# verses

text:
Nuga dar Pablo, xi tsꞌonkagi ga po̱ta ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho njapꞌu̱ bi ne Jö. Nuga ne ar ku Sostene, 


text:
<br/>di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱, nuꞌahu̱ ár nijöꞌihu̱ Jö gi ꞌbu̱hu̱nu̱ Nkorinto. Xi xu̱kꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne xi ꞌwekꞌahu̱ go ár me̱tiꞌihu̱ Jö, mahye̱giwi nuꞌu̱ habu̱ gatho matꞌwa ár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, ár Hmuꞌu̱ ne ma Hmuhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jö ma tsi Dadahu̱ ne ar tsi Hmu Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Ar Pablo umba njamödi Jö xi hwëkwa yá ntꞌuni xi tꞌumba ya ku 


text:
<pb/>Hindi tsa̱ya̱ di umba njamödi Jö, di beñꞌahu̱ ne ya ñho xi hwëkꞌahu̱ Jö, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱, xa xi nhwëkꞌahu̱ nze̱ye̱ ya ñho, xa ja te gi möñhu̱, ne gi pe̱ꞌsu̱ ar mfödi xiñho. 


text:
<pb/>Xa gi pe̱ꞌsfu̱ gatho yá ntꞌuni Jö, hinte gi kꞌathu̱, gi to̱ꞌmthohu̱ da penga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nöꞌö nꞌehe ma da ze̱tꞌa ri ñꞌemu̱ihu̱, ne njapꞌu̱ da za̱ gi tso̱ñhu̱ hár ngötsꞌi ar ꞌñu, ne hinte di ja te da thösꞌahu̱ majöni har ngöxapa da penkꞌö. 


text:
<pb/>Jö o̱tꞌa nöꞌö mö, ne go gehnu̱ togo bi zoꞌahu̱ gi ntsixkwihu̱ ár Tꞌu̱, gehnu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Ya ku me Nkorinto xi ñhege 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ ar möte hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, gi ñöhu̱ nꞌadar mhö, ne hinda nja ya ñhege. Mahyoni gi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni ne nꞌatꞌwu̱ gi pe̱hu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ di ne ga beñꞌahu̱, ꞌra gi eñhu̱: Nuga ár me̱tigi ar Pablo. Maꞌra gi eñhu̱: Ár me̱tigi ar Apolo. Ha maꞌra: Ár me̱tigi ar Pedro. Ne maꞌra gi eñhu̱: Ár me̱tigi ar Kristo. 


text:
<pb/>Hage xi nxe̱nga ar tsi Hmu Hesukristo ꞌmu̱. Hage bi tsꞌu̱ta har pontꞌi ar Pablo ne njapꞌu̱ xka mpo̱hu̱. Wa ga nxixthehu̱ hár thuhu ar Pablo. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesukristo himbi me̱nkagi ga xixthe. Bi me̱nkagi ga mönga ar hoga mhö; hinge ngu ár mfödi ya meximha̱i, ne njapꞌu̱ da hñökwa ár tsꞌe̱di ár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo har pontꞌi. Ar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ar tsꞌe̱di ne ar hoga mfödi xi unga Jö 


text:
<pb/>Nunar mhö no̱nga ár ndöte ar tsi Hmu bi tsꞌu̱ta har pontꞌi, handa ngu nꞌar ꞌbe̱mfeni nuꞌu̱ togo xi mꞌe̱di. Ha nuju̱ togo xta mpo̱hu̱, gehnu̱ ár tsꞌe̱di Jö xi tꞌakagihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho njanu̱ enga hár Tꞌofo Jö:<pb/>Ma ga hwatwabi yá mfödi nuꞌu̱ togo ja yá mfödi,<br/>ne ma ga e̱mba yá mfeni nuꞌu̱ togo xa ti yá mfeni. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo nꞌar nimfenipya. Hingi thinga nꞌar bötꞌofo. Habu̱ tsa̱ da thinga nꞌa togo thö xiñho nuya payu̱. Ngetho Jö handwa yá mfeni ya meximha̱i ngu nꞌar ꞌbe̱mfeni. 


text:
<pb/>Jö xa döta ár mfödi, ne bi hñutsꞌi hinge nda bö ya jöꞌi togoꞌö di te̱nda yá mfödise̱. Jange bi beñꞌö mar ñho nda po̱ nuꞌu̱ nda ñꞌemu̱i ar hoga mhö xi tꞌenö, mödi handa ya jöꞌi ngu ar ꞌbe̱mfeni. 


text:
<pb/>Ha nuju̱, di möñhu̱ ar hoga mhö no̱nga ar tsi Hmu Hesukristo bi tsꞌu̱ta har pontꞌi. Nunar mhönu̱ japi da mfeꞌsa nuya xodyo, ne handa ngu nꞌar ꞌbe̱mfeni nu maꞌra hingya xodyo. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo xi zohna Jö, ngu ya xodyo wa hingya xodyo, nunar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ár döta mfödi ne ár tsꞌe̱di Jö xi ñꞌudi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö benga ya jöꞌi nꞌar ꞌbe̱mfeni pe̱ Jö, töpatho yá mfödi gatho ya jöꞌi. Ha nöꞌö hantꞌu̱ hinte ja ár tsꞌe̱di Jö, töpatho ár tsꞌe̱di gatho ar meximha̱i. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ xiñho tsi kuhu̱, tengu xi zoꞌahu̱ Jö. Hinge ngar nze̱ye̱hu̱ ngi pe̱ꞌsu̱ ar mfödi ngu benga ya meximha̱i, hinte mi ja ri tsꞌe̱dihu̱, hinte mi ja ri nsuhu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö handa ya meximha̱i hinte pe̱ꞌsa ár mfödi, go xi hwahna Jö da ꞌbe̱twa yá tsa̱ ya nimfeni. Ne nöꞌö beñꞌu̱ hinte ja ár tsꞌe̱di, gehnu̱ xi hwahna Jö da ꞌbe̱twa yá tsa̱ nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di empꞌö. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö xi ntꞌu̱tsa, xi tꞌe̱i, ne nöꞌö hinter me̱ꞌö, gehnu̱ xi hwahna Jö da hwata nöꞌö pe̱ꞌsa ár nsu. 


text:
<pb/>Jö bi te̱tju̱ nga ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ne njapꞌu̱ bi tꞌakagihu̱ ar hoga mfödi, bi tꞌengagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱, xi ntꞌaxkagihu̱, ne xi tsꞌimgagihu̱ har tsꞌoki ndi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Bi tho njapꞌu̱ ngu enga har Tꞌofo: Nu togo exa ár nsu, dá ꞌñexa ár nsu ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu.<pb/>


text:
Tsi kuhu̱, núꞌmu̱ nda mapꞌu̱ ma da da̱tꞌahu̱ majöni ár mhö Jö, hinda tso̱mpꞌu̱ da xiꞌahu̱ ya nza̱tho mhö ha nꞌar döta mfödi. 


text:
<pb/>Ngetho da beni gatho ya pa nga ꞌbu̱hwihu̱, ho̱nse̱ nga zoꞌahu̱ togo ar tsi Hmu Hesukristo, ne hanja bi tsꞌu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nunar hoga mhö ndi xiꞌahu̱, hinge ndi ne nga kaꞌahu̱ nga ju̱mpa ár mfödi ya meximha̱i. Da ñꞌu ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ ri ñꞌemu̱ihu̱ hindi huxa ha yá mfödi ya meximha̱i, di huxa hár tsꞌe̱di Jö. Ar ntꞌuti unga ár Hñö Jö 


text:
<pb/>Hö, di no̱ñhu̱ ar mfödi, ne di xipabihu̱ nuꞌu̱ togo xi ñöxa yá ñꞌemu̱i, hinge ngu ár mfödi ya meximha̱i ne nuꞌu̱ yá ndö. Gese̱yu̱ txꞌu̱tho ꞌbe̱di da tho yá tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ha nunar mfödi di möñhu̱, gehnu̱ unga Jö hinto mi pödi ngetho xki tꞌögi, ne ya mamꞌe̱tꞌo xki hñutsꞌi nda tꞌakagihu̱ ne nga ꞌbu̱hwihu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Nunar mfödinu̱ hinxi bö ya ndö ꞌbu̱ nuya payu̱, ngetho nuꞌmu̱ xi böhmö, hinxi tsu̱ta har pontꞌi ar tsi Hmu togo ár me̱ti ar nsunda. 


text:
<pb/>Bi thogi ngu enga hár Tꞌofo Jö:<pb/>Nöꞌö hinxi hyanda yá da̱ ar meximha̱i,<br/>hinxi ꞌyo̱xa ár gu, wa xi zo̱pa hár mfeni,<br/>gehnu̱ xi ꞌye̱kwa Jö da umba nuꞌu̱ togo möpa ár ꞌñu. 


text:
<pb/>Ha Jö ba pe̱hna ár Hñö bi utkagihu̱, ngetho ar Hñö gatho hetꞌi, hetꞌwabi nöꞌö xi ñhembi da fötwa Jö. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo nꞌar jöꞌi di pödi tema tsa̱ hár mu̱i manꞌár mijöꞌiwi, ho̱nse̱ ár hñöse̱ ꞌbu̱ hár mu̱iꞌö. Njapꞌu̱tho nꞌehe hinto manꞌa pötwa tema benga Jö, ho̱nse̱ ár Hñöse̱. 


text:
<pb/>Ne nuju̱ hingi tsixkagihu̱ ár mfeni ar meximha̱i, go tsixkagihu̱ ar Hñö xpa pe̱hna Jö, njapꞌu̱ ga pöhu̱ tema xi hwëgagihu̱. 


text:
<pb/>Jange di ñöhu̱ hindi te̱mfu̱ ár mfödi ar meximha̱i. Di ñöhu̱ ngu utkagihu̱ ár Hñö Jö, ne di othwu̱ ar ꞌñu maꞌra, di te̱nthu̱ nuya mhö xi nsikagihu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ ꞌyo te̱nga ár mfenise̱, hingi handa nöꞌö unga ár Hñö Jö. Ngetho beñꞌö xi ꞌbe̱ yá mfeni nuꞌu̱ togo o̱xa nuya mhöyu̱. Ne hingi tsa̱ da zo ár mfeni, ngetho nuꞌmu̱ da hñetꞌi, mahyoni ár mfa̱tsꞌi ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo tsiꞌspa ár mfeni ár Hñö Jö, gatho pödi da hwahni, ne hinto tsa̱ da bötwa tengu pe̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ngu mönga hár Tꞌofo Jö: Hinto xi bötwa ár mfeni ar tsi Hmu, hinto tsa̱ te da uti. Ha nuju̱ di pe̱ꞌsfu̱ ár mfeni ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Tsi kuhu̱, hinxi tsa̱ xta zoꞌahu̱ ngu nuꞌu̱ togo pe̱ꞌspa ár Hñö Jö. Xta zoꞌahu̱ ngu gar jöꞌithohu̱, jangu nꞌar tsi tꞌu̱lo bötsi ja xi mꞌu̱i; gi njahu̱pꞌu̱ hár ꞌñu ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Po̱ntho di ꞌraꞌahu̱ ar ꞌba, hinge mahye̱gi ngu ar ñhuni tsi ya döta jöꞌi. Ngetho himi tsa̱ ngi tsihu̱, ha nuya payu̱ hingi tsa̱ gi tsithu̱. 


text:
<pb/>Gar jöꞌithohu̱ ngetho xa gi gese̱hu̱, xa gi ntuñhu̱, ne hingi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni. Hage hingya jöꞌithoꞌihu̱ ꞌmu̱, di hñöxꞌathohu̱ gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ gi eñhu̱: Nuga ár me̱tigi ar Pablo, ne maꞌra enö: Nuga ár me̱tigi ar Apolo; hage hingar jöꞌithoꞌihu̱ njapꞌu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ter me̱ka, ne ter me̱ ar Apolo. Nuje ho̱nse̱ yá ꞌbe̱gogihe ar tsi Hmu togo da hösꞌahe ár mhöꞌö, ne da mfa̱xtehe ga ñꞌemu̱ihu̱. Da jahepꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa da o̱the ngu bi ꞌrakagihe ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo mpotꞌi, ñhe̱hwitho nöꞌö togo ꞌñunthe, mödi ma da hñönga nꞌa ngu nꞌa ár nthöhö ngu xi ꞌyo̱tꞌa ar ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Nuga, Jö xi hwëgagi ngu nꞌar ho̱ngu pödi xiñho, da du̱ꞌmba ár wa ar ngu, ha manꞌa bi gutsꞌi di hetsꞌi. Dá jamasu nꞌa ngu nꞌa da hyandi hanja juxa ar ngu. 


text:
<pb/>Ha mañö nunar ndu̱inu̱, tsa̱ da tꞌu̱xya kꞌaxtꞌi wa ya tꞌaxbo̱jö, ya nza̱tho do, ar za, ya tꞌe̱i, ya xiza. 


text:
<pb/>Ha nu xta zo̱nga ar pa da thöꞌspa majöni, ka ma da nhekinu̱ ár ꞌbe̱fi nꞌa ngu nꞌa; ngetho ma da thoka har tsibi, ne njapꞌu̱ da födi tema bi gu̱ bi hyoka ár ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ár ꞌbe̱fi nꞌa da zötꞌi, da mꞌe̱pꞌu̱, ne ho̱nse̱ ma da kꞌontꞌi ngu núꞌmu̱ da kꞌontꞌa ha nꞌar tsibi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ togo da hwatwa ár nijö Jö, ma da nhwatꞌö nꞌehe, ngetho ár nijö Jö go ár me̱tiꞌö, ne go geꞌahu̱. 


text:
<pb/>Yo gi nkase̱hu̱. Ha nuꞌmu̱ nꞌa gi beñhu̱ gi pe̱ꞌsfu̱ ár mfödi ar meximha̱i, ꞌyo̱thu̱ ngu hinte gi pöhu̱, ne njapꞌu̱ majöni gi pe̱ꞌsu̱ ar hoga mfödi. 


text:
<pb/>Ngetho nunar mfödi jawa har ximha̱i, Jö handi ar ꞌbe̱mfeni, ngu enga har Tꞌofo: Jö bi japi bi mfeꞌsase̱ ha yá tsꞌomfeni. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ar Pablo, ar Apolo, wa ar Pedro, ar ximha̱i, ar te, ar ndöte, ár pania, nöꞌö xi ꞌñepꞌu̱, gathoꞌu̱ go ri me̱tihu̱. 


text:
Di ne ga xiꞌahu̱, gi nugagihe ngu yá ꞌbe̱gogihe ar tsi Hmu Hesukristo; xi hñuxkagihe Jö ga möñhe nöꞌö himi fö mamꞌe̱tꞌo ne xi utkagihepya. 


text:
<pb/>Nuga hinte tupka ma mu̱i te gi kꞌaskagihu̱, wa nꞌar tsꞌu̱tꞌwiwa har ximha̱i. Gekase̱gi hindi handase̱ ma ꞌbe̱fi wa xiñho wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho nuga, mödi hinte tsu̱ka ma mfeni, hinge njapꞌu̱ da tsa̱ ga enö gatho xta o̱tꞌe xiñho. Ha nöꞌö togo ma da hñöska majöni, gehnu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange hinto gi theñhu̱ nuya payu̱. To̱ꞌmhu̱ da zo̱ ar pa da epꞌu̱ ar tsi Hmu, togo ma da gu̱ka har hyatsꞌi nöꞌö hingi födi tꞌo̱tꞌa har ꞌbe̱xui, ne ma da mönga nöꞌö te pe̱ꞌsa ha yá mu̱i ya jöꞌi. Nuꞌmú̱ hö, Jö ma da ꞌñeꞌspa ár nsu nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, gatho nuna xta xiꞌahu̱, xta no̱nga ar Apolo ne xta nho̱nse̱ga. Njapꞌu̱ gi pöhu̱ tema gi pe̱hu̱. Hingi thohu̱ gi beñhu̱ nöꞌö hinxi tꞌotꞌi, ne gi ꞌñeꞌsfu̱ ár nsu nꞌa, ne manꞌa di txꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Yoꞌö xa gi ñꞌexu̱. Hage ja te gi pe̱ꞌsu̱ ne hinxi ꞌraꞌahu̱ Jö. Ha nuꞌmu̱ xi ꞌraꞌahu̱ Jö, yoꞌö xa gi exu̱ ri nsuhu̱, wande go xka ꞌyo̱tꞌase̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ to da ꞌñenö hinte gi kꞌathu̱. Gi eñhu̱ gi pe̱ꞌsu̱ gatho nöꞌö gi hoñhu̱, gar ndöhu̱ hingi hoñhu̱ ma mfa̱tsꞌihe. Xömhö gar ndömhöhu̱, ngetho njapꞌu̱ nga ndömhöhu̱ mahye̱gi. 


text:
<pb/>Nꞌandi nuga di beni, nuyá mpo̱te ar tsi Hmu xi hñuxkagihe har ngötsꞌi. Di ñhe̱he ngu nuꞌu̱ tsꞌitsꞌi xi tꞌe̱ntꞌi da tho, ne xi mꞌe̱tkagihe ma tsa̱he madeda ya e̱nxe̱ ne ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuje ngetho di pe̱fe ar tsi Hmu Hesukristo, nhugagihe ngu hinte di pöhe, ha nuꞌahu̱ hö, gi eñhu̱ xa gi pöhu̱ ne gi ꞌyohu̱ xiñho. Nuje hiñꞌotho ma tsꞌe̱dihe, ha nuꞌahu̱ gi beñhu̱ xa gi pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱di. Xa nuꞌahu̱ xiñho ya jöꞌi, ha nuje hingi ne da nugagihe. 


text:
<pb/>Hinxi ntsa̱ya̱tho di thohe ar thuhu, ar duthe, hinte di köhe ar dutu, mfe̱bgagihe, ne hindi pe̱ꞌse nꞌar ngu ha ga ꞌbu̱he. 


text:
<pb/>Tsa̱kagihe di mpe̱se̱he ga töhe te ga tsihe. Tsꞌangagihe, ha nuje di te̱the Jö. Te gatho tꞌo̱tkagihe, ha nuje di tse̱tathohe. 


text:
<pb/>Tho̱xkagihe ar nhemhñö, ne nuje di a̱fe Jö da ma̱tsꞌi. Thandgagihe hinter mꞌe̱figihe, gatho e̱ngagihe. Di njahethopya nuya payu̱. 


text:
<pb/>Gatho nuna te di xiꞌahu̱, hindi japꞌu̱ di ne ga ꞌbe̱tꞌahu̱ ri tsa̱hu̱. Di otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, di ne ga hupꞌa ri mu̱ihu̱ ngu ma hmöka bötsiꞌihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho mödi gi ꞌñehmöhu̱ nꞌanthebe ya nthebe ya utate utꞌahu̱ ár ꞌñu ar tsi Hmu Hesukristo, hingi ꞌñehu̱ nze̱ye̱ ya dada. Nuga go ri dadagihu̱, po̱ntho ga mꞌu̱hu̱ núꞌmu̱ nda hösꞌahu̱ ar hoga mhö ne ga ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ne di pe̱ñꞌaꞌihu̱pꞌu̱ ar ku Timoteo, po̱ntho ma tꞌu̱ xa di mödi, gehnu̱ nꞌár hoga ꞌbe̱go ar tsi Hmu. Xta zo̱mpꞌu̱nu̱ go ma da bempꞌahu̱ tengu di pe̱pa ar tsi Hmu, ne hanja di mömbabi ár mhöꞌö ha gatho ya nijö di ꞌyo. 


text:
<pb/>Hö, ma ga mapꞌu̱ ngutꞌa, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ da ne ar tsi Hmu. Ne ga handa nuya ñꞌetsꞌi, hage xa majöni hömpabiꞌu̱ ár tsꞌe̱di Jö, wa ho̱nse̱ möntho. 


text:
<pb/>Hanja gi nehu̱ ga mapꞌu̱, di tsu̱kar kwe̱, wa gar mapꞌu̱ gar pe̱ꞌsa ar mhöte ne ar hogamu̱i.<pb/>


text:
Xi nu̱nga ar ꞌbede mhö, xi tꞌenö, nꞌaꞌahu̱ ꞌbu̱hwi ár ho̱me ngu ár ꞌbe̱hñö. Nunar tsꞌokinu̱ hindi numhöhu̱ di o̱tꞌa nuꞌu̱ hingya gamfi. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ xa gi ñꞌexu̱, hingi tupꞌa ri mu̱ihu̱. Hage hinge mꞌe̱tꞌo ngi ꞌye̱mhöhu̱ har nijö nöꞌö togo bi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Majöni nuga hindi ꞌbu̱hwihu̱, mödi ma mfeni hinxi hye̱kꞌahu̱. Jange nuga hö, xta beni te da njapa nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌYo̱thu̱ nꞌar mhuntsꞌi ꞌmu̱ hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo. Ka gi ꞌbu̱hwihu̱nu̱ ma mfeni, mahye̱giwi ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ dá tꞌe̱ntꞌwa hár ꞌye̱ ar tsꞌondöhi da nhwatwa ár tsꞌojöꞌi, ne njapꞌu̱ da mpo̱ nor pa xta penga ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Hingi ho gi ꞌñexa ri nsuhu̱, gi ꞌñeñhu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xiñho. Ha hingi pöhu̱ ar hmö, enö: Nꞌa tsi tu̱i ar njoxthuhme japi da joxa gatho ar ju̱ni xi ꞌbantꞌi. 


text:
<pb/>Jange ngu ar ju̱ni, hñöju̱ gatho ar njoxthuhme, ne gi ñhe̱hwihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo ju̱ni hinte xi tꞌu̱tsꞌi, go gi njahu̱pꞌu̱. Ngetho ar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ar tsi Ntxönandöni, bi tho ha ma da̱ngo baxjwahu̱, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, ne njapꞌu̱ bi hñöga ma tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Jange ma ga njohyahu̱ ga o̱thu̱ ar da̱ngo baxjwapya, ga ñhogamu̱ihu̱ ne ga te̱ñhu̱ nöꞌö majöni, njanu̱ di tsithu̱ ar thuhme hinxi njotsꞌi. Ga he̱hu̱ ar tsꞌomfeni ne ar tsꞌoki, ñhe̱hwi ar njoxthuhme xi ndönziatho. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda xiꞌahu̱ njapꞌu̱, hinge ndi no̱nga ya meximha̱i ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, wa nuꞌu̱ togo xa mö ya bojö, nuya bë, nuya ndönga ya tsita empꞌö. Nuꞌmu̱ di njapꞌu̱, mahyoni gi po̱ñhu̱ har ximha̱i ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuga ndi xiꞌahu̱ nuꞌu̱ enö ya kuhmö nꞌehe, ꞌbe̱ngwitho ya jöꞌi, xa mö ar bojö, ndönga ya tsita empꞌö, wa ya tsꞌone, ya nti, ya bë. Nuyu̱ hingi ñungwihu̱. 


text:
<pb/>Hindi ꞌñepkagihu̱ ga höꞌsfu̱ majoni nuꞌu̱ hingi ku̱ har nijö. Di ꞌñepkagihu̱ ga höꞌsfu̱ majöni nuꞌu̱ ku̱ mbo. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ ꞌbu̱ nthi, Jö go ma da hñöꞌspa majöniꞌu̱. Jange ꞌye̱ñhu̱ nunar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki gi ꞌbu̱hwihu̱.<pb/>


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nuju̱ dar gamfihu̱ ma ga höꞌsfu̱ majöni gatho nuꞌu̱ hingya gamfi. Nuꞌmu̱ go ma gi hñöꞌsfu̱ majöni ya meximha̱i, hage hinda tsa̱ gi hñöꞌsfu̱ majöni nꞌar tsi tꞌu̱lo hñö ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Wa hingi pöhu̱ ma ga höꞌsfu̱ majöni ya e̱nxe̱. Hage töte ár ñhembi nuya tema gi thohu̱pu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi thohu̱ nuya hñöyu̱ thokwa har ximha̱i, yoꞌö gi exu̱ da hñösꞌahu̱ majöni nuꞌu̱ hinter mꞌe̱fi har nijö. 


text:
<pb/>Di ꞌbe̱tꞌa ri tsa̱hu̱ di xiꞌahu̱ njawa: Hage hinte gi ꞌñehu̱pꞌu̱ nꞌar ku di pe̱ꞌsa ar mfödi da japi da ñhanda nuya ku ntuhni. 


text:
<pb/>Ngetho gi ꞌba̱hwihu̱ ri kuhu̱ ha ya tsꞌu̱tꞌwi, ne gi ñhandwihu̱ ha yá nthandi nuꞌu̱ hingya gamfi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi ntuñhu̱ nꞌa ngu nꞌa, xka ntsꞌoju̱. Yoꞌö hingi tse̱tathohu̱ togo bi tsꞌokꞌahu̱. Xiñho gi ñhe̱thu̱ te gatho njaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nuya tsꞌokte hinda ma da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Yo gi kase̱ ri mfenihu̱. Pöhu̱, nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, nuꞌu̱ ndönga yá tsita empꞌö, nuya tsinganthöti, nuꞌu̱ togo ꞌbe̱ngwi yá mi ndo̱wi, 


text:
<br/>ya bë, nuꞌu̱ togo xa mö ar bojö, ya nti, ya tsꞌone, nuꞌu̱ ha̱tꞌa yá ñꞌohu̱ da hñömba ár bojö, gathoyu̱ hinda ma da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>ꞌRa ngi njahu̱pꞌu̱ núꞌmu̱ hinge ngi ñꞌemu̱ithohu̱. Ha nupya xi nsu̱kꞌahu̱, xi thökꞌahu̱ gatho ri tsꞌokihu̱, ne hinte ma tsꞌoki gi tuhu̱, ngetho bi gutꞌa ar tsi Hmu Hesukristo, ne ár Hñö ma tsi Dadahu̱ o̱tꞌa ar ꞌbe̱fi ha ri tehu̱. Ga ndöñhu̱ Jö ha ma ndoꞌyohu̱ 


text:
<pb/>Nuju̱ tsa̱ ga eñhu̱, nza̱tho ga o̱thu̱ gatho nöꞌö di beñhu̱, mödi hinga gatho fa̱xkagihu̱ ga tsu̱hu̱ ar ñho. Mödi nza̱thohmö, hinga ñhe̱hu̱ da dökagihu̱. 


text:
<pb/>Majöni nunar ñhuni bi thoki da tsꞌi da ma har mu̱i, ha nu ar mu̱i honga ar ñhuni, mödi Jö ma da jöꞌsa nꞌa ne manꞌa. Numa ndoꞌyohu̱ himbi thoki da me̱mpa ar tsꞌoki, bi thoki da me̱mpa ar tsi Hmu, ne ar tsi Hmu nda mꞌu̱ ha ma ndoꞌyohu̱. 


text:
<pb/>Ne Jö togo bi koꞌspa ár te ar tsi Hmu Hesukristo, ma da ꞌñu ár tsꞌe̱di da koꞌska ma tehu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Wa hingi pöhu̱, nuna ri ndoꞌyohu̱ gehnu̱ nꞌa xe̱ni ár ndoꞌyo ar tsi Hmu Hesukristo. Hage ma ga hömfu̱ nꞌa xe̱ni ár ndoꞌyo, ne ga te̱thwu̱ ár ndoꞌyo nꞌar tsꞌoꞌbe̱hñö. Hinꞌö, hinga jahu̱pꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nöꞌö togo da mꞌe̱ngwi nꞌar tsꞌoꞌbe̱hñö, da nꞌadar ndoꞌyowi. Ngetho enga har Tꞌofo: Nuya yoho da nꞌadar ndoꞌyo. 


text:
<pb/>ꞌWehu̱ gi tsohu̱ yapꞌu̱ ar tsꞌoki gi ꞌbe̱ngwihu̱ ya jöꞌi. Gatho nu maꞌra ya tsꞌoki o̱tꞌa nꞌar jöꞌi, ꞌyoda nthi ár ndoꞌyo, ha nöꞌö ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, tsꞌokase̱ ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nuna ri ndoꞌyohu̱ hingo ri me̱tihu̱, gehnu̱ ar ngu habu̱ ꞌbu̱ ár Hñö Jö xi tꞌaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Jö bi gutꞌa xi mhödi bi da̱ngagihu̱. Jange ndöñhu̱ Jö ha ri ndoꞌyohu̱ ne ha ri hñöhu̱, ngetho gatho go yá me̱tiꞌö.<pb/>


text:
Nupya ma ga thötꞌaꞌihu̱ nuya ntꞌa̱ni ga ꞌya̱ngagihu̱ núꞌmu̱ nga ꞌyotkagihu̱, ne di xiꞌahu̱: Xiñhohmö nuya ñꞌo̱ho̱ hinda hyongyá ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ ngetho jar tsꞌoki ꞌra ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, xiñho nꞌa ngu nꞌa da ꞌñese̱ ár ꞌbe̱hñö ne ár döme. 


text:
<pb/>Ar ñꞌo̱ho̱ da umba nöꞌö di ꞌñepi da umba ár ꞌbe̱hñö, ha nunar ꞌbe̱hñö dá japꞌu̱ ár döme nꞌehe. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñöpya, hingo ár me̱tise̱ ár ndoꞌyo, gor me̱ti ár döme. Njapꞌu̱ nunar ñꞌo̱ho̱, hingo ár me̱tise̱ ár ndoꞌyo, gor me̱ti ár ꞌbe̱hñö nꞌehe. 


text:
<pb/>Yo gi nko̱ñhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ho̱nse̱ nuꞌmu̱ xka nkohu̱ njapꞌu̱ ne gi umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌya̱fu̱ Jö. Mꞌe̱fa gi penju̱ gi ꞌbu̱hu̱ mahye̱gi manꞌagi, yo ma da tsa̱tꞌahu̱ ar tsꞌondöhi ne hinda tsa̱ gi tse̱thu̱. 


text:
<pb/>Nguga di nemhö hinto da nthöti, ho̱nse̱ hinge mahye̱gigihu̱. Jö xi ꞌrakagihu̱ nꞌar ntꞌuni nꞌañꞌo nꞌa ngu nꞌa. ꞌRa umbi da nthöti, maꞌra hinꞌö. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱, nuꞌahu̱ hinxka nthöthu̱ ne nuꞌahu̱ xka nꞌanxuhu̱, xiñhohmö gi kohu̱ njapꞌu̱tho nguga di ꞌbu̱se̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi hanthu̱ hinxi ꞌraꞌahu̱ Jö ar ntꞌuni gi ꞌbu̱se̱hu̱, xiñho gi nthöthu̱, ne hinge hyaxꞌmu̱ di oda ri mfenihu̱nu̱. 


text:
<pb/>Ha núꞌahu̱ xka nthöthu̱, hingo di ꞌbe̱pꞌahu̱. Njanu̱ ꞌbe̱pꞌahu̱ ar tsi Hmu ne xiꞌahu̱ njawa: Nunar ꞌbe̱hñö, yo ma da hye̱ ár döme. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ da hye̱gi, yo ma da mengi da nthöti. Ne nuꞌmu̱ da tsa̱hmö da mengi da mꞌu̱hwi ár döme manꞌagi, dá ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱. Njapꞌu̱ nunar ñꞌo̱ho̱, yo ma da hye̱ ár ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Di ne ga zoꞌahu̱ nꞌehe, di xiꞌahu̱se̱ga, hinxi mönga ar tsi Hmupyanu̱. Nuꞌmu̱ nꞌar ku ꞌñe ár ꞌbe̱hñö hingar gamfi ne hopi da mꞌu̱hwitho, yo ma da hye̱gi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nꞌar nju nꞌehe, nuꞌmu̱ ꞌñe ár döme hingar gamfi ne hopi da mꞌu̱hwitho, yo ma da hye̱pꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar döme hingar gamfi, ma da tꞌaxka ár mꞌu̱i hár hogamꞌu̱i ár ꞌbe̱hñö. Ha nunar ꞌbe̱hñö hingar gamfi, ma da tꞌaxka ár mꞌu̱i hár hogamꞌu̱i ár döme. Nuꞌmu̱ hindi njapꞌu̱, nuya ri bötsihu̱ hindar ñhoꞌu̱ ꞌmu̱, ha nuyu̱ xintꞌaxipya. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nöꞌö togo hingar gamfi da ꞌwege, hye̱hu̱pꞌu̱. Nuya ku hingi njapabi da mꞌu̱hwi, wa ar ndo̱ wa ar ꞌbe̱hñö, ngetho Jö xi zokagihu̱ ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho te gi pöke tsi nju, xiꞌmu̱ gi japi da ñꞌemu̱i ri döme. Xiꞌge tsi ku, xiꞌmu̱ gi japa ri ꞌbe̱hñö da ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nꞌa ngu nꞌa da ꞌyo̱tꞌa ngu xi hwëkwabi Jö, ne da gohi ngu bi dinga ar tsi Hmu. Gehnu̱ di ꞌbe̱pabi gatho ya nijö. 


text:
<pb/>Hage ngi pe̱ꞌspa ár nse̱gi ya xodyo núꞌmu̱ mi zu̱ꞌa ar tsi Hmu. Kothu̱ njapꞌu̱. Wa hinte ngi pe̱ꞌsu̱ ar nse̱gi, yo ma gi tuthu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar nse̱gi hinter me̱ꞌö, ha nuꞌmu̱ hinte gi pe̱ꞌsu̱ ar nse̱gi hinte ja. Nöꞌö xiñho, gi ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö ꞌbe̱pꞌahu̱ Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi zoꞌa ar tsi Hmu ngi ñꞌemu̱i, hage ngar ꞌbe̱go ngi ꞌñe ri hmu. Yo gi tu ri mu̱i, mödi nuꞌmu̱ da tsa̱ gi kꞌotꞌi, hyoni ha gi japi. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ togo bi zoꞌahu̱ ar tsi Hmu, ngi mꞌe̱gohu̱ ngi ꞌñehu̱ ri hmuhu̱, xi xotꞌahu̱ ar tsi Hmu. Ha nuya bi zu̱ꞌahu̱ ngi mhuhu̱, beñhu̱ nupya ár ꞌbe̱goꞌihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu bi gutꞌa nꞌar döta njutꞌi bi xotꞌahu̱, jange yo ma gi ñhe̱hu̱ da njaꞌahu̱ ár me̱ti nꞌar jöꞌi. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di xiꞌahu̱ manꞌagi, ngu bi zu̱ꞌahu̱ nꞌa ngu nꞌa ar tsi Hmu, njapꞌu̱ gi ꞌbu̱hu̱ hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Nuya hingi nthöti, hinte xi ꞌbe̱pkagi ar tsi Hmu. Nuga di unga nöꞌö di beni, ngu nꞌar hoga ꞌbe̱go xi dimba ár nhwëki Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xka nthötwi nꞌar ꞌbe̱hñö, yo ma gi hye̱gi. Nuꞌmu̱ hinte xka nthötwi, yo ma gi hyoni hanja da mhiꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, nuꞌmu̱ gi ne gi nthöti, hingi ntsꞌoki. Ha nuꞌmu̱ nꞌar nxutsi ne da nthöti, hingi o̱tꞌa ar tsꞌoki. Ho̱nse̱ nuꞌmu̱ da nthöti, ma da me̱ꞌsa maꞌra ya dumu̱iwa har ximha̱i, ne nuga di nemhö hingi thohu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di xiꞌahu̱ txꞌu̱da ya pa pongi. Jange nuꞌu̱ togo ꞌñe yá ꞌbe̱hñö, humamu̱ihu̱ hinte gi ꞌñehu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo gi zoñhu̱, humamu̱ihu̱ ngu hingi zoñhu̱. Ha nuꞌu̱ togo gi johyahu̱, humamu̱ihu̱ hingi johyahu̱. Ne nuꞌu̱ togo gi nta̱ñhu̱, humamu̱ihu̱ hinte gi the̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tsa̱ntꞌö pe̱ꞌskwa har ximha̱i, humamu̱ihu̱ hinte gi pe̱ꞌsu̱, ngetho nöꞌö gi hanthu̱wa nza̱tho har ximha̱i, ma da thotho. 


text:
<pb/>Jange di nemhöga gi ꞌbu̱hu̱ hinte di tupꞌa ri mu̱ihu̱. Nunar ñꞌo̱ho̱ ꞌbu̱se̱, umba ár mu̱i da me̱pa xiñho ar tsi Hmu, ne honi hanja da numañhobi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö xi nthöti, huxa ár mfeni nöꞌö te jawa har ximha̱i, ne honi hanja da numañhobi ár ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱tho ya ꞌbe̱hñö nꞌehe, nuna nxutsitho hingi ñhe̱hwi nuna xi nthöti. Nunar nxutsi, umba ár mu̱i da me̱pa ar tsi Hmu, xi ꞌweka ár ndoꞌyo ne ár mfeni da da̱twa hár ꞌye̱ꞌö. Ha nuya xi nthöti, huxa ár mfeni nöꞌö te jawa har ximha̱i, ne honi hanja da numañhobi ár döme. 


text:
<pb/>Gathonu̱ di xiꞌahu̱ di ne ri ñhohu̱, hinge di ne ga kꞌasꞌahu̱. Di honi gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xiñho, ne hinte da kꞌasꞌahu̱ gi hyoñhu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ꞌra gi beñhu̱ hingi ho ár tꞌinxu da tho ya je̱ye̱ ne hinxi nthötatho, ne gi hanthu̱ di ꞌñepi da nthöti, ꞌyo̱thu̱ ngu gi beñhu̱, hingi o̱thu̱ nꞌar tsꞌoki. Hye̱hu̱ da nthöti. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo tse̱ ár mu̱i ne xi beni hindi ꞌñepi da thöta ár tꞌinxu, ne pödi xiñho nöꞌö te pe̱fi, xiñho njapꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nöꞌö togo da unga ár tꞌinxu da nthöti, o̱tꞌe xiñho, mödi nöꞌö togo hinda thöti, töte ár ñho nöꞌö te o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñö xi nthöti, ar tꞌofo xipabi da mꞌu̱hwi ár döme núꞌmu̱ tetho. Ha nuꞌmu̱ da du, tsa̱ da mengi da nthötwi togo neꞌö, nuꞌmu̱ da dinga nꞌar gamfi. 


text:
<pb/>Gehnu̱ di benga, nza̱tho nuꞌmu̱ hinda mengi da nthöta manꞌagi, ne di enga di pe̱ꞌspa ár Hñö Jö.<pb/>


text:
Nupya ma ga xiꞌahu̱ nöꞌö ngi ne gi pöhu̱: ngi a̱ngagihu̱, ha xiñho da tsꞌipa yá ñhuni ya tsita empꞌö. Gatho di pöhu̱ tema ga pe̱hu̱. Ho̱nse̱ nunar mfödi jakagihu̱ ga ñꞌexu̱, ha nunar mhöte utkagihu̱ ga fa̱xu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Ma ga no̱ñhu̱ nuya ñhuni mꞌo̱ꞌspa ya tsita empꞌö. Di pöhu̱, nuya tsita hinter mꞌe̱piwa har ximha̱i, ne di pöhu̱ nꞌehe, nꞌadar Jö ꞌbu̱i, hingi ꞌbu̱ nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Mödi enga ꞌra janu̱ nze̱ye̱ ya jö mhetsꞌi ne nuwa har ximha̱i. Hö, ja nze̱ye̱ ya tsita ne ya tsi hmu empꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuju̱ di pöhu̱, ho̱nse̱ nꞌar Jö ꞌbu̱i, togo ma Dadahu̱ habu̱ xpa e gatho te ja, ne nuju̱ go yá me̱tigihu̱. Ne di ꞌñehu̱ nꞌar tsi Hmu, ar Hesukristo togo bi hyoka gatho ne bi ꞌraju̱ ar te. 


text:
<pb/>Hinga gatho ya ku handi njapꞌu̱. ꞌRa xki bödi mi pe̱pa ya tsita empꞌö, ne nupya núꞌmu̱ tsipa yá ñhuni xi mꞌo̱ꞌspabi, tsu̱pa yá mfeni, ngetho hingi tse̱ yá ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Di pöhu̱, nunar ñhuni hingi kwakagihu̱ Jö. Nuꞌmu̱ ga tsihu̱ wa hinga tsihu̱, hinte huꞌskagihu̱, ne hinte högagihu̱. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ xiñho, yo ma gi jafu̱ da mfeꞌsa nuꞌu̱ hingi tse̱ yá ñꞌemu̱i, da ꞌyentꞌa nöꞌö gi beñhu̱ xiñho da tꞌo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nuꞌge ja ri mfödi gi huxkwi habu̱ ñunga ya me̱pate, ne da thopꞌu̱ nꞌa ri ku hingi tse̱ ár ñꞌemu̱i, beni hingi ho da tsꞌi. Ha da hyantꞌaꞌi gi tsi nuya ñhuniꞌu̱, hage hinda ne da zi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ nuna ri mfödi bi japi bi mꞌe̱ nꞌar ku togo hingi tse̱ ár ñꞌemu̱i, nuna nꞌe xki da̱nga ar tsi Hmu Hesukristo núꞌmu̱ mi unga ár te. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi o̱tꞌwa ar tsꞌoki ya ku ne gi tsꞌokwa yá mfeni, po̱ntho gi tsꞌokwa ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ nunar ñhuni di tsi, japa ma ku da mfetsꞌe, hinga ma ga tsi, ne hinga japka ma ku da da̱gi.<pb/>


text:
Xiꞌmu̱, hage hindar mpo̱tegi ar tsi Hmu. Hage hinda tsa̱ ga o̱tka nöꞌö di handi xiñho. Hage hinxta handga ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Wa hinxka ñꞌemu̱ihu̱, ne njapꞌu̱ xi nheki ma ꞌbe̱fi ndi pe̱pa ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Mödi ꞌra enö hindar mpo̱te ar tsi Hmu, ho̱nse̱ nuꞌahu̱ gi hanthu̱ hö njapꞌu̱. Ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱, ja nhekipꞌu̱ ár mpo̱tegi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Hage hindi ꞌñepkagihe ga tsihe nꞌar nju ngu ma ꞌbe̱hñöhe, jangu nu maꞌra ya mpo̱te, yá jödö ar tsi Hmu ne ar ku Pedro. 


text:
<pb/>Hage xka nuhu̱ nꞌar ndogu honse̱ nꞌampꞌu̱ te da zi. Habu̱ xka nuhu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ etꞌa ya obxi ne hingi ju̱xa ar sofo. Ne nuꞌu̱ togo su ya me̱ti, hage hingi tsa̱ da zipa ár ꞌba. 


text:
<pb/>Ngetho hár tꞌofo ar Moise enö njawa: Yo gi kotwa ár ne ar boi neꞌma ar tꞌe̱i töki. Hage Jö ho̱nse̱ mi benga ya me̱ti núꞌmu̱ mi mönga njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Wa mi bengagihu̱ nꞌehe. Hö, bi tꞌotꞌa mi bengagihu̱; ngetho pe̱ꞌsa nꞌar ndo̱ꞌmi nöꞌö togo mpotꞌi, jangu nöꞌö togo töki, to̱ꞌmi da dö nꞌa tu̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuje po̱ntho xta pothe ár mhö ar tsi Hmu ha ri mu̱ihu̱, hage di a̱the nze̱ye̱ nuꞌmu̱ di a̱he te ga tsihe, po̱ntho di xohe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ maꞌra xi hñönga nunar mfa̱tsꞌinu̱, töte di ꞌñepkagihe ga höñhe nꞌehe. Hinxta ne xta a̱he, ne di tse̱tathohe gatho, di nehe hinte da do̱ꞌspa ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nuꞌu̱ togo mpe̱ har nijö, ka po̱nu̱ nöꞌö te da zi. Ha nuꞌu̱ mpe̱ har mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱, ka po̱nu̱ te da zi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu bi ꞌbe̱pkagihu̱ njanu: Nuꞌu̱ togo mönga ar hoga mhö, har ꞌbe̱finu̱ ka da dimpꞌu̱ te da zi. 


text:
<pb/>Hinte xta höngaga. Hindi pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ di ne ga jaꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱. Di ꞌbu̱i ga tu mꞌe̱tꞌo, ne hindi ne da thömga nunar nsu di mpe̱ njapꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ di mönga ar hoga mhö, hinda tsa̱ ga exa ma nsu. Xi njakagi ga mönganu̱. Hwëkategi nuꞌmu̱ hinga mömba ár hoga mhö ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ ga netho ga o̱tꞌe, ma ga pe̱ꞌsa ma nthöhö. Ha nuꞌmu̱ hindi ne ga o̱tꞌe, mahyoni ga o̱tꞌe, ngetho go xi zoga ar tsi Hmu nunar ꞌbe̱finu̱. 


text:
<pb/>Ndana ma nthöhö ꞌmu̱. Nöꞌö ma nthöhö, gehnu̱ da tsa̱ ga mömba ár hoga mhö ar tsi Hmu ne hinte ga a̱di, ne njapꞌu̱ hinte ga ju̱ nöꞌö di ꞌñepkagi ga höni. 


text:
<pb/>Mödi hinto ár ꞌbe̱gogi, xta mꞌe̱gose̱ ga pe̱pa gatho, di ne ga tö nze̱ye̱ da hñömba ár hoga mhö ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Di te̱mba yá mꞌu̱i ya xodyo, ne njapꞌu̱ da yu̱tꞌu̱ hár ꞌñu ar tsi Hmu nꞌehe. Di fe̱ta nuꞌu̱ togo te̱mba ár tꞌofo ar Moise, njapꞌu̱ ga tsiꞌu̱ nꞌehe, mödi nuga hindi te̱mhö. 


text:
<pb/>Di fe̱ta nuꞌu̱ togo hingi te̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne njapꞌu̱ di ne ga tö nuꞌu̱ hingi te̱ni. Mödi nuga hinge xa majöni hindi te̱mba yá ꞌbe̱pate Jö, ngetho di te̱mba yá ꞌbe̱pate ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Xta ñhe̱ꞌbe nuꞌu̱ togo hiñꞌotho yá tsꞌe̱di, di honi ga töhö da e hár ꞌñu ar tsi Hmu. To gatho di fe̱ti, ne njapꞌu̱ hagatho da tsa̱ ga tö ꞌraꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha hingi pöhu̱, nuꞌu̱ togo ntö har nhixtꞌi, majöni gatho nixtꞌi, ne nꞌatho nöꞌö togo ma da hñöxa ar nthöhö. Umba ri mu̱ihu̱ gi hñöñhu̱ nunar nthöhönu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo ñhoki da ntöhö, hingi o̱tꞌa nöꞌö te da kꞌaꞌspabi da ntöte. Nuyu̱ xa umba yá mu̱i da dö nꞌar nthöhö da nhwati, ha nuju̱ di hoñhu̱ nꞌar nthöhö hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Nuga di honi ga ntöte, hinge njangu nuꞌu̱ togo ñꞌentho, ne nꞌa ngu nuꞌu̱ ntuhni, e̱nse̱ ya mpe̱tgu har ndöhi. 


text:
<pb/>Hinꞌö, nuga di fe̱ ma ndoꞌyo da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö di nega, hinge nöꞌö neꞌö. Ngetho hindi ne da tꞌe̱ngagi, mödi di fa̱xa maꞌra da ntöte.<pb/>


text:
<pb/>Ne bi zi nꞌadar dehe mi umba Jö, ngetho mi tsithe har do xki me̱hna Jö mi ñꞌowiꞌu̱, ne nunar donu̱, gehnu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange yo ma ga ndöñhu̱ ya tsita empꞌö, ngu bi ꞌyo̱tꞌa ꞌraꞌu̱. Njanu̱ enga har Tꞌofo: Nuya jöꞌi bi hñu ar ñhuni ne ar tsꞌithe, mꞌe̱fa bi nankꞌu̱ bi ñꞌeni. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ bi thogi ne da xo ma da̱hu̱, ne xi tꞌotꞌi da hñubga ma mu̱ihu̱ togo di ꞌbu̱hu̱ nuya ngöxapayu̱. 


text:
<pb/>Gatho nuya tsꞌa̱ti xpa epꞌahu̱, mahye̱tho ngu tsꞌa̱ta maꞌra. Ha Jö o̱tꞌa ngu xi mö, hinda hye̱gi da zo̱pꞌahu̱ nꞌar tsꞌa̱ti hinda tsa̱ gi tse̱thu̱. Ngu xta nheki ar tsꞌa̱ti, dama da nheki hanja gi po̱ñhu̱ nꞌehe, ne gi tse̱thu̱. 


text:
<pb/>Di zoꞌahu̱ njapꞌu̱, ngetho di beni gi pöhu̱ tema gi pe̱hu̱, jange hyanthu̱ di njapꞌu̱ nöꞌö di mö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ di umfu̱ njamödi Jö, ne di tsihu̱ ar ntꞌe̱ni njöpi, ne da ꞌñenö di tsifu̱ ár ji ar tsi Hmu Hesukristo, ne di nꞌatꞌwihu̱ꞌö. Ha nunar thuhme di heju̱, ne da ꞌñenö di nꞌatꞌwihu̱ ár ndoꞌyoꞌö. 


text:
<pb/>Jangu nuya xodyo te̱nda yá ntꞌumbi unga yá mꞌo̱ñho̱, ne núꞌmu̱ xta ziꞌu̱, ne da ꞌñenö nꞌatꞌwi ar mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱. 


text:
<pb/>Hage gi beñhu̱ di ne ga xiꞌahu̱ nuya tsita ja yá ꞌbe̱fiꞌu̱. Wa gi beñhu̱ jár ꞌbe̱fi nöꞌö te tꞌumbabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Hinꞌö. Nuga di beni, nuꞌu̱ togo po̱ꞌspa ar ñhuni ya tsita, go po̱ꞌspa ya tsꞌondöhi, hingo umba Jö. Ne nuga hindi ne gi ntsixkwihu̱ ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Hingi tsa̱ gi tsifu̱ ár tꞌe̱ni ar tsi Hmu Hesukristo ne ár tꞌe̱ni ya tsꞌondöhi, ne hinda tsa̱ gi hñuxu̱ hár mexa ar tsi Hmu ne hár mexa ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Wa xiñho ga tso̱thwu̱ ár mu̱i ar tsi Hmu. Ha gi beñhu̱ töte ma tsꞌe̱dihu̱. Gatho nöꞌö ga o̱thu̱, ga jafu̱ da nheki ár nsunda Jö 


text:
<pb/>Nuju̱, tsa̱ ga eñhu̱ nza̱tho ga o̱thu̱ gatho nöꞌö di beñhu̱, mödi hinga gatho fa̱xkagihu̱ ga tsu̱hu̱ ar ñho. Mödi gatho nza̱thohmö, hinga gatho fa̱xkagihu̱ da te ma ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö ꞌba̱ har ꞌba̱ngo̱, tsihu̱, ne yo gi ñꞌa̱nihu̱ tema ngo̱ꞌö, ne hinte da zu̱ꞌa ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar jöꞌi hingar gamfi da zixꞌahu̱ hár ngu, ne gi ne gi möhu̱, gatho nöꞌö te da ꞌbo̱sꞌahu̱ har mexa, tsihu̱, ne yo te gi ñꞌa̱ñhu̱. Njapꞌu̱ hinte da zu̱ꞌa ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nꞌa togo da xiꞌahu̱ xi ꞌbo̱ꞌspa ya tsita, yo gi tsihu̱. Hyomfu̱ ár ñho nöꞌö togo bi xiꞌahu̱, ne hinte da ja ár tsu̱mfeni. Gehnu̱ enga har Tꞌofo: Ár me̱ti ar tsi Hmu ar ximha̱i ne gatho te jawa. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di xiꞌahu̱ ar tsu̱mfeni, hingo ri mfenihu̱, ár me̱ti nöꞌö manꞌa. Da tsa̱ gi ꞌñeñhu̱hmö, yoꞌö hingi nhumañho ga o̱the nöꞌö di nehe, ho̱nse̱ di hoñhe hinte da zu̱pa ár mfeni nuꞌu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ gi ñuñhu̱, gi tsithehu̱, wa te manꞌa gi pe̱hu̱, gi ꞌyo̱thu̱ gi hyoñhu̱ mꞌe̱tꞌo da tꞌeꞌspa ár nsunda Jö. 


text:
<pb/>Jangu nuga di honi hanja da ꞌñetꞌa mañho yá mu̱i gatho. Hindi honse̱ ma ñho, di homba ár ñho gatho, di ne da mpo̱ꞌu̱ nꞌehe.<pb/>


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di esꞌa ri nsuhu̱, ngetho hinxka pumhnigihu̱, ne gi te̱nthu̱ nuya ntꞌuti da tsokꞌahu̱. 


text:
<pb/>Di ne gi pöhu̱ nꞌehe, ar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ár ñöxhmu gatho ya ñꞌo̱ho̱, ha nunar ñꞌo̱ho̱ ár ñöxhmu ár ꞌbe̱hñö, ngu Jö gehnu̱ ár ñöxhmu ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ koꞌma ár ñö da matꞌa Jö, wa da mömba ár mhö Jö, hingi numansu togo ár ñöxhmu. 


text:
<pb/>Ha gatho nuya ꞌbe̱hñö matꞌa Jö, wa mönga ya mhö umba Jö, ne hingi koꞌma ár ñö, hingi numansu ár ñöxhmu, jangutho nuꞌmu̱ da ꞌñöxtꞌa ár ñö. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ ar ꞌbe̱hñö hingi ne da goꞌma ár ñö, dá ñꞌöxtꞌmu̱. Ha nuꞌmu̱ nꞌar mꞌe̱tsa̱ da ñꞌöxi wa da ꞌñöxtꞌa ár ñö, dá goꞌma ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nu ar ñꞌo̱ho̱ hingi ho da goꞌma ár ñö, ngetho di hñöxa Jö, ne ka nhekinu̱ ár nsundaꞌö, ha nu ar ꞌbe̱hñö ka nhekinu̱ ár nsu ar ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱ himbi thoki ngetho mi honga ar ꞌbe̱hñö, nunar ꞌbe̱hñö hö, bi thoki ngetho mi honga ar ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Jange ar ꞌbe̱hñö mahyoni da goꞌma ár ñö, ne da nheki numansu ár ñöxhmu, ngetho handa ya e̱nxe̱. 


text:
<pb/>Ha nuya xta jamfihu̱ ar tsi Hmu, hingi tsa̱ ga eñhu̱, nunar ñꞌo̱ho̱ hingi honga ar ꞌbe̱hñö, wa ga eñhu̱ ar ꞌbe̱hñö hingi japa ar ꞌbe̱di ar ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ngetho jangu ar ꞌbe̱hñö ba po̱nga har ñꞌo̱ho̱, ar ñꞌo̱ho̱ mꞌu̱ har ꞌbe̱hñö nuya payu̱. Mödi Jö go umba ár te gatho. 


text:
<pb/>Gi pöhu̱ xiñho, njanu̱ bi hyogagihu̱ Jö, ngetho nꞌar mꞌe̱tsa̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da hye̱ ár xtö da te xi ma. 


text:
<pb/>Ha nu ar ꞌbe̱hñö nza̱tho nuꞌmu̱ da hye̱gi da te ár xtö, ngetho xi tꞌumba ár xtö ngu ar njöxañö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ja togo ne da ntsa̱ñhöki, nuje hindi te̱ñhe manꞌar ntꞌumbi, ne njapꞌu̱ nu maꞌra ya gamfi. Nöꞌö hingi ho da tꞌo̱tꞌa hár tꞌoxi ar tsi Hmu 


text:
<pb/>Nupya ja tema ga xiꞌahu̱ nꞌehe, ne hinga ma ga esꞌahu̱ ri nsuhu̱, ngetho hingi mhunsu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö xiñho, gi o̱thu̱ nöꞌö hingi ho. 


text:
<pb/>Mꞌe̱tꞌo ma ga xiꞌahu̱, enö núꞌmu̱ gi o̱thu̱ ri mhuntsꞌihu̱ har nijö, di o̱de jar ñhege, ne di beni hö njapꞌu̱ nꞌa tsi tu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ gi ntꞌoxihu̱, nꞌa ngu nꞌa ꞌbe̱tꞌo da zise̱ ár ñhuni. Njapꞌu̱ ꞌra kotho tunthu, ha maꞌra thotho nöꞌö xi zi. 


text:
<pb/>Hage hinte gi pe̱ꞌsu̱ ri nguhu̱ habu̱ gi ñuñhu̱ ne gi ntsithehu̱. Wa hinte gi nuthwu̱ ár nijö Jö, ne gi ne gi ꞌbe̱thwu̱ yá tsa̱ nuꞌu̱ hinte pe̱tsꞌi. Te ga xiꞌahu̱. Nuwa hö, hinga esꞌahu̱ ri nsuhu̱. Ár tꞌoxi ar tsi Hmu (Mt. 26:26‑29; Mr. 14:22‑25; Lk. 22:14‑20) 


text:
<pb/>Ngetho nuga xta utꞌahu̱ nöꞌö xi utkagi ar tsi Hmu nꞌehe: Nöꞌö ar pa bi nda̱ ar tsi Hmu Hesu, nor nxuiꞌö bi gu̱ ar thuhme. 


text:
<pb/>Ne mi wadi bi unga njamödi, bi hyeke ne bi ꞌñenö: Hñöñhu̱ gi tsihu̱, gehnu̱ ma ndoꞌyo ma da theni da gutꞌa ri tsꞌokihu̱. ꞌYo̱thu̱ njanu̱ gi bengagihu̱. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi ntꞌoxi, bi gu̱ ar tꞌe̱ni ne bi ꞌñenö: Nunar tꞌe̱ninu̱ jangu nꞌar ꞌraꞌyo nkohi ma da zokꞌahu̱ Jö xta nhöꞌma ma ji. ꞌYo̱thu̱ njanu̱ núꞌmu̱ gi tsihu̱ gi bengagihu̱. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ gi tsihu̱ ar thuhme ne gi tsihu̱ te po nunar tꞌe̱ninu̱, gi da̱hu̱ majöni ár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo. Gi jahu̱pꞌu̱ gi to̱ꞌmhu̱ ar pa da zo̱ho̱. Nuꞌu̱ hingi tsipa ár tꞌoxi ar tsi Hmu ngu di ꞌñepi 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa togo da zi nunar thuhmenu̱ ne nunar tꞌe̱ninu̱, ne hingi o̱tꞌa ngu di ꞌñepi, ma da tho̱xa ár ji bi nhöꞌmbabi ar tsi Hmu, ne ár ndoꞌyo bi tsꞌu̱tꞌwabi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo tsi ar thuhme ne tsi ar tꞌafi po har tꞌe̱ni, ne hingi japamasu tema di bo̱nga ár ndoꞌyo ar tsi Hmu, ntsꞌokse̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ da thimgagihu̱ xta ntsꞌoju̱, ar tsi Hmu ꞌraju̱ ma nju̱tguhu̱, ne njapꞌu̱ hinga möhu̱ har tsibi mahye̱giwi nu maꞌra ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi tunthuhu̱, ñuñhu̱ ha ri nguhu̱, hinte di ja te da tho̱xꞌahu̱ núꞌmu̱ gi kwathu̱ har mhuntsꞌi. Nu maꞌra ya ntꞌa̱ni ga ꞌya̱ngagihu̱, ga xiꞌahu̱ xka ñöhu̱ mꞌe̱fa xka mapꞌu̱.<pb/>


text:
<pb/>Ha hingi beñhu̱, núꞌmu̱ hinge ngi pöhu̱ ár mhö Jö, ngi mꞌe̱thu̱ habu̱ gatho mi tsꞌixꞌahu̱ ma ngi ndöñhu̱ ya gone tsita. 


text:
<pb/>Jange di ne ga xiꞌahu̱, hinjoꞌo nꞌar jöꞌi da ꞌñenö ñö xi nzimba ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, ne tsanga ar tsi Hmu Hesu. Ne hinjoꞌo nꞌa da ꞌñemba ar Hesu gehnu̱ ar Hmu, nuꞌmu̱ hingi pe̱ꞌspa ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö xi umba ꞌra da me̱ꞌsa ar hoga mfödi da ñö, maꞌra xi tꞌumba nꞌar hoga mfeni da uta maꞌra. Gathoyu̱ getꞌár Hñö Jö togo uni. 


text:
<pb/>Maꞌra xi tꞌumba nꞌar döta ñꞌemu̱i, maꞌra xi tꞌumba ar tsꞌe̱di da o̱the ya da̱thi. Nuyu̱ nꞌehe getꞌár Hñö Jö togo xi umbi. 


text:
<pb/>Maꞌra xi tꞌumba ar tsꞌe̱di da ꞌyo̱tꞌa ya ntꞌudi, maꞌra da mönga ya hñö xi umba Jö. Maꞌra xi tꞌumba ar mfödi da bödi ha hömpa ár Hñö Jö nꞌa togo ñö wa hinꞌö. Maꞌra xi tꞌumbabi da ñö ya hñö nꞌañꞌo, ne maꞌra xi tꞌumbabi da bödi tema di bo̱nga nuya hñöꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne gatho nuya ꞌbe̱fiyu̱, nꞌase̱ togo o̱tꞌe, gehnu̱ ár Hñö Jö togo hemba nꞌa ngu nꞌa ngu neꞌö da umbabi. 


text:
<pb/>Ngetho njangu ár ndoꞌyo nꞌar jöꞌi, mödi nze̱ye̱ yá xe̱ni, nꞌadar ndoꞌyo. Njapꞌu̱tho ár nijö ar tsi Hmu Hesukristo nꞌehe. 


text:
<pb/>Di nꞌadar ndoꞌyohu̱, ngetho nꞌatꞌwu̱ da nxixthehu̱ gatho hár Hñö Jö, wa ya xodyo wa nuꞌu̱ hingya xodyo, ya ꞌbe̱go wa ya hmu, gatho bi tꞌakagihu̱ ga höñhu̱ nꞌadár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da ꞌñenga ar wa: Nuga hingár me̱tigi ar ndoꞌyo ngetho hindar ꞌye̱. Hage njapꞌu̱ hingár me̱ti ar ndoꞌyo ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Wa nuꞌmu̱ da ꞌñenga ar gu: Hingár me̱tigi ar ndoꞌyo ngetho hindar da̱. Hage hingár me̱ti ar ndoꞌyo njapꞌu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ har da̱ da nxo̱gepꞌu̱ ar ndoꞌyo, hanja nda tsa̱ nga o̱hu̱ ꞌmu̱. Wa nuꞌmu̱ har gu nda nxo̱gepꞌu̱ ar ndoꞌyo, hanja nda tsa̱ nga mpöhu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nunar da̱ hingi tsa̱ da ꞌñemba ar ꞌye̱: Hindi hoñꞌi. Nunar ñö hingi tsa̱ da ꞌñemba ar wa: Hingi jaka ar ꞌbe̱di. 


text:
<pb/>Nuya xe̱ni hintsꞌu̱ pe̱ꞌsa yá nsu, go xa di japamasuhu̱ di hethu̱. Ha nuꞌu̱ ya xe̱ni hingi nza̱tho, go di hethu̱ xiñhoꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ ya xe̱ni xi nza̱tho, hinga mahyoni da njapamasu. Jö bi to̱ka ar ndoꞌyo, ne bi umba ár nsu nuꞌu̱ mi kꞌatꞌwi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuꞌmu̱ nꞌa xe̱ni tho ar u̱gi, gatho ar ndoꞌyo tsa̱mañꞌu̱. Ha nuꞌmu̱ nꞌa xe̱ni tꞌeꞌspa ár nsu, gatho ar ndoꞌyo johyawi. 


text:
<pb/>Di njahu̱pꞌu̱ nꞌehe. Nguju̱ ár ndoꞌyogihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne nꞌa ngu nꞌa, nꞌa xe̱nigihu̱ di jwathwu̱ ár ndoꞌyoꞌö. 


text:
<pb/>Ne xi ꞌñexkagihu̱ Jö har nijö: Mꞌe̱tꞌo xi ꞌñexa yá mpo̱te ar tsi Hmu, mꞌe̱fa nuꞌu̱ mönga ya hñö xi umba Jö. Ár hñu ya utate, mꞌe̱fa nuꞌu̱ o̱tꞌa ya ntꞌudi. Mꞌe̱fa nuꞌu̱ togo o̱the, ne nuꞌu̱ fa̱xte, nuꞌu̱ togo ya ndö, ne nuꞌu̱ ñö ya nꞌañꞌo hñö. 


text:
<pb/>Hage gatho ya mpo̱te. Wa gatho mönga ya hñö xi umba Jö. Wa gatho ya utate. Wa gatho o̱tꞌa ya ntꞌudi. 


text:
<pb/>Hage gatho xi tꞌumbabi ar tsꞌe̱di da o̱the maꞌra. Hage gatho ñö ya nꞌañꞌo hñö. Wa gatho pödi te di bo̱nga nuya hñöyu̱. 


text:
<pb/>Umba ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nuya hogantꞌuni töte yá nsu. Ha nuga ma ga utꞌahu̱ nꞌar ꞌñu töte ár ñho.<pb/>


text:
Tsi kuhu̱, nuꞌmu̱ gar ñömhö maꞌra yá hñö ya jöꞌi, wa gar ñömhö ngu ya e̱nxe̱, ne hindi pe̱ꞌsa ar mhöte, di ñhe̱ꞌbetho nꞌar xiujö nga̱ni, wa nꞌar bo̱jö fatꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di mömba nöꞌö xika Jö, gar pö gatho nöꞌö hindi födi, di tso ma mfeni gatho nöꞌö pö ya jöꞌi, ne gar pe̱ꞌsa nꞌar ñꞌemu̱i da tsa̱ ga japa ya tꞌo̱ho̱ da mponi, ha hindi pe̱ꞌsa ar mhöte, hinter me̱kagi. 


text:
<pb/>Mödi ga umhö gatho ma ñho da themba ya hyoya, ne ga umhö ma ndoꞌyo da tsꞌötꞌi, ne hindi pe̱ꞌsa ar mhöte, hinte da ma̱xkagiꞌö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar mhöte, xa ja ár tsꞌe̱ti, ar hogajöꞌi, ne hingi hyo̱kwa yá ñho nu maꞌra. Hingar ñꞌetsꞌi, hingar gese̱. 


text:
<pb/>Hingi johya handa maꞌra o̱tꞌa nöꞌö hingi ho, ngetho nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar mhöte johya da hyanda ar ñho. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo pe̱ꞌsa ar mhöte, tse̱tatho gatho te da ꞌñepabi, ñꞌemu̱itho gatho, hingi tsa̱ya̱ to̱ꞌma ar ñho, hingi ñhe̱gi da dö ya thogi. 


text:
<pb/>Nunar mhöte hiñꞌotho ár ngötsꞌi. Ma da göxa ar tsꞌe̱di xi tꞌumbabi nuꞌu̱ togo mönga te xipa Jö, ma da göxa ya nꞌañꞌo hñö, ne ma da the ar pa di ja ar hoga mfeni. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ndar bötsi ndi ñö ngu nꞌar bötsi, ndi pe̱ꞌspa ár mfeni nꞌar bötsi, ne ndi handa gatho ngu handa nꞌar bötsi. Ha núꞌmu̱ nda te, ne da ñꞌo̱ho̱, da he̱pꞌu̱ nöꞌö ndi hñöxkagi nꞌar bötsi. 


text:
<pb/>Nupya di hanthu̱ ngu nꞌar ñhe xi mboitho; nuya paꞌu̱ ma ga hanthu̱ xiñho. Nupya di pöhu̱ nꞌa xe̱nitho, ha nuꞌmú̱ hö, ma ga pöhu̱ ngu xi bökagihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nupya di pe̱ꞌsu̱ ar ñꞌemu̱i, ar ndo̱ꞌmi ne ar mhöte, nuya hñuyu̱, ha nunar mhöte go töte ár nsuꞌö.<pb/>


text:
Umba ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar mhöte. Hyoñhu̱ ya hogantꞌuni unga Jö, ne nuya hogantꞌuniyu̱, hyoñhu̱ mꞌe̱tꞌo gi möñhu̱ nöꞌö xiꞌahu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo ñö ya nꞌañꞌo hñö, hingi zo ya jöꞌi, ñöwise̱ Jö. Hinto pödi tema mö, mödi mönga nöꞌö himi fö mamꞌe̱tꞌo ngu umba ár Hñö Jö da mö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ñö ya nꞌañꞌo hñö, japase̱ ár ñꞌemu̱i da te. Ha nöꞌö mönga te xipa Jö, fa̱xa gatho ya ku da te yá ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Jange nuga di nemhö gatho gi ñömhöhu̱ ya nꞌañꞌo hñö, mödi to̱te ár ñho gi mömfu̱ te da xiꞌahu̱ Jö. Ngetho nöꞌö togo mönga te xipa Jö, töpa ár nsu togo ñö ya nꞌañꞌo hñö. Nuyu̱ xiñho, ho̱nse̱ nuꞌmu̱ ja togo da mö tema di bo̱ni, ne da ma̱xa ar nijö. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, xiꞌmu̱ ga mapꞌu̱ di ñö ya nꞌañꞌo hñö, tema ñho di hösꞌahu̱. Gar hösꞌahu̱ nꞌar ñho nuꞌmu̱ gar xiꞌahu̱ nöꞌö xi utkagi ne xi ꞌraka Jö ga mö, ne di utꞌahu̱ ya hoga mfeni xi tꞌakagi. 


text:
<pb/>Njangu nuya nthu̱za ne ya ꞌbida, nuꞌmu̱ hindi nꞌañꞌo yá nzu̱ni, hindi födi tema thuhu da thutꞌi di zu̱ntꞌa nꞌa wa manꞌa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hindi pöhu̱ tema di bo̱nga nꞌa ngu nꞌa nuya hñö mönga nöꞌö togo ñö, handgagihu̱ ngu dar me yapꞌu̱hu̱, ne njapꞌu̱ di hanthu̱ꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱, xa gi nehu̱ gi pe̱ꞌspabihu̱ ꞌra ya hogantꞌuni unga Jö, umba ri mu̱ihu̱ xa gi pe̱ꞌsu̱ nuꞌu̱ da ma̱xa ya ku da te yá ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Jange nöꞌö togo ñö ya nꞌañꞌo hñö, ꞌya̱fu̱ Jö da tsa̱ gi pöhu̱ ne gi xifu̱ ya ku tema di bo̱ni nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ di ñöwihu̱ Jö ha manꞌar hñö hingi födi, ma hñöhu̱ matꞌajö, ha numa mfenihu̱ hinte fa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Te ga pe̱hu̱ ꞌmu̱. Ma ga ñöwihu̱ Jö ha ma hñöhu̱, ga pöhu̱ nꞌehe tema di xipabihu̱. Ma ga tuthwu̱ Jö ha ma hñöhu̱, ga pöhu̱ tema di tuthwu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ di nsundahu̱ Jö di möñhu̱ ya mhö hingi po̱nga ma mfenihu̱, ho̱nse̱ po̱ ha ma hñöhu̱, nöꞌö togo xi ma da ꞌyo̱xtho, hanja tsa̱ da ꞌñenö, hö njapꞌu̱ nöꞌö di umfu̱ njamödi Jö, nuꞌmu̱ hingi pödi tema di möñhu̱. 


text:
<pb/>Mödi har nijö, töte ár ñho ga mönga ku̱tꞌa ya mhö ne ga pödi tema di bo̱ni, ne njapꞌu̱ ga uta maꞌra, hinge ga mönga nꞌanthebe ya nthebe ya mhö ha maꞌra ya hñö hingi födi. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, hye̱hu̱pꞌu̱ gi beñhu̱ ngu nꞌar tsi bötsi. Hö, di hñöxꞌahu̱ nꞌar tsi bötsi hingi pö ar tsꞌoki, ha gi hyanthu̱ xiñho tema gi beñhu̱ ngu nꞌar döta jöꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Jangu xi tꞌotꞌa hár Tꞌofo Jö: Ma ga zo nunar hnininu̱ ha ya nꞌañꞌo hñö ñö ya jöꞌi ꞌbu̱ maꞌra ya ha̱i, mödi njapꞌu̱ hinda ma da ꞌyo̱de, njanu̱ enga ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nuya nꞌañꞌo hñö gehnu̱ nꞌar ntꞌudi, hingi tꞌumba ya gamfi, tꞌumba nuꞌu̱ hingya gamfi. Ha nuꞌu̱ togo mönga te xipa Jö, hingi nsipa nuꞌu̱ hingya gamfi; nuyu̱ hö, nsipabi nuya gamfi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gatho ya ku nꞌatꞌwu̱ da mhuntsꞌi ne gatho di ñö ya nꞌañꞌo hñö, ne da yu̱tꞌa nꞌar ꞌraꞌyo wa nꞌa hingar gamfi hinte pödi, ha hinda ꞌñenö xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Hingi njapꞌu̱ nuꞌmu̱ gatho gi möñhu̱ nöꞌö te xi ꞌraꞌahu̱ Jö, ne da yu̱tꞌa nꞌar ꞌraꞌyo, wa nꞌa hingar gamfi, ne da ꞌyo̱xꞌahu̱, ma da zo ár mu̱i nöꞌö te gi xifu̱, ne da zo ár mfeni. 


text:
<pb/>Ne da nhekitho gatho tema pe̱ꞌsa hár mu̱i, jange dama da nda̱ndihmö da nsundabi Jö, ne da ꞌñenö, majöni gi ꞌbu̱hwihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, nöꞌö gi pe̱hu̱ núꞌmu̱ xki mhunsu̱, nꞌa ngu nꞌa möñhu̱ nöꞌö gi höhu̱: gi tuthu̱ ya nsa̱di, gi uthu̱ ya ku. Thokwabihu̱ nöꞌö xi utꞌahu̱ Jö, gi möñhu̱ ya nꞌañꞌo hñö, wa gi möñhu̱ te di bo̱nga nuya hñöyu̱. Gathonu̱ ꞌyo̱thu̱, hyoñhu̱ da te yá jamfi ya ku. 


text:
<pb/>Ha ho̱nse̱ ngu yoho hñu, ne ꞌramanꞌa di ñö maꞌra ya nꞌañꞌo hñö, ne di ꞌbu̱ nꞌa togo da mönga tema di bo̱nga nöꞌö mö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hinjoꞌo togo da mönga tema di bo̱nga nuya hñöyu̱, dá ñhe har nijö, ne di ñöwise̱ Jö. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuya mönga te xipa Jö da ñö, dá ñö yoho wa hñu, ne nuya maꞌra da nu ha xiñho te mö wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho tsa̱ gi möñhu̱ te xi ꞌraꞌahu̱ Jö, ꞌramanꞌa gi ñöhu̱. Njapꞌu̱ da bö gatho nöꞌö hingi pödi, ne gatho da nhuꞌmba yá mu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho Jö hingi numañho ar ñöxhnatho, neꞌö ar hogamꞌu̱i. Jangu o̱tꞌa ha ya mhuntsꞌi gatho nu maꞌra ya nijö, gehnu̱ gi te̱nthu̱. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱hñö da ñhetho ha ya mhuntsꞌi, ngetho hingi tꞌumba ar se̱ki da ñö. Dá ꞌyo̱xtho nöꞌö nsipabi, ngu mönga har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ne te da bödi, xta zo̱nga hár ngu da ꞌya̱mba ár döme, ngetho hingi nheki xiñho da ñö nꞌar ꞌbe̱hñö har mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Ne nuꞌmu̱ nꞌa gi ka̱xmbenihu̱ gi möñhu̱ nöꞌö xiꞌahu̱ Jö, wa gi pe̱ꞌsu̱ maꞌra ya ntꞌuni unga ár Hñö Jö, pöhu̱ ꞌmu̱ nuya mhöyu̱ di otꞌahu̱, yá ꞌbe̱pate ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, umba ri mu̱ihu̱ gi möñhu̱ te xiꞌahu̱ Jö, ne hingi hñöjwu̱ togo ne da ñö ya nꞌañꞌo hñö. 


text:
<pb/>Jange xka mpo̱hu̱, nuꞌmu̱ xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi te̱ñhu̱ nunar hoga mhö xta xiꞌahu̱. Ha nuꞌmu̱ hinꞌö, xi mꞌe̱pꞌu̱tho ri ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho mꞌe̱tꞌo xta utꞌahu̱ nöꞌö xi tꞌutkagi nꞌehe: Nunar tsi Hmu Hesukristo bi unga ár te bi gutka ma tsꞌokihu̱, ngu enga hár Tꞌofo Jö. 


text:
<pb/>Nuga go ár ngötsꞌigi gatho yá mpo̱tegihe ar tsi Hmu. Hindi ꞌñepkagi da tꞌengagi ár mpo̱tegi, ngetho ndi kumba ár nijö Jö. 


text:
<pb/>Ha Jö xi hwëgagi xi ꞌraka nunar nsunu̱. Ne hinxi mꞌe̱di nöꞌö te xi hwëgagi, ngetho xta töta gatho nu maꞌra ya mpo̱te xta o̱tꞌa nze̱ye̱ ar ꞌbe̱fi. Mödi hingo xta pe̱se̱ga, xi ma̱xkagi ár nhwëki Jö. 


text:
<pb/>Ngetho hinte ja nuꞌmu̱ go geke wa go geꞌu̱. Gatho di mömfe ár mhö ar tsi Hmu, ne go gehnu̱ xka ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ xta xiꞌahe ar tsi Hmu Hesukristo xki du ne bi mengi bi nte manꞌagi, hanja ꞌra gi eñhu̱ ꞌmu̱ hingi pengi da nte nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi eñhu̱ hingi pengi da nte nuꞌu̱ xi du, njapꞌu̱ gi ko̱ñhu̱ bi mengi bi nte ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ar tsi Hmu Hesukristo himbi mengi bi nte manꞌagi, xi mꞌe̱pꞌu̱ nöꞌö te xta xiꞌahe ꞌmu̱, ne hinter me̱ꞌö ri ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ne po̱ntho yá ꞌbe̱gogihe Jö di katehe. Ngetho xta da̱he majöni di eñhe, Jö bi koꞌspa ár te manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo. Ne hindi njapꞌu̱ nuꞌmu̱ majöni nöꞌö gi eñhu̱ hinda mengi da nte nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nuya xi du hingi pengi da nte, njapꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo hinxi mengi xi nte ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ himbi mengi bi nte manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo, hinter mꞌe̱fi ri ñꞌemu̱ihu̱ ꞌmu̱, ne hinxi thökꞌathoꞌihu̱ ri tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da göxkwa gatho har ximha̱i nöꞌö di to̱ꞌmhu̱ da ꞌraju̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hwëkategihu̱, ne di töhu̱ gatho nu maꞌra ñꞌu̱da ma mꞌu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nunar tsi Hmu Hesukristo, hö, bi mengi bi nte manꞌagi, ne go gehnu̱ ngu ar ꞌbe̱tꞌo sofo. Mꞌe̱tꞌo xi mengi xi nte, ne mꞌe̱fa gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nꞌadar ñꞌo̱ho̱ bi ku̱tꞌa ar ndöte har ximha̱i, ma nꞌadar ñꞌo̱ho̱ bi ku̱tꞌa ar menga nte. 


text:
<pb/>Hö, njangu ar Adan bi ku̱tꞌa ar ndöte ne gatho nda du, ar tsi Hmu Hesukristo bi ku̱tꞌa ar menga nte ne gatho nda mengi nda te. 


text:
<pb/>Ne gatho o ár ꞌñu nꞌa ngu nꞌa. Mꞌe̱tꞌo ar tsi Hmu Hesukristo, gehnu̱ bi xokwa ar goxthi nu maꞌra. Mꞌe̱fa nuꞌu̱ togo xi jamfibi, ma da nangi xta penkꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne da e ar ngötsꞌi, nu xta wadi da hyo̱maha̱i gatho ya nsu, ya ndö, ne gatho nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá tsꞌe̱di, ne da da̱twa ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ár Dada. 


text:
<pb/>Ngetho gatho te ja, xi tho̱maha̱i ne xi tsꞌe̱ꞌmba hár wa. Ne nu habu̱ enö, gatho bi tsꞌe̱ꞌmba hár wa, hingi ne da ꞌñenö xi tsꞌe̱ꞌmba nöꞌö togo bi umba nunar nsunu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne mꞌe̱fa nu xta wadi da tsꞌe̱ꞌmba hár wa, gese̱ ár Tꞌu̱ Jö nꞌehe ma da ñhe̱se̱ da mꞌu̱ hár wa nöꞌö togo bi hyo̱maha̱i gatho. Njapꞌu̱ Jö di ndö gatho nöꞌö te ja. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ hingi pengi da nte nuꞌu̱ xi du, tema ñho ju̱ka nuꞌu̱ togo nxixthe po̱ta nuꞌu̱ xi du. Yoꞌö o̱tꞌa njapꞌu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, majöni di xiꞌahu̱, hyaxꞌmu̱ di e̱ntꞌa ma te. Ne di johya ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xa da e̱ntꞌa ma te núnu̱ Efeso, po̱ntho da ntsa̱ꞌbe ya ꞌmuhu, ho̱nse̱ ndi honi nga te̱mba yá mfeni ya jöꞌi, ne nuꞌmu̱ hiñꞌotho ar menga nte, tema ñho ꞌmu̱. Ha hingi töte ár ñho ga ñuñhu̱, ga tsithehu̱, ngetho xudi ga tuhu̱, ngu mhö. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da hya̱ꞌahu̱, ngetho nuꞌu̱ togo ñꞌowi ya tsꞌojöꞌi ma da tsꞌomba yá hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Zo̱tꞌa ri da̱hu̱, ne hye̱hu̱ ar tsꞌoki, ngetho ꞌra hingi pöhu̱ Jö. Di ꞌbe̱tꞌa ri tsa̱hu̱ di xiꞌahu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Da tsa̱ gi ꞌñeñhu̱ ꞌra: Hanja ma da mengi da nte nuya xi du. Tema ndoꞌyo ma da me̱ꞌsa nu xta nanga manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuna te gi pothu̱, hinga getꞌö ma da bo̱xa manꞌagi, ho̱nse̱ ár mu̱i ar tꞌe̱i, wa manꞌar nda̱ go po̱xꞌö. 


text:
<pb/>Ha Jö gehnu̱ umba yá ꞌba̱i ngu bi neꞌö. Ne nꞌa ngu nꞌa ya nda̱ bi umba ár ꞌba̱ise̱, hingi ñhe̱hwi nu maꞌra. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa yá ndoꞌyo, hingi ꞌrangutho. Nꞌañꞌo ár ngo̱ ya jöꞌi, manꞌa yá ngo̱ ya ma̱ngazuꞌwe; manꞌa yá me̱ti ya hwö, ne manꞌa yá me̱ti ya tsꞌintsꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nꞌañꞌo yá ndoꞌyo nuꞌu̱ ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi, ne nꞌañꞌo nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i. Ne hingi ñhe̱ ár nza̱tho nuꞌu̱ ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi ngu nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nꞌár nza̱tho ar hyadi, manꞌár nza̱tho ar zönö, ne manꞌa ár nza̱tho ya tso̱. Ne nuya tso̱ho̱ hingi ñhe̱ ár nza̱tho nꞌa ngu manꞌa. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ár menga nte nuꞌu̱ xi du, da tꞌa̱ ár ndoꞌyo tsꞌoni, ne da mengi da nanga nꞌar ndoꞌyo hinda ma da tsꞌoni. 


text:
<pb/>Nöꞌö da tꞌa̱gi, ꞌbe̱pkagihu̱ ma tsa̱hu̱, ha nöꞌö da nangi eska ma nsuhu̱. Nöꞌö da tꞌa̱gi wentꞌatho, ha nöꞌö ma da nangi, xa di ja ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ma da tꞌa̱ nunar ndoꞌyonu̱ xta pe̱ꞌsu̱wa har ha̱i, ne xta mengi da nte di ñhe̱hwi ár ndoꞌyo nuya bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Nꞌañꞌo ar ndoꞌyo di pe̱ꞌsu̱wa har ximha̱i, ne nꞌañꞌo ar ndoꞌyo ma ga pe̱ꞌsu̱nu̱. 


text:
<pb/>Njanu̱ xi ntꞌotꞌa har Tꞌofo: Bi thoka ar mꞌe̱tꞌo ñꞌo̱ho̱, gehnu̱ ar Adan te ár hñö. Nöꞌö ar ꞌbe̱fa Adan, gehnu̱ ar Hñö unga ar te. 


text:
<pb/>Ne hingi ꞌbe̱tꞌo nunar ndoꞌyo ñhe̱hwi nuꞌu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. ꞌBe̱tꞌo nuꞌu̱ pe̱ꞌspa yá ndoꞌyo ya meximha̱i, ne mꞌe̱fa nuꞌu̱ pe̱ꞌspa yá ndoꞌyo nuꞌu̱ bi ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar mꞌe̱tꞌo ñꞌo̱ho̱, ar meximha̱i bi nju̱ ar ha̱i bi thoki. Ha nunar ñoho ñꞌo̱ho̱, gehnu̱ ar tsi Hmu ar memhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ di hñöxa nöꞌö bi nju̱ ar ha̱i bi thoki, gehya nuya ꞌbu̱kwa har ximha̱i. Ha nuꞌu̱ di ma mhetsꞌi, di ñhe̱hwi nöꞌö xpa e mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne di xiꞌahu̱ tsi kuhu̱, nunar ndoꞌyonu̱ di pe̱ꞌsu̱wa har ximha̱i, hinda ma da hñönu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Hinda yu̱tnu̱ nöꞌö da tsꞌoni, hinda nthöskwi nöꞌö hinda tsꞌoni. 


text:
<pb/>ꞌYo̱hu̱ ma ga xiꞌahu̱ nꞌar mhö himi födi: Hinga gatho ma ga hwëthu̱, mödi hö, gatho ma da mpongagihu̱ ma ꞌba̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ngu ár nihi nꞌar hwe̱i dama da thotho, njapꞌu̱ xta nzu̱nga ar ngöxa kꞌaxtꞌathu̱xi. Ngetho ma da thu̱xtꞌi, ne nuya xi du ma da nju̱tsꞌi da tꞌumba manꞌar ndoꞌyo hinda ma da du. Ne nuju̱ gar ꞌbu̱thu̱, ma da ꞌbongagihu̱ ma ndoꞌyohu̱. 


text:
<pb/>Ngetho mahyoni nunar ndoꞌyonu̱ thege, da mponi, hinda mengi da du. Nupya tu, ne nuꞌmú̱, hinda thege. 


text:
<pb/>Ne nu xta wadi da mponga nuna tu, hinda ma da thege, ne nuna thepya, hinda the ꞌmu̱. Nuꞌmú̱ hö, da tho nöꞌö enga har Tꞌofo: Xi nhwata ar ndöte, hinda mengi da me̱ꞌsa ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Jange ma tsi hmöka kuhu̱, hñuxa xiñho ri ñꞌemu̱ihu̱. Yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da ma̱sꞌa ri ñöhu̱. Ne xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi mpe̱hu̱ hár ꞌbe̱fi ar tsi Hmu. Gi pöhu̱, gatho nunar ꞌbe̱fi gi pe̱fu̱ ar tsi Dada, hinda ma da njapꞌu̱tho.<pb/>


text:
Nupya di xiꞌahu̱, nunar mfa̱tsꞌi ꞌbe̱mpa ya ku hyoya, te̱nthu̱ nunar mhö da ꞌbe̱pa ya nijö ꞌbu̱hnu̱ har ha̱i Ngalasia. 


text:
<pb/>Ta̱tꞌa hñöto har ꞌbe̱tꞌo mpa, nꞌa ngu nꞌa gi ꞌweju̱ nꞌa tsi tu̱i tengu ár nze̱ye̱ xka töhu̱. Nzöñhu̱ gi kwathu̱, ne núꞌmu̱ xka tso̱mpꞌu̱, hinge ka gi ndu̱i gi johu̱. 


text:
<pb/>Ne xka tso̱mpꞌu̱, ga pe̱hna nuꞌu̱ xka hwañhu̱, ne xka umfu̱ nꞌar he̱ꞌmi da hñöxa ar mfa̱tsꞌi ma da umba ya ku me Herusalen. 


text:
<pb/>Ma ga mapꞌu̱ ga kꞌösꞌahu̱ nu xka jwadi ga tho har ha̱i Nmasedonia, ngetho mahyoni ga thohnu̱tho. 


text:
<pb/>Di beni ga kohwihu̱ ꞌra ya tsi pa. Nuꞌmu̱ da tsa̱ ga ꞌbu̱hwihu̱ ga to̱ꞌmi da tho ya tse̱, ne mꞌe̱fa gi ꞌraju̱ nꞌar hoga ntꞌedi, ga ju̱ ma ꞌñu habu̱ gar ma. 


text:
<pb/>Ngetho nupya hindi ne ga nuꞌahu̱ nhixtꞌitho. Di ne ga ꞌbu̱pꞌu̱ ꞌra ya tsi pa, nuꞌmu̱ da ꞌraka nse̱ki Jö. 


text:
<pb/>Ngetho xa xi xo ar goxthi tsa̱ ga pe̱pa ar tsi Hmu. Di to̱ꞌmi ga tö nze̱ ya jöꞌi, mödi ja nze̱ye̱ togo hingi ne da hye̱gagi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ da zo̱mpꞌu̱ ar ku Timoteo, hyanthu̱ di ꞌbu̱i xiñho, ngetho nöꞌö, o̱tꞌwa ár ꞌbe̱fi Jö nguga nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange numansuhu̱ ne umfu̱ nꞌar hoga ntꞌedi da pengi da e da kꞌöskagi, ngetho di to̱ꞌmi da zo̱hwi nu maꞌra ya ku. 


text:
<pb/>Ha nu ar tsi ku Apolo, da a̱pa ar möte nda me̱wi ya ku ma nda kꞌösꞌahu̱. Himbi ne bi mapya, mödi da mapꞌu̱, nu xta nja ár mpongi. Ya ngöxanze̱ngwa 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, gi pöhu̱ ar ku Tefa ne yá mëni. Gehyu̱ ya ꞌbe̱tꞌo ku xi jamfi núnu̱ Akaya, ne xi ꞌye̱ntyá teyu̱ da ma̱xa ya gamfi. 


text:
<pb/>Ze̱ngwaꞌihu̱ ya ku mhuntsꞌa ha ya nijö ꞌbu̱kwa har ha̱i Asia. Ne ar Akila, ar Prisila ne ya ku mhuntsꞌa ha yá nguꞌu̱, gathoyu̱ ze̱ngwaꞌihu̱ har mhöte unga ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hingi mö ar tsi Hmu Hesukristo, dá zu̱twa ár kwe̱ Jö. Ar tsi Hmu Hesukristo ꞌba̱pꞌu̱tho da ehe. 


text:
Nöꞌö togo mi ꞌbu̱i núꞌmu̱ hinte mi jawa har ximha̱i, ne hinte mi janu̱ mhetsꞌi, nunar mhönu̱ ungar te, getꞌö xta o̱he ne xta handase̱he, da kꞌöthe ne da tha̱ñhe. 


text:
<pb/>Nunar mhö ungar te mi ꞌbu̱hwi ar Dada, ba e bi njöꞌi, ne da hanthe, gehnu̱ di da̱he majöni, ne di xiꞌahe nunar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö xta hanthe ne xta o̱he, gehnu̱ di xiꞌahe. Njapꞌu̱ gi pöhu̱ nöꞌö di pöje nꞌehe, ne ga pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni mahye̱giwi Jö ar Dada ne ar Hesukristo ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nunar mhönu̱ di xiꞌahe, gese̱ꞌö bi xikagihe, enö njawa: Jö gehnu̱ ar hyatsꞌi. Habu̱ ꞌbu̱ꞌö hinte ma ꞌbe̱xui janu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di eñhu̱ di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Dada ne di ꞌyohu̱ har ꞌbe̱xui, dar nemhñöhu̱, ne hindi te̱ñhu̱ nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga ꞌyohu̱ har hyatsꞌi ngu ar tsi Dada ꞌbu̱ har hyatsꞌi, nꞌadar mfeni di ꞌbu̱hu̱ nꞌa ngu nꞌa ꞌmu̱, ne ár ji ar tsi Hmu Hesukristo ár Tꞌu̱ Jö da xu̱gagihu̱ gatho ma tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ga da̱twabihu̱ ma tsꞌokihu̱ Jö, nöꞌö hingi yotꞌa ár ne, da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xi mö. Ne di ka̱xmbenihu̱ da pumgagihu̱, ne da xu̱ga gatho ma tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di eñhu̱ hinxta o̱thu̱ nꞌar tsꞌoki, po̱ntho di xipabihu̱ ar tsi Dada ar nemhñö, ne hinxta pe̱ꞌspabihu̱ ár mhö ha ma mu̱ihu̱.<pb/>


text:
Ma tsi bötsiꞌihu̱, di otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, ngetho hindi ne gi ntsꞌoju̱. Ha nuꞌmu̱ bi hya̱ꞌahu̱, di ꞌñehu̱ togo ñöngagihu̱ hár nthandi Jö. Gehnu̱ ar Hesukristo ngu ma ñöntehu̱, hinte ma tsꞌoki xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Bi unse̱ ár te ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, ne bi mpumgagihu̱ gatho ma tsꞌokihu̱. Hinge ho̱nse̱ nuju̱, gatho nu maꞌra ꞌbu̱kwa har ximha̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa togo da ꞌñenö: Nuga di pö ar tsi Hmu, ne hingi o̱tꞌa nöꞌö xi ꞌbe̱pkagihu̱ Jö, nꞌar kate ne hingi pe̱ꞌsa nöꞌö majöni hár mu̱i. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xi ꞌbe̱pkagihu̱, majöni xi ñuxa ár mhöte Jö hár mu̱i. Njapꞌu̱ hö, di pöhu̱ di ꞌbu̱hwihu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo enö hyaxꞌmu̱ ꞌbu̱hwi Jö, mahyoni da mꞌu̱i ngu bi mꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, hindi otꞌa nꞌar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate ga pe̱ñꞌahu̱, ho̱nse̱ di bempꞌahu̱ nöꞌö xki nsiꞌahu̱ har ndu̱i. Nunar ꞌbe̱patenu̱ getꞌö ngu nuna xka ꞌyo̱hu̱. 


text:
<pb/>Mödi hö, ma ga xiꞌahu̱ nꞌar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate gehnu̱ majöni, bi ñꞌuꞌö ne nupya di ꞌñuhu̱ nꞌehe. Ngetho ar ꞌbe̱xui ma da thogi, ne nunar ñotꞌi majöni fu̱di ungar hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo u̱tsa ár ku, ꞌbu̱ta har ꞌbe̱xui ne ja ꞌyonu̱tho. Ne hingi pödi habu̱ di ma, ngetho ar ꞌbe̱xui hingi he̱gi da hyandi. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, ngetho hár thuhu ar tsi Hmu Hesu xi mpumpꞌa ri tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Di otꞌahu̱ dadahu̱, ngetho gi pöhu̱ nöꞌö togo mi ꞌbu̱i núꞌmu̱ hinte mi otho. Di otꞌahu̱ bötsithohu̱, ngetho xka töhu̱ ar tsꞌondöhi. Di otꞌahu̱ ma tsi bötsiꞌihu̱, ngetho xka pöhu̱ ar Dada. 


text:
<pb/>Xta otꞌahu̱ dadahu̱, xka pöhu̱ nöꞌö togo mi ꞌbu̱i núꞌmu̱ hinte mi otho. Xta otꞌahu̱ gi bötsithohu̱, ngetho xka ze̱ta ri jamfihu̱, ne xka töhu̱ ar tsꞌondöhi ga te̱ñhu̱ ár mhö Jö xka kwathu̱ ha ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Yo gi möhu̱ ar ximha̱i ne nuya te jawa. Nu togo mö ar ximha̱i, hingi pe̱ꞌspa ár mhöte Jö ar Dada. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nöꞌö te ja har ximha̱i, ngu ya tsꞌonhe benga ya jöꞌi ne handi, ne ar ñꞌetsꞌi, hingi pe̱hna Jöyu̱, go unga ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ar ximha̱i ne yá tsꞌonhe ma da thotho, ha nuꞌu̱ togo o̱tꞌa nöꞌö ne Jö, ma da mꞌu̱ nꞌar mꞌu̱i hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Nöꞌö togo ne da bëpa ár nsu ar Hesukristo 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, di ꞌbu̱hu̱pya ya ngöxapa. Ngu xka ꞌyo̱hu̱ ma nda e nꞌa togo nda nto̱xkwi ar tsi Hmu Hesukritso, ne nupya ja nze̱ye̱ togo nto̱xkwi. Jange di pöhu̱ xi zo̱ ya ngöxapa. 


text:
<pb/>Xi ꞌwege xi hye̱ju̱, ngetho hinxki jamfi xiñho ngu xta jamfihu̱. Nuꞌmu̱ xi jamfihmö xiñhoꞌu̱, hinxi ꞌwehmöꞌu̱. Ne xi ꞌwege, njapu̱ da nheki hinga gatho nguju̱ di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Hindi pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ ngu nuꞌu̱ hingi pö nöꞌö majöni. Di otꞌi ngetho gi pöhu̱, ha nor nhemhñö hindi ꞌñe habu̱ ja nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Togo ar nemhñö. Ar nemhñö nöꞌö togo ko̱nga ar Hesu gehnu̱ ar Kristo. Nuyu̱ yá ñꞌu̱ni ar tsi Hmu, ngu gatho nuꞌu̱ togo ko̱nga ar Dada ne ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo ko̱nga ár Tꞌu̱ Jö, hingi pe̱ꞌsa ar Dada ha yá mu̱i. Nöꞌö togo da̱majöni ár Tꞌu̱ Jö, pe̱ꞌspa ár Dada nꞌehe. 


text:
<pb/>Yo ma gi hye̱hu̱pꞌu̱ nöꞌö xka pöhu̱ ár ndu̱i. Nuꞌmu̱ hingi hye̱hu̱pꞌu̱, gi ꞌbu̱hwihu̱ ár Tꞌu̱ ne ar Dada. 


text:
<pb/>Ha nunár Hñö Jö xi ꞌraꞌahu̱ ar tsi Hmu, gehnu̱ ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱. Ne hinga mahyoni togo da utꞌahu̱, ngetho gese̱ꞌö go xi utꞌahu̱, ne mönga majöni. ꞌBu̱hwihu̱ ar tsi Hmu ngu xi utꞌahu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ha nupya ma tsi bötsiꞌihu̱, ꞌbu̱hwihu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ar tsi Hmu, ne núꞌmu̱ xta ñꞌudi hinga ntsa̱hu̱, ne xta pengi hinga ꞌbe̱ ma tsa̱hu̱ ga ꞌwehu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi pöhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo pe̱ꞌsa nꞌar hogamu̱i, pöhu̱ nꞌehe, gatho nuꞌu̱ pe̱ꞌsa ar hogamu̱i go yá bötsi Jö.<pb/>


text:
Beñhu̱ tengu xi mökagihu̱ Jö, bi ꞌñengagihu̱ yá bötsigihu̱. Jange nuꞌu̱ togo hingi jamfi, hingi pöju̱, ngu himbi böꞌö. 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, nupya yá bötsigihu̱ Jö, mödi hindi pöthu̱ xiñho tengu nor mꞌu̱i ma ga pe̱ꞌsu̱ mꞌe̱fa. Nöꞌö di pöhu̱ hö, núꞌmu̱ xta epꞌu̱, ma ga ñhe̱hwihu̱ ngetho ma ga hanthu̱ tenguꞌö. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ togo di to̱ꞌmhu̱ da njapꞌu̱, hyaxꞌmu̱ di umba ma mu̱ihu̱ da tꞌaxkagihu̱ ngu xintꞌaxiꞌö. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ya tsꞌoki, tsꞌokwa yá ꞌbe̱pate Jö, ngetho nꞌar tsꞌoki hinda ꞌyo̱ta ya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Ne gi pöhu̱ xiñho, ar tsi Hmu ba ekwa bi hñögagihu̱ ma tsꞌokihu̱, ne nöꞌö hinte ma tsꞌoki bi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu, hingi o̱tꞌa ya tsꞌoki. Ha nuꞌu̱ o̱tꞌatho ya tsꞌoki, hinxi hyandi ne hinxi böꞌö. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da hya̱ꞌahu̱. Pöhu̱ nunar tsi Hmu ar hogajöꞌi, ne nöꞌö togo ne da ñhogajöꞌi, te̱mbatho ár mꞌu̱iꞌö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo o̱tꞌa ya tsꞌoki, ár me̱ti ar tsꞌondöhi, ngetho ar tsꞌondöhi hár ndu̱itho o̱tꞌa ya tsꞌoki. Jange ba e ár Tꞌu̱ Jö da jöꞌspa ár ꞌbe̱fi ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo xi hñönga ar ꞌraꞌyo te unga Jö, xi ñꞌehwi ar tsꞌoki, ngetho di hñöxa Jö ar Dada. Hingi tsa̱ da gohnu̱tho har tsꞌoki, ngetho xi umba ár te ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Njanu̱ nheki togo yá bötsi Jö ne togo yá bötsi ar tsꞌondöhi: Gatho nuꞌu̱ togo hingi o̱tꞌa nöꞌö xiñho ne hingi mö ár ku, hingyá bötsi Jö. 


text:
<pb/>Hinga njahu̱ ngu ar Kain, mi te̱nga ar tsꞌondöhi ne bi hyo ár jödö. Bi hyonu̱ ngetho mar ntsꞌoda ár ꞌbe̱fise̱, ha nuyá ꞌbe̱fi ár jödö mar ñho. 


text:
<pb/>Nuju̱ di pöhu̱ xta po̱ñhu̱ har ndöte ndi ꞌbu̱hu̱, ne xta thohu̱ har te, ngetho di möhu̱ ma kuhu̱. Nu togo hingi mö ár ku, po̱ntho xi du. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo u̱tsa ár ku, gehnu̱ ar hyote. Ne di pöhu̱ nuya hyote hingi pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesukristo bi utkagihu̱ ndana ar mhöte majöni núꞌmu̱ mi po̱kagihu̱ bi unse̱ ár te. Nuju̱ nꞌehe ga e̱nthu̱ ma tehu̱ ga homfu̱ yá ñho ma kuhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa togo pe̱ꞌsa ya ñho, ne handa ár ñꞌohu̱ hinte pe̱tsꞌi, ne hinte da umbabi, hanja da nheki pe̱ꞌspa ár mhöte Jö ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, hinge ma ga mhöhu̱ di oxta mañö. Ma ga ñꞌu ma mhötehu̱ di o̱thwu̱ ar ñho ma kuhu̱ di po̱nga ha ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ tsu̱ka ma mu̱ihu̱ xikagihu̱ hindi ꞌbu̱hu̱ xiñho hár nthandiꞌö, Jö töpa ár mfödi ma mu̱ihu̱, ne pö gatho. 


text:
<pb/>Ne gatho nöꞌö te ga a̱fu̱, ga höñhu̱, ngetho di o̱thwu̱ yá ꞌbe̱pate, ne di pe̱hu̱ nöꞌö numañhoꞌö. 


text:
<pb/>Ne go gehnu̱ ár ꞌbe̱pate Jö, ga jamfibihu̱ ár Tꞌu̱ Hesukristo, ne ga nmhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, jangu xi ꞌbe̱pkagihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo o̱ta ngu xi ꞌbe̱pkagihu̱ Jö, ꞌbu̱hwiꞌö. Di pöhu̱ xiñho di ꞌbu̱hwihu̱, ngetho xi ꞌrakagihu̱ ár Hñö.<pb/>


text:
Tsi hmöka kuhu̱, yo gi jamfibihu̱ gatho nuꞌu̱ togo ñö. Hyanthu̱ mꞌe̱tꞌo ha hömpa ár Hñö Jö wa hinꞌö, ngetho nze̱ye̱ ya kate mꞌe̱hni xi nxanga har ximha̱i. 


text:
<pb/>Njanu̱ ma gi pöhu̱ ha hömpa ár Hñö Jö wa hinꞌö: Gatho nuꞌu̱ enö, ar tsi Hmu Hesukristo ba e bi njöꞌi, xi me̱hna Jö. 


text:
<pb/>Ne gatho nuya ko̱nga ar tsi Hmu Hesukristo ba e bi njöꞌi, hingo xpa pe̱hna Jö. Nunu̱ ár me̱ti ár ñꞌu̱ni ar tsi Hmu xka ꞌyo̱hu̱ nda ehe, ne di xiꞌahu̱ ꞌbu̱kwapya har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, yá me̱tiꞌihu̱ Jö xka ntötehu̱, ngetho nöꞌö togo ꞌbu̱ ha ma mu̱ihu̱ töpa ár tsꞌe̱di nöꞌö togo ꞌbu̱kwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuju̱ yá me̱tigihu̱ Jö, nuꞌu̱ togo pö Jö o̱xa nöꞌö di xifu̱. Ne nuꞌu̱ hingyá me̱ti Jö hingi o̱xa nöꞌö di xifu̱. Njapꞌu̱ di pöhu̱ togo mönga majöni ne togo mönga ar nhemhñö. Jö xa möte 


text:
<pb/>Ma tsi hmöka kuhu̱, ma ga nmhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ngetho ar mhöte gor me̱ti Jö, ne gatho nuꞌu̱ möte gehyu̱ yá bötsi Jö, ne pödi togoꞌö. 


text:
<pb/>Njanu̱ bi utkagihu̱ Jö, go ba pe̱nkwa har ximha̱i nöꞌö nꞌase̱ ár Tꞌu̱, bi du, ne njapꞌu̱ bi ꞌraju̱ ar ꞌraꞌyo te. 


text:
<pb/>Ma ga xiꞌahu̱ ndana ar mhöte majöni: Nuju̱ hinge da möhu̱ Jö, go bi mökagihu̱. Jange ba pe̱hna ár Tꞌu̱ bi unga ár te ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, ne njapꞌu̱ xi mpumgagihu̱ ma tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Hinto xi hyanda Jö, ha nuꞌmu̱ ga nmhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, gese̱ꞌö ꞌbu̱ ha ma mu̱ihu̱, ne ár mhöte xi nxo̱ge ha ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuje xta hanthe ne di da̱he majöni, Jö ar Dada xpa pe̱hna ár Tꞌu̱, gehnu̱ ár Po̱ho̱te ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Ne nuju̱ xta pöhu̱ ne xta jamfihu̱ nunar mhöte pe̱ꞌskagihu̱ Jö. Jö xa möte, ne gatho nuꞌu̱ togo möte ꞌbu̱hwi Jö. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ xi ñuxa ár mhöte ha ma mu̱ihu̱, ne nu xta göxa ar ximha̱i ga njohyahu̱ hinga ntsuhu̱, ngetho di hñöxkagihu̱ꞌö di ꞌbu̱hu̱wa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa majöni di pe̱ꞌsu̱ ar mhöte, hiñꞌotho ar ntsu, ngetho ar mhöte majöni höka ar ntsu. Nöꞌö togo ntsu, tsupa ár mfe̱i Jö, ne hinxi ñuxa ár mhöte hár mu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da ꞌñenga nꞌa: Nuga di mö Jö, ha u̱tsa ár ku, nꞌar nemhñöꞌö. Ngetho nuꞌmu̱ hingi mö ár ku togo handi, hanja da mö Jö togo hinxi hyandi. 


text:
<pb/>Di pe̱ꞌsu̱ nunar ꞌbe̱patenu̱ xi ꞌrakagihu̱ Jö: Nöꞌö togo mö Jö, mahyoni da mö ár ku nꞌehe.<pb/>


text:
Gatho nuꞌu̱ togo ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesu ngu ar Kristo, gehnu̱ nꞌár bötsi Jö. Ne gatho nuꞌu̱ togo mö ar dada, mötwa yá bötsi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa majöni di möhu̱ Jö, ga o̱thwu̱ nöꞌö xikagihu̱ ꞌmu̱, ne nöꞌö ꞌbe̱pkagihu̱ hingi hembi ga o̱thu̱. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nuꞌu̱ togo yá bötsi Jö, ho̱maha̱i ar ximha̱i, ne ar ñꞌemu̱i gehnu̱ tö ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesukristo ba ekwa har ximha̱i, bi ñꞌudi har dehe ne har ji. Hinge ho̱nse̱ har dehe, har ji nꞌehe. Ne ár Hñö Jö da̱majöni, ngetho nunu̱ mönga majöni. 


text:
<pb/>Ngetho hñu nuꞌu̱ togo da̱majöninu̱ mhetsꞌi: ar Dada, ar Mhö, ne ár Hñö Jö. Gatho hñuyu̱ nꞌatho. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ hñu nuꞌu̱ togo da̱wa majöni har ximha̱i: ár Hñö Jö, ar dehe ne ar ji. Gatho hñuyu̱ nꞌatꞌwu̱ mö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di ñꞌemu̱ibihu̱ nöꞌö da̱majöni ya jöꞌi, Jö töte ga ñꞌemu̱ibihu̱, ne gese̱nu̱ xi da̱majöni togo ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ñꞌemu̱ibi ár Tꞌu̱ Jö, pe̱ꞌsase̱ hár mu̱i nöꞌö xi da̱majöni Jö. Ha nöꞌö togo hinxi ñꞌemu̱i, ho̱xa Jö ar nemhñö, ngetho himbi ñꞌemu̱ibi nöꞌö xi da̱majöni togo ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne go gehnu̱ ar mhö xi da̱majöni: Jö xi ꞌraju̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ne nunar tenu̱ go unga ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo pe̱ꞌspa ár Tꞌu̱ Jö hár mu̱i, pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ha nöꞌö togo hingi pe̱ꞌspa ár Tꞌu̱, hingi to̱ꞌma ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ar hoga mfödi tꞌumba nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi 


text:
<pb/>Di otꞌahu̱ nuya mhöyu̱, di xiꞌahu̱ nuꞌahu̱ gi ñꞌemu̱ibihu̱ ár Tꞌu̱ Jö, njapꞌu̱ gi pöhu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ di pöhu̱ da ꞌyo̱xkagihu̱ nöꞌö di a̱pabihu̱, nuꞌmu̱ di ñꞌemu̱ihu̱ gatho nöꞌö xta a̱fu̱, da ꞌraju̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da hyanda ár ku da ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki hinge nuya da ꞌbe̱ ár te, dá ꞌya̱pa Jö, ne nunu̱ hinda hye̱gi da mꞌe̱di, ho̱nse̱ nuꞌmu̱ ar tsꞌoki hinda thökwa ár te. Ja ya tsꞌoki di ꞌñepa ar ndöte, nuyu̱ hindi enö da tꞌa̱pa Jö da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ gatho nuꞌu̱ togo ꞌbu̱hwi Jö ngu ár Dada, hingi ꞌbu̱ har tsꞌoki, ngetho ár Tꞌu̱ Jö su, ne ar tsꞌondöhi hinte tsa̱ te da japabi. 


text:
<pb/>Ne di pöhu̱ nunár Tꞌu̱ Jö xpa e xi ꞌraju̱ ar hoga mfeni, ne njapꞌu̱ ga pöhu̱ Jö togo majöni. Gehnu̱ di ꞌbu̱hwihu̱, ár Tꞌu̱ Hesukristo, nunar Jö majöni togo unga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
Nuga dar Pedro, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo. Di otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, nuꞌahu̱ xka mfonthu̱ ha maꞌra ya ha̱i núnu̱ Mponto, Ngalasia, Nkapadosia, Nꞌasia ne har ha̱i Mbitinia. 


text:
<pb/>Jö ar Dada xki hwañꞌahu̱ ya mahamꞌu̱ ngu xki beñꞌö, ne bi hñuxꞌahu̱ nda tꞌaxkꞌa ri mꞌu̱ihu̱ ár Hñö Jö. Njapꞌu̱ da tsa̱ gi ꞌyo̱thu̱ Jö, ne nda xu̱kꞌahu̱ hár ji ar tsi Hmu Hesukristo. Dá hñusꞌa ar nhwëki ne ar hogamꞌu̱i tꞌaꞌahu̱. Nꞌar döta ndo̱ꞌmi 


text:
<pb/>Nsunda Jö ár Dada ar tsi Hmu Hesukristo, togo bi hwëgagihu̱ da mꞌu̱hu̱ manꞌagi. Ne xa di ꞌwithu̱ di to̱ꞌmhu̱ nöꞌö xi ꞌñepꞌu̱, ngetho bi mengi bi nte manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne ma ga höñhu̱nu̱ mhetsꞌi nꞌar ñho hiñhamꞌu̱ da nhwati, hinto da tsa̱ da ja̱xtꞌi, ne hinda tho ár nza̱tho. Gehnu̱ xi tꞌe̱gagihu̱nu̱. 


text:
<pb/>Ár tsꞌe̱di Jö fa̱xa ma ñꞌemu̱ihu̱ ga höñhu̱ nunar mpo̱ho̱ xi tꞌe̱gagihu̱, ne da tꞌaju̱ ha ya ngöxapa. 


text:
<pb/>Ne go gehyu̱ jaꞌahu̱ gi njohyahu̱, mödi ꞌra ya tsi pa gi thohu̱ ya ntꞌu̱tsa, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ handa xiñho ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ da tsꞌa̱tꞌa ri ñꞌemu̱ihu̱, töta ár ñho ar kꞌaxtꞌabo̱jö tꞌe̱ntꞌa har tsibi, ne da ꞌwe gatho nöꞌö hingi ho, mödi ma da thotho. Ha nuna ri jamfihu̱nu̱ ma da tꞌeꞌspa ár nsu, ne da nhumañho xta epꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Hinxka hyanthu̱ ha gi möhu̱, ne gi ñꞌemu̱ihu̱ mödi hingi hanthu̱pya. Nunar jamfinu̱ jaꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar johya xa nza̱tho, hingi tsa̱ ga möñhu̱ tenguꞌö. 


text:
<pb/>Nuyá mꞌe̱hni Jö bi ñꞌa̱ni ne bi hñetꞌu̱ tema ndi bo̱nga nunar mpo̱ho̱ xki ñhötꞌahu̱, ne bi möñꞌu̱ nunar nhwëkinu̱ xki tꞌe̱kꞌahu̱. 


text:
<pb/>Mi hetꞌu̱ xiñho togo ne hamꞌu̱ ma nda tho nöꞌö xki xipa ár Hñö ar tsi Hmu Hesukristo mi pe̱sꞌu̱. Gehnu̱ mi xipꞌu̱ tema u̱gi ma nda thoꞌö, ne ya döta njöpi nda e mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Xki tꞌutwabiꞌu̱ nehe hinge nda zu̱ nuya ñhoyu̱, go ma nda zu̱ju̱. Nöꞌö mi möñꞌu̱ mahamꞌu̱, xi xiꞌahu̱pya nuꞌu̱ togo hömpa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, gehnu̱ xpa e mhetsꞌi. Gathoyu̱ nemhö da bö xiñho ya e̱nxe̱. Tsꞌónkagihu̱ ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi 


text:
<pb/>Jange umba ri mu̱ihu̱ gi pöhu̱ tema gi pe̱hu̱. Da xo ri da̱hu̱, ne gi to̱ꞌmthohu̱ ar nhwëki ma da hö ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo xta ehe. 


text:
<pb/>Nupya gar bötsiꞌihu̱ Jö gi o̱hu̱ gatho nöꞌö nsiꞌahu̱. Jange yo gi nehu̱ nuya tsꞌoki ngi o̱thu̱ mahamꞌu̱ núꞌmu̱ hinge ngi pöhu̱ ngi ꞌyo̱thu̱ ar ñho. 


text:
<pb/>Jangu nöꞌö togo bi zoñꞌahu̱ xintꞌaxi ár mꞌu̱i, gi njahu̱pꞌu̱ nꞌehe, dár ntꞌaxi gatho nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi ndöñhu̱ ngu ri Dadahu̱ togo o̱tꞌa ar hoga tsꞌu̱tꞌwi, umba ngu xi ꞌyo̱tꞌa nꞌa ngu nꞌa, ne hingi hwantho; jange ntsuñhu̱ hanja gi ꞌyohu̱ gatho ya pa gi nehu̱ ar ꞌñu di ma mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho bi nju̱kꞌahu̱ har mꞌu̱i hinte mar ñho bi zokꞌa ri dadahu̱. Ha nunar njutꞌi bi tꞌuni bi tsꞌiñꞌahu̱, hinge ngu nöꞌö thege, ngu ar kꞌaxtꞌi wa ar tꞌaxbo̱jö. 


text:
<pb/>Gese̱ ár ji ar tsi Hmu Hesukristo bi nöꞌmi, ngu nꞌar tsi de̱ti tꞌunga ngu ar mꞌo̱ñho̱, xa ꞌbu̱i xiñho ne hingar tsꞌonte. 


text:
<pb/>Jö xki benga nda ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ núꞌmu̱ hinxki hyokta ar ximha̱i, ne ka xi nheki nuya payu̱ hompꞌa ri ñhohu̱. 


text:
<pb/>Ne nuna ar u̱gi bi tho ar tsi Hmu Hesukristo, bi jaꞌahu̱ gi ñꞌemu̱ihu̱ Jö, togo bi koꞌspa ár te ne xi umba nꞌar döta nsunda. Njapꞌu̱ gi ñꞌemu̱ihu̱ Jö, ne gi to̱ꞌmbabihu̱ ár mfa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Xi tꞌaxka ri mu̱ihu̱ gi o̱thu̱ nöꞌö majöni, ne ár Hñö Jö fa̱xꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar hoga mhöte hindi oxta mañö. Jange mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa. Nunar mhötenu̱ di ꞌñe ha nꞌar hogamu̱i xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Ngetho xka penju̱ xka mꞌu̱hu̱ manꞌagi. Hinge xka ꞌñehu̱pya ha nꞌa di the ár te. Xka po̱ñhu̱ ha nꞌa hingi the ár te, núꞌmu̱ ga pöthwu̱ ár mhö Jö hö ar te ne hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Ngetho hár Tꞌofo Jö enö njawa:<pb/>Gatho ya jöꞌi ñhe̱hwi ya do̱ni,<br/>ne ár nsu ngu ár ndo̱ni.<pb/>Xta ꞌyotꞌa ar do̱ni da da̱ ár ndo̱ni.<pb/> 


text:
Jange hye̱hu̱ nꞌagitho gatho ya tsꞌoki, ya nhemhñö, nöꞌö gi yotꞌa ri hmihu̱, ya hyo̱kte, ne ya ꞌyonga ꞌbede. 


text:
<pb/>Xa gi hyoñhu̱ ngu nꞌar tsi tꞌu̱lo bötsi ar ꞌba di ꞌñe mhetsꞌi hinte xi nthöntsꞌi. Njapꞌu̱ gi tehu̱ xiñho ne gi pe̱ꞌsu̱ ar mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>ꞌYo̱thu̱ njapꞌu̱ ngetho xka pöthwu̱ ár nhwëki ar tsi Hmu. Ar tsi Hmu Hesukristo ngu nꞌar do pe̱ꞌsa ar te 


text:
<pb/>Kwathu̱ gi hyoñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo ngu nꞌar do pe̱ꞌsa ar te. Mödi nunar donu̱ bi zanda nuꞌu̱ togo mi ho̱ ar ngu, ha Jö go bi hyandi ngu nꞌar do xi thahni ne nza̱tho. 


text:
<pb/>Gi njahu̱pꞌu̱ nꞌehe, di hñöxꞌahu̱ ar do hö ar te, nꞌa ngu nꞌa gi jafu̱ da heꞌsa ár nijö Jö. Ne di hñöxꞌahu̱ ar möjö pe̱ꞌsa nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi, gi e̱ntꞌa ri tehu̱ ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ numañho Jö, gi hömfu̱ ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange enga har Tꞌofo:<pb/>Pöhu̱ di exnu̱ Nsion ar mu̱dido du̱ꞌma ar jödo xi thahni nza̱tho.<pb/>Nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱ibi, hinda ma da ꞌbe̱ ár tsa̱. 


text:
Jange nuꞌahu̱ xka ñꞌemu̱ihu̱, gi hanthu̱ nza̱thoꞌö. Ha nuꞌu̱ togo hinxi ñꞌemu̱i, ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Nunar do bi zanda ya ho̱ngu,<br/>nupya ar mu̱dido du̱ꞌmba ár jödo ar ngu. 


text:
Ne enö nꞌehe:<pb/>Gehnu̱ ar do da japi da feꞌsa yá wa ne da hwangi. Ngetho nthe̱wi ar mfetsꞌe hár mhö Jö, gehyu̱ ya me̱ꞌsku. Njapꞌu̱ xki thutsꞌi nda njapꞌu̱ꞌu̱. Ár hnini Jö 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ yá bötsiꞌihu̱ Jö xi hwañꞌahu̱, yá möjöꞌihu̱ ar ndö mhetsꞌi. Go geꞌahu̱ ár hnini Jö ꞌbu̱ xintꞌaxi, ne ár me̱tiꞌihu̱ꞌö. Gese̱ꞌö bi hwañꞌahu̱ gi xifu̱ maꞌra tengu ár tsꞌe̱di ne ár nsunda nöꞌö togo bi zoꞌahu̱ ngi po̱ñhu̱ har ꞌbe̱xui, ne gi ꞌbu̱hu̱pya har hoga hyatsꞌi xa nza̱tho. 


text:
<pb/>Mahamꞌu̱ hinge ngar hniniꞌihu̱ Jö, ha nupya hö, yá hniniꞌihu̱ꞌö. Mahamꞌu̱ hinge ngi pe̱ꞌsfu̱ ár nhwëkiꞌö, ha nupya hö, xka hñömfu̱ ár nhwëki. ꞌBu̱hu̱ ngu yá ꞌbe̱goꞌihu̱ Jö 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di zoꞌahu̱ ngu ya nzo̱ho̱ ne ngu ya neꞌñu. Di xiꞌahu̱ gi hye̱hu̱ nuya te gatho ne ri ndoꞌyohu̱, gehyu̱ nto̱xkwi nöꞌö ne ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>ꞌBu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i madeda nuꞌu̱ togo hinxi jamfi, mödi ꞌyompꞌa ri ꞌbedehu̱ eñꞌu̱ xi ntsꞌotho nöꞌö gi o̱thu̱. Ne xta epꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ma da nsundabi Jö xta xo yá da̱, da böꞌu̱ mar ñho nöꞌö ngi o̱thu̱. 


text:
<pb/>Ngetho gi jamfihu̱ ar tsi Hmu, ꞌyo̱thu̱ gatho nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa nꞌar nsu. ꞌYo̱thu̱ ar ndö xi tꞌexa mañö, 


text:
<br/>ne gatho yá ma̱xte, ngetho xi mꞌe̱hni da umbya mfe̱i ya tsꞌokte, ne da ꞌñeꞌspa yá nsu nuꞌu̱ o̱tꞌa xiñho. 


text:
<pb/>Ne Jö gi ꞌyo̱thu̱ xiñho, ne njapꞌu̱ gi kothwu̱ yá ne nuꞌu̱ ya jöꞌi hingi numañho nöꞌö di pe̱hu̱. 


text:
<pb/>ꞌBu̱hu̱ wande hinto suꞌahu̱, ho̱nse̱ hingi jahu̱ gi ne gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö hingi ho. ꞌYohu̱ ngu yá ꞌbe̱goꞌihu̱ ar tsi Dada. 


text:
<pb/>ꞌBe̱gohu̱, pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i gi ꞌyo̱thu̱ ri hmuhu̱. Hinge ho̱nse̱ nuꞌu̱ togo ya hogajöꞌi, ꞌyo̱thu̱ nuꞌu̱ xi ñhembi gi tse̱thu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Tema ñho gi ju̱ju̱ nuꞌmu̱ gi tse̱thu̱ ar mfe̱i ngetho xka ntsꞌoju̱. Ha nuꞌmu̱ gi thohu̱ ar mfe̱i ngetho gi o̱thu̱ nöꞌö xiñho, njapꞌu̱ hö, hantꞌahu̱ xiñho Jö. 


text:
<pb/>Xi tsꞌoñꞌahu̱ gi tse̱thu̱; ngetho ar tsi Hmu Hesukristo go bi thoꞌö ya thogi ma nga thohu̱hmö, ne njapꞌu̱ bi utkagihu̱ ár mꞌu̱i ga te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Númꞌu̱ mi tsꞌani, himi koꞌsa ar ntsꞌani. Númꞌu̱ mi tho ya u̱gi, hinge mi xipabi nda njapabipꞌu̱ nꞌehe. Mi tsokwa gatho hár ꞌye̱ nöꞌö togo o̱tꞌa ar hoga tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Gese̱ bi hñöska ma tsꞌokihu̱ hár ndoꞌyo núꞌmu̱ mi tsꞌu̱ta har pontꞌi, ne njapꞌu̱ nuꞌu̱ di ꞌbu̱hu̱, hinte tsa̱ te da jaju̱ ar tsꞌoki. Nupya ga ꞌbu̱hu̱ ga o̱thu̱ nöꞌö xiñho. Bi tho ar u̱giꞌö, ne njapꞌu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ar nzaki. 


text:
<pb/>Ngetho ngi ñhe̱hwihu̱ ꞌra ya tsi de̱ti xki mfontꞌi, ha nupya xka penju̱ xka tsu̱hu̱ ar ma̱ꞌyo suꞌa ri tehu̱.<pb/>


text:
Di zoꞌahu̱ nuꞌahu̱ gar ꞌbe̱hñöhu̱ nꞌehe, gi ꞌyo̱thu̱ ri dömehu̱, ne njapꞌu̱ nuꞌmu̱ togo hinxi ñꞌemu̱i, da hñönga ár mhö Jö hantꞌahu̱ ri hogamꞌu̱ihu̱, hinge mahyoni gi zohu̱. 


text:
<pb/>Nuna ri ñhokihu̱, hinge xa gi hyoñhu̱ nöꞌö oxta mañö xa di thotho gi ñhoju̱. Yo xa gi ñho̱xu̱ ya hwe̱xkabo̱jö, ne hingi hyehu̱ ya he gi ñꞌexu̱. 


text:
<pb/>Hyoñhu̱ nöꞌö di ꞌñe mbo ri mu̱ihu̱. Nunar ñhokinu̱ hiñhamꞌu̱ da thege. Gi umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, ne gi ꞌyo̱thwu̱ ar ñho maꞌra. Gehnu̱ numañho Jö. 


text:
<pb/>Ngetho njapꞌu̱ mi ñhoka mahamꞌu̱ nuꞌu̱ ya tsi ꞌbe̱hñö mi ꞌbu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi. Ne mi to̱ꞌmba ár mfa̱tsꞌi Jö, mi o̱ta gatho nöꞌö mi xipa yá döme. 


text:
<pb/>Jangu ar Sara mi o̱ta ar Abra, ne mi embabi ár hmu. Ha nuꞌahu̱ xka ehu̱ di bo̱ni yá tꞌinxuꞌihu̱, nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ar ñho ne hiñꞌotho te gi tsuhu̱. 


text:
<pb/>Di zoꞌahu̱pya nuꞌahu̱ gar dömehu̱, ꞌbu̱hwihu̱ ri ꞌbe̱hñöhu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar döta mfödi, ne gi umfu̱ ar nsu di ꞌñepi, ngetho hintsꞌu̱ nze̱ye̱ yá tsꞌe̱di. Beñhu̱ gehnu̱ ri ñꞌowihu̱ gi hñöngwi mahye̱gi yá njöpi Jö, ne njapꞌu̱ hinte di ja te da kꞌaꞌsa da tꞌaꞌahu̱ nöꞌö gi a̱fu̱ Jö. Hanja da mꞌu̱ gatho ya ku 


text:
<pb/>Hár ngötsꞌi di xiꞌahu̱ gi beñhu̱ nꞌadar mfeni, di ko ri mu̱ihu̱ gi mhöhu̱ ngu ya tsi ku, gi pe̱ꞌsu̱ ar nhwëki ne gi ntsixkwihu̱ gatho. 


text:
<pb/>Yo gi koꞌspabihu̱ yá ñöni togo o̱tꞌahu̱ ar tsꞌoki, ne hingi ntsa̱ntsꞌaniwi maꞌra. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, te̱twathohu̱ Jö, ngetho xi tsꞌoñꞌahu̱ da tꞌaꞌahu̱ ar njöpi. 


text:
<pb/>Ngetho ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Nöꞌö togo ne da mö ár te, ne da hyanda ya hoga pa,<br/>hinda hye̱ ár ne da mönga nöꞌö hingi ho,<br/>ne hinda hye̱gi da mönga ya nhemhñö.<pb/> 


text:
Dá hye̱ ar tsꞌoki ne da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho.<pb/>Da hyonga ar hogamꞌu̱i, ne xta dini hinda hye̱gi.<pb/> 


text:
Ngetho ar tsi Hmu handa xiñho nuꞌu̱ pe̱ꞌsa nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi,<br/>ne o̱xtho to̱ꞌmi tema da ꞌya̱pabi.<pb/>Ne ꞌbu̱tho da umba yá mfe̱i nuꞌu̱ togo hingi o̱tꞌa xiñho nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne nuꞌmu̱ ja te da njaꞌahu̱ ngetho gi o̱thu̱ xiñho, nza̱thoꞌö. Yo gi jafu̱masu ne da piꞌahu̱, ne hingi tu ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö gi pe̱hu̱, nsundahu̱ Jö ar tsi Hmu ha ri mu̱ihu̱. Ne hyaxꞌmu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xka ñhoju̱ gi thöthu̱, hingi ñꞌexu̱ ne di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei nuꞌu̱ togo a̱ñꞌahu̱ teme di bo̱nga ri ndo̱ꞌmihu̱ gi pe̱ꞌsu̱. 


text:
<pb/>ꞌBu̱hu̱ hinte di tsu̱ꞌa ri mfenihu̱. Ne njapꞌu̱ nuꞌu̱ ju̱sꞌahu̱ ri ꞌbedehu̱ enö gar tsꞌoktehu̱, da ꞌbe̱ yá tsa̱ xta nu hingi njapꞌu̱. Xta nuꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Xiñhoꞌö nuꞌmu̱ gi thohu̱ ya thogi ngetho gi o̱thu̱ nöꞌö xiñho, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ne ar tsi Hmu, hinge gi thohu̱ ya thogi ngetho gi o̱thu̱ ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nunar tsi Hmu Hesukristo bi tho nꞌagitho ar ndöte, njapꞌu̱ bi hñöga ma tsꞌokihu̱. Ar hogajöꞌi bi unga ár te bi po̱kagihu̱ nuju̱ xta o̱thu̱ ya tsꞌoki, ne da zixkagihu̱ ma ga ꞌbu̱hwihu̱ Jö. Majöni bi du ár ndoꞌyo, ha nu ár hñö himbi du, po̱ntho bi mengi bi nte núꞌmu̱ mi nanga manꞌagi ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mahamꞌu̱ himbi ne bi ꞌyo̱de, hangu bi do̱ꞌmahmö Jö, gatho ya pa bi ziꞌspa ar Noe bi hyoka ar motsa. Himbi kꞌontꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi, ho̱nse̱ hñöto bi bongi nda jötꞌa har dehe. 


text:
<pb/>Nunar dehenu̱ bi ñuꞌsa ar ximha̱i, ñhe̱hwi ar xixthe nuya payu̱. Nunar xixthenu̱, hinge di nehu̱ ga xu̱ju̱ ma ndoꞌyohu̱. Gehnu̱ nꞌar ntꞌudi di uñhu̱ hár nthandi Jö hinte tsu̱ka ma mfenihu̱, ne xta mpo̱hu̱. Gathonu̱ xta höñhu̱ ngetho bi mengi bi nte ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Gehnu̱ mi wadi bi bo̱xa mhetsꞌi, bi hñuxa hár ñꞌe̱i Jö. Ne gatho ya e̱nxe̱, ya ndö ne ya tsꞌu̱tꞌwi o̱ta nöꞌö möñꞌö.<pb/>


text:
Ar tsi Hmu Hesukristo bi ze̱ta nuya thogiyu̱ hár ndoꞌyo, jange pe̱ꞌsu̱ nunar mfeninu̱ nꞌehe. Ngetho nuꞌu̱ togo xi tho ya u̱gi hár ndoꞌyo, xi ñꞌehwi ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuya pa xi ꞌñepꞌu̱ hinda mꞌu̱ ngu nese̱, te̱mtho yá tsꞌonhe ya meximha̱i. Nupya da ꞌyo̱tꞌa gatho ngu ne Jö. 


text:
<pb/>Hye̱hu̱pꞌu̱ nöꞌö ngi o̱thu̱ mi numañho nuꞌu̱ hingya gamfi. Nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, te gatho neꞌu̱, xa ya nti, xa ne da ꞌbe̱ yá mfeni ha ya da̱ngo, ne ndönga ya tsita empꞌö, xa xi ntsꞌotho nöꞌö o̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange xi nsipabi ar hoga mhö nuꞌu̱ togo xi dupya, ne da tsa̱ da mꞌu̱ꞌu̱ ngu ar hñö di hñöxkwi Jö, mödi bi hñönga ar ndöte ngu ar njutꞌi ar tsꞌoki tho gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar pa da göxa xo̱ge, ꞌba̱pꞌu̱tho da zo̱ho̱. Jange hyanthu̱ xiñho tema gi pe̱hu̱, ne ndöꞌmhu̱ hingi tsa̱ya̱hu̱ gi zohu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne gi umba ri mu̱ihu̱ mꞌe̱tꞌo xa gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ngetho ar mhöte punga nze̱ye̱ ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ngu yá hoga ꞌbe̱goꞌihu̱ xi tꞌe̱ntꞌa ha ri ꞌye̱hu̱ nuya nze̱ye̱ ya hogantꞌuni unga Jö, jafu̱ da mpe̱ ha yá mꞌu̱i maꞌra ngu ar ntꞌuni xi nhwëkꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ja nꞌa togo ñö, dá ñö ngu mönga ár mhö Jö. Ha nuꞌmu̱ ja nꞌa togo pe̱pa maꞌra, dá ꞌyo̱tꞌe ngu ár döta ár tsꞌe̱di Jö xi thembabi. Ne njapꞌu̱ gatho nöꞌö gi pe̱hu̱ da nsundabi Jö, ngetho gi pe̱fu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Jö ár me̱ti ar nsunda ne ar tsꞌu̱tꞌwi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱. Di thohu̱ ya thogi ngetho dar gamfihu̱ 


text:
<pb/>Ma tsi hmöka kuhu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱ nuꞌmu̱ xta epꞌu̱ ya thogi, ne da zu̱ꞌahu̱ ngu nꞌar tsibi da tsa̱tꞌahu̱ ri ñꞌemu̱ihu̱. Yo ma gi ꞌyo̱hu̱ xta epꞌu̱ gathoyu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, njohyahu̱ ngetho gi thohu̱ nꞌa tsi tu̱i ya u̱gi ngu bi tho ar tsi Hmu Hesukristo, ne núꞌmu̱ xta nheki ár nsunda xa ma gi njohyahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ntꞌu̱tsaꞌihu̱ ngetho gi te̱ñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, xa nza̱thoꞌö, njapꞌu̱ nheki gi ꞌbu̱hwihu̱ ár Hñö Jö. Majöni nuꞌu̱ tsani, ha nuꞌahu̱ gi nsundabihu̱ ha ri mꞌu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Yo ma gi thohu̱ ya thogi ngetho gar hyotehu̱, gar bëhu̱, gar tsꞌoktehu̱, wa gi ñꞌöxtehu̱ tengu yá mꞌu̱i maꞌra. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi thohu̱ ya thogi ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱, yo ma gi ntsa̱hu̱. Nsundabihu̱ Jö gi thohu̱yu̱. 


text:
<pb/>Ngetho bi zo̱ ar pa da nja ár mfe̱i Jö, ne ma da du̱ꞌma mꞌe̱tꞌo hár nijö. Ha nuꞌmu̱ xi ndu̱i xi gu̱tka ma guhu̱, tema ngötsꞌi to̱ꞌma nuꞌu̱ hinxi ñꞌemu̱i ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Ne enga har Tꞌofo nꞌehe:<pb/>Nuꞌmu̱ xa xi ñhembi da mpo̱ho̱ nꞌar hogajöꞌi,<br/>habu̱ di gohmö nöꞌö hingi benga Jö, ne ar tsꞌokte ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌu̱ togo gi thohu̱ ya thogi ngu ne Jö, ꞌye̱ntꞌathohu̱ ri tehu̱ ha yá ꞌye̱ ar tsi Dada togo bi hyogagihu̱, ne xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ar ñho.<pb/>


text:
Di zo nuꞌu̱ ya ndö har nijö gi ꞌbu̱hwihu̱pꞌu̱. Di a̱pabiga dar ndöse̱ nꞌehe, ne da handwa yá u̱gi bi tho ar tsi Hmu Hesukristo, ne di to̱ꞌmi ga ꞌbu̱ꞌbenu̱ mhetsꞌi xta nheki ár nsunda. 


text:
<pb/>Suhu̱ ya tsi de̱ti gi ꞌbu̱hwihu̱pꞌu̱ yá me̱ti ar tsi Hmu. Yo gi o̱thu̱ ngetho njaꞌahu̱, go gi nese̱hu̱. Yo gi homfu̱ yá bojö, njohya gi suhu̱. 


text:
<pb/>Hingi ꞌyo̱thu̱ ndöta gi ne gi hyo̱maha̱ihu̱ nuꞌu̱ togo gi suhu̱. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, ꞌñuhu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Mahye̱gi di xiꞌahu̱ nuꞌahu̱ gi bötsihu̱, ꞌyo̱thu̱ te da xiꞌahu̱ ya ndö har nijö. Gathoꞌihu̱ ñꞌo̱thu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne di nhekitho ri hogamu̱ihu̱, ngetho:<pb/>Jö nto̱xkwi nuꞌu̱ ya ñꞌexte,<br/>ne hwëkwa ár mfa̱tsꞌi nuꞌu̱ hingya ñꞌetsꞌi. 


text:
<pb/>Ntsꞌa̱ꞌmhu̱ hár nthandi Jö togo xa ja ár tsꞌe̱di, ne go da ꞌñesꞌahu̱ ri nsuhu̱ núꞌmu̱ xta zo̱nga ar pa xi beñꞌö. 


text:
<pb/>Zo̱tꞌa xiñho ri da̱hu̱ ne yo gi öthu̱, ngetho ri ñꞌu̱nihu̱ ar tsꞌondöhi ꞌyo ngu nꞌar ꞌmuhu honi togo da ꞌye̱ntꞌa ár ne. 


text:
<pb/>No̱xju̱ gi to̱ꞌspabihu̱ xi nze̱ ri jamfihu̱. Gi pöhu̱ nuya thogiyu̱, bí thopya nze̱ye̱ ya ku xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne Jö togo ár me̱ti ar nhwëki, bi zokagihu̱ ga ꞌbu̱hu̱ hár nsunda hingi thege, ngetho di te̱ñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Nu xta tho ꞌra ya tsi pa gi thohu̱ ya thogi, gese̱ꞌö da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi, da ze̱tꞌa ri jamfihu̱, da ꞌraꞌahu̱ ar tsꞌe̱di, ne da zixꞌahu̱ xiñho hár ꞌñuꞌö. 


text:
<pb/>Di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ da hñösꞌahu̱ ar ku Silbano, togo di handi nꞌar ku o̱ta xiñho ar tsi Hmu. Xta otꞌahu̱ nꞌa tsi tu̱i, di ne ga hupꞌa ri mu̱ihu̱, ne di da̱majöni gehnu̱ ár nhwëki Jö nöꞌö gi te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Ar nijö ꞌbu̱ Mbabilonia, mahye̱gi nguꞌahu̱ xi hwahna Jö, pe̱ñꞌahu̱ ar nze̱ngwa nꞌehe. Ar ku Mörko togo po̱ntho ma tꞌu̱ ze̱ngwaꞌihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nze̱ngwahu̱ nꞌa ngu nꞌa xa gi mhötehu̱. Gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i gatho nuꞌahu̱ xka nthe̱xu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, ar ku Silbano ne ar ku Timoteo, di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱ nuꞌahu̱ gar gamfihu̱ me Ntesalonika, gi ꞌbu̱hwihu̱ Jö ar tsi Dada mhetsꞌi ne ar tsi Hmu Hesukristo. Jö ma Dadahu̱ da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Yá hogamꞌu̱i ya gamfi me Ntesalonika 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ di umfe njamödi Jö xka jamfihu̱ gi gathohu̱, ne hindi tsa̱ya̱he di a̱fe Jö da ma̱xꞌahu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ di a̱fe Jö ma Dadahu̱, di beñhe hangu xka mpe̱hu̱, ne tengu ar tsꞌe̱di xi ꞌraꞌahu̱ ri jamfihu̱ ne ri mhötehu̱, ne hanja gi pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti gi to̱ꞌmhu̱ da penga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda hösꞌahe ar hoga mhö, hinge ho̱nse̱ ya mhö da xiꞌahe. Da möñhe hár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, ne ndi pöhe xiñho majöni nöꞌö da xiꞌahe. Ga hyandase̱hu̱ ma mꞌu̱ihe núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hwihu̱pꞌu̱ ndi hoñhe ngi ꞌbu̱hu̱ xiñho. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ ga te̱ñhu̱ ma mꞌu̱ihe ne ár mꞌu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. Ga hñömfu̱ ár mhö, mödi ga thohu̱ nze̱ye̱ ya ntꞌu̱tsa. Ne ngi johyahu̱ ngetho ngi pe̱ꞌsfu̱ ár mfa̱tsꞌi ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Xka jafu̱ xi nxanga ár mhö Jö, hinge ho̱nse̱ Nmasedonia ne Akaya, hagatho födi xka jamfibihu̱ ár mhö Jö. Jange nuje ꞌmu̱, hinge mahyoni te ga möñhe, gatho födi. 


text:
<pb/>Ngetho gese̱ꞌu̱ mpede benga núꞌmu̱ nda tso̱ñꞌahe, ne hanja ga ꞌyo̱xu̱ nöꞌö ndi möñhe. Ne hanja ga hye̱hu̱pꞌu̱ ngi ndöñhu̱ ri tsitahu̱ empꞌö, ne gi pe̱fu̱ Jö togo majöni ne hö ar te. 


text:
<pb/>Ne peꞌu̱ hanja gi to̱ꞌmhu̱ ár Tꞌu̱ Jö xta ꞌñe mhetsꞌi nöꞌö bi mengi bi nte. Gehnu̱ ar Hesu po̱kagihu̱ hinda zu̱kagihu̱ ar döta mfe̱i ba epꞌu̱.<pb/>


text:
<pb/>Mödi mꞌe̱tꞌo xa da thohe nze̱ye̱ ya mfe̱i ne ya ntsꞌani núnu̱ Nfilipo, ngu xka ꞌyo̱hu̱, Jö bi ꞌraje ar tsꞌe̱di, ne bi tsa̱ da hösꞌahe ár hoga mhö. Mödi da thohe ya thogi, hinda ntsuhe. 


text:
<pb/>Ngu bi numañhogihe Jö nda zokagihe nga möñhe ar hoga mhö, jange go geꞌö di möñhe, hinge njangu nuꞌu̱ ne da gohwi xiñho yá mijöꞌiwi. Ngetho nöꞌö di neje, ga koꞌbehe xiñho Jö ma Dadahu̱ togo pötka ma mfenihu̱. 


text:
<pb/>Hinxta kaꞌahe xta xiꞌahe ya nza̱tho mhö. Hinxta ne xta ha̱ꞌahe nga hömpꞌahe ri bojöhu̱. Ar tsi Dada pödi njapꞌu̱ ngu di möñhe. 


text:
<pb/>Hinxta hoñhe da ꞌñeska ma nsuhe ya jöꞌi, nguꞌahu̱ wa maꞌra, mödi mi tsa̱ nga a̱ꞌahe, ngetho yá mpo̱tegihe ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Xa da möꞌahe. Ne hinge ho̱ntꞌa ndi ꞌbu̱he nga ꞌraꞌahe ár hoga mhö Jö; ndi ꞌbu̱he nga ꞌraꞌahe ma tehe nuꞌmu̱ mahyoni nga o̱the, ngetho xa xta möꞌahe. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, gi pöse̱hu̱ parxui mi tsa̱je ndi mpe̱he, ne njapꞌu̱ nda tsa̱ nga ta̱ñhe nöꞌö ndi kꞌathe. Ne hinge nga o̱tꞌahe ar xuhña núꞌmu̱ ndi hösꞌahe ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Ngu pö Jö ne nuꞌahu̱ nꞌehe, núꞌmu̱ nda ꞌbu̱hepꞌu̱, da ꞌyohe xiñho ha ri nthandihu̱ nuꞌahu̱ xka jamfihu̱. Ne da ꞌbu̱he nꞌar hogamꞌu̱i, hinte da o̱the nda kꞌasꞌahu̱ mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Ndi ꞌbe̱pꞌahe ngi ꞌbu̱hu̱ ngu mahyoni da mꞌu̱ nuꞌu̱ togo xi zohna Jö da mꞌu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi, ne da hyandwa ár nsunda. 


text:
<pb/>Nuje nꞌehe hindi tsa̱ya̱he di umfe njamödi Jö, ngetho núꞌmu̱ nga ꞌyo̱xu̱ ar mhö da xiꞌahe, ga nuhu̱ hinge ngu ár mhö nꞌar ñꞌo̱ho̱tho. Ga nuhu̱ ngu ar mhö majöni ár me̱ti Jö, mpe̱ ha ri mu̱ihu̱, nuꞌahu̱ xka da̱thwu̱ ri tehu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, xka thohu̱ ya ntꞌu̱tsa mahye̱gi ngu xi tho nuꞌu̱ ya ku ꞌbu̱ ha yá nijö ar tsi Hmu Hesukristo ꞌbu̱hnu̱ har ha̱i Nhudea. Gi njahu̱pꞌu̱ xi u̱tsase̱ꞌihu̱ ya mengu ri ha̱ihu̱, njangu xi u̱tsase̱ꞌu̱ yá mixodyowi. 


text:
<pb/>Nuya xodyo go bi hyoꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne gese̱ꞌu̱ bi hyo yá mꞌe̱hni Jö, ha nuje bi gukagihe. Hingi ne da me̱pa Jöꞌu̱, ne u̱tsa gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho hingi he̱gagihe ga zohe nuꞌu̱ hingya xodyo da mpo̱ꞌu̱. Xa xi ntꞌa̱ta yá tsꞌoki, jange Jö xi ꞌye̱kwatho ár döta mfe̱i. Ar Pablo ne da mengi ma da kꞌöꞌsa ar nijö ꞌbu̱ Ntesalonika 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, ꞌra ya tsi pa hinxta ꞌbu̱hu̱ mahye̱gi. Mödi hinxta ñhanthu̱, ha ma mu̱ihe mi oda ar mfeni ga hantꞌahe, jange xa di nehe ga nthe̱hu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Ndi nehe nga möhe ma nga kꞌösꞌahe, mödi ar Tsꞌondöhi xi kꞌaskagihe. Gese̱gi ar Pablo ri kuhu̱, xa xta nemhö ga mapꞌu̱, ne hinxi tsa̱. 


text:
<pb/>Ngetho teme nöꞌö di to̱ꞌmhe, teme ma johyahe, ne hanja ga tsu̱he ma nthöhöhe nu xta e ar tsi Hmu Hesukristo. Ha hinge ga höñhe ngetho xka jamfihu̱. 


text:
<pb/>Ne da pe̱ñhe ma tsi kuhu̱ Timoteo ár ꞌbe̱go Jö, ne ma ma̱xtehe hár ꞌbe̱fi ar tsi Hmu Hesukristo. Da pe̱ñhe ma nda kꞌösꞌahu̱ nda hñupꞌa ri mu̱ihu̱, ne nda ma̱xꞌahu̱ nda te ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ hinto di tupa yá mu̱i ya ntꞌu̱tsa gi thohu̱. Gi pöse̱hu̱ xi tsꞌonkagihu̱ ga thohu̱yu̱. 


text:
<pb/>Jange himbi tsa̱ da to̱ꞌma maꞌra ya pa. Dama da pe̱hna togo nda ñꞌa̱ni tengu xka ꞌbu̱hu̱, xömhö hinxi hya̱ꞌahu̱ ar tsꞌohya̱te, ne nunar ꞌbe̱fi xta pe̱he da mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mba penkpꞌu̱ ar ku Timoteo, ba hönkagihe ar hoga mhö tengu ri jamfihu̱ ne ri mhötehu̱. Bi xije xa gi bengagihe, ne gi ne gi hyandgagihe, nguje di nehe ga nuꞌahe nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, núꞌmu̱ nda o̱he nunar mhönu̱, xa da njohyahe, mödi ndi thohe nze̱ye̱ ya thogi ne ya ntꞌu̱tsa, ngetho da pöhe mi tse̱ ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, hanja hinga umfe njamödi Jö di beñꞌahe. Ngetho xa di pe̱ꞌse nꞌar döta johya hár nthandi ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Parxui di a̱fe Jö da ꞌraje ar se̱ki ma ga kꞌösꞌahe ga fa̱xꞌahe da nxo̱ge ri jamfihu̱ habu̱ ꞌbe̱di. 


text:
<pb/>Ma tsi Hmuhu̱ da ma̱xꞌahu̱ da te ri mhötehu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne gi möhu̱ gatho nu maꞌra ngu di möꞌahe nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne da ma̱xꞌahu̱ dar nze̱di ri mu̱ihu̱, ne gi hye̱hu̱ gatho ya tsꞌoki. Gi ꞌbu̱hu̱ xintꞌaxi hár nthandi Jö ma Dadahu̱, ne gi to̱ꞌmhu̱ xta penga ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo di ñꞌowi gatho nuꞌu̱ xi ñꞌemu̱i.<pb/>


text:
Nupya tsi kuhu̱, di a̱ꞌahe ar möte hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, ne di xiꞌahe xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, ngu da utꞌahe gi pe̱fu̱ Jö, ne hingi tsa̱ya̱hu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö ne Jö, gi ꞌbu̱hu̱ xintꞌaxi. Jange yo ma gi ꞌbe̱ngwihu̱ ar ꞌbe̱hñö hingo ri nthötihu̱. 


text:
<pb/>Mahyoni nꞌa ngu nꞌa gi pöhu̱ gi suhu̱ ri ꞌbe̱hñöhu̱, gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi ne xi ntsꞌuni. 


text:
<pb/>Hinto ma gi hya̱thu̱ ri kuhu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nuya tsꞌokiyu̱, ngetho ngu xta xiꞌahe ne xa xta thöthe, ar tsi Hmu ma da koꞌspa ár ñöni. 


text:
<pb/>Nöꞌö to hingi ne da ꞌyo̱xa nöꞌö di möñhe, hingi u̱tsa ar ñꞌo̱ho̱, u̱tsa Jö togo xi ꞌraju̱ ár Hñö. 


text:
<pb/>Ne gi ñꞌuhu̱ njapꞌu̱ hantꞌahu̱ gatho ya ku ꞌbu̱ har ha̱i Nmasedonia. Ho̱nse̱ di a̱ꞌahe, tsi kuhu̱, da hñuxa ri mhötehu̱. 


text:
<pb/>Umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Yo gi he̱se̱hu̱ ri ꞌbe̱fihu̱, ne ja ri ꞌye̱ gi mpe̱hu̱, ngu da xiꞌahe gi ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Di nehe da zo xiñho ri mfenihu̱ tsi kuhu̱, tema da ja nuꞌu̱ xi du, ne hinda du ri mu̱ihu̱, ngu nu maꞌra ya jöꞌi hinte ndo̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ di ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesu bi du ne bi mengi bi nte, di ñꞌemu̱ihu̱ nꞌehe, Jö ma da koꞌspa yá te nuꞌu̱ xi du mi jamfi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange di ne ga xiꞌahu̱ ár mhö ar tsi Dada: Nuju̱ gar ꞌbu̱hu̱wa har ha̱i nu xta penga ar tsi Hmu, hinga ma ga ꞌbe̱tꞌohu̱ ga töhu̱ nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Ngetho gese̱ ar tsi Hmu ma da e mhetsꞌi di ñö ngu ar ndö, ne ma da ntꞌo̱ ár mhö nꞌar ndö e̱nxe̱, ne ma da ntꞌo̱ ár ñheti ár kꞌaxtꞌathu̱xi Jö. Ne nuꞌu̱ xi du mi jamfi ar tsi Hmu Hesukristo ma da nankꞌu̱ mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuju̱ gar tethu̱ nuya paꞌu̱, dama da gu̱xkagihu̱ ha ya gui mahye̱giwi nuꞌu̱ xki du, ga nthe̱hu̱ ar tsi Hmu har ndöhi, ne njapꞌu̱ ga ꞌbu̱hwihu̱ꞌö gatho ya pa. 


text:
<pb/>Ngetho gi pöhu̱ xiñho, núꞌmu̱ xta epꞌu̱ ar tsi Hmu, ma da njangu nꞌar bë tso̱ ꞌbu̱ nxui, hinto to̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Nu xta ꞌñenga ya jöꞌi: Ra entho di ꞌbu̱hu̱ ne di pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, nꞌa nda da̱ntho ma da ꞌñepabiꞌu̱ ar nhwati, jangu yá u̱gi di ꞌñepabi nꞌar ꞌbe̱hñö ma da mꞌu̱ ár bötsi, ne hinto ma da kꞌontꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ ma tsi kuhu̱, hingi ꞌbu̱hu̱ har ꞌbe̱xui, jange nunar paꞌö hinda ma da zu̱ꞌahu̱ ngu nꞌar bë. 


text:
<pb/>Hindi njahu̱pꞌu̱, di ꞌbu̱hu̱ mpa, ne di pöhu̱ nöꞌö di pe̱hu̱. Ga pe̱ꞌsu̱ ar jamfri ne ar mhöte ngu ma hehu̱. Ne ga to̱ꞌmhu̱ ma mpo̱ho̱hu̱, gehnu̱ di koꞌma ma ñöhu̱, ngu ár ntꞌoñö nꞌar ndogu. 


text:
<pb/>Ngetho Jö hinxi zonkagihu̱ da zu̱ju̱ ár kwe̱. Xi hwankagihu̱ ga mpo̱hu̱ di ñꞌemu̱ihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, 


text:
<br/>gehnu̱ bi ꞌye̱ntꞌa ár te bi po̱kagihu̱. Jange ma ga ꞌbu̱hwihu̱ nu xta ꞌñepꞌu̱, mödi ga tethu̱ wa xta tuhu̱. 


text:
<pb/>Jange hñuꞌma ri mu̱ihu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne mfa̱xu̱ da te ri jamfihu̱, ngu xka nzöihu̱ gi o̱thu̱. Ar Pablo huꞌmba yá mu̱i ya gamfi 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ ar möte gi pe̱ꞌsfu̱ ar nsu nuꞌu̱ mpe̱pꞌu̱ hár ꞌbe̱fi Jö, nuꞌu̱ tsixꞌahu̱ ne zoꞌahu̱. 


text:
<pb/>Möhu̱ ne numañhohu̱, ngetho o̱tꞌu̱ nꞌar hoga ꞌbe̱fi pe̱pa Jö. Ne ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌahe nꞌehe tsi kuhu̱, gi tsú̱hu̱ nuꞌu̱ ya döhñe, gi humfu̱ yá mu̱i nuꞌu̱ hingi tse̱ yá pa, fa̱xu̱ nuꞌu̱ hingi tse̱di, pe̱ꞌspabihu̱ ar tsꞌe̱ti gatho. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ xiñho, yo ma gi koꞌsthu̱ ar tsꞌoki tꞌo̱tꞌahu̱. Mahyoni gi pe̱hu̱ nöꞌö xiñho nꞌa ngu nꞌa, ne gi japabihu̱ njapꞌu̱ gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Umfu̱ njamödi Jö gatho nöꞌö gi thohu̱, ngetho njapꞌu̱ ne gi ꞌyo̱thu̱ gatho nuꞌu̱ xka jamfihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne gese̱ Jö togo unga ar hogamꞌu̱i da tꞌaxkꞌahu̱ xo̱ge, ne gatho ri mfenihu̱, ri hñöhu̱, ri pahu̱ ne ri ndoꞌyohu̱ di ꞌbu̱ xiñho, ne hinte da kꞌasꞌahu̱ xta epꞌu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xi zoꞌahu̱ hingi pa̱ta ár mfeni, jange nöꞌö xi möñꞌö da ꞌyo̱tꞌe. Ar Pablo har ngötsꞌi ñꞌedi ne a̱pa Jö da ma̱xꞌu̱ 


text:
Nuga dar Pablo, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo, ngu xki hñuxkagi Jö ma Po̱ho̱tehu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, gehnu̱ ma ndo̱ꞌmihu̱. 


text:
<pb/>Di otꞌa nunar he̱ꞌminu̱, Timoteo, ngu ma tꞌu̱ꞌi, ngetho da zoꞌaꞌi ár mhö Jö ne ga ñꞌemu̱i. Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da hwëkꞌa yá ñho, ne da ko ár mu̱i da ma̱xꞌi gi ꞌbu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Nsipabi ya gamfi da jamasu ya tsꞌontꞌuti xi ꞌñepꞌu̱ 


text:
<pb/>Ngu da a̱ꞌanu̱ Efeso ngi kohnu̱, ne ngi hñökwa nuꞌu̱ togo utwa ya ku maꞌra ya ntꞌuti himbi zogagihu̱ ar tsi Hmu. Da xiꞌa njapꞌu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌba̱ ar ꞌñu ngar ma Nmasedonia. 


text:
<pb/>Da a̱ꞌi nꞌehe ngi xipa ya ku hinge nda japamasu nuya ꞌbede hinte o yá ꞌñu, ne hiñꞌotho ár ngötsꞌi. Möñꞌu̱ ho̱nse̱ da ntsa̱mfödi, hinte fa̱ꞌspa ár ꞌbe̱fi Jö habu̱ mpe̱ ar ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Da a̱ꞌaꞌi ngi xipa ya ku njapꞌu̱, nda mhö nꞌa ngu nꞌa, ndi pe̱ꞌsa nꞌar hogamu̱i, nꞌar mfeni xintꞌaxi, ne nꞌar ñꞌemu̱i hindi ñꞌentho. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ nꞌe, ya ꞌbe̱pate hinge mahyonibi ya hogajöꞌi. Go honga nuya tsꞌoka tꞌofo, nuꞌu̱ hingi o̱tꞌa nöꞌö nsipabi, nuya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki ne ya tsꞌojöꞌi, nuya hingi honga Jö ne hingi nsundabi, nuꞌu̱ ho yá dada, yá nönö, ne gatho numaꞌra ya hyote. 


text:
<pb/>Bi tꞌuni honi nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi hingyá nthöti, nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi yá mindo̱wi, nuꞌu̱ pë yá mijöꞌiwi, nuꞌu̱ mönga ya nhemhñö, ne nuꞌu̱ etꞌa Jö made kate, ne gatho nuꞌu̱ to̱ꞌsa ar hoga ntꞌuti. 


text:
<pb/>Di umba njamödi ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, togo bi ꞌraka ar tsꞌe̱di, ne bi nugagi ngu nꞌar hoga ꞌbe̱go, bi ꞌye̱ntkꞌa ha ma ꞌye̱ ár ꞌbe̱fiꞌö. 


text:
<pb/>Mödi mamꞌe̱tꞌo ndi tsanga ar tsi Hmu Hesukristo, ne xa ndi u̱tsa gatho nuꞌu̱ mi te̱ni, ne ndi nkuꞌbe, te gatho ndi japabiꞌu̱. Ha nunar tsi Dada bi hwëgagi, ngetho hinge ndi pöka tema ndi o̱tꞌe, ne hinge ndi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ne bi gobgatho ár nhwëki, ne njapꞌu̱ bi tsa̱ da ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo, ne bi tsa̱ da hönga nunar mhöte uñꞌö. 


text:
<pb/>Nunar mhönu̱ majöni ne mahyoni gatho da ñꞌemu̱i: Nunar tsi Hmu Hesukristo ba ekwa har ximha̱i da po̱ gatho ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, ha nuga ndi töka gatho. 


text:
<pb/>Ar tsi Dada bi hwëgagi togo ndi töpa ár ntsꞌo gatho nu maꞌra, ne njapꞌu̱ nda nheki ár tsꞌe̱ti ar tsi Hmu Hesukristo. Gehnu̱ nꞌar ntꞌudi da hyanda nuꞌu̱ nda jamfi, ne nda me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Jange nunar Ndö hiñhamꞌu̱ da göxa ár tsꞌu̱tꞌwi, dá hñönga ar nsunda ne da tꞌeꞌspa ár nsu. Gehnu̱ hingi tu ne hingi nheki, ho̱nse̱nu̱ ar Jö ne töte ár mfödi. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ma tsi tꞌu̱ꞌi Timoteo, di tsokꞌaꞌi gi umba ri mu̱i gi mpe̱ hár ꞌbe̱fi ar tsi Dada, ngu xki xiꞌa Jö ngi ꞌyo̱tꞌe, ne gi mpe̱ ngu nꞌár hoga ndogu ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Su ri ñꞌemu̱i, ne gi pe̱ꞌsa nꞌar mfeni xintꞌaxi, ngetho ꞌra bi hye̱pꞌu̱ ne bi ꞌbe̱ yá jamfi, hingi pödi te da me̱pya. 


text:
<pb/>ꞌRayu̱, ar Imeneo ne ar Handro nuꞌu̱ togo xta e̱ntꞌwa hár ꞌye̱ ar Tsꞌondöhi, njapꞌu̱ da ditsꞌi ne hinda mengi da zanga Jö.<pb/>


text:
Mꞌe̱tꞌo di ꞌbe̱pꞌahu̱ gi matꞌwabihu̱ Jö gatho ya jöꞌi, ne gi te̱twabihu̱ da ma̱tsꞌi, hingi tsa̱ya̱hu̱ gi umfu̱ njamödi. 


text:
<pb/>ꞌYa̱fu̱ Jö da ma̱xa nuya ndö ne gatho ya tsꞌu̱tꞌwi, njapꞌu̱ ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i ter entho, ne ga ꞌyohu̱ xiñho di numañhogihu̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nꞌadar Jö ꞌbu̱i, ne nꞌatho togo ꞌba̱ made ñönga ya jöꞌi. Gehnu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo ba ekwa har ximha̱i bi njöꞌi. 


text:
<pb/>Bi unse̱ ár te bi gutꞌa ar tha̱i mi tu gatho ya meximha̱i, ne bi mhönga gathoyu̱ mi zo̱nga ar pa nda mhö. 


text:
<pb/>Jange bi thuxkagiga ngu ár mpo̱te ar tsi Hmu ga mömba ár hoga mhö. Di mönga nöꞌö majöni, hindi kate, ngetho dá jamfi ar tsi Hmu Hesukristo. Bi thuxkagi ngu ár utate nuꞌu̱ hingya xodyo, ga utwabi ar ñꞌemu̱i ne nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Di ne habu̱ gatho di ꞌbu̱ ya ñꞌo̱ho̱, dá gu̱xa yá ꞌye̱ mhetsꞌi, da matꞌa Jö dar ntꞌaxi yá mfeni, hindi po̱ yá kwe̱, ne hindi nemahñö. 


text:
<pb/>Di ne nꞌehe, gatho ya ꞌbe̱hñö da beni xiñho hanja da ñhe, hinda ñꞌetsꞌi, ne di pe̱ꞌsa yá tsa̱. Hinda ꞌyeka yá ñö exa yá nsu, xa di tuta nze̱ye̱ ya hwe̱xkabo̱jö, ya tꞌaxdo, wa ya he ximhödi. 


text:
<pb/>Hindi etꞌa ma xu̱tha ar ꞌbe̱hñö da uta maꞌra ha ya mhuntsꞌi, ne hinda mꞌu̱i ngu ár ñöxhmu ar ndo̱. Nöꞌö da me̱ꞌö, da ꞌyo̱xtho. 


text:
<pb/>Jange xa tho ya u̱gi ya ꞌbe̱hñö núꞌmu̱ mꞌu̱ yá bötsi. Mödi nuya ꞌbe̱hñö ma da mpo̱ho̱ nuꞌmu̱ hinda hye̱pꞌu̱ yá ñꞌemu̱i, da me̱ꞌsa ar mhöte, ne da mꞌu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi di tsupa Jö.<pb/>


text:
<pb/>Ne mahyoni da me̱ꞌsa nꞌar hogamꞌu̱i, hinte di ja te da nkꞌaꞌspabi. Di ꞌñe nꞌadar ꞌbe̱hñö, di pödi xiñho nöꞌö pe̱fi, di pe̱ꞌsa ar hoga mfödi. Di pödi da ꞌyo̱tꞌwa ar ñho maꞌra, di ungar se̱ki hár ngu, ne di pödi da uta maꞌra. 


text:
<pb/>Hindi nti, hindi honga ya tuhni, hindar ntsꞌo da dö ar bojö. Ar hogajöꞌi, hindar kwe̱, hindi ne da me̱ꞌsa nze̱ye̱ ya bojö. 


text:
<pb/>Hinda tsa̱ da nma̱ꞌyo nꞌar ꞌraꞌyo gamfi, ngetho yo ma da ñꞌetsꞌi, ne njapꞌu̱ da hñönga ar mfe̱i bi hñönga ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Mahyoni di numañho nuꞌu̱ hingya gamfi. Njapꞌu̱ hinda ꞌbe̱ ár tsa̱, ne hinda zo hár ꞌye̱ ar tsꞌondöhi. Hanja da mꞌu̱ nuꞌu̱ fa̱xte har nijö 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuya ꞌbe̱hñö nꞌehe di mpe̱ har nijö, mahyoni di nhumañho, hindi ju̱xya nhemhñö, di pödi xiñho nöꞌö pe̱fi, ne di o̱tꞌa xiñho gatho. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo fa̱xte xiñho hár ꞌbe̱fi Jö, dá tꞌeꞌspa ár nsu, ne njapꞌu̱ hinda ntsu da xipa maꞌra ar ñꞌemu̱i pe̱ꞌspabi ar tsi Hmu Hesukristo. Ar jamfi xi tꞌutkagihu̱ himi fö mamꞌe̱tꞌo 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ da tho ꞌra ya pa hindi tso̱mpꞌu̱tho, gi pödi hanja gi ꞌyo̱tꞌa ar ꞌbe̱fi hár ngu Jö. Getnu̱ ár nijö Jö togo te, ne nunar nijönu̱ su ne ñönga nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Xa döta nunar ñꞌemu̱i xi tꞌutkagihu̱. Nunar mhönu̱ hinjoꞌo togo da kꞌatsꞌi:<pb/>Jö ba e bi njöꞌi.<pb/>Ár Hñö Jö bi da̱majöni bi ꞌyo̱tꞌa xiñho.<pb/>Bi hyanda yá e̱nxe̱ Jö.<pb/>Bi mhömba ár ꞌbede gatho ya ha̱i ja har ximha̱i.<pb/>Gatho ár nxidi ar ximha̱i bi ñꞌemu̱ibi<br/>ne bi tsꞌixa mhetsꞌi hár nsunda.<pb/>


text:
Ár Hñö Jö xi ꞌyotkagihu̱ xiñho ar ꞌñu, ne enö hár ngötsꞌi ya pa, ꞌra ya ku ma da hye̱ ar ñꞌemu̱i, da ꞌyo̱ꞌspa yá nhemhñö ntꞌuti ya jöꞌi te̱mba yá ntꞌuti ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ma da hñökwa ya jöꞌi da nthöti. Ne hinda hye̱gi da zi ꞌra ya ñhuni xi ꞌrakagihu̱ Jö ga tsihu̱ di umfu̱ njamödi, nuju̱ dar gamfihu̱ ne xta pöhu̱ nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi uta ya ku gatho nöꞌö xta xiꞌaꞌi, ne nuꞌmu̱ gi ꞌñetꞌa ri mu̱i gatho nuya mhö no̱nga ma jamfihu̱, ne ar hoga ntꞌuti xka te̱ni, njapꞌu̱ hö, gár hoga ꞌbe̱go ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Yo gi japamasu nuya tsꞌoꞌbede hinte o yá ꞌñu no̱nga ya meximha̱i. Nöꞌö gi ꞌyo̱tꞌe, hyonga hanja gi ꞌbu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo japi da ꞌñönga ár ndoꞌyo ne da me̱ꞌsa ar tsꞌe̱di, hintsꞌu̱ ju̱kwa nze̱ye̱ ar ñho. Ha nöꞌö umbár mu̱i da mꞌu̱i xiñho, ju̱kwa nze̱ye̱wa, ne har te xi ꞌñepꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange xa di umba ma mu̱ihu̱ di mpe̱hu̱, ne di thohu̱ ya thogi, ngetho di ñꞌemu̱ihu̱ Jö togo te. Gehnu̱ ár ñönte gatho ya meximha̱i, ꞌbe̱tꞌogihu̱ nuya xta jamfihu̱. 


text:
<pb/>Yo gi ñhe̱gi da nhuꞌaꞌi ngu hinte gi pödi ngetho gi bötsitho. Nöꞌö gi pe̱fi: Gi ñö xiñho, gi ꞌyomañho, gi pe̱ꞌsa ar mhöte, umba ri mu̱i gi mpe̱fi, tse̱ta ri ñꞌemu̱i, gi ꞌbu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi, ne njapꞌu̱ da de̱ñꞌa ya ku. 


text:
<pb/>Umba ri mu̱i gi pe̱ nuya ꞌbe̱fiyu̱, ne yo ma gi hye̱gi. Njapꞌu̱ gatho da hyandi ꞌyo di xu nuya ñho xi ꞌraꞌa Jö. 


text:
<pb/>Nsuse̱ge ne jamasu ar ntꞌuti. Yo gi tsa̱ya̱ gi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, ngetho gi mpo̱se̱ge, ne da mpo̱ gatho nuꞌu̱ da ꞌyo̱xꞌaꞌi.<pb/>


text:
<pb/>Nuya tsi txu, zofo ngu ri nönö, nuꞌu̱ nxutsitho ngu ri nju, gi pe̱ꞌsa nꞌar mfeni xintꞌaxi núꞌmu̱ gi xipa hanja da mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ꞌñe yá bötsi wa yá ꞌbe̱to, dá böhyu̱ da su, ne da ꞌyo̱tꞌwa ar ñho mꞌe̱tꞌo yá mëni. Ne njapꞌu̱ da koꞌspa nꞌa tu̱i nunar ñho xi hñöñꞌu̱, ngetho gehnu̱ xiñho ne numañho Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö majöni ar ꞌranxu, ꞌbu̱se̱ ne hinjoꞌo togo da su, ho̱nse̱ to̱ꞌmba ár mfa̱tsꞌi Jö, ne parxui matꞌi ne a̱pabi da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ar ꞌranxu o̱tꞌa gatho nöꞌö ne, ha hingi ꞌyomañho ár mꞌu̱i, hinga mahyoni da ma̱xa ar nijö, ngetho nuya ꞌranxuꞌu̱ mödi te, po̱ntho xi du. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nꞌar ku hingi japamasu nuꞌu̱ te yá njawi ne nuyu̱ ꞌbu̱ hár nguse̱, xi tsꞌoka ár jamfi ne töta nꞌa nöꞌö hinxi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nu habu̱ di huxa yá thuhu ya ꞌranxu tꞌumba ar mfa̱tsꞌi, hindi huxpꞌu̱ nuꞌu̱ hinxi thota hñunꞌa̱te nje̱ye̱, ne hinxi ꞌñe ho̱nse̱ nꞌár döme. 


text:
<pb/>Ne di födi bi mꞌu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, bi te xiñho yá bötsi. Xi umba ar se̱ki gatho nuꞌu̱ mi tso̱ hár ngu, ne xi xu̱kwa yá wa ya gamfi. Bi ma̱xa nuꞌu̱ mi tho ar thogi, ne xi bödi xi me̱ xiñho gatho ya hoga ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Yo gi huxa nuꞌu̱ tse̱tho, ngetho zo̱ta ar pa da ne da mengi da nthöti, ne hinda jwata ar ꞌbe̱fi bi ndu̱i bi me̱pa ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Da nzöñꞌu̱ hinte pe̱fi, ho̱nse̱ ꞌyo ne ya ngu. Hinge ho̱nse̱ da bö ya döhñe, te yá nemhñö ꞌyo pede ñoꞌö hindi ꞌñepi da möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange di ꞌbe̱pꞌaꞌi, nuya ꞌranxu di tse̱tho, dá nthöti, dá te yá bötsi ne da su xiñho ár ngu. Njapꞌu̱ hinte da za̱ te da mönga nuꞌu̱ togo hingi ne da nugagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar ku ar ñꞌo̱ho̱ wa ar ꞌbe̱hñö ꞌñe nꞌár mëni hár ngu di ꞌranxu, mahyoni da umba nöꞌö te kꞌatꞌi, ne hindar ñhembibi ar nijö da su, ne da tsa̱ da ma̱xa maꞌra nuꞌu̱ majöni hinto ꞌñehe to da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya ma̱ꞌyo tsixa xiñho ár nijö ar tsi Hmu, mahyoni xa da nhumansu, ne töte nuꞌu̱ mpe̱fi mömba ár mhö Jö ne uta maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho hár Tꞌofo Jö enö njawa: Yo gi tutꞌwa ár ne ar boi neꞌmi töka ar tꞌe̱i. Ne enö nꞌehe: Nöꞌö togo mpe̱fi, di ꞌñepi da tꞌumba ár nthöhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ togo ne te da hyo̱xa nꞌar ma̱ꞌyo, mahyoni di ꞌbu̱ yoho wa hñu togo da tsa̱ da da̱majöni. 


text:
<pb/>Nuya ma̱ꞌyo hingi he̱gi o̱tꞌa ar tsꞌoki, tsu̱i habu̱ da hyanda gatho ya ku, ne njapꞌu̱ da zu nu maꞌra nꞌehe. 


text:
<pb/>Di ꞌbe̱pꞌaꞌi hár nthandi Jö, ar tsi Hmu Hesukristo ne yá e̱nxe̱ xi hwañꞌö, ꞌyo̱tꞌa ngu di xiꞌaꞌi, yo ma gi fa̱xa nꞌa wa manꞌa. 


text:
<pb/>Yo gi huꞌspa ri ꞌye̱ gi ꞌñexa ngutꞌa nuꞌu̱ togo ne da me̱pa Jö. Ngetho nuꞌmu̱ hingi ꞌyo xiñho, da mhö gi etꞌatho ri xu̱tha. Pe̱ꞌske nꞌar hogamꞌu̱i hinxi ja̱xtꞌi. 


text:
<pb/>Yo gi tsi ho̱nse̱ ar dehe, tsi nꞌa tsi tu̱i ar tꞌafiꞌobxi, da hñökꞌa nöꞌö ar u̱mu̱i gi ntsa̱wi hingi ne da hye̱kꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nuꞌu̱ to o̱tꞌa ar ñho nꞌehe, ꞌra ya hoga ꞌbe̱fi ngutꞌa da nheki, ha maꞌra da nheki mꞌe̱fa, ngetho hingi tsa̱ da tsꞌe̱ꞌma nꞌar hoga ꞌbe̱fi.<pb/>


text:
Gatho nuꞌu̱ togo mꞌe̱go, mahyoni da numañho yá hmu, ne njapꞌu̱ hinda ñhömañꞌu̱ ár thuhu Jö, ne hinda ñhömañꞌu̱ ar hoga ntꞌuti di ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo ꞌñe yá hmu ya gamfi, xa da umba yá mu̱i da me̱pabi xiñho, yo ma da hye̱gi da ꞌyo̱te. Ngetho nuꞌu̱ togo hönga nunar hoga ꞌbe̱finu̱, gehyu̱ yá hmöka ku. Utwabi gathoyu̱ ya ku, ne hñuꞌmba yá mu̱i da ꞌyo̱tꞌe. Ga ꞌbu̱hu̱ ngu ne Jö, ne ga umfu̱ njamödi nöꞌö ꞌraju̱ 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa togo te gatho utatho, ne hingi uta ngu mönga ár hoga mhö ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, ne hingi ne da de̱nga ar hoga ntꞌuti otkagihu̱ ar ꞌñu hanja ga ꞌbu̱hu̱ ngu ne Jö, 


text:
<br/>nöꞌö ar jöꞌiꞌö ar ñꞌetsꞌi ne hinte pödi, xi ꞌbe̱ ár mfeni, honi togo da ntsa̱hñökiwi. Ka di bo̱hnu̱ hyo̱kwa yá ñho maꞌra, ya tuhni, ya ntsꞌani, ne hinto ne da ntsixkwi. 


text:
<pb/>Bi ehnu̱ nꞌehe ya ntsa̱hñöki, hinte mañho nju̱ki nöꞌö mönga nuya jöꞌiyu̱. Xi tsꞌoka yá mfeni ne xi tꞌökwa nöꞌö majöni. Ho̱nse̱ honga ar ñꞌemu̱i, ne njapꞌu̱ da gu̱ka ar bojö. Hye̱ nuya jöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nuꞌu̱ togo ne da me̱ꞌsa nze̱ye̱ ya mꞌe̱tsꞌi, töta yá tsꞌomfeni ne yá tsꞌohyo̱ke. Hinte mañho ju̱ki, ne njapabi da nhwati ne da mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xa mö ar bojö, ka bi po̱pꞌu̱ gatho ya tsꞌoki. ꞌRa ya ku xi de̱nga ar bojö, xi hye̱pꞌu̱ yá ñꞌemu̱i ne xi tho nze̱ye̱ ya dumu̱i. Umba ri mu̱i gi ñöngar ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Ha nuꞌge Timoteo, ár ꞌbe̱goꞌi Jö, ꞌwege hye̱ gatho nuya tsꞌokiyu̱. Ne umba ri mu̱i gi ꞌbu̱i xiñho, gi ꞌyo ngu ne Jö, gi pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i, ar mhöte, ar tsꞌe̱ti, ne ntsꞌa̱ꞌmtho. 


text:
<pb/>Tho ar xa̱nthe, xa gi umba ri mu̱i gi ñönga ar ñꞌemu̱i. ꞌYo̱tꞌa ar tsꞌe̱di gi te̱nga xiñho ar te hinda thege xi ꞌraꞌa Jö núꞌmu̱ mi zoñꞌaꞌi, ne ga da̱majöni ha yá nthandi nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Di ꞌbe̱pꞌaꞌi hár nthandi Jö nöꞌö to umba yá te gatho nöꞌö te ꞌbu̱i, ne hár nthandi ar tsi Hmu Hesukristo togo bi da̱twa majöni ar Pilato ár hoga ꞌbe̱fi, 


text:
<br/>gi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö di ꞌbe̱pꞌaꞌi, gi ꞌbu̱ nꞌar mꞌu̱i hinxi ja̱xtꞌi ne hinto da kꞌasꞌaꞌi, to̱ꞌma ar pa da penga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho nu xta zo̱ ar pa, da ñꞌu Jö nunar mpenginu̱, gehnu̱ togo nꞌase̱ ꞌbu̱i, döta ár nsunda ne pe̱ꞌsa gatho ar tsꞌe̱di, ár Ndö ya ndö ne ár Hmu ya hmu. 


text:
<pb/>Nuna höse̱ ár te hiñhamꞌu̱ da thege, ne ꞌbu̱ ha nꞌar hyatsꞌi hinto tsa̱ da zo̱ni. Hinto xi hyandi, ne hingi tsa̱ da thandi. Gehnu̱ di ꞌñepabi ar nsunda ne ar tsꞌe̱di hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌBe̱pa nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá mꞌe̱tsꞌiwa har ximha̱i, yo ma da ñꞌetsꞌi. Hinda hñuxyá da̱ har hya̱te bojö. Dá hñuxyá da̱ Jö togo hö ar te, ne xi ꞌrakagihu̱ töte nöꞌö di kꞌathu̱, ne njapꞌu̱ ga ꞌbu̱hu̱ ter entho. 


text:
<pb/>Xipabi da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho, ne da me̱ ya hoga ꞌbe̱fi, gehyu̱ yá mꞌe̱tsꞌi. Di pödi da ꞌyo̱tꞌa nꞌar ñho, ha nuꞌmu̱ te da uni, di po̱nga ha yá mu̱i. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ to̱ꞌma nꞌar hoga mꞌe̱tsꞌi, gehnu̱ umbabi nꞌar ndo̱ꞌmi nuya pa di ꞌñepꞌu̱, ne ze̱twa yá mu̱i honga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ár ngötsꞌi nöꞌö bi mꞌe̱mpa ar Timoteo 


text:
<pb/>Nupya tsi Timu, su ar ꞌbe̱fi bi tꞌe̱ntꞌa ha ri ꞌye̱. Yo gi japamasu nuya tsꞌoꞌbede hinter me̱ꞌu̱. Hingi ꞌyo̱ꞌspa yá mhö xi hñuxase̱ nuꞌu̱ enö xa pe̱ꞌsa nꞌar hoga mfödi empꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xi de̱nga nuya mfödiyu̱, xi hye̱pꞌu̱ yá ñꞌemu̱i. Jö da hwëkꞌaꞌi ár mfa̱tsꞌi. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Dar Pablo, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo ngetho njapꞌu̱ bi ne Jö. Nuga ne ar ku Timoteo, di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱, nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ Nkorinto, ne gatho ya ku gi ꞌbu̱hu̱ har ha̱i Akaya. 


text:
<pb/>Jö ma tsi Dadahu̱ ne ar tsi Hmu Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ ár nhwëki ne ar hogamꞌu̱i. Ya thogi bi tho ar Pablo 


text:
<pb/>Nsunda Jö ár Dada ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Gehnu̱ ma Dadahu̱ hwëgagihu̱ ne ma Jöhu̱ togo hubga ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ togo hubga ma mu̱ihu̱ núꞌmu̱ di thohu̱ ya thogi, ne njapꞌu̱ da tsa̱ ga huꞌmbabihu̱ yá mu̱i togo tho ar thogi ngu xta thohu̱. Di huꞌmbabihu̱ yá mu̱i ngu xi njakagihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho jangu xa di thohu̱ ya dumu̱i di te̱ñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, njapꞌu̱tho nꞌehe di ñhehwihu̱ ár humamu̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ xta thohe ya thogi, di to̱ꞌmhe da nhupꞌa ri mu̱ihu̱ ne da ma̱xꞌahu̱ gi kꞌonju̱. Ha nuꞌmu̱ nhubgagihe ma mu̱ihe, njapꞌu̱tho nꞌehe di to̱ꞌmhe da nhupꞌa ri mu̱ihu̱, ne da ma̱xꞌahu̱ gi tse̱thu̱ ya thogi, di hñöxa nuya di thohe nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne jangu gi thohu̱ ya thogi nguje, hindi tsa̱ya̱he di to̱ꞌmhe njapꞌu̱ da nhupꞌaꞌihu̱ ri mu̱ihu̱ nguje nꞌehe. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di nehe gi pöhu̱ nuya ntꞌu̱tsa da thohe núnu̱ Asia. Xa bi tꞌo̱tkagihe ar tsꞌomꞌu̱i ne bi the ma tsꞌe̱dihe, ndi beñhe ja nga kohenu̱. 


text:
<pb/>Da e̱ntꞌase̱he nda thöga ma tehe. Njapꞌu̱ hinge nga jamfihe ma tsꞌe̱dise̱he, ho̱nse̱ nga to̱ꞌmhe ár mfa̱tsꞌi Jö togo ju̱xa nuya xi du. 


text:
<pb/>Gehnu̱ togo bi ma̱xkagihe, fa̱xkagihepya, ne di ka̱xmbenihe da ma̱xkagihe ga kꞌonje maꞌra ya thogi ngunu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, nuꞌmu̱ gi fa̱xkagihe gi ꞌya̱fu̱ Jö, ma da nja nze̱ye̱ nꞌehe togo da umbabi njamödi xi hwëgagihe nöꞌö xka ꞌya̱pabihu̱. Yoꞌö ar Pablo himbi ma Nkorinto ngutꞌa 


text:
<pb/>Di johyahe, ngetho ma mfenihe xikagihe xta ꞌyohe xiñho ngu utkagihe Jö, ne hinxta yoꞌthe ma mfenihe. Hinxta ꞌbu̱hewa har ximha̱i ngu yá mfeniꞌu̱, xta te̱mfe ár nhwëki Jö. Xta ꞌbu̱he nꞌar hogamꞌu̱i hár nthandi ya meximha̱i, mꞌe̱tꞌo ha ri nthandihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö xta otꞌahe, di pöhe gehnu̱ tso ri mfenihu̱, hinge manꞌar mfeni. Ne di ka̱xmbenihe ma gi pöhu̱ xiñho xo̱ge. 


text:
<pb/>Ngu ya xka pökagihe nꞌa tsi tu̱i, go ma ga jaꞌahe gi njohyahu̱. Ha nuꞌahu̱ go ma gi jakagihe ga njohyahe nꞌehe, núꞌmu̱ xta menga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar mfeni ndi pe̱tsꞌi. Jange da bemhö nga thopꞌu̱ mꞌe̱tꞌo núꞌmu̱ nda po̱ni nga ekwa Nmasedonia, ne ngi njohyahu̱ ga tso̱ñꞌahu̱ yoꞌgi. 


text:
<pb/>Hö, njapꞌu̱ ndi beni nga thopꞌu̱tho nga kꞌösꞌahu̱ ne nga ekwa Nmasedonia. Ne mꞌe̱fa nga penkpꞌu̱ manꞌagi, ne ngi fa̱xkagihu̱ nga ju̱ ma ꞌñu nga ma har ha̱i Nhudea. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda benga gathoyu̱, hage ndi ñꞌöntꞌu̱tho. Wa ndi ñhe̱ꞌbe ya meximha̱i yotꞌa yá ne nꞌandi mö hö, ne nꞌandi hinꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho ár Tꞌu̱ Jö ar tsi Hmu Hesukristo, nöꞌö togo da da̱tꞌahe majöni, nuga, ar ku Silbano ne ar ku Timoteo, nunar tsi Hmunu̱ hingi yotꞌa ár ne. Hár mꞌu̱inu̱, ka da̱tkagihu̱nu̱ nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ngetho hár te ar tsi Hmu Hesukristo, ka bi nhekinu̱ gatho yá ñhötꞌi Jö. Jange di eñhu̱, hö njapꞌu̱, núꞌmu̱ di eꞌspabihu̱ ár nsu Jö. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ bi ꞌwegagihu̱ ngu yá me̱tigihu̱ꞌö. Gehnu̱ ar Hñö da höñhu̱ ha ma mu̱ihu̱ ngu nꞌar ꞌbe̱tꞌo ñhötꞌi, ne di to̱ꞌmhu̱ ga höñhu̱ xo̱ge mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Ha nuga hinxta thopꞌu̱tho Nkorinto, ngetho di tsu ga zoꞌahu̱ ntsꞌe̱di, ne ga tso̱tꞌa ri mu̱ihu̱. Jö pödi di mönga majöni, ne di etꞌa made ma te hindi kate. 


text:
<pb/>Hindi nehe ga jaꞌahe gi ñꞌemu̱ihu̱ ngu di neje. Nöꞌö di nehe, ga fa̱xꞌahe gi pe̱ꞌsu̱ ar johya, ngetho di pöhe xi nze̱di ri ñꞌemu̱ihu̱.<pb/>


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ da zo̱tꞌa ri mu̱ihu̱, togo da hubga ma mu̱i ꞌmu̱. Hage hingo nuꞌu̱ togo xta tso̱tꞌwa yá mu̱i. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda otꞌahu̱, da japꞌu̱ ndi honi gi jaju̱ ga njohya xka tso̱mpꞌu̱, hinge gi jaju̱ da du ma mu̱i. Di ka̱xmbeni, nuꞌmu̱ di johya, gi johyahu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho xa mi tuka ma mu̱i ne ndi zoni núꞌmu̱ da otꞌahu̱ mꞌe̱tꞌo. Hinge ndi ne nga tso̱tꞌa ri mu̱ihu̱, ndi ne ngi pöhu̱ xa di pe̱sꞌahu̱ nꞌar döta mhöte. Ar Pablo pumbabi nöꞌö togo xki ntsꞌoki 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ja nꞌa togo xi jakagi xi du ma mu̱i, hinge xi jakase̱ga. Tsa̱ ga möñhu̱ xi zu̱ꞌahu̱ nꞌa tsi tu̱i nꞌehe, hindi ne ga eñhu̱ thota ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö togo gi pumbabihu̱, nuga nꞌehe. Hö, nuga xta pumbabi nuꞌmu̱ di jamhö te ga pumbabi. Xta japꞌu̱ di honga ri ñhohu̱ hár nthandi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ hinga xojwu̱ ar ꞌñu ar tsꞌondöhi. Di pöhu̱ honga hanja da ku̱tꞌa ya tsꞌomfeni. Ar Pablo xa mi tupa ár mu̱i mi ꞌbu̱hnu̱ Ntroa 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda tso̱nu̱ Ntroa nga mömbahmö ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo, da nu xki xogagi ar goxthi. 


text:
<pb/>Mödi xa mi tuka ma mu̱i, ngetho hinda nthe̱ꞌbenu̱ ma tsi ku Tito. Jange da ñꞌeꞌbe ya ku, ne da ju̱ ar ꞌñu da ekwa har ha̱i Nmasedonia. Nuꞌmu̱ di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hyaxꞌmu̱ di tötehu̱ 


text:
<pb/>Jamödi Jö jakagihu̱ hyaxꞌmu̱ ga ntötehu̱, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ne hagatho di ñꞌuhu̱ nunar hoga mfödi, ngu nꞌar hogañu̱ni habu̱ gatho tso̱ni. 


text:
<pb/>Jö nugagihu̱ di pe̱ꞌsfu̱ ár hogañu̱ni ar tsi Hmu Hesu, di nxañhu̱ madeda nuꞌu̱ xi mpo̱ho̱ ne nuꞌu̱ hinxi mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuya xi mꞌe̱di tsa̱ꞌu̱ ngu nꞌar ñu̱ni hote, ha nuya xi mpo̱ho̱, ngu nꞌar ñu̱ni umba ar te. Togo tsa̱hmö da ꞌyo̱tꞌa nuya ꞌbe̱fiyu̱. 


text:
<pb/>Nuje hindi pa̱thwe ár mhö Jö, ngu o̱tꞌa nze̱ye̱ honi da dö ar bojö. Nuje xintꞌaxi ma mfenihe di möñhe nöꞌö ꞌrakagihe Jö, ngetho di pöhe di ꞌbu̱he hár nthandiꞌö, ne di ꞌbu̱ꞌbehe ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Hage di hoñhe manꞌagi gi numañhogihe. Wa di hoñhe ga hösꞌahe nꞌar he̱ꞌmi di ñömañhogihe, ne xka po̱ñhe gi ꞌrakagihe nꞌa ngu o̱tꞌa nu maꞌra. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nheki ngu yá he̱ꞌmiꞌihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, xi tꞌe̱nkꞌa ha ma ꞌye̱he. Hinge ho̱nse̱ xi tꞌotꞌi, pe̱wi ár Hñö Jö. Hinge ha ya nxindo, ha yá mu̱i ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Xta möñhe njapꞌu̱ ngetho di ka̱xmbenihe di ꞌbu̱ꞌbehe xiñho Jö, fa̱xkagihe ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Hinge di beñhe xa di pe̱ꞌse ar tsꞌe̱di te gatho ga o̱the. Jö go ꞌrakagihe ar tsꞌe̱di ga pe̱he nunar ꞌbe̱finu̱. 


text:
<pb/>Geꞌö togo bi hñuxkagihe, ne bi ꞌrakagihe ar tsꞌe̱di ga mpe̱he har ꞌraꞌyo nkohi. Hinge di te̱ñhe ya ꞌbe̱pate xi tꞌotꞌi, gese̱ ár Hñö Jö otkagihe ar ꞌñu. Ngetho ya ꞌbe̱pate tsixkagihu̱ har ndöte, ha nunár Hñö Jö ꞌrakagihu̱ ar te. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nuya ꞌbe̱pate bi tꞌuni xki tꞌotꞌa ha ya nxindo, xa mi pe̱ꞌsa ár nsu, jange nuya me Israel himi tsa̱ nda hyandwa ár hmi ar Moise xa mi hyatsꞌi, mödi mꞌe̱fa ma nda the xo̱ge, 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nuya ꞌbe̱pate tsixa har ꞌbe̱xui ya jöꞌi, bi tꞌunga mi nhekiwi ar nsunda, xa töte ár nsunda ar ꞌraꞌyo nkohi, japi da mꞌu̱ xiñho ya jöꞌi hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Hindi ñhe̱ꞌbehe ar Moise togo mi koꞌma ár hmi, ne njapꞌu̱ nuya me Israel hinge nda hyanda hanja nda the nunar hyatsꞌi xki thutsꞌi nda thege. 


text:
<pb/>Ha nuyá mfeniꞌu̱ bi jotꞌi, ne nuya payu̱ núꞌmu̱ néꞌu̱ ar nkohi mi ja mamꞌe̱tꞌo, jotꞌatho yá da̱. Ngetho ho̱nse̱ ar tsi Hmu Hesukristo tsa̱ da hñökwabiꞌu̱ ar dutu kotwabi yá hmi. 


text:
<pb/>Nuju̱ hinte kobgagihu̱ ma da̱hu̱. Di hanthwu̱ ár nsunda ar tsi Dada ngu ha nꞌar ñhe. Ne ár Hñö Jö ꞌyo di pa̱tkagihu̱ di hñuxa ár nsunda ha ma mꞌu̱ihu̱, ne ga tso̱ñhu̱ di hñöxkagihu̱ ar tsi Hmu.<pb/>


text:
<pb/>Hindi mpe̱je ntꞌögitho, hindi ntsa̱je. Hindi o̱the xi ntsꞌogagihe, hindi pa̱thwe ár mhö Jö. Nöꞌö di pe̱he, di uhe ár mhö Jö majöni ha ma mꞌu̱ihe, gehnu̱ numañho ya jöꞌi di o̱the hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Ar tsꞌondöhi togo ar ndö nuya ngöxapayu̱, xi gotꞌwa yá da̱ nuꞌu̱ hingi ne da gamfi. Ne njapꞌu̱ hinda zu̱twa ár hyatsꞌi ar hoga mhö utwa ár nsunda ar tsi Hmu Hesukristo, togo di hñöxa Jö ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Nuje hindi no̱ñhese̱ ma mꞌu̱ihe. Nöꞌö di pe̱he, di ꞌyoñhe ar mhö, di eñhe nunar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ar Hmu, ne nuje ngu ri ꞌbe̱gogihe. Di o̱the njapꞌu̱ ngetho di pe̱fe ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho Jö togo bi japa ar ñotꞌi nda hyaꞌsa madedar ꞌbe̱xui, go bi xoga ma mfenihu̱ ga hanthwu̱ ár nsunda Jö nheki hár hmi ar tsi Hmu Hesukristo. Hyaxꞌmu̱ ga ꞌbu̱hu̱ har ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Nunar döta mꞌe̱tsꞌinu̱ xi ꞌrakagihu̱ Jö, jwata ha ma ndoꞌyohu̱ ngu nꞌar tsi tsꞌo̱ibo̱ha̱i. Ne njapꞌu̱ da nheki nunar döta tsꞌe̱dinu̱ go unga Jö, hingo ma tsꞌe̱dise̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuje di pe̱fe ar tsi Hmu, xa xi ntsꞌibgagihe, mödi tsa̱da ga ꞌñöñhe. Nꞌandi hindi pöhe te ga pe̱he, ne hindi ꞌbe̱he ar tsꞌe̱ti. 


text:
<pb/>Habu̱ gatho di ꞌyohe, di ñꞌe̱nthe ár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo, di hoñhe da nheki ha ma ndoꞌyohe ár teꞌö. 


text:
<pb/>Nuya di ꞌbu̱he, hyaxꞌmu̱ di e̱nthe ma tehe da tho, ngetho di te̱ñhe ar tsi Hmu Hesukristo. Ne nunár te ar tsi Hmu da nheki ha ma ngöxandoꞌyohe. 


text:
<pb/>Ngu enga har Tꞌofo: Da ñꞌemu̱i, jange da ñö. Nuje nꞌehe di pe̱ꞌse nunar mfeninu̱, jange di möñhe nunar mhönu̱, ngetho di ñꞌemu̱ihe. 


text:
<pb/>Di pöhe, nuna togo bi gu̱xa har ndöte ar tsi Hmu Hesukristo, ma da gu̱xkagihu̱ nꞌehe mahye̱gi ngu bi gu̱xa ar tsi Hmu, ne da ꞌba̱bgagihu̱ mahye̱gi habu̱ bi ꞌba̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho nuya thogiyu̱ di thohe, da thohe di hoñhe ri ñhohu̱, ne da zu̱ ma nze̱ye̱ nunár nhwëki Jö. Njapꞌu̱ di nze̱ye̱ togo di umba njamödi Jö, ne di nsundabi nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange hingi wentꞌa ma ñꞌemu̱ihu̱. Mödi nunar ndoꞌyonu̱ di hanthu̱ thege, ha nunu̱ mbo ha ma mu̱ihu̱, ꞌyo di nꞌaꞌyo hyaxꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuna nꞌa tsi tu̱i ya ntꞌu̱tsa di thohu̱, fa̱xkagihu̱ da hñuxa nunar döta nsunda to̱bgagihu̱. 


text:
<pb/>Hindi huxa ma da̱hu̱ nuya te tsa̱ ga hanthu̱wa, ngetho nuyu̱ ma da thege. Nuju̱ di huxa ma da̱hu̱ nuꞌu̱ hingi nheki ne hiñhamꞌu̱ ma da thege.<pb/>


text:
Di pöhu̱, nu xta nhwata nunar ndoꞌyonu̱ ngu nꞌar ngu di ꞌbu̱hu̱wa har ximha̱i, ma da tꞌakagihu̱ manꞌar ngunu̱ mhetsꞌi, hinxi hoka nꞌar ñꞌo̱ho̱, xi hokase̱ Jö, ne hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Jange nuya payu̱ di ꞌbu̱thu̱ har ngunu̱, di göꞌsu̱ di to̱ꞌmhu̱ da thetkagihu̱ ar ꞌraꞌyo ngu bi janu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ di ꞌbu̱hu̱ ha nunar ngunu̱, tupka ma mu̱ihu̱ di zoñhu̱. Hindi nehu̱ da thömgagihu̱ ma dutuhu̱. Nöꞌö di nehu̱, da thetkagihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo. Ne nunar ꞌraꞌyo ndoꞌyo ngu nꞌar dutu hiñhamꞌu̱ da thege, da goꞌma nöꞌö manꞌa thege. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo bi hyógagihu̱ nga thohu̱ njanu̱, gehnu̱ Jö. Ne xi ꞌrakagihu̱ ár Hñö, xi ꞌbe̱tꞌogihu̱, ne njapꞌu̱ di pöhu̱ ga höñhu̱ xo̱ge mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Jange hyaxꞌmu̱ di johya di ndo̱ꞌmhu̱. Ne di pöhu̱, nuꞌmu̱ di ꞌbu̱thu̱ ha ma ndoꞌyohu̱, hindi ꞌbu̱hwithohu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nuju̱ di ndo̱ꞌmhu̱, jange xa di nemhöhu̱ ga he̱hu̱ nunar ndoꞌyonu̱, ne ga ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange ma ga umba ma mu̱ihu̱ ga o̱thu̱ nöꞌö neꞌö, wa hindi ꞌbu̱hwithohu̱, wa gar ꞌbu̱hwihu̱nu̱. 


text:
<pb/>Ngetho mahyoni gatho ma ga ꞌba̱hu̱ da hñöskagihu̱ majöni ar tsi Hmu Hesukristo. Ne ga höñhu̱ ma nthöhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa tengu xta mpe̱hu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱thu̱ har ndoꞌyo. Ar ꞌbe̱fi ñhogamu̱i 


text:
<pb/>Nuje di tsufe Jö, jange di umba ma mu̱ihe ga pomfe yá mu̱i ya jöꞌi. Jö pödi xiñho tema di pe̱ꞌse ha ma mu̱ihe, ne di ka̱xmbenihe njapꞌu̱ gi pökagihe nꞌehe. 


text:
<pb/>Hindi hoñhe gi numañhogihe manꞌagi. Nöꞌö di nehe, gi ꞌñeskagihe ma nsuhe. Ne gi pe̱ꞌsu̱ tema gi thöthwu̱ nuꞌu̱ exase̱ yá nsu, nete nöꞌö oxta mañö, hingi japamasu nöꞌö di ꞌñe mbo. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xta ꞌbe̱ ma mfenihe, di o̱the di nsundahe Jö. Ha nuꞌmu̱ di benthe, di pe̱pꞌahe di hoñhe ri ñhohu̱. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö di o̱the, di jahepꞌu̱ ngetho ár mhöte ar tsi Hmu tökagihe. Di pöhe, nuꞌmu̱ bi du nꞌa po̱ta gatho, po̱ntho bi du gatho nꞌehe. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi du bi po̱ta gatho, ne nuꞌu̱ togo tetho, hinda mꞌu̱i da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö neꞌu̱. Da mꞌu̱i da me̱pa nöꞌö togo bi du, ne bi mengi bi nte bi döpa ár ñhoꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange nupya dimapꞌu̱, hinga ma ga hanthu̱ maꞌra ngu bense̱ ya jöꞌi. Hinga hanthu̱ njapꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, mödi xta pöhmöhu̱ ngu benga ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu Hesukristo, xi nꞌaꞌyo ár te. Nunar mꞌu̱i mi ꞌbu̱ mahamꞌu̱, xi thogi, ne xi me̱ꞌsa nꞌa maꞌraꞌyo. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ xi ꞌraju̱ Jö, togo ba tsigagihu̱ nga ñhogamu̱iwihu̱ꞌö hár te bi unga ar tsi Hmu Hesukristo. Ne xi ꞌrakagihu̱ ar ꞌbe̱fi ga xifu̱ maꞌra da ñhogamu̱iwi Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Ga möñhu̱, Jö xi ñhogamu̱iwi ya jöꞌi hár te bi unga ar tsi Hmu Hesukristo, ne hingi tsꞌiꞌspa ntꞌofo yá tsꞌoki. Ne xi zogagihu̱ ar ꞌbe̱fi ga jafu̱ da nu̱nga nunar mhönu̱ ñhogamu̱i. 


text:
<pb/>Nuje dar mꞌe̱hnihe di po̱the ar tsi Hmu Hesukristo, ne po̱ntho Jö go zoꞌahu̱. Jange di xiꞌahu̱ hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo: Ñhogamu̱iwihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo himbi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki, bi thandi ngu ar tsꞌokte, njapꞌu̱ bi po̱kagihu̱. Ne nuju̱ ndar tsꞌoktehu̱, bi thangagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ hár nthandi Jö, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
<pb/>Ngetho ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Ha ya hoga pa xta o̱xꞌaꞌi,<br/>ne xta fa̱xꞌaꞌi har pa mpo̱ho̱. Ha gi o̱hu̱, gehnu̱ ar hoga papya, ne ar pania ar pa mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Di ntsuñhe hinto di nehe ga jafe da mfetsꞌe, ne njapꞌu̱ hinto di pe̱ꞌsa te da ñömañꞌu̱ ma ꞌbe̱fihe. 


text:
<pb/>Nöꞌö di pe̱he, di umba ma mu̱ihe da nheki yá ꞌbe̱gogihe Jö. Di pe̱ꞌse ar tsꞌe̱ti di thohe ya thogi. Te gatho di kꞌathe, di thohe ya dumu̱i. 


text:
<pb/>Di thohe ya mfe̱i, njokagihe ha ya fa̱di. Hexkathogihe ya jöꞌi ꞌbu̱tho da hyogagihe. Xa di thohe ar ꞌbe̱fi, di a̱ ma tꞌöhöhe, di thohe ar thuhu. 


text:
<pb/>Nhekitho yá ꞌbe̱gogihe Jö ngetho di ꞌbu̱he nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi. Xta ꞌñuhe ar hoga mfödi xi tꞌaje, xta pe̱ꞌsfe ar tsꞌe̱ti maꞌra, ne di ꞌbu̱he ga fa̱xe togo honi. Tsixkagihe ma mfenihe ár Hñö Jö, ne di pe̱ꞌse nꞌar mhöte hingi oxta mañö. 


text:
<pb/>Di möñhe ar mhö majöni. Jö ꞌrakagihe ar tsꞌe̱di ne ar hogamu̱i, fa̱xkagihe habu̱ gatho ga ntötehe. 


text:
<pb/>ꞌRa eskagihe ma nsuhe, maꞌra nugagihe hinter mꞌe̱kagihe. Ñhömañꞌu̱gihe ne ñhömañhogihe. Nhugagihe ngu dar nemhñöhe, ha di möñhe nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Nhugagihe ngu ya nꞌañꞌo, mödi fökagihe. Nꞌandi ya ꞌbu̱tho da thoje, ha di ꞌbu̱the. Xa di thohe ya mfe̱i, ne hinxi thogathogihe. 


text:
<pb/>Di thohe ar dumu̱i, ha hingi tsa̱ya̱ ma johyahe. Di ꞌbu̱he ngu nꞌar tsi hyoya, mödi di hemfe ya ñho maꞌra. Wande hinte di pe̱ꞌse, ha go ma me̱tihe gatho. 


text:
<pb/>Njanu̱ gi koꞌskagihe, xoju̱ ri mu̱ihu̱ gi mökagihe. Di xiꞌahu̱ njapꞌu̱ ngu ma bötsiꞌihu̱. Ár ngugihu̱ Jö togo hö ar te 


text:
<pb/>Yo gi nthöskwihu̱ ya jöꞌi hingi ñꞌemu̱i. Ngetho, hage ntsixkwi ar ñho nöꞌö hingi ho. Wa tsa̱ da mꞌu̱ nꞌatꞌwu̱ ar ꞌbe̱xui ne ar hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Hage ja te ntsixkwi ar tsi Hmu ne ar tsꞌondöhi. Wa tema di hñöxkwi nꞌar gamfi ne nöꞌö hingi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ár nijö Jö hingi tsa̱ da nthöskwi yá nijö ya tsita empꞌö. Ha nuju̱ yá nijögihu̱ Jö togo hö ar te. Ngu bi ꞌñenö:<pb/>Ma ga ꞌbu̱ꞌbe, ne ma ga ꞌyoꞌbegaꞌu̱.<pb/>Ne da hyandgagi yá Jögi,<br/>ne nuga ma ga nu ngu ma bötsi. 


text:
<pb/>Jange enga ar tsi Hmu:<pb/>Po̱ñhu̱ hye̱hu̱pꞌu̱,<br/>yo gi tha̱ñhu̱ nöꞌö hingi ho,<br/>ne ga tsiꞌahu̱ manꞌagi.<pb/> 


text:
Ne gi ꞌñengagihu̱ ri Dadagihu̱,<br/>ne nuꞌahu̱ ga eñꞌahu̱ ma tꞌu̱ꞌihu̱ ne ma tꞌinxuꞌihu̱,<br/>enga njapꞌu̱ ar tsi Hmu togo pe̱ꞌsa gatho ar tsꞌe̱di.<pb/>


text:
Tsi kuhu̱, ngetho Jö xi ꞌrakagihu̱ nuya ñhötꞌiyu̱, ma ga he̱hu̱ gatho nöꞌö japa da tsꞌoka ma ndoꞌyohu̱ ne ma mfenihu̱, ne ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ngetho di tsufu̱ Jö. Ar Pablo bi njohya mi bödi xki ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ya me Nkorinto 


text:
<pb/>Pe̱ꞌskagihe ar mhöte. Hinto xta o̱tꞌwabihe ar tsꞌomꞌu̱i, hinto xta tsꞌokwa ár mfeni, ne hinto xta kahe. 


text:
<pb/>Hindi xiꞌahe njapꞌu̱ ngetho di ne ga tsu̱ꞌahe. Ngu xta xiꞌahe mꞌe̱tꞌo, xa di möꞌahe. Nuꞌmu̱ di ꞌbu̱he wa ga tuhe, hinga he̱kꞌahe di möꞌahe. 


text:
<pb/>Nuga hinte di pe̱tsꞌi te ga ko̱ñꞌahu̱, di esꞌa ri nsuhu̱, gehnu̱ hubga ma mu̱i, ne xa di johya madeda ya thogi di thohe. 


text:
<pb/>Ngetho xa majöni núꞌmu̱ nda tso̱hewa Nmasedonia, hinte da pe̱ꞌse ar tsa̱ya̱, ngetho habu̱ gatho ndi thohe ya dumu̱i. Nuya himi jamfi mi ju̱sje ar hñö, ha nu har nijö mi tuka ma mu̱ihe ya ku. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ Jö togo huꞌmba yá mu̱i nuꞌu̱ ja te tupa yá mu̱i, bi hñubga ma mu̱ihe mi zo̱ ar ku Tito. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ da njohyahe mi zo̱ho̱. Bi jakagihe da njohyahe, bi metkagihe hanja ga jafu̱ bi njohya. Ne bi xikagihe hangu gi mökagihu̱ ngi zoñhu̱ ngi hongagihu̱, ne njapꞌu̱ bi jakagi bi hñuxa ma johya. 


text:
<pb/>Ngetho mödi da tso̱tꞌahu̱ ri mu̱ihu̱ har he̱ꞌmi da pe̱ñꞌahu̱, hinte tuka ma mu̱ipya, ngetho da pödi da tso̱tꞌa ri mu̱ihu̱ ꞌra ya tsi pa. 


text:
<pb/>Ha nupya di johya, hinge núꞌmu̱ da pödi bi zo̱tꞌa ri mu̱ihu̱. Di johya ngetho nunar nzo̱tꞌamu̱i bi jaꞌahu̱ ga ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Bi du ri mu̱ihu̱ ngu numañho Jö, ne njapꞌu̱ hinto da tsꞌokꞌahe. 


text:
<pb/>Ngetho nunar dumu̱i numañho Jö, tsixkagihu̱ ga o̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi ne ga mpo̱hu̱, ne hinga möñhu̱ mꞌe̱fa hinda o̱thu̱ xiñho. Nunar dumu̱i tsa̱se̱ ya jöꞌi, ho̱nse̱ tsixa har ndöte. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ xi zo̱tꞌa ri mu̱ihu̱ ngu ne Jö. Njanu̱ xi ma̱xꞌahu̱ ga umba ri mu̱ihu̱ nöꞌö ngi o̱thu̱, ne ga ñöngagihu̱. Bi jaꞌahu̱ bi mbo̱ ri kwe̱hu̱ ne ga pe̱ꞌsu̱ ar ntsu. Mꞌe̱fa ngi ne ngi hyandgagihu̱, ne ga umfu̱ ár mfe̱i togo xki ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki. Gathoyu̱ nheki ga umba ri mu̱ihu̱ ga ꞌyo̱thu̱ xiñho. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ da pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, hinge ho̱nse̱ ndi benga nöꞌö togo bi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki, ne nöꞌö togo bi ntsꞌokwabi. Ndi ne ngi pöhu̱ hangu tupꞌa ri mu̱ihu̱ gi bengagihe hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Jange nu nda pöhe ga njohyahu̱, bi hñubga ma mu̱ihe. Ne xa da njohyahe nda hanthwe ár johya ar ku Tito. Núꞌmu̱ mi zo̱ñꞌahu̱ bi hñuxa ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda esꞌahu̱ ri nsuhu̱ ndi petwa ar Tito ri mꞌu̱ihu̱, hinxta ꞌbe̱ ma tsa̱. Gatho nheki majöni, njangu majöni gatho nöꞌö xta xiꞌahu̱. Bi njapꞌu̱ nöꞌö da xipa ar ku Tito nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne hyaxꞌmu̱ huxa nunar mhöte pe̱sꞌahu̱, núꞌmu̱ benga hanja ga ꞌyo̱ꞌthu̱ ne hanja xa ga numansuhu̱. 


text:
<pb/>Mödi xi thohyu̱ nze̱ye̱ ya ntꞌu̱tsa, xa xi me̱ꞌsa nze̱ye̱ ar johya. Ne mödi xa ya tsi hyoya, xa xi unga yá mfa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Di da̱majöni go bi nese̱ꞌu̱ nda unga yá mfa̱tsꞌi ngu bi ma̱xa yá tsꞌe̱di, ne xi unga xa nze̱ye̱ ngu xi zu̱ yá tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Hinge ndi to̱ꞌmhe njapꞌu̱. Mꞌe̱tꞌo bi ꞌye̱ntꞌa xo̱ge yá te nda me̱pa ar tsi Hmu, ne mꞌe̱fa bi ꞌye̱ntꞌa yá ꞌbe̱fi ha ma ꞌye̱he, ngetho njapꞌu̱ mi ne Jö. 


text:
<pb/>Jange xta a̱fe ar ku Tito, da mapꞌu̱ da xiꞌahu̱ gi jwathu̱ gi munsu̱ nunar mfa̱tsꞌinu̱ nhwëkwabi ya tsi ku, gehnu̱ ma yapa xki du̱mꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho gatho gi ꞌbu̱hu̱ xiñho: xa gi pe̱ꞌsu̱ ri jamfihu̱, gi pöhu̱ te gi möñhu̱, gi pöthwu̱ ár mhö ar tsi Hmu, xa gi ne gi pe̱fu̱ Jö, ne xa gi mökagihe. Umba ri mu̱ihu̱ gi hwëkwabihu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Hindi ꞌbe̱pꞌahu̱. Ho̱nse̱ di xiꞌahu̱ nuyá hogamu̱i maꞌra, ne ga nu ha majöni tsitꞌa ri mu̱ihu̱ gi möhu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho gi pöhu̱ te xi hwëgagihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Mödi mi pe̱ꞌsa xo̱ge, bi ñhoya, ha nuju̱ ndi ñhoyahu̱, dá pe̱ꞌsu̱ xo̱gepya. 


text:
<pb/>Di ne ga xiꞌahu̱, xiñho gi jwathu̱ nunar ꞌbe̱fi ga du̱ꞌmhu̱ ma je̱ye̱. Nuꞌahu̱ hinge ho̱nse̱ ga beñhu̱, ga njohya ga du̱ꞌmhu̱ ga ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Jange jwathu̱ nunar ꞌbe̱fi. Njangu ngi nehu̱ ngi ꞌyo̱thu̱, njapꞌu̱ gi nehu̱ gi jwathu̱ nꞌehe, ngu nda zu̱ꞌahu̱ ri tsꞌe̱dihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa majöni gi nehu̱ te gi uñhu̱, Jö numañho gi uñhu̱ nöꞌö gi pe̱ꞌsu̱. Hingi a̱ꞌahu̱ nöꞌö hingi tsu̱ ri tsꞌe̱di gi uñhu̱. 


text:
<pb/>Di nega, nuya gi pe̱ꞌsu̱ ya ñho nuya payu̱, da tsa̱ gi fa̱xu̱ nuya hinte pe̱tsꞌi. Ne mꞌe̱fa di pe̱ꞌsyu̱, ne da tsa̱ da ma̱xꞌahu̱ habu̱ gi kꞌathu̱ nꞌehe, ne gatho gi ꞌbu̱hu̱ mahye̱gi. 


text:
<pb/>Jangu enga har Tꞌofo: Nöꞌö togo bi go nze̱ye̱, himbi bongwabi, ha nöꞌö bi go txꞌu̱tho, himbi kꞌatꞌwi. 


text:
<pb/>Ne di pe̱ñhe da me̱wi ar Tito nꞌar ku togo eꞌspa ár nsu gatho ya nijö habu̱ xa mönga ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ ar ꞌbe̱finu̱ xi tꞌumbabi. Nuya nijö bi hñutsꞌi ga me̱ꞌbehe ga ꞌyohe ar ꞌñu, gar möhe ma ga tsohe nunar mfa̱tsꞌinu̱. Nuna di heñhe di nsundahe ar tsi Hmu, ne da nheki ma hogamu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Di pe̱ñꞌahe ñꞌowiꞌu̱ manꞌar ku, xta hanthe ha ya ꞌbe̱fi xta umfe xi umbár mu̱i xi me̱pa Jö. Ne nupya xi hñuxa ár tsꞌe̱di, ngetho ka̱xmbeni gi fa̱xtehu̱. 


text:
<pb/>Nor ku Tito gehnu̱ ma ñꞌohu̱ ne ma ma̱xte di pe̱pꞌahe. Ha nu maꞌra ya ku go xi me̱hna ya nijö da hñösꞌahu̱ ar nze̱ngwa, ne njapꞌu̱ da ꞌñeꞌspa ár nsu ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho di pöhe xa gi ne gi mfa̱xtehu̱, ne xta xipabihe ya ku me Nmasedonia. Jange nuꞌu̱ xi njohya da uñꞌu̱ nꞌehe, ngetho da xife nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Akaya, pe̱ꞌsa nꞌa nje̱ye̱ xa xka nehu̱ gi uñhu̱ ri mfa̱tsꞌihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xta pe̱hna ya ku da mꞌe̱tꞌo, di ne ga tsu̱ꞌahe ngu xta esꞌahe ri nsuhu̱. Xka möhepꞌu̱, xka ñhoju̱ ngu xta mö. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ ga me̱ꞌbe ꞌra ya me Nmasedonia ne da diñꞌahu̱ hinxka ñhoju̱, ga ꞌbe̱ ma tsa̱he, ngetho xta möñhe xka ñhoju̱. Nuꞌmu̱ da njapꞌu̱ gi ꞌbe̱hu̱ ri tsa̱hu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Da beni mi mahyoni nga pe̱ñꞌahu̱ xi mꞌe̱tꞌo nuya kuyu̱, ma da nu ha xka jwathu̱ xka johu̱ nunar mfa̱tsꞌi xka ñöthu̱ ngi uñhu̱. Ne ngi ñhoju̱ gi uñhu̱ ngu nꞌar mfa̱tsꞌitho, hinge gi uñhu̱ ngetho di a̱ꞌahe. 


text:
<pb/>Getꞌö di xiꞌahu̱ ngu enö: Nöꞌö togo txꞌu̱tho potꞌi, txꞌu̱tho xofo nꞌehe. Ha nöꞌö potꞌa nze̱ye̱, nze̱ye̱ xofo nꞌehe. 


text:
<pb/>Nꞌa ngu nꞌa da unga ngu xi beni, hinto da hyo̱ka nöꞌö uni, ne hinda uni ngetho njapi. Jö mödi nuꞌu̱ togo johya uni. 


text:
<pb/>Jö pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da hwëkꞌahu̱ gatho nöꞌö gi kꞌathu̱, ne da bonkꞌaꞌihu̱ gi ꞌyo̱thwu̱ ar ñho maꞌra. 


text:
<pb/>Jö togo umba te da motꞌa ar motꞌi ne ꞌwinga togo ñuni, dá ma̱xꞌahu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nze̱ye̱ ar sofo, ne gi ñhogajöꞌihu̱ xa gi fa̱xu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Ne hinte gi kꞌathu̱, xa gi johyahu̱ gi uñhu̱ ar mfa̱tsꞌi, ne njapꞌu̱ maꞌra da umba njamödi Jö nunar mfa̱tsꞌi di höꞌsfe. 


text:
<pb/>Ngetho nunar mfa̱tsꞌinu̱ hinge ho̱nse̱ fa̱xa nuya gamfi tho ar kꞌatꞌi, njapꞌu̱ nze̱ye̱ ya njamödi tꞌumba Jö. 


text:
<pb/>Ha nunar ꞌbe̱finu̱, nze̱ye̱ da ꞌñeꞌspa ár nsu Jö núꞌmu̱ hantꞌaꞌihu̱ tengu gi o̱thwu̱ ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo, ne hanja gi johyahu̱ gi fa̱xu̱ꞌu̱ ne gatho nuꞌu̱ tho ar kꞌatꞌi. 


text:
Nuga dar Pablo, ne di a̱ꞌahu̱ hár hogajöꞌi ne hár mhöte ar tsi Hmu Hesukristo, mödi enga ꞌra núꞌmu̱ di ꞌbu̱pꞌu̱, di tse̱tꞌathohu̱, ha núꞌmu̱ di ꞌbu̱ yapꞌu̱, xa tse̱ ma ne ga ñö. 


text:
<pb/>Jange di a̱ꞌahu̱ ar möte, yo ma gi jaju̱ ga ñö ntsꞌe̱di xka mapꞌu̱. Ngetho xta e̱kwatho nuꞌu̱ togo enö di o̱tꞌathohe ngu benga ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Ngetho ngu nꞌar ndogu di ntuñhe. Ha numa bo̱jöhe hinge yá me̱ti ya jöꞌi, pe̱ꞌspa ár tsꞌe̱di Jö da hwatwa yá tsꞌe̱di ya ñꞌu̱ni. 


text:
<pb/>Ne da jöꞌsa gatho ya mfeni o̱tꞌa ñꞌetsꞌi, nto̱xkwi ya jöꞌi hingi he̱gi da bö Jö, ne da gu̱ da zitsꞌi da ꞌyo̱ta ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne di ꞌbu̱he ga umfe nꞌar mfe̱i nuꞌu̱ togo hingi o̱tꞌa nöꞌö nsipabi, di to̱ꞌmthohe gi tso̱ñhu̱ gi ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö di xiꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi hanthu̱ nöꞌö oxta mañö. Nuꞌmu̱ nꞌa ñꞌemu̱i ár me̱ti ar tsi Hmu Hesukristo, dá beñꞌö di njahepꞌu̱, ár me̱tigihe ar tsi Hmu nꞌehe. 


text:
<pb/>Mödi da tsa̱hmö xa ga exa ma nsuhe, hinga ꞌbe̱he ma tsa̱he. Ngetho ar tsi Hmu xi ꞌrakagihe ar tsꞌe̱di ga hoñꞌahe ri ñhohu̱, hinge ga tsꞌokꞌahe ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho majöni ꞌbu̱ ꞌra togo enö: Nuyá he̱ꞌmi xa ñö ntsꞌe̱di ne pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di, ha núꞌmu̱ ꞌbu̱kwa hinte pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ne hinto tsupa ár mhö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo mönga njapꞌu̱, dá bödi nꞌehe, ngúr ntsꞌe̱di di ñöhe ha ya he̱ꞌmi hindi ꞌbu̱hepꞌu̱, tsa̱ ga njahepꞌu̱ nꞌehe núꞌmu̱ di ꞌbu̱hepꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho hindi ne ga ñhe̱ꞌbehe ꞌra nuꞌu̱ ꞌyopꞌu̱ ñꞌexase̱, ne ñhe̱kse̱ nꞌa ngu nꞌa. Xa xi ꞌbe̱ yá mfeni. 


text:
<pb/>Nuje hindi thothe di exe ma nsuhe. Ho̱nse̱ da tsa̱ ga eꞌsfe ár nsu ár ntꞌe̱ni ar ꞌbe̱fi xi ꞌraje Jö. Njapꞌu̱ xta tso̱ñhe habu̱ gi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Nuje hinge xa di exe ma nsuhe, ngu ga o̱the nuꞌmu̱ hinxta tso̱ñhe xta hösꞌahe mꞌe̱tꞌo ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Hindi nehe ga exe ma nsuhe ha yá ꞌbe̱fi maꞌra. Mödi hö, di to̱ꞌmhe da te ri jamfihu̱, ne da tsa̱ da nu̱nga ma ꞌbe̱fihe habu̱ gi ꞌbu̱hu̱, di zo̱nga habu̱ xi benga Jö. 


text:
<pb/>Ne ga möñhe ar hoga mhö di manu̱ habu̱ gi ꞌbu̱hu̱. Ne hindi nehe ga ku̱the habu̱ xi mpe̱ maꞌra, yo ma ga exa ma nsuhe ha yá ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo ne da ꞌñexa ár nsu, dá ꞌñeꞌspa ár nsu ar tsi Hmu Hesukristo togo ár me̱ti ar ꞌbe̱fi. 


text:
Xömhö gi pe̱ꞌskagihu̱ ar tsꞌe̱ti nuꞌmu̱ ga mönga ꞌra ya mhö di beni, mödi wande xta ꞌbe̱ ma mfeni. Hö, di ne gi tse̱tkagihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho xa di tuse̱ di möꞌahu̱, ngu möꞌahu̱ Jö. Xta ꞌwekꞌahu̱ ngu nꞌar nxutsi ꞌbu̱i xintꞌaxi, po̱ntho gi nthötwihu̱ nꞌadar döme, gehnu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha di tsu da mponga ri mfenihu̱, ngu bi pomba ár mfeni ar Eba bi ka ar kꞌeñö ma ntsꞌo, ne hingi umba ri mu̱ihu̱ gi te̱ñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho gi numañhohu̱ togo tso̱ho̱ utꞌahu̱ manꞌar mhö no̱ngar Hesu, hingi ñhe̱hwi nöꞌö xta utꞌahe. Ne gi höñhu̱ nuꞌmu̱ xiꞌahu̱ manꞌar hñö nꞌañꞌo hingár Hñö Jö xka hñöñhu̱, ne togo mönga manꞌar mhö hinge ngu ar hoga mhö xka pöhu̱. Gatho gi tse̱tathohu̱. 


text:
<pb/>Hage hinda o̱tꞌe xiñho núꞌmu̱ hinda exka ma nsu ne go da esꞌahu̱, ngetho hinte da a̱ꞌahu̱ núꞌmu̱ nda hösꞌahe ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱pꞌu̱ ne ndi thohmö ar kꞌatꞌi, hinte da a̱ꞌahu̱. Nuya ku ba e Nmasedonia bi ꞌrakagi nöꞌö ndi honi. Hinte xta a̱ꞌahu̱, ne hinte ma ga a̱ꞌahu̱. 


text:
<pb/>Di mönga nunar majöninu̱, ngetho ar tsi Hmu Hesukristo ꞌbu̱ ha ma mu̱i. Gatho ar ha̱i Akaya hinto ma da hñögagi ga exa ma nsu ga petwabi nuna di o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ne ma ga japꞌu̱tho. Hinga he̱gi nuꞌu̱ togo honi hanja da ꞌñexa yá nsu, enö mpe̱ꞌu̱ mahye̱gi nguje nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange hinga ꞌyo̱thu̱ nuꞌmu̱ nuyá ꞌbe̱go ar tsꞌondöhi o̱tꞌe ngu ya hoga ꞌbe̱go empꞌö. Katetho, ha mꞌe̱fa ma da tꞌumba ár njutꞌi yá tsꞌoꞌbe̱fi. Ya u̱gi bi tho ar Pablo ngu ár mpo̱te ar tsi Hmu 


text:
<pb/>Manꞌagi di xiꞌahu̱, hingi nugagihu̱ ngu nꞌar jöꞌi xi ꞌbe̱ ár mfeni. Ha nuꞌmu̱ gi ne gi nugagihu̱ njapꞌu̱, nugagihu̱, ne da tsa̱ ga exa nꞌa tsi tu̱i ma nsu. 


text:
<pb/>Gi tse̱tathohu̱ nuꞌu̱ togo jaꞌahu̱ ngu neꞌu̱. Ju̱kꞌahu̱ nöꞌö neꞌu̱, ne hömpꞌa̱hu̱ nöꞌö te gi pe̱ꞌsu̱. O̱tꞌa ndöta, ne gi numañhohu̱ nuꞌmu̱ wande ꞌraꞌahu̱ ya mpe̱tgu. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ma mꞌe̱tsa̱he, hinda ju̱he ar tsꞌe̱di ne nga jaꞌahu̱ ngu bi jaꞌahu̱ꞌu̱. Nuꞌmu̱ nu maꞌra exa yá nsu, nuga ma ga exa ma nsu nꞌehe, mödi di ñö ngu nꞌa xi ꞌbe̱ ár mfeni. 


text:
<pb/>Hage exa yá nsu gehyu̱ ya ebreo. Dar ebreoga nꞌehe. Wa eñꞌu̱ xpa e ha yá mꞌu̱i ar hnini Israel. Ja xta ekanu̱ nꞌehe. Hage yá ꞌbe̱to ar Abra. Ár ꞌbe̱togi nꞌehe. 


text:
<pb/>Hage yá ꞌbe̱go ar tsi Hmu Hesukristo. Di töta gathoꞌu̱. Di ñö ngu nꞌa xi ꞌbe̱ ár mfeni. Nuga xa xta mpe̱fi. Hingi tsa̱ ga pede hangu ya mfe̱i xi tꞌakagi. Habu̱ gatho xi jokagi, ne ꞌbu̱tho xi thogagi. 


text:
<pb/>Hñuꞌgi xi nꞌwe̱bgagi ya tꞌo. Nꞌagi bi tho̱xkagi ya nkꞌahni. Hñuꞌgi xi yu̱ ar motsa habu̱ ndi ꞌyo har dehe. Xta mꞌe̱ nꞌapa ne nꞌaxui har ñho̱nthe. 


text:
<pb/>Xa xta ꞌyo ya ꞌñu. Xta kꞌontꞌi nga jötꞌa ha ya döthe. Xta kꞌotꞌa ha yá ꞌye̱ ya bë. Xta kꞌontꞌa hayá ꞌye̱ ma mixodyoꞌbe ne nuꞌu̱ hingya xodyo. ꞌBu̱tho nga tu har hnini, ha ya otꞌatꞌo̱ho̱, har ñho̱nthe ne hayá ꞌye̱ nuꞌu̱ ya ku empꞌö. 


text:
<pb/>Xa xta tho ar ꞌbe̱fi ne ar nza̱bi. Xta a̱ ma tꞌöhö. Xta tho ar thuhu ner duthe, himi otho te nga tsi. Xta tho ar tse̱. Xi kꞌatꞌa ma dutu. 


text:
<pb/>Togo thor hñeni ne nuga hindi tsa̱mañꞌu̱. Wa togo njapabi da mfetsꞌe, ne nuga hingi tso̱tꞌa ma mu̱i. 


text:
<pb/>Núnu̱ Ndamasko nunar tsꞌu̱tꞌwi mi fa̱xa ar ndö Aretas, bi gotꞌatho gatho ar hnini nda mhikagihmö. 


text:
<pb/>Ha bi tꞌetkagi ha nꞌar ꞌbo̱tsꞌe, ne bi jöbgagi ha nꞌár oki nꞌar ngu mi ꞌbu̱ har jödo. Njanu̱ da kꞌotꞌa ha yá ꞌye̱ꞌu̱.<pb/>


text:
Majöni hinte fa̱xkagi ga exa ma nsu. Ho̱nse̱ ma ga xiꞌahu̱ nuya ngu ya tꞌi ne ya ntꞌudi xi ꞌraka ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Di pö nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu Hesukristo, xi tho ꞌre̱tꞌamagoho nje̱ye̱ bi nju̱tsꞌi ba tso̱nga har hñu mhetsꞌi. Hage mi oda hár ndoꞌyo wa xki bo̱ni, hindi pödi. Jö go pödi. 


text:
<pb/>Ne bi tsꞌixa har nza̱thomꞌu̱i habu̱ bi ꞌyo̱ ꞌra ya mhö hiñꞌothowa hanja da ꞌñenö, ne hinxi tꞌumba ar se̱ki ar meximha̱i da mö. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ tsa̱ ga eꞌspa ár nsu. Ha nuga hinga ma ga exa ma nsu, ho̱nse̱ ga exa ma nsu hindi tse̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ga nemhö ga exa ma nsu, hinxta ꞌbe̱ ma mfeni, ngetho majöni. Di tho̱kꞌatho njapꞌu̱, ne gatho da bökagi ho̱nse̱ ngu handgagi di ꞌbu̱i, ne o̱xkagi di mö. 


text:
<pb/>Ne hinda thotho ga exa ma nsu da handa nuꞌu̱ ngu ya tꞌi, bi tꞌakagi nꞌar mꞌite foxa ha ma ndoꞌyo. Gehnu̱ nꞌár ꞌbe̱go ar tsꞌondöhi fe̱bgagi, hingi he̱gagi da thota ma ñꞌetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne xi ꞌñengagi: Ñhogamu̱i nöꞌö xta hwëkꞌaꞌi, ho̱nse̱nu̱ gi honi. Ngetho ma tsꞌe̱di da nheki xiñho ha ri ngwentꞌi. Jange ma ga ñhogamu̱i ga exa ma nsu ha ma ngwentꞌi, ne njapꞌu̱ da nheki ha ma mꞌu̱i ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange ngetho di te̱nga ar tsi Hmu Hesukristo, di johya ha ma ngwentꞌi, ha ya ntsꞌani, ha ya kꞌatꞌi, ha ya ntꞌu̱tsa, ha ya dumu̱i. Ngetho núꞌmu̱ xi wentkꞌagi, töte di pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Xta exa ma nsu ngu nꞌa xi ꞌbe̱ ár mfeni. Ha nuꞌahu̱ go ga jakagihu̱, ndi ꞌñepꞌahmöhu̱ ngi ñömañhogihu̱. Ngetho hinte tökagi nuya döta mpo̱te eñꞌu̱, mödi nuga hinter mꞌe̱kagi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda ꞌbu̱hwihu̱pꞌu̱, xa da tse̱ti ndi o̱tkꞌa ya döta ntꞌudi, ne nuꞌu̱ ya ꞌbe̱fi hingi tsa̱ da ꞌyo̱tꞌase̱ nꞌar jöꞌi. Njapꞌu̱ nheki ár mpo̱tegi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Tema hingi ñhe̱hwihu̱ nu maꞌra ya nijö ꞌmu̱. Ho̱nse̱ nuꞌahu̱ hinda a̱ꞌahu̱ gi fa̱xkagihu̱. Di xiꞌahu̱ gi pumgagihu̱. Ar Pablo mö ma da kꞌöꞌsa ár hñuꞌgi 


text:
<pb/>Xta ñhoki ga tso̱ñꞌahu̱ ár hñuꞌgi. Ne di xiꞌahu̱ hinga o̱tꞌahu̱ ar xuhña, ngetho hindi hompꞌa nöꞌö te gi pe̱ꞌsu̱, go di hoñꞌaꞌihu̱. Hinge ya bötsi kwata ya mꞌe̱tsꞌi da zokwa yá dada, nuyá dada kwata te da zokwa yá bötsi. 


text:
<pb/>Ne nuga xa ga njohya ga te gatho ya ñho di pe̱tsꞌi, ne ga tese̱ ma tsꞌe̱di di hoñꞌa ri ñhohu̱. Núꞌmu̱ hyaxꞌmu̱ huxa ma mhöte di pe̱sꞌahu̱, hage ma gi hye̱hu̱ gi mökagihu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda a̱pa ar möte ar ku Tito ne nöꞌö manꞌar ku ma ba tso̱ñꞌahu̱, hage ja te bi hñöñꞌahu̱ ar Tito. Hinꞌö. Ngetho nꞌadar mfeni di pe̱ꞌse, getꞌö ar ꞌñu di te̱ñhe. 


text:
<pb/>Ha gi beñhu̱ di hoñhe hanja gi numañhogihe. Hinꞌö. Di ꞌbu̱he hár nthandi Jö, di ꞌbu̱ꞌbehe ar tsi Hmu Hesukristo di möñhe nöꞌö xta ñöhe. Ho̱nse̱ di hoñhe ri ñhohu̱ ne da te ri ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Tuka ma mu̱i núꞌmu̱ xka tso̱mpꞌu̱, hinga ma ga tiñꞌahu̱ ngu di nega, ne nuꞌahu̱ hingi ma gi hyandagihu̱ ngu gi nehu̱. Nuꞌmu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ya tuhni, gi hyo̱jwu̱ yá ñho ri ñꞌohu̱, gi po̱ ri kwe̱hu̱, gi ñhehu̱, gi ju̱xu̱ ya nhemhñö, gi thentehu̱, hingi ne gi nuhu̱ ri ñꞌohu̱, ne hingi mpe̱hu̱ mahye̱gi, gehnu̱ tuka ma mu̱i. 


text:
<pb/>Tuka ma mu̱i nꞌehe, nu xka mapꞌu̱, Jö da jakagi ga ꞌbe̱ ma tsa̱ ga nzoni. Ga ꞌba̱ made ga a̱pabi da ma̱xa nuꞌu̱ togo xi ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki mamꞌe̱tꞌo, ne hinxi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Nuyá tsꞌoki xi ntsꞌotho, ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi hinxi nthötwi, ne yá tsꞌonhe.<pb/>


text:
Nunar hñuꞌginu̱ xka mapꞌu̱. Gatho nuya tsꞌoki ma da thuxa ar mfe̱i, da mö hö njapꞌu̱, ho̱nse̱ nuꞌmu̱ yoho wa hñu da da̱majöni. 


text:
<pb/>Ha nuga da xiꞌahu̱ nu nda ꞌbu̱pꞌu̱, ne nupya di ꞌyo yapꞌu̱ di xiꞌahu̱, gatho nuꞌu̱ xi ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki ne gatho numaꞌra, núꞌmu̱ xka mapꞌu̱, hinto ma ga etꞌatho ma xu̱tha nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi ne gi pöhu̱ xiñho, hage ar tsi Hmu Hesukristo xiꞌahu̱ nöꞌö di mönga ne hindi mönse̱ga, pöhu̱ ar tsi Hmu hingi kꞌatꞌa ár tsꞌe̱di da zoꞌahu̱. Nunu̱ xa pongwatho ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ngetho mödi bi tho bi tsꞌu̱ta har pontꞌi hinte mi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di, nupya ꞌbu̱i pe̱ꞌspabi ár tsꞌe̱di Jö. Di njahepꞌu̱ nꞌehe, di ꞌbu̱ꞌbehe hinte di pe̱ꞌse ma tsꞌe̱dihe. Nuje di pe̱ꞌsfe ár tsꞌe̱di Jö nꞌehe ga zoꞌahe. 


text:
<pb/>Bense̱hu̱, ha gi pe̱ꞌsu̱ ar ñꞌemu̱i. Tsa̱se̱hu̱ nꞌa ngu nꞌa, wa hinxka ꞌñethu̱ ha ri mu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Wa hinxka thohu̱ xiñho nga tsa̱se̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne di a̱fe Jö da ma̱xꞌahu̱ hingi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö hingi ho. Hindi hoñhe da nheki xta thohe xiñho ar tsa̱ti. Di nehe gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö xiñho, mödi da thandgagihe hinxta thohe xiñho nunar tsa̱tinu̱. 


text:
<pb/>Ngetho hinte tsa̱ ga pe̱he di nemhö ga koꞌmhe nöꞌö majöni. Ho̱nse̱ tsa̱ ga mpe̱he ga jafe da nu̱ngi. 


text:
<pb/>Jange di johyahe hindi pe̱ꞌse ar tsꞌe̱di, ha nuꞌahu̱ hö. Ne xa di a̱fe Jö da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Jange di otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ hindi ꞌbu̱pꞌu̱tho, di ne xka mapꞌu̱ hinga zoꞌahu̱ ntsꞌe̱di. Ga ju̱ka nunar tsꞌe̱di xi ꞌraka ar tsi Hmu ga fa̱xꞌahu̱ da te ri jamfihu̱, ne hinge ga tsꞌompꞌa ri mꞌu̱ihu̱. Ar Pablo pe̱mpa nze̱ngwa ya ku ne te̱twa Jö 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, njohyahu̱, umba ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi, hñuꞌmfu̱ ár mu̱i ri ñꞌowihu̱ nꞌa ngu nꞌa, pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni ne ar hogamꞌu̱i. Ne gi ꞌbu̱hwihu̱ Jö togo unga ar hogamꞌu̱i ne ar mhöte. 


text:
<pb/>Dá hwëkꞌahu̱ ár ntꞌuni ar tsi Hmu Hesukristo, dá ꞌraꞌahu̱ ár mhöte Jö, ne gi ꞌbu̱hwihu̱ ár Hñö Jö. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Xuwa ar dönzia, di pe̱ñꞌa nunar he̱ꞌminu̱ tsi ꞌbe̱hñö xi hwañꞌa Jö, ne nuya ri bötsi. Xa di möꞌahu̱ ngetho gi te̱ñhu̱ nöꞌö majöni, hinge ho̱nse̱ga, gatho nu maꞌra xi bö nöꞌö majöni nꞌehe. 


text:
<pb/>Jö ar Dada ne ar tsi Hmu Hesukristo ár Tꞌu̱, da ko yá mu̱i da hwëkꞌahu̱ yá ñho ne ar hogamꞌu̱i, ngetho gi jamfihu̱ nöꞌö majöni ne gi pe̱ꞌsu̱ ar mhöte. Yo ma gi ꞌwehu̱ gi hye̱hu̱ ár ntꞌuti ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Xa xta njohya ngetho xta tinga ꞌra ri bötsi te̱nga nöꞌö majöni, ngu xi zogagihu̱ Jö ar Dada ga o̱thu̱. 


text:
<pb/>Ha nupya di a̱ꞌa ar möte, tsi ꞌbe̱hñö gi nku. Hinge ngu ga ꞌraꞌa nꞌar ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate. Di bempꞌatho nöꞌö ndi pe̱ꞌsu̱ mahamꞌu̱, ga nmhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ne go gehnu̱ ar mhöte majöni, ga o̱thu̱ nöꞌö xi ꞌbe̱pkagihu̱ꞌö. Ne njanu̱ xi ꞌbe̱pkagihu̱, ga nmhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ngu xka ꞌyo̱hu̱ mahamꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nze̱ye̱ ya hya̱te xi nxanga har ximha̱i, ko̱ni ar Hesukristo ba e bi njöꞌi. Nöꞌö togo o̱tꞌa njapꞌu̱, ar hya̱te ne ár ñꞌu̱ni ar Hesukristo. 


text:
<pb/>Nsuse̱hu̱ hinto da hya̱ꞌahu̱ ne hinda mꞌe̱ ri ꞌbe̱fihu̱ xka pe̱hu̱, ne gi hñöñhu̱ xo̱ge ri nthöhöhu̱ da ꞌraꞌahu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ꞌwege ne hinda ne da de̱mba ár ntꞌuti ar tsi Hmu Hesukristo, hingi pe̱ꞌsa Jö hár mu̱i. Ha nöꞌö togo te̱mba ár ntꞌuti, nöꞌö hö, pe̱ꞌsa ar Dada ne ár Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da zo̱ñꞌahu̱ nꞌar jöꞌi, ne hingi xiꞌahu̱ nunar ntꞌuti xi zogagihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, yo gi umfu̱ nse̱ki ha ri nguhu̱, ne hingi umfu̱ ar tsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo da ꞌñemba nuya jöꞌiyu̱ da thogi da tsa̱ya̱, mfa̱xkwi da ꞌyo̱tꞌa yá tsꞌoꞌbe̱fiyu̱. Di beni ma ga tso̱ñꞌahu̱ 


text:
<pb/>Mödi xa di pe̱ꞌsa nze̱ye̱ te ga xiꞌahu̱, hindi ne ga pe̱ñꞌahu̱ ha nꞌar he̱ꞌmi xi tꞌotꞌi. Di beni ma ga tso̱ñꞌahu̱ ne ga ñhanthu̱ ga ñöwihu̱, ne xa ga njohyahu̱. 


text:
Nuga dar Simu, tꞌengagi ar Pedro, ár ꞌbe̱gogi ne ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo. Di otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ nuꞌahu̱ xka tsu̱hu̱ nꞌar nza̱tho jamfi ngu nöꞌö di pe̱ꞌsje. Xka tsu̱hu̱ nunar jamfinu̱, ngetho xa ar hogajöꞌi ma Jöhu̱ ne ma Po̱ho̱tehu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Dá hñuxa ar nhwëki ne ar hogamꞌu̱i gi höñhu̱, ngetho gi pöhu̱ Jö ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Nuya ku di hñöxa ár mꞌu̱i Jö 


text:
<pb/>Jö xa pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ne xi ꞌrakagihu̱ gatho nöꞌö di hoñhu̱ ga ꞌbu̱hu̱ ne ga pe̱fu̱ xiñho, ngetho nöꞌö togo bi zokagihu̱ xa döta ár nsunda, gese̱ꞌö bi ñꞌudi ga pötwabihu̱. 


text:
<pb/>Ne xi ꞌraju̱ ya nza̱tho ñhötꞌi thota ár mhödi ne xa döta. Njapꞌu̱ da tsa̱ di hñöxꞌahu̱ ár mꞌu̱i Jö, ngetho xka hye̱hu̱pꞌu̱ ar tsꞌoki jawa har ximha̱i, tꞌo̱tꞌe te̱nga yá tsꞌonhe ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi te̱twabihu̱ da me̱wi ri jamfihu̱ ar hogamꞌu̱i, ha nunar hogamꞌu̱i di pe̱wi ar hoga mfödi. 


text:
<pb/>Nunar hoga mfödi di pe̱wi ar ntsꞌuni, ha nunar ntsꞌuni di pe̱wi ar tsꞌe̱ti, ha nunar tsꞌe̱ti di pe̱wi ar nhwëki. 


text:
<pb/>Ha nunar nhwëki di pe̱wi ar mhöte nꞌa ngu nꞌa, ne nöꞌö gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, di pe̱wi gi möhu̱ gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ xa gi pe̱ꞌsu̱yu̱, ne gi jafu̱ da xu, hinda ma da mꞌe̱pꞌu̱ xka pöhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hingi ꞌbu̱hu̱ njapꞌu̱tho hinter mꞌe̱fi ri tehu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo hingi pe̱ꞌsa nuya ñhoyu̱ pe̱wi yá jamfi, o̱tꞌa ngoda̱, hingi honga nöꞌö bi e mhetsꞌi, ne xi pumhni xi nsu̱kwa yá tsꞌoki xki ꞌyo̱tꞌa mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ñꞌuhu̱ xi tsꞌoñꞌahu̱ ne xi thañꞌahu̱, ngetho nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱, xi ñhembi gi ta̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ ma da sokꞌahu̱ nꞌar döta ne nza̱tho goxthi, ne gi ku̱thu̱ har tsꞌu̱tꞌwi hiñhamꞌu̱ da thege, ár me̱ti ma Po̱ho̱tehu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuga hinga ma ga tsa̱ya̱ ga beñꞌahu̱ gathoyu̱, mödi xka pöhu̱ ne xi ze̱tꞌa ri jamfihu̱ gi te̱ñhu̱ nöꞌö majöni xi nsiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ma ga umba ma mu̱i nꞌehe, núꞌmu̱ xka ñꞌeꞌbe nunar ha̱inu̱, nuꞌahu̱ hyaxꞌmu̱ gi benthu̱ nuya xta utꞌahu̱. Da̱majöni nuꞌu̱ togo bi hyandwase̱ ár nsunda ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Nuje xta utꞌahe ngu da handwase̱he ár tsꞌe̱di ne ár ꞌñehe ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, hinge ngu enga ya ꞌbede xi bense̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Da hanthe núꞌmu̱ Jö ar Dada bi ꞌñeꞌspa ár nsu ne bi umba ar nsunda, núnu̱ habu̱ bi nheki nunar mhö ndi ꞌñe har nsunda mhetsꞌi, mi enö: Gehnu̱ ma hmöka Tꞌu̱, jakagi ga njohya. 


text:
<pb/>Gatho nuya thogiyu̱ xi ñꞌudi majöni nöꞌö xki mönga yá mꞌe̱hni Jö. Jange xiñho gi jafu̱masu nuya mhöyu̱, ngu nꞌar ñotꞌi yotꞌahu̱ madeda ar ꞌbe̱xui, gi to̱ꞌmhu̱ da hatsꞌi ne da yotꞌahu̱ ar njötso̱ po̱xa ꞌbu̱ xudi. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ beñhu̱ mꞌe̱tꞌo, gatho nöꞌö xi ꞌyotꞌa yá mꞌe̱hni Jö har Tꞌofo, hinda tsa̱ ga bense̱hu̱ nöꞌö tema ne da mö, go utkagihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nuya te bi mönga nuya mꞌe̱hniꞌu̱, hingar mfenise̱ nꞌar jöꞌi. Bi tꞌumbabi nuꞌu̱ yá ꞌbe̱go Jö mi ꞌbu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi, mi möñꞌu̱ ngu mi xipa ár Hñö Jö nda mö.<pb/>


text:
Mi ꞌbu̱ nuya paꞌu̱ ya kate mꞌe̱hni har hnini Israel, ngu ma da nja ya kate utate habu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌehe. Nuyu̱ ma da ku̱tꞌa ñꞌöntho ya tsꞌomhö da hwata ar nijö. Hinge ho̱nse̱ꞌö, ma da ko̱nga ar tsi Hmu togo bi gu̱ka har tsꞌoki, ne njapꞌu̱ ma da nhwati nꞌagitho. 


text:
<pb/>Xa ya nzibjö, ma da gu̱kꞌahu̱ yá nthöhö di mönga ya nhemhñö. Nuyu̱ yanu̱ mahamꞌu̱ xi tꞌe̱kwa yá mfe̱i, ne ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa da nhwati. 


text:
<pb/>Ngetho Jö himbi pumbabi ya e̱nxe̱ bi ntsꞌoki. Bi ꞌyu̱tꞌa har tsibi, ne bi ꞌñetꞌa har fa̱di xi mꞌe̱xui, tꞌe̱gi da zo̱nga ár pa ar mfe̱i. 


text:
<pb/>Ne himbi pumba nuya jöꞌi mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, ba pe̱mpa ar döꞌye bi goꞌma xo̱ge ar ximha̱i mi ꞌbu̱ har tsꞌoki. Ho̱nse̱ bi ꞌye̱ ar Noe mi uta ya jöꞌi ar hogamꞌu̱i, nunu̱ ne ma yoto bi kꞌontꞌwi. 


text:
<pb/>Ne mba mꞌe̱mpa ar mfe̱i nda nhwata ar hnini Sodoma ne Gomora, ho̱nse̱ ar ꞌbospi bi gohi. Ne bi japꞌu̱ ngu nꞌar ntꞌudi ma da njapabipꞌu̱ nuꞌu̱ ne da mꞌu̱ nꞌar tsꞌomꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌye̱kwa ár te ar Lot togo mar hogajöꞌi, mi tupa ár mu̱i mi handi hanja mi ꞌbu̱ nuya tsꞌojöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar hogajöꞌinu̱ mi ꞌbu̱hwiꞌu̱, jange hyaxꞌmu̱ mi tupa ár hogamu̱i mi handi ne mi o̱ꞌspa yá tsꞌoꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Ja nhekinu̱, ar tsi Hmu njambödi da ma̱xa da tho ar tsꞌa̱ti nuꞌu̱ ya hogajöꞌi, ne da ꞌye̱kwatho yá mfe̱i nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ar tsꞌoki, da tꞌumba nunar pa da thöxamajöni. 


text:
<pb/>Ne töte yá mfe̱i nuꞌu̱ togo bi de̱nga gatho nöꞌö mi ne yá ndoꞌyo. ꞌYoꞌu̱ har tsꞌoki ne o̱tꞌa gatho nöꞌö xintsꞌotho, hingi ne togo da me̱hni. Xa ya gese̱ ne xi me yá ñö, hingi ntsu da zanga nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa yá tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nuya e̱nxe̱ mödi töte yá tsꞌe̱di ne yá nsunda, tsupi hingi a̱ nꞌar mfe̱i da zu̱hyu̱ núꞌmu̱ ꞌbu̱ꞌu̱ hár nthandi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ha nuya jöꞌiyu̱ ñömañꞌu̱ nöꞌö hingi pödi, ngu ya me̱ti hiñꞌotho yá mfeni, xi tꞌe̱ntꞌi da tho ne da nhwati. Nuyá tsꞌokise̱ da zixa har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Ma da hñönga yá nthöhö ngu ya tsꞌokte, ngetho gehyu̱ yá johyayu̱, zo̱da ar hyadi o̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱. Nꞌar mꞌe̱tsa̱yu̱, ngetho núꞌmu̱ gi ntsixkwihu̱, ñꞌentho o̱tꞌu̱ nöꞌö hingi ho. 


text:
<pb/>Nuyu̱ ho̱nse̱ xa hyo̱kwa yá nthöti maꞌra, hingi tsa̱bi o̱tꞌa ya tsꞌoki. Ha̱tꞌi da zo ha yá ꞌye̱yu̱ nuꞌu̱ togo hinxi ze̱ta yá ñꞌemu̱i. Ha yá mu̱i xi nzöi hyo̱kwa yá me̱ti maꞌra. Yá bötsiyu̱ ar ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Xi hye̱ꞌu̱ ar ꞌñu majöni, ne xi de̱mba ár ꞌñu ar Balam ár tꞌu̱ ar Beor, togo xa bi mö ár nthöhö ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiyu̱ ñhe̱hwi ya po̱the hinte unga ar dehe, ne ngu ya gui tuxta ar ꞌyomndöhi. Xi tꞌe̱kwabi da mꞌu̱ har ꞌbe̱xui hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho ñö ya mhö ñꞌetsꞌi hinte yá ñho. Njapꞌu̱ koꞌsa nuꞌu̱ majöni mi ne nda hye̱ nuꞌu̱ togo ꞌbu̱ har tsꞌoki, ne kadi da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö ne yá ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Xipabiꞌu̱ da xotꞌa yá nthötꞌi, ha gese̱ꞌu̱ xi nthötꞌa har tsꞌoki. Ngetho nöꞌö togo da nthöhö, nu togo bi döhö po̱ntho xi dötꞌi, japi da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö neꞌö. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ xki kꞌothmöꞌu̱ ha ya tsꞌoki ja har ximha̱i ngetho xki bötwa ár ꞌñu ar tsi Hmu ne ar Po̱ho̱te Hesukristo, ne da mengi da zo habu̱ mi ku̱ꞌu̱, da mꞌe̱di ne yá mꞌu̱i töpa ár ntsꞌotho mi ꞌbu̱ mꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Ngetho mar ñhomhö hinxi böhmöꞌu̱ ar ꞌñu tsixa ar hogajöꞌi, hinge ho̱nse̱ bi bödi, ne bi mengi bi hye̱pꞌu̱ ar döta ꞌbe̱pate bi tꞌumbabi. 


text:
<pb/>Ne xpa epabi ngu enga ar mhö majöni: Ar ꞌyo pengi ju̱xa ár tsꞌodi, ne ar tsꞌu̱di xi nsati, pengi da ntönga har bo̱ha̱i.<pb/>


text:
Ma tsi hmöka kuhu̱, gehnu̱ ár ñoho ar he̱ꞌmi di otꞌahu̱, ne gatho yohoyu̱ di hupꞌa ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar mfeni xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Di ne gi beñhu̱ nuya mhö bi mönga mamꞌe̱tꞌo yá hoga mꞌe̱hni Jö, ne nuya ꞌbe̱pate bi zokꞌahu̱ ma tsi Hmuhu̱ ne ma Po̱ho̱tehu̱, gehnu̱ bi xiꞌahu̱ yá mpo̱te ar tsi Hmu gi ꞌñehu̱. 


text:
<pb/>Di eñꞌu̱: Te bi ja ar ñhötꞌi nda e ar tsi Hmu Hesukristo. Ngetho bi the ma palehu̱, ha nunar ximha̱i njangutho ngu ar pa bi thoki. 


text:
<pb/>Nuyu̱ nese̱ da pumhni gehnu̱ ár mhö Jö bi hyoka mamꞌe̱tꞌo ar mhetsꞌi ne ar ximha̱i. Ba ehyu̱ har dehe ne oxta har dehe. 


text:
<pb/>Ha nunar mhetsꞌi ne nunar ha̱i ꞌbu̱pya, getnu̱ ár mhö Jö e̱kwi da nzo̱ har tsibi nunar pa da thöxamajöni, ne da tꞌumba ár mfe̱i ya tsꞌokte. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, yo gi pumhnihu̱ nꞌehe, nunar tsi Hmu handa nꞌapa ngu ꞌre̱tꞌanthebe ya je̱ye̱, ne ꞌre̱tꞌanthebe ya je̱ye̱ handa ngu nꞌapatho. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu hingi huꞌsta ar pa da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xi ñötꞌi, ngu benga ꞌra. Pe̱ꞌskagihu̱ ar tsꞌe̱ti hingi ne togo da mꞌe̱di, neꞌö gatho da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ha nunar pa da e ar tsi Hmu, ma da zo̱ ngu nꞌar bë tso̱ ꞌbu̱ nxui. Nuꞌmú̱, nuya mhetsꞌi ma da nhwati, da ntꞌo̱ nꞌar döta ñu̱ni, ne gatho nöꞌö te janu̱ ma da xutꞌa har tsibi, ha nu ar ximha̱i ne gatho nöꞌö te jawa ma da nzo̱. 


text:
<pb/>Ne gi ndo̱ꞌmhu̱ da zo̱ ár pa Jö, ne xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi jafu̱ ngutꞌa da zo̱ho̱. Nuya paꞌu̱ ar mhetsꞌi ma da nde̱ ne da xutꞌi, ne gatho nöꞌö te janu̱ ma da mi har tsibi. 


text:
<pb/>Ha nuju̱ di to̱ꞌmhu̱ manꞌar ꞌraꞌyo mhetsꞌi ne manꞌar ꞌraꞌyo ximha̱i, habu̱ ho̱nse̱ ja ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, nuꞌmu̱ gi to̱ꞌmhu̱ nuya ñhötꞌiyu̱, umba ri mu̱ihu̱ da diñꞌahu̱ hinte ma ja̱xtꞌi gi pe̱ꞌsu̱, dar ntꞌaxiꞌihu̱ ne gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne pöhu̱ xiñho, nunar tsi Hmu pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱ti honi da mpo̱ gatho ya jöꞌi, jangu ma tsi kuhu̱ Pablo xi tꞌumba ar hoga mfödi xi ꞌyotꞌahu̱. 


text:
<pb/>Gatho nuya he̱ꞌmi xi ꞌyotꞌi, no̱nga nöꞌö xta xiꞌahu̱. ꞌRayu̱ xi ñhembi da födi te ne da ꞌñenö. Jange nuꞌu̱ hintsꞌu̱ pödi ne hingi tse̱ yá mu̱i, pa̱ti. Japꞌu̱ nu maꞌra ya Tꞌofo nꞌehe, ne da ꞌyo̱tꞌa ngu neꞌu̱, ne njapꞌu̱ honse̱ yá mfe̱ise̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ ma tsi hmöka kuhu̱, xka pöhu̱, jamasuhu̱ yo ma da hya̱ꞌahu̱ yá tsꞌoki ya tsꞌokte, ne gi hye̱hu̱pꞌu̱ ár tsꞌe̱di ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, dá hñutsꞌi gi pöhu̱ ma tsi Hmuhu̱ ne ma Po̱ho̱tehu̱ Hesukristo, ne dá te ri mfödihu̱ hár nhwëki. Go di ꞌñepꞌu̱ da tꞌumba ar nsunda nupya ne hiñhamꞌu̱ da ntsa̱ya̱. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, ar ku Silbano ne ar ku Timoteo di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱ nuꞌahu̱ gar gamfihu̱ me Ntesalonika, gi ꞌbu̱hwihu̱ Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Jö ma Dadahu̱ ne ar tsi Hmu Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Jö ma da umba yá njutꞌi ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki núꞌmu̱ xta e ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, mahyoni ga umfe njamödi Jö ngu di ꞌñepi ga o̱the, ngetho xi te ri jamfihu̱. Gathoꞌihu̱ tsitꞌa ri mu̱ihu̱ gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne nunar mhötenu̱ hyaxꞌmu̱ ꞌyo di te. 


text:
<pb/>Nuje di esꞌahe ri nsuhu̱, di xife maꞌra yá nijö Jö, gi pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti ne ar jamfi, mödi gi thohu̱ nze̱ye̱ ya thogi ne ya ntꞌu̱tsa. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ gi thohu̱ gatho nuya thogiyu̱, ka nhekipꞌu̱ ar hoga tsꞌu̱tꞌwi o̱tꞌa Jö. Ne tsa̱ da tꞌeñꞌahu̱ majöni di ꞌñepꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi, jange gi thohu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nuꞌahu̱ xka thohu̱ ar ntꞌu̱tsa, da ꞌraꞌahu̱ ar tsa̱ya̱ mahye̱gi nguje, nu xta penga mhetsꞌi ar tsi Hmu Hesu, di ñꞌowi ya e̱nxe̱ di höpa ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nu xta ekwa di e ha nꞌar döta faspi da umbyá njutꞌi nuꞌu̱ himbi ne bi bö Jö, ne himbi ꞌyo̱twa ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ma da tho ya mfe̱i hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ma da tꞌe̱ni hinda ma da ꞌmu̱hwi ar tsi Dada, hinda ma da hyandwa ár nsunda ne ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nunar pa xta epꞌu̱, gatho nuꞌu̱ xi jamfi ma da nsundabi ne da ꞌñeꞌspa ár nsu. Nuꞌahu̱ ma gi ꞌyohu̱nu̱ nꞌehe, ngetho xka jamfihu̱ nöꞌö xta da̱he majöni. 


text:
<pb/>Jange hyaxꞌmu̱ di a̱fe Jö da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, ngu ndi ꞌñepꞌahu̱ xi zoñꞌahu̱. Ne da jwata gatho ar ñho xi hñuxꞌö gi pe̱hu̱, ne da ꞌraꞌahu̱ ár tsꞌe̱di gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö gi jamfihu̱. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ da nheki ár nsunda ar tsi Hmu Hesukristo ha ri mꞌu̱ihu̱, ne da tꞌesꞌa ri nsuhu̱ xka nthe̱xkwihu̱ ár nhwëki Jö ne ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Nupya tsi kuhu̱, di ne ga xiꞌahe tema da thogi xta penga ar tsi Hmu Hesu, ne hanja ma ga nthe̱wihu̱. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌahe, yo ma gi pa̱ta ri mfenihu̱, yo ma gi tsuhu̱ togo ñöwi Jö empꞌö, wa utꞌahu̱, wa ha̱ꞌahu̱ eñꞌu̱ xta pe̱ñꞌahe nꞌar he̱ꞌmi habu̱ di xiꞌahe, nunar pa xta ñꞌu ar tsi Hmu xi zo̱ho̱. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ ne hingi jafu̱masu nuꞌu̱ togo ne da ꞌwekꞌahu̱ mönga nuya mhöyu̱. Ngetho ma da nheki mꞌe̱tꞌo ya jöꞌi ma da do̱xa Jö, ne ma da ñꞌudi ar tsꞌojöꞌi togo xi tꞌe̱ntꞌi da mꞌe̱ har ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar tsojoꞌiꞌö hinda ma da me̱pa Jö, hinda ma da hye̱ togo ne da me̱pi, hinto da hye̱gi da hyoni ne da no̱nga Jö. Hinge ho̱nse̱ꞌö, da yu̱tꞌa hár dönganijö Jö, ne da ꞌñense̱ gehnu̱ Jö empꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ hö, ma da nheki nunar tsꞌojöꞌiꞌö, togo ar tsi Hmu ma da hyo ho̱nse̱ da hwifi, ne da hwati xta nheki ár nsunda xta zo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nunar tsꞌojöꞌinu̱ hömpa ár tsꞌe̱di ar Tsꞌondöhi. Tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa ya döta ntꞌudi da ka ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuyá nhemhñöyu̱ ma da ka ya jöꞌi xi mꞌe̱di, ngetho himbi ne bi hñöni ne himbi mödi ar mhö majöni bi nsipabi, ne njapꞌu̱ xi mpo̱hmöꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, ma da tꞌetꞌa har tsibi gatho nuꞌu̱ himbi ne bi jamfi ar mhö majöni, ngetho mi johyathoꞌu̱ mi o̱tꞌa ar tsꞌoki. Jö xi hwankagihu̱ ga mpo̱hu̱ 


text:
<pb/>Ha nuje mahyoni hyaxꞌmu̱ ga umfe njamödi Jö tsi kuhu̱, xa möꞌahu̱ ne bi hwañꞌahu̱ ngi mpo̱hu̱, núꞌmu̱ mi ndu̱ ar ximha̱i. Ne núꞌmu̱ nga ñꞌemu̱ihu̱ nöꞌö majöni, ár Hñö Jö bi tꞌaxkꞌahu̱. 


text:
<pb/>Jö bi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ ne nda tsa̱ ngi ꞌbu̱hwihu̱ hár nsunda ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, ngetho ga hñöñhu̱ ar hoga mhö da xiꞌahe, gehnu̱ ar ntsꞌohni bi ꞌyo̱tꞌaꞌihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, tse̱ta ri ñꞌemu̱ihu̱. Yo ma gi hye̱hu̱ nöꞌö xta utꞌahe netho, wa ha ya he̱ꞌmi xta pe̱ñꞌahe. 


text:
<pb/>Ne gese̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo ne Jö ma tsi Dadahu̱, togo bi mökagihu̱ ne bi ꞌraju̱ nꞌar humamu̱i hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ne bi hwëgagihu̱ nꞌar hoga ndo̱ꞌmi, 


text:
Nupya tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ gi ꞌya̱fu̱ Jö da ma̱xkagihe, ngutꞌa habu̱ gatho da nu̱nga ár mhö, ne da nhumansu ngu xka numansuhu̱. 


text:
<pb/>Ne ꞌya̱fu̱ da ñöngagihe, hinte da jaje ya tsꞌojöꞌi ne nuꞌu̱ o̱tꞌa ya tsꞌomꞌu̱i, ngetho hinga gatho xi ñꞌemu̱i Jö. 


text:
<pb/>Mödi di pöhu̱ Jö hinda tsa̱ da pa̱ta ár mfeni, jange da ma̱xkagihu̱ ne da ñöngagihu̱ hinga o̱thu̱ nöꞌö hingi ho. 


text:
<pb/>Ne ar tsi Hmu da hokꞌa ri mu̱ihu̱, ꞌyo di hñöxkwi ár mhöte Jö, ne di ñhe̱hwi ár tsꞌe̱ti ar tsi Hmu Hesukristo. Gatho ya ku mahyoni da mpe̱fi 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, di ꞌbe̱pꞌahe hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, gi ꞌwehu̱ gi hye̱hu̱ gatho nuya ku ꞌyo döhñe, ne hingi ne da ꞌmu̱ ngu xta utꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi pöhu̱ hanja da tsa̱ gi te̱ngagihe, ngetho gi pöse̱hu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hepꞌu̱, hinge ndi ꞌbu̱the ndöhñetho. 


text:
<pb/>Hinto bi ꞌwingathogihe. Parxui ndi mpe̱he, hinte nda kꞌatꞌi te nga tsihe, ne njapꞌu̱ hinge nga o̱tꞌahe ar xuhña. 


text:
<pb/>Nuje ndi ꞌñepkagihe ngi ꞌraje te nga tsihe, ha nöꞌö ndi nehe, nga utꞌahe hanja ngi te̱ngagihe. 


text:
<pb/>Di xiꞌahe njapꞌu̱ ngetho xta o̱he ꞌra gi ꞌbu̱hu̱ ndöhñetho, hinte gi pe̱hu̱, ho̱nse̱ gi ñꞌöxtehu̱. 


text:
<pb/>Nuya ku ꞌbu̱ njapꞌu̱, di zohe ne di ꞌbe̱pabihe hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, da umbyá mu̱i da mpe̱fi, ne njapꞌu̱ da döꞌu̱ te da zi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hingi ne da ꞌyo̱ta nöꞌö mönga nunar he̱ꞌminu̱, möñhu̱ togoꞌö, ne yo gi ntsixkwihu̱, ne njapꞌu̱ da ntsa̱. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ yo gi emfu̱ ri ñꞌu̱nihu̱, zohu̱ ngu nꞌar ku. Ar Pablo har ngötsꞌi a̱pa Jö da ma̱xa ya ku 


text:
<pb/>Nupya nöꞌö ar tsi Dada togo unga ar hogaꞌmu̱i, hagatho da ꞌraꞌahu̱ nunar hogaꞌmu̱inu̱. Ar tsi Dada gi ꞌbu̱hwihu̱. 


text:
<pb/>Nunar nze̱ngwa xta ja ma ꞌye̱ xta otꞌase̱. Njapꞌu̱ nheki gatho ma he̱ꞌmi, go geke togo di pe̱hni, ri kuhu̱ Pablo. 


text:
Nuga dar Pablo, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo ngu bi benga Jö, ne bi ꞌbe̱pkagi ga mönga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, xi ñötꞌwabi gatho nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di otꞌa nunar he̱ꞌminu̱, Timoteo, ngu ma hmöka tꞌu̱ꞌi. Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da hwëkꞌaꞌi yá ñho, ne da ko ár mu̱i da ma̱xꞌi gi ꞌbu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Ar Pablo xipabi ar Timoteo da da̱majöni togo ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Jö di umba njamödi togo di pe̱pabi hinte tsu̱ka ma mfeni, ngu bi me̱pabi ma pale mamꞌe̱tꞌo nꞌehe, ne parxui di beñꞌaꞌi núꞌmu̱ di a̱pa Jö. 


text:
<pb/>Di beni hanja ga nzoni núꞌmu̱ nda ñhe̱hu̱, di nemhö ga pengi ga hantꞌaꞌi, ne ga njohya manꞌagi. 


text:
<pb/>Bi e ha ma mfeni nöꞌö ar hoga ñꞌemu̱i gi pe̱tsꞌi hingi ñꞌentho, di hñöxa ngu mi pe̱ꞌsa mꞌe̱tꞌo ri möle Loida. Mꞌe̱fa bi gohwi ri nönö Eunise, ne di pödi bi thokꞌaꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange di ꞌbe̱pꞌaꞌi xa gi umba ri mu̱i gi japi da xu nunar ntꞌuni xi hwëkꞌa ár Hñö Jö núꞌmu̱ da husꞌa ma ꞌye̱. 


text:
<pb/>Ngetho Jö xi ꞌrakagihu̱ ar tsꞌe̱di ga tse̱thu̱, da nja ma mhötehu̱, ga su ma mfenihu̱, hinge ga ntsuhu̱. 


text:
<pb/>Jange yo ma gi ntsa̱ gi mö xka ñꞌemu̱i ar tsi Hmu, ne hingi nko̱ni di ntsixkwi, nuga di jotꞌa har fa̱di ngetho di mömba ár mhö Jö. Da̱twa majöni nꞌehe, mödi da ntꞌu̱tsaꞌi ne gi tho nze̱ye̱ ya thogi, ne Jö da ꞌraꞌa ar tsꞌe̱di gi tho gathoyu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ bi po̱kagihu̱, ne bi zonkagihu̱ ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi. Bi japꞌu̱ hinge xa di pe̱hu̱ ya ñho. Njapꞌu̱ xki beñꞌö nda hwëgagihu̱ nuya ñhoyu̱ nuꞌmu̱ nga ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Mahamꞌu̱ xki benga njapꞌu̱ nda ꞌyo̱tꞌe núꞌmu̱ himi thokta ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ha xi nheki nuya payu̱ xi zo̱kwa ma tsi Po̱ho̱tehu̱ Hesukristo, togo bi hñöka ar ndöte, ne bi gu̱ka har hyatsꞌi ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, mi mönga ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Ne nuga bi thuxkagi ngu ar mpo̱te ga mönga nunar hoga mhönu̱, ne ga utwabi nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Jange di thoka gatho nuya thogipya. Hindi ntsa̱ ga da̱pa majöni ár mhö Jö, ngetho di pöka togo xta ñꞌemu̱ibi. Ne di pödi xiñho pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da supka ma te xta e̱ntꞌwa hár ꞌye̱, ga to̱ꞌmi da zo̱ ar pa da thöxamajöni. 


text:
<pb/>Te̱nga nuya hoga mhö xka ꞌyo̱xkagi xta mö, ne gi te̱nga ar ñꞌemu̱i ne ar mhöte di pe̱ꞌsu̱, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho xi tꞌaꞌa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö ꞌbu̱ ha ri mu̱i, su nunar hoga mhö xi tꞌe̱ntꞌa ha ri ꞌye̱. 


text:
<pb/>Har tsi Hmu da hwëkwa ár njöpi ar ku Onesiforo ne gatho yá mëni, ngetho himbi ntsa̱ ba e bi kꞌöska har fa̱di, ne ba penga nze̱ye̱ ya pa bi hubga ma mu̱i. 


text:
<pb/>Dá me̱ꞌspa ar nhwëki ar tsi Hmu núꞌmu̱ xta hñöꞌspa majöni ar tsi Dada. Gi pöke xiñho hangu bi ma̱xkagihu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hu̱pꞌu̱ Efeso.<pb/>


text:
Nuꞌge po̱ntho ma tꞌu̱ꞌi har ñꞌemu̱i, umba ri mu̱i gi pe̱pa Jö. Ju̱ nunar tsꞌe̱di xi hwëgagihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö xka ꞌyo̱xkagi xta mönga madeda ya mhuntsꞌi, ꞌye̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ nuꞌu̱ gi handi ꞌbu̱i xiñho ne da tsa̱ da uta maꞌra. 


text:
<pb/>Jangu nꞌar ndogu hingi tsa̱ da me̱ manꞌar ꞌbe̱fi, ho̱nse̱ honga da numañho togo xi umba nunar ꞌbe̱finu̱. 


text:
<pb/>Benga ar tsi Hmu Hesukristo ár ma̱ngaꞌbe̱to ar Dabi, bi du ne bi mengi bi joꞌspa ár te manꞌagi. Gehnu̱ enga ar hoga mhö di mönga. 


text:
<pb/>Ngetho di mönga nunar mhönu̱, di tho ar thogi di jotꞌwa har fa̱di ngu nꞌar hyote. Mödi nunár mhö Jö hinda tsa̱ da jotꞌi. 


text:
<pb/>Jange di tse̱ta ya thogi bi epkagi, di honi da ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo nuꞌu̱ xi hwahna Jö, ne njapꞌu̱ da mpo̱ho̱ ne da mꞌu̱hwi hár nsunda gatho ya pa. 


text:
<pb/>Majöni nunar mhö enö njawa:<pb/>Nuꞌmu̱ da tuwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ma ga ꞌbu̱hwihu̱ nꞌehe.<pb/> 


text:
Nuꞌmu̱ ga tse̱thu̱ gatho nöꞌö di ꞌñepkagihu̱, ma ga ndöwihu̱ nꞌehe.<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga ko̱ñhu̱ꞌö, ma da ko̱ngagihu̱ nꞌehe.<pb/> 


text:
Nuꞌmu̱ ga he̱hu̱ di to̱ꞌmhu̱ ar tsi Dada, nöꞌö hinda hye̱gagihu̱,<br/>ngetho hinda tsa̱ da pa̱ta ár ne. Ar hoga ꞌbe̱go numañho Jö 


text:
<pb/>Bembabi ya ku ne zo hár nthandi Jö hinda ntsa̱hñöki, ngetho hinter ñho, ho̱nse̱ tsꞌokwa yá mfeni nuꞌu̱ to o̱de. 


text:
<pb/>Umba ri mu̱i gi ñhogaꞌbe̱go hár nthandi Jö, ngu nꞌar ꞌbe̱go hinte pe̱ꞌsa te da mꞌe̱twa ár tsa̱, di mönga xiñho ar mhö majöni. 


text:
<pb/>Hye̱pꞌu̱ nuya mhö hinte o yá ꞌñu, ngetho hinte ár ñho, ho̱nse̱ tsitsꞌi da ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki nuꞌu̱ togo ñö njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuyá tsꞌontꞌuti ma da nu̱ngi ngu nꞌar hñeni tsitꞌa ar ndoꞌyo. ꞌRa nuꞌu̱ to möñꞌu̱, gehyu̱ ar Imeneo ne ar Fileto. 


text:
<pb/>Xi hye̱pꞌu̱ nöꞌö majöni, ngetho möñꞌu̱ xi mengi xi nte nuꞌu̱ xki du, ne tsꞌokwa yá ñꞌemu̱i nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ha nuna teme xi mönga Jö, hinda tsa̱ da mponi, da̱majöni enga njawa: Ar tsi Hmu pö nuꞌu̱ togo yá me̱tiꞌö. Ne enö nꞌehe: Dá hye̱pꞌu̱ nꞌagitho yá tsꞌoki gatho nuꞌu̱ no̱mba ár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha nꞌar döta ngu te gatho janu̱ har ku̱ni, ꞌra xi mhödi xi thoka kꞌaxtꞌi ne tꞌaxbo̱jö, ꞌra xi thoka zatho, maꞌra domhitho. ꞌRayu̱ mpe̱ ha ya hoga ꞌbe̱fi, maꞌra mpe̱ ha ya ꞌbe̱fi hintsꞌu̱ pe̱ꞌsa ár nsu. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho ya ku nꞌehe, nöꞌö togo da hye̱pꞌu̱ yá tsꞌoki da ꞌweke da me̱pabi ar tsi Dada, da tsa̱ da mpe̱fi xiñho ne da ꞌñeꞌspa ár nsu Jö, di ꞌbu̱i da ꞌyo̱tꞌa nꞌar hoga ꞌbe̱fi ngu neꞌö. 


text:
<pb/>Jange yo ma gi te̱mba yá mfeni nuꞌu̱ ya bötsi te gatho neꞌu̱. Umba ri mu̱i gi ñhogajöꞌi, gi pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i, ar mhöte, gi ꞌbu̱hwi xiñho nuꞌu̱ maꞌra ya ku matꞌa Jö xintꞌaxi yá mfeni. 


text:
<pb/>Yo gi japamasu nuya ntsa̱mfödi hinte o yá ꞌñu, hingi pödi tema di götsꞌi. Gi pöke hinte mañho nju̱ki, ho̱nse̱ u ar tsibi. 


text:
<pb/>Ngetho ár ꞌbe̱go ar tsi Hmu hingi ho da ntsa̱hñökiwi maꞌra. Nöꞌö xiñho da me̱fi, di ñhogajöꞌi, di pödi da uta maꞌra, ne da tse̱ta ya thogi. 


text:
<pb/>Da me̱ꞌsa nꞌar hogamu̱i da hñökwa nuꞌu̱ togo hingi ne da numañho nöꞌö mhö, xömhö Jö da umba ar se̱ki da ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi, ne da zo yá mfeni nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ da tsa̱ da kꞌotꞌa hár ꞌye̱ ar tsꞌondöhi habu̱ mi ku̱, mi japabi nda ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö mi neꞌö.<pb/>


text:
<pb/>Nuya jöꞌi xa ma da mhöse̱, di ne da me̱ꞌsa nze̱ye̱ ya mꞌe̱tsꞌi, xa di nete, xa di ñꞌetsꞌi, di tsanga Jö. Hindi o̱ta yá dada, hindi ñꞌotho yá njamödi, ne hindi ne da mꞌu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Hinte di ñꞌotho yá mhöte ne yá nhwëki, di ju̱xa ya nhemhñö, di ne da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱, di thota yá ntsꞌo, di u̱tsa gatho nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Ñꞌudi ngu ya hogajöꞌihmö, mödi hingi nheki ár tsꞌe̱di Jö ha yá mu̱i. ꞌWege, yo gi nthöskwiyu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ꞌrayu̱ ꞌyo ha ya ngu ka ya ꞌbe̱hñö muxyá tha̱i, ñhe̱gi da hya̱tꞌa yá mfeni da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱hñöyu̱ hyaxꞌmu̱ honga tema ꞌraꞌyo da bödi, ne hiñhamꞌu̱ da zo̱nga ár ngötsꞌi da bö nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Nuya kate jöꞌiyu̱ hingi ne da ꞌyo̱xa ár mhö Jö, jangu ar Hanes ne ar Hambre himbi ne bi ꞌyo̱xa nöꞌö mi xipa ar Moise. Nuyu̱ xi tsꞌoka yá mfeni, xi njotꞌwa ar goxthi hinda ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Hinda tsa̱ da nu̱nga yá ꞌbe̱fi, ngetho da fötho hingi ho nöꞌö möñꞌu̱, ngu bi fötwa yá tsꞌoꞌbe̱fi nuꞌu̱ himbi ne bi ꞌyo̱xa ar Moise. 


text:
<pb/>Ha nuꞌge xka te̱mga ma ntꞌuti, xka pötka ma mꞌu̱i ne habu̱ di ne ga tso̱ni, ma ñꞌemu̱i, ma nkomu̱i, ma mhöte, ne hanja di tse̱ta ya thogi. 


text:
<pb/>Gi pödi ya ntꞌu̱tsa ne ya u̱gi da thohnu̱ har hnini Antiokia, Ikonio, ne Listra. Gatho nuya thogiyu̱ ar tsi Dada bi po̱kagi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ ne da mꞌu̱ xiñho di ñꞌowi ar tsi Hmu Hesukristo, ma da tho ya ntꞌu̱tsa nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nuya tsꞌojöꞌi ne ya hya̱te ꞌyo di ma di hñuxa yá tsꞌoki, nuꞌu̱ ꞌyo ha̱tꞌa maꞌra ne ntha̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌge yo ma gi hye̱pꞌu̱ nöꞌö xka pödi ne xi zo ri mfeni xiñho, xka nutꞌwa yá hogamꞌu̱i nuꞌu̱ togo xi utꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ngar tꞌu̱lo bötsitho nga pötwa ár Tꞌofo Jö, ne nuna tsa̱ da ꞌraꞌa ar hoga mfödi gi mpo̱ho̱ xki ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Gatho ár Tꞌofo Jö, go bi unga ar mfeniꞌö bi tꞌotꞌi. Jange xiñho da tꞌuta maꞌra, da zopa yá mfeni, da zu̱i, ne da ꞌyotꞌwa ar ꞌñu hanja da ñhogajöꞌi. 


text:
Di ꞌbe̱pꞌaꞌi hár nthandi Jö ne ár nthandi ar tsi Hmu Hesukristo, togo ma da hñöꞌspa majöni gatho ya jöꞌi, nuꞌu̱ di te ne nuya xi du, xta penga da ndö. 


text:
<pb/>Mömba ár mhö Jö, hiñhamꞌu̱ gi tsa̱ya̱ gi uta maꞌra, ꞌyotꞌwa ar ꞌñu, tsu̱i, zofo da mꞌu̱i xiñho. Pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱ti gi mömba ár ntꞌuti Jö. 


text:
<pb/>Ngetho ma da zo̱ ya pa nuya jöꞌi hinda ne da ꞌyo̱xa ar hoga ntꞌuti. Dar nxöhi yá gu te gatho ne da ꞌyo̱ꞌu̱, ma da munsa nze̱ye̱ ya utate da xipa nöꞌö neꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌge su ri mfeni, tse̱ta ya dumu̱i, umba ri mu̱i gi mömba ár hoga mhö Jö, ꞌyo̱tꞌa xiñho nöꞌö ar ꞌbe̱fi xi tꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nuga bi da̱tꞌa ar pa nda nda̱twabi ma te Jö ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, ne di ꞌba̱ ar ꞌñu ga tsokwa nunar ximha̱inu̱. 


text:
<pb/>Xta o̱tꞌa ar tsꞌe̱di xta ntöte har hoga tuhni, xta jwata ar ꞌbe̱fi xi tꞌakagi, ne xta pödi xta su xiñho ar ñꞌemu̱i bi tꞌutkagi. 


text:
<pb/>Jange nupya xi ꞌbe̱skatho ma nthöhö tꞌumba nuꞌu̱ ꞌbu̱ xiñho, ma da ꞌraka ár hoga tsꞌu̱tꞌwi ar tsi Hmu Hesukristo hár ngötsꞌi ya pa. Hinge ho̱nse̱gi, ma da tꞌumbabi gatho nuꞌu̱ to̱ꞌmi da penga manꞌagi. Ar Pablo xipase̱ ar Timoteo teme da ꞌyo̱tꞌe 


text:
<pb/>Ngetho ar ku Dema bi ma Ntesalonika, bi de̱nga ar ximha̱i bi zogase̱wa. Ar ku Kresente bi ma Galasia ne ar ku Tito bi ma Dalmasia. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ di ꞌbu̱ꞌbewa ar ku Luka. Xki ehe ba tsipꞌu̱ ar ku Mörko, ngetho di honga hár ꞌbe̱fi Jö. 


text:
<pb/>Xki ehe ba hönkatsꞌu̱pꞌu̱ ma pa̱tꞌi da tso Ntroa hár ngu ar ku Karpo. Gi hö ya tꞌofo, benga mꞌe̱tꞌo gi hö nuꞌu̱ xi tꞌotꞌa nximhni. 


text:
<pb/>Ar Handro nöꞌö ar hwitꞌi xa xi ꞌyo̱tka ya tsꞌomꞌu̱i. Ar tsi Dada da koꞌspa ár ñöni nöꞌö xi ꞌyo̱tkagi. 


text:
<pb/>Nu ár mu̱di bi zonka ya tsꞌu̱tꞌwi, hinto bi ma̱xkagi, gatho bi hye̱gatho. Ar tsi Dada da pumbabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu himbi hye̱gase̱gi, bi ꞌrakagi ar tsꞌe̱di bi tsa̱ da mömba ár mhö Jö, ne bi ꞌyo̱ gatho nuꞌu̱ hingya xodyo. Njapꞌu̱ bi po̱kagi himbi zagagi ya ꞌmuhu. 


text:
<pb/>Ne di pödi da po̱kagi ar tsi Dada. Hinda hye̱gi da ꞌyo̱tka ya tsꞌomfeni benga ya jöꞌi, ne da kwatka ma te da zixka mhetsꞌi hár ndöꞌö. Geꞌö di ꞌñepabi da nsundabi gatho ya pa. Dá njapꞌu̱. Ar Pablo edi ya gamfi ne a̱pa Jö da ma̱tsꞌi 


text:
<pb/>Jar möte gi e ngutꞌa, yo gi to̱ꞌmi da zo̱ ya tse̱. Pe̱ñꞌa nze̱ngwa ar ku Eubulo, ar ku Pudente, ar ku Linu, ar ku Klaudia ne gatho nuya ku ꞌbu̱kwa. 


text:
Nuga dar Xuwa ar dönzia, di otꞌa nunar he̱ꞌminu̱, ma tsi hmöka ku Gayo togo di möꞌi ngetho gi te̱nga nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ma tsi hmöka kuꞌi, di a̱pa Jö da bo̱nga gatho xiñho nöꞌö gi pe̱fi, ne gi pe̱ꞌsa ar nzaki, ngu ꞌyo di xu ár tsꞌe̱di Jö ha ri mu̱i. 


text:
<pb/>Xa da njohya núꞌmu̱ mba e ya ku bi xikagi nöꞌö majöni ja ha ri mu̱i, ne hanja gi umba ri mu̱i gi te̱nu̱. 


text:
<pb/>Hiñꞌotho manꞌar johya di töta nöꞌö xta o̱de, nuꞌu̱ po̱ntho ma bötsi xa umba yá mu̱i te̱nga nöꞌö majöni. Ar Gayo tꞌeꞌspa ár nsu unga nse̱ki hár ngu 


text:
<pb/>Nuya kuꞌu̱ xi da̱majöni har nijö xa gi pe̱ꞌsar mhöte. Jange di beni xiñho hingi hye̱pꞌu̱tho njapꞌu̱. Fa̱tsꞌi da ñꞌo yá ꞌñu, ngu di ꞌñepi da mfa̱xa nꞌár ꞌbe̱go Jö, ne da zo̱nga habu̱ di maꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya kuyu̱ mpe̱fi ngetho möpa ár thuhu ar tsi Hmu, ne hingi hömba yá mfa̱tsꞌi umba nuꞌu̱ hingya gamfi. 


text:
<pb/>Nuju̱ dar gamfihu̱ꞌmu̱, ma ga fa̱xu̱ nuya kuyu̱, ne njapꞌu̱ ga mfa̱xtehu̱ da nu̱nga nöꞌö majöni. Ar Diotrefe ne da tsꞌoka ar ꞌbe̱fi 


text:
<pb/>Nuga xta otꞌwa ar nijö, ha nunar Diotrefe togo o̱tꞌa ndöta madeda ya ku, hingi japamasu nöꞌö di xife. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ xka mapꞌu̱, ma ga xiꞌahu̱ ha ri mhuntsꞌihu̱ gatho nuya te o̱tꞌa nunar Diotrefe. Ju̱sje ya nhemhñö. Hinge ho̱ntꞌö pe̱fi, hingi umba ar se̱ki ya ku, ha nuꞌu̱ unga ar se̱ki tsu̱i ne e̱nga har nijö. Ar hoga ꞌbe̱fi o̱tꞌa ar ku Demetrio 


text:
<pb/>Ma tsi kuꞌi, yo gi te̱nga nöꞌö hingi ho, te̱nga nöꞌö xiñho. Nöꞌö togo o̱tꞌa xiñho, gor me̱ti Jö, ha nöꞌö togo o̱tꞌa nöꞌö hingi ho, hinxi bö Jö. 


text:
<pb/>Gatho ya ku da̱majöni, nunar ku Demetrio o̱tꞌa xiñho, ne nöꞌö o̱tꞌe da̱se̱ majöni nꞌehe. Ha nuje di eñhe, hö njapꞌu̱, ne gi pöhu̱ di möñhe majöni. Ya ngöxanze̱ngwa 


text:
<pb/>Jö da ꞌraꞌa nꞌar hogamꞌu̱i. Gatho ya ku di mpöhu̱ pe̱ñꞌa nze̱ngwa. Ze̱ngwagihepꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa ya ku di mpöhu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Luka, nöꞌö ar ꞌbe̱tꞌo tꞌofo da otꞌi ne da pe̱ñꞌa ꞌmu̱, nuꞌge nda Teofilo, ja mömpꞌu̱ gatho te bi ndu̱i bi ꞌyo̱tꞌe ne te mi uta ar tsi Hmu Hesu, 


text:
<br/>ne di göxa núꞌmu̱ bi mengi bi ma mhetsꞌi. Mꞌe̱tꞌo bi zohna yá mpo̱te xki hwahni, ne mi hömpa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, bi xipabi tema nda ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu mi wadi bi tho ne bi mengi bi nte manꞌagi, bi ñꞌudi yonꞌa̱te mpa nda hyanda yá ma̱xte ne nda ñꞌemu̱iꞌu̱, ne himi tsa̱ya̱ mi petwabiꞌu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hwiyu̱, bi ꞌñembabi: —Yo ma gi po̱ñhu̱ har hnini Herusalen. To̱ꞌmhu̱ gi hñöñhu̱ nöꞌö xi ñötꞌahu̱ Jö ar Dada, ne ngu xta xiꞌahu̱ ma gi hñöñhu̱. 


text:
<pb/>Majöni ar Xuwa mi xixtheꞌihu̱ har dehe. ꞌBa̱pꞌu̱tho ar pa ma gi nxixthehu̱ gi hñöñhu̱ ár Hñö Jö. Ar tsi Hmu Hesu bi menga mhetsꞌi 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ñöwi yá ma̱xte xki mhuntsꞌi, nꞌa mbi ꞌya̱mbathoꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi Hmuꞌihe, hage nuya payu̱ ma gi umba manꞌagi ár tsꞌe̱di ar hnini Israel da ndö ngu mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dötwabiꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Hingo di ꞌñepꞌahu̱ gi pöhu̱ hamꞌu̱ ma da ꞌyo̱tꞌa Jö ar Dada nöꞌö o hár ꞌye̱ da ꞌyo̱tꞌö. 


text:
<pb/>Ha nu xta e da zu̱ꞌahu̱ ár Hñö Jö, ma gi hñömfu̱ ár tsꞌe̱di, ne ma gi da̱hu̱ majöni togogi nuwa Herusalen, gathowa Nhudea, núnu̱ Nsamaria, ne gatho ár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi nju̱xa mañö mhetsꞌi núꞌmu̱ mi handa yá mpo̱te, ha nꞌar gui bi goꞌmatho, ne himbi tsa̱ bi hyantꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xa mi no̱ꞌsa mañö mi handa ar Hesu bi ma mhetsꞌi, nꞌa mbi da̱ñꞌu̱ mi ꞌba̱hwi yoho ya e̱nxe̱ mi he ya tꞌaxdutu. 


text:
<pb/>Ne nuya e̱nxe̱ bi ꞌñembabi nuꞌu̱ yá ma̱xtehmö: —Me Ngalileahu̱, tema gi no̱ꞌsu̱ mañö. Nu ar Hesu xka hyanthu̱pya xi ma mhetsꞌi, go gehnu̱tho ma da mengi da ehe ngu xka hyanthu̱ bi ma. Bi thahna ar Matia nda po̱ta ar Huda 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa nuyá ma̱xte ar Hesu, ba kö har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni, bi menga har hnini Herusalen. Mi getꞌu̱tho, bi ñꞌo ngu hñötonthebe ya wëni ár yapꞌu̱, ngu ár yapꞌu̱ mi tsa̱ nda ñꞌo har pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ har hnini, bi bo̱xꞌu̱ har to̱ngu habu̱ mi koꞌu̱. Ka mi ꞌbu̱hnu̱ ar Pedro, ar Hakobo, ar Xuwa, ar Andre, ar Lipe, ar Toma, ar Bartolo, ar Teo, manꞌa ar Hakobo ár tꞌu̱ ar Alfeo, ar Simu nöꞌö mi tꞌembabi ar ñöngahnini, ne ar Huda ár jödö ar Hakobo. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ hyaxꞌmu̱ mi mhuntsꞌi, mi pe̱sꞌu̱ nꞌadar mfeni mi a̱pa Jö. Mi ꞌbu̱hwiꞌu̱ mahye̱gi yá jödö ar Hesu, ar Maria ár nönöꞌö, ne maꞌra ya ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ha nuya paꞌu̱ bi mhushnu̱ ngu nꞌanthebe ne nꞌa̱te ya ku. Nuꞌmú̱ ar Pedro bi mꞌa̱ madetho ne bi ꞌñembabiꞌu̱: 


text:
<pb/>—Ma tsi kuhu̱, mi mahyoni nda njapꞌu̱ ngu nöꞌö xki mönga ar Dabi har Tꞌofo, nu mi ꞌyotꞌi ngu xki xipabi ár Hñö Jö. Bi no̱nga ar Huda nöꞌö togo bi zixa ya jöꞌi ba ju̱ ar Hesu. 


text:
<pb/>Bi ma̱ꞌö ar tsi Hmu Hesu, ne nunar bojö bi tꞌumbabi, bi da̱nga nꞌa xe̱ni ar ha̱i. Ka gehnu̱ habu̱ bi da̱gi nzitꞌe̱i, ne bi fo̱ ár mu̱i, gatho yá xefo bi nxani. 


text:
<pb/>Ne gatho ya me Herusalen bi bö nöꞌö bi thogi, jange bi thuꞌspabi nor ha̱iꞌö ha yá hñöꞌu̱: Aseldama, di bo̱ni da ꞌñenö, ar Ha̱iji. 


text:
<pb/>Bi njapꞌu̱ ngu xi tꞌotꞌa hár Tꞌofo Jö ne ha ya Dönga Nsa̱di habu̱ enö:<pb/>Nda nhwata ár nguꞌö,<br/>hinto ma da mꞌu̱hnu̱. Ne enö nꞌe:<pb/>Nunár ꞌbe̱fihmö, manꞌar jöꞌi da me̱fi. 


text:
<pb/>Bi du̱ꞌmi da ñꞌohu̱ núꞌmu̱ mi xixthe ar Xuwa ne hiñhamꞌu̱ bi ꞌwege, bi zo̱nga ar pa mi tsꞌixa ar tsi Hmu mhetsꞌi. Nöꞌö togo ma ga hwañhu̱ go ma da ma̱xkagihu̱ ga da̱hu̱ majöni, nuna ma tsi Hmuhu̱ Hesu xi mengi xi nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Bi hwañꞌu̱ yoho ya ku, nꞌa már thuhu ar Huse nöꞌö xki thuꞌspabi ar Barsaba, ne mi tꞌembabi ar ꞌYomañho, ne bi nhwahna manꞌa ár thuhu ar Matia. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌya̱pabiꞌu̱ Jö ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Dadaꞌihe, gi pötka ma mfenihe, utkagihe nuya yoho ya ku ꞌbu̱kwa, togo xka hwahni. 


text:
<pb/>Nuꞌge go gi pödi togo xka hwahni da me̱pꞌaꞌi. Ne gi ꞌñetsꞌi ngu ri mpo̱te, da po̱ta ar Huda nöꞌö togo bi ntsꞌoki, ne bi ꞌwege bi gu̱ ar ꞌñu habu̱ ndi ꞌñepi nda ma. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ bi ꞌye̱ntsꞌa nꞌar nthöhö, ne bi bo̱nga ár thuhu ar Matia. Jange bi mꞌede ngu nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte ar tsi Hmu Hesu.<pb/>


text:
Nu mi zo̱ ar da̱ngo ár thuhu Pentekoste, gatho ya ku xki mhuntsꞌa ha nꞌadar ngu, ne nꞌadar mfeni mi pe̱sꞌu̱. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi nhekitho nꞌar döta ñu̱ni ndi ꞌñe mhetsꞌi ngu nꞌar ꞌyomndöhi, ne xa bi fatꞌa mbo ar ngu. 


text:
<pb/>Ne gathoꞌu̱ bi hñömba ár nzini ár Hñö Jö, ne bi ndu̱i bi ñö maꞌra ya hñö nꞌa ngu nꞌa, ngu mi japabi ár Hñö Jö nda ñöꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen ꞌra ya xodyo, habu̱ gatho ár nxidi ar ximha̱i xki ꞌñehe, gehyu̱ mi ndönga Jö. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ mi ntꞌo̱de ar döta ñu̱ni, nze̱ye̱ ya jöꞌi xa dama bi mhuntsꞌi habu̱ mi ꞌbu̱ ya ku, ne bi ꞌyo̱tho ngetho mi o̱xa yá hñö nꞌa ngu nꞌayu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ꞌra dar menguhu̱ Partia ne Media, Elam, Mesopotamia, Nhudea, Kapadosia, Mponto, ne Asia. 


text:
<pb/>Maꞌra ya me Frigia, Panfilia, Ehipto, ne ꞌra ya hnini Afrika tho ár yapꞌu̱ ar ha̱i Sirene. Ne maꞌra ya me Nroma, ꞌra majöni ya xodyo, ha nu maꞌra xi nxodyo ngetho te̱mga ma ntꞌumbihu̱. 


text:
<pb/>Ya me Kreta ne Arabia nꞌehe, gatho di o̱hu̱ ma hñöhu̱ ñöyu̱ ngu di ñöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ne xikagihu̱ yá döta ꞌbe̱fi Jö. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌi himi pödi te nda beni, ne xa mi ꞌyo̱tho mi enga nꞌa ngu nꞌa: —Xipya, te di bo̱mpyanu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi mꞌa̱hwi nuꞌu̱ ma ꞌre̱tꞌamanꞌa yá mi ma̱xtewi. Bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Nuꞌahu̱ me Nhudea, ne gatho nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱wa Herusalen, ꞌyo̱xu̱ xiñho nöꞌö ma ga mö. 


text:
<pb/>Nöꞌö gi hanthu̱ xi thopya, gehnu̱ xki mönga ar mꞌe̱hni Hoel ma nda njapꞌu̱. Xki ꞌyotꞌa njawa:<pb/> 


text:
Jö bi ꞌñenö: Nuya pa xi ꞌñepꞌu̱,<br/>ma ga pe̱mpa ma Hñö gatho ya meximha̱i.<pb/>Nuya ri tꞌu̱hu̱ ne ri tꞌinxuhu̱ ma da ñö di hömpa ár tsꞌe̱diꞌö.<pb/>Nuya bötsi ma da hyanda ya nthandi,<br/>nuya dönzia ma da ꞌwi ya tꞌi.<pb/> 


text:
Xa majöni nuya paꞌu̱, nuya ñꞌo̱ho̱ ne ya ꞌbe̱hñö di pe̱pkagi, xa ma ga umba ma Hñö.<pb/>Gehnu̱ da umba tema da möñꞌu̱.<pb/> 


text:
Ne ma ga utꞌwaꞌu̱ ꞌra ya döta ntꞌudi mañö mhetsꞌi<br/>ne nuwa har ximha̱i,<pb/>ár ntꞌudi ar ji, ar tsibi, ne ar ꞌbifi.<pb/> 


text:
Ma da nheki da boka ar hyadi.<pb/>Ar zönö ma da the̱nga ngu ar ji.<pb/>Mꞌe̱fa da zo̱ ar pa da e ar tsi Hmu.<pb/>Geꞌö ar pa ma da nheki ár döta tsꞌe̱diꞌö.<pb/> 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Israel, ꞌyo̱hu̱ nöꞌö tema ga xiꞌahu̱: Gi pöhu̱ ar Hesu me Nasare, gatho nuꞌu̱ ya döta ntꞌudi bi ꞌyo̱tꞌe ga hyanthu̱, bi ꞌyo̱tꞌe mi hömpa ár tsꞌe̱di Jö, ne njapꞌu̱ mi ñꞌu Jö go xki me̱ñꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ ga ju̱hu̱, ne ga da̱thu̱ ha yá ꞌye̱ ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, ne bi hyoꞌu̱ ha nꞌar pontꞌi. Gatho nöꞌö bi thogi, bi njapꞌu̱ ngetho Jö go xki bense̱ nda japꞌu̱ ngu mi neꞌö. 


text:
<pb/>Ne gese̱ Jö bi japi bi nte manꞌagi. Njapꞌu̱ bi gu̱ka har u̱gi mi ꞌbu̱i xki du, ngetho ar ndöte himi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di nda zömꞌö. 


text:
<pb/>Ar ndö Dabi xki no̱ñꞌö núꞌmu̱ bi ꞌñenö:<pb/>Ndi handga Jö hyaxꞌmu̱ ndi ꞌbu̱ꞌbe,<pb/>ꞌba̱ ha ma ñꞌe̱i, hinga ntsu.<pb/> 


text:
Jange nuga xa di johya ne di petwa maꞌra nor johyaꞌö.<pb/>Ne di to̱ꞌmi núꞌmu̱ xka tu, ma ga pengi ga nte.<pb/> 


text:
Ngetho nuꞌge, ma tsi Dadaꞌi, hinge ma gi tsohnu̱ ma te habu̱ bi ku̱ gatho nuꞌu̱ xi du.<pb/>Ne hingi ma gi hye̱ ma ndoꞌyo da ꞌya har ha̱i, ngetho go ri hoga ꞌbe̱gogi.<pb/> 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ ma tsi kuhu̱ xka mhunshu̱wa, ngu xka pöhu̱, ma palehu̱ ar Dabi bi du, bi tꞌa̱gi, ne nuya payu̱ di handwathobihu̱ ꞌbu̱kwa ár tꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Ha nunar Dabi már mꞌe̱hni Jö mi mönga nöꞌö ma nda thogi. Ne mi pödi ma nda mꞌu̱ nꞌár tꞌu̱ togo nda po̱tꞌö, ngetho njapꞌu̱ xki ñötꞌwa Jö. Ne nór tꞌu̱ꞌö gehnu̱ ar Kristo xki ñhötꞌwabi nda mꞌe̱hni nda ndö. 


text:
<pb/>Jange ar Dabi xki tꞌutwa nöꞌö mꞌe̱fa bi thogi. Ne bi ꞌyotꞌi ma nda mengi nda nte ar Kristo, ne hinge nda gohnu̱ ár te habu̱ ku̱ nuꞌu̱ xi du, ne hinge nda ꞌyanu̱ ár ndoꞌyo har ha̱i. 


text:
<pb/>Jange nupya xi tꞌexa hár ñꞌe̱i Jö, bi nju̱xa mhetsꞌi ba huxkwi ár Dada. Ne bi umba ár Hñö Jö xki ñhötkagihu̱. Gehnu̱ ba pe̱nkagihu̱, ne xi tho nöꞌö xka hyanthu̱ ne xka ꞌyo̱hu̱pya. 


text:
<pb/>Ar ndö Dabi himbi nju̱xa mhetsꞌi, ha go bi ꞌñeñꞌö:<pb/>Jö ar Dada bi ꞌñemba ma tsi Hmu:<pb/>Hñu ha ma ñꞌe̱i ga huxkwi,<pb/> 


text:
<pb/>Nupya, mahyoni da bö gatho ya me Israel, hinto di yomi: Jö ar Dada xi hñuxa ar Hesu ngu ar Hmu ne ar Ndö, ngetho gehnu̱ ar Kristo xpa pe̱ñꞌö, togo ga tsu̱thu̱ har pontꞌi ga hyohu̱. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱de nöꞌö bi mönga ar Pedro, nuya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱ xa bi du yá mu̱i, ne bi ꞌya̱mba ar Pedro ne nuꞌu̱ maꞌra yá mpo̱te ar tsi Hmu mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Ma tsi kuhu̱, xiꞌmu̱ tema mahyoni ga pe̱hepya. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñembabi: —ꞌYo̱thu̱ ár ntso̱ꞌmi, ne gi nxixthehu̱ gatho hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo. Njapꞌu̱ da pumpꞌahu̱ ri tsꞌokihu̱, ne gi hñöñhu̱ ár Hñö Jö da mꞌu̱ ha ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuna ar ñhötꞌinu̱ go xi tꞌaju̱ ne ma bötsihu̱, ne gatho nuya maꞌra ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, nuꞌu̱ da zohna Jö ma Hmuhu̱. 


text:
<pb/>Ar Pedro xa mi zo ya jöꞌi, ne mi xipa nze̱ye̱ ya mhö, ne mi embabiꞌu̱: —Mpo̱hu̱, ne hinda zu̱ꞌahu̱ ár mfe̱i to̱ꞌma nuya tsꞌojöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo bi ꞌñetꞌa yá mu̱i nöꞌö te mi möñꞌö, bi nxixthe. Jange nu ar paꞌö bi hñuxa ngu nꞌa̱temaꞌre̱tꞌanthebe ya gamfi. 


text:
<pb/>Ne nuyu̱ mi te̱nda nöꞌö mi xipa yá ma̱xte ar tsi Hmu, ne nꞌadar mfeni mi pe̱sꞌu̱. Ne hyaxꞌmu̱ mi ntꞌoxi mahye̱gi ne mi tsipa ár tꞌoxi ar tsi Hmu, ne mi matꞌa Jö. Njanu̱ mi ꞌbu̱ ya ꞌbe̱tꞌo ku 


text:
<pb/>Gatho ya mengunu̱ xa bi ntsu, ngetho xki hyandwa yá ma̱xte ar tsi Hmu mi o̱tꞌa nze̱ye̱ ya döta ntꞌudi, ne ya ꞌbe̱fi xa mi ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne hyaxtho mi mhuntsꞌa har dönganijö, mi pe̱sꞌu̱ nꞌadar mfeni. Ne mi tsiꞌu̱ ár tꞌoxi ar tsi Hmu ha yá nguꞌu̱, ne xa mi johya mi ñuñꞌu̱ mahye̱gi, ne mi pe̱sꞌu̱ nꞌar hogamu̱i. 


text:
<pb/>Ne mi nsunda Jö mahye̱gi. Ne maꞌra ya jöꞌi mi handa te mi pe̱ꞌu̱, mi numañhoꞌu̱. Ne hyaxꞌmu̱ ar tsi Hmu mi huꞌsa ya gamfi, hyaxtho mi ñꞌemu̱i maꞌra ne nda mpo̱ho̱.<pb/>


text:
Nꞌar pa ar Pedro ne ar Xuwa yá ma̱xtehmö ar Hesu, ndi ma har dönganijö ngu hñu nde, geꞌmu̱ mi jar mhatꞌa Jö. 


text:
<pb/>Ne nu hár goxthi ar dönganijö ár thuhu Nza̱tho, ka mi huhnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ xki mꞌu̱i mi dowa. Hyaxtho mi tꞌehnu̱ mi a̱pa ar tsi bojö gatho nuꞌu̱ mi thohnu̱ ndi yu̱tꞌa har nijö. 


text:
<pb/>Nunar tsi dowanu̱ nꞌa mbi hyandatho ar Pedro ne ar Xuwa, ma nda yu̱tꞌa har nijö, bi ꞌya̱pa nꞌar tsi bojö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro ne ar Xuwa bi mꞌa̱i, bi ñhanda habu̱ mi hu ar tsi me̱tí, ne ar Pedro bi ꞌñembabi: —Hyandgagihe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñembabi: —Hinte di hö ar tꞌaxbojö wa ar kꞌaxtbojö ga ꞌraꞌi. Ho̱nse̱ nöꞌö di pe̱tsꞌi, geꞌö ga ꞌraꞌi. Hár thuhu ar Hesukristo mar me Nasare, di xiꞌaꞌi, nangi gi ꞌyo. 


text:
<pb/>Dama bi ꞌye̱nga nꞌar nsa̱gi bi mꞌa̱i xiñho, ne bi ñꞌo. Bi me̱wiyu̱ bi yu̱tꞌa mbo ar nijö, mi ꞌyo ne xa mi sa̱gi mi matꞌa Jö. 


text:
<pb/>Dama bi bötꞌu̱ go mi gehnu̱ togo mi dowahmö, mi hu hár goxthi ar nijö ár thuhu Nza̱tho, mi a̱ ar tsi bojö. Xa bi ꞌyo̱tho ne xa bi zuꞌu̱ nöꞌö xki thogi. Ar Pedro bi mömba ár mhö Jö ha ya mꞌetꞌe xki thuꞌspa ár thuhu ar Salomon 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ mar dowahmö himi ne nda hye̱ ar Pedro ne ar Xuwa. Ne gatho ya jöꞌi xa mi ꞌyo̱da nöꞌö mi handi, jange dama bi mhuntsꞌa ha ya mꞌetꞌe ár thuhu ar Salomon, habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Pedro mi hyanda xki mhuntsꞌa ya jöꞌi, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ gar me Israelhu̱, hanja xa gi ꞌyo̱thu̱ ne xa gi kꞌötkagihe. Ha gi beñhu̱ ma tsꞌe̱dise̱he, wa xa di ꞌbu̱he xiñho, jange xta jafe xi ñꞌo nunar ñꞌo̱ho̱nu̱. 


text:
<pb/>Jö togo mi ndönga ar Abra ne ar Isa ne ar Hakob, ne gatho nuꞌu̱ maꞌra ma palehu̱ xi du, getꞌö ar Jö togo bi japi bi ñꞌo nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ne bi ꞌñeꞌspa ár nsu ar Hesukristo ár Tꞌu̱ꞌö. Gehnu̱ togo ga da̱thu̱ ya ndö, ne ga xifu̱ ar Pilato hinge nda hye̱gi, mödi mi nemhö nda hye̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ hinga nehu̱, mödi gehnu̱ ár hoga Tꞌu̱ Jö hinte ma tsꞌoki xki ꞌyo̱tꞌe. Ne ga ꞌya̱hu̱ nda the̱ nꞌar hyote. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ ga hyohu̱ togo hö ar te. Ha Jö bi japi bi nte manꞌagi. Go da hanthe, jange di da̱he majöni. 


text:
<pb/>Go di ñꞌemu̱ibiheꞌö, jange nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ gi hanthu̱ ne gi pöhu̱, xi ditsꞌi, ne njapꞌu̱ xi ñꞌu ár tsꞌe̱diꞌö. Xi o̱the nunar ñꞌo̱ho̱ gi hanthu̱pya. Xi njapꞌu̱ ngetho di ñꞌemu̱ibihe. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di pöhe xiñho ga da̱hu̱ ar Hesu ngetho hinte ngi pöhu̱, ngu nuꞌu̱ ma ndöhu̱ himbi zo yá mfeni nꞌehe teme bi ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ Jö bi japi nda thogi ngu xki xipabi yá mꞌe̱hni mahamꞌu̱, xki ꞌyotꞌu̱ mi mahyoni ar Kristo nda tho ya u̱gi, ne nda du. 


text:
<pb/>Jange ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi ne penju̱ gi hyoñhu̱ Jö, ne da pumpꞌahu̱ ri tsꞌokihu̱. Njapꞌu̱ hö, da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, ter entho gi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne xa majöni bi bo̱xnu̱ mhetsꞌi, bi ꞌbu̱hnu̱ to̱ꞌmda ar pa Jö da hoka maꞌraꞌyo gatho, ngu xki xipa mahamꞌu̱ yá hoga mꞌe̱hni nda möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngu bi mönga ar Moise, bi xipa ma palehu̱ ne bi ꞌñembabiꞌu̱: Jö ma tsi Hmuhu̱ ma da hñuxꞌa nꞌaꞌahu̱ ngu ár mꞌe̱hniꞌö, njangu xi hñuxkagi nꞌehe, ne ma gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö da xiꞌahu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ ya ñhötꞌi bi mönga nuya mꞌe̱hniꞌu̱, go xiꞌahu̱. Ne nuꞌu̱ ya njöpi bi nkohwi Jö ma palehu̱, xi zokꞌahu̱ nꞌehe. Jange Jö bi ꞌñembabi ar Abra: Ha nꞌa ri nꞌogi ma da e mꞌe̱fa, ma ga jöpa xo̱ge ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne nuꞌahu̱ go gar ꞌbe̱tꞌohu̱ ba pe̱ñꞌahu̱ ár Tꞌu̱ Jö, bi jöpꞌahu̱ gi hye̱hu̱pꞌu̱ ri tsꞌokihu̱.<pb/>


text:
Ar Pedro ne ar Xuwa mi ꞌbu̱hnu̱ har dönganijö mi zo ya jöꞌi. Nꞌa mbi zo̱hnu̱ ꞌra ya möjö mi ñꞌowi ár ndö ya sunijö, ne ya de̱ngamöjö nuꞌu̱ himi ñꞌemu̱i nda mengi nda nte nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Xa bi mbo̱ yá kwe̱ mi böꞌu̱ ar Pedro ne ar Xuwa mi uta ya jöꞌi nda mengi da nte nuꞌu̱ xi du, ngu bi mengi bi nte ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi nju̱ ar Pedro ne ar Xuwa, ne bi tsꞌitsꞌi ba njotꞌa har fa̱di. Ne ka bi gohnu̱ nor nxuinu̱, ngetho xki nde nor paꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo xki ꞌyo̱de nöꞌö mi mönga ar Pedro, nze̱ye̱ bi ñꞌemu̱i, mi tsu̱ ngu ngu̱dminthebe ya ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nu ár hyaxꞌö bi mhuntsnu̱ Herusalen yá dönziandö ya xodyo, ya bötꞌofo, ne gatho nu maꞌra yá ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ bi mhuskwi mahye̱gi ar Anas, gehnu̱ mar döngamöjö. Ka mi ꞌbu̱hnu̱ ar Kaifas, ar Xuwa ne ar Handro, ne gatho nuyá mëni ya döngamöjö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi tsꞌixnu̱ ar Pedro ne ar Xuwa, bi mꞌa̱ꞌma madetho ne bi tꞌa̱mbabi njawa: —Togo yá mꞌe̱hniꞌihu̱, ne togo ár tsꞌe̱di gi hömfu̱ gi pe̱hu̱ njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro xki nzinga ár Hñö Jö bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ gár ndöhu̱ ha ma hninihu̱ Israel. 


text:
<pb/>Ngetho gi ñꞌa̱nihu̱ nöꞌö ar ñho bi tꞌo̱tꞌwa nunar tsi ñꞌo̱ho̱nu̱ mi dowa, ne gi ne gi pöhu̱ hanja bi ditsꞌi, 


text:
<br/>ma ga xiꞌahe hanja bi za̱ bi dixhnu̱, ne njapꞌu̱ gi pöhu̱ ne gatho nuꞌu̱ maꞌra ya me Israel. Nunar ñꞌo̱ho̱ gi hanthu̱ ꞌba̱hnu̱, nunu̱ bi ditsꞌi bi mhömba ár thuhu ar Hesukristo mar me Nasare, nöꞌö ga tsu̱thu̱ ha nꞌar pontꞌi, ne Jö bi japi bi mengi bi nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar Hesu ga u̱tsahu̱, gi ñhe̱hwihu̱ nꞌar guxjödo bi ꞌye̱mpꞌu̱tho ar mu̱di do nöꞌö ma nda hyoka ár nijö Jö. Ha nupya gehnu̱ ar mu̱di do xi njuꞌspa ár nijö Jö. 


text:
<pb/>Hinjoꞌo manꞌa togo da ꞌraju̱ ar tsꞌe̱di ga mpo̱hu̱, ho̱nse̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesu. Ngetho hinjoꞌo manꞌa xi tꞌumba nunar tsꞌe̱dinu̱ ne da thokwa ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndö mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ꞌyo̱tho, ngetho bi hyanda ar Pedro ne ar Xuwa himi ntsu. Ne mi pöꞌu̱ himya ñꞌo̱ho̱ mi pe̱ꞌsa ar döta mfödi, gehyu̱ ma ya hyoya jöꞌi. Njapꞌu̱ bi böꞌu̱ xki ñꞌowi ar Hesu. 


text:
<pb/>Ne mi eñꞌu̱: —Xipya, te ga jafu̱ nuya ñꞌo̱ho̱yu̱. Ngetho xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar döta ntꞌudi, pö gatho ya jöꞌiwa ha ma hninihu̱ Herusalen, ne hinda tsa̱ ga ko̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Hindi nehu̱ da nu̱ngar ꞌbede. Ma ga zoñhu̱ ne ga pihu̱, ne njapꞌu̱ hinto ma da zofo hár thuhu ar Hesu. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi tsꞌohna manꞌagi ar Pedro ne ar Xuwa, bi pidi, ne bi nsipabi hinte nda möñꞌu̱, ne hinto nda zofo hár thuhu ar Hesu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro ne ar Xuwa bi dödi ne bi ꞌñenö: —Beñhu̱, hage da ꞌñetꞌa mañho ár mu̱i Jö ga o̱tꞌahe mꞌe̱tꞌo ne mꞌe̱faꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndö bi hñuꞌspar pidi, njapꞌu̱ hinte nda xipabi ya jöꞌi, ne bi hye̱gi bi maꞌu̱. Himbi tsa̱ te bi japabi, ngetho mi tsu ya jöꞌi nda mbo̱ yá kwe̱. Gatho xa mi umba njamödi Jö nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki tꞌo̱tꞌwa ar ntꞌudi xki ditsꞌi, mi tho yonꞌa̱te nje̱ye̱ xki mꞌu̱i. Ya gamfi a̱pa Jö da huꞌmba yá mu̱i ne da umbar tsꞌe̱di 


text:
<pb/>Nu mi nthe̱ ar Pedro ne ar Xuwa, bi ma ba kꞌöꞌsa nuꞌu̱ maꞌra ya gamfi, ne bi metwabi nöꞌö xki xipabi ya ndömöjö ne yá dönziandö ya xodyo. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱ ya ku, nꞌadar mfeni bi umba njamödi Jö, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Ma tsi Hmuꞌihe, go geꞌe ar Jö togo ga hoka mhetsꞌi ne ar ximha̱i, ar dehe ne gatho nöꞌö te janu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌge ga xipa ri ꞌbe̱go ar Dabi nda mönga njawa:<pb/>Yoꞌö ya jöꞌi bi mhuntsꞌi bi ñꞌu̱tꞌu̱ hanja nda ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌomꞌu̱i,<br/>ne nuya hnini te gatho bentho da ꞌyo̱tꞌe.<pb/> 


text:
Bi mhuntsꞌa gatho yá ndö ya hnini<br/>ne yá ma̱xte ꞌbu̱ har ximha̱i,<br/>ne nꞌatꞌwu̱ bi ñꞌu̱tꞌu̱ nda u̱tsa Jö ne ár Kristo togo xi hñuxꞌö da ndö. 


text:
<pb/>Ngetho xa majöni har hnininu̱, bi mhuntsꞌa ar ndö Erode ne ar Ponsio Pilato, ya me Israel ne nuꞌu̱ himya me Israel, bi u̱tsa ri hoga Tꞌu̱ ar Hesu togo xka ꞌñetsꞌi da ndö. 


text:
<pb/>Ha nupya ma tsi Hmuꞌihe, hyanda hanja huꞌsje ya jöꞌi. Ne fa̱xkagihe hinga ntsuhe ga möñhe ri mhö, ngetho go ri ꞌbe̱gogihe. 


text:
<pb/>Ne hñuxke ri ꞌye̱ ha ya da̱thi da dixꞌu̱. Ne gi ꞌyo̱tꞌa nze̱ye̱ ya döta ntꞌudi hár thuhu ri hoga Tꞌu̱ Hesu. 


text:
<pb/>Ngu mi waꞌu̱ bi ñöwi Jö, bi nhwönga ar ngu habu̱ xki mhuntsꞌi. Ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ bi nthe̱xkwi ár nzini ár Hñö Jö, ne himbi ntsuꞌu̱ bi mömba ár mhö Jö. Nꞌatꞌwu̱ yá me̱ti gatho nöꞌö mi pe̱ꞌsa ya gamfi 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ xki ñꞌemu̱i ár mhö Jö, mi pe̱ꞌsa nꞌada ar mfeni, ne nꞌada yá mhöteꞌu̱. Gatho nöꞌö mi pe̱sꞌu̱, mahye̱gi mar me̱tiꞌu̱. Himi njoꞌo nꞌar ku mi enö te mi pe̱tsꞌi mar me̱tise̱. 


text:
<pb/>Ne xa mi pe̱sꞌu̱ ar tsꞌe̱di yá mpo̱te ar tsi Hmu Hesu, mi da̱majöni xki mengi xki nteꞌö, ne Jö xa mi hwëkwabiꞌu̱ ár mfa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ha hinto mi thoꞌu̱ ar kꞌatꞌi, ngetho gatho nuꞌu̱ mi pe̱ꞌsa yá ha̱i ne yá ngu mi pa̱ꞌu̱, ne mi hö gatho nöꞌö mi njutꞌwabi, 


text:
<br/>ne mi umba yá mpo̱te ar tsi Hmu. Ha nuyu̱ mi hekwabi nꞌa ngu nꞌa ya gamfi, ngu nöꞌö mi o̱tꞌwa ar ꞌbe̱di, njapꞌu̱ mi tꞌumbabi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ku már thuhu ar Huse me Txipre, xki ꞌñe ha yá ꞌbe̱to ar Lebi. Ha nuyá mpo̱te ar tsi Hmu bi hñuꞌspabi ar Berhnabe, di bo̱ni da ꞌñenö, nöꞌö huꞌmba yá mu̱i maꞌra. 


text:
<pb/>Nöꞌö mi pe̱ꞌsa nꞌa xe̱ni ar ha̱i, bi gu̱ bi ma̱, ne gatho ar bojö bi njutꞌwi ba hö bi da̱twa yá mpo̱te ar tsi Hmu.<pb/>


text:
Mi ꞌbu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Anania, ha nunár ꞌbe̱hñö már thuhu ar Safira. Nuyu̱ bi ma̱ nꞌa xe̱ni ar ha̱i mar me̱tiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne bi zöma nꞌa xe̱ni ar bojö xki njutꞌwabi ar ha̱i, ne ár ꞌbe̱hñö bi bödi nꞌehe. Nöꞌö manꞌar xe̱ni bi ma ba da̱twa yá mpo̱te ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñembabi: —Anania, hanja xka hye̱ ar tsꞌondöhi xi hya̱ꞌaꞌi. Yoꞌö xka ne ngi hya̱tꞌa ár Hñö Jö. Ngetho hinga unga gatho ar bojö bi njutꞌa ri ha̱i ga pa̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xka tsöma ri ha̱i go ma ri me̱ti, ne nöꞌö ar bojö bi njutꞌaꞌi go ma ri me̱ti nꞌehe. Yoꞌö ga beni ga japꞌu̱. Hinge go xka kakagihe, xka beni gi ka Jö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Anania, bi hwangi xki du. Ne gatho nuꞌu̱ maꞌra bi bö nöꞌö xki thogi, xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne ar Pedro bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de. Xikagi, hage bi njutꞌahu̱ njanu̱ ar ha̱i ga pa̱hu̱. Nuꞌmú̱ nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hö, njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñembabi: —Yoꞌö ga nkohwi nꞌada ar nkohi ri döme, ne ngi hya̱thmöhu̱ ár Hñö ma tsi Hmuhu̱. Xi ꞌñehnu̱ har goxthi nuꞌu̱ togo xpa pengi ba a̱kꞌa ri döme, ha nupya xpa ehe da duxꞌaꞌi ma da ꞌya̱kꞌaꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Safira bi hwangi xki du ha yá wa ar Pedro. Ne mi yu̱tꞌa nuꞌu̱ ya bötsi, bi hyandi xki duꞌö nꞌehe, dama bi dutsꞌi bi ma ba a̱gi habu̱ mi o ár döme, ka bi tꞌa̱pꞌu̱tho nꞌehe. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ gatho nuya ku bi bödi tema bi jayu̱, xa bi ntsu, ngu gatho nuya bi zo yá gu. Bi nheki nze̱ye̱ ya döta ntꞌudi 


text:
<pb/>Nuyá mpo̱te ar tsi Hmu mi o̱tꞌa nze̱ye̱ ya döta ntꞌudi mi handa ya jöꞌi. Ne gathoyu̱ mi pe̱sꞌu̱ nꞌada ar mfeni mi mhuntsꞌa ha ya mꞌetꞌe mi tꞌembabi ár thuhu Salomon. 


text:
<pb/>Ne ꞌyo mi födi nuya ntꞌudi mi o̱tꞌu̱. Jange mi nju̱ka ya da̱thi nthi ha ya ꞌñu, ne mi ꞌbe̱ ha ya fidi, ne núꞌmu̱ nda thohnu̱ ar Pedro, mödi nda zu̱hmö ho̱nse̱ ár xudi, nda dixa ya da̱thi. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱ ha ya hnini getꞌu̱ Herusalen, mi pa mi tsixa ya da̱thi ne nuꞌu̱ mi nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi, gathoyu̱ mi thitsꞌi. Ar Pedro ne ar Xuwa bi ntꞌu̱tsa 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi nju̱xa ar döngamöjö ne ya de̱ngamöjö mi mfa̱xꞌu̱, ngetho xki zo̱tꞌa yá mu̱i, hinto mi ne nda hñömba yá nsu. 


text:
<pb/>Ha nunar nxuiꞌö, nꞌár e̱nxe̱ Jö bi xokwa ár goxthi ar fa̱di, bi gu̱ka nuyá mpo̱te ar tsi Hmu, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: 


text:
<pb/>—Di ma ba ꞌba̱hu̱ har dönganijö, ba zohu̱ ya jöꞌi, ne xipabihu̱ ar hoga mhö no̱nga ar ꞌraꞌyo te. 


text:
<pb/>Jange ár hyaxꞌö ra nꞌitho, bi maꞌu̱ har dönganijö, ngu xki xipabi ár e̱nxe̱ Jö. Ne nu mi zo̱ñꞌu̱, bi yu̱tꞌa mbo bi zofo ya jöꞌi. Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ mi zohyu̱, ar döngamöjö ne yá ma̱xte bi zohnu̱ yá mindöwi me Israel nda me̱ꞌsa nꞌar mhuntsꞌi. Ne bi me̱hna togo nda tsi nuꞌu̱ ya mpo̱te mi jotꞌa har fa̱di. 


text:
<pb/>Ha nu mi zo̱nga ya gu̱jöꞌi har fa̱di, himi njoꞌonu̱ ya ꞌyofa̱di. Nuꞌmú̱, dama ba penkꞌu̱ bi mö, 


text:
<br/>ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Da tiñhe ar fa̱di mi jotꞌi xiñho, ne nuya sufa̱di ka mi ꞌba̱hnu̱ har goxthi. Ha núꞌmu̱ nda ku̱the, hinto da tiñhenu̱ mbo. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar döngamöjö, ne ár ndö ya sunijö, ne maꞌra ya ndömöjö, himi pödi te nda beni, ne mi eñꞌu̱: —Xipya, te di bo̱mpyanu̱. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi zo̱ta nꞌar jöꞌi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌu̱ ya ñꞌo̱ho̱ ga kothu̱hmö har fa̱di, bi ꞌbu̱ har dönganijö bi zo ya jöꞌi manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ár ndö ya sunijö bi me̱wi ya gu̱jöꞌi, ne bi mengi bi gu̱ ya mpo̱te. Ba ju̱ꞌu̱ ne hinte bi japabi, ngetho mi tsu nda mbo̱ yá kwe̱ ya jöꞌi, ne nda umba ya nkꞌahni. 


text:
<pb/>—Hage hinda xiꞌahe hinge ngi zohu̱ ya jöꞌi, ne hingi no̱mfu̱ ár thuhu ar Hesu. Nuꞌmú̱, hanja hinxka ꞌyo̱hu̱. Gatho ya me Herusalen xka xifu̱ ri jamfihu̱. Ne gi ne gi hyo̱xkagihe da hoje nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro ne gatho nu maꞌra ya mpo̱te, bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nuje mahyoni mꞌe̱tꞌo ga o̱the Jö, ne mꞌe̱fa ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Jö togo mi ndönga ma palehu̱, go bi japi bi nte manꞌagi ar Hesu, gehnu̱ ga tsu̱thu̱ ha nꞌar za, ne ga hyohu̱. 


text:
<pb/>Ne nupya Jö xi ꞌñe hár ñꞌe̱i da ndöwi ne da mpo̱ho̱te, njapꞌu̱ da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ya me Israel, ne da mpumba yá tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuje di da̱he majöni togonu̱, ne ár Hñö Jö da̱majöni nꞌehe, ha Jö xi umba ár Hñö gatho nuꞌu̱ togo o̱te. 


text:
<pb/>Bi nankꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi ꞌbu̱hnu̱ har mhuntsꞌi mar de̱ngaꞌbe̱pate, már thuhu ar Gamalie, nꞌar bötꞌofo, ne gatho ya jöꞌi xa mi numañhoꞌö. Bi mꞌa̱i ne bi mö nda tꞌe̱nga nꞌa tsi tu̱i ya mpo̱te. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñembabi gatho ya jöꞌi xki mhunsnu̱: —Ha gi o̱hu̱ ndadahu̱. Hyanthu̱ xiñho nöꞌö te gi jafu̱ nuya ñꞌo̱ho̱yu̱. 


text:
<pb/>Beñhu̱ hingar yapa bi nanga nꞌar ñꞌo̱ho̱ mar thuhu Teuda, mi humamu̱i mi pe̱ꞌsa nꞌar nsu, ne bi de̱nga ngu gohonthebe ya ñꞌo̱ho̱. Bi thoꞌö, ne gatho nuꞌu̱ mi ñꞌowi bi mfontꞌi, ne hinte ponkꞌu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba e manꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Huda, mar me Ngalilea, núꞌmu̱ mi nja ar nthuxthuhu. Nöꞌö bi gu̱tꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi bi de̱ni. Bi thoꞌö nꞌehe, ne bi mfontꞌa gatho ya jöꞌi mi ñꞌowi. 


text:
<pb/>Jange nuga di xiꞌahu̱, hye̱hu̱pꞌu̱ nuya ñꞌo̱ho̱yu̱. Nuꞌmu̱ nöꞌö te pe̱hyu̱ go xi bense̱ꞌu̱, ma da göxtho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ár me̱ti Jö nöꞌö te pe̱hyu̱, hinda za̱ gi hñökwabihu̱. Ngetho nuꞌmu̱ gi jahu̱pꞌu̱, po̱ntho gi ntunkwihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ har mhuntsꞌi, bi ꞌyo̱xa nöꞌö te bi möñꞌö. Jange bi mengi bi ku̱tꞌa ya mpo̱te, bi ꞌwe̱xtꞌu̱. Ne bi xipabiꞌu̱ nda hye̱gi nda mömba ár thuhu ar Hesu, ne bi hye̱gi bi maꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne mi bo̱ñꞌu̱ har mhuntsꞌi, xa mi johyaꞌu̱, ngetho Jö xki ꞌñetꞌamañho ár mu̱i nda tho nꞌar mꞌe̱tsa̱ ngetho mi no̱mba ár thuhu ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Ne hyaxꞌmu̱ himi tsa̱ya̱ mi zofo ne mi uta ya jöꞌi har dönganijö, ne mi ꞌyo ha ya ngu mi mömba ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Nuya paꞌu̱ xa mi xönda ya ku. Ne nuꞌu̱ ya ku mi ñö ar griego bi ñömañꞌu̱bi ya ku mi ñö ar ebreo. Ne mi eñꞌu̱, nuyá ꞌranxu himi tꞌumba mahye̱gi ar ñhuni mi thekwabi hyaxꞌmu̱, ngu nu maꞌra ma ya ebreo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho ya mpo̱te bi zohna gatho ya ku ha nꞌar mhuntsꞌi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ma tsi kuhu̱, nuje di ꞌbu̱he ga mömfe ár mhö Jö, hanja ma ga tsa̱ya̱he ga hemfe te da zi nuꞌu̱ hingi jwadi. 


text:
<pb/>Jange hwañhu̱ yotoꞌihu̱ nuꞌu̱ xka hyanthu̱ ꞌbu̱i xiñho, xi nzimba ár Hñö Jö, ne xa di ja ár mfödi. Nuꞌu̱ go ma da me̱ꞌsa nuna ar ꞌbe̱finu̱. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱xa nöꞌö xki nsipabi, gatho bi numañho njapꞌu̱. Ne bi nhwahna ar Teba nöꞌö mi pe̱ꞌsa nꞌar döta ñꞌemu̱i, ne xki nzimba ár Hñö Jö, ar Lipe, ar Prokoro, ar Nikanor, ar Timon, ar Parmena, ne ar Nikola mar me Antiokia, xki nxodyo ngetho xki de̱mba yá ntꞌumbiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ dama mi nxanga ár mhö Jö, ne ya ku hyaxꞌmu̱ xa mi xu núnu̱ Herusalen, ne nze̱ye̱ ya möjö bi gamfi nꞌehe. Ar ku Teba bi mhihi 


text:
<pb/>Ha nu ar ku Teba xa mi pe̱ꞌspa ár tsꞌe̱di Jö ne ár nthekate. Mi o̱tꞌa ya döta ntꞌudi ha yá nthandi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne núnu̱ ha yá nijö ya xodyo, nöꞌö mar thuhu Nuꞌu̱ xi The̱gi, bi nju̱xa ꞌra ya ñꞌo̱ho̱, ne bi mfa̱xkwi ꞌra ya me Sirene, maꞌra ya me Alejandria, ya me Nsilisia, ne ya me Asia. Gathoꞌu̱ bi ntsa̱hñökiwi ar Teba. 


text:
<pb/>Himi tsa̱ te nda dötꞌu̱, ngetho nöꞌö mi pe̱ꞌsa ar hoga mfödi, ne mi hömpa ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö mi ñö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya jöꞌiꞌu̱ bi ꞌyu̱tꞌa ꞌra ya ñꞌo̱ho̱, ne bi guꞌtwabi nda mönga ya nhemhñö, ne nda ꞌñeñꞌu̱, xki ꞌyo̱ꞌu̱ mi tsanga ar Moise, ne mi tsanga Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi po̱mpa yá kwe̱ ya jöꞌi, yá dönziandö ya xodyo, ne ya bötꞌofo. Nepꞌu̱ bi nju̱ ar ku Teba, ne ntukitho bi tsꞌixa hár mhuntsꞌa ndö ya xodyo. 


text:
<pb/>Ne bi njapabi ꞌra ya jöꞌi nda hyo̱xa ya nhemhñö ar ku Teba, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nuna ar ñꞌo̱ho̱nu̱ hingi tsa̱ya̱ tsanga nuna ar jöpa nijönu̱ ne ár tꞌofo ar Moise. 


text:
<pb/>Nuje go xta o̱he teme xi mö, xi ꞌñenö, nunar Hesu mar me Nasare ma da hwata nunar nijönu̱, ne ma da pa̱ta ma ntꞌumbihu̱ nuꞌu̱ bi utkagihu̱ ar Moise ga o̱thu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ gatho nuꞌu̱ togo mi ꞌbu̱hnu̱ har mhuntsꞌi, núꞌmu̱ mi kꞌötꞌa ar ku Teba, bi hyandwabi ár hmi mi ñhe̱hwi ár hmi nꞌár e̱nxe̱ Jö.<pb/>


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Teba bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ma tsi kuꞌahu̱, ne ma tsi ndadahu̱, ꞌyo̱hu̱ nöꞌö tema ga xiꞌahu̱. Jö nöꞌö xar nsunda, bi zo ma palehu̱ ar Abra núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱tho Mesopotamia, hinxki mada har ha̱i Aran. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: Po̱ni, tsokwa nunar ha̱inu̱, ne tsopꞌu̱ nuꞌu̱ te ri njawi. Di ma manꞌar ha̱i habu̱ ma ga utꞌaꞌi, ne ka ma gi ꞌbu̱hnu̱. 


text:
<pb/>Nunar Abra ꞌmu̱, bi bo̱nga habu̱ mi ꞌbu̱hmö núnu̱ ha yá ha̱i ya kaldeo, ne bi ma ba ꞌbu̱ har ha̱i Aran. Ne nu mi du ár dada, Jö ba tsi injawa habu̱ di ꞌbu̱hu̱pya, ka bi mꞌu̱kwa nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha Jö himbi umba nꞌa xe̱ni ar ha̱i nda ꞌñenö már me̱ti. Bi ñöꞌtwabi mꞌe̱fa nda umbabinu̱ ne gatho yá ꞌbe̱to nda mꞌu̱i. Nunar ñhöꞌtinu̱ bi nsipabi núꞌmu̱ hinte mi ꞌñeta ar bötsi. 


text:
<pb/>Ne Jö bi ꞌñembabinu̱: Nuya ri ꞌbe̱to ma da mꞌu̱ ha nꞌar ha̱i ngu ya nzo̱ho̱tho habu̱ hingya me̱ti. Ne ka ma da mꞌu̱hnu̱ ngu gohonthebe nje̱ye̱ di mꞌe̱go, ne xa ma da mfe̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö nꞌehe: Nuga ma ga koꞌspár mfe̱i nunar hnininu̱ habu̱ ma da mꞌe̱goꞌu̱. Ne mꞌe̱fa ma nda bo̱nu̱ nda ndöngagiwa. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ Jö bi gohwi nꞌar nkohi ar Abra, bi xipabi gatho nuyá ꞌbe̱to nda thuꞌspa nꞌar nse̱gi ha yá ndoꞌyo. Jange nu mi mꞌu̱ ár tꞌu̱ ar Abra mar thuhu ar Isa, ár hñöto mpa bi hñuꞌspa ar nse̱gi xki gohwi Jö. Ne njapꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌwa ar Isa ár tꞌu̱, már thuhu ar Hakob. Ne bi japꞌu̱ꞌö nꞌehe, bi tutwa nor nse̱giꞌö nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá tꞌu̱, go gehyu̱ ma palehu̱ habu̱ xta ehu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa nuyá tꞌu̱yu̱ xa bi u̱tsa nꞌár jödö már thuhu ar Huse. Bi ma̱yu̱, har Huse bi tsꞌixa Ehipto. Ha Jö himbi hye̱se̱. 


text:
<pb/>Bi ma̱xa ha ya thogi bi thoꞌö. Ne bi umba nꞌar döta mfödi, ne bi hwëkwabi nda numañho ar faraon togo már ndö Ehipto. Ne nunu̱ bi ꞌñexa ngu ár ma̱xte xo̱ge har ha̱i Ehipto, ne nda supa ár ngu ar ndö nꞌehe. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa xa bi nja nꞌar thuhu xo̱ge Ehipto ne Kanan, ne xa mi ñꞌu̱da yá mꞌu̱iꞌu̱. Numa palehu̱ hinte mi tini te nda ziꞌu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Hakob bi ꞌyo̱de mi ja ar tꞌe̱i núnu̱ Ehipto, jange bi me̱hna yá tꞌu̱, gehyu̱ ma dadahu̱, ka bi ndu̱pꞌu̱ ndi ma Ehipto. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar ñoꞌgi mi maꞌu̱, ar Huse bi ñꞌudi togoꞌö, njapꞌu̱ bi böꞌu̱ már jödöꞌu̱. Ne bi bö ar faraon togo yá mëni ar Huse. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Huse bi me̱mpar nze̱ngwa ár dada nda e nda mꞌu̱hwi, nunu̱ ne gatho yá mëni, mi tsu̱ ngu hñunꞌa̱te ne ꞌre̱tꞌamaku̱tꞌa. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa mi duꞌu̱, ba nju̱kwa yá ndoꞌyonu̱, bi thöxa Sikem, ne ba tꞌa̱ hár ntꞌa̱gi ar Abra xki da̱mba yá tꞌu̱ ar Hamor. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌba̱pꞌu̱tho nda tho ngu ár ñhöꞌti Jö xki gohwi ar Abra, xa xki xönda nuyá ꞌbe̱to har ha̱i Ehipto. 


text:
<pb/>Nunar ndöꞌö bi kadi ne bi ꞌyo̱tꞌwar tsꞌomꞌu̱i nuya ma palehu̱. Ne bi japabi nda gu̱ka nthi yá tsi bötsi mi le̱le̱tho nda duꞌu̱, ne hinge nda nxöndi. 


text:
<pb/>Ha nuya paꞌu̱ bi mꞌu̱ ar Moise, ne xa bi numañho Jö. Bi tede yá dada ho̱nse̱ hñu nzönö ha yá nguꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi tho nuꞌu̱ hñu nzönö, bi gu̱ka nthi nda duhmö. Geꞌmu̱ ár tꞌinxu ar faraon ba ju̱tsꞌi, ne bi tede ngu ár bötsiꞌö. 


text:
<pb/>Jange ar Moise bi tꞌutwa gatho yá mfödi ya me Ehipto, ne mi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di te nda mö ne te nda ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nu mi jwata yonꞌa̱te nje̱ye̱, bi zo̱pa ár mfeni nda ma nda kꞌöꞌsa yá ku, ya me Israel, ne nda nu tengu yá mꞌu̱iꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, bi hyanda nꞌar me Ehipto mi netꞌwa nꞌa yá kuꞌu̱. Bi ma ba ñöni, jange ar Moise bi hyo nöꞌö ar me Ehipto, ne njapꞌu̱ bi koꞌspa ár ñöni. 


text:
<pb/>Nu ar Moise mi beni nda zo yá mfeni yá mi me Israelwi gehnu̱ xki me̱ñꞌö Jö nda ñöñꞌu̱, ha nuꞌu̱ himbi benga njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne ár hyaxꞌöpꞌu̱ bi mengi bi thohnu̱ ar Moise manꞌagi, bi hyanda yoho ya me Israel mi ntuñꞌu̱. Bi ma nda hyekꞌu̱, ne bi ꞌñembabi: Nuꞌahu̱ gi nkuhu̱, yoꞌö gi ntuñhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö togo mi netꞌa ár ñꞌohu̱, bi umba nꞌar ntuki ar Moise, ne bi ꞌñembabi: Togo xi hñuxꞌage ngu ar tsꞌu̱tꞌwi wa ngu ar ndö, ne da tsa̱ gi hñögagihe nöꞌö te di pe̱he. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar Moise, bi ma ba ñꞌönga har ha̱i ár thuhu Madian. Ka ba ꞌbu̱hnu̱ ngu nꞌar nzo̱ho̱, ne ka ba tinu̱ yoho yá tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi tho yonꞌa̱te nje̱ye̱, bi hyanda nꞌár e̱nxe̱ Jö bi ñꞌudi mi ꞌba̱ madeda nꞌar ꞌminza mi fagi, mi ꞌbu̱hnu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱ ár thuhu Sinai. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar Moise, xa bi ꞌyo̱tho. Bi watꞌa har faspi nda hyanda te mar me̱ꞌö, bi ꞌyo̱xa ár mhö Jö, mi embabi: 


text:
<pb/>Nuga dár Jö ri pale ar Abra, ar Isa, ne ar Hakob. Nuꞌmú̱ ar Moise xa bi ntsu mi nhwötꞌi, ne himi nemhö nda hyanda nöꞌö ar faspiꞌö. 


text:
<pb/>Ha bi ꞌñemba ar tsi Hmu: Kꞌotꞌa ri thiza, ngetho nuwa habu̱ gi netsꞌi, nꞌar jöpa ha̱i xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Xa majöni xta handa ya dumu̱i thohnu̱ Ehipto ma bötsi. Xta o̱xa yá tsꞌoni, ne xta e ga ñöni. Jange nupya ba e ga pe̱ñꞌa gi penga Ehipto. 


text:
<pb/>Nunar Moisenu̱ xki ntꞌu̱tsabi ár mfa̱tsꞌi ne xki tꞌembabi: Togo xi hñuxꞌage ngu ar tsꞌu̱tꞌwi wa ngu ar ndö, ne da tsa̱ gi hñögagihe nöꞌö te di pe̱he. Gehnu̱ togo bi ꞌñexa Jö ngu ar ndö, ne nda ma̱xa yá ku nda bo̱nga Ehipto, ngu xki me̱hna ár e̱nxe̱ nda mö, xki ñꞌudi har ꞌminza mi zo̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ar Moise ba tsinga gatho ya me Israel mi ꞌbu̱hnu̱ Ehipto. Ka ba o̱tnu̱ nze̱ye̱ ya döta ntꞌudi, ne har The̱nga Ñho̱nthe, ne núnu̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱ habu̱ ba ꞌyoꞌu̱ yonꞌa̱te nje̱ye̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar Moiseꞌö go bi xipa ma jöꞌihu̱ ya me Israel, ne bi ꞌñembabi: Jö ma tsi Hmuhu̱ ma da ꞌñexa nꞌaꞌahu̱ ngu ár mꞌe̱hniꞌö, njangu xi hñuxkagi nꞌehe. Ne ma gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö da xiꞌahu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Getnu̱ ar Moise mi ꞌyo har mhuntsꞌi ndu ma palehu̱ núꞌmu̱ mi ꞌyo ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. Ne ka ba ꞌbu̱hwinu̱ ár e̱nxe̱ Jö mi ñöwi har tꞌo̱ho̱ Sinai. Ne bi hñönga ya mhö ungar te, ne bi thogagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌñembabiꞌu̱ ar Aron: Di nehe gi hogagihe ꞌra ma tsitahe ga te̱ñhe. Ngetho nunar Moise ba ju̱gagihe Ehipto, hindi pöhe teme xi jaꞌö. 


text:
<pb/>Jange bi hyokꞌu̱ nꞌar boi bo̱jö, ne bi ꞌbo̱ꞌspabi yá mꞌo̱ñho̱. Ne xa bi njohyaꞌu̱ bi ndönga nöꞌö bi hyokase̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ Jö bi ꞌwege, ne bi hye̱pꞌu̱ nda nsundaꞌu̱ ya tso̱, ar zönö, ne ar hyadi, ngu xi tꞌotꞌa ha yá tꞌofo yá mꞌe̱hni Jö, ha enö njawa:<pb/>Me Israelhu̱, hamꞌu̱ ga ꞌrakagihu̱ nꞌar mꞌo̱ñho̱<br/>núꞌmu̱ ga ꞌyohu̱ yonꞌa̱te nje̱ye̱ ha ya otꞌatꞌo̱ho̱.<pb/> 


text:
Hinga jahu̱pꞌu̱, ngetho nöꞌö ngi o̱thu̱ ngi muꞌsfu̱ ár ngu ar Molok,<br/>ne ngi ju̱thwu̱ ár tso̱ ri tsitahu̱ ar Renfán.<pb/>Gehyu̱ ya tsita ga hyoju̱ ngi ndöñhu̱.<pb/>Jange ma ga thokꞌahu̱ da tsꞌixꞌahu̱ injanu̱ har ha̱i Mbabilonia. 


text:
<pb/>Núnu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱ habu̱ bi ꞌranga ndu ma palehu̱, ka xki thoknu̱ nꞌar ngudutu, habu̱ mi ndönga Jö. Nunar ngudutuꞌö xki thoki ngu xki utwa Jö, ne xki xipa ar Moise nda hyoki. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa nunar ngudutuꞌö bi gohwi ndu ma palehu̱. Ne ba hö injawaꞌu̱ mi ñꞌowi ar Hosue, núꞌmu̱ bi hñömba yá ha̱i nuꞌu̱ himya me Israel. Jö go bi ꞌye̱ñꞌu̱ mi zo̱kwa ndu ma palehu̱. Geꞌmu̱ bi ndu̱ꞌu̱ bi nsundabiwa Jö. Mi japꞌu̱thoꞌu̱ nuya pa mi ꞌbu̱ ar Dabi. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ xa bi numañho Jö. Mi nemhö nda hyokwa nꞌar ngu habu̱ nda nsundabi nöꞌö ar Jö mi ndönga ndu ma palehu̱ ar Hakob. 


text:
<pb/>Ha nꞌár tꞌu̱ꞌö hö, nöꞌö már thuhu Salomon, go bi hyokwa ár ngu Jö nöꞌö mi bemhö nda hyoka ár dada. 


text:
<pb/>Mödi Jö bi ꞌbu̱ mañö mhetsꞌi, hingi ꞌbu̱ ha nꞌar ngu xi hyoka ár ꞌye̱ ar jöꞌi, ngu bi ꞌñenga ár mꞌe̱hni Jö, mi enö njawa:<pb/> 


text:
Mhetsꞌi go ma thuxandö,<br/>har ximha̱i habu̱ di exa ma wa.<pb/>Tema ngu da tsa̱ gi hyogagihu̱ ꞌmu̱, enga ar tsi Hmu.<pb/>Wa habu̱ ga tsa̱ya̱.<pb/> 


text:
<pb/>Xa xi me ri ñöhu̱, hinti tuka ri mu̱ihu̱, ne gar me̱ꞌskuhu̱. Xa hingi ne gi ꞌyo̱thu̱ ár Hñö Jö, gi njanguthohu̱ ndu ma palehu̱. 


text:
<pb/>Hangu yá mꞌe̱hni Jö himbi ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌomꞌu̱i ri palehu̱. Ne bi hyo nuꞌu̱ togo mi no̱mba ár ꞌñehe ar Hogañꞌo̱ho̱, gehnu̱ ga da̱hu̱ ne ga hyohu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar ku Teba xa bi nzinga ár Hñö Jö, bi no̱ꞌsa mhetsꞌi, ne bi hyandwa ár nsunda Jö ne ar tsi Hmu Hesu mi huhnu̱ hár ñꞌe̱i Jö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenö: —ꞌYo̱hu̱. Di handa mhetsꞌi xogi, ne di handa Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi bi huhnu̱ hár ñꞌe̱i Jö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi nju̱ka har hnini bi nkꞌahni. Nuya jöꞌi bi mo̱ yá dutu hár wa nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi bötsitho ár thuhu ar Saulo. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ mi tho̱xa ya nkꞌahni ar Teba, mi matꞌa Jö, ne mi enö: —Ma tsi Hmu Hesu, ha ri ꞌye̱ di e̱ntꞌa ma hñö. 


text:
<pb/>Bi nda̱ndihmö, ne bi ꞌñenga ntsꞌe̱di: —Ma tsi Hmuꞌi, yo ma gi hñöꞌspa majöni nunar tsꞌokinu̱. Ne ngu mi wadi bi mönga njapꞌu̱, bi hyoñꞌa Jö.<pb/>


text:
Nunar Saulo xki ꞌñetꞌatho ár xu̱tha núꞌmu̱ bi tho ar ku Teba. Nor paꞌö bi ndu̱i bi ntꞌu̱tsa ya ku núnu̱ Herusalen. Hagatho bi mfontꞌa nuya gamfi har ha̱i Nhudea ne Nsamaria. Ho̱nse̱ yá mpo̱te ar tsi Hmu himbi mfontꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Saulo xa mi e nꞌar mꞌu̱i ya gamfi, ꞌramanꞌar ngu mi ku̱tꞌi mi ju̱ka ya ñꞌo̱ho̱ ne ya ꞌbe̱hñö nda zixa nda gotꞌar fa̱di. Bi mhönga ar hoga mhö núnu̱ Nsamaria 


text:
<pb/>Ha nöꞌö már thuhu ar Lipe, bi ma har hnini Nsamaria, ma ba xipa ya jöꞌi togo ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne nuya jöꞌi nꞌatꞌwu̱ mi huxa ma su nöꞌö mi mönga ar Lipe, ne mi hantꞌu̱ nuꞌu̱ ya ntꞌudi mi o̱tꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho nze̱ye̱ ya jöꞌi nuꞌu̱ xki nthe̱xkwi ya tsꞌondöhi mi e̱mbabi, ha nuya tsꞌondöhi xa mi he̱xa ya mhafi nda bo̱ni. Ne nze̱ye̱ ya da̱thi xki nza yá ndoꞌyo, ne ya dowa mi thitsꞌi. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Simu, mar ñꞌete har hniniꞌö. Xki hya̱tꞌa nze̱ye̱ ya me Nsamaria, ne xa mi o̱tꞌa ndöta. 


text:
<pb/>Ne gatho ya mengunu̱, ya döta ne ya txꞌu̱lo, xa mi jamasu mi o̱xa nöꞌö te mi mönga nöꞌö ar ñꞌeteꞌö, ne mi eñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ hömpa ár döta tsꞌe̱di Jö. 


text:
<pb/>Ha nu mi zo̱nga ar ku Lipe har hniniꞌö, bi mönga ar hoga mhö no̱mba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne ár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo. Ne nze̱ye̱ ya ñꞌo̱ho̱ ne ya ꞌbe̱hñö mi ñꞌemu̱i ne mi nxixtheꞌu̱. 


text:
<pb/>Gese̱ ar Simu bi jamfi ne bi nxixthe. Ne hyaxꞌmu̱ mi ñꞌowi ar Lipe, mi handa tengu ya döta ntꞌudi mi o̱tꞌe, ne xa mi ꞌyo̱tho. 


text:
<pb/>Nu mi bö ya mpo̱te mi ꞌbu̱ Herusalen, nuya me Nsamaria xki hñömba ár mhö Jö nꞌehe, jange dama bi me̱hna ar Pedro ne ar Xuwa bi ma injanu̱. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda njapꞌu̱ ar Simu nöꞌö mar ñꞌetehmö, mi hömba ár Hñö Jö nuꞌu̱ togo mi hñuꞌspa yá ꞌye̱ ya mpo̱te, jange bi xipabi nda umba ar bojö, 


text:
<br/>ne bi ꞌñembabi: —ꞌRaju̱ nꞌa tu̱i ar tsꞌe̱di gi höhu̱. Njapꞌu̱ to gatho ga huxa ma ꞌye̱ da hñömba ár Hñö Jö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi döti ne bi ꞌñembabi: —Mꞌe̱hwi ri bojö. Yoꞌö xka beni da tsa̱ da tha̱nga ár tsꞌe̱di Jö. 


text:
<pb/>Hingi pe̱ꞌsa ar se̱ki, ne hindi ꞌñepꞌaꞌi gi pe̱ nunar ꞌbe̱finu̱, ngetho Jö hingi numañho nöꞌö xka beni. 


text:
<pb/>Jange mahyoni gi ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi ri tsꞌoki xka beni, ne ꞌya̱pa Jö, xömhö da pumpꞌa nöꞌö ga tsa̱ ha ri mu̱i. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ ya mpo̱te bi da̱majöni togo ma tsi Hmuhu̱ Hesu, bi mömba ár mhö Jö. Mꞌe̱fa bi menga Herusalen, ne hagatho ya hnini Nsamaria mi thogi, mi mönga ar hoga mhö. Ar ku Lipe bi xixthe nꞌar me Etiopia 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa nꞌár e̱nxe̱ Jö bi zo ar ku Lipe, ne bi ꞌñembabi: —Lipe, xta e ga pe̱ñꞌaꞌi gi ma makꞌangi, ju̱ ar ꞌñu kö Herusalen, di ma har hnini ár thuhu Gasa, thota ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Lipe dama bi gu̱ ar ꞌñu bi ma. Ne núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñu, bi nthe̱wi nꞌar ñꞌo̱ho̱ már me Etiopia, ár ma̱xte ar ndöꞌbe̱hñö ár thuhu Kandase mar ndönu̱ Etiopia. Nor ñꞌo̱ho̱ꞌö már me̱sbojö ar ndöꞌbe̱hñö, xki mengi ma ba ndönga núnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Ar Lipe xa bi ntihi bi ma ba tsu̱ ar tönza. Ne bi ꞌyo̱xa nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö mi ne ár tꞌofo ar mꞌe̱hni Isaia, ne bi ꞌñembabi: —Hage gi pödi tema di bo̱nga nöꞌö gi nehe. 


text:
<pb/>Ha nor ñꞌo̱ho̱ꞌö bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hanja da za̱ ga pödi te di bo̱ni nuꞌmu̱ hinto da utkagi. Ne bi ꞌya̱pa ar Lipe nda bo̱tsꞌe ne nda hñuhwi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar xe̱ni ár Tꞌofo Jö habu̱ mi nehe, enö njawa:<pb/>Nöꞌö bi ñhetho ngu nꞌar tsi de̱ti tsꞌitsꞌi da tho.<pb/>Ngu nꞌa tsi ndöni da ngone núꞌmu̱ da tꞌöxi,<br/>njapꞌu̱ himbi mafi.<pb/> 


text:
Mi ñꞌenda ya jöꞌi, ne hinto bi ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi.<pb/>Ne nuyá mëni, hinto tsa̱ da metwabi,<br/>ngetho bi thökwa ár tewa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nor me Etiopia bi ꞌñembabi ar Lipe: —Jakar möte gi xikagi togo no̱nga ár mꞌe̱hni Jö. Hage mi no̱nga ár mꞌu̱ise̱, wa mi no̱nga manꞌa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Lipe bi gu̱ nunár xe̱ni ar Tꞌofo mi ne ar me Etiopia, ne bi ndu̱i bi xipabi ar hoga mhö no̱nga ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñuꞌu̱, bi zo̱nga habu̱ mi jar dehe, ne bi ꞌñenga nöꞌö ar me Etiopia: —Jawa ar dehe. Hage hinda tsa̱ ga nxixthega ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nor Lipe bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ xa gi ñꞌemu̱i ne xi zo ri mu̱i, hö da tsa̱. Nor me Etiopia bi ꞌñenö: —Hö, di ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nunu̱ bi mö nda mꞌa̱ꞌma ar tönza, ne bi göi bi yu̱tꞌu̱ har dehe gatho yoho. Ne ar Lipe bi xixthe ar me Etiopia. 


text:
<pb/>Ha nu mi bo̱xꞌu̱ har dehe, ar Lipe bi mꞌe̱tho, ngetho ár Hñö Jö bi zitsꞌi. Ne ar me Etiopia himbi mengi bi hyandi, ne xa bi njohyaꞌö bi gu̱ ar ꞌñu bi ma. 


text:
<pb/>Ha nunar Lipe bi zo̱nu̱ Asoto. Ha núꞌmu̱ mi thohnu̱, bi ndu̱i bi mönga ar hoga mhö ha ya hnini mi ja har ꞌñu ndi ma Nsesarea.<pb/>


text:
Ha nuya paꞌu̱ ar Saulo mi huꞌsa nda hyo gatho nuꞌu̱ mi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. Ne bi ma ba kꞌöꞌsa ar döngamöjö, 


text:
<br/>ma ba a̱pa ya he̱ꞌmi nda hñöꞌspa yá nijö ya xodyo núnu̱ Ndamasko. Njapꞌu̱ núꞌmu̱ nda dinga ꞌra nuꞌu̱ mi te̱mba ár ꞌñu ar tsi Hmu Hesu, ya ñꞌo̱ho̱ wa ya ꞌbe̱hñö, gatho nda tsi Herusalen, ne nda gotꞌa har fa̱di. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi ꞌyo ar ꞌñu, ꞌbu̱tho nda zo̱nga Ndamasko, nꞌa mbi hyexta nꞌar hyatsꞌi ndi ꞌñe mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Saulo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ndada, togoꞌi. Nöꞌö bi dödi: —Nuga dar Hesu, togo gi u̱tsa. Go xka ntsꞌokse̱, ngu nꞌar boi pu̱nga ar maza. 


text:
<pb/>Ne ar Saulo xa mi ntsu mi nhwötꞌi, ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, teme gi ne ga pe̱pya. Nuꞌmú̱ ar tsi Hmu bi ꞌñembabi: —Nangi, di ma ba ku̱tꞌa har hnini, ka ma da nsiꞌanu̱ tema gi pe̱fi. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ ya ñꞌo̱ho̱ mi ñꞌowi ar Saulo, bi mꞌa̱ꞌu̱ himi pödi te nda beñꞌu̱, ngetho bi ꞌyo̱ꞌu̱ ar mhö nꞌehe, ha hinto bi hyandi togo mi ñö. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Saulo bi nangi bi mꞌa̱i, ne bi zo̱tyá da̱, mödi himbi za̱ te bi hyandi. Jange bi ngu̱hni bi tsꞌixa har hnini Ndamasko. 


text:
<pb/>Núnu̱ Ndamasko ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar gamfi már thuhu ar Anania. Nunu̱ bi zo ar tsi Hmu ngu nꞌar tꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Ha gi o̱de, Anania. Nöꞌö bi dötwabi: —Te gi jaki, tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ha nu ar tsi Hmu bi ꞌñembabi: —Nangi di ma har ꞌñu ár thuhu Njöntho, ne ba honga nꞌar ñꞌo̱ho̱ ár thuhu ar Saulo me Tarso, ꞌbu̱ hár ngu ar Huda. Nu xki tso̱nu̱ ma gi tini matꞌa Jö. 


text:
<pb/>Nöꞌö xta utwabi ngu nꞌar tꞌi, ma da zo̱nga nꞌar ñꞌo̱ho̱ ár thuhu ar Anania, ne da hñuꞌspa yá ꞌye̱, njapꞌu̱ da mengi da hyandi. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar ku Anania, bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ma tsi Hmuꞌi, nze̱ye̱ togo xi xikagi nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ xa xi ꞌñe ar mꞌu̱i nuꞌu̱ te̱ñꞌaꞌi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar tsi Hmu bi ꞌñemba ar Anania: —Di ma gi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö di xiꞌaꞌi. Ngetho go ger ñꞌo̱ho̱nu̱ xta hwahni da me̱pkagi, ne da utka ma thuhu nuꞌu̱ ya me Israel, nuꞌu̱ hingya me Israel ne yá ndö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Anania bi ma, ba ku̱tꞌa har ngu habu̱ mi ꞌbu̱ ar Saulo, bi hñuꞌspa yá ꞌye̱, ne bi ꞌñembabi: —Ku Saulo, ar tsi Hmu Hesu nöꞌö ga hyanda har ꞌñu ngi ꞌñekwa, gehnu̱ xpa pe̱nkagi ga husꞌa ma ꞌye̱ ne da mengi gi hyandi, ne gi nzinga ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi hyo̱ ꞌra ngu yá koto ya hwö mi kotwa yá da̱ ar Saulo, ne dama bi mengi bi hyandi, ne bi mꞌa̱i bi ma ba nxixthe. 


text:
<pb/>Nu mi ñuni bi menga ár tsꞌe̱di, ne bi mꞌu̱hwinu̱ ya ku Ndamasko ꞌra ya pa. Ar ku Saulo bi mömba ár mhö Jö har hnini Ndamasko 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ngutꞌa bi ma ba da̱majöni ar tsi Hmu Hesukristo ha yá nijö ya xodyo, mi xipabiꞌu̱ ar Hesu gehnu̱ ár Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ togo mi o̱xa nöꞌö mi möñꞌö, xa mi ꞌyo̱tho ne mi eñꞌu̱: —Ha hinga gehnu̱ togo mi ju̱ mi netꞌa nuꞌu̱ togo mi matꞌwa ár thuhu ar Hesu núnu̱ Herusalen. Wa hinga gehnu̱ xki ꞌñehe nda xo̱tya gamfi, ne nda ziꞌspa ya ndömöjö. 


text:
<pb/>Ha nunar ku Saulo hyaxꞌmu̱ mi huxa ár tsꞌe̱di nda xipa yá mixodyowi nunar Hesu gehnu̱ ar Kristo. Ne nuya xodyo mi ꞌbu̱hnu̱ Ndamasko himi pödi te nda beni. Ar Saulo bi kꞌotꞌa ha yá ꞌye̱ ya xodyo 


text:
<pb/>Bi nsipabi ar Saulo nöꞌö mi beñꞌu̱ nda ꞌyo̱tꞌe. Parxui mi supa gatho yá goxthi ar hnini, mi ne nda hyohmö. 


text:
<pb/>Jange nuya ku bi ma̱xa ar Saulo nda bo̱nga har hnini, bi njöꞌmtho har jödo mi kotꞌa ar hnini, bi tꞌe̱ntꞌa ha nꞌar ꞌbo̱tsꞌe mi nxui. Ar Saulo mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nu̱ Herusalen ar Saulo, mi nemhö nda ñꞌowi ya ku. Ha nuyu̱ xa mi ntsu, himi ñꞌemu̱iꞌu̱ xki gamfi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nunar ku Berhnabe bi zixa habu̱ mi ꞌbu̱ ya mpo̱te, ne bi metwabiꞌu̱ hanja xki hyanda ar tsi Hmu har ꞌñu, ne xki ñöwi, ne himbi ntsu bi da̱ta majöni ár thuhu ar tsi Hmu Hesu núnu̱ Ndamasko. 


text:
<pb/>Himi ntsunu̱ nda mömba ár thuhu ar tsi Hmu, ne mi ntsa̱hñökiwi nuya xodyo mi ñö ar griego, jange nuyu̱ nꞌe, mi nehmö nda hyo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ gatho ya gamfi mi pe̱ꞌsa nꞌar hogamꞌu̱inu̱ Nhudea, Ngalilea ne Nsamaria. Ne ndi hñuxa yá jamfi, ne mi ꞌyoꞌu̱ mi tsupa Jö, ne ár Hñö Jö mi fa̱xꞌu̱ nda xu ya gamfi. Ar Enea bi ditsꞌi 


text:
<pb/>Ne ka bi nthe̱winu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ ár thuhu ar Enea, mi pe̱ꞌsa hñöto nje̱ye̱ mi ꞌbe̱ngar tꞌoxi, xki nza ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñemba ar Pedro: —Ha gi o̱de Enea, ar tsi Hmu Hesukristo xi o̱theꞌi. Nangi, ju̱xa ri fidi. Ne nöꞌö dama bi nangi. 


text:
<pb/>Ne gatho ya mengunu̱ Lida ne ya me Saron, mi hyantꞌu̱, bi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. Ar Dorka bi joꞌspa ár te 


text:
<pb/>Núnu̱ har hnini Nhope mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö mar gamfi, mar thuhu ar Tabita, har griego tꞌembabi Dorka. Nunu̱ himi tsa̱ya̱ mi o̱tꞌa ya ñho ne mi fa̱xa ya hyoya. 


text:
<pb/>Ha nuya paꞌu̱ bi zu̱ nꞌar hñeni ne bi du. Nepꞌu̱ bi nsu̱kwa ár ndoꞌyo ngu yá ntꞌumbiꞌu̱, ne ba ꞌbe̱ ha nꞌar ngu mi to̱ mañö. 


text:
<pb/>Getꞌu̱ Nhope ꞌbu̱ ar hnini Lida. Ne nuya gamfi me Nhope xki ꞌyo̱de mi ꞌbu̱hnu̱ Nlida ar ku Pedro. Jange bi mꞌe̱hna yoho togo ma nda tsihi, ne nda ꞌñembabi: —Di a̱ꞌahe gi jar möte ga möhö ngutꞌa Nhope. 


text:
<pb/>Dama bi nanga ar Pedro bi me̱wi. Ne nu mi zo̱ni, bi tsꞌixa har ngu mi to̱ mañö, habu̱ xki mhuntsꞌa nze̱ye̱ ya ꞌranxu xa mi zontꞌa togo bi du. Ne ar Pedro bi gotꞌatho, ne bi tꞌutwabi nuya pahni ne maꞌra ya he xki hyoka ar Dorka núꞌmu̱ mi tetho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌbe̱pa nda bo̱nga nthi gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, ne bi nda̱ndihmö, bi ꞌya̱pa Jö. Nepꞌu̱ bi ñhanda habu̱ mi ꞌbe̱nga nöꞌö xki du, ne bi ꞌñembabi: —Tabita, nangi. Ne nöꞌö dama bi zo̱tꞌa yá da̱, ne nu mi hyanda ar Pedro, bi nangi bi hñudi. 


text:
<pb/>Ne ar Pedro bi mipa ár ꞌye̱, ne bi ꞌba̱ꞌmi. Nepꞌu̱ bi zohna ya ꞌranxu ne nu maꞌra ya ku, ne bi utwabi xki mengi xki nte. 


text:
<pb/>Ne xo̱ge har hnini Nhope bi nxanga nöꞌö teme xki thogi, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi bi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesu. 


text:
Mi ꞌbu̱hnu̱ Nsesarea nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Kornelio. Nunu̱ mar döndogu har mhuntsꞌa ndogu mi tꞌembabi ya me Italia. 


text:
<pb/>Nunu̱ xa mar hogajöꞌi, ne mi tsupa Jö, mahye̱giwi gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ hár ngu. Ne mi fa̱xa nuꞌu̱ ma ya hyoya, ne hyaxꞌmu̱ mi matꞌa Jö. 


text:
<pb/>Zo̱ta nꞌar pa ngu nꞌar hñu nde, bi hyanda xiñho nꞌár e̱nxe̱ Jö ngu nꞌar tꞌi, bi watꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö, ne bi ꞌñembabi: —Kornelio. 


text:
<pb/>Nu mi hyandi xa bi kꞌötꞌi ne xa bi ntsu, bi ꞌñenö: —Tsi Hmu, te gi jaki. Ha nunar e̱nxe̱ bi ꞌñembabi: —Nuya ri ntꞌa̱pa Jö, ne nuya ri hoga ꞌbe̱fi xka ꞌyo̱tꞌe, xi hyantꞌa Jö ne hinxi pumhni. 


text:
<pb/>Jange nupya pe̱hna ꞌra ya mꞌe̱hni har hnini Nhope, ma da tsi ar Simu nöꞌö xi thuꞌspabi ar Pedro. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ꞌbu̱ hár ngu manꞌar Simu nöꞌö hoka ya ximhni, ꞌbu̱ har ñönthe. Nunar Pedronu̱ go ma da xiꞌaꞌi te di ꞌñepꞌaꞌi gi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ne nu mi ma nor e̱nxe̱ mi ñöwi ar Kornelio, nunu̱ bi zohna yoho yá ꞌbe̱go ne nꞌar ndogu xa mi honga Jö nꞌehe, gehnu̱ mi pe̱pabi xiñho. 


text:
<pb/>Ha nu ár hyaxꞌö mi ꞌyo ar ꞌñuꞌu̱, ne txꞌu̱tho mi ꞌbe̱di nda zo̱nga har hnini Nhope, geꞌmu̱ ar Pedro bi bo̱xa mañö ár njoꞌmi ar ngu nda ꞌya̱pa Jö, ngu mi made mpa. 


text:
<pb/>Ne xa mi tsu̱ nꞌar thuhu, xa mi nemhö nda ñuni. Ha núꞌmu̱ mi thokwabi te nda zi, bi hyanda nꞌar ntꞌudi ngu nꞌar tꞌi. 


text:
<pb/>Bi hyandi bi xo mhetsꞌi, ne ba jöꞌma har ha̱i ngu nꞌar döta dutu mi thuꞌsa gatho goho yá ñöni. 


text:
<pb/>Ne har dutuꞌö, mi ku̱xa gatho ya zuꞌwe tu goho yá wa, nuꞌu̱ nju̱tꞌa har ha̱i, ne nuꞌu̱ nsa̱nga har ndöhi. 


text:
<pb/>Ha nunar Pedro bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinda nejö, tsi Hmu, ngetho hiñhamꞌu̱ xta tsi nöꞌö hindi ꞌñepki ga tsi ne hingi tꞌaxi. 


text:
<pb/>Bi mengi bi nheki nuna ar mhö manꞌagi: —Yo gi xipa hindi ꞌñepꞌaꞌi gi tsi nöꞌö xi xu̱ka Jö ne xi tꞌaxki. 


text:
<pb/>Nunar Pedro mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ꞌyonga ár mfeni, mi ne nda bödi te ndi bo̱nga nöꞌö ngu ar tꞌi xki hyandi. Ja bi zo̱ ꞌmu̱ har goxthi yá mꞌe̱hni ar Kornelio, mi ñꞌa̱ni habu̱ mi ꞌbu̱ ár ngu ar Simu mi hoka ya ximhni. 


text:
<pb/>Ar Pedro mi benda nöꞌö ngu ar tꞌi xki hyandi, geꞌmu̱ bi ꞌñembabi ár Hñö Jö: —Bi zo̱ hñu ya ñꞌo̱ho̱ hoñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi göi bi ma habu̱ mi ꞌba̱ nuꞌu̱ yá mꞌe̱hni ar Kornelio, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Go geke togo gi hoñhu̱. Tema xka ꞌñehu̱. 


text:
<pb/>Nuyu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Xpa pe̱nje ma döndoguhe ar Kornelio, nꞌar hoga ñꞌo̱ho̱ tsupa Jö, ne gatho ya xodyo ñömañhobi. Ha nꞌár e̱nxe̱ Jö bi xipabi nda me̱hna togo nda e nda zixꞌa ár nguꞌö, da ꞌyo̱xa nöꞌö gi xipabi. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi thoki bi umba nse̱ki bi ñꞌoxꞌu̱ nöꞌö ar nxuiꞌö habu̱ mi ꞌbu̱ꞌö. Ne ár hyaxꞌö ar Pedro bi nangi bi me̱wiꞌu̱, ne bi de̱nga maꞌra ya ku ma ya mengunu̱ Nhope. 


text:
<pb/>Ár yopa bi zo̱ñꞌu̱ Nsesarea habu̱ mi ꞌbu̱ ar Kornelio mi to̱ꞌmi. Ne xki zohna gatho yá mëni, ne nuꞌu̱ yá ñꞌowi mi ntsixkwi xiñho. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga ar Pedro hár ngu ar Kornelio, nunu̱ bi bo̱ni bi dödi, ne bi nda̱ndihmö ha yá wa mi ne nda ndöni. 


text:
<pb/>Ne ar Pedro bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ gi pöhu̱ dar xodyohe, ne ha ma ntꞌumbihe högagihe ga nthöskwihe nuꞌahu̱ hingar xodyohu̱, ne hingi tsa̱ ga ku̱the ha ri nguhu̱. Mödi njapꞌu̱, Jö xi utkagi hinto ga embabi hindi ꞌñepi ga ñöꞌbe, ne hinga xipi hingi tꞌaxi. 


text:
<pb/>Jange mi xikagi ri mꞌe̱hni nga ekwa, hinda o̱tꞌa ma ꞌñöngi, ngutꞌa da ehe. Xikagihu̱ te gi jaju̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Kornelio bi döti ne bi ꞌñembabi: —Pe̱ꞌsa goho mpa ngu ar xe̱nimpanu̱, ndi ꞌbu̱kwa ha ma ngu, ndi bëhë ne ndi matꞌa Jö ngu di nzöi di o̱tꞌe. Ngur hñu nde, nꞌa nda handatho nꞌar ñꞌo̱ho̱ mi he nꞌar dutu xa mi hwe̱xki, mi ꞌba̱hnu̱ ndi ñhantꞌbe. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñengagi: Kornelio, Jö xi ꞌyo̱xa nöꞌö xka ꞌya̱pabi, ne xi hyanda nöꞌö ar ñho xka ꞌyo̱tꞌwa ya hyoya. 


text:
<pb/>Pe̱hna togo da ma har hnini Nhope, ma da tsiñꞌa ar Simu, nöꞌö tꞌembabi ar Pedro nꞌehe. ꞌBu̱ hár ngu manꞌa ar Simu ar hokaximhni, ꞌbu̱ har ñönthe. Ne nu xta zo̱ꞌö, ma da xiꞌa te gi pe̱fi. 


text:
<pb/>Jange ngutꞌa da pe̱mpꞌu̱ togo ba hoñꞌaꞌi, ne xka ꞌyo̱tꞌa xiñho xka ekwa. Ngu gi nu, gatho di ꞌbu̱hewa hár nthandi Jö, ne di ne ga o̱he nöꞌö xi ꞌraꞌi gi xije. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi du̱ꞌmi bi ñö, ne bi ꞌñenö: —Nupya hö, xta pödi majöni Jö handa mahye̱tho gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jö ba pe̱mpa ár mhö ya me Israel, ar hoga mhö no̱nga ar hogamꞌu̱i unga ar Hesukristo, gehnu̱ ár Hmu gatho ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Ngu xka ꞌyo̱se̱hu̱ gatho nöꞌö xi tho ha ma ha̱ihe nuje dar xodyohe, bi ndu̱ Ngalilea núꞌmu̱ ar Xuwa xki wadi mi no̱nga ar xixthe, ne bi nu̱nga gatho har ha̱i Nhudea. 


text:
<pb/>Gi pöhu̱ nꞌe, Jö bi umba ár Hñö ar Hesu me Nasare. Bi me̱ꞌsa ar tsꞌe̱di bi ñꞌo bi ꞌyo̱tꞌa ya ñho, ne bi o̱thebi yá hñeni gatho nuꞌu̱ togo xki dëntꞌa ar tsꞌondöhi. Bi tsa̱ bi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, ngetho mi ꞌbu̱hwi Jö. 


text:
<pb/>Ne nuje di da̱he majöni gatho nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌa ar Hesu har hnini Herusalen ne xo̱ge har ha̱i Nhudea. Mꞌe̱fa nunu̱ bi tsꞌu̱ta ha nꞌar za bi tho. 


text:
<pb/>Himbi ñꞌudi bi hyanda gatho ya jöꞌi. Ho̱nse̱gihe da hanthe, ngetho hár ndu̱itho, Jö xki hwankagihe nga da̱thwe majöni. Nuje da ñumꞌehe ne da tsithehe mahye̱gi núꞌmu̱ mi mengi bi nte. 


text:
<pb/>Ne bi me̱nkagihe ga xife ya jöꞌi, ne ga da̱he majöni gehnu̱ xi hñuxa Jö ngu ar tsꞌu̱tꞌwi, ne da hñöꞌspa majöni nuꞌu̱ tetho ne nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Ne gatho yá mꞌe̱hni Jö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, bi da̱majöni bi ꞌñeñꞌu̱, gatho nuꞌu̱ da ñꞌemu̱ibi ár thuhu, da mpumbabi yá tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ar Pedro himi jwatho nda mönga nuya mhöyu̱, ba kö ár Hñö Jö, ne bi zu̱ gatho nuꞌu̱ mi o̱xa nöꞌö mi mönga ar Pedro. 


text:
<pb/>Ha nuya xodyo ma ya gamfi ba ñꞌowi ar Pedro, xa mi ꞌyo̱tho, ngetho xki hñömba ár Hñö Jö nꞌehe nuꞌu̱ himya xodyo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñenö: —Togo da za̱ da hñökwabi da nxixtheyu̱. Nuyu̱ xi hñömba ár Hñö Jö mahye̱gi ngu xta höñhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌbe̱pabiꞌu̱ nda nxixthe hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo. Ha nuyu̱ bi ꞌya̱pa ar Pedro nda gohwinu̱ maꞌra ya pa.<pb/>


text:
<pb/>Ne mi menga ar ku Pedro Herusalen, ka ba tsu̱hnu̱ nuyá mixodyowi ma ya gamfi ne mi te̱nda yá ntꞌumbiꞌu̱. 


text:
<pb/>—Nuga ndi ꞌbu̱hnu̱ ndi a̱pa Jö har hnini Nhope, ne da handa nꞌar ntꞌudi ngu ar tꞌi. Ba jöꞌma mhetsꞌi nꞌar döta dutu mi thuꞌsa gatho goho yá ñöni, ne bi jöꞌma habu̱ ndi ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Ne nu nda kꞌötꞌi, da handi mi ku̱ gatho ya zuꞌwe tu goho yá wa, ya zate, ya zuꞌwe nju̱tꞌa har ha̱i, ne nuꞌu̱ nsa̱nga har ndöhi. 


text:
<pb/>Ne da embabi: Hinda nejö, tsi Hmu, ngetho hiñhamꞌu̱ xta tsiga nöꞌö hindi ꞌñepki ga tsi hingi tꞌaxi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, nöꞌö ar mhö mi e mhetsꞌi bi mengi bi zokagi, ne bi ꞌñengagi: Yo gi xipabi hindi ꞌñepꞌaꞌi gi tsi nöꞌö xi xu̱ka Jö, ne xi tꞌaxki. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi zo̱nda hñu ya ñꞌo̱ho̱ har ngu habu̱ ndi ꞌbu̱ka, xki ꞌñe Nsesarea xki ꞌbe̱hni nda zixkagi. 


text:
<pb/>Ne ár Hñö Jö bi xikagi hinge nga yomi nga me̱ꞌbeꞌu̱. Ne da me̱ꞌbe nuyu̱ ma ꞌrato ya kuyu̱. Nda tso̱ñhe da ku̱the hár ngu nöꞌö togo xki me̱hna yá mꞌe̱hni nda zixkagi. 


text:
<pb/>Ha nor ñꞌo̱ho̱ꞌö bi xije hanja xki hyandnu̱ hár ngu nꞌár e̱nxe̱ Jö mi ꞌba̱hnu̱, ne bi ꞌñembabi ꞌnö: Pe̱hna ꞌra ya mꞌe̱hni har hnini Nhope, ma da tsi ar Simu nöꞌö xi thuꞌspabi ar Pedro. 


text:
<pb/>Da bemꞌu̱ nöꞌö xki mönga ma tsi Hmuhu̱ núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Ar Xuwa mi xixthe har dehe, ha nuꞌahu̱ ma gi nxixthehu̱ gi nziñhu̱ ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ Jö bi ne bi hwëkwabi ár Hñö mahye̱gi nguju̱ di ñꞌemu̱ihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, ter mꞌe̱kagiga ga hökwa ár ꞌbe̱fi Jö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ nuya ku mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen, bi ñhetho, ne bi nsunda Jö, bi ꞌñeñꞌu̱: —Njapꞌu̱tho xi hwëkwa Jö nuꞌu̱ hingya xodyo da ꞌyo̱tꞌwár ntso̱ꞌmi, ne da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi nguju̱. Nuꞌu̱ xi jamfi ꞌbu̱ har nijö Antiokia 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ya ku xki ntꞌu̱tsa xki mfontꞌi nuꞌu̱ ya pa mi tho ar ku Teba, ꞌra ba tso̱nga har ha̱i Fenisia, maꞌra Txipre, ha maꞌra Antiokia. Ne habu̱ gatho mi thoꞌu̱, hinto maꞌra mi xipa ár mhö Jö, ho̱nse̱ yá mixodyowi. 


text:
<pb/>Ha mi ñꞌowi ꞌra ya ku ma ya me Txipre, ne maꞌra ya me Sirene. Nu mi zo̱ñꞌu̱ har hnini Antiokia, bi metwabiꞌu̱ ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesu nuꞌu̱ ya jöꞌi himya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Nu mi bö ya ku mi ꞌbu̱hnu̱ Herusalen nöꞌö mi thohnu̱ Antiokia, bi me̱ñꞌu̱ injanu̱ ar ku Berhnabe. 


text:
<pb/>Ne mi zo̱ñꞌö, bi hyandi teme xki hwëkwabi Jöꞌu̱, ne xa bi njohya. Ne bi xipa gatho nuꞌu̱ xki ñꞌemu̱inu̱, hinge nda hye̱pꞌu̱ nunar jamfinu̱, ne nda umba yá mu̱i nda hyonga Jö. 


text:
<pb/>Ar Berhnabe xa mar hoga ku, ne xki nzinga ár Hñö Jö, xa mi tse̱ ár jamfi. Njapꞌu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi bi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ne ka bi mꞌu̱hnu̱ nꞌa nje̱ye̱ nuya yohoyu̱, mi mhunskwi ya gamfi, ne mi utwa ár mhö Jö nze̱ye̱ ya jöꞌi. Ka gehnu̱ Antiokia habu̱ bi ndu̱i bi nsipabi ya gamfi ma ya me̱pa Kristo. 


text:
<pb/>Nꞌaꞌu̱ már thuhu ar Agabo, bi mꞌa̱ madeda habu̱ xki mhuntsꞌa ya ku. Ne bi nzinga ár Hñö Jö, bi ꞌñenö ma nda nja nꞌar döta thuhu xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. Ne hö, bi tho ngu xki möñꞌö nuya pa mar dönga ndö Nroma ar Klaudio. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nuya gamfi me Antiokia bi beñꞌu̱ nda me̱mpa nꞌar mfa̱tsꞌi nuꞌu̱ maꞌra ya gamfi mi ꞌbu̱hnu̱ Nhudea. Nꞌa ngu nꞌa bi unga nöꞌö mi tsu̱pa yá tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne nunar mfa̱tsꞌi bi uñꞌu̱, bi me̱mpa nuyá ndö ar nijö Nhudea, ne go bi hñöxa ar Berhnabe, bi me̱wi ar Saulo.<pb/>


text:
<pb/>Ha nu mi bödi mi numañho ya xodyo, bi me̱hna nda nju̱ ar Pedro nꞌehe. Bi nju̱ ha nꞌár ngo ya xodyo núꞌmu̱ mi tsꞌi ar thuhme himi jotsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu mi nju̱ꞌö, bi jotꞌa har fa̱di. Ne bi tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ ꞌre̱tꞌamaꞌrato ya ndogu, xki ñhege goho nꞌa ngu nꞌa nda suꞌö. Ngetho ar Erode mi beni ngu nda wata ár ngo ar baxjwa, nda nju̱ka har fa̱di nda mꞌa̱ꞌma ntsꞌu̱tꞌwi madeda ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro, xa mi nsu xiñho har fa̱di. Ha nuya ku himi tsa̱ya̱ mi matꞌwa Jö. Ar Pedro bi nju̱ka har fa̱di 


text:
<pb/>Nꞌapatho mi ꞌbe̱di nda gu̱ka har fa̱di ar Erode, nor nxuiꞌö ar Pedro mi öhö madeda yoho ya ndogu, mi thötꞌa ya nthöhibo̱jö, ne nu maꞌra ya ndogu mi ꞌba̱ hár goxthi ar fa̱di mi su. 


text:
<pb/>Mi da̱ni bi mꞌa̱hnu̱ nꞌár e̱nxe̱ Jö, ne xa bi yotꞌa mbo har fa̱di. Nunar e̱nxe̱ bi da̱mbár ꞌbo̱tsꞌe ar Pedro ne bi ꞌya̱, ne bi ꞌñembabi: —Nxo̱ni nangi. Nuꞌmú̱, dama bi hyo̱ta ya bo̱jö ha yá ꞌye̱ ar Pedro. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñemba ar e̱nxe̱: —Du̱tꞌa ri ngu̱tꞌi ne thötꞌa ri thiza. Ne nöꞌö dama bi ꞌyo̱tꞌa ngu xki mꞌe̱pabi. Bi ꞌñemba ar e̱nxe̱ nꞌehe: —Pa̱tꞌa ri pa̱tꞌi, ne te̱ngagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi bo̱ni mi te̱nga ar e̱nxe̱, mödi himi ñꞌemu̱i mi majöni nöꞌö mi thogi, ngetho mi beñꞌö mi ꞌwiꞌthö. 


text:
<pb/>Bi tho habu̱ mi ꞌba̱ ar ꞌbe̱tꞌo nsute. Nepꞌu̱ bi tho habu̱ mi ꞌba̱ manꞌa, ne bi zo̱nga har döta goxthibo̱jö mi tso̱nga nthi. Nunar goxthinu̱ bi xose̱. Ne bi bo̱ñꞌu̱ bi ꞌrañꞌu̱ nꞌar ꞌñu. Ne nꞌa mbi ꞌweta ar e̱nxe̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi nja ár mfeni, ne bi ꞌñense̱: —Nupya hö, di pödi xpa pe̱hna ár e̱nxe̱ Jö, bi ñöngagi da kꞌontꞌa hár ꞌye̱ ar Erode, ne gatho nöꞌö mi ne nda jaka ya xodyo. 


text:
<pb/>Mi wadi bi zo ár mfeni njapꞌu̱, bi már ngu ar Maria ár nönö ar Xuwa, nöꞌö xki thuꞌspabi ar Mörko nꞌehe. Ne ka mi ꞌbu̱hnu̱ nze̱ye̱ ya ku mi a̱pa Jö. 


text:
<pb/>Mi zo̱ni bi ma har goxthi, ne nꞌar nxutsi már thuhu ar Rode, bi ma ba nu togo mi ꞌba̱ har goxthi. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar nxutsi bi bötwatho ár mhö ar Pedro. Xa bi njohyaꞌö, jange himbi beni bi xokwa ar goxthi. Bi nixtꞌi bi ma ba xipa nuꞌu̱ maꞌra ya ku mi ꞌba̱ ar Pedro nthi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Xka ꞌbe̱ ri mfeni. Ha nöꞌö xa mi huꞌmba yá mu̱i go mi geꞌö ar Pedro. Jange nuya ku bi ꞌñeñꞌu̱: —Hingo geꞌö, zage ár e̱nxe̱ xpa ehe. 


text:
<pb/>Ha nunar Pedro himi tsa̱ya̱ mi mafi. Ne nu mi soka ar goxthi, ka bi hyantꞌu̱ mi geꞌö, ne himi pödi te nda beñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Pedro bi ja ár ꞌye̱ bi xipabi nda ñheꞌu̱, ne bi metwabi hanja xki gu̱ka Jö har fa̱di. Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xifu̱ ar ku Hakobo ne gatho nu maꞌra ya ku teme xi thogi. Ne bi bo̱ni bi ma. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö Erode bi me̱hna nda mengi nda thoni, ne hinto bi dini. Jange bi zohna ya sufa̱di bi hñöꞌspa majöni, ne bi mö nda tho. Ne bi bo̱nga núnu̱ Nhudea, bi ma ba ꞌbu̱ har hnini Nsesarea. Ar ndö Erode bi du 


text:
<pb/>Ar ndö Erode xki po̱mpa ár kwe̱ ya me Tiro ne Sido. Nuyu̱ xki nkohi ma nda kꞌöꞌsa ar Erode. Ha mꞌe̱tꞌo bi umbar bojö ar Blasto nöꞌö mi supa ár ngu, mi ne nda ma̱tsꞌi nda ñöwi, ne nda ꞌya̱par hogamꞌu̱i. Ngetho gatho nöꞌö te mi tsiꞌu̱, mi hö habu̱ mar ndö ar Erode. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ ar pa xki zohna ya me Tiro ne ya me Sido, ar Erode bi hye yá he ngu ar ndö, bi hñuxa har nthutsꞌi habu̱ mi o̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwi, ne bi ndu̱i bi zoꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya jöꞌi xa mi he̱xa ya mhafi mi eñꞌu̱: —Nöꞌö togo xta o̱xu̱ xi ñö, hingar jöꞌi, gehnu̱ nꞌar jö. 


text:
<pb/>Nꞌár e̱nxe̱ Jö dama bi umba ar mfe̱i ar Erode, ngetho himbi ꞌñeꞌspa ár nsu Jö. Jange bi du xki deta ya zuꞌwe. 


text:
<pb/>Nu mi wa ar ꞌbe̱fi ar Berhnabe ne ar Saulo núnu̱ Herusalen, bi bo̱ni bi menga Antiokia. Ne bi zixꞌu̱ ar ku Xuwa nöꞌö mi tꞌembabi ar Mörko nꞌehe.<pb/>


text:
Mi ꞌbu̱hnu̱ har nijö Antiokia ꞌra yá mꞌe̱hni Jö ne ꞌra ya utate: Ar Berhnabe, ar Simu nöꞌö mi tꞌembabi ar ꞌBojöꞌi, ar Lusio nöꞌö mar me Sirene, ar Saulo, ne ar Manaen nöꞌö bi tewi mahye̱gi ar ndö Erode. 


text:
<pb/>Nꞌar pa xki mhuntsꞌi mi ndönga Jö, ne xki bëꞌu̱. Ár Hñö Jö bi ꞌñembabiꞌu̱: —ꞌWegagihu̱ ar Berhnabe ne ar Saulo da ꞌyo̱tꞌa ar ꞌbe̱fi xta huꞌspabi nda me̱hyu̱. 


text:
<pb/>Jange mi wadi bi bëꞌu̱ ne bi ꞌya̱pa Jö, bi hñuꞌspa yá ꞌye̱ꞌu̱, ne bi ñꞌehwi bi ma. Yá mpo̱te ar tsi Hmu bi mömba ár mhö Jö núnu̱ har xe̱niha̱i Txipre 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ár Hñö Jö bi me̱hna ar Berhnabe ne ar Saulo har hnini Seleusia. Ne mi zo̱nu̱ bi yu̱tꞌa ha nꞌar motsa, ne bi maꞌu̱ ha nꞌar ha̱i oda madeda ar dehe, ár thuhu ar Txipre. 


text:
<pb/>Ne nu mi zo̱ñꞌu̱ har hnini Salamina, bi du̱ꞌmi bi mömba ár mhö Jö mbo ha yá nijö yá mixodyowi. Mi ñꞌowiꞌu̱ ar Xuwa mi fa̱xte nꞌehe. 


text:
<pb/>Bi thoꞌu̱ xo̱ge ar ha̱i Txipre, ne bi zo̱nga ha nꞌar hnini már thuhu Pafos. Ka bi nthe̱winu̱ nꞌar xodyo már thuhu Barhesus, mar ñꞌete ne mi ha̱tya jöꞌi, mi embabi már mꞌe̱hnihmö Jö. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ mi ñꞌowi ar ndö Sergio Paulo togo xaka mbödi te da me̱fi. Nunar ndönu̱ bi zohna ar Berhnabe ne ar Saulo, ngetho mi ne nda ꞌyo̱twa ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌetenu̱ mi tꞌembabi ar Elima (di bo̱ni da ꞌñenö ꞌñete), mi ne nda hñökwahmö ar ndö hinge nda ñꞌemu̱ibi ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Saulo nöꞌö már thuhu ar Pablo nꞌehe, xki nzimba ár Hñö Jö, xa bi kꞌötꞌa nöꞌö ar ñꞌete. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Nuꞌge xa gar nemhñö ne gar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, ár bötsiꞌi ar tsꞌondöhi, gi u̱tsa gatho nöꞌö xiñho. Hamꞌu̱ gi hye̱pꞌu̱ gi tsꞌokwa yá mfeni ya jöꞌi hinda hyomba ár ꞌñu ar tsi Hmu mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ha gi o̱de, ma gi tsa̱pa ár ꞌye̱ Jö. Nupya ma gi ngoda̱ ne hinda tsa̱ gi hyanda ar hyadi ꞌra ya pa. Dama bi zoxa nꞌar ꞌbe̱xui ár da̱. Himi tsa̱ nda hyandi, ne mi honga togo nda gu̱hni nda ñꞌo. 


text:
<pb/>Ar ndö mi hyanda nöꞌö xki thogi, bi ñꞌemu̱ibi ár mhö Jö, ngetho xa bi ꞌyo̱da nöꞌö xki ꞌyo̱tsꞌe. Ar Pablo ne ar Berhnabe mi ꞌbu̱ har hnini Antiokia har ha̱i Pisidia 


text:
<pb/>Ar Pablo ne nuꞌu̱ maꞌra yá ñꞌohu̱, bi gu̱nu̱ Pafos nꞌar motsa, bi maꞌu̱ har hnini Perge har ha̱i Panfilia. Ha nunar Xuwa bi ꞌwege bi menga Herusalen. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ Perge, bi gu̱ ar ꞌñu bi thoꞌu̱ har hnini Antiokia har ha̱i Pisidia. Ne nꞌar pa ntsa̱ya̱ bi yu̱tꞌu̱ ha yá nijö yá mixodyowi, ne bi thogi bi hñuhnu̱. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi nhehe ár tꞌofo Jö bi ꞌyotꞌa ar Moise ne nu maꞌra yá mꞌe̱hni Jö, nuꞌmú̱ nuyá ndö ar nijö bi zohna ar Pablo ne ar Berhnabe, ne bi ꞌñembabi: —Tsi kuhu̱, nuꞌmu̱ gi pe̱ꞌsu̱ teme gi möñhu̱ gi hñuꞌmfu̱ yá mu̱i ya jöꞌi, möñhu̱pya. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi mꞌa̱i, ne bi jár ꞌye̱ bi xipabi nda ñhe gatho, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ ma ñꞌowihu̱ gar me Israelhu̱, ne gathoꞌihu̱ gi tsufu̱ Jö, ꞌyo̱hu̱ nöꞌö ma ga xiꞌahu̱: 


text:
<pb/>Jö togo ndönga ya me Israel bi hwahna ma palehu̱, ne bi japi bi xu núꞌmu̱ ma ya nzo̱ho̱tho har ha̱i Ehipto, ne bi ñꞌu ár döta tsꞌe̱di mi gu̱knu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ Jö bi hwata yoto ya hnini har ha̱i Kanan, ne bi hemba ma palehu̱ nuya ha̱iyu̱, ne ja bi mꞌu̱hnu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa Jö bi hñuxa ya nza̱ya̱ nda ñöni. Bi mꞌu̱ njapꞌu̱ ngu gohonthebe ne ngu̱dmi nje̱ye̱, ne ka bi mꞌu̱ ár mꞌe̱hni Jö ár thuhu ar Samuel. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ma palehu̱ bi ꞌya̱ꞌu̱ nꞌar ndö nda ꞌyo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi. Jö bi umba ar Saul már tꞌu̱ ar Sis, nꞌa yá ma̱ngaꞌbe̱to ar Benjamin, bi ndö yonꞌa̱te nje̱ye̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi thöka ar Saul ngu ar ndö, ne bi thuxa ar Dabi. Ne Jö bi ꞌñenö mi no̱ñꞌö: Nunar Dabinu̱ ár tꞌu̱ ar Isai, pe̱ꞌsa nꞌar hogamꞌu̱i jakagi ga njohya, ne nunu̱ da ꞌyo̱tkagi gatho nöꞌö di nega. 


text:
<pb/>Ha nꞌár ma̱ngaꞌbe̱to ar Dabi, ka ba ehnu̱ ar Hesu, ba e bi po̱ ya me Israel ngu xki ñötꞌwabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Himi du̱ꞌmda ár ꞌbe̱fi ar Hesu núꞌmu̱ ar Xuwa mi xipa gatho ya me Israel nda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi, ne nda nxixtheꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ ma nda wa ár ꞌbe̱fi ar Xuwa, bi ꞌñenö: Togo gi beñhu̱ go geke. Nuga hingo geke togo gi to̱ꞌmhu̱. Ja togo ꞌbe̱fa, hindi ꞌñepkagi ga xotꞌwatsꞌu̱ ár thiza hár waꞌö. 


text:
<pb/>ꞌYo̱hu̱ ma mixodyowihu̱, yá ma̱ngaꞌbe̱togihu̱ ar Abra, ne nuꞌahu̱ gi tsufu̱ Jö, go xpa ꞌbe̱nkagihu̱ nunar mhönu̱ no̱nga ar mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuya me Herusalen ne yá ndö, himi pödi togoꞌö ar Hesu. Hinxki zo yá mfeni teme ndi bo̱nga nöꞌö xki ꞌyotꞌa mahamꞌu̱ yá mꞌe̱hni Jö, mödi mi neꞌu̱ gatho ya pa ntsa̱ya̱. Ne núꞌmu̱ mi ꞌye̱ntꞌu̱ bi tho, bi thogi ngu xki tꞌotꞌa mahamꞌu̱. 


text:
<pb/>Himbi thimba nꞌar tsꞌoki xki ꞌyo̱tꞌö ndi ꞌñepi nda thomhö. Mödi bi böꞌu̱ njapꞌu̱, bi ꞌya̱pa ar Pilato nda hyo. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xki ñꞌowi núꞌmu̱ ba po̱nga har ha̱i Ngalilea ba e Herusalen, go gehyu̱ togo bi hyanda nze̱ye̱ ya pa núꞌmu̱ xki wadi xki mengi xki nte. Ne nupya gehyu̱ togo da̱twa majöni ya jöꞌi ha ma hninihu̱. 


text:
<pb/>Ne nupya Jö xi ꞌyo̱tkagihu̱ ngu xki mö, yá ꞌbe̱togihu̱ nuꞌu̱ togo xki ñhötwabi. Bi njapꞌu̱ núꞌmu̱ mi koꞌspa ár te ar tsi Hmu Hesu, ngu xi tꞌotꞌa hár ñoho ar Dönga Nsa̱di, habu̱ enö njawa: Go ma tꞌu̱ꞌi, ne nupya di ñꞌudi go ri Dadagi. 


text:
<pb/>Jö bi koꞌspa ár te, hiñhamꞌu̱ nda tsꞌonga ár ndoꞌyo har ha̱i. Gehnu̱ xki mö bi ꞌñenö: Ga ꞌraꞌahu̱ gatho ya ñhöꞌti da ñötꞌa ar Dabi nga umbabi. 


text:
<pb/>Ha manꞌar Dönga Nsa̱di bi ꞌñenga ar Dabi nꞌehe: Hinge ma gi hye̱ ri hoga ꞌbe̱gogi da tsꞌonga ár ndoꞌyo har ha̱i. 


text:
<pb/>Xa majöni ar Dabi bi me̱mpa yá mijöꞌiwi mi ꞌbu̱ nuya paꞌu̱ ngu mi ne Jö. Nepꞌu̱ bi du ne bi tꞌa̱gi, ha ár ndoꞌyo bi tsꞌonga har ha̱i, ngu gatho nu maꞌra ndu ma palehu̱. 


text:
<pb/>Ndadahu̱, dá zo ri mfenihu̱ nöꞌö di xiꞌahu̱: Nuna bi ꞌyo̱tꞌa ar tsi Hmu, gehnu̱ bi pumgagihu̱ gatho ma tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö himbi tsa̱ da o̱thu̱ ndi te̱ñhu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne njapꞌu̱ nda nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki ndi tuhu̱, nupya hö da tsa̱, nuꞌmu̱ ga ñꞌemu̱ibihu̱ꞌö. 


text:
ꞌYo̱hu̱, nuꞌahu̱ gi tsañhu̱ nöꞌö majöni, xa ma gi ꞌyo̱hu̱ ne ma gi nhwathu̱.<pb/>Ngetho nuya pa gi ꞌbu̱hu̱, xa ma ga o̱tꞌa ya döta ntꞌudi.<pb/>Nu xta nsiꞌahu̱ nuya ntꞌudiyu̱, hingi ma gi ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ar Pablo ne yá ñꞌohu̱, núꞌmu̱ mi po̱nga ha yá nijö ya xodyo, bi tꞌa̱pa ar möte nda mengi nda xipabiꞌu̱ nor mhöꞌö ár hñöto manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne mi wadi bi bo̱ñꞌu̱, nze̱ye̱ ya xodyo ne maꞌra ya jöꞌi xki de̱mba yá ntꞌumbi ya xodyo ne mi ndönga Jö, bi de̱nga ar Pablo ne ar Berhnabe. Ne nuyu̱ mi ñöwi ne mi huꞌmba yá mu̱i nda tsunga nöꞌö xki hwëkwa Jö. 


text:
<pb/>Ar hñötopꞌu̱ har pa ntsa̱ya̱, txꞌu̱tho mi ꞌbe̱di nda mhunsa xo̱ge ar hnini nda ꞌyo̱ꞌspa ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Ha nuya xodyo mi hyanda ra nze̱ye̱ ya jöꞌi, xa bi zo̱tꞌa yá mu̱i ne mi kꞌaꞌspa nöꞌö mi mönga ar Pablo, ne xa mi ñömañꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo ne ar Berhnabe himbi ntsu bi ꞌñeñꞌu̱: —Da du̱ꞌmhe da xiꞌahe ár mhö Jö, nuꞌahu̱ gar xodyohu̱, ngetho mi mahyoni nga jahepꞌu̱. Ha hinga ne ga hñöñhu̱, ne njapꞌu̱ gi ñꞌuhu̱ hindi ꞌñepꞌahu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Jange nupya ma ga zohe nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Ngetho njawa xi ꞌbe̱mkagihe ar tsi Dada:<pb/>Xta huxꞌahu̱ ngu nꞌar ñotꞌi gi yotꞌwahu̱ gatho nuꞌu̱ hingya xodyo,<br/>ne gi xipabihu̱ ar mhö no̱nga ar mpo̱ho̱ xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ nuꞌu̱ himya xodyo, xa bi njohya, ne xa mi ñömañhobi ár mhö Jö. Ne bi jamfi gatho nuꞌu̱ xki thahni nda me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya xodyo bi u̱tya hoga ꞌbe̱hñö mi nhumañho, ne ya ñꞌo̱ho̱ mi pe̱ꞌsa yá nsu har hnini, ne bi ntꞌu̱tsa ar Pablo ne ar Berhnabe, ne bi tꞌe̱nga ha yá hniniꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo ne ar Berhnabe bi hwöka ar ha̱i mi tu ha yá wa, ne bi gu̱ yá ꞌñuꞌu̱ bi ma har hnini Ikonio. 


text:
Ar Pablo ne ar Berhnabe, mi zo̱nga har hnini Ikonio, bi yu̱tꞌa ha yá nijö yá mixodyowi, mi xipa ya jöꞌi ár mhö Jö. Ne mi hyanda hanja mi ñöꞌu̱, bi ñꞌemu̱i nze̱ye̱ ya xodyo ne nuꞌu̱ himya xodyo. 


text:
<pb/>Ha nuya xodyo himbi ne bi jamfi, bi u̱tꞌa nuꞌu̱ himya xodyo ne bi tsꞌokwa yá mfeni nda u̱tsa ya ku. 


text:
<pb/>Jange ar Pablo ne ar Berhnabe bi gohnu̱ nze̱ye̱ ya pa. Ne himi ntsuꞌu̱ nda mömba ár mhö Jö, ngetho mi pöꞌu̱ mi fa̱xa Jö, ne mi umbar tsꞌe̱di nda ꞌyo̱tꞌa ya dötꞌa ntꞌudi. Njapꞌu̱ bi ñꞌudi gehnu̱ ar mhö no̱nga ar nhwëki nöꞌö mi möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha ꞌra ya xodyo ne ꞌra nuꞌu̱ himya xodyo, bi mfa̱xkwi yá ndöꞌu̱ nda me̱i, mi ne nda gu̱ nkꞌahni ya mpo̱te. 


text:
<pb/>Ha nunar Pablo ne ar Berhnabe mi bödi nöꞌö mi ne nda njapabiꞌu̱, bi bo̱ni bi maꞌu̱ har hnini Listra ne har hnini Derbe, yá hnini ar ha̱i Likaonia, ne bi ñꞌoꞌu̱ gatho ár nthetꞌi nöꞌö ar ha̱iꞌö. 


text:
<pb/>Har hnini Listra mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ himi tsa̱ nda ñꞌo, ngetho xki mꞌu̱i njapꞌu̱, ne hiñhamꞌu̱ xki ñꞌo, hyaxꞌmu̱ mi huhnu̱tho. 


text:
<pb/>Nor ñꞌo̱ho̱ꞌö mi o̱xa nöꞌö mi mönga ar Pablo, ha nunar ku bi kꞌötꞌi, ne bi hyandi mi pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i nda ditsꞌi. 


text:
<pb/>Jange bi ꞌñenga ra ntsꞌe̱di: —Nangi gi ꞌba̱i njöntho. Nor ñꞌo̱ho̱ꞌö nꞌa nsa̱githo bi nangi bi ñꞌo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya jöꞌiꞌu̱ mi hyanda nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa ar Pablo, bi ꞌñenga ntsꞌe̱di ha yá hñöse̱ꞌu̱: —Ya jö xi ñhe̱hwi ya jöꞌi, xpa kökwa xi kꞌöskagihu̱. 


text:
<pb/>Jange ar Berhnabe bi tꞌembabi mar jö Hupiter, ha nu ar Pablo ar jö Merkurio, ngetho go mi höxa ar mhö, ngu yá ꞌbe̱fi yá jöꞌu̱ ya me Likaonia. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ár möjö ar Hupiter, mi pe̱ꞌsa ár nijö hár ñu̱tꞌi ar hnini, ba tsi ya boi ne ba hö ya do̱ni, nda zo har goxthi. Ne gatho ya jöꞌi mi ne nda ungwi mahye̱gi ar mꞌo̱ñho̱ nda ndömba ya ku. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda njapꞌu̱ ar Berhnabe ne ar Pablo, bi xika yá dutu, ne bi nixtꞌi bi yu̱tꞌa har mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Mi enö njawa: —Ñꞌo̱ho̱hu̱, yoꞌö gi pe̱hu̱ njanu̱. Nuje dar jöꞌihe nguꞌahu̱ nꞌehe. Xta ehe ga xiꞌahe gi hye̱hu̱ ya njötꞌi gi ndöñhu̱ hinter me̱ꞌu̱. Ne pe̱fu̱ Jö togo te, ne xi hyoka mhetsꞌi, ar ximha̱i, ar ñho̱nthe, ne gatho nuꞌu̱ te janu̱. 


text:
<pb/>Ha hinxi hye̱gi nꞌagitho. Hyaxꞌmu̱ xi ñꞌudi núꞌmu̱ ꞌraju̱ ar ꞌye bi e mhetsꞌi. ꞌRaju̱ ya hoga sofo, ꞌraju̱ te ga tsihu̱, ne ꞌraju̱ ar johya ha ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Mödi ar Pablo ne ar Berhnabe mi xipa njapꞌu̱, ne hinge nda hyompa ya me̱ti mꞌo̱ñho̱, xa mar ñhei nda hñökwabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi zo̱ ꞌmu̱ ꞌra ya xodyo xki ꞌñeꞌu̱ har hnini Antiokia ne Ikonio. Mi zo̱hyu̱ bi u̱tya jöꞌi bi kꞌahna ar Pablo, ne bi gu̱ka hár ñöni ar hnini ba e̱i, mi hu yá mu̱i xki du. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ xki mhuntsꞌa ya gamfi har nthetꞌi habu̱ mi ꞌbe̱ñꞌö, bi mꞌa̱i ne bi mengi bi yu̱tꞌa har hnini. Ne ár hyaxꞌö bi me̱wi ar Berhnabe, bi maꞌu̱ manꞌar hnini ár thuhu Derbe. 


text:
<pb/>Bi möñꞌu̱nu̱ ar hoga mhö, bi uta ya mengunu̱, ne bi gu̱xa nze̱ye̱ ya gamfi. Ne mi waꞌu̱, bi menkꞌu̱ har hnini Listra, ne bi tho Ikonio, nepꞌu̱ bi maꞌu̱ Antiokia. 


text:
<pb/>Ha ya hniniyu̱ mi fa̱xa ya ku nda ze̱ta yá ñꞌemu̱i, ne mi huꞌmba yá mu̱i hinge nda hye̱pꞌu̱ ar ꞌñu. Njanu̱ mi embabiꞌu̱: —Mahyoni ga thohu̱ nze̱ye̱ ya thogi, ne njapꞌu̱ ga ku̱thu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ne bi tꞌexa ꞌra ya ku, mi tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ꞌu̱ ar nijö mi ꞌbu̱ ha ya hnini mi thoꞌu̱. Nepꞌu̱ bi bëꞌu̱ ne bi tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ Jö togo xki gamfiꞌu̱. Ar Pablo ne ar Berhnabe bi menga har hnini Antiokia har ha̱i Nsiria 


text:
<pb/>Mi zo̱nu̱ꞌu̱, bi gu̱ ar motsa bi ꞌraxa ar ñho̱nthe, bi menga Antiokia habu̱ xki tꞌe̱ntꞌwa ár ꞌye̱ Jö, nda hwëkwa ár mfa̱tsꞌi har ꞌbe̱fi xki wadi xki me̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱, bi muntsꞌa gatho ya ku, ne bi metwabiꞌu̱ ya döta ntꞌudi xki ꞌyo̱tꞌa Jö ha yá ꞌbe̱fiꞌu̱, ne hanja Jö xki xoka ar goxthi nda ñꞌemu̱i nuꞌu̱ himya xodyo. 


text:
Nuya paꞌu̱ ꞌra ya ku xki ꞌñe har ha̱i Nhudea, bi du̱ꞌmi bi uta ya ku, nuꞌmu̱ hinge nda thuꞌspa ar nse̱gi ha yá ndoꞌyo, ngu ar ntꞌumbi bi unga ar Moise, hinge nda mpo̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange ar Pablo ne ar Berhnabe xa bi ntsa̱hñökiwiꞌu̱. Bi nkoꞌu̱ nda ꞌbe̱hna ar Pablo ne ar Berhnabe ne maꞌra ya ku, ma nda kꞌönga ya mpo̱te ne yá ndö ar nijö Herusalen, ne nda mhuntsꞌi nda no̱nga nöꞌö mi thohnu̱. 


text:
<pb/>Nuya gamfi bi ñꞌehwi ne bi ꞌñetꞌar ꞌñu ya ku xki mꞌe̱hni. Ha nuyu̱ bi thotꞌu̱ har ha̱i Fenisia ne Nsamaria, mi petwa ya ku habu̱ mi thoꞌu̱, nuyu̱ himya xodyo mi ñꞌemu̱i ár mhö Jö nꞌehe. Njapꞌu̱ nuya ku xa mi johya mi o̱xa nöꞌö mi nsipabi. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ Herusalen, bi döta ya mpo̱te, yá ndö ar nijö, ne maꞌra ya ku mi ꞌbu̱hnu̱. Ha nu ar Pablo ne nuꞌu̱ mi ñꞌowi, bi metwabiꞌu̱ gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa Jö ha yá ꞌye̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌRa ya de̱ngaꞌbe̱pate xki jamfi mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌehe, bi mꞌa̱i ne bi ꞌñenö: —Mahyoni da thuꞌspa ar nse̱gi hár ndoꞌyo ya gamfi nuꞌu̱ hingya xodyo, ne da ꞌbe̱pabi da ꞌyo̱tꞌa gatho ngu bi tꞌotꞌa hár tꞌofo ar Moise. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ya xa xki ñöꞌu̱, ar Pedro bi mꞌa̱i ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ma tsi kuhu̱, ngu gi pöse̱hu̱, ya mahamꞌu̱ Jö bi hwankagi ga xipabi nuꞌu̱ hingya xodyo ar hoga mhö ne nda ñꞌemu̱iꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha Jö togo pötwa yá mfeni ya jöꞌi, bi da̱majöni xki ñꞌemu̱iꞌu̱ mi umba ár Hñö Jö, jangu xi ꞌrakagihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, yoꞌö gi ne gi tso̱thwu̱ ár mu̱i Jö. Yoꞌö gi jafu̱ ya ku da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hinxi tsa̱ dá o̱thu̱, ne himbi tsa̱ bi ꞌyo̱tꞌa ma palehu̱. 


text:
<pb/>Nuju̱ di ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo bi hwëgathohu̱ ar mpo̱ho̱, ne njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ maꞌra nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, bi ñheꞌu̱ bi ꞌyo̱xa nöꞌö mi mönga ar Berhnabe ne ar Pablo. Bi metwabiꞌu̱ hanja mi hömpa ár tsꞌe̱di Jö mi o̱tꞌa ya döta ntꞌudi ha yá nthandi nuꞌu̱ himya xodyo 


text:
<pb/>Ar Simu Pedro xi metkagihu̱ hanja Jö bi ndu̱i bi jöpa nuꞌu̱ hingya xodyo, ne bi hwahna ꞌraꞌu̱ da ꞌyo̱tꞌa ár hniniꞌö. 


text:
Mꞌe̱fa ma ga pengi,<br/>ga koꞌspabi ár tsꞌu̱tꞌwi ar Dabi, ga ju̱xa ngu nꞌar ngu xki nhwati.<pb/>Ga pengi ga hoka manꞌagi ngu ar ndu̱i,<br/>ga ju̱xa habu̱ xi yo̱tꞌe.<pb/> 


text:
Ne njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ maꞌra ya jöꞌi da hyongagi dar Hmu,<br/>da njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ hingya xodyo matka ma thuhu.<pb/> 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ ma ga pe̱mfu̱ nꞌar he̱ꞌmi, ga xifu̱ hinda zipa yá ñhuni ya tsita empꞌö, hinda mꞌe̱ngwi nöꞌö hingo ár nthöti, hinda za nꞌar me̱ti hinxi mpo̱mba ár ji, hinda zi ar ji. 


text:
<pb/>Ngetho mahamꞌu̱ hagatho ya hnini, ja togo mömba ár tꞌofo ar Moise nöꞌö nhehe tatꞌa pa ntsa̱ya̱ ha yá nijö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya mpo̱te, yá ndö ar nijö ne gatho ya gamfi, bi numañho. Jange ma nda nhwahna ꞌraꞌu̱ nda ꞌbe̱hna Antiokia, da me̱wi ar Pablo ne ar Berhnabe. Bi thahna yoho, nꞌa már thuhu ar Huda nöꞌö mi tꞌembabi ar Barsaba, ne ar Sila. Nuyu̱ mi pe̱ꞌsa yá nsu har nijö mi ꞌbu̱hnu̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌyotꞌa nꞌar he̱ꞌmi bi hñöꞌspa ya ku, mi enga njawa: Nuje dar mpo̱tehe, dar ndöhe har nijö, ne gatho ya ku di ꞌbu̱hewa, dí pe̱ñꞌahe nuna he̱ꞌminu̱, tsi kuhu̱ hingya xodyohu̱, gi ꞌbu̱hu̱ Antiokia har ha̱i Nsiria ne Nsilisia. Gathoꞌihu̱ di ze̱ngwaꞌihe. 


text:
<pb/>Xta pöhe ꞌra ya ku xi bo̱ngwa hinxta pe̱ñhe. Xi mapꞌu̱, ma xpa tupꞌa ri mu̱ihu̱, ne xi xiꞌahu̱ ꞌra ya mhö xi tsꞌompꞌa ri mfenihu̱. Xi ꞌbe̱pꞌahu̱ gi tuthu̱ ar nse̱gi ha ri ndoꞌyohu̱, ne gi ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö bi mönga ar Moise har tꞌofo. 


text:
<pb/>Jange gathogihe xta beñhe xiñho ga hwañhe ꞌra ya ñꞌo̱ho̱ di ꞌbu̱hewa, ga pe̱ñhe da kꞌösꞌahu̱, ne da mengwi ma tsi kuhu̱ Berhnabe ne ar Pablo. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö ne nuje xta beñhe xiñho hinga ꞌbe̱pꞌahe gi ꞌyo̱thu̱ nze̱ye̱ ya ꞌbe̱pate. Ho̱nse̱ ga ꞌbe̱pꞌahe gi ꞌyo̱thu̱ nuyu̱ mahyoni: 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, yo ma gi tsifu̱ yá ñhuni ya tsita empꞌö, hingi ma gi tsihu̱ ya ji, yo ma gi tsahu̱ nꞌar me̱ti hinxi mpo̱mba ár ji, hingi ꞌbe̱ngwi nöꞌö hinga ri nthötihu̱. Nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱yu̱, gi pe̱hu̱ xiñho. Jö da ma̱xꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ar Huda ne ar Sila ma yá mꞌe̱hni Jö nꞌehe, jange xa mi pe̱sꞌu̱ te nda möñꞌu̱, mi zo ya ku, ne mi huꞌmba yá mu̱i nda hñuxa yá ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ka bi gohwinu̱ ya ku nze̱ye̱ ya pa. Mꞌe̱fa bi tꞌumba nꞌar hoga ntꞌedi nda menga Herusalen habu̱ xki mꞌe̱hni. 


text:
<pb/>Ar Pablo ne ar Berhnabe ka bi gohnu̱ nꞌehe, mi mfa̱xkwi maꞌra ya ku, mi utꞌu̱ ár mhö Jö, ne mi mömba ár hoga mhö ar tsi Hmu, mi xipa nze̱ye̱ maꞌra. Ar Pablo bi ñhe̱hwi ar Berhnabe, ne bi mengi bi ñꞌo bi mömba ár mhö Jö 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xki tho ꞌra ya pa, ar Pablo bi ꞌñemba ar Berhnabe: —Möhö manꞌagi, ma ga kꞌöꞌsu̱ ya ku ha gatho ya hnini da thohu̱ da mömfu̱ ár mhö Jö, ma ga nuhu̱ tengu yá mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ha nunar Pablo himbi numañho nda zixꞌu̱, ngetho mamꞌe̱tꞌo mi ꞌñowi, ne núnu̱ Panfilia bi ꞌwege, ne himbi ne nda me̱witho nda mömba ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ xa bi ntsa̱hñökiwi ar Pablo ne ar Berhnabe, jange bi ma nꞌampꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ar Berhnabe bi zixa ar Mörko, bi gu̱ ar motsa bi ꞌraxa ñho̱nthe ndi ma Txipre. 


text:
<pb/>Nor Pablo bi hwahna ar Sila nda me̱wi. Ne nuya ku bi ꞌye̱ntꞌwa ár ꞌye̱ Jö ne nda hwëkwa ár mfa̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi gu̱ yá ꞌñu bi ma har ha̱i Nsiria, bi ꞌranda Nsilisia mi huꞌmba yá mu̱i ya ku, njapꞌu̱ nda hñuxa yá ñꞌemu̱i.<pb/>


text:
Mi zo̱nga ar Pablo ne ar Sila har hnini Derbe, ne bi thoꞌu̱ bi ma har hnini Listra, habu̱ ba nthe̱wi nꞌar gamfi ár thuhu Timoteo. Ár nönö mar xodyo ne mar gamfi, ha nu ár dada mar me Gresia. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi beni mar ñho nda zitsꞌi. Ho̱nse̱ mꞌe̱tꞌo bi hñuꞌspa ar nse̱gi hár ndoꞌyo, ne hinge nda bo̱ yá kwe̱ nuꞌu̱ ya xodyo mi ꞌbu̱hnu̱, ngetho gatho mi pödi már me Gresia ár dada. 


text:
<pb/>Ne bi gu̱ ar ꞌñu bi maꞌu̱, ne ha gatho ya hnini mi thogi, mi xipabi ya gamfi nöꞌö xki nko ya mpo̱te ne yá ndö ar nijö Herusalen, tema nda ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ xa mi huxa yá jamfi ya ku, ne hyaxꞌmu̱ mi xuꞌu̱ ár nze̱ye̱. Ar Pablo bi hyanda nꞌar ñꞌo̱ho̱ me Nmasedonia ngu nꞌar tꞌi 


text:
<pb/>Ne bi mengi bi gu̱ yá ꞌñuꞌu̱, bi ga̱xta Frigia ne Galasia, ngetho ár Hñö Jö himbi hye̱gi nda thoꞌu̱ har ha̱i Asia nda mömba ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Mi nxui ar Pablo bi hyanda ntꞌi nꞌar ñꞌo̱ho̱ me Nmasedonia, mi ꞌba̱hnu̱, mi a̱pa ar möte, ne mi embabi: Di a̱ꞌi gi ekwa Nmasedonia gi fa̱xkagihe. 


text:
<pb/>Nu mi wa ar Pablo bi hyanda nöꞌö ngu ar tꞌi, dama da hoñhe hanja nga möhe har ha̱i Nmasedonia, ngetho ndi pöhe xiñho gese̱ Jö mi pe̱nkagihe ma nga mömfenu̱ ar hoga mhö. Ar Pablo ne ar Sila bi tꞌetꞌar fa̱di núnu̱ Nfilipo 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da po̱ñhenu̱ Ntroa, da ꞌraxe njöntho har ñho̱nthe, da tso̱ñhe har ha̱i Samotrasia. Ár hyaxꞌöpꞌu̱ da tso̱ñhe har hnini Neapolis. 


text:
<pb/>Da thohenu̱ da möhe Nfilipo nꞌár hnini ya me Nroma, ne gehnu̱ nꞌar döta hnini har ha̱i Nmasedonia. Ka da ꞌbu̱henu̱ ꞌra ya pa. 


text:
<pb/>Nꞌar pa ntsa̱ya̱, da po̱ñhe har hnini da möhe har döthe, habu̱ xki nzöngya jöꞌi mi a̱pa Jö. Ka da huhenu̱ habu̱ xki mhuntsꞌa ꞌra ya ꞌbe̱hñö, ne da du̱ꞌmhe da xife ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö mar thuhu Lidia, me Tiatira. Mi pa̱ ya hoga dutu xki njötꞌa the̱ni, ne xa mi honga Jö. Mi ꞌyo̱ nöꞌö mi mönga ar Pablo, Jö bi xokwa ár mfeni nda jamasu ñöꞌö mi möñꞌö. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi nxixtheꞌö ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ hár ngu, bi ꞌñengagihe: —Nuꞌmu̱ gi hanthu̱ xa majöni xta ñꞌemu̱i ar tsi Hmu, di ne gi möhu̱ ma gi haxu̱ ha ma ngu. Njapꞌu̱ bi jaje da kohenu̱. 


text:
<pb/>Nꞌar pa ngar möhe habu̱ xki nzöi mi tꞌa̱pa Jö, har ꞌñu da nthe̱he nꞌar nxutsi mi nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi mi japi nda bödi. Nuyá hmu xa mi tö nze̱ ar bojö har ꞌbe̱fi mi pe̱ ngu ar bödi. 


text:
<pb/>Nunar nxutsinu̱ mi te̱ngagihe, ne xa mi mafi mi enö: —Nuya ñꞌo̱ho̱yu̱ yá ꞌbe̱go Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, ne utꞌahu̱ ar ꞌñu hanja gi mpo̱hu̱. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ mi njapꞌu̱ nze̱ye̱ ya pa mi te̱ngagihe. Ar Pablo bi the ár tsꞌe̱ti mi o̱tsꞌe hyaxꞌmu̱. Nuꞌmú̱, bi mengi ne bi xipa nöꞌö ar tsꞌondöhi mi pe̱ꞌsa ar nxutsi: —Hár thuhu ar Hesukristo di ꞌbe̱pꞌaꞌi gi po̱nga har nxutsinu̱. Nuꞌmú̱, dama bi bo̱nga ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ha nu mi hyanda yá hmu hinge nda dö ar bojö, bi gu̱ ar Pablo ne ar Sila, bi ziꞌspa yá ndö mi ꞌbu̱hnu̱ har ta̱i. 


text:
<pb/>Mi mꞌa̱ꞌma ha ya nza̱ya̱, bi tꞌembabi: —Nuya xodyoyu̱, xpa ekwa ho̱nse̱ da japa da mu̱nsa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Gatho nuya jöꞌi xki mhuntsꞌi, bi watꞌi nda me̱i. Ha nuya nza̱ya̱ bi mo̱kwa yá dutu, ne bi ꞌbe̱pa nda thu̱xtꞌa ya tꞌo. 


text:
<pb/>Mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar sufa̱di, bi gotꞌa ya mbo ar fa̱di, ne bi ze̱ꞌmba yá wa ha nꞌar za, ne njapꞌu̱ hinge nda za̱ nda xotꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu made ar xui, ar Pablo ne ar Sila mi matꞌa Jö, mi tutwa ya thuhu, ne gatho nu maꞌra ya ꞌyofa̱di mi o̱xtho. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi da̱ñꞌu̱ bi nja nꞌar döta nhwöni. Xa mi nhwönga ya jödo, ne bi xo gatho ya goxthi, ha nuya bo̱jö mi thötꞌa yá ꞌye̱ ya ꞌyofa̱di bi xotꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi nu ar sufa̱di, ne mi hyandwa yá goxthi ar fa̱di mi xotho, bi gu̱ ár ndo̱jwai nda ñhose̱, ngetho mi humamu̱i xki bo̱nga gatho ya ꞌyofa̱di. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar sufa̱di bi ꞌya̱ nꞌar ñotꞌi, bi nixtꞌi bi yu̱tꞌa mbor fa̱di, ne xa mi nhwötꞌar ntsu. Ngutꞌa bi nda̱ndihmö ha yá wa ar Pablo ne ar Sila. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi gu̱ka nthi, ne bi ꞌya̱mbabi njawa: —Ñꞌo̱ho̱hu̱, tema mahyoni ga pe̱fi ne da za̱ ga mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuya ku bi ꞌñembabi: —Ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo ne gi mpo̱ho̱, nuꞌge ne gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ ha ri ngu. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi nxuitho, ar sufa̱di bi xu̱kwabi habu̱ xki nthe̱wi ya mfe̱i. Ne hingar yaꞌö bi nxixthewi gatho yá mëni. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi zixa hár ngu, ba umba te nda ziꞌu̱. Ne xa bi njohyawi gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ hár ngu, ngetho xki ñꞌemu̱ibi Jö. 


text:
<pb/>Ar sufa̱di bi ꞌñemba ar Pablo: —Xpa ꞌbe̱nka ár mhö ya ndö ga he̱kꞌahu̱. Da za̱ gi po̱ñhu̱, di möhu̱ ter entho. 


text:
<pb/>Nunar Pablo bi ꞌñembabi nuꞌu̱ togo ba hö ar mhö: —Xi mfe̱bgagihe ha yá nthandi ya jöꞌi, hinxi thimgagihe yoꞌö, ha dar me Nromahe nꞌehe, ne xi jokagihe har fa̱di. Ha nupya hö, ne da the̱gagihe ñꞌöntho, hingi ne to da bödi. ꞌÑembabihu̱ ya ndö da ese̱ da gu̱gagihe. 


text:
<pb/>Nuyá mfa̱tsꞌi ya nza̱ya̱ bi mengi, ma ba xipabi nöꞌö bi möñꞌö. Núꞌmu̱ mi bödi ma ya me Nroma, xa bi ntsu. 


text:
<pb/>Jange nuya ndö bi ma ba a̱pa ar mpumbate ya ku, bi gu̱ka har fa̱di, ne bi ꞌya̱pabi nda bo̱nga har hnini. 


text:
<pb/>Nu mi bo̱nga ya ku har fa̱di, bi ma hár ngu ar Lidia, habu̱ ba huꞌmbabi yá mu̱i ya ku. Nepꞌu̱ bi bo̱ni bi maꞌu̱.<pb/>


text:
Ar Pablo ne ar Sila bi thota ha ya hnini Anfipoli ne Apolonia, ne bi zo̱ñꞌu̱ har hnini Ntesalonika. Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌár nijö ya xodyo. 


text:
<pb/>Mi xipabi ne mi utꞌu̱ ngu mi mönga ár Tꞌofo Jö. Mi enö mi mahyoni nda tho nze̱ye̱ ya u̱gi ar Kristo, nda du, ne nda mengi nda nte. Ne mi enö nꞌehe: —Nuna ar Hesu di xiꞌahu̱, gehnu̱ ar Kristo. 


text:
<pb/>ꞌRaya xodyo bi ñꞌemu̱i, ne bi de̱nga ar Pablo ne ar Sila. Bi ñꞌemu̱i nze̱ye̱ ya me Gresia nꞌehe nuꞌu̱ mi honga Jö, ne nze̱ye̱ ya ꞌbe̱hñö nuꞌu̱ mi numañho ar hnini. 


text:
<pb/>Jange ya xodyo nuꞌu̱ himya gamfi, xa bi mbo̱ yá kwe̱, ne bi ma ba muntsꞌa ꞌra ya tsꞌojöꞌi mi ꞌyo döhñetho. Bi gu̱xa ya jöꞌi ne bi zixa hár ngu ar Hason, ma nda gu̱jhmö ar Pablo ne ar Sila, ne nda ꞌye̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne himbi dini, jange bi gu̱ka ar Hason ne maꞌra ya ku, bi zixa ha yá ndö ar hnini, ne xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Nuya jöꞌi ne da pongar ximha̱i, xi zo̱kwa nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nunar Hason xi umbar se̱ki hár ngu. Gathoyu̱ hingi o̱ta nöꞌö xi möngar Sesar ma ndöhu̱ Nroma, ngetho eñꞌu̱ ꞌbu̱ manꞌar ndö ár thuhu ar Hesu. 


text:
<pb/>Nunar Hason ne nu maꞌra mi ñꞌowi, bi unga ar bojö mi tꞌa̱pabi, ne bi nthe̱gi bi ma. Ar Pablo ne ar Sila mi ꞌbu̱ har hnini Berea 


text:
<pb/>Ngu mi nxuitho, ya ku mi ꞌbu̱hnu̱ dama bi me̱hna ar Pablo ne ar Sila nda ma har hnini Berea. Nu mi zo̱ñꞌu̱, bi yu̱tꞌa ha yá nijö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nuya xodyo me Berea xa ma ya hogajöꞌi, hinge ngu nuya me Ntesalonika. Jange xa bi njohya bi ꞌyo̱ꞌspa ár mhö Jö, ne hyaxtho mi honga har Tꞌofo, mi he̱ki ha majöni mi njapꞌu̱ nöꞌö mi möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nze̱ye̱ ya xodyo bi ñꞌemu̱i, njapꞌu̱tho nꞌehe ꞌra ya ꞌbe̱hñö me Gresia mi nhumahño. Ne nze̱ye̱ ya ñꞌo̱ho̱ ya mengunu̱ bi ñꞌemu̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nu mi ꞌyo̱ ya xodyo me Ntesalonika xki zo̱nga ar ku Pablo Berea, mi mömba ár mhö Jö nu̱ nꞌehe, nuyu̱ bi ma ba japa ya jöꞌi bi mu̱xmatho. 


text:
<pb/>Ne nuya ku ngutꞌa bi gu̱ka ar Pablo bi me̱hna har ñönthe, ha nunar Sila ne ar Timoteo bi gohnu̱ꞌu̱ Berea. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo bi zixa ar Pablo, bi me̱wi ba tso har hnini Atena. Nu mba penkꞌu̱, ba hömpa ar nze̱ngwa nda xipa ar Sila ne ar Timoteo nda ma ngutꞌa ma nda nthe̱winu̱. Ar Pablo mi ꞌbu̱ har hnini Atena 


text:
<pb/>Nu mi ꞌbu̱hnu̱ Atena ar Pablo, mi to̱ꞌma ar Sila ne ar Timoteo, xa mi tso̱tꞌa ár mu̱i, ngetho bi hyandi xa mi janu̱ nze̱ye̱ ya tsita empꞌö mi ndönga ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jange mi ñöwi ya xodyo ha yá nijö, ne gatho nu maꞌra mi honga Jö, ne hyaxtho mi ꞌyonu̱ har ta̱i mi zo ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Bi ntsa̱hñökiwi ꞌra ya utate te gatho bentho. ꞌRa mi enö da tꞌumba gatho nöꞌö ne ár ndoꞌyo, maꞌra mi enö nunar mfödi da jakagihu̱ ga ꞌbu̱hu̱ xiñho. Ne mi eñꞌu̱: —Tema ne da xiju̱ nunar ñꞌo̱ho̱ xa te gatho mö. Ha maꞌra mi enö: —Atho no̱nga maꞌra ya ꞌraꞌyo jö. Mi mönga njapꞌu̱ ngetho ar Pablo mi xipabi ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesu, ne ar menga nte. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi tsꞌixa ar Pablo ha nꞌar mhuntsꞌi mi tꞌo̱tꞌa har nꞌar tsi tꞌo̱ho̱ xki thuꞌspa ár thuhu yá jöꞌu̱ Ares. Ne bi tꞌembabi: —Hage da tsa̱ gi ꞌyotkagihe ar ꞌñu nunar ꞌraꞌyo ntꞌuti gi ꞌyo gi mö. 


text:
<pb/>Bi mönga njapꞌu̱ ngetho gatho ya me Atena ne nuya nzo̱ho̱ mi ꞌbu̱hnu̱, xki nzöi nda mhuntsꞌi ho̱nse̱ nda mpede tema xki bödi maꞌraꞌyo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi mꞌa̱ madeda ar mhuntsꞌi har tsi tꞌo̱ho̱ Ares, ne bi ꞌñenö: —Nuꞌahu̱ gar me Atenahu̱, xta pödi xa gi pe̱hu̱ ngu mönga ri ntꞌumbihu̱. 


text:
<pb/>Ndi tho ha ri nijöhu̱ habu̱ gi ndöñhu̱, da handa habu̱ gi exu̱ ri jöhu̱, mi tu nꞌar ntꞌofo enö: Ka ꞌbu̱kwa nöꞌö ar Jö hingi födi. Nunar Jö gi ndöñhu̱ ne hingi pöhu̱, getꞌö nöꞌö xta e ga xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar Jö togo bi hyoka ar ximha̱i ne gatho te jawa, go geꞌö ar ndö mhetsꞌi ne ar ximha̱i, hingi ꞌbu̱ ha ya nijö xi hyoka ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Hingi japar ꞌbe̱di nöꞌö te da mo̱ꞌspa ya jöꞌi, ngetho geꞌö togo hö ar te, ne ꞌraju̱ ar ndöhi ga joxa ma hñöhu̱, ne ꞌraju̱ gatho nöꞌö di hoñhu̱. 


text:
<pb/>Ha nꞌadar jöꞌi bi japi bi bo̱nga gatho ya meximha̱i, ne bi xanga xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. Xi hñuꞌspa hangu nje̱ye̱ da mꞌu̱i, ne habu̱ tso̱nga ár me̱ti. 


text:
<pb/>Ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ꞌö, di ꞌñöñhu̱, ne go gekagihu̱ ngu neꞌö. Jangu bi ꞌñenga ꞌra ri duhuhu̱: Nuju̱ go yá bötsigihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ yá bötsigihu̱ Jö, hinga ma ga möñhu̱ ñhe̱hwi Jö nꞌar tsita xi thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, wa ar tꞌaxbo̱jö, wa ar do, ngu xi bense̱ xi hyoka ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuya pa xi thogi, Jö himbi jamasu nuna tema bi ꞌyo̱tꞌa ya jöꞌi himi pöꞌö. Ha nupya hö, ne gatho ya jöꞌi da ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ngetho Jö xi hñuxa nꞌar pa hamꞌu̱ ma da hñöꞌspa majöni gatho nuya jöꞌi xi mꞌu̱kwa har ximha̱i, ma da ꞌyo̱tꞌa har hoga tsꞌutꞌwi. Ha nöꞌö togo xi hñutsꞌi da hñöxa majöni, getꞌö togo bi ñꞌuꞌö núꞌmu̱ mi koꞌspa ár te. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌu̱ da mengi da nte nuꞌu̱ xi du, ꞌra mi thentho ne maꞌra mi enö: —Manꞌar pa gi pengi gi zokagihe nöꞌö gi mö. 


text:
<pb/>Ha ꞌra bi ñꞌemu̱i ne mi ñꞌowi, nꞌa már thuhu ar Nisio mar ndö nꞌehe har mhuntsꞌinu̱, nꞌar ꞌbe̱hñö már thuhu Damari, ne maꞌra ya mengunu̱.<pb/>


text:
<pb/>Ka bi nthe̱winu̱ nꞌar xodyo már thuhu Akila, mar me Ponto. Ja xki ꞌñe har ha̱i Italia, mi ñꞌowi ár ꞌbe̱hñö, ár thuhu Prisila. Xki bo̱ñꞌu̱ har hnini Nroma, ngetho ar ndö Klaudio bi mö nda tꞌe̱nga gatho ya xodyo mi ꞌbu̱hnu̱. Ar Pablo bi ma ba tsu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Gatho ya pa ntsa̱ya̱, ar Pablo mi pa ha yá nijö ya xodyo mi ñöwi. Ne mi umbár mu̱i mi nehmö nda ñꞌemu̱i ya xodyo ne nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Mi zo̱ ar Sila ne ar Timoteo, xki ꞌñe Nmasedonia. Nu mi nthe̱wi ar Pablo, xa mi umbár mu̱i mi xipabi ar hoga mhö ya xodyo, mi embabiꞌu̱ nunar Hesu gehnu̱ ar Kristo. 


text:
<pb/>Ha nuya xodyo bi do̱xtho ne mi tsani. Nuꞌmú̱ ar Pablo bi hwötꞌa ár he, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ go xka ntsꞌokse̱hu̱. Nuga hinte ma tha̱i di tuga. Nupya di mapꞌu̱ ma ga zo nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi bo̱ni bi ma hár ngu nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Husto, xa mi honga Jö. Nor nguꞌö mi ꞌbu̱ getꞌu̱ ár nijö ya xodyo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Krispo, már ndö ha yá nijö ya xodyo, bi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesu, nunu̱ ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ hár ngu. Ne nze̱ye̱ ya me Nkorinto bi ꞌyo̱twa ár mhö Jö, bi ñꞌemu̱iꞌu̱, ne bi nxixthe. 


text:
<pb/>Nꞌar nxui ar tsi Hmu bi zo ar Pablo ngu nꞌar tꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Yo gi ntsu, mönga ar mhö, yo ma gi ñhe. 


text:
<pb/>Ngetho nuga di ꞌbu̱hwi, hinjoꞌo togo da gu̱xa ár ꞌye̱ da ꞌyo̱tꞌar tsꞌomꞌu̱i. Ha nunar hnininu̱ ꞌbu̱ nze̱ye̱ ya jöꞌi xta hwahni da ñꞌemu̱igi. 


text:
<pb/>Bi zo̱ta nꞌar pa ya xodyo bi me̱ꞌsa nꞌadar nkohi bi gu̱ ar Pablo, ne bi ziꞌspa ar tsꞌu̱tꞌwi. Nuya paꞌu̱ ar Galio mar ndö núnu̱ har ha̱i Akaya. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñenga ya xodyo: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ u̱tꞌa ya jöꞌi hinda ndönga Jö ngu mönga ár tꞌofo ar Moise. 


text:
<pb/>Ar Pablo mi fu̱di nda ñömhö, ha nunar ndö Galio bi ꞌñemba ya xodyo: —Nuꞌmu̱ tema xi jaꞌahu̱, wa nuꞌmu̱ xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar döta tsꞌoki, nuꞌmú̱ hö, da tsa̱ ga o̱tꞌahu̱, nuꞌahu̱ gar xodyohu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ho̱nse̱ gi no̱ñhu̱ ya mhö, ya thuhu, ne yá ꞌbe̱fi ri tꞌofohu̱, nuhu̱ tema gi pe̱hu̱. Hindi ne gi ju̱gagihu̱ ngu ar tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuꞌu̱ himya xodyo bi gu̱ ar Sostene, ár ndö ár nijö ya xodyo mi ꞌbu̱ har hniniꞌö, xa bi fe̱nza hár nthandi ar ndö Galio, ha nunu̱ himbi dupa ár mu̱i. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi gohnu̱ ma nze̱ye̱ ya pa. Mꞌe̱fa bi ꞌñe ya ku, bi me̱wi ar Akila ne ar Prisila, bi ꞌraxa ar ñho̱nthe bi ma har ha̱i Nsiria. Nu mi ꞌyo ar ꞌñu, ar Pablo bi ꞌñöxa ár xtö núnu̱ Nsenkrea, ngetho xki ñötꞌwa Jö. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga Efeso, ka bi hye̱hnu̱ ar Akila ne ar Prisila, ne nöꞌö bi yu̱tꞌa ha yá nijö yá mixodyowi mi ñöwi. 


text:
<pb/>Jange bi ñꞌehwi, ne bi ꞌñembabi: —Mahyoni ga ꞌbu̱ Herusalen, ma ga thohnu̱ ar da̱ngo ba epꞌu̱. Mꞌe̱fa ga pengi ga kꞌösꞌahu̱, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ne Jö. Ne bi gu̱ ar motsa ba po̱nu̱ Efeso. Ar Pablo bi menga Antiokia, ne bi du̱ꞌma ár hñu mꞌa̱tꞌi mi mömba ár mhö Jö 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga Nsesarea, bi thogi ndi ma Herusalen, ma ba ze̱ngwa ya ku. Nepꞌu̱ bi gu̱ ar ꞌñu bi ma Antiokia. 


text:
<pb/>Ka bi gohnu̱ ꞌra ya pa. Ne bi mengi bi bo̱ni, ma ba kꞌöꞌsa nꞌa ngu nꞌa ya hnini har ha̱i Galasia, ne har ha̱i Frigia. Mi xipa ya ku hyaxꞌmu̱ nda ze̱ta yá ñꞌemu̱i, nda umbyá mu̱i nda mpe̱fi. Ar Apolo bi mömba ár mhö Jö núnu̱ Efeso 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ nꞌar xodyo már thuhu Apolo bi zo̱nga Efeso. Mar me Alejandria, xaka mbödi te nda mö, ne mi pötwa xiñho ár Tꞌofo Jö. 


text:
<pb/>Nunu̱ xki tꞌutꞌwabi ár ꞌñu ar tsi Hmu, xa mi umba ár mu̱i mi mömba ár mhö ar tsi Hmu, ne njapꞌu̱ mi uta maꞌra, mödi ho̱nse̱ mi pötwa ár xixthe ar Xuwa. 


text:
<pb/>Bi ndu̱i bi zo ya xodyo ha yá nijöꞌu̱, hinto mi tsu. Ha nu mi ꞌyo̱xa ar Prisila ne ar Akila, bi zixyu̱ nꞌampꞌu̱, bi utwabi xiñho ár ꞌñu Jö. 


text:
<pb/>Nunu̱ mi ne nda ma Akaya, ne nuya ku me Efeso bi hñuꞌmba ár mu̱i. Ne bi me̱mpa nꞌar he̱ꞌmi nuya ku mi ꞌbu̱hnu̱ Akaya nda numañho núꞌmu̱ nda zo̱ho̱. Nu mi zo̱ñꞌö, xa bi ma̱xa gatho nuꞌu̱ xki hwëkwa Jö nda ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho xa mi umba ár mu̱i mi kotwa yá ne ya xodyo madeda ya jöꞌi, ne mi otꞌwa ar ꞌñu hár Tꞌofo Jö, nda böꞌu̱ ar Hesu gehnu̱ ar Kristo.<pb/>


text:
Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ Nkorinto ar Apolo, ar Pablo bi thota ar ꞌñu tho ha ya tꞌo̱ho̱ ba tso̱nga Efeso. Ka bi nthe̱winu̱ ꞌra ya gamfi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌya̱mbabi: —Ha ga hñöñhu̱ ár Hñö Jö núꞌmu̱ nga ñꞌemu̱ihu̱. Bi döꞌu̱: —Hinꞌö, hindi pöhe teme ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi ꞌya̱mbabiꞌu̱: —Tema xixthe xka hñöñhu̱ ꞌmu̱. Nuꞌu̱ bi ꞌñeñꞌu̱: —Ár xixthe ar Xuwa. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ar Xuwa mi xixthe ya jöꞌi xki ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi yá tsꞌoki. Ne bi xipabi mi mahyoni nda ñꞌemu̱i togo nda ꞌñepꞌu̱ mꞌe̱fa. Mi no̱nga ar Hesu togo ar Kristo. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar Pablo bi hñuꞌspa ár ꞌye̱ ya ku, ne bi hñöñꞌu̱ ár Hñö Jö. Bi ndu̱i bi ñö maꞌra ya hñö, ne mi ñöꞌu̱ ngu mi xipa ár Hñö Jö nda möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar Pablo mi ku̱tꞌa ha yá nijö ya xodyo. Mi ñöwi ne himi ntsu mi mömba ár mhö Jö, ne mi umba ár mu̱i mi utyu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Hñu nzönö bi japꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌRa bi gotꞌa yá mfeni, himbi ne bi jamfi, ne madeda ya jöꞌi, mi tsamba ár ꞌñu Jö. Jange ar Pablo bi ꞌweka ya gamfi, ne hyaxꞌmu̱ mi uta ha nꞌar ngu ntꞌuti, már me̱ti nꞌar utate már thuhu ar Tirano, mar mengunu̱. 


text:
<pb/>Yo nje̱ye̱ bi japꞌu̱, ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ har ha̱i Asia bi ꞌyo̱twa ár mhö ar tsi Hmu Hesu, ngu ya xodyo ne nuꞌu̱ himya xodyo. 


text:
<pb/>Nꞌandi ho̱nse̱ mi thöꞌspa yá nthuꞌmxi ne maꞌra yá dutu xki hye ar Pablo, ne nda thöꞌspa habu̱ mi ꞌbu̱ ya da̱thi, mi thitsꞌi, ne ya tsꞌondöhi mi po̱ni mi he̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne ꞌra ya xodyo ma ya gu̱ka ndöhi, habu̱ gatho mi ꞌyo mi ju̱ka ya tsꞌondöhi, nꞌa mbi beñꞌu̱ nda ꞌye̱nga ya tsꞌondöhi nda no̱mba ár thuhu ar tsi Hmu Hesu nꞌehe. Njanu̱ mi embabi ya tsꞌondöhi: —Di no̱ñhe ár thuhu ar Hesu nöꞌö no̱nga ar Pablo, di xiꞌahe gi po̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Mi pe̱ njanu̱ nuꞌu̱ yoto yá tꞌu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Seba, mar xodyo ne már ndö ya möjö. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi e̱nga nꞌar tsꞌondöhi, nunu̱ bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuga di pödi togo ar Hesu, ne di pödi togo ar Pablo. Xi nuꞌahu̱, togoꞌihu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ xki nthe̱xkwi ar tsꞌondöhi, bi ꞌye̱ngar nsa̱gi ne bi ꞌyentꞌa nuya ñꞌo̱ho̱yu̱. Bi ntöte, ne nuya ñꞌo̱ho̱ núꞌmu̱ mi bo̱nga nhixtꞌitho har ngu, mi nthe̱mfotho, ne xa xki ntsꞌe̱ni. 


text:
<pb/>Gatho ya me Efeso, ya xodyo ne nuꞌu̱ himya xodyo, bi ꞌyo̱xa nöꞌö xki thogi, jange xa bi zuꞌu̱, ne xa mi tꞌeꞌspár nsu ár thuhu ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya ku ma ya ñꞌete bi hñöxa yá he̱ꞌmi bi tsꞌötꞌa habu̱ xki mhuntsꞌa gatho. Nu mi nuꞌu̱ hangu xki ꞌbe̱pꞌu̱, mi tsu̱ ngu ku̱tꞌanthebe ya nthebe ya tꞌaxbojö. 


text:
<pb/>Mi wadi da tho gathoyu̱, ar Pablo bi beni nda tho Nmasedonia ne Akaya, ne nda zo̱nga Herusalen. Ne mi enö: —Xka jwadi ga ꞌbu̱hnu̱ Herusalen, mahyoni ga ma Nroma nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne bi me̱hna yoho yá ma̱xte bi ma Nmasedonia, ar Timoteo ne ar Erasto. Ha nöꞌö bi gohnu̱ Asia maꞌra ya pa. Ar mu̱xmajöꞌi núnu̱ Efeso 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ mar thuhu ar Demetrio. Már ꞌbe̱fiꞌö mi hoka ya tsita ma ya tꞌaxbo̱jö. Mi kꞌoꞌspabi ár nijö yá tsita ar Diana, mi pa̱pa ya jöꞌi. Njapꞌu̱ nuꞌu̱ togo mi mpe̱ nor ꞌbe̱finu̱, mi tö nze̱ye̱ ya bojö. 


text:
<pb/>Ar Demetrio bi muntsꞌa gatho nuꞌu̱ mi pe̱ nunar ꞌbe̱finu̱, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ha gi o̱hu̱ ñꞌo̱ho̱hu̱. Gi pöhu̱ xiñho, nunar ꞌbe̱finu̱ fa̱xju̱ di töhu̱ nze̱ye̱ ar bojö. 


text:
<pb/>Xka ꞌyo̱hu̱ ne xka hyanthu̱ ar Pablo, ꞌyo xipa ya jöꞌi nuya tsita hoka ya ñꞌo̱ho̱, hingya jöꞌu̱. U̱tꞌa ya jöꞌi, ne nze̱ye̱ xi ꞌweke te̱ñꞌö, hinge ho̱nse̱wa Efeso, xi japꞌu̱ xo̱ge har ha̱i Asia. 


text:
<pb/>Nunar tsꞌokinu̱, hinge ho̱ntꞌa da hwata ma ꞌbe̱fihu̱. Da tsa̱ da mꞌe̱ ár nsu ár nijö ma tsi nönöhu̱ Diana, ne da mꞌe̱ ár nsunda nuna togo ndönga gatho ya jöꞌiwa me Asia, ne gatho ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Mi ꞌyo̱xa gatho nuꞌu̱ mi pe̱ nunar ꞌbe̱finu̱, xa bi mbo̱ yá kwe̱, ne mi he̱xa ya mhafi, mi eñꞌu̱: —Döta ar tsita Diana, ár me̱ti ya me Efeso. 


text:
<pb/>Gatho ya mengunu̱ himi pödi te nda beñꞌu̱, ne nꞌa mfenitho bi nixtꞌi bi ma habu̱ xki nzöi mi tꞌo̱tꞌa ya mhuntsꞌi. Ne bi nju̱ ar ku Gayo ne ar ku Aristarko, ya me Nmasedonia, yá ñꞌohu̱ ar Pablo. 


text:
<pb/>ꞌRa ya ndö me Asia mi ntsixkwi ar Pablo, bi me̱mpa ar nze̱ngwa hinge nda ma har döta mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Nu har mhuntsꞌi, ꞌra mi mafi mi mönga nꞌar mhö, maꞌra mi mönga manꞌa, ngetho ya jöꞌi himi pödi tema nda beni, ne maꞌra himi pödi yoꞌö xki mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Nuya xodyo bi gu̱ka ar Handro nda zohmö ya jöꞌi. Bi jár ꞌye̱ bi xipa ya jöꞌi nda ñhe, ne nda tsa̱ nda ñönga yá mixodyowi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi bö ya jöꞌi mar xodyo nꞌe, bi ndu̱i nꞌatꞌwu̱ bi mafi ntsꞌe̱di ngu yo xe̱nimpa, mi eñꞌu̱: —Döta ar tsita Diana ár me̱ti ya me Efeso. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ nꞌár ma̱xte ár ndö ar hnini, núꞌmu̱ mi wadi bi japi bi ñhe ya jöꞌi, bi ꞌñembabi: —Ndadahu̱ gar menguhu̱wa Efeso, togo hingi pödi nuya me Efeso supa ár nijö ma tsitahu̱ Diana, ne ár njötꞌi ba kö mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ar Demetrio ne nuyá ñꞌowi ja te da ga̱ꞌspa ya nza̱ya̱, ꞌbu̱ꞌu̱ da ꞌyo̱tsꞌe. Jange ꞌbu̱ nuya tsꞌu̱tꞌwiyu̱, dá nga̱xte nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ma ga ntsuñhu̱ hinda tho̱xkagihu̱ di ju̱xu̱ ya jöꞌi xta böꞌu̱ nöꞌö xi thopya, ngetho nuꞌmu̱ da tꞌa̱ngagihu̱, tema ga thöhu̱. 


text:
Nu mi wa ar mu̱xmajöꞌi, ar Pablo bi zohna gatho ya ku, bi hñuꞌmba yá mu̱i, bi hyu̱fi, ne bi ñꞌedi bi bo̱ni bi ma Nmasedonia. 


text:
<pb/>Bi mengi bi thota habu̱ xki tho mꞌe̱tꞌo mi tso̱nga ya ku, ne xa mi zofo mi huꞌmba yá mu̱i. Bi japꞌu̱ gatho ar ꞌñu ndi ma Gresia. 


text:
<pb/>Ka bi mꞌu̱hnu̱ hñu nzönö, mi ñhoki ndi ma Nsiria. Ha bi zo ár gu nuya xodyo xki hñutsꞌi nda hyo núꞌmu̱ nda gu̱ ar motsa ndi manu̱, jange bi beni nda ga̱xta har ha̱i Nmasedonia manꞌagi. 


text:
<pb/>Bi me̱wi ndi ma Asia ar Sopate me Berea, ar Aristarko ne ar Segundo ya me Ntesalonika, ar Gayo me Derbe, ar Tikiko ne ar Trofimo ya me Asia, ne ar Timoteo. 


text:
<pb/>Nuje da to̱ꞌmhe bi tho ar da̱ngo núꞌmu̱ tsꞌi ar thuhme hingi jotsꞌi. Mꞌe̱fa da po̱ñhenu̱ Mfilipo, da ꞌrañhe ar ñho̱nthe. Ku̱tꞌa mpa da ꞌyohe har dehe, ne da tso̱ñhe Ntroa. Dá nthe̱henu̱ ya ku xki mꞌe̱tꞌo, ne da kohenu̱ ma yoto mpa. Ar Pablo bi mhunskwi ya ku núnu̱ Ntroa ne bi ñꞌehwi 


text:
<pb/>Nöꞌö ár ꞌbe̱tꞌo mpa ar hñöto, bi mhuntsꞌa gatho ya gamfi nda zipa ár tꞌoxi ar tsi Hmu. Ar Pablo mi uti, mi zo̱nga made nxui himi tsa̱ya̱tho, ngetho ma nda bo̱nga ár hyaxꞌö. 


text:
<pb/>Nꞌar tsꞌu̱ntꞌu̱ már thuhu Eutiko, mi huhnu̱ ha nꞌar ku̱tꞌahyatsꞌi. Bi zo̱par tꞌöhö, ngetho ar Pablo bi ñö yaꞌö. Mi mitꞌar tꞌöhö bi da̱ har hñu nto̱ngu. Ha bi nju̱tsꞌi, xki du. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi göi, bi ꞌyoxa nöꞌö ar bötsi ne bi hyu̱fi. Ne bi ꞌñembabi ya ku: —Yo gi ntsuhu̱, tetho. 


text:
<pb/>Bi bo̱xa manꞌagi habu̱ xki mhuntsꞌi. Bi heka ar thuhme, bi ziꞌu̱ ár tꞌoxi ar tsi Hmu bi ñuñꞌu̱. Mꞌe̱fa ar Pablo bi mengi bi ñö yaꞌö, ne mi nthe̱ngxudi bi gu̱r ꞌñu bi ma. 


text:
<pb/>Ha nu mi tsꞌixa nöꞌö ar tsꞌu̱ntꞌu̱ xki da̱gi mi tetho, gatho ya ku xa bi hñu yá mu̱i. Ar Pablo bi bo̱nga Ntroa ndi ma Mileto 


text:
<pb/>Nuje da ju̱he ar motsa da ꞌbe̱tꞌohe, da möhe har hnini Nꞌason, ka nga nthe̱henu̱ ar Pablo ngu dá möñhe, ngetho mi neꞌö nda ma watho. 


text:
<pb/>Da po̱ñhenu̱, ne ár hyaxꞌö da tso̱ñhe getꞌu̱ har xe̱ni ha̱i Kio. Ár yopa da tso̱ñhe ha manꞌa xe̱ni ár thuhu Nsamo, ne da kohe habu̱ ár thuhu Trogilio. Ár hñupa da tso̱ñhe har hnini Mileto. 


text:
<pb/>Ar Pablo xki beni hinge nda tho har hnini Efeso, ngetho himi ne nda mꞌu̱ nze̱ye̱ ya pa har ha̱i Asia. Mi xo̱ni nda zo̱nga har hnini Herusalen, ma nda mꞌu̱ har da̱ngo Pentekoste, nuꞌmu̱ nda za̱mhö nda zo̱ni. Ar Pablo bi ñꞌehwi ya ku me Efeso núnu̱ Mileto 


text:
<pb/>Nu mi ꞌbu̱hnu̱ Mileto, ar Pablo bi me̱mpa ar nze̱ngwa yá ndö ar nijö Efeso, bi ꞌñembi mi to̱ꞌmnu̱ Mileto. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar Pablo, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌahu̱ gi pöhu̱ xiñho tengu ma mꞌu̱i núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hwihu̱ nuya pa xi thogi, nda tso̱kwa har ha̱i Asia. 


text:
<pb/>Xta pe̱pa ma tsi Hmuhu̱, hinxta ñꞌetsꞌi. Xta nöꞌma ma gida̱, xta tho ya tsꞌomꞌu̱i nuꞌu̱ xi ꞌyo̱tka ya xodyo, huꞌskathogi da hyogagiꞌu̱. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, hinte xta ögi nöꞌö gi hoñhu̱ da jaꞌahu̱ ar ñho. Gatho xta utꞌahu̱ ha ya mhuntsꞌi wa ha ri nguhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar xodyohu̱ ne nuꞌu̱ hingya xodyohu̱, xta zoꞌahu̱ gi ehu̱ hár nthandi Jö gi ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi, ne gi ñꞌemu̱ihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ di pödi xi xikagi ár Hñö Jö ha gatho ya hnini di thogi, bi to̱bgagi ar fa̱di ne ya thogi. 


text:
<pb/>Ha nuyu̱, hindi japamasu, ne hindi japa ma te da me̱pkase̱. Nöꞌö di nega, ga johya ga jwata nunar ꞌbe̱fi bi ꞌraka ar tsi Hmu Hesu. Nor ꞌbe̱fiꞌö, ga mömba ár hoga mhö no̱nga teme xi hwëgagihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ha di pöpya xiñho, nuꞌahu̱ xtá thopꞌu̱ xta xiꞌahu̱ ár tsꞌutꞌwi Jö, hingi ma gi penju̱ gi hyandagihu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, ntsuñhu̱, ne suhu̱ gatho ya gamfi xi ꞌye̱ntꞌahu̱ ri ꞌye̱hu̱ ár Hñö Jö, ngu nꞌar ma̱ꞌyo su yá tsi de̱ti. Gese̱ꞌö xi ꞌñexꞌahu̱ gi sufu̱ ár nijö ar tsi Hmu xi unga ár ji xi da̱i. 


text:
<pb/>Nuga di pödi nꞌehe, nu xka magawa, ma da epꞌu̱ ꞌra ya tsꞌojöꞌi, da ne da hwatwa gatho ár nijö Jö, ngu nꞌar miñꞌo hinte ma de̱ti e̱gi. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ꞌu̱, ꞌra da bo̱nga madeda ri mhuntsꞌihu̱, ma gi möñhu̱ ꞌra ya ntꞌuti hinga majöni, ne gi ꞌweju̱ ya ku gi tsixu̱. 


text:
<pb/>Jange ntsuñhu̱, ne beñhu̱ nuꞌu̱ hñu nje̱ye̱ parxui hinge ndi tsa̱ya̱ ndi nöꞌma ma gida̱, xa ndi hupꞌa ri mu̱ihu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Nupya tsi kuhu̱, di te̱tꞌahu̱ Jö ne ár mhö mönga teme xi hwëkꞌahu̱. Gehnu̱ pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da ze̱tꞌa ri jamfihu̱, ne gi hñöñhu̱ gatho nöꞌö xi ñhötꞌwa nuꞌu̱ xi tꞌaxka yá mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho nuga ngu gi pöse̱hu̱, nuya ꞌye̱yu̱ xi ma̱xkagi xta mpe̱fi xta tö nöꞌö ndi honse̱ ne nöꞌö honga nuꞌu̱ di ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ xta utꞌahu̱ ga mpe̱hu̱ njapꞌu̱, ne da tsa̱ ga fa̱xu̱ nuꞌu̱ hinte pe̱tsꞌi. Ne ga beñhu̱ nöꞌö bi mönga ar tsi Hmu Hesu, núꞌmu̱ bi ꞌñenö: Töte ár nza̱tho ga uñhu̱, hinge nöꞌö ga höñhu̱. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Pablo, bi nda̱ndihmöwi gatho ya ku, ne mahye̱gi bi ꞌya̱pa Jöꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho xa mi tu yá mu̱i mi ꞌyo̱xa nöꞌö bi mönga ar Pablo, hinge nda mengi nda hyandi. Bi ma ba exa har motsa, bi ñꞌehwi bi ma.<pb/>


text:
Nu nda ñꞌehe ya ku, da ju̱he ar motsa da möhe njöntho har xe̱ni ha̱i ár thuhu Kos. Ár hyaxꞌöpꞌu̱ da tso̱ñhe manꞌar xe̱ni ha̱i ár thuhu Roda. Mꞌe̱fa da möhe har hnini ár thuhu Patara. 


text:
<pb/>Nu ndi pa̱he har dehe, da hanthe ha ma ngöhöhe ar xe̱ni ha̱i Txipre. Da thothe da möhe har ha̱i Nsiria, ngetho nöꞌö ar motsa ka ma nda zohnu̱ nöꞌö te mi hö har hnini Tiro ꞌbu̱ har ñönthe, ne ka da kohenu̱. 


text:
<pb/>Ma da tsu̱henu̱ ya ku, ne da ꞌbu̱hwihenu̱ yoto mpa. Nuya ku xki nzinga ár Hñö Jö mi xipabi ar Pablo hinge nda ma Herusalen. 


text:
<pb/>Mi wa ya yoto mpa, bi de̱ngagihe gatho ya gamfi, yá ꞌbe̱hñö ne yá bötsi. Da po̱ñhe har hnini ma ba tsogagihe har motsa, ne ka da nda̱ndihmöhenu̱ har ñönthe da a̱pabihe Jö. 


text:
<pb/>Nu nda ehe ya ku, da ñhu̱he nꞌa ngu nꞌa, ne da po̱xe har motsa, ha nuꞌu̱ bi mengi bi ma yá ngu. 


text:
<pb/>Núnu̱ Tiro bi göxa ar ꞌñu ndi ꞌyohe har dehe, ne da möhe har hnini Tolemaida. Da ze̱ngwahe ya ku, ne da kohwihenu̱ nꞌa pa. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö ar Pablo ne nuꞌu̱ ndi ñꞌohe, da po̱ñhe da möhe har hnini Nsesarea. Ne da haxe hár ngu ar Lipe nöꞌö mi mömba ár mhö Jö, mi nꞌa nuꞌu̱ yoto ya ma̱xte xki thahna har nijö Herusalen. 


text:
<pb/>Ba e bi kꞌöskagihe, bi hñömba ár bötꞌi ar Pablo, ne bi dutꞌa yá ꞌye̱ ne yá wa, ne bi ꞌñenö: —Ár Hñö Jö mö ma da dutꞌa njawa ya xodyo ꞌbu̱ Herusalen nöꞌö togo ár me̱ti nuna ar bötꞌinu̱, ne da da̱twa ha yá ꞌye̱ nuꞌu̱ ya jöꞌi hingya xodyo. 


text:
<pb/>Nda o̱he njapꞌu̱, nuya ku ma ya mengunu̱ ne nuje, da tsa̱hmöhe nga hökwe hinge nda ma Herusalen. 


text:
<pb/>Ha nunar Pablo bi ꞌñenö: —Yoꞌö gi zoñhu̱ ne gi tso̱tju̱ ma mu̱i. Nuga hinge ho̱nse̱ di ꞌbu̱i da nso̱tkaginu̱ Herusalen, di ꞌbu̱i ga unga ma te di ñömba ár thuhu ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Nda nuhe hinge nda tsa̱ nga hökwabihe hinge nda manu̱. Hinte da xife, ho̱nse̱ da eñhe: —Da ꞌyo̱tꞌa ngu ne ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Ba te̱ngagihe ꞌra ya ku mi ꞌbu̱hnu̱ Nsesarea, nꞌa már thuhu Naso me Txipre. Mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya je̱ye̱ xki ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesu. Gehnu̱ bi ꞌrakagihe ar se̱ki hár ngunu̱ Herusalen. Ar Pablo bi nju̱ har dönganijö 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö da me̱ꞌbehe ar Pablo ma da kꞌöse ar Hakobo, ne ka xki mhushnu̱ gatho ya ku ma ya ndö har nijö. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi ze̱ngwaꞌu̱, ne bi metwabi gatho nöꞌö xki ꞌyo̱tꞌa Jö hár ꞌbe̱fi xki tꞌumbabi, nda hñöꞌspa ár mhö nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌu̱ njapꞌu̱, bi nsundabi Jö, ne bi ꞌñemba ar Pablo: —Tsi ku, gi pödi hangu ár nze̱ye̱ ya xodyo xi jamfibi ár mhö ar tsi Hmu Hesu, ne xa umba yá mu̱iyu̱ te̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Xi nsipabiꞌu̱ gi uta ya xodyo bi ꞌbu̱ ha maꞌra ya ha̱i, hinda de̱mba ár tꞌofo ar Moise. Enö gi hökwabi da hñuꞌspabi ar nse̱gi yá bötsi, ne hinda de̱nga ma ntꞌumbihu̱. 


text:
<pb/>Tsitsꞌi me̱wi, ma gi nxu̱ju̱ ngu ma ntꞌumbihu̱, ne jutꞌi da ñꞌöxyu̱. Ne njapꞌu̱ da hyanda gatho ma mixodyohu̱ gi o̱tꞌa ngu mönga har tꞌofo, ne hinga majöni nöꞌö xi ꞌyo̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya gamfi hingya xodyo, xta xipabihe hinga mahyoni da ꞌyo̱tꞌa ngu ma ntꞌumbihu̱. Ho̱nse̱ mahyoni hinda zi ya ñhuni xi ñhötꞌwa ya tsita empꞌö, hinda zipa yá ji ya me̱ti, hinda za ya me̱ti hinxi po̱mba ár ji, ne hinda mꞌe̱ngwi manꞌa nöꞌö hingo ár nthöti. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ár hyaxꞌöpꞌu̱, ar Pablo bi zixa nuꞌu̱ goho ya ñꞌo̱ho̱, ne mahye̱giwi bi nxu̱kꞌu̱ ngu yá ntꞌumbiꞌu̱. Mꞌe̱fa bi yu̱tꞌu̱ har dönganijö, ma ba mö hamꞌu̱ nda wa ya pa nda ntꞌaxki, ne hamꞌu̱ nda zo̱ ar pa nda unga yá mꞌo̱ñho̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ ma nda wa nuꞌu̱ yoto mpa ntꞌaxki, ꞌra ya xodyo ya me Asia bi hyanda ar Pablo mi ꞌbu̱ har dönganijö, bi ꞌyu̱tꞌa ya jöꞌi bi mbo̱ yá kwe̱, ne bi gu̱ ar Pablo. 


text:
<pb/>Xa mi maꞌu̱ ntsꞌe̱di mi eñꞌu̱: —Me Israelhu̱, fa̱xje. Go gehnu̱ ar ñꞌo̱ho̱ habu̱ gatho ꞌyo uta ya jöꞌi da ñömañꞌu̱ ma hninihu̱, ma ꞌbe̱patehu̱ ne ma nijöhu̱. Ne xi ku̱tꞌa ꞌra ya jöꞌi hingya xodyo, ho̱nse̱ tsꞌonga ma jöpa nijöhu̱. 


text:
<pb/>Mi möñꞌu̱ njapꞌu̱, ngetho xki hyanda ar Pablo har hnini mi ñꞌowi ar Trofimo ar me Efeso, mi hu yá mu̱iꞌu̱ ar Pablo xki zixa har nijö. 


text:
<pb/>Jange gatho ar hnini bi mu̱xmatho, ne xa mi maꞌu̱. Bi watꞌu̱ bi mi ar Pablo, ne bi gu̱tꞌi bi gu̱ka har nijö, ne dama bi njotꞌa ya goxthi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, bi musnu̱ gatho ya ndogu ne yá ndö, bi nixtꞌi bi ma habu̱ xki mhuntsꞌa ya jöꞌi. Nu mi hyantꞌu̱ mi epꞌu̱ ya ndogu ne yá ndö, bi hye̱pꞌu̱ ar Pablo. 


text:
<pb/>Mi zo̱nga ar ndöndogu, bi gu̱ ar Pablo, ne bi xipa togo nda xo̱tꞌa yoho ya nthöhibo̱jö, ne bi ñꞌa̱ni togoꞌö ne te xki ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ha nuya jöꞌi xa mi ñöxhnatho, nꞌañꞌo mi mönga nꞌa ngu nꞌa. Hinte bi zo ár mfeni ar ndöndogu, jange bi beni mar ñho nda zixa habu̱ mi ꞌbu̱ ya ndogu. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga ha ya ꞌrendo ár goxthi yá nguꞌu̱, ya ndogu bi gu̱xta ar Pablo, ngetho ya jöꞌi xa mi ne nda netꞌi. 


text:
<pb/>Ya jöꞌi mi ꞌbe̱fa xa mi mafi mi eñꞌu̱: —Dá du nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö. Ar Pablo bi hñuꞌmba yá hmi ya jöꞌi 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ma nda tꞌetꞌa habu̱ mi ku̱ ya ndogu, ar Pablo bi ꞌñemba yá ndöꞌu̱: —Ha da tsa̱ ga ñö nꞌa tsi tu̱i. Bi döhnu̱ ne bi ꞌñenö: —Atho gi ñö ar griego. 


text:
<pb/>Hinga geꞌe nöꞌö ar me Ehipto bi gu̱xa ya jöꞌi nda ntuhni pe̱ꞌsa ꞌra ya pa, ne bi zixa ha ya otꞌatꞌo̱ho̱ nuꞌu̱ yonꞌa̱tenthebe ya hyote. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinꞌö. Nuga dar xodyo me Tarso nꞌar döta hnini har ha̱i Nsilisia. Di a̱ꞌar möte gi ꞌraka ar se̱ki ga zo nuya jöꞌiyu̱. 


text:
<pb/>Ar Pablo mi tꞌumba ar se̱ki nda ñö, bi mꞌa̱ ha ya ꞌrendo ne bi jár ꞌye̱ bi xipya jöꞌi nda ñhe. Núꞌmu̱ hinto mi ñö, bi ndu̱i bi ñö ebreo, ne bi ꞌñenö:<pb/>


text:
<pb/>Nuya jöꞌi mi ꞌyo̱ ar Pablo mi ñö ar hñö ebreo, gatho dama bi ñhetho. Nuꞌmú̱ ar Pablo bi ꞌñenö: 


text:
<pb/>—Nuga dar xodyo, da mꞌu̱ har hnini Tarso har ha̱i Nsilisia, da tewa Herusalen. Bi utkagi ar utate ár thuhu ar Gamalie. Bi tꞌutkagi xiñho teme di bo̱nga ar tꞌofo bi zogagihu̱ ma palehu̱. Ne xa ndi umba ma mu̱i ndi ne nga pe̱pa Jö, ngu gi o̱thu̱ gathoꞌihu̱ ar pania. 


text:
<pb/>Nuga nꞌehe da u̱tsa nuꞌu̱ togo mi te̱nga nunar ꞌÑunu̱, ndi nehmö nga ho. Ndi ju̱ nda njotꞌa har fa̱di, hinge ndi jamasu ha ma ya ndo̱ wa ma ya ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Nunar döngamöjö ne gatho ya dönziandö, da tsa̱ da da̱majöni bi ꞌraka ya he̱ꞌmi nga höꞌspa ma kuhu̱. Ne da ma Ndamasko, ma nga ju̱ nuꞌu̱ mi te̱nga nunar ꞌÑunu̱, ne nga tsi Herusalen nda mfe̱i. Ar Pablo bi da̱majöni hanja bi ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ndi ne ar ꞌñu txꞌu̱tho mi ꞌbe̱di nga ku̱tꞌa Ndamasko, ngu made mpa, nꞌa nda tha̱ni bi gobgatho nꞌa ra döta hyatsꞌi ba e mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuga da thöti ne da embabi: Ndada, togoꞌi. Nöꞌö bi dötkagi: Nuga dar Hesu me Nasare, togo gi u̱tsa. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ndi ñꞌoꞌbe bi hyanda ar hyatsꞌi, ne xa bi ntsu, mödi himbi ꞌyo̱ꞌu̱ nöꞌö ar mhö mi zokagi. 


text:
<pb/>Nuga da a̱ni ne da embabi: Ma tsi Hmuꞌi, tema gi ne ga pe̱pya. Nöꞌö bi ꞌñengagi: Nangi di ma Ndamasko, ka gehnu̱ ma da nsiꞌaꞌi gatho nöꞌö xta beni gi pe̱fi. 


text:
<pb/>Nunar hyatsꞌiꞌö xa mi ntsꞌe̱di, jange da ngoda̱, ne nuꞌu̱ ndi ñꞌoꞌbe bi gu̱nkagi bi zixka Ndamasko. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu Anania, xa mi o̱tꞌa xiñho mi te̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne gatho ya xodyo mi ꞌbu̱hnu̱ xa mi ñömañhobi. 


text:
<pb/>Bi ma ba kꞌöskagi, ne mi zo̱nga habu̱ ndi ꞌbu̱i, bi ꞌñengagi: Ma tsi ku Saulo, hñönga ri nthandi. Ne bi tsa̱ da handa togo mi kꞌöskagi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñengagi: Jö togo mi ndönga ma palehu̱, xi hwañꞌaꞌi ngi pö teme beni da ꞌyo̱tꞌe, ne gi hyandwa ár tsꞌe̱di, ne gi ꞌyo̱ꞌspa ár mhö Nöꞌö Togo ar Hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, tema gi to̱ꞌmi. Nangi, möhö ma gi nxixthe, ne gi xu̱ka ri tsꞌoki, gi matꞌwa ár thuhu ar tsi Hmu. Ar Pablo bi mö hanja bi mꞌe̱hni ma nda zo nuꞌu̱ hingya xodyo 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da penga Herusalen, nda tso̱ho̱ da ku̱tꞌa har dönganijö ma nga ndönga Jö, nꞌa nda handatho nꞌa ngur tꞌi. 


text:
<pb/>Da handa ar tsi Hmu, mi engagi: Ngutꞌa po̱ngwa Herusalen, ngetho nuya jöꞌi ꞌbu̱kwa, hinda ma da ñꞌemu̱i nöꞌö ma gi da̱twa majöni gi no̱ngagi. 


text:
<pb/>Ha nuga da embabi: Ma tsi Hmuꞌi, pöꞌu̱ xiñho ndi ku̱tꞌa ha yá nijö, ndi ju̱ nga etꞌa ar fa̱di ne ndi fe̱ nuꞌu̱ togo mi ñꞌemu̱iꞌi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi nhöꞌmba ár ji ar Teba togo mi da̱majöniꞌi, ka ndi ꞌbu̱hnu̱ nꞌehe. Hinda hökwa nuꞌu̱ mi kꞌahni, nuga go da supa yá dutu ya hyote. 


text:
<pb/>Ha nunar tsi Hmu bi ꞌñengagi: Di ma, di pe̱ñꞌaꞌi ma gi zo nuꞌu̱ hingya xodyo. Ar Pablo mi o hár ꞌye̱ ar ndöndogu 


text:
<pb/>Nu mi mönga njapꞌu̱ ar Pablo, ya jöꞌi himbi ne bi ꞌyo̱tsꞌe. Bi ndu̱i bi ñöxhnatho, ne mi eñꞌu̱: —Hñökwa ár te nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ngetho hindi ꞌñepi di tetho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndöndogu bi mö nda thoka ar Pablo mbo ha yá nguꞌu̱ nda mfe̱i, ne njapꞌu̱ nda mö tema xki ꞌyo̱tꞌe, hanja ya jöꞌi xa xki mbo̱ yá kwe̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi nso̱tꞌe nda mfe̱i, ar Pablo bi ꞌñemba nꞌar döndogu mi ꞌba̱hnu̱: —Hage da tsa̱ gi fe̱hu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ me Nroma, hingi pöhu̱ wa xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ ar döndogu, dama ba xipa ár ndöpꞌu̱ nꞌehe, ne bi ꞌñembabi: —Te ma gi japa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ngetho ar me Nroma. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndöndogu bi ma ba kꞌöꞌsa ar Pablo ne bi ꞌya̱mbabi: —Hage gar me Nroma. Ar Pablo bi dödi: —Hö, majöni. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunu̱ bi ꞌñembabi: —Nuga da jutꞌa nze̱ye̱ ar bojö, njapꞌu̱ bi tꞌexkagi ngu ar me Nroma. Ar Pablo bi ꞌñenö: —Ha nuga dar mengunu̱ nda mꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ njapꞌu̱ nuꞌu̱ ma nda hyu̱xtꞌi, dama bi zopꞌu̱. Gese̱ ar ndöndogu bi zu nꞌehe núꞌmu̱ mi bödi mar me Nroma, ngetho xki ꞌbe̱pa yá ma̱xte nda xo̱tꞌe. Ar Pablo bi ñö hár mhuntsꞌandö ya xodyo 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌöpꞌu̱ ar ndöndogu mi ne nda bödi tema xki ꞌyo̱tꞌe, bi mö nda thökwa ya bo̱jö xki so̱tꞌe. Ne bi zohna ya ndömöjö ne gatho yá ndö ya xodyo, bi ꞌyo̱tꞌa nꞌar mhuntsꞌi, ne bi gu̱kwa ar Pablo habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱.<pb/>


text:
Nuꞌmú̱ ar Pablo bi kꞌötꞌa yá ndö ya xodyo, ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi kuhu̱, nuga gatho ya pa xta ꞌbu̱i hinte xta tsa̱mañꞌu̱ hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Geꞌmú̱ ar Anania togo mar döngamöjö, bi ꞌbe̱pa nuꞌu̱ mi ꞌba̱ getꞌu̱ habu̱ mi ꞌba̱ ar Pablo nda me̱tꞌwa ár ne. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi ꞌñembabi: —Jö ma da ꞌraꞌa ri mfe̱i, nemhñö jöꞌi. Xka hñupꞌu̱ gi hñöska majöni ngu huxa har tꞌofo bi ꞌyotꞌa ar Moise. Hanja gi tsꞌoka nunar tꞌofo ꞌmu̱, xka ꞌbe̱pa togo xi me̱bgagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi dödi: —Tsi kuhu̱, nuga hinge ndi pödi ha go mi gehnu̱ ar döngamöjö, ngetho xi tꞌotꞌa njawa: Yo ma gi tsanga nꞌár ndö ri hnini. 


text:
<pb/>Ar Pablo mi nu mi ꞌbu̱hnu̱ made ya de̱ngamöjö ne made ya de̱ngaꞌbe̱pate, bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Ma kuhu̱, nuga dar de̱ngaꞌbe̱pate ngu gatho ma pale nꞌehe. Xi mꞌa̱bgagiwa hár nthandi ya ndö, ngetho di jamfi da mengi da nte nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Nu mi mönga njapꞌu̱ ar Pablo, ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ya de̱ngamöjö bi ndu̱i bi ntsa̱hñöki nꞌa ngu nꞌa, ne njapꞌu̱ bi ñhe ar mhuntsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nuya de̱ngamöjö eñꞌu̱, nuꞌu̱ togo xi du, hinda mengi da nte, ne hingi ñꞌemu̱iꞌu̱ ꞌbu̱ ya e̱nxe̱, hingi ꞌbu̱ yá pa ya jöꞌi ꞌnö. Ha nuya de̱ngaꞌbe̱pate hö, eñꞌu̱ da mengi da nte nꞌa, ꞌbu̱ ya e̱nxe̱, ne ꞌbu̱ yá pa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne gatho xa mi ñöxhnatho. Nꞌa mbi mꞌa̱ ꞌra ya bötꞌofo ma ya de̱ngaꞌbe̱pate, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ hinte ma tsꞌoki di timfe. Nuꞌmu̱ xi zo nꞌár pa nꞌar jöꞌi, wa nꞌar e̱nxe̱, ma ga o̱thu̱ Jö. 


text:
<pb/>Xa bi ga̱hni ar tuhni. Jange ar ndöndogu, mi tsu nda nxe̱nga ar Pablo, bi zohna yá ndogu nda e nda zixnu̱ nda ꞌñetꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu mi nxui ar tsi Hmu bi zo ar Pablo ne bi ꞌñembabi: —Pablo, yo gi tu ri mu̱i, ngetho ngu xka da̱tka majöniwa Herusalen, njapꞌu̱ ma gi da̱tka majöninu̱ Nroma nꞌehe. Yá ñꞌu̱ni ar Pablo mi honga hanja nda hyo 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö ꞌra ya xodyo bi mhuntsꞌi nda hyonga hanja nda hyo ar Pablo. Bi ꞌñetꞌu̱ made Jö hinte nda ziꞌu̱, mꞌe̱tꞌo nda ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xki beñꞌu̱. Nuꞌmu̱ hinꞌö, ndá zu̱twa ár mfe̱i Jö. 


text:
<pb/>Nuya ñꞌo̱ho̱yu̱ bi ma ba kꞌöꞌsa ya ndömöjö ne ya dönziandö, bi ꞌñeñꞌu̱: —Nuje xta ethe made Jö hinte ga tsihe, mꞌe̱tꞌo ga hohe ar Pablo. Nuꞌmu̱ hinꞌö, dá zu̱je ár mfe̱i Jö. 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ ne gatho ya ndö, ꞌya̱fu̱ ar ndöndogu da tsiñꞌahu̱ xudi ha ri mhuntsꞌihu̱. Gi ꞌñemfu̱ gi ne gi pöhu̱ xiñho nöꞌö te xi ꞌyo̱tꞌe. Ne nuje ma ga ta̱je har ꞌñu ga hohe, hinga he̱he da zo̱kwa. 


text:
<pb/>Bi ꞌyo̱ nꞌár tꞌu̱ ár nju ar Pablo nöꞌö xki tꞌe̱kwabi. Ngutꞌa bi ma ba kꞌöꞌsa ha yá ngu ya ndogu ne bi xipabi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi zohna nꞌar döndogu, ne bi ꞌñembabi: —Tsiꞌspa ri ndö nunar tsꞌu̱ntꞌu̱nu̱, ngetho ne da xipa ꞌra ya mhö. 


text:
<pb/>Nunar döndogunu̱ bi zixa habu̱ mi ꞌbu̱ ár ndö, ne bi ꞌñenö: —Nöꞌö ar ꞌyofa̱di ár thuhu Pablo, bi ꞌya̱ka ar möte nga tsiñꞌa nunar tsꞌu̱ntꞌu̱nu̱, ngetho höñꞌa nꞌar mhö ꞌnö. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ndöndogu bi mipa ár ꞌye̱ ar bötsi, ne bi zixa habu̱ bi ꞌya̱mbase̱: —Tema gi ne gi xikagi. 


text:
<pb/>Ar tsꞌu̱ntꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Ya xodyo xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar nkohi, ma da e da ꞌya̱ꞌa ar möte gi tsiꞌspa ar Pablo xudi ha yá mhuntsꞌandö, ngetho eñꞌu̱ ne da bödi xiñho tema xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Yo ma gi ꞌyo̱te, ngetho ngu yonꞌa̱te ya ñꞌo̱ho̱ ma da ꞌñöthó. Xi ꞌñetꞌa made Jö hinte ma da ziꞌu̱, mꞌe̱tꞌo da hyo ar Pablo. Nuꞌmu̱ hinꞌö, dá zu̱twa ár mfe̱i Jö. Ho̱ntꞌa to̱ꞌmatho tema gi mönge. 


text:
<pb/>Ne ar ndöndogu bi ꞌñemba ar bötsi nda ma, ne hinto nda xipabi xki metwabi nöꞌö ma nda thogi. Ar Pablo bi ꞌbe̱mpa ar ndö Feli 


text:
<pb/>Nöꞌö ar ndöndogu bi zohna yoho ya döndogu, bi ꞌbe̱pabi nda japi nda ñhoka yonthebe ya ndogu watho, ne ngu̱dmi ma nꞌa̱te ya to̱ge, ne ma yonthebe ya ndogu hö ya maza, nda maꞌu̱ har hnini Nsesarea ngu ar gu̱to nxui. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌya̱ ꞌra ya fani nda nto̱ ar Pablo, ne nda tsꞌiꞌspa ar ndö Feli. Bi ꞌbe̱pabi nda su xiñho, hinte nda njapabi. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ ár thuhu ar Pablo, bi gu̱ ya xodyo ꞌbu̱tho nda hyo. Ha nuga nda pödi mar me Nroma, da tsixa ma ndogu, ma da ñöni. 


text:
<pb/>Da pödi mi tho̱xa xki tsꞌokwa yá tꞌofose̱ꞌu̱, ha hinte xki ꞌyo̱tꞌe ndi ꞌñepi nda tho, hinge ndi ꞌñepi nda tꞌetꞌa har fa̱di. 


text:
<pb/>Ha nuga bi nsikagi xki mhuntsꞌa ya xodyo mi öthó nda hyo. Jange ngutꞌa dá pe̱ñꞌaꞌi, ne da xipabi nuꞌu̱ yá nga̱xte, go da ga̱xꞌaꞌi nöꞌö teme ho̱tsꞌe. Di ne gi ꞌbu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö nuya ndogu mi ꞌyotho bi menkꞌu̱ habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. Ho̱nse̱ nuya to̱ge bi zixa ar Pablo. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌu̱ Nsesarea, bi umba ar he̱ꞌmi xki mꞌe̱mpa ar ndö Feli, ne bi tꞌentꞌwa ha yá ꞌye̱ ar Pablo. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi ne ar he̱ꞌmi ar ndö Feli, bi ꞌya̱ni habu̱ mar mengu. Ne nu mi bödi mar me Nsilisia, 


text:
<br/>bi ꞌñembabi: —Ga o̱xꞌaꞌi nu xta ꞌñepꞌu̱ ri nga̱xte. Nepꞌu̱ bi ꞌbe̱pa togo nda su xiñho habu̱ mar nguhmö ar Erode.<pb/>


text:
Nu mi tho ku̱tꞌa mpa mi ꞌbu̱hnu̱ ar Pablo Nsesarea, bi zo̱nga ar döngamöjö már thuhu Anania, mi ñꞌowi ꞌra ya dönziandö, ne nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu Tertulo mi fa̱xa ya jöꞌi ha ya tsꞌu̱tꞌwi. Bi zo̱ñꞌu̱ ma nda hyo̱xhya nhemhñö ar Pablo hár nthandi ar Feli. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi tsꞌohna ar Pablo, ne nu mi zo̱ habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱, ar Tertulo bi mu̱di bi ñö te gatho mi ho̱tsꞌe, ne bi ꞌñemba ar Feli: —Di jamödihe, hoga ndö, ngetho xta pe̱ꞌse nꞌar hogamꞌu̱i, ne tꞌo̱tꞌa xiñho ar tsꞌu̱tꞌwi ha ma hninihe, xaka mbödi gi ndö. 


text:
<pb/>Hoga ndö Feli, di to̱pꞌahe gatho ya pa habu̱ gatho gi ma, ga ꞌraꞌahe njamödi nuya ñho xka ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Hindi ne ga hökꞌahe ri ꞌbe̱fi. Di a̱ꞌahe gi jar möte gi ꞌyo̱xkagihe nꞌa tsi tu̱i nöꞌö ma ga xiꞌahe. 


text:
<pb/>Xta tiñhe nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ñhe̱hwi nꞌar hñeni ꞌyo habu̱ gatho ꞌbu̱ ya xodyo u̱tꞌi. Di pöhe go gehnu̱ ár ñöxhmu ꞌra ya jöꞌi te̱nga nꞌar me Nasare. 


text:
<pb/>Nunu̱ mi ne nda tsꞌoka ma dönganijöhe. Jange nuje da ju̱he ndi ne nga höꞌsfe majöni ngu mönga ma tꞌofohe. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi ꞌñenö, nuꞌmu̱ togo mi ne nda nga̱xte, nda e nda ga̱xꞌaꞌi. Ne núꞌmu̱ xki hñöꞌspa majöni, ma gi pöse̱ ha majöni nöꞌö di xiꞌahe. 


text:
<pb/>Ar ndö Feli bi jár ꞌye̱ bi umba ar se̱ki ar Pablo nda ñö, jange nunu̱ bi ndu̱i bi ꞌñenö: —Di pödi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ya je̱ye̱ gar ndö ha nunar hnininu̱, hinga ntsu ga thöta nuya ma nga̱xte. 


text:
<pb/>Da tsa̱ gi ñꞌa̱ni ne gi pödi xiñho, ja pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌamayoho mpa xta tso̱nga Herusalen ma nga ndönga Jö. 


text:
<pb/>Hinto xi zu̱kagi di ntsa̱ꞌbe manꞌa. Hinxi tsꞌu̱kagi di u̱tꞌa ya jöꞌi har dönganijö, ha ya tꞌu̱lo nijö, wa har hnini. 


text:
<pb/>Nuga di da̱majöni di te̱nga nunar ꞌÑunu̱, ne njapꞌu̱ di pe̱pa Jö mi ndönga ma pale, mödi nuyu̱ enö nꞌar tsꞌontꞌuti. Di jamfi gatho nöꞌö xi mhönga hár tꞌofo ar Moise, ne gatho nöꞌö xi ꞌyotꞌa yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Nuga di ndo̱ꞌmi ngu mi ndo̱mꞌu̱ nꞌehe, Jö ma da gu̱xa manꞌagi nuꞌu̱ xi du, ya hogajöꞌi ne ya tsꞌojöꞌi. 


text:
<pb/>Jange hyaxꞌmu̱ di umba ma mu̱i ga pe̱ꞌsa nꞌar hogamꞌu̱i, hinte ga tsa̱mañꞌu̱ hár nthandi Jö ne ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Mi tho ꞌra ya je̱ye̱ ndi ꞌyo yapꞌu̱, da pengi nga umba ma ñhötꞌi Jö, ne nga hömpa nꞌar mfa̱tsꞌi nuꞌu̱ ma mixodyoꞌbe hyoya. 


text:
<pb/>Go ndi o̱tꞌö har nijö núꞌmu̱ mi hyangagi ꞌra ya xodyo me Asia. Bi zu̱kagi ndi nxu̱ki ngu ma ntꞌumbihe, himbi tsꞌu̱kagi ndi u̱tꞌa nze̱ye̱ ya jöꞌi, ne himi mu̱xhyu̱. 


text:
<pb/>Dá mönga nuyu̱ ꞌbu̱kwa nuꞌmu̱ xi dimgagi nꞌar tsꞌoki núꞌmu̱ bi tsꞌixkagi hár mhuntsꞌi ya ndöxodyo. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ nöꞌö da mönga ntsꞌe̱di ha yá mhuntsꞌi, núꞌmu̱ nda enö: Ngi zonkagihu̱ ngetho di jamfi da mengi da nte nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi wadi bi ꞌyo̱xa gatho ar ndö Feli, ngetho mi pöhnu̱ ár mꞌu̱i nuꞌu̱ togo mi te̱mba ár ꞌÑu ar tsi Hmu, bi ꞌye̱ntꞌa manꞌar pa, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nu xta zo̱ ar ndöndogu Lisia, ka ga o̱thu̱ nꞌar ñhandi, ne ga pö xiñho nöꞌö gi xikagihu̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌbe̱pa nꞌar döndogu nda su xiñho ar Pablo, nda the̱tsꞌu̱ nda bo̱ni, ne nda tꞌumba ar se̱ki nuꞌu̱ togo mi ne nda kꞌötsꞌi nda hñöꞌspa te mi honi. 


text:
<pb/>Mi tho ꞌra ya pa, ba e ar ndö Feli, mi ñꞌowi ár ꞌbe̱hñö ár thuhu Drusila mar xodyo. Bi ꞌbe̱pa togo nda zixa ar Pablo, bi ꞌyo̱xa ár jamfi ꞌbe̱ꞌspabi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi ndu̱ ar Pablo bi mönga nöꞌö xiñho ga o̱thu̱, ne ga ntsuñhu̱ hinga o̱thu̱ ya tsꞌoki, ne Jö ma da hñöxa majöni ar ngötsꞌi, nuꞌmú̱ ar Feli bi zu, ne bi ꞌñembabi: —Di za̱ nöꞌö xka xikagi. Nu xta bongagi, ga zoñꞌaꞌi manꞌagi. 


text:
<pb/>Mi wa yo nje̱ye̱ bi bo̱nga ar Feli ngu ar ndö, ne bi go ar Porsio Festo ngúr mponi. Ar Feli mi ne nda gohwi xiñho ya xodyo, jange himbi hye̱ ar Pablo.<pb/>


text:
<pb/>Nunar Festo bi ꞌñembabiꞌu̱ bi jotꞌa ar Pablo har fa̱di Nsesarea, ha nöꞌö ngutꞌa ma nda menga injanu̱. 


text:
<pb/>Bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ togo tsa̱ da ma, möhö, ne nuꞌmu̱ ja te gi hyo̱xu̱, ka gi nga̱xtehu̱nu̱. 


text:
<pb/>Ar Festo bi mꞌu̱hnu̱ Herusalen ho̱nse̱ ngu ma hñöto wa ꞌre̱tꞌa mpa, ne bi menga Nsesarea. Ár hyaxꞌöpꞌu̱ bi hñu habu̱ mi o̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwi, ne bi ꞌbe̱pa togo nda tsi ar Pablo. 


text:
<pb/>Nu mi yu̱tꞌa ar Pablo, nuya xodyo xki ꞌñe Herusalen xa bi gotꞌatho, ne te gatho mi ho̱xꞌu̱, mödi hinte mi tsa̱ nda hñuꞌmbár hmi. 


text:
<pb/>Nu ar Pablo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Nuga hinto xta tsꞌokwabi. Hinxta tsꞌokwa ár tꞌofo ya xodyo, ma dönganijöhe, wa ar Sesar ma ndöhu̱ Nroma. 


text:
<pb/>Ha nunar Festo mi ne nda gohwi xiñho ya xodyo, jange bi ꞌya̱mba ar Pablo ne bi ꞌñembabi: —Ha gi ne ga möhö Herusalen ga o̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwinu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pablo bi dödi njawa: —Di ꞌbu̱kwa har tsꞌu̱tꞌwi ya me Nroma, ka di ꞌñepki ga ñhantꞌbewa ma nga̱xte nuꞌu̱ togo ho̱xkagi. Ngu gi pöke xiñho, hinte ma tsꞌoki xta o̱tꞌwa ma mixodyoꞌbe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xta o̱tꞌa nꞌar döta tsꞌoki ne di ꞌñepkagi da thogi, hindi o̱tꞌa ma ꞌñöngi. Ha nuꞌmu̱ hinge majöni nuꞌu̱ tho̱xkagi, hinto pe̱ꞌsa ar se̱ki da tꞌe̱ntkagi ha yá ꞌye̱ ya xodyo. Jange nuga di a̱di ma ga da̱majöninu̱ Nroma hár nthandi ar ndö Sesar. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Festo bi ñöwi yá ma̱xte, nepꞌu̱ bi ꞌñembabi ar Pablo: —Nuꞌge xka ꞌya̱di ma gi da̱twa majöni ar ndö Sesar. Jange nupya, dá njapꞌu̱ ngu xka mönse̱. Ar Pablo bi tsꞌixa hár nthandi ar ndö Agripa ne ar Berenise 


text:
<pb/>Bi tho ꞌra ya pa, ne bi zo̱hnu̱ Nsesarea ar ndö Agripa ne ár ꞌbe̱hñö ár thuhu Berenise, bá e bi ze̱ngwaꞌu̱ ar ndö Festo. 


text:
<pb/>Bi mꞌu̱hnu̱ nze̱ye̱ ya pa, jange ar Festo bi metwabi ár thogi ar Pablo, ne bi ꞌñembabi: —Nuwa har fa̱di ꞌbu̱kwa nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi zo ar Feli. 


text:
<pb/>Nda ꞌbu̱hnu̱ Herusalen bá kꞌöskagi ya ndömöjö ne yá dönziandö ya xodyo, mi ho̱xa ar Pablo ꞌra ya tsꞌoki, ne mi a̱di nga e̱ntꞌi nda tho. 


text:
<pb/>Ha nuga da xipabiꞌu̱ ar tsꞌu̱tꞌwi Nroma hinxi nzöi ho ya jöꞌi nꞌagitho. Mꞌe̱tꞌo da ñhandwi yá nga̱xte da hñuꞌmba yá hmi. 


text:
<pb/>Jange ngu mi zo̱kwaꞌu̱, ár hyaxꞌöpꞌu̱ nꞌagitho da huxa ha ma tsꞌu̱tꞌwi, ne da ꞌbe̱pa togo nda tsinka nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ mi ho̱xꞌu̱ tema mi jamfiꞌu̱, ne mi no̱ñꞌu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu ar Hesu xki du, ha nunar Pablo mi mö mi tetho. 


text:
<pb/>Ha nuga hinte ndi pödi te nga thöti, jange da emba ar Pablo, hage mi ne nda ma Herusalen nda tꞌo̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwinu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi ꞌya̱di nda hñöꞌspa majöni ar döngandö Augusto. Jange da ꞌbe̱pa togo da su xiñho ne ga pe̱mpabinu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö Agripa bi ꞌñembabi ar Festo: —Nuga nꞌe di ne ga o̱xa nöꞌö te mönga nöꞌö ar ñꞌo̱ho̱ꞌö. Ar Festo bi dödi: —Xudi gi ꞌyo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Jange ár hyaxꞌö ar Agripa ne ar Berenise bi zo̱ho̱ ne bi yu̱tꞌu̱ xa xki ñhe nda ñꞌu yá nsu. Bi mhuskwi ya döngandogu, ne bi yu̱tꞌu̱ mahye̱gi maꞌra ya ndö har hnini. Ne ba tsꞌi ar Pablo ngu xki mönga ar Festo. 


text:
<pb/>Ne ar Festo bi ꞌñenö: —Ndö Agripa, ne gatho nuꞌu̱ gi ꞌbu̱hu̱wa. ꞌBa̱kwa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, togo xi hyo̱xya xodyo núnu̱ Herusalen ne nuwa Nsesarea, ne hingi tsa̱ya̱ꞌu̱ mafi enö mahyoni da tho. 


text:
<pb/>Ha nuga hinte ma tsꞌoki xta timbabi da tsa̱ da tho. Ne nunu̱ xi ꞌya̱se̱ da ma da da̱twa majöni ar ndö Augusto Sesar, jange xta e̱ntꞌi ga pe̱mpabi. 


text:
<pb/>Nuga hinte di pe̱tsꞌi te ga xipa ar ndö Nroma. Jange xta tsiñꞌaꞌi, nuꞌge ndö Agripa, ne gatho nuya gi ꞌbu̱hu̱wa, xki jwahu̱ gi ñöwihu̱, ga pe̱tsꞌi tema ga otꞌwabi ma ndöhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho di enga, hingi ho ga pe̱mpa nꞌar ꞌyofa̱di ma ndöhu̱ Sesar, ne hinga xipabi tema tsꞌoki tho̱tsꞌe.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ ar ndö Agripa bi ꞌñembabi ar Pablo: —Di ꞌraꞌa ar se̱ki gi ñönga ri te. Nuꞌmú̱ ar Pablo bi gu̱xa ár ꞌye̱, ne bi ndu̱i bi ñhuꞌmba yá hmi hinte mi njapꞌu̱ nöꞌö bi tho̱tsꞌe, bi ꞌñenö: 


text:
<pb/>—Hoga ndö Agripa, di johya ma ga ñhönse̱ ha ri nthandi, ne ga otꞌar ꞌñu te gatho ho̱xkagi ma mixodyoꞌbe. 


text:
<pb/>Döta ma johya ngetho gi pötwa xiñho yá ntꞌumbi ya xodyo, ne tema thohnu̱. Jange nuga di a̱ꞌar möte gi pe̱ꞌska ar tsꞌe̱ti gi ꞌyo̱xa nöꞌö ma ga mö. Ar Pablo bi da̱majöni hanja mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo 


text:
<pb/>Gatho ya xodyo pötka ma mꞌu̱i, di ndu̱ núꞌmu̱ ndi bötsi ndi ꞌbu̱ ha ma ha̱i, ne núꞌmu̱ nda e Herusalen. 


text:
<pb/>Go pöꞌu̱ nꞌehe, nuꞌmu̱ ne da mömhö, nda ndu̱i xta te̱mba yá ntꞌumbi ya de̱ngaꞌbe̱pate. Ngu gi pöse̱ go töte umba yá mu̱i o̱tꞌwa yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Ha nupya, ngetho di pe̱ꞌsa nꞌa ndo̱ꞌmi ma da mengi da nte nuꞌu̱ xi du, ngu xi ñötꞌwa Jö ma palehe, xi ja̱xkagi ar tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Gatho ma mixodyoꞌbe, yá ꞌbe̱togihe nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho ya pale mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, to̱ꞌmi da hñönga ár ñhötꞌi Jö, jange parxui pe̱pabi. Ngu gi numhö, hoga ndö Agripa, ngetho di pe̱ꞌsa nunar ndo̱ꞌminu̱, nuya ma mixodyoꞌbe xi ꞌba̱bgagi ha ya tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, wa hingi ñꞌemu̱ihu̱, Jö tsa̱ da gu̱xa nuꞌu̱ xi du. Ar Pablo bi mö hanja mi tsꞌokwa ya ku 


text:
<pb/>Nuga nꞌehe har ndu̱i, ndi beni mar ñho te gatho nga o̱tꞌwa nuꞌu̱ togo mi no̱mba ár thuhu ar Hesu me Nasare. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ da o̱tnu̱ Herusalen. Xki ꞌraka ya he̱ꞌmi ya ndömöjö nda tsa̱ nga ju̱ ya gamfi. Nze̱ye̱ ndi kotꞌa ha ya fa̱di, ne ndi etꞌatho ma xu̱tha núꞌmu̱ mi tho. 


text:
<pb/>Hinge ndi tsa̱ya̱ ndi o̱tꞌwa nöꞌö ndi ne ha yá nijö ya xodyo, ndi ne nga japi nda ko̱nga ar tsi Hmu. Xa xki zu̱kar kwe̱, ndi pa maꞌra ya ha̱i ndi honi ne nga o̱tꞌwa ar tsꞌomꞌu̱i. Ar Pablo da̱majöni hanja bi ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Jange ngar mamhö Ndamasko, xki ꞌraka ar tsꞌe̱di ne xki me̱nkagi ya ndömöjö nga ju̱ ya gamfi, nga etꞌa ar fa̱di. 


text:
<pb/>Ha ngu made mpa, tsi ndöꞌi di xiꞌaꞌi, ndi ꞌyohe ar ꞌñu, nꞌa nda handatho nꞌar hyatsꞌi mi töta ár hyatsꞌi ar hyadi, bi gobgathogihe, nuga ne gatho nuꞌu̱ ndi ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Dama da hwanje gathogihe, ne dá o̱ nꞌar mhö mi ñö ebreo, bi ꞌñengagi: Saulo, Saulo, yoꞌö gi u̱tsagi. Go gi ntsꞌokse̱, ngu nꞌar boi pu̱nse̱ ar maza. 


text:
<pb/>Ha nupya nangi gi ꞌba̱i, ngetho xta ñꞌupya ga huxꞌaꞌi gi pe̱pkagi, ne gi da̱majöni nöꞌö xka hyandi ne nöꞌö ma ga utꞌa mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Nuga ga ñöñꞌaꞌi hinte da jaꞌaꞌi nuyu̱ ri mixodyowi, ne nuꞌu̱ hingya xodyo habu̱ gatho ma ga pe̱ñꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ka ma gi zohnu̱ ya jöꞌi, gi xokwa yá da̱ da bo̱nga har ꞌbe̱xui, ne da e da mꞌu̱ har hyatsꞌi. Da kꞌotꞌa ha yá ꞌye̱ ar tsꞌondöhi, ne da e da zu̱ Jö. Da ñꞌemu̱igi, ne njapꞌu̱ ga pumbabi yá tsꞌoki, ne da hñönga gatho nöꞌö xa ñhötꞌwa nuꞌu̱ xi ntꞌaxkwabi yá mꞌu̱i. Ar Pablo bi ꞌyo̱ta ár mhö ar tsi Dada bi hyanda ngur tꞌi 


text:
<pb/>Ne da du̱ꞌma Ndamasko da zo ya jöꞌi, nepꞌu̱ Herusalen ne gatho maꞌra ya hnini Nhudea. Mꞌe̱fa da ma habu̱ mi ꞌbu̱ nuꞌu̱ hingya xodyo, da zofo nda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ne da ñꞌemu̱i Jö. Ne da ꞌyo̱tꞌu̱ nöꞌö xiñho, njapꞌu̱ da ñꞌudi xi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ha Jö bi ma̱xkagi, jange di ꞌbu̱kwatho ga zo ya jöꞌi, wa nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá nsu ne nuꞌu̱ hinte pe̱tsꞌi. Hinte di hutsꞌi, ho̱nse̱ di mönga ngu bi ꞌyotꞌa ar Moise ne maꞌra yá mꞌe̱hni Jö ma nda thogi. 


text:
<pb/>Bi möñꞌu̱, nunar Kristo ma nda tho nze̱ye̱ ya u̱gi ne nda tho. Ha mꞌe̱fa gehnu̱ ar ꞌbe̱tꞌo nda mengi nda nte, ne nda utwa ar hyatsꞌi ya xodyo ne nuꞌu̱ hingya xodyo. Ar Pablo hñuꞌmba ár mu̱i ar ndö Agripa nda ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Nu mi mönga njapꞌu̱ ar Pablo mi ñönga ár te, ar ndö Festo bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Pablo, nuya nze̱ye̱ ya he̱ꞌmi xka nehe xi tsꞌompꞌa ri mfeni. 


text:
<pb/>Ha nunar Pablo bi dödi ne bi ꞌñenö: —Hinxta ꞌbe̱ ma mfeniga, hoga ndö Festo, ngetho di mönga nöꞌö majöni, ne di pödi yoꞌö. 


text:
<pb/>Nunar ndö Agripa pödi xiñho tema di mö, jange hindi ntsu ga ñö hár nthandinu̱. Di pödi nunu̱, xi zo ár gu nöꞌö di mö, ngetho hinxi tho ñꞌöntho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar ndö Agripa bi dödi ne bi ꞌñenö: —Txꞌu̱tho bi ꞌbe̱di ngi jaki nga ñꞌemu̱i ar Hesukristo nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange ar Pablo bi ꞌñembabi: —Txꞌu̱tho bi ꞌbe̱di wa nze̱ye̱, dá nemhö Jö da njapꞌu̱. Hinge ho̱nse̱ꞌi, gatho nuyu̱ xi ꞌyo̱xa nöꞌö xta mö, di ne da ñꞌemu̱iyu̱ ngu xta ñꞌemu̱iga nꞌehe. Ho̱nse̱ hindi ne da nthötꞌa ya nthöhibo̱jö ngu di thötka. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi mönga njapꞌu̱ ar Pablo, ar ndö Agripa ne ar Festo, ar Berenise ne gatho nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱, bi mꞌa̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Mi maꞌu̱ nꞌampꞌu̱se̱, bi ꞌñembabi nꞌa ngu nꞌa: —Hinte xi ꞌyo̱tꞌa nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ di ꞌñepi da tho, wa da tꞌetꞌar fa̱di. 


text:
<pb/>Ar ndö Agripa bi ꞌñemba ar Festo: —Nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ xi za̱ xi the̱hmö nuꞌmu̱ hinxi ꞌya̱di ma da mꞌa̱ hár nthandi ma ndöhu̱ Sesar.<pb/>


text:
Nu mi beñꞌu̱ nda ꞌbe̱nkagihe ga ꞌyohe ar dehe gár möhe har ha̱i Italia, ar Pablo ne maꞌra ya ꞌyofa̱di bi tꞌe̱ntꞌwár ꞌye̱ nꞌar döndogu már thuhu Hulio, yá ndogu ar Augusto Sesar. 


text:
<pb/>Da po̱xe ne da möhe ha nꞌar döta motsa xki ꞌñe har hnini Adramitio, ne nda mengi nda thota ha ya hnini ꞌbu̱ har ñönthe har ha̱i Asia. Mi panu̱ ndi ñꞌohe nꞌehe ar Aristarko me Ntesalonika har ha̱i Nmasedonia. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌö da tso̱ñhe har hnini Sidon. Ar Hulio xa bi ñhogajöꞌi bi hye̱ ar Pablo nda kꞌöꞌsa yá mpödi mi ꞌbu̱hnu̱, ne nda tꞌumba nöꞌö mi kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Da po̱ñhenu̱ Sidon, da thothe habu̱ mi ta̱gagihe ar ndöhi ar xe̱niha̱i Txipre, ngetho ndi nto̱xkwihe. 


text:
<pb/>Da ꞌranthe njöntho har dehe, da thothe getꞌu̱ ar ha̱i Nsilisia ne Panfilia, da tso̱ñhe har hnini Mira har ha̱i Lisia. 


text:
<pb/>Ar döndogu ka bi dinu̱ nꞌar motsa mar me Alejandria, ndi ma har ha̱i Italia. Ka bi ꞌñexkagihenu̱. 


text:
<pb/>Dá ꞌyohe ꞌramtxꞌu̱ nze̱ye̱ ya pa, xa nꞌar döta ꞌbe̱fiꞌö dá tso̱ñhe ꞌranditho ar hnini Gnido. Xa mi ntsꞌe̱di ar ꞌyomndöhi, ne himi he̱gagihe nga ꞌyohe, da thothe har xe̱niha̱i Kreta habu̱ mi ta̱gagihe ar ndöhi getꞌu̱ ar xe̱niha̱i Salmon. 


text:
<pb/>Da ka̱tathohe ar xe̱niha̱i Kreta, ꞌramtxꞌu̱ ndi ꞌyohe ndi nto̱xkwihe ar ꞌyomndöhi. Da tso̱ñhe ha nꞌar ñönthe xki thuꞌspabi Ya Hoga Goxthi getꞌu̱ ar hnini Lasea. 


text:
<pb/>Xki tho nze̱ye̱ ya pa ndi ꞌyohe har dehe, ne mar ñhembi, ngetho xki tho ar ndöbëhë ne xki zo̱ ya tse̱. Jange ar Pablo mi xipabiꞌu̱: 


text:
<pb/>—Ha gi o̱hu̱, ndadahu̱. Di handi ma ga thohu̱ nze̱ye̱ ya thogi har ꞌñu. Da tsa̱ ga ꞌbe̱hu̱ ar motsa ne gatho nöꞌö hö. Hinge ho̱nse̱ꞌö, tsa̱ ga jöthu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nunar döndogu himbi japamasu nöꞌö mi mönga ar Pablo. Mi te̱nda nöꞌö mi mönga togo mi e̱tꞌa ar motsa ne togo már me̱ti. 


text:
<pb/>Ngetho hintsꞌu̱ mar ñho nda gohnu̱ ar motsa ha Ya Hoga Goxthi nuya pa mar ntse̱. Jange nze̱ye̱ nuꞌu̱ mi panu̱ bi beñꞌu̱ mar ñho nda bo̱nu̱, xömhö nda tsa̱ nda zo̱nga har hnini ñhanda mahyatsꞌi ár thuhu Fenise har xe̱niha̱i Kreta, ne nda thohnu̱ ya tse̱. Ar ꞌyomndöhi har dehe 


text:
<pb/>Nꞌa mbi ñꞌoda nꞌar ndöhi ndi ꞌñe makꞌangi, jange bi beñꞌu̱ gehnu̱ mi hoñꞌu̱. Dama bi gu̱xa ya bo̱jö mi to̱ꞌsa ar motsa, ne da ka̱tathohe ár ñönthe ar xe̱niha̱i Kreta. 


text:
<pb/>Nor ꞌyomndöhi xa mi tsꞌe̱di bi duxa ar motsa, da tsa̱hmöhe nga ñhanthwe, ne himbi tsa̱. Jange da he̱he bi dutsꞌi. 


text:
<pb/>Da thothe getꞌu̱ nꞌar xe̱niha̱i ár thuhu Klauda habu̱ mi ta̱gagihe ar ndöhi. Xa da o̱the ar tsꞌe̱di da ju̱xenu̱ ar tꞌu̱lo motsa mi ju̱tꞌi. 


text:
<pb/>Da jwahe da ju̱xe ar tꞌu̱lo motsa, bi xo̱tꞌu̱ nor döta, hinge nda nhwati. Nuꞌu̱ togo mi e̱tꞌa ar motsa, mi tsu nda nthe̱xkwi ya boꞌsaꞌbomu ja mbo ar dehe yá thuhu Sirte. Jange bi göꞌma ya dutu nuꞌu̱ tuxa ar motsa nda ñꞌo, ne bi hye̱ꞌu̱ nda ñꞌose̱. 


text:
<pb/>Ár hyaxꞌöpꞌu̱ mi nto̱xkwitho ar ꞌyomndöhi, jange bi ndu̱i bi ꞌye̱nga har dehe gatho nöꞌö mi tu ar motsa. 


text:
<pb/>Bi tho nze̱ye̱ ya pa himbi nheki ar hyadi wa ya tso̱, ngetho xa mi ꞌyo ar ꞌyomndöhi. Ho̱nse̱ ndi to̱ꞌmthohe ar ndöte. 


text:
<pb/>Xki tho nze̱ye̱ ya pa hinte ndi tsihe, jange ar Pablo bi mꞌa̱ madetho, ne bi ꞌñengagihe: —Ha gi o̱hu̱, ndadahu̱. Nuꞌmu̱ xka jahmöhu̱masu nöꞌö da xiꞌahu̱, ne xta kohmöhu̱nu̱ Nkreta, hinxta thohmöhu̱ nuna di thohu̱pya, ne hinxka ꞌbe̱hmöhu̱ gatho nöꞌö xka hyo̱thu̱ har dehe. 


text:
<pb/>Ha nupya di xiꞌahu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱, ngetho hinto ma ga tuhu̱, ho̱nse̱ ar motsa ma da mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñengagi: Pablo, yo gi ntsu, ngetho mahyoni gi ꞌba̱hnu̱ hár nthandi ar ndö Sesar. Ne hinge ho̱nse̱ꞌi, Jö xi hwëkꞌaꞌi da kꞌontꞌa gatho nuꞌu̱ gi ñꞌowi. 


text:
<pb/>Jange nupya di xiꞌahu̱, ndadahu̱, yo gi tu ri mu̱ihu̱, ngetho nuga di ñꞌemu̱i Jö, ne ma da ꞌyo̱tꞌa ngu xi xikagi. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ ár ꞌre̱tꞌamagoho mpa ndi ꞌyohe njapꞌu̱, mi tuxkagihe ar ndöhi har ñho̱nthe ár thuhu Adriatico. Ngu made ar xui, nuꞌu̱ togo mi e̱ ar motsa mi beni ma nga tso̱ñhe ha nꞌar ha̱i. 


text:
<pb/>Ne bi ndu̱i bi ꞌye̱nga hangu ár ñhe ar dehe. Mi pe̱ꞌsa nꞌa̱te ñhu̱fi ár ñhe. Da thohe manꞌa tsi tu̱i, bi mengi bi ꞌye̱ni manꞌagi. Ho̱nse̱ mi pe̱ꞌsa ꞌre̱tꞌamaku̱tꞌa ñhu̱fi ár ñhe. 


text:
<pb/>Mi ntsuꞌu̱ nda nto̱xkwi ya do ar motsa, jange bi köꞌma goho ya bo̱jö mo̱te ar motsa nuꞌu̱ tso̱nga har ha̱i, tsöma ar motsa. Gathogihe xa ndi nehe ngutꞌa nda hatsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo mi e̱tꞌa ar motsa, mi ne nda göi nda zopꞌu̱. Jange bi mengi bi ꞌye̱ntꞌa har dehe ar tꞌu̱lo motsa, mi o̱tꞌu̱ ngu mi e̱ntꞌa maꞌra ya bo̱jö hár ñö ar motsa. 


text:
<pb/>Ha nunar Pablo dama bi xipabi ar döndogu ne yá ndogu, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nuꞌmu̱ hinda gokwayu̱, hinto ma gi kꞌonthu̱. 


text:
<pb/>Nu mi hatsꞌi, ar Pablo mi xikagihe gatho nga nzimxudihe, ne bi ꞌñenje: —Pe̱ꞌsa ꞌre̱tku̱tꞌa hinxka öhu̱ ngi ndo̱ꞌmhu̱, hinte xka tsihu̱. 


text:
<pb/>Jahu̱ ar möte gi ñuñhu̱. Mahyoni gi pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱di, ngetho di xiꞌahu̱ hinto gi ꞌbe̱hmöhu̱ nꞌar xtö. 


text:
<pb/>Mi mönga njapꞌu̱ ar Pablo, bi gu̱ nꞌar thuhme, bi umba njamödi Jö ha yá nthandiꞌu̱. Ne bi xe̱ka nꞌa xe̱ni bi ndu̱i bi zi. 


text:
<pb/>Nu mi niñöꞌu̱, bi ꞌyu̱tꞌa har dehe ya tꞌe̱i, ne njapꞌu̱ nda götꞌa ár ñhu̱ ar motsa. Ar motsa bi mfoxa har ꞌbomu ne bi nhwati 


text:
<pb/>Nu mi hatsꞌi, nuꞌu̱ togo mi e̱tꞌa ar motsa bi hyanda nꞌar ha̱i, mödi himi pödi tema ha̱iꞌö. Mi pe̱ꞌsa nꞌar ñu̱tꞌi har ñönthe habu̱ mi nheki ar ꞌbomu. Bi beñꞌu̱ xömhö nda tsa̱ nda ꞌba̱ꞌmnu̱ ar motsa. 


text:
<pb/>Bi hye̱ka ya nthöhi mi thötꞌa ya bo̱jö mi tsöma ar motsa, ne bi zopꞌu̱ har ñho̱nthe. Bi nsotꞌwa yá nthöhi nöꞌö ar za e̱tꞌa ar motsa. Nepꞌu̱ bi po̱ꞌsa nuꞌu̱ ya dutu hár ñö ar motsa, ne njapꞌu̱ ar ndöhi bi ꞌye̱tꞌa har ñönthe. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ mi zo̱nga habu̱ mi pe̱ꞌsa yoho ya tsꞌe̱di ar dehe, ar motsa bi nthe̱wi ar ꞌbomu, ne bi mfoxa ár ñö, ne himbi tsa̱ bi ñꞌo. Ha nu mo̱te mi nhwati xa mi fe̱ꞌsa ar dehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndogu bi beni mar ñho nda hyo gatho ya ꞌyofa̱di, ne hinge nda hya̱tꞌi nda maꞌu̱ ñꞌa̱nthe. 


text:
<pb/>Nunar döndogu himi ne nda tho ar Pablo, jange himbi hye̱gi nda ꞌyo̱tꞌu̱. Ne bi ꞌbe̱pa nda ꞌye̱ngar nsa̱gi mꞌe̱tꞌo gatho nuꞌu̱ mi pödi nda ñꞌa̱nthe, ne nda bo̱nga har ñönthe. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra himi pödi nda ñꞌa̱nthe, bi ꞌbe̱pabi nda gu̱ ꞌra ya xithe̱ ne ꞌra yá xe̱ni ar motsa. Ne njapꞌu̱ hinto bi du, gatho da tso̱ñhe har ñönthe.<pb/>


text:
<pb/>Nuya mengunu̱ xa bi numañhogihe. Bi ꞌñutkagihe nꞌar tsibi nga mpathe, ngetho mi ra ntse̱ mi ꞌwöi. 


text:
<pb/>Ar Pablo bi gu̱xa ꞌra ya tꞌo nda ꞌyu̱ꞌsa har tsibi. Ka mi opꞌu̱ nꞌar kꞌeñö, mi za̱ ár mpa ar tsibi, bi bo̱ni ne bi mꞌa̱tꞌa hár ꞌye̱ ar Pablo. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda nuya mengunu̱ mi zu̱ta ar kꞌeñö hár ꞌye̱ ar Pablo, mi eñꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa: —Xar tsꞌokte nunar ñꞌo̱ho̱nu̱, ngetho bi kꞌonthmö nda jötꞌa har dehe, ha nunár tsꞌu̱tꞌwi Jö hingi he̱gi da mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Nuya mengunu̱ mi to̱ꞌmtho hamꞌu̱ nda neni, wa nda hwangi xi du. Xa bi do̱ꞌmi ne hinte bi ja. Nu mi hyanda njapꞌu̱ bi pongyá mfeni, mi eñꞌu̱ nunar Pablo mi nꞌar jö. 


text:
<pb/>Habu̱ da tso̱ñhe, ka mi the̱nu̱ ꞌra yá ha̱i nꞌar ñꞌo̱ho̱ már thuhu Publio, togo mar ndö gatho ar ha̱iꞌö. Xa mar hogajöꞌi, bi ꞌraje nse̱ki hñupa hár ngu. 


text:
<pb/>Nór dadaꞌö mi oxar tꞌoxi, mi umbar mpatꞌi ne ar ꞌbiji. Ar Pablo bi ma ba kꞌötsꞌi, ne mi ꞌya̱pa Jö bi hñuxpa yá ꞌye̱, ne dama bi ditsꞌi. 


text:
<pb/>Xa bi numansugihe, bi ꞌraje nꞌar hoga tsa̱ya̱. Ne nda po̱ñhenu̱, bá tutkagihe gatho nöꞌö nga hoñhe har ꞌñu. Ar Pablo bi zo̱nga Nroma 


text:
<pb/>Da ꞌbu̱henu̱ hñu nzönö. Nepꞌu̱ da ju̱henu̱ nꞌar motsa mar me Alejandria, xki thohnu̱ ya tse̱ nꞌehe. Mi tu hár ñö ar motsa yoho yá ja̱tꞌi yá jöꞌu̱, nꞌa már thuhu Kasto, ha nöꞌö manꞌa már thuhu Polu. 


text:
<pb/>Da ka̱tathohe nor xe̱niha̱iꞌö, ne da möhe har hnini Regio. Ha nu ár hyaxꞌö bi ñꞌo ar ndöhi ndi ꞌñe makꞌangi, jange ár yopa da tso̱ñhe har hnini Puteoli. 


text:
<pb/>Ka da nthe̱henu̱ ꞌra ya ku, bi ꞌya̱kagihe nga kohenu̱ yoto mpa. Ne ka da po̱ñhe da möhe har hnini Nroma. 


text:
<pb/>Nuya ku me Nroma, xki ꞌyo̱ꞌu̱ ma nga tso̱ñhe, bi bo̱ñꞌu̱ ma ba thöje har döꞌñu getꞌu̱ ar ta̱i ár thuhu Apio, ne maꞌra har hnini Hñu Ngu. Ar Pablo mi hyanda ya ku, bi umba njamödi Jö, ne bi ze̱ta ár mu̱i. 


text:
<pb/>Nu nda tso̱ñhe Nroma, ar döndogu bi ꞌye̱ntꞌwa ár ꞌye̱ ar ndösufa̱di nuꞌu̱ ya ꞌyofa̱di mi tsiꞌö. Ha nunar Pablo bi tꞌumba nse̱ki bi mꞌu̱ nꞌampꞌu̱, mi su nꞌar ndogu. Ar Pablo bi mömba ár mhö Jö núnu̱ Nroma 


text:
<pb/>Mi tho hñupa xki zo̱nga ar Pablo Nroma, bi zohna gatho ya ndöxodyo mi ꞌbu̱hnu̱. Nu mi watꞌu̱, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ndadahu̱ di nkuhu̱, di ne gi pöhu̱ hinte ma tsꞌoki xta o̱tꞌwa ma jöꞌihu̱, hinxta tsꞌokwa ma ntꞌumbihu̱ xi zoju̱ ma palehu̱. Mödi hinte xta o̱tꞌe, bi tsꞌonkaginu̱ Herusalen, ne bi tꞌe̱ntkꞌagi ha yá ꞌye̱ ya me Nroma. 


text:
<pb/>Ha nu mi thöꞌska majöni, hinte ma tsꞌoki bi thimgagi ndi ꞌñepki nda hyogagiꞌu̱, jange mi ne nda hye̱gahmöꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha numa mixodyohu̱, himbi neꞌu̱, jange da a̱di nda hñöska majöni ar ndö Sesar. Mödi hinte di ne te ga ho̱xa ma mixodyohu̱. 


text:
<pb/>Jange xta zoñꞌahu̱ ga hantꞌahu̱ ne ga ñöhu̱. Ngetho di pe̱ꞌspa ár ndo̱ꞌmi ya me Israel, xi nthötkagi nuya nthöhibo̱jöyu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nuya ndö xodyo bi ꞌñembabi: —Nuje hinte ma he̱ꞌmi xta höñhe xpa ehnu̱ Nhudea, hinxi zo̱hnu̱ nꞌar ku xpa ehnu̱ xi ñömañꞌu̱ꞌi. 


text:
<pb/>Ndi to̱ꞌmhe ngi xikagihe nöꞌö gi beni, ngetho ho̱nse̱ di pöhe habu̱ gatho ya jöꞌi ñömañꞌu̱ nuna ar ꞌraꞌyo ꞌñunu̱. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ bi nkoꞌu̱ hamꞌu̱ nda penkꞌu̱. Bi zo̱ ar pa, bi zo̱hnu̱ nze̱ye̱ habu̱ mi ꞌbu̱ ar Pablo. Gatho ar pa mi zofo ne mi da̱twa majöni ár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Mi otꞌwa ar ꞌñu ár tꞌofo ar Moise ne nöꞌö bi ꞌyotꞌa yá mꞌe̱hni Jö mahamꞌu̱, mi neꞌö nda ñꞌemu̱iꞌu̱ ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Ne himi nꞌatꞌwu̱ mi ñꞌemu̱i, jange mi maꞌu̱ bi ꞌñenga ar Pablo: —Majöni nöꞌö bi mönga ar mꞌe̱hni Isaia xki nzinga ár Hñö Jö, núꞌmu̱ bi me̱hni nda ꞌñemba njawa ma palehu̱:<pb/> 


text:
Di ma ba zo nuya jöꞌiyu̱, ne gi ꞌñembabi:<pb/>Ma gi ꞌyo̱hu̱, ne hinte da zo ri mfenihu̱.<pb/>Ma gi hyanthu̱, ha hingi pöhu̱ tema di bo̱nga nöꞌö gi hanthu̱.<pb/> 


text:
Ngetho nuya jöꞌiyu̱ xi japi xi më yá ñö,<br/>hingi ne da ꞌyo̱xa nöꞌö o̱de.<pb/>Xi tsꞌa̱ntꞌa yá da̱,<br/>njapꞌu̱ hinda xo yá da̱ da hyandi,<br/>ne hinda zo yá gu,<br/>hinda kwata ha yá mu̱i,<br/>ne da hñuxka yá da̱,<br/>ha nuga da tsa̱ ga umba ár nzaki. 


text:
<pb/>Jange pöhu̱ ꞌmu̱, nuna ar mpo̱ho̱nu̱ unga Jö, ma da tꞌumbabi nuꞌu̱ hingya xodyo, ngetho nuꞌu̱ ma da ꞌyo̱tsꞌe ne da ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ha nor Pablo bi mꞌu̱hnu̱ xo̱ yo nje̱ye̱ ha nꞌar ngu njutꞌi, ne mi thöta gatho nuꞌu̱ mi tso̱ho̱ nda ñöwi. 


text:
<pb/>Mi xipabi ya jöꞌi ár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne mi utwabiꞌu̱ togo ar tsi Hmu Hesukristo. Himi ntsu nda ñö, ne hinto bi hñökwabi.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo ngetho njapꞌu̱ xi ne Jö. Di ze̱ngwaꞌihe, nuga ne ar ku Timoteo. 


text:
<pb/>Di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱ nuꞌahu̱ gar gamfihu̱ me Kolosa, gi te̱ñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Ar Pablo a̱pa Jö da umba ya gamfi nꞌar hoga mfödi di ꞌñe mhetsꞌi 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ di a̱fe da ma̱xꞌahu̱ Jö ár Dada ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, ne hindi tsa̱ya̱he di umfe njamödi. 


text:
<pb/>Xta o̱he tengu ri jamfihu̱ gi pe̱ꞌspabihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne ar mhöte gi pe̱ꞌsfu̱ nꞌa ngu nꞌa ya gamfi, 


text:
<br/>ngetho gi ndo̱ꞌmhu̱ ma gi hñöñhu̱ nöꞌö xi tꞌe̱kꞌahu̱nu̱ mhetsꞌi, habu̱ xpa hokꞌahu̱ Jö, gatho nuꞌahu̱ xka ꞌyo̱hu̱ no̱ngar hoga mhö majöni. 


text:
<pb/>Nunar hoga mhö xka ꞌyo̱hu̱ xi nu̱nga gatho ár nxidi ar ximha̱i, ñhe̱hwi nꞌar ꞌba̱iza te ne unga ar sofo. Xka njahu̱pꞌu̱ núꞌmu̱ mi zo ri guhu̱ ne ga pötwabihu̱ nöꞌö majöni ár hoga nhwëki Jö, 


text:
<br/>ngu xi utꞌahu̱ ma hmöka kuhu̱ ar Epafra, ma miꞌbe̱gohe. Gehnu̱ nꞌár hoga ꞌbe̱go ar tsi Hmu Hesukristo ꞌbu̱i da ma̱xꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nu nda jwadi da o̱he, hindi tsa̱ya̱he di a̱fe Jö da yotꞌa ri mfenihu̱ gi pöhu̱ te neꞌö, ne da ꞌraꞌahu̱ ar hoga mfeni ne ar hoga mfödi di ꞌñe mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu di ꞌñepi da mꞌu̱ nꞌár bötsi Jö, ne xa da numañhoꞌihu̱. Da nheki ri hogamꞌu̱ihu̱, ne hyaxꞌmu̱ ꞌyo gi pöhu̱ togo Jö. 


text:
<pb/>Ne di a̱pabihe Jö da ze̱tꞌa ri mu̱ihu̱ ngu ár ntꞌe̱ni bi e hár nsunda. Njapꞌu̱ gi tse̱thu̱ gatho nöꞌö gi thohu̱, ne gi pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ga njohyahu̱ ga umfu̱ njamödi Jö, ngetho bi ꞌraju̱ ar se̱ki ne ar tsꞌe̱di ga höñhu̱ ya ñho ma da hyengagihu̱, nuju̱ ne gatho nu maꞌra yá bötsi. 


text:
<pb/>Jö xi zimgagihu̱ hár tsꞌe̱di ar ꞌbe̱xui ndi ꞌbu̱hu̱, ne bi thógagihu̱ di ꞌbu̱hu̱pya hár tsꞌu̱tꞌwi ár hmöka Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ bi nöꞌma ár ji bi zimgagihu̱ har tsꞌoki, ne bi pumgagihu̱. Nunár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo bi jakagihu̱ da ñhogamu̱iwihu̱ ar Dada 


text:
<pb/>Ma tsi Hmuhu̱ Hesu togo di hñöxa Jö hingi nheki, mi ꞌbu̱ꞌö núꞌmu̱ hinxki thoktho gatho nöꞌö te japya, ne xa töpa ár nsu gathoyu̱. 


text:
<pb/>Jö bi ꞌye̱ntꞌwa hár ꞌye̱ bi hyoka gatho nöꞌö te janu̱ mañö mhetsꞌi, gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i, gatho nöꞌö nheki ne nöꞌö hingi nheki, gatho nuꞌu̱ ya ndö, nuya tsꞌu̱tꞌwi, nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di ne nuꞌu̱ ja yá nsu. Gatho go bi hyokꞌö nda nsundabi. 


text:
<pb/>Gehnu̱ ár ñöxhmu ar nijö, togo ár ndu̱i gatho te ja, ne ar ꞌbe̱tꞌo gatho nöꞌö te ꞌbu̱i. Mꞌe̱tꞌo bi mengi bi nteꞌö xki du, ne njapꞌu̱ gatho di ꞌbe̱tꞌoꞌö. 


text:
<pb/>Ne nunár ndöte ár Tꞌu̱ꞌö, bi japi bi ñhogamu̱iwi gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi ne nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i. Ne núꞌmu̱ mi nöꞌma ár ji ár Tꞌu̱ har pontꞌi, bi jakagihu̱ da ntsixkwihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ mamꞌe̱tꞌo ngi ꞌbu̱hu̱ yapꞌu̱, hinge ngi mpöhwihu̱ Jö. Ngi u̱tsahu̱ ha ri mfenihu̱, ngi o̱thu̱ nöꞌö hingi ho. Ha nupya ár Tꞌu̱ꞌö xi jaꞌahu̱ xka ñhogamu̱iwihu̱. 


text:
<pb/>Bi njapꞌu̱ núꞌmu̱ mi njöꞌi ne bi unga ár te har pontꞌi. Njapꞌu̱ nda tsa̱ nda ꞌba̱pꞌahu̱ xintꞌaxi hár nthandi Jö, hinte ma tsꞌoki ngi pe̱ꞌsu̱ ne hinto nda kꞌasꞌahu̱. 


text:
<pb/>Jange mahyoni hingi hye̱hu̱ ar ñꞌemu̱i, ne xa gi ze̱ta ri mu̱ihu̱ gi to̱ꞌmhu̱ hyaxꞌmu̱ nunar ndo̱ꞌmi xka ꞌyo̱xu̱ har hoga mhö. Ne nunar mhönu̱ xi mhömba gatho ár nxidi ar ximha̱i, ha nuga ar Pablo xi thuxkagi ga xani. Ar Pablo pe̱pa nuꞌu̱ hingya xodyo 


text:
<pb/>Xa di johya ngetho di tho ya thogi, di honga ri ñhohu̱. Ne njapꞌu̱ ꞌyo di jwatwa yá u̱gi ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, di homba ár ñho ar nijö nꞌehe, gehnu̱ ár ndoꞌyose̱. 


text:
<pb/>Ne nuga bi thuxkagi ngu ár ꞌbe̱go hár nijö. Jö xi ꞌraka nunar ꞌbe̱finu̱ honga ri ñhohu̱. Xi thuxkagi ga xiꞌahu̱ gatho ngu mönga hár mhöꞌö. 


text:
<pb/>Nunar mhönu̱ xki tꞌögi, ho̱nse̱ mi pöse̱ Jö. Bi njapꞌu̱ gatho nuya je̱ye̱ bi thogi, ha nupya hö, xi utwa yá bötsi Jö. 


text:
<pb/>Jö go bi ne njapꞌu̱, nda utꞌahu̱ hingya xodyohu̱ nöꞌö hinxki fö mamꞌe̱tꞌo: nunar tsi Hmu Hesukristo tsa̱ da mꞌu̱ ha ri mu̱ihu̱. Gehnu̱ ar ndo̱ꞌmi ma gi ꞌbu̱hwihu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Nuje yá ꞌbe̱gogihe Jö, habu̱ gatho di mömfe ár thuhu, di höhe ar hoga mfödi. Di uthe ne di huꞌmbabihe yá mu̱i gatho ya jöꞌi, di hoñhe ga ꞌba̱ꞌmhe nꞌa ngu nꞌa hár nthandi Jö, di nxo̱ge ngetho ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
Di ne gi pöhu̱, nuga xa di umba ma mu̱i di a̱pa Jö da ma̱xꞌahu̱, da ma̱xa nuꞌu̱ ya me Laodisea ne gatho nuꞌu̱ hinxta mpöꞌbe. 


text:
<pb/>Di a̱pa Jö da hupꞌa ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mhöte. Ne da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hoga mfeni gi pöhu̱ nöꞌö hinxki fötwahmö mamꞌe̱tꞌo, tema mi benga Jö ma Dadahu̱ ne ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Mödi hindi ꞌbu̱hwihu̱, wande di ꞌbu̱pꞌu̱, ngetho hyaxꞌmu̱ di beñꞌahu̱. Di johya ngetho xta o̱de xa gi o̱thu̱ xiñho, ne döta ri ñꞌemu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsfu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange ꞌbu̱hu̱ xiñho ngu di ꞌñepi da mꞌu̱ nuꞌu̱ yá me̱ti ar tsi Hmu Hesukristo. Te̱ñhu̱ nöꞌö bi tꞌutꞌahu̱ núꞌmu̱ nga ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Jahu̱ ngu ya ꞌyu̱za foxa har ha̱i, ngu nꞌar ngu huxa har medo, dá ñöxa ri ñꞌemu̱ihu̱ ngu xi tꞌutꞌahu̱, ne hingi tsa̱ya̱hu̱ gi umfu̱ njamödi Jö. Di pe̱ꞌsu̱ nꞌar hoga te ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Ntsuñhu̱, yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da hya̱ꞌahu̱. Nuꞌu̱ ya nemhñö jöꞌi ꞌyopꞌu̱ xiꞌahu̱ nöꞌö bense̱, ne ngu nöꞌö xi mönga yá mijöꞌiwi te̱ntꞌu̱, hinge ngu xi mönga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne nuꞌahu̱ xka nxo̱gehu̱, ngetho gi nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo ár ñöxhmu gatho nuꞌu̱ pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ne ar tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nga ehu̱ ga tsu̱hu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, bi thökꞌahu̱ nöꞌö mar ntsꞌotho ha ri mu̱ihu̱, po̱ntho bi nse̱kꞌahu̱; hinge ngu ar nse̱ni hoka ya jöꞌi. Nunar nse̱ninu̱ bi ꞌraꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nunar xixthe xka hñöhu̱, po̱ntho bi tꞌa̱kꞌahu̱ mahye̱giwi ar tsi Hmu Hesukristo. Ne ga penju̱ ga ntehu̱ manꞌagi núꞌmu̱ ga ñꞌemu̱ihu̱ ár tsꞌe̱di Jö, togo bi koꞌspa ár te ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Mamꞌe̱tꞌo xki hyoꞌahu̱ ar tsꞌoki, ne hinge ngi pe̱ꞌsu̱ ar nse̱ni thuxa har ndoꞌyo. Bi tꞌaꞌahu̱ ar te mahye̱giwi ar tsi Hmu, ne njapꞌu̱ bi pumpꞌahu̱ ri tsꞌokihu̱. 


text:
<pb/>Bi nhwata nuya ꞌbe̱pate mi ho̱xꞌahu̱ ngar tsꞌoktehu̱, ne bi jötsꞌi bi foꞌsa hár pontꞌi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Geꞌmu̱ bi hñömba gatho yá tsꞌe̱di yá ñöxhmu ya tsꞌondöhi, ne bi ꞌbe̱twa ár tsa̱ ha yá nthandi ya jöꞌi. Ka bi döhnu̱ núꞌmu̱ mi tsꞌu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Jange hinto da deñꞌahu̱ nuꞌmu̱ hingi o̱thu̱ ngu yá ntꞌumbiꞌu̱, wa hingi tsifu̱ yá ñhuni ne yá tsꞌithe, hingi o̱thwu̱ ár da̱ngo ar ꞌraꞌyo zönö ne maꞌra ya da̱ngo, wa hingi tsufu̱ ya pa ntsa̱ya̱. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nuꞌu̱ mi tꞌo̱tꞌa mamꞌe̱tꞌo, ngu ár xuditho nöꞌö togo ma nda e mꞌe̱fa, ne nupya di pöhu̱ gehnu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Yo gi hofu̱ togo da xiꞌahu̱ hinte ma nthöhö gi to̱ꞌmhu̱ ngetho hingi o̱thu̱ ngu o̱tꞌu̱. Nuꞌu̱ o̱tꞌe xa ya hogajöꞌi, ne ndönga ya e̱nxe̱. Hinte ju̱kꞌu̱ pe̱pa nuꞌu̱ hingi pödi, ne da ꞌñexyá nsu te̱nga nöꞌö bense̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ hingi miꞌye̱wi ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo togo ár ñöxhmu ar nijö. Nunar nijö ngu nꞌar ndoꞌyo hönga ár ñhuni ne nju̱ngwi ya ntotꞌi ne ya de̱xi, ꞌyo di te hömba ár tsꞌe̱di Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ majöni ga tuwihu̱ mahye̱gi ar tsi Hmu Hesukristo, ne ga tsohu̱pꞌu̱ yá ntꞌumbi ya meximha̱i, yoꞌö gi te̱mbathohu̱ yá mfeni ya jöꞌi ꞌmu̱, to da ꞌñenö gi pe̱pathohu̱ ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuya ntꞌutiyu̱ xa majöni nheki xiñho, wande xi thoka ha nꞌar döta mfödi ne hinxi thoki har ñꞌetsꞌi. Ngetho ne da zönthmö ar ndoꞌyo, mödi hingi tsa̱ da hñöka ya tsꞌomfeni ne ar tsꞌoki ha ma mu̱ihu̱.<pb/>


text:
Nuꞌmu̱ majöni ga penju̱ ga ntehu̱ mahye̱giwi ar tsi Hmu Hesukristo, hyoñhu̱ mꞌe̱tꞌo nuya ñho bi ja mañö mhetsꞌi, habu̱ bi huxa ar tsi Hmu hár ñꞌe̱i ár Dada. 


text:
<pb/>Ngetho xka tuwihu̱ mahye̱gi ar tsi Hmu Hesukristo, ne ri tehu̱ juta Jö, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ xta penga manꞌagi, ma da thantꞌahu̱ mahye̱giwi hár nsunda, ngetho gi nꞌatꞌwihu̱ ri tehu̱. Nunar mꞌu̱i da he̱hu̱pꞌu̱ ne nunar ꞌraꞌyo di pe̱ꞌsu̱pya 


text:
<pb/>Jange hye̱hu̱ gatho nuya tsꞌoki jawa har ximha̱i: yo gi tsimfu̱ yá nthöti maꞌra, yo gi o̱thu̱ ya tsꞌoki xi ntsꞌotho, yo gi o̱thu̱ nuya tsꞌoki ne ri ndoꞌyohu̱, hingi ñhe̱hu̱ da döꞌahu̱ ar tsꞌomfeni. Yo xa gi möhu̱ ar bojö, ngetho nuꞌmu̱ gi jahu̱pꞌu̱, po̱ntho gi ndöñhu̱ ar bojö, hingi ndöñhu̱ Jö. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ꞌu̱, di xiꞌahu̱ gi hye̱hu̱ gatho nu maꞌra ya tsꞌoki nꞌehe, ngu ar ntꞌu̱tsa, ar kwe̱, ar tsꞌomꞌu̱i, ar tsꞌate ne maꞌra ya tsꞌone. 


text:
<pb/>Yo gi mpehu̱ ar nhemhñö nꞌa ngu nꞌa, ngetho nöꞌö ar mꞌe̱tꞌo mꞌu̱i ngi pe̱ꞌsu̱ mahamꞌu̱, xka ꞌye̱ñhu̱pꞌu̱ ngu nꞌar ze̱ dutu. 


text:
<pb/>Ha nupya ngu nꞌar ꞌraꞌyo he, gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar ꞌraꞌyo te di hñöxa nöꞌö togo bi hyoki. Hyaxꞌmu̱ di hogi da ñhe̱hwi xiñho ár mꞌu̱iꞌö. 


text:
<pb/>Ne har ꞌraꞌyo mꞌu̱i gi ꞌbu̱hu̱, hindi nhekinu̱ togo ar xodyo togo hingar xodyo, togo xi nse̱mba ár ndoꞌyo togo hinꞌö, togo hinte pödi ne togo xa jár mfödi, togo mꞌe̱go ne togo hinte ꞌñe ar hmu. Ngetho gatho gi ohu̱ hár ꞌye̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne nöꞌö mahye̱githo ꞌbu̱hwi gatho. 


text:
<pb/>Dá nheki ri ꞌraꞌyo mꞌu̱ihu̱ ngu nꞌar ꞌraꞌyo he, ngetho Jö xi möꞌahu̱ ne xi hwañꞌahu̱ ngu ár me̱tiꞌö. Jange nupya ꞌbu̱hu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar döta nhwëki, ne ar ñhogajöꞌi, hingi ñꞌexu̱, pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i ne ar tsꞌe̱ti. 


text:
<pb/>Pe̱ꞌsfu̱ ar tsꞌe̱ti nꞌa ngu nꞌa ri ñꞌohu̱, mpuñhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ha nuꞌmu̱ nꞌar ku xi tso̱tꞌa ri mu̱ihu̱, pumbabihu̱. Mahye̱gi ngu xi pumpꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, jahu̱pꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange mahyoni da gopꞌathoꞌihu̱ ar mhöte. Njapꞌu̱ gi nꞌathohu̱, ne da tsa̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌadar mfeni gi pe̱ꞌsu̱. 


text:
<pb/>Ar hogamꞌu̱i ꞌraꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo da zisꞌa ri mu̱ihu̱, ngetho xi zoñꞌahu̱ gi nꞌadar ndoꞌyohu̱ gi ꞌbu̱hwihu̱ xiñho maꞌra ya ku. Ne hyaxꞌmu̱ umfu̱ njamödi Jö. 


text:
<pb/>Di oda ri mfenihu̱ ár mhö ar tsi Hmu Hesukristo. Ngetho xka hñöñhu̱ ar hoga mfödi, ñꞌuthu̱ ne huꞌma ri mu̱ihu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ndöñhu̱ ar tsi Dada gi tuthu̱ ya nsa̱di ne ya thuhu no̱nga Jö. Umfu̱ njamödi ha ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱ wa gi möñhu̱, ꞌyo̱thu̱ gi nsundahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne hár thuhuꞌö umfu̱ njamödi Jö ar Dada. Nöꞌö mahyoni da ꞌyo̱tꞌa ya gamfi ne njapꞌu̱ da gohwi xiñho nu maꞌra 


text:
<pb/>ꞌBe̱gohu̱, pe̱fu̱ gatho nöꞌö da ꞌbe̱pꞌahu̱ ri hmuhu̱. Hinge ho̱nse̱ núꞌmu̱ hantꞌahu̱ gi ne gi kohwihu̱ xiñho. Pe̱fu̱ xiñho di po̱nga ri mu̱ihu̱, ngetho gi tsufu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne gatho nöꞌö gi pe̱hu̱, umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌyo̱thu̱, wande gi o̱tꞌwabihu̱ ar tsi Hmu, hinge gi o̱thwu̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo o̱tꞌa ar tsꞌomꞌu̱i, ar tsi Dada ma da gutꞌwa ngu xi ꞌyo̱tꞌe, ngetho nöꞌö hingi hwanta ya jöꞌi.<pb/>


text:
Hmuhu̱, pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i gi ꞌbe̱fu̱ ri ꞌbe̱gohu̱. Beñhu̱ gi ꞌñehu̱ nꞌa ri Hmuhu̱ nꞌehe bi ꞌbu̱ mañö mhetsꞌi. 


text:
<pb/>ꞌYa̱pabihu̱ Jö da ma̱xje da xoka ya goxthi ga mömfe ár mhö, ne maꞌra da bö nöꞌö himi fötwa mamꞌe̱tꞌo ar tsi Hmu Hesukristo. Ngetho di pe̱ nunar ꞌbe̱finu̱, jange xi joka har fa̱di. 


text:
<pb/>Jamasuhu̱ hanja gi ꞌyohu̱. ꞌYohu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar döta mfödi ha yá nthandi nuꞌu̱ hingya gamfi. Yo gi tsa̱ya̱hu̱ mömfu̱ ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi ñöhu̱, möñhu̱ ya hoga mhö ne di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei. Beñhu̱ xiñho nöꞌö ma gi thöthu̱ togo gi ñöwihu̱. Ya ngöxanze̱ngwa 


text:
<pb/>Nuna ma hmöka ku Tikiko, gehnu̱ nꞌár hoga ꞌbe̱go Jö xta mpe̱he mahye̱gi. Nu xta zo̱mpꞌu̱nu̱, da xiꞌahu̱ hanja di ꞌbu̱kwa. 


text:
<pb/>Xi me̱wi nꞌehe ma tsi hmöka hoga ku Onesimo, ngu gi pöhu̱ ar mengupꞌu̱. Xta zo̱mpꞌu̱yu̱ ma da xiꞌahu̱ gatho nöꞌö di thokwa. 


text:
<pb/>Pe̱ñꞌaꞌihu̱ nze̱ngwa ar ku Aristarko di oꞌbewa har fa̱di. Ze̱ngwaꞌihu̱ ar ku Mörko ár mëni ar ku Berhnabe. Gehnu̱ xi nsiꞌahu̱; núꞌmu̱ xta zo̱mpꞌu̱, nuhu̱ xiñho. 


text:
<pb/>Pe̱ñꞌaꞌihu̱ nze̱ngwa ar ku Hesu tꞌembabi ar Hogajöꞌi. Gatho ya xodyo xi jamfi, ho̱nse̱yu̱ xi ma̱xkagi xta mömfe ár hoga tsꞌu̱tꞌwi Jö, ne njapꞌu̱ xi hubga ma mu̱i. 


text:
<pb/>Ze̱ngwaꞌihu̱ ar ku Epafra nꞌár ꞌbe̱go ar tsi Hmu Hesukristo. Gehnu̱ nꞌar mengupꞌu̱ nꞌehe. Hyaxꞌmu̱ umba ár mu̱i a̱pa Jö da ze̱tꞌa ri jamfihu̱, gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, ne hinte da ꞌbe̱di gi ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö ne Jö. 


text:
<pb/>Nuga di da̱majöni ꞌbu̱tho da du hompꞌa ri ñhohu̱. Hinge ho̱nse̱ꞌihu̱, benga ya ku me Laodisea ne ya me Yerapolis nꞌehe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xki jwahu̱ gi nehu̱ nunar he̱ꞌminu̱, thokwabihu̱ ar nijö ꞌbu̱hnu̱ Laodisea, ne nunár he̱ꞌmiꞌu̱ ꞌya̱fu̱ gi nehu̱. 


text:
<pb/>Nuga dar Pablo, xta ja ma ꞌye̱ xta otꞌase̱ nunar nze̱ngwanu̱. Yo ma gi pumhnihu̱ di owa har fa̱di. Jö da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho njapꞌu̱ xki ko ár mu̱i Jö bi ꞌñexkagi nga pe̱pabi. Di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ gar menguhu̱ Efeso, gi nkuhu̱ ne gi te̱ñhu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Jö xa jöpa nuꞌu̱ togo ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Ga ndöñhu̱ Jö ár Dada ar tsi Hmu Hesukristo, togo xi ꞌrakagihu̱ gatho ya jöpi xi ꞌwegagihu̱nu̱ mhetsꞌi, ngetho di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ hinxki hoktho ar ximha̱i, Jö xki hwankagihu̱ nga nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu, ne njapꞌu̱ nda tꞌaxkagihu̱, ne hinte ma tsꞌoki nga pe̱ꞌsu̱ hár nthandiꞌö. 


text:
<pb/>Jö pe̱ꞌsa nꞌar döta mhöte, ne xki hñutsꞌi nda tedegihu̱ hár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho njapꞌu̱ xki beñꞌö. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi ko ár mu̱i ba pe̱hna ár hmöka Tꞌu̱ bi tedegihu̱, ne njapꞌu̱ xa ga ndömfu̱ ár thuhu ga beñhu̱ ár nhwëki bi ꞌrakagihu̱. 


text:
<pb/>Bi me̱hna ár Tꞌu̱, bi nöꞌma ár ji bi pumga ma tsꞌokihu̱, ne bi gutka ma tha̱ihu̱. Njapꞌu̱ bi zimgagihu̱ hár ꞌye̱ ar tsꞌoki, ngetho xa döta ár nhwëki Jö. 


text:
<pb/>Ne bi za̱ da pöhu̱ nöꞌö himi tsa̱ nda fö mamꞌe̱tꞌo, tema xki ko ár mu̱i Jö nda ꞌyo̱tꞌe. Gese̱ xki benga njapꞌu̱, 


text:
<br/>nda njapa ar tsi Hmu Hesukristo nda ndö, di huxa mañö gatho nuꞌu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi ne gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i. Njapꞌu̱ ma da thogi nu xta zo̱nga ar pa xi hñuxa Jö. 


text:
<pb/>Jö xki beñꞌö nda hñuxkagihu̱ nga höñhu̱ yá ñho, ngetho di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu. Ha Jö o̱tꞌa gatho nöꞌö xi benga hár mu̱i. 


text:
<pb/>Ne nuꞌahu̱ xka ꞌyo̱xu̱ ar mhö majöni, nunar mhönu̱ no̱nga ri mpo̱ho̱hu̱. Ne nga jamfihu̱ ga nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, bi thusꞌahu̱ ár Hñö Jö ha ri mu̱ihu̱ ngu nꞌar nthixtꞌi yá me̱tiꞌihu̱ Jö, ngu xki ñötkagihu̱. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö gehnu̱ ngu nꞌar ñho xi mꞌe̱tꞌogihu̱ yá bötsigihu̱ Jö, ho̱nse̱ ga to̱ꞌmhu̱ da zo̱ ar pa da zixkagihu̱ nꞌagitho ma ga ꞌbu̱hwihu̱. Gatho xi ꞌyo̱tꞌa Jö, ne njapꞌu̱ nda tꞌeꞌspabi ár nsu. Ar Pablo a̱di da tꞌumba ar hoga mfödi ne da sokwa yá da̱ ya gamfi 


text:
<pb/>Jange nuga núꞌmu̱ nda o̱de xka jamfihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne xi zo ma gu xa gi möhu̱ nuꞌu̱ maꞌra ya gamfi, 


text:
<br/>da ꞌraꞌahu̱ ar hoga mfödi, ne da xokꞌa ri da̱hu̱ gi pöthwu̱ ár mꞌu̱i ár Dada ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo ꞌbu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Di a̱pa Jö nꞌehe da yotꞌa ri mfenihu̱ gi pöhu̱ xiñho te gatho di to̱ꞌmhu̱ ngetho xi zonkagihu̱, ne gi pöhu̱ tengu ár nza̱tho ne ár döta ya ñho da ꞌraju̱ xka mꞌu̱hwihu̱, nuya xta ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ne di a̱pabi gi pöhu̱ tengu ár döta ár tsꞌe̱di mpe̱ ha ri mfenihu̱. Getnu̱ ar döta tsꞌe̱di xi utkagihu̱, 


text:
<br/>núꞌmu̱ bi japi bi nte manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo, ne bi gu̱xa habu̱ xki tꞌa̱hwi nuꞌu̱ xi du, ne bi ꞌñexa hár ñꞌe̱i núnu̱ mhetsꞌi habu̱ bi ꞌbu̱hwiꞌö. 


text:
<pb/>Ne bi umba nꞌar döta nsu töta gatho ya ndö, nuꞌu̱ hö yá tsꞌu̱tꞌwi, nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di, nuꞌu̱ ja yá nsu, ne gatho nuꞌu̱ nho̱mba yá thuhu har ximha̱i, töte ár nsu nuya payu̱ ne hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu ar nijö jwatwabi da nxo̱ge ár ndoꞌyo, ha nunar tsi Hmu jwatwabi da nxo̱ge gatho nöꞌö te ja ne te ꞌbu̱i.<pb/>


text:
Nuꞌahu̱ xka mꞌe̱hmöhu̱ mamꞌe̱tꞌo ha ya tsꞌoki, ne ngi ꞌbu̱hu̱ har tsꞌomꞌu̱i, po̱ntho hinge ngi tehu̱, ha nupya Jö xi ꞌraꞌahu̱ nꞌar ꞌraꞌyo te. 


text:
<pb/>Ngi ꞌbu̱hu̱ njapꞌu̱ ngetho ngi te̱mfu̱ ár mꞌu̱i ar ximha̱i. Ne ngi pe̱pabihu̱ ár ndö ya tsꞌondöhi, pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di har ndöhi, ne pumbyá mfeni ya me̱ꞌsku. 


text:
<pb/>Mamꞌe̱tꞌo gathogihu̱ ngu ꞌbu̱ꞌu̱ nꞌehe, ndi umbabihu̱ gatho nöꞌö mi ne ma ndoꞌyohu̱, ne ndi o̱thu̱ gatho nöꞌö mi benga ma mfenihu̱. Jange nuju̱ ho̱nse̱ ár kwe̱ Jö ndi to̱ꞌmhu̱, ngu to̱ꞌma nuꞌu̱ hinxi ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Jange ngu bi japi bi nte manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo, njapꞌu̱ nuju̱ nꞌehe, bi ꞌraju̱ nꞌar ꞌraꞌyo te, ngetho xki mꞌe̱ ma tehu̱ har tsꞌoki, po̱ntho ngu xta tumhöhu̱, ne Jö bi hwëgagihu̱, bi ꞌraju̱ ar mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne ngu bi gu̱xa ar tsi Hmu Hesukristo, njapꞌu̱ bi gu̱xkagihu̱ nꞌehe, ne bi ꞌñexkagihu̱ ga ꞌbu̱hwihu̱nu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Bi ꞌyo̱tkagihu̱ njapꞌu̱, mi honga nuya pa di ꞌñepꞌu̱ da födi hangu ar ñho xi hwëgagihu̱, bi ko ár mu̱i ba pe̱nkagihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho Jö bi hwëgagihu̱ ar mpo̱ho̱ núꞌmu̱ nda ñꞌemu̱ihu̱. Himbi po̱kagihu̱ ma tsꞌe̱dise̱hu̱, gehnu̱ nꞌár ntꞌuni Jö. 


text:
<pb/>Jö go bi mengi bi hyógagihu̱ maꞌraꞌyo ngetho di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne njapꞌu̱ nga o̱thu̱ nöꞌö ar ñho xki ꞌye̱gagihu̱ Jö nga o̱thu̱. Nunár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo bi ꞌyo̱tꞌa ar ñhogamu̱i 


text:
<pb/>Jange nuꞌahu̱ hingar xodyohu̱, beñhu̱ mamꞌe̱tꞌo hinge xki thusꞌahu̱ ar nse̱gi ha ri ndoꞌyohu̱ ngu pe̱ꞌsa ya xodyo. Jange mi eñꞌahu̱ ngar tsꞌoktehu̱, mödi nunar nse̱ginu̱ mi huxase̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Mamꞌe̱tꞌo hinge ngi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ngi ꞌbu̱hu̱ yapꞌu̱. Hinge ngar menguhu̱ Israel, ne hinge ndi ꞌñepꞌahu̱ nuya ñhötꞌi xki nkohwiꞌu̱. Hinte ngi to̱ꞌmhu̱, hinge ngi pöhu̱ Jö, ngi ꞌbu̱se̱hu̱ har ximha̱i. 


text:
<pb/>Mapaꞌö ngi ꞌbu̱hu̱ yapꞌu̱ xka hye̱hu̱ Jö. Ha nupya xka ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, xi jaꞌahu̱ xka kwathu̱, ngetho bi nöꞌma ár ji har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nuje dar xodyohe ne nuꞌahu̱ hingar xodyohu̱, núꞌmu̱ mi du ar tsi Hmu Hesukristo bi textꞌa ar jödo ntꞌu̱tsa xki ꞌwegagihu̱. Njapꞌu̱ nda za̱ ngar nꞌada ar hninihu̱ ne nga ñhogamu̱ihu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi tsꞌu̱twa ár ndoꞌyo har pontꞌi, geꞌmu̱ bi hwata ar ntꞌu̱tsa, ngetho bi hñökwa ár tsꞌe̱di ya ꞌbe̱pate ne gatho yá ntꞌumbi. Mi yoho ya hnini bi hyoka nꞌase̱, ngetho nꞌatꞌwu̱ te̱ñꞌö ba e ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Gehnu̱ har pontꞌi bi hwata ar ntꞌu̱tsa mi pe̱ꞌsa nuꞌu̱ yoho ya hniniyu̱, bi mhödi ne bi ñhogamu̱iwi Jö, ngetho bi nꞌatwi ndoꞌyoꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange ar tsi Hmu Hesukristo ba hönkagihu̱ ar hoga mhö xta ñhogamu̱iwihu̱ Jö, nuꞌahu̱ ngi ꞌbu̱hu̱ yapꞌu̱, ne nuje ya xodyo ndi ꞌbu̱he getꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Ngetho bi ungár te ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, gathogihu̱ ngu ya xodyo ne nuꞌu̱ hingya xodyo, da tsa̱ ga ku̱thu̱ habu̱ bi ꞌbu̱ Jö ma Dadahu̱, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ár Hñö Jö mahye̱gi xi tꞌakagihu̱. 


text:
<pb/>Jange nupya hingar nꞌañꞌohu̱, ne hingar nzo̱ho̱hu̱. Gar menguhu̱ ár hnini Jö ngu gatho nu maꞌra ya gamfi, ne yá bötsiꞌihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne mahye̱gi di ꞌbu̱hu̱ hár nijö Jö ꞌyo di thoki. Numa tsi Hmuhu̱ Hesukristo ñhe̱hwi ar mu̱dido. Nuje yá mpo̱tegihe ne nu maꞌra yá mꞌe̱hni Jö, di janguhe ár wa ar jödo. 


text:
<pb/>Gathogihu̱ ya gamfi di njanguhu̱ nꞌar ngu thoki, ꞌyo di hetsꞌi mahye̱tho ya do, ne da ho nꞌar nijö xintꞌaxi ngetho nꞌatꞌwi di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nguꞌahu̱ ne nguje di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne di ꞌyo di tehu̱ mahye̱gi gatho maꞌra ya gamfi, ga tso̱ñhu̱ ngu ár nijögihu̱ Jö habu̱ ꞌbu̱ ár Hñö.<pb/>


text:
Nuga ar Pablo, di owa har fa̱di ngetho di zoꞌahu̱ ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo nuꞌahu̱ hingar xodyohu̱. 


text:
<pb/>Nu xki néhu̱ ma gi pöhu̱ tengu dí pödi nöꞌö himi fö mamꞌe̱tꞌo, tema nda ꞌyo̱tꞌa ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Nunar mfeninu̱ xki jwatatho, hinte ma jöꞌi xki tꞌuti, ngu xi utwabipya ár Hñö Jö yá hoga mpo̱te ne yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Xi tꞌutkagihe, nuꞌu̱ hingya xodyo mahye̱giwi nu maꞌra, ma da hñönga ya ñho nꞌehe, ne da nꞌadar ndoꞌyowi ya xodyo. Ne da ñhehwi yá ñhötꞌi pe̱sꞌu̱, ngetho mi ꞌyo̱ ar hoga mhö mi mhö, bi jamfi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nunar mhöꞌö Jö bi hñuxkagi ga mö. Bi njapꞌu̱ ngetho bi hwëgagi ár ntꞌuni, ne nunár döta tsꞌe̱di bi mpe̱ ha ma mu̱i. 


text:
<pb/>Xi tꞌaka nunar ꞌbe̱finu̱, mödi hinda tsa̱ ga ñhuxꞌbe nu maꞌra ya gamfi, di ko ya ha̱i. Xi nhwëgagi nunar ꞌbe̱finu̱, ga höꞌspabi nuꞌu̱ hingya xodyo ya hoga mhö no̱nga gatho ya ñho pe̱ꞌsa ar tsi Hmu Hesukristo, hingi tso xo̱ge ma mfenihu̱. 


text:
<pb/>Ne ga otꞌwa ar ꞌñu gatho nöꞌö tema xki benga Jö nda ꞌyo̱tꞌe ne xki ꞌñögi, núꞌmu̱ hinxki hoktho gatho nöꞌö te japya. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ da nheki hár nijö nuya ár nze̱ye̱ ár mfödi Jö, ne da bö nuꞌu̱ togo bi the̱ yá nsu ne nuꞌu̱ togo bi the̱ yá tsꞌe̱dinu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho di ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hinga ntsuhu̱ ne hinga ntsa̱hu̱ ga kwathu̱ ga ñöwihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Jange di a̱ꞌahu̱, hingi tu ri mu̱ihu̱ gi hanthu̱ di tho ya ntꞌu̱tsa ngetho di hösꞌahu̱ ar hoga mhö. Njohyahu̱, gehnu̱ esꞌahu̱ ri nsuhu̱. Nunar döta mhöte hingi tsa̱ da zo ma mfenihu̱ 


text:
<pb/>Gehnu̱ ár Dada togo bi umba yá te gatho ya mꞌu̱i ꞌbu̱kwa har ximha̱i, ne gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Di a̱pabi ngu ár ntꞌe̱ni yá ñho pe̱ꞌsa hár nsunda, da ze̱tꞌa ri mu̱ihu̱ hár Hñö Jö gi ꞌbu̱hwihu̱. 


text:
<pb/>Di a̱pabi nꞌehe da mꞌu̱ ha ri mu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho gi jamfihu̱, ne njapꞌu̱ gi mꞌa̱thu̱ xiñho hár mhöte. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌahu̱, ngu nu maꞌra ya gamfi, da tsa̱ gi pöhu̱ tengu ár nxidi, ár ma, ár ñhe ne ár ñhetsꞌi ár mhöte ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne gi pöthwu̱ nunar döta mhötenu̱ hinto tsa̱ da zo xiñho hár mfeni, ne xa da ziñꞌahu̱ ár mꞌu̱i Jö. 


text:
<pb/>Nsunda Jö togo pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌö, töta ár nze̱ye̱ nöꞌö tsa̱ da zo ma mfenihu̱ ga a̱fu̱. Gathonu̱ o̱tꞌa ár tsꞌe̱di mpe̱ ha ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Dá nsundabi ar nijö ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu Hesukristo hyaxꞌmu̱ ne hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga di owa har fa̱di ngetho di mömba ár mhö ma tsi Hmuhu̱, di a̱ꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu di ꞌñepi da mꞌu̱ nuꞌu̱ togo xi tsꞌohni da mbötsi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi nꞌase̱hu̱ ngetho nꞌada ár Hñö Jö ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱. Jange umba ri mu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni, ne gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho di nꞌadar ndoꞌyohu̱, nꞌadár Hñö Jö ꞌbu̱ ha ma mu̱ihu̱, jangu xi tsꞌonkagihu̱ nꞌehe ga pe̱ꞌsu̱ nꞌadar ndo̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Nꞌadar Jö togo ma Dadahu̱ gatho nuꞌu̱ di ꞌbu̱hu̱. Ár tsꞌe̱di hexkagihu̱, ne ꞌrakagihu̱ ár mfa̱tsꞌi di gathohu̱, ne ꞌbu̱ ha ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Jange bi thogi ngu mönga ár Tꞌofo Jö habu̱ enö:<pb/>Ar tsi Hmu bi ntöte ne bi bo̱xa mhetsꞌi, bi zixa nuꞌu̱ xki döhö,<br/>ne bi hyemba ya ntꞌuni ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Te di bo̱nga nöꞌö enö bi bo̱xa mañö mhetsꞌi. Ne da ꞌñenö, nöꞌö mi ꞌbu̱ mhetsꞌi ba kökwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo ba e har ximha̱i bi mengi bi bo̱xa manꞌagi har ngöxa mhetsꞌi, ne njapꞌu̱ bi hyexta ár nsunda xo̱ge nöꞌö xi thoki. 


text:
<pb/>Gese̱ bi ꞌñexꞌö ꞌra ngu yá mpo̱te, maꞌra yá mꞌe̱hni, maꞌra nda mömba ár hoga mhö, maꞌra da mfa̱ꞌyo ha yá nijö, maꞌra da utwa ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ fa̱xte da ñöxa ár ñꞌemu̱i ya ku, ne da me̱pa Jöꞌu̱ nꞌehe. Ne njapꞌu̱ da te ar nijö, gehnu̱ ár ndoꞌyo ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ga jwahu̱ gatho ga pe̱ꞌsu̱ nꞌadar ñꞌemu̱i, ne ga pötwabihu̱ xiñho ár Tꞌu̱ Jö. Ga tso̱ñhu̱ ga ñhogajöꞌihu̱, ne gatho ga ñhe̱hwihu̱ ár mꞌu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Hindi hñöxkagihu̱ ya tꞌu̱lo bötsi hingi pötetho, to gatho tsa̱ da kadi da me̱wi te̱mba yá jamfi. Nuya jöꞌiyu̱ ju̱ ar nhemhñö ne ya tsꞌomfeni japa ya ku da de̱nga nöꞌö hingi ho. 


text:
<pb/>Nöꞌö ma ga o̱thu̱, ga te̱ñhu̱ nöꞌö majöni ne ga pe̱ꞌsu̱ ar mhöte. Njapꞌu̱ da ñöxa ma jamfihu̱, ne ga ñhe̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo togo ár ñöxhmu ar nijö. 


text:
<pb/>Nunar nijö hömba ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu, ne njapꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa ya ku ꞌyo di ma̱xa maꞌra, ngu ar ꞌbe̱fi xi tꞌumbabi. Ne ꞌyo di te, ne da me̱ꞌsa yá tsꞌe̱di te̱nga ar mhöte. Ar ꞌraꞌyo mꞌu̱i tꞌakagihu̱ ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Di ꞌbe̱pꞌahu̱ hár thuhu ma tsi Hmuhu̱, gi hye̱hu̱ gi te̱mbathohu̱ yá mꞌu̱i nuꞌu̱ hinxi ñꞌemu̱i, ngetho hinte mañho beñꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi ꞌbe̱ yá mfeni, bi ñꞌe̱ntꞌathoꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌa gatho nuꞌu̱ ya tsꞌoki mi neꞌu̱, ne gor johyaꞌu̱ da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xintsꞌotho. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar mꞌu̱i ngi pe̱ꞌsu̱ mahamꞌu̱, hye̱hu̱pꞌu̱ nꞌagitho. Ngu nꞌar ze̱ dutu kꞌothu̱ ꞌye̱ñhu̱pꞌu̱, xi zu̱ ar tsꞌoꞌyo, kate o̱tꞌa ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ne ꞌbu̱hu̱ nunar ꞌraꞌyo mꞌu̱i xi tꞌaꞌahu̱, ngu nꞌar ꞌraꞌyo he gi hyehu̱ xi thoki di hñöxa Jö, xa majöni ar hogajöꞌi ne xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Jange hye̱hupꞌu̱ ar nhemhñö. Möñhu̱ nöꞌö majöni núꞌmu̱ gi ñöwi ri ñꞌowihu̱, ngetho di nꞌadar ndoꞌyohu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da mbo̱ ri kwe̱hu̱, yo ma da hya̱ꞌahu̱ ri mfenihu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nꞌar tsꞌoki. Ñhogamu̱ihu̱, yo gi to̱ꞌmhu̱ da tho ar pa. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo mar bë, dá hye̱pꞌu̱ ar mfë. Dá hyonga nꞌar hoga ꞌbe̱fi, ne njapꞌu̱ da me̱ꞌsa teme da mfa̱xkwi nöꞌö togo hinte pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Yogar tsꞌonehu̱, hyoñhu̱ hanja gi ñöhu̱ xiñho, ne njapꞌu̱ nuꞌu̱ togo da ꞌyo̱xꞌahu̱ da ma̱tsꞌi ne da numañho. 


text:
<pb/>Ne yo gi tso̱thwu̱ ár mu̱i ár Hñö Jö. Xi thusꞌahu̱ ngu nꞌar nkohi, ne xta zo̱nga ar pa da tsꞌiñꞌahu̱, da fötho yá bötsiꞌihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Hye̱hu̱pꞌu̱ gatho ar ntso̱tmu̱i, ar kwe̱, ar ntꞌu̱tsa, ya mhafi, ya tsꞌate, ne gatho ya tsꞌomfeni. 


text:
<pb/>Nöꞌö xiñho gi ꞌyo̱thu̱, ñhogajöꞌihu̱ nꞌa ngu nꞌa, mpe̱ꞌsu̱ ar nhwëki mpuñhu̱ nꞌa ngu nꞌa, ngu ar tsi Dada bi pumgagihu̱ mi unga ár te ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
<pb/>ꞌBu̱hu̱ gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa ngu bi mökagihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Bi gutka ma tha̱ihu̱ núꞌmu̱ mi unga ár te har pontꞌi, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ yu̱ni xiñho mꞌo̱ꞌspa Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xka jamfihu̱, yo gi ꞌbe̱ngwihu̱ nꞌar jöꞌi nöꞌö hingo ri nthötihu̱, yo gi benthu̱ nöꞌö xintsꞌotho, yo xa gi möhu̱ ar bojö, hingi no̱ñhu̱ nuya tsꞌokiyu̱. ꞌBu̱hu̱ ngu di ꞌñepi da mꞌu̱ nꞌar gamfi. 


text:
<pb/>Yo gar tsꞌonehu̱, yo gi ñöhu̱ ñꞌentho, yo gi ñꞌöntꞌu̱hu̱, ngetho hingi ho da ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ ya gamfi. Nöꞌö xiñho gi ꞌyo̱thu̱, umfu̱ njamödi Jö. 


text:
<pb/>Pöhu̱ xiñho hinda ma da yu̱tꞌa da ndöwi ar tsi Hmu Hesukristo bi ꞌbu̱hwi Jö, gatho nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, nuꞌu̱ te̱nga ar tsꞌoki, ne nuꞌu̱ xa mö ar bojö, po̱ntho ndöñꞌu̱. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ togo da hya̱ꞌahu̱ ya nemhñö, ngetho nuya tsꞌokiyu̱ japi da e ár kwe̱ Jö da zu̱ nuya me̱ꞌsku. 


text:
<pb/>Mamꞌe̱tꞌo ngi ꞌbu̱hu̱ har ꞌbe̱xui, ha nupya gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu har hyatsꞌi. ꞌBu̱hu̱ ngu nuꞌu̱ ꞌyo hár hyatsꞌi Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nuya ꞌbu̱ har hyatsꞌi, ár Hñö Jö fa̱tsꞌi da ñhogajöꞌi, da me̱ꞌsa ar hogamꞌu̱i, ne di mönga nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ne yo gi te̱mfu̱ yá ꞌbe̱fi nuꞌu̱ togo ꞌbu̱ har ꞌbe̱xui, hinte ár ñho. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, xipabihu̱ hingi ho nöꞌö pe̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ da tꞌeꞌspa ar ñotꞌi nuya tsꞌoꞌbe̱fi pe̱ꞌu̱, nuꞌmú̱ hö, da födi tema di bo̱nga nuya te pe̱ꞌu̱, ngetho har ñotꞌi ka nhekinu̱ xo̱ge. 


text:
<pb/>Jange xi tꞌenö njawa:<pb/>Nuꞌge gi öhö, nuhu,<br/>po̱nga nupꞌu̱ hár tꞌa̱gi nuꞌu̱ xi du,<br/>ne ar tsi Hmu Hesukristo da yotꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Pöhu̱ xiñho hanja gi ꞌbu̱hu̱. ꞌBu̱hu̱ ngu nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá mfödi, hingi ꞌbu̱hu̱ ngu nuꞌu̱ hinte pödi. 


text:
<pb/>Yo gi ntihu̱, ngetho ar mihni ma da jaꞌahu̱ gi ntsꞌoju̱. Nöꞌö xiñho gi ꞌyo̱thu̱, hyoñhu̱ xa di ziñꞌahu̱ ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ gi ñöhu̱, no̱ñhu̱ ya hoga nsa̱di, ya jöhñö ne ya hoga thuhu. Tuthwu̱ ne gi ꞌye̱ntꞌa ri mu̱ihu̱ gi xa̱thu̱ Jö. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö di ꞌñepꞌahu̱, umfu̱ njamödi Jö ar Dada hár thuhu ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Ñꞌo̱thu̱ nꞌa ngu nꞌa ri kuhu̱ 


text:
<pb/>Ngetho ar döme gehnu̱ ár ñöxhmu ar ꞌbe̱hñö, ngu ar tsi Hmu Hesukristo ár ñöxhmu ar nijö, ne ar nijö gehnu̱ ár ndoꞌyo ar tsi Hmu togo ár Po̱ho̱te. 


text:
<pb/>Jange ngu ar nijö o̱ta ar tsi Hmu Hesukristo, njapꞌu̱ nuya ꞌbe̱hñö da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö te da xipa yá döme. 


text:
<pb/>Dömehu̱, mö ri ꞌbe̱hñöhu̱ ngu ar tsi Hmu Hesukristo bi mö ár nijö, ne bi unse̱ ár te bi po̱ho̱. 


text:
<pb/>Bi du, ne njapꞌu̱ bi hñögagihu̱ ma tsꞌokihu̱, mi xu̱ga ma mu̱ihu̱ ndi o̱ꞌsfu̱ ne ndi o̱thwu̱ ár mhö. 


text:
<pb/>Bi xu̱gagihu̱ ne nda ꞌba̱bgagihu̱ hár nthandise̱ ngu ár nijö xa nza̱tho, hinte xi ja̱xtꞌi ne hinxi gu̱xtꞌi, da thandi dar ntꞌaxi ne xa ꞌbu̱i xiñho. 


text:
<pb/>Njahu̱pꞌu̱ nuꞌahu̱ gar dömehu̱ nꞌehe, möhu̱ ri ꞌbe̱hñöhu̱ ngu gi möse̱ ri ndoꞌyohu̱. Nöꞌö to mö ár ꞌbe̱hñö, mhöse̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho hinto u̱tsase̱ ár ndoꞌyo, gi pöhu̱ ꞌwini ne su, jangu ar tsi Hmu Hesukristo su ar nijö. 


text:
<pb/>Jange enga hár Tꞌofo Jö, ar ñꞌo̱ho̱ da zopꞌu̱ ár dada ne ár nönö, ne da mꞌu̱hwi ár ꞌbe̱hñö, ne nuya yohoyu̱ ma da nꞌatho. 


text:
<pb/>Jange ma ga xiꞌahu̱: Nꞌa ngu nꞌa möhu̱ ri ꞌbe̱hñöhu̱ ngu gi mhöse̱hu̱, ne nuya ꞌbe̱hñö dá ꞌyo̱ta yá döme.<pb/>


text:
<pb/>ꞌYo̱thu̱ ngu mönga ár mhö Jö habu̱ enö: ꞌÑeꞌsfu̱ ár nsu ri dada ne ri nönö, gehnu̱ ar ꞌbe̱tꞌo ꞌbe̱pate ñötꞌahu̱ ar ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ gar dadahu̱ ne nuꞌahu̱ gar nönöhu̱, yo gi po̱mfu̱ ár kwe̱ ri bötsihu̱. Hñöjwu̱ nöꞌö hingi ho ne uthwu̱ ár ꞌñu ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi mꞌe̱gohu̱, ꞌyo̱thu̱ ri hmuhu̱wa har ximha̱i. ꞌÑeꞌsfu̱ ár nsu, ne tsitꞌa ri mu̱i gi pe̱fu̱, to da ꞌñenö gi pe̱fu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Mpe̱hu̱ xiñho, hinge ho̱nse̱ núꞌmu̱ hantꞌahu̱ ri hmuhu̱ gi ne gi kohu̱ xiñho. Ngu yá ꞌbe̱goꞌihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, di tsitꞌa ri mu̱ihu̱ gi ꞌyo̱thu̱ Jö. 


text:
<pb/>Xa gi nese̱hu̱ gi mpe̱hu̱, hinge jangu gi pe̱fu̱ nꞌar jöꞌi, ꞌyo̱thu̱ wande gi pe̱pabihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Beñhu̱, nunar tsi Hmu ma da ꞌraꞌahu̱ ar njutꞌi, ngu nöꞌö ar ñho xka ꞌyo̱thu̱ nꞌa ngu nꞌa, wa gi ꞌñehu̱ ri hmuhu̱, wa gar hmuhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar hmuhu̱, ꞌyo̱tꞌwabihu̱ ar ñho ri ꞌbe̱gohu̱, yo gi pihu̱. Beñhu̱, nuꞌahu̱ nguꞌu̱ bi ꞌbu̱ nꞌa ri Hmuhu̱ mañö mhetsꞌi, ne nöꞌö hingi hwanta ya jöꞌi. Ga hehu̱ ar he xi ꞌraju̱ Jö ngu nꞌar ndogu 


text:
<pb/>Ngu ñhoka nꞌar ndogu di ma har tuhni, njapꞌu̱ nuꞌahu̱ nꞌehe, hyehu̱ ar he xi ꞌraꞌahu̱ Jö, da ma̱xꞌahu̱ gi tse̱thwu̱ yá nhemhñö ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ngetho hindi ntunkwihu̱ ma mijöꞌihu̱. Di nto̱xkwihu̱ nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá nsu, ne pe̱ꞌsa yá tsꞌe̱di, ne ya ndö har ꞌbe̱xui nuya payu̱, ne gatho nuya tsꞌondöhi bi nsa̱nga mañö har ndöhi. 


text:
<pb/>Jange hyehu̱ xiñho nöꞌö ar he tuhni xi ꞌraꞌahu̱ Jö, ne gi tse̱thu̱ nuya pa gi thohu̱ ya thogi. Ne xki ntötehu̱, yo ma gi ñhe̱hu̱ da hyo̱mꞌahu̱ ha̱i. 


text:
<pb/>Jange umba ri mu̱ihu̱ gi tse̱thu̱, ne gi pe̱ꞌsu̱ nöꞌö majöni ngu nꞌar bötꞌi xka ngu̱thu̱ xiñho, ne ar hogajöꞌi ngu nꞌar hebo̱jö ta̱kꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ngu su yá wa nꞌar ndogu da za̱ da ñꞌo xiñho har tuhni, njapꞌu̱ nuꞌahu̱ nꞌehe, ñhoju̱ habu̱ gatho gi möhu̱ gi mömfu̱ ár mhö Jö unga ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne gi pe̱ꞌsu̱ ar jamfi, ngu nꞌar ntha̱ki gi ta̱jwu̱ gatho yá nkꞌahni ngu ya tsibi bi e̱mpꞌahu̱ ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Gi suhu̱ ar mpo̱ho̱, ngu nꞌar fu̱ibo̱jö da da̱kꞌahu̱ ri ñöhu̱. Ne gi hñöhu̱ ár mhö Jö, ngu nꞌar ndo̱jwai ꞌraꞌahu̱ ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ne hyaxꞌmu̱ hinda za̱ꞌahu̱ gi ꞌya̱fu̱ Jö gi hömfu̱ ár tsꞌe̱di ár Hñö. Hingi tsa̱ya̱ gi to̱ꞌmthohu̱ da ma̱xꞌahu̱. Hinge ho̱nse̱ nuꞌahu̱, ꞌya̱fu̱ da ma̱xa gatho nu maꞌra ya gamfi nꞌehe. 


text:
<pb/>ꞌYa̱pabihu̱ Jö da ma̱xkagiga nꞌehe. Núꞌmu̱ xka ñö, da tꞌaka tema ga mö. Ne hinga ntsu ga zo ya jöꞌi, ne da zo yá mfeni nunar hoga mhö hinxki fö mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Jange nuga dar mꞌe̱hni di mönga ar hoga mhö, ne xi thutka nuya bo̱jöyu̱. ꞌYa̱fu̱ Jö da ma̱xkagi hinga ntsu ga mönga nunar hoga mhönu̱, ngu xiñho ga ñö. Ya ngöxanze̱ngwa 


text:
<pb/>Di pe̱ñꞌahu̱ ma hmöka ku Tikiko, gehnu̱ da xiꞌahu̱ tema di pe̱fi ne tengu di thokwa. Nu xta zo̱mpꞌu̱, nuhu̱ ngu nꞌár hoga ꞌbe̱go ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jö ar Dada ne ar tsi Hmu Hesukristo da jöpꞌahu̱ mahye̱gi gatho nu maꞌra ya ku, gi ꞌbu̱hu̱ ter entho, gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, di pe̱wi ar jamfi. 


text:
<pb/>Jö da hwëkꞌahu̱ yá ñho, gatho nuꞌahu̱ gi möhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo ha nꞌar mhöte hingi thege. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo. Hinxi hñuxkagi ar jöꞌi, hinxi me̱nkagi nꞌar meximha̱i. Gese̱ ar tsi Hmu Hesukristo bi zokagi, ne gese̱ꞌö Jö ma Dadahu̱, gehnu̱ bi koꞌspa ár te manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuga ne gatho ya ku di ꞌbu̱ꞌbewa, di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱, gatho nuꞌahu̱ gi mhunsu̱ ha ya nijö hár ha̱i Galasia. 


text:
<pb/>Jö ma Dadahu̱ bi nese̱ nda me̱hna ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo nda unse̱ ár te, ne njapꞌu̱ nda hñögagihu̱ ma tsꞌokihu̱. Ha nupya ñöngagihu̱ hinte da jakagihu̱ nunar tsꞌoximha̱i nuya payu̱. 


text:
<pb/>Jö di ꞌñepabi da tꞌeꞌspa ár nsu hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱. Hiñꞌotho manꞌar hoga mhö utkagihu̱ hanja ga mpo̱hu̱ 


text:
<pb/>Xa di ꞌyo̱tho hanja ngutꞌa xka hye̱hu̱ Jö, togo bi zoñꞌahu̱ gi hñöñhu̱ nöꞌö te xi hwëkꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ne gi ne gi ꞌweñhu̱ gi te̱ñhu̱ manꞌar mhö nöꞌö hinxi xikagihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Xa majöni, hiñꞌotho manꞌar hoga mhö, mödi xi zo̱ ꞌra nuꞌu̱ togo ne da pompꞌa ri mfenihu̱, ne da tsꞌokwahmö ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo o̱tꞌa njapꞌu̱, hinda ma da kꞌontꞌi da hñömba ár kwe̱ Jö. Mödi nꞌaje, wa nꞌar e̱nxe̱ di ꞌñe mhetsꞌi, ne da pa̱ta nöꞌö ar hoga mhö xta utꞌahe, hinda ma da kꞌontꞌi da hñömba ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Xta xiꞌahe, ne di xiꞌahu̱ manꞌagi, nuꞌmu̱ nꞌar jöꞌi da e da xiꞌahu̱ manꞌar mhö nꞌañꞌo, hingi ñhe̱hwi nuna xka ñꞌemu̱ihu̱, nor jöꞌiꞌö hinda ma da kꞌontꞌi da hñömba ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngu gi pöhu̱ xiñho, hindi mönga njapꞌu̱ di honi da numañhogi ya jöꞌi. Di honi da numañhogi Jö. Hindi umba ma mu̱i ga koꞌbe xiñho ya jöꞌi, ngetho nuꞌmu̱ ga o̱tꞌa njapꞌu̱, hindi pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo. Jö bi zohna ar Pablo nda me̱pabi 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, di ne gi pöhu̱, nunar hoga mhö di mönga, hingo di mönse̱ga, ne hinxi xikagi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nunar hoga mhö di mö, gese̱ ar tsi Hmu Hesukristo bi utkagi. Hinxi utkagi ya jöꞌi, hinxta höni xi ꞌrakagiꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ xka pöhu̱ hanja ndi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo núꞌmu̱ ndi te̱mba yá ntꞌumbi ma mixodyoꞌbe. Nuga xa ndi e ar mꞌu̱i yá gamfi Jö, xa ndi nemhö nga ho gathoꞌu̱. 


text:
<pb/>Ndi töta nze̱ye̱ ma mixodyoꞌbe mi ꞌbu̱ nuya paꞌu̱. Xa ndi umba ma mu̱i ndi te̱nga ya ntꞌumbi xki zogagihe ma palehe. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ hinge ndi mꞌu̱tho, Jö xki ꞌwegagi nga pe̱pabi, ne bi hwëgagi bi zonkagi. Ne nu mi zo̱ ar pa xki beñꞌö, 


text:
<br/>bi utkagi togo ár Tꞌu̱, ne nga xipa ár thuhu nuꞌu̱ hingya xodyo. Núꞌmu̱ nda ndu̱i da mpe̱fi, hinda a̱mba mꞌe̱tꞌo nꞌar jöꞌi. 


text:
<pb/>Hinda ma Herusalen ma da a̱par se̱ki nuꞌu̱ ma yá mpo̱te mꞌe̱tꞌo. Nöꞌö da o̱tꞌe, da ju̱ ar ꞌñu da ma har ha̱i Arabia. Mꞌe̱fa da penga har hnini Ndamasko. 


text:
<pb/>Mi tho hñu nje̱ye̱ da ndu̱i da ñꞌemu̱i, nuꞌmú̱ hö, da ma Herusalen ma da kꞌöꞌsa ar Pedro, ne da ꞌbu̱ꞌbenu̱ nꞌe̱tku̱tꞌa. 


text:
<pb/>Hinto maꞌra ya mpo̱te da nthe̱ꞌbenu̱, ho̱nse̱ ar Hakobo nöꞌö ár jödö ar tsi Hmu go da nthe̱ꞌbenu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuyu̱ ho̱nse̱ xki ꞌyo̱de mamꞌe̱tꞌo ndi e ar mꞌu̱i ya ku. Ha nupya di xipa maꞌra xiñho nöꞌö ar jamfi mamꞌe̱tꞌo ndi ne nga hwati. 


text:
Mi tho ꞌre̱tꞌamagoho nje̱ye̱, da penga ár yoꞌgi manꞌagi har hnini Herusalen. Da me̱ꞌbe ꞌmu̱ ar ku Berhnabe, ne da tsixa ar ku Tito nꞌehe. 


text:
<pb/>Da manu̱ ngetho Jö bi utkagi nga ma. Ne da ñöꞌbese̱nu̱ nuꞌu̱ ma ya ndö har nijö, ndi ne nda böꞌu̱ ar hoga mhö di xipabi ya jöꞌi hingya xodyo. Da japꞌu̱ ndi honi hinge nda mꞌe̱ ma ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Nunar ku Tito ndi ñꞌoꞌbe, mödi mar me Gresia, himbi njapi bi nthuspa ar nse̱gi hár ndoꞌyo ngu o̱tꞌa ya xodyo. 


text:
<pb/>Himbi njapi nda japꞌu̱, mödi nuya hya̱te gamfi mi ku̱tꞌa mi ꞌñöxte ha ya mhuntsꞌi. Mi ne nda böꞌu̱ yoꞌö hinge ndi te̱mfe yá ꞌbe̱pate ar Moise, ho̱nse̱ ndi te̱ñhe ar tsi Hmu Hesukristo, togo bi gu̱gagihe ha ya ꞌbe̱pateyu̱. Mi ne nda jajeyu̱ nga te̱ñhe ya ꞌbe̱pate manꞌagi. 


text:
<pb/>Ha nuje hinda o̱the nöꞌö mi möñꞌu̱, ne njapꞌu̱ hingi ꞌbe̱hu̱ nöꞌö majöni mönga ar hoga mhö xta hösꞌahe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ma ya ndö har nijö hinte bi hñuꞌsa nöꞌö ndi mönga. Nuga hindi jamasu tema nsu xi me̱tsꞌi, ngetho hár nthandi Jö gatho ya jöꞌi mahye̱tho. 


text:
<pb/>Nuya ndö bi böꞌu̱ xiñho, xki me̱nkagi Jö ga zo nuꞌu̱ hingya xodyo, ngu xki me̱hna ar ku Pedro nda zohna ya xodyo. 


text:
<pb/>Nunar tsi Hmu bi ma̱xa ar ku Pedro bi zohna ya xodyo, getnu̱ ar tsi Hmu togo xi ma̱xkagi ga zohna nuꞌu̱ hingya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi bö ya ndö xki hwëgagi Jö nunar ꞌbe̱finu̱ ga zo nuꞌu̱ hingya xodyo, nuꞌmú̱ ar ku Hakobo, ar ku Pedro ne ar ku Xuwa nuꞌu̱ ma ya ñöxhmu, bi ꞌraje yá ꞌye̱, nuga ne ar ku Berhnabe. Da mhiꞌye̱he ngu nꞌar nkohi ga zoje nuꞌu̱ hingya xodyo, ne nuꞌu̱ da zo ya xodyo. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ bi xikagihe hinga pumhnihe ya hyoya, ne nuga ndi umba ma mu̱i ndi fa̱xꞌu̱. Ar Pablo bi zu̱i ar Pedro núꞌmu̱ bi ꞌbu̱ꞌu̱ Antiokia 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Pedro ba e har hnini Antiokia. Da ñhantꞌbe ne da tsu̱i, ngetho himi ho nöꞌö mi o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ja mi zo̱ntho hö, mi o̱tꞌe xiñho, mi ñungwi mahye̱gi ya ku himya xodyo. Ha mi zo̱ maꞌra ya ku xki me̱hna ar Hakobo, nuꞌmú̱ ar Pedro bi ndu̱i bi ꞌwege, bi hye̱ ya ku himi ne nda ñungwi. Mi japꞌu̱ ngetho mi tsu te nda mönga nuꞌu̱ ya ku mi te̱mba ár ntꞌumbi ya xodyo, thutwa ar nse̱gi ha yá ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Maꞌra ya ku nuꞌu̱ ma ya xodyo nꞌehe, bi de̱nga ar Pedro, ne bi pongyá hmi. Har Berhnabe himbi bongi, bi nkadi bi de̱ñꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ nda pödi himi te̱nga xiñho nöꞌö majöni mönga ar hoga mhö, da zofo ar Pedro ha yá nthandi ya ku, ne da embabi: Nuꞌge gar xodyo, ne ga hye̱pꞌu̱ ya ꞌbe̱pate, ngi ñhe̱hwitho nuꞌu̱ hingya xodyo. Xiꞌmu̱, hanja gi ne gi japi da de̱nga ya ꞌbe̱pate nuya ku hingya xodyo. 


text:
<pb/>Nuju̱ dar xodyohu̱ ngu nda mꞌu̱thu̱, ne ndi te̱mfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, hinge ngu nuꞌu̱ hingya xodyo hingi te̱nga nuya ꞌbe̱pateyu̱, jange nhu ngu ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki. 


text:
<pb/>Ha nupya di pöhu̱, nöꞌö togo da ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo, nhu hinte ma tsꞌoki tu, hinge núꞌmu̱ da ꞌyo̱twa gatho yá ꞌbe̱pate ar Moise. Nuju̱ nꞌehe xta ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hinga tuxu̱ ma tsꞌokihu̱ ngetho xta jamfihu̱, hinge xi ma̱xkagihu̱ nöꞌö di te̱ñhu̱ nuya ꞌbe̱pateyu̱. Ngetho di pöhu̱, gatho nuꞌu̱ te̱nga ya ꞌbe̱pate, hinto ma da nsipabi hinte ma tsꞌoki tu. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo ne bi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki ndi tuhu̱, hage da o̱thu̱ nꞌar tsꞌoki njapꞌu̱ ꞌmu̱. Wa ar tsi Hmu Hesukristo uta ar tsꞌoki ya jöꞌi. Hinꞌö hingi njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga penju̱ ga te̱ñhu̱ manꞌagi ya ꞌbe̱pate xta tho̱hu̱pꞌu̱, njapꞌu̱ hö, dar tsꞌoktehu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi mpontꞌa ar tsi Hmu Hesukristo, wande bi mpontkꞌagi nꞌehe. Jange hindi ꞌbu̱i ga o̱tꞌa nöꞌö di bense̱. Nupya ar tsi Hmu Hesukristo ꞌbu̱ ha ma mu̱i. Ne nöꞌö di o̱tꞌa hyaxꞌmu̱, di o̱tꞌe di ñꞌemu̱ibi ár Tꞌu̱ Jö, togo bi mökagi ne bi unga ár te bi po̱kagi. 


text:
<pb/>Nuga hindi u̱tsabi nöꞌö xi hwëgagi Jö. Ngetho nuꞌmu̱ di möñhu̱ xi za̱mhö ga mpo̱hu̱ di te̱mfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, njapꞌu̱ di möñhu̱ hinter me̱ꞌö ár te ar tsi Hmu Hesukristo bi umꞌu̱.<pb/>


text:
Nuꞌahu̱ gar menguhu̱ Galasia, xa xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. Togo xi pompꞌa ri mfenihu̱ hingi ne gi te̱ñhu̱ nöꞌö majöni. Ngetho dá otꞌahe xiñho ar ꞌñu hanja bi du ar tsi Hmu Hesukristo har pontꞌi. 


text:
<pb/>Di ne gi xikagihu̱: Hage ga hñöñhu̱ ár Hñö Jö ngetho ngi te̱mfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise. Hage hinga hñöñhu̱ ngetho ga ñꞌemu̱ibihu̱ ár mhö Jö ga ꞌyo̱hu̱. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, hanja xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. Nuꞌahu̱ ga ku̱thu̱ hár ꞌñu Jö ngi hömpabihu̱ ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, xipya, hage gi beñhu̱ da tsa̱ gi nehu̱ nunar ꞌñunu̱ ha ri tsꞌe̱dise̱hu̱. 


text:
<pb/>Jö xi ꞌraꞌahu̱ ár Hñö, ne xi utꞌahu̱ nze̱ye̱ ya döta ñho. Hage xi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ ngetho gi umba ri mu̱ihu̱ gi te̱mfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise. Hinꞌö. Nunu̱ xi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱ ar hoga mhö. Ar nkohi bi gohwi Jö ar Abra 


text:
<pb/>Mahaꞌmu̱ Jö xki beni, nuꞌahu̱ hingya xodyohu̱, nda nhuꞌahu̱ hinte ma tsꞌoki gi tuhu̱ nuꞌmu̱ gi jamfihu̱. Jange mamꞌe̱tꞌo bi xipa ar Abra ar hoga mhö, ngu mönga hár Tꞌofo Jö habu̱ enö: Ngetho xka ñꞌemu̱igi, jange ma ga jöpꞌaꞌi, ne nunar jöpinu̱ ma da zu̱ gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ hu yá mu̱i ma da mpo̱ho̱ o̱tꞌwa yá ꞌbe̱pate ar Moise, hinda ma da kꞌontꞌi da zu̱pa ár kwe̱ Jö. Ngetho har Tꞌofo enö: Nöꞌö togo hinda ꞌyo̱tꞌa gatho ngu mönga ya ꞌbe̱pate, hinda ma da kꞌontꞌi da zu̱pa ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ nuꞌmu̱ di ñꞌemu̱ihu̱, nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱, hinge nuꞌmu̱ di te̱ñhu̱ ya ꞌbe̱pate. Ngetho enga har Tꞌofo: Nöꞌö togo ñꞌemu̱i, ꞌbu̱i xiñho hár nthandi Jö, ne pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo te̱nga ya ꞌbe̱pate, hingi ꞌbu̱ har jamfi. Ngetho hár Tꞌofo Jö enö njawa: Nöꞌö togo te̱nga ya ꞌbe̱pate, gehnu̱ ár mꞌu̱iꞌö. 


text:
<pb/>Ha nunar tsi Hmu Hesukristo, bi ñöngagihu̱ hinda zu̱ju̱ ár kwe̱ Jö huxa har Tꞌofo. Bi hñönse̱ ár kwe̱ Jö ndi ꞌñepkagihu̱hmö núꞌmu̱ mi du har pontꞌi. Ngetho enga hár Tꞌofo Jö: Nöꞌö togo zu̱ har za, gehnu̱ xi zu̱twa ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Bi japꞌu̱, ne nuꞌahu̱ hingya xodyohu̱ bi tsa̱ ga hñöñhu̱ ar njöpi xki ñhötꞌwa ar Abra, ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ne nuꞌahu̱ nguje, xka hñömfu̱ ár Hñö Jö ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ma tsi kuꞌahu̱, ma ga he̱ju̱ ár nkohi Jö ne ár nkohi ar jöꞌi. Nuꞌmu̱ yoho ya jöꞌi da ꞌyo̱tꞌa nꞌar nkohi, ne da ñöꞌu̱ xiñho da ꞌyo̱tꞌu̱, hinto tsa̱ togo da hñöki wa da pa̱ta nuna nkohiꞌö, mödi bi nko ya jöꞌitho. 


text:
<pb/>Jö bi umba nꞌar ñhötꞌi ar Abra ne ár nꞌogi. Himbi ꞌñembabi: Nuꞌu̱ ri nꞌogi. Himbi no̱mba yá ꞌbe̱to ne yá ma̱ngaꞌbe̱to. Bi no̱nga nꞌadar nꞌogi, ne bi ꞌñembabi: Nuna ri nꞌogi. Ne nupya di pöhu̱ togo nunar nꞌoginu̱, gehnu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nupya ma ga xiꞌahu̱ ꞌmu̱: Nöꞌö ar nkohi Jö bi nkohwi ar Abra ne bi ñöwi xiñho, no̱nga ar tsi Hmu Hesukristo. Bi tho gohonthebe ne nꞌa̱temaꞌre̱tꞌa nje̱ye̱, ne ka bi tꞌunga ya ꞌbe̱pate. Nuya ꞌbe̱pateyu̱ himbi tsa̱ bi hñökwa ár tsꞌe̱di nunar nkohi ne da mꞌe̱ ar ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ Jö xi ꞌrakagihu̱hmö ya njöpi ngetho di te̱ñhu̱ ya ꞌbe̱pate, hingi ꞌrakagihu̱ xi ñötkagihu̱ ꞌmu̱. Ha nunar Abra bi hñönga ar njöpi ngetho xki ñhötwabi nda tꞌumbabi. Yoꞌö bi tꞌunga yá ꞌbe̱pate ar Moise 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, yoꞌö bi tꞌunga ya ꞌbe̱pate. Bi tꞌuni bi utkagihu̱ tengu ar tsꞌoki. Bi me̱ꞌsa ár tsꞌe̱di ne bi göxa núꞌmu̱ mi zo̱ ar tsi Hmu Hesukristo, gehnu̱ ar nꞌogi xki tꞌumbabi ar ñhötꞌi. Nuya ꞌbe̱pate bi tꞌumba ya e̱nxe̱, ne nuꞌu̱ bi umba nꞌa togo bi thokwabi gatho nuꞌu̱ maꞌra ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, hage yá ꞌbe̱pate ar Moise nto̱xkwi ár ñhötꞌi Jö. Hinꞌö. Ngetho nuꞌmu̱ ya ꞌbe̱pate xi za̱hmö xi ꞌrakagihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo te, nuꞌmú̱ xi za̱ xi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ ndi te̱ñhu̱ ya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Ha nu hár Tꞌofo Jö, xikagihu̱ gatho xki jokagihu̱ har tsꞌoki, ne nuꞌmu̱ nga ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, nda tsa̱ nga höñhu̱ nunar ñhötꞌinu̱. 


text:
<pb/>Bi ñötkagihu̱ núꞌmu̱ hinxki zo̱ta ar tsi Hmu Hesukristo ne nda tsa̱ nga ñꞌemu̱ihu̱. Geꞌmu̱ xki gokagihu̱ ya ꞌbe̱pate, ne xki tꞌe̱ntkagihu̱ nga jamfihu̱ nunar jamfi ma nda ñꞌudi. 


text:
<pb/>Jange ya ꞌbe̱pate bi njangu nꞌar ꞌbe̱go su ya bötsi. Bi utkagihu̱ hanja nga ꞌbu̱hu̱, ne nga ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo núꞌmu̱ mi ñꞌudi. Ne njapꞌu̱ nda nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱. 


text:
<pb/>Nuju̱ xta höñhu̱ ar xixthe ngetho xta ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ne ar tsi Hmu kobgathogihu̱ ngu nꞌar ꞌraꞌyo he nza̱tho. 


text:
<pb/>Nupya hingi nthahni togo ya xodyo togo hingya xodyo, togo ya ꞌbe̱go togo hingya ꞌbe̱go, togo ar ñꞌo̱ho̱ togo ar ꞌbe̱hñö. Gathogihu̱ di nꞌase̱hu̱ ngetho xta ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ yá me̱tigihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, yá nꞌogigihu̱ ar Abra ꞌmu̱, ne go ma me̱tihu̱ nunar njöpi bi ñhötꞌa ar Abra.<pb/>


text:
Beñhu̱ nꞌehe, nuꞌmu̱ nꞌar bötsi xi tsꞌokwabi gatho nöꞌö mi pe̱ꞌsa ár dada, mödi gor me̱ti gatho nöꞌö xi tsꞌokwabi, hinda tsa̱ da ꞌye̱nse̱ nuꞌmu̱ hinxi zo̱ndyá je̱ye̱. Njapꞌu̱ di hñöxkwitho nꞌar ꞌbe̱go. 


text:
<pb/>Nunar bötsiꞌö o hár ꞌye̱ nuꞌu̱ togo su, ne togo supabi gatho nöꞌö teme bi tsꞌokwabi. Ma da ꞌye̱nse̱ núꞌmu̱ xta jwata yá je̱ye̱ bi mönga ár dada. 


text:
<pb/>Nuju̱ nꞌehe, mamꞌe̱tꞌo ndi ñhe̱hwihu̱ ngu nöꞌö ar bötsi himi jwata yá je̱ye̱, hyaxꞌmu̱ ndi pe̱pabihu̱ yá ntꞌumbi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi zo̱ ar pa xki benga Jö, ba pe̱hna ár Tꞌu̱, bi ꞌyo̱nga nꞌar ꞌbe̱hñö, ne bi mꞌu̱ núꞌmu̱ mi jár tsꞌe̱di yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Ne nupya nuju̱ yá bötsigihu̱ Jö. Jange xpa pe̱nkagihu̱ ár Hñö ár Tꞌu̱ da mꞌu̱ ha ma mu̱ihu̱, ne xta nziñhu̱ ár tsꞌe̱diꞌö di emfu̱: Ma tsi Dadaꞌihe. 


text:
<pb/>Jange nupya, hindi njanguhu̱ nꞌar ꞌbe̱go. Yá bötsigihu̱ Jö, ne go ma me̱tihu̱ gatho ya ñho ma da ꞌrakagihu̱ ngetho xta ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ar Pablo huꞌmba yá mu̱i hinto da mengi da me̱pa ya ꞌbe̱pate 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ mamꞌe̱tꞌo núꞌmu̱ hinge ngi pöhu̱ Jö, ngi pe̱pabihu̱ nuꞌu̱ ya tsita ngi hokase̱hu̱, ne hinga geꞌu̱ ar Jö majöni. 


text:
<pb/>Ha nupya hö, gi pöhu̱ Jö, tsa̱ ga möñhu̱ go bi böꞌahu̱ mꞌe̱tꞌoꞌö. Xiꞌmu̱, yoꞌö gi ne gi penju̱ manꞌagi gi te̱mfu̱ yá ntꞌumbi ar ximha̱i nuꞌu̱ hinte pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di, ne hinter me̱ꞌu̱. Yoꞌö gi nehu̱ da mengi da goꞌahu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ gi te̱ngagihu̱ ma mꞌu̱i, ngu nuga xta te̱ñꞌa ri mꞌu̱ihu̱ hinge ngi te̱mfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise. Núꞌmu̱ da jwadi nda tso̱mpꞌu̱, hinga u̱tsagihu̱. 


text:
<pb/>Hinga kotꞌa ri mu̱ihu̱, ne hinga u̱tsagihu̱, mödi mar ñhembiꞌihu̱, ngetho ndi tho nöꞌö ar hñeniꞌö. Mödi njapꞌu̱, ga ꞌrakagihu̱ ar se̱ki, ne ngi nugagihu̱ ngu nꞌár e̱nxe̱ Jö, ngu gi nuse̱hu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Habu̱ima ri johyahu̱ ngi pe̱ꞌsu̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱pꞌu̱. Nuga di da̱majöni xa ngi mökagihu̱. Nuꞌmu̱ xi tsa̱hmö, xka hñöhu̱ ri da̱hu̱ ne xka ꞌrakagihu̱. 


text:
<pb/>ꞌYopꞌu̱ ꞌra togo ꞌbu̱tho da du hoñꞌahu̱, mödi hingi honga ri ñhohu̱. Nuyu̱ ne da ꞌwekꞌahu̱ hingi jajemasu gi te̱ñhu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Xiñhoꞌö nuꞌmu̱ togo ꞌbu̱tho da du da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho. Di ne gi ꞌbu̱hu̱ njapꞌu̱ hyaxꞌmu̱, hinge ho̱nse̱ núꞌmu̱ di ꞌbu̱pꞌu̱. 


text:
<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, di tho ya u̱gi manꞌagi ngu nꞌar ꞌbe̱hñö ñꞌo̱nte, di hantꞌahu̱ hindi hñöxꞌathoꞌihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di nemhö ga ꞌbu̱hwihu̱pya, ne ga honi hanja ga zoꞌahu̱. Xa gi tubgagihu̱ ma mu̱i, te ga pe̱pya. Ar Sara ne ar Agar di hñöxa nuꞌu̱ yoho ya nkohi 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ne gi te̱ñhu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, xikagihu̱: Hage hinxka ꞌyo̱hu̱ nöꞌö mönga nuya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Hár Tꞌofo Jö enö njawa: Ar Abra bi dinga yoho yá tꞌu̱. Nꞌár tꞌu̱ ar ꞌbe̱hñö mi mꞌe̱go, ha nöꞌö manꞌa, ár tꞌu̱ ar ꞌbe̱hñö himi mꞌe̱go. 


text:
<pb/>Nu ár bötsi ar ꞌbe̱hñö mi mꞌe̱go, bi mꞌu̱i ngu mꞌu̱ gatho nu maꞌra ya bötsi. Ha nöꞌö ár bötsi ar ꞌbe̱hñö himi mꞌe̱go, bi mꞌu̱i ngetho Jö xki ñötꞌwa ar Abra. 


text:
<pb/>Nuya yoho ya nönö, ma ga he̱ju̱ nuꞌu̱ yoho ya nkohi bi nkohwi Jö ya jöꞌi. Nunar ꞌbe̱hñö mar thuhu ar Agar mi mꞌe̱go, ñhe̱hwi nunar nkohi bi tꞌunga har tꞌo̱ho̱ Sinai. Jange nuya xodyo te̱nga nunar nkohiꞌö, mꞌe̱go ngu mi mꞌe̱go ar Agar. 


text:
<pb/>Ar Agar ngu ar tꞌo̱ho̱ Sinai núnu̱ Arabia, ñhe̱hwi ar Herusalen nuya payu̱. Ngetho ngu nꞌar nönö mꞌe̱gowi yá bötsi, di hñöxa nuya mengunu̱ pe̱patho yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Nu hár Tꞌofo Jö bi mönga njawa mahamꞌu̱:<pb/>Njohya, nuꞌge hingi tsa̱ gi tinga ya bötsi, ne hinxka ñꞌo̱nte.<pb/>Hye̱xa ar mhafi gi njohya, nuꞌge hinxka ntsa̱wi ar u̱gi xi mꞌu̱i ri bötsi.<pb/>Ngetho nuꞌge xi hye̱kꞌa ri dömebya, ma gi ꞌñe nze̱ye̱ ya bötsi,<br/>ne gi töta togo ꞌñe ár döme. 


text:
<pb/>Nöꞌö ár tꞌu̱ ar ꞌbe̱hñö mi mꞌe̱go, bi mꞌu̱i ngu mꞌu̱ gatho nuꞌu̱ maꞌra ya bötsi, ne xa bi u̱tsa nöꞌö ar tꞌu̱ togo bi mꞌu̱i ngu xki ñhötꞌi. Njapꞌu̱ nuya payu̱ nꞌehe. Nuju̱ xta mꞌu̱hu̱ hár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, tꞌu̱tsagihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha te mönga ár Tꞌofo Jö. Ar Abra bi nsipabi nda gu ar ꞌbe̱hñö mi mꞌe̱go, nda me̱wi ár bötsi. Ngetho nöꞌö ár tꞌu̱pꞌu̱ꞌö, hinda ñhehwi ar hño bi tsꞌokwabi ár tꞌu̱ ar ꞌbe̱hñö himi mꞌe̱go. 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, di njanguhu̱ ár bötsi ar ꞌbe̱hñö himi mꞌe̱go, hinge ngu ár bötsi ar ꞌbe̱hñö mꞌe̱go.<pb/>


text:
Ar tsi Hmu Hesukristo bi gu̱gagihu̱ ha ya ꞌbe̱pate mi ja mamꞌe̱tꞌo, ne njapꞌu̱ hinga ꞌbu̱hu̱ xi ze̱bgathogihu̱. Jange ma ga umba ma mu̱ihu̱ hinga penju̱ manꞌagi da ze̱bgagihu̱ nuya ꞌbe̱pateyu̱. 


text:
<pb/>Nuga dar Pablo, ꞌyo̱xu̱ nöꞌö di xiꞌahu̱: Nuꞌmu̱ gi nehu̱ da thusꞌahu̱ ar nse̱gi tuta yá ndoꞌyo ya xodyo, hinte gi nuhu̱ ꞌmu̱ ár ꞌbe̱fi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱ manꞌagi, nuꞌmu̱ togo da hñuxa ar nse̱gi hár ndoꞌyo, mahyoni da ꞌyo̱tꞌa gatho nuꞌu̱ ya ꞌbe̱pate bi zo ar Moise. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi hurimu̱ihu̱ hingi ma gi tuxu̱ ri tsꞌokihu̱ ngetho gi te̱ñhu̱ ya ꞌbe̱pate bi zo ar Moise. Nuꞌmu̱ gi beñhu̱ njapꞌu̱, xka ꞌwehu̱ xka hye̱hu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne hinte xka nuhu̱ teme xi hwëgagihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuju̱, di to̱ꞌmhu̱ da tꞌengagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ ngetho xta nzimfu̱ ár Hñö Jö, ne di ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xta jamfihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hinter me̱ꞌö nuꞌmu̱ ga huxu̱ ar nse̱gi ha ma ndoꞌyohu̱ wa hinꞌö. Nöꞌö xiñhohmö, da nheki ma jamfihu̱ ga o̱thu̱ ya hoga ꞌbe̱fi di pe̱wi ar mhöte. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo kꞌasꞌahu̱, ñhe̱hwi ngu ar njoxthuhme, mödi nꞌar tsi tu̱i japi da fo̱nsa gatho ar ju̱ni. 


text:
<pb/>Nuga di ka̱xmbeni Jö, hinxka pa̱thu̱ ri mfenihu̱. Ha nöꞌö togo kꞌasꞌahu̱, hinda ma da kꞌontꞌi da hñönga ár mfe̱i Jö, ne hinda ma da thantho togoꞌö. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, nuꞌmu̱ di mömbatho ar nse̱gi tuta hár ndoꞌyo ya xodyo, hinjoꞌo togo di kukagi. Nuꞌmu̱ di njapꞌu̱hmö, hinto da kꞌaꞌspa ár pontꞌi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, xi tsꞌonkagihu̱ ga po̱ñhu̱ xki ze̱bgagihu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise. Mödi hinxi the̱gagihu̱ ga o̱thu̱ gatho nöꞌö di nehu̱. Nöꞌö ga o̱thu̱, ga mhöhu̱ ne ga mfa̱xtehu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Da tsa̱ ga o̱thu̱ gatho nuya ꞌbe̱pate xi zogagihu̱ ar Moise nuꞌmu̱ ho̱nse̱ ga o̱thu̱ nuna enö njawa: Mö ri ñꞌohu̱ ngu gi mhöse̱hu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi nto̱xu̱ ne gi ntsothu̱ nꞌa ngu nꞌa, pöhu̱ ꞌmu̱, ma gi tese̱hu̱ ri ñꞌohu̱. Yá ꞌbe̱fi nuya o̱tꞌa gatho nöꞌö tema ne yá ndoꞌyo, ne nuꞌu̱ pe̱pa ár Hñö Jö 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö di nehu̱, hingi ne ár Hñö Jö, ha nöꞌö ne ár Hñö Jö, hindi nehu̱. Nuya yohoyu̱ ntuhna ha ma mfenihu̱, jange hingi tsa ga o̱thu̱ xiñho nꞌa wa manꞌa. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo o̱tꞌa gatho nöꞌö neꞌu̱, fötwatho yá tsꞌoꞌbe̱fi pe̱ꞌu̱: Ya tsinganthöti, ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, o̱tꞌa nöꞌö xintsꞌotho, ne bendar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiꞌu̱ xa̱ta yá tsita hokse̱, ya ñꞌete, ya ñꞌu̱tsate, ya ꞌyo̱tꞌatuhni, ya gese̱, ya kwe̱, ya nemhñö, ya ntsa̱hñöki, ne ꞌweka ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ya ꞌñöxte, ya hyote, ya mihni, ne te gatho o̱tꞌe ha ya tsꞌoda̱ngo, ne o̱tꞌa maꞌra ya tsꞌoki njanu̱. Xta xiꞌahu̱, ne di xiꞌahu̱ manꞌagi, nuꞌu̱ togo o̱tꞌa nuya tsꞌoꞌbe̱fiyu̱, hinda ma da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga ꞌbu̱hu̱ ngu utkagihu̱ ár Hñö Jö, nuꞌmú̱ ga pe̱ꞌsu̱ ar mhöte, ar johya, ar hogamu̱i, ar tsꞌe̱ti, ar hogajöꞌi, ar nhwëki, ne ar ñꞌemu̱i, 


text:
<br/>ar ntsꞌa̱ꞌmi, ar ntsuni. Gehyu̱ ꞌraju̱ ár Hñö Jö, ne hiñꞌotho ꞌra ya ꞌbe̱pate habu̱ di högagihu̱ ga o̱thu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo xi jamfi ar tsi Hmu Hesukristo, wande xi tsꞌu̱twi har pontꞌi gatho nöꞌö ne ár ndoꞌyo. 


text:
Tsi kuhu̱, nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu utkagihu̱ ár Hñö Jö, nuꞌmu̱ xka pöhu̱ nꞌar ku xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki, fa̱xu̱ da menga har ꞌñu. Ne hingi ñꞌexu̱, beñhu̱ xiꞌmu̱ da zo̱pꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange mahyoni ga hanthu̱ xiñho nöꞌö di pe̱hu̱, ne njapꞌu̱ da tsa̱ ga njohyase̱hu̱, hinga ñöꞌsfu̱ nöꞌö pe̱ manꞌa. 


text:
<pb/>Yo gi nkase̱hu̱. Jö hinto tsa̱ da hya̱tꞌi. Nöꞌö te da motꞌa nꞌar jöꞌi, go gehnu̱ da xofo nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ga o̱thu̱ gatho nöꞌö di nehu̱, ma ga xohu̱ nöꞌö xintsꞌotho. Ha nuꞌmu̱ ga o̱thu̱ gatho nöꞌö ne ár Hñö Jö, ma ga xohu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Yo ma da za̱ju̱ ga o̱thu̱ nöꞌö xiñho, ngetho xta zo̱nga ar pa, ma ga nxohu̱ nuꞌmu̱ hinxi wentkathogihu̱. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ tsa̱ ga fa̱xu̱ maꞌra, ga o̱thu̱ njapꞌu̱, ne ga hoñhu̱ mꞌe̱tꞌo ga fa̱xu̱ ya gamfi. Ar Pablo eꞌspa ár nsu ár pontꞌi ar tsi Hmu 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo jaꞌahu̱ gi hñuxu̱ ar nse̱gi ngu tuta ha yá ndoꞌyo ya xodyo, o̱tꞌa njapꞌu̱ honi da gohwi xiñho ya jöꞌi, ne hinda ntꞌu̱tsa di da̱ta majöni ár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo bi unga har pontꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo huxa ar nse̱gi hár ndoꞌyo, hingi o̱tꞌa gatho ya ꞌbe̱pate. Nuꞌu̱ ne da jaꞌahu̱ gi nxe̱ñhu̱, ho̱nse̱ honi da ꞌñexyá nsu. 


text:
<pb/>Hinda ne Jö ga exa ma nsu. Ha nuꞌmu̱ ga o̱tꞌa njapꞌu̱, ho̱nse̱ ga eꞌspár nsu ár pontꞌi ar tsi Hmu Hesukristo. Núꞌmu̱ mi duꞌö har pontꞌi, po̱ntho da tuga nꞌehe ndi te̱ngar ximha̱i, ne ar ximha̱i di handi hinter me̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nuya xta jamfihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hinter me̱ꞌö nuꞌmu̱ xta huxu̱ ar nse̱gi ha ma ndoꞌyohu̱ wa hinꞌö. Nöꞌö di pöhu̱ hö xiñho, xi ꞌraju̱ nꞌar ꞌraꞌyo te. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ ne gatho nuꞌu̱ te̱nga nöꞌö xta möngwa, Jö da ꞌraju̱ ar hogamꞌu̱i, ne da me̱skagihu̱ ar nhwëki, go geju̱ ár hninigihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Nuya pa di ꞌñepꞌu̱, hinto di ne da tso̱tka ma mu̱i, ngetho nuga di pe̱ꞌsa ha ma ndoꞌyo ya mfe̱i xi tꞌakagi ngetho di mömba ár mhö ar tsi Hmu Hesukristo. Har ngötsꞌi ar Pablo a̱pa Jö da ma̱tsꞌi 


text:
<pb/>Ne nuya ngöxapayu̱ xi me̱nse̱ ár Tꞌu̱ da zokagihu̱. Gehnu̱ xi zokwabi gatho ár me̱ti, ne bi ꞌye̱ntꞌwa hár ꞌye̱ bi hyoka gatho ar mhetsꞌi ne ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Gehnu̱ togo ñꞌu ár hyatsꞌi ár nsunda ñhe̱hwitho Jö, ne o hár ꞌye̱ da do̱xa xo̱ge, ho̱nse̱ da mönga ár mhö pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di. Gehnu̱ bi xu̱gagihu̱ ma tsꞌokihu̱ mi unga ár tese̱, ne bi hñuxa hár ñꞌe̱i ar Ndö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ne bi hñuxa ár nsu ár Tꞌu̱ bi döta ya e̱nxe̱. Njapꞌu̱tho ár thuhu bi thuꞌspabi töpa ár nsu yá thuhuꞌu̱. Ár Tꞌu̱ Jö töpa yá nsu ya e̱nxe̱ 


text:
<pb/>Ngetho tema e̱nxe̱ xi ꞌñemba Jö:<pb/>Go ma Tꞌu̱ꞌi,<br/>nupya di ñꞌudi go ri Dadagi. Ne embabi manꞌagi:<pb/>Nuga go ár Dadagi,<br/>ha nöꞌö go ma Tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ no̱nga ya e̱nxe̱ enö:<pb/>Nuyá e̱nxe̱ japi da ñhö,<br/>ne nuyá ꞌbe̱go japi da mfagi. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ no̱nga ár Tꞌu̱ enö:<pb/>Nuna ri ndö, tsi Jö, hiñhamꞌu̱ da götsꞌi,<br/>ha nuna ri tsꞌu̱tꞌwi xa nꞌar hoga tsꞌu̱tꞌwi.<pb/> 


text:
Xka mö nöꞌö xiñho, ne xka u̱tsa nöꞌö hingi ho.<pb/>Jange bi hñusꞌa ri nsu togo ri Jö.<pb/>Bi goxꞌa ar nziki johya, gi töta gatho ri ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Xi ꞌñenö nꞌe:<pb/>Nuꞌge, tsi Hmu, ga hyoka ar ximha̱i hár ndu̱i,<br/>ne ar mhetsꞌi go xi hyoka ri ꞌye̱.<pb/> 


text:
Gathoꞌu̱ ma da götsꞌi, ha nuꞌge gi ꞌbu̱i hiñhamꞌu̱ da göxa ri te.<pb/>Ne gathoꞌu̱ ma da thege ngu nꞌar dutu.<pb/> 


text:
Ngu nꞌar he ma da mꞌa̱tsꞌi ne da ꞌboni.<pb/>Ha nuꞌge go getꞌaꞌi,<br/>ne nuya ri je̱ye̱ hinda ma da thege. 


text:
<pb/>Ngetho tema e̱nxe̱ xi ꞌñemba njawa:<pb/>Hñu ha ma ñꞌe̱i ga huxkwi,<br/>to̱ꞌmi ga tsiñꞌa nuya ri ñꞌu̱ni ga tse̱pꞌa ha ri wa. 


text:
<pb/>Ngetho nunar mhö bi mönga ya e̱nxe̱ bi me̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ne nuꞌu̱ togo himbi ne bi ꞌyo̱te, bi hñönga ár mfe̱i. 


text:
<pb/>Hinda tsa̱ ga kꞌonthu̱ ꞌmu̱, nuꞌmu̱ hinga suhu̱ nunar döta mpo̱ho̱ xi tꞌakagihu̱. Gese̱ ar tsi Hmu togo bi xikagihu̱, ne mꞌe̱fa bi da̱majöni nuꞌu̱ togo bi ꞌyo̱de. 


text:
<pb/>Ne gese̱ Jö mi da̱majöni mi ñꞌu ya döta ntꞌudi, ya ꞌbe̱fi hingi tsa̱ da ꞌyo̱tꞌase̱ ar jöꞌi, ne bi hyemba ár Hñö Jö ngu bi neꞌö. Togo unga ar mpo̱ho̱ 


text:
<pb/>ꞌBu̱i togo bi da̱majöni habu̱ enö njawa:<pb/>Teme ar ñꞌo̱ho̱ xa gi beni,<br/>wa ar jöꞌi xa gi honi.<pb/> 


text:
Txꞌu̱tho bi ꞌbe̱di xka hye̱kwa ya e̱nxe̱.<pb/>Xa ga umba ar nsunda ne ga hñuꞌspa ár nsu,<br/>ne ga ꞌye̱ntꞌwa hár ꞌye̱ gatho nöꞌö xi hyoka ri ꞌye̱.<pb/> 


text:
Gatho ga po̱kwa ha yá wa. Jö togo bi mo̱kwa gatho ha yá wa, hinte bi zo njapꞌu̱tho, mödi hinxta hanthu̱tho xi tho gathoyu̱. 


text:
<pb/>Ha nupya xta hanthu̱ ar Hesu, nöꞌö togo ꞌra ya tsi pa bi thuxa ha̱i ya e̱nxe̱, xi tꞌumbabi ar nsunda ne ar nsu, ngetho bi tho ar u̱gi núꞌmu̱ mi thökwabi ár te. Njapꞌu̱ xki benga Jö ar Dada nda unga ár te ne nda hwëgagihu̱ ar mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Gatho te jawa ne janu̱ mhetsꞌi, go bi hyokꞌö ne go o hár ꞌye̱ꞌö. Bi beñꞌö nda zixa nze̱ye̱ yá bötsi hár nsunda, jange bi japi bi tho ya u̱gi ár Tꞌu̱, ne njapꞌu̱ bi hyokwa ár mꞌu̱i yá Po̱ho̱teꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ togo xi ntꞌaxkwabi yá te ne nöꞌö togo tꞌaxkwabi, nꞌatho togo yá me̱ti. Jange hingi ntsa̱ embabi gehyu̱ yá ku. 


text:
<pb/>Ne manꞌagi enö:<pb/>Nuga ga ñꞌemu̱ibiꞌö. Ne enö nꞌehe:<pb/>Di ꞌbu̱ꞌbewa nuya bötsi bi ꞌraka Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nuya bötsi pe̱ꞌsa ha yá ndoꞌyo ar ji ne ar ngo̱, nöꞌö nꞌehe bi mꞌu̱i njapꞌu̱. Ne núꞌmu̱ mi du, bi hwata togo hö ar ndöte, gehnu̱ ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Jange mi mahyoni nda ñhe̱hwi nuyá ku. Ne bi ndöngamöjö xa pe̱ꞌsa ar nhwëki, ne o̱tꞌa gatho nöꞌö di ꞌñepi hár ꞌbe̱fi Jö. Ne bi unse̱ ár te ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ da gutꞌwa yá tsꞌoki ya meximha̱i. 


text:
Jange tsi kuhu̱, xi tꞌaxkꞌaꞌihu̱ ri mꞌu̱ihu̱ ne xi tsꞌoñꞌahu̱ ma gi ꞌbu̱hu̱ mhetsꞌi, beñhu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ár mpo̱te Jö ne ar döngamöjö togo tsiska ma jamfihu̱. 


text:
<pb/>Nunu̱, o̱tꞌa xiñho ngu xi xipabi nöꞌö togo xi ꞌñetsꞌi, ngu bi ꞌyo̱tꞌa ar Moise nꞌehe hár nijö Jö. 


text:
<pb/>Mahyoni di töte ar nsu di tꞌumba ar tsi Hmu Hesu, mꞌe̱fa ar Moise. Ngu di töte ar nsu di tꞌumba nꞌa di hoka ar ngu, ne mꞌe̱fa ar nguse̱. 


text:
<pb/>Majöni ar Moise bi ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö xki xipa Jö nda ꞌyo̱tꞌa hár nijö, ngu ár ꞌbe̱go. Gehnu̱ bi da̱majöni nöꞌö ma nda mhönga mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Ha nunar tsi Hmu Hesukristo, ngu nꞌar tꞌu̱ su xiñho ar ngu. Ne nuju̱ go dar nguhu̱ nuꞌmu̱ hinga he̱hu̱ ar ndo̱ꞌmi, ne ga tse̱thu̱ ma jamfihu̱ ga to̱ꞌmhu̱ da göxa xo̱ge. Ár tsa̱ya̱ yá bötsi Jö 


text:
yo gi kothu̱ ri mu̱ihu̱ ngu bi ꞌyo̱tꞌa ri palehu̱ nunar pa bi tso̱tꞌwa ár mu̱i Jö, ba tsa̱tnu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱.<pb/> 


text:
Ka gehnu̱ ri palehu̱ bi tsa̱tkagi ne bi hyomgagiꞌu̱.<pb/>Yonꞌa̱te nje̱ye̱ bi hyandga ma döta ntꞌudi ndi o̱tꞌwabiꞌu̱.<pb/> 


text:
Jange bi po̱nka ma kwe̱ gatho nuya jöꞌi mi ꞌbu̱ nuya paꞌu̱.<pb/>Ne da ense̱ga:<pb/>Hingi tsa̱ya̱ te gatho benda ha yá mu̱i,<br/>ne hinxi bötka ma ꞌñu.<pb/> 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, hyanthu̱ hinte di ꞌbu̱pꞌu̱ nꞌa di pe̱ꞌsa nꞌar tsꞌomu̱i hingi ne da ñꞌemu̱i, ne da ꞌwe hár ꞌñu Jö togo hö ar te. 


text:
<pb/>Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, hñuꞌmba ár mu̱i ri kuhu̱ nꞌa ngu nꞌa hyaxꞌmu̱, núpya tsa̱ ga eñhu̱ di ꞌbu̱hu̱ ar pania. Hingi hye̱hu̱ da me ri mu̱ihu̱ gi o̱xu̱ yá nhemhñö ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ xi tꞌakagihu̱ ar se̱ki ga ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, da njapꞌu̱ nuꞌmu̱ ho̱nse̱ hinga he̱hu̱ nunar ñꞌemu̱i da pe̱ꞌsu̱ hár ndu̱i. 


text:
<pb/>Núpya tsa̱ gi ꞌyo̱hu̱ da tꞌenö:<pb/>Nuꞌmu̱ ar pania gi ꞌyo̱ꞌsfu̱ ár mhö Jö,<br/>yo gi kotꞌa ri mu̱ihu̱, ngu bi ꞌyo̱tꞌa ri palehu̱ nunar pa bi ntso̱tꞌwa ár mu̱i Jö. 


text:
<pb/>Togoꞌu̱ bi ꞌyo̱twa ár mhö Jö ne bi tso̱tꞌwa ár mu̱i. Hage hinge nuꞌu̱ ba ju̱ka ar Moise har ha̱i Ehipto. 


text:
<pb/>Togo xi tso̱tꞌwa ár mu̱i yonꞌa̱te nje̱ye̱. Hage hinge nuꞌu̱ togo bi ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki, ne bi go yá ndoꞌyo ha ya otꞌatꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne togo bi ꞌñetꞌase̱ made ár te, bi ꞌñembabiꞌu̱ hinge nda hñönga ar tsa̱ya̱ uñꞌö. Hage himbi xipabi njapꞌu̱ nuꞌu̱ togo himbi ꞌyo̱te. 


text:
Jange ma ga tsuñhu̱ nöꞌö te di pe̱ꞌsu̱ ꞌmu̱. Ngetho mödi di pe̱ꞌsthu̱ ar ñhötꞌi bi ꞌrakagihu̱ ga ku̱thu̱ hár tsa̱ya̱, xiꞌmu̱ ꞌra hingi tsu̱hu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuju̱ nguꞌu̱ xi nsikagihu̱ ar hoga mhö. Ha nuꞌu̱ hinte mañho bi nhwëkwabi, ngetho bi kꞌatꞌa yá ñꞌemu̱i nuꞌu̱ togo bi ꞌyo̱de. 


text:
<pb/>Ne nuju̱ xta ñꞌemu̱ihu̱, di ꞌbu̱hu̱ hár tsa̱ya̱, ngu bi ꞌñeñꞌö:<pb/>Númꞌu̱ mi mbo̱ ma kwe̱ da ꞌñetꞌase̱ made,<br/>hinge nda yu̱tꞌu̱ ha ma tsa̱ya̱. Mödi ár ꞌbe̱fi Jö bi wadi núꞌmu̱ mi jwata ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ngetho ja nꞌa xe̱ni har tꞌofo habu̱ no̱nga ar yoto mpa, ne enga njawa:<pb/>Bi ntsa̱ya̱ Jö bi wa gatho yá ꞌbe̱fi har yoto mpa. 


text:
<pb/>Jange kꞌatꞌa ꞌra da yu̱tꞌi, ha nuꞌu̱ togo bi tꞌumbabi mꞌe̱tꞌo ar hoga mhö himbi yu̱tꞌu̱ ngetho ya me̱ꞌsku. 


text:
<pb/>Manꞌagi huxa nꞌar pa: ar pania. Ngu bi ꞌyotꞌa ar Dabi xki tho nze̱ye̱ ya je̱ye̱, habu̱ enö:<pb/>Nuꞌmu̱ ar pania gi ꞌyo̱ꞌsfu̱ ár mhö Jö,<br/>yo ma gi kotꞌa ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ togo xi yu̱tꞌa hár tsa̱ya̱, xi hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱fi, ngu Jö xi hye̱pꞌu̱ ár me̱tiꞌö. 


text:
<pb/>Ma ga umba ma mu̱ihu̱ ga ku̱thu̱ har tsa̱ya̱, ne hinto da de̱mba yá tsꞌoꞌbe̱fi nuꞌu̱ togo himbi ne bi ꞌyo̱te. 


text:
<pb/>Ngetho ár mhö Jö te, ne gatho tsa̱ da ꞌyo̱tꞌe. Töta ár ñho nꞌar ndo̱jwai di he̱nte ár hmi ne ár xu̱tha, ne ku̱tꞌa ya mbo da hye̱kwa ár pa ne ár hñö nꞌar jöꞌi. Da zo̱nga ha yá nto̱kndoꞌyo ne yá ngöbo, ne pötwathobi yá mfeni ne teme kwata hár mu̱i. 


text:
<pb/>Hiñꞌotho tema xi hyokꞌö ne hinda ma da mꞌu̱ hár nthandi. Gatho te ja handatho, ngu xoxtho ne hingi joꞌmi hár da̱ nöꞌö togo ma ga da̱twabihu̱ majöni. Ar tsi Hmu Hesu ar Döngamöjö 


text:
<pb/>Di ꞌñehu̱ nꞌar döngamöjö togo bi yu̱tꞌa mhetsꞌi, ar tsi Hmu Hesu ár Tꞌu̱ Jö. Jange ga suhu̱ nunar jamfinu̱ di te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho hindi ꞌñehu̱ nꞌar döngamöjö nöꞌö hingi ne da me̱skagihu̱ ar tse̱ti ma ngwentꞌihu̱. Di ꞌñehu̱ nꞌa togo bi tsꞌa̱ti nguju̱ nꞌehe, mödi himbi ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ma ga kwathu̱ ꞌmu̱ hár thuxandö unga ar nthekate, hinge ga ntsuhu̱. Ne ga tsu̱thwu̱ ár nhwëki, da hwëgagihu̱ ár mfa̱tsꞌi núꞌmu̱ di hoñhu̱.<pb/>


text:
Nꞌar döngamöjö xi thahna ha ya jöꞌi, xi tꞌetsꞌi da po̱ta da mꞌa̱ hár nthandi Jö, ne da unga ya mꞌo̱ñho̱, ne njapꞌu̱ da mpumba yá tsꞌoki ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö tsa̱ da me̱ꞌspa ar tsꞌe̱ti nuꞌu̱ xi mꞌe̱di ne hinte pödi, ngetho gese̱ꞌö tsa̱ da hya̱tꞌa ár mfeni ne da ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki nꞌehe. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ po̱xa ar mꞌo̱ñho̱, o̱tꞌa njapꞌu̱ honi da mpumba maꞌra, ne da mpumbase̱ yá tsꞌoki nꞌehe. 


text:
<pb/>Hinga gatho tsa̱ da gu̱se̱ nunar ꞌbe̱finu̱ xa pe̱ꞌsa ar nsu, ho̱nse̱ nuꞌmu̱ da zohna Jö ngu bi zohna ar Aron. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo himbi ñꞌexase̱ ngu ar döngamöjö. Bi hñuxa togo bi mönga njawa:<pb/>Go ma Tꞌu̱ꞌi,<br/>ha nupya di ñꞌudi go ri Dadagi. 


text:
<pb/>Ne ngu enga manꞌa xe̱ni nꞌehe:<pb/>Nuꞌge gar döngamöjö hiñhamꞌu̱ da götsꞌi,<br/>ngu bi tꞌexa ar Melkisedek. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesukristo núꞌmu̱ ba ekwa bi njöꞌi, xa mi umba ár mu̱i mi zoni, mi a̱pa nöꞌö togo mi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di nda ñönga har ndöte. Ne bi tꞌumbabi nöꞌö mi a̱di, ngetho mi pe̱ꞌsa ar ntsu ne mi eꞌspa ár nsu togo bi ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ bi ñꞌu ár tsꞌe̱di da umba nꞌar mpo̱ho̱ hiñhamꞌu̱ da göxa gatho nuꞌu̱ togo da ꞌyo̱te. 


text:
<pb/>Ne Jö bi hñuxa ngu ar döngamöjö, ngu ar nsu mi pe̱ꞌsa ar Melkisedek. Ar mhö xikagihu̱ hinga he̱hu̱ ar ꞌñu majöni 


text:
<pb/>Ja nze̱ye̱ te ga möñhu̱ nunar mhönu̱ xta no̱ñhu̱, mödi hingi tsa̱ ga utꞌahu̱ xo̱ge, ngetho xka kotꞌa ri mu̱ihu̱ hingi ne gi pöhu̱ nöꞌö tꞌutꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nze̱ye̱ nuya je̱ye̱ xi thogi, xi za̱mhö gi uthu̱ maꞌra. Ha gi hoñhu̱tho da tꞌutꞌahu̱ nunár ndu̱i ár mhö ar tsi Hmu, ngu nꞌar le̱le̱ ne da tꞌumbatho ar ꞌba, hinge ar ñhuni. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo xi ñötsꞌi, xi bötwabi ar ñhuni, xi xo yá mfeni, ne pödi ndana xiñho ne ndana hingi ho.<pb/>


text:
Jange ga umba ma mu̱ihu̱ ga hoñhu̱ da ñöxa ma ñꞌemu̱ihu̱. Hinga ñhogamu̱ihu̱tho nunár ntꞌuti ar tsi Hmu Hesukristo ndi pöhu̱ nda ndu̱hu̱ da ñꞌemu̱ihu̱. Hinga penju̱ ga huxa ma mfenihu̱ nuya ntꞌuti da pöhu̱ mꞌe̱tꞌo. Nöꞌö ga pe̱hu̱, ga he̱hu̱ di thöꞌthu̱ ga o̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi, wa ga tho̱hu̱pꞌu̱ ya ꞌbe̱fi tsixju̱ har ndöte, ga tho̱hu̱ di no̱ñhu̱ ar mpo̱ho̱ bi e har ñꞌemu̱i Jö. 


text:
<pb/>Ne nuya ntꞌutiyu̱, ar xixthe, ar thuꞌspa ár ꞌye̱ manꞌa, ár menga nte nuꞌu̱ xi du, ne ar pa da thöxamajöni habu̱ da tꞌumba nöꞌö di ꞌñepi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nꞌa togo xi mꞌu̱ har hyatsꞌi, ne xi za̱ ar ntꞌuni di ꞌñe mhetsꞌi, ne xi me̱ꞌspa ár Hñö Jö, 


text:
<br/>nuꞌmu̱ da da̱gi, hinda tsa̱ da njapabi da ꞌyo̱tꞌwa ár ntso̱ꞌmi manꞌagi. Ngetho po̱ntho pengi tsu̱tꞌwa ár Tꞌu̱ Jö har pontꞌi, ꞌbe̱twa ár tsa̱ njapꞌu̱ hár nthandi gatho ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jangu nꞌar ha̱i hingi tsa̱ya̱ hönga ar ꞌye, ne umba ya hoga do̱ni nuꞌu̱ togo wöhi, hömba ár njöpi Jö. 


text:
<pb/>Ngetho Jö pe̱ꞌsa nꞌar hogamu̱i, ne hinda ma da pumhni ri ꞌbe̱fihu̱, ne nöꞌö ar ñho xka ꞌyo̱thwu̱ ya gamfi, ne hinxka hye̱hu̱ gi o̱thu̱, njapꞌu̱ gi ñꞌuhu̱ gi pe̱ꞌsfu̱ ár mhöte Jö. 


text:
<pb/>Nuje di nemhöhe, nꞌa ngu nꞌa xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱ gatho ri tehu̱, ne hinda kꞌatꞌa ri ndo̱ꞌmhu̱. 


text:
<pb/>Hindi nehe gi ndöhñehu̱. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, te̱mfu̱ yá mꞌu̱i nuꞌu̱ pe̱ꞌsa ar jamfi ne ar tsꞌe̱ti hönga ya ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ Jö bi umba ar ñhötꞌi ar Abra, ngetho himi otho manꞌa togo di döta nda ꞌñetꞌa made, bi ꞌñetꞌase̱ made ár thuhu. 


text:
<pb/>Majöni ya ñꞌo̱ho̱ etꞌa made nꞌa di töte ar döta, ne o̱tꞌa njapꞌu̱ hindi njoꞌo togo da ꞌñembi hingi njapꞌu̱ teme mö. Jange nuꞌu̱ te etꞌa made, enga njapꞌu̱ nöꞌö mö. 


text:
<pb/>Jö mi ne nda ꞌyotꞌwa ár ꞌñu xiñho nuꞌu̱ togo ma nda gohwi ár me̱tiꞌö, ngetho hingi pa̱ta ár ne te xi mö, jange bi ꞌñetꞌa made ár thuhuse̱. 


text:
<pb/>Jö bi zoju̱ ár ñhötꞌi ne ár ntꞌetꞌamade. Nuya yohoyu̱ hingi tsa̱ da mpa̱ti, ne Jö hingi tsa̱ da mönga nꞌar nhemhñö. Njapꞌu̱ xa hñubgagihu̱ ma mu̱ihu̱ ga to̱ꞌmhu̱ nöꞌö xi ꞌbo̱skagihu̱ núya xta ehu̱ ga kwathu̱ hár ndo̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Numa ndo̱ꞌmihu̱ to̱ska ma pahu̱, ñhe̱hwi ngu nꞌar bo̱jö xiñhu̱ to̱ꞌsa nꞌar motsa. Nunar ndo̱ꞌminu̱ foxa mbo mo̱te ar xu̱nidutu habu̱ ꞌbu̱ ár nsunda Jö. 


text:
<pb/>Gehnu̱ habu̱ bi yu̱tꞌa mꞌe̱tꞌo ar tsi Hmu Hesukristo, mꞌe̱fa nga te̱ñhu̱ nꞌehe. Njapꞌu̱ bi tꞌetsꞌi ngu ar döngamöjö hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ngu ar nsu bi me̱ꞌsa ar Melkisedek.<pb/>


text:
Nunar Melkisedek mar ndö har ha̱i Salem, ne már möjö Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Bi bo̱ni ma ba thö ar Abra mi pengi xki ma ba hwata ya ndö, ne bi jöpi. 


text:
<pb/>Ne ar Abra bi umba ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni gatho nöꞌö mi hö. Nunar thuhu Melkisedek po̱ni da ꞌñenö, ar ndö o̱tꞌa ar hoga tsꞌu̱tꞌwi. Ne már ndö har ha̱i Salem, ne da ꞌñenö, ar ndö unga ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Hindi pöthwu̱ ár dada, ár nönö, yá pale. Hindi pöhu̱ hanja bi mꞌu̱i, hanja bi du, njangu ár Tꞌu̱ Jö, gehnu̱ ar möjö hiñhamꞌu̱ da göxa ár nsu. 


text:
<pb/>Beñhu̱ ꞌmu̱ tengu mar döta ár nsu mi pe̱ꞌsa nunar Melkisedeknu̱. Ngetho nuna ma palehu̱ ar Abra, himbi kꞌontꞌi nda umba ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni nöꞌö xki hñömba ya ndö bi döꞌö. 


text:
<pb/>Majöni nuya xi ꞌñe ha yá ꞌbe̱to ar Lebi, gehyu̱ hönga ar ꞌbe̱fi ngu ar möjö. Xi mꞌe̱pabi da hñönga ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni ngu mönga ha ya ꞌbe̱pate, mödi jotꞌwa yá ku, ngetho nuyu̱ xpa po̱nga ha yá bötsi ar Abra nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha nunar Melkisedek togo hinxpa ꞌñe ha yá ꞌbe̱to ar Lebi, bi hñönga ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni bi umba ar Abra, togo xki hñönga ar ñhötꞌi, ne bi jöpabi. 


text:
<pb/>Nuya möjö togo hönga ar ꞌre̱tꞌa xe̱ni, gehyu̱ ya ñꞌo̱ho̱ the yá te, ha nunar Melkisedek mhö nunu̱ tetho, hinxi du. 


text:
<pb/>Ma ga möñhu̱ núꞌmu̱ mi unga ár ꞌre̱tꞌa xe̱ni ar Abra, po̱ntho bi gutꞌa yá ꞌbe̱to ar Lebi nꞌehe, ha nupya jotꞌa nuꞌu̱ xpa ehnu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ar Lebi hinxki mꞌu̱tho. Mꞌe̱fa ba e ha yá ꞌbe̱to ar Abra togo xki ma ba tsu̱ ar Melkisedek. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ da tꞌaxka yá te ya jöꞌi ha yá ꞌbe̱fi ya möjö yá ꞌbe̱to ar Lebi, ne ha ya ꞌbe̱pate bi tꞌunga nuyá pa ya möjöyu̱, yoꞌö ba pe̱hna Jö manꞌar möjö di pe̱ꞌspa ár nsu ar Melkisedek, ne himi pe̱ꞌspa ár nsu ar Aron. 


text:
<pb/>Gatho pödi, nuna ma tsi Hmuhu̱ ba e ha yá ꞌbe̱to ar Huda, ha nunar Moise hinte bi no̱ni ha nda nmöjöyu̱. 


text:
<pb/>Ne xa nhekitho, nuꞌmu̱ da nanga manꞌar möjö nꞌañꞌo di pe̱ꞌspa ár nsu ar Melkisedek, hinxpa e ha yá ꞌbe̱to ar Aron. 


text:
<pb/>Hinxki tꞌetsꞌi ngu enga har ꞌbe̱pate no̱nga ar jöꞌi da zokwa yá ꞌbe̱to. Ha nupya xi hñönga togo pe̱ꞌsa ar te hinda ma da götsꞌi. 


text:
<pb/>Xi nda̱majöni nho̱ñꞌö habu̱ enö:<pb/>Nuꞌge gar möjö hiñhamꞌu̱ da the ri tsꞌe̱di,<br/>gi pe̱ꞌspa ár nsu ar Melkisedek. 


text:
<pb/>Xi thöka nunar ꞌbe̱tꞌo ꞌbe̱pate ꞌmu̱, himi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di, ne himbi tsa̱ bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö mi mahyoni nda ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ya ꞌbe̱pate hinto bi umba nꞌar hogamꞌu̱i, ha nu mi tꞌunga nꞌar ꞌraꞌyo ndo̱ꞌmi xa töte ár ñho, fa̱xkagihu̱ ga kwathu̱ ga hoñhu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngetho majöni nu maꞌra ya möjö bi tꞌetsꞌi ne hinto bi tꞌetꞌa made. Ha nunu̱ hö, bi ꞌñetꞌa made nu togo bi ꞌñetsꞌi, bi ꞌñembabi:<pb/>Bi ꞌñetꞌa made ár thuhu ar tsi Dada, ne hinda ma da pa̱ta ár ne.<pb/>Bi ꞌñenö:<pb/>Nuꞌge gar möjö gi pe̱ꞌspa ár nsu ar Melkisedek,<br/>hiñhamꞌu̱ da göxa ri tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Jange hyaxꞌmu̱ tsa̱ da po̱ho̱ nuꞌu̱ ñꞌemu̱ibiꞌö ne da e da watꞌi da hyonga Jö, ne hingi tsa̱ya̱ a̱pa Jö da ma̱xꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nunar döngamöjönu̱, gehnu̱ ndi hoñhu̱: Ár mꞌu̱i xintꞌaxi, hingi pödi da ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki, hinxi ja̱xtꞌa ár mꞌu̱i, hingi nthöskwi ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki, ne bi tsꞌixa mhetsꞌi ba ꞌbu̱hwi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, hinge mahyoni hyaxꞌmu̱ da unga nꞌár mꞌo̱ñho̱ ne da mpumbabi yá tsꞌokise̱, ne mꞌe̱fa da unga nuyá me̱ti ya jöꞌi, ngu o̱tꞌa nu maꞌra ya döngamöjö. Ngetho nunu̱, bi unse̱ ár te nꞌagitho, ne hiñhamꞌu̱ da unga manꞌagi. 


text:
<pb/>Ngetho ya ꞌbe̱pate exa ngu ya döngamöjö ya jöꞌi hiñꞌotho yá tsꞌe̱di. Ha núꞌmu̱ mi tho ya ꞌbe̱pate, bi ꞌñetꞌase̱ made ár thuhu Jö, nda ꞌñexa ár Tꞌu̱ xa ja ár tsꞌe̱di, hiñhamꞌu̱ da the ár nsu.<pb/>


text:
Gatho nuna xta möñhu̱, ho̱nse̱nu̱ di ne da zo ri mfenihu̱: Di pe̱ꞌsu̱ nunar döngamöjönu̱, togo bi hñuxnu̱ hár ñꞌe̱i ár thuxandö Jö mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho gatho ya döngamöjö, xi thutsꞌi da mo̱xa ya mꞌo̱ñho̱ ne ya ñhötꞌi. Jange nunu̱ nꞌehe mahyoni di pe̱ꞌsa te da mo̱ꞌspa Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di ꞌbu̱hmöwa har ximha̱i, hindar nmöjöhmöꞌö, ngetho jawa ya möjö po̱xa ya mꞌo̱ñho̱ ngu mönga yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ pe̱pa nöꞌö di hñötsꞌi ne ar xuditho nu te janu̱ mhetsꞌi. Ngu bi tꞌuta ar Moise núꞌmu̱ ma nda hyokwa ár ngu Jö, ne bi tꞌembabi: Hyanda xiñho gi hyoka ngu xi tꞌutꞌaꞌi har tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ha nupya nunar döngamöjönu̱ di te̱ñhu̱, xa döta ár ꞌbe̱fi, ngetho ꞌba̱ made e̱nga nunar ꞌraꞌyo nkohi. Gehnu̱ xi tꞌunga mahye̱giwi maꞌra ya ñhötꞌi xa töte yá ñho. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nunar ꞌbe̱tꞌo nkohi di pe̱ꞌshmö ár tsꞌe̱di, hinge mi mahyoni nda tꞌumhö manꞌa ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Gese̱ Jö himbi numañho ár ꞌbe̱fi ya me Israel, jange bi zu̱i bi ꞌñembabiꞌu̱:<pb/>Ar tsi Hmu enö: Ma da zo̱ ya pa<br/>ga nkoꞌbe ya me Israel ne ya me Huda manꞌar ꞌraꞌyo nkohi.<pb/> 


text:
Hinge ngu nunar nkohi da nkoꞌbe yá pale,<br/>núꞌmu̱ nda mipa yá ꞌye̱ da ju̱ka har ha̱i Ehipto.<pb/>Ngetho nuꞌu̱ himbi umbyá mu̱i bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö da nkoꞌbe,<br/>ne nuga da he̱kaꞌu̱, enga njapꞌu̱ ar tsi Hmu.<pb/> 


text:
Nu xta tho nuya paꞌu̱, gehnu̱ ar nkohi ma ga nkoꞌbe ya me Israel, enga ar tsi Hmu:<pb/>Ma ga otꞌwa ma ꞌbe̱pate ha yá mfeniꞌu̱,<br/>ne ma ga kötꞌwa ha yá mu̱i.<pb/>Ma ga ꞌbu̱i ngu ár Jögi,<br/>ne ma ga nugaꞌu̱ ngu ma bötsi.<pb/> 


text:
Hinto ma da uta ár ñꞌohu̱,<br/>hinto ma da uta ár ku, di embabi:<pb/>Pödi togo ar tsi Hmu.<pb/>Ngetho gatho ma da bökagi,<br/>di ndu̱ nöꞌö tsi tꞌu̱lo, ne di göxa nöꞌö döta.<pb/> 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ enö nꞌar ꞌraꞌyo nkohi, xi gönga nöꞌö manꞌa ꞌmu̱. Ha nöꞌö enö bi göngi ne bi thege, txꞌu̱tho ꞌbe̱di da mꞌe̱di.<pb/>


text:
<pb/>Ne nunar nijö mi njanu̱: Har ñu̱tꞌi habu̱ mi tꞌembabi Mar Nsunda, ka mi ꞌbu̱hnu̱ ar mfoxꞌyo, ar mexa ne ya thuhme mi tꞌeꞌspabi Jö. 


text:
<pb/>Ka mi ꞌbu̱hnu̱ nꞌar ntꞌutsꞌi xki thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, ne ar kꞌaxtꞌa ꞌbezankohi habu̱ ꞌbe̱ꞌsa nꞌar kꞌaxtꞌatꞌe̱ni, mi kö ar ñhuni ba e mhetsꞌi, ár tꞌo ar Aron bi ꞌrogi, ne ya nxindo nkohi. 


text:
<pb/>Ne mañö ar ꞌbezankohi, ka xki thuxnu̱ ya döꞌe̱nxe̱ mi ñꞌu ár nsunda Jö, mi koꞌma ar kꞌaxtꞌaxithe̱, habu̱ mi nhöxa ar ji mi punga ya tsꞌoki. Nuyu̱ hinga ma ga otꞌahu̱ xiñho ar ꞌñupya. 


text:
<pb/>Nu xki wadi xki thoka gatho, nu hár ñu̱tꞌitho ar nijö, hyaxꞌmu̱ mi ku̱tꞌa ya möjö mi o̱tꞌa yá ꞌbe̱fi mi ndöngajö. 


text:
<pb/>Nu hár ñoxe̱ni ar nijö, ho̱nse̱ ar döngamöjö mi ku̱tꞌi ne nꞌagitho ar je̱ye̱. Himi tsa̱ nda yu̱tꞌi nuꞌmu̱ hinte mi hömpa ár ji ya me̱ti nda unga ngu ar mꞌo̱ñho̱. Njapꞌu̱ nda mpumbabi mꞌe̱tꞌo yá tsꞌokiꞌö, ne mꞌe̱fa yá tsꞌoki gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ne ár Hñö Jö utkagihu̱ njapꞌu̱, hinxki tꞌunda ar se̱ki to gatho nda yu̱tꞌa habu̱ tꞌembabi Xa Ar Nsunda, núꞌmu̱ hár ñu̱tꞌi ar nijö hinxki ꞌbe̱ta ár nsu. 


text:
<pb/>Nunu̱ ngu ár xuditho nöꞌö di thohu̱pya. Nuya mꞌo̱ñho̱ ne ya ñhötꞌi mi mꞌo̱ꞌspa Jö mamꞌe̱tꞌo, hinto bi hyokwa yá mꞌu̱i nuꞌu̱ mi o̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nuya ꞌbe̱tꞌo mhö xki mꞌe̱pabi, ho̱nse̱ nda mo̱xa ya ñhuni, te nda tsꞌi, ne ya nsu̱ki mpe̱ hár ndoꞌyo ya jöꞌi, mi tho̱ꞌmi nda zo̱nga ar pa nda mponga xo̱ge. 


text:
<pb/>Ha nupya xi zo̱kwa ar tsi Hmu Hesukristo, ár döngamöjö nuya ñho ba epꞌu̱. Bi yu̱tꞌa har dönga nijö töta ár nsu, hinxi hyoka nꞌar jöꞌi, himbi thoka mahye̱giwi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne bi yu̱tꞌa nꞌagitho har xe̱ni Xa Ar Nsunda, ne hiñhamꞌu̱ da yu̱tꞌa manꞌagi. Himbi hñöꞌspa ár ji ya tꞌöxi wa yá ji ya boi, nunár jise̱ bi gutꞌa nꞌagitho ya tha̱i ndi tuhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nda nhöꞌspa ar jöꞌi yá ji ya tꞌöxi, yá ji ya boi ne ár ꞌbospi ya kero, ne nda nsu̱ki nda ntꞌaxka ár te, 


text:
<br/>tema hinda tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa ár ji ar tsi Hmu Hesukristo, bi da̱twa Jö hinte xki ja̱xtꞌi. Bi ma̱xa ár Hñö Jö ꞌbu̱ gatho ya pa, bi unga ár te. Ha nunár jinu̱ da xu̱kꞌa ri mfenihu̱, gi hye̱hu̱pꞌu̱ nuya ꞌbe̱fi hinte unga ar te, ne gi pe̱fu̱ Jö togo hö ar te. 


text:
<pb/>Jange bi ꞌñu ar ꞌraꞌyo nkohi. Ne núꞌmu̱ mi unga ár te, bi mpumbabi yá tsꞌoki xki ꞌyo̱tꞌa mamꞌe̱tꞌo nuꞌu̱ mi ꞌbu̱ har ꞌbe̱tꞌo nkohi. Ne njapꞌu̱ nuya xki thahni bi tꞌumba ya ñho xki ñhötꞌi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar nkohinu̱ da ndu̱i da me̱ꞌsa ár tsꞌe̱di xta du nöꞌö togo tso yá ñho. Ngetho nuꞌmu̱ tetho, hinto tsa̱ da hñöni. 


text:
<pb/>Nu har ꞌbe̱tꞌo nkohi nꞌehe, hinge nda tsa̱ nda me̱ꞌsa ár tsꞌe̱di nuꞌmu̱ hinge nda nhöꞌma ar ji. 


text:
<pb/>Ngetho ar Moise nu mi wadi bi xipa ya jöꞌi xo̱ge ya ꞌbe̱pate, bi gu̱mpa ár ji ya boi ne ár ji ya tꞌöxi, bi thönsa ar dehe. Ne bi gu̱ ar the̱ngaxiꞌyo ne ya do̱ni, bi nöxa ha ya tꞌofo mi huxa ya ꞌbe̱pate, ne bi nöxa gatho ya jöꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha ya ꞌbe̱pate, txꞌu̱tho ꞌbe̱di da japa da tꞌaxka xo̱ge har ji nhöꞌmi, ne nuꞌmu̱ hinda nhöꞌma ar ji, hiñꞌotho ár mpumbate ya tsꞌoki. Ár ndöte ar tsi Hmu Hesukristo höka ya tsꞌoki 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ꞌmu̱ nuya te jawa har ximha̱i, ñhe̱hwi nuya te janu̱ mhetsꞌi, mi mahyoni nda nsu̱ka ha yá ji ya me̱ti. Ha nuꞌu̱ gese̱ bi ja mhetsꞌi, mahyoni manꞌar mꞌo̱ñho̱ di töte ár ñho. 


text:
<pb/>Ngetho ar tsi Hmu Hesukristo himbi yu̱tꞌa ha nꞌar nijö xi hyoka ar meximha̱i, ñhe̱hwi nöꞌö majöni bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Gese̱ꞌö bi yu̱tnu̱ har nijö mhetsꞌi nda po̱kagihu̱ hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Ne hinge xa ku̱tꞌa ngu nu maꞌra ya döngamöjö, ta̱tꞌa je̱ye̱ mi ku̱tꞌa har xe̱ni Xa Ar Nsunda nda mo̱xa ar ji hingo már me̱tise̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di njapꞌu̱, hangu ya mpengi xi dumhö nuꞌmu̱ ga pehu̱ hár ndu̱itho ar ximha̱i. Ne ha ya ngöxapayu̱, bi ñꞌudi bi unse̱ ár te nꞌagitho, ne hinda mengi da ꞌyo̱tꞌa manꞌagi, ne njapꞌu̱ bi hñöka ar tsꞌoki. 


text:
<br/>njapꞌu̱ ar tsi Hmu Hesukristo nꞌehe, nꞌagitho bi unga ár te, ne njapꞌu̱ bi hñöꞌspa yá tsꞌoki nze̱ye̱. Ne ma da ñꞌudi ár yoꞌgi manꞌagi, da po̱ho̱ gatho nuꞌu̱ ndo̱ꞌmi, hinte di benga ar tsꞌoki.<pb/>


text:
Nuya ꞌbe̱pate bi tꞌunga mahamꞌu̱, ho̱nse̱ ngu ár xudi nuya döta ñho ma nda tꞌaju̱ mꞌe̱fa, hinge mi gehyu̱. Nuya mꞌo̱ñho̱ ta̱tꞌa je̱ye̱ mi o̱tꞌa nuꞌu̱ mi e nda hyonga Jö, hinto bi tsa̱ bi hyokwa ár mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ xi hñökwahmö yá tsꞌokiyu̱, hinte di tsa̱ꞌu̱ ha yá mu̱i, ne xi hye̱hmö da ꞌyo̱tꞌa nuya mꞌo̱ñho̱yu̱. 


text:
<pb/>Jange nu mi yu̱tꞌa har ximha̱i ar tsi Hmu Hesukristo, bi ꞌñenö:<pb/>Ya mꞌo̱ñho̱ ne ya ñhötꞌi hinga ne,<br/>ha ga ꞌrakawa nꞌar ndoꞌyo har ximha̱i.<pb/> 


text:
Jange da enga:<pb/>Ma Jöꞌi, di ꞌbu̱kwa xta e ga o̱tꞌa nöꞌö gi nege,<br/>ngu xi ntꞌotꞌa ha ya tꞌofo habu̱ no̱ngagi. 


text:
<pb/>Ngu enga mꞌe̱tꞌo: Ya mꞌo̱ñho̱ ne ya ñhötꞌi tꞌaꞌi gi pungya tsꞌoki, hinga ne, ne hinga numañho. (Gathoyu̱ ꞌbo̱tsꞌe ngu mönga ha ya ꞌbe̱pate.) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ꞌñenö: Ma Jöꞌi, di ꞌbu̱kwa xta e ga o̱tꞌa nöꞌö gi nege. Njapꞌu̱ bi ꞌñenö, bi göxa nöꞌö mꞌe̱tꞌo, ne bi thuxa manꞌa ꞌraꞌyo. 


text:
<pb/>Xi tꞌaxkagihu̱, ngetho ar tsi Hmu Hesukristo bi ꞌyo̱ta Jö, bi unga ár te ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ nꞌagitho, ne hinda ma da tho ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ha nunar tsi Hmu Hesukristo, mi wadi bi unga nꞌadar mꞌo̱ñho̱ bi gutꞌwa yá tsꞌoki ya meximha̱i, bi hñuxa hár ñꞌe̱i Jö. 


text:
Nu xta tho nuya payu̱, gehnu̱ ar nkohi ma ga nkoꞌbe, enga ar tsi Hmu:<pb/>Ma ga kötꞌwa ma ꞌbe̱pate ha yá mu̱i,<br/>ne ga otꞌwa ha yá mfeni. 


text:
<pb/>Nu habu̱ xi mpumbabiyu̱, hiñꞌotho maꞌra ya mꞌo̱ñho̱ da dukwa yá tsꞌoki. Ma ga umba ma mu̱ihu̱ ga hoñhu̱ Jö 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, di pe̱ꞌsu̱pya ar se̱ki ga ku̱thu̱ har xe̱ni Xa Ar Nsunda, gehnu̱ bi gutꞌa núꞌmu̱ mi nöꞌma ár ji ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ga nehu̱ ar ꞌraꞌyo ꞌñu tsixju̱ har te, bi xogagihu̱ madeda ar döta xu̱ni dutu bi xoki, gehnu̱ ár ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Ma ga kwathu̱ habu̱ ꞌbu̱ Jö, hinte di tsu̱ka ma mfenihu̱, ne di tse̱ ma jamfihu̱. Ngetho xi nxu̱gagihu̱ ma mu̱ihu̱ xi thögagihu̱ ya tsꞌomfeni, ne xi nsu̱ga ma ndoꞌyohu̱ har tꞌaxdehe. 


text:
<pb/>Hinge te gatho ga benthu̱. Ma ga umba ma mu̱ihu̱ ga ñꞌuhu̱ nunar ndo̱ꞌminu̱ di pe̱ꞌsu̱, ngetho nu togo bi ñötkagihu̱ hingi kate. 


text:
<pb/>Ne nꞌa ngu nꞌa ga beñhu̱ ma ñꞌohu̱, ga nkahu̱ ga pe̱ꞌsu̱ ar mhöte, ne ga pe̱hu̱ ya hoga ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Yo ma ga he̱hu̱ ga kwathu̱ ha ya mhuntsꞌi ngu xi nzönga ꞌra. Nöꞌö ga o̱thu̱, ga humfu̱ ár mu̱i nꞌa ngu nꞌa ma kuhu̱, ngetho di pöhu̱ ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa da penga ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Nuꞌu̱ xa nese̱ da ntsꞌoki 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ xi bö nöꞌö majöni, ne di nese̱ da ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki, hinda ma da tꞌo̱tꞌa manꞌar mꞌo̱ñho̱ da thökwa yá tsꞌokiyu̱. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ to̱ꞌma nunar pa xa ñꞌu̱tho da thöꞌspa majöni, ne ar tsibi nthu̱ni da dutꞌa gatho nuꞌu̱ hingi ne da ꞌyo̱ta Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tsꞌokwa yá ꞌbe̱pate ar Moise, nuꞌmu̱ yoho wa hñu ya jöꞌi da da̱majöni hö bi ꞌyo̱tꞌe, hinda kꞌontꞌi da tho. 


text:
<pb/>Tengu ár dötahmö ar mfe̱i gi beñhu̱ to̱ꞌma nöꞌö togo hinda numansubi ár Tꞌu̱ Jö, ne da ꞌñenö, hingi ho ár ji nuna bi japabi bi tꞌaxki, ne da nto̱xkwi ár Hñö Jö xi nhwëgagihu̱. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ togo bi ꞌñenö: Go di koꞌspaga yá ñöni, go ga umga yá njutꞌi, enga njapꞌu̱ ar tsi Hmu. Ne manꞌagi enö: Ar tsi Dada ma da hñöꞌspa majöni yá bötsi. 


text:
<pb/>Beñhu̱ nuya pa xi thogi, núꞌmu̱ ja ngi jwahu̱ bi ꞌraꞌahu̱ ár hyatsꞌi ar tsi Hmu, xa ga tse̱ta ri mu̱ihu̱ ga thohu̱ ya thogi. 


text:
<pb/>Mödi ngi thohu̱ ya thogi ne ya ntꞌu̱tsa, ga tse̱thu̱ ya jöꞌi mi theñꞌahu̱, ne njapꞌu̱ ga thohwihu̱ mahye̱gi nuꞌu̱ maꞌra mi tho ya thogi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho ga hwëju̱ nuꞌu̱ mi ku̱ har fa̱di. Ha nuya ri ñhohu̱ bi thömpꞌahu̱, ga njohya ga tse̱thu̱, gi to̱ꞌmhu̱ gi hñöñhu̱ ya ñho xa nza̱tho ne hinda thege, bi to̱pꞌahu̱nu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho mahyoni gi tse̱thu̱ ya thogi, ne xki jwahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö ne Jö, gi hñöñhu̱ nöꞌö xi ñötꞌahu̱. 


text:
<pb/>Enga har Tꞌofo:<pb/>Ga to̱ꞌmhu̱ da tho manꞌa tsi tu̱i,<br/>ne ngutꞌa ma da zo̱ nöꞌö da ehe.<pb/> 


text:
Ha nöꞌö togo ꞌbu̱ xiñho ha ma nthandi, ma da mꞌu̱i di ñꞌemu̱igi,<br/>ha nuꞌmu̱ da mengi, hinga numañho. 


text:
<pb/>Mödi nuju̱ hinga gekagihu̱ nuꞌu̱ di penju̱ ga mꞌe̱hu̱. Nuju̱ di pe̱ꞌsu̱ ar ñꞌemu̱i, ne hinda mꞌe̱ ma pahu̱.<pb/>


text:
Ar ñꞌemu̱i gehnu̱ ga pöhu̱ xiñho ma ga höñhu̱ nöꞌö di to̱ꞌmhu̱, ne di ñꞌemu̱ihu̱ ga höñhu̱ nöꞌö hindi handathohu̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ fa̱xkagihu̱ ga pöhu̱ ho̱nse̱ bi mönga Jö, ne bi ho xo̱ge nöꞌö di hanthu̱pya. Gathonu̱ ba e habu̱ himi nhekitho ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Abel bi unga nꞌar mꞌo̱ñho̱ mi töpa ár ñho nöꞌö bi unga ár jödö Kain. Jange Jö bi da̱majöni mar hogajöꞌi, ngetho bi hñömba ár mꞌo̱ñho̱. Ne mi tho ya pa, mödi xi du, nho̱mbatho ár ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Enok bi tsꞌitsꞌi hinge nda nu ar ndöte. Ne himbi thini, ngetho bi zixa Jö. Númꞌu̱ hinxki tsꞌixtho, Jö bi damajöni mi numañho. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ hinte pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i, Jö hingi tsa̱ da numañho, ngetho nöꞌö togo ne da hyoni, mꞌe̱tꞌo mahyoni da ñꞌemu̱i di ꞌbu̱i, ne go ma da umba ár nthöhö togo honi. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Noe bi hyoka ar motsa habu̱ bi kꞌontꞌö ne gatho yá mëni, núꞌmu̱ mi xipa Jö nöꞌö ma nda thogi, mödi himi handatho. Nunar jamfinu̱ bi japi bi nheki yá tsꞌoki ya meximha̱i, ha nöꞌö bi tꞌembabi mi ꞌbu̱i xiñho hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Abra nu mi tsꞌohni, ba po̱nga hár hnini ndi ma ha nꞌar ha̱i nda tꞌumbabi. Bi ꞌyo̱ta Jö mödi himi pödi habu̱ ndi ma. 


text:
<pb/>Ar ñꞌemu̱i bi ma̱tsꞌi bi mꞌu̱ ngu nꞌar nzo̱ho̱ har ha̱i xki ñhötꞌwabi, nuyu̱ ma yá ha̱i maꞌra. Mi ꞌbu̱ta ha ya ngudutu. Bi njapꞌu̱ ar Isa ne ar Hakob, nuꞌu̱ togo bi hñönga ar ñhötꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Sara togo himi tsa̱ nda ñꞌo̱nte. Bi hñönga ar tsꞌe̱di nda nda̱thi, ne bi mꞌu̱ ár bötsi, mödi xki tho ya je̱ye̱ ñꞌo̱nte nꞌar ꞌbe̱hñö. Ha bi ñꞌemu̱i mi tsa̱ nda ꞌyo̱tꞌa togo bi ñötꞌwabi. 


text:
<pb/>Bi njapꞌu̱ nꞌehe ar Abra. Po̱ntho xki du, bi me̱ꞌsa ngu ár nze̱ye̱ ya tso̱ nuyá ꞌbe̱to bi dini, ne ngu ar ꞌbomu ja har ñönthe hingi tsa̱ da ꞌbede. 


text:
<pb/>Bi du mi ñꞌemu̱i gathoꞌu̱, mödi himbi hñönga ar ñhötꞌi. Bi hyantꞌu̱ yapꞌu̱tho ne mi ñꞌemu̱i, mi ze̱ngwatho ne mi da̱majöniꞌu̱ ma ya nzo̱ho̱ ne thota nuwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ha nuyu̱ mi hoñꞌu̱ manꞌa, mi töte ár nsu bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. Jange Jö hingi ntsa̱ da ꞌñembabi ár Dadaꞌu̱, ne xpa hokwa nꞌar hnininu̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Abra núꞌmu̱ mi tsa̱ta Jö. Dama bi netho bi da̱twa ar Isa nöꞌö nꞌase̱ ár tꞌu̱ mi ñꞌehe, mödi xki hñönga ya ñhötꞌi, 


text:
<pb/>Mi ñꞌemu̱i pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di Jö da gu̱xa nuꞌu̱ xi du, ngetho po̱ntho bi du ne bi mengi bi nte manꞌagi, ne bi mengi bi zitsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Hakob núꞌmu̱ mi da̱tꞌi nda du, bi xipa nöꞌö ma nda hwëkwa Jö yá bötsi ar Huse, ne bi ndönga Jö mi njwaxa hár ndo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Huse núꞌmu̱ mi ꞌba̱pꞌu̱tho ár ndöte, bi ꞌñenö ma nda bo̱nga Ehipto nuya me Israel, ne bi ꞌbe̱pabiꞌu̱ nda gu̱kwa yá ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa yá dada ar Moise, bi ꞌñö hñu nzönö, ngetho bi hyantꞌu̱ mar nza̱tho bötsi, ne himbi zuꞌu̱ nöꞌö xki mönga ar ndö. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa ar Moise núꞌmu̱ mi ndöta, himbi ne bi tꞌembabi már tꞌu̱ ár tꞌinxu ar ndö me Ehipto. 


text:
<pb/>Bi hwahna nda mfe̱i mahye̱giwi ár hnini Jö, himbi ne bi njohya ꞌra ya tsi pa ha yá ñho ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Bi hyandi ngu nꞌar döta mꞌe̱tsꞌi yá ntꞌu̱tsa ar tsi Hmu Hesukristo, ne himbi nepa yá mꞌetsꞌi ya me Ehipto, ngetho xki hñuxa ár da̱ har nthöhö unga Jö. 


text:
<pb/>Ar ñꞌemu̱i bi ma̱tsꞌi ba tsopꞌu̱ Ehipto, himbi zupa ár kwe̱ ar ndö, ngetho bi ze̱twa ár jamfi Jö togo hingi nheki. 


text:
<pb/>Bi ma̱tsꞌi nꞌehe nda du̱ꞌma ar baxjwa ne ar nhöxa ji núꞌmu̱ nda thohnu̱ togo mi ho ya ꞌbe̱tꞌo bötsi, hinte nda japabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar ñꞌemu̱i bi ma̱tsꞌi bi thotꞌu̱ har The̱nga Ñho̱nthe ngu ar ꞌyoñha̱i, ha nuya me Ehipto bi tsa̱ti nda thoꞌu̱ nꞌehe, ne bi jötꞌu̱ xo̱ge. 


text:
<pb/>Ar ñꞌemu̱i bi mfa̱xte bi yo̱tꞌa ya jödo mi kotꞌa ar hnini Heriko, nu mi wadi bi nthetꞌa yoto mpa. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱inu̱ bi ma̱xa nunar tsꞌoꞌbe̱hñö már thuhu ar Rahab. Himbi duwi gatho nu maꞌra ya me̱ꞌsku, ngetho bi umba nꞌar hoga tsa̱ya̱ nuꞌu̱ togo bi ma ba thexa ar ha̱i xki ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Tema manꞌa ga xiꞌahu̱. Ngetho hinda zu̱kagi ga petꞌahu̱ gatho tema bi tho ar Gedeon, ar Barak, ar Sanson, ar Hefte, ar Dabi, njapꞌu̱ ar Samuel ne maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Nunar ñꞌemu̱i bi ma̱tsꞌi bi dö maꞌra ya ndö, bi ꞌyo̱tꞌa ar hoga tsꞌu̱tꞌwi, bi zu̱ ya ñhötꞌi, ne bi gotꞌwa yá ne ya ꞌmuhu. 


text:
<pb/>Bi ma̱tsꞌi bi kꞌontꞌa ha ya tsibi xa mi fagi, ne ha ya ndo̱jwai. Bi tꞌumba ar tsꞌe̱di ha yá ngwentꞌi ne ha ya tuhni, ne bi japi nda ꞌbe̱ ar ꞌñu yá ndogu maꞌra ya ha̱i. 


text:
<pb/>ꞌRa ya ꞌbe̱hñö bi mengi bi hyanda yá mëni xki mengi xki nte manꞌagi. Maꞌra bi ñhe̱gi bi mfe̱i, himbi ne togo nda ñöni, ne nda mengi nda nte ha nꞌar mꞌu̱i töte ár nsu. 


text:
<pb/>Maꞌra bi tho ya ntꞌu̱tsa ne ya mfe̱i. Hinge ho̱nse̱ꞌö, bi nthötꞌa ya bo̱jö ne bi jotꞌa ha ya fa̱di. 


text:
<pb/>Bi tsꞌoxa ya nkꞌahni, bi nju̱ ya nthe̱gi bi theka made, bi tsꞌa̱ti. Maꞌra bi tho ndo̱jwaitho, himi ñꞌotho habu̱ nda mꞌu̱i, hagatho mi ꞌyotho, ho̱nse̱ mi hempa yá ximhni ya de̱ti, ya tꞌöxi, xa mi hyoya, xa mi tho ya dumu̱i, mi tho ya mfe̱i. 


text:
<pb/>Ar ximha̱i hinge ndi ꞌñepabi nda mꞌu̱kwa. Mi ꞌyoꞌu̱ ha ya otꞌaha̱i, ha ya tꞌo̱ho̱, ha ya ñeke ne ya oki ja ha ya maꞌye. 


text:
<pb/>Ngetho Jö xki ꞌye̱gagihu̱ maꞌra ya döta njöpi, ne nuꞌu̱ mahye̱gi nguju̱ nda hñönga nunar ñhonu̱, ne hinge nda hñönse̱ꞌu̱ ya njöpi.<pb/>


text:
Ngetho xa xi gokathogihu̱ ra nze̱ye̱ togo xi da̱majöni mi pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i, ma ga he̱hu̱ ꞌmu̱ gatho ma ꞌbe̱nihu̱, ne ya tsꞌoki hingi he̱gagihu̱ ga ꞌyohu̱. Ne ga nixtꞌihu̱ hinga tsa̱ya̱hu̱ ga tso̱ñhu̱ ár ñöni nunar ꞌñu di te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Hinga höju̱ ma da̱hu̱ xta huxu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo bi du̱ꞌmi ne bi jwatka ma jamfihu̱. Himbi jamasu hangu ma nda tho ya ntꞌu̱tsa, mi handar johya ma nda ꞌñepa mꞌe̱fa, bi netho nda tsꞌu̱ta har pontꞌi, ne bi hñúxa hár ñꞌe̱i ár thuxandö Jö. 


text:
<pb/>Beñhu̱ nöꞌö togo bi me̱ꞌspa ar tse̱ti ya tsꞌokte xa mi u̱tsa, ne njapꞌu̱ hinda wentꞌahu̱ hingi ne gi pe̱fu̱. 


text:
<pb/>Hage xka pumhnihu̱ ya mhö bi hñupꞌa ri mu̱ihu̱ ngu yá bötsiꞌihu̱ Jö, bi tꞌeñꞌahu̱ njawa:<pb/>Ma tsi bötsiꞌihu̱, yo gi tsamfu̱ ár nju̱tgu ꞌraꞌahu̱ ar tsi Hmu,<br/>ne yo gi wenthu̱ nuꞌmu̱ tsu̱ꞌahu̱ꞌö.<pb/> 


text:
Ngetho ar tsi Hmu umba ár mfu̱ki nuꞌu̱ togo mödi,<br/>ne umba ár mfe̱i gatho nuꞌu̱ embabi yá bötsi. 


text:
<pb/>Tse̱thu̱ ar mfu̱ki ꞌraꞌahu̱ Jö, ngetho hantꞌahu̱ ngu yá bötsi. Hinjoꞌo nꞌar bötsi togo ár dada hingi umba ár mfu̱ki. 


text:
<pb/>Nupya ma ga beñhu̱ xta ꞌñehu̱wa ma dadahu̱ har ximha̱i, mi fe̱bgagihu̱ ne ndi möhu̱. Yoꞌö hinga o̱thu̱ ár Dada ma hñöhu̱, ne ga pe̱ꞌsu̱ ar te. 


text:
<pb/>Majöni numa dadahu̱wa mi tsu̱kagihu̱ ꞌra ya tsi pa, ngu mi beñꞌu̱ mar ñho. Ha Jö fe̱bgagihu̱ homga ma ñhohu̱, ne ga pe̱ꞌsu̱ nꞌar te xintꞌaxi nguꞌö. 


text:
<pb/>Majöni hiñꞌotho nꞌar mfe̱i ga johya ga höñhu̱, gatho tso̱tkagihu̱ ma mu̱ihu̱. Ha nuꞌmu̱ da zo ma mfenihu̱, mꞌe̱fa ga pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i, ne da tsa̱ ga o̱thu̱ nöꞌö xiñho. Nuꞌu̱ togo he̱pꞌu̱ ár nhwëki Jö 


text:
<pb/>Ne hyoju̱ nꞌar ꞌñu njöntho. Njapꞌu̱ nuna ri wahu̱ xi wengi hinda kꞌoxa ar ndoꞌyo, da mengi da zo xiñho manꞌagi. 


text:
<pb/>Umba ri mu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hwihu̱ nꞌar hogamꞌu̱i gatho nu maꞌra, ne gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar mfeni xintꞌaxi. Ngetho nuꞌu̱ hinte pe̱tsꞌi, hinda ma da hyandwa ár hmi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ntsuñhu̱, yo ma da bo̱mpꞌu̱ nꞌa da hye̱pꞌu̱ ár nhwëki Jö. Ne da mu̱di da zo̱tꞌa ár mu̱i, ne da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi ho. Ne njapꞌu̱ da mu̱di da tsꞌokwa yá mfeni maꞌra. 


text:
<pb/>Yo ma da mꞌu̱pꞌu̱ nꞌa di ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, wa hindi ne da numansu nöꞌö di ꞌñe mhetsꞌi. Ngu ar Esau bi thoka nöꞌö mi tꞌembabi mar ꞌbe̱tꞌo tꞌu̱, bi pa̱ti nda tꞌumba nꞌa mohi ar ñhuni. 


text:
<pb/>Xka pöhu̱ himbi tꞌe̱kwabi, mödi mꞌe̱fa mi nemhö nda hñönga ar njöpi, ne himbi tsa̱. Bi nöꞌmahmö yá gida̱, ha himbi tꞌumbabi ar se̱ki. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ hinxka kwathu̱ har tꞌo̱ho̱ mi tsa̱ ngi tha̱ñhu̱, ngu ya me Israel bi tho mamꞌe̱tꞌo, ne ngi hyanthu̱ mi po̱xa ar tsibi, xa mar mꞌe̱xui, ne mi ja ar ꞌyomndöhi. 


text:
<pb/>Hinga ꞌyo̱hu̱ ár ñheti ar kꞌaxtꞌathu̱xi, ne hinga ꞌyo̱hu̱ nunar mhö mi nzote. Nuꞌu̱ togo bi ꞌyo̱de bi ꞌya̱di nda ñhe. 


text:
<pb/>Ngetho himi tsa̱ nda ze̱ta nöꞌö mi nsipabi, mi enö: Nuꞌu̱ togo nda ꞌñexa ár wa har tꞌo̱ho̱ mödi mar me̱ti, nda tho nkꞌahni wa nda nsu̱ꞌsa nꞌar maza. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ xka kwathu̱ har tꞌo̱ho̱ ár thuhu Sion, hár hnini Jö togo te, har Herusalen mhetsꞌi, po̱ntho xka ꞌbu̱hwihu̱ nuꞌu̱ ra nze̱ye̱ ya e̱nxe̱. 


text:
<pb/>Xka kwathu̱ hár mhuntsꞌi nuꞌu̱ ya hmökabötsi xi thuꞌspa yá thuhunu̱ mhetsꞌi, ne xka tsu̱hu̱ Jö togo o̱tꞌwa ar tsꞌu̱tꞌwi gatho. Ne xka nthöskwihu̱ ya hogajöꞌi xi du xi zo̱nga xiñho hár ñöni. 


text:
<pb/>Xka kwathu̱ xka tsu̱hu̱ gese̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo ꞌñu ar ꞌraꞌyo nkohi. Ne ár ji bi nöꞌmi xa döta ar ñho ñꞌudi, hingi ñhe̱hwi ár ji ar Abel. 


text:
<pb/>Jamasuhu̱ yo ma gi fe̱ꞌsfu̱ ár mhö togo zoju̱. Ngetho nuꞌmu̱ himbi kꞌontꞌa nuꞌu̱ bi me̱ꞌspa ár mhö togo mi zokwa har ximha̱i, hanja ga kꞌonthu̱ nuꞌmu̱ ga fe̱ꞌsfu̱ ár mhö Jö bi e mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar mhö bi japi bi nhwötꞌa gatho nuwa har ximha̱i, nupya xi ñötkagihu̱ xi ꞌñenö: Ho̱nse̱ manꞌagi ma ga japa da nhwötꞌa hinge ho̱nse̱ ar ximha̱i, xo̱ge mhetsꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ enö, manꞌagi, ne da ꞌñenö ma da hwönga gatho nöꞌö tsa̱ da ꞌñöni ne xi thoki. Ho̱nse̱ da gohi nuꞌu̱ hingi tsa̱ da ꞌñöni. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ xta höñhu̱ nꞌar tsꞌu̱tꞌwi hingi tsa̱ da ꞌñöni, ma ga umfu̱ njamödi Jö, ne ga pe̱pabihu̱ ngu neꞌö, ga pe̱ꞌsfu̱ ar ntsu ne ar ntsuni. 


text:
<pb/>Yo ma gi hye̱hu̱ gi umfu̱ ar tsa̱ya̱ maꞌra ha ri nguhu̱. Ngetho ꞌra mödi hinxi bödi, xi umba ar tsa̱ya̱ ya e̱nxe̱ ha yá ngu. 


text:
<pb/>Beñhu̱ ya ꞌyofa̱di, hu ri mu̱ihu̱ wande gi owihu̱ mahye̱gi har fa̱di. Yo gi pumhnihu̱ nuꞌu̱ xi mfe̱i, ngetho gi pe̱ꞌsase̱hu̱ ri ndoꞌyohu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Tsuñhu̱ ar nthöti ne suhu̱ dar ntꞌaxi. Ha nuꞌu̱ ꞌbe̱ngwi nuꞌu̱ hinxi nthötwi ne nuꞌu̱ ka yá nthöti, Jö ma da hñöꞌspa majöni. 


text:
<pb/>Nzöñhu̱ hingi hyo̱ju̱ ar bojö, ñhogamu̱ihu̱ nöꞌö gi pe̱ꞌsu̱. Ngetho Jö bi ꞌñenö: Hinga he̱kꞌaꞌi, hinga pumhniꞌi. 


text:
<pb/>Jange hinga tu ma mu̱ihu̱ ga eñhu̱:<pb/>Ar tsi Hmu go fa̱xkagi, hinga ntsu.<pb/>Te da jakaga ar jöꞌi. 


text:
<pb/>Beñhu̱ ri ma̱ꞌyohu̱ togo bi xiꞌahu̱ ár mhö Jö. Hyanthu̱ tengu bi njöpabi yá mꞌu̱i, ne te̱mfu̱ yá jamfi. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ da kaꞌahu̱ maꞌra ya ntꞌuti hingi o yá ꞌñu. Ngetho xiñho gi ze̱ta ri jamfihu̱ hár nhwëki ar tsi Hmu, hinge ha ya ñhuni. Nuyu̱ hinte bi ma̱xa nuꞌu̱ togo mi japꞌu̱. 


text:
<pb/>Di pe̱ꞌsu̱ nꞌar mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱ habu̱ nuya möjö mi mpe̱ hár nijö Jö mi ꞌbu̱ mahamꞌu̱, hingi tsa̱ da hñöka ar mꞌo̱ñho̱ da zi. 


text:
<pb/>Nunar döngamöjö mi ku̱tꞌa har nijö ár ji ya me̱ti nda tꞌunga ngu ar mꞌo̱ñho̱, ne nda thökwa yá tsꞌoki ya jöꞌi. Ne nuyá ndoꞌyo nuya me̱tiyu̱ nda tsꞌötꞌa yapꞌu̱ habu̱ hinto mi ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Jange ar tsi Hmu Hesukristo nꞌehe, bi tho nthi har hnini, ne njapꞌu̱ nunár jise̱ bi nöꞌmi, da hñökwa yá tsꞌoki ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ma ga po̱ñhu̱ ꞌmu̱ ga thöhu̱ nthi, ne ga e̱nthu̱ ma tehu̱ ga thohu̱ nuya u̱gi ngu bi thoꞌö nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, ma ga tutwabihu̱ Jö nꞌar thuhu ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ma ga eñhu̱ nunar mꞌo̱ñho̱nu̱, po̱nga ha ma nehu̱ matꞌwa ár thuhu Jö. 


text:
<pb/>Ne ga o̱thu̱ xiñho hinga pumhnihu̱ ga mfa̱xu̱ nꞌa ngu nꞌa, ngetho nuya mꞌo̱ñho̱yu̱ numañho Jö. 


text:
<pb/>ꞌYo̱thu̱ ri ma̱ꞌyohu̱, yo ma gi thöthu̱ nöꞌö xiꞌahu̱. Ngetho nuꞌu̱ hingi tsa̱ya̱ suꞌahu̱, pödi ma da thöꞌspa majöni. Jahu̱pꞌu̱ ne da njohya da ꞌyo̱tꞌe, hinge di tu yá mu̱i, ngetho nunu̱ hinte fa̱xꞌahu̱. 


text:
<pb/>ꞌYa̱fu̱ Jö da ma̱xkagihe. Di beñhe hinte tsu̱kagihe ma mfenihe, ngetho di nehe ga o̱the xiñho gatho. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ mꞌe̱tꞌo di xiꞌahu̱ gi ꞌya̱fu̱ ngutꞌa da tsa̱ ga mapꞌu̱ manꞌagi. Ntꞌëdi ya ku ne mhatꞌwa Jö 


text:
<pb/>Jö unga ar hogamꞌu̱i, ne bi japi bi mengi bi nte ar tsi Hmu Hesukristo manꞌagi, nuna ar hoga Ma̱ꞌyo bi nöꞌma ár ji bi du̱ꞌma nꞌar ꞌraꞌyo nkohi hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Gese̱ Jö da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ya hoga ꞌbe̱fi ngu neꞌö, ne da mpe̱ ha ri mu̱ihu̱ da tsa̱ gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö numañho. Da njapꞌu̱ ngetho tsixꞌahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, togo di ꞌñepi da tꞌumba ar nsunda hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌahu̱ tsi kuhu̱, gi hñöñhu̱ nunar mhönu̱ hupꞌa ri mu̱ihu̱, nuna nꞌa tsi tu̱i xta otꞌahu̱. 


text:
Dar Santiago, ár ꞌbe̱gogi Jö ne ar tsi Hmu Hesukristo, di ze̱ngwaꞌihu̱ gatho nuꞌahu̱ yá ꞌbe̱toꞌihu̱ nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá tꞌu̱ ar Israel ha gatho ya ha̱i xka mfonthu̱. Ar hoga mfödi unga Jö 


text:
<pb/>Umba ri mu̱ihu̱ da nheki ri tsꞌe̱tihu̱ ha nöꞌö gi pe̱hu̱, ne gi ñöxu̱ xiñho, hinte gi kꞌathu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌaꞌahu̱ gi kꞌathu̱ ar mfödi, ꞌya̱fu̱ Jö ne da ꞌraꞌahu̱, ngetho nöꞌö xa unga nze̱ye̱ ne hingi ñösꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ñꞌemu̱ihu̱ gi ꞌya̱fu̱, hingi yomihu̱. Ngetho nöꞌö togo yomi, ñhe̱hwi nuyá mpu̱ntsꞌi ar döñho̱nthe xa tuxta ar ndöhi, mawa di manu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo pe̱ꞌsa yá mꞌe̱tsꞌi, dá njohya xi hyo̱ma ha̱i Jö, ngetho nöꞌö ngu ár ndo̱ni nꞌar do̱ni, ma da thotho. 


text:
<pb/>Ngetho nu xta bo̱xa ar hyadi ne da patꞌi, ar do̱ni da ꞌyotꞌi, da da̱ ár ndo̱ni ne da mꞌe̱ta ár nza̱tho. Njapꞌu̱tho nöꞌö togo the̱ ya ñho, da mꞌe̱ta madeda yá mꞌe̱tsꞌi. Ga tse̱thu̱ ya tsꞌa̱ti 


text:
<pb/>Nza̱tho nunar ñꞌo̱ho̱ da tho xiñho núꞌmu̱ tsꞌa̱ti. Ngetho nu xta tho nunar tsꞌa̱tinu̱, ma da hñönga ar te ngu ar nthöhö xi ñötꞌwa Jö gatho nuꞌu̱ togo mödi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa tsꞌa̱ti da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi ho, yo ma da ꞌñenö go tsa̱ta Jö, ngetho Jö hingi tsa̱ da tsꞌa̱ti da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi ho, ne hinto tsa̱tꞌö. 


text:
<pb/>Nunar mfeninu̱, ngu nꞌar ꞌbe̱hñö ñꞌu̱, da ꞌrogi ar tsꞌoki, ne xta ꞌyo̱tꞌe, da ꞌyo̱nga ar ndöte. 


text:
<pb/>Gatho ya hogantꞌuni xa xiñho, bi e mhetsꞌi, bi pe̱hna ar Dada togo ár me̱ti ar ñotꞌi. Nöꞌö hingi mponi, ne hingi pa̱ta ár mfeni, ngu mponga ar xudi. 


text:
<pb/>Go bi neꞌö bi jaju̱ da ntehu̱ manꞌagi har mhö majöni da o̱xu̱, ne da nugagihu̱ ngu ar ꞌbe̱tꞌo sofo ma da nju̱xa mꞌe̱fa. Nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ngu mönga ar hoga mhö 


text:
<pb/>Jange tsi kuhu̱, xoju̱ xiñho ri guhu̱ gi ꞌyo̱hu̱, hinge dama gi thöhu̱, ne hingi mbo̱ ri kwe̱hu̱ ngutꞌa. 


text:
<pb/>Jange hye̱hu̱pꞌu̱ gatho nöꞌö hingi ho ne gatho nuya tsꞌomfeni. Pe̱ꞌsu̱ nꞌar hogamu̱i gi hñöñhu̱ ar hoga mhö xi tꞌutꞌahu̱. Nunar mhönu̱ tsa̱ da po̱ꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ne gi ꞌyo̱thu̱ nöꞌö mönga ar hoga mhö, hinge ho̱nse̱ gi ꞌyo̱xthu̱. Nuꞌmu̱ hingi ꞌyo̱thu̱, gi ntsꞌokse̱hu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo huxa ár da̱ har ꞌbe̱pate xi hoga ma mu̱ihu̱, hingar döni, umba ár mu̱i te̱ni da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö mö, ne njapꞌu̱ nza̱tho gatho nöꞌö o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa enö xa honga Jö, ne hingi tsa̱ da gotꞌa ár ne, ntsꞌokse̱, ne gatho nór ꞌbe̱fi honga Jö, hinter mꞌe̱pꞌu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nunar thongajö xintꞌaxi ne hinte pe̱ꞌsa ya ja̱xtꞌi hár nthandi Jö ar Dada, gehnu̱ ma ga xiꞌahu̱: Tso̱ñhu̱ ya tsi hyoyabötsi ne ya ꞌranxu tho ar kꞌatꞌi, ne gi ntsuñhu̱ hinda ja̱xtꞌa ri mꞌu̱ihu̱ gi me̱wihu̱ ar ximha̱i.<pb/>


text:
Ma tsi kuhu̱, dá nheki nuna ri ñꞌemu̱ihu̱ gi pe̱ꞌsfu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, yo gi hwanthu̱ togo gi zohu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ ha ri mhuntsꞌihu̱ da zo̱nga nꞌar ku di hö ya kꞌaxtꞌamfoꞌye̱ ne ya hoga he, ꞌme̱fa da zo̱nga manꞌar tsi hyoya ku di he ꞌra ya tsi nju̱mfo, 


text:
<br/>ne gi numañhohu̱ nuna hö ar nza̱tho he, ne gi ꞌñembabihu̱: Hñuxnu̱ ha ya hoga nthutsꞌi. Ha gi ꞌñembabihu̱ nunar tsi hyoya: ꞌBa̱pꞌu̱tho. Nuꞌmu̱ gi ne gi hñudi, hñupꞌu̱ har ha̱i. 


text:
<pb/>Ma tsi hmöka kuhu̱, di ne gi ꞌyo̱xu̱ nöꞌö ma ga xiꞌahu̱: Hage hinxi hwahna Jö nuya hyoya jawa har ximha̱i da me̱ꞌsa nze̱ye̱ ar jamfi, ne da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi xi ñötꞌwabi nuꞌu̱ togo mödi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ xka hyomfu̱ ar hñö nöꞌö ar tsi hyoya. Hage hingo nuꞌu̱ pe̱ꞌsa yá mꞌe̱tsꞌi togo jaꞌahu̱ gi thohu̱ ar tsꞌomꞌu̱i, ne gehyu̱ togo tsixꞌahu̱ ma da ꞌba̱pꞌahu̱ ha ya tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ xa majöni gi o̱thu̱ ngu enga ar ꞌbe̱pate xa döta ár nsu, gi te̱ñhu̱ ꞌmu̱ ngu enga hár Tꞌofo Jö: Mö ri ñꞌohu̱ ngu gi mhöse̱. Njapꞌu̱ gi o̱thu̱ xiñho ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ gi hwanthu̱ ri ñꞌohu̱, gi o̱thu̱ ar tsꞌoki, ne xka tsꞌojwu̱ ar ꞌbe̱pate, ꞌñudi gar tsꞌoktehu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌa umba ár mu̱i da ꞌyo̱tꞌa gatho ngu mönga ha ya ꞌbe̱pate, ne nuꞌmu̱ da tsꞌoka nꞌa xe̱nitho, da tho̱xa xo̱ge. 


text:
<pb/>Ngetho getꞌö togo bi ꞌñenö: Yo gi tsimba ár nthöti maꞌra, getꞌö xi ꞌñenö nꞌehe: Yo gi ñhote. Ngetho nuꞌmu̱ hingi tsimba ár nthöti manꞌa, ha gi hote, njapꞌu̱ xka tsꞌokwa yá ꞌbe̱pate Jö. 


text:
<pb/>Jange ꞌbu̱hu̱ ne gi ñöhu̱ ngu nuꞌu̱ ma da thöꞌspa majöni har ꞌraꞌyo ꞌbe̱pate xi hoga ma mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Har thöxamajöni hinda ma da mꞌe̱ꞌspa ar nhwëki nuꞌu̱ togo himbi me̱ꞌsa ar nhwëki. Ha nunar nhwëki töpa ár nsu ar thöxamajöni. Ar ñꞌemu̱ise̱ hinter me̱ꞌö nuꞌmu̱ hingi pe̱wi ya hoga ꞌbe̱fi 


text:
<pb/>Ma tsi kuhu̱, te da ma̱xa nꞌar ku da ꞌñenö pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i ne hinte nheki yá hoga ꞌbe̱fi. Hanja da tsa̱ da mpo̱ nꞌa nuꞌmu̱ ho̱nse̱ di mpe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i. 


text:
<br/>ha nuꞌahu̱ gi ꞌñembabihu̱: Di möhu̱ ter entho, ñhexu̱ xiñho ne niñöhu̱, ne hingi umfu̱ tema honga ár ndoꞌyo, tema ñho gi umfu̱ ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Tsa̱ da ꞌñenga nꞌa: Nuꞌge gi pe̱ꞌsa ar ñꞌemu̱i, ha nuga di pe̱ꞌsa ya hoga ꞌbe̱fi. Utka ri ñꞌemu̱i hinte pe̱wi ya hoga ꞌbe̱fi, ne nuga ga utꞌa ma ñꞌemu̱i di pe̱wi ya hoga ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Xa xka ꞌbe̱ ri mfeni. Hamꞌu̱ ma gi pödi, nunar ñꞌemu̱i, nuꞌmu̱ hingi pe̱wi ar hoga ꞌbe̱fi, hinter me̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ma palehu̱ ar Abra bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu, ngetho bi ꞌyo̱tꞌa ar hoga ꞌbe̱fi núꞌmu̱ mi da̱twa Jö ar Isa ár tꞌu̱, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱. 


text:
<pb/>Ha hingi handi, ar ñꞌemu̱i bi mpe̱fi mahye̱giwi ya hoga ꞌbe̱fi, ne bi japi bi nxo̱ge núꞌmu̱ mi tꞌo̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi thogi ngu enga hár Tꞌofo Jö habu̱ enö: Ar Abra bi ñꞌemu̱i Jö ne bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu, ne bi nsipabi ár ñꞌowi Jö. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ ꞌmu̱, nuya jöꞌi numañho Jö ngetho o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi, hinge ho̱nse̱ thandwa ár ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ar Rahab mar tsꞌoꞌbe̱hñö, bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu, ngetho bi umba ar tsa̱ya̱ yá mꞌe̱hni, ne bi koꞌsa ha manꞌar ꞌñu. 


text:
<pb/>Ngetho jangu ar ndoꞌyo, nuꞌmu̱ kꞌatꞌwabi ar hñö xi du, njapꞌu̱tho ar ñꞌemu̱i nꞌehe, nuꞌmu̱ hingi pe̱wi ya hoga ꞌbe̱fi hinter me̱ꞌö.<pb/>


