már me̱ti ar hwöhi, bi mengi bi me̱hna manꞌar ꞌbe̱go. Nöꞌö nꞌehe bi mfe̱i, bi tsꞌani, ne bi njui hinte bi tꞌe̱ntꞌwa hár ꞌye̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö togo már me̱ti ar hwöhi bi bense̱ hár mfeni, ne bi ꞌñenö: Xipya, te ga pe̱pya. Ma ga pe̱hna ma hmöka tꞌu̱. Xömhö xta hyantꞌu̱, da numansu. 


text:
<pb/>Ha nuya tsꞌoñhandi, mi hyandi bi zo̱ ár tꞌu̱ nöꞌö togo már me̱ti ar hwöhi, bi ꞌñeñꞌu̱: Gehnu̱ togo ma da gohwi yá ha̱i ár dada. Ma ga hohu̱ ne ga tsömfu̱ yá ha̱i. 


text:
<pb/>Jange nuꞌu̱ bi gu̱mpa ár tꞌu̱, bi gu̱ka har hwöhi, ne bi hyo. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌya̱mbabi ya jöꞌi, ne bi ꞌñembi: —Xi nöꞌö togo már me̱ti ar hwöhi, tema gi beñhu̱ da japa nuya tsꞌoñhandi. 


text:
<pb/>Ma da e da hyo gathoꞌu̱, ne da umba ár hwöhi maꞌra ya ñhandi. Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ya jöꞌi, bi ꞌñeñꞌu̱: —Hinda ne Jö ga njahu̱pꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi hyantꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: —Tema di bo̱nga nöꞌö huxa hár Tꞌofo Jö, habu̱ enö njawa:<pb/>Nöꞌö ar do bi ꞌye̱mpꞌu̱hmö ya guxjödo,<br/>nupya gehnu̱ ar mu̱dido xi njuꞌspa ár nijö Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da nto̱xkwi nöꞌö ar doꞌö, da ꞌwaka yá ndoꞌyo. Ha nöꞌö togo da ze̱ꞌmi, da ku̱ntꞌi. Ar Hesu bi no̱nga ar bojö jotꞌa ya ndö (Mt. 21:45‑46; 22:15‑22; Mr. 12:12‑17) 


text:
<pb/>Ya ndömöjö ne ya bötꞌofo xa mi nehmö geꞌmu̱ nda gu̱ ar Hesu, ngetho bi tso̱tꞌwa yá mu̱i nunar ꞌbede xki ꞌye̱mbabiꞌu̱. Mödi mi tsu nda mbo̱ yá kwe̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jange bi me̱hna ꞌra ya ꞌñöxte nuꞌu̱ mi o̱tꞌa ngu ya hogajöꞌi, xömhö nda ꞌyo̱ ar Hesu nda ñömañꞌu̱, ne nda dini te nda hyo̱tsꞌe, ne nda ꞌye̱ntꞌwa ár ꞌye̱ ar tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Nuya ꞌñöxteyu̱ bi ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ntꞌa̱ni, ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Utateꞌihe, di pöhe gi mö ne gi uta nöꞌö xiñho, ne hingi hwahna togo gi o̱tꞌwa ar ñho, ngetho gi utkagihe ár ꞌñu Jö majöni. 


text:
<pb/>Utju̱ nꞌar bojö. Togo ár me̱ti ar hmi huxkwa ne nöꞌö te mö. Bi döꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Ár hmi ar ndö Sesar. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Umfu̱ ar Sesar nöꞌö ár me̱tiꞌö, ne umfu̱ Jö nöꞌö ár me̱tiꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne hinte bi za̱ bi dimpꞌu̱ te nda hyo̱tsꞌe nöꞌö mi möñꞌö ha yá nthandi ya jöꞌi. Go bi ꞌyo̱se̱ꞌu̱ nöꞌö bi dödi, ne hinte bi za̱ te bi möñꞌu̱. Ya de̱ngamöjö bi ñꞌa̱ni ar menga nte (Mt. 22:23‑33; Mr. 12:18‑27) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa mi zo̱ ꞌra ya de̱ngamöjö nuꞌu̱ hingi ñꞌemu̱i da mengi da nte nuꞌu̱ xi du. Ne bi ꞌya̱mbabiꞌu̱, 


text:
<br/>bi ꞌñenö: —Utate, ar Moise bi zogagihu̱ har tꞌofo, nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da du ne da zopꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö hinte bi dinga ar bötsi, ár jödöpꞌu̱ꞌö da nthötwi ar ꞌranxu, ne da gu̱ꞌspa ár thuhu ár jödö manꞌagi. 


text:
<pb/>Gi nuhmö, mi ꞌbu̱ yoto ya ñꞌo̱ho̱ mi njödö. Nunar ꞌbe̱tꞌo bi nthöti, ne bi du hinte bi zo ar bötsi. 


text:
<pb/>Ne nunár jödö mi nto̱ngwi bi mengi bi nthötwi ar ꞌranxu. Bi duꞌö nꞌehe, ne hinte bi zokwa ar bötsi. 


text:
<pb/>Jange xi xta mengi da nte, togo ár ꞌbe̱hñönu̱ mhetsꞌi ꞌmu̱. Ngetho gatho yoto ya jödö bi nthötwi. 


text:
<pb/>Ha nu xta mengi da nteꞌu̱, ne xta mꞌu̱hnu̱ mhetsꞌi nuꞌu̱ di ꞌñepi da mꞌu̱hnu̱, hinda ma da tꞌa̱di, ne hinda ma da nthöti. 


text:
<pb/>Ngetho hinda tsa̱ da mengi da du. Ma da ñhe̱hwi ya e̱nxe̱, ne yá bötsi Jö gatho nuꞌu̱ xi mengi xi nte. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi ne gi pöhu̱ ar menga nte, gese̱ ar Moise bi udi har Tꞌofo, ma da mengi da nte nuꞌu̱ xi du. Nu habu̱ no̱nga ar ꞌminza mi zo̱, ka bi no̱mpꞌu̱tho: Gehnu̱ ár Jö ar Abra, ar Isa, ne ar Hakob. 


text:
<pb/>Ne bi ntsa̱ya̱ hinte bi ne te bi ꞌya̱mbabi. Yoꞌö mhö ar Kristo ár tꞌu̱ ar Dabi (Mt. 22:41‑46; Mr. 12:35‑37) 


text:
<pb/>Ne ar Dabi ense̱ njawa hár Tꞌofo Jö ha ya Dönga Nsa̱di:<pb/>Jö ar Dada bi ꞌñemba ma tsi Hmu:<pb/>Hñu ha ma ñꞌe̱i ga huxkwi,<pb/> 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ar Dabi embabi ár Hmu, hanja ár tꞌu̱ ꞌmu̱. Ar Hesu bi no̱mba yá tsꞌoꞌbe̱fi ya bötꞌofo (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lk. 11:37‑54) 


text:
<pb/>—Jamasuhu̱ hinda kaꞌahu̱ ya bötꞌofo. Xa ne da ñꞌo ko̱ yá he xi ma ju̱tꞌatho, honi da tꞌeꞌspa yá nsu. Ne xa ne da ze̱ngwabi ya jöꞌi di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei núꞌmu̱ ꞌyo ha ya ta̱i. Ne xa ne da hñuxa ha ya ꞌbe̱tꞌo nthutsꞌi ha ya nijö ne ha ya ñhuni. 


text:
<pb/>Ne tekwa yá ngu ya tsi ꞌranxu, ne xa o̱tꞌa ꞌra ya nsa̱di ra ma, honi da goꞌmahmö. Nuyu̱ xa ma da hñönga nꞌa ra döta mfe̱i.<pb/>


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñenö: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nunar tsi hyoya ꞌranxu xi unga nze̱ye̱, töta gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nu maꞌra xi ꞌyu̱tꞌa hár ntꞌu̱tmꞌo̱ñho̱ Jö nöꞌö pongwathobi. Ha nunu̱, mödi mi hyoya, bi unga gatho nöꞌö mi pe̱ꞌshmö nda zi. Ar Hesu bi mö nda nhwata ar dönganijö (Mt. 24:1‑2; Mr. 13:1‑2) 


text:
<pb/>ꞌRa nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ mi mpede mi no̱ñꞌu̱ ar dönganijö. Mi möñꞌu̱ mi nheki nza̱tho ya hoga do xki thoki, ne xa xki thutnu̱ nuꞌu̱ tema xki tꞌuni ngu ya mꞌo̱ñho̱. Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: 


text:
<pb/>—Gatho nöꞌö te gi hanthu̱, ma da zo̱ ar pa da thextꞌi, ne hinda ma da go nꞌar do mañö ár midowi. Ya ntꞌudi di ꞌbe̱tꞌo, ne ka da e ar ngötsꞌi (Mt. 24:3‑28; Mr. 13:3‑23) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuyá ma̱xte bi ꞌya̱ni ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Utateꞌihe, hamꞌu̱ da tho nöꞌö xka mö. Tema ntꞌudi ma da nheki ne da födi ꞌba̱pꞌu̱tho da tho gathoyu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñenö: —Jamasuhu̱, yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da kaꞌahu̱. Ngetho ma da epꞌu̱ nze̱ye̱ togo da gu̱mka ma thuhu, ne da ꞌñeñꞌu̱: Nuga go dar Kristo. Ne da ꞌñenö nꞌehe: Xi zo̱ ar pa ma da mhuntsꞌa xo̱ge. Yo ma gi te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Ne nu xki ꞌyo̱hu̱ hagatho di ja ya tuhni, ne habu̱ gatho ya jöꞌi di to̱xa ya tsꞌu̱tꞌwi, yo gi ntsuhu̱. Ngetho mꞌe̱tꞌo mahyoni da tho gathoyu̱, mödi hinda dama göxta ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi nꞌehe: —Nuya hnini ma da ntunkwi yá mihniniwi, ha nuya ndö da ntunkwi yá mindöwi. 


text:
<pb/>Ne xa ma da nja ya nhwöni di ntsꞌe̱di, ne hagatho xa ma da nja ar thuhu ne ya textehñeni. Ha nu mañö mhetsꞌi, ma da nheki ꞌra ya döta ntꞌudi nuꞌu̱ xa ma da japi da bitꞌa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ma da tho gatho nöꞌö di xiꞌahu̱. Ha mꞌe̱tꞌo ma da tꞌu̱tsaꞌihu̱, ma da tsꞌixꞌahu̱ da mꞌa̱pꞌahu̱ ha yá nijö, ne da joꞌahu̱ har fa̱di. Ma da tsꞌixꞌahu̱ ha ya ndö ne ha ya tsꞌu̱tꞌwi ngetho gi te̱ngagihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuga go ma ga ꞌraꞌahu̱ nöꞌö tema gi möñhu̱ ne ar mfödi. Njapꞌu̱ nuya ri ñꞌu̱nihu̱ hinda za̱ te da dötꞌahu̱, ne hinda za̱ da döꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuri dadase̱hu̱, ri kuhu̱, ri mënihu̱, ne ri mpöhu̱, go ma da da̱ꞌahu̱, ne ꞌra ma da thökꞌa ri tehu̱. 


text:
<pb/>Nu xki hyanthu̱ ár nthetꞌi ar hnini Herusalen di ñuxa ya ndogu, pöhu̱, bi zo̱ ar pa da nhwati. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ di ꞌbu̱ har ha̱i Nhudea, dá nixtꞌi ma da ñꞌönga ha ya tꞌo̱ho̱. Nuꞌu̱ togo di ꞌbu̱ mbo har hnini Herusalen, dama da bo̱ni. Ha nuꞌu̱ togo di ꞌyo har ꞌbatha, yo ma da mengi da yu̱tꞌi. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌu̱ ya ꞌbe̱hñö di ñꞌu̱, ne nuꞌu̱ di tsu̱ta yá bötsi nuya paꞌu̱. Ngetho xa ma da nja nꞌar döta u̱gi ha nunar ha̱inu̱, ne ma da thiꞌsa ár kwe̱ Jö ha nunar hnininu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ma da tho ndo̱jwai ꞌra, ha maꞌra ma da tsꞌixa yapꞌu̱ da nxanga ha ya ha̱i. Ne nuya nzo̱ho̱ jöꞌi ma da ndö har hnini Herusalen. Ma da njapꞌu̱ gatho ya pa da umba ar se̱ki Jö. Ár ñoꞌgi ñꞌehe Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Mr. 13:24‑37) 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ma da nheki ya ntꞌudi har hyadi, har zönö ne ha ya tso̱. Ne gatho ya jöꞌi xo̱ge har ximha̱i xa di ntsu, ne hindi pödi te da beni nu xta hida ar döta ñho̱nthe xa di mpu̱ntsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuya jöꞌi ma da kꞌatꞌa yá tsꞌe̱di xa di ntsu, ne di ndo̱ꞌmtho te da thokwa har ximha̱i, ngetho nuya tsꞌe̱di janu̱ mhetsꞌi ma da nhwötꞌi. 


text:
<pb/>Ne gatho ma da hyanda Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi xta pengi, di e har gui di ꞌñu ár döta tsꞌe̱di ne ár döta nsunda. 


text:
<pb/>Nu xki hyanthu̱ da ndu̱i da nheki nöꞌö di xiꞌahu̱, yo gi ntsuhu̱. Ju̱xa ri da̱hu̱ mhetsꞌi, ngetho ꞌba̱pꞌu̱tho da zo̱ togo ma da ñöñꞌahu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinda ma da theta nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱, ne xi wadi xi tho gatho nuya thogiyu̱. 


text:
<pb/>Ntsuñhu̱, yo gi ñhe̱hu̱ da me ri mfenihu̱ har tsꞌoꞌyo, har nti, ne ha ya ꞌbe̱fi jawa har ximha̱i, yo ma da zu̱ꞌahu̱ nunar pa hinge ngi to̱ꞌmhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ma da njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, xta da̱ni da zo̱ ar pa, njangu nꞌár xögu ar nthöhi bi thu̱tsꞌi, himi to̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Jange ndo̱ꞌmhu̱ hyaxꞌmu̱, ne xa gi ꞌya̱fu̱ Jö da tsa̱ gi kꞌonthu̱ gatho nuya thogi xi ꞌñepꞌu̱, ne njapꞌu̱ da za̱ da nhuꞌahu̱ xiñho hár nthandi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Ya ndömöjö ne ya bötꞌofo mi honga hanja nda hyo ar Hesu, ne himi pödi hanja nda gu̱, ngetho mi tsu ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar tsꞌondöhi bi yu̱tꞌa hár mfeni ar Huda, nöꞌö mi tꞌembabi ar Iskariote, nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte ar Hesu. 


text:
<pb/>Ne bi ma ba kꞌöꞌsa ya ndömöjö ne yá ndö ya sunijö, ma ba ñöwi hanja nda za̱ nda da̱twa ar Hesu ha yá ꞌye̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Huda mi honga hanja nda tsa̱ nda da̱twa ar Hesu ha yá ꞌye̱ꞌu̱, ne mi hwahna haꞌmu̱ hindi njoꞌo nze̱ ya jöꞌi habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö. Ár tꞌoxi ar tsi Hmu (Mt. 26:17‑29; Mr. 14:12‑25; Jn. 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Co. 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Bi da̱tꞌa ar da̱ngo núꞌmu̱ mi tsꞌi ar thuhme hinxki jotsꞌi, geꞌmu̱ mi mahyoni nda tho ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ ar ndöni mbaxjwa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi me̱hna ar Pedro ne ar Xuwa, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —ꞌBe̱tꞌo di möhu̱ ba hyoju̱ ar tꞌoxi mbaxjwa ga tsihu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núꞌmu̱ xki ku̱thu̱ har hnini, gi nthe̱wihu̱nu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ di muxa nꞌar xo̱ni ar dehe. Te̱ñhu̱ habu̱ di yu̱tꞌö. 


text:
<pb/>Ne gi ꞌñembabihu̱ nöꞌö togo ár me̱ti ar ngu: Ar Utate ba pe̱hna ar nze̱ngwa ga eñꞌahe njawa: Habu̱ ꞌbu̱ ar ngu di hoñhe ga tsiꞌbe ar tꞌoxi mbaxjwa ma ma̱xte. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö ma da utꞌahu̱ nꞌar döta ngu di to̱ mañö, xi thoki xiñho, ne ka gi hoju̱nu̱ ar tꞌoxi mbaxjwa. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hangu xta to̱ꞌmi ga tsiwihu̱ mahye̱gi nunar tꞌoxinu̱ mbaxjwa mꞌe̱tꞌo, ne ka ga tho ar thogi. 


text:
<pb/>Ngetho di xiꞌahu̱, xta wadi da tho xo̱ge nöꞌö tema mi ne nda bo̱ni, ma ga pengi ga tsi manꞌagi hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi gu̱ nꞌar tꞌe̱ni, bi umba njamödi Jö, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hñöñhu̱, mfa̱xu̱ tsihu̱ nꞌar tsi ntsiki nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ngetho di xiꞌahu̱, hinga pengi ga tsipa ár tꞌafi ar ꞌba̱iꞌobxi nuya payu̱. Ma ga to̱ꞌmi ga tsi manꞌagi xta e ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi gu̱ nꞌar thuhme, bi umba njamödi Jö, bi hekwabiꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Gehnu̱ ma ndoꞌyo ma ga uni di hompꞌa ri ñhohu̱. ꞌYo̱thu̱ njanu̱ gi bengagihu̱. 


text:
<pb/>Mi wadi bi ntꞌoxi, bi japꞌu̱tho bi gu̱ ar tꞌe̱ni, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nunar tꞌafiꞌobxinu̱, po̱ntho nꞌar ntꞌudi no̱nga ar ꞌraꞌyo nkohi, ma da gohi xta nhöꞌma ma ji, di hompꞌa ri ñhohu̱. 


text:
<pb/>Majöni Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ꞌba̱ ar ꞌñu da tho gatho ngu xi thuꞌspabi, ha hwëkate nöꞌö togo ma da da̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuꞌu̱ yá ma̱xte bi ndu̱i bi ñꞌa̱nga nꞌa ngu nꞌa togo nda ꞌyo̱tꞌa nunar tsꞌokinu̱. Togo pe̱ꞌsa ár nsu 


text:
<pb/>Nunar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ya ndö tsixa ya hnini meꞌma nu maꞌra, ne nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá nsu nsipabi o̱tꞌa nꞌar ñho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, yo gi njahu̱pꞌu̱. Nöꞌö togo di pe̱ꞌsa ár nsu, mahyoni da ntsꞌa̱ꞌmi. Ha nöꞌö togo di ja ár tsꞌe̱di, mahyoni da njangu nꞌar ꞌbe̱go. 


text:
<pb/>Togo töte ár nsu. Hage nöꞌö huxa har mexa, wa nöꞌö togo pe̱pabi. Hage hinge nöꞌö huxa har mexa. Hö njapꞌu̱, mödi nuga di ꞌbu̱kwa ngu nꞌa ri ꞌbe̱gogihu̱. 


text:
<pb/>Ma ga ꞌbu̱hwihu̱ ha ma tsꞌu̱tꞌwi, ga ñuñhu̱, ga tsithehu̱, ne ga exꞌahu̱nu̱ ha ri thuxandöhu̱, gi hñöꞌsfu̱ majöni nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mꞌu̱i ya me Israel. Ar Hesu bi mö ma nda ko̱nga ar Pedro (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesu bi ꞌñemba ar Simu Pedro: —Simu, ar tsꞌondöhi xpa a̱di da jaꞌahu̱ ngu ar tꞌe̱i núꞌmu̱ tho̱ke. 


text:
<pb/>Ha nuga xta a̱pa Jö ma Dada hinda the ri ñꞌemu̱i. Ne nu xta mengi da xu ri jamfi manꞌagi, fa̱xa nuꞌu̱ maꞌra ri ku da ze̱ta yá ñꞌemu̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nu ar Simu bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, nuga di ꞌbu̱i ga te̱ñꞌaꞌi teme gatho gi thogi. Nuꞌmu̱ har fa̱di, ga maga nꞌe. Ha nuꞌmu̱ da thoꞌi, da thogagi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñembabiꞌö: —Nuga di xiꞌaꞌi Pedro, nuna nxuinu̱, hindi mata ar boxi, ha nuꞌge xka ko̱ngagi hñuꞌgi. Ar ntꞌu̱tbojö, ar ꞌbe̱ni ne ar jwai 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌya̱mba yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Núꞌmu̱ nda pe̱ñꞌahu̱, hinga hñöxu̱ ar ntꞌu̱tbojö, hinga hñöxu̱ ri ꞌbe̱nihu̱, wa nꞌar mponi ya thiza, hage te ga kꞌathu̱. Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nöꞌö bi ꞌñembabi: —Nupya hö di xiꞌahu̱, nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa ar ntꞌu̱tbojö, dá hñötsꞌi, ne dá hyoka ár ꞌbe̱ni. Ha nöꞌö hinte hö ár jwai, dá ma̱ ár pa̱tꞌi da da̱nga nꞌa. 


text:
<pb/>Ngetho nuga di xiꞌahu̱, mahyoni ga tho ngu mönga ár Tꞌofo Jö, habu̱ enö: Bi the̱ta ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. Ngetho gatho nöꞌö xi tꞌotkagi, mahyoni da thogi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌñeñꞌu̱: —Ma tsi Hmuꞌihe, ꞌbu̱kwa yoho ya jwai. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di za̱, ho̱nse̱ꞌu̱. Ar Hesu bi ꞌya̱pa Jö ár Dada núnu̱ Getsemani (Mt. 26:36‑46; Mr. 14:32‑42) 


text:
<pb/>Ne mi enö: —Ma Dadaꞌi, nuꞌmu̱ gi nehmö, da thota nunar tꞌe̱ni xi ꞌñepꞌu̱ ne hinda zu̱kagi. Mödi hindi ne gi ꞌyo̱tꞌa ngu di nega, ꞌyo̱tꞌa ngu gi nege. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu xa mi döta ár dumu̱i, xa mi e̱ntꞌa ar tsꞌe̱di mi a̱pa Jö. Xa mi xa̱nthe, ne nunár xa̱nthe mi tu̱ har ha̱i, mi ñhe̱hwi nꞌár döta tu̱i ar ji. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi ꞌya̱pa Jö, ba penga habu̱ xki zo yá ma̱xte, ne bi diñꞌu̱ mi öhö, ngetho xki wentꞌi mi tu yá mu̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hanja xka öhu̱. Nanju̱ ne ꞌya̱fu̱ Jö gi tse̱thu̱ ya thogi xta ꞌñepꞌu̱. Ar Hesu bi nju̱ (Mt. 26:47‑56; Mr. 14:43‑50; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Himi jwatho nda ñö ar Hesu, nꞌa mbi zo̱ta nze̱ye̱ ya jöꞌi. Ne ar Huda, nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, mi ꞌbe̱tꞌo, ne dama bi watꞌi bi zu̱ꞌsa ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte mi ñꞌowi ar Hesu, mi hyandi tema nda thogi, bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌihe, ha gi ne ga ju̱je ya jwai ga ñöñꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hye̱hu̱pꞌu̱, yo te gi jafu̱. Ne bi hñuxa ár ꞌye̱ hár gu ar ꞌbe̱go, ne bi o̱thebi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñemba ya ndömöjö, ya ndö sunijö, ne ya dönziandö nuꞌu̱ xki ꞌñe nda zitsꞌi: —Hage dar bëga xka ehu̱ gi mikagihu̱, gi höhu̱ ya za ne ya ndo̱jwai. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hwihu̱ har dönganijö, hinte ga jaju̱. Ha nupya hö, ja ri tsꞌe̱dihu̱, ne ja ár tsꞌe̱di ar ꞌbe̱xui. Ar Pedro bi ko̱nga ar Hesu (Mt. 26:57‑58, 69‑75; Mr. 14:53‑54, 66‑72; Jn. 18:12‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi nju̱ ar Hesu, ne bi tsꞌixa hár ngu ar döngamöjö. Ha nu ar Pedro mi ꞌbe̱fa yapꞌu̱tho, mi te̱ni. 


text:
<pb/>Ne mi zo̱nga hár ngu ar döngamöjö, xki tꞌu nꞌar tsibi har thi, ka mi huhnu̱ ꞌra ya jöꞌi mi mpatꞌi, ne ar Pedro ka bi hñuhwinu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nꞌa mba epꞌu̱tho nꞌar nxutsi mi mꞌe̱go. Nu mi hyanda ar Pedro mi huhnu̱ har tsibi, xa bi kꞌötꞌi, ne bi ꞌñenö: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ mi ñꞌowi ar Hesu nꞌehe. 


text:
<pb/>Hingar yaꞌö bi hyanda manꞌar jöꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Ha hingo ngi ñꞌowi ar Hesu nꞌehe. Ha nu ar Pedro bi mengi bi nko̱ni, bi ꞌñenö: —Tata, hinge ndi ñꞌoꞌbegaꞌö. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa xki tho nꞌa tsi tu̱i, manꞌa bi ꞌñenö: —Majöni nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ go mi ñꞌowi ar Hesu, ngetho fötho ar me Ngalilea. 


text:
<pb/>Ne ar Pedro bi ꞌñenö: —Tata, hindi pödi teme gi mö. Himi jwata nda mönga njapꞌu̱, nꞌa mbi ma ar boxi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌba̱tꞌa ar tsi Hmu bi hyanda ar Pedro. Ha nu ar Pedro dama bi benga nöꞌö xki xipabi mꞌe̱tꞌo, núꞌmu̱ xki ꞌñembabi: Hindi mata ar boxi, ha nuꞌge ya xka ko̱ngagi hñuꞌgi. 


text:
<pb/>Jange ar Pedro bi bo̱nga nthi, xa bi hyu̱ ár ñö bi nzoni. Ar Hesu mi tꞌo̱tꞌwa ar thede ne mi mfe̱i (Mt. 26:67‑68; Mr. 14:65) 


text:
<pb/>Bi gu̱ nꞌar dutu bi dutꞌwa yá da̱, mi umba ya mpe̱tgu, ne mi embabiꞌu̱: —Xijexö, togo bi me̱pꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ne xa ra ntsꞌotho nöꞌö te mi xipabiꞌu̱, mi tsani. Ar Hesu bi mꞌa̱ꞌma har mhuntsꞌandö (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Jn. 18:19‑24) 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö bi mhuntsꞌa ya dönziandö, ya ndömöjö, ne ya bötꞌofo, ne bi tsꞌixa ar Hesu habu̱ xki mhuntsꞌu̱. Ka bi tꞌa̱mbabinu̱, ne bi tꞌembabi: 


text:
<pb/>—Xije, ha go geꞌe ar Kristo xi ꞌñexa Jö. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ ga xiꞌahu̱ go geke, hingi ñꞌemu̱igihu̱. 


text:
<pb/>Gi numhöhu̱ nuya pa xi ꞌñepꞌu̱, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da hñu hár ñꞌe̱i Jö togo pe̱ꞌsa gatho ar tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ gathoꞌu̱ bi ꞌya̱mbabiꞌö, ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmú̱ ha go ár Tꞌu̱ꞌi Jö. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hö, njapꞌu̱ ngu xka mönse̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne nunu̱ te gatho bi ndu̱i bi hyo̱xꞌu̱, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Xta tiñhe nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ mi ꞌyonu̱ mi tsꞌokwa yá mfeni ya jöꞌi, ne mi u̱tꞌi hinda gutꞌa yá njutꞌi a̱ ar ndö Sesar. Ne xi ꞌñense̱ gehnu̱ ar Kristo xi ꞌñexa Jö ngu nꞌar ndö ꞌnö. 


text:
<pb/>Jange ar Pilato bi ꞌñembabi: —Ha go geꞌe ár Ndö ya xodyo. Nu ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö, ngu xka mönse̱. 


text:
<pb/>Ha nu ar Pilato bi ꞌñemba ya ndömöjö ne gatho ya jöꞌi: —Hinte ma tsꞌoki di timba nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ xa himi tsa̱ya̱ mi a̱pabi ne mi eñꞌu̱: —Gehnu̱ xa hagatho ꞌyo, utya jöꞌiwa har ha̱i Nhudea, ba du̱ꞌma har ha̱i Ngalilea, ne xi göꞌskwa Herusalen. Ar Hesu bi tsꞌixa ma ba mꞌa̱mba ar Erode 


text:
<pb/>Jange nu mi bö ar Pilato már mengu habu̱ már ndö ar Erode, dama bi me̱mpabi, ngetho nuya paꞌu̱ xki zo̱ho̱ mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Ar Erode, nu mi hyanda ar Hesu, xa bi njohya. Nze̱ye̱ ya pa mi ne nda hyandi, ngetho xa xki ꞌyo̱de mi nho̱ni. Ne xki do̱ꞌmi nda nu nda ꞌyo̱tꞌa nꞌar ntꞌudi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Erode ne yá ndogu mi nuꞌu̱ hinter me̱ꞌö, xa mi o̱tꞌwa ar thede, bi göꞌspa nꞌar hoga he nza̱tho, ne bi mengi bi me̱mpa ar Pilato manꞌagi. 


text:
<pb/>Nor paꞌö, ar Pilato ne ar Erode bi ñhogamu̱i, ngetho himi ntsixꞌu̱. Ar Hesu bi tꞌe̱ntꞌi nda tho (Mt. 27:15‑26; Mr. 15:6‑15; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ xka tsinkagihu̱wa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, gi eñhu̱ u̱tꞌa ya jöꞌi. Nuga xta o̱tꞌwa ya ntꞌa̱ni ha ri nthandihu̱, ne xka ꞌyo̱se̱hu̱ hinte ma tsꞌoki xta timbabi ngu gi ho̱xu̱. 


text:
<pb/>Nunar ndö Erode hinxpa timba nꞌar tsꞌoki, jange ba pe̱hna manꞌagi injawa. Pöhu̱ ꞌmu̱, nunu̱ hinte ma tsꞌoki xi ꞌyo̱tꞌe gi ꞌñeñhu̱ di ꞌñepi da tho. 


text:
<pb/>Ar Pilato mi mahyoni nda hye̱ nꞌar ꞌyofa̱di ta̱tꞌa da̱ngo mbaxjwa, ngetho njapꞌu̱ ma yá ntꞌumbiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱, bi ndu̱i bi nꞌamamafi, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hñöka made nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. Hye̱ ar Baraba. 


text:
<pb/>Nu ar Baraba xki njotꞌa har fa̱di, ngetho xki gu̱xa ya jöꞌi nda ntunkwi ya ndö har hnini, ne xki ñhote. 


text:
<pb/>Nu ar Pilato bi hñuꞌgi bi ꞌñembabiꞌu̱: —Te ma tsꞌoki xi ꞌyo̱tnu̱. Nuga hinte ma tsꞌoki di timbabinu̱ di ꞌñepi da tho. Ma ga japi da nꞌwe̱xtꞌi, nepꞌu̱ ga he̱gi. 


text:
<pb/>Ha nuya jöꞌi xa bi ga̱hni bi mafi, mi a̱di nda tsu̱ta har pontꞌi. Ne nuyá mhafiꞌu̱, ne yá mhafi ya ndömöjö, bi japi nda tꞌumba nöꞌö mi neꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi hye̱ nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌya̱ ya jöꞌi, már thuhu Baraba, xki njotꞌa har fa̱di ngetho xki gu̱xa ya jöꞌi nda ntuhni, ne xki ñhote. Ha nu ar Hesu bi nda̱ti nda tho ngu mi beñꞌu̱. Ár ntsꞌu̱ti ar Hesu har pontꞌi (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Mi pa mi tsꞌixa ar Hesu ma nda tsu̱ta har pontꞌi, bi nthe̱wi nꞌar ñꞌo̱ho̱ mar me Sirene, már thuhu ar Simu, xki ꞌñe har ꞌbatha. Bi njapi bi duꞌspa ár pontꞌi, mi ꞌbe̱fa mi te̱nga ar Hesu. 


text:
<pb/>Nunar Hesu bi ñegi bi hyantꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: —ꞌBe̱hñöhu̱ gar menguhu̱ Herusalen, yo gi zontkagihu̱, nzoñhu̱se̱hu̱ ne zonthu̱ ri bötsihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ma da zo̱ ar pa ma da ꞌñenga ya jöꞌi: Matꞌa Jö nuꞌu̱ togo hinxi dinga ar bötsi, ne hinto xi tede. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ nuya jöꞌi ma da ꞌñemba ya tꞌo̱ho̱: Tse̱bgagihe. Ha nuya ngwani da ꞌñembabiꞌu̱: Kobgagihe. 


text:
<pb/>Bi tsꞌixkwi ar Hesu ma yoho ya ñꞌo̱ho̱ xki tꞌe̱ntꞌi nda tho nꞌehe, ngetho ma ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Ha nu mi zo̱nga habu̱ mi tꞌembabi Nñöxhmundoꞌyo, ka bi tsꞌu̱tnu̱ har pontꞌi ar Hesu ne nuꞌu̱ ma yoho ya ñꞌo̱ho̱, nꞌa bi tsꞌu̱ta hár ñꞌe̱i, ha nöꞌö manꞌa hár ngöhö. 


text:
<pb/>Nu mi zu̱hnu̱ ar Hesu har pontꞌi, bi ꞌñenö: —Ma Dadaꞌi, pumbabi nöꞌö o̱tka nuya jöꞌiyu̱, ngetho hingi pöhyu̱ nöꞌö te pe̱fi. Ha nuya ndogu mi ꞌbu̱hnu̱, bi ꞌye̱ntsꞌa ar nthöhö togo nda hñöꞌspa yá dutu ar Hesu. 


text:
<pb/>Ya jöꞌi mi ꞌba̱hnu̱ mi handi, ya ndöxodyo mi ꞌba̱hnu̱ nꞌehe, xa mi theñꞌu̱ mi enö: —Nunu̱ mi po̱ maꞌra, ha nuꞌmu̱ xa majöni go gehnu̱ ar Kristo xi ꞌñexa Jö, di ne ga hanthu̱ da mpo̱se̱pya xö. 


text:
<pb/>Ne xki thutwa nꞌar xithe̱ har pontꞌi mañö hár ñö, mi mö yoꞌö xki tsꞌu̱ti. Xki tꞌotꞌi har griego, har lati, har ebreo, ne mi enö njawa: Go gehnu̱ ár Ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌa nuya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki mi zu̱hwinu̱ mahye̱gi, bi ñömañꞌu̱bi, ne bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ majöni go geꞌe ar Kristo, mpo̱se̱ ne po̱kagihe nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö manꞌa ar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki xki tsꞌu̱ti, mi tsu̱i ne mi embabi: —Ha hingi tsupke Jö, yoꞌö gi mönga njapꞌu̱. ꞌBu̱tho gi tuge nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuju̱ majöni di ꞌñepkagihu̱ nöꞌö di thohu̱, ngetho di juthu̱ ma tsꞌokihu̱ xta o̱thu̱. Ha nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ hinte ma tsꞌoki xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Nuga di xiꞌaꞌi, ár pania ma ga ꞌbu̱hwinu̱ mhetsꞌi. Ar Hesu bi du (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Jn. 19:28‑30) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi mafi ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Ma Dadaꞌi, di da̱tꞌa ha ri ꞌye̱ ma hñö. Ne mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi du. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar döndogu nöꞌö xki thogi, bi nsunda Jö, ne bi ꞌñenö: —Majöni nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ xa mar hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Ha gatho nuyá mpödi ar Hesu, ne nuya ꞌbe̱hñö xki de̱ni xki ndu̱ har ha̱i Ngalilea, bi gohi tsi yapꞌu̱tho, mi handa gatho nöꞌö te mi thogi. Ár ntꞌa̱gi ar Hesu (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Huse, már mengu ar hnini Arimatea har ha̱i Nhudea, xa mi o̱tꞌa xiñho ne mar hogajöꞌi. Mi ꞌbu̱ hár mhuntsꞌandö ya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha mi to̱ꞌmi nda hyandwa ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne hinxki ꞌñetꞌa ár xu̱tha nöꞌö mi o̱tꞌa yá mindöwi, ne nöꞌö xki nkoꞌu̱ har mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi köꞌma har pontꞌi, bi ma̱xa nꞌar dutu, ne ba e̱ntꞌa ha nꞌar ꞌraꞌyo tꞌa̱gi xki nsa̱ꞌma ha nꞌar ndo̱do. Nunar tꞌa̱ginu̱ hinto xki ꞌraꞌyo. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱hñö xki de̱nga ar Hesu har ha̱i Ngalilea, mi ꞌbe̱fa nda hyanda habu̱ xki tꞌa̱ ar Hesu, ne hanja xki ꞌbe̱kwa ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ha nu mi menga habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, bi hyoka ꞌra ya hogañu̱ni ne ꞌra ya njotsꞌi nda goꞌspa ár ndoꞌyo ar Hesu. Ne bi ntsa̱ya̱ꞌu̱ ar pa ntsa̱ya̱ ngu mi mönga ar ꞌbe̱pate.<pb/>


text:
Ár hyaxꞌö ra nꞌitho ár mꞌe̱tꞌo mpa ar hñöto, nuya ꞌbe̱hñö bi menga habu̱ xki tꞌa̱ ar Hesu, mi höꞌu̱ nöꞌö ar hogañu̱ni xki hyoki. Ne bi me̱wi maꞌra yá miꞌbe̱hñöwi. 


text:
<pb/>Himi pödi te nda beñꞌu̱. Nꞌa mbi da̱ñꞌu̱, bi hyandi mi ꞌba̱hnu̱ yoho ya ñꞌo̱ho̱, nuyá he xa mi hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuya ꞌbe̱hñö bi ntsu bi ntsꞌa̱ꞌmthoꞌu̱, himi ju̱xyá da̱. Ne nuya ñꞌo̱ho̱ bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö gi hoñhu̱wa har tꞌa̱gi nöꞌö te. 


text:
<pb/>Mi eñꞌahu̱, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, mi mahyoni nda nda̱twa ha yá ꞌye̱ ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, ne nda tsꞌu̱ta har pontꞌi. Ne ár hñupa nda mengi nda nte. 


text:
<pb/>Nu mba penkꞌu̱ har tꞌa̱gi, bi mu̱di bi metwa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamanꞌa yá ma̱xte ne nu maꞌra mi te̱nga ar Hesu, gatho nöꞌö xki hyantꞌu̱. 


text:
<pb/>Gehyu̱ ya ꞌbe̱hñö togo bi ma ba xipa ya ma̱xte: Ar Maria me Magdala, ar Huana, ar Maria ár nönö ar Hakobo, ne maꞌra ya ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ha nunar Pedro bi nixtꞌi ma ba kꞌöꞌsa ar tꞌa̱gi. Mi zo̱ñꞌö bi hyanda mbo, ne ho̱nse̱ bi hyanda ya dutu xki mꞌa̱xa ar Hesu mi ꞌbo̱mpꞌu̱. Nepꞌu̱ bi menga habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, xa mi ꞌyo̱tho, himi pödi te nda beni teme xki thogi. Nöꞌö bi thohnu̱ har ꞌñu di ma Emaus (Mr. 16:12‑13) 


text:
<pb/>Getꞌö ar paꞌö yoho ya ñꞌo̱ho̱ mi te̱mhö ar Hesu, mi ne ar ꞌñu ndi ma har tꞌu̱lo hnini Emaus, mi pe̱ꞌsa ngu madempa ar ꞌñu nda ñꞌo nda zo̱nga Herusalen. 


text:
<pb/>Nꞌa mar thuhu ar Kleofa, bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Gatho ya jöꞌi pödi tema xi thohnu̱ Herusalen nuya payu̱. Hanja hinte gi pöke. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Teme xi thogi. Ne nuꞌu̱ bi dödi: —Ha hinxka ꞌyo̱ xi nho̱nga ar Hesu me Nasare, gehnu̱ már mꞌe̱hni Jö. Mi nheki ár tsꞌe̱di ha ya mhö mi mö, ne ha ya ntꞌudi mi o̱tꞌa ha yá nthandi ya jöꞌi ne hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuya ndömöjö, ne nuꞌu̱ maꞌra ma ndöhu̱, bi gu̱ bi tꞌe̱ntꞌi nda tho, ne bi tsꞌu̱ta ha nꞌar pontꞌi. 


text:
<br/>enö himbi dimba ár ndoꞌyo ar Hesu. Ne mi eñꞌu̱ nꞌehe, xki hyanda ꞌra ya e̱nxe̱ ngu nꞌar tꞌi. Nuyu̱ bi xipabi ar Hesu xki mengi xki nte. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ma ꞌra ma ñꞌowihe, ma ba kꞌöꞌsa ar tꞌa̱gi. Ne eñꞌu̱ bi dinga ngu xki mönga ya ꞌbe̱hñö. Nuyu̱ nꞌehe himbi dimba ár ndoꞌyo ar Hesu. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö xa xi me ri ñöhu̱, ne xi ñhembi gi jamfihu̱ nöꞌö xi mönga yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱ mi mahyoni nda tho njapꞌu̱ ar Kristo, nepꞌu̱ nda mengi nda nte, ne nda hñuxa hár nsunda. 


text:
<pb/>Ne bi ndu̱i bi ꞌyotꞌwa ar ꞌñu gatho ngu mönga ár Tꞌofo Jö habu̱ no̱ñꞌö. Bi ndu̱ hár tꞌofo ar Moise, ne gatho nöꞌö bi mönga maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Nuyu̱ bi zömi nda ñꞌoxhnu̱, ne bi ꞌñembabi: —Kohi, ngetho bi nde, ne txꞌu̱tho ꞌbe̱di da nxui. Jange ar Hesu bi yu̱tꞌa ha yá nguꞌu̱ nda gohnu̱. 


text:
<pb/>Nu mi hñu har mexa nda ntꞌoxi, ar Hesu bi gu̱ ar thuhme, bi umba njamödi Jö, ne bi heke bi umbabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñense̱ꞌu̱: —Xa majöni ndi tsa̱hu̱ nꞌar johya ha ma mu̱ihu̱ núꞌmu̱ mi utkagihu̱ ár Tꞌofo Jö ndi ꞌyohu̱ har ꞌñu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ dama bi menkꞌu̱ Herusalen. Ne ka bi dinu̱ nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamanꞌa yá ma̱xte xki mhuntsꞌi, ne maꞌra yá ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya yohoꞌu̱ bi metwabiꞌu̱ nꞌehe gatho nöꞌö xki tho har ꞌñu, ne hanja bi böꞌu̱ mar Hesu núꞌmu̱ mi hyeka ar thuhme. Ar Hesu bi ñꞌudi nda hyanda yá ma̱xte 


text:
<pb/>Himi tsa̱ nda watho nda mönga nöꞌö xki hyantꞌu̱ ne nöꞌö xki thogi, nꞌa mbi nhekitho ar Hesu madeda habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, ne bi ꞌñenö: —ꞌBu̱hu̱ ter entho. 


text:
<pb/>Hyandgagihu̱ ma ꞌye̱ ne ma wa, go gekaga. Tha̱ngagihu̱ ne hyandgagihu̱ xiñho, ngetho ár pa nꞌar jöꞌi hinte pe̱ꞌsa ár ngo̱, hingi pe̱ꞌsa ár ndoꞌyo ngu gi hanthu̱ di pe̱ꞌska. 


text:
<pb/>Ha himi tsa̱ nda ñꞌemu̱iꞌu̱, ngetho xa mi johya ne mi ꞌyo̱ꞌu̱. Jange himi he̱gi nda bödi ha majöni nöꞌö mi hantꞌu̱. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi pe̱ꞌsu̱wa te da tsꞌi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Xta thogi nöꞌö da xiꞌahu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hwithohu̱. Ngetho mi mahyoni nda tho gatho nöꞌö xi tꞌotka hár tꞌofo ar Moise, ne nöꞌö xi ꞌyotka maꞌra yá mꞌe̱hni Jö, ne nöꞌö mönga ha ya Dönga Nsa̱di. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Njapꞌu̱ xi ntꞌotꞌi, ar Kristo mi mahyoni nda du, ne ár hñupa nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö nꞌehe, ma da nju̱mpa ár tsꞌe̱di ár thuhuꞌö, da nho̱nga xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i, da ndu̱ꞌmnu̱ Herusalen. Da nsipabi ya jöꞌi da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ne da mpumba yá tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ne nuga ma ga pe̱ñꞌahu̱ nöꞌö xi ñötꞌahu̱ ma Dada. Jange ka gi kohu̱wa Herusalen, to̱ꞌmhu̱ mꞌe̱tꞌo gi hñöñhu̱ ar tsꞌe̱di di ꞌñe mhetsꞌi. Ar Hesu bi nju̱tsꞌi bi tsꞌixa mhetsꞌi (Mr. 16:19‑20) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi zixa yá ma̱xte getꞌu̱ har tꞌu̱lo hnini Betania. Ne nunu̱ bi gu̱xa yá ꞌye̱ bi jöpabiꞌu̱. 


text:
Ár ndu̱i nunar tꞌofonu̱, ma da ꞌyotkagihu̱ ar ꞌñu togo yá pale ar Hesukristo, nꞌár ma̱ngaꞌbe̱to ar Dabi ne ar Abra. 


text:
<pb/>Ar Abra már dada ar Isa, har Isa már dada ar Hakob, har Hakob már dada ar Huda ne yá jödöpꞌu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ar Huda már dada ar Fare ne ar Zara ár jödönu̱, gehyu̱ xki ꞌyo̱mba ar Tamar. Nunar Fare már dada ar Esrom, ha nunar Esrom már dada ar Aram. 


text:
<pb/>Ar Salmon már dada ar Bos xki ꞌyo̱mba ar Rahab, nunar Bos már dada ar Obed xki ꞌyo̱mba ar Rut, har Obed már dada ar Isai. 


text:
<pb/>Ar Isai már dada ar ndö Dabi, ar ndö Dabi már dada ar Salomon xki ꞌyo̱mba nöꞌö ár ꞌbe̱hñöhmö ar Urias. 


text:
<pb/>Ar Hosias már dada ar Hekonias ne yá jödöpꞌu̱ꞌö, nuya pa mi tsꞌixa ya me Israel har ha̱i Mbabilonia. 


text:
<pb/>Núnu̱ Mbabilonia ka ba tinu̱ ár bötsi ar Hekonias már thuhu ar Salatiel, ha nunar Salatiel már dada ar Sorobabel. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, gatho nuyá pale ne yá ma̱ngapale, ga du̱ꞌmhu̱ nuya pa mi ꞌbu̱ ar Abra, di göxa núꞌmu̱ mi ꞌbu̱ ar Dabi, bi tho ꞌre̱tꞌamagoho mꞌu̱i. Ha di ndu̱i ar ꞌbede nuya pa mi ꞌbu̱ ar Dabi, di göxa núꞌmu̱ mi tsꞌixa ya me Israel har ha̱i Mbabilonia, bi tho ma ꞌre̱tꞌamagoho mꞌu̱i nꞌehe. Ha nu mi tsꞌixa ya me Israel har ha̱i Mbabilonia, di göxa núꞌmu̱ mi mꞌu̱ ar Hesukristo, bi tho ma ꞌre̱tꞌamagoho ya mꞌu̱i. Ar tsi Hmu Hesukristo bi zo̱kwa har ximha̱i (Lk. 2:1‑7) 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar ꞌbede hanja bi mꞌu̱ ar Hesukristo. Ar Maria xki tꞌa̱di nda nthötwi ar Huse. Himi tso̱ta ar pa nda mꞌu̱hwi, bi nda̱thi hár tsꞌe̱di ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ha nunar Huse togo xki ꞌya̱di, mar hogajöꞌi; himi ne nda ꞌbe̱twa ár tsa̱, jange ma nda hye̱pꞌu̱tho ñꞌöntho. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi benga njapꞌu̱, nꞌa mbi nhekitho nꞌár e̱nxe̱ ar tsi Hmu, bi zo ntꞌi ne bi ꞌñembabi: —Huse, ár ꞌbe̱toꞌi ar Dabi, yo gi ntsu gi tsixa ar Maria ha ri ngu, ngetho ár Hñö Jö gehnu̱ xi japi xi ñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ma da mꞌu̱ nꞌár bötsi, ne ma gi hñuꞌspabi ár thuhu ar Hesu, ngetho ma da po̱ ár hnini da gutwa yá tsꞌoki. 


text:
Nꞌar nxutsi ma da nda̱thi<br/>ne da mꞌu̱ ár bötsi,<br/>ne da thuꞌspabi ár thuhu Emanuel, di bo̱ni da ꞌñenö: Di ꞌbu̱hwihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nu mi nu ar Huse, bi ma ba o̱tꞌa ngu xki xipa ár e̱nxe̱ ar tsi Hmu, ne bi zixa ar Maria hár ngu. 


text:
<pb/>Ne himbi ñꞌöhwi ngur ꞌbe̱hñö, bi do̱ꞌmi bi mꞌu̱ ár ꞌbe̱tꞌo tꞌu̱, ne bi hñuꞌspabi ár thuhu ar HESU.<pb/>


text:
Ar Hesu bi mꞌu̱hnu̱ Belen har ha̱i Nhudea núꞌmu̱ mar ndö ar Erode. Getya payu̱ bi zo̱hnu̱ Herusalen ꞌra ya ñꞌo̱ho̱ mi hetꞌa ya tso̱ xki ꞌñe mahyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ne mi ñꞌa̱ni mi eñꞌu̱: —Habu̱ bi ꞌbu̱ ár ndö ya xodyo xi mꞌu̱i, ngetho xta hanthwe ár tsꞌo̱nu̱ mahyatsꞌi, ne xta ehe ga ndöñhe. 


text:
<pb/>Ar Erode dama bi zohna gatho ya ndömöjö ne ya bötꞌofo mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi ꞌya̱mbabiꞌu̱ habu̱ nda mꞌu̱ ar Kristo. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Núnu̱ Belen har ha̱i Nhudea, ngetho njapꞌu̱ bi mönga ár mꞌe̱hni Jö núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/> 


text:
Nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Belen har ha̱i Huda,<br/>hinxi the̱kꞌase̱hu̱,<br/>ngetho xa ma da tꞌesꞌa ri nsuhu̱<br/>gi töhu̱ gatho nu maꞌra ya döhni har ha̱i Nhudea;<br/>ngetho ma da bo̱mpꞌu̱ nꞌar ndö<br/>da suka ma hnini ya me Israel. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Erode bi ñöwise̱ nuꞌu̱ ya ñꞌo̱ho̱ mi hetꞌa ya tso̱, ne ꞌramtxꞌu̱ bi gu̱kwabiꞌu̱ hamꞌu̱ xki hyantꞌu̱ ar tso̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ Belen ne ñꞌa̱ñhu̱ xiñho habu̱ ꞌbu̱ ar bötsi, ne núꞌmu̱ xki tiñhu̱, gi e gi xikagihu̱, ne ma ga ndönga nꞌehe. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi ꞌyo̱xa nöꞌö bi mönga ar ndö Erode, bi gu̱ yá ꞌñu bi maꞌu̱, ne nor tso̱ xki hyanda mahyatsꞌi mi ꞌbe̱tꞌo mi utwabiꞌu̱ ar ꞌñu. Ha nu mi zo̱nga habu̱ mi ꞌbu̱ ar bötsi, ka bi mꞌa̱hnu̱. 


text:
<pb/>Ne bi yu̱tꞌu̱ har ngu, ka bi hyandnu̱ꞌu̱ ar tsi bötsi mi ꞌbu̱hwi ar Maria ár nönö, ne bi nda̱ndihmö bi ndöñꞌu̱. Ne bi xotꞌa yá mꞌe̱tsꞌi, bi umba ya mꞌo̱ñho̱: ya kꞌaxtꞌabo̱jö xi mar mhödi, ya githni ne nꞌar hogañu̱ni ár thuhu ar mira. 


text:
<pb/>Ma nda thota habu̱ xki ꞌñehyu̱ nda kꞌöꞌsa ar Erode. Ha Jö bi xipabi ntꞌi hinge nda manu̱ꞌu̱, jange bi pa̱ta yá ꞌñu, bi mengyá ha̱i. Ar Erode bi mö nda tho gatho ya tꞌu̱lo bötsi mi ꞌbu̱ Belen 


text:
<pb/>Nu mi mengyá ha̱i ya jöꞌi mi hetꞌa ya tso̱, nꞌár e̱nxe̱ Jö bi ꞌñemba ntꞌi ar Huse: —Nangi, tsixa ar bötsi ne ár nönö di ma har ha̱i Ehipto. Ne ka gi kohnu̱, go xka xiꞌaꞌi hamꞌu̱ gi ehe, ngetho ar Erode ma da hyonga ar bötsi da hyo. 


text:
<pb/>Ne bi nu ar Huse bi gu̱ ar bötsi ne ár nönö, bi ñꞌo ar ꞌñu bi zixa har ha̱i Ehipto núꞌmu̱ mi nxuitho. 


text:
<pb/>Ne ka ba ꞌbu̱hnu̱ bi do̱ꞌmi bi du ar Erode. Njapꞌu̱ nda tho ngu xki mönga ár mꞌe̱hni Jö núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Da zo ma Tꞌu̱ nda bo̱nga har ha̱i Ehipto. 


text:
<pb/>Ar Erode xa bi mbo̱ ár kwe̱ núꞌmu̱ mi bödi xki ka ya ñꞌo̱ho̱ mi hetꞌa ya tso̱. Jange bi japi nda tho gatho ya tsi bötsi hinxki jwatꞌatho hñu nje̱ye̱, mi ꞌbu̱hnu̱ Belen ne gatho ár nthetꞌi, ngu xki gu̱kwa nuꞌu̱ ya ñꞌo̱ho̱ꞌu̱. 


text:
Bi nheki nꞌar mhafi núnu̱ har ha̱i Rama<br/>ne nꞌar döta tsꞌoni;<br/>ar Rakel zontꞌa yá bötsi,<br/>ne himbi ne togo nda hotꞌi ngetho bi thopabi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa mi du ar Erode, Jö bi mengi bi me̱hna nꞌár e̱nxe̱ ma ba kꞌöꞌsa ar Huse núnu̱ Ehipto, ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Nangi, penga ri ha̱i Israel, tsixa ar bötsi ne ár nönö, ngetho nuꞌu̱ mi honga ar bötsi nda hyohmö, xi duꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱de mar ndö ar Arkelao ár tꞌu̱ ar Erode har ha̱i Nhudea, bi ntsu nda manu̱. Ne Jö bi zo ntꞌi, jange bi ma har ha̱i Ngalilea. 


text:
<pb/>Ne bi mꞌu̱ har hnini ár thuhu Nasare. Njapꞌu̱ bi tho ngu xki mönga ár mꞌe̱hni Jö núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Ma da tꞌembabi ar me Nasare.<pb/>


text:
<pb/>Nunar Xuwa gehnu̱ ar ñꞌo̱ho̱ mi no̱nga ar mꞌe̱hni Isaia núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Ár mhafi nꞌa togo enga har otꞌatꞌo̱ho̱:<pb/>Hyojwu̱ ár ꞌñu ar tsi Hmu.<pb/>Jömfu̱ habu̱ da thogi. 


text:
<pb/>Ar Xuwa mi hö nꞌar he xki nju̱mpa ár xi nꞌar me̱ti ár thuhu ar kameyo ne xki mꞌe, ne mi ngu̱tꞌa nꞌar ximhni. Ha nunar ñhuni mi tsi, ya ma̱ngakꞌoto ne ya tꞌafi mi tinga har tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya jöꞌi mi po̱nga ha ya hnini nda ꞌyo̱xa nöꞌö mi möñꞌö, nuya me Herusalen ne gatho har ha̱i Nhudea, ne nuya jöꞌi mi ꞌbu̱ hár ñöni ar döthe Hordan. 


text:
<pb/>Nu mi hyandi nze̱ye̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö mi e nda nxixthe nꞌehe, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yá bötsiꞌihu̱ ya kꞌeñö gi ha̱tehu̱. Togo xi utꞌahu̱ gi kꞌonthu̱ ár kwe̱ Jö xi ꞌñepꞌu̱. 


text:
<pb/>Yo ma gi ꞌñexa ri nsuhu̱ gi ꞌñense̱hu̱: Ma dadahe ar Abra. Ngetho nuga di xiꞌahu̱, Jö tsa̱ da gu̱xa nuya doyu̱, ne da ꞌñexa ngu yá bötsi ar Abra. 


text:
<pb/>Ne di xiꞌahu̱ nꞌehe, Jö ngu ar tse̱nza, höda ar ntsꞌe̱nza hár ꞌye̱ da ze̱ka ar za. Ha nunar za hinte mañho uni, da tsꞌe̱ki ne da tꞌe̱ntꞌa har tsibi. 


text:
<pb/>Nuga di xixtheꞌihu̱ har dehe ngetho xka ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Nöꞌö ꞌbe̱fa ma da xixtheꞌihu̱ hár Hñö Jö ne har tsibi. Nuga hindi ꞌñepkagi ga höꞌspa yá thiza, ngetho xa tökagi ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nöꞌö xi ñhoki piꞌsa ar tꞌe̱i, ma da paxtꞌa ár thi ne da kwata ar tꞌe̱i hár tꞌu. Ha nöꞌö ar paxi da ꞌyu̱ꞌsa har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. Ár nxixthe ar Hesu (Mr. 1:9‑11; Lk. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Geꞌmu̱ ba po̱nga ar Hesu har ha̱i Ngalilea, ba e har döthe Hordan habu̱ mi ꞌbu̱ ar Xuwa, ne nda xixthenu̱. 


text:
<pb/>Har Hesu bi döti: —Xixthegipya, ne njapꞌu̱ ga o̱thu̱ gatho nöꞌö numañho Jö. Nuꞌmú̱ ar Xuwa bi netho bi xixthe ar Hesu. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi nxixthe, mi bo̱nga har dehe, nꞌa mbi xota mhetsꞌi, ne bi hyanda ár Hñö Jö ba köi ngu nꞌar domtxu, ba e bi zu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ba epꞌu̱ ar tsꞌondöhi mi tsa̱ti mi embabi: —Nuꞌmu̱ ár Tꞌu̱ꞌi Jö, japa nuya doyu̱ da nthuhme xö. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Njawa enga hár Tꞌofo Jö: Hinge ho̱nse̱ ar thuhme da umba ár te ar jöꞌi, mahyonibi ár mhö Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar tsꞌondöhi bi zixa ar Hesu har jöpahnini Herusalen, ne bi ꞌñexa mañö hár ngötsꞌi ar dönganijö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ majöni ár Tꞌu̱ꞌi Jö, ꞌye̱nga ar nsa̱gi köi xö, ngetho njanu̱ huxa har Tꞌofo:<pb/>Jö da me̱hna yá e̱nxe̱ da suꞌaꞌi,<br/>ne da mipꞌa ri ꞌye̱,<br/>hingi fama ri wa ha ya do. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar tsꞌondöhi manꞌagi bi zixa ar Hesu ha nꞌar tꞌo̱ho̱ mar ñhetsꞌi, ne bi utwabi gatho ya hnini ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i ne gatho yá ñho pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hye̱gagiwa tsꞌondöhi, ngetho huxa har Tꞌofo: Nsunda Jö ri Hmu, ne ho̱nse̱ꞌö gi pe̱pabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar tsꞌondöhi dama bi ꞌwege, ne ba e yá e̱nxe̱ Jö mi umba te nda zi ar Hesu. Ar Hesu bi du̱ꞌma ár ꞌbe̱fi (Mr. 1:14‑20; Lk. 4:14‑15; 5:1‑11; 6:17‑19) 


text:
<pb/>Ba tsopꞌu̱ Nasare bi ma ba ꞌbu̱ Nkapernaum, getꞌu̱ ar ñho̱nthe núnu̱ ha yá ha̱i ar Sabulon ne ar Neftali. 


text:
Ár ha̱i ar Sabulon ne ár ha̱i ar Neftali,<pb/>ꞌbu̱ har ꞌñu di ma har ñho̱nthe ꞌranditho ar döthe Hordan,<br/>núnu̱ Ngalilea ár ha̱i nuꞌu̱ hingya xodyo.<pb/> 


text:
Nöꞌö ar hnini mi ꞌbu̱ har ꞌbe̱xui bi hyanda nꞌar döta ñotꞌi.<pb/>Nuꞌu̱ xki mꞌe̱ har ꞌbe̱xui bi yotꞌwa nꞌar hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ar Hesu bi du̱ꞌmi bi mönga ar hoga mhö, ne mi emba ya jöꞌi: —ꞌYo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi ngetho ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ꞌba̱pꞌu̱tho. Ar Hesu bi zohna goho ya ngu̱xhwö 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ꞌyo hár ñöni ar ñho̱nthe Ngalilea. Nꞌa mbi hyandatho yoho ya ñꞌo̱ho̱ mi njödö, nꞌa már thuhu ar Simu nöꞌö bi tꞌembabi ar Pedro, nöꞌö manꞌa már thuhu ar Andre, mi kötꞌa yá ntꞌa̱tsꞌi, ngetho ma ya ngu̱xhwö. 


text:
<pb/>Bi ñꞌo manꞌa tsi tu̱i ar Hesu, ne bi hyanda ma yoho mi njödö, ar Hakobo ne ar Xuwa yá tꞌu̱ ar Sebedeo, mi to̱hwinu̱ yá dada har motsa mi po̱tꞌa yá ntꞌa̱tsꞌi. Bi xipa nuya yohoyu̱ nda de̱ni. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi thetꞌa xo̱ge har ha̱i Ngalilea, mi ku̱tꞌa ha yá nijö ya xodyo mi utwabi, ne mi xipabi ar hoga mhö no̱nga ár tsꞌu̱twi Jö. Ne mi o̱thebi yá hñeni ne yá u̱gi gatho ya mengunu̱. 


text:
<pb/>Bi nxanga ar ꞌbede nöꞌö mi pe̱fi xo̱ge har ha̱i Nsiria. Ne ba tsꞌimpabi gatho ya da̱thi, nuꞌu̱ mi tho ya u̱gi ne xki zu̱ ya hñeni, nuꞌu̱ mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, nuꞌu̱ ma ya ndungo ne nuꞌu̱ himi tsa̱ nda ꞌñöni. Ne ar Hesu bi o̱the xo̱geyu̱. 


text:
<pb/>Ne bi de̱nga nze̱ye̱ ya jöꞌi me Ngalilea, me Ndekapoli, me Herusalen, ya me Nhudea ne nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ ꞌrandi ar döthe Hordan.<pb/>


text:
Nu mi hyanda ar Hesu mi ñꞌowi nze̱ye̱ ya jöꞌi, bi bo̱xa har tꞌo̱ho̱. Ne mi zo̱ni bi hñudi, ha nuyá ma̱xte bi ma ba tsu̱di. 


text:
<pb/>Nza̱tho núꞌmu̱ xta tsꞌañꞌahu̱ ne xta ntꞌu̱tsaꞌihu̱, ne da nju̱sꞌahu̱ ya nhemhñö ngetho gi te̱ngagihu̱. 


text:
<pb/>Xa gi njohyahu̱, ngetho Jö ma da ꞌraꞌahu̱ nꞌar döta nthöhö núnu̱ mañö mhetsꞌi. Njapꞌu̱ bi ntꞌu̱tsa yá mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo. Ár u ar ximha̱i 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ñhe̱hwihu̱ ar u xi nku̱hi habu̱ tꞌu̱tsꞌi. Jange ꞌñuhu̱ ri hogamꞌu̱ihu̱, ngetho xiꞌmu̱ ar u da mꞌe̱ ár ñꞌuxi, hanja dar nku̱hi ꞌmu̱. Nöꞌö ar uꞌö hinter ñho, da tꞌe̱mpꞌu̱tho da nheꞌmi. Ár ñotꞌi ar ximha̱i 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ñhe̱hwihu̱ nꞌar ñotꞌi. Nꞌar hnini di huxa mañö nꞌar tꞌo̱ho̱, hinda tsa̱ da tꞌögi. Nuꞌahu̱ nꞌehe hinda tsa̱ gi ꞌñöhu̱ ri hogamꞌu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Hinto tso̱ nꞌar ñotꞌi ne da yeꞌma nꞌar tsꞌo̱i da goꞌmi. Da ꞌñexa habu̱ xi ñhetsꞌi, ne da yotꞌwa gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ har ngu. 


text:
<pb/>Jahu̱pꞌu̱, ñꞌuhu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ha yá nthandi ya jöꞌi, ne xta hyantꞌu̱, da nsundabi ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Ar Hesu bi no̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise 


text:
<pb/>Yo gi beñhu̱ xta e ga hwatwa yá ꞌbe̱pate ar Moise, wa xta e ga jöꞌspa nöꞌö xi mönga yá mꞌe̱hni Jö. Nuga xta e ga o̱tꞌa gatho ngu xi möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinxi göxta ar ximha̱i ne ar mhetsꞌi, xta wadi da tho gatho nöꞌö mönga hár tꞌofo ar Moise, hinda ma da go nꞌar mhö wa nꞌar xe̱ni da njapꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hinda ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö mönga hár Tꞌofo Jö, mödi nꞌar tsi tꞌu̱lo ꞌbe̱pate, ne njapꞌu̱ da uta maꞌra, hintsꞌu̱ ma da nhumañho hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ha nöꞌö togo da ꞌyo̱tꞌa gatho ngu mönga hár Tꞌofo Jö ne da uta maꞌra, nöꞌö ma da tꞌeꞌspa ár nsunu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ hingi pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamꞌu̱i di töta yá mꞌu̱i ya de̱ngaꞌbe̱pate ne yá mꞌu̱i ya bötꞌofo, hinda tsa̱ gi ku̱thu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ar Hesu bi no̱nga ar kwe̱ (Lk. 12:57‑59) 


text:
<pb/>Gi pöhu̱, ri palehu̱ bi nsipabi mamꞌe̱tꞌo: Yo gi ñhotehu̱. Nöꞌö toga da ñhote, hinda kꞌontꞌa ar mfe̱i xi tꞌe̱kwabi. 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ togo da mbo̱ ár kwe̱ da u̱tsa ár ñꞌohu̱, ja te da hñöxa majöni har tsꞌu̱tꞌwi. Nöꞌö togo da ꞌñemba ár ñꞌohu̱ xi ꞌbe̱ ár mfeni, ma da duxa ar tsꞌoki ne pe̱ꞌsa te da dö har tsꞌu̱tꞌwi. Ha nuꞌmu̱ togo da zanga ár ñꞌohu̱ ne da ꞌñembabi hinter ꞌbe̱fi, nöꞌö ma da gutꞌa har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ xka hömfu̱ nꞌar mꞌo̱ñho̱ Jö har nijö, ne ka gi beñhu̱nu̱ xka tso̱thwu̱ ár mu̱i ri ñꞌohu̱, 


text:
<br/>tsohnu̱hmö ri mꞌo̱ñho̱hu̱, ne di möhu̱ ba a̱fu̱ ar pumbate ri ñꞌohu̱, ne nupya hö, ba e gi umfu̱ ri mꞌo̱ñho̱hu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa ri ñꞌu̱nihu̱ da zixꞌahu̱ har tsꞌu̱tꞌwi, núꞌmu̱ gi ñꞌowihu̱ har ꞌñu, ñhogamu̱iwihu̱. Ngetho xki tso̱ngwihu̱ har tsꞌu̱tꞌwi, da da̱ꞌahu̱ ar nza̱ya̱, ne nöꞌö da xipa yá ma̱xte da goꞌahu̱ har fa̱di. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinda tsa̱ gi po̱ñhu̱, mꞌe̱tꞌo gi kꞌotꞌa ri tha̱ihu̱. Ar Hesu bi no̱nga ar tsꞌinga nthöti 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ togo da kꞌötꞌa nꞌar ꞌbe̱hñö da ꞌbe̱nte, xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki. Ñhe̱hwitho ngu xi zimba ár ꞌbe̱hñö manꞌa, ngetho bi benga hár mfeni. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ ri da̱hu̱ ar ñꞌe̱i ha̱ꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ar tsꞌoki, hñöhu̱ gi ꞌye̱ñhu̱. Xiñho ho̱nse̱ gi ꞌbe̱hu̱ nꞌa xe̱ni ri ndoꞌyohu̱, ngetho tema ñho gi ju̱ju̱ di xo̱ge ri ndoꞌyohu̱ ne da tꞌe̱ntꞌahu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ri ꞌye̱hu̱ ar ñꞌe̱i ha̱ꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ar tsꞌoki, hye̱ju̱ gi ꞌye̱ñhu̱. Xiñho ho̱nse̱ da mꞌe̱ nꞌa xe̱ni ri ndoꞌyohu̱, ngetho tema ñho gi ju̱ju̱ di xo̱ge ri ndoꞌyohu̱ ne da tꞌe̱ntꞌahu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. Ar Hesu bi no̱nga ar ñhe̱gi 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, nöꞌö togo da hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö, ne hinte ma tsꞌoki xi dimbabi ñꞌowi manꞌar jöꞌi, nöꞌö ar dömeꞌö japa ar ꞌbe̱hñö da ntsꞌoki. Ha nöꞌö togo da nthötwi, po̱ntho xi zimba ár ꞌbehñö ár ñꞌohu̱. Ar Hesu no̱nga núꞌmu̱ di ethu̱ Jö made 


text:
<pb/>Xka ꞌyo̱hu̱ nꞌehe, bi nsipabi ri palehu̱ mamꞌe̱tꞌo: Yo gi ꞌñetꞌa Jö made nuꞌmu̱ hingi pödi da za̱ gi ꞌyo̱tꞌe, ha nuꞌmu̱ te xka ñötꞌa Jö, ꞌyo̱tꞌa ngu xka xipabi. 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱: Hinto gi ꞌñethu̱ made; hingi ꞌñethu̱ made mhetsꞌi, ngetho ka bi ꞌbu̱hnu̱ ár thuxandö Jö. 


text:
<pb/>Hingi ꞌñethu̱ made ar ximha̱i, ngetho ka expꞌu̱ ár wa. Hingi ꞌñethu̱ made ar hnini Herusalen, ngetho ár hnini ar döta Ndö. 


text:
<pb/>Hinge mahyoni te gi ꞌñethu̱ made gi hoñhu̱ da tꞌo̱xꞌahu̱. Nuꞌmu̱ gi möñhu̱ hö, hö, ha nuꞌmu̱ hinꞌö, hinꞌö, ngetho nuꞌmu̱ teme gi huxu̱, go unga ar tsꞌondöhi. Ar Hesu bi udi ar nkoꞌsñöni (Lk. 6:29‑30) 


text:
<pb/>Xka ꞌyo̱hu̱ xi tꞌenga mamꞌe̱tꞌo: Nöꞌö togo da kꞌe̱tꞌwa ár da̱ manꞌa, nda nkꞌe̱tꞌwa ár da̱ꞌö nꞌehe. Ha nöꞌö togo nda dokwa nꞌár tsꞌi manꞌa, nda nthokwa nꞌár tsꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, yo gi to̱xu̱ ar tsꞌojöꞌi. Nuꞌmu̱ togo da me̱pꞌa ri hmihu̱ har ñꞌe̱i, umfu̱ da me̱pꞌahu̱ har ngöhö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar jöꞌi te da ꞌya̱ꞌahu̱, umfu̱. Ha nuꞌmu̱ te da mipꞌahu̱, yo ma gi ko̱mfu̱. Möhu̱ ri ñꞌu̱nihu̱ (Lk. 6:27‑28, 32‑36) 


text:
<pb/>Ha nuga di xiꞌahu̱, möhu̱ ri ñꞌu̱nihu̱, mathwu̱ Jö nuꞌu̱ togo tsañꞌahu̱, ꞌyo̱thwu̱ ar ñho nuꞌu̱ togo u̱tsaꞌihu̱, ꞌya̱fu̱ Jö da ma̱xa nuꞌu̱ togo ñömañꞌu̱ ne e̱kꞌathohu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱, nuꞌmú̱ hö, yá bötsiꞌihu̱ Jö ar Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, nöꞌö togo japa ar hyadi da yotꞌwa ya hogajöꞌi ne ya tsꞌomꞌu̱i, ne pe̱mpa ar ꞌye nuꞌu̱ o̱tꞌa xiñho ne nuꞌu̱ hingi o̱tꞌa xiñho. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi möhu̱ ho̱nse̱ nuꞌu̱ möꞌahu̱ ne nu maꞌra ya jöꞌi hinꞌö, tema nthöhö gi to̱ꞌmhu̱ ꞌmu̱. Ha hingi njapꞌu̱ ya tsꞌomꞌu̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ho̱nse̱ ri kuhu̱ gi ze̱ngwahu̱ ne nu maꞌra ya jöꞌi hinꞌö, tema ñho gi o̱thu̱ ꞌmu̱. Ha hingi njapꞌu̱ nuꞌu̱ hingya gamfi nꞌehe. 


text:
<pb/>Mahyoni gi ñhogajöꞌihu̱ gi möhu̱ gatho, ngu Jö ar Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ar hogajöꞌi möꞌa gathoꞌihu̱.<pb/>


text:
Jamasuhu̱ yo ma gi ꞌyo̱thu̱ ya hoga ꞌbe̱fi gi hoñhu̱ da numañhoꞌihu̱ ya jöꞌi. Ngetho nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱, hinte ma nthöhö da ꞌraꞌahu̱ ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ gi umfu̱ nꞌar mfa̱tsꞌi ya hyoya, yo gi jafu̱ da nu̱nga ar ꞌbede ngu o̱tꞌa ya nemhñö, ne da nthu̱xtꞌa ya kꞌaxtꞌathu̱xi ha ya nijö ne ha ya döꞌñu, honi da tꞌeꞌspa yá nsu. Nuꞌu̱ o̱tꞌa njapꞌu̱, gehnu̱ yá nthöhöꞌu̱, hinte to̱ꞌma manꞌa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, nu xki umfu̱ nꞌar mfa̱tsꞌi ya hyoya, pöse̱hu̱. Nöꞌö da unga ri ꞌñe̱ihu̱, hinda bö ri ngöhöhu̱. 


text:
<pb/>Ne ri mfa̱tsꞌihu̱ gi unthu̱ ñꞌöntho, ri Dadahu̱ togo handa ñꞌöntho, da ꞌraꞌahu̱ ri nthöhöhu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi. Ar Hesu bi mönga hanja da tꞌa̱pa Jö (Lk. 11:2‑4) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi a̱fu̱ Jö, yo gi o̱thu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi ngu o̱tꞌa ya nemhñö, ne da ꞌñexyá nsu. Nuyu̱ a̱pabi ꞌba̱tho ha ya nijö ne ha ya ta̱i. Xa majöni di xiꞌahu̱, gehnu̱ yá nthöhöyu̱, hinte to̱ꞌma manꞌa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, núꞌmu̱ xki ꞌya̱fu̱ Jö, ku̱tꞌa ha ri nguhu̱ ne kothu̱ ri goxthi. ꞌYa̱fu̱ Jö ri Dadahu̱ ñꞌöntho gi ꞌbu̱se̱wihu̱nu̱, ne ri Dadahu̱ togo handa ñꞌöntho, da ꞌraꞌahu̱ ri nthöhöhu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi a̱fu̱ Jö, yo xa gi thöthu̱ getꞌa ya mhö ngu o̱tꞌa nuꞌu̱ hingya gamfi, beñꞌu̱ ngu ár nze̱ye̱ ya mhö, njapꞌu̱ Jö ma da ꞌyo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Jange yo gi o̱thu̱ ngu yá ꞌbe̱fiꞌu̱, ngetho Jö ar Dada pödi xiñho tema gi kꞌathu̱ núꞌmu̱ hinxka ꞌya̱fu̱tho. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi zohu̱ Jö, ꞌya̱fu̱ njawa:<pb/>Ma tsi Dadaꞌihe gi ꞌbu̱ mhetsꞌi,<br/>xa nsunda ri thuhu.<pb/> 


text:
Ne yo gi he̱gagihe da tsa̱tje ar tsꞌoki, ñöngagihe hinga o̱the nöꞌö hingi ho.<pb/>Ngetho gar ndöge, ne ja ri tsꞌe̱di ne hiñhamꞌu̱ da göxa ri nsunda. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ gi pumbabihu̱ nöꞌö togo o̱tꞌahu̱ ar tsꞌomꞌu̱i, ri Dadahu̱ mhetsꞌi nꞌehe da pumpꞌahu̱ ri tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hingi pumbabihu̱ nöꞌö togo o̱tꞌahu̱ ar tsꞌomꞌu̱i, Jö ar Dada hinda pumpꞌahu̱ ri tsꞌokihu̱ nꞌehe. Ar Hesu bi no̱nga ar bëhë 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi bëhu̱, yo gi ponga ri hmihu̱ gi uhu̱ ar dumu̱i ngu o̱tꞌa ya nemhñö, honi da födi xi bëꞌu̱. Xa majöni di xiꞌahu̱, gehnu̱ yá nthöhöꞌu̱, hinte to̱ꞌma manꞌa. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ hinda födi gi bëhu̱. Ho̱nse̱ Jö togo ꞌbu̱ habu̱ hingi nheki, go da bö nöꞌö gi o̱tꞌase̱hu̱, ne da ꞌraꞌahu̱ ri nthöhöhu̱ ha yá nthandi ya jöꞌi. Pe̱ꞌsu̱ ri ñhohu̱nu̱ mhetsꞌi (Lk. 12:32‑34) 


text:
<pb/>Yo xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi munsu̱wa har ximha̱i nze̱ye̱ ya ñho habu̱ da zi ya zuꞌwe, da zi ar ha̱i ne da bëꞌahu̱ ya bë. 


text:
<pb/>Pe̱ꞌsu̱ ri ñhohu̱nu̱ mhetsꞌi habu̱ hinte da japa ar zuꞌwe, hinda zi ar ha̱i, hinda bëꞌahu̱ ya bë. 


text:
<pb/>Ngetho habu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ri ñhohu̱, ka gehnu̱ oda ri mfenihu̱. Ar ñotꞌi yotka ma ndoꞌyohu̱ (Lk. 11:33‑36) 


text:
<pb/>Nuya ri da̱hu̱ go yotꞌa gatho ri ndoꞌyohu̱, jange nuꞌmu̱ ri da̱hu̱ ꞌbu̱i xiñho, gatho ri ndoꞌyohu̱ ꞌbu̱ har hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hingi ꞌbu̱ xiñho ri da̱hu̱, gatho ri ndoꞌyohu̱ ꞌmu̱, ꞌbu̱ har ꞌbe̱xui. Ha nuꞌmu̱ nunar ñotꞌi yotꞌahu̱ xi mꞌe̱xui, tenguhmö ár mpothi ar ꞌbe̱xui. Yoho ya hmu (Lk. 16:13) 


text:
<pb/>Hinda tsa̱ gi pe̱fu̱ yoho ya hmu, ngetho gi u̱tsahu̱ nꞌa, ha gi möhu̱ nöꞌö manꞌa. Nꞌa gi pe̱fu̱ xiñho, ha nöꞌö manꞌa hinꞌö. Njapꞌu̱tho nꞌehe, hinda tsa̱ gi pe̱fu̱ Jö nuꞌmu̱ ho̱nse̱ oda ri mfenihu̱ yá ñho ar ximha̱i. Ar ñꞌemu̱i (Lk. 12:22‑31) 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱ núꞌmu̱ hiñꞌotho te gi tsihu̱ wa te gi hyethu̱ ri ndoꞌyohu̱. Ha hinge ri tehu̱ töpa ár nsu ar ñhuni, ne ri ndoꞌyohu̱ töpa ár nsu ar he. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ ya tsꞌintsꞌu̱ nza̱nga mhetsꞌi. Nuꞌu̱ hingi potꞌi, hingi xofo, hinte pe̱ꞌsa yá tꞌu, ha ri Dadahu̱ mhetsꞌi umba te da ziꞌu̱. Ha hingi töfu̱ ár nsu pe̱ꞌsa ya tsꞌintsꞌu̱. 


text:
<pb/>Yoꞌö gi tu ri mu̱ihu̱ gi beñhu̱ tema gi hyehu̱ ꞌmu̱. Hyanthu̱ hanja te ya do̱ni har ꞌbatha. Nuꞌu̱ hingi hetꞌi, hingi pe̱ manꞌar ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Ha di xiꞌahu̱, nunar ndö Salomon, mödi xa mi döta ár nsu, himbi za̱ bi hye nꞌar he ngu ár nza̱thoꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ Jö heta njapꞌu̱ ya do̱ni ꞌba̱ har ꞌbatha ár pania, ne xudi da nkꞌu̱tsꞌi da tꞌu̱ꞌsa har tsibi, tengu da hetꞌahu̱ ꞌmu̱. Yoꞌö xa hinte gi pe̱ꞌsu̱ ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ hinxi jamfi, hyaxꞌmu̱ tu yá mu̱i núꞌmu̱ hinte pe̱tsꞌi te da zi, wa te da hye. Ha nuꞌahu̱, ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi pöꞌö teme gi kꞌathu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱, hyoñhu̱ mꞌe̱tꞌo hanja gi ꞌbu̱hu̱ xiñho hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö neꞌö, ne njapꞌu̱ hö, hinda kꞌatꞌahu̱ gatho nöꞌö gi hoñhu̱. 


text:
<pb/>Jange yo gi tu ri mu̱ihu̱ nöꞌö te di ꞌñepꞌahu̱ xudi, ngetho hyaxtho ja te ga thohu̱. Nꞌa ngu nꞌa ya pa pe̱ꞌsase̱ yá thogi.<pb/>


text:
<pb/>Ngetho ngu gi thenga ri ñꞌohu̱, Jö ma da hñösꞌahu̱ majöni. Nuꞌmu̱ himbi go ri mu̱ihu̱, hinda ma da gor mu̱iꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Hanja gi handwa ár tsꞌoki ri ku, jangutho nꞌar paxi o hár da̱ꞌö, ne hingi jamasu ri döta tsꞌoki ngu nꞌar xo̱kaza o ha ri da̱ge. 


text:
<pb/>Hanja da tsa̱ gi ꞌñemba ri ku: To̱ꞌmi ga höpꞌa ar paxi o ha ri da̱, ne hanja hingi handa nöꞌö ar xo̱kaza o ha ri da̱ge. 


text:
<pb/>Xa gar nemhñö. Hñö mꞌe̱tꞌo ar xo̱kaza o ha ri da̱ge, ne njapꞌu̱ hö, da tsa̱ gi hyanda xiñho, ne gi hñömba ar paxi o hár da̱ ri ku. 


text:
<pb/>Yo gi umfu̱ nöꞌö ár me̱ti Jö nuꞌu̱ hingi numañho. Yo gi umfu̱ ri ñhohu̱ xi nhwëkꞌahu̱ nuꞌu̱ hingi numansu, ngetho ngu ya ꞌyo da ne da zaꞌahu̱, ne ngu ya tsꞌu̱di tsꞌotꞌa gatho nöꞌö tꞌumbabi. Ar mhatꞌa Jö (Lk. 11:9‑13; 6:31) 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo da ꞌya̱di, da tꞌumbabi, nöꞌö togo da hyoni da dini, ha nöꞌö nzote, da nsokwabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gar tsꞌoktehu̱ ne gi pöhu̱ gi umfu̱ nöꞌö xiñho ri bötsihu̱, hanguhmö ar Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi xa da umba ar ñho gatho nuꞌu̱ togo da ꞌya̱pabi. 


text:
<pb/>Ngu gi nehu̱ da jaꞌahu̱ ya jöꞌi, japabihu̱ njapꞌu̱ nꞌehe. Gehnu̱ ne da ꞌñenga yá ꞌbe̱pate bi ꞌyotꞌa ar Moise ne nu maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. Ar goxthi xi ntsꞌixtꞌi (Lk. 13:24) 


text:
<pb/>Ku̱thu̱ har goxthi xi ntsꞌixtꞌi. Ngetho xi maxtꞌi ar goxthi ne xi nxidi ar ꞌñu di ma har ꞌbe̱xui, ne nze̱ye̱ nuꞌu̱ ku̱tnu̱. 


text:
<pb/>Xi ntsꞌixtꞌi ar gosthi, ne hingi maxtꞌi ar ꞌñu di ma mhetsꞌi, jange txꞌu̱tho nuꞌu̱ togo tini da yu̱tnu̱. Fötho tema zaꞌö xta födi te uni (Lk. 6:43‑44) 


text:
<pb/>Jamasuhu̱ hinda tsꞌokꞌa ri mfenihu̱ nuꞌu̱ ense̱ yá mꞌe̱hni Jö empꞌö. Ma da ꞌñepꞌu̱ da ne da hya̱ꞌahu̱, fe̱ta ya hogajöꞌi ngu nꞌar tsi de̱ti, ha mbo yá mfeni ñhe̱hwi nꞌar dumanthuhu miñꞌo. 


text:
<pb/>Ma gi pöhu̱ togoꞌu̱, nhekitho yá tsꞌoꞌbe̱fi. Ngetho nuya tsꞌomꞌu̱i hingi tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa nꞌar hoga ꞌbe̱fi. Ngu nꞌar ꞌminza hinda unga ya obxi, ne hingi tu̱ju̱ ya iuxi ha ya nkꞌaxhnaꞌmini. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ar hoga ꞌba̱iza tsa̱ da tsꞌipa nöꞌö te uni, ha nöꞌö hingar hogaza hingi tsa̱ da tsꞌipabi. 


text:
<pb/>Xi nꞌar hoga ꞌba̱iza, hage tsa̱ da unga nöꞌö hingi ho da tsꞌi. Wa nꞌar tsꞌoza, hage tsa̱ da unga nöꞌö xiñho da tsꞌi. 


text:
<pb/>Jange gi pöhu̱ togo yá kate mꞌe̱hni Jö empꞌö, xki hyanthwu̱ yá tsꞌoꞌbe̱fi o̱tꞌe. Hiñhamꞌu̱ xta pöꞌahu̱ (Lk. 13:25‑27) 


text:
<pb/>Hinga gatho nuꞌu̱ engagi: Ma tsi Hmuꞌi, ma tsi Hmuꞌi, ma da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi; ho̱nse̱ nuꞌu̱ o̱tꞌa nöꞌö mönga ma Dada bi ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta göxa xo̱ge, nze̱ye̱ ma da ꞌñengagi nuya paꞌu̱: Ma tsi Hmuꞌihe, ma tsi Hmuꞌihe, nuje da ju̱ñꞌahe ár tsꞌe̱di ri thuhu da mömpꞌahe ri mhö, da e̱ñhe ya tsꞌondöhi, ne da o̱the nze̱ye̱ ya ntꞌudi. 


text:
<pb/>Ha nuga ma ga thötwabi: Hiñhamꞌu̱ xta mpöhwihu̱. ꞌWehu̱, ꞌyo̱tꞌatsꞌokiꞌihu̱. Yoho ya ñꞌo̱ho̱ bi hyo̱ yá ngu (Lk. 6:47‑49; Mr. 1:22) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ꞌyo̱ nuya mhö di xiꞌahu̱ ne da ꞌyo̱tꞌe, nöꞌö ma ga he̱ka ngu nꞌar ñꞌo̱ho̱ benga nöꞌö ma da me̱fi, ne bi hyo̱ ár ngu har medo. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba e ya döꞌye, ba kö ya nzo̱the ne bi ñꞌo ya ꞌyomndöhi. Gathoyu̱ bi zu̱ har nguꞌö, himbi dextꞌi ngetho mi thötꞌa xiñho har medo. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da ꞌyo̱xa nuya mhöyu̱ ne hinda ꞌyo̱tꞌe, nöꞌö ñhe̱hwi nꞌar jöꞌi hingi benga nöꞌö pe̱fi, ne bi hyo̱ ár ngu har ꞌbaxka ꞌbomu. 


text:
<pb/>Ba e ya döꞌye, bi gö ya nzo̱the, bi ñꞌo ya ꞌyomndöhi bi zu̱ nöꞌö ar nguꞌö, bi yo̱tꞌe xo̱ge ne gatho bi mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi nthe̱witho nꞌar jöꞌi mi tsitꞌa ár ndoꞌyo, ba e bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, nuꞌmu̱ gi ne, da tsa̱ gi o̱thegi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi maka ár ꞌye̱, bi hñuꞌspabi ne bi ꞌñembi: —Hö, di ne ga o̱theꞌi. Dá dixꞌaꞌi. Ngu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, nunar tsi jöꞌi dama bi hñöka ár hñeni. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hinto ma gi xipabi, ho̱nse̱ di ma har nijö da hyantꞌa ar möjö, ne hñöxa ri mꞌo̱ñho̱ ngu bi mönga ar Moise, ne da hyantꞌaꞌi ya jöꞌi xi dixꞌi. Ar Hesu bi o̱thebi nꞌár ꞌbe̱go nꞌar döndogu me Nroma (Lk. 7:1‑10) 


text:
<pb/>Nꞌagi ar Hesu mi yu̱tꞌa har hnini Nkapernaum, ba e bi zu̱di nꞌar döndogu me Nroma, mi a̱pa ar möte. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de, tsi Tata. Nꞌa ma ꞌbe̱go oxa ar tꞌoxi ꞌwe̱tsꞌi, hingi tsa̱ da ꞌñöni, xa tho ya u̱gi. 


text:
<pb/>Nunar ndöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö, tsi Tata, ngetho hindi ꞌñepkagi gi ku̱tꞌa ha ma ngu. Nöꞌö di a̱ꞌi, ho̱nse̱ gi mö da dixa ma ꞌbe̱go, nuga di ñꞌemu̱i da njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuga ꞌbu̱ togo ꞌbe̱pkagi, ha di pe̱ꞌsa ya ndogu di ꞌbe̱pabi nꞌehe. Nuꞌmu̱ ga emba nꞌa, di manu̱, da ma. Ha nuꞌmu̱ ga emba manꞌa, ba ehe, da ehe. Nuꞌmu̱ ga emba ma ꞌbe̱go: ꞌYo̱tꞌa nunar ꞌbe̱finu̱, da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱xa njapꞌu̱ ar Hesu xa bi ꞌyo̱tho, ne bi ꞌñemba ya jöꞌi mi te̱ni: —Xa majöni di xiꞌahu̱, hinxta tinga nꞌar me Israel di pe̱ꞌsa nꞌar ñꞌemu̱i ngu nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. 


text:
<pb/>Ne di xiꞌahu̱, ma da e nze̱ye̱ xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i da yu̱tꞌa mhetsꞌi da hñuxkwi ar Abra, ar Isa ne ar Hakob hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ ndi ꞌñepahmö nda ꞌyu̱tꞌa mhetsꞌi hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, hinda ma da tꞌumba ar se̱ki. Ma da tꞌe̱nga nthi, da tꞌetꞌa har ꞌbe̱xui habu̱ ma da nzoni ne da guxtꞌa yá tsꞌi di tho ya u̱gi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñemba ar döndogu: —Di ma ri ngu, da njapꞌu̱ ngu xka ñꞌemu̱i. Ne geꞌmu̱ dama bi dixa ár ꞌbe̱go. Ar Hesu bi o̱thebi ár to ar Pedro (Mr. 1:29‑34; Lk. 4:38‑41) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi mipa ár ꞌye̱, ne dama bi hye̱ ar mpatꞌi mi the̱. Bi nanga nunar ꞌbe̱hñönu̱, ne bi umbabi te nda ziꞌu̱. 


text:
<pb/>Mi taknxui ba tsꞌimpa ar Hesu nze̱ye̱ xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, ha nöꞌö nꞌadar mhö nda ꞌbe̱pabiyu̱, dama nda bo̱ni, ne bi o̱the gatho ya da̱thi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi tho ngu xki mönga ar mꞌe̱hni Isaia núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Gese̱ꞌö bi hñögagihu̱ ma hñenihu̱, ne bi hñöska ma u̱gihu̱. Nuꞌu̱ mi ne nda de̱nga ar Hesu (Lk. 9:57‑62) 


text:
<pb/>Nꞌa mba epꞌu̱tho nꞌar bötꞌofo, ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Tsi Utate, ga te̱ñꞌaꞌi habu̱ gatho gi ma. 


text:
<pb/>Ne bi dötwabi ar Hesu: —Ya miñꞌo pe̱ꞌsa yá oki habu̱ ku̱, nuya tsꞌintsꞌu̱ pe̱ꞌsa yá mꞌafi, ha Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi hiñꞌotho habu̱ da me̱ ár ñö. 


text:
<pb/>Manꞌa nuꞌu̱ mi te̱ni bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌi, ꞌraka ar se̱ki ma ga a̱ ma dada, ne xka pengi, ga te̱ñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Hye̱pꞌu̱ nuꞌu̱ xi du da ꞌya̱ nuꞌu̱ mahye̱gi xi duwi, ne ba e te̱ngagi. Ar Hesu bi japa ar ꞌyomndöhi bi ntsa̱ya̱ (Mr. 4:35‑41; Lk. 8:22‑25) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ku̱ har dehe, bi ñꞌo nꞌar ꞌyomndöhi. Yá mfe̱tsꞌi ar dehe mi hexta ar motsa, har Hesu mi ötho. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö bi ꞌñembabi: —Yoꞌö gi ntsuhu̱. Tema bi ja ri jamfihu̱. Ne bi nangi bi zu̱ ar ꞌyomndöhi ne ar ñho̱nthe, ne dama bi ñhetho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyá ma̱xte xa bi ꞌyo̱tho ne mi eñꞌu̱: —Togonu̱ ꞌmu̱, ar ꞌyomndöhi ne ar dehe o̱ta nöꞌö ꞌbe̱pabi. Yoho ya me Gadara xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi (Mr. 5:1‑20; Lk. 8:26‑39) 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ngwi ar Hesu yá ma̱xte ꞌrandi ar dehe har ha̱i Gadara, ba e yoho ya ñꞌo̱ho̱ bi zu̱di xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, ba po̱nga ha ya tꞌa̱gi, xa ma ya ntsꞌo, hinto mi tsa̱ nda tho har ꞌñu habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya ñꞌo̱ho̱yu̱ bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Te gi hongwa Hesu, ár Tꞌu̱ꞌi Jö. Hage xka e gi ꞌraje ar mfe̱i mödi hingi tso̱ta ar pa. 


text:
<pb/>Nuya tsꞌondöhi bi ꞌya̱pa ar möte ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ ma gi ꞌye̱ngagihe, ꞌraje ar se̱ki ma ga ku̱the ha ya tsꞌu̱di ꞌyonu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hö, di möhu̱ ma ba ku̱thu̱. Nuꞌmú̱ ya tsꞌondöhi bi bo̱nga ha ya ñꞌo̱ho̱, ne bi ma ba ku̱tꞌa ha ya tsꞌu̱di. Ne gatho nuya tsꞌu̱di dama bi nixtꞌi ba ñho̱ma ha nꞌar maꞌye, ba tso har dehe ne bi jötꞌa gatho. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mi su ya tsꞌu̱di xa bi ntsu bi nixtꞌi, ma ba ku̱tꞌa har hnini. Nu mi zo̱ñꞌu̱, dama bi xipa ya jöꞌi nöꞌö tema xki ja nuya ñꞌo̱ho̱ mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Gatho ya mengu nor hniniꞌö bi bo̱ñꞌu̱ ma ba tsu̱ ar Hesu, ne mi hyantꞌu̱, bi ꞌya̱pa ar möte nda bo̱ni nda zokwabinu̱ yá ha̱i.<pb/>


text:
<pb/>Mi zo̱nga hár ñöni ar dehe, ba tsꞌimpa nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki nza ár ndoꞌyo mi oxa ha nꞌar tꞌoxi, ne nu mi hyandwa yá ñꞌemu̱i nuꞌu̱ mi tsihi, ar Hesu bi ꞌñemba ar da̱thi: —Ndada, yo gi tu ri mu̱i, ngetho xi mpumpꞌa ri tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nunar Hesu mi pötwatho yá mfeni, jange bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö gi beñhu̱ hingi ho nöꞌö di mönga. 


text:
<pb/>Pöhu̱ꞌmu̱, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi pe̱ꞌskwa ar tsꞌe̱di har ximha̱i da pungya tsꞌoki, hyanthu̱ꞌmu̱ te di pe̱fi. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba ar da̱thi: —Nangi, ju̱xa ri fidi, di ma ri ngu. 


text:
<pb/>Mi hyanda ya jöꞌi nöꞌö xki thogi, xa mi ꞌyo̱tho, mi nsundabi Jö togo xki umba ar tsꞌe̱di ya meximha̱i da ꞌyo̱tꞌa ya döta ntꞌudi. Ar Hesu bi zo ar Mateo nda de̱ni (Mr. 2:13‑17; Lk. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi thohnu̱ bi ma, ne har ꞌñu bi hyanda nꞌar ñꞌo̱ho̱ ár thuhu ar Mateo mar njotꞌabojö, mi huxa habu̱ mi njutꞌa ar bojö mi jotꞌa ya ndö, ne bi ꞌñembabi: —Ba ehe, te̱ngagi. Ha nöꞌö bi nangi bi de̱ni. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi hñuhwi har mexa hár nguꞌö, ne nze̱ye̱ ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki ba e bi hñuhwi ar Hesu mi ꞌbu̱hwinu̱ yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda njapꞌu̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi ꞌñemba yá ma̱xte ar Hesu: —Yoꞌö ñungwi ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki ri Utatehu̱. 


text:
<pb/>Mi ꞌyo̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌu̱ ꞌyomañho hingi honga togo da o̱the, ha nuꞌu̱ hñeni hö, hoñꞌu̱. 


text:
<pb/>Di ma ba hoñhu̱ tema di bo̱nga habu̱ enö: Hindi ne gi hönju̱ ya mꞌo̱ñho̱, ꞌñuhu̱ ar nhwëki. Hinxta e ga zo ya hogajöꞌi. Xta e ga zo ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ar Hesu bi tꞌa̱mbabi ar bëhë (Mr. 2:18‑22; Lk. 5:33‑39) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba epꞌu̱ yá ma̱xte ar Xuwa Xixthe, bi ꞌya̱mba ar Hesu ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Yoꞌö hingi bë nuya ri ma̱xte, ha nuje ne ya de̱ngaꞌbe̱pate xa di bëhë. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ da tꞌo̱tꞌa nꞌar ngo, ne nöꞌö togo bi nthöti da zohna yá mpödi, nuyu̱ mahyoni da njohyawi, ngetho ꞌbu̱hwi nöꞌö togo tꞌo̱tꞌwa ar da̱ngo. Njapꞌu̱ ma ma̱xte nꞌehe, núꞌmu̱ di ꞌbu̱ꞌbe johyayu̱. Ma da zo̱ ar pa núꞌmu̱ xta tsꞌixkagi, nuꞌmú̱ hö, xinda ne, da bëhyu̱. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo nꞌa togo ju̱ nꞌar ꞌraꞌyo mꞌo̱tꞌe po̱tꞌa nꞌar ze̱ dutu, ngetho nu xta yu̱tꞌa ar ꞌraꞌyo mꞌo̱tꞌe, da gu̱tꞌa ar ze̱ dutu ne da xe̱ döta xe̱ni. 


text:
<pb/>Hingi sitꞌa ar ꞌraꞌyo tꞌafi ha ya ze̱ ximhni, ngetho nuꞌmu̱ da njapꞌu̱ da xe̱ ya ze̱ ximhni, da nöꞌma ar tꞌafi ne da mꞌe̱ ya ximhni. Ha nuꞌmu̱ da sitꞌa ar ꞌraꞌyo tꞌafi ha ya ꞌraꞌyo ximhni, gatho yoho hinte da ja. Ár tꞌinxu ar Hairo ne ar ꞌbe̱hñö bi da̱mba ár pa̱tꞌi ar Hesu (Mr. 5:21‑43; Lk. 8:40‑56) 


text:
<pb/>Mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, ba epꞌu̱ nꞌar ndö bi nda̱ndihmö ne bi ꞌñembi: —Mañhemꞌu̱tho bi du ma tꞌinxu, jange xta e ga a̱ꞌar möte gi ma gi hñuxa ri ꞌye̱; di ñꞌemu̱i da mengi da nte. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñuꞌu̱, nꞌar ꞌbe̱hñö mi xotꞌwa ya ji, xki tho ꞌre̱tꞌamayoho nje̱ye̱ mi pe̱ꞌsa nunar hñeninu̱, bi zo̱nga hár xu̱tha ar Hesu ne bi da̱mba ár ñöni ár pa̱tꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ñegi ne bi ꞌñemba nunar ꞌbe̱hñö: —Ma tsi tꞌinxuꞌi, njohya. Nuna ri jamfi xi jaꞌaꞌi xi dixꞌi. Ne nꞌagitho bi dixa nunar ꞌbe̱hñönu̱. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga ar Hesu hár ngu ar ndö xki du ár tꞌinxu, mi hyandi mi ꞌbu̱hnu̱ nuꞌu̱ mi hu̱xtꞌa ya nthu̱za, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi xa mi umba yá mu̱i mi zoni. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga gatho ya jöꞌi, ar Hesu bi yu̱tꞌa mbo har ngu, bi mipa ár ꞌye̱ ar nxutsi, ne nuna dama bi nangi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi manu̱ ar Hesu, bi de̱nga yoho ya goda̱ mi ꞌbe̱fa xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Ár bötsiꞌi ar Dabi, hwëgagihe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi thotho ne bi yu̱tꞌa ha nꞌar ngu. Nuya goda̱ himba kohi, ba e bi yu̱tꞌu̱ har ngu nꞌehe. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi jamfihu̱ da tsa̱ ga o̱theꞌihu̱. Bi döꞌu̱: —Hö da tsa̱, ma tsi Hmuꞌihe. 


text:
<pb/>Ne bi xo yá da̱ꞌu̱. Ar Hesu bi hñuꞌmba yá mu̱i ne bi ꞌñembabi: —Jamasuhu̱ hinto da bö nöꞌö xi thogi. 


text:
<pb/>Mödi bi nsipa njapꞌu̱, mi bo̱ñꞌu̱ bi ꞌyonga ar ꞌbede hagatho nor ha̱iꞌö. Ar Hesu bi o̱the nꞌar gone 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌye̱nga ar tsꞌondöhi, ne nunar gone bi za̱ bi ñö. Gatho ya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱, xa mi ꞌyo̱tho ne mi eñꞌu̱: —Hiñhamꞌu̱ xta hanthu̱wa ha ma ha̱ihu̱ Israel nꞌar ntꞌudi ngu nöꞌö xta hanthu̱pya. 


text:
<pb/>Ha nuya de̱ngaꞌbe̱pate mi eñꞌu̱: —Nunu̱ e̱nga ya tsꞌondöhi, ju̱mpa ár tsꞌe̱di ár ndö ya tsꞌondöhi. Döta ár ꞌbe̱fi Jö 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ñꞌo gatho ya döta hnini ne ya tꞌu̱lo hnini, mi ku̱tꞌa ha yá nijö ya xodyo mi utwabi, mi xipa ár hoga mhö ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, mi o̱thebi yá hñeni ne yá u̱gi nuya mengunu̱. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda gatho ya jöꞌi xa bi nkor nhwëki, ngetho bi hyanda ngu ꞌra ya tsi de̱ti xi mfontꞌi, hinte ꞌñe ár ma̱ꞌyo da su. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nze̱ye̱ ar sofo ne txꞌu̱da ya ꞌbe̱go. 


text:
<pb/>Jange ꞌya̱pabihu̱ Jö togo ár me̱ti ar ꞌbe̱fi, da me̱hna maꞌra ya ꞌbe̱go, da e da gu̱xa nunar sofonu̱.<pb/>


text:
Nuꞌmú̱ ar Hesu bi zohna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi umba ar tsꞌe̱di nda ꞌye̱nga ya tsꞌondöhi, ne nda o̱thebi tsa̱ntꞌö yá hñeni ne yá u̱gi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gehyu̱ yá thuhu nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te ar Hesu xki zohni: Mꞌe̱tꞌo ar Simu nöꞌö bi thuꞌspabi ar Pedro, ar Andre ár jödöpꞌu̱ꞌö, ar Hakobo ne ar Xuwa ár jödö, yá tꞌu̱yu̱ ar Sebedeo. 


text:
<pb/>Ar Lipe, ar Bartolo, ar Toma, ar Teo nöꞌö mar njotbojö, manꞌar Hakobo ár tꞌu̱ ar Alfeo, ar Lebeo nöꞌö bi tꞌembabi ar Tadeo. 


text:
<pb/>Nöꞌö manꞌar Simu xki ñꞌowi nuꞌu̱ mi ntuhni mi ñönga ár hnini, ne ar Huda Iskariote nöꞌö mꞌe̱fa bi da̱ ar Hesu. Ar Hesu bi me̱hna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te xki hwahni (Mr. 6:7‑13; Lk. 9:1‑6) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi me̱hna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te xki hwahni ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo ma gi thohu̱ habu̱ bi ꞌbu̱ nuꞌu̱ hingya xodyo. Yo gi ku̱thu̱ ha yá hnini ya me Nsamaria. 


text:
<pb/>O̱thehu̱ ya da̱thi, ne hñöjwu̱ yá hñeni nuꞌu̱ tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo, jafu̱ da nte nuꞌu̱ xi du, ꞌye̱mbabihu̱ ya tsꞌondöhi nuꞌu̱ togo xi nthe̱xkwi. Xta hwëkꞌahu̱ nunar tsꞌe̱dinu̱, hwëkwathobihu̱ nu maꞌra nꞌehe. 


text:
<pb/>Yo gi te̱xju̱ ri ꞌro̱zöhu̱, yo ma gi hñöxu̱ yo mponi ar dutu, wa maꞌra ya thiza, hinte gi hñöxu̱ nꞌar ndo̱ho̱. Ngetho ar ꞌbe̱go di ꞌñepi da tꞌumba nöꞌö te kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Nu xki tso̱ñhu̱ ha nꞌar döta hnini wa nꞌar tꞌu̱lo hnini, hyoñhu̱ nꞌar hogajöꞌi, ne ka gi ꞌbu̱hu̱nu̱ hár nguꞌö gatho ya pa gi oxu̱nu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da ꞌraꞌahu̱ nse̱ki, ár hogamꞌu̱i Jö da zu̱ꞌu̱. Ha nuꞌmu̱ hinda ꞌraꞌahu̱ nse̱ki, ar njöpi xka ꞌya̱fu̱, da mengi da zu̱ꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hinto da ꞌyo̱xꞌahu̱, ne hinto da jamfi nöꞌö gi xifu̱, po̱ñhu̱ har nguꞌö wa har hniniꞌö, ne gi hwöthu̱ ri wahu̱, da hyo̱ ar fontha̱i xi watꞌa ha ri thizahu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nunar pa da thöxamajöni, nunar hniniꞌö ma da hñönga nꞌar döta mfe̱i, di töta ár mfe̱i ya hnini Sodoma ne ar Gomora. Ya ntꞌu̱tsate xi ꞌñepꞌu̱ 


text:
<pb/>Nupya di pe̱ñꞌahu̱ gi möhu̱, ma gi ꞌyohu̱ ngu ya tsi de̱ti madeda ya miñꞌo. Jange zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ngu nꞌar kꞌeñö, ne di hñöxꞌahu̱ nꞌar tsi domtxu. 


text:
<pb/>Jamasuhu̱ ngetho ya jöꞌi ma da da̱tꞌahu̱ ha yá ꞌye̱ ya tsꞌu̱tꞌwi, ne ma da me̱pꞌahu̱ ha yá nijö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ma da da̱tꞌahu̱ ha ya tsꞌu̱tꞌwi, ma da mꞌa̱pꞌahu̱ ha ya ndö ngetho gi te̱ngagihu̱. Njapꞌu̱ gi da̱twabihu̱ majöniyu̱, ne nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta tsꞌoñꞌahu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema gi möñhu̱ wa tema gi thöhu̱, ngetho geꞌmu̱ Jö ma da ꞌraꞌahu̱ gatho nöꞌö gi möñhu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ya jöꞌi ma da u̱tsase̱ yá ku, ma da da̱ da tho. Nuya dada da da̱ yá tꞌu̱, nuya tꞌu̱ ma da u̱tsa yá dada, ne da da̱ꞌu̱ da tho nꞌehe. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi ma da u̱tsaꞌihu̱ ngetho gi te̱ngagihu̱, ha nöꞌö togo da ze̱tatho da do̱ꞌmi da göxa xo̱ge, go ma da mpo̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da ntꞌu̱tsaꞌihu̱ ha nꞌar hnini, po̱ñhu̱ di möhu̱ manꞌa. Xa majöni di xiꞌahu̱, hingi jwahu̱ gi ꞌyohu̱ xo̱ge ya hnini har ha̱i Israel, ne Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi da menga manꞌagi. 


text:
<pb/>Xiñho nuꞌmu̱ ar ma̱xte da ñhe̱hwi ár utate, ne ar ꞌbe̱go da ñhe̱hwitho ár hmu. Nuꞌmu̱ ar dada bi tꞌembabi ar Belsebu, hanja to̱ꞌmi da nsipabi yá bötsi ꞌmu̱. Togo gi tsuhu̱ (Lk. 12:2‑9) 


text:
<pb/>Jange hinto gi tsuhu̱wa, ngetho hiñꞌotho tema xi tꞌögi ne hinda thandi, wa tema xi tꞌo̱tꞌa ñꞌöntho ne hinda födi. 


text:
<pb/>Nöꞌö di utꞌase̱hu̱ ñꞌöntho, utwabihu̱ gatho ya jöꞌi, ha nöꞌö di xiꞌahu̱ njantetho, möñhu̱ ntsꞌe̱di, da ꞌyo̱ gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Yo gi tsuhu̱ togo ne da hyoꞌahu̱, ngetho ri pahu̱ hingi tsa̱ da hyoꞌu̱. Tsuhu̱ Jö togo pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da me̱hna ri pahu̱ ne ri ndoꞌyohu̱ har tsibi. 


text:
<pb/>Nuya tsi tsꞌintsꞌu̱ hingi hmödi, tꞌunga yoho ha nꞌar tsi ku̱tꞌa, ha hinda za̱ da da̱ nꞌa har ha̱i nuꞌmu̱ hinda ungar se̱ki Jö ar Dada. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da da̱tkagi majöni ha yá nthandi ya jöꞌi xi bökagi, nuga nꞌe ma ga da̱majöni xi bökagi hár nthandi ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da ko̱ngagi ha yá nthandi ya jöꞌi, nuga nꞌehe ma ga ko̱nga hár nthandi ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Ngetho xpa e ar Hesu ma da ñhe ya jöꞌi (Lk. 12:49‑53; 14:26‑27) 


text:
<pb/>Yo gi hu ri mu̱ihu̱ xta e ga jöꞌsa ya tuhniwa har ximha̱i. Hinꞌö, ma da ga̱hni ngetho xta ehe. 


text:
<pb/>Xta e ga heka ya jöꞌi: nuya tꞌu̱ ma da do̱xa yá dada, nuya tꞌinxu ma da do̱xa yá nönö, ha nuya tsꞌihwe̱ ma da do̱xa yá tsa. 


text:
<pb/>Nöꞌö töte ár mhöte pe̱ꞌspa ár dada wa ár nönö, ne mꞌe̱fa ka mökagiga, hindi ꞌñepi da de̱ngagi. Ne nöꞌö töte ár mhöte pe̱ꞌspa ár tꞌu̱ wa ár tꞌinxu, ne mꞌe̱fa ka mökagi, hindi ꞌñepanu̱ nꞌehe da de̱ngagi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xa suwa ár te har ximha̱i, ma da ꞌbe̱di. Ha nöꞌö da ꞌbe̱ ár te te̱ngagi, ma da dinga ár te hiñhamꞌu̱ da thege. Ya hoga nthöhö mhetsꞌi (Mr. 9:41) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ꞌraꞌahu̱ ar se̱ki go xi ꞌrakagiga, ha nöꞌö togo ꞌraka ar se̱kiga go umba ar se̱ki nöꞌö togo xpa pe̱nkagi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da umba ar se̱ki nꞌár mꞌe̱hni Jö ngetho mar mꞌe̱hni, ma da hñönga ar nthöhö ngu ar mꞌe̱hni. Ha nöꞌö da umba ar se̱ki nꞌar hogajöꞌi ngetho mar hogajöꞌi, ma da hñönga nꞌar nthöhö mahye̱gi ngu hönga nꞌar hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö togo da umba nꞌa tsi ꞌbada ar tse̱the nꞌa nuya tsi hyoyayu̱ te̱ngagi, xa majöni di xiꞌahu̱ hinda ꞌbe̱ ár nthöhö.<pb/>


text:
Nu mi wa ar Hesu bi xipa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte teme nda me̱fi, bi ma ba tso̱nga ya hnini har ha̱iꞌö, mi uta ya jöꞌi ne mi mönga ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi o har fa̱di ar Xuwa Xixthe, bi ꞌyo̱ gatho nöꞌö mi o̱tꞌa ar Hesu, jange bi me̱hna yoho yá ma̱xte ma ba kꞌötsꞌi, 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ ba xifu̱ ar Xuwa nöꞌö xka ꞌyo̱hu̱ ne xka hyanthu̱. 


text:
<pb/>Nuya goda̱ xo yá da̱, ya dowa ꞌyo, ya gogu o̱de, nuꞌu̱ tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo thitsꞌi, nuꞌu̱ xi du pengi nte, ha nuya tsi hyoya xi nsipabi ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱ni bi ma yá ma̱xte ar Xuwa Xixthe, ar Hesu bi ndu̱i bi no̱nga ar Xuwa ne bi ꞌñemba ya jöꞌi: —Togo ma ga hyanthu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱. Hage ma ga hyanthu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ hinte mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ngu nꞌar xithi hwönda ar ndöhi. Hinꞌö wainꞌö. 


text:
<pb/>Te ga po̱ñhu̱ ga hyanthu̱ ꞌmu̱. Hage nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi he ya dutu ximhödi. Hinꞌö, ngetho nuꞌu̱ kö yá nza̱tho dutu ꞌbu̱ ha yá ngu ya ndöꞌu̱. 


text:
<pb/>Tema ga po̱ñhu̱ ma ga hyanthu̱ ꞌmu̱. Hage nꞌár mꞌe̱hni Jö. Hö, ne xa majöni di xiꞌahu̱, hinge ho̱nse̱ nꞌár mꞌe̱hni Jö, pe̱ꞌsa manꞌar döta nsu. 


text:
<pb/>Ngetho gehnu̱ xki nho̱nga mamꞌe̱tꞌo har Tꞌofo habu̱ enö:<pb/>Nuga di pe̱hna ma mꞌe̱hni da mꞌe̱tꞌo<br/>da hyokꞌa ar ꞌñu. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinxi mꞌu̱ manꞌar ñꞌo̱ho̱ di töpa ár nsu ar Xuwa Xixthe. Mödi njapꞌu̱hmö, nöꞌö ar tsi tꞌu̱lo xi yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, töpa ár nsu ar Xuwa. 


text:
<pb/>Nuya pa bi ndu̱i bi xixthe ya jöꞌi ar Xuwa ne nubyatho, ár tsꞌu̱tꞌwi Jö tho ar nhweni, ne ho̱nse̱ nuꞌu̱ umbyá mu̱i go ku̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Gatho yá mꞌe̱hni Jö ne ár tꞌofo ar Moise bi möñꞌu̱ nda e ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ha nu mi zo̱ ar Xuwa Xixthe bi möñꞌö mi ꞌba̱pꞌu̱tho nda zo̱ho̱. 


text:
<pb/>Togo ga he̱kwabi nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Nuyu̱, ñhe̱hwi nuya bötsi hu ha ya ta̱i, mafi ñꞌengwi yá ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ba e ar Xuwa Xixthe, hinto mi ntsixkwi, ne hinto mi ñungwi, ne gi eñhu̱: Nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba e Nöꞌö Togo bi Njöꞌi, to gatho ntsixkwi ne ñungwi, gi eñhu̱ nꞌar tsꞌoꞌyo ne nꞌar mihni, ár ñꞌowi ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. Nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar mfödi, nhekitho ha yá hoga ꞌbe̱fi. Yá mfe̱i xi tꞌe̱kwa ya me̱ꞌsku hnini (Lk. 10:13‑16) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi ndu̱i bi hñuꞌmba yá hmi ya hnini habu̱ xki ꞌyo̱tꞌa ya ntꞌudi, ngetho hinxki ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi, mödi xki hyandwa ár tsꞌe̱di Jö. Ne bi ꞌñeñꞌö: 


text:
<pb/>—Hwëkateꞌihu̱ gar menguhu̱ Korasi ne gar me Betsaidahu̱. Ngetho nuꞌmu̱ ya me Tiro ne ya me Sidon xi hyanthmö ya ntꞌudi xi tꞌo̱tꞌa ha ri ha̱ihu̱, xi ꞌyo̱tꞌwahmö yá ntso̱ꞌmi, ne xi hyemhö ya he dumu̱i, ne xi nkoxhmö ar ꞌbospi ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Jange nuga di xiꞌahu̱, nunar pa da thösꞌahu̱ majöni, ri mfe̱ihu̱ ma da döta nöꞌö ma da hñönga ya me Tiro ne ya me Sidon. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Nkapernaum, ha gi hu ri mu̱ihu̱ ma da nju̱xꞌahu̱ mhetsꞌi. Hinꞌö, ma da tꞌeꞌahu̱ har ꞌbe̱xui. Ngetho nuꞌmu̱ har ha̱i Sodoma xi tꞌo̱thmö nuya ntꞌudi xka hyanthu̱, xi ꞌyo̱tꞌwahmö yá ntso̱ꞌmi, ne hinxi nhwati, di ꞌbu̱hmöꞌu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, nunar pa da thösꞌahu̱ majöni, ri mfe̱ihu̱ ma da döta ár mfe̱i ya me Sodoma. Ba e gi tsu̱kagihu̱, gi tsa̱ya̱hu̱ (Lk. 10:21‑22) 


text:
<pb/>Nor paꞌö ar Hesu bi ñö ne bi ꞌñenö: —Di nsundaꞌi, ma tsi Dadaꞌi, gar Hmu mhetsꞌi ne gatho ar ximha̱i. Di ꞌraꞌa njamödi ngetho xka utwabi ri ntꞌuti nuꞌu̱ ngu ya tsi bötsi hintsꞌu̱ te pödi, ne xka ꞌñökwa nuꞌu̱ ja yá mfödi ne ya nimfeni. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ꞌñemba nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱: —Gatho xi utkagi ma Dada. Ho̱nse̱ꞌö pötka ma mfeni. Hinto pötwa ár mꞌu̱i ma Dada, ho̱nse̱ nuga ár Tꞌu̱gi ne nuꞌu̱ xta hwahni ga utwabi. 


text:
<pb/>Ngu nꞌar tsi boi ntꞌe̱i, hñöñhu̱ ar zanꞌwe̱i di husꞌahu̱, ne da tsa̱ gi te̱ngagihu̱ ma mꞌu̱i, dar hogajöꞌi ne hindar ñꞌetsꞌi. Nuꞌmu̱ gi ꞌbu̱hu̱ njapꞌu̱, hinda za̱ꞌahu̱ ne hinda du ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar zanꞌwe̱i di husꞌahu̱, hingi hembi gi tuxu̱, ha nunar ꞌbe̱ni di tutꞌahu̱, hingi hu̱.<pb/>


text:
Nuya paꞌu̱ ar Hesu ne yá ma̱xte bi ꞌranga ha ya hwöhi xki ꞌbotꞌa ya tꞌe̱i. Mar pa ntsa̱ya̱, ha nuyá ma̱xte mi tsu̱ ar thuhu, jange bi ndu̱i bi dokwa yá ngöhö ya tꞌe̱i, mi töki mi tsaꞌu̱. 


text:
<pb/>Mi hyanda ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi ꞌñemba ar Hesu: —Yoꞌö ri ma̱xte o̱tꞌa nöꞌö hingi ho da ꞌyo̱tꞌa har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi dötwabi njawa: —Ha hinxka nehu̱ habu̱ enga nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa ar Dabi núꞌmu̱ mi zu̱ ar thuhu, nöꞌö ne yá ñꞌowi. 


text:
<pb/>Bi yu̱tꞌö hár nijö Jö, ne bi zi nuya thuhme xki ꞌbo̱ꞌspa Jö, ha nöꞌö ne yá ñꞌohu̱ himi ho nda ziꞌu̱, ho̱nse̱ ya möjö. 


text:
<pb/>Ha hinxka nehu̱ hár tꞌofo ar Moise, nuya möjö mpe̱ har nijö, mödi ar pa ntsa̱ya̱, hingi nhu ngu nꞌar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi pöhmöhu̱ tema di bo̱nga nöꞌö mönga ár Tꞌofo Jö habu̱ enö: Hindi ne gi hönkagihu̱ ya mꞌo̱ñho̱. Nöꞌö di ne, gi ꞌñu ri nhwëkihu̱. Nuꞌmu̱ xi zohmö ri mfenihu̱, hingi tsu̱hmöhu̱ nuyu̱ hinte xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi gehnu̱ ár Hmu ar pa ntsa̱ya̱. Ar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa ár ꞌye̱ (Mr. 3:1‑6; Lk. 6:6‑11) 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa nꞌár ꞌye̱. Ne nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌya̱mba ar Hesu: —Hage xiñho gi o̱the nꞌar jöꞌi har pa ntsa̱ya̱. Bi ꞌya̱nga njapꞌu̱ ngetho mi ne nda dinga te nda hyo̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xiꞌmu̱ gi ꞌñehu̱ nꞌar tsi de̱ti ne da zo ha nꞌar otsꞌi, ha hingi hñöhu̱ mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ha hinge nꞌar ñꞌo̱ho̱ töpa ár nsu nꞌar tsi de̱ti. Jange mahyoni ga o̱thu̱ ar ñho mödi ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba ar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌyotꞌa ár ꞌye̱: —Maka ri ꞌye̱. Nöꞌö bi japꞌu̱, ne dama bi dixa ár ꞌye̱, ne bi gohi ngu nöꞌö manꞌa. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi ñꞌu̱tꞌi hanja nda tsa̱ nda hyo ar Hesu. Ar ꞌbe̱go xki hñuxa Jö 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötho te mi beñꞌu̱, bi zohnu̱ bi ma, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi bi de̱ni mi o̱thebi yá hñeni. 


text:
Gehnu̱ ma hoga ꞌbe̱go xta hutsꞌi,<br/>togo di mödi ne jakagi ga njohya.<pb/>Ga umba ma Hñö,<br/>da zohna gatho ya hnini ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, ne da xipabiꞌu̱ xi ꞌñepꞌu̱ ar pa da thöꞌspa majöni.<pb/> 


text:
Ma da hñuꞌmba yá mu̱i nuꞌu̱ hintsꞌu̱ pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di yá ñꞌemu̱i, ngu nꞌar xithi ꞌbu̱tho da dehmi.<pb/>Ma da me̱ꞌspa ar nhwëki nuꞌu̱ pe̱ꞌsa nꞌa tsi tu̱i ar ndo̱ꞌmi, ngu nꞌar tsibi fu̱ni.<pb/>Ne da japi da ntöte ar ñho.<pb/> 


text:
Ne gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i da do̱ꞌmba ár mfa̱tsꞌi uñꞌö. Ar ñömañꞌu̱ tꞌe̱mba ár Hñö Jö (Mr. 3:20‑30; Lk. 11:14‑23; 12:10) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu ba tsꞌimpa nꞌar jöꞌi mi gone ne mi goda̱, ngetho xki nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Bi o̱the, ne dama bi za̱ bi ñö ne bi hyandi. 


text:
<pb/>Jange gatho ya jöꞌi xa mi ꞌyo̱tho, ne mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Hage go gehnu̱ ár Tꞌu̱ ar Dabi ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya de̱ngaꞌbe̱pate mi ꞌyo̱xa nöꞌö mi mönga ya jöꞌi, bi ꞌñeñꞌu̱: —Nunu̱ hingi e̱nse̱ ya tsꞌondöhi, hömpa ár tsꞌe̱di ar Belsebu ár ndö ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Nunar Hesu bi bötwatho yá mfeniꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ nꞌar hnini da ñhege ne da ntunse̱, da jöꞌsase̱ gatho nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌe. Ha nuꞌmu̱ da ntꞌu̱tsase̱ yá mengu nꞌar ngu, hiñꞌotho ár tsꞌe̱di, ne da nhwati. 


text:
<pb/>Xi ar tsꞌondöhi, hage da ꞌye̱nse̱ yá mitsꞌondöhiwi. Nuꞌmu̱ da japꞌu̱, hinte di pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di ne xi nhwata gatho ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Gi eñhu̱ nuga di e̱nga ya tsꞌondöhi ngetho di hömpa ár tsꞌe̱di ar Belsebu. Xi ri mꞌe̱hnihu̱, tema tsꞌe̱di höꞌu̱ e̱nga ya tsꞌondöhi ꞌmu̱. Go da hñupꞌa ri hmihu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ di hömpa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö di e̱nga ya tsꞌondöhi, pöhu̱ ꞌmu̱, xi zo̱kwa habu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Hanja da za̱ da yu̱tꞌa nꞌar bë hár ngu nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa di pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, da bëpa yá ñho nuꞌmu̱ hinda xo̱tꞌe mꞌe̱tꞌo. Ne xta wadi hö, ja da tsa̱ da bëpa yá ñho. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, gatho ya tsꞌoki o̱tꞌa ya jöꞌi, ne gatho ya tsꞌate möñꞌu̱, ma da mpumbabi. Ha nöꞌö togo da ꞌye̱mba ar ñömañꞌu̱ ár Hñö Jö, hinda ma da mpumbabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ togo da zanga Nöꞌö ba e bi Njöꞌi, ma da mpumbabi. Ha nöꞌö togo da ñömañꞌu̱ ár Hñö Jö, hinda ma da mpumbabipya, ne hiñhamꞌu̱ da me̱ꞌsa ar pumbate. 


text:
<pb/>Beñhu̱ nuꞌmu̱ ar za xiñho, ma da unga nöꞌö xiñho nꞌehe. Ha nuꞌmu̱ ar za hingi ho, hingi ho nöꞌö ma da uni, ngetho nöꞌö te unga nꞌar za, ja föpꞌu̱ tema zaꞌö. 


text:
<pb/>Tsꞌojöꞌihu̱ di hñöxꞌahu̱ ya kꞌeñö. Hanja da tsa̱ gi möñhu̱ nöꞌö xiñho xa gar tsꞌojöꞌihu̱. Ngetho nöꞌö ñuxa ha ri mu̱ihu̱, gehnu̱ gi möñhu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo benga ya hoga mfeni, mönga nöꞌö xiñho, ha nöꞌö benga ya tsꞌomfeni, mönga ya tsꞌomhö. 


text:
<pb/>Nuga di xiꞌahu̱, gatho nöꞌö te gi möñhu̱ ne hingi jamasuhu̱, ja tema gi thöhu̱ núꞌmu̱ xta thösꞌahu̱ majöni. 


text:
<pb/>Ngetho Jö ma da hñösꞌahu̱ majöni gatho nöꞌö gi möñhu̱, ne da nsiꞌahu̱ ri hogajöꞌihu̱ wa ri tsꞌomꞌu̱ihu̱. Ya tsꞌojöꞌi a̱ nꞌar ntꞌudi (Lk. 11:29‑32) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ꞌra ya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate mi ꞌbu̱hnu̱, bi ꞌñemba ar Hesu: —Utate, di ne ga hanthe gi ꞌyo̱tꞌa nꞌar ntꞌudi, njapꞌu̱ da nheki xpa pe̱ñꞌa Jö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ya tsꞌojöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱ a̱di da hyanda nꞌar ntꞌudi, ne hinte ma ntꞌudi da tꞌumbabi, ho̱nse̱ ár ntꞌudi ar mꞌe̱hni Honas. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö bi ñꞌo hñupa ne hñuxui mbo ár mu̱i ar döta hwö. Ma da njapꞌu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ma da mꞌu̱ hñupa ne hñuxui hár mu̱i ar ha̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuya me Ninibe ma da nanga har thöxamajöni, ne ma da hñuꞌmba yá hmi nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Ngetho nuꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi núꞌmu̱ mi zo ar Honas, ha ꞌbu̱kwa nꞌa töpa ár nsu ar Honas. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñö mar ndö ndi ꞌñe makꞌangi, ma da nanga har thöxamajöni, da hñuꞌmba yá hmi nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Ngetho nuna ba e har yapꞌu̱ ha̱i nda ꞌyo̱ꞌspa ár mfödi ar Salomon, ne gi ꞌbu̱hwihu̱wa nꞌa xa töpa ár nsu ar Salomon. Ar tsꞌondöhi bi pengi (Lk. 11:24‑26) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ꞌñenö: —Nuꞌmu̱ nꞌar tsꞌondöhi da hye̱ nꞌar jöꞌi, da ñꞌo ha ya otꞌatꞌo̱ho̱ di honga habu̱ da ntsa̱ya̱, ne hinte tini, 


text:
<br/>nꞌa nda bense̱ ne da ꞌñenö: Xiꞌmu̱ ga penga ha ma ngu da po̱ni. Ne xta zo̱ho̱ da dini hinto di ꞌbu̱i, xi njoki ne xi thoki xiñho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö ar tsꞌondöhiꞌö ma da hyonga ma yoto yá mitsꞌondöhiwi di töte yá ntsꞌo, ne da ku̱tꞌi da mꞌu̱hwi. Ne nunár ꞌbe̱fa mꞌu̱i nunar jöꞌi xki hye̱hmö ar tsꞌondöhi, di töte ár ntsꞌo hinge ngu ꞌbe̱tꞌo. Ma da thota yá ntsꞌo nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱ nꞌehe. Ár nönö ne yá jödö ar Hesu (Mr. 3:31‑35; Lk. 8:19‑21) 


text:
<pb/>Ar Hesu himi jwatho nda zo ya jöꞌi, nꞌa mbi zo̱ta ár nönö ne yá jödö mi ꞌba̱ nthi mi ne nda ñöwi. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nuꞌu̱ o̱tꞌa ngu mönga ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, gehyu̱ ma jödö, ma nju ne ma nönö nꞌehe.<pb/>


text:
<pb/>Bi watꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö, jange bi bo̱xa ha nꞌar motsa ne ka bi hñuxnu̱, ha gatho ya jöꞌi mi ꞌba̱ har ñönthe. 


text:
<pb/>Ne bi metwabi nze̱ye̱ ya ꞌbede mi utwabi. Mꞌe̱tꞌo bi me nꞌár ꞌbede nꞌar motꞌi ne bi ꞌñenö: —Nꞌar motꞌi bi bo̱ni ma ba potꞌa ár hwöhi. 


text:
<pb/>Manꞌa tu̱i bi zo ha ya do habu̱ himi köxa nze̱ye̱ ar ha̱i. Ngutꞌa bi kꞌontsꞌi ngetho himar mpidi ar ha̱i. 


text:
<pb/>Ha manꞌa tu̱i bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i, xa bi unga nꞌar hoga sofo, ꞌra nꞌa nthehe, maꞌra hñunꞌa̱te, ne maꞌra nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa nꞌa ngu nꞌar ꞌba̱i. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo tu ar gu da ꞌyo̱de, dá ꞌyo̱xa nöꞌö te di mö. Yoꞌö ar Hesu mi zo mꞌede ya jöꞌi (Mr. 4:10‑12; Lk. 8:9‑10) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱, Jö utꞌahu̱ nöꞌö hinxki fö mamꞌe̱tꞌo tengu ár tsꞌu̱tꞌwi, ha nu maꞌra hinxi tꞌutwabi. 


text:
<pb/>Jange di zo mꞌede, ngetho tu yá da̱, ne hingi handi, tu yá gu, ne hingi o̱de, ne hingi tso yá mfeni. 


text:
<pb/>Thohyu̱ ngu bi mönga ar mꞌe̱hni Isaia núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Ma gi ꞌyo̱hu̱, ne hinda zo ri mfenihu̱.<pb/>Ma gi hyanthu̱, ne hingi pöhu̱ teme di bo̱nga nöꞌö gi hanthu̱.<pb/> 


text:
Ngetho nuya jöꞌiyu̱ xi japi xi më yá ñö,<br/>ne hingi ne da ꞌyo̱xa nöꞌö o̱de.<pb/>Xi tsꞌa̱ntꞌa yá da̱,<br/>njapꞌu̱ hinda xo yá da̱ da hyandi,<br/>ne hinda zo yá gu,<br/>hinda kwata ha yá mu̱i,<br/>ne da hñuxka yá da̱,<br/>ha nuga da tsa̱ ga umba ar nzaki. 


text:
<pb/>Ngetho xa majöni di xiꞌahu̱, nze̱ye̱ yá mꞌe̱hni Jö ne maꞌra ya hogajöꞌi, mi nemhö nda hyanda nöꞌö gi hanthu̱pya, ha himbi tsa̱ bi hyantꞌu̱. Ne mi nemhö nda ꞌyo̱xa nöꞌö gi o̱hu̱pya, ha himbi ꞌyo̱xꞌu̱. Ar Hesu bi mönga tema di bo̱nga ár ꞌbede ar motꞌi (Mr. 4:13‑20; Lk. 8:11‑15) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ꞌyo̱xa ar mhö no̱mba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ne hinda zo ár mfeni, mꞌe̱fa da e ar tsꞌondöhi ne da hñömba ar mhö xki zomhö hár mu̱i, gehnu̱ nöꞌö nꞌa tu̱i bi zo har ꞌñu. 


text:
<pb/>Ha hinxi ꞌñetꞌa xiñho hár mu̱i nunar mhönu̱, jange xta e ya thogi ne ya ntꞌu̱tsa ngetho xi hñömga ma mhö, da ꞌwege, ngu ar tꞌe̱i hinxi nu̱nga ár ꞌyu̱ ngutꞌa da ꞌyotꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö nꞌa tu̱i bi zo habu̱ mi ja ya ꞌmini, gehyu̱ nuya xi ꞌyo̱xa ár mhö Jö, ne dama bi ꞌbe̱ ar ñꞌemu̱i, ngetho tupa ár mu̱i gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i, ne ñhe̱gi da ka ar bojö. Gathoyu̱ da jöꞌsa ar mhö, jangutho ar tꞌe̱i hinte bi uni. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i, gehyu̱ nuya bi ꞌyo̱xa ár mhö Jö ne bi zo yá mfeni. Xa bi unga nꞌar hoga zofoyu̱, ꞌra bi unga nꞌanthebe, ꞌra hñunꞌa̱te, ha nu maꞌra nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa nꞌa ngu nꞌar ꞌba̱i. Ár ꞌbede ar tꞌe̱i ne ar nxotꞌo 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi metwabiꞌu̱ manꞌar ꞌbede ne bi ꞌñenö: —Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi jangu nꞌar motꞌi bi ma hár hwöhi ba potꞌa ar tꞌe̱i xi thahni. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi ö yá ꞌbe̱go, ba e ár ñꞌu̱ni ne bi motꞌwa ya nxotꞌo hár hwöhi xki motꞌa ar tꞌe̱i, ne bi ma. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱go bi ma ba a̱nga nöꞌö togo ár me̱ti ar hwöhi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Tsi ndada, ha hinga potꞌa ar tꞌe̱i xki nthahni ha ri hwöhi. Xiꞌmu̱ ha xpa e nuya nxotꞌo ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nor ñꞌo̱ho̱ꞌö bi ꞌñemba yá ꞌbe̱go: Zage nꞌa ma ñꞌu̱ni xi motꞌi. Nuyu̱ bi ꞌñembabi ꞌmu̱: Ha gi ne ma ga kꞌu̱se ya nxotꞌo. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ár me̱ti ar hwöhi bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Hinꞌö, yo gi kꞌu̱su̱ ngetho yo ma da kꞌu̱xkwi ya tꞌe̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Hye̱hu̱pꞌu̱ da tewi mahye̱gi, ne nu xta zo̱ ár pa ar sofo, ga xipa ya xathe da xatꞌa mꞌe̱tꞌo ya nxotꞌo da dutꞌi, ne da göꞌsa har tsibi da zötꞌi. Ha nor tꞌe̱i da muntsꞌi da kwata ha ma tꞌu. Ár ꞌbede ar nda̱murtasa bi ꞌbotꞌi (Mr. 4:30‑32; Lk. 13:18‑19) 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi metwa manꞌar ꞌbede ne bi ꞌñembabi: —Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ñhe̱hwi nꞌar nda̱murtasa bi motꞌa nꞌar ñꞌo̱ho̱ hár hwöhi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar nda̱ꞌö xa tsi tꞌu̱lo töta gatho nu maꞌra. Ha nu xta te, töta gatho nu maꞌra ya kꞌani, habu̱ bi e ya tsꞌintsꞌu̱ köxa yá mꞌafi. Ár ꞌbede ar njoxthuhme (Lk. 13:20‑21) 


text:
<pb/>Bi xipa manꞌar ꞌbede ne bi ꞌñembabi: —Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ñhe̱hwi ar njoxthuhme bi pantꞌa nꞌar ꞌbe̱hñö ha gu̱to hwada ar ju̱ni, ne bi do̱ꞌmi bi joxa xo̱ge. Teme mi japa ar Hesu ya ꞌbede (Mr. 4:33‑34) 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi thogi ngu xki mönga mahamꞌu̱ ár mꞌe̱hni Jö núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Mꞌede ma ga zo ya jöꞌi,<pb/>Ma ga mönga nöꞌö xki tꞌögi núꞌmu̱ mi thoka ar ximha̱i. Ar Hesu bi mönga teme di bo̱nga ár ꞌbede ar tꞌe̱i ne ar nxotꞌo 


text:
<pb/>Ar Hesu mi wadi bi ꞌñe ya jöꞌi, bi ma har ngu habu̱ mi ꞌbu̱i, ne bi watꞌa yá ma̱xte, bi ꞌñembabi: —Xiꞌmu̱ gi xikagihe teme di bo̱nga ár ꞌbede ar nxotꞌo ꞌba̱ har hwöhi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabiꞌu̱ ne bi ꞌñenö: —Nöꞌö togo potꞌa ar tꞌe̱i xi thahni, gehnu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Ar hwöhi gehnu̱ ar ximha̱i, ha nöꞌö ar tꞌe̱i xi thahni, gehyu̱ nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ha nunar nxotꞌo, nuya te̱nga ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ar ñꞌu̱ni potꞌa ar nxotꞌo, ar tsꞌondöhi. Nunar sofo gehnu̱ ár ngötsꞌi ar ximha̱i, ne nuya xathe gehyu̱ yá e̱nxe̱ Jö. 


text:
<pb/>Jangu ya xatꞌe̱i ꞌweka ar nxotꞌo da tsꞌötꞌi, njapꞌu̱ hár ngötsꞌi ar ximha̱i, ya e̱nxe̱ ma da ꞌweka nuya jöꞌi te̱nga ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da me̱hna yá e̱nxe̱ da gu̱ka hár tsꞌu̱tꞌwi gatho nuya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki ne nuꞌu̱ japa maꞌra da ntsꞌoki. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ ya hogajöꞌi ma da yotꞌu̱ ngu ar hyadi núnu̱ mhetsꞌi, habu̱ bi ꞌbu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö yá Dada. Nuꞌu̱ togo tu yá gu da ꞌyo̱de, dá ꞌyo̱xa nöꞌö di mö. Ár ꞌbede ar mꞌe̱tsꞌi tꞌa̱gi 


text:
<pb/>Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ñhe̱hwi nꞌar mꞌe̱tsꞌi tꞌa̱ har ha̱i. Nunar mꞌe̱tsꞌinu̱ bi dinga nꞌar jöꞌi, ne bi mengi bi ꞌñö manꞌagi. Ne xa bi njohya bi ma ba pa̱ gatho nöꞌö mi pe̱tsꞌi, bi da̱nga ar ha̱i habu̱ mi tꞌa̱ ar mꞌe̱tsꞌi. Ar nza̱tho do xa xi mhödi 


text:
<pb/>Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi jangu nꞌar ntꞌa̱tsꞌi njötꞌa har dehe ne tsa̱ntꞌö ar zuꞌwe bi gu̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Nu xta ñuxa yá ntꞌa̱tsꞌi, nuya ngu̱xhwö da gu̱ka har ñönthe, ne da hñudi da hwahna nuya xiñho da ꞌyu̱tꞌa ha yá ꞌbo̱tsꞌe, ne nu maꞌra hingi ho da ꞌye̱nga nthi. 


text:
<pb/>Ma da njapꞌu̱ xta göxa ar ximha̱i, da e ya e̱nxe̱ da ꞌweka ya tsꞌomꞌu̱i xi nthöskwi ya hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌya̱nga yá ma̱xte: —Ha xi zo ri mfenihu̱ gatho nöꞌö xta xiꞌahu̱. Bi döꞌu̱ ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hö, ma tsi Hmuꞌihe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Njapꞌu̱ nꞌar bötꞌofo pötwa xiñho ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ñhe̱hwi nꞌar dada pe̱ꞌsa ár mꞌe̱tsꞌi, ne ju̱ka nuꞌu̱ mi ja mahamꞌu̱ ne nuꞌu̱ ja getya xi nja. Ar Hesu mi ꞌbu̱hnu̱ Nasare (Mr. 6:1‑6; Lk. 4:16‑30) 


text:
<pb/>Ne bi zo̱nga hár ha̱iꞌö, mi ku̱tꞌa ha yá nijö mi uti, ne nuya jöꞌi xa mi ꞌyo̱tho ne mi eñꞌu̱: —Ha xpa tinga ar mfödi ne ar tsꞌe̱di da ꞌyo̱tꞌa nuya döta ntꞌudiyu̱. 


text:
<pb/>Ha hinga gehnu̱ ár tꞌu̱ ar hye̱nza. Ha hingar Maria ár nönönu̱, ne ár jödö ar Hakobo, ar Huse, ar Simu ne ar Huda ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ne nuya mengunu̱ xa mi tso̱tꞌa yá mu̱i, jange ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nꞌár mꞌe̱hni Jö habu̱ gatho hnumansu, ha nu hár ha̱ise̱ hinꞌö, ne hár nguse̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba yá ꞌbe̱go: —Nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö, gehni ar Xuwa Xixthe xi mengi xi nte, jange pe̱ꞌsa nor tsꞌe̱diꞌö. 


text:
<pb/>Ar Erode mi mönga njapꞌu̱ ngetho xki gu̱ ar Xuwa Xixthe, xki dötꞌi, ne xki gotꞌa har fa̱di. Nunu̱ mi hökwahmö hinge nda mꞌu̱hwi ar Erodia ár ꞌbe̱hñö ar Lipe ár jödöpꞌu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Jange ar Erode mi ne nda hyo. Himbi ꞌyo̱tꞌe ngetho mi tsu ya jöꞌi, nuyu̱ mi jamfi már mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Ha nꞌagi mi tꞌo̱tꞌwa ár da̱ngo ar Erode, nunár tꞌinxu ar Erodia bi nei madeda gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, ha nu ar Erode xa bi numañho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar nxutsi bi ꞌñemba ar Erode: —Di ne gi ꞌrakagiwa ár ñö ar Xuwa Xixthe ha nꞌar manza. Go bi ꞌya̱ꞌö ngetho ár nönö xki ꞌyu̱tꞌi tema nda ꞌya̱di. 


text:
<pb/>Ar ndö Erode xa bi zo̱tꞌa ár mu̱i. Mödi njapꞌu̱ himbi tsa̱ bi ponga ár ne, ngetho xki ꞌñetꞌa made Jö, ne xki ꞌyo̱xa gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hwinu̱ har mexa. Jange bi mö nda tꞌumbabi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo̱ yá ma̱xte har fa̱di habu̱ mi jothmö, bi hñöꞌspa ár ndoꞌyo ma ba a̱gi, ne bi maꞌu̱ ba xipa ar Hesu nöꞌö xki thogi. Ar Hesu bi ꞌwinga tho ngu̱dminthebe ya jöꞌi (Mr. 6:30‑44; Lk. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Mi ꞌyo̱ ar Hesu njapꞌu̱, bi bo̱xa ha nꞌar motsa, bi ꞌranga ꞌrandi ar dehe, bi ma habu̱ hinto mi ꞌbu̱i. Ha nu mi ꞌyo̱ ya jöꞌi ndi manu̱, ba po̱nga ha ya hnini, bi ma watho ma ba kꞌötsꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga ar Hesu har ñönthe, bi hyandi mi ꞌbu̱hnu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi mi to̱ꞌmi. Xa bi hwëki ne bi o̱thebi yá hñeni. 


text:
<pb/>Nu mi nde bi watꞌa yá ma̱xte habu̱ mi ꞌba̱ꞌö, ne bi ꞌñembabi: —Pe̱hna ya jöꞌi ma da da̱nga te da zi ha ya tꞌu̱lo hnini, ngetho bi nde, ne te da dingwa habu̱ di ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Habu̱ ga tiñhe tema ga umfeyu̱. Ho̱nse̱ ꞌbu̱kwa ku̱tꞌa ya thuhme ne yoho ya tsi hwö. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi xipabi ya jöꞌi nda hñu ha ya do̱ni. Ne bi gu̱ nuꞌu̱ ku̱tꞌa ya thuhme ne yoho ya tsi hwö, bi no̱ꞌsa mhetsꞌi bi jöpi, bi heke ne bi thokwabi yá ma̱xte, ne nuyu̱ bi hemba ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi bi ñuni ne xa bi niñö, ha nuya xe̱ni bi bongi bi njo, ne bi ñhuꞌsa ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌbo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo bi ñuni mi tsu̱ ngu ngu̱dminthebe ya ñꞌo̱ho̱, himbi yu̱tꞌa ar mꞌede ya ꞌbe̱hñö ne ya bötsi. Ar Hesu mi ꞌyoda mañö ar dehe (Mr. 6:45‑52; Jn. 6:15‑21) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi xipa yá ma̱xte nda bo̱xa har motsa, ne nda mꞌe̱tꞌo ndi ma ꞌrandi ar dehe. Nöꞌö nda gotho nda ꞌñe ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi ñꞌehwi gatho ya jöꞌi, bi bo̱xase̱ har tꞌo̱ho̱ ma ba a̱pa Jö. Nu mi nxui mi ꞌbu̱se̱nu̱ har tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte mi hyandi mi ꞌyo mañö ar dehe, xa bi ntsu ne mi eñꞌu̱: —Atho di hanthu̱ nꞌar pite. Ne xa mi mafi mi ntsuꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, nuꞌmu̱ xa majöni go geꞌe, ꞌbe̱pkagi ga ꞌyo mañö ar dehe ma ga tsu̱ꞌi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabi: —Ba e xö. Ar Pedro bi gö har motsa, bi ma nda tsu̱ ar Hesu mi ꞌyoda mañö ar dehe. 


text:
<pb/>Ha nu mi za̱ ar ndöhi bi zu, jange bi ndu̱i bi yu̱ har dehe. Dama bi mafi ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, ju̱xkagi, ꞌbu̱tho ga jötꞌi. 


text:
<pb/>Nu maꞌra xki go har motsa ba e bi nsunda ar Hesu, bi nda̱ndihmö ne bi ꞌñenö: —Xa majöni go ár Tꞌu̱ꞌi Jö. Ar Hesu bi o̱the ya da̱thi núnu̱ Genesare (Mr. 6:53‑56) 


text:
<pb/>Nuya mengunu̱ mi böꞌu̱ mar Hesu togo xki zo̱nu̱, bi xañꞌu̱ ar ꞌbede gatho ár nthetꞌi nor ha̱iꞌö, ne ba tsꞌimpa gatho ya da̱thi. 


text:
<pb/>Ha nuyu̱ ho̱nse̱ mi a̱di nda the̱gi nda da̱mba ár ñöni ár pa̱tꞌi, ne gatho nuꞌu̱ mi tha̱mbabi mi thitsꞌi.<pb/>


text:
Nuꞌmú̱ ꞌra ya bötꞌofo ne ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate xki ꞌñe Herusalen nda kꞌönga ar Hesu, bi watꞌi ne bi ꞌñembi: 


text:
<pb/>—Yoꞌö ri ma̱xte tsꞌokwa ár ntꞌumbi ma palehu̱ bi zoju̱. Yoꞌö hingi xu̱ꞌye̱ mꞌe̱tꞌo núꞌmu̱ ñuni. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Xi nuꞌahu̱, yoꞌö gi tsꞌojwu̱ ár ꞌbe̱pate Jö gi te̱ñhu̱ nuya ri ntꞌumbihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho Jö bi mönga njawa: ꞌÑeꞌspa ár nsu ri dada ne ri nönö, ha nöꞌö togo da zanga ár dada wa ár nönö, hinda ma da kꞌontꞌi da tho. 


text:
<pb/>Mödi nuꞌahu̱ gi eñhu̱ xiñho togo da ꞌñemba ár dada wa ár nönö: Hinda tsa̱ ga fa̱xꞌaꞌi, ngetho nöꞌö ma nga ꞌraꞌahmö, xta ñötꞌwa Jö. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ gi etꞌa ri xu̱thahu̱ hinda tꞌeꞌspa ár nsu ár dada wa ár nönö. Jange xka tsꞌokwabihu̱ ár ꞌbe̱pate Jö gi te̱ñhu̱ ri ntꞌumbihu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi zo ya jöꞌi nda watꞌi, ne bi ꞌñembabi: —ꞌYo̱xu̱ xiñho nöꞌö ma ga xiꞌahu̱, ne da zo ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi watꞌa yá ma̱xte habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi o̱de, nuya de̱ngaꞌbe̱pate xa bi mbo̱ yá kwe̱ mi ꞌyo̱xa nuya mhö ga mö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabi yá ma̱xte ne bi ꞌñembabi: —Gatho nuya do̱ni hinxi motꞌa ma dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, ma da nkꞌu̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Hye̱hu̱pꞌu̱ ya goda̱ ne da gu̱mhö yá migoda̱wi. Nuꞌmu̱ nꞌar goda̱ da gu̱hna manꞌar goda̱, da zowi har otsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho ha yá ne ya jöꞌi ka bi po̱mpꞌu̱ ya tsꞌomfeni, ngu ar ntho, ar tsꞌinga nthöti, ar mꞌe̱ngwi jöꞌi, ar mfë, ar nhemhñö ne ar tsꞌate. 


text:
<pb/>Gehyu̱ tsꞌoka ar jöꞌi. Ha nöꞌö hingi xu̱ka ár ꞌye̱ mꞌe̱tꞌo, mꞌe̱fa da ñuni, nöꞌö hinte ma tsꞌoki o̱tꞌe. Ár ñꞌemu̱i nunar ꞌbe̱hñö me Nkanan (Mr. 7:24‑30) 


text:
<pb/>Nꞌa mba eta nꞌar ꞌbe̱hñö me Nkanan xa mi mafi mi enö: —Tsi Hmu, ár Tꞌu̱ꞌi ar Dabi, hwëgagi. Ma tꞌinxu xa nthe̱xkwi ne xa fe̱ka nꞌar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu hinte bi döti. Nuꞌmú̱ nuyá ma̱xte bi ma ba tsu̱di ne bi ꞌya̱pa ar möte mi embabi: —Xipabi da ma, ngetho xa mafi ꞌbe̱fa mo̱te ma xu̱thahu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuga ho̱nse̱ xpa mꞌe̱nkagi ga munsa ya me Israel jangu ya tsi de̱ti xi mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ba epꞌu̱ nunar ꞌbe̱hñöꞌö, bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, ne bi ꞌñembi: —Ma tsi Hmuꞌi, fa̱xkagi. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Majöni nöꞌö gi mö. Mödi njapꞌu̱, nuya ꞌyo tsipa yá bo̱ne yá hmu ta̱ har mexa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Tsi ꞌbe̱hñö, xa döta ri ñꞌemu̱i. Dá njapꞌu̱ ngu xka ꞌya̱di. Ne ja bi dixnu̱ ár tꞌinxu. Ar Hesu bi o̱the nze̱ye̱ ya da̱thi 


text:
<pb/>Ar Hesu bi zohnu̱ nor ha̱iꞌö, bi thogi bi ma ba tso̱nga hár ñöni ar ñho̱nthe Ngalilea, ne bi bo̱xa mañö ha nꞌar ngwani, ma ba huhnu̱. 


text:
<pb/>Ne bi zo̱nu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi mi tsi ya dowa, ya goda̱, ya gone, ya doꞌye̱ ne ma nze̱ye̱ ya da̱thi. Ba tsꞌihi bi mꞌo̱kwa hár wa ar Hesu, ne nöꞌö mi o̱the. 


text:
<pb/>Jange nuꞌu̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ꞌyo̱tho mi o̱de nda ñö ya gone, nuya doꞌye̱ mi thitsꞌi, nuya dowa mi ꞌyo, nuya goda̱ mi handi. Ne gathoꞌu̱ mi nsunda Jö ár Dada ya me Israel. Bi tꞌinga tho yonꞌa̱tenthebe ya jöꞌi (Mr. 8:1‑10) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi zohna yá ma̱xte ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di hwëka nuya jöꞌiyu̱, ngetho pe̱ꞌsa hñupa di ñꞌohu̱ ne hinte hö te da ziyu̱. Hindi ne ga pe̱hna yá ngu hinte xi zi, yo ma da wentꞌa har ꞌñu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyá ma̱xte bi ꞌñembabi: —Habu̱ ga tiñhu̱wa har otꞌatꞌo̱ho̱ nze̱ye̱ ya thuhme, ne ga ꞌwiñhu̱ gatho nuya jöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Har Hesu bi ꞌya̱mbabiꞌu̱: —Hangu ya thuhme gi höhu̱. Nuyá ma̱xte bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Yoto, ne ꞌra ya tsi hwö. 


text:
<pb/>Bi gu̱ nuꞌu̱ yoto ya thuhme ne nuya tsi hwö, bi umba njamödi Jö, bi xe̱ka nuya thuhme ne bi umba yá ma̱xte nda thokwa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gatho ya jöꞌi bi ñuni ne bi niñöꞌu̱. Nepꞌu̱ bi njo nuya xe̱ni thuhme xki bongi, ne bi ñhuꞌsa yoto mꞌo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ xki ñuni, mi tsu̱ ngu yonꞌa̱tenthebe ya ñꞌo̱ho̱, himbi yu̱tꞌar mꞌede ya ꞌbe̱hñö ne ya bötsi. 


text:
Ba e ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö, ma ba honga ar Hesu nda tsa̱ti, ne mi a̱pabi nda uta nꞌar ntꞌudi ndi ꞌñe mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi döti ne bi ꞌñembi: —Nuꞌahu̱, nuꞌmu̱ gi hanthu̱ mhetsꞌi xi nthe̱ni ꞌbu̱ nde, gi eñhu̱: Xudi ma da ñhoga mpa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi hanthu̱ xi the̱nga ya gui ꞌbu̱ xudi, gi eñhu̱ ma da ndöꞌye. Nemhñöhu̱, hanja gi hanthu̱ núꞌmu̱ mponga mhetsꞌi, ne hinxka hyanthu̱ ya ntꞌudi ponga nuya payu̱, ne njapꞌu̱ gi pöhmöhu̱ xi zo̱ ya pa xi benga Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar tsꞌojöꞌihu̱ xka hye̱hu̱ Jö, jange gi a̱hu̱ da tꞌaꞌahu̱ nꞌar ntꞌudi di ꞌñe mhetsꞌi. Ha hinte ma ntꞌudi ma da tꞌaꞌahu̱, ho̱nse̱ ár ntꞌudi ar Honas ár mꞌe̱hni Jö. Ne bi zohnu̱ bi gu̱ ar ꞌñu bi ma. Yá ntꞌuti ya de̱ngaꞌbe̱pate (Mr. 8:14‑21) 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ne jamasubihu̱ yá ntꞌu̱sthuhme ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö. 


text:
<pb/>Mi böta ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Tema jamfi gi pe̱ꞌsu̱. Yoꞌö xa tupꞌa ri mu̱ihu̱ nöꞌö tema gi tsihu̱. 


text:
<pb/>Ha hingi tsoda ri mfenihu̱. Wa xka pumhnihu̱ da hemba ngu̱dminthebe ya jöꞌi, ne hangu mꞌo̱tsꞌe ya xe̱ni ga johu̱. 


text:
<pb/>Ne ha hingi beñhu̱ nuꞌu̱ yoto ya thuhme da hembabi yonꞌa̱tenthebe ya jöꞌi, ne hangu mꞌo̱tsꞌe ya xe̱ni ga johu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Hanja himbi zo ri mfenihu̱ nöꞌö ar ntꞌu̱sthuhme da xiꞌahu̱. Hindi xiꞌahu̱ nöꞌö ar thuhme ga pumhnihu̱. Nuga di xiꞌahu̱ gi jamasuhu̱ yá ntꞌu̱sthuhme ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ hö, ka bi zo yá mfeniꞌu̱, nunar Hesu himi xipabiꞌu̱ nda jamasu ar ntꞌu̱sthuhme tsꞌi. Mi xipabiꞌu̱ nda jamasu yá ntꞌuti ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö. Ar Pedro bi da̱majöni (Mr. 8:27‑30; Lk. 9:18‑21) 


text:
<pb/>Mi zo̱ñꞌu̱ har ha̱i getꞌu̱ Nsesarea Filipo, ar Hesu bi ꞌya̱nga yá ma̱xte ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núꞌmu̱ nho̱nga Togo ba e bi Njöꞌi, togo benga ya jöꞌi geꞌö ꞌnö. 


text:
<pb/>Bi döꞌu̱ njawa: —ꞌRa enö gar Xuwa Xixthe. Maꞌra gar mꞌe̱hni Elia, ha maꞌra enö gar Heremia wa manꞌár mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ar Simu Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuꞌge gar Kristo xi tꞌexꞌi gi ndö, ár Tꞌu̱ Jö togo höse̱ ar te. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Simu ár tꞌu̱ꞌi ar Honas, xa xi jöpꞌa Jö ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, ngetho bi xiꞌase̱ togogi, himbi xiꞌa ar meximha̱i. 


text:
<pb/>Nupya di xiꞌaꞌi gar Pedro, nuri thuhu di bo̱ni da ꞌñenö nꞌar do. Ne har ndo̱donu̱ ma ga hoka ma nijö, ne ár tsꞌe̱di ar ꞌbe̱xui hinda ma da döhö. 


text:
<pb/>Nuꞌge ma ga ꞌraꞌa yá nsoki ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Nöꞌö gi thötꞌwa har ximha̱i, ma da nthötnu̱ mhetsꞌi nꞌehe, ne nöꞌö gi xotꞌwa har ximha̱i, ma da nsotnu̱ mhetsꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi xipa yá ma̱xte hinto nda xipabi go mi geꞌö ar Kristo xki ꞌñexa Jö. Ar Hesu bi mö nda tho (Mr. 8:31‑9:1; Lk. 9:22‑27) 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ar Hesu bi ndu̱i bi xipabi yá ma̱xte mi mahyoni nda ma har hnini Herusalen, habu̱ ma nda u̱tsa ya dönziandö, ya ndömöjö, ya bötꞌofo, ne nda tho. Ne ár hñupa nda mengi nda nte. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi gu̱ki, ne bi ndu̱i bi hñuꞌmba ár mu̱i bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, hinda nejö. Yo ma da njaꞌa nöꞌö xka mö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌba̱tꞌi bi ñhandwi ar Pedro ne bi ꞌñembabi: —Hye̱gagiwa tsꞌondöhi, ngetho nuꞌge gi ne gi pa̱tka ma mfeni hinga o̱twa nöꞌö ne Jö. Nuꞌge hingi te̱mba ár mfeniꞌö, gi te̱mba ár mfeni ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi zo yá ma̱xte ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo ne da de̱ngagi, dá pumhnise̱ ár te, ne da ñꞌe̱ntꞌatho ga ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö ne da japi da kꞌontꞌa ár te, ma da ꞌbe̱di. Ha nöꞌö e̱ntꞌi da unga ár te da de̱ngagi, ma da dinga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Tema ñho da gu̱kwa nꞌar jöꞌi da dö gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i, ne da ꞌbe̱ ár pa. Wa tema tsa̱ da unga nꞌar jöꞌi da da̱nga ár pa. 


text:
<pb/>Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da penga manꞌagi di hömpa ár nsunda ár Dada mhetsꞌi, ne di ñꞌowi yá e̱nxe̱. Geꞌmu̱ ma da umbyá nthöhö nꞌa ngu nꞌa tengu xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, ꞌra gi ꞌbu̱hu̱wa hinge ma gi tuhu̱, mꞌe̱tꞌo gi hyanthu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi da zo̱ho̱ di ndö hár tsꞌu̱tꞌwi.<pb/>


text:
Mi tho ꞌrato mpa, ar Hesu bi zixa ar Pedro, ar Hakobo ne ar Xuwa ár jödö, ne bi bo̱xase̱yu̱ ha nꞌar tꞌo̱ho̱ mar ñhetsꞌi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ har tꞌo̱ho̱ꞌu̱, ar Hesu bi mponga ár ꞌba̱i. Nor hmi mi yotꞌa ngu ar hyadi, ne ár he xa mi hyatsꞌi ngu nꞌar ñotꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Hmuꞌi, di za̱ ga ꞌbu̱hu̱wa. Nuꞌmu̱ gi ne, ga hoje hñu ya mꞌetꞌe, nꞌa habu̱ gi ꞌbu̱ke, nꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Moise, ne manꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Elia. 


text:
<pb/>Himi jwatho nda ñö ar Pedro, nꞌa mbi goꞌmathoꞌu̱ nꞌar hyaꞌsagui, ne ka bi nhekinu̱ nꞌar mhö mi enö: —Gehnu̱ ma hmöka Tꞌu̱, jakagi ga njohya. ꞌYo̱hu̱ nöꞌö xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte mi ꞌyo̱xa nuya mhöꞌu̱, xa bi zo ar mbidi yá mu̱i, ne bi ntsꞌa̱mꞌu̱, nuyá hmi mi tso̱nga har ha̱i. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi watꞌa habu̱ mi ꞌboñꞌu̱, bi hñuxa ár ꞌye̱ ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nanju̱, yo gi ntsuhu̱. 


text:
<pb/>Nu mi göꞌu̱ har tꞌo̱ho̱, ar Hesu bi hñuꞌmba yá mu̱i hinto nda xipabi nöꞌö xki hyantꞌu̱. Nda do̱ꞌmi mꞌe̱tꞌo nda mengi nda nte manꞌagi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi ñꞌa̱ni ne bi ꞌñembabi: —Yoꞌö enga ya bötꞌofo, mꞌe̱tꞌo ma da e ar Elia ne ka da e ar Kristo. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hö majöni, ar Elia ma da mꞌe̱tꞌo da ehe da hyokwa yá mfeni ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha di xiꞌahu̱, nunar Elia ba ehe, ne hinto bi jamfi ha go mi geꞌö. Ne bi tꞌo̱tꞌwabi gatho nöꞌö bi ne ya jöꞌi, ne ma da njapabipꞌu̱ nꞌehe Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuyá ma̱xte bi zo yá mfeni mi no̱nga ar Xuwa Xixthe. Ar Hesu bi o̱the nꞌar bötsi mar ndungo (Mr. 9:14‑29; Lk. 9:37‑43) 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi, ba epꞌu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Tsi Tata, pe̱ꞌspa ar nhwëki ma bötsi, ar ndungo. Xa ntsꞌe̱di, nꞌandi tso har tsibi ne nꞌandi har dehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Yá bötsiꞌihu̱ ya me̱ꞌsku ne gar tsꞌojöꞌihu̱. Hangu mpa ma ga ꞌbu̱hwithohu̱, ne ga pe̱sꞌahu̱ ar tsꞌe̱ti. Ba tsinkagiwa ri tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ngetho thota ár txꞌu̱tho ri ñꞌemu̱ihu̱. Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ngu ár döta nꞌar nda̱murtasa, da tsa̱ gi ꞌñembabihu̱ nunar tꞌo̱ho̱nu̱: Di ma injanu̱, ne nöꞌö da ma, ne hindi ñꞌotho nöꞌö hinda tsa̱ gi ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nuya tsꞌondöhiyu̱ xi ñhembi da bo̱ni, mahyoni ar ntꞌa̱pa Jö ne ar bëhë. Ar Hesu bi mengi bi mö nda tho (Mr. 9:30‑32; Lk. 9:43‑45) 


text:
<pb/>Ar Hesu núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ Ngalilea, bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da nda̱twa ha yá ꞌye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne nuya jöꞌi ma da hyo, ha nu ár hñupa da mengi da nte manꞌagi. Ha nuyá ma̱xte xa bi du yá mu̱i. Ar Hesu bi unga ar bojö mi jotꞌa ar nijö 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ngwi ar Hesu yá ma̱xte har hnini Nkapernaum, nuꞌu̱ togo mi jotꞌa ár bojö ar nijö ba e bi kꞌönga ar Pedro, ne bi ꞌñembabi: —Xi ri Utatehu̱, ha hingi jutꞌa ar bojö jotꞌa ar nijö. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hö jutꞌi. Nu mi yu̱tꞌa har ngu, ar Hesu bi ñö mꞌe̱tꞌo bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de Pedro. Xi nunar bojö jotꞌa ya ndö, hage jotꞌwa yá mëni wa nuꞌu̱ hinte njawi. 


text:
<pb/>Di honi hinda mbo̱ yá kwe̱ nuꞌu̱ jotꞌa ar bojö, jange di ma ar nju̱xhwö, ne nöꞌö ar mꞌe̱tꞌo hwö gi ju̱tsꞌi, xokwa ár ne, ka gi tinu̱ nꞌar bojö da wadi gi jutꞌa ri me̱ti ne ma me̱ti.<pb/>


text:
Nuya paꞌu̱ ba e yá ma̱xte bi zu̱ ar Hesu ne bi ꞌya̱mbabi: —Togo ma da ntöte ár nsu hár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ hingi pa̱ta ri mꞌu̱ihu̱ ne gi ꞌbu̱hu̱ ngu nꞌar tsi bötsi, hinda tsa̱ gi ku̱thu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da po̱tka ma thuhu japamasu nꞌa di ñhe̱hwi nꞌar tsi bötsi, go jamasugi. Ga ntsuñhu̱ hinga o̱thu̱ ar tsꞌoki (Mr. 9:42‑48; Lk. 17:1‑2) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da japi da da̱ nꞌa nuya tsi bötsi ñꞌemu̱igi, nunar jöꞌiꞌö xiñhohmö da tsꞌu̱twa nꞌar doju̱ni hár ꞌyu̱ga, ne da tꞌe̱ntꞌa madeda ar ñho̱nthe. 


text:
<pb/>Hwëkate ya meximha̱i ngetho nze̱ye̱ ya ntꞌu̱tꞌi. Hyaxꞌmu̱ ja ya ntꞌu̱tꞌi. Hwëkate nuya ntꞌu̱tate. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ ri ꞌye̱hu̱ wa ri wahu̱ da jaꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nꞌar tsꞌoki, hye̱ju̱ ne gi ꞌye̱ñhu̱ yapꞌu̱. Töte ar ñho gi ku̱thu̱ mhetsꞌi di kꞌatꞌa nꞌa ri wahu̱ wa ri ꞌye̱hu̱, ne hingi me̱wihu̱ gatho yoho ri ꞌye̱hu̱ ne yoho ri wahu̱, da tꞌe̱ntꞌahu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa ri da̱hu̱ jaꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ar tsꞌoki, hñöhu̱ ne ꞌye̱ñhu̱ yapꞌu̱. Töte ár ñho nꞌada ri da̱hu̱ gi ku̱thu̱ mhetsꞌi, hinge gatho yoho ri da̱hu̱ da tꞌeꞌahu̱ har ꞌbe̱xui habu̱ bi zo̱ ar tsibi. Ár ꞌbede ar tsi de̱ti xki mꞌe̱di (Lk. 15:3‑7) 


text:
<pb/>Jamasuhu̱ hingi u̱tsahu̱ nꞌa nuyá tsi bötsiyu̱. Ngetho di xiꞌahu̱, nuya e̱nxe̱ mhetsꞌi xi me̱hna Jö da su, hyaxꞌmu̱ handwa ár hmi ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Te gi beñhu̱, nuꞌmu̱ nꞌar ma̱ꞌyo ꞌñe nꞌanthebe ya de̱ti ne da ꞌbe̱ nꞌa, hage hinda zopꞌu̱ nuꞌu̱ gohonꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ne gu̱to, ne ma da hyonga ha ya tꞌo̱ho̱ nöꞌö xi mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ xta dini, xa majöni di xiꞌahu̱ xa da njohya bi dinga nöꞌö ar de̱ti xki mꞌe̱di, ne hindi benga nuꞌu̱ maꞌra gohonꞌa̱te ne ꞌre̱tꞌamagu̱to. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi nꞌehe, hingi neꞌö da mꞌe̱ nꞌa nuyá tsi bötsiyu̱. Hanja gi pumbabihu̱ ri kuhu̱ 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ nꞌaꞌahu̱ da ꞌyo̱tꞌahu̱ nꞌar tsꞌoki ri ku, di ma ba kꞌötsꞌi gi ñöwise̱. Nuꞌmu̱ da ꞌyo̱xa nöꞌö gi xipi, xka pengi gi ñhogamu̱iwi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hinda ꞌyo̱tꞌaꞌi, tsixa manꞌa wa yoho ri ku da ꞌyo̱xa nöꞌö ma gi xipabi, ne njapꞌu̱ da da̱majöni yoho wa hñu. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hinda ꞌyo̱ta nuꞌu̱ ga tsitsꞌi, xipabi gatho ya ku har nijö, ne nuꞌmu̱ ar nijö hinda ne da ꞌyo̱te nꞌehe, hyandi ngu nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö gi hñuꞌspabihu̱wa har ximha̱i, ma da thuꞌspabinu̱ mhetsꞌi, ne nöꞌö gi hñökwabihu̱wa har ximha̱i, ma da thökwabinu̱ mhetsꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ nꞌehe, nuꞌmu̱ yoho gi nkohu̱wa har ximha̱i tema gi ꞌya̱hu̱, ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi da ꞌraꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi watꞌa habu̱ mi ꞌba̱ ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Tengu ár nze̱ye̱ ga pumbabi ma ku o̱tkagi ar tsꞌoki. Hage ga to̱ꞌmi da zo̱nga yoto. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuga di xiꞌaꞌi, hinge ho̱nse̱ yoto ar nze̱ye̱. Pumbabi hñunꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya yoto ár nze̱ye̱, ne hingi nuhu̱tho nze̱ye̱. Ár ꞌbede ar ꞌbe̱go himbi me̱ꞌsa ar nhwëki 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ꞌbe̱goꞌö himbi tsa̱ bi gutꞌwa nöꞌö mi tupabi. Jange ár hmu bi mö nda ꞌba̱wi mahye̱gi ár ꞌbe̱hñö, yá bötsi ne gatho nöꞌö mi pe̱tsꞌi, ne nda njoꞌspa ár bojö. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ꞌbe̱goꞌö bi nda̱ndihmö hár wa ár hmu, ne mi a̱pa ar möte mi embabi: Pe̱ꞌska ar tsꞌe̱ti, to̱bgagi ne ga jutꞌa gatho ri bojö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nu ár hmu nor ꞌbe̱goꞌö bi go ár mu̱i ne bi pumbabi gatho nöꞌö mi tupabi, ne bi hye̱gi bi ma. 


text:
<pb/>Ha nu mi manu̱, bi nthe̱wi nꞌár miꞌbe̱gowi mi tupabi nꞌanthebe ya tsi tꞌaxbojö. Bi ma ba mihi ne bi mitꞌwa ár ꞌyu̱ga mi embabi: Nupya hö, ma gi jutka gatho nöꞌö gi tukagi. 


text:
<pb/>Nu ár miꞌbe̱gowi bi nda̱ndihmö hár wa, ne bi ꞌñembabi: Pe̱ꞌska ar tsꞌe̱ti to̱bgagi, ne ga jutꞌa gatho ri bojö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö himbi ne bi do̱ꞌmi. Bi zixa har fa̱di habu̱ ba kotꞌi, bi do̱ꞌmi nda gutꞌwa gatho nöꞌö mi tupabi. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda njapꞌu̱ nu maꞌra ya ꞌbe̱go, xa bi zo̱tꞌa yá mu̱i ne bi ma ba petwa ár hmu gatho nöꞌö xki hyantꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar hmu bi zohna nu ar ndutha̱i xki mpumbabi nze̱ye̱, ne bi ꞌñembabi: Nuꞌge xa gar tsꞌojöꞌi. Gatho nöꞌö ar bojö ngi tukagi da pumpꞌaꞌi, ngetho ga ꞌya̱ka ar möte. 


text:
<pb/>Ha hinge ndi ꞌñepꞌaꞌi nda go ri mu̱i ngi pumpabi ri miꞌbe̱gowi, ngu nuga bi go ma mu̱i da pumpꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nu ár hmu xa bi mbo̱ ár kwe̱, bi da̱twa ha yá ꞌye̱ ya sufa̱di nda gotꞌi, ne nda do̱ꞌmi nda gutꞌa gatho ár tha̱i. 


text:
<pb/>Ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ma da jaꞌahu̱ njapꞌu̱ nꞌehe, nuꞌmu̱ hindi tsitꞌa ri mu̱ihu̱ gi pumbabihu̱ yá tsꞌoki ri kuhu̱.<pb/>


text:
Ar Hesu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi zohnu̱ ar ha̱i Ngalilea. Bi gu̱ ar ꞌñu bi ma har ha̱i Nhudea ꞌrandi ar döthe Hordan. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate bi ma ba kꞌöꞌsa ar Hesu nda tsa̱ti, ne bi ꞌñembabi: —Hage tsa̱ntꞌö ya thogi da tsa̱ da hye̱ ár ꞌbe̱hñö nꞌar ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha hinxka nehu̱ har Tꞌofo, nu hár ndu̱i, Jö bi hyoka ar ndo̱ ne ar ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenga Jö: Jange ar ñꞌo̱ho̱ da zopꞌu̱ ár dada ne ár nönö, ne da mꞌu̱hwi ár ꞌbe̱hñö, ne nuya yohoyu̱, da nꞌatho. 


text:
<pb/>Nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌñemba ar Hesu: —Yoꞌö bi mönga ar Moise nda thoka nꞌar he̱ꞌmi ñhe̱gi, ne nda tsa̱ nda hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö nꞌar ñꞌo̱ho̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ar Moise bi unga ar se̱ki ngetho xa xi me ri ñöhu̱. Nu hár ndu̱i Jö himi ne njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nöꞌö togo da hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö, ne hinte ma tsꞌoki xi dimbabi di ñꞌowi manꞌar jöꞌi, ne da nthötwi manꞌar ꞌbe̱hñö, gehnu̱ nꞌar tsinganthöti. Ne nöꞌö togo da nthötwi nor ꞌbe̱hñö xi nthe̱pꞌu̱, gehnu̱ nꞌar tsinganthöti nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi ꞌñemba ar Hesu: —Nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ár mꞌu̱i ar ñꞌo̱ho̱ ne ár ꞌbe̱hñö, xiñho hinda nthöta nꞌa ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Bi dö ar Hesu ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hinga gatho da tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, ho̱nse̱ nuꞌu̱ xpa umba Jö hinda nthöti. 


text:
<pb/>ꞌRa ya ñꞌo̱ho̱ hingi tsa̱ da nthöti ngetho xi mꞌu̱i njapꞌu̱, maꞌra xi japabi njapꞌu̱ ya jöꞌi, maꞌra xi ne mꞌe̱tꞌo da me̱pabi Jö togo ar ndö mhetsꞌi. Nöꞌö togo tsa̱ da hñönga nunar mhönu̱, dá hñöni. Ar Hesu bi jöpa ya tsi bötsi (Mr. 10:13‑16; Lk. 18:15‑17) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba tsꞌimpabi ꞌra ya tsi bötsi ar Hesu nda hñuxa yá ꞌye̱ ne nda ꞌya̱pa Jö nda jöpi. Ha nuyá ma̱xte bi zu̱i nuꞌu̱ togo mi tsihi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Hye̱hu̱ ya tsi bötsi da e da zu̱kagi, yo gi hökwabihu̱, ngetho gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ñhe̱hwi nꞌar tsi bötsi. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi hñuxa yá ꞌye̱ ha ya tsi bötsi, bi gu̱ ar ꞌñu bi ma. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa mi the̱ yá ñho bi ñöwi ar Hesu (Mr. 10:17‑31; Lk. 18:18‑30) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba e nꞌa bi ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ntꞌa̱ni ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Hoga Utate, tema ñho ga pe̱fi, ne njapꞌu̱ ga pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Yoꞌö gi xikagi dar hogajöꞌi. Ho̱nse̱ Jö go ar hogajöꞌiꞌö. Ha nuꞌmu̱ gi ne gi pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ꞌyo̱twa gatho yá ꞌbe̱pate Jö. 


text:
<pb/>Nor ñꞌo̱ho̱ꞌö bi ꞌñenö: —Tema ꞌbe̱pateꞌu̱. Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Yo gi ñhote, yo gi tsimba ár nthöti ri ñꞌohu̱, yo gi mpë, yo gi ju̱xya nhemhñö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ xa gi ne gi ꞌbu̱i xiñho, di ma ba pa̱ gatho nöꞌö gi pe̱tsꞌi ne hyemba ya hyoya. Njapꞌu̱ gi pe̱ꞌsa ri ñhonu̱ mañö mhetsꞌi, ne ba e gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xa majöni di xiꞌahu̱, xa xi ñhembi da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö nꞌar jöꞌi hinte kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ xi ñhembi da tho nꞌar döta me̱ti hár gu nꞌar ꞌyomhni. Töte ár ñhembi da yu̱tꞌa nꞌa hinte kꞌatꞌi hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ yá ma̱xte, xa bi ꞌyo̱tho ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nuꞌmu̱ njapꞌu̱, togo tsa̱ da mpo̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi kꞌötꞌi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö hingi tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa ya jöꞌi, Jö hinter ñhembibi da ꞌyo̱tꞌö. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi ꞌñembabi ꞌmu̱: —Nuje xta tsohe xo̱ge ne xta te̱ñꞌahe. Tema nthöhö di to̱ꞌmhe ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, xta zo̱ ar pa da nꞌaꞌyo xo̱ge, xta hñuxa hár thuxandö Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, nuꞌahu̱ xka te̱ngagihu̱ ma gi hñuxu̱ nꞌehe ha ꞌre̱tꞌamayoho ya thuxandö, gi hñöꞌsfu̱ majöni nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mꞌu̱i ya me Israel. 


text:
<pb/>To gatho xpa tsopꞌu̱ yá ngu, yá jödö, yá nju, yá dada, yá nönö, yá ꞌbe̱hñö, yá bötsi wa yá ha̱i te̱mga ma thuhu, ma da hñönga nꞌanthebe ár nze̱ye̱ di töta nöꞌö xi zogi, ne ma da hñönga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ñhe̱hwitho nꞌar ñꞌo̱ho̱ pe̱ꞌsa nꞌar hwöhiꞌobxi, ne da bo̱nga ra nꞌitho ma da hyonga ya ꞌbe̱go da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi nkohwi nuya ꞌbe̱go nda gutꞌwa nöꞌö tö nꞌar ꞌbe̱go nꞌa pa, ne bi me̱hna har hwöhi nda mpe̱fi. 


text:
<pb/>Ngu nꞌar gu̱to xudi bi bo̱nga manꞌagi ma ba honga maꞌra, ne bi dinga ꞌra mi ꞌbu̱hnu̱ har ta̱i hinte mi pe̱fi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Di möhu̱ ba mpe̱hu̱ ha ma hwöhi nꞌehe, ne ga jutꞌahu̱ xiñho. Ne bi ma ba mpe̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngu madempa ne ar hñunde bi bo̱nga manꞌagi, ne bi nthe̱wi maꞌra, ne bi gohwi nda gutꞌwa xiñho nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngu nꞌar ku̱tꞌa nde bi bo̱nga manꞌagi, ne bi nthe̱wi maꞌra ya jöꞌi hinte mi pe̱fi, ne bi ꞌñembabi: Yoꞌö gi ꞌbu̱thu̱wa gatho ar pa hinte gi pe̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñembabi: Hinto xi ꞌraje ar ꞌbe̱fi. Nuꞌmú̱ nor ñꞌo̱ho̱ꞌö bi ꞌñenö: Di ma ba mpe̱hu̱ ha ma hwöhi nꞌehe, ne ga jutꞌahu̱ xiñho. 


text:
<pb/>Nu mi yu̱ ar hyadi, nunar hmu bi ꞌñemba ar ndöngi: Zohna ya ꞌbe̱go gi jutꞌwa nꞌapa nꞌa ngu nꞌa. Jutꞌwa mꞌe̱tꞌo nuꞌu̱ bi yu̱tꞌa mꞌe̱fa, nepꞌu̱ nuꞌu̱ bi yu̱tꞌa ar ndu̱i. 


text:
<pb/>Nu mi tho nuꞌu̱ ya ꞌbe̱tꞌo xki yu̱tꞌa mi xudi, mi empꞌö nda hñuxa ár nze̱ye̱ nda tꞌumbabi, ha nuꞌu̱ bi njutꞌwabi nꞌapa nꞌehe. 


text:
<pb/>Mi eñꞌu̱: Nuyu̱ xi yu̱tꞌa mꞌe̱fa, ho̱nse̱ nꞌa xe̱nimpa xi mpe̱fi, ne xka jutꞌwabi mahye̱gi nguje xta mpe̱he gatho ar pa, xta tse̱the ar pahyadi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar hmu bi ꞌñemba nꞌaꞌu̱: Ha gi o̱de ño̱, hage xta ko̱mpꞌa ri bojö. Hage hinda nkohwi nga jutꞌa nöꞌö ar nthöhö tꞌunga nꞌapa. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ ꞌbe̱tꞌo ma da mꞌe̱fa, ne nuꞌu̱ ꞌbe̱fa ma da mꞌe̱tꞌoꞌu̱. Nze̱ye̱ xi tsꞌohni, txꞌu̱tho nuꞌu̱ xi thahni. Ar Hesu bi mengi bi mö nda tho (Mr. 10:32‑34; Lk. 18:31‑34) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ꞌyo ar ꞌñu ndi ma Herusalen, nꞌa mbi ꞌweka nꞌampꞌu̱ nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>—Pöhu̱, núꞌmu̱ xka tso̱ñhu̱nu̱ Herusalen, ka ma da mhihnu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ma da nda̱twa ha yá ꞌye̱ ya ndömöjö ne ya bötꞌofo, ne da tꞌe̱ntꞌi da tho. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ma da nda̱twa ha yá ꞌye̱ nuꞌu̱ hingya xodyo. Nuyu̱ ma da zani, da ꞌwe̱tꞌi, ne da tsu̱ta ha nꞌar pontꞌi da the̱gi da du, ha nu ár hñupa da mengi da nte manꞌagi. Nöꞌö mi a̱ ár nönö ar Xuwa ne ar Hakobo (Mr. 10:35‑45) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ba e ár ꞌbe̱hñö ar Sebedeo mi ñꞌowi yá tꞌu̱, dama bi nda̱ndihmö hár wa ar Hesu mi a̱pa ar möte. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Teme gi ne. Nor ꞌbe̱hñö bi ꞌñenö: —Di ne gi ꞌñexa nuyu̱ yoho ma tꞌu̱ gi hñuxkwi há ri ndö, nꞌa da hñuxa ha ri ñꞌe̱i, ne nöꞌö manꞌa ha ri ngöhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñemba ar Xuwa ne ar Hakobo: —Hingi pöhu̱ teme gi a̱hu̱. Ha gi hanthu̱ gi tse̱thu̱ ya thogi ngu ma ga tse̱tka. Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hö ga tse̱the. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Majöni ma gi thohu̱ ya thogi ngu ma ga thoka. Ha nöꞌö gi ne gi hñuxu̱ ha ma ñꞌe̱i ne ha ma ngöhö, hinda tsa̱ te ga mönga. Ma Dada xi hokwabi togo xi hñuxꞌö ga huxꞌbe. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi zo yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Gi pöhu̱ nuyá ndö ya hnini ñꞌexase̱ꞌu̱ honi da hyo̱ma ha̱i nu maꞌra, ne nuya xi tꞌexa ngu ar ñöxhmu xa meꞌmda ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jahu̱ ngu Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Nöꞌö himba ehe honi togo da me̱pabi. Xpa ehe da mꞌe̱go ne da unga ár te da gutꞌwa yá tha̱i nze̱ye̱ ya jöꞌi. Yoho ya goda̱ bi tsa̱ bi hyandi (Mr. 10:46‑52; Lk. 18:35‑43) 


text:
<pb/>Har ꞌñu bi nthe̱wi mi huhnu̱ yoho ya goda̱, ne mi böꞌu̱ mi thohnu̱ ar Hesu, bi matꞌi ne bi ꞌñembabi: —Tsi Hmu, ár Tꞌu̱ꞌi ar Dabi, pe̱ꞌskagihe ar nhwëki. 


text:
<pb/>Ya jöꞌi mi tsu̱i hinge nda mafi, ha nuꞌu̱ xa mi umba yá mu̱i mi mafi mi eñꞌu̱: —Tsi Hmu, ár Tꞌu̱ꞌi ar Dabi, hwëgagihe. 


text:
Ar Hesu mi zo̱ngwi yá ma̱xte núnu̱ Betfage, mo̱te ar tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni, getꞌu̱ ar hnini Herusalen. Ka bi me̱hnu̱ yoho nda mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Di möhu̱ har tꞌu̱lo hnini gi hanthu̱ ꞌbu̱hnu̱. Ne xki tso̱ñhu̱ ma gi tiñhu̱ nꞌar tsi nꞌo̱ge di thötwinu̱ ár tꞌu̱bru, gi xothu̱ ne gi tsinkagihu̱wa. 


text:
Di möhu̱ Herusalen nöꞌö ar hnini tꞌembabi ar Sion nꞌehe, ne xifu̱ ya mengunu̱:<pb/>Hyanthu̱ ba ekwa ri Hmuhu̱ xpa e da kꞌösꞌahu̱,<br/>hingar ñꞌetsꞌi, ngetho xpa nto̱ nꞌar tsi nꞌo̱ge,<pb/>ár bötsi nꞌar tsi zuꞌwe ndu. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ba tsimpa ar tsi nꞌo̱ge mi ñꞌowi ár bötsi, ne yá ma̱xte bi göꞌspa yá pa̱tꞌi ne bi bo̱xa ar Hesu bi nto̱ge. 


text:
<pb/>Mi panu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi, ꞌra mi höka yá pa̱tꞌi mi xi har ꞌñu, maꞌra mi toka ya xiza mi po habu̱ nda thogi. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌi mi ꞌbe̱tꞌo ne nuꞌu̱ mi ꞌbe̱fa xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Xa nsunda ár Tꞌu̱ ar Dabi. Dá jöpa Jö ár mꞌe̱hni. Xa nsunda Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ togo mi te̱ni mi thödi ne mi eñꞌu̱: —Gehnu̱ ar Hesu ár mꞌe̱hni Jö, ar me Nasare har ha̱i Ngalilea. Ar Hesu bi paxtꞌa ar dönganijö (Mr. 11:15‑19; Lk. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi yu̱tꞌa hár thi ár dönganijö ar tsi Dada, ne bi ꞌye̱nga gatho nuꞌu̱ mi mpa̱ ne nuꞌu̱ mi nta̱i. Bi pu̱ꞌspa yá mexa ya pa̱tbojö ne yá nthutsꞌi nuꞌu̱ mi pa̱ ya domtxu. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Hár Tꞌofo Jö enö: Ma ngu gehnu̱ ár ngu mhatꞌajö. Ha nuꞌahu̱ xka ꞌyo̱thu̱ nꞌar ngu jar mfë. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö ne nuya bötꞌofo mi hyanda ya döta ntꞌudi bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu, xa bi mbo̱ yá kwe̱ mi ꞌyo̱xa nuya bötsi mi ma mbor nijö mi eñꞌu̱: Xa nsunda ár Tꞌu̱ ar Dabi. 


text:
<pb/>Ne bi xipa ar Hesu njawa: —Ha hingi o̱xa nöꞌö mönga ya bötsi. Ar Hesu bi dötwabi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hö, di o̱de. Xi nuꞌahu̱, ha hinxka nehu̱ ár Tꞌofo Jö habu̱ enö njawa:<pb/>Nuya bötsi ne nuꞌu̱ ya le̱le̱ tsu̱tho,<pb/>Jö bi xokwa yá ne nda matꞌajö xiñho. 


text:
<pb/>Ne bi zohnu̱ꞌu̱ bi bo̱nga har hnini, bi ma Betania, ka ba oxhnu̱. Ar Hesu bi otꞌa nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi hinte mi uni (Mr. 11:12‑14, 20‑26) 


text:
<pb/>Hár ñöni ar ꞌñu bi hyandi mi ꞌba̱hnu̱ nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi. Bi ma ba kꞌöni, xömhö nda dinga te nda zi. Ha hinte mi tu, ho̱nse̱ xa mi kꞌamatho yá xi. Nuꞌmú̱ bi ꞌñemba ar ꞌba̱iꞌiuxi: —Hiñhamꞌu̱ gi penga da ndu ri iuxi. Ne dama bi ꞌyotꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda yá ma̱xte nöꞌö xki thogi, xa mi ꞌyo̱tho ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Hanja dama bi ꞌyotꞌa ar ꞌba̱iꞌiuxi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ xa gi jamfihu̱, ne hingi yomihu̱ da njapꞌu̱ ngu gi nehu̱, hinge ho̱nse̱ da tsa̱ gi ꞌyo̱thu̱ ngu xta o̱tꞌwa ar ꞌba̱iꞌiuxi. Da tsa̱ gi ꞌñembabihu̱ nunar tꞌo̱ho̱nu̱ da mponi di ma har dehe, ne da ma. 


text:
<pb/>Ne gatho nöꞌö gi ꞌya̱hu̱ ne gi ñꞌemu̱ihu̱ da tꞌaꞌahu̱, gi hñöhu̱. Ar Hesu bi tꞌa̱mbabi togo mi hömpa ár tsꞌe̱di (Mr. 11:27‑33; Lk. 20:1‑8) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi yu̱tꞌa manꞌagi har dönganijö Herusalen, mi uta ya jöꞌi. Ne ja bi zo̱hnu̱ ya ndömöjö ne yá dönziandö ya xodyo, ne bi ꞌñembabi: —Togo xpa pe̱ñꞌaꞌi gi ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö gi pe̱fi. Togo gi hömpa ár tsꞌe̱di gi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuga nꞌe, ma ga o̱tꞌahu̱ nꞌar ntꞌa̱ni. Nuꞌmu̱ gi thöhu̱, nuga nꞌe ga xiꞌahu̱ togo di hömpa ár tsꞌe̱di ga o̱tꞌa nöꞌö di pe̱fi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar xixthe mi o̱tꞌa ar Xuwa Xixthe, togo ba pe̱ñꞌö, Jö wa ya jöꞌi. Nuꞌu̱ bi ndu̱i bi njontꞌane nꞌa ngu nꞌa, ne mi eñꞌu̱: —Xipya te ga thöhu̱. Nuꞌmu̱ ga emfu̱ ba pe̱hna Jö, ma da ꞌñengagihu̱: Yoꞌö hinga ꞌyo̱thu̱ nöꞌö mi möñꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga emfu̱ ar Xuwa ba pe̱hna ya jöꞌi, da mbo̱ yá kwe̱yu̱, ngetho gatho handa ar Xuwa Xixthe ngu ár mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ya ndömöjö ne yá dönziandö ya xodyo bi ꞌñemba ar Hesu: —Hindi pöhe. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi: —Nuga nꞌe hinga xiꞌahu̱ togo xpa pe̱nkagi ga o̱tꞌa nöꞌö di pe̱fi. Ár ꞌbede yoho ya tꞌu̱ 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Te gi nuhu̱. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi ꞌñe yoho yá tꞌu̱, ne bi ꞌñemba nꞌaꞌu̱: Di ma ba mpe̱ har hwöhi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar tꞌu̱ꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: Hinꞌö, hindi ne ga ma. Ne mꞌe̱fa bi ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi ne bi ma ba mpe̱fi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nu ár dadaꞌö bi ꞌñemba nöꞌö manꞌár tꞌu̱: Di ma ba mpe̱ har hwöhi. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: Hö, ga ma. Ha himbi ma. 


text:
<pb/>Xipya, nuya yohoyu̱, togo bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö bi ꞌbe̱pa ár dada. Bi dö nuya ndömöjö: —Nöꞌö ar tꞌu̱ bi me̱hna mꞌe̱tꞌo. Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nuya hya̱te ne nuya tsꞌoꞌbe̱hñö ma da döꞌahu̱ mꞌe̱tꞌo da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ngetho ba e ar Xuwa Xixthe bi utꞌahu̱ hanja gi ñhogajöꞌihu̱, ne nuꞌahu̱ hinga ne ga jamfihu̱ nöꞌö mi möñꞌö. Nuya hya̱te ne ya tsꞌoꞌbe̱hñö, nuꞌu̱ hö, bi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ha nuꞌahu̱, mödi te gatho xka hyanthu̱, hinxka ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö bi möñꞌö. Ár ꞌbede ya tsꞌoñhandi (Mr. 12:1‑12; Lk. 20:9‑19) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi metwa manꞌar ꞌbede ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —ꞌYo̱hu̱ manꞌar ꞌbede ga xiꞌahu̱: Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa mi the̱ nze̱ye̱ yá ha̱i. Ne bi ꞌñetꞌa nꞌar hwöhiꞌobxi, bi gu̱xa nꞌar jödo bi gotꞌi. Bi xa̱ꞌma nꞌar moto, ne bi hyoka nꞌar heꞌsa ngu nda hyanda xo̱ge. Mꞌe̱fa bi umba ñhandi maꞌra nda su, ne bi ma yapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ ar sofo, bi me̱hna ꞌra yá ꞌbe̱go ma nda kꞌöꞌsa yá ñhandi, ne nda umba nöꞌö made ndi ꞌñepi. 


text:
<pb/>Nuya ñhandi bi gu̱mpa yá ꞌbe̱go, nꞌa bi me̱i, nöꞌö manꞌa bi hyo, ne nöꞌö manꞌa bi te̱do bi gui bi ma. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi mengi bi me̱hna ma nze̱ye̱ yá ꞌbe̱go, ha nuya ñhandi bi mengi bi ꞌyo̱tꞌwa ngu xki ꞌyo̱tꞌwa nuꞌu̱ mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nu ár ngötsꞌi, nöꞌö tor me̱ti ar hwöhi bi me̱hna ár tꞌu̱, ne bi ꞌñenö: Numa tꞌu̱ hö, ma da ꞌyo̱te. 


text:
<pb/>Ha nuya ñhandi mi hyandwa ár tꞌu̱, bi ꞌñenga nꞌa ngu nꞌa: Go gehnu̱ togo ma da gohwi ya ha̱i. Ma ga hohu̱ ne ga tsömfu̱ yá ha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndöxodyo bi ꞌñenö: —Nöꞌö togo ár me̱ti ar hwöhi da ꞌweka nuya tsꞌojöꞌi da hyo, hinda ma da hwëki. Ne da umba maꞌra ya ꞌbe̱go ár ha̱i, nuꞌu̱ togo da umba nöꞌö di ꞌñepi xta zo̱ ar sofo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage hinxka nehu̱ har Tꞌofo habu̱ enö:<pb/>Nöꞌö ar do bi ꞌye̱mpꞌu̱hmö ya guxjödo,<br/>nupya gehnu̱ ar mu̱di do xi njuꞌspa ár nijö Jö.<pb/>Gese̱ Jö xi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱,<br/>ne di hanthu̱ nza̱tho nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, ma da thömpꞌahu̱ nöꞌö ar tsꞌe̱di gi pe̱ꞌsu̱ gi ku̱thu̱hmö hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne da tꞌumba maꞌra ya jöꞌi nuꞌu̱ togo ne da ꞌyo̱ta nöꞌö mönga Jö. 


text:
<pb/>Jange xa mi nemhöꞌu̱ nda gu̱ ar Hesu. Ho̱nse̱ mi tsu ya jöꞌi, ngetho nuyu̱ mi beni ar Hesu már mꞌe̱hni Jö.<pb/>


text:
<pb/>—Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, ma ga he̱ju̱ ngu nꞌar ndö bi ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ngo ár tꞌu̱ bi nthöti. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nunar ndö bi me̱hna maꞌra ya ꞌbe̱go, ne bi ꞌñembabi: Ba xifu̱ nuꞌu̱ togo di to̱ꞌmhe, xta ñhoje. Xta hohe ya me̱ti ne ya nokaboi. Gatho xi thoki. ꞌÑembabihu̱: Ba ehu̱ ar ngo. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ mi tho̱ꞌmi, himbi japamasu nöꞌö bi xipa nuya ꞌbe̱go. Nꞌa bi mada ar ꞌbe̱fi ha yá hwöhi, ha manꞌa bi ma ba kꞌönga yá mꞌa̱ har hnini. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ ar ndö gatho nöꞌö xki njapa yá ꞌbe̱go, xa bi mbo̱ ár kwe̱. Bi muntsꞌa yá ndogu, ne bi me̱hni ma nda hyonga nuya hyote nda hyo ne nda tsötꞌwa yá hnini. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar ndö bi ꞌñemba yá ꞌbe̱go: Xi thoka gatho da ho ar ngo, ne nuꞌu̱ ndi to̱ꞌmi himba ne ba ehe. Bi ntsꞌokse̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi ma yá ꞌbe̱go ma ba muntsꞌa gatho nuꞌu̱ mi nthe̱wi ha ya ꞌñu, ya tsꞌomꞌu̱i ne ya hogajöꞌi. Njapꞌu̱ bi ñuxa nöꞌö ar döta ngu habu̱ mi tꞌo̱tꞌa ar ngo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö bi yu̱tꞌa har ngu nda ze̱ngwa nuꞌu̱ xki zo̱ho̱, ne bi hyanda nꞌa mi ꞌbu̱hnu̱ hinxki theta ar hengo. 


text:
<pb/>Jange bi ꞌñembabi: Ha gi o̱de ño̱. Hanja ga ku̱tꞌwa ne hingi he ar hengo. Nöꞌö hinte bi za̱ te bi dödi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö bi ꞌñemba yá ꞌbe̱go: Xo̱thwu̱ yá ꞌye̱ ne yá wa, ba e̱ñhu̱ nthi har ꞌbe̱xui habu̱ da nzoni ne da guxtyá tsꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi wa ar Hesu bi metwa nunar ꞌbedenu̱, bi ꞌñenö: —Ngetho nze̱ye̱ xi tsꞌohni, ha txꞌu̱tho nuꞌu̱ xi thahni. Ar Hesu bi no̱nga ar bojö jotꞌa ya ndö (Mr. 12:13‑17; Lk. 20:20‑26) 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate njapꞌu̱, bi nju̱ki bi maꞌu̱, ma nda nkohi hanja nda tsa̱ nda hya̱tꞌa ar Hesu. 


text:
<pb/>Ba pe̱hna ꞌra yá ma̱xte bi me̱wi ꞌra yá ñꞌowi ar Erode, ma nda ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ntꞌa̱ni, ne bi ꞌñembabi: —Utate, di pöhe gi mönga nöꞌö majöni ne gi utwa ya jöꞌi ár ꞌñu Jö. Hinto gi tsu, ne hinto gi hwantho. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu mi pötwatho yá tsꞌomfeni, jange bi ꞌñembabi: —Xa gar nemhñöhu̱, yoꞌö gi ne gi hya̱ju̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ár me̱ti ar Sesar. Ar Hesu bi ꞌñenö: —Umfu̱ ar Sesar nöꞌö ár me̱tiꞌö, ne umfu̱ Jö nöꞌö ár me̱tiꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱, xa bi ꞌyo̱tho, ne bi zohnu̱ ar Hesu bi maꞌu̱. Ya de̱ngamöjö bi ñꞌa̱ni ar menga nte (Mr. 12:18‑27; Lk. 20:27‑40) 


text:
<pb/>Nor paꞌö bi zo̱hnu̱ ꞌra ya de̱ngamöjö, nuꞌu̱ hingi ñꞌemu̱i da mengi da nte nuꞌu̱ xi du, ne bi ꞌya̱mbabi, 


text:
<br/>bi ꞌñeñꞌu̱: —Utate, ar Moise bi ꞌñenö, nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da du ne hinda zo nꞌar bötsi, nꞌár jödöpꞌu̱ꞌö da nthötwi ar ꞌranxu, ne da gu̱ꞌspa ár thuhu ár jödö manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuje da pöhe yoto mi njödö. Nöꞌö ar ꞌbe̱tꞌo bi nthöti, bi du ne hinte bi zo ar bötsi. Jange nunar ꞌbe̱hñö bi mengi bi nthötwi ár jödöpꞌu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta mengi da nte manꞌagi, togo ár ꞌbe̱hñönu̱ ꞌmu̱, ngetho bi nthötwi gatho yoto ya ñꞌo̱ho̱ mi njödö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Xi tsꞌonga ri mfenihu̱, ngetho hingi pöhu̱ ar Tꞌofo, ne hingi po̱hu̱ ár tsꞌe̱di Jö. 


text:
<pb/>Nu xta menga ya jöꞌi da nte manꞌagi, hinda ma da nthöti, hinda ma da tꞌa̱di. Ma da ñhe̱hwi yá e̱nxe̱ Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi bö ya de̱ngaꞌbe̱pate nunar Hesu xki gotwa yá ne ya de̱ngamöjö, bi mhuntsꞌi nda nu te nda me̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌa nuꞌu̱ már bötꞌofo, bi ma ba o̱tꞌwa nꞌar ntꞌa̱ni ar Hesu, xömhö nda hya̱tꞌi, ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñenö: —Xa gi ꞌñetꞌa ri mu̱i, gi ꞌye̱ntꞌa ri te, ne gi hñuxa ri mfeni gi mö Jö ri Hmu. 


text:
<pb/>Ha nuya ꞌbe̱pateyu̱, ka po̱ngwa gatho yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne gatho nöꞌö mönga yá mꞌe̱hni Jö. Hanja mhö ar Kristo ár tꞌu̱ ar Dabi (Mr. 12:35‑37; Lk. 20:41‑44) 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Togo gi beñhu̱ ar Kristo. Togo ár tꞌu̱ꞌö. Nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌñeñꞌu̱: —Ár tꞌu̱ ar Dabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñenö: —Xiꞌmu̱, yoꞌö ar Dabi, xki nzinga ár Hñö Jö, embabi ár Hmu ꞌmu̱. Ngetho bi ꞌñenö:<pb/> 


text:
Jö ar Dada bi ꞌñemba ma tsi Hmu:<pb/>Hñu ha ma ñꞌe̱i ga huxkwi,<br/>to̱ꞌmi ga tsiñꞌa nuya ri ñꞌu̱ni ga tse̱pꞌa ha ri wa. 


text:
<pb/>—Nuya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo, xi tꞌumba ar nsu da utꞌahu̱ tema di bo̱nga nöꞌö bi ꞌyotꞌa ar Moise. 


text:
<pb/>Jange ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö da xiꞌahu̱. Ho̱nse̱ yo gi te̱mbabihu̱ yá tsꞌoꞌbe̱fi, ngetho möñꞌu̱ xiñho, ha hingi o̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö o̱tꞌu̱, te gatho pe̱ ha yá nthandi ya jöꞌi, ne da ꞌñexyá nsu. Tsu̱ta ya tꞌofo ha yá dë ne ha yá ꞌye̱, ne tutwa xi nxidi ár ñöni yá he. 


text:
<pb/>Nu ha ya da̱ngo xa honga da hñuxa ha ya mꞌe̱tꞌo nthutsꞌi, ne xa ne da hñuxa ha ya hoga nthutsꞌi ha ya nijö, honi da tꞌeꞌspa yá nsu. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, yo ma gi ñhe̱hu̱ da tꞌesꞌahu̱ ri nsuhu̱, ne da tꞌeñꞌaꞌihu̱ gar utatehu̱. Ngetho nꞌadar Utate, ho̱nse̱ ar Kristo, ha nuꞌahu̱ gatho gi nkuhu̱. 


text:
<pb/>Hinto ma gi ꞌñembabihu̱ ri dadahu̱wa har ximha̱i, ngetho nꞌada ri Dadahu̱, gehnu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ da tꞌeñꞌahu̱ gar utatehu̱ gi tsixu̱ ar ꞌñu, ngetho nꞌada togo tsixa ar ꞌñu, gehnu̱ ar Kristo. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo da ñꞌexase̱, mꞌe̱fa ma da mꞌe̱twa ár tsa̱, ha nöꞌö togo da ntsꞌa̱ꞌmi, ma da tꞌeꞌspa ár nsu. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar nemhñöhu̱. Hingi ku̱thu̱, ne hingi he̱hu̱ da yu̱tꞌa nuꞌu̱ togo ne da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar nemhñöhu̱. Gi ha̱thu̱ ya tsi ꞌranxu, gi hömfu̱ yá ngu, ne xa gi o̱thu̱ ya nsa̱di, hingi ne da nheki ri tsꞌoꞌbe̱fihu̱. Jange xa döta ri mfe̱i gi to̱ꞌmhu̱. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofo ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, nemhñöhu̱. Xa gi mpu̱nthu̱ gi hoñhu̱ togo da de̱mpꞌa ri ntꞌutihu̱. Ne xki tiñhu̱, xa gi tsꞌokwabihu̱ yá mfeni, gi ꞌbe̱tꞌohu̱ da ma njöntho har ꞌbe̱xui habu̱ gir möhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Di hñöxꞌahu̱ ya goda̱ gu̱hna maꞌra. Hwëkateꞌihu̱ gi eñhu̱, nuꞌmu̱ togo da ꞌñetꞌa made ar dönganijö, hinter me̱ꞌö. Ha nuꞌmu̱ togo da ꞌñetꞌa made ar kꞌaxtꞌabo̱jö ja har dönganijö, nuꞌmú̱ hö, xi ntsꞌuni nöꞌö bi mö. 


text:
<pb/>Gar goda̱hu̱ ne xa xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. Ndana töte ár nsu, ar kꞌaxtꞌabo̱jö wa ar dönganijö japi da hñuxa ár nsunu̱. 


text:
<pb/>Ne gi eñhu̱, nuꞌmu̱ togo da ꞌñetꞌa made ar tꞌu̱xmꞌo̱ñho̱, hinter me̱ꞌö. Ha nuꞌmu̱ togo da ꞌñetꞌa made nöꞌö ar mꞌo̱ñho̱ oxhnu̱, nuꞌmú̱ hö, xi ntsꞌuni nöꞌö bi möñꞌö. 


text:
<pb/>Goda̱hu̱ xka ꞌbe̱thwu̱ ár ꞌñu ar tsi Dada. Ndana töte ár nsu, ar mꞌo̱ñho̱ wa ar tꞌu̱xmꞌo̱ñho̱ nuna japi da hñuxa ár nsu. 


text:
<pb/>Hwëkateꞌihu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, gar nemhñöhu̱. Ngetho gi uñhu̱ ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni ya do̱ni tꞌu̱ꞌsa ar ñhuni, ne xka hye̱hu̱ nuna ꞌbe̱tꞌo ha yá ꞌbe̱pate ar Moise. Xka hye̱hu̱ gi ꞌyo̱thwu̱ xiñho maꞌra, ar nhwëki ne ar ñꞌemu̱i. Xiñho gi ꞌyo̱thu̱yu̱, ne hingi hye̱hu̱ nu maꞌra. 


text:
<pb/>Gar goda̱ gu̱hnatehu̱. Gi o̱thu̱ nöꞌö hintsꞌu̱ ntsꞌuni, ne gi he̱hu̱ nöꞌö xa pe̱ꞌsa ár ntsꞌuni. Jangutho gi ntsuñhu̱ hingi tuthu̱ nꞌar tsi tꞌu̱lo zuꞌwe, ne gi tutꞌathohu̱ ya döta zuꞌwe. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar nemhñöhu̱. Gi ñhe̱hwihu̱ nꞌar ꞌbada wa nꞌar mohi, ho̱nse̱ xi nsu̱tꞌa nthi, ne mbo ri mu̱ihu̱ ne ri mfenihu̱ xa ñuxa ar mfë ne ar tsꞌomꞌu̱i. 


text:
<pb/>Goda̱ de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xu̱thu̱ mꞌe̱tꞌo mbo ri mfenihu̱ ne ri mu̱ihu̱, ne njapꞌu̱ da tꞌaxkꞌahu̱ nthi nꞌehe. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar nemhñöhu̱. Di hñöxꞌahu̱ ya tꞌa̱gi xintꞌaxi nthi ne nheki nza̱tho, ha ku̱ yá ndoꞌyo nuꞌu̱ xi du thota yá ntsꞌotho. 


text:
<pb/>Gi njahu̱pꞌu̱ nꞌehe, ngetho ha yá hmi ya jöꞌi xa gi o̱thu̱ gar hogajöꞌiꞌihu̱, ne ha ri mfenihu̱ hingi tsa̱ya̱ ar nhemhñö ne ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Hwëkate nuꞌahu̱ gar bötꞌofohu̱ ne gar de̱ngaꞌbe̱patehu̱, xa gar nemhñöhu̱. Ngetho gi hojwu̱ yá tꞌa̱gi yá mꞌe̱hni Jö, ne gi köꞌthwu̱ yá tꞌa̱gi ya hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Ne gi eñhu̱: Nuꞌmu̱ xta ꞌbu̱hmöhu̱ nuya pa mi ꞌbu̱ ma palehu̱, hinxta fa̱xhmöhu̱ xi hyopa yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Jange ma ga pe̱ñꞌahu̱ maꞌra ya mꞌe̱hni, ne nuꞌu̱ di pe̱ꞌsa yá hoga mfeni ne ya bötꞌofo. ꞌRayu̱ ma gi hyohu̱, maꞌra gi tsu̱thu̱ har pontꞌi, maꞌra gi fe̱hu̱ ha ri nijöhu̱ ne gi kuhu̱ di ne ya hnini. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ go ma gi kꞌothu̱ ar tha̱i xi thutsꞌi núꞌmu̱ mi nhöꞌmba ár ji ya hogajöꞌi. Di ndu̱ꞌma núꞌmu̱ mi nhöꞌmba ár ji ar hoga Abel, di göxa ár ji ar Sakaria ár tꞌu̱ ar Berekia, togo ga hyohu̱ madeda ar tsꞌötmꞌo̱ñho̱ ne ar nijö. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, gatho nor tha̱inu̱, ma da kꞌotꞌa nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. Ar Hesu bi zo̱tꞌa ár mu̱i bi hwëka ya me Herusalen (Lk. 13:34‑35) 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Herusalen, gi kꞌampabihu̱ togo bi pe̱ñꞌahu̱, ne gi hofu̱ yá mꞌe̱hni Jö. Hangu xta nemhö nga muntsꞌaꞌihu̱, ngu nꞌar tsi o̱ni muntsꞌa yá tsi tꞌu̱ꞌni da hwixa ha yá hwa, ne hinga nehu̱. 


text:
<pb/>Ngetho di xiꞌahu̱, hinge ma gi hyandgagihu̱ nuya payu̱. Gi to̱ꞌmhu̱ mꞌe̱tꞌo da zo̱ ar pa gi ꞌñeñhu̱: Nsunda togo xpa pe̱hna Jö ma Hmuhu̱.<pb/>


text:
Nu mi bo̱nga ar Hesu har dönganijö, mi ꞌba̱ ar ꞌñu nda ma, bi watꞌa yá ma̱xte mi utwabi tengu ár nza̱tho ar nijö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱: Gatho nuya jödoyu̱ gi hanthu̱, ma da thextꞌa gatho. Hinda ma da go nꞌar do mañö ár midowi. Ya ntꞌudi di ꞌbe̱tꞌo no̱nga ar ngötsꞌi (Mr. 13:3‑23; Lk. 21:7‑24) 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hesu bi ma har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni ne ka ba huhnu̱. Ba epꞌu̱ yá ma̱xte bi ꞌya̱mbase̱ ne bi ꞌñembabi: —Di ne gi xikagihe hamꞌu̱ ma da tho gatho nöꞌö xka mö, ne tema ntꞌudi ma ga hanthe, njapꞌu̱ ga pöhe ꞌba̱pꞌu̱tho gi pengi, ne da göxa nuya payu̱ di ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ma da e nze̱ye̱ togo ma da gu̱mka ma thuhu ne da ꞌñeñꞌu̱: Nuga go dar Kristo. Ne njapꞌu̱ ma da ka nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ma gi ꞌyo̱hu̱ habu̱ bi ja ya tuhni ne habu̱ ja ma da ndu̱i. Nuꞌahu̱ yo gi tu ri mu̱ihu̱, ngetho mahyoni da njapꞌu̱. Mödi thohyu̱, hinxi zo̱ta ár ngötsꞌi gatho nöꞌö te japya. 


text:
<pb/>Nuya hnini ma da ntunkwi yá mihniniwi. Ma da nja ya textehñeni, ar thuhu, ha nunar ximha̱i habu̱ gatho ma da nhwöni. 


text:
<pb/>Ma da nda̱tꞌahu̱ da mfe̱pꞌahu̱, da thoꞌahu̱, ne xa ma da ntꞌu̱tsaꞌihu̱ ngetho xka ñꞌemu̱igihu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ nze̱ye̱ ma da ꞌbe̱ yá jamfi, ne ma da ñꞌu̱tsa nꞌa ngu nꞌa, ne ma da da̱se̱ yá ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Ne ma da nu̱nga nunar hoga mhönu̱ no̱mba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö gatho ár nxidi ar ximha̱i, ne da ꞌyo̱ gatho ya jöꞌi. Mꞌe̱fa da göxa xo̱ge. 


text:
<pb/>Jange xki hyanthu̱ ar tsꞌoki xi ntsꞌotho da yu̱tꞌa habu̱ ndönga Jö, ngu bi ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Dañe (nöꞌö togo da nehe, dá bödi xiñho tema ne da mö), 


text:
<pb/>Ngetho nuya paꞌu̱, xa ma da nja ya thogi ngu hinxka hyanthu̱ núꞌmu̱ mi ndu̱ta ar ximha̱i di njawa, ne xta thogi hinda ma da nja manꞌa nguꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hinda göxa ngutꞌa nuya paꞌu̱, hinto da bonkꞌmu̱. Jö ma da jötsꞌi, ngetho ma da ma̱xa togo xi hwañꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da tꞌeñꞌahu̱: Ka bi ꞌbu̱kwa ar Kristo, wa da tꞌeñꞌahu̱: Ndi, bi ꞌbu̱hnu̱, yo ma gi jafu̱masu. 


text:
<pb/>Ngetho ma da e ya kate Kristo ne ya kate mꞌe̱hni. Ma da ꞌyo̱tꞌa ya döta ntꞌudi da hya̱tꞌa ya jöꞌi, ne nuꞌmu̱ da tsa̱hmö, da hya̱tꞌa nuꞌu̱ xi thahni. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ da siꞌahu̱: Bi ꞌbu̱hnu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱, yo ma gi kꞌöꞌsu̱. Wa nuꞌmu̱ da tꞌeñꞌahu̱: ꞌBu̱kwa har ngu, yo ma gi jafu̱masu. 


text:
<pb/>Ngetho nu xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, xki tha̱ñhu̱ dama da zo̱ho̱. Ne da nheki xo̱ge ar ximha̱i, ngu nꞌar hwe̱i da yotꞌa ha mahyatsꞌi ne di mꞌe̱ mampuni. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ma da ñhe̱hwi jangu ya pada kwatꞌa habu̱ ꞌbe̱nga nꞌar me̱ti xi du. Ár ñoꞌgi ꞌñehe Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi (Mr. 13:24‑37; Lk. 21:25‑36; 17:25‑36; 12:41‑48) 


text:
<pb/>Ngu da göxa nuya paꞌu̱ ñꞌu̱tho, ar hyadi ma da mꞌe̱xui, ha nunar zönö hinda ma da unga ár hyatsꞌi. Ya tso̱ ma da hyo̱i, ne gatho nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di mhetsꞌi ma da nhwötꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ma da nheki nꞌar döta ntꞌudi mhetsꞌi ár yo mpengi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ne gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, ma da nzoni nu xta hyandi da zo̱ho̱ xta ꞌñe ha ya gui, di hö nꞌar döta tsꞌe̱di ne nꞌar döta nsunda. 


text:
<pb/>Ne ma da me̱hna yá e̱nxe̱ xta ntꞌo̱ ar kꞌaxtꞌathu̱xi, da muspa gatho nuꞌu̱ togo xi hwañꞌö xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i, di ndu̱ ha nꞌár ñöni, di göxa manꞌa. 


text:
<pb/>Pöhu̱ tema ne da utkagihu̱ ár ꞌbede ar iuxi: Núꞌmu̱ xki hyanthu̱ po̱xa yá nꞌogi ne po̱ yá xi, gi pöhu̱ ba epꞌu̱tho ar pahyadi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinda theta gatho nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱, ne xi wadi xi tho gatho nuya thogiyu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar pa ne ar xe̱nimpa hamꞌu̱ da göxa xo̱ge, hinto pödi. Nuyá e̱nxe̱ Jö hingi pöhmö nꞌehe, ho̱nse̱ ma Dada bi ꞌbu̱ mhetsꞌi go pöꞌö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ himi tso̱ta ar pa nda yu̱tꞌa ar Noe har motsa, ne nda ñuxa ar dehe xo̱ge ar ximha̱i, nuya jöꞌi mi ñuntho, mi tsithetho ne mi o̱tya ngo. 


text:
<pb/>Himbi ne bi ꞌyo̱ꞌu̱, mi da̱ñꞌu̱ bi ñuxa ar dehe xo̱ge ar ximha̱i, ne gatho bi jötꞌi. Ma da njapꞌu̱ xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱, nuꞌmu̱ yoho ya ñꞌo̱ho̱ di ꞌyo har hwöhi di mpe̱fi, xta da̱ñꞌu̱ nꞌa ma da tsꞌitsꞌi ne nöꞌö manꞌa ma da tsꞌopꞌu̱. 


text:
<pb/>Beñhu̱ ꞌmu̱, nuꞌmu̱ nꞌar mengu di pöhmö hamꞌu̱ da zo̱ ar bë, hinda ñꞌö ꞌmu̱. Da su hinda hye̱gi togo da bëpa ár ngu. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ nꞌehe ndo̱ꞌmhu̱, ngetho xki tha̱ñhu̱ ma da epꞌu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ar ꞌbe̱go o̱tꞌe nöꞌö nsipabi ne nöꞌö hingi o̱tꞌe (Lk. 12:41‑48) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ar hoga ꞌbe̱go xa di ja ár mfeni, tsa̱ da tꞌe̱ntꞌwa hár ꞌye̱ ár ngu ár hmu, ne da tsꞌokwabi da ꞌwinga gatho nuꞌu̱ togo ꞌbu̱hnu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ xa ma da njöpa nunar hoga ꞌbe̱goꞌö, xta zo̱ ár hmu da dini di o̱tꞌa xiñho gatho ar ꞌbe̱fi xi tsꞌokwabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nor hmuꞌö ma da mbo̱ ár kwe̱, xa ma da umba ar mfe̱i, ne da ꞌñetꞌa habu̱ bi ꞌbu̱ ya kate. Ka ma da nzonu̱ ne da guxtyá tsꞌinu̱.<pb/>


text:
Núꞌmu̱ xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi da ꞌñekwa ár tsꞌu̱tꞌwi, ma da ñhe̱hwi ngu nꞌar nthöti bi tꞌo̱tꞌe. ꞌRe̱tꞌa ya nxutsi bi hñöxa yá ñotꞌi, ma ba thö ar ñꞌo̱ho̱ ma nda nthöti. 


text:
<pb/>Nöꞌö ma nda nthöti himbi ngutꞌa bi zo̱ho̱, jange gatho ꞌre̱tꞌa ya nxutsi bi zo̱pa ar tꞌöhö ne bi ñꞌöꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngu made ar xui bi nheki nꞌar mhafi mi emba ya nxutsi: Xi ꞌñepꞌu̱ nöꞌö togo ma da nthöti. Di ma ba thöhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mi ñꞌentho bi ꞌñemba nu ma ku̱tꞌa mi ja yá mfeni: Thogagihe nꞌa tu̱i ri nzikihu̱, ngetho ma ñotꞌihe hwetꞌatho. 


text:
<pb/>Ha nuya nxutsi mi ja yá mfeni, bi ꞌñemba nu maꞌra: Hinꞌö, xiꞌmu̱ da kꞌatkagihe nꞌe. Xiñho ma gi ta̱nse̱hu̱ habu̱ bi ꞌba̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñu ma nda da̱nga ar nziki, geꞌmu̱ bi zo̱ nöꞌö togo ma nda nthöti. Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ ku̱tꞌa ya nxutsi xki ñhoki bi yu̱tꞌwi har ngo, ne bi njotꞌa ar goxthi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo ma nda nthöti, bi döti ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Xa majöni di xiꞌahu̱, hindi pöka togoꞌihu̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ ndo̱ꞌmhu̱, ngetho hingi pöhu̱ tema pa, wa tema xe̱nimpa, ma da zo̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ár ꞌbede nꞌar hmu bi zokwa ár bojö yá ꞌbe̱go 


text:
<pb/>Ár tsꞌu̱tꞌwi Jö jangu nꞌar hmu mi ꞌba̱ ar ꞌñu nda ma manꞌar ha̱i yapꞌu̱. Ne bi zohna yá ꞌbe̱go ne bi hyemba ár bojö nda japabi nda xu, 


text:
<br/>ngu ár nihi yá mfeni nꞌa ngu nꞌa. Nꞌa bi umba ku̱tꞌa ya bojö, manꞌa bi umba yoho, ha nöꞌö manꞌa nꞌase̱ bi umbabi. Nepꞌu̱ bi gu̱ ar ꞌñu bi ma. 


text:
<pb/>Mi zo̱ nöꞌö xki tsꞌokwabi ku̱tꞌa ya bojö, bi umba ár hmu ma ku̱tꞌa xki döhö, ne bi ꞌñembabi: Tsi ndada, ga tsogagi ku̱tꞌa ya bojö, ha nuga da höñꞌa ma ku̱tꞌa xta töhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar hmu bi dödi ne bi ꞌñenö: Xiñho nöꞌö xka pe̱fi, xa gar hoga ꞌbe̱go gi o̱tꞌa nöꞌö nsiꞌaꞌi. Ga pödi ga su nöꞌö tsi tu̱i da ꞌraꞌi. Nupya ma ga husꞌa ár nze̱ye̱. Ba e ga ꞌbu̱hwi ri hmugi, ne ga njohyawi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo̱ nöꞌö xki tꞌumbabi yoho ya bojö, ne bi ꞌñemba ár hmu: Tsi ndada, ga tsogagi yoho ya bojö, ha nuga xta höñꞌa ma yoho xta töhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar hmu bi dödi ne bi ꞌñenö: Xiñho nöꞌö xka pe̱fi, xa gar hoga ꞌbe̱go gi o̱tꞌa nöꞌö nsiꞌaꞌi. Ga pödi ga su nöꞌö tsi tu̱i da ꞌraꞌi. Nupya ma ga husꞌa ár nze̱ye̱. Ba e ga ꞌbu̱hwi ri hmugi, ga njohyawi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zo̱ ar ꞌbe̱go xki tsꞌokwa nꞌar bojö, bi ꞌñemba ár hmu: Tsi ndada, di pödi xi ntsꞌoꞌi, ne ma gi hñömga nöꞌö xta töhö, ngetho gi xo nöꞌö hinxka potꞌi, ne gi muntsꞌa ar tꞌe̱i hinxka pitsꞌi. 


text:
<pb/>Ar hmu bi dödi ne bi ꞌñenö: Xa gar tsꞌoꞌbe̱go ne gar döhñe. Nuꞌmu̱ ngi pödi di xo nöꞌö hinxta potꞌi ne di muntsꞌa nöꞌö hinxta pitsꞌi, 


text:
<br/>nuꞌmú̱, yoꞌö hinga kwata ma bojö ha ya jwatbojö, ne xta pengi nda tꞌakagi ma bojö ne nöꞌö xki döhö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba nuꞌu̱ togo mi ñꞌowi: Hñömbabihu̱ ar bojö da tsokwabinu̱, ne umbabihu̱ togo pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌa. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo pe̱tsꞌi, ma da tꞌumbabi da bongwathobi, ha nöꞌö tsi tu̱i pe̱tsꞌi, ma da thömbabi xo̱ge. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö ar ꞌbe̱go hinter ꞌbe̱fi, ꞌñethu̱ har ꞌbe̱xui habu̱ jar tsꞌoni ne ar nguxtꞌatsꞌi. Ar Hesu ma da hñöꞌspa majöni ya meximha̱i 


text:
<pb/>Nu xta penga Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi di hö nꞌar döta nsunda, ne di ñꞌowi yá e̱nxe̱, da hñuxa hár thuxandö da hñöꞌspa majöni ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Ma da mhuntsꞌa gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, ne da hwahna nꞌa ngu nꞌa, njangu nꞌar ma̱ꞌyo ꞌweka ya de̱ti ne ya tꞌöxi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar Ndö ma da ꞌñemba nuꞌu̱ ꞌba̱ hár ñꞌe̱i: Ba ehu̱ nuꞌahu̱ xi jöpꞌahu̱ ma Dada, ku̱thu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö xi thokꞌahu̱ núꞌmu̱ hinte mi ꞌbu̱hmö ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ ndi tunthu, ga ꞌraju̱ te da tsi. Núꞌmu̱ ndi tuthe, ga ꞌraju̱ ar dehe, ne núꞌmu̱ ndi ne ar ꞌñu, ga ꞌraju̱ habu̱ da oxi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ himi otho te nga he, ga hetkagihu̱. Núꞌmu̱ ndi hñeni ne ndi o ar fa̱di, ga e ga kꞌöskagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌa xiñho da ꞌñeñꞌu̱: Ma tsi Hmuꞌihe, hamꞌu̱ da hantꞌahe ngi tunthu, ne da ꞌraꞌahe te ngi tsi. Wa hamꞌu̱ da hantꞌahe ngi tuthe, ne da ꞌraꞌahe ar dehe. 


text:
<pb/>Hamꞌu̱ da hantꞌahe ngi ne ar ꞌñu, ne da ꞌraꞌahe habu̱ ngi oxi. Wa hamꞌu̱ da hantꞌahe mi otho te ngi hye, ne da hetꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Ndö da dödi ne da ꞌñenö: Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ ga ꞌyo̱thwu̱ nꞌa nuꞌu̱ ma tsi ku, mödi hingi döta hár nthandi ya jöꞌi, pöhu̱ go ga ꞌyo̱tkagihu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Ndö da ꞌñemba nuꞌu̱ ꞌba̱ hár ngöhö: ꞌWehu̱ di möhu̱ nuꞌahu̱ xi zu̱ꞌahu̱ ár kwe̱ Jö. Di ma ba ñho̱hu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi, xi tꞌe̱kwabi ar tsꞌondöhi ne yá e̱nxe̱ te̱ni. 


text:
<pb/>Ndi ne ar ꞌñu, hinga ꞌraju̱ ar se̱ki habu̱ nga oxi. Mi otho te nga he, ne hinga hyetkagihu̱. Ndi hñeni ne ndi o ar fa̱di, ne hinga ma ga kꞌöskagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ya tsꞌojöꞌi ma da dödi ne da ꞌñeñꞌu̱: Ma tsi Hmuꞌihe, hamꞌu̱ da hantꞌahe ngi tunthu, ngi tuthe, ngi ne ar ꞌñu, hinte ngi pe̱ꞌsa te ngi hye, ngi hñeni wa ngi o har fa̱di, ne hinda fa̱xꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Ndö da dötwabi ne da ꞌñenö: Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ hingi fa̱xu̱ nꞌa numa tsi ku hingi döta hár nthandi ya jöꞌi, pöhu̱ go gekagi togo hinxka fa̱xu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ di ma habu̱ ma da hñönga ar mfe̱i hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ha nuꞌu̱ xi ꞌyo̱tꞌa xiñho, ma da yu̱tꞌa mhetsꞌi habu̱ hiñhamꞌu̱ da göxa yá te.<pb/>


text:
<pb/>—Ngu gi pöhu̱, ho̱nse̱ yopa ꞌbe̱di da da̱tꞌa ar da̱ngo mbaxjwa. Nuya paꞌu̱ ma da nda̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, da tsꞌu̱ta har pontꞌi, ne da tho. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar paꞌö bi mönga njapꞌu̱ ar Hesu, nuya ndömöjö, ya bötꞌofo ne ya dönziandö bi mhuntsꞌa gatho hár thi ár ngu ar Kaifas nöꞌö mar döngamöjö. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ mi eñꞌu̱: —Hinda tsa̱ ga ju̱hu̱ nuya pa nda̱ngo, ngetho da mbo̱ yá kwe̱ ya jöꞌi. Ar Hesu bi nhöꞌspa nꞌar hogañu̱ni núnu̱ Betania (Mr. 14:3‑9; Jn. 12:1‑8) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu har hnini Betania, hár ngu ar Simu togo xki hye̱ ar hñeni tsitꞌandoꞌyo, 


text:
<br/>nꞌa mba epꞌu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö mi hö nꞌar xito do, mi po nꞌar hogañu̱ni xa mar mhödi, ne bi xispa hár ñö ar Hesu núꞌmu̱ mi hu har mexa. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda njapꞌu̱ yá ma̱xte, xa bi mbo̱ yá kwe̱, ne mi eñꞌu̱: —Yoꞌö xi tꞌe̱mpꞌu̱tho nunar hogañu̱ninu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌyo̱ nöꞌö mi möñꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: —Yoꞌö gi theñhu̱ nunar ꞌbe̱hñönu̱. Nza̱tho nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Yo gi hyo̱ju̱ nöꞌö xi goxkagi. Ngetho nuya hyoya hyaxꞌmu̱ ma gi ꞌbu̱hwihu̱, ha nuga hinge hyaxtho ma gi hyandgagihu̱. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, habu̱ gatho ma da nho̱nga nunar hoga mhö xo̱ge hár nxidi ar ximha̱i, ne da mhönga nöꞌö xi ꞌyo̱tnu̱ ngu nꞌar feni. Ar Huda bi mö nda da̱ ar Hesu (Mr. 14:10‑11; Lk. 22:3‑6) 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Hangu gi ꞌraju̱ nuꞌmu̱ ga da̱tꞌahu̱ ha ri ꞌye̱hu̱ ar Hesu. Ne bi gohwi nꞌar nkohi, ha nuya ndömöjö bi umba nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya tꞌaxbojö. 


text:
<pb/>Nor paꞌö ar Huda bi ndu̱i mi honga hanja nda za̱ nda da̱twa ar Hesu ha yá ꞌye̱ꞌu̱. Ar tsi Hmu bi zogi nda tsꞌinpa ár tꞌoxi (Mr. 14:12‑25; Lk. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Co. 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Nöꞌö ar pa bi ndu̱ ar da̱ngo tsꞌi ya thuhme hingi jotsꞌi, yá ma̱xte bi watꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Habu̱ gi ne ga o̱the ar tꞌoximbaxjwa. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Di möhu̱ har hnini, ne xipabihu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ ꞌbu̱hnu̱: Ba pe̱nkagihe ar Utate ga xiꞌahe njawa: Xi da̱tꞌa ar pa xi hñuska Jö, ne di ne ga tsiꞌbe ar tꞌoximbaxjwa ma ma̱xte ha ri ngu. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ñuni bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nꞌa nuꞌu̱ gi huhu̱wa ma da da̱gagi. 


text:
<pb/>Majöni, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ꞌba̱ ar ꞌñu da tꞌo̱tꞌwa gatho nöꞌö mönga hár Tꞌofo Jö, ha hwëkate nöꞌö togo ma da da̱. Xiñhohmö hinxi zo̱kwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Huda nöꞌö togo ma nda da̱, bi ꞌya̱mba ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Utate, ha go geke. Ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabi: —Go xka mönse̱ go geꞌe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ntꞌoxꞌu̱, ar Hesu bi gu̱ ar thuhme, bi ꞌya̱pa Jö nda jöpi. Bi heke, bi hembabi yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Tsihu̱, gehnu̱ ma ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi gu̱xa ar tꞌe̱ni mi po ar tꞌafiꞌobxi, bi umba njamödi Jö, ne bi thokwa yá ma̱xte, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Tsihu̱ gi gathohu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ma ji da nhöꞌmi, ne da go ar ꞌraꞌyo nkohi. Njapꞌu̱ da njutꞌwa yá tsꞌoki nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nupya di xiꞌahu̱, hinga pengi ga tsipa ár tꞌafi ar ꞌba̱iꞌobxi nuya payu̱. Ma ga to̱ꞌmi ga tsiwihu̱ maꞌraꞌyo hár tsꞌu̱tꞌwi ma Dada. Ar Hesu bi mö nda ko̱nga ar Pedro (Mr. 14:26‑31; Lk. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nunar nxuinu̱ gatho ma gi hye̱gase̱gihu̱, ngetho xi tꞌotꞌa har Tꞌofo: Ma ga ho ar ma̱ꞌyo, ne nuyá de̱ti ma da mfontꞌa gatho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Mödi gatho nuꞌu̱ maꞌra da hye̱kꞌaꞌi, nuga hinga ma ga he̱kꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌaꞌi, nunar nxuinu̱ hinxi mata ar boxi, ha nuꞌge xka ko̱ngagi hñuꞌgi. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Mödi ga tuga nꞌehe, hinga ko̱ñꞌaꞌi. Ne gatho nu maꞌra yá ma̱xte bi mönga njapꞌu̱ nꞌehe. Ar Hesu bi ꞌya̱pa Jö ár Dada núnu̱ Getsemani (Mr. 14:32‑42; Lk. 22:39‑46) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi zo̱ngwi yá ma̱xte habu̱ mar thuhu Getsemani, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hñuhu̱wa. Nuga ma ga ma nꞌa tsi tu̱i injanu̱, ma ga a̱pa Jö ma Dada. 


text:
<pb/>Ne bi zixa ar Pedro ne nuꞌu̱ yoho yá tꞌu̱ ar Sebedeo, bi ma tsi yapꞌu̱, ne ar Hesu bi mu̱di xa bi du ár mu̱inu̱. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi tho tsi tu̱i ár yapꞌu̱. Bi zohnu̱ yá ma̱xte, bi nda̱ndihmö, bi me̱ ár hmi har ha̱i, bi ꞌya̱pa Jö ár Dada ne bi ꞌñembabi: —Ma Dadaꞌi, nuꞌmu̱ da tsa̱hmö, da thota nunar tꞌe̱ni xi ꞌñepꞌu̱ ne hinda zu̱kagi. Mödi hindi ne gi ꞌyo̱tꞌa ngu di nega, ꞌyo̱tꞌa ngu gi nege. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi mengi ma ba kꞌöꞌsa nuꞌu̱ hñu yá ma̱xte, ne bi dini mi öꞌu̱, jange bi ꞌñemba ar Pedro: —Ha himi tsa̱ ngi tse̱thu̱ ngi fa̱xju̱ nga a̱fu̱ Jö nꞌa tsi xe̱nimpa. 


text:
<pb/>Zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ne ꞌya̱fu̱ Jö gi tse̱thu̱ ya tsꞌothogi xi ꞌñepꞌu̱. Xa majöni di xiꞌahu̱, nuna ri hñöhu̱ ꞌbu̱i da tse̱ti, ho̱nse̱ ri ndoꞌyohu̱ kꞌatꞌa ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi menga manꞌagi habu̱ mi a̱pa Jö, ne bi ꞌñenga manꞌagi njawa: —Ma Dadaꞌi, nuꞌmu̱ da tsa̱hmö da thota nuya thogi ne hinda zu̱kagi, ho̱nse̱ ꞌyo̱tꞌa ngu gi nege. 


text:
<pb/>Ba pengi bi kꞌönga yá ma̱xte habu̱ xki zogi, ne bi dini mi öhö manꞌagi. Himi tsa̱ nda zo̱tꞌa yá da̱, ngetho xa mi kö ar tꞌöhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi zopꞌu̱ manꞌagi, ne bi ma ba a̱pa Jö ár Dada. Getꞌu̱ ya mhö xki mönga mꞌe̱tꞌo bi mengi bi xipabi. 


text:
<pb/>Ba penga habu̱ xki zo nuꞌu̱ hñu yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nupya hö, te ri tꞌöhöhu̱ ne tsa̱ya̱hu̱ xiñho. Xi da̱tꞌa ar pa xi thuꞌspabi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ma da nda̱twa ha yá ꞌye̱ ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Nanju̱ möhö, ba ehnu̱ nöꞌö togo ma da da̱gagi. Ar Hesu bi nju̱ (Mr. 14:43‑50; Lk. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Himi jwadi nda mönga njapꞌu̱ ar Hesu, mi zo̱ ar Huda, nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, mi ñꞌowi nze̱ye̱ ya jöꞌi mi hö ya ndo̱jwai ne ya za. Nuya jöꞌi xki me̱hna ya ndömöjö ne ya dönziandö. 


text:
<pb/>Ar Huda togo mi da̱ ar Hesu, xki nkohwiꞌu̱ ne xki ꞌñembabi: —Nöꞌö gi hyanthu̱ ga tsu̱ꞌspa ár hmi, gehnu̱ dama gi ju̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Huda dama ba tsu̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Xa̱ ar tsi te, Utate. Ne dama bi zu̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ngu mi nju̱ ar Hesu, nꞌa nuꞌu̱ mi ñꞌowiꞌö, bi kꞌosꞌa ar ndo̱jwai, ne bi dakwa ár gu nꞌár ꞌbe̱go ar döngamöjö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba nöꞌö mi hö ar ndo̱jwai: —Kwata ri jwai, ngetho gatho nuꞌu̱ togo ju̱ ar jwai ñhote, ma da nju̱ ar jwai da thoꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñemba ya jöꞌi: —Hage dar bë xka ehu̱ gi mikagihu̱, gi höhu̱ ya jwai ne ya za. Hyaxꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hnu̱ har dönganijö ndi utꞌahu̱, ne hinte ga jaju̱. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ xi thogi, ne nda njapꞌu̱ ngu xki mönga yá mꞌe̱hni Jö har Tꞌofo. Nuꞌmú̱ gatho yá ma̱xte bi zohnu̱ bi mfontꞌi bi maꞌu̱. Ar Hesu bi mꞌa̱ꞌma hár mhuntsꞌandö ya xodyo (Mr. 14:53‑65; Lk. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xki gu̱ ar Hesu, bi zixa habu̱ mi ꞌbu̱ ar döngamöjö már thuhu Kaifas. Ka xki mhushnu̱ nꞌehe ya bötꞌofo ne ya dönziandö. 


text:
<pb/>Ha nu ar Pedro mi ꞌbe̱fatho tsi yapꞌu̱ mi te̱nga ar Hesu. Mi zo̱nga hár thi ár ngu ar döngamöjö, ka bi hñuhwinu̱ ya ndogu, mi ne nda hyandi tema nda thogi. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö, ya dönziandö ne gatho ár mhuntsꞌandö ya xodyo, mi honga ya nhemhñö te nda hyo̱xa ar Hesu, ne njapꞌu̱ nda tsa̱ nda tho. 


text:
<pb/>Ne hinte bi za̱ te bi thimbabi, mödi nze̱ye̱ ya jöꞌi mi ju̱spa ya nhemhñö. Ha mꞌe̱fa bi zo̱hnu̱ yoho ya nemhñö jöꞌi, 


text:
<br/>ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ bi ꞌñenö: Da tsa̱ ga yo̱tꞌwa ár nijö Jö, ne ár hñupa da tsa̱ ga pengi ga ju̱xa manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar döngamöjö bi mꞌa̱i ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Hage hinte gi thödi. Te di bo̱nga nuya tho̱xꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nunar Hesu hinte bi dödi. Nuꞌmú̱ ar döngamöjö bi ꞌñembabi: —Hár thuhu Jö nöꞌö te, xikagihe, hage go geꞌe ar Kristo ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi döti ne bi ꞌñenö: —Hö, njapꞌu̱ ngu xka mö. Ne di xiꞌahu̱, nuya pa xi ꞌñepꞌu̱ ma gi hyanthu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi da hñu hár ñꞌe̱i Jö togo jár tsꞌe̱di. Mꞌe̱fa ma gi hyanthu̱ da e ha ya gui. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar döngamöjö bi xika yá he, ngetho mi beni ar Hesu xki ñömañꞌu̱bi Jö, ne bi ꞌñenö: —Xi zanga Jö. Te ga jafu̱ manꞌa te da hyo̱tsꞌe, go xka ꞌyo̱se̱hu̱ tema xi mö. 


text:
<pb/>Ne mi embabi: —Gi enö gar Kristo, xije ꞌmu̱ togo bi me̱pꞌaꞌi. Ar Pedro bi ko̱nga ar Hesu (Mr. 14:66‑72; Lk. 22:55‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Ar Pedro mi huhnu̱ har thi, nꞌa mba epꞌu̱tho nꞌar nxutsi mi mꞌe̱go. Bi ma ba tsu̱di ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌge nꞌe, ngi ñꞌowi ar Hesu ar me Ngalilea. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi maꞌö har goxthi. Ne manꞌar nxutsi mi mꞌe̱go nꞌehe bi hyandi, ne bi ꞌñemba nuya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ mi ñꞌowi ar Hesu me Nasare nꞌehe. 


text:
<pb/>Hingar yaꞌö bi watꞌa nuya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi ꞌñemba ar Pedro: —Xa majöni ngi ñꞌowi nꞌehe, ngetho nhekitho hanja gi ñö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ntsate, ne bi ꞌñetꞌa Jö made bi ꞌñenö: —Hindi pödi tema ñꞌo̱ho̱ gi no̱ñhu̱. Ne bi ma ꞌmu̱ ar boxi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi zo ár mfeni nöꞌö xki xipa ar Hesu núꞌmu̱ xki ꞌñembabi: Hinxi mata ar boxi, ha nuꞌge xka ko̱ngagi hñuꞌgi. Ne bi bo̱nga nthi, xa bi hyu̱ ár ñö bi nzoni.<pb/>


text:
<pb/>Ne bi zixꞌu̱ xki nso̱tꞌe, ma ba da̱twa ha yá ꞌye̱ ar Ponsio Pilato togo mar ndö Nhudea. Hanja bi du ar Huda 


text:
<pb/>Ar Huda togo xki da̱ ar Hesu, mi hyandi xki tꞌe̱ntꞌi nda tho, xa bi du ár mu̱i nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌe. Ne bi ntso̱ꞌmi, bi ma ba koꞌsa nuꞌu̱ nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya tꞌaxbojö xki umba ya ndömöjö ne ya dönziandö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö: —Nuga xta o̱tꞌa nꞌa ra döta tsꞌoki, ngetho xta da̱ da tho nꞌar ñꞌo̱ho̱ hinte tu. Ha nuꞌu̱ bi ꞌñeñꞌu̱: —Hindi pöje. Hyandge te gi pe̱fi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Huda bi gu̱ bi fo̱ta ya bojö mbo har nijö, ne bi bo̱ni bi götꞌa ar xögu ár ꞌyu̱ga, ne bi ñhose̱. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö bi go ya bojö, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nunar bojönu̱ hinda tsa̱ ga u̱thu̱ hár mꞌe̱sbojö ar nijö, ngetho ár njutꞌi ár ji nꞌar jöꞌi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi nkoꞌu̱ nunar bojöꞌö, ma nda da̱nga nunar ha̱i ár thuhu ár Ha̱i ar Gö, ne nda ntꞌa̱hnu̱ ya nzo̱ho̱ jöꞌi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi tho ngu xki mönga ár mꞌe̱hni Jö ár thuhu Heremia núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Bi nju̱ nöꞌö nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya tꞌaxbojö, gehnu̱ ár nze̱ye̱ ar bojö xki thuꞌspa togo bi ꞌba̱, ngu xki hñuꞌspa ya me Israel. 


text:
<pb/>Ne bi tꞌuni bi tha̱mba ár ha̱i ar gö, ngu xki ꞌbe̱pkagi ar tsi Hmu. Ar Pilato bi hñöꞌspa majöni ar Hesu (Mr. 15:2‑5; Lk. 23:3‑5; <a href='B:500 18:33'>Jn 18:33</a>‑38) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ꞌba̱hnu̱ hár nthandi ar Pilato, togo mar ndö Nhudea, ne nunar ndönu̱ bi ꞌya̱mba nꞌar ntꞌa̱ni: —Ha go geꞌe ár Ndö ya xodyo. Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö, ngu xka mönse̱. 


text:
<pb/>Nunar Hesu hinte bi dötwabi, jange ar ndö xa mi ꞌyo̱tho. Ar Hesu bi tꞌe̱ntꞌi nda tho (Mr. 15:6‑20; Lk. 23:13‑25; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Xki nzönga ar ndö ta̱tꞌa je̱ye̱ har da̱ngo mbaxjwa nda hye̱ nꞌar ꞌyofa̱di, nöꞌö nda ꞌya̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ mi mhuntsꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi, ar Pilato bi ꞌya̱mbabi ne bi ꞌñenö: —Togo gi ne ga he̱kꞌahu̱, ar Baraba wa ar Hesu tꞌembabi ar Kristo. 


text:
<pb/>Ar Pilato mi pödi xki ziꞌspabi ar Hesu nuya ndöxodyo, ngetho xki zo̱tꞌa yá mu̱i mi ꞌbe̱twa yá tsa̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi huxa ar Pilato har thuxandö, ár ꞌbe̱hñö ba pe̱mpa nꞌar mhö, ne bi ꞌñembabi: Yo te gi ñꞌe̱ntꞌi gi japa nunar hogajöꞌinu̱, ngetho xa xi pikagi nꞌar tꞌi ar pania. 


text:
<pb/>Ha nuya ndömöjö ne ya dönziandö bi u̱tꞌa ya jöꞌi nda ꞌya̱di nda the̱ ar Baraba, ne nda tho ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pilato bi ꞌya̱mba ya jöꞌi manꞌagi ne bi ꞌñembabi: —Nuya yohoyu̱, ndana gi nehu̱ ga he̱kꞌahu̱. Nuya jöꞌi bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ar Baraba. 


text:
<pb/>Jange ar Pilato bi mengi bi ñꞌa̱ni ne bi ꞌñenö: —Xiꞌmu̱, teme ga japa nunar Hesu tꞌembabi ar Kristo. Gatho bi döꞌu̱ bi ꞌñenö: —Tsu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pilato bi ꞌñembabiꞌu̱: —Tema tsꞌoki xi ꞌyo̱tnu̱. Ha nuꞌu̱ xa bi ga̱hni bi mafi mi eñꞌu̱: —Tsu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar Pilato hinte mi tsa̱ te nda me̱fi, ho̱nse̱ mi fu̱di nda mu̱xma ya jöꞌi, bi ꞌya̱di nda thömpa nꞌa tu̱i ar dehe, ne bi nxu̱ꞌye̱ ha yá nthandi ya jöꞌi, bi ꞌñenö: —Hingo ma ga tuꞌspa ár ji ma da nhöꞌmba nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. Hyanthu̱ te gi pe̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pilato bi hye̱ ar Baraba. Ha nunar Hesu bi japi nda nꞌwe̱xtꞌi, ne bi ꞌye̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ ya ndogu nda tsu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ya ndogu bi zixa ar Hesu habu̱ mi ꞌbu̱ ar döta tsꞌu̱tꞌwi, ne nunu̱ xa ba kotꞌatho nꞌa mutꞌi ya ndogu. 


text:
<pb/>Bi hñuꞌspabi hár ñö nꞌa ntsantꞌi ya ꞌmini xki mꞌe, ne bi tꞌe̱ntꞌwa hár ñꞌe̱i nꞌar tsꞌu̱tꞌo. Bi nda̱ndihmö hár nthandiꞌö, ne mi o̱tꞌwa ar thede mi embabiꞌu̱: —Xa̱r tsi te, ár Ndöꞌi ya xodyo. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi ꞌyo̱tꞌwa ar thede, bi thökwa ar dutu, ne bi mengi bi thetwa ár he, ne bi tsꞌixa habu̱ ma nda tsꞌu̱ta har pontꞌi, ka nda dunu̱. Ár ntsꞌu̱ti ar Hesu har pontꞌi (Mr. 15:21‑32; Lk. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Nu mi bo̱ñꞌu̱ bi nthe̱winu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Simu, mar me Sirene. Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ bi njapi bi duxa ar pontꞌi habu̱ ma nda tsꞌu̱ta ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuya ndogu mi wadi bi tsu̱ta ar Hesu har pontꞌi, bi ñheꞌu̱ yá dutu bi ꞌye̱ntsꞌa ar nthöhö. Ne bi thogi ngu xki mönga ár mꞌe̱hni Jö núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Bi hega ma dutu, ne bi ꞌye̱ntsꞌa ar nthöhö, ne njapꞌu̱ nda böꞌu̱ togo nda hñöska ma he. 


text:
<pb/>Ne bi thuta nꞌar xithe̱ har pontꞌi mañö ár ñö, mi mö yoꞌö xki tsꞌu̱ti, mi enö njawa: Gehnu̱ ar Hesu, ár Ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Bi tsꞌu̱ta yoho ya bë habu̱ bi tsꞌu̱ta ar Hesu nꞌehe, nꞌa mi zu̱ hár ñꞌe̱i, ha nöꞌö manꞌa hár ngöhö. 


text:
<pb/>Mi embabiꞌu̱: —Nuꞌge xka mö gi yo̱tꞌa ar dönganijö, ne ár hñupa gi pengi gi ju̱tsꞌi, mpo̱se̱ xö, kö har pontꞌi nuꞌmu̱ xa majöni ár Tꞌu̱ꞌi Jö. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö, ya bötꞌofo, ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya dönziandö mi ñömañꞌu̱bi ar Hesu nꞌehe, mi eñꞌu̱: 


text:
<pb/>—Bi po̱ maꞌra, ha hingi tsa̱ da mpo̱se̱. Nuꞌmu̱ go gehnu̱ ár Ndö ya me Israel, dá göpya har pontꞌi ne ga ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nuya bë xki tsꞌu̱ta mahye̱gi, mi njapꞌu̱ mi o̱tꞌwa ar thede nꞌehe. Ar Hesu bi du (Mr. 15:33‑41; Lk. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ma nda zu̱ ar hñu nde, ar Hesu bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Eli, Eli, lama sabaktani. Di bo̱ni da ꞌñenö: Ma tsi Dada, ma tsi Dadaꞌi, yoꞌö xka hye̱gase̱. 


text:
<pb/>Nꞌaꞌu̱ dama bi nixtꞌi ba hö nꞌar xiꞌyo ne bi pobo har ixkatꞌafi, bi tuta ha nꞌar xithi, ne bi kwatwa hár ne. 


text:
<pb/>Geꞌmu̱ bi xi ar dutu mi naxa mbo ar dönganijö, bi ndu̱ mañö di göxa ha̱i ár nse̱gi. Ne bi nja nꞌa ra döta nhwöni, ne ya ndo̱do bi hege. 


text:
<pb/>Bi bo̱ñꞌu̱ ha yá tꞌa̱gi, ne mi mengi bi nte manꞌagi ar Hesu, bi yu̱tꞌu̱ har hnini Herusalen, ne bi hyanda nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar döndogu ne yá mindoguwi mi su ar Hesu, mi hyantꞌu̱ bi nhwönga ar ha̱i ne gatho nuya xki thogi, xa bi zuꞌu̱ ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Xa majöni nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ már Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Yapꞌu̱tho mi ꞌba̱hnu̱ nze̱ye̱ ya ꞌbe̱hñö, mi handa gatho nöꞌö mi thogi, gehyu̱ nuꞌu̱ ba te̱nga ar Hesu har ha̱i Ngalilea mi fa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>ꞌRaꞌu̱ mar Maria me Magdala, ar Maria ár nönö ar Hakobo ne ar Huse, ne ár nönö nuꞌu̱ yoho yá tꞌu̱ ar Sebedeo. Ár ntꞌa̱gi ar Hesu (Mr. 15:42‑47; Lk. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ꞌbu̱tho nda yu̱ ar hyadi, ba ehnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi te̱nga ar Hesu, már thuhu ar Huse me Arimatea, mi the̱ ya ñho. 


text:
<pb/>Ne bi ma ba a̱ ha nꞌar ꞌraꞌyo tꞌa̱gi, habu̱ ma nda tꞌa̱se̱ꞌö, xki nsa̱ꞌma ha nꞌar ndo̱do. Nepꞌu̱ bi tönga nꞌa ra döta do, bi gota ar tꞌa̱gi, ne bi ma. 


text:
<pb/>Getnu̱, mi huhnu̱ mi ñhandwi ar tꞌa̱gi ar Maria me Magdala ne nöꞌö manꞌar Maria. Ya ndogu mi su ar tꞌa̱gi 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö, nu xki tho ár pa ñhoki, bi ma ya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate, ma ba kꞌöꞌsa ar Pilato, 


text:
<br/>ne bi ꞌñembabi: —Ma ndöꞌahe, da beñhe nunar hya̱te ñꞌo̱ho̱ núꞌmu̱ mi tetho, bi ꞌñenö ár hñupa nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Jange di nehe gi pe̱hna togo ma da su ar tꞌa̱gi hñupa, yo ma da e yá ma̱xte da bë, ne da ꞌñeñꞌu̱ xi mengi xi nte. Ne nunar nhemhñöꞌö da döta nöꞌö xi mhönga mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndömöjö ne ya de̱ngaꞌbe̱pate bi maꞌu̱ ma ba thötꞌa ar do mi kotꞌa ar tꞌa̱gi, ne bi zohnu̱ ya ndogu nda su.<pb/>


text:
Nu mi tho ar pa ntsa̱ya̱, ja mi fu̱di nda hatsꞌi ár ꞌbe̱tꞌo mpa manꞌa hñöto, ar Maria me Magdala ne manꞌa ar Maria ba e bi kꞌönga ar tꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, bi nja nꞌa ra döta nhwöni, ngetho ba kö nꞌar e̱nxe̱ mhetsꞌi. Ne mi zo̱hnu̱ habu̱ mi tꞌa̱ ar Hesu, bi hñöka nunar do mi kotꞌa ar tꞌa̱gi, ne ka bi hñuxhnu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar e̱nxe̱ bi zo nuya ꞌbe̱hñö, ne bi ꞌñembabi: —Yo gi ntsuhu̱. Di pödi gi hoñhu̱ ar Hesu togo bi du har pontꞌi. 


text:
<pb/>Ngutꞌa di möhu̱, ba xifu̱ yá ma̱xte xi mengi xi nte. Ne nupya xi mꞌe̱tꞌo di ma Ngalilea, ka ma gi hyanthu̱nu̱ manꞌagi. Gehnu̱ xta e ga xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ yoho ya Maria, xa mi johya ne mi ntsu, bi nixtꞌi ma ba xipa nunar mhönu̱ yá ma̱xte ar Hesu. 


text:
<pb/>Ne nu mi paꞌu̱ har ꞌñu, nꞌa mbi da̱ñꞌu̱ ar Hesu bi bo̱ni bi nthe̱wi, ne bi ze̱ngwa bi ꞌñembabi: —Xa̱ ar tsi te. Nuꞌmú̱ nuya ꞌbe̱hñö bi watꞌi bi hyu̱pa yá wa, ne bi nsundabi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo gi ntsuhu̱. Di möhu̱ ba xifu̱ ma ku da maꞌu̱ Ngalilea, ka ga nthe̱ꞌbenu̱ manꞌagi. Ya ndogu bi njapi nda goꞌma nöꞌö xki thogi 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo ar ꞌñu ya ꞌbe̱hñö, bi ma ꞌra ya ndogu mi su ar tꞌa̱gi har hnini, ma ba xipa ya ndömöjö gatho nöꞌö xki thogi. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö bi ñöwi ya dönziandö, ne bi nkoꞌu̱ nda umba nze̱ye̱ ya bojö ya ndogu nda goꞌmnda nöꞌö xki thogi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ ma gi möñhu̱, mi nxui bi zu̱ꞌahu̱ ar tꞌöhö, ne geꞌmu̱ bi zo̱ yá ma̱xte, bi bëpa ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ne nuꞌmu̱ ar ndö da bödi teme bi thogi, yo gi tu ri mu̱ihu̱, ngetho nuje ga ñöhe hinte da njaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ne nuya ndogu bi hñönga ar bojö, ne bi maꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌa ngu xki nsipabi. Jange gehnu̱ ar mfeni no̱nga ya xodyo nuya payu̱ nꞌehe. Ar döta ꞌbe̱pate (Mr. 16:14‑18; Lk. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi watꞌi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Gatho ar tsꞌu̱tꞌwi xi tꞌe̱ntka ha ma ꞌye̱ núnu̱ mhetsꞌi ne nuwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Jange di möhu̱ ba zohu̱ ya jöꞌi xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. Uthu̱ da de̱ngagiꞌu̱ nꞌehe, ne xixthehu̱ hár thuhu ar Dada, ar Tꞌu̱ ne ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ne utwabihu̱ da ꞌyo̱tꞌa gatho ngu nöꞌö xta ꞌbe̱pꞌahu̱. Ne nuga hyaxꞌmu̱ ga ꞌbu̱hwihu̱ gatho ya pa di ꞌbu̱ta ar ximha̱i. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
<pb/>Ngu bi ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Isaia:<pb/>Hyandi di pe̱hna ma mꞌe̱hni da mꞌe̱tꞌo habu̱ gi pa,<br/>da mꞌe̱tꞌo da hyokꞌa ar ꞌñu.<pb/> 


text:
<pb/>Ar Xuwa mi xixthe ya jöꞌi har otꞌatꞌo̱ho̱, ne mi xipabi ar hoga mhö, ne nuyu̱ nda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ne nda mpumbabi yá tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ne mi po̱nga ya jöꞌi mi e nda zu̱ ar Xuwa, gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ har hnini Herusalen ne nuꞌu̱ maꞌra ya hnini har ha̱i Nhudea, mi da̱majöni yá tsꞌoki, ne mi xixtheꞌö har döthe Hordan. 


text:
<pb/>Ar Xuwa mi hö nꞌar he xki nju̱mpa ár xi nꞌar me̱ti ár thuhu kameyo ne xki mꞌe, ne mi ngu̱tꞌa nꞌar ximhni, ha mi tsi ya ma̱ngakꞌoto ne ar tꞌafi mi tꞌinga har tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne mi mönga ar hoga mhö mi enö: —ꞌBe̱fa nꞌa xa tökagi ár tsꞌe̱di, hindi ꞌñepkagi ga xotꞌwatsꞌu̱ ár thiza. 


text:
<pb/>Nuga xta xixtheꞌihu̱ har dehe, ha nöꞌö ma da xixtheꞌihu̱ hár Hñö Jö. Ár nxixthe ar Hesu (Mt. 3:13‑17; Lk. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ba e ar Hesu ba po̱nga har hnini Nasare har ha̱i Ngalilea, ne bi xixthe ar Xuwa har döthe Hordan. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ mi bo̱nga har dehe, bi hyandi bi xo mhetsꞌi, ne ár Hñö Jö ngu nꞌar domtxu ba köi bi zu̱di. 


text:
<pb/>Ne bi nheki nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi mi enö: —Go ma hmöka Tꞌu̱ꞌi, gi jakagi ga njohya. Ar tsꞌondöhi mi tsa̱ta ar Hesu (Mt. 4:1‑11; Lk. 4:1‑13) 


text:
<pb/>Ne ba ꞌbu̱hnu̱ yonꞌa̱te mpa, har tsꞌondöhi mi tsa̱tnu̱. Ba ꞌbu̱ madeda ya zuꞌwe, ha nuyá e̱nxe̱ Jö mi pe̱pabi. Ar Hesu bi du̱ꞌma ár ꞌbe̱fi (Mt. 4:12‑17; Lk. 4:14‑15) 


text:
<pb/>Mi enö njawa: —Xi zo̱ ar pa xki mhö, ne ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ꞌba̱pꞌu̱tho. ꞌYo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi, ne ñꞌemu̱ihu̱ ar hoga mhö. Ar Hesu bi zohna goho ya ngu̱xhwö (Mt. 4:18‑22; Lk. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Mi ka̱ta hár ñöni ar ñho̱nthe Ngalilea, ne bi hyanda ar Simu ne ar Andre ár jödöpꞌu̱, mi kötꞌa yá ntꞌa̱tsꞌi har dehe, ngetho ma ya ngu̱xhwö. 


text:
<pb/>Bi ñꞌo manꞌa tsi tu̱i ar Hesu, ne bi hyanda ar Hakobo ne ar Xuwa ár jödöpꞌu̱ꞌö, yá tꞌu̱ ar Sebedeo. Nuyu̱ mi to̱hnu̱ har motsa mi po̱tꞌa yá ntꞌa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Dama bi zohni, ne nuyu̱ bi zopꞌu̱ ar Sebedeo yá dadaꞌu̱, mi to̱hwi yá ꞌbe̱go har motsa, ne bi de̱ni. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi (Lk. 4:31‑37) 


text:
<pb/>Bi zo̱ñꞌu̱ har hnini Nkapernaum, ne ar pa ntsa̱ya̱ bi yu̱tꞌa ar Hesu ha yá nijö ya xodyo mi uti. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo mi o̱tsꞌe mi ꞌyo̱da ár ntꞌuti, ngetho mi ñö ngu nꞌa pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, hinge ngu nuya bötꞌofo. 


text:
<pb/>Ha mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ ha yá nijöꞌu̱ mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi, nꞌa mbi hye̱xta nꞌar mhafi, 


text:
<br/>bi ꞌñenö: —Tema gi pe̱kwa, Hesu me Nasare. Hage xka e gi hwatkagihe. Di pödi togoꞌi, ár hoga Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Gatho xa mi ꞌyo̱tho, ne mi ñöxhnatho mi eñꞌu̱: —Ter me̱hnu̱pya. Tema ꞌraꞌyo ntꞌutinu̱ ꞌmu̱. Pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ꞌbe̱pa ya tsꞌondöhi, ne nuyu̱ o̱te. 


text:
<pb/>Ne ngutꞌa bi nu̱nga ár ꞌbede xo̱ge hár nthetꞌi ar ha̱i Ngalilea. Ar Hesu bi o̱thebi ár to ar Simu Pedro (Mt. 8:14‑15; Lk. 4:38‑39) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi watꞌi bi mipa ár ꞌye̱ bi gu̱tsꞌi, ne dama bi hñöka ár mpatꞌi, ne bi nangi mi umbabi te nda ziꞌu̱. Ar Hesu bi o̱the nze̱ ya da̱thi mi yu̱ ar hyadi (Mt. 8:16‑17; Lk. 4:40‑41) 


text:
<pb/>Mi taknde, ja xki yu̱ ar hyadi, ba tsꞌimpa gatho ya da̱thi ne nuꞌu̱ mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ne bi o̱the nze̱ye̱ tsa̱ntꞌö ar hñeni mi pe̱tsꞌi, ne bi ꞌye̱nga nze̱ye̱ ya tsꞌondöhi, ne himi he̱gi nda ñö, ngetho mi pöꞌu̱ togoꞌö. Ar Hesu bi ñꞌo xo̱ge har ha̱i Ngalilea mi mönga ar hoga mhö (Lk. 4:42‑44) 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö ar Hesu bi nanga nꞌitho núꞌmu̱ mi nxuitho, bi ma ba a̱pa Jö ha nꞌar ha̱i hinto mi ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Möhö ma ga tso̱ñhu̱ maꞌra ya hnini ha ya nthetꞌi, ga xipabiꞌu̱ ar hoga mhö nꞌehe, ngetho geꞌö xta ehe. 


text:
<pb/>Ne bi ñꞌo xo̱ge Ngalilea, mi ku̱tꞌa ha yá nijö, mi mönga ar hoga mhö ne mi e̱nga ya tsꞌondöhi. Ar Hesu bi o̱the nꞌa mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo (Mt. 8:1‑4; Lk 5:12‑16) 


text:
<pb/>Ba e nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi tsu̱ ar tsitꞌandoꞌyo, bi nda̱ndihmö ne mi a̱pa ar möte mi embi: —Nuꞌmu̱ gi ne, da tsa̱ gi o̱thegi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ko ár nhwëki, bi maka ár ꞌye̱ bi hñuꞌspabi, ne bi ꞌñembi: —Hö, di ne ga o̱theꞌi. Dá dixꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de, hinto ma gi xipabi. Ho̱nse̱ di ma ba ñꞌudi da hyantꞌa ar möjö. Ne gi hñöxa ar mꞌo̱ñho̱, gi jutꞌa ri ntꞌaxki ngu bi mönga ar Moise, njapꞌu̱ da böꞌu̱ xi dixꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu mi maꞌö, xa to gatho mi xipabi, ne bi ꞌyonga ar ꞌbede nöꞌö tema xki thogi. Jange ar Hesu himi tsa̱ nda yu̱tꞌa har hnini xiñho. Mi kota ha ya ha̱i hinto mi ꞌbu̱i, ne ka mi panu̱ ya jöꞌi ma nda zu̱di. Nuya jöꞌiyu̱ hagatho ya ha̱i mi ehe.<pb/>


text:
Xki tho ꞌra ya tsi pa, ne ar Hesu bi yu̱tꞌa manꞌagi har hnini Nkapernaum, ne bi födi mi ꞌbu̱hnu̱ har ngu. 


text:
<pb/>Ne dama bi watꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi. Himi tsu̱di nda yu̱tꞌa har ngu, mödi nda mꞌa̱ta har goxthi, ne nunu̱ mi xipabi ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ba e ꞌra ya ñꞌo̱ho̱ mi honi, mi tsi nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki nza ár ndoꞌyo, mi nju̱nga goho mi mutsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌi xa mi nze̱ye̱, himi tsa̱ nda yu̱tꞌi. Jange bi xosꞌu̱ nꞌa xe̱ni ár mꞌetꞌe ar ngu, ne ka bi göꞌmnu̱ har oki nunar fidi mi oxa ar ñꞌo̱ho̱ xki nza ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi hyandwa yá jamfi nuꞌu̱ togo mi tsihi, bi ꞌñemba ar ñꞌo̱ho̱ xki nza ár ndoꞌyo: —Ndada, xi mpumpꞌa ri tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi pötwatho yá mfeni ne te gatho mi beñꞌu̱, jange bi ꞌñembabi: —Yoꞌö te gatho gi benthu̱ ha ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Temar ñhembi ga embabi nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ xi nza ár ndoꞌyo: Xi mpumpꞌa ri tsꞌoki, wa ga embabi: Nangi, ju̱xa ri fidi, di ma. 


text:
<pb/>Pöhu̱pya, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi pe̱ꞌskwa ar tsꞌe̱di har ximha̱i da pungya tsꞌoki, nuhu̱ teme ma ga pe̱fi. Ne bi ꞌñemba nöꞌö togo xki nza ár ndoꞌyo: 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö dama bi gu̱xa ár fidi, bi thota madeda ya jöꞌi bi ma. Gatho xa mi ꞌyo̱tho mi nsundabi Jö mi eñꞌu̱: —Hiñhamꞌu̱ xta hanthu̱ nꞌar ntꞌudi njanu̱. Ar Hesu bi zo ar Lebi nda de̱ni (Mt. 9:9‑13; Lk. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi thohnu̱, bi hyanda ar Lebi ár tꞌu̱ ar Alfeo, mi huxnu̱ habu̱ mi njutꞌa ar bojö mi jotꞌa ya ndö, ne bi ꞌñembabi: —Ba ehe te̱ngagi. Ha nöꞌö bi nangi bi de̱ni. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi ma hár ngu ne bi hñu har mexa. Bi watꞌa nze̱ye̱ ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, mi huhwi ar Hesu mahye̱giwi yá ma̱xte, ngetho mi ja nze̱ye̱ togo xki de̱ni. 


text:
<pb/>Ha nuya bötꞌofo ne ya de̱ngaꞌbe̱pate, mi hyandi mi ñungwi ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Tema di bo̱mpyanu̱, ñungwi ya njotbojö ne ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Ar Hesu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌu̱ ꞌyomañho hingi honga togo da o̱the, ha nuꞌu̱ hñeni hö, hoñꞌu̱. Hinxta e ga zo ya hogajöꞌi, xta e ga zo ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ar Hesu bi tꞌa̱mba ar bëhë (Mt. 9:14‑17; Lk. 5:33‑39) 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte ar Xuwa Xixthe ne yá ma̱xte ya de̱ngaꞌbe̱pate, xki nzöi mi bëꞌu̱. Jange nꞌagi ba e ꞌra, bi ꞌya̱mba ar Hesu: —Yoꞌö yá ma̱xte ar Xuwa Xixthe ne yá ma̱xte ya de̱ngaꞌbe̱pate bëhë, ha nuya ri ma̱xte hingi bëhyu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hage tsa̱ da bë nuꞌu̱ togo xi tsꞌohna ha nꞌar ngo ne huhwi nöꞌö togo xi nthöti. Hingi tsa̱ da bëhyu̱, ngetho ꞌbu̱hwi togo xi nthöti. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo togo ju̱ nꞌar ꞌraꞌyo mꞌo̱tꞌe po̱ta nꞌar ze̱ dutu. Ngetho nu xta yu̱tꞌa ar ꞌraꞌyo mꞌo̱tꞌe, da gu̱tꞌa ar ze̱ dutu ne da xe̱ döta xe̱ni. 


text:
<pb/>Hinto xitꞌa ar ꞌraꞌyo tꞌafi ha ya ze̱ ximhni. Ngetho nuꞌmu̱ da japꞌu̱, nunar ꞌraꞌyo tꞌafi da xe̱ka ya ze̱ ximhni, ar tꞌafi da nöꞌmi ne da mꞌe̱ ya ximhni. Jange ar ꞌraꞌyo tꞌafi nsitꞌa ha ya ꞌraꞌyo ximhni. Yá ma̱xte ar Hesu bi doka ya ngötꞌe̱i har pa ntsa̱ya̱ (Mt. 12:1‑8; Lk. 6:1‑5) 


text:
<pb/>Nꞌar pa ntsa̱ya̱ ar Hesu bi tho ha ya hwöhi. Nuyá ma̱xte núꞌmu̱ mi thohnu̱, bi ndu̱i bi dokwa yá ngöhö ya tꞌe̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya de̱ngaꞌbe̱pate bi ꞌñembabi ar Hesu: —Ndimhö, yoꞌö pe̱hyu̱ nöꞌö hingi ho da me̱ har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha hinxka nehu̱ nöꞌö bi me̱ ar Dabi núꞌmu̱ mi the ar ñhuni, ne bi zu̱hwi ar thuhu gatho nuꞌu̱ mi ñꞌowi. 


text:
<pb/>Bi yu̱tꞌa hár nijö Jö núꞌmu̱ mar döngamöjö ar Abiatar, ne bi zi ya thuhme xki ꞌbo̱ꞌspa Jö, nöꞌö hingi ho to gatho da zi, ho̱nse̱ ya möjö. Ne himbi zise̱ꞌö, bi hyemba yá ñꞌowi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱ nꞌehe: —Nunar pa ntsa̱ya̱ bi thoki ngetho mi honga ar ñꞌo̱ho̱, hinge ar ñꞌo̱ho̱ bi thoki ngeꞌö mi honga ar pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ne nuya jöꞌi mi öthó, mi ne nda hyandi ha nda o̱the nunar da̱thi har pa ntsa̱ya̱, ne nda dini te nda hyo̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌya̱mba nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱: —Teme xiñho da tꞌo̱tꞌa har pa ntsa̱ya̱, ar ñho wa ar tsꞌomꞌu̱i. Ha da tꞌo̱the nꞌar da̱thi, wa da the̱gi da du. Gatho bi ñhetho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö bi mbo̱ ár kwe̱ bi ñhanda hár nthetꞌi, bi du ár mu̱i ngetho xa mi kotyá mu̱i, ne bi ꞌñemba nunar ñꞌo̱ho̱: —Maka ri ꞌye̱. Nöꞌö bi maki, ne dama bi ditsꞌi bi mꞌu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi ñꞌu̱tꞌwi yá ñꞌohu̱ ar Erode hanja nda tsa̱ nda hyoꞌu̱. Nze̱ye̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱hwi ar Hesu hár ñöni ar ñho̱nthe 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi me̱wi yá ma̱xte hár ñöni ar ñho̱nthe. Ne bi de̱nga nze̱ye̱ ya jöꞌi, ya me Ngalilea, ya me Nhudea, 


text:
<br/>ya me Herusalen, ya me Idumea, nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ ꞌrandi ar döthe Hordan, ne nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ hár nthetꞌi ar hnini Tiro ne ar Sidon. Xki zo yá guꞌu̱ mi o̱tꞌa ya döta ntꞌudi, nze̱ye̱yu̱ ma ba kꞌöni. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte nda ñhokꞌu̱ di pe̱ꞌsa nꞌar motsa núꞌmu̱ mi mahyoni nda bo̱tsꞌe, ne hinge nda ꞌyentꞌa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuya mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, núꞌmu̱ nda hyandi, mi nda̱ndihmö hár waꞌö, ne mi mafi mi eñꞌu̱: —Nuꞌge go ár Tꞌu̱ꞌi Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö xa mi tsu̱i hinge nda möñꞌu̱ togoꞌö. Ar Hesu bi hwahna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te (Mt. 10:1‑4; Lk. 6:12‑16) 


text:
<br/>ar Hakobo ár tꞌu̱ ar Sebedeo, ne ar Xuwa ár jödö ar Hakobo, gehyu̱ bi thuꞌspabi ya Boanerges, ne da ꞌñenö: Ya bötsi di hñöxa ár hñeti ar ñu̱ni; 


text:
<br/>ar Andre, ar Lipe, ar Bartolo, ar Teo, ar Toma, ar Hakobo ár tꞌu̱ ar Alfeo, ar Tadeo, ne ar Simu togo xki ñꞌowi nuꞌu̱ mi ntuhni mi ñönga ár hnini, 


text:
<br/>ne ar Huda Iskariote nöꞌö togo bi da̱. Ne mi wadi bi hwañꞌu̱, bi menkꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. Ar ñömañꞌu̱ tꞌe̱mba ár Hñö Jö (Mt. 12:22‑32; Lk. 11:14‑23) 


text:
<pb/>Nuya bötꞌofo xki ꞌñe Herusalen mi eñꞌu̱ mi pe̱ꞌsa ar Belsebu, ne mi hömpa ár tsꞌe̱di ár ndö ya tsꞌondöhi, njapꞌu̱ mi e̱nga ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi xipabi nda watꞌa ya jöꞌi, ne mi utꞌu̱ mꞌede, mi enö: —Hanja tsa̱ ar tsꞌondöhi da ñꞌe̱nse̱. 


text:
<pb/>Hinto tsa̱ da yu̱tꞌa hár ngu nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa ja ár tsꞌe̱di, ne da bëpa yá ñho nuꞌmu̱ hinxi xo̱tꞌe mꞌe̱tꞌo. Núꞌmu̱ xta wadi da xo̱tꞌe hö, da tsa̱ da bëpa yá ñho. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, gatho yá tsꞌoki ya meximha̱i ma da mpumbabi, ne tsa̱ntꞌö ar tsꞌate xi mö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da ꞌye̱mba ar ñömañꞌu̱ ár Hñö Jö, hinda ma da mpumbabi. Xi tꞌe̱kwabi ar mfe̱i hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Bi ꞌñembabi njapꞌu̱ ngetho xki ꞌñeñꞌu̱: Xi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Ár nönö ne yá jödö ar Hesu (Mt. 12:46‑50; Lk. 8:19‑21) 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo mi hu har nthetꞌi habu̱ mi huꞌö, bi ꞌñembabi: —Ri nönö ne ri jödö bi ꞌba̱ nthi, hoñꞌaꞌi ꞌnö. 


text:
Ar Hesu bi du̱ꞌma manꞌagi bi uta ya jöꞌi har ñönthe. Ne bi gotꞌatho nze̱ye̱ ya jöꞌi, xa mar nze̱ye̱. Jange nöꞌö bi yu̱tꞌa har motsa ne ka bi hñuxnu̱, ha gatho ya jöꞌi mi ꞌba̱ta har ñönthe. 


text:
<pb/>Manꞌa tu̱i bi zo habu̱ mi ja ya ꞌmini. Ne nu mi te nuya ꞌmini, bi xuhña bi otꞌi ne hinte bi uni. 


text:
<pb/>Manꞌa tu̱i bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i, ne bi unga nꞌar hoga sofo, bi kꞌontsꞌi ne bi te. Bi unga nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa, hñunꞌa̱te ne nꞌanthebe nꞌa ngu nꞌa ar ꞌba̱i. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi mꞌu̱se̱ nuꞌu̱ mi te̱ni ne nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, bi ꞌya̱mbabi tema ndi bo̱nga nunar ꞌbedeꞌö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ xi utꞌahu̱ Jö nöꞌö hinxi fö mamꞌe̱tꞌo tengu ár tsꞌu̱tꞌwi, ha nu maꞌra hindi ñꞌohu̱, di utamꞌede. 


text:
<pb/>Ne xta hyandi, hinda bödi ter me̱ꞌö, nu xta ꞌyo̱de hinda zo yá mfeni, njapꞌu̱ hinda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi, ne da mpumbabi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha hingi pöhu̱ tema di bo̱nga nunar ꞌbedenu̱. Hanja ma gi pöhu̱ tema di bo̱nga gatho nuya ꞌbede ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö te ꞌbotꞌi bi zo har ꞌñu, njangu nuꞌu̱ togo xi nsipa ár mhö Jö. Ne xta wadi da ꞌyo̱de, ngutꞌa da ꞌñepꞌu̱ ar tsꞌondöhi, ne da hñömba nunar mhö xki zomhö ár mu̱i. 


text:
<pb/>Ha hinxi nu̱nga yá ꞌyu̱, jange ngutꞌa da ꞌyotꞌi nu xta ꞌñepabi ya thogi ne ya ntꞌu̱tsa ngetho te̱mba ár mhö Jö, dama da ꞌwege. 


text:
<br/>ne tupár mu̱i gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i. Ne ñhe̱gi da ka ar bojö ne gatho nu maꞌra te hyo̱ke, ne da hwata ar mhö xki zo hár mu̱i, njangu ar tꞌe̱i hinte bi uni. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi zo habu̱ mar ñho ar ha̱i. Geꞌu̱ togo xi ꞌyo̱ ár mhö Jö, ne da hñöni xiñho, njangutho nuꞌu̱ bi unga ar hoga sofo, ꞌra nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa, maꞌra hñunꞌa̱te, ne maꞌra nꞌanthebe nꞌa ngu nꞌar ꞌba̱i. Gatho nöꞌö tꞌo̱tꞌa ñꞌöntho, nꞌar pa ma da födi (Lk. 8:16‑18) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱ nꞌehe: —Hage da thö nꞌar ñotꞌi ne da joꞌma ha nꞌar hwada, wa da ꞌbo̱ ha̱i nꞌar fidi. Hage hinda tꞌexa har mfoxꞌyo. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌehe, gatho nöꞌö tꞌo̱tꞌa ñꞌöntho, nꞌar pa ma da födi, ne ma da bo̱xa gatho nöꞌö xi joꞌmi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi nꞌehe: —Hyanthu̱ xiñho tema gi o̱hu̱, ngetho nuꞌmu̱ gi kwathu̱ xiñho nöꞌö nsiꞌahu̱, ma da thusꞌahu̱ ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo pe̱tsꞌi, ma da thuꞌspabi ár nze̱ye̱, ha nöꞌö hinte pe̱tsꞌi, da thömba nöꞌö beni mi pe̱ꞌshmö. Ar ꞌbede hanja te ar ꞌbotꞌi 


text:
<pb/>Ngetho nunár ñhose̱ ar ha̱i unga ar sofo: mꞌe̱tꞌo ar do̱nitho, mꞌe̱fa da ngöhö, ne nuya ngöhö da ñuxa ya tꞌe̱i. 


text:
<pb/>Ne nu xta ñötsꞌi, ngutꞌa da mfota ar tꞌe̱xu̱, ngetho xi zo̱ ar sofo. Ár ꞌbede ar nda̱murtasa bi ꞌbotꞌi (Mt. 13:31‑32; Lk. 13:18‑19) 


text:
<pb/>Ha nu xta te, töpa ár döta maꞌra ya kꞌani. Ne xa di döta yá ꞌye̱, nuya tsꞌintsꞌu̱ hokyá mꞌafi ha yá xudi. Teme mi japa ar Hesu ya ꞌbede (Mt. 13:34‑35) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi mönga nze̱ye̱ ya ꞌbede nguyu̱. Njapꞌu̱ mi utwa ya jöꞌi ár mhö Jö, njangu mi tsa̱ nda zo yá mfeniꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ himar ꞌbede, hinte mi xipabiꞌu̱, mödi yá ma̱xte mi otꞌwa ar ꞌñu tema ndi bo̱ni, núꞌmu̱ mi ꞌbu̱se̱ꞌu̱. Ar Hesu bi japa ar ꞌyomndöhi bi ntsa̱ya̱ (Mt. 8:23‑27; Lk. 8:22‑25) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ku̱ har dehe, bi ñꞌo nꞌar ꞌyomndöhi, ne xa mi e̱nsa ar dehe har motsa, ꞌbu̱tho nda ku̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu mi ꞌbe̱nga hár xu̱tha ar motsa mi öhö, xki ga̱xa ár ñö ha nꞌar huhni. Bi ma ba tꞌa̱, ne bi tꞌembabi: —Utate, ha hingi handi ma ga ku̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne bi nankꞌö bi zu̱ ar ndöhi, ne bi ꞌñemba ar ñho̱nthe: —Ñhe, ntsa̱ya̱. Ne bi ntsa̱ya̱ ar ndöhi, ne gatho bi ñhetho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ xa bi zu̱ nꞌar mbidi, ne mi enga nꞌa ngu nꞌaꞌu̱: —Togoꞌmu̱nu̱. Ar ndöhi ne ar ñho̱nthe o̱te te ꞌbe̱pabi.<pb/>


text:
<pb/>Ne nu mi gö ar Hesu har motsa, dama ba e bi zu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki ꞌñe ha ya tꞌa̱gi, mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ngetho hinga nꞌagitho xki nthötꞌa ya nthöhibo̱jö, ne nöꞌö mi xe̱ki ne mi ku̱ntꞌa ya bo̱jö, hinto mi tsa̱ nda döhö. 


text:
<pb/>Ne hyaxꞌmu̱, parxui mi ꞌyo mi he̱xya mhafi ha ya tꞌo̱ho̱ ne ha ya tꞌa̱gi, ne mi ju̱ ya do xa mi ntse̱nse̱. 


text:
<pb/>Ne mi mafi ntsꞌe̱di mi enö: —Te gi hongwa Hesu, ár Tꞌu̱ꞌi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Di etꞌa Jö, di a̱ꞌi hingi ꞌraka ar mfe̱i. 


text:
<pb/>Gatho nuya tsꞌondöhi mi a̱pa ar möte ar Hesu mi embabi: —Pe̱nkagihe ma ga ku̱the ha ya tsꞌu̱diyu̱. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi umba ar se̱ki. Nuya tsꞌondöhi bi bo̱ni bi ma ba ku̱tꞌa ha ya tsꞌu̱di. Nuyu̱ mi tsu̱ ngu nꞌa̱tenthebe, ne gatho bi ñho̱ har maꞌye, ma ba tso har ñho̱nthe, bi jötꞌa gatho. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ togo mi su ya tsꞌu̱di, bi nixtꞌi ma ba xipa ya jöꞌi mi ꞌbu̱ har hnini ne har nthetꞌi. Ne bi bo̱nga ya jöꞌi, ma ba handa te xki thohnu̱. 


text:
<pb/>Ba e bi kꞌönga ar Hesuꞌu̱, ne bi hyantꞌu̱ mi ꞌbu̱hwinu̱ nöꞌö togo xki nthe̱xkwi ár mutꞌi ya tsꞌondöhi, mi huhnu̱ xki hye ár dutu ne mi ja ár mfeni. Nuꞌmú̱, xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nuya togo mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi hyanda tema xki ja nöꞌö togo mi pe̱ꞌsa ya tsꞌondöhi ne ya tsꞌu̱di, mi petwa nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ne mi bo̱xa ar Hesu har motsa, nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki nthe̱xkwihmö ya tsꞌondöhi, mi a̱pa ar möte nda hye̱gi nda me̱wi. 


text:
<pb/>Nöꞌö himbi hye̱gi, ne bi ꞌñembabi: —Di ma ri ngu ne ba tsu̱ ri mëni. Petwabi hangu ya döta ntꞌudi xi ꞌyo̱tꞌa ar tsi Hmu, ne hanja xi me̱sꞌa ar nhwëki. 


text:
<pb/>Ne bi ma, bi ndu̱i bi metwanu̱ Ndekapoli tengu ár döta ya ntꞌudi xki hwëkwa ar Hesu, ne gatho xa mi ꞌyo̱tho. Ár tꞌinxu ar Hairo, ne ar ꞌbe̱hñö bi da̱mba ár pa̱tꞌi ar Hesu (Mt. 9:18‑26; Lk. 8:40‑56) 


text:
<pb/>Bi ꞌraxa manꞌagi ar Hesu ꞌrandi ar ñho̱nthe ha nꞌar motsa. Bi watꞌa ra nze̱ye̱ ya jöꞌi, ne nöꞌö mi ꞌba̱ta har ñönthe. 


text:
<pb/>Ne xa mi a̱pa ar möte mi embabi: —Ma tꞌinxu ntsa̱wi ar ndöte. Ba e gi hñuxa ri ꞌye̱ gi o̱the ne da nte. 


text:
<pb/>Xa mi ñꞌu̱da ár mꞌu̱i. Xki kꞌönga nze̱ye̱ ya unga ñꞌethi, xki de gatho nöꞌö mi pe̱tsꞌi ne hinte mañho xki dini, ho̱nse̱ mi tsa̱ꞌye̱ hyaxꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱de mi nho̱nga ar Hesu, bi yu̱tꞌa madeda ya jöꞌi, ne ba e hár xu̱tha bi da̱mba ár patꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu dama bi za̱ xki bo̱nga ar tsꞌe̱di hár ndoꞌyo, bi ñegi bi hyanda ya jöꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Togo xi da̱mga ma he. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar ꞌbe̱hñö, mi ntsu ne xa mi nhwötꞌi, mi pöꞌö tema xki me̱fi, ba e bi nda̱ndihmö hár waꞌö, ne bi da̱twa majöni. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi ꞌñembabi: —Ma tsi tꞌinxu, nuna ri jamfi xi ma̱xꞌi xi dixꞌi. Di ma ter entho, xi hñöka ri u̱gi. 


text:
<pb/>Hinxki watho nda ñö, ba e ꞌra xki ꞌñe hár ngu ár ndö yá nijö ya xodyo, ne bi ꞌñembabi: —Yo gi hökwa ár ꞌbe̱fi ar Utate. Xi du ri tꞌinxu. 


text:
<pb/>Ne nu mi yu̱tꞌi, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö xa gi nxinthu̱ ne xa gi zoñhu̱. Nunar nxutsinu̱ hinxi du, ötho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo mi ꞌbu̱hnu̱ mi thentho. Nunu̱ bi ꞌye̱nga gatho, ne ho̱nse̱ bi hye̱gi nda yu̱tꞌa habu̱ mi ꞌbe̱ngar nxutsi ár dada, ár nönö ne nuꞌu̱ mi ñꞌowi. 


text:
<pb/>Bi mipa ár ꞌye̱ ar nxutsi, ne bi ꞌñembabi: —Talita kumi —di bo̱ni da ꞌñenö: Nuꞌge nxutsi, di xiꞌaꞌi gi nangi. 


text:
<pb/>Ne dama bi nangi bi ñꞌo. Nunar nxutsinu̱ mi pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌa ma yonje̱ye̱. Ne gatho nuꞌu̱ bi hyandi, xa bi ꞌyo̱tho. 


text:
<pb/>Ar Hesu xa bi hñuꞌmba yá mu̱i, hinto nda metwabi nöꞌö xki thogi, ne nda tꞌumba te nda zi ar nxutsi.<pb/>


text:
<pb/>Mi zo̱ ar pa ntsa̱ya̱, bi ndu̱i bi uta ya jöꞌi ha yá nijö. Ne nze̱ye̱ mi ꞌyo̱de, xa bi ꞌyo̱tho, ne mi eñꞌu̱: —Ha xpa pöhnu̱ gatho nöꞌö mö. Tema mfödi xi tꞌumbabinu̱. Hanja o̱tꞌa gatho nuya döta ntꞌudiyu̱. 


text:
<pb/>Ha hinga gehnu̱ ar hye̱nza, ár tꞌu̱ ar Maria, ár jödö ar Hakobo, ar Huse, ar Huda ne ar Simu nꞌehe. Ha hindi ꞌbu̱hwihu̱wa yá nju. Ne xa mi tso̱tꞌa yá mu̱i. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu mi embabiꞌu̱: —Nꞌár mꞌe̱hni Jö habu̱ gatho nhumansu, ha nu hár ha̱ise̱ hinꞌö, ne hingi numansu yá mëni, ne hár nguse̱. 


text:
<pb/>Ne himbi tsa̱ bi ꞌyo̱tꞌa nze̱ye̱ ya döta ntꞌudinu̱, ho̱nse̱ bi o̱the ꞌra ya da̱thi mi hñuꞌspa ár ꞌye̱yu̱. 


text:
<pb/>Ne xa mi ꞌyo̱tho hanja himi ñꞌemu̱iꞌu̱. Ne mi ꞌyo ha ya tꞌu̱lo hnini har nthetꞌi, mi uta ya jöꞌi. Bi ꞌbe̱hna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte (Mt. 10:5‑15; Lk. 9:1‑6) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi zohna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne ꞌrama yoho bi me̱hni nda maꞌu̱, ne bi umba ar tsꞌe̱di nda ꞌye̱nga ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ne bi xipabi hinte nda hñöxa nda ñꞌo har ꞌñu. Hinte nda hñöxa ar ꞌro̱zö, wa te nda zi. Hinge nda nxöꞌsa ar bojö ha yá ngu̱tꞌi, ho̱nse̱ nꞌar ndo̱ho̱ nda hñötsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Núꞌmu̱ xki ku̱thu̱ ha nꞌar ngu, ka gi oxu̱nu̱ gatho ya pa gi ꞌbu̱hu̱nu̱ har hniniꞌö. 


text:
<pb/>Nu habu̱ hinda tꞌaꞌahu̱ ar se̱ki, ne hinda ne da ꞌyo̱xꞌahu̱, po̱ñhu̱nu̱ ne hwöju̱ ar fontha̱i xi watꞌa ha ri wahu̱. Njapꞌu̱ da böꞌu̱ hingi ho nöꞌö te pe̱ꞌu̱. Xa majöni di xiꞌahu̱, nunar pa ma da thöꞌspa majöni nöꞌö ar hniniꞌö, ma da hñönga nꞌar döta mfe̱i, di töpa yá mfe̱i ya hnini Sodoma ne Gomora. 


text:
<pb/>Mi e̱nga nze̱ye̱ ya tsꞌondöhi, mi koxa ar nziki nze̱ye̱ ya da̱thi, ne mi o̱theꞌu̱. Bi tho ar Xuwa Xixthe (Mt. 14:1‑12; Lk. 9:7‑9) 


text:
<pb/>Ar ndö Erode bi zo ár gu gatho nöꞌö mi o̱tꞌa ar Hesu, ngetho xki nu̱nga ár thuhu gatho nuya ha̱iꞌu̱. Ne mi enö: —Ar Xuwa Xixthe xi mengi xi nte zëi, jange pe̱ꞌsa nor tsꞌe̱diꞌö. 


text:
<pb/>Ha maꞌra mi enö mar Elia. Ne maꞌra mi enö már mꞌe̱hni Jö, ngu nu maꞌra ya mꞌe̱hni mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Erode bi ꞌñenö: —Gehnu̱ ar Xuwa togo da he̱kwa ár ꞌyu̱ga xi mengi xi nte. 


text:
<pb/>Ngetho gese̱ ar Erode xki me̱hna togo nda gu̱ ar Xuwa, xki dötꞌa ya bo̱jö har fa̱di. Xki japꞌu̱ ngetho xki hñökwahmö hinge nda mꞌu̱hwi ar Erodia, ár ꞌbe̱hñö ar Lipe ár jödöpꞌu̱ꞌö, xki zimbabi ne mi ꞌbu̱hwi. 


text:
<pb/>Ngetho nunar Erode mi tsu ar Xuwa, mi pödi mar hogajöꞌi ne hinte ma tsꞌoki mi tu, jange mi fa̱tsꞌi nda kꞌontꞌi. Ne núꞌmu̱ mi o̱xa nöꞌö mi möñꞌö, himi pödi te nda beni, ne mi johya mi o̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Ha nꞌagi bi zo̱ ar pa mi to̱ꞌma ar Erodia. Núꞌmu̱ mi da̱ ár da̱ngo ar Erode, mi umba nꞌar tꞌoxi yá ma̱xte mi ndöwi, ya ndöndogu ne ya ndöngi me Ngalilea. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi yu̱tꞌatho ár tꞌinxu ar Erodia bi nei, ne bi numañho ar Erode ne gatho nuꞌu̱ mi huhwi har mexa. Nꞌa mbi ꞌñembatho nunar nxutsi: —ꞌYa̱ka gatho nöꞌö gi ne, ne ga ꞌraꞌi. 


text:
<pb/>Bi ꞌñetꞌa made Jö bi ꞌñembabi: —Gatho nöꞌö gi ꞌya̱kagi, ga ꞌraꞌi. Di ꞌbu̱i ga ꞌraꞌa made ma tsꞌu̱tꞌwi di pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Mi bo̱nga nunar nxutsi, bi ꞌñemba ár nönö: —Te ga a̱pa ar ndö. Ne nunár nönö bi ꞌñembabi: —ꞌYa̱pa da ꞌraꞌa ár ñö ar Xuwa Xixthe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ dama bi yu̱tꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ ar ndö, ne bi ꞌya̱ njawa: —Di ne gi ꞌraka nꞌagitho ha nꞌar manza ár ñö ar Xuwa Xixthe. 


text:
<pb/>Ne nunar ndö Erode xa bi zo̱tꞌa ár mu̱i. Ne himbi tsa̱ bi ponga ár ne, ngetho xki ꞌñetꞌa made Jö, ne xki ꞌyo̱xa gatho nuꞌu̱ mi huhwinu̱ har mexa. 


text:
<pb/>Ar ndogu bi ma ba he̱kwa ár ñö har fa̱di, ne ba hömpabi mi o ha nꞌar döta manza. Ne bi da̱twa ar nxutsi, ha nuna bi thokwa ár nönö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ yá ma̱xte ar Xuwa tema xki thogi, ba eꞌu̱ ne bi hñöꞌspa ár ndoꞌyo ma ba a̱gi. Bi tꞌinga ngu̱dminthebe ya jöꞌi (Mt. 14:13‑21; Lk. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ba penga yá ma̱xte ar Hesu, bi ma ba tsu̱ꞌö, ne bi metwabi gatho nöꞌö xki me̱ꞌu̱ ne nöꞌö xki utwa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi ꞌñembabi: —Möhö har tꞌo̱ho̱ gi tsa̱ya̱hu̱ nꞌa tsi tu̱i habu̱ hinto ꞌbu̱i. Xa nze̱ye̱ ya jöꞌi ndi ma ne ndi ꞌñehe, himi he̱gi nda ñuni. 


text:
<pb/>Ha nze̱ye̱ ya jöꞌi bi hyandi mi maꞌu̱, ne bi bödi go mi geꞌö. Ba po̱ñꞌu̱ ha ya hnini bi ma watho, ne bi döhö bi zo̱ñꞌu̱ mꞌe̱tꞌo habu̱ ndi maꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nu mi gö ar Hesu har motsa, bi hyandi xa mi nze̱ye̱. Ne xa bi hwëki, ngetho mi ñhe̱hwi ꞌra ya tsi de̱ti hinte ꞌñe ár ma̱ꞌyo, ne bi mu̱di te gatho mi uti. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Go gi umfu̱ te da zi. Bi döꞌu̱: —Habu̱ ga tiñhe yonthebe mpa ar nthöhö ga ta̱ñhe ya thuhme, ne ga ꞌwiñheyu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hangu ya thuhme gi höhu̱. Dí ma ba nuhu̱. Ne mi bödi bi ꞌñeñꞌu̱: —Ku̱tꞌa, ne yoho ya tsi hwö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi gu̱ nuya ku̱tꞌa ya thuhme ne nuya yoho ya hwö, bi no̱ꞌsa mhetsꞌi bi jöpi. Bi heka ya thuhme, ne bi thokwa yá ma̱xte bi hyemba ya jöꞌi. Ne bi japꞌu̱ nuya yoho ya hwö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo xki ñuni, mi tsu̱ ngu ngu̱dminthebe ya ñꞌo̱ho̱. Ar Hesu mi ꞌyoda mañö ar dehe (Mt. 14:22‑27; Jn. 6:15‑21) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu bi xipa yá ma̱xte nda bo̱xa har motsa, nda mꞌe̱tꞌo ndi maꞌu̱ Betsaida, mi ꞌbu̱ ꞌrandi har ngwani. Ha nöꞌö nda gohmö nda ñꞌehwi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Mi hyanda yá ma̱xte xa mar ñhembi nda ñꞌo har dehe, ngetho ar ndöhi mi nto̱xkwiꞌu̱. Mi zo̱ ngu ar hñumxudi, bi ma ba tsu̱di mi ꞌyoda mañö ar dehe, ne bi ꞌyo̱tꞌe ngu mi ne nda thotho. 


text:
<pb/>Ne bi bo̱xkwiꞌu̱ har motsa. Nuꞌmú̱ bi nkötꞌa ar ndöhi, ne nuꞌu̱ xa bi ꞌyo̱tho, himi pödi te nda beni. 


text:
<pb/>Ngetho hinxki zoda yá mfeni núꞌmu̱ mi japa ya thuhme bi xu, xa mar me yá mfeni. Ar Hesu bi o̱the ya da̱thi núnu̱ Genesare (Mt. 14:34‑36) 


text:
<pb/>Bi ne ya nguyu̱ xo̱ge har nthetꞌi nor ha̱iꞌö, ne bi ndu̱i habu̱ gatho mi tsꞌimpa ya da̱thi mi ku̱xa ha ya fidi, habu̱ nda ntꞌo̱de mi ꞌbu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ne habu̱ gatho mi ku̱tꞌa ar Hesu ha ya tꞌu̱lo hnini, ha ya döhni ne ha xki fontꞌa ya ngu, mi tsꞌi ya da̱thi ne nda ꞌbo̱ ha ya döꞌñu. Ne nuyu̱ ho̱nse̱ mi a̱di nda the̱gi nda da̱mba ár ñöni ár pa̱tꞌi, ne gatho nuꞌu̱ mi tha̱mbabi, mi thitsꞌi.<pb/>


text:
<pb/>Ngetho nuya de̱ngaꞌbe̱pate ne gatho ya xodyo xa mi te̱nga nunar ntꞌumbi xki zokwa yá pale, hinge nda ñuni nuꞌmu̱ hinge nda nxu̱ꞌye̱ xiñho. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ nda menga har ta̱i, mꞌe̱tꞌo nda nxu̱ꞌye̱, ne ja nda ñuni. Hinge ho̱nse̱nu̱, bi gu̱ maꞌra ya ntꞌumbi nda me̱fi, ngu ar su̱tꞌatꞌe̱ni, ar su̱tꞌbada, ar su̱tꞌatꞌe̱nibo̱jö, ne nda menga yá fidi. 


text:
<pb/>Bi ꞌya̱mbabi ꞌmu̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya bötꞌofo: —Yoꞌö ri ma̱xte hingi te̱mba yá ntꞌumbi ma palehu̱, ñuni hingi nxu̱ꞌye̱ mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dötwabiꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Xa gar nemhñöhu̱. Majöni nöꞌö bi ꞌye̱mpꞌahu̱ ar mꞌe̱hni Isaia xi tꞌotꞌi njawa:<pb/>Nunar hnininu̱ oxta mañö eñꞌu̱ eska ma nsu,<br/>ngetho himbi po̱nga ha yá mu̱i.<pb/> 


text:
<pb/>Ngetho xka hye̱hu̱ ár ꞌbe̱pate Jö, ne xa gi ne gi te̱mfu̱ yá ntꞌumbi ya meximha̱i, ngu ar nsu̱tꞌatꞌe̱ni, ar nsu̱tꞌbada, ne gatho nu maꞌra gi pe̱hu̱ njapꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Ngetho ar Moise bi ꞌñenö: ꞌÑeꞌspa ár nsu ri dada ne ri nönö. Ne enö: Nöꞌö togo da zanga ár dada wa ár nönö, hinda kꞌontꞌi da tho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ gi eñhu̱ xiñho togo da ꞌñemba ár dada wa ár nönö: Hingi tsa̱ ga fa̱xꞌi, ngetho nöꞌö nga ꞌraꞌahmö, gehnu̱ ar Korban (po̱ni da ꞌñenö ár mꞌo̱ñho̱ Jö). 


text:
<pb/>Hinte gi nuthu̱ ár mhö Jö, gi hokse̱ ri ntꞌumbihu̱, ne nze̱ye̱ maꞌra ya ꞌbe̱fi nguyu̱ gi o̱thu̱. 


text:
<pb/>Ne bi zo gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Gi gathohu̱, ꞌyo̱hu̱ ne dá zo ri guhu̱ nöꞌö ma ga xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zopꞌu̱ ya jöꞌi, bi yu̱tꞌa har ngu, nuyá ma̱xte bi ꞌya̱mbabi tema ndi bo̱nga nöꞌö xki mö. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage nuꞌahu̱ nꞌehe hinte xi zo ri mfenihu̱. Ha hinxka pöhu̱ gatho nöꞌö ku̱tꞌa hár ne ar jöꞌi, hingi tsa̱ da tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ngetho hingi tsinga hár mfeni, ho̱nse̱ tho hár mu̱i, ne da ꞌye̱i xta ñꞌe̱xjo. Bi mö njapꞌu̱, ne mi ñꞌudi gatho ya ñhuni xintꞌaxi. 


text:
<br/>ar mfë, ar nhemꞌe̱tsꞌi, ya tsꞌomꞌu̱i, ar nhemhñö, ar nheꞌbe̱hñö, ar hyo̱ke, ne da ꞌyomba ar ꞌbede maꞌra, ar ñꞌetsꞌi, ne ar kꞌatꞌamfeni. 


text:
<pb/>Gatho nuya tsꞌokiyu̱, di bo̱nga mbo, ne tsꞌoka ya jöꞌi. Ár jamfi ar ꞌbe̱hñö mar mengu manꞌar ha̱i (Mt. 15:21‑28) 


text:
<pb/>Bi nangu̱nu̱ bi ma har ha̱i Tiro ne Sidon. Mi zo̱ni bi yu̱tꞌa ha nꞌar ngu, hinto mi ne nda bödi mi ꞌbu̱hnu̱, ho̱nse̱ himbi tsa̱ bi ñꞌöni. 


text:
<pb/>Ngutꞌa bi zo ár gu nꞌar ꞌbe̱hñö mi ꞌñe nꞌár tꞌinxu xki nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi. Mi bödi mi ꞌbu̱hnu̱, dama ba e bi nda̱ndihmö hár wa. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ himar me Israel, xki mꞌu̱ har ha̱i Sirofenisia. Ne mi a̱pa ar möte ar Hesu nda ꞌye̱mba ar tsꞌondöhi ár tꞌinxu. 


text:
<pb/>Har Hesu bi ꞌñembabi: —To̱ꞌma mꞌe̱tꞌo da niñö ya bötsi, ngetho hingi ho da gu̱mpa yá thuhme tsiꞌu̱, ne da tꞌe̱mba ya ꞌyo. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö tsi Hmu, mödi njapꞌu̱, nuya ꞌyo tsipa yá bo̱ne ya bötsi ta̱ har mexa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi: —Ngetho xka mönga nunar mhönu̱, di ma. Ar tsꞌondöhi xi hye̱kꞌa ri tꞌinxu. 


text:
<pb/>Ne nu mi zo̱nga ár ngu, bi dinga ár tꞌinxu mi ꞌbe̱nga har fidi, xki hye̱ ar tsꞌondöhi. Ar Hesu bi o̱the nꞌar gogu mar köne 


text:
<pb/>Bi bo̱nga ar Hesu har ha̱i Tiro, bi thota har ha̱i Sidon, ndi ma har ñho̱nthe Ngalilea, bi ꞌraxtꞌa ar ha̱i Dekapoli. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi hñuꞌmba yá mu̱i hinto nda xipabiꞌu̱. Ha núꞌmu̱ mi xipabiꞌu̱ hinte nda mö, xa mi peꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne xa mi ꞌyo̱ꞌu̱ ne mi eñꞌu̱: —Gatho nöꞌö pe̱fi, o̱tꞌe xiñho: nuya gogu xokwa yá gu, ha nuya gone japi da ñö.<pb/>


text:
Nuya paꞌu̱ xki watꞌa ra nze̱ye̱ ya jöꞌi manꞌagi, ne hinte mi pe̱ꞌsa te nda zi. Ar Hesu bi zohna yá ma̱xte ne bi ꞌñembabi: 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte bi ꞌñembabi: —Ha di ꞌñe gatho ar thuhme da japa da niñöwa har otꞌatꞌo̱ho̱ nuya jöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌbe̱pa ya jöꞌi nda hñu har ha̱i ꞌmu̱. Bi gu̱xa nuya yoto ya thuhme, bi umba njamödi Jö. Bi heke ne bi hyemba yá ma̱xte, ha nuyá ma̱xte bi mo̱kwa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi bo̱xkwi yá ma̱xte har motsa, ne bi maꞌu̱ har ha̱i Dalmanuta. Ar tꞌa̱ ntꞌudi (Mt. 16:1‑4; Lk. 12:54‑56) 


text:
<pb/>Ba e ꞌmu̱ ya de̱ngaꞌbe̱pate nda ntsa̱hñökiwi, ne mi a̱pa nda uta nꞌar ntꞌudi ndi ꞌñe mhetsꞌi, ne njapꞌu̱ nda tsa̱ti. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌye̱ntsꞌa nꞌar ngötsꞌi dumu̱i, ne bi ꞌñenö: —Yoꞌö a̱ ya ntꞌudi nuya tsꞌojöꞌi ꞌbu̱pya. Xa majöni di xiꞌahu̱, hinda ma da tꞌumbabi. 


text:
<pb/>Bi zopꞌu̱ꞌu̱, ne bi mengi bi yu̱tꞌa har motsa, bi ꞌraxa ꞌrandi ar ngwani. Yá ntꞌuti ya de̱ngaꞌbe̱pate (Mt. 16:5‑12) 


text:
<pb/>Har Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ne jamasubihu̱ yá ntꞌu̱sthuhme ya de̱ngaꞌbe̱pate ne yá ntꞌu̱sthuhme ar Erode. 


text:
<pb/>Mi böta ar Hesu, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hage xa gi ñöxnathohu̱ gi no̱ñhu̱ hinte gi pe̱ꞌsu̱ ar thuhme. Wa hinxi xota ri mfenihu̱, ne xi meda ri ñöhu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda hemba ku̱tꞌa thuhme ngu̱dminthebe ya jöꞌi, hangu mꞌo̱tsꞌe ya xe̱ni ga ñuꞌsu̱. Bi döꞌu̱ ne bi ꞌñenö: —ꞌRe̱tꞌamayoho. 


text:
<pb/>—Ne núꞌmu̱ nda hemba yoto thuhme yonꞌa̱tenthebe ya jöꞌi, hangu mꞌo̱tsꞌe ya xe̱ni ga ñuꞌsu̱ nꞌehe. Ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Yoto. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱ ꞌmu̱: —Hanja hinxi zoda ri mfenihu̱. Nꞌar goda̱ bi tꞌo̱the núnu̱ Betsaida 


