# verses

text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar Hesu ba e Betsaida, ne ka ba tsꞌimpanu̱ nꞌar goda̱, ne mi tꞌa̱pa ar möte nda hñuꞌspa ár ꞌye̱. 


text:
<pb/>Bi mipa ár ꞌye̱ ar goda̱ ꞌmu̱, ne bi gu̱ka nthi ar hnini. Bi zospa ár da̱, bi hñuꞌspa ár ꞌye̱, ne bi ꞌya̱mbabi ha mi handa nꞌa tsi tu̱i. 


text:
<pb/>Ne bi hñuꞌspa ár ꞌye̱ manꞌagi hár da̱, bi japi bi hyandi. Ne bi ho yá da̱, bi hyanda yapꞌu̱, ne bi hyanda gatho xiñho. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi me̱hna ár ngu, ne bi hñuꞌmba ár mu̱i bi ꞌñembabi: —Yo ma gi ku̱tꞌa har hnini. Ar Pedro bi da̱majöni (Mt. 16:13‑20; Lk. 9:18‑21) 


text:
<pb/>Ar Hesu bi bo̱ngwi yá ma̱xte, bi ma ha ya tꞌu̱lo hnini har ha̱i Nsesarea Filipo. Ne núꞌmu̱ mi ne ar ꞌñu, bi ꞌya̱mbabi yá ma̱xte: —Togo enga ya jöꞌi go geke ꞌnö. 


text:
<pb/>Bi döꞌu̱ njawa: —ꞌRa enö gar Xuwa Xixthe, maꞌra gar mꞌe̱hni Elia, ha maꞌra enö go geꞌe nꞌa nuya mꞌe̱hni mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nöꞌö bi ꞌñembabi: —Xiꞌahu̱, togo gi eñhu̱ go gekaga. Bi dö ar Pedro ne bi ꞌñenö: —Nuꞌge go gar Kristo xi ꞌñexꞌa Jö. 


text:
<pb/>Ne bi ndu̱i bi uti mi mahyoni nda tho nze̱ye̱ ya thogi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Ne nda u̱tsa ya dönziandö, ya ndömöjö ne ya bötꞌofo. Nda tho, ne ár hñupa nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Mi otꞌwa ar ꞌñu xiñho. Nuꞌmú̱ ar Pedro bi gu̱ki ne bi ndu̱i bi hñuꞌmba ár mu̱i hinge nda japꞌu̱. 


text:
<pb/>Nunar Hesu bi ñhanda habu̱ mi ꞌba̱ yá ma̱xte, ne bi zu̱ ar Pedro bi ꞌñembabi: —Di mawa, tsꞌondöhi. Ngetho hingi te̱mba ár mfeni Jö, gi te̱mbatho yá mfeni ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Bi zohna ya jöꞌi ne yá ma̱xte, bi ꞌñembabi: —Nöꞌö togo ne da de̱ngagi, mahyoni da pumhnise̱ ár te, ne da ñꞌe̱ntꞌatho ga ñꞌoꞌbe. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo ne da japi da kꞌontꞌa ár te, ma da ꞌbe̱di. Ha nöꞌö togo e̱ntꞌi da unga ár te da de̱ngagi ne da mönga ar hoga mhö, ma da dinga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo da ntsa̱ da da̱tka majöni ha yá nthandi nuya tsꞌojöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱, ne da ntsa̱ da mömga ma mhö, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da ntsa̱ nꞌehe xta ehe di hömpa ár nsunda ár Dada, ne di ñꞌowi ya hoga e̱nxe̱.<pb/>


text:
Bi ꞌñembabi nꞌehe: —Xa majöni di xiꞌahu̱, gi ꞌbu̱hu̱wa ꞌrapya, hingi ma gi tuhu̱, mꞌe̱tꞌo ma gi hyanthwu̱ ár tsꞌu̱tꞌwi Jö da ehe, xa di nheki ár tsꞌe̱di. Bi mponga ár ꞌba̱i ar Hesu (Mt. 17:1‑13; Lk. 9:28‑36) 


text:
<pb/>Mi tho ꞌrato mpa ar Hesu bi zixa ar Pedro, ar Hakobo ne ar Xuwa, bi bo̱xase̱yu̱ ha nꞌar tꞌo̱ho̱ mar ñhetsꞌi. Mi zo̱ñꞌu̱ bi mponga ár ꞌba̱i ar Hesu hár nthandiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne ár he xa mi hyatsꞌi, bi tꞌaxki ngu ar tse̱. Hinjoꞌowa har ximha̱i nꞌar meni da tsa̱ da japi da tꞌaxki njanguꞌö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Pedro bi ꞌñemba ar Hesu: —Ma tsi Utateꞌi, xiñho ga ꞌbu̱hu̱wa. Te gi mö, ga hoje hñu ya mꞌetꞌe, nꞌa habu̱ gi ꞌbu̱ke, nꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Moise, ne manꞌa habu̱ da mꞌu̱ ar Elia. 


text:
<pb/>Nꞌa mba eta nꞌar gui bi goꞌmtho, ne bi nhekinu̱ nꞌar mhö bi ꞌñenö: —Gehnu̱ ma hmöka Tꞌu̱. ꞌYo̱hu̱ nöꞌö xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ne mi göꞌu̱ har tꞌo̱ho̱, bi hñuꞌmba yá mu̱iꞌu̱ hinto nda xipabi nöꞌö xki hyantꞌu̱, nda do̱ꞌmi mꞌe̱tꞌo nda mengi nda nte manꞌagi Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Bi kwatathoꞌu̱ nunar mhönu̱, ne mi ñöꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa teme ndi bo̱nga nöꞌö xki mö, nda mengi nda nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌya̱mbabiꞌu̱ ar Hesu: —Yoꞌö enga ya bötꞌofo, mꞌe̱tꞌo ma da e ar Elia, ne ka da e ar Kristo. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni ar Elia da e mꞌe̱tꞌo, ne da ꞌñexa xiñho manꞌagi gatho te jawa. Xiꞌmu̱, yoꞌö xi tꞌotꞌa har Tꞌofo, Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da tho ya thogi, ne hinte ma da nhu. 


text:
<pb/>Ha di xiꞌahu̱, ar Elia ba ehe, ne bi ꞌyo̱tꞌwabi gatho nöꞌö mi ne ya jöꞌi, ngu xki tꞌotꞌi nda thoꞌö. Ar Hesu bi o̱the nꞌar bötsi xki nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi (Mt. 17:14‑21; Lk. 9:37‑43) 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ñꞌö habu̱ mi ꞌbu̱ yá ma̱xte, bi hyandi nze̱ye̱ ya jöꞌi xa xki gotꞌatho, ne mi ñöwi ya bötꞌofo. 


text:
<pb/>Bi dö nꞌa mi ꞌbu̱ har mutꞌi, ne bi ꞌñenö: —Tsi Utate, da tsiñꞌa ma tꞌu̱ nthe̱xkwi nꞌar tsꞌondöhi japi da ngone. 


text:
<pb/>Habu̱ gatho da zu̱di xa hwötsꞌi, ne japi da ꞌye̱ntsꞌa ya fu̱gi hár ne, xa guxtꞌa yá tsꞌi, ne ꞌramtxꞌu̱ di ꞌyotꞌi. Da xipa nuya ri ma̱xte nda ꞌye̱mhö, ne hinte bi japabi. 


text:
<pb/>Bi döꞌö ne bi ꞌñenö: —Yá bötsiꞌihu̱ ya me̱ꞌsku. Hangu ma ga ꞌbu̱hwithohu̱ ne ga pe̱sꞌahu̱ ar tsꞌe̱ti. Ba tsinju̱wa ar metsi. 


text:
<pb/>Ne ba tsꞌimpabi. Ha nunar tsꞌondöhi mi hyanda ar Hesu, xa bi hwöꞌsa ar bötsi, mi zo har ha̱i xa mi ntöni, ne xa mi e̱ntsꞌa ya fu̱gi hár ne. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌya̱mba ár dada: —Hangu pe̱tsꞌi njanu̱. Ar dada bi dödi ne bi ꞌñenö: —Bi du̱ꞌmbabi mi tꞌu̱lotho. 


text:
<pb/>Nꞌandi e̱ntꞌa har tsibi ne har dehe, ne da hyohmö. Ha nuꞌmu̱ da tsa̱ te gi japi, pe̱ꞌskagihe ar nhwëki ne fa̱xkagihe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñembabi: —Nuꞌmu̱ da tsa̱ gi ñꞌemu̱i hö, ngetho nöꞌö togo ñꞌemu̱i, hinter ñhembibi. 


text:
<pb/>Ne nꞌagitho ár dada ar bötsi bi ñö ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Di ñꞌemu̱i. Fa̱xkagi da hñuxa ma ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nu mi hyanda ar Hesu ya jöꞌi mi ntutsꞌi mi kwatꞌi, bi zu̱ ar tsꞌondöhi ne bi ꞌñembabi: —Tsꞌondöhi gone ne gogu, di ꞌbe̱pꞌaꞌi gi hye̱hnu̱, ne hingi pengi gi ku̱tꞌa manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar tsꞌondöhi xa bi hye̱xa ar mhafi, ne xa bi nhwöste bi bo̱ni. Ne nunar bötsi bi gohnu̱ wande xki du, jange nze̱ye̱ mi enö: —Xi du. 


text:
<pb/>Har Hesu bi ꞌñembabi: —Nuya tsꞌondöhiyu̱ xi ñhembi da bo̱ni, mahyoni ar ntꞌa̱pa Jö ne ar bëhë. Ar Hesu bi mengi bi mö ma nda tho (Mt. 17:22‑23; Lk. 9:43‑45) 


text:
<pb/>Ngetho mi uta yá ma̱xte, ne mi embabi: —Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da nda̱twa yá ꞌye̱ ya jöꞌi, ne ma da tho. Ne ár hñupa da mengi da nte manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne nuyá ma̱xte himi tso yá mfeni nöꞌö mi xipabiꞌö, ne mi tsu nda ꞌya̱mbabi. Togo töte ár nsu (Mt. 18:1‑5; Lk. 9:46‑48) 


text:
<pb/>Ne bi zo̱nga Nkapernaum, mi yu̱tꞌu̱ har ngu, ar Hesu bi ꞌya̱mbabi yá ma̱xte: —Te ngi mpehu̱ har ꞌñu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi hñudi, ne bi zohna nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo ne da mꞌu̱ mꞌe̱tꞌo, mahyoni xa da mꞌe̱fa, ne da me̱pa gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>—Nöꞌö togo da po̱tka ma thuhu japamasu nꞌar tsi bötsi, jakamasugi. Ha nöꞌö togo jakamasugi, go japamasu togo xpa pe̱nkagi. Nuꞌu̱ togo hingo ma ñꞌu̱nihu̱, go fa̱xkagihu̱ (Lk. 9:49‑50; Mt. 10:42) 


text:
<pb/>Ar Xuwa bi ꞌñembabi: —Tsi Utate, xta hanthe nꞌa e̱nga ya tsꞌondöhi ju̱ñꞌa ár tsꞌe̱di ri thuhu. Da höjwe ngetho hindi ñꞌowihu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu bi ꞌñembabi: —Yo gi hökwabihu̱, ngetho hinjoꞌo nꞌa togo di o̱tꞌa ya ntꞌudi ju̱nka ár tsꞌe̱di ma thuhu, ne mꞌe̱fa da ñömañꞌu̱gi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar tsi ꞌbada ar dehe po̱tka ma thuhu ngetho yá me̱tiꞌihu̱ ar Kristo, xa majöni di xiꞌahu̱, hinda ma da ꞌbe̱ ár nthöhö. Ga ntsuñhu̱ hinga o̱thu̱ ar tsꞌoki (Mt. 18:6‑9; Lk. 17:1‑2) 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da japi da da̱ nꞌa nuya tsi bötsi ñꞌemu̱igi, xiñho da tsꞌu̱twa nꞌar doju̱ni hár ꞌyu̱ga nöꞌö ar jöꞌiꞌö, ne da tꞌe̱ntꞌa har dehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ri ꞌye̱hu̱ da jaꞌahu̱ gi ta̱hu̱, hye̱ju̱. Xiñho gi ku̱thu̱ mhetsꞌi di kꞌatꞌa nꞌa ri ꞌye̱hu̱, ne hingi me̱wihu̱ gatho yoho ri ꞌye̱hu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ri wahu̱ jaꞌahu̱ gi ta̱hu̱, hye̱ju̱. Xiñho gi ku̱thu̱ mhetsꞌi hinte di tu ri wahu̱, ne hinge gi me̱wi ri wahu̱ har tsibi hiñhamꞌu̱ da hwetꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ri da̱hu̱ jaꞌahu̱ gi ta̱hu̱, hñöhu̱. Xiñho gi ku̱thu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö di kꞌatꞌa nꞌa ri da̱hu̱, ne hingi me̱wihu̱ gatho yoho har tsibi. 


text:
<pb/>Ar u xiñho, ha nuꞌmu̱ da ꞌbe̱ ár ñꞌuxi, hanja gi koꞌsfu̱ ár nku̱hi. Di hñöxꞌahu̱ ar u, ne gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i nꞌa ngu nꞌa.<pb/>


text:
Ar Hesu bi zohnu̱ nor ha̱iꞌö, bi gu̱ ar ꞌñu bi ma har ha̱i Nhudea ꞌrandi ar döthe Hordan. Ya jöꞌi bi mengi bi mhuntsꞌi, ne nöꞌö bi uti ngu xki nzöñꞌö. 


text:
<pb/>Bi watꞌa ya de̱ngaꞌbe̱pate nda hya̱thmö, ne bi ꞌya̱mbabi ha nda tsa̱ nda hye̱ ár ꞌbe̱hñö nꞌar ñꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi ꞌñeñꞌu̱: —Ar Moise bi unga ar se̱ki da tꞌunga nꞌar he̱ꞌmi ñhe̱gi, ne nda hye̱pꞌu̱ ár ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Bi ꞌyotꞌa njapꞌu̱ nunar ꞌbe̱patenu̱, ngetho xa xi me ri ñöhu̱. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nöꞌö togo da hye̱ ár ꞌbe̱hñö ne da nthötwi manꞌa, nꞌar tsinganthöti. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ar ꞌbe̱hñö da hye̱ ár döme ne da nthötwi manꞌa, nꞌar tsinganthöti nꞌehe. Ar Hesu bi jöpa ya tsi bötsi (Mt. 19:13‑15; Lk. 18:15‑17) 


text:
<pb/>Mi hyanda ar Hesu, bi zo̱tꞌa ár mu̱i, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hye̱hu̱ ya tsi bötsi da e da zu̱kagi, ne yo gi höjwu̱, ngetho gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár tsꞌu̱tꞌwi Jö, ñhe̱hwi nꞌar tsi bötsi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo hinda hñömba ár tsꞌu̱tꞌwi Jö ngu nꞌar tsi bötsi, hinda ma da yu̱tnu̱. 


text:
<pb/>Ne mi the̱xꞌu̱, mi huꞌspa yá ꞌye̱ ne mi jöpi. Nꞌar ñꞌo̱ho̱ xa mi the̱ yá ñho bi ñöwi ar Hesu (Mt. 19:16‑30; Lk. 18:18‑30) 


text:
<pb/>Mi bo̱ñꞌö nda mengi nda gu̱ ar ꞌñu, ba e nꞌa mi nixtꞌi ne bi nda̱ndihmö hár waꞌö, ne bi ꞌñembabi: —Ma tsi hoga Utate, tema ga pe̱fi ne da tꞌaka ar te hinda götsꞌi. 


text:
<pb/>Gi pötwa yá ꞌbe̱pate Jö: Yo gi tsimba ár nthöti ri ñꞌohu̱, yo gi ñhote, yo gi mpë, yo gi ju̱xa ya nhemhñö, yo gi ha̱te, ꞌñeꞌspa ár nsu ri dada ne ri nönö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi kꞌötꞌi xa mi mödi, ne bi ꞌñembabi: —ꞌBe̱ta nꞌa te gi pe̱fi: di ma ba pa̱ gatho nöꞌö te gi pe̱tsꞌi, ne hyembabi ya hyoya, njapꞌu̱ gi pe̱ꞌsa ya ñhonu̱ mañö mhetsꞌi. Ne gi ꞌye̱ntꞌa ri te gi e gi te̱ngagi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö mi ꞌyo̱ nunar mhönu̱, xa bi du ár mu̱i ne njapꞌu̱ bi ma, ngetho xa mi the̱ nze̱ye̱ yá ñho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi hyanda hár nthetꞌi, ne bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Xa xi ñhembi da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö nꞌar jöꞌi hinte kꞌatꞌi. 


text:
<pb/>Nuyá ma̱xte xa bi ꞌyo̱da nöꞌö te bi möñꞌö. Ar Hesu bi döti ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ma tsi bötsiꞌihu̱, xa xi ñhembi da yu̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö nuꞌu̱ togo xi hñuxyá jamfi ha ya ñho. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi kꞌötꞌi, ne bi ꞌñembabi: —Nöꞌö hingi tsa̱ da ꞌyo̱tꞌa ya jöꞌi, Jö hö, tsa̱ da ꞌyo̱tꞌö, ngetho Jö hinter ñhembibi da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Xa majöni di xiꞌahu̱, gatho nuꞌu̱ togo xi zopꞌu̱ ár ngu, yá jödö, yá nju, ár dada, ár nönö, ár ꞌbe̱hñö, yá bötsi, wa xpa tsopꞌu̱ yá ha̱i xi de̱ngagi mönga ar hoga mhö, 


text:
<br/>ma da hñuxa nꞌanthebe ár nze̱ye̱ nöꞌö xi zopꞌu̱: yá ngu, yá jödö, yá nju, yá nönö, yá bötsi, yá ha̱i, mödi da tho ya ntꞌu̱tsa nuya payu̱, ne mꞌe̱fa to̱ꞌma ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ nuꞌu̱ ꞌbe̱tꞌopya ma da mꞌe̱fa, ha nuꞌu̱ togo ꞌbe̱fapya ma da mꞌe̱tꞌoꞌu̱. Ar Hesu bi mengi bi mö ma nda tho (Mt. 20:17‑19; Lk. 18:31‑34) 


text:
<pb/>Mi ꞌyo ar ꞌñuꞌu̱ ndi ma Herusalen, ar Hesu mi ꞌbe̱tꞌo, ha nuyá ma̱xte xa mi ꞌyo̱tho, mi te̱ni mi ntsuꞌu̱. Nuꞌmú̱ bi mengi bi ꞌweka nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho, ne bi mu̱di bi xipabi nuya thogi ma nda thogi. Bi ꞌñenö: 


text:
<pb/>—Nupya gar möhö har hnini Herusalen, ne Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ma da tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ ya ndömöjö ne ya bötꞌofo. Ma da ꞌye̱ntꞌu̱ da tho, ne da nda̱twa ha yá ꞌye̱ nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Ne ma da tsꞌani, ma da nꞌwe̱tꞌi, ma da tsꞌotsꞌi ne da tho, ha nu ár hñupa ma da mengi da nte manꞌagi. Ár ntꞌa̱di ar Hakobo ne ar Xuwa (Mt. 20:20‑28) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hakobo ne ar Xuwa yá tꞌu̱ ar Sebedeo, bi watꞌa habu̱ mi ꞌbu̱ ar Hesu, ne bi ꞌñembabi: —Tsi Utate, di nehe gi ja ar möte gi ꞌraje nöꞌö ma ga a̱ꞌahe. 


text:
<pb/>Bi ꞌñeñꞌu̱: —ꞌRakagihe ar se̱ki xka tso̱ñhe ha ri nsunda, nꞌa da hñuxa ha ri ñꞌe̱i, ne manꞌa ha ri ngöhö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Hingi pöhu̱ tema gi a̱hu̱. Ha gi hanthu̱ gi tse̱thu̱ ya thogi ngu ma ga tse̱tka. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ bi dödi ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hö ga tse̱the. Ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Majöni ma gi thohu̱ ya thogi ngu ma ga thoka. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, nöꞌö gi ne gi hñuxu̱ ha ma ñꞌe̱i ne ha ma ngöhö, hinda tsa̱ ga unga. Ma da tꞌumba nuꞌu̱ togo xi tꞌe̱kwabi. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ nuꞌu̱ ma ꞌre̱tꞌa yá ma̱xte, bi ndu̱i bi mbo̱ yá kwe̱, himi numañho ar Hakobo ne ar Xuwa. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi zoñꞌu̱ ne bi ꞌñembabi: —Gi pöhu̱, nuꞌu̱ togo xi tꞌexa ngu ar ndö ha nꞌar ha̱i, exyá nsu, ne nuya xi tꞌexa ngu ar ñöxhmu, xa memnda ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Jahu̱ ngu Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Nöꞌö himba ehe honi togo da me̱pabi, ba ehe da mꞌe̱go, ne da unga ár te da gutꞌwa yá tha̱i nze̱ye̱ ya jöꞌi. Ar goda̱ Bartimeo bi tsa̱ bi hyandi (Mt. 20:29‑34; Lk. 18:35‑43) 


text:
<pb/>Ba eꞌu̱ Nheriko, ne núꞌmu̱ mi ꞌyo ndi bo̱ni, mi ñꞌowi yá ma̱xte, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi mi te̱ni. Ar goda̱ Bartimeo, ár tꞌu̱ ar Timeo, mi hu har ꞌñu mi pe̱ti. 


text:
<pb/>Ne mi ꞌyo̱de mar Hesu me Nasare nöꞌö mi thohnu̱, bi ndu̱i bi mafi mi enö: —Hesu, ár tꞌu̱ꞌi ar Dabi, hwëgagi. 


text:
<pb/>Nze̱ye̱ mi tsu̱i hinge nda mafi, ha nöꞌö xa mi umbár mu̱i mi mafi: —Ár tꞌu̱ꞌi ar Dabi, hwëgagi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi mꞌa̱i ne bi mö nda tsꞌohna ar goda̱, ne bi nsipabi njawa: —Yo gi tu ri mu̱i. Nangi ngutꞌa, zoꞌaꞌi gi ma ꞌnö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi ꞌñenö: —Di ma, nuna ri ñꞌemu̱i xi ma̱xꞌaꞌi xka hñöni. Ne nꞌagitho bi tsa̱ bi hyandi, ne bi de̱nga ar Hesu har ꞌñu.<pb/>


text:
Núꞌmu̱ mi ꞌbu̱tho nda zo̱nga har hnini Herusalen, mi paꞌu̱ getꞌu̱ ha ya tꞌu̱lo hnini Betfage ne Betania, mi ku̱xa har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni. Ne ar Hesu bi me̱hna yoho yá ma̱xte, 


text:
<br/>ne bi ꞌñembabi: —Di möhu̱ har tꞌu̱lo hnini gi hanthu̱ ꞌbu̱hnu̱, ne nu xki tso̱ñhu̱, ma gi tiñhu̱ nꞌar tsi tꞌu̱lo nꞌo̱ge di thötꞌi hinto xi nto̱ge. Gi xothu̱ ne gi tsihu̱ injawa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ togo da ꞌñeñꞌahu̱: Yoꞌö gi pe̱hu̱ njapꞌu̱, ꞌñemfu̱: Ar tsi Hmu honi, ne mꞌe̱fa da mengi da kosꞌa manꞌagi. 


text:
<pb/>Bi maꞌu̱ ne bi dinga nꞌar tsi nꞌo̱ge mi thötꞌa hár goxthi nꞌar ngu mi ꞌbu̱ta hár ñöni ar ꞌñu, ne bi xotꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne bi yu̱tꞌa ar Hesu núnu̱ Herusalen ne har dönganijö. Ne mi wadi bi hyanda gatho ár nthetꞌi, bi menga Betania bi me̱wi yá ma̱xte, ngetho mi fu̱di nda nxui. Ar ꞌba̱iꞌiuxi bi tsꞌu̱i (Mt. 21:18‑19) 


text:
<pb/>Bi hyanda yapꞌu̱ nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi xa mi heda yá xi, bi ma ba kꞌöni, xömhö nda dinga te nda zi. Núꞌmu̱ mi zo̱ni hinte bi dini ngetho himyá pa ya iuxi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi ꞌñemba ar ꞌba̱iꞌiuxi: —Hinto manꞌa da zimpꞌa ri sofo. Ne nuyá ma̱xte bi ꞌyo̱ tema xki mö. Ar Hesu bi pꞌaxtꞌa ar dönganijö (Mt. 21:12‑17; Lk. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Ba eꞌu̱ Herusalen ꞌmu̱, ne mi yu̱tꞌa ar Hesu hár thi ar dönganijö, bi mu̱di bi ꞌye̱nga nuꞌu̱ togo mi mpa̱ ne mi nta̱i. Ne bi pu̱spa yá mexa ya pa̱tbojö, ne yá nthutsꞌi nuꞌu̱ mi pa̱ ya domtxu. 


text:
<pb/>Ne mi utwabi njawa: —Ha hinxka nehu̱ habu̱ enö: Ma ngu nꞌar ngu habu̱ da matꞌa Jö gatho ya hnini ꞌbu̱ har nxidi ar ximha̱i. Ha nuꞌahu̱ xka jafu̱ ngu nꞌar oki habu̱ ñꞌönga ya bë. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌyo̱ nuya bötꞌofo ne nuya ndömöjö, mi honga hanja nda hyohmö. Himi tsa̱ te nda japꞌu̱, mi tsu ya jöꞌi, ngetho xa mi numañhoꞌu̱ ár ntꞌuti mi udi. 


text:
<pb/>Ha mi nxui ar Hesu bi zohnu̱ ar hnini, bi ma. Ar ꞌba̱iꞌiuxi xki tsꞌu̱i bi ꞌyotꞌi (Mt. 21:18‑22) 


text:
<pb/>Ngetho majöni di xiꞌahu̱, nöꞌö togo da xipa nunar tꞌo̱ho̱nu̱: ꞌBa̱i di ma ba tso har ñho̱nthe, ne hindi yomi, ne ka̱xmbeni da njapꞌu̱, ma da thogi nöꞌö xi beni. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ gi a̱fu̱ Jö, pumbabihu̱ maꞌra nuꞌmu̱ ja te gi tsa̱mañꞌu̱hu̱, ne njapꞌu̱ ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi da pumpꞌaꞌihu̱ ri tsꞌokihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ hingi pumbabihu̱ maꞌra, ri Dadahu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi hinda pumpꞌaꞌihu̱ ri tsꞌokihu̱ nꞌehe. Ar Hesu bi tꞌa̱mbabi togo mi hömpa ár tsꞌe̱di (Mt. 21:23‑27; Lk. 20:1‑8) 


text:
<pb/>Ba penkꞌu̱ manꞌagi har hnini Herusalen, ne nu mi ꞌyo har dönganijö, ba e bi zu̱ ya ndömöjö, ya bötꞌofo ne ya dönziandö, 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Ma ga a̱ñꞌahu̱ nꞌar ntꞌa̱ni nꞌehe. Nuꞌmu̱ gi thöhu̱, ma ga xiꞌahu̱ togo di hömpa ár tsꞌe̱di ga o̱tꞌa nöꞌö di pe̱fi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mi ñöse̱ mi eñꞌu̱: —Nuꞌmu̱ ga xifu̱ ndi ꞌñe mhetsꞌi, ma da ꞌñengagihu̱ ꞌmu̱: Yoꞌö hinga ñꞌemu̱ibihu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ga eñhu̱ xki me̱hnatho ya jöꞌi, ma da mbo̱ yá kwe̱yu̱. Mi tsu ya jöꞌi, ngetho mi nuꞌu̱ ar Xuwa ngu ár mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Jange bi döꞌu̱ ne bi ꞌñembabi ar Hesu: —Hindi pöhe. Nuꞌmú̱ bi döꞌö ne bi ꞌñembabiꞌu̱ nꞌehe: —Njapꞌu̱ nuga hinga xiꞌahu̱ togo xpa pe̱nkagi ga o̱tꞌa nöꞌö di pe̱fi.<pb/>


text:
Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ndu̱i mi utamꞌede: —Nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ꞌñetꞌa nꞌar hwöhiꞌobxi, bi guxa nꞌar jödo, ne bi ꞌya̱ꞌma nꞌar moto habu̱ nda de̱ꞌmi. Bi hyoka nꞌar heꞌsangu nda hyanda xo̱ge. Mꞌe̱fa bi umba ñhandi maꞌra nda su, ne bi ma yapꞌu̱. 


text:
<pb/>Mi zo̱nga ar pa bi me̱hna nꞌar ꞌbe̱go ma nda kꞌöꞌsa ya ñhandi, ne nda ꞌya̱pa ar sofo ndi ꞌñepi nda hñöni. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo már me̱ti ar hwöhi, bi mengi bi me̱mpabi manꞌar ꞌbe̱go. Nuyu̱ bi hyo̱xa ya nkꞌahni, bi ze̱mba ár ñö ne bi kosꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Bi mengi bi me̱hna manꞌa, ne nunu̱ bi tho. Ne njapꞌu̱ bi mengi bi me̱hna nze̱ye̱, ꞌra mi fe̱nza ne maꞌra mi ho. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱goꞌu̱ bi ꞌñenga nꞌa ngu nꞌa: Gehnu̱ togo ma da gohwi ya ñho. Ba ehu̱ ga hohu̱ ne ga kohwihu̱ yá ñho. 


text:
<pb/>Tema da me̱hmö nuna togo ár me̱ti ar hwöhi ꞌmu̱. Ma da ehe ne da hyo ya tsꞌoñhandi, ne da thokwa ár ꞌbe̱fi maꞌra ya ꞌbe̱go. 


text:
<pb/>Ha hinxka nehu̱ nunar tꞌofonu̱ enga njawa:<pb/>Nöꞌö ar do bi ꞌye̱mpꞌu̱hmö ya guxjödo,<br/>nupya gehnu̱ ar mu̱di do xi njuꞌspa ár nijö Jö.<pb/> 


text:
<pb/>Nuya ndö xa mi nemhöꞌu̱ nda gu̱, ngetho bi zo yá mfeni go mi ho̱xꞌu̱ nunar ꞌbedenu̱. Ho̱nse̱ mi tsu nda mbo̱ yá kwe̱ ya jöꞌi mi ꞌbu̱hnu̱, jange bi zohnu̱ bi maꞌu̱. Ar Hesu bi no̱nga ar bojö jotꞌa ya ndö (Mt. 22:15‑22; Lk. 20:20‑26) 


text:
<pb/>Ba ꞌbe̱mpabi ꞌra ya de̱ngaꞌbe̱pate ne ꞌra yá ñꞌowi ar Erode, xömhö nda dinga te nda hyo̱xa ar Hesu. 


text:
<pb/>Mi zo̱ꞌu̱ bi ꞌñembabi: —Utate, di pöhe gi mönga nöꞌö majöni, ne hinto gi tsu, ngetho hingi hwanta ya jöꞌi, majöni gi u ár ꞌñu Jö. Hage xiñho ga umfe ar bojö jotꞌa ar Sesar. Ga uñhe wa hinꞌö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi bötwa yá tsꞌomfeni, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yoꞌö gi ne gi hya̱kagihu̱. Ba hönkagihu̱ nꞌar bojö ga handi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ba hömpa nꞌar bojö, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Togo ár me̱ti ar hmi huxkwa ne nöꞌö te mö. Ne bi döꞌu̱: —Ár me̱ti ar Sesar. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Umfu̱ ar Sesar nöꞌö ár me̱tiꞌö, ne umfu̱ Jö nöꞌö ár me̱tiꞌö nꞌehe. Ne xa bi ꞌyo̱ꞌu̱. Ya de̱ngamöjö bi ñꞌa̱ni ar menga nte (Mt. 22:23‑33; Lk. 20:27‑40) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ba epꞌu̱ ya de̱ngamöjö nuꞌu̱ hingi ñꞌemu̱i da mengi da nte nuꞌu̱ xi du, ne bi ꞌya̱mbabi njawa: 


text:
<pb/>—Utate, ar Moise bi zogagihu̱ har tꞌofo, nuꞌmu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ da du ne da zo ár ꞌbe̱hñö hinte xi dinga ar bötsi, nu ár jödö da nthötwi ar ꞌranxu, ne da gu̱ꞌspa ár thuhu ár jödö manꞌagi. 


text:
<pb/>Gi numhö: Mi ꞌbu̱ yoto ya ñꞌo̱ho̱ mi njödö. Nunar ꞌbe̱tꞌo bi nthöti, ne bi du hinte bi zo ar bötsi. 


text:
<pb/>Ne nunár ñoho bi nthötwi ar ꞌranxu, ne bi du. Njapꞌu̱nu̱ himbi zokwa ar bötsi, ne nunár hñu bi njapꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta zo̱ ar menga nte, ne da nankꞌu̱, togo ár ꞌbe̱hñönu̱ ꞌmu̱, ngetho bi nthötwi gatho yoto ya ñꞌo̱ho̱ mi njödö. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xi tsꞌoka ri mfenihu̱, ngetho hingi pöhu̱ ar Tꞌofo, ne hingi pöthwu̱ ár tsꞌe̱di Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nu xta mengi da nte ya jöꞌi manꞌagi, hinda ma da tꞌa̱di, ne hinda ma da nthöti, ngetho ma da ñhe̱hwi yá e̱nxe̱ Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö ntꞌa̱ni wa pengi da nte nuꞌu̱ xi du wa hinꞌö, ha hinxka nehu̱ hár tꞌofo ar Moise núꞌmu̱ mi zo Jö ha nꞌar ꞌminza mi zo̱, ne bi ꞌñembabi: Nuga ár Jögi ar Abra, ar Isa, ne ar Hakob. 


text:
<pb/>Jö go ár Jö nuꞌu̱ te, hinge nuꞌu̱ xi du. Jange nuꞌahu̱ xa xka ꞌbe̱ ri mfenihu̱. Ar döta ꞌbe̱pate (Mt. 22:34‑40) 


text:
<pb/>Bi watꞌa nꞌar bötꞌofo xki ꞌyo̱de xki dödi xiñho, ne bi ꞌya̱mbabi: —Ndana ar ꞌbe̱pate töpa ár nsu gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi döti: —Nunar ꞌbe̱tꞌo ꞌbe̱pate gehnu̱: Ha gi o̱hu̱, menguhu̱ Israel. Ar tsi Hmu ma Jöhu̱, nꞌatho. 


text:
<pb/>Xa gi ꞌñetꞌa ri mu̱i, gi hñuxa ri mfeni, gi ꞌye̱ntꞌa ri te ne ri tsꞌe̱di gi mö Jö ri Hmu. Gehnu̱ ar ꞌbe̱pate töte ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne nor ñoho di hñötsꞌi: Gi mö ri mijöꞌiwi ngu gi mhöse̱. Hiñꞌotho manꞌar ꞌbe̱pate di töte ár nsu. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ nunar bötꞌofo bi ꞌñembabi: —Xiñho, Utate. Majöni nöꞌö xka mö, nꞌadar Jö ꞌbu̱i ne hinjoꞌo manꞌa. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö togo etꞌa ár mu̱i, huxa ár mfeni, e̱ntꞌa ár te ne ár tsꞌe̱di da mö Jö, ne da mö ár mijöꞌiwi ngu mhöse̱, töpa ár nsu gatho nuya mꞌo̱ñho̱ ne ya ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Ar Hesu nu mi hyandi mi ja ár mfödi, bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hingi ꞌyo yapꞌu̱ gi ku̱tꞌa hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ne hinto bi ne bi ꞌyo̱tꞌwa maꞌra ya ntꞌa̱ni. Yoꞌö mhö ar Kristo ár tꞌu̱ ar Dabi (Mt. 22:41‑46; Lk. 20:41‑44) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi uta ya jöꞌi har dönganijö, ne mi enö: —Yoꞌö enga nuya bötꞌofo ar Kristo ár tꞌu̱ ar Dabi. 


text:
<pb/>Ngetho gese̱ ar Dabi bi ꞌñenö xki nzinga ár Hñö Jö:<pb/>Jö ar Dada bi ꞌñemba ma tsi Hmu:<pb/>Hñu ha ma ñꞌe̱i ga huxkwi,<br/>to̱ꞌmi ga tsiñꞌa nuya ri ñꞌu̱ni ga tse̱pꞌa ha ri wa. 


text:
Gese̱ ar Dabi embabi ár Hmu. Yoꞌö mhö ár tꞌu̱ ꞌmu̱. Ne nze̱ye̱ ya jöꞌi xa mi johya mi o̱tsꞌe. Ar Hesu bi no̱mba yá tsꞌoꞌbe̱fi ya bötꞌofo (Mt. 23:1‑36; Lk. 11:37‑54; 20:45‑47) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi embabi ya jöꞌi ha yá ntꞌuti: —Jamasuhu̱ hinda kaꞌahu̱ ya bötꞌofo, xa ne da ñꞌo di he yá dutu koꞌmba yá wa, ne xa ne da nze̱ngwabi ya jöꞌi di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei núꞌmu̱ ꞌyo har ta̱i. 


text:
<pb/>Nuyu̱ tekwa yá ngu ya tsi ꞌranxu, ne o̱tꞌa ꞌra ya nsa̱di ra ma, ne da goꞌmahmö. Njapꞌu̱ ma da hñönga nꞌa ra döta mfe̱iyu̱. Ár mꞌo̱ñho̱ ar tsi hyoya ꞌranxu (Lk. 21:1‑4) 


text:
<pb/>Ar Hesu mi huhnu̱ mi ñhandwitho ár ntꞌu̱tmꞌo̱ñho̱ ar nijö. Mi handi hanja ya jöꞌi mi pa mi tsohnu̱ yá mꞌo̱ñho̱, ne nuꞌu̱ mi pe̱ꞌsa yá ñho xa mi u̱tꞌa nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi matꞌa yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nunar tsi hyoya ꞌranxunu̱, töte ár döta ár mꞌo̱ñho̱, xi döta gatho nu maꞌra unga yá mꞌo̱ñho̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho gatho xi unga nöꞌö pongwabi. Ha nunu̱, mödi mi hyoya, bi unga gatho nöꞌö mi pe̱ꞌshmö nda zi.<pb/>


text:
Mi bo̱nga ar Hesu har dönganijö, nꞌa nuyá ma̱xte bi ꞌñembabi: —Utate, ndi, tengu ár nza̱tho ya do ne ár ñhetsꞌi yá jödo ar nijö. 


text:
<pb/>Ar Hesu bi dödi ne bi ꞌñenö: —Ha gi handa nuya döta jödoyu̱. Gatho ma da thextꞌi, hinda ma da go nꞌar do mañör midowi. Ya ntꞌudi di ꞌbe̱tꞌo ne ka da e ar ngötsꞌi (Mt. 24:3‑28; Lk. 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Mi zo̱nga ar Hesu har tꞌo̱ho̱ Njömdo̱ni, bi hñudi mi ñhandwi ar dönganijö. Ha nu ar Pedro, ar Hakobo, ar Xuwa, ne ar Andre bi ꞌya̱mbase̱: 


text:
<pb/>—Xikagihe, hamꞌu̱ ma da tho gathoyu̱. Tema ntꞌudi ma da nheki, ne da födi ꞌba̱pꞌu̱tho da göxa gathoyu̱. 


text:
<pb/>Ngetho ma da e nze̱ye̱ togo da gu̱mka ma thuhu da ꞌñenö: Nuga go dar Kristo. Ne njapꞌu̱ da ka nze̱ye̱ ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ xki ꞌyo̱hu̱ habu̱ gatho di ja ya tuhni, ne maꞌra ma da ndu̱i, yo gi tu ri mu̱ihu̱. Ngetho mahyoni da tho njapꞌu̱, mödi hinxi zo̱ta ár ngötsꞌi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ngetho ya hnini ma da ntukwi yá mihniniwi, ya ndö ma da ntunkwi yá mindöwi. Ne xa hagatho ma da nhwönga ar ha̱i, ne ma da nja ar thuhu, ne ya jöꞌi xa di mu̱xmatho. Ho̱nse̱ ár ndu̱inu̱ ya u̱gi xi ꞌñepꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha ntsunse̱hu̱, ngetho ma da tsꞌixꞌahu̱ ha ya tsꞌu̱tꞌwi, ne da mfe̱nzaꞌihu̱ ha yá nijö ya xodyo. Ma da mꞌa̱pꞌahu̱ ha ya tsꞌu̱tꞌwi ne ya ndö ngetho gi te̱ngagihu̱, njapꞌu̱ da tsa̱ gi da̱thu̱ majöni xka pökagihu̱. 


text:
<pb/>Ne mahyoni mꞌe̱tꞌo da mhönga ar hoga mhö ha gatho ya ha̱i jawa har ximha̱i, ne ka da e ar ngötsꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, nu xta tsꞌixꞌahu̱ ma da nda̱tꞌahu̱ ha ya ndö, yo gi tu ri mu̱ihu̱ tema gi möñhu̱, ne hingi hyoñhu̱ tema gi thöhu̱. Geꞌmu̱ ma da tꞌaꞌahu̱ tema gi möñhu̱, ngetho hingo geꞌahu̱ togo gi ñöhu̱, go ñö ár Hñö Jö ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nuya njödö ma da da̱se̱ ár jödö da tho. Ne nuya dada ma da da̱se̱ yá bötsi, ha nuya bötsi ma da gu̱ yá dada da hyo. 


text:
<pb/>Ne gatho ma da u̱tsaꞌihu̱ ngetho gi te̱ngagihu̱. Nöꞌö da ze̱tatho, da do̱ꞌmi da göxa xo̱ge nuya thogiyu̱, go ma da mpo̱ꞌö. 


text:
<pb/>Ha núꞌmu̱ xki hyanthu̱ ar tsꞌoki xi ntsꞌotho di ꞌbu̱ habu̱ hingi ho da mꞌu̱i, ngu bi ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Dañe (nöꞌö togo nehe, dá bödi xiñho teme ne da mö), nuꞌu̱ togo gi ꞌbu̱hu̱nu̱ Nhudea, di ma ba ñꞌöñhu̱ ha ya tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuya paꞌu̱ xa ma da nja ya thogi ngu hinxka hyanthu̱ manꞌa, núꞌmu̱ Jö bi hyoka ar ximha̱i, ne xta thogi hinda ma da nja manꞌa nguꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ar tsi Dada hinda japi da göxa nuya paꞌu̱, hinto ma da bonkꞌmu̱. Ma da jösꞌö, ngetho ma da ma̱xa togo xi hwañꞌö. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ da tꞌeñꞌahu̱: Ndi, ka bi ꞌbu̱kwa ar Kristo, wa da tꞌeñꞌahu̱: Ndi, bi ꞌbu̱hnu̱, yo ma gi jafu̱masu. 


text:
<pb/>Ngetho ma da nja ya kate Kristo ne ya kate mꞌe̱hni. Ne ma da ꞌyo̱tꞌa ya döta ntꞌudi da hya̱tꞌa ya jöꞌi, ne nuꞌmu̱ da tsa̱hmö, da hya̱tꞌa nuꞌu̱ xi hwahna ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, zo̱tꞌa xiñho ri da̱hu̱, ngetho xta xiꞌahu̱ nöꞌö ma da thogi. Ár ñoꞌgi ꞌñehe Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Lk. 21:25‑36) 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta göxa nuya paꞌu̱ ñꞌu̱tho, ar hyadi ma da mꞌe̱xui, ha nunar zönö hinda ma da unga ár hyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ne ma gi hyanthu̱ ꞌmu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi, ma da nheki di e ha ya gui, di hö nꞌar döta tsꞌe̱di ne nꞌar döta nsunda. 


text:
<pb/>Ne ma da me̱hna yá e̱nxe̱ ꞌmu̱, da muspa gatho nuꞌu̱ togo xi hwañꞌö xo̱ge hár nxidi ar ximha̱i, ne habu̱ di göxa mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Hyanthu̱ ar ꞌba̱iꞌiuxi ne beñhu̱ tema utkagihu̱: Núꞌmu̱ po̱xa yá nꞌogi ne kꞌontsꞌa yá xi, gi pöhu̱ ꞌba̱pꞌu̱tho ar pahyadi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuꞌahu̱ nꞌehe, nu xki hyanthu̱ da tho gatho nuya thogiyu̱, pöhu̱, ꞌba̱pꞌu̱tho da göxa xo̱ge. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, hinda theta nuya jöꞌi ꞌbu̱ nuya payu̱, ne xi wadi xi tho gatho nuya thogiyu̱. 


text:
<pb/>Nor pa hamꞌu̱ ma da göxa xo̱ge hinto pödi. Nuya e̱nxe̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi hingi pöhmö nꞌehe, ne ár Tꞌu̱ Jö hingi pödi, ho̱nse̱ ar Dada go pöꞌö. 


text:
<pb/>Ñhe̱hwi nꞌar ñꞌo̱ho̱ bi ma yapꞌu̱, bi zo ár ngu ne bi umba ar tsꞌe̱di nuyá ꞌbe̱go. Bi zokwa yá ꞌbe̱fi nꞌa ngu nꞌa, ne ar sugoxthi bi xipabi hinge nda ñꞌöhö. 


text:
<pb/>Jange ndo̱ꞌmhu̱, ngetho hingi pöhu̱ tema xe̱nimpa da epꞌu̱ togo ár me̱ti ar ngu, wa xta nde, made nxui, hár mhafi ar boxi, wa xta hatsꞌi. 


text:
Ár yopapꞌu̱ mar baxjwa ne ar da̱ngo mi tsꞌi ar thuhme himi jotsꞌi, nuya ndömöjö ne ya bötꞌofo mi honga hanja nda gu̱ ar Hesu ñꞌöntho, ne nda hyo. 


text:
<pb/>Ne mi eñꞌu̱: —Hinda tsa̱ ga ju̱hu̱ ha ya pa da̱ngo, ngetho da mu̱xma ya jöꞌi. Ar Hesu bi nhöꞌspa nꞌar hogañu̱ni núnu̱ Betania (Mt. 26:6‑13; Jn. 12:1‑8) 


text:
<pb/>Nu mi ꞌbu̱hnu̱ Mbetania hár ngu ar Simu xki hye̱ ar hñeni tsitꞌandoꞌyo, ne núꞌmu̱ mi hu har mexa, nꞌa mba epꞌu̱tho nꞌar ꞌbe̱hñö mi hö nꞌar xito tꞌaxdo, mi po nꞌar hogañu̱ni xa mar mhödi. Bi tehma nunar xito ne bi nöꞌspa ár ñö ar Hesu nunar hogañu̱ninu̱. 


text:
<pb/>Ngetho mi tsa̱ xi ꞌba̱ ngu nꞌa nje̱ye̱ ár nthöhö nꞌar jöꞌi, ne xi themba ya tsi hyoya. Ne xa mi theñꞌu̱ nuna tsi ꞌbe̱hñö. 


text:
<pb/>Nuya hyoya hyaxꞌmu̱ ma gi ꞌbu̱hwihu̱, ne da tsa̱ gi ꞌyo̱thwu̱ ar ñho nuꞌmu̱ gi nehu̱. Ha nuga hinge hyaxꞌmu̱ ma gi hyandgagihu̱wa. 


text:
<pb/>Nunu̱ xi umbár mu̱i xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö mi tsa̱ nda me̱fi. Ne nunar hogañu̱ninu̱ xi goxkagi, gehnu̱ nꞌar ñhoki di to̱ꞌma ha ma ntꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Xa majöni di xiꞌahu̱, habu̱ gatho ma da mhönga nunar hoga mhönu̱ xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i, ma da mhönga nöꞌö xi ꞌyo̱tnu̱ ngu nꞌar feni. Ar Huda bi mö nda da̱ ar Hesu (Mt. 26:14‑16; Lk. 22:3‑6) 


text:
<pb/>Ar Huda Iskariote ꞌmu̱, nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte, bi ma ba kꞌönga ya ndömöjö, mi ne nda da̱twa ar Hesu. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi ꞌyo̱ꞌu̱ xa bi njohya, ne bi ñötꞌi nda umba ar bojö. Ha nunar Huda mi honi hanja nda tsa̱ nda da̱twabiꞌu̱. Ar tsi Hmu bi zogi nda tsꞌimpa ár tꞌoxi (Mt. 26:17‑29; Lk. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Co. 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Nöꞌö ar pa bi ndu̱i ar da̱ngo tsꞌi ar thuhme hinxi jotsꞌi, núꞌmu̱ mi tho ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ ar ndöni mbaxjwa, nuyá ma̱xte ar Hesu bi ꞌñembabi: —Habu̱ gi ne ga hoje ar tꞌoximbaxjwa. 


text:
<pb/>Ne bi me̱hna yoho yá ma̱xte, bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ har hnini, ne nu xki nthe̱wihu̱ nꞌar ñꞌo̱ho̱ muxa nꞌar xo̱ni ar dehe, te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Nu habu̱ da yu̱tꞌi, gi ꞌñembabihu̱ nöꞌö togo ár me̱ti ar ngu: Ar Utate ba pe̱hna ar nze̱ngwa ga eñꞌahe njawa: Habu̱ ꞌbu̱ ar ngu di hoñhe ga tsiꞌbe ar tꞌoximbaxjwa ma ma̱xte. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö ma da utꞌahu̱ nꞌar döta ngu di to̱ mañö, xi thoki xiñho. Ka gi hyoju̱nu̱ ar tꞌoximbaxjwa ga tsihu̱. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi hñuhnu̱ har mexa mi ntꞌoxi, ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Xa majöni di xiꞌahu̱, nꞌa di ñungwihu̱, ma gi da̱gagihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xa bi du yá mu̱i, ne bi ndu̱i bi ꞌya̱mbabiꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa: —Ha go geke. Ne manꞌa mi embabi: —Ha go nuga. 


text:
<pb/>Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nꞌa nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho togo nꞌadar mohi di thinthwu̱ mahye̱gi ar thuhme. 


text:
<pb/>Majöni Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi ꞌba̱ ar ꞌñu da tho ngu xi tꞌotꞌwabi, ne hwëkate nöꞌö togo ma da da̱ꞌö. Xiñhohmö hinxi zo̱kwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ mi ntꞌoxꞌu̱, ar Hesu bi gu̱ ar thuhme ne bi ꞌya̱pa Jö nda jöpi. Bi heke bi hemba yá ma̱xte, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Tsihu̱; gehnu̱ ma ndoꞌyo. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi gu̱xa ar tꞌe̱ni mi po ar tꞌafiꞌobxi, bi umba njamödi Jö, bi thokwa yá ma̱xte, ne gatho bi zi nꞌa tsi ntsꞌiki. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Gehnu̱ ma ji ma da nhöꞌmi da epa ár ñho nze̱ye̱ ya jöꞌi, ne njapꞌu̱ da go ar ꞌraꞌyo nkohi. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, hinga pengi ga tsipa ár tꞌafi ar ꞌba̱iꞌobxi nuya payu̱. Ma ga to̱ꞌmi ga tsi maꞌraꞌyo hár tsꞌu̱tꞌwi Jö. Ar Hesu bi mö nda ko̱nga ar Pedro (Mt. 26:30‑35; Lk. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nunar nxuinu̱ gatho ma gi hye̱gase̱gihu̱, ngetho xi tꞌotꞌa har Tꞌofo, enö njawa: Ma ga ho ar ma̱ꞌyo, ne da mfontꞌa xo̱ge yá de̱ti. 


text:
<pb/>Ha nu ar Hesu bi ꞌñembabi: —Xa majöni di xiꞌaꞌi, nunar nxuinu̱ hinxi zo̱ta ár ñoho ár mhafi ar boxi, ha nuꞌge ya xka ko̱ngagi hñuꞌgi. 


text:
<pb/>Ha nunar Pedro himi tsa̱ya̱ mi enö: —Mödi ga tuga nꞌehe, hinga ko̱ñꞌaꞌi. Ne gatho nu maꞌra mi mönga njapꞌu̱ nꞌehe. Ar Hesu bi ꞌya̱pa Jö ár Dada núnu̱ Getsemani (Mt. 26:36‑46; Lk. 22:39‑46) 


text:
<pb/>Ba eꞌu̱ núnu̱ habu̱ tꞌembabi ar Getsemani, ne ar Hesu bi ꞌñemba yá ma̱xte: —Hñuhu̱wa. Nuga ma ga a̱patsꞌu̱ Jö ma Dada. 


text:
<pb/>Bi tho manꞌa tsi tu̱i ár yapꞌu̱ ne ka bi nda̱ndihmönu̱. Ne bi ꞌya̱pa Jö, nuꞌmu̱ nda tsa̱hmö, hinge nda zo̱pabi nuya thogi ñꞌu̱tho mi epꞌu̱tho. 


text:
<pb/>Ne mi enö: —Ma tsi Dadaꞌi, nuꞌge hinter ñhembiꞌi. Hñöga nuya thogi xi ꞌñepꞌu̱. Mödi hindi ne gi ꞌyo̱tꞌa ngu di nega, ꞌyo̱tꞌa ngu gi nege. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba ehe ne bi dinga nuya hñuyu̱ mi öhö, ne bi ꞌñemba ar Pedro: —Simu, ha gi öhö. Ha himbi tsa̱ ga nuta nꞌa tsi xe̱nimpa. 


text:
<pb/>Zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ne ꞌya̱fu̱ Jö gi tse̱thu̱ ya tsꞌothogi xta epꞌu̱. Xa majöni ri hñöhu̱ ꞌbu̱i da tse̱ti, ha nuna ri ndoꞌyohu̱ kꞌatꞌa ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Nu mba pengi bi diñꞌu̱ mi öhö manꞌagi, ngetho nuyá da̱ꞌu̱ xa mi kö ya tꞌöhö, ne himi pöꞌu̱ te nda dödi. 


text:
<pb/>Ba e ár hñuꞌgi, ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Nupya hö, te ri tꞌöhöhu̱ ne kö ri ndoꞌyohu̱. Xi zo̱ ar pa xi thutsꞌi, ma da nda̱twa ha yá ꞌye̱ ya ꞌyo̱tꞌatsꞌoki Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. 


text:
<pb/>Nanju̱ möhö, ba ehnu̱ nöꞌö togo ma da da̱gagi. Ar Hesu bi nju̱ (Mt. 26:47‑56; Lk. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>Himi jwata nda ñö ar Hesu núꞌmu̱ mba epꞌu̱ ar Huda, nꞌa nuya ꞌre̱tꞌamayoho yá ma̱xte. Ne mi ñꞌowi nze̱ye̱ ya jöꞌi mi hö ya ndo̱jwai ne ya za, xki me̱hna ya ndömöjö, ya bötꞌofo, ne ya dönziandö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo mi da̱, xki nkohwi ya jöꞌi ne xki ꞌñembabi: —Nöꞌö togo gi hyanthu̱ ga tsu̱spa ár hmi, gehnu̱ gi hoñhu̱. Ju̱hu̱ ne xo̱thu̱ xiñho gi tsixu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar Hesu bi ꞌñembabi ya jöꞌi: —Hage dar bë xka ehu̱ gi mikagihu̱, gi höhu̱ ya jwai ne ya za. 


text:
<pb/>Hyaxꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hwihu̱ har dönganijö, ne hinte ga jaju̱. Ne xi njanu̱, njapꞌu̱ da tho ngu mönga har Tꞌofo. 


text:
<br/>dama bi zopꞌu̱ ar dutu ne bi nixtꞌi ngo̱tho. Ar Hesu bi mꞌa̱ꞌma har mhuntsꞌandö (Mt. 26:57‑68; Lk. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Ba tsꞌi ar Hesu bi mꞌa̱mba ar döngamöjö, ne bi watꞌa gatho ya ndömöjö, ya dönziandö ne ya bötꞌofo. 


text:
<pb/>Ha nunar Pedro bi de̱nda yapꞌu̱, ne bi zo̱nga hár thi ar döngamöjö, bi hñuhwi ya ndogu mi mpatꞌa har tsibi. 


text:
<pb/>Nuya ndömöjö ne gatho ar mhuntsꞌandö, mi honga te nda hyo̱xa ar Hesu ne nda tꞌe̱ntꞌi nda tho, hinte mi tiñꞌu̱. 


text:
<pb/>—Nuje xta o̱he xi ꞌñenö: Nuga ma ga yo̱tꞌa nunar nijönu̱ xi hyoka ar jöꞌi, ne ár hñupa ga pengi ga ju̱xa manꞌa, hinte ma jöꞌi xi hyoki. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar döngamöjö bi mꞌa̱ made ne bi ꞌñemba ar Hesu: —Ha hinte gi thödi. Te di bo̱nga nöꞌö tho̱xꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö mi ñhetho, hinte bi dödi. Ar döngamöjö bi mengi bi ꞌya̱ni ne bi ꞌñenö: —Hage go geꞌe ar Kristo, ár Tꞌu̱ nöꞌö togo nsundabi. 


text:
<pb/>Ne ar Hesu bi ꞌñembabi: —Hö, go geke. Ne ma gi hyanthu̱ Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi di hu hár ñꞌe̱i Jö togo pe̱ꞌsa gatho ar tsꞌe̱di, ne di ehnu̱ ha ya gui mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ ar döngamöjö bi xika ár he, ngetho mi beni ar Hesu xki ñömañꞌu̱bi Jö, ne bi ꞌñenö: —Te ga jafu̱ manꞌa te da hyo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Ne ꞌra bi mu̱di mi tsotsꞌi. Mi kotwa yá da̱ ne xa mi umba ya mfe̱i, ne mi embabi: —Xije togo bi me̱pꞌaꞌi. Ne nuya ndogu xa mi umba ya mpe̱tgu. Ar Pedro bi ko̱nga ar Hesu (Mt. 26:69‑75; Lk. 22:55‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Ne mi hyanda ar Pedro mi mpatꞌa har tsibi, bi ꞌñenö: —Nuꞌge nꞌehe ngi ñꞌowi ar Hesu me Nasare. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi nko̱ni bi ꞌñenö: —Hindi pöka togoꞌö. Hindi pöhmö tema gi mö. Ne bi watꞌa har goxthi. Ne geꞌmu̱ bi ma ar boxi. 


text:
<pb/>Ne nunar ꞌbe̱hñönu̱ mi hyanda manꞌagi, bi mu̱di bi ꞌñemba nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱: —Nunu̱ go yá ñꞌohu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi mengi bi nko̱nga manꞌagi. Ne hingar yaꞌö nuꞌu̱ mi ꞌbu̱hnu̱ bi mengi bi ꞌñembabi ar Pedro: —Majöni nuꞌge go ár ñꞌowiꞌu̱ nꞌehe, ngetho gar me Ngalilea, ne gi ñö mahye̱gi ngu ñöꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne ar boxi bi ma ár ñoꞌgi. Nuꞌmú̱ ar Pedro bi benga nöꞌö te xki mönga ar Hesu: Hinxi zo̱ta ár ñoho ár mhafi ar boxi, ha nuꞌge ya xka ko̱ngagi hñuꞌgi. Mi oda ár mfeni njapꞌu̱, xa mi zoni.<pb/>


text:
Ár hyaxꞌö ra nꞌitho, mi wadi bi nkoꞌu̱ ya ndömöjö, ya dönziandö, ya bötꞌofo ne gatho ar mhuntsꞌandö, bi zixꞌu̱ ar Hesu xki nso̱tꞌe, ma ba e̱ntꞌwa hár ꞌye̱ ar Pilato. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi ꞌya̱mbabi ar Hesu ne bi ꞌñembabi: —Hage go geꞌe ár Ndö ya xodyo. Nöꞌö bi dödi ne bi ꞌñembabi: —Hö, ngu xka mönse̱. 


text:
<pb/>Manꞌagi ar Pilato bi ꞌya̱mbabi ar Hesu ne bi ꞌñenö: —Ha hinte gi thödi. Ndimhö te gatho tho̱xꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nunar Hesu hinte bi dödi, jange ar Pilato xa mi ꞌyo̱tho. Ar Hesu bi tꞌe̱ntꞌi nda tho (Mt. 27:15‑31; Lk. 23:13‑25; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Ne mi onu̱ nꞌa már thuhu Baraba, xki jotꞌwi yá ñꞌohu̱, ngetho xki ñhote núꞌmu̱ xki nju̱tsꞌi nda ntukwi ar ndö. 


text:
<pb/>Ar Pilato bi dödi ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Tema gi nehu̱ ga japka nöꞌö gi emfu̱ ár Ndö ya xodyo ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ar Pilato mi embabi: —Tema tsꞌoki xi ꞌyo̱tnu̱. Ha nuꞌu̱ xa bi ga̱hni bi mafi mi eñꞌu̱: —Tsu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu ar Pilato mi ne nda gohwi xiñho ya jöꞌi, jange bi xoka ar Baraba. Ha nu ar Hesu bi mö nda nꞌwe̱xtꞌi, ne bi da̱twa ya jöꞌi nda tsu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, nuya ndogu bi zixa mbo hár thi ar döta tsꞌu̱tꞌwi, ne bi tsꞌohna gatho yá mindoguwi mi ꞌbu̱hnu̱. 


text:
<pb/>Nu mi wadi bi tꞌo̱tꞌwa ar thede, bi thökwa ar the̱nga dutu xki njöꞌspabi, bi thetwa yá dutuse̱, ne bi nju̱ki nda tsꞌu̱ta har pontꞌi. Ár ntsꞌu̱ti ar Hesu har pontꞌi (Mt. 27:32‑44; Lk. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Mi thohnu̱ ar Simu me Sirene, ár dada ar Handro ne ar Rufo, xki ꞌñe har hwöhi, bi njapi nda hñöxa ar pontꞌi habu̱ nda tsꞌu̱ta ar Hesu. 


text:
<pb/>Ne nunu̱ bi tꞌumbabi ar ixkatꞌafi, mi nthöskwi nꞌar bopo xi nju ár thuhu ar mira, ha nöꞌö himbi ne bi zi. 


text:
<pb/>Nuya ndogu mi wadi bi tsu̱tꞌu̱ har pontꞌi, bi ñheꞌu̱ yá dutu, mi e̱ntsꞌa ya nthöhö nda nuꞌu̱ te nda hñöxa nꞌa ngu nꞌaꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha gatho nuꞌu̱ mi thohnu̱, xa mi theni, ne mi hwötꞌa yá ñö mi eñꞌu̱: —Xipya, ngi enö ngi yo̱tꞌwa ár nijö Jö, ne ar hñupa ngi pengi ngi ju̱spa manꞌagi, 


text:
<pb/>Mi njapꞌu̱ nuꞌu̱ ya ndömöjö nꞌehe, mi theni. Ne ya bötꞌofo mi mpehwi mi eñꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa: —Bi po̱ maꞌra, ne hingi tsa̱ da mpo̱se̱. 


text:
<pb/>Nunar Kristo ꞌnö, ár Ndö ya me Israel, dá göpya har pontꞌi. Ga hanthe ne ga ñꞌemu̱ihe. Ha nuꞌu̱ togo xki tsꞌu̱twi mahye̱gi mi theni nꞌehe. Ar Hesu bi du (Mt. 27:45‑56; Lk. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30) 


text:
<pb/>Nu mi zo̱nga hñunde, ar Hesu bi ꞌñenö ntsꞌe̱di: —Eloi, Eloi lama sabaktani, —po̱ntho da ꞌñenö: Ma tsi Dadaꞌi, ma tsi Dadaꞌi, yoꞌö xka hye̱gase̱. 


text:
<pb/>Ne bi nixtꞌi nꞌa, ma ba po nꞌar xiꞌyo har ixkatꞌafi. Bi tuta ha nꞌar xithi ne bi kwatwa hár ne, ne bi ꞌñeñꞌö: —Hye̱hu̱, ma ga to̱ꞌmhu̱ ha da e ar Elia da ma̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱ bi xita made ar döta dutu mi naxa mbo har dönga nijö, mi kotꞌa habu̱ xa mar nsunda, ba ndu̱ mañö bi göxa ha̱i. 


text:
<pb/>Ha nunar döndogu mi ꞌba̱hnu̱ mi ñhandwi ar Hesu, mi hyandi bi du njapꞌu̱ xki wadi bi mafi ntsꞌe̱di, bi ꞌñeñꞌö: —Xa majöni nunar ñꞌo̱ho̱nu̱ már Tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Mi ꞌbu̱hnu̱ ꞌra ya ꞌbe̱hñö nꞌehe mi handatho yapꞌu̱. Mi ñꞌowiꞌu̱ ar Maria me Magdala, ar Salome, ne ar Maria ár nönö ar ꞌbe̱fa Hakobo ne ar Huse. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌbu̱hyu̱ Ngalilea mi te̱ni ne mi fa̱tsꞌi, ne ma nze̱ye̱ xki de̱ni mba e Herusale. Ár ntꞌa̱gi ar Hesu (Mt. 27:57‑61; Lk. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42) 


text:
<br/>nunar Huse me Arimatea mi ꞌbu̱hwi ar mhuntsꞌandö, ne xa mi nhumañho, mi to̱ꞌmi nda hyandwa ár tsꞌu̱tꞌwi Jö nꞌehe, bi ze̱ta ár mu̱i ne bi yu̱tꞌi ma ba ñöwi ar Pilato, bi ꞌya̱pa nda umba ár ndoꞌyo ar Hesu. 


text:
<pb/>Ar Pilato xa bi ꞌyo̱tho mi ꞌyo̱de xki du. Bi zofo nda e ar döndogu nda ꞌya̱mbabi ha majöni xki du. 


text:
<pb/>Ar Huse bi da̱nga nꞌar tꞌaxdutu, ne bi köꞌmba ár ndoꞌyo har pontꞌi. Bi ma̱tsꞌi, ne bi ꞌye̱ntꞌa ha nꞌar tꞌa̱gi xki nsa̱ꞌma ha nꞌar ndo̱do, ne bi tönga nꞌar döta do bi gotwa ár goxthi ar tꞌa̱gi. 


text:
Nu mi tho ar pa ntsa̱ya̱, ar Maria me Magdala, ar Maria ár nönö ar Hakobo, ne ar Salome, bi da̱nga ya hogañu̱ni ma nda goꞌspa ár ndoꞌyo ar Hesu. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo har ꞌñu, mi ense̱ꞌu̱ nꞌa ngu nꞌa: —Xipya, togo da hñögagihu̱tsꞌu̱ ar do kotꞌa ar tꞌa̱gi. 


text:
<pb/>Ne nu mi yu̱tꞌu̱ har tꞌa̱gi, bi hyantꞌu̱ mi huhnu̱ har ñꞌe̱i nꞌar bötsi, mi he nꞌar tꞌaxhe mi ju̱tꞌatho. Ne xa bi zuꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nunu̱ bi ꞌñembabiꞌu̱: —Yo gi ntsuhu̱. Gi hoñhu̱ ar Hesu me Nasare nöꞌö togo bi tsꞌu̱ta har pontꞌi. Bi mengi bi nte. Ndi, hyanthu̱ habu̱ bi ꞌbe̱gi, hinte jawa. 


text:
<pb/>Jange di möhu̱ ba xipabihu̱ yá ma̱xte ne ar Pedro: Bi mꞌe̱tꞌo di ma Ngalilea, ja gi hyanthu̱nu̱ ngu bi xiꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ne xa bi nixtꞌi bi maꞌu̱, ngetho xa xki zo ar mbidi yá mu̱i. Ne hinto mi ñöwiꞌu̱, ngetho xa mi ntsu. Ar Hesu bi ñꞌudi nda hyanda ar Maria me Magdala (Jn. 20:11‑18) 


text:
<pb/>Nu mi mengi bi nte ar Hesu nꞌitho har ꞌbe̱tꞌo mpa ar hñöto, bi ñꞌudi bi hyanda mꞌe̱tꞌo ar Maria me Magdala, togo xki ꞌye̱mba yoto ya tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ bi ma ba kꞌönga nuꞌu̱ mi ñꞌowi ar Hesu. Nuyu̱ xa mi tu yá mu̱i mi zoñꞌu̱, ne nunar ꞌbe̱hñö bi xipabi xki hyantꞌö. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌu̱ mi tetho ne xki hyantꞌö, himbi ñꞌemu̱i. Ar Hesu bi ñꞌudi bi hyanda yoho nuya mi te̱ni (Lk. 24:13‑35) 


text:
<pb/>Nuyu̱ nꞌehe bi ma ba xipa nuꞌu̱ maꞌra. Njapꞌu̱tho himbi ñꞌemu̱ibi. Ar Hesu bi me̱hna yá mpo̱te (Mt. 28:16‑20; Lk. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ñꞌudi bi hyanda nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamanꞌa yá ma̱xte, mi huꞌu̱ har mexa. Ne bi zu̱ꞌu̱ yoꞌö himi ñꞌemu̱i, ne xa mar me yá ñö, ngetho hinxki ñꞌemu̱i nuꞌu̱ togo xki hyandi xki mengi xki nte. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabiꞌu̱: —Di möhu̱ xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i, ne xipabihu̱ gatho ya jöꞌi ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo da ñꞌemu̱i ne da nxixthe, ma da mpo̱ho̱. Ha nöꞌö togo hinda ñꞌemu̱i, ma da tꞌe̱ntꞌi da hñömba ár mfe̱i Jö. 


text:
<pb/>Ne nuya ntꞌudiyu̱ ma da ꞌyo̱tꞌa nuꞌu̱ togo da ñꞌemu̱i: Po̱tka ma thuhu ma da ꞌye̱nga ya tsꞌondöhi, ma da ñö ya ꞌraꞌyo mhö, 


text:
<br/>ma da mita ya kꞌeñö, ne nuꞌmu̱ da zi nꞌar ꞌñethi hote, hinte da japabi, da hñuxa yá ꞌye̱ ha ya da̱thi ne da ditsꞌi. Ar Hesu bi nju̱tsꞌi bi tsꞌixa mhetsꞌi (Lk. 24:50‑53) 


text:
<pb/>Ne nuyu̱ bi bo̱ni hagatho, ma ba mönga ar hoga mhö. Ne ar tsi Hmu mi fa̱tsꞌi, ne mi umba ár tsꞌe̱di ár mhö ha ya ntꞌudi mi o̱tꞌu̱. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, xi jokagiwa har fa̱di ngetho di pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo. Tsi ku Filemon, ma hoga kuꞌihe ne ma ñꞌohu̱ hár ꞌbe̱fi Jö, nuga ne ar ku Timoteo di pe̱ñꞌahe nunar he̱ꞌminu̱. 


text:
<pb/>Di pe̱mfe ar nze̱ngwa gatho nuya ku mhuntsꞌa ha ri ngu, ne di pe̱mfe nze̱ngwa ar ku Apia, ne ar ku Arkipo ma ñꞌowihu̱ fa̱xkagihu̱ har ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Jö ma Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo, da hwëkꞌahu̱ yá ñho, ne da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Ár mhöte ne ár ñꞌemu̱i ar Filemon 


text:
<pb/>Ngetho di o̱de döta ri ñꞌemu̱i gi pe̱ꞌspabi ar tsi Hmu Hesukristo. Hinge ho̱nse̱ꞌö, xa gi mö ya ku nꞌehe. 


text:
<pb/>Di a̱pa Jö da nheki yá hoga ꞌbe̱fi ri ñꞌemu̱i, ne da fö gatho nuya ñhoyu̱ gi pe̱ꞌsu̱ ha ri mu̱ihu̱ ngetho xka jamfihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di pe̱ꞌse nꞌar döta johya ne xi hubga ma mu̱ihe nuna ri mhöte, tsi ku, ngetho xka huꞌmba yá mu̱i maꞌra ya ku nꞌehe. Ar Pablo a̱pa ar Filemon da jar möte da zöma ar Onesimo 


text:
<pb/>Nuga di pe̱ꞌshmö ar tsꞌe̱di ngu ár ꞌbe̱gogi ar tsi Hmu Hesukristo, ga ꞌbe̱pꞌaꞌi gi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö di ꞌñepꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ha di mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, jange di beni xiñho ga a̱ꞌa ar möte, nuga ar Pablo dar dönzia, ne nupya di o har fa̱di ngetho di mömba ár mhö ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌa ar möte gi tsöma nöꞌö ma ri ꞌbe̱gohmö ar Onesimo. Xi ñꞌemu̱i ár mhö Jö núꞌmu̱ da zokwa har fa̱di, jange di nu ngu ma tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuga ndi nemhö nga tsömi nda me̱pkagiwa har fa̱di, ne nöꞌö ngi pe̱pkahmö, go nda me̱pkaginu̱ nupya di owa har fa̱di, ngetho di mömba ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Hinte da ne ga pe̱se̱. Mꞌe̱tꞌo da ne ngi pödi, ne hinga jaꞌaꞌi gi fa̱xkagi. Di ne da bo̱nse̱ ri mu̱i nöꞌö gi beni xiñho gi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ha di födi nuꞌmu̱ Jö bi japꞌu̱, bi ꞌweka ꞌra ya tsi pa, nepꞌu̱ da tsa̱ gi pengi gi nthe̱wi, ne hingi ꞌbe̱pya; 


text:
<br/>hinge ngu nꞌar ꞌbe̱gotho, nupya ngu nꞌar hmöka ku. Nuga xa di mödi, di beni töte tsitꞌa ri mu̱i gi möke, ngetho nupya hinge ho̱nse̱ ri ꞌbe̱go, ri ku nꞌehe hár ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ majöni gi mökagi ngu nꞌar hoga ñꞌohu̱ hár ꞌbe̱fi Jö, xta zo̱mpꞌu̱ ar Onesimo, numañho ngu gi numañhogi. 


text:
<pb/>Nuga ar Pablo di ja ma ꞌye̱ di huxa ma thuhu, di e̱ntꞌa ma ne ga jutꞌaꞌi, hinga eñhu̱ nuꞌge gi tukagi nꞌehe. 


text:
<pb/>ꞌYo̱tka nunar ñho di a̱ꞌi tsi ku, ngetho xka ñꞌemu̱i ar tsi Hmu, ne njapꞌu̱ gi jakagi ga njohya, ngetho di nkuhu̱ har tsi Dada. 


text:
<pb/>Di otꞌa nunar he̱ꞌminu̱ ngetho di pödi gi o̱ nöꞌö nsiꞌaꞌi. Di beni hinge ho̱nse̱ nöꞌö di xiꞌaꞌi, ma gi ꞌyo̱tꞌa töte ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Hyogapꞌu̱ habu̱ ga ꞌbu̱i nꞌehe, ngetho di to̱ꞌmi da ma̱xka Jö ma ga tso̱ñꞌahu̱. Ar Pablo edi ya gamfi ne a̱pa Jö da ma̱tsꞌi 


text:
<pb/>Pe̱ñꞌa nze̱ngwa ar ku Epafra nöꞌö mahye̱gi di jothewa, ngetho di mömfe ár mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
Nuga dar Pablo ne ar ku Timoteo, yá ꞌbe̱gogihe ar tsi Hmu Hesukristo, di otꞌahe nunar he̱ꞌminu̱, tsi kuhu̱ gi ꞌbu̱hu̱ har hnini Filipo, ne xka ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Di ze̱ngwaꞌihe mahye̱giwi ri ndöhu̱ har nijö ne yá ma̱xte. 


text:
<pb/>Jö ma tsi Dadahu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Ar Pablo a̱pa Jö da ma̱xa ya gamfi 


text:
<pb/>Di ka̱xmbeni Jö togo bi du̱ꞌmi bi pa̱ta ri mꞌu̱ihu̱, ꞌyo di jwata ar ꞌbe̱fi, ne di wa núꞌmu̱ xta menga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di beñꞌahu̱ xiñho ngetho xa di pe̱sꞌahu̱ nꞌar döta mhöte. Jö xi hwëgagi ga ñöni ne ga da̱majöni ar hoga mhö. Ha nuꞌahu̱ xka fa̱xkagihu̱, hinxka hye̱gase̱gihu̱ mödi núꞌmu̱ di owa har fa̱di. 


text:
<pb/>Di a̱pa Jö da hñuxa ár nzitꞌi ri mhötehu̱, ne xa gi pe̱ꞌsu̱ ar hoga mfeni, ne njapꞌu̱ gi pöhu̱ tema xiñho gi ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ da tsa̱ gi pöhu̱ gi hwañhu̱ nöꞌö xiñho, ne gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar te xintꞌaxi, ne hinte da kꞌasꞌahu̱ núꞌmu̱ xta penga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Di to̱ꞌmi xa gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar hogamꞌu̱i gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne njapꞌu̱ gi nsundabihu̱ Jö. Nuga xta e̱ntꞌa ma te ga pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo 


text:
<pb/>Gatho nuya ndogu ꞌbu̱kwa ne nuꞌu̱ maꞌra ya jöꞌi, pöꞌu̱ di o har fa̱di ngetho di mömba ár mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuya thogiyu̱ di thoka, nze̱ye̱ ya ku xi ma̱tsꞌi xi ze̱ta yá ñꞌemu̱i, ne hingi ntsu da mömba ár mhö ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Di pöka xiñho ja ꞌraꞌu̱ mömba ár mhö ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho ñöska ma ꞌbe̱fi ne honga ar hñö, mödi maꞌra tsitꞌa yá mu̱i o̱tꞌa nꞌar hoga ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo hingi tsitꞌa yá mu̱i mömba ár mhö ar tsi Hmu, ho̱nse̱ honga ar hñö, beñꞌu̱ njapꞌu̱ da tso̱tka ma mu̱i, ne da hñuxhmö empꞌö ma u̱giwa har fa̱di. 


text:
<pb/>Ha maꞌra pe̱ꞌsa nꞌar döta mhöte mömba ár mhö Jö, pöꞌu̱ xi jokagi har fa̱di ngetho di ñönga nunar hoga mhönu̱. 


text:
<pb/>Mödi hingi tuka ma mu̱i hanja ñöꞌu̱, nuꞌmu̱ tsitꞌa yá mu̱i o̱tꞌe wa hinꞌö. Di johya ngetho nsipa ya jöꞌi togo ar tsi Hmu, ne hinga tsa̱ya̱ ga njohya di mapꞌu̱. 


text:
<pb/>Di pödi, gatho nöꞌö di thopya ma ga po̱ni xiñho, ngetho gi fa̱xkagihu̱ gi a̱fu̱ Jö, ne ꞌrakagi ar tsꞌe̱di ár Hñö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nöꞌö di to̱ꞌmga, hinga ma ga ꞌbe̱ ma tsa̱. Nupya ngu mahamꞌu̱ di to̱ꞌmi da tꞌeꞌspa ár nsu ar tsi Hmu Hesukristo ha ma te, wa da thogagi wa da the̱gagi. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ di ꞌbu̱i, di e̱ntꞌa ma te ga pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo, ha nuꞌmu̱ ga tu, ma ga nthe̱ꞌbeꞌö, gehnu̱ ma nthöhö. 


text:
<pb/>Ngetho nuya yohoyu̱ di ꞌbu̱ madetho. Di ne ma ga tsu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, di handi xiñhoꞌö. 


text:
<pb/>Di ka̱xmbeni da njapꞌu̱, ma ga kohwihu̱ har ximha̱i, ne ga fa̱xꞌahu̱ da te ri ñꞌemu̱ihu̱ ne gi njohyahu̱. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ xka ꞌbu̱pꞌu̱, xa ma gi nsundahu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho ma gi penju̱ gi hyandju̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ di a̱ꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu mönga ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. Ne núꞌmu̱ ga mapꞌu̱ ma ga kꞌösꞌahu̱, wa di ꞌbu̱ yapꞌu̱, ga o̱de da nsikagi gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, gi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni, ne gi umba ri mu̱ihu̱ xa gi mpe̱hu̱, gi ñöñhu̱ ar jamfi xta pöhu̱ har hoga mhö. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ da piꞌahu̱ nuꞌu̱ togo u̱tsaꞌihu̱. Njapꞌu̱ födi ma da mꞌe̱ꞌu̱, ha nuꞌahu̱ nheki gi pe̱ꞌsu̱ ar mpo̱ho̱, ne nunu̱ go bi pe̱hna Jö. 


text:
<pb/>Ngetho xka ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, hinge ho̱nse̱ xi tꞌaꞌahu̱ ar se̱ki gi jamfihu̱. Mahyoni gi thohu̱ ar ntꞌu̱tsa nꞌehe, ngetho gi da̱hu̱ majöni xka ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ñömfu̱ ár mhö Jö, gi thohu̱ ngu ga hyanthu̱ ndi thoka, ne gi o̱hu̱pya di thogi ngetho di ñömba ár mhö Jö nꞌehe.<pb/>


text:
Nuꞌmu̱ xa majöni xi hñupꞌa ri mu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ne xi ma̱xꞌahu̱ ár mhöte, gi ꞌbu̱hwihu̱ ár Hñö Jö, xa xka tsa̱hu̱ ha ri mu̱ihu̱ ár mhöte ne ár nhwëki, 


text:
<br/>jaju̱ ga njohya ꞌmu̱, ga pödi gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, gi ñhe̱xu̱ gi pe̱ꞌsu̱ nꞌadar mfeni ne nꞌadar mhöte. 


text:
<pb/>Yo te gi o̱thu̱ gi hoñhu̱ ar hñö, hingi ꞌñexa ri nsuhu̱, yo gi gese̱hu̱. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, ꞌñeꞌspabihu̱ ár nsu maꞌra. 


text:
<pb/>Ne núꞌmu̱ mi mꞌu̱kwa ngu nꞌar jöꞌi, himbi ꞌyo̱tꞌa ndöta. Bi ꞌyo̱ta ár Dada bi unga ár te, bi tsꞌu̱ta har pontꞌi. 


text:
<pb/>Ne njapꞌu̱ ma da nda̱ndihmö ne da ndönga ar tsi Hmu Hesu gatho nuꞌu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i, ne nuꞌu̱ ꞌbu̱ mbor ha̱i. 


text:
<pb/>Ne gathoꞌu̱ ma da ꞌñenö, nunar tsi Hmu Hesukristo gehnu̱ ar Hmu, ne njapꞌu̱ xa da nsundabi Jö ár Dada. Nuya gamfi ñhe̱hwi ya tso̱ yotꞌwa ar ximha̱i 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, ngu xka ꞌyo̱thu̱ gatho nöꞌö xta xiꞌahu̱, hinge ho̱nse̱ núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱pꞌu̱, ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱ nupya hindi ꞌbu̱pꞌu̱. Umba ri mu̱ihu̱ gi jafu̱ da mpe̱ ri mpo̱ho̱hu̱, ntsuñhu̱ gi ꞌyo̱thu̱. 


text:
<pb/>Ngetho Jö go ko ár mu̱i, jaju̱ da bo̱ ha ma mu̱ihu̱ ga nethohu̱ ga o̱thu̱ nöꞌö möñꞌö, ne fa̱xkagihu̱ da tsa̱ ga o̱thu̱. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ hinto da diñꞌahu̱ nꞌar tsꞌoki, ne hindi oxta mañö nöꞌö gi pe̱hu̱. Ne ꞌbu̱hu̱ xiñho ngu yá bötsiꞌihu̱ Jö nheki ri hogamꞌu̱ihu̱, jangu ya tso̱ yotꞌa madeda ar ꞌbe̱xui, mödi gi ꞌbu̱hu̱ madeda ya jöꞌi o̱tꞌa ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>ꞌYe̱ntꞌa ri tehu̱ gi möñhu̱ ar hoga mhö unga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Nuꞌmu̱ hyaxꞌmu̱ gi ꞌbu̱hu̱ njapꞌu̱, xa ma ga njohya xta epꞌu̱ manꞌagi ar tsi Hmu Hesukristo. Ne ga pödi numa ꞌbe̱fi hinxi mꞌe̱di, ne hinxi njapꞌu̱tho nöꞌö xta pe̱fi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ mahyoni ga unga ma te ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ mahye̱giwi ri ñꞌemu̱ihu̱, di johya ne di handi xiñho ga njohyawihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Di beni ga pe̱ñꞌahu̱ ngutꞌa ar ku Timoteo ma da kꞌösꞌahu̱, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ ne ma tsi Hmuhu̱ Hesu. Nu xta penga nunar kunu̱, da xikagi tengu gi ꞌbu̱hu̱, ne njapꞌu̱ da ze̱tka ma mu̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ xka pötwabihu̱ ár mꞌu̱i ar ku Timoteo. Gehnu̱ fa̱xkagi di mömba ár mhö Jö, ngu nꞌar bötsi fa̱xa ár dada har ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Jange di beni ga pe̱hni da mapꞌu̱ ma da kꞌösꞌahu̱, ho̱nse̱ di to̱ꞌmi ga pödi tema di göxa nunar thoginu̱. 


text:
<pb/>Xta beni mahyoni ga pe̱hna ar ku Epafrodito da mengi di mapꞌu̱, gehnu̱ ga pe̱ñhu̱ xi ma̱xkagi. Ma hoga ku di ñꞌoꞌbe har ꞌbe̱fi, ne di ñꞌe̱nthe ga ñömbabihe ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Nunu̱ xa beñꞌahu̱, hingi nu ar pa ma da kꞌösꞌahu̱, ne xa tu ár mu̱i ngetho xka ꞌyo̱hu̱ xi ñheni. 


text:
<pb/>Xa majöni mi hñeni ꞌbu̱tho nda du, mödi Jö bi me̱ꞌspa ar nhwëki. Hinge ho̱nse̱ꞌö, nuga nꞌehe, ngetho himbi ne bi hñuska ma dumu̱i. 


text:
<pb/>Jange ngutꞌa di pe̱ñꞌaꞌihu̱ injapꞌu̱, ne gi njohyahu̱ núꞌmu̱ xki pengi gi hyanthu̱ manꞌagi, ne ga njohyaga nꞌehe. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xta zo̱mpꞌu̱ ꞌmu̱, gi njohyahu̱ gi hyanthu̱, ngetho nꞌár ꞌbe̱go Jö. Hinge ho̱nse̱nu̱, möhu̱ gatho nuꞌu̱ maꞌra di hñöxꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ ma nda du mi pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo, bi ꞌye̱ntꞌa ár te bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö mi ꞌbe̱di ngi ꞌyo̱tkagihu̱.<pb/>


text:
Nupya tsi kuhu̱, njohyahu̱ hár thuhu ar tsi Hmu. Hinxi za̱kagi ga pengi ga xiꞌahu̱ nöꞌö xta otꞌi, ngetho di ne da ze̱ta ri jamfihu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuju̱ go di pe̱ꞌsu̱ ar nse̱gi majöni ha ma mu̱ihu̱, ne tsixkagihu̱ ár Hñö Jö di pe̱pabihu̱. Di johyahu̱ ngetho yá me̱tigihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Hindi ñꞌemu̱ihu̱ ma ga mpo̱hu̱ di huxa ma mfenihu̱ ar nse̱gi thuska ha ma ndoꞌyohu̱ ngu yá ntꞌumbi ya xodyo. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di pe̱ꞌshmö ár nsu nöꞌö di thohu̱wa, di töka gatho numaꞌra ꞌmu̱, ja te ga exa ma nsu nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho ár hñöto mpa nda mꞌu̱i, bi thuska ar nse̱gi ha ma ndoꞌyo. Dar me Israel, ár ꞌbe̱togi ar Benjamin. Dar ebreo, ngetho ma dada ne ma nönö njapꞌu̱ nꞌehe. Ha nuꞌmu̱ gi ne gi pöhu̱ ha ndi o̱ta yá ꞌbe̱pate ar Moise, di xiꞌahu̱ ndar de̱ngaꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ga nuhu̱ togo xa umba ár mu̱i nda ꞌyo̱ta nuya ꞌbe̱pateyu̱, hinjoꞌo togo da ꞌñengagi hindi o̱tꞌa gathoyu̱. Nuga hinge ho̱nse̱ ndi umba ma mu̱i nga o̱te, ndi ju̱ nuꞌu̱ xki hye̱pꞌu̱ ne mi te̱nga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ mamꞌe̱tꞌo ndi beni xa mi pe̱ꞌsa nze̱ye̱ ar nsu. Ha nupya di handi hinter me̱ꞌu̱, ngetho di te̱mba ár ꞌñu ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Xa majöni gatho nöꞌö te jawa har ximha̱i, nuga di handi hinter me̱ꞌö, ngetho xa töte ár nsu da pö ar tsi Hmu Hesukristo. Xta e̱mpꞌu̱ gatho ngu nꞌar paxi, ne njapꞌu̱ xta tsu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ne bi tsa̱ da nꞌatꞌbe, njapꞌu̱ bi hyandgagi xiñho Jö. Hinge xi njapꞌu̱ ngetho di o̱ta ya ꞌbe̱pate, xi njapꞌu̱ ngetho di jamfi. Ho̱nse̱ da ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo, Jö xi hyandgagi hinte ma tsꞌoki di tu. 


text:
<pb/>Nöꞌö di ne, ga pödi togo ar tsi Hmu, ne ga pö tengu ár döta ár tsꞌe̱di nöꞌö togo bi koꞌspa ár te manꞌagi. Ga ñꞌe̱ntꞌi ga tho ya thogi bi thoꞌö, hinge xa ga mö ma te. Ngu bi ñꞌe̱ntꞌö bi unga ár te, ga jagapꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Hindi enö xta tso̱nga har ñöni, hindi enö di ꞌbu̱i xiñho ngu di ꞌñepkagi. Nöꞌö di pe̱fi, di umba ma mu̱i ga o̱tꞌa nöꞌö mi ne ma tsi Hmu Hesukristo núꞌmu̱ mi zu̱kagi. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, nuga hindi enö xta tsu̱ nunar hogamꞌu̱iꞌö. Nöꞌö di o̱tꞌe, hindi jamasu teme xi thogi, ne di umba ma mu̱i ga tsu̱ nöꞌö xi ꞌñepꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne di o̱tꞌa ar tsꞌe̱di ga tso̱nga ár ñöni nunar ꞌñunu̱ di nehe. Xka tso̱ni ma ga hönga ma nthöhö xi ñötkagi Jö da ꞌrakagi ngetho xta ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Jange gatho nuꞌu̱ xi ntꞌaxka ma mfenihu̱, gehnu̱ ga tsa̱hu̱ gatho ngu xta jwadi xta mö. Ha nuꞌmu̱ manꞌar mfeni gi beñhu̱, Jö go da xokꞌa ri da̱hu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, ꞌyo̱thu̱ ngu xka hyandgagihu̱ di o̱tꞌe, ne hyanthu̱ togo maꞌra te̱nda ngu xta uthe. 


text:
<pb/>Ngetho ngu xa xta xiꞌahu̱ ne nupya xa döta ma dumu̱i di xiꞌahu̱ manꞌagi, ꞌyopꞌu̱ nze̱ye̱ togo u̱tsabi ár te ar tsi Hmu Hesukristo bi unga har pontꞌi. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiꞌu̱ ma da hñömba ár mfe̱i Jö ngu nꞌar njutꞌi, ngetho nuyá mu̱iꞌu̱, po̱ntho gehnu̱ yá jö. Ne nꞌatꞌwu̱ o̱tꞌu̱ honi da ꞌñexyá nsumhö. Ho̱nse̱ ꞌbe̱ yá tsa̱, hingi ju̱xyá da̱, hyo̱ka nöꞌö te jawa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ha nuju̱ hindar menguhu̱wa. Bi ꞌbu̱ ma nguhu̱ mañö mhetsꞌi, habu̱ di to̱ꞌmhu̱ di ꞌñehnu̱ ma Po̱ho̱tehu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ne xta zo̱ho̱ ma da pa̱tka ma ndoꞌyohu̱ di pe̱ꞌsu̱pya, ne da ꞌrakagihu̱ manꞌa di ñhe̱hwi ár nsunda pe̱ꞌsa ár ndoꞌyoꞌö. Da ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ ngetho pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da japa ngu neꞌö gatho nöꞌö te ja.<pb/>


text:
Jange ma tsi hmöka kuhu̱, xa gi umba ri mu̱ihu̱ gi ze̱ta ri ñꞌemu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Nuga xa di möꞌahu̱ ne di ne ga hantꞌahu̱ manꞌagi, ngetho go ma johyaꞌihu̱, ne nuna ri ñꞌemu̱ihu̱ gehnu̱ ma nthöhö. 


text:
<pb/>Di a̱pa ar möte ar ku Ebodia ne ar ku Sintike da me̱ꞌsa nꞌadar mfeni, ngetho nꞌatꞌwu̱ te̱nga ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ne nuꞌge, ma hoga ma̱xteꞌi hár ꞌbe̱fi Jö, di a̱ꞌa ar möte gi fa̱xa nuya kuyu̱. Xa bi umbyá mu̱i ndi möñhe ar hoga mhö núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱pꞌu̱ mahye̱giwi ar ku Klemente, ne gatho nuꞌu̱ maꞌra ya ku mi fa̱xkagi har ꞌbe̱fi. Nuꞌu̱ xi thuꞌspa yá thuhunu̱ mhetsꞌi har he̱ꞌmi huxa yá thuhu nuꞌu̱ pe̱ꞌsa ar te. 


text:
<pb/>Yo gi tu ri mu̱ihu̱, xipabihu̱ gatho Jö. Petwabihu̱ te gatho gi kꞌathu̱, ne di pe̱wi ar njamödi nꞌagitho. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ njapꞌu̱, Jö da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i töta ár döta nöꞌö tsa̱ da zo ma mfenihu̱. Ne nunar hogamꞌu̱inu̱ da supꞌa ri mu̱ihu̱ ne ri mfenihu̱, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Gehnu̱ gi benthu̱ 


text:
<pb/>Nupya tsi kuhu̱, gehnu̱ gi benthu̱: nöꞌö majöni, nöꞌö ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei, nöꞌö ar hogajöꞌi, gatho nöꞌö xintꞌaxi, ar hogamꞌu̱i ne gatho nöꞌö nho̱ni xiñho. Nuꞌmu̱ di jahmö nöꞌö xiñho ne di ꞌñepi da tꞌeꞌspa ár nsu, gehnu̱ di oda ri mfenihu̱. 


text:
<pb/>ꞌYo̱thu̱ nöꞌö ga pöhu̱ ndi utꞌahu̱, nöꞌö ga ꞌyo̱hu̱ ne ga hyanthu̱ ndi pe̱fi. ꞌYo̱thu̱ njapꞌu̱, ne Jö togo unga ar hogamꞌu̱i gi ꞌbu̱hwihu̱. Ar mfa̱tsꞌi bi thöꞌspa ar Pablo bi me̱mpa ya me Filipo 


text:
<pb/>Xa di johya har tsi Hmu, ngetho nupya xka benju̱ manꞌagi. Di pödi hinxka pumhnigihu̱, ho̱nse̱ himi tsa̱ hanja ngi fa̱xju̱. 


text:
<pb/>Xta pödi ga tse̱ta ar hyoya ne xta pödi ga pe̱ꞌsa ya ñho, wa ga niñö ne ga tho ar thuhu, nuꞌmu̱ ga tho ar kꞌatꞌi wa hinꞌö. Gatho xta thohyu̱, jange di pödi. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gar me Filipohu̱, ngu gi pöhu̱ núꞌmu̱ nda du̱ꞌmi da mönga ar hoga mhö nda po̱mpꞌu̱ Nmasedonia, hinjoꞌo maꞌra togo xi ꞌrakagi nꞌar mfa̱tsꞌi, ho̱nse̱ ri nijöhu̱, ngu nꞌar nkotsꞌi da hösꞌahu̱ ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hnu̱ har hnini Ntesalonika, hinge ho̱nse̱ nꞌagi ga pe̱nkagihu̱ ar mfa̱tsꞌi habu̱ ndi honi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda hönga ri mfa̱tsꞌihu̱ ba hönka ar ku Epafrodito, mi töpa ár nze̱ye̱ nöꞌö ndi kꞌatꞌi. Xa pongtho nöꞌö ga pe̱nkagihu̱, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ nthöskwi ar hogañu̱ni xka umfu̱ Jö xa numañho. 


text:
<pb/>Jö da ꞌraꞌahu̱ gatho nöꞌö gi kꞌathu̱, jangu ár ntꞌe̱ni yá ñho pe̱ꞌsa hár nsunda. Gathonu̱ da ꞌraꞌahu̱ ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱pꞌu̱ gatho nuꞌu̱ xi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. Pe̱ñꞌaꞌihu̱ nze̱ngwa gatho ya ku di ꞌbu̱ꞌbewa. 


text:
Gehnu̱ ar mhö bi ꞌñu ar tsi Hmu Hesukristo, xki umba Jö ár Dada nda xipabi yá ꞌbe̱go gatho nöꞌö ma nda tho ngutꞌa, ne ba pe̱hna nꞌár e̱nxe̱ bi xipabi ar Xuwa. 


text:
<pb/>Nza̱tho nuꞌu̱ togo da nehe ne da ꞌyo̱xa nunar mhö no̱nga tema da tho mꞌe̱fa, ne da ꞌyo̱tꞌa nuya te möngwa, ngetho ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa ma da thogi. Ar nze̱ngwa mꞌe̱mpa nuya yoto ya nijö 


text:
<pb/>Nuga dar Xuwa, di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, nuꞌahu̱ gar gamfihu̱ gi mhunsu̱ ha ya yoto nijö ꞌbu̱hnu̱ har ha̱i Asia. Jö mi ꞌbu̱i, ꞌbu̱ nuya payu̱, ne hiñhamꞌu̱ da göxa ár mꞌu̱i, da hwëkꞌahu̱ yá ñho ne da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Nunar njöpinu̱ go ꞌraꞌahu̱ Jö, ne nuya yoto ya hñö ꞌbu̱hnu̱ ñhandwi ár thuxandö, 


text:
<br/>ne ar tsi Hmu Hesukristo togo mönga majöni ngu xi nsipabi. Gehnu̱ bi mꞌe̱tꞌo bi mengi bi nte bi dö gatho nuꞌu̱ xi du. Ne gehnu̱ töpa ár tsꞌe̱di gatho ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i. Gehnu̱ nꞌehe togo bi mökagihu̱, ne bi nöꞌma ár ji mi unga ár te, bi gu̱gagihu̱ har tsꞌoki ndi ꞌbu̱hu̱. 


text:
<pb/>Ne bi hñuxkagihu̱ ngu ya ndö ne ya möjö, ne njapꞌu̱ ga pe̱fu̱ Jö ár Dada. Xa nsundaꞌö, ne pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>ꞌYo̱hu̱, ar tsi Hmu ma da e ha ya gui, ne gatho ya meximha̱i ma da hyandi. Nuꞌu̱ togo bi su̱tsꞌi ma da hyantꞌu̱ nꞌehe. Gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i ma da zontꞌi. Hö, dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuga go da du̱ꞌmi ne di jöꞌsa xo̱ge, ngu ar ndu̱i ne ar ngötsꞌi, enga njapꞌu̱ ar tsi Hmu mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, ꞌbu̱pya, ne hiñhamꞌu̱ da göxa ár mꞌu̱i, gehnu̱ hinter ñhembibi da ꞌyo̱tꞌe. Ngu nꞌar tꞌi bi nheki Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi 


text:
<pb/>Nuga dar Xuwa ri kuhu̱, di thohu̱ mahye̱gi ya ntꞌu̱tsa, di ꞌbu̱hwihu̱ mahye̱gi hár tsꞌu̱tꞌwi ar tsi Hmu Hesukristo, ne di tse̱thu̱ nöꞌö bi epkagihu̱. Dá tso̱kawa har xe̱ni ha̱i o har dehe ár thuhu Mpatmo, ngetho di mömba ár mhö Jö, ne di da̱majöni togo ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ha nꞌár pa ar tsi Hmu, da nthe̱xꞌbe ár Hñö Jö, ne da o̱ mo̱te ma xu̱tha nꞌa togo mi ñö ntsꞌe̱di, ngu ár ñheti nꞌar kꞌaxtꞌathu̱xi. 


text:
<pb/>Ne mi enö: —Nuga go da du̱ꞌmi ne di jöꞌsa xo̱ge, ngu ar ndu̱i ne ar ngötsꞌi. ꞌYotꞌa ha nꞌar he̱ꞌmi gatho nöꞌö gi hyandi, ne pe̱mpa nuya yoto ya nijö ꞌbu̱ har ha̱i Asia. Gehyu̱ yá thuhu: Ñꞌefeso, Ñꞌesmirna, Mpergamo, Ntiatira, Nsardi, Mfiladelfia, ne Nlaodisea. 


text:
<pb/>Ne madeda nuya yoto ya mfoxꞌyoyu̱, mi nheki nꞌár ꞌba̱i nꞌar ñꞌo̱ho̱ ndi hñöxa Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Nunár he mi tso̱nga har ha̱i ár ma, ne xki de̱ka hár tiñö nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö ngu̱tꞌi. 


text:
<pb/>Nuyá wa mi ñhe̱hwi ár ntꞌaxi nꞌar xiujö núꞌmu̱ o har hwifi xa zo̱. Nu ár mhö mi ñhe̱hwi ár ñheti nꞌar döta nzo̱the. 


text:
<pb/>Mi hö hár ñꞌe̱i yoto ya tso̱. Hár ne mi po̱nga nꞌar ndo̱jwai xa mi he̱nte gatho yoho yá ñöni. Nunár hminu̱ xa mi yotꞌi ngu ar hyadi xa pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di madempa. 


text:
<pb/>Nda handi, da hwanga ha yá wa, to da ꞌñenö xta tu. Nöꞌö bi hñuxka ár ñꞌe̱i, ne bi ꞌñengagi: —Yo gi ntsu. Nuga go di du̱ꞌmi ne di jöꞌsa xo̱ge. 


text:
<pb/>Di te mödi da tu, ha nupya di ꞌbu̱i, hiñhamꞌu̱ da göxa ma te. Dá njapꞌu̱. Di hömpa yá nsoki ar ndöte ne ar ꞌbe̱xui. 


text:
<pb/>Ma ga xiꞌa tema di bo̱nga nuya yoto ya tso̱ xka hyanda ha ma ñꞌe̱i, ne nuya yoto ya kꞌaxtꞌabo̱jö mfoxꞌyo: nuya yoto ya tso̱, gehyu̱ nuya yoto ya e̱nxe̱ ꞌbu̱ ha nuya yoto ya nijö. Ha nuya yoto ya mfoxꞌyo xka hyandi, gehyu̱ nuya yoto ya nijö.<pb/>


text:
ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Ñꞌefeso, ne ꞌñembabi: Njanu̱ xiꞌahu̱ nöꞌö togo hö yoto ya tso̱ hár ñꞌe̱i, ne ꞌyo madeda ya kꞌaxtꞌabo̱jö mfoxꞌyo: 


text:
<pb/>Nuga xta pötꞌa ri ꞌbe̱fihu̱, ne xta pödi hanja xka umba ri mu̱ihu̱ xka pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti. Hinxka ꞌñetꞌa ri xu̱thahu̱ nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ya tsꞌoki. Xka hñöꞌsfu̱ majöni nuꞌu̱ togo eñꞌu̱ yá mpo̱te Jö, ne xka pöthu̱ yá nemhñö. 


text:
<pb/>Xa xka tse̱thu̱ ya thogi. Hinxka wenthu̱ xi za̱ꞌahu̱ xka mpe̱hu̱, ngetho xka da̱tkagihu̱ majöni ma thuhu. 


text:
<pb/>Beñhu̱ hangu ngi mökagihu̱. Ntso̱ꞌmhu̱ ne penju̱ gi ꞌyo̱thu̱ nuya ꞌbe̱fi ngi o̱thu̱ har ndu̱i. Ngetho nuꞌmu̱ hingi ntso̱ꞌmhu̱, ma ga ehe ne ga hökꞌa ri mfoxꞌyohu̱ habu̱ ꞌbu̱i. 


text:
<pb/>Mödi gi u̱tsabihu̱hmö yá tsꞌoꞌbe̱fi nuꞌu̱ togo te̱nga ar Nikola. Nuyá tsꞌoꞌbe̱fiyu̱ di u̱tsaga nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tu yá gu, dá ꞌyo̱xa nöꞌö te mönga ár Hñö Jö xipa ya nijö. Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma ga umba ar se̱ki da du̱kwa te unga ar ꞌba̱iza unga ar te, ꞌba̱ madeda ár nza̱tho hwöhi Jö. Ar mhö mꞌe̱mpa ar nijö Ñꞌesmirna 


text:
<pb/>ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Ñꞌesmirna, ne ꞌñembabi: Nöꞌö togo du̱ꞌmi ne jöꞌsa xo̱ge, gehnu̱ togo bi du ne bi mengi bi nte manꞌagi, eñꞌahu̱ njawa: 


text:
<pb/>Nuga xta pötꞌa ri ꞌbe̱fihu̱, ne nuya ntꞌu̱tsa gi thohu̱, ne ri ñhoyahu̱. Mödi gi pe̱ꞌsu̱ nze̱ye̱ ri mꞌe̱tsꞌihu̱ nuya hingi nhekiwa. Di pödi hangu ñömañꞌu̱ꞌihu̱ nuya enö ya xodyo empꞌö, gehyu̱ nꞌar mhuntsꞌi ár me̱ti ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Yo gi tsuhu̱ gatho nöꞌö ma gi thohu̱. Pöhu̱ nunar tsꞌondöhi ma da ꞌñeꞌahu̱ ꞌra har fa̱di, ne njapꞌu̱ da tsꞌa̱tꞌahu̱. ꞌRe̱tꞌa mpa ma gi thohu̱ ya thogi. Ze̱ta ri jamfihu̱ ꞌbu̱tho gi tuhu̱, ha nuga ma ga ꞌraꞌahu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi ngu ri nthöhöhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tu yá gu, dá ꞌyo̱xa te mönga ár Hñö Jö xipa ya nijö. Nöꞌö togo da ntöte, hinte ma da japa ar ñoho ndöte. Ar mhö mꞌe̱mpa ar nijö Mpergamo 


text:
<pb/>ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Mpergamo, ne ꞌñembabi: Nöꞌö togo hö ar ndo̱jwai xa he̱nte gatho yoho yá ñöni, eñꞌahu̱ njawa: 


text:
<pb/>Nuga xta pötꞌa ri ꞌbe̱fihu̱, ne di pödi habu̱ gi ꞌbu̱hu̱, ka ꞌbu̱pꞌu̱ ngu ár ndö ar tsꞌondöhi. Mödi njapꞌu̱, nuꞌahu̱ xka da̱hu̱ majöni ne hinxka ko̱ngagihu̱. Hinga ꞌyo̱thu̱ nuya paꞌu̱ ga hyanthu̱ bi thoka ma hoga ꞌbe̱go ar Antipas, ngi ꞌbu̱hwihu̱nu̱ habu̱ ꞌbu̱ ar tsꞌondöhi. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ hindi hopꞌahu̱ ꞌra gi te̱mfu̱ yá ntꞌuti ar Balam mi uta ar Balak. Mi tsixa ya me Israel nda zipa yá ñhuni ya tsita empꞌö, ne togatho nda mꞌe̱ngwi, ne njapꞌu̱ nda da̱hmöꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱ gi ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Ngetho nuꞌmu̱ hinꞌö, ma ga ehe ga ntumꞌeꞌu̱ ga hö ar ndo̱jwai po̱nga ha ma ne. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tu ár gu, dá ꞌyo̱xa te mönga ár Hñö Jö xipa ya nijö. Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma ga umba da zi ar thuhme ba kö mhetsꞌi xi tꞌögi. Ne ga umba nꞌar tsi tꞌaxdo habu̱ huxa nꞌar ꞌraꞌyo thuhu, ne hinto manꞌa di pödi, ho̱nse̱ nöꞌö togo di hö. Ar mhö mꞌe̱mpa ar nijö Ntiatira 


text:
<pb/>ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Ntiatira, ne ꞌñembabi: Ár Tꞌu̱ Jö togo pe̱ꞌsa yá da̱ ñhe̱hwi ya faspi, ne yá wa ngu ár ntꞌaxi nꞌar xiujö o har hwifi, embabi: 


text:
<pb/>Nuga di pötꞌa gatho ri ꞌbe̱fihu̱, ri mhötehu̱, ri ñꞌemu̱ihu̱, ri tsꞌe̱tihu̱, ne hanja gi pe̱pkagihu̱pya, töta ngu ngi pe̱pkagihu̱ mahamꞌu̱. 


text:
<pb/>Ho̱nse̱ hindi hopꞌahu̱ gi ꞌñehu̱pꞌu̱ nunar ꞌbe̱hñö ár thuhu ar Hesabel. Ense̱ꞌö nꞌár mꞌe̱hni Jö, ne uta nuya ma ꞌbe̱go togatho da mꞌe̱ngwi, ne da zi ya ñhuni xi mꞌo̱ꞌspa ya tsita empꞌu̱. 


text:
<pb/>Pöhu̱ nunar ꞌbe̱hñönu̱ ma ga ka̱xa ntꞌoxi, ne ma da tho ya thogi nuꞌu̱ togo ꞌbe̱ngwi, nuꞌmu̱ hinda ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ma ga hopa gatho yá bötsi, ne njapꞌu̱ gatho ya nijö ma da bödi, nuga di hëtwa yá mfeni ne yá mu̱i ya jöꞌi, ne di umba ár mfe̱i ngu di ꞌñepa nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ha gatho nu maꞌra gi ꞌbu̱hu̱ har nijö Ntiatira, hinxka te̱mbabihu̱ yá ntꞌumbi, ne hinxka pöhu̱ nöꞌö eñꞌu̱ xi ñhembi da fötwa ar tsꞌondöhi, di xiꞌahu̱, hinga ꞌraꞌahu̱ manꞌar ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo da ntöte ne di pe̱pkatho har ngötsꞌi, ma ga umba ar tsꞌe̱di da me̱ꞌsa ár nsu hagatho ya ha̱i. 


text:
<pb/>Ne ma da hyu̱xtya tꞌobo̱jö, ne ma da hwata nuya hnini ngu nꞌar tsꞌo̱i bo̱ha̱i. Ma ga umba ar tsꞌe̱di ngu xta höni xi ꞌraka ma Dada. 


text:
ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Nsardi, ne ꞌñembabi: Nöꞌö togo tsixa nuya yoto ya hñö pe̱pa Jö, ne hö yoto ya tso̱, enö njawa: Di pötꞌa gatho ri ꞌbe̱fihu̱. Thusꞌahu̱ gi tehu̱, ha nuga di xiꞌahu̱ xka tuhu̱. 


text:
<pb/>Zo̱tꞌa ri da̱hu̱ ne suhu̱ nöꞌö tema gi pe̱ꞌsu̱ ꞌbu̱tho da götsꞌi. Ngetho xta timpꞌahu̱, nuya ri ꞌbe̱fihu̱ hintsꞌu̱ xiñho hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Jange beñhu̱ tema xka hñöñhu̱, tema xka ꞌyo̱hu̱, ne gi kwathu̱ xiñho, ne ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Ngetho nuꞌmu̱ hingi ndo̱ꞌmhu̱, xki tha̱ñhu̱ ga tso̱ho̱ ngu nꞌar bë hingi to̱ꞌmhu̱ hamꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha gi ꞌñepꞌu̱ ꞌranu̱ Nsardi togo hinxi ja̱xtꞌa yá tꞌaxhe. Ma ga ñꞌoꞌbegaꞌu̱ di he ya tꞌaxhe, ngetho njapꞌu̱ di ꞌñepabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma da theta ya tꞌaxhe, hinda thökwa yá thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, ne ma ga mömba yá thuhu hár nthandi ma Dada ne yá e̱nxe̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tu yá gu, dá ꞌyo̱xa te mönga ár Hñö Jö xipa ya nijö. Ar mhö mꞌe̱mpa ar nijö Mfiladelfia 


text:
<pb/>ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Mfiladelfia, ne ꞌñembabi: Njanu̱ xiꞌahu̱ nöꞌö togo xintꞌaxi, gehnu̱ majöni, ne hömpa yá nsoki ar ndö Dabi. Nuꞌmu̱ kotꞌö hinto tsa̱ da xoki, ha nuꞌmu̱ xokꞌö hinto tsa̱ da gotꞌi. 


text:
<pb/>Nuga di pötꞌa ri ꞌbe̱fihu̱. Mödi txꞌu̱da ri tsꞌe̱dihu̱, hinxka ko̱mju̱ ma thuhu, ne xka ꞌyo̱tju̱ ma mhö. Jange nuga xta xokꞌahu̱ nꞌar goxthi hinto tsa̱ da gotꞌi. 


text:
<pb/>ꞌYo̱hu̱. Nuya xi mhuntsꞌi, yá me̱ti ar tsꞌondöhi, ne kate eñꞌu̱ ya xodyo, ma ga japi da nda̱ndihmö ha ri wahu̱. Njapꞌu̱ da böꞌu̱ di möꞌahu̱. 


text:
<pb/>Ngetho xka tse̱thu̱ xka sukagihu̱ ma mhö, nuga nꞌehe ma ga suꞌahu̱ xta ꞌñepꞌu̱ ya tsꞌothogi da zu̱ gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, njapꞌu̱ da tsꞌa̱ta gatho ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Pöhu̱, ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa ma ga ehe. Kwathu̱ xiñho nöꞌö gi pe̱ꞌsu̱, ne hinto da hñömpꞌa ri nthöhöhu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma ga hutsꞌi da do̱ꞌspa ár nijö Jö, hiñhamꞌu̱ ma da nju̱knu̱. Ne ma ga otꞌwabinu̱ ár thuhu Jö ne ár thuhu ár hniniꞌö, gehnu̱ ar ꞌraꞌyo Herusalen di gö mhetsꞌi habu̱ bi ꞌbu̱ Jö, ne ga otꞌwabinu̱ ma thuhu nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo tu yá gu, dá ꞌyo̱xa te mönga ár Hñö Jö xipa ya nijö. Ar mhö mꞌe̱mpa ar nijö Nlaodisea 


text:
<pb/>ꞌYotꞌwa nunar e̱nxe̱ ꞌbu̱hnu̱ har nijö Nlaodisea, ne ꞌñembabi: Nöꞌö togo ar Njapꞌu̱, da̱majöni xiñho, ne ja ba po̱nu̱ ar mfeni nda hyoka Jö gatho nöꞌö bi hyoki, eñꞌahu̱ njawa: 


text:
<pb/>Ngetho gar ndupathohu̱, hingar ntse̱ ne hingar mpa, ngu ar dehe ma ga ju̱ka ha ma ne, ga tsokꞌahu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi ense̱hu̱: Hinte di kꞌathe, xa di pe̱ꞌse ya ñho. Ha hingi pöhu̱ gar hwëkateꞌihu̱, gar hyoyahu̱, hinte gi pe̱ꞌsu̱, gar goda̱hu̱, hinte gi köhu̱ nꞌar xe̱ni ar dutu. 


text:
<pb/>Jange di xiꞌahu̱ gi ta̱mgagihu̱ ar kꞌaxtꞌabo̱jö nöꞌö xi tho har tsibi, ne hinte gi kꞌathu̱. Ne gi ta̱ñhu̱ ya tꞌaxdutu, hingi ꞌbe̱ ri tsa̱hu̱ xta thantꞌahu̱ hinte gi köhu̱ nꞌa xe̱ni. Ne xithu̱ ar ꞌñethi ri da̱hu̱, da xogi ne gi hyanthu̱. 


text:
<pb/>Nuga di tsu̱i ne di fe̱i gatho nuꞌu̱ togo di mödi, jange ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi, ne umba ri mu̱ihu̱ gi pe̱pkagihu̱. 


text:
<pb/>Pöhu̱ ꞌmu̱, nuga di ꞌba̱ har goxthi di mafi. Nöꞌö togo da ꞌyo̱tka ma mhö, ne da xoka ar goxthi da thogagi hár ngu, ga ku̱tꞌi ga ñumꞌe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma ga etsꞌi ga huxꞌbe ngu ar ndö, ngu xta ntötega, ne xta huxꞌbe ma Dada hár thuxandö. 


text:
Da jwadi da handa gathoyu̱, mꞌe̱fa da handa nꞌar goxthi mi xo mhetsꞌi. Ne da pengi da o̱twa ár mhö nöꞌö togo bi zokagi mꞌe̱tꞌo, mi ñhe̱hwi ár ñheti nꞌar kꞌaxtꞌathu̱xi, ne bi ꞌñengagi: —Po̱xa injawa, ne ga utꞌaꞌi tema da tho mꞌe̱fa xta wa nuya xka hyandi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ár Hñö Jö bi hyexkagi ne bi utkagi nꞌar thuxandö mi ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi, ne mi huxhnu̱ nꞌa. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo mi huxnu̱ har thuxandö, mi hyatsꞌi ñhe̱hwi nꞌar hoga hyasdo ne nꞌar hoga the̱ntsꞌado. Ne hár nthetꞌi mi kotꞌatho nꞌar ꞌbe̱jni mi hwe̱xka ngu nꞌar hoga kꞌangdo. 


text:
<pb/>Hár nthetꞌi ar thuxandö mi ꞌbu̱ ma nꞌa̱temagoho ya thuxandö. Ne ka mi huxhnu̱ nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia, mi hö ya tꞌaxhe, ne mi huꞌsa ya fu̱indö ma ya kꞌaxtꞌabo̱jö. 


text:
<pb/>Har thuxandö mi ꞌbu̱ madetho mi po̱nga ya hwe̱i, ya ñu̱ni ne ya ñheti. Ne mi ñhandwi nꞌehe yoto ya ñotꞌi mi zo̱, gehyu̱ nuya yoto ya hñö pe̱pa Jö. 


text:
<pb/>Mi ñhandwi nunar thuxandö nꞌehe nꞌar ñho̱nthe ngu ar doxito. Ne mi ꞌba̱hnu̱ getꞌu̱ hár nthetꞌi ar thuxandö goho ya zuꞌwe pe̱ꞌsa yá te, xa mi ñuxa ya da̱ habu̱ mi nheki ne mo̱te. 


text:
<pb/>Nor mꞌe̱tꞌo zuꞌwe mi ñhe̱hwi nꞌar ꞌmuhu, ár ñoho mi ñhe̱hwi nꞌar boi, ár hñu mi pe̱ꞌsa ár hmi ngu nꞌar jöꞌi, ár goho mi ñhe̱hwi nꞌar nxu̱ni nsa̱ni. 


text:
<pb/>Nuya goho ya zuꞌweyu̱ mi pe̱ꞌsa yá te, mi tu ꞌrato yá hwa nꞌa ngu nꞌa, ne ha yá hwa xa mi ñuxa ya da̱ mañö ne mbo. Nuyu̱ parxui hingi tsa̱ya̱ eñꞌu̱:<pb/>Xintꞌaxi, xintꞌaxi, xintꞌaxi,<br/>hinter ñhembibi da ꞌyo̱tꞌa ma tsi Hmuhu̱, nöꞌö togo mi ꞌbu̱i, ꞌbu̱pya, ne hiñhamꞌu̱ da göxa ár te. 


text:
<pb/>Nuya goho ya zuꞌweyu̱ mi pe̱ꞌsa yá te, mi eꞌspa ár nsu, mi nsundabi ne mi umba njamödi nöꞌö togo huxa har thuxandö, hiñhamꞌu̱ da göxa ár mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mi o̱tꞌa njapꞌu̱yu̱, nuya nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia mi nda̱ndihmö hár wa nöꞌö togo huxa har thuxandö, ne mi nsundabi nöꞌö togo hiñhamꞌu̱ da göxa ár te. Ne mi po̱kwa yá fu̱indö ñhantꞌu̱ har thuxandö, ne mi eñꞌu̱:<pb/> 


text:
Ma tsi Hmuꞌihe, di ꞌñepꞌaꞌi da nsundaꞌi,<br/>da tꞌesꞌa ri nsu, ne da fötꞌa ri tsꞌe̱di.<pb/>Ngetho go ga hyoka gatho nöꞌö te ja,<br/>ne ngu ga nege, njapꞌu̱ xi nja.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ da handa nöꞌö togo mi huxa har thuxandö, mi hö hár ñꞌe̱i nꞌar mꞌa̱xa he̱ꞌmi xki tꞌotꞌa nthi ne mbo, ne xki ꞌba̱ta yoto ya mꞌa̱tꞌi, hinge to gatho nda tsa̱ nda ꞌyo̱tsꞌe. 


text:
<pb/>Ne da handa nꞌar e̱nxe̱ xa mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ne xa mi mafi ntsꞌe̱di mi enö: —Hage ꞌbu̱ nꞌa togo di ꞌñepi da ꞌyo̱ꞌsa ya mꞌa̱tꞌi ne da tu̱nga ar he̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ne hinto mi ꞌbu̱hnu̱ mhetsꞌi, har ximha̱i, ne mbor ha̱i togo nda xotꞌa ar he̱ꞌmi, himi tsa̱ nda hyanthmö. 


text:
<pb/>Nuga xa ndi zoni, ngetho hinto bi thini togo ndi ꞌñepi nda xotꞌa ar he̱ꞌmi, nda nehe, himi tsa̱ nda hyanthmö. 


text:
<pb/>Nꞌa nuya tsi dönzia bi ꞌñengagi: —Yo gi zoni. Nöꞌö togo ar Ndö tꞌembabi ar ꞌMuhu, xpa po̱nga ha yá mëni ar Huda ne ár ꞌbe̱to ar ndö Dabi, nunu̱ go xi ntöte. Jange di ꞌñepabi da ꞌyo̱ꞌsa nuya yoto ya mꞌa̱tꞌi, ne da xotꞌa ar he̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da handa nꞌar tsi Ntxönandöni mi nhekitho xki tho, mi ꞌba̱ madetho ar thuxandö, ne madeda nuya goho ya zuꞌwe mi te, ne madeda ya tsi dönzia. Nunar tsi Ndöninu̱ mi pe̱ꞌsa yoto yá ndöni, ne yoto yá da̱. Ne nuya da̱yu̱, gehyu̱ nuya yoto ya hñö pe̱pa Jö, xi me̱hna da ma xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuya goho ya zuꞌwe mi te, ne nuya nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia, bi nda̱ndihmö hár wa ar tsi Ndöni togo xki wadi xki hñönga ar he̱ꞌmi. Gathoyu̱ mi hö ya ꞌbida, ne ya ntꞌe̱ni kꞌaxtꞌabo̱jö mi ñuxa ya githni, gehyu̱ yá nsa̱di ya gamfi. 


text:
<pb/>Ne mi tuꞌu̱ nꞌar ꞌraꞌyo thuhu, mi embabiꞌu̱ ar tsi Ntxönandöni:<pb/>Nuꞌge go di ꞌñepꞌaꞌi gi hñönga ar ꞌba̱xa he̱ꞌmi ne gi ꞌyo̱ꞌspa yá mꞌa̱tꞌi tu,<br/>ngetho bi nhöpꞌa ri ji bi thoꞌaꞌi, ne ga tsingagihe yá me̱tigihepya Jö.<pb/>Ga ju̱gagihe hagatho ya mꞌu̱i, ya hñö, ya hnini, ne hagatho ya ha̱i ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i.<pb/> 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da o̱ ꞌra ya mhö, ne nda handi mi ra nze̱ye̱ ya e̱nxe̱, mi ꞌbu̱ hár nthetꞌi ar thuxandö, ne nuya goho ya zuꞌwe mi te, ne nuya tsi dönzia. Nuya e̱nxe̱yu̱ hinto mi tsa̱ nda mede, ngetho ma ya nthebenthebe ár nze̱ye̱. 


text:
<pb/>Ne xa mi mafi mi eñꞌu̱:<pb/>Ar tsi Ntxönandöni bi tho,<br/>di ꞌñepabi da hñönga ar nsu ngu ar ndö, ya ñho,<br/>ar hoga mfödi, ar tsꞌe̱di,<br/>da tꞌeꞌspa ár nsu, da tꞌumba ar nsunda ne ar nsa̱di. 


text:
<pb/>Ne gatho nu maꞌra xi hyoka Jö bi ñö nꞌehe, nuꞌu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, nuꞌu̱ ꞌbu̱ har ximha̱i, nuꞌu̱ ꞌbu̱ mbor ha̱i, nuꞌu̱ ꞌbu̱ har dehe ne nuꞌu̱ ya zuꞌwe ku̱nu̱. Da o̱de bi ꞌñeñꞌu̱:<pb/>Dá nsa̱ta Jö togo huxa har thuxandö,<br/>ne dá nsa̱ta ar tsi Ntxönandöni.<pb/>Dá tꞌeꞌspa ár nsu, dá tꞌumba ar nsunda.<pb/>Dá mhö pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Ne nuya goho ya zuꞌwe mi te, mi thödi mi eñꞌu̱: —Dá njapꞌu̱. Ne nuya nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia mi nda̱ndihmö, ne xa mi ntsꞌa̱ꞌmi mi tso̱nga yá hmi har ha̱i, mi nsunda nöꞌö togo hiñhamꞌu̱ da göxa ár mꞌu̱i.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ nu ar tsi Ntxönandöni bi ꞌyo̱ꞌsa nꞌa nuya mꞌa̱tꞌiyu̱. Ne da o̱ nꞌa nuya goho ya zuꞌwe mi te, bi ñö ntsꞌe̱di ngu nꞌar ñu̱ni, ne bi ꞌñengagi: —Ba e gi hyandi. 


text:
<pb/>Nda handi mi ꞌba̱hnu̱ nꞌar to̱ge mi nto̱ nꞌar tꞌaxfani, ne mi hö hár ꞌye̱ nꞌar e̱ntꞌo nda ntuhni. Ne bi tꞌumba nꞌar fu̱indö, ne habu̱ gatho mi thogi mi töte. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌsa ár ñoho ar mꞌa̱tꞌi ar tsi Ntxönandöni, da o̱de bi ꞌñengagi ár ñoho nuya zuꞌwe te: —Ba e gi hyandi. 


text:
<pb/>Da handi bi bo̱nga manꞌar to̱ge mi nto̱ nꞌar fani mar nthe̱ntsꞌi. Ne nu togo mi nto̱ge, bi tꞌumba nꞌar ndo̱jwai ne ar se̱ki nda hñöka ar hogamꞌu̱i har ximha̱i, ne nda japa ya jöꞌi nda ñho nꞌa ngu nꞌa ha ya tuhni. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌsa ár hñu ar mꞌa̱tꞌi, ár hñu nuya zuꞌwe te bi ꞌñengagi: —Ba e gi hyandi. Ne da handa nꞌar to̱ge mi nto̱ nꞌar ꞌbofani, ne mi hö nꞌar tsꞌu̱ti hár ꞌye̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱ nꞌar mhö bi bo̱nga madeda nuya goho ya zuꞌwe mi te, ne mi enö: —Nꞌa pa ar nthöhö, ho̱nse̱ tsa̱ da tha̱nga nꞌa hwada ar tꞌe̱i ne hñu hwada ar sebada, ha yo gi tsꞌoju̱ ar nziki ne ar ixkatꞌafi. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌsa ár goho mꞌa̱tꞌi, da o̱de bi ñö ár goho zuꞌwe te, ne bi ꞌñengagi: —Ba e gi hyandi. 


text:
<pb/>Da handi mi ꞌba̱hnu̱ nꞌar kꞌaxtꞌafani, ne nu ar to̱ge már thuhu ar Ndöte, ne mi nte̱ngwi ar ꞌBe̱xui. Bi tꞌumbabiyu̱ ar se̱ki nda hyo nꞌar goho xe̱ni ya jöꞌi ꞌbu̱ xo̱ge ár nxidi ar ximha̱i, ha ya tuhni, har thuhu, ha ya texte hñeni, ne da hyo ya zate zuꞌwe ꞌbu̱ har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nu mi ꞌyo̱ꞌsa ár ku̱tꞌa mꞌa̱tꞌi ar tsi Ntxönandöni, da handa hár wa ar mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱, mi ꞌba̱hnu̱ yá pa nuꞌu̱ ya gamfi xki tho ngetho mi mömba ár mhö Jö, ne mi da̱majöni mi ñꞌemu̱ibiꞌö. 


text:
<pb/>Ne xa mi mafi ntsꞌe̱di mi eñꞌu̱: —Tsi Hmu, xintꞌaxiꞌi ne majöni. Hamꞌu̱ da zo̱hmö ar pa gi ꞌyo̱tje ar tsꞌu̱tꞌwi, ne gi jotꞌwa ma jihe nuꞌu̱ ꞌbu̱kwa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne nꞌa ngu nꞌa bi tꞌumba ya tꞌaxhe. Ne bi nsipabi nda ntsa̱ya̱ maꞌra ya tsi pa, nda do̱ꞌmi nda zo̱ gatho yá miꞌbe̱gowi ne maꞌra yá kuwi ma nda thoꞌu̱ nꞌehe ngu xki thoyu̱. 


text:
<pb/>Nu nda handi bi ꞌyo̱ꞌsa ár ꞌrato mꞌa̱tꞌi, bi nja nꞌa ra döta nhwöni. Ar hyadi bi boki ngu nꞌar ꞌbohe dumu̱i, ne ar zönö bi the̱nga xo̱ge ngu ar ji. 


text:
<pb/>Da handi ba ho̱ ya tso̱ mhetsꞌi bi zo har ha̱i, ngu nꞌar ꞌba̱iꞌiuxi ho̱ nuya te tu núꞌmu̱ ꞌyo ar ꞌyomndöhi. 


text:
<pb/>Ne ar mhetsꞌi bi mꞌe̱tho ngu nꞌar he̱ꞌmi bi ꞌba̱tsꞌi. Ha nuya tꞌo̱ho̱ ne ya xe̱ni ha̱i, gatho bi mponi habu̱ mi ꞌbu̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nuya ndö, ne nuya döta, nuya pe̱ꞌsa ya ñho, nuya ndöndogu, nuya pe̱ꞌsa yá tsꞌe̱di, ya ꞌbe̱go ne nuꞌu̱ hingya ꞌbe̱go, gathoyu̱ bi ñꞌönga ha ya oki ne ha ya ndo̱do ja ha ya tꞌo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne mi emba ya tꞌo̱ho̱ ne ya ndo̱do: —Yo̱thu̱ ne tse̱bgagihe, hindi nehe da hyangagihe nöꞌö togo huxa har thuxandö. Kobgagihe hinda zu̱je ár kwe̱ ar tsi Ndöni. 


text:
Mꞌe̱fa da handa goho ya e̱nxe̱ mi ꞌba̱ ha yá ñöni ar ximha̱i. Mi ta̱ka nuya goho ya ndöhi hinge nda ñꞌo har ha̱i, har dehe, ne hinge nda huönga ár xi nꞌar za. 


text:
<pb/>Da handa manꞌar e̱nxe̱ ba e mahyatsꞌi mi hömpa nꞌa ngu ar bo̱jö nthixtꞌi ár me̱ti Jö togo te. Ne bi matꞌa ntsꞌe̱di nuya ma goho ya e̱nxe̱ xki tꞌumba ar se̱ki nda tsꞌoka ar ha̱i ne ar dehe. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñembabi: —Yo gi tsꞌoju̱hmö ar ha̱i, ar dehe, ya za. Mꞌe̱tꞌo ma ga jwahu̱ ga tuthwu̱ nöꞌö ngu ar nthixtꞌi ha yá dë nuyá ꞌbe̱go ma tsi Hmuhu̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱de bi nho̱nga hangu ár nze̱ye̱ nuꞌu̱ xki thuꞌspabi ngu ar nthixtꞌi: mi tsu̱ nꞌanthebe ne yonꞌa̱temagoho ya ꞌre̱tꞌanthebe, ha gatho nuya mꞌu̱i xki ꞌñe ha yá bötsi ar Israel. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xki ꞌñe ha yá ꞌbe̱to ar Huda, mi tsu̱ ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xki thuꞌspabi ngu ar nthixtꞌi, ha yá ꞌbe̱to ar Rube ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe nuꞌu̱ xki thuꞌspabi nꞌehe, ha yá ꞌbe̱to ar Gad ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe nuꞌu̱ xki thuꞌspabi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha yá ꞌbe̱to ar Aser ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xki thuꞌspabi, ha yá ꞌbe̱to ar Neftali ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe, ha yá ꞌbe̱to ar Manases ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe nuꞌu̱ xki thuꞌspabi ngu ar nthixtꞌi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha yá ꞌbe̱to ar Simeon ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xki thuꞌspabi, ha yá ꞌbe̱to ar Lebi ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe, ha yá ꞌbe̱to ar Isakar ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xki thuꞌspabi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ha yá ꞌbe̱to ar Sabulon ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xki thuꞌspabi, ha yá ꞌbe̱to ar Huse ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe, ha yá ꞌbe̱to ar Benjamin ꞌre̱tꞌamayoho ya ꞌre̱tꞌanthebe nuꞌu̱ xki thuꞌspabi ngu ar nthixtꞌi nꞌehe. Ar Xuwa bi hyanda nze̱ye̱ ya jöꞌi mi he ya tꞌaxdutu 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa nze̱ye̱ ya jöꞌi, xa mi töta ar nze̱ye̱ hinto mi tsa̱ nda mede, xki ꞌñe ha gatho ya ha̱i, ya mꞌu̱i, ya hnini, ne gatho ya hñö. Mi ꞌba̱ꞌu̱ mi ñhandwi ar thuxandö ne ar tsi Ndöni, mi heꞌu̱ ya tꞌaxdutu, ne mi hö ya de̱nthiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne mi mafi ntsꞌe̱di mi eñꞌu̱:<pb/>Jö ma Dadahu̱ togo huxa har thuxandö,<br/>ne nöꞌö ñhe̱hwi ar tsi Ndöni,<br/>ho̱nse̱yu̱ go unga ar mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ne da handa mi ꞌba̱hnu̱ gatho ya e̱nxe̱ xa xki gotꞌatho ar thuxandö, ya goho zuꞌwe mi te, ne nuya tsi dönzia. Nuya e̱nxe̱yu̱ bi nda̱ndihmö hár wa ar thuxandö, ne xa mi tsꞌa̱ꞌma yá hmi ꞌbu̱tho nda zo̱nga har ha̱i, ne bi ndönga Jö. 


text:
<pb/>Mi eñꞌu̱:<pb/>Dá njapꞌu̱. Dá mhatꞌwa ár thuhu Jö ma Dadahu̱, ne dá nsunda, ngetho gehnu̱ ár me̱ti ar mfödi.<pb/>Dá tꞌumba njamödi ne dá tꞌeꞌspa ár nsu, ngetho gehnu̱ ar ndö ja ár tsꞌe̱di.<pb/>Hiñhamꞌu̱ da tsa̱ya̱ da nhu njapꞌu̱ Jö. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Nꞌa mbi ꞌya̱ngatho nꞌa nuya tsi dönzia, ne bi ꞌñengagi: —Xi nuya ꞌba̱hnu̱ hö ya tꞌaxhe, togoyu̱ ne ha xpa ehyu̱. 


text:
<pb/>Nuga da thöti ne da embabi: —Tsi ndada, go gi pöke togoyu̱. Ne nöꞌö bi ꞌñengagi: —Nuya jöꞌiyu̱ gehyu̱ xpa kꞌonga har döta thogi, ne xi xu̱ka yá dutu, ne xa xi tꞌaxki hár ji ar tsi Ndöni. 


text:
<pb/>Jange ꞌba̱ ñhandwi ár thuxandö Jö, ne pe̱pabi parxui hár nijö. Ne nu togo hu har thuxandö da hopi da mꞌu̱hwi. 


text:
<pb/>Núnu̱ mhetsꞌi hinda ma da me̱ꞌsa ar thuhu ne hinda ntuthe. Ar hyadi hinda ma da tsötꞌi, ne hinda zitꞌa ar pa. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö ngu ar tsi Ntxönandöni ꞌbu̱ madeda ar thuxandö, gese̱ꞌö ma da su, ne da ꞌye̱tꞌa ha ya po̱the po̱ ya dehe unga ar te. Ne Jö ma da hñuꞌmba yá mu̱i, ne da dukwa yá gida̱.<pb/>


text:
Númꞌu̱ mi ꞌyo̱ꞌsa ár yoto mꞌa̱tꞌi nunar tsi Ntxönandöni, xa bi metho, ne ngu made xe̱nimpa hinte bi tꞌo̱hnu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da handa yoto ya e̱nxe̱ mi ꞌba̱ hár nthandi Jö, ne bi tꞌumba nꞌar kꞌaxtꞌathu̱xi nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Ne da handi bi zo̱hnu̱ manꞌar e̱nxe̱, bi mꞌa̱ bi ñhandwi habu̱ mꞌo̱xantꞌutsꞌi, ne mi hö nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö ntꞌutsꞌi. Bi tꞌumba nze̱ye̱ ar githni nda thöꞌspa ya mhatꞌajö xi ꞌyo̱tꞌa ya gamfi, ne da da̱twa Jö har mꞌo̱xantꞌutsꞌi xi thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, mi ꞌbu̱hnu̱ mi ñhandwa ar thuxandö. 


text:
<pb/>Hár ꞌye̱ ar e̱nxe̱ bi bo̱xa ár ꞌbifi ar ntꞌutsꞌi mi nthöskwi yá mhatꞌajö ya gamfi, ne bi zo̱nga habu̱ mi huxa Jö. 


text:
<pb/>Nunar e̱nxe̱nu̱ bi gu̱ ar ntꞌutsꞌi, bi ñuꞌsa ya de̱spi har tsibi zo̱ har mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱, ne bi pönsa har ximha̱i. Mi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, bi nja ya ñu̱ni, ya ñheti, ya hwe̱i, ne bi nhwönga ar ximha̱i. Ya kꞌaxtꞌathu̱xi 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱tꞌo e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne bi hyo̱ har ximha̱i ya ndo ne ya tsibi mi nthöskwi ar ji. Bi zötꞌa ar hñu xe̱ni gatho ya ꞌba̱iza ja har ximha̱i, ne bi the bi nzo̱ xo̱ge ar kꞌangdo̱ni. 


text:
<pb/>Ar ñoho e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne bi zo har ñho̱nthe ngu nꞌar döta tꞌo̱ho̱ mi zo̱, ne nꞌa hñu xe̱ni ar dehe bi nji. 


text:
<pb/>Bi du nꞌa hñu xe̱ni gatho ya zuꞌwe ku̱ har dehe, ne nꞌa hñu xe̱ni gatho ya motsa ꞌyo har dehe bi nhwati. 


text:
<pb/>Ar hñu e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne ba ta̱ mhetsꞌi nꞌa ra döta tso̱ mi zo̱ ngu nꞌar tu̱nza. Bi zo ha nꞌa hñu xe̱ni ya döthe ne ha ya po̱the. 


text:
<pb/>Nunar tso̱nu̱ már thuhu ar Judo̱ni. Nꞌar hñu xe̱ni ya dehe bi jugi, ne nze̱ye̱ ya jöꞌi bi du, ngetho nuya deheyu̱ bi jugi. 


text:
<pb/>Ar goho e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne bi tsꞌokwa nꞌa hñu xe̱ni ar hyadi, ar zönö ne ya tso̱, ne bi kꞌatꞌa nꞌar hñu xe̱ni ar hyatsꞌi ꞌbu̱ pa ne ꞌbu̱ xui. 


text:
<pb/>Da o̱ nꞌar mhö ne da handa nꞌar nxu̱ni mi nsa̱nga madeda mhetsꞌi, ne mi enga ntsꞌe̱di: —Hwëkate, hwëkate nuꞌu̱ ꞌbu̱ har ximha̱i, ngetho ꞌbu̱tho da thu̱xtꞌa nu má hñu ya kꞌaxtꞌathu̱xi.<pb/>


text:
Ar ku̱tꞌa e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne da handa nꞌar tso̱ bi da̱ har ha̱i, ne bi tꞌumba ár nsoki ar nzonganzafi. 


text:
<pb/>Nu mi xoka ar nzonganzafi xa ba po̱xa ar ꞌbifi ngu nꞌar tꞌu, ne nunar ꞌbifinu̱ bi japi bi boka ar hyadi ne ar ndöhi. 


text:
<pb/>Har ꞌbifi ba po̱xkwi ya kꞌoto, bi nxanga xo̱ge har ximha̱i, ne bi tꞌumba ar tsꞌe̱di nda ntsate ngu ya penzu̱. 


text:
<pb/>Bi nsipabi hinte nda japa ya kꞌangdo̱ni ne gatho nöꞌö xi nkꞌangi, hinte nda japa ya za. Ho̱nse̱ nda za nuya jöꞌi hinte mi tu nöꞌö ngu ar nthixtꞌi ár me̱ti Jö ha yá dë. 


text:
<pb/>Ne bi nsipabi hinge nda hyo, ho̱nse̱ nda japi nda tho ya u̱gi ku̱tꞌa nzönö. Nu ár ñꞌu̱ yá ne nuya kꞌotoyu̱, jangu ár ñꞌu̱ ár mpu̱hni nꞌar penzu̱. 


text:
<pb/>Nuya paꞌu̱ ya jöꞌi di honga hanja da du, ne hinda tsa̱. Xa di nemhö da du, ha nunar ndöte ma da ñꞌöni. 


text:
<pb/>Nuya kꞌotoyu̱ mi ñhe̱hwi ꞌra ya fani xi ñhoki da ntuhni. Mi huꞌsa ꞌra ngu ya ntsantꞌi kꞌaxtꞌabo̱jö. Nuyá hmi mi ñhe̱hwi ngu ár hmi nꞌar jöꞌi. 


text:
<pb/>Mi köxa ha yá ndoꞌyo ngu nꞌar ntha̱ki bo̱jö. Nu ár mbu̱ni yá hwa mi ñhe̱hwi ár nga̱ni ya bo̱jö ju̱tꞌa ya fani nixtꞌi di ma har tuhni. 


text:
<pb/>Mi tu yá zu̱ ne yá mꞌite ngu ya penzu̱. Nuyá mꞌite mi tu ha yá zu̱, mi pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di nda japa ya jöꞌi nda tho ya u̱gi ku̱tꞌa nzönö. 


text:
<pb/>Nu ár ndöꞌu̱, gehnu̱ ar e̱nxe̱ ꞌbu̱ har nzonganzafi. Nu ár thuhu har hñö ebreo Abadon, ha nu har hñö griego ár thuhu ar Apolion (po̱ntho da ꞌñenö, ar jöꞌste). 


text:
<pb/>Nu mi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi ar ꞌrato e̱nxe̱, da o̱ nꞌar mhö mi po̱nga madeda nuꞌu̱ goho ya ndöni mi huxa ha yá ñöni ar mꞌo̱xantꞌutsꞌi xi thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, ꞌbu̱hnu̱ ñhandwi Jö. 


text:
<pb/>Ne bi nsotꞌa nuya goho ya e̱nxe̱ xki tꞌe̱ntꞌi tema xe̱nimpa, tema pa, tema zönö, tema je̱ye̱ xki thuꞌspabi nda hyo nꞌár hñu xe̱ni gatho ya jöꞌi ꞌbu̱ har ximha̱i. 


text:
<pb/>Ne da handa ngu nꞌar tꞌi nuya fani ne yá to̱ge. Nuya to̱ge mi hö ya ntha̱ka tiñö mar the̱ni, mar nkꞌangi ne mar nkꞌaxtꞌi. Ha nuyá ñö ya fani mi ñhe̱hwi ár ñö nꞌar ꞌmuhu. Ha yá ne mi po̱nga ar tsibi, ar ꞌbifi, ne ar kꞌaxtꞌado mi zo̱. 


text:
<pb/>Nuya döta thogiyu̱, ar tsibi, ar ꞌbifi, ne ar kꞌaxtꞌado zo̱ mi po̱nga ha yá ne ya fani, bi the ár hñu xe̱ni ya jöꞌi mi ꞌbu̱ har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuya faniyu̱ mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di ha yá ne, ne ha yá zu̱, ngetho yá zu̱ mi hñe̱hwi ya kꞌeñö mi tu yá ñö ne mi pu̱hna ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra ya jöꞌi bi kꞌontꞌi, himbi du ha ya döta thogiyu̱. Mödi njapꞌu̱, himbi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. Ne himbi hye̱pꞌu̱ mi ndönga nöꞌö mi hokase̱ꞌu̱, ne ya tsꞌondöhi, ya tsita empꞌö xi thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, ar tꞌaxi, ar kꞌaxtꞌi xi mpotsꞌi, ya do, ya za. Nuyu̱ hingi tsa̱ da hyandi, hingi o̱de, ne hingi ꞌyo. 


text:
<pb/>Himbi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi ma ya hyote, ya ꞌñete, togatho mi ꞌbe̱ngwi, ne himbi hye̱pꞌu̱ yá mfë.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ da handa manꞌar e̱nxe̱ ba kö mhetsꞌi, xa mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di. Xki goꞌmatho nꞌar gui, ne hár ñö mi kotꞌatho nꞌar ꞌbe̱jni. Ha nu ár hmi mi ñhe̱hwi ar hyadi, nuyá wa mi ñhe̱hwi ya faspi. 


text:
<pb/>Mi hö hár ꞌye̱ nꞌar he̱ꞌmi mi xogi. Ne bi ꞌñexa ár wa ñꞌe̱i har ñho̱nthe, ha nu ár wa ngöhö bi ꞌñexa har ha̱i. 


text:
<pb/>Nda o̱twa ár ñheti nuya ñu̱ni, da ñhoki nga otꞌi, ha nꞌar mhö ba e mhetsꞌi bi ꞌñengagi: —Hye̱pꞌu̱ njapꞌu̱tho. Yo gi otꞌa nöꞌö bi mönga nuya yoto ñu̱ni. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñetꞌa made nöꞌö hiñhamꞌu̱ da göxa ár te, bi hyoka mhetsꞌi ne gatho te janu̱, bi hyoka ar ha̱i ne gatho te jawa, bi hyoka ar dehe ne gatho te ku̱nu̱. Ne bi ꞌñenga njanu̱: —Txꞌu̱da ya pa ꞌbe̱di da göxa gatho. 


text:
<pb/>Nu xta hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi ar yoto e̱nxe̱, ma da tho gatho nöꞌö ho̱nse̱ Jö mi pödi tema nda ꞌyo̱tꞌe ne ma nda nheki, gatho nöꞌö xki xipa yá mꞌe̱hni. 


text:
<pb/>Nunar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi, bi zokagi manꞌagi ne bi ꞌñengagi: —Di ma ba hönga ar he̱ꞌmi xogi o hár ꞌye̱ ar e̱nxe̱ ꞌba̱ har ñho̱nthe ne har ha̱i. 


text:
<pb/>Da ma da tsu̱ ar e̱nxe̱ da a̱pa ar he̱ꞌmi, ne nöꞌö bi ꞌñengagi: —Hñöni ne tsa. Ha ri mu̱i ma da jugi, ha nu ha ri ne ma gi tsa̱ xi ñꞌu ngu ar tꞌafisefi. 


text:
<pb/>Nuga da hömba ar he̱ꞌmi hár ꞌye̱ ar e̱nxe̱, ne da tsa. Mi tho ha ma ne mar ñꞌu ngu ar tꞌafisefi, ha mi zo̱nga ha ma mu̱i bi juga ma xefo. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö bi ꞌñengagi: —Mahyoni gi pengi gi mönga manꞌagi nuya tema da tho ha gatho ya hnini, ya ha̱i, ya hñö ne ya ndö.<pb/>


text:
Bi tꞌaka nꞌar xithi ntꞌe̱ni ne bi tꞌengagi: —Di ma ba e̱mba ár nijö Jö, ar mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱, ne hangu ꞌbu̱hnu̱ matꞌa Jö. 


text:
<pb/>Ha nunár thi ar nijö tsopꞌu̱, yo gi e̱ni, ngetho xi nda̱twa nuꞌu̱ hingya xodyo, ha nuyu̱ ma da neꞌma ar njöpa hnini hñu nje̱ye̱ made. 


text:
<pb/>Ma ga pe̱hna nu yoho ma mꞌe̱hni da hye ya he dumu̱i, da mömga ma mhö nuya hñu nje̱ye̱ madeyu̱. 


text:
<pb/>Nuya mꞌe̱hniyu̱ gehyu̱ ngu yo ꞌba̱i ya njömdo̱ni, ne ngu yoho ya mfoxꞌyo ꞌba̱hnu̱ hár nthandi Jö togo ár ndö ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuyu̱ po̱ngar tsibi ha yá ne, ne njapꞌu̱ ho yá ñꞌu̱ni honi te gatho da japabi. Njapꞌu̱ ma da du gatho nuꞌu̱ togo ne te da japabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da gotꞌa mhetsꞌi, hinda ꞌwöi gatho ya pa di mömba ár mhö Jö. Tsa̱ da japa da nji ar dehe, ne tsa̱ da me̱hna ya döta thogi har ha̱i gatho nöꞌö da neꞌu̱. 


text:
<pb/>Nu xta wadi da da̱majöniꞌu̱, ma da epꞌu̱ ar tsꞌozuꞌwe, xpa po̱xa har nzonganzafi da ntunkwiyu̱, da döhö ne da hyo. 


text:
<pb/>Yá ndoꞌyo ma da tsꞌohnu̱ madeda ár ta̱i ar döta hnini habu̱ bi mpontꞌa ma tsi Hmuhu̱. Nunar hnininu̱ po̱ntho ar Sodoma ne ar Ehipto. 


text:
<pb/>Ne ya jöꞌi xki ꞌñe ha gatho ya hnini, gatho ya mꞌu̱i, gatho ya hñö, ne gatho ya ha̱i, ma da kꞌötꞌwatho yá ndoꞌyo hñupa made, ngetho hinda ma da the̱gi togo da ꞌya̱gi. 


text:
<pb/>Gatho ya meximha̱i ma da njohya xta duyu̱, ngetho nuya mꞌe̱hniyu̱ xki japi xki tho ya u̱gi gathoyu̱. Jange xa ma da njohya, ne da mpe̱hna ya ntꞌuni nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Nepu̱ mi tho hñupa made, bi yu̱tꞌa ha yá ndoꞌyo ar hñö unga ar te ba pe̱hna Jö, ne bi mengi bi nangi bi mꞌa̱i. Gatho nuꞌu̱ togo bi hyandi xa bi ntsu. 


text:
<pb/>Ne bi nheki nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi, bi ꞌñemba nuꞌu̱ xki mengi xki nte: —Ba ehu̱, po̱xu̱ injawa. Ne bi tsꞌixꞌu̱ ha nꞌar gui. Ha nuyá ñꞌu̱ni bi hyandi hanja bi maꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne bi nja ꞌmu̱ nꞌa ra döta nhwöni. Nunar nhwöninu̱ bi yo̱tꞌa nꞌa ꞌre̱tꞌa xe̱ni gatho ar hnini, ne bi du hñunꞌa̱te ne ꞌre̱tꞌanthebe ya jöꞌi. Ha nu maꞌra bi bongi, xa bi ntsu ne bi nsundabi Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ar yoto e̱nxe̱ bi hyu̱xtꞌa ár kꞌaxtꞌathu̱xi, ne bi nheki ꞌra ya mhönu̱ mhetsꞌi mi eñꞌu̱ njawa:<pb/>Gatho ya ndö mi ja har ximha̱i,<br/>xi hñönga ma tsi Dadahu̱ ne ár Kristo,<br/>ne go ma da ndöꞌö gatho ya pa. 


text:
<pb/>Ha nuya nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia mi huxa ha yá thuxandö mi ñhandwi Jö, bi nda̱ndihmö bi me̱ yá hmi har ha̱i mi nsunda Jö. 


text:
<pb/>Mi eñꞌu̱:<pb/>Di ꞌraꞌahe njamödi, tsi Hmu,<br/>hinte ar ñhembiꞌi te gi ꞌyo̱tꞌe.<pb/>Nuꞌge ngi ꞌbu̱i, gi ꞌbu̱pya, ne ma gi ꞌbu̱ gatho ya pa,<br/>xka ñꞌudi ri döta tsꞌe̱di,<br/>ne xka du̱ꞌmi gi ndö.<pb/> 


text:
Bi mbo̱ yá kwe̱ gatho ya meximha̱i,<br/>nupya ma da nheki ri kwe̱ nꞌehe.<pb/>Xi zo̱ ar pa gi hñöꞌspa majöni nuya xi du,<br/>ne gi hwata nuꞌu̱ togo hwata ar ximha̱i.<pb/>Ha nuya ri mꞌe̱hni, ya gamfi ne gatho nuya ri ꞌbe̱go tsupꞌa ri thuhu,<br/>nuya döta, nuya tꞌu̱lo,<br/>ma gi umba yá nthöhö. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi xo ár nijö Jö mhetsꞌi, ne bi nheki mi ꞌbu̱hnu̱ mbo ar ꞌbezankohi. Mi yotnu̱ ya hwe̱i, mi nheki ya ñheti, ya ñu̱ni, xa bi da̱ nze̱ye̱ ya ndo, ne bi nja nꞌar nhwöni.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa bi nheki mhetsꞌi nꞌar döta ntꞌudi. Da handa nꞌar ꞌbe̱hñö mi he ar hyadi, mi to̱ har zönö, ne mi huꞌsa nꞌar ntsantꞌi mi huxa ꞌre̱tꞌamayoho ya tso̱. 


text:
<pb/>Bi nheki manꞌar ntꞌudi mhetsꞌi. Nupya da handa mi ꞌba̱hnu̱ nꞌar the̱nga zothe mi tu yoto yá ñö, ꞌre̱tꞌa yá ndöni, ne mi huꞌsa nꞌar ntsantꞌi nꞌa ngu nꞌa yá ñö. 


text:
<pb/>Ne nunár mazu̱ bi gu̱tꞌa nꞌa hñu xe̱ni gatho ya tso̱ mhetsꞌi, ne ba e̱ngwa har ha̱i. Ne bi mꞌa̱ bi ñhandwi ar ꞌbe̱hñö mi da̱thi, mi ne nda zapa ár bötsi núꞌmu̱ nda mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ bi mꞌu̱ ár bötsi mar tsꞌu̱ntꞌu̱, ma da ndö xo̱ge har ximha̱i di hö nꞌar tꞌobo̱jö. Ne bi thömba ár bötsi da hñuxkwi Jö hár thuxandö. 


text:
<pb/>Ha nunar ꞌbe̱hñö bi ma ba ñꞌönga ha ya otꞌatꞌo̱ho̱ habu̱ xki hyokwabi Jö, ne nda tꞌini hñu nje̱ye̱ made. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ba njanu̱ nꞌar tuhni mhetsꞌi. Ar ndöꞌe̱nxe̱ Mige ne yá e̱nxe̱ mi ntunkwi ar zothe, mi fa̱xa yá e̱nxe̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Bi tꞌe̱mꞌu̱ ar zothe, getnu̱ ar kꞌeñö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, ne ár thuhu ar tsꞌondöhi ne ar tsꞌoxe̱di, ka ya meximha̱i. Nunu̱ ne yá tsꞌoꞌe̱nxe̱ ba tꞌe̱nga injawa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Nꞌa nda o̱ta nꞌar mhönu̱ mhetsꞌi mi enö: —Nupya hö, ma da nheki ár mpo̱ho̱, ár tsꞌe̱di ne ár tsꞌu̱tꞌwi ma tsi Dadahu̱. Ne xi da̱twa ár nsu ár Kristo da ndö, ngetho xi tꞌe̱nga nöꞌö togo mi ho̱xa ma kuhu̱ parxui hár nthandi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuya ku xi döhmö ar tsꞌondöhi ngetho xi jamfibi ár ji ar tsi Ntxönandöni, ne xi da̱twa majöni ár mhö Jö, xki ꞌye̱ntꞌa yá te nda thoꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange njohyahu̱ mhetsꞌi ne gatho ya mengunu̱. Ha hwëkate nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ har ximha̱i ne har dehe, ngetho ar tsꞌondöhi xpa köpꞌu̱ xa tsu̱ ar kwe̱, ngetho pödi txꞌu̱da ya pa pongwabi. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ mba tꞌe̱nga mhetsꞌi ba ꞌbe̱hna har ximha̱i nunar zothenu̱, bi nkuhwi ar ꞌbe̱hñö xki mꞌu̱ ár tsi tsꞌu̱ntꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha nunar ꞌbe̱hñö bi tꞌumba nuya yoho yá hwa ar döta nxu̱ni, nda nsa̱ni nda zopꞌu̱ ar zothe. Ne nda mꞌu̱ har otꞌatꞌo̱ho̱ habu̱ xi hyokwa Jö nda tꞌini hñunje̱ye̱ made. 


text:
<pb/>Ha nunar zothe bi tso hár ne ra nze̱ye̱ ar dehe ngu nꞌar döthe, ne bi ꞌye̱mba mo̱te ar ꞌbe̱hñö nda duxhmö. 


text:
<pb/>Nunar zothe xa bi u̱tsa ar ꞌbe̱hñö, ne bi ma ba ntunkwi yá ꞌbe̱to nuꞌu̱ o̱twabi nöꞌö xi ꞌbe̱pa Jö, ne da̱majöni ñꞌemu̱ibi ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Ndi ꞌba̱ har ñönthe, nꞌa nda handatho ba po̱xa har ñho̱nthe nꞌar tsꞌozuꞌwe mi tu yoto yá ñö, ꞌre̱tꞌa yá ndöni, ne ha nꞌa ngu nꞌa yá ndöni mi huꞌsa nꞌar ntsantꞌi. Ne ha nꞌa ngu nꞌa yá ñö mi huxa nꞌar thuhu mi tsanga Jö. 


text:
<pb/>Nunar zuꞌwe da handi mi ñhe̱hwi nꞌar döta ma̱ngamixi. Nuyá wa mar nxaki yá xi ne yá xa̱, ngu nꞌar döta zuꞌwe ár thuhu ar oso. Nu ár ne mi ñhe̱hwi ár ne nꞌar ꞌmuhu. Ar zothe bi umba ár tsꞌe̱di, ne bi ꞌñexa hár thuxandö nda ndöwi. 


text:
<pb/>Ne da handa nꞌa nuyá ñö xki tsꞌe̱ni ꞌbu̱tho nda du, ha bi kꞌontꞌa ar ndöte ne bi ditsꞌi. Gatho nuya jöꞌi bi hyandi, xa bi ꞌyo̱tho ne bi de̱ni. 


text:
<pb/>Bi ndöñꞌu̱ ar zothe togo xki umba ar tsꞌe̱di ar tsꞌozuꞌwe. Hinge ho̱nse̱ bi ndönga ar zothe, bi ndönga ar tsꞌozuꞌwe nꞌehe, ne bi ꞌñeñꞌu̱: —Hinjoꞌo manꞌa ngu ar tsꞌozuꞌwe, ne hinjoꞌo togo da nto̱xkwi. 


text:
<pb/>Ar tsꞌozuꞌwe bi tꞌumba ar se̱ki nꞌehe nda ñꞌexase̱ ne nda ñömañꞌu̱bi Jö. Nunar tsꞌe̱dinu̱ ma da göxa xta zo̱nga hñu nje̱ye̱ made. 


text:
<pb/>Ne bi zanga Jö, bi zamba ár thuhu, bi zamba ár nijö habu̱ ꞌbu̱ꞌö, ne bi zanga gatho nuꞌu̱ bi ꞌbu̱ mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Bi tꞌumba ar se̱ki nda ntunkwi ya gamfi ne nda ntöteꞌö. Bi tꞌumba ar se̱ki nꞌehe nda ndö ha gatho ya mꞌu̱i, ya hnini, ya hñö ne ya ha̱i. 


text:
<pb/>Bi ndönga ar tsꞌozuꞌwe gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi himi huxa yá thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, ár me̱ti ar tsi Ntxönandöni, xki thutsꞌi nda tho núꞌmu̱ hinxki thoktho ar ximha̱i ne ar mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo kote, ma da jotꞌu̱ nꞌehe. Ha nuꞌu̱ togo ju̱ ar ndo̱jwai hote, ma da tho ndo̱jwaitho nꞌehe. Ka nhekiwa yá tsꞌe̱ti ne yá ñꞌemu̱i ya gamfi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa manꞌar tsꞌozuꞌwe bi bo̱nga har ha̱i, mi tu yoho yá ndöni ngu nꞌar de̱ti, ne mi ñö ngu nꞌar zothe. 


text:
<pb/>Ne ju̱mpa ár tsꞌe̱di ar mꞌe̱tꞌo tsꞌozuꞌwe hár hmiꞌö, ne japa gatho ya meximha̱i da ndönga nor ꞌbe̱tꞌo tsꞌozuꞌwe bi dixa ár ntsꞌe̱ni ꞌbu̱tho nda du. 


text:
<pb/>Ne ka gatho ya meximha̱i, o̱tꞌa nuya ntꞌudi xi tꞌumba ar se̱ki da uta ya jöꞌi hár hmi nöꞌö manꞌar tsꞌozuꞌwe. Bi ꞌbe̱pa ya jöꞌi nda hyokwa nꞌar do ñhe̱hwi ár ꞌba̱i nunar tsꞌozuꞌwe mi ꞌbu̱tho nda du ne bi nte, ne nda ꞌñexa ngu yá jö empꞌö. 


text:
<pb/>Bi tꞌumba ar se̱ki nda japi nda joxa ár hñö ne nda ñö nunar donu̱ ñhe̱hwi ár ꞌba̱i ar tsꞌozuꞌwe, ne nda japi nda tho gatho nuꞌu̱ togo hinge nda ndöni. 


text:
<pb/>Ne mi japa gatho nda thutwa nöꞌö ngu ar nthixtꞌi ha yá ñꞌe̱i wa ha yá dë, nuya tꞌu̱lo bötsi, ya döta, nuya pe̱ꞌsa yá ñho, nuya hyoya, nuya mꞌe̱go ne nuya hingi mꞌe̱go. 


text:
<pb/>Hinto da tsa̱ da nta̱i wa da mpa̱ nuꞌmu̱ hindi pe̱ꞌspa nöꞌö ngu ar nthixtꞌi, wa ár thuhu wa ár mꞌede ár thuhu. 


text:
<pb/>Ka mahyoniwa ar mfödi da mꞌetwa ár mꞌede ar tsꞌozuꞌwe, ngetho nu ár mꞌedeꞌö, ár mꞌede nꞌar ñꞌo̱ho̱. Gehnu̱ ar mꞌede: ꞌratonthebe ma hñunꞌa̱te ne ꞌrato.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa da handa ar tsi Ntxönandöni mi ꞌba̱hnu̱ har tꞌo̱ho̱ Nsion. Ne mi ꞌba̱hwi nꞌanthebe ma yonꞌa̱temagoho ya ꞌre̱tꞌanthebe nuya mi pe̱ꞌspa ár thuhuꞌö ne ár thuhu ár Dada xki tꞌotꞌa ha yá dëyu̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱ nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi, xa mi ntsꞌe̱di ngu ár ñheti nze̱ye̱ ya dehe, ne ngu ár nga̱ni nꞌar ñu̱ni. Ha nunar mhönu̱ da o̱de mi ñhe̱hwi ár mꞌe̱i ya me̱ꞌmda. 


text:
<pb/>Ne mi tuꞌu̱ nꞌar ꞌraꞌyo thuhu hár nthandi ar thuxandö, mi ñhandwi nuya goho ya zuꞌwe mi te, ne ya tsi dönzia. Ne nunar thuhunu̱ hinto mi tsa̱ nda bödi, ho̱nse̱ nuꞌu̱ nꞌanthebe ne yonꞌa̱temagoho ya ꞌre̱tꞌanthebe xpa tsꞌinga har ximha̱i. 


text:
<pb/>Gehyu̱ nuꞌu̱ hinxi ntsꞌoka ñꞌowi ya ꞌbe̱hñö, ngetho hinto xi mꞌe̱ngwi. Ne te̱ñꞌu̱ ar tsi Ntxönandöni habu̱ gatho di ma. Gehyu̱ ngu ar ꞌbe̱tꞌo sofo xi tsꞌinga har ximha̱i, yá me̱ti Jö ne yá me̱ti ar tsi Ntxönandöni. 


text:
<pb/>Ne hinte bi thimba nꞌar nhemhñö xki bo̱nga ha yá ne, gehyu̱ xintꞌaxi ꞌba̱hnu̱ hár thuxandö Jö. Ar mhö bi mönga nuꞌu̱ hñu ya e̱nxe̱ 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa manꞌar e̱nxe̱ bi nsa̱nga madeda mhetsꞌi. Mi mönga ar hoga mhö hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ne xipabi gatho ya meximha̱i, ya hnini, ya mꞌu̱i, ya hñö ne ya ha̱i. 


text:
<pb/>Mi ma ntsꞌe̱di mi enö: —Tsuhu̱ Jö ne nsundahu̱, ngetho xi zo̱ ar pa da thöꞌspa majöni ya jöꞌi. Ne ndöñhu̱nu̱ ngetho bi hyoka mhetsꞌi, ar ximha̱i, ar ñho̱nthe ne gatho ya po̱the. 


text:
<pb/>Mi waꞌö, manꞌar e̱nxe̱ bi ñö ntsꞌe̱di nꞌehe, ne bi ꞌñenö: —Xi nhwata ar döta hnini Mbabilonia, mi japa nu maꞌra yá mihniniwi nda zipa ár kwe̱ Jö ngu xi ziꞌö, ngetho xi ntsꞌokte nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar hñu e̱nxe̱ bi ñö ntsꞌe̱di, ne bi ꞌñenö: —Nuꞌu̱ togo da ndönga ar tsꞌozuꞌwe wa ar do di hñötsꞌi, wa xi hñömba ár nthixtꞌi hár ꞌye̱ wa hár dë, 


text:
<br/>xa ma da zipa ár kwe̱ Jö, ngu nꞌar tꞌe̱ni da sitꞌa ya ixkatꞌafi ne da ꞌbaxki. Ma da tꞌe̱ntꞌa har tsibi zo̱ ku̱ ya kꞌaxtꞌado xa xi mpa, habu̱ ma da tho ya u̱gi hár nthandi ya gamfi ne ar tsi Ntxönandöni. 


text:
<pb/>Ne ar ꞌbifi habu̱ bi tho ya u̱gi fu̱nga hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Hiñꞌotho yá tsa̱ya̱ ꞌbu̱ mpa ne ꞌbu̱ nxui, gatho nuꞌu̱ togo da ndönga ar tsꞌozuꞌwe ne ar do di hñötsꞌi, ne nuꞌu̱ togo da hñömba ngu ar nthixtꞌi ár thuhu. 


text:
<pb/>Ka nhekiwa yá tsꞌe̱ti ya gamfi, nuꞌu̱ togo o̱tꞌa nöꞌö xi ꞌbe̱pa Jö ne ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Da o̱ nꞌar mhö ba e mhetsꞌi, ne bi ꞌñengagi: —ꞌYotꞌa njawa: Nza̱tho gatho nuꞌu̱ togo da du di njapꞌu̱ xi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. Hö, njawa enga ár Hñö Jö, ma da göxa yá ꞌbe̱fi, ha nuyá nthöhö ma da me̱witho. Ma da njo ar sofo har ximha̱i 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa nꞌar tꞌaxgui, ne ka mi huxnu̱ nꞌa ndi hñöxa Nöꞌö Togo ba e bi Njöꞌi. Mi huꞌsa nꞌar fu̱indö xi thoka ar kꞌaxtꞌabo̱jö, ne mi hö hár ꞌye̱ nꞌar tꞌe̱xu̱ xa mi he̱ki. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da handa manꞌar e̱nxe̱ xa mi ñö ntsꞌe̱di ba po̱nga hár ngu Jö, ne bi ꞌñemba nöꞌö togo mi huxa har gui: —Ju̱ ri tꞌe̱xu̱ ne xa ar tꞌe̱i, ngetho xi zo̱ ar sofo, ne xi ñöxa ar tꞌe̱i. 


text:
<pb/>Ne nöꞌö togo mi huxa har gui, bi gu̱ ár tꞌe̱xu̱, ne bi xa xo̱ge ar ximha̱i ngu nsa nꞌar wötꞌe̱i. 


text:
<pb/>Bi bo̱nga manꞌar e̱nxe̱ har mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱ togo e̱nga ar tsibi, ne bi matꞌa ntsꞌe̱di nöꞌö togo mi hö ar tꞌe̱xu̱ xa mi he̱ki, ne bi ꞌñembabi: —Ju̱ ri tꞌe̱xu̱ ne fe̱kwa yá ꞌye̱ ya ꞌba̱iꞌobxi, ngetho xi dö. 


text:
<pb/>Nunar e̱nxe̱ bi ꞌye̱nga ár tꞌe̱xu̱ har ha̱i, ne bi me̱ka gatho ya obxi, nepꞌu̱ bi ꞌyu̱tꞌa har nthe̱ꞌmaꞌobxi. Njapꞌu̱ ma da njapa ya jöꞌi xta zu̱pa ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Nunar nthe̱ꞌmaꞌobxi mi ꞌbu̱ nthi ar hnini, ne mi nthe̱ꞌmi bi bo̱nga ar ji xa mi nze̱ye̱, ne mi tso̱nga ha yá ne ya fani, ne bi ñꞌini bi zo̱nga ár yapꞌu̱ ngu yoto mpa da ñꞌo nꞌar jöꞌi.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa da handa manꞌa ar döta ntꞌudi bi nhekinu̱ mhetsꞌi, xa da ꞌyo̱tho. Da handa yoto ya e̱nxe̱ mi hö ya ꞌbe̱fa u̱gi, gehyu̱ ma da thiꞌspa ár kwe̱ Jö. 


text:
<pb/>Da handnu̱ nꞌar ñho̱nthe nꞌehe, ngu ar doxito mi nthöskwi ya tsibi. Ne mi to̱hnu̱ nuꞌu̱ togo xki dö ar tsꞌozuꞌwe ne ar ꞌba̱ido ndi hñötsꞌi, himbi ñhe̱gi nda thuꞌspabi ár nthixtꞌi, wa ár mꞌede ár thuhu. Mi ꞌba̱hnu̱yu̱ mi hömpa yá ꞌbida Jö. 


text:
<pb/>Ne mi tuꞌu̱ ar thuhu mi tu ar Moise ár ꞌbe̱go Jö, ne mi tutwa ár thuhu ar tsi Ntxönandöni, mi eñꞌu̱ njawa:<pb/>Ma tsi Hmuꞌihe, gar Jö hinte ár ñhembiꞌi,<br/>xa döta ne nsunda gatho nöꞌö gi pe̱fi.<pb/>Xiñho ne majöni nuya ri ꞌñu.<pb/>Gár Ndö gatho ya hnini har ximha̱i.<pb/> 


text:
Ma tsi Hmuꞌihe, gatho ya jöꞌi da zuꞌaꞌi.<pb/>Da e da ndömpꞌa ri thuhu gatho ya ha̱i,<br/>ngetho ho̱nse̱ꞌi xintꞌaxiꞌi,<br/>ne nuya payu̱ xi nheki ri tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handnu̱ mhetsꞌi bi xo habu̱ xa mar nsunda mi ꞌbu̱ mbo hár ngu Jö, habu̱ jwata ya nxindo xi tꞌotꞌa yá ꞌbe̱pate Jö. 


text:
<pb/>Ka bi bo̱nu̱ nuya yoto ya e̱nxe̱ mi hö nuya yoto ya mfe̱i, mi he ꞌra ya tꞌaxdutu xa mi hwe̱xki, ne xki dötꞌa yá tiñö nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö bötꞌi. 


text:
<pb/>Nꞌa nuya goho ya zuꞌwe mi te, bi umba ꞌra nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö ntꞌe̱ni nuya yoto ya e̱nxe̱ mi ꞌbu̱hnu̱. Nuya ntꞌe̱niyu̱ mi po ár kwe̱ Jö nöꞌö hiñhamꞌu̱ da göxa ár mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Núnu̱ hár ngu Jö xa mar nsunda, xa bi ñuxa ar ꞌbifi bi ꞌñu ár nsundaꞌö ne ár tsꞌe̱di. Hinto mi tsa̱ nda yu̱tnu̱, mꞌe̱tꞌo da göxa gatho ya mfe̱i mi hö nuya yoto ya e̱nxe.<pb/>


text:
Da o̱ nꞌar mhö ndi ꞌñe hár ngu Jö, ne bi ꞌñemba nuya yoto ya e̱nxe̱: —Di ma ba ꞌba̱ñöhu̱ har ximha̱i ár kwe̱ Jö po ha ri tꞌe̱nihu̱. 


text:
<pb/>Bi ma ar ꞌbe̱tꞌo e̱nxe̱ ba ꞌba̱ñö ár tꞌe̱ni har ximha̱i. Ne bi ñuxa ya tsꞌosösi xa mar ñꞌu̱ gatho nuꞌu̱ ya jöꞌi bi hñömba ár nthixtꞌi ar tsꞌozuꞌwe, ne bi ndömba ar do ndi hñötsꞌi. 


text:
<pb/>Ar ñoho ar e̱nxe̱ bi ꞌba̱ñö ár tꞌe̱ni har ñho̱nthe, ne xo̱ge bi nji ngu ár ji nꞌar jöꞌi xi tho, ne gatho nuꞌu̱ mi ku̱nu̱ bi duꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱de bi ꞌñenga nunar e̱nxe̱ mi su ya dehe: —Nuꞌge ma tsi Hmuꞌi gi ꞌbu̱i ne ngi ꞌbu̱i, xintꞌaxiꞌi, xka umba nꞌa ngu nꞌa nöꞌö di ꞌñepi, ne xka ꞌyo̱tꞌa nꞌar hoga tsꞌu̱tꞌwi. 


text:
<pb/>Xka umba ar ji da zi nuꞌu̱ togo bi nöꞌmba ár ji ya gamfi ne nuya ri mꞌe̱hni. Gehnu̱ ndi ꞌñepabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱ nꞌar mhö mi po̱nga har mꞌo̱xmꞌo̱ñho̱ mi enö: —Ma tsi Hmuꞌi gar Jö, hinte ar ñhembiꞌi gi ꞌyo̱tꞌe. Nuna ri tsꞌu̱tꞌwi gehnu̱ majöni ne xiñho. 


text:
<pb/>Ar goho e̱nxe̱ bi ꞌba̱ñö har hyadi nöꞌö mi po hár tꞌe̱ni, ne ar hyadi bi tꞌumba ar se̱ki nda tsötꞌa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nunar pahyadi bi tsötꞌa ya jöꞌi. Mödi njapꞌu̱, nuyu̱ himbi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi nda nsunda Jö. Nöꞌö bi ꞌyo̱tꞌu̱, bi zamba ár thuhu Jö togo pe̱hna nuya u̱giyu̱. 


text:
<pb/>Ar ku̱tꞌa e̱nxe̱ bi ꞌba̱ñö ár tꞌe̱ni hár thuxandö ar tsꞌozuꞌwe, ne bi tsoxui gatho ár ndö. Nuya jöꞌi mi tsase̱ yá jöhne mi tho ar u̱gi. 


text:
<pb/>Bi zambabiꞌu̱ ár thuhu Jö bi ꞌbu̱ mhetsꞌi, ngetho xa mi tho ar u̱gi mar ñꞌu̱ yá ntsꞌe̱ni, ne himbi ꞌyo̱tꞌwa yá ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ar ꞌrato e̱nxe̱ ba ꞌba̱ñö ár tꞌe̱ni har döthe Eufrate, ne bi xa̱ ar dehe bi paxtꞌwa ár ꞌñu ya ndö me mahyatsꞌi. 


text:
<pb/>Ne da handa hñu ya tsꞌondöhi ngu ya döta zomfo, bi bo̱nga nꞌa hár ne ar zothe, manꞌa hár ne ar tsꞌozuꞌwe, manꞌa hár ne ar kate mꞌe̱hni. 


text:
<pb/>Gehyu̱ ya tsꞌondöhi o̱tꞌa ya ntꞌudi ha yá nthandi ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i, ne da musyu̱ di ñꞌowi gatho yá ndogu, da ñhoki da ntuhna ar pa xi hñuxa Jö, togo hinto da ñhuxkwi ár tsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu bi ꞌñenö: —Ma ga ëka ngu nꞌar bë tso̱ ꞌbu̱ nxui. Xa ma da njohya togo xka tso̱ho̱ ga tini di nuhu ne di he yá dutu, njapꞌu̱ hinda ꞌbe̱ ár tsa̱. 


text:
<pb/>Nuya tsꞌondöhi ba e̱ gatho ya ndö ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, ne bi munsa har xe̱ni ár thuhu Nꞌarmagedon har hñö ebreo. 


text:
<pb/>Ar yoto e̱nxe̱ bi ꞌba̱ñö ár tꞌe̱ni har ndöhi, ne da o̱ nꞌar mhö ndi ꞌñe har thuxandö ꞌbu̱ har nijö mhetsꞌi, ne mi enö: —Bi wapya xo̱ge. 


text:
<pb/>Nꞌa bi nhekitho bi nja ya hwe̱i, ya ñheti, ya ñu̱ni, ne bi nhwönga ar ha̱i. Nunar nhwöninu̱ xa mar ntsꞌe̱di, ar meximha̱i hiñhamꞌu̱ xki hyanda manꞌa di njapꞌu̱ ár ntsꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ne nunar döngahnini bi hege hñu xe̱ni, nu maꞌra ya hnini ja har ximha̱i bi yo̱tꞌu̱ xo̱ge. Ha nunar hnini Mbabilonia bi benga Jö da thiꞌsnu̱ ár kwe̱. 


text:
<pb/>Ba ho̱ mhetsꞌi ya ndo ne bi zu̱ ya jöꞌi, mi tsu̱ ngu madenthebe hwada ár ñhu̱. Ha nuya jöꞌi bi zamba ár thuhu Jö mi thoꞌu̱ nunar mfe̱i bi zu̱ꞌu̱, ngetho xa mar ntsꞌe̱di.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa ba e nꞌa nuya yoto e̱nxe̱ mi hö ya tꞌe̱ni, bi zokagi ne bi ꞌñengagi: —Ba e injawa ne ga utꞌa ar njutꞌi xi thuꞌspabi ar tsꞌoꞌbe̱hñö huxa ha nze̱ye̱ ya dehe. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ xi mꞌe̱ngwi ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i, ne gatho ya jöꞌi xi ꞌbe̱ yá mfeni ꞌbu̱tho xi nti o̱tꞌwi ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö xki zinga ha ma te, ha nunar e̱nxe̱ bi zixkagi ha ya otꞌatꞌo̱ho̱, ne ka da handnu̱ nꞌar ꞌbe̱hñö mi ꞌbu̱hnu̱ mi nto̱ nꞌar the̱ngatsꞌozuꞌwe. Nunu̱ mi tu yoto yá ñö, ꞌre̱tꞌa yá ndöni, ne xa mi ñuxa ya thuhu mi tsanga Jö. 


text:
<pb/>Nunar ꞌbe̱hñönu̱ mi he nꞌar he mar nkꞌantsꞌi ne mar nthe̱ntsꞌi, ne mi hö ya kꞌaxtꞌabo̱jö, ya nza̱thodo ne maꞌra ngu ya tꞌaxdo xi mhödi. Mi hö hár ꞌye̱ nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö tꞌe̱ni mi ñuxa nöꞌö hingi ho, ne nöꞌö xi ntsꞌotho ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne mi huxa hár dë nꞌar thuhu hingi födi te me̱ꞌö, enö njawa: Ar döta Mbabilonia, ár nönö ya tsꞌoꞌbe̱hñö ne gatho nöꞌö hingi ho jawa har ximha̱i. 


text:
<pb/>Da handa nunar ꞌbe̱hñö xa xki nti, xki zipa yá ji ya gamfi ne nuꞌu̱ bi unga yá te mi te̱nga ar tsi Hmu Hesukristo. Númꞌu̱ nda handi, xa da ꞌyo̱tho. 


text:
<pb/>Ne nunar e̱nxe̱ bi ꞌñengagi: —Yoꞌö gi ꞌyo̱tho. Nuga ma ga xiꞌaꞌi tema di bo̱nga nunar ꞌbe̱hñö ne ar tsꞌozuꞌwe tu yoto yá ñö ne ꞌre̱tꞌa yá ndöni mutsꞌi. 


text:
<pb/>Nunar tsꞌozuꞌwe xka hyandi mi ꞌbu̱i, nepꞌu̱ bi njoꞌo, txꞌu̱tho ꞌbe̱di da bo̱nga har nzonganzafi, ne da tꞌetꞌa har tsibi. Gatho nuya meximha̱i himi huxa yá thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, xki thahna núꞌmu̱ hinxki thokta ar ximha̱i, ma da ꞌyo̱tho xta hyanda nunar tsꞌozuꞌwe mi ꞌbu̱i, nepꞌu̱ bi njoꞌo, ne da mꞌu̱ manꞌagi. 


text:
<pb/>Ne da ꞌñenö nꞌehe, gehyu̱ yoto ya ndö. Ku̱tꞌa xi mꞌe̱di, nꞌa pe̱ꞌsta ár tsꞌe̱di, ne ꞌbe̱ta manꞌa da ehe. Ha nu xta ehe, hinda ma da mꞌu̱i yapa da ndö. 


text:
<pb/>Nunar tsꞌozuꞌwe mi ꞌbu̱i nepꞌu̱ bi njoꞌo, gehnu̱ ár hñöto ndö, nꞌa nuya yoto, ne di ma har tsibi. 


text:
<pb/>Ha nuya ꞌre̱tꞌa ya ndöni xka hyandi, gehyu̱ ꞌre̱tꞌa ya ndö hinxi hñönda yá tsꞌe̱di, ne ꞌra ma da hñönga yá ndö ꞌra ya tsi patho mahye̱giwi ar tsꞌozuꞌwe. 


text:
<pb/>Gatho ꞌre̱tꞌa pe̱ꞌsa nꞌadar mfeni, ne ma da ꞌye̱ntꞌa yá ndö ne yá tsꞌu̱tꞌwi da me̱pa ar tsꞌozuꞌwe. 


text:
<pb/>Gathoyu̱ ma da ntunkwi ar tsi Ntxönandöni, ne ar tsi Ndöni ma da ntöte, ngetho go gehnu̱ ár Hmu gatho ya hmu, ne ár Ndö gatho ya ndö. Ne gatho nuꞌu̱ togo ꞌbu̱hwi, xi tsꞌohni, xi thahni ne o̱tꞌa nöꞌö nsipabi. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñengagi nunar e̱nxe̱ nꞌehe: —Nuya dehe xka hyandi habu̱ huxa ar tsꞌoꞌbe̱hñö, gehyu̱ ya hnini, ya mꞌu̱i, ya ha̱i ne ya hñö. 


text:
<pb/>Ne nuyá ꞌre̱tꞌa ndöni ar tsꞌozuꞌwe xka hyandi, ma da u̱tsa ar tsꞌoꞌbe̱hñö, ma da hñömba gatho yá ñho, ne ma da zo nthe̱mfotho. Ma da zapa yá ngo̱ ne ma da tsötꞌa har tsibi. 


text:
<pb/>Ngetho Jö xi hñuꞌspa ha yá mu̱i da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö neꞌö. Jange bi me̱ꞌsa nꞌadar mfeni da ꞌye̱ntꞌa yá ndö ha yá ꞌye̱ ar tsꞌozuꞌwe, ne njapꞌu̱ da wadi da tho gatho nöꞌö xi mönga Jö. 


text:
Mꞌe̱fa mi tho gathoyu̱, da handa manꞌar e̱nxe̱ ba kö mhetsꞌi xa mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, ne gatho ar ximha̱i bi ñuxa ár hyatsꞌi xa már nsunda. 


text:
<pb/>Xa bi mafi ntsꞌe̱di ne bi ꞌñenö: —Bi nhwata ar döta hnini Mbabilonia. Ho̱nse̱ ꞌbu̱hnu̱ ya tsꞌondöhi, ne xi ꞌyo̱tꞌa yá ngu ya hñö xintsꞌotho, ne ka haxhnu̱ ya tsꞌotsꞌintsꞌu̱ hinto ne da hyandi. 


text:
<pb/>Ngetho ya hnini ꞌbu̱ har ximha̱i xi ꞌyo̱tꞌwi ya tsꞌoki, xi zipa ár kwe̱ Jö. Ne gatho ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i xi mꞌe̱ngwi, ha nuya ma̱ ꞌbu̱ har ximha̱i xi xu yá mꞌe̱tsꞌi mi pa̱pa ya ñho nunar hnininu̱. 


text:
<pb/>Ne da o̱ manꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi, bi ꞌñengagi: —Nuꞌahu̱ ma bötsiꞌihu̱, po̱ñhu̱ ha nunar hnininu̱, yo ma gi mfa̱xkwi yá tsꞌoki ne da zu̱ꞌahu̱ yá u̱gi xi tꞌe̱kwabinu̱. 


text:
<pb/>Koꞌspabihu̱ te xi jaꞌahu̱ nunar hnininu̱, ne koꞌspabihu̱ yoꞌgi nöꞌö tema xi ꞌyo̱tꞌö. Ngu nunar tꞌe̱ni xi tsitꞌahu̱, koꞌspabihu̱ yoꞌgi. 


text:
<pb/>Ngu xi ꞌñexa ár nsu ne xi njohya, njapꞌu̱tho umfu̱ ar u̱gi ne ar tsꞌoni. Ngetho xi ꞌñense̱: Nuga di huxa ngu nꞌar ndö; hindi ꞌranxu, ne hinga ma ga nzoni. 


text:
<pb/>Jange nꞌapatho ma da epabi ar u̱gi, ar thuhu, ar tsꞌoni, ar ndöte, nepꞌu̱ ma da tsꞌötꞌa har tsibi, ngetho xa pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di Jö ar Hmu togo xi hñöꞌspa majöni. 


text:
<pb/>Ne gatho nuꞌu̱ ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i xki mꞌe̱ngwi ne xki njohyawi, xa ma da zontꞌi núꞌmu̱ xta hyandwa ár ꞌbifi di po̱xa xta tsötꞌi. 


text:
<pb/>Ma da mꞌa̱ta yapꞌu̱ ngetho di ntsu, ne ma da ꞌñeñꞌu̱: —Hwëkateꞌi tsi döta hnini Mbabilonia xi nze̱ꞌi. Dama bi tꞌa̱ꞌa ri mfe̱i. 


text:
<pb/>Ha nuya ma̱ ꞌbu̱ har ximha̱i, zontꞌi ne tupyá mu̱i, ngetho hinjoꞌo togo da da̱mba nuya te pa̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Nuya pa̱ ya kꞌaxtꞌabo̱jö, ya tꞌaxbo̱jö, ya nza̱thodo, nuya ngu ya tꞌaxdo xi mhödi, ya hoga dutu nza̱tho, ya hwe̱xka dutu, ya dutu nkꞌantsꞌi ne nthe̱ntsꞌi, ya za pe̱ꞌsa ar hogañu̱ni, nuya thoki xi thökwa yá tsꞌi ya döta zuꞌwe, nuya nju̱ ya nza̱thoza xi nthoki, nuꞌu̱ nju̱ ya the̱ngabo̱jö xi nthoki, ya bo̱jötho, ne ya do hwe̱xki. 


text:
<pb/>Mi höxꞌu̱ gatho ya do̱ni ne ya njotsꞌi mi yu̱ni xi nku̱hi, ar githni, ne ar hogañu̱ni ár thuhu ar mira, ar ixkatꞌafi, ar nziki, ar hoga ju̱ntꞌe̱i, ar tꞌe̱i, ya me̱ti, ya de̱ti, ya fani, ya ntönza, ya ꞌbe̱go, ne yá pa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Ne ma da tꞌemba nunar hnininu̱: —Hiñꞌotho yá ñho ya ꞌba̱iza ngi tsi. Xi kꞌatꞌa nuya xa ngi tsa̱manku̱hi ne ngi exa ri nsu ngi tsi, hingi timpya. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ mi pa̱pa gathoyu̱, ne njapꞌu̱ xki me̱ꞌsa yá ñho, ma da mꞌa̱ yapꞌu̱ di tsu ár mfe̱i bi zu̱di, xa di tu yá mu̱i ne di zontꞌi. 


text:
<pb/>Ne di eñꞌu̱: —Hwëkate nunar döta hnini mi ñhoki mi he ya hoga dutu nza̱tho xi nkꞌantsꞌi ne xi nthe̱ntsꞌi, ne mi ñhoki mi hö ya kꞌaxtꞌabo̱jö, ya nza̱tho do, ne ngu ya tꞌaxdo mar mhödi. 


text:
<pb/>Nꞌapatho bi göxa nze̱da ya ñho. Gatho nuya e̱ ya döta motsa, yá ma̱xte, ne nuꞌu̱ ꞌyo har dehe ne gatho nuꞌu̱ mpe̱hnu̱ bi mꞌa̱ta yapꞌu̱. 


text:
<pb/>Bi ꞌyu̱xya fontha̱i ha yá ñö mi tho ar dumu̱i, ne xa mi mar tsꞌoni mi eñꞌu̱: —Hwëkate nunar tsi döta hnini. Ngetho nuyá ñho xki japi nda bo̱xa mañö gatho nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa yá motsa har dehe, ha nupya nꞌapatho xi nhwati. 


text:
<pb/>Njohyahu̱nu̱ mhetsꞌi gamfihu̱, nuꞌahu̱ gár mpo̱tehu̱ ne nuꞌahu̱ gár mꞌe̱hniꞌihu̱ Jö. Ngetho Jö xi hñöꞌspa majöni gatho nöꞌö xi jaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa manꞌar e̱nxe̱ xa mi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, bi gu̱ nꞌar döta do ngu nꞌar ju̱ni, bi ꞌye̱ntꞌa har ñho̱nthe ne bi ꞌñenö: —Ma da njapabinu̱ ar döta hnini Mbabilonia, ne hinda ma da thini. 


text:
<pb/>Hinda ma da tꞌo̱hnu̱ togo da mpe̱ꞌmda, hinda tꞌo̱ nuꞌu̱ togo ja te zu̱ntꞌi, ne nuꞌu̱ togo hu̱xtꞌa ya thu̱za ne ya kꞌaxtꞌathu̱xi. Hinda ma da thinga nꞌa togo di hoka nꞌar nza̱tho ꞌbe̱fi, hinda ma da tꞌo̱ ár nga̱ni nꞌar ju̱ni. 


text:
<pb/>Hinda ma da nhekinu̱ nꞌar ñotꞌi, hinda ma da tꞌo̱ nꞌar ngo nthöti. Nuyá ma̱, gehyu̱ mi dötahmö ꞌbu̱ har ximha̱i, ne nuyá ntꞌeteyu̱, bi hya̱tꞌa gatho ya ha̱i. 


text:
<pb/>Ha nunar hnininu̱, ja bi thinu̱ yá ji yá mꞌe̱hni Jö, ya gamfi ne gatho nuꞌu̱ xi tho har ximha̱i.<pb/>


text:
Mꞌe̱fa da o̱ ra nze̱ye̱ togo mi ñönu̱ mhetsꞌi, ne mi eñꞌu̱:<pb/>Dár nsunda Jö ma tsi Hmuhu̱.<pb/>Gor me̱tiꞌö ar mpo̱ho̱, ar nsunda, ne ar tsꞌe̱di.<pb/> 


text:
Ngetho nöꞌö o̱tꞌa ar hoga tsꞌu̱tꞌwi ne majöni.<pb/>Gehnu̱ xi umba ár mfe̱i ar tsꞌoꞌbe̱hñö<br/>togo xi tsꞌotꞌa ar ximha̱i to gatho ꞌbe̱ngwi,<br/>ne xi gotꞌwabi ár ji yá ꞌbe̱go xi hyo nunar ꞌbe̱hñönu̱. 


text:
<pb/>Nuya nꞌa̱temagoho ya tsi dönzia ne nuya goho ya zuꞌwe mi te, bi nda̱ndihmö ne bi ñꞌani bi me̱ yá hmi har ha̱i. Ne bi nsunda Jö huxa har thuxandö, mi eñꞌu̱: —Dá njapꞌu̱, dá nsunda Jö. 


text:
<pb/>Bi bo̱nga nꞌar mhö har thuxandö mi enö njawa:<pb/>Ndöñhu̱ Jö ma tsi Hmuhu̱,<br/>gatho yá ꞌbe̱goꞌihu̱,<br/>ya tꞌu̱lo ne ya döta,<br/>togo gi tsufu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ne da o̱ ꞌra ya mhö ngu ra nze̱ye̱ ya jöꞌi, ngu ár ñheti ya nzo̱the, ngu ya ñu̱ni, ne mi enö:<pb/>Dá nsunda Jö, ngetho Jö ma tsi Hmuhu̱ hinjoꞌo togo da hñuxkwi, go ar ndöꞌö.<pb/> 


text:
Ma ga njohyahu̱, hö xa ga njohyahu̱, ne ga umfu̱ ar nsunda,<br/>ngetho xi da̱tꞌa ár nthöti ar tsi Ntxönandöni,<br/>ne nunár ꞌbe̱hñö xi ñhoki.<pb/> 


text:
Ne xi tꞌumba ar se̱ki da hye ya hoga dutu xintꞌaxi ne xi nhwe̱xki. Ngetho nunar hoga dutu, gehnu̱ nuyá hoga ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌa ya gamfi. Ár ngo ar tsi Ntxönandöni 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa bi ꞌñenga ar e̱nxe̱: —ꞌYotꞌa nuya mhöyu̱: Nza̱tho nuꞌu̱ togo xi tsꞌohna hár ngo ar tsi Ntxönandöni. Ne bi ꞌñengagi: —Nuya mhöyu̱ gehyu̱ majöni yá mhö Jö. 


text:
<pb/>Nuga da nda̱ndihmö hár wa nga ndöni. Ha nöꞌö bi ꞌñengagi: —Hyandi xiñho nöꞌö gi pe̱fi, yo gi japꞌu̱. Nuga dar ꞌbe̱gotho nguꞌi, ne nuꞌu̱ ri ku togo da̱majöni xi jamfi ar tsi Hmu Hesukristo. Ndönga Jö. Ngetho nuꞌu̱ togo da̱majöni togo ar tsi Hmu Hesukristo, gehyu̱ hömpa ár Hñö Jö mömba ár mhö. Ar to̱ge nto̱ ar tꞌaxfani 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da nu mi xo mhetsꞌi, ne da handa nꞌar tꞌaxfani. Nu ár to̱ge mar thuhu Majöni ne o̱tꞌa nöꞌö te mö, ne hö ar hoga tsꞌu̱tꞌwi höxa majöni ne ntuhni. 


text:
<pb/>Nuyá da̱ ar to̱ge mi ñhe̱hwi ya faspi. Mi huxa hár ñö nze̱ye̱ ya fu̱indö, ne xki tꞌotnu̱ nꞌar thuhu hinto manꞌa mi pödi tema mi mö, ho̱nse̱nu̱ mi pödi. 


text:
<pb/>Ha nuya ndogu me mhetsꞌi mi he ya hoga dutu xintꞌaxi, ne mi ꞌbe̱faꞌu̱ mi te̱ni mi nto̱ ya tꞌaxfani nꞌehe. 


text:
<pb/>Hár ne ar to̱ge ꞌbe̱tꞌo, po̱nga nꞌar ndo̱jwai he̱nte nuya yoho yá ñöni, da su̱ꞌsa ya meximha̱i. Ne ma da ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌu̱tꞌwi di hö nꞌar tꞌobo̱jö. Ne da neꞌma ya jöꞌi ngu nheꞌma ya obxi the̱ꞌmi, ne da diꞌspa ár kwe̱ Jö togo hinto tsa̱ da ñhuxkwi. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da handa nꞌar e̱nxe̱ mi to̱ har hyadi, ne bi mafi ntsꞌe̱di bi ꞌñemba gatho ya zuꞌwe nsa̱nga madeda mhetsꞌi: —Ba ehu̱, kwathu̱ har da̱ngo xi ꞌye̱kꞌahu̱ Jö. 


text:
<pb/>Tsafu̱ yá ngo̱ ya ndö, ya ndöndogu ne ya jöꞌi tse̱di, yá ngo̱ ya fani ne yá to̱ge, yá ngo̱ tsa̱ntꞌö ar jöꞌi, ya ꞌbe̱go ne nuya hingya ꞌbe̱go, ya tꞌu̱lo ne ya döta. 


text:
<pb/>Ne da handa ar tsꞌozuꞌwe ne gatho ya ndö ꞌbu̱ har ximha̱i ne yá ndogu, xki mhuntsꞌi nda ntunkwi ar to̱ge nto̱ ar tꞌaxfani ne yá ndogu ñꞌowi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ar tsꞌozuꞌwe bi nju̱, ne bi nju̱ ar kate mꞌe̱hni nꞌehe, togo xki ꞌyo̱tꞌa ya ntꞌudi bi hya̱tꞌa nuꞌu̱ bi hñömba ár nthixtꞌi ar tsꞌozuꞌwe, ne bi ndönga ar do ndi hñötsꞌi. Gatho yohoyu̱ bi nju̱ bi tꞌetꞌa tetho ha nꞌar tsibi ngu nꞌar ñho̱nthe, habu̱ zo̱ ku̱ ya kꞌaxtꞌado xa xi mpa. 


text:
<pb/>Ha nu maꞌra bi hyo ar ndo̱jwai mi po̱nga hár ne ar to̱ge, ne gatho ya zuꞌwe nsa̱ni bi niñö bi zipa yá ngo̱ꞌu̱.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ da handa nꞌar e̱nxe̱ ba kö mhetsꞌi mi hömpa yá nsoki ar nzonganzafi, ne mi hö hár ꞌye̱ nꞌar dönthi bo̱jö. 


text:
<pb/>Bi gu̱ ar zothe, geꞌö ar kꞌeñö mi ꞌbu̱ mamꞌe̱tꞌo, getꞌö ar tsꞌondöhi, ne bi xo̱tꞌa ꞌre̱tꞌanthebe ya je̱ye̱. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌye̱ntꞌa har nzonganzafi, bi gotꞌi xiñho, ne hinge nda hye̱gi nda ka ya meximha̱i. Mꞌe̱tꞌo da tho ꞌre̱tꞌanthebe nje̱ye̱, ne da the̱ maꞌra ya tsi pa. 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ da handa ya thuxandö, mi huxnu̱ nuꞌu̱ togo bi tꞌetsꞌi nda hñöxa majöni. Ne da handwa yá pa nuꞌu̱ togo xki the̱kwa yá ꞌyu̱ga, ngetho mi da̱majöni ar tsi Hmu Hesu ne ár mhö Jö. Gehyu̱ hinxki ndönga ar tsꞌozuꞌwe, hinxki ndönga ar do ndi hñötsꞌi. Hinxi hñöñꞌu̱ ár nthixtꞌi ha yá dë wa ha yá ꞌye̱. Ne bi mengi bi nteꞌu̱, bi ndöwi ar tsi Hmu Hesukristo ꞌre̱tꞌanthebe nje̱ye̱. 


text:
<pb/>Nuyu̱ xi mꞌe̱tꞌo xi mengi xi nte. Ha nu maꞌra xki du, mꞌe̱tꞌo bi tho ꞌre̱tꞌanthebe nje̱ye̱, ne ja bi mengi bi nteꞌu̱. 


text:
<pb/>Nza̱tho ne xintꞌaxi yá mꞌu̱i nuꞌu̱ togo xi tꞌumba ar se̱ki da mꞌe̱tꞌo da mengi da nte. Ar ñoho ndöte hinte da japabiꞌu̱. Nuyu̱ ma da tꞌetsꞌi ngu yá möjö Jö ne ar tsi Hmu Hesukristo, ne da ndöwi ꞌre̱tꞌanthebe nje̱ye̱. 


text:
<pb/>Ne ma da bo̱ni da ka ya jöꞌi ꞌbu̱ ha gatho ya ha̱i hár nxidi ar ximha̱i, nuꞌu̱ to̱xa ar tsi Hmu. Ma da munsa har döta tuhni, ne ár nze̱ye̱ ya jöꞌi ñhe̱hwi ar ꞌbomu ꞌbonga har ñönthe. 


text:
<pb/>Habu̱ gatho ba po̱xa ya jöꞌi, ne bi hyextar ximha̱i, xa bi gotꞌatho habu̱ mi ꞌbu̱ ya gamfi ne ar hmöka hnini. Jö ba pe̱hna ar tsibi ba ta̱ mhetsꞌi, ne bi jöꞌsa xo̱ge. 


text:
<pb/>Nunar tsꞌondöhi mi ka ya jöꞌi, bi nju̱ ne bi tꞌe̱ntꞌa har ñho̱nthe tsibi mi zo̱ mi ku̱ ya kꞌaxtꞌado, ka mi ku̱nu̱ ar tsꞌozuꞌwe ne ar hya̱te mꞌe̱hni. Ma da tho nunar u̱ginu̱ parxui ne hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ar thöxamajöni o̱tꞌa nöꞌö huxa har tꞌaxthuxandö 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa da handa nꞌar döta tꞌaxthuxandö, ne hár hmi nöꞌö togo mi huxhnu̱ bi mꞌe̱ta ar ximha̱i ne ar mhetsꞌi, himbi födi habu̱ima. 


text:
<pb/>Ne da handa gatho nuꞌu̱ togo xki du, ya döta ne ya tꞌu̱lo, mi ꞌba̱ꞌu̱ hár nthandi Jö. Bi ntu̱nga ꞌra ya he̱ꞌmi, ne manꞌar he̱ꞌmi bi ntu̱ngi, gehnu̱ habu̱ huxa yá thuhu nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Nuya xki du bi thöꞌspa majöni, ne bi tꞌumbi nöꞌö ndi ꞌñepi, ngu mi huxa ha ya he̱ꞌmi, ngetho njapꞌu̱ xki ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ar döta ñho̱nthe bi da̱ yá jöꞌi xki dunu̱, ar ndöte ne ar ꞌbe̱xui bi da̱ yá jöꞌi xki du nꞌehe, ne bi thöꞌspa majöni nꞌa ngu nꞌa ngu xki ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Ha gatho nuꞌu̱ togo himbi thini mi huxa yá thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, bi tꞌe̱ntꞌu̱ har ñho̱nthe tsibi.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ da handa nꞌar ꞌraꞌyo mhetsꞌi ne nꞌar ꞌraꞌyo ximha̱i, ngetho nunar ꞌbe̱tꞌo mhetsꞌi ne ar ꞌbe̱tꞌo ximha̱i bi götsꞌi, ha nu ar ñho̱nthe bi mꞌe̱tho. 


text:
<pb/>Nuga dar Xuwa, da handa ar jöpa hnini, nunar ꞌraꞌyo Herusalen, ba köꞌma Jö mhetsꞌi habu̱ bi ꞌbu̱ꞌö, xa mi nza̱tho ngu nꞌar ꞌbe̱hñö xi ñhoki da nthötwi ár döme. 


text:
<pb/>Ne da o̱ nꞌar mhö ndi ꞌñe mhetsꞌi mi enö: —Hyandi, nupya ár nijö Jö ꞌbu̱hwi ya meximha̱i, ne nöꞌö ma da mꞌu̱hwiꞌu̱. Nuyu̱ ma da mꞌu̱i ngu ár hnini, ne gese̱ Jö ma da mꞌu̱i ngu ár Jöꞌu̱. 


text:
<pb/>Jö ma da dukwa gatho yá gida̱ ha yá da̱ꞌu̱. Hinda ma da nja ar ndöte, ar tsꞌoni, ar mhafi, ar u̱gi, ngetho nuya ꞌbe̱tꞌo thogi xi mꞌe̱di. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö togo mi huxa har thuxandö bi ꞌñenö: —Hyandi, nuga di hoka maꞌraꞌyo gatho. Ne bi ꞌñengagi nꞌehe: —ꞌYotꞌi, ngetho nöꞌö xta xiꞌaꞌi ma da njapꞌu̱ ne majöni. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñengagi manꞌagi: —Xi tho gatho. Nuga go da du̱ꞌmi ne di jöꞌsa xo̱ge, ngu ar ndu̱i ne ar ngötsꞌi. Nuꞌu̱ togo tuthe, ma ga umtho ar dehe po̱ har po̱the unga ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo da ntöte, ma ga hekwabi gatho nuya ñhoyu̱. Ma da nugagi ngu ár Jögi, ne ga nuga ngu ma bötsi. 


text:
<pb/>Ha nuya tsuzu̱, ya me̱ꞌsku, ya tsꞌojöꞌi, ya hyote, nuya ꞌbe̱ngwi maꞌra ya jöꞌi, ya ꞌñete, nuꞌu̱ togo ndönga yá tsita empꞌö, ne gatho nuꞌu̱ mönga ya nhemhñö, ma da tꞌetꞌa har ñho̱nthe tsibi zo̱ ku̱ ya kꞌaxtꞌado xa xi mpa. Gehnu̱ ar ñoho ndöte. Ar ꞌraꞌyo hnini Herusalen 


text:
<pb/>Nꞌa mba epꞌu̱tho bi zu̱kagi nꞌa nuya yoto ya e̱nxe̱ mi hö yoto yá tꞌe̱ni mi ñuxa ya ngöxa mfe̱i. Da ñöꞌbe ne bi ꞌñengagi: —Ba e injawa ne ga utꞌaꞌi ár ꞌbe̱hñö xi wadi xi nthötwi ar tsi Ntxönandöni. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö xki zinga ha ma te, ha nunar e̱nxe̱ bi zixkagi ha nꞌar döta tꞌo̱ho̱ mar ñhetsꞌi, ne bi utkagi ar döta jöpa hnini Herusalen ba köꞌma Jö mhetsꞌi habu̱ bi ꞌbu̱ꞌö. 


text:
<pb/>Nunar hniniꞌö xa mi hyatsꞌi mi pe̱ꞌspa ár nsunda Jö. Mi ñhe̱hwi ngu nꞌar hyaꞌsdo xi mhödi, mi hyaꞌstho ngu nꞌar doxito. 


text:
<pb/>Mi jotꞌa nꞌar döta jödo xa mar ñhetsꞌi, ne mi tu ꞌre̱tꞌamayoho ya goxthi, ha nꞌa ngu nꞌa ya goxthi mi ꞌba̱ nꞌar e̱nxe̱. Ne xi tꞌotnu̱ yá thuhu nuꞌu̱ ꞌre̱tꞌamayoho yá tꞌu̱ ar Hakob, habu̱ xpa e yá mꞌu̱i ya me Israel. 


text:
<pb/>Hñu ya goxthi ñhanda mahyatsꞌi, hñu ñhanda mahwifi, hñu ñhanda mampuni, ne hñu ñhanda makꞌangi. 


text:
<pb/>Mi pe̱ꞌsa nunar hnininu̱ ꞌre̱tꞌamayoho ya mu̱dido, ne nꞌa ngu nꞌa nuya doyu̱ mi tu yá thuhu nuya ꞌre̱tꞌamayoho yá mpo̱te ar tsi Ntxönandöni. 


text:
<pb/>Nunar e̱nxe̱ ndi ñöꞌbe, mi hö nꞌar kꞌaxtꞌabo̱jö tꞌo, ma nda ꞌye̱nga ar hnini, yá goxthi ne yá jödo. 


text:
<pb/>Nunar hnininu̱, ꞌramangutho ár nxidi, ár ma ne ár ñhetsꞌi. Ha nunar e̱nxe̱ bi gu̱ ar tꞌo mi hö, ne bi ꞌye̱nga ar hnini. Ne nunár ma bi zu̱ ngu madenthebe ya pa da ñꞌo nꞌar jöꞌi, njapꞌu̱tho ár ñhetsꞌi ne ár nxidi. 


text:
<pb/>Nuya jödo bi zu̱ yonꞌa̱temahñu ñhu̱fi ár mpidi. Nuya ntꞌe̱niyu̱ gehyu̱ ar ntꞌe̱ni pe̱ꞌsa ya jöꞌi, ha nunar e̱nxe̱ bi de̱ntho. 


text:
<pb/>Ar jödo ma ya hyasdo, ha nu ar hnini xki thoka ar hoga kꞌaxtꞌabo̱jö mi hwe̱xki ngu nꞌar hyaꞌsa doxito. 


text:
<pb/>Nuya mu̱dido mi ku̱xa hár wa ar jödo, xki thoki xki thuta tsa̱ntꞌö ya nza̱thodo. Nu ar mꞌe̱tꞌo mar hyaꞌsdo, nu ár ñoho mar kꞌangdo, nu ár hñu gehnu̱ nꞌar do mi tu yá nhwe̱xki, nu ár goho mar bo̱thedo. 


text:
<pb/>Nu ár ku̱tꞌa nza̱thodo mi tu ya mꞌe̱tsꞌi, nu ár ꞌrato mar the̱ngdo, nu ár yoto mar hyaꞌsa kꞌaxtꞌado, nu ár hñöto mar kꞌantsꞌado, nu ár gu̱to mar kꞌaxtꞌado, nu ár ꞌre̱tꞌa mar hyaꞌsa bo̱thedo, nu ár ꞌre̱tꞌamanꞌa mar do̱nthido, nu ár ꞌre̱tꞌamayoho mar hyaꞌsa do̱nthido. 


text:
<pb/>Nuyá goxthi mi ꞌre̱tꞌamayoho ngu ya tꞌaxdo xi mhödi. Nꞌa ngu nꞌa ar tꞌaxdo mar goxthi. Ha nu ár ꞌñu ar hnini xki thoka ar hoga kꞌaxtꞌabo̱jö, mi hyaꞌstho ngu nꞌar doxito. 


text:
<pb/>Núnu̱ har jöpa hnini hinda handa xki juxa nꞌar nijö, ngetho ka ꞌbu̱hnu̱ Jö ar tsi Hmu, hinjoꞌo togo da ñhuxkwi ár tsꞌe̱di, ne ar tsi Ntxönandöni, gehyu̱ ngu ar nijö. 


text:
<pb/>Hingi homba ár ñotꞌi ar hyadi ne ár ñotꞌi ar zönö, ngetho hexa ar hyatsꞌi ár nsunda Jö, ne ar tsi Ntxönandöni gehnu̱ ꞌyotwabiꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne gatho ya jöꞌi di ꞌbu̱ hár nxidi ar ximha̱i, ma da ñꞌo har ñotꞌiꞌö, ne gatho ya ndö ma da e da da̱twa yá nsu ne yá ñho. 


text:
<pb/>Hinte ma ntsꞌotho ma da yu̱tnu̱, hinda yu̱tꞌa nꞌa togo hingi o̱tꞌa xiñho wa di mönga ya nhemhñö; ho̱nse̱ nuꞌu̱ togo di huxa yá thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, ár me̱ti ar tsi Ntxönandöni.<pb/>


text:
Nepꞌu̱ ar e̱nxe̱ bi utkagi nꞌar döthe mi po ar dehe unga ar te, xa mar ñhatsꞌi, mi hwe̱xka ngu nꞌar doxito. Nunar döthenu̱ po̱nga hár thuxandö Jö ne ar tsi Ntxönandöni. 


text:
<pb/>Thota har döꞌñu madeda ar hnini, ne gatho yoho yá ñöni ar döthe ꞌba̱ ar ꞌba̱iza ungar te. Ta̱tꞌa zönö unga te da tsꞌi, ꞌre̱tꞌamayoho ya sofo ar je̱ye̱, ha nuyá xi, o̱the gatho ya meximha̱i. 


text:
<pb/>Hinte janu̱ nöꞌö xi tꞌe̱ntꞌi da tsꞌoni. Ha nu ár thuxandö Jö ne ar tsi Ntxönandöni ka ꞌbu̱hnu̱, ne gatho yá ꞌbe̱go pe̱pabi, 


text:
<pb/>Hinte janu̱ ar xui. Nuya ma da mꞌu̱hnu̱ hinda hyonga ár hyatsꞌi nꞌar ñotꞌi, wa ár hyatsꞌi ar hyadi, ngetho Jö ar tsi Hmu da yotꞌwabiꞌu̱. Ne da ndöꞌu̱, hiñhamꞌu̱ da göxa yá ndöꞌu̱. ꞌBa̱pꞌu̱tho ar pa da e ar tsi Hmu 


text:
<pb/>Nepꞌu̱ ar e̱nxe̱ bi ꞌñengagi: —Nuya mhöyu̱ di xiꞌaꞌi ma da thogi ne majöni. Jö ar tsi Hmu togo umbabi te da mönga yá mꞌe̱hni, xpa pe̱hna ár e̱nxe̱ da uta yá ꞌbe̱go nöꞌö ma da thogi hingar yapa. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu bi ꞌñenö: —Pöhu̱, ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa ga ehe. Nza̱tho nuꞌu̱ togo da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö te möngwa har he̱ꞌminu̱, no̱nga tema da tho mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Nuga ar Xuwa, da o̱tsꞌe ne da handa gathoyu̱. Nu mi wadi da handi, da nda̱ndihmö hár wa ar e̱nxe̱ togo bi utkagi gatho, ndi ne nga ndömhö. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö bi ꞌñengagi: —Ha gi o̱de. Yo gi japꞌu̱, ngetho nuga ma miꞌbe̱gowi mahye̱gi ngu nuya ri ku ya mꞌe̱hni, ne ngu nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ngu mönga nunar he̱ꞌminu̱. Nöꞌö gi ꞌyo̱tꞌe, ndönga Jö. 


text:
<pb/>Ne bi ꞌñengagi nꞌehe: —Yo ma gi ꞌñö nuya mhö no̱nga tema da tho mꞌe̱fa, huxa nunar he̱ꞌminu̱, ngetho ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa da thogi ngu möngwa. 


text:
<pb/>Nuya tsꞌomꞌu̱i hinda ma da mponga yá mꞌu̱i, ne nuya tsꞌojöꞌi di o̱tꞌatho nöꞌö xintsꞌotho. Nöꞌö togo ar hogajöꞌi ma da njapꞌu̱tho, ha nöꞌö togo xintꞌaxi, dar ntꞌaxitho. 


text:
<pb/>—Hyanthu̱, ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa ga ehe, ne ga umba nꞌa ngu nꞌa ár nthöhö ngu yá ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌu̱. 


text:
<pb/>Nza̱tho nuꞌu̱ togo penga yá dutu, ne di ꞌñepi da watꞌa har ꞌba̱iza unga ar te, ne da yu̱tꞌa ha yá goxthi ar hnini. 


text:
<pb/>Ha nuya tsꞌojöꞌi ma da go nthi, njangu ya ꞌñete, nuꞌu̱ togo ꞌbe̱ngwi ya jöꞌi, nuya hyote, nuꞌu̱ togo ndönga ya tsita empꞌö, ne gatho nuꞌu̱ togo mödi ne mönga ya nhemhñö. 


text:
<pb/>—Nuga ar Hesu, xta pe̱ñꞌahu̱ ma e̱nxe̱ xi da̱tꞌahu̱ majöni nuya tema da tho ha ya nijö. Ár ꞌbe̱togi ar ndö Dabi, di njangu ar njötso̱ po̱xa ꞌbu̱ xudi xa di yotꞌi. 


text:
<pb/>Ár Hñö Jö ne ár ꞌbe̱hñö ar tsi Ntxönandöni enö njawa: —Ba ehe. Ne gatho nuꞌu̱ togo o̱de, dá ꞌñenö nꞌehe: —Ba ehe. Ne gatho nuꞌu̱ togo tuthe, dá ehe, ne gatho nuꞌu̱ togo ne, dá e da zi nunar dehe unga ar te tꞌuntho. 


text:
<pb/>Nuga di da̱majöni, gatho togo da ꞌyo̱xa nuya mhö no̱nga tema da tho mꞌe̱fa xi tꞌotꞌa har he̱ꞌminu̱, ne da hñutsꞌi, Jö ma da hñuꞌspa ya u̱gi no̱ngwa. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo da hñökwabi nuya mhö huxa har he̱ꞌminu̱ no̱nga tema da tho mꞌe̱fa, Jö ma da hñökwabi ár thuhu har he̱ꞌmi no̱nga ar te, hinda ma da mꞌu̱ har jöpa hnini, ne hinda tꞌumba nuya ñhötꞌi huxa har he̱ꞌminu̱. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xi da̱majöni gathoyu̱ enö njawa: —Majöni ꞌba̱pꞌu̱tho ar pa ga ehe. Dá njapꞌu̱. Ba ehe ma tsi Hmuꞌi Hesu. 


text:
Nuga dar Pablo, ár ꞌbe̱gogi ar tsi Hmu Hesukristo. Xi tsꞌonkagi ngu ár mpo̱te, ne xi tꞌexkagi ga mömba ár hoga mhö Jö. 


text:
<pb/>Ja no̱mpꞌu̱ ár Tꞌu̱, nuna ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Bi mꞌu̱ ngu nꞌar jöꞌi ndi ꞌñe ha yá ma̱ngaꞌbe̱to ar Dabi. 


text:
<pb/>Ne ár Hñö Jö xintꞌaxi bi ñꞌu gehnu̱ ár Tꞌu̱ Jö pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di, núꞌmu̱ mi menga ár te manꞌagi xki wadi xki du. 


text:
<pb/>Gese̱ xi hwëgagihu̱ ga po̱thu̱ ga zohu̱ ya jöꞌi ꞌbu̱ ha ya ha̱i gatho ár nxidi ar ximha̱i, ne da ñꞌemu̱i da de̱ni, njapꞌu̱ da tꞌeꞌspa ár nsu ár thuhu. 


text:
<pb/>Di pe̱ñꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱ gatho nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ Nroma, xa möꞌahu̱ Jö ne xi zoꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xintꞌaxi. Jö ma Dadahu̱ ne ar tsi Hmu Hesukristo da ꞌraꞌahu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, ne da hwëkꞌahu̱ yá ñho. Ar Pablo ne da ntso̱nte Nroma 


text:
<pb/>Di ne ga xiꞌahu̱ mꞌe̱tꞌo, di umba njamödi Jö hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, xka ñꞌemu̱ihu̱ xiñho, ne hagatho nho̱ni gar gamfihu̱. 


text:
<pb/>Ar tsi Dada togo xa di umba ma mu̱i di pe̱pabi, di mömba ár hoga mhö no̱nga ár Tꞌu̱, gehnu̱ pödi hindi tsa̱ya̱ di matꞌahu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngetho di ne ga hantꞌahu̱ ne ga fa̱xꞌahu̱ gi hñöñhu̱ nꞌar ñho di ꞌñe mhetsꞌi, ne njapꞌu̱ da ze̱ta ri ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di ne gi pöhu̱, hinge nꞌagitho xta ne xta mapꞌu̱, ne hinxi kꞌatꞌi te xi kꞌaski. Di ne ga fa̱xꞌahu̱ da te ri ñꞌemu̱ihu̱, ngu xta fa̱xa maꞌra hingya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Di beni gatho di tupabi ma ga zofo, ya bötꞌofo ne hingya bötꞌofo, nuꞌu̱ xa te gatho pödi, ne nuꞌu̱ hinte pödi. 


text:
<pb/>Jange xa di nemhö ma ga kꞌösꞌahu̱ gar me Nromahu̱, ne ga xiꞌahu̱ ar hoga mhö nꞌehe. Ár tsꞌe̱di ar hoga mhö 


text:
<pb/>Hindi ntsa̱ga ga mönga ar hoga mhö, ngetho ka nhekinu̱ ár tsꞌe̱di Jö da po̱ gatho nuꞌu̱ da ñꞌemu̱i, mꞌe̱tꞌo ya xodyo, mꞌe̱fa nuꞌu̱ hingya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho har hoga mhö, ka nhekipꞌu̱ hanja ga ꞌbu̱hwihu̱ xiñho Jö ngetho di ñꞌemu̱ibihu̱. Ne ga ꞌbu̱hu̱ di ñꞌemu̱ihu̱, ngu enga har Tꞌofo: Nöꞌö togo ñꞌemu̱i, ꞌbu̱i xiñho hár nthandi Jö, ne pe̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi. Ya tsꞌoki xi duxa ya meximha̱i 


text:
<pb/>Jö ñꞌu ár kwe̱ di ꞌñe mhetsꞌi, da umba ár mfe̱i ya tsꞌojöꞌi. Nuyá tsꞌoꞌmu̱iyu̱ kꞌaꞌsa nöꞌö majöni. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö hingi tsa̱ ga handwabihu̱, ngu ár tsꞌe̱di hingi thege ne ár nsunda, bi nheki núꞌmu̱ bi hyokar ximha̱i, ha gathoyu̱ födi togoꞌö. Jange hiñꞌotho te da dödi. 


text:
<pb/>Bi böꞌu̱ Jö, ha himbi nsundabi ngu ndi ꞌñepi, himbi umpꞌu̱ njamödi. Te gatho bi bentꞌu̱ ne bi me̱ꞌsku, jange bi tsꞌoka yá mfeni. 


text:
<pb/>Bi hye̱gi bi nsunda Jö hiñhamꞌu̱ da göxa ár te. Ne bi ndu̱i bi nsundabi ár ꞌba̱i ya jöꞌi the yá te, ya tsꞌintsꞌu̱, ya me̱ti ne ya zuꞌwe ju̱tꞌa yá mu̱i. 


text:
<pb/>Jange Jö bi hye̱gi bi ꞌyo̱tꞌa gatho nuya tsꞌoki mi neꞌu̱. Njapꞌu̱ bi ꞌbe̱twa ár tsa̱ yá ndoꞌyose̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho bi hye̱ꞌu̱ nöꞌö majöni xi zogagihu̱ Jö, ne bi de̱nga nöꞌö hinga majöni. Bi ndönga mꞌe̱tꞌo ya nthojtho, hinge nöꞌö togo bi hyoki, togo di ꞌñepi hinda the ar nsunda tꞌumbabi. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Jange Jö bi hye̱gi bi ꞌyo̱tꞌa gatho nuya tsꞌomfeni ndi ꞌñepabi. Njapꞌu̱ bi ꞌbe̱se̱ yá tsa̱. Nuya ꞌbe̱hñö bi hye̱ nöꞌö ngu xki tꞌumbabi nda ꞌyo̱tꞌe, ne bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hinxi tꞌumbabi nda ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho ya ñꞌo̱ho̱ nꞌehe, bi hye̱pꞌu̱ yá ꞌbe̱hñö, bi nhese̱ yá mindo̱wi, ne bi ꞌyo̱tꞌu̱ nöꞌö ar mꞌe̱tsa̱. Jange bi hñöñꞌu̱ ár njutꞌi yá tsꞌoki ha yá ndoꞌyose̱. 


text:
<pb/>Ne himbi ne bi beñꞌu̱ Jö. Jange Jö bi hye̱gi nda tsꞌoka yá mfeni, ne nda ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö xi ntsꞌotho. 


text:
<pb/>Xa bi ñꞌe̱ntꞌi nda ntsꞌojöꞌi, ya mꞌe̱ngwi jöꞌi, ya tsꞌomꞌu̱i, ya ne mꞌe̱tsꞌi, ya ñö tsꞌate. ꞌBe̱ntebi yá me̱ti maꞌra, ya hyote, ya tuhni, ya nemhñö, ya tsꞌokte; 


text:
<br/>ya ñömañꞌu̱, hingi ne da ꞌyo̱de, u̱tsa Jö, ya tsate, ya ñꞌetsꞌi, ya gese̱, nuꞌu̱ togo honi hanja da ntsꞌokte, hingi o̱ta yá dada; 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiyu̱ pötwabi tengu ár njutꞌi Jö, pöꞌu̱ nuꞌu̱ togo o̱tꞌa njapꞌu̱ di ꞌñepi da du. Mödi pöhyu̱, hinge ho̱nse̱ o̱tꞌe, johya da hyanda togo o̱tꞌe.<pb/>


text:
Jange nuꞌahu̱ gi ꞌyomfu̱ ár ꞌbede maꞌra, hinda tsa̱ gi kꞌonthu̱. Ngetho nuꞌmu̱ gi mömfu̱ ár mfe̱i di ꞌñepabi, gi ku̱tꞌase̱hu̱ har tsibi, ngetho gi njahu̱pꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi theñhu̱ nuꞌu̱ togo hingi o̱tꞌa xiñho, ha gi beni gi kꞌonthu̱ hinda zu̱ꞌahu̱ ár kwe̱ Jö gi ñhe̱xkwihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Yoꞌö gi u̱tsabihu̱ ár döta ñhogajöꞌi Jö, ár tsꞌe̱ti, ne ár mhöte. Ha hingi pöhu̱, gehnu̱ ár ñhogajöꞌi da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ngetho xa gar me̱ꞌskuhu̱, hinxka ne xka ꞌyo̱thwu̱ ár ntso̱ꞌmi. Njapꞌu̱ xka hñuꞌsu̱ ár mfe̱i ma da tꞌaꞌahu̱ nor pa da ñꞌu ár döta kwe̱ ne ár hoga tsꞌu̱tꞌwi Jö. 


text:
<pb/>Ma da tꞌumba ar te hinda götsꞌi nuꞌu̱ xi umba yá mu̱i xi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho, xi hyonga da mꞌu̱ hár nsunda Jö, ne da tꞌeꞌspa ár nsu, ne xi hyonga nöꞌö di ꞌñe mhetsꞌi. 


text:
<pb/>Ha ma da nto̱xkwi ár kwe̱ ne ár nzo̱tꞌamu̱i Jö nuꞌu̱ ya hyonga tuhni, ne hingi ne da de̱nga nöꞌö majöni. Ho̱nse̱ ne da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö hingi ho. 


text:
<pb/>Ma da mfe̱i ne da tho ar tsꞌoni gatho nuꞌu̱ bi ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xi ntsꞌotho, ya xodyo mꞌe̱tꞌo, ne mꞌe̱fa nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Ha ma da mꞌu̱ nsunda, da tꞌeꞌspa ár nsu, ne da mꞌu̱ nꞌar hogamꞌu̱i gatho nuꞌu̱ togo da ꞌyo̱tꞌa ar ñho, ya xodyo mꞌe̱tꞌo, mꞌe̱fa nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ togo himi pötwa yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne bi ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki, núꞌmu̱ xta thöꞌspa majöni, hinda ma nda nho̱mba ya ꞌbe̱pate. Ha nuꞌu̱ togo mi pötwa yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne bi ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki, núꞌmu̱ xta thöꞌspa majöni, ma da tꞌa̱pa ngu mönga ya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Hingi ꞌbu̱hwi xiñho Jö nuꞌu̱ togo ho̱nse̱ xi ꞌyo̱ꞌspa ya ꞌbe̱pate, mahyoni da ꞌyo̱tꞌa ngu möñꞌu̱. Gehyu̱ ma da nhu hinte ma tsꞌoki tuꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ nuꞌu̱ hingya xodyo o̱tꞌa ngu mönga ya ꞌbe̱pate, mödi hingi pödi teme̱ꞌu̱, o̱tꞌa njapꞌu̱ ngetho gese̱ꞌu̱ pödi tema xiñho ne tema hingi ho. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nheki o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi huxa ha ya ꞌbe̱pate ne xi thuꞌspa ha yá mu̱i, ne nuꞌmu̱ da hñudi da beni wa ja te tsu̱pa yá mfeni, wa hinte tsu̱i. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho nu xta hñöxa majöni Jö hár ꞌye̱ ar tsi Hmu Hesukristo, ma da xetꞌwa yá mfeni nuꞌu̱ togo xi kwati ho̱nse̱ pöꞌu̱. Njapꞌu̱ mönga ar hoga mhö di mönga. Ya xodyo ne yá ꞌbe̱pate ar Moise 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱, xi thusꞌahu̱ gar xodyohu̱, ne gi hu ri mu̱ihu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, ngetho gi pe̱ꞌsfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise. Xa gi exa ri nsuhu̱ gi ndöñhu̱ ri Jöhu̱. 


text:
<pb/>Gi hu ri mu̱ihu̱ gi uthu̱ nuꞌu̱ hinte pödi, gar utatehu̱ ya bötsi, xka hñuxa ri mfenihu̱ har mfödi majöni mönga ha ya ꞌbe̱pate. 


text:
<pb/>Gi möñhu̱ hingi ho da tsꞌimba ár nthöti maꞌra, yoꞌö gar tsinganthötihu̱. Gi u̱tsahu̱ ya tsita, yoꞌö gi pëfu̱ yá nijö ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌahu̱ gi exu̱ ri nsuhu̱ gi pe̱ꞌsfu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, yoꞌö gi tsꞌojwu̱ Jö, hingi o̱thu̱ nöꞌö mönga ha ya ꞌbe̱pate ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Nunar nse̱gi gi tuthu̱ ri ndoꞌyohu̱, fa̱xꞌahu̱ nuꞌmu̱ gi ꞌyo̱thu̱ ngu mönga ha yá ꞌbe̱pate ar Moise. Ha nuꞌmu̱ hingi ꞌyo̱thu̱, po̱ntho hinte ma nse̱gi gi pe̱ꞌsu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ togo hinxi thuꞌspa ar nse̱gi, ne da ꞌyo̱tꞌa ngu mönga ha yá ꞌbe̱pate ar Moise, ma da nhuꞌmbabi wande xi thuꞌspabi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hinxi thuꞌspa ar nse̱gi hár ndoꞌyo ne o̱tꞌa ngu mönga yá ꞌbe̱pate ar Moise, ma da xiꞌa ri mfe̱ihu̱. Ngetho gi pe̱ꞌsu̱ ya ꞌbe̱pate ntꞌotꞌi ne ar nse̱gi, ha hingi te̱ñhu̱. 


text:
<pb/>Majöni ar xodyo togo di ꞌñe mbo hár mu̱i. Ne ar hoga nse̱gi nöꞌö ꞌbe̱ꞌsa hár mu̱i unga ár Hñö Jö, hinge ar tꞌofo. Ne nunar nsu go eskagihu̱ Jö, hinge ya jöꞌi.<pb/>


text:
<pb/>Nze̱ye̱ ya mfa̱tsꞌi pe̱ꞌsa ya xodyo, ne töte ár hño. Gehyu̱ mꞌe̱tꞌo bi tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱ ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Hö, da ꞌyo̱tꞌe. Mödi gatho ya jöꞌi da mönga ya nhemhñö, Jö hinꞌö. Ngu enga har tꞌofo:<pb/>Ma da födi gi mönge majöni,<br/>ne ma gi ntöte núꞌmu̱ theñꞌa ya jöꞌi. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ma tsꞌokihu̱ japi da nheki ár hogajöꞌi Jö, hage hingi njapꞌu̱ nöꞌö o̱tꞌa Jö ꞌrakagihu̱ ar mfe̱i ꞌmu̱. (Di te̱nda nöꞌö mönga ya jöꞌi.) 


text:
<pb/>Tsa̱ da ꞌñenga ya jöꞌi nꞌehe, nuꞌmu̱ ma nhemhñö japi da nheki nöꞌö majöni mönga Jö, ne njapꞌu̱ da tꞌeꞌspa ár nsu, yoꞌö ma da tꞌaka ar mfe̱i ngu nꞌar ꞌyo̱tꞌatsꞌoki ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ njapꞌu̱, yoꞌö hinga eñhu̱ ꞌmu̱ nꞌehe: Ma ga o̱thu̱ ar tsꞌoki ga to̱ꞌmhu̱ ar ñho, ngu ho̱xkagihe ꞌra, thengagihe eñꞌu̱ di uthe njapꞌu̱. Nuya xi mönga njapꞌu̱, to̱ꞌma yá mfe̱i di ꞌñepabi. Gatho dar tsꞌoktehu̱ 


text:
<pb/>Te ga möñhu̱pya. Hage nuju̱ dar xodyohu̱ di tötehu̱ di ꞌbu̱hu̱ xiñho. Hinꞌö, hingi njapꞌu̱, ngetho xta möñhu̱, mahye̱gi di ohu̱ hár ꞌye̱ ar tsꞌoki, ya xodyo ne nuꞌu̱ hingya xodyo. 


text:
Gatho bi hye̱pꞌu̱ ar hoga ꞌñu, nꞌatꞌwu̱ bi ntsꞌoki.<pb/>Hinjoꞌo togo da ꞌyo̱tꞌa ar ñho, hinjoꞌo nꞌamhö.<pb/> 


text:
Ngu nꞌar tꞌa̱gi xoxtho, njapꞌu̱ yá neꞌu̱.<pb/>Nuyá jöhne kate, ha yá ne thente, ñhe̱hwi ár ngi nꞌar kꞌeñö po ha yá ne.<pb/> 


text:
<pb/>Ne di pöhu̱, gatho nöꞌö mönga yá ꞌbe̱pate ar Moise, xipa nuꞌu̱ togo te̱ni. Njapꞌu̱ gatho hinte da tsa̱ te da dödi núꞌmu̱ xta thöꞌspa majöni. 


text:
<pb/>Hinto tsa̱ da tꞌembabi, hinte ma tsꞌoki tu hár nthandi Jö ngetho o̱tꞌa ngu mönga yá ꞌbe̱pate ar Moise. Nuya ꞌbe̱pate ho̱nse̱ jakagihu̱ ga pöhu̱ ma tsꞌokihu̱. Di ꞌbu̱hwihu̱ xiñho Jö ngetho di ñꞌemu̱ihu̱ 


text:
<pb/>Ha nupya xi tꞌutkagihu̱ hanja ga ꞌbu̱hwihu̱ xiñho Jö. Hinge ga ꞌbu̱hu̱ ga o̱thwu̱ yá ꞌbe̱pate ar Moise, mödi ja mönu̱, ne ha ya he̱ꞌmi bi ꞌyotꞌa maꞌra yá mꞌe̱hni Jö. 


text:
<pb/>Gatho nuꞌu̱ xi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo, ꞌbu̱i xiñho hár nthandi Jö. Nöꞌö handgagihu̱ mahye̱gi di gathohu̱. 


text:
<pb/>Ha Jö xi ñꞌu ár nhwëki, ne bi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱. Gehnu̱ bi tꞌakthogihu̱, ngetho ar tsi Hmu Hesukristo bi zimgagihu̱ ha yá ꞌye̱ ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Gehnu̱ Jö bi ꞌye̱ntꞌa ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱, da gutꞌwa yá tsꞌoki ya meximha̱i nuꞌmu̱ da jamfibi ár ñho ungár ji bi nöꞌmi. Njapꞌu̱ bi ñꞌu ár ñhogajöꞌi ne ár tsꞌe̱ti, himbi umbár mfe̱i ya jöꞌi xki ꞌyo̱tꞌa ya tsꞌoki mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Xki beñꞌö nda ñꞌudi nuya payu̱ ár hoga tsꞌu̱tꞌwi. Njapꞌu̱ xi nheki ár hogajöꞌinu̱, ne embabi hinte ma tsꞌoki tu gatho nuꞌu̱ ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Hage da tsa̱ ga ñꞌexu̱ ꞌmu̱ handgagihu̱ xiñho Jö ngetho xta o̱thu̱ ya hoga ꞌbe̱fi. Hinꞌö, hinda tsa̱. Jö numañhogihu̱, ho̱nse̱ nuya xta ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Jange di pöhu̱, nunar meximha̱i nhu hinte ma tsꞌoki tu ngetho ñꞌemu̱i. Hingi nhumañho ngetho te̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise. 


text:
<pb/>Hage Jö ho̱nse̱ ár Jö ya xodyo. Hage hinge ár Jö nuꞌu̱ togo hingya xodyo nꞌehe. Hö, majöni yá me̱ti nuꞌu̱ hingya xodyo nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho Jö nꞌase̱, ne ma da nu hinte ma tsꞌoki tu nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsa ar nse̱gi ne ñꞌemu̱i. Njapꞌu̱tho ma da numañho nuꞌu̱ hinte pe̱ꞌsa ar nse̱gi ne da ñꞌemu̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ar Abra bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu ngetho bi ꞌyo̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi, tsa̱ da ꞌñexhmö ár nsu, ha nunu̱ hingi tsa̱ te da netebi Jö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi, nunar nthöhö tꞌumbabi, hinge ntꞌuntho ꞌmu̱, ngetho xi döhö, ne da njutꞌwabi ngu nꞌar tha̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo ñꞌemu̱ibi Jö togo hökwa yá tsꞌoki ya tsꞌokte, nunar ñꞌemu̱inu̱ ma da japi da nhu hinte ma tsꞌoki tu, mödi hinte ma hoga ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Jangu ar Dabi bi no̱nga yá nza̱thomꞌu̱i nuꞌu̱ bi numañhobi Jö, mödi hinte ma hoga ꞌbe̱fi xi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Bi ꞌñenö njawa:<pb/>Nza̱thomꞌu̱i pe̱ꞌsa nuꞌu̱ togo xi mpumbabi yá tsꞌoki,<br/>ne xi njutꞌwabi yá tsꞌomꞌu̱i.<pb/> 


text:
<pb/>Hage nunar nza̱thomꞌu̱inu̱ ho̱nse̱ xi tꞌe̱kwa ya xodyo togo xi thuꞌspa ar nse̱gi, wa da tsa̱ da hñönga nu maꞌra hingya xodyo nꞌehe. Jangu xta eñhu̱, ar Abra bi ñꞌemu̱ibi Jö, jange bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu. 


text:
<pb/>Hanja bi nhumañho ꞌmu̱. Hage bi nhumañho ngetho xki thuꞌspa ar nse̱gi wa hinꞌö. Bi nhumañho hinxki thuꞌspatho. 


text:
<pb/>Ar Abra mꞌe̱tꞌo bi gamfi, mꞌe̱fa bi hñönga ar nse̱gi. Gehnu̱ nꞌar ntꞌudi da̱majöni xki nhu hinte ma tsꞌoki mi tu ngetho xki ñꞌemu̱i núꞌmu̱ hinxki thuꞌspatho ar nse̱gi. Njapꞌu̱ ar Abra bi tꞌembabi ár dada gatho nuꞌu̱ hinxki thuꞌspa ar nse̱gi xta ñꞌemu̱i, ne nunar ñꞌemu̱inu̱ japi da nhu hinte ma tsꞌoki tu nꞌehe. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ ár dada nꞌehe gatho nuꞌu̱ hinge ho̱nse̱ xi thuꞌspa ar nse̱gi, te̱mba ár mꞌu̱i xa mi ñꞌemu̱i ndu ma dadahu̱ ar Abra núꞌmu̱ hinxki thuꞌspathobi ar nse̱gi. Ga höñhu̱ ar ñhötꞌi núꞌmu̱ ga ñꞌemu̱ihu̱ 


text:
<pb/>Himbi ñhötꞌwabi ar Abra ne yá ꞌbe̱to nda hñönga ar ximha̱i nuꞌmu̱ nda de̱nga ya ꞌbe̱pate. Bi ñhötꞌwabi núꞌmu̱ mi nhumañhobi ár ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ ma da tꞌumba ar ximha̱i nuꞌu̱ te̱nga ya ꞌbe̱pate, hinter me̱ꞌö ar ñꞌemu̱i ꞌmu̱, ne xi ꞌbe̱ ár tsꞌe̱di ár ñhötꞌi Jö. 


text:
<pb/>Nu habu̱ ja ya ꞌbe̱pate, ja bi ehnu̱ ár kwe̱ Jö. Ne habu̱ hiñꞌotho ya ꞌbe̱pate, hiñꞌotho hanja da me̱ꞌsku. 


text:
<pb/>Jange gatho nuꞌu̱ togo ñꞌemu̱i, ma da tꞌumba nöꞌö xi hwëkwa Jö, ne njapꞌu̱ gatho yá ꞌbe̱to ar Abra da zu̱ ar ñhötꞌi. Nunar ñhötꞌinu̱ ma da hñönga nuꞌu̱ yá ꞌbe̱to te̱nga ya ꞌbe̱pate, ne nuꞌu̱ te̱mba ár ñꞌemu̱i ar Abra togo ár dada nꞌa ne manꞌa. 


text:
<pb/>Ngu xi ntꞌotꞌi: Nuga xta exꞌaꞌi ngu ár dada nze̱ye̱ ya jöꞌi. Jange nuju̱ yá bötsigihu̱ ar Abra hár nthandi Jö togo bi ñꞌemu̱iꞌö. Gehnu̱ ju̱xa nuꞌu̱ xi du, ne handa nöꞌö hinxi thoktho wande xi thoki. 


text:
<pb/>Mödi mar ñhembi nda ñꞌemu̱i, ar Abra bi do̱ꞌmi nda tho ngu xki ñhötꞌwabi. Njapꞌu̱ bi thutsꞌi ár dada nze̱ye̱ ya jöꞌi. Bi tꞌembabi: Ma da njapꞌu̱ ár nze̱ye̱ ri ꞌbe̱to. 


text:
<pb/>Ne himbi wentꞌa ár ñꞌemu̱i núꞌmu̱ mi hyandi bi za̱ ár ndoꞌyo, mi pe̱ꞌsa ngu nꞌanthebe nje̱ye̱, ne mi pödi himi tsa̱ nda ñꞌo̱nte ar Sara. 


text:
<pb/>Himbi tsꞌoka ár mfeni nda ꞌñenö hinge nda ꞌyo̱tꞌa Jö ngu xki ñötꞌwabi. Nöꞌö bi me̱ꞌö, bi no̱xka ár ñꞌemu̱i, ne njapꞌu̱ bi nsundabi Jö. 


text:
<pb/>Da nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ nꞌehe, núꞌmu̱ di ñꞌemu̱ihu̱ togo bi koꞌspa ár te ar Hesu ma tsi Hmuhu̱. 


text:
<pb/>Gehnu̱ bi nda̱, ne njapꞌu̱ bi gutꞌa ma tsꞌokihu̱. Ne bi mengi bi nte, njapꞌu̱ bi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱.<pb/>


text:
Xi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ ngetho di ñꞌemu̱ihu̱. Jange di ꞌbu̱hwihu̱ xiñho Jö, ngetho bi mꞌa̱ made ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Númꞌu̱ nda ñꞌemu̱ihu̱, ba tsigagihu̱ nda zu̱kagihu̱ ár nhwëki Jö. Ne xa xta mꞌa̱thu̱, ne di johyahu̱ di to̱ꞌmhu̱ ga ꞌbu̱hu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ꞌö. Di johyahu̱ núꞌmu̱ di thohu̱ ya thogi nꞌehe, ngetho di pöhu̱ ar thogi fa̱xkagihu̱ ga pe̱ꞌsu̱ ar tsꞌe̱ti. 


text:
<pb/>Ar tsꞌe̱ti fa̱xkagihu̱ ga thohu̱ xiñho xta tsꞌa̱tkagihu̱, ha nunar tsꞌa̱ti fa̱xkagihu̱ ga pe̱ꞌsu̱ ar ndo̱ꞌmi. 


text:
<pb/>Ha nunar ndo̱ꞌmi hinda ꞌbe̱tka ma tsa̱hu̱, ngetho ár Hñö Jö xi tꞌakagihu̱ xi ñuska ma mu̱ihu̱ ár mhöte Jö. 


text:
<pb/>Ar tsi Hmu Hesukristo núꞌmu̱ xki wentkathogihu̱, mi zo̱nga ar pa bi unga ár te bi po̱kagihu̱ ndar tsꞌoktehu̱. 


text:
<pb/>Xi ñhembi da thinga nꞌa togo ne da unga ár te da po̱ta nꞌar jöꞌi ꞌbu̱i xiñho. Ha nuꞌmu̱ di ꞌbu̱hmö nꞌa di ñꞌe̱ntꞌi da ne da po̱ta nꞌa xa dar hogajöꞌi. 


text:
<pb/>Ha Jö bi ñꞌuse̱ hangu mökagihu̱, ngetho núꞌmu̱ ndar tsꞌoktehu̱, ar tsi Hmu Hesukristo bi unga ár te bi po̱kagihu̱. 


text:
<pb/>Xipyahmö, xi nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱ ngetho bi nöꞌma ár ji, ne gatho nöꞌö bi me̱fi da jaju̱ ga kꞌonthu̱ ár kwe̱ Jö xi ꞌñepꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ ndar ñꞌu̱nihu̱ Jö, bi ñhogamu̱igihu̱ ár Tꞌu̱ núꞌmu̱ mi du. Xipyahmö, xta jwahu̱ xta ñhogamu̱iwihu̱, hage hinda po̱kagihu̱ ár te. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ꞌö, di johyahu̱ di ꞌbu̱hwihu̱ Jö. Numa tsi Hmuhu̱ Hesukristo go bi mꞌa̱ madeꞌö, ne njapꞌu̱ da ñhogamu̱iwihu̱. Ar Adan ne ar Kristo 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, nꞌadar ñꞌo̱ho̱ bi ku̱tꞌa ar tsꞌoki har ximha̱i, ne har tsꞌoki bi yu̱tꞌa ar ndöte. Ne ar ndöte bi nexa gatho ya jöꞌi, ngetho gatho bi ntsꞌokte. 


text:
<pb/>Númꞌu̱ hinxki tꞌunda yá ꞌbe̱pate ar Moise, mi jar tsꞌoki har ximha̱i. Ho̱nse̱ nu habu̱ hiñꞌotho ya ꞌbe̱pate, hinte ma tsꞌoki tho̱xa nꞌa. 


text:
<pb/>Mödi njapꞌu̱, ar ndöte xki ntöte mi tsixa gatho nuꞌu̱ xki ntsꞌokte, mödi nuyu̱ hinxki de̱mbahmö ár mhe̱ꞌsku ar Adan. Bi ndu̱i nuya pa mi ꞌbu̱ ar Adan, ne mi njapꞌu̱tho nuya pa mi ꞌbu̱ ar Moise. Ha nunar Adan nu̱, gehnu̱ ngu nꞌar ntꞌudi nöꞌö togo ma nda e mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Nuna ár mhe̱ꞌsku ar Adan himi tsa̱ nda ñhuxkwi ár ntꞌuni hwëgagihu̱ Jö. Ngetho ár njutꞌi ar mhe̱ꞌsku, ba e ar ndöte bi zu̱ nze̱ye̱. Ha nunár nhwëki ne ár ntꞌuni Jö bi hyexta nuya nze̱ye̱yu̱, gehnu̱ ár nhwëki nuna nꞌadar ñꞌo̱ho̱nu̱, ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nunár tsꞌoki nꞌadar ñꞌo̱ho̱, hingi tsa̱ da ñhe̱xkwi ár nhwëki Jö. Ngetho nunar nꞌadar tsꞌokinu̱, ba tsimpar mfe̱i bi zu̱ ya meximha̱i. Ha nuna ár nhwëki Jö ba e bi zu̱ ya meximha̱i, ne bi tꞌembi hinte ma tsꞌoki tu, mödi xi ꞌyo̱tꞌa nze̱ye̱ ya tsꞌoki. 


text:
<pb/>Nunár tsꞌoki nuna nꞌadar ñꞌo̱ho̱, bi japi bi ntöte ar ndöte. Ha nunár ꞌbe̱fi nuna manꞌa nꞌase̱ ar ñꞌo̱ho̱, japi da mꞌu̱ xiñho ya meximha̱i, nuꞌu̱ togo xi hyexta ár nhwëki Jö ne ár ntꞌuni, gehyu̱ xi numañho Jö. Nuna nꞌase̱ ar ñꞌo̱ho̱nu̱, gehnu̱ ar Hesukristo. 


text:
<pb/>Nunár tsꞌoki nꞌadar ñꞌo̱ho̱ bi ku̱tꞌa ar mfe̱i, bi zu̱ gatho ya meximha̱i. Njapꞌu̱tho nꞌehe, nunár hogamꞌu̱i nꞌadar ñꞌo̱ho̱, nda nhu hinte ma tsꞌoki tu gatho ya meximha̱i nꞌehe, ne da me̱ꞌsyu̱ ar te. 


text:
<pb/>Ngetho njangu ár mhe̱ꞌsku nꞌadar ñꞌo̱ho̱, gatho ya jöꞌi bi tꞌembabi ya tsꞌokte. Njapꞌu̱tho nꞌehe nunár ntꞌo̱de nꞌar ñꞌo̱ho̱, gatho bi nhu hinte ma tsꞌoki mi tu. 


text:
<pb/>Nuya ꞌbe̱pate bi tꞌuni, ne njapꞌu̱ nda xönda ar tsꞌoki. Ha núꞌmu̱ mi xönda ar tsꞌoki, xa bi ntöte bi xu ár nze̱ye̱ ár nhwëki Jö. 


text:
<pb/>Njangu ar tsꞌoki bi ntöte, bi nja ar ndöte, njapꞌu̱ ár nhwëki Jö bi ntöte, bi nhu hinte ma tsꞌoki tu ya jöꞌi. Ne da me̱ꞌsa ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi har ꞌbe̱fi bi ꞌyo̱tꞌa ma tsi Hmuhu̱ ar Hesukristo.<pb/>


text:
<pb/>Hinꞌö, hinga njahu̱pꞌu̱. Ngetho ar tsꞌoki handgagihu̱ wande xta tuhu̱, hage ma ga ꞌbu̱thu̱ ga o̱thu̱ nöꞌö hingi ho ꞌmu̱. 


text:
<pb/>Wa hingi pöhu̱, gatho nuꞌu̱ xi xixthegihu̱, di nꞌatꞌwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Po̱ntho da nxixthewihu̱ núꞌmu̱ mi du, ne da tuhu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ da nxixthehu̱, po̱ntho bi thogagihu̱ mahye̱giwi ar Kristo. Ha núꞌmu̱ mi mengi bi nte manꞌagi, bi gu̱xa ár tsꞌe̱di ár Dada, njapꞌu̱ nuju̱ nꞌehe, ga ꞌbu̱hu̱ nꞌar ꞌraꞌyo mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Di pöhu̱ ꞌmu̱, numa ꞌbe̱tꞌo mꞌu̱ihu̱ bi tsꞌu̱ta har pontꞌi mahye̱giwiꞌö. Ne njapꞌu̱ nunar mꞌu̱inu̱ bi nhwati, hinda mengi da me̱pa ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Di pöhu̱, ar Kristo mi nte manꞌagi, hinda mengi da du. Ha nunar ndöte hinte tsa̱ te da japabi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuꞌahu̱, beñhu̱ nunar tsꞌoki hantꞌaꞌihu̱ wande xka tuhu̱. Ne gi tehu̱ gi pe̱fu̱ Jö, gi ꞌbu̱hwihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. 


text:
<pb/>Yo ma gi ñhe̱hu̱ da dö ar tsꞌoki ri ndoꞌyohu̱ tso̱nga ár ngötsꞌi. Jange yo gi o̱thwu̱ ya tsꞌoki ne. 


text:
<pb/>Hingi ꞌye̱nthu̱ ri ndoꞌyohu̱ da me̱pabi ar tsꞌoki. ꞌYe̱ntꞌase̱ ri tehu̱ hár ꞌye̱ Jö, ngu nꞌa xi mengi xi nte, ne japi da me̱ nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Ngetho ar tsꞌoki hinda hyo̱pꞌahu̱ ha̱i. Hingi gu̱ñꞌahu̱pya yá ꞌbe̱pate ar Moise. Nupya tsixꞌahu̱ ár nhwëki Jö. Ár ꞌbe̱gogihu̱ ar ñho 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, hage ga o̱thu̱ ya tsꞌoki ngetho hindi ꞌbu̱hu̱ ha yá ꞌbe̱pate ar Moise, di ꞌbu̱hu̱ hár nhwëki Jö. Hinꞌö, hingi njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Hage hingi pöhu̱, nuꞌmu̱ gi ñhe̱hu̱ gi mꞌe̱gohu̱ gi pe̱fu̱ nꞌa, go ár ꞌbe̱goꞌihu̱ togo gi o̱thu̱. Wa ar tsꞌoki tsixꞌahu̱ har ndöte, wa Jö da ma̱xꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ xiñho. 


text:
<pb/>Jamödi Jö, mödi ngar ꞌbe̱goꞌihu̱hmö ar tsꞌoki, xka umba ri mu̱ihu̱ xka te̱ñhu̱ nunar mhönu̱ xi tꞌaꞌahu̱. 


text:
<pb/>Xta he̱kwa nöꞌö gi hanthu̱ hyaxꞌmu̱, ne njapꞌu̱ da zo ri mfenihu̱. Mahamꞌu̱ ngi e̱ntꞌa ri ndoꞌyohu̱ nda me̱pa nöꞌö hingi ho ne nöꞌö xintsꞌotho. ꞌYe̱nthu̱pya da me̱pa nöꞌö xiñho, ne njapꞌu̱ gi ꞌbu̱hu̱ nꞌar mꞌu̱i xintꞌaxi. 


text:
<pb/>Tema ñho ga ju̱jwu̱ nöꞌö ngi pe̱hu̱ ꞌbe̱tꞌa ri tsa̱hu̱pya. Ngetho nunar njutꞌi ngi to̱ꞌmhu̱, gehnu̱ ar ndöte. 


text:
<pb/>Ha nupya xi nju̱kꞌahu̱ har tsꞌoki, ne ár ꞌbe̱goꞌihu̱ Jö, gi pe̱ꞌsu̱ ar mꞌu̱i xintꞌaxi ngu ri nthöhöhu̱. Ne ár ngötsꞌi gi to̱ꞌmhu̱ ar te hiñhamꞌu̱ da thege. 


text:
<pb/>Nunár njutꞌi ar tsꞌoki, ar ndöte. Ha nor ntꞌuni Jö, ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo.<pb/>


text:
Tsi kuhu̱, gi pöhu̱ ya ꞌbe̱pate, jange gi pöhu̱ nuya ꞌbe̱pateyu̱ ho̱nse̱ pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di ha nꞌar jöꞌi tetho. 


text:
<pb/>Njangu nꞌar ꞌbe̱hñö, nuya ꞌbe̱pate hingi umba ar se̱ki da hye̱ ár döme núꞌmu̱ tetho. Ha nuꞌmu̱ da du ár döme, da mꞌe̱ ár tsꞌe̱di nunar nkohi mi te̱tꞌö. 


text:
<pb/>Jange nuꞌmu̱ ꞌbu̱ta ár döme, ne da me̱wi manꞌar ñꞌo̱ho̱, da nhu ngu nꞌar zinganthöti. Ha nuꞌmu̱ da du ár döme, ne da me̱wi manꞌar ñꞌo̱ho̱, njapꞌu̱ hingi tsꞌoka nor nkohiꞌö, hinda nhu ngu nꞌar zinganthöti. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱pya tsi kuhu̱, núꞌmu̱ nga tuwihu̱ ár ndoꞌyo ar tsi Hmu Hesukristo, ga hye̱hu̱pꞌu̱ ngi te̱ñhu̱ ya ꞌbe̱pate. Gi ꞌbu̱hwihu̱pya manꞌa nunu̱ togo bi mengi bi nte, ne da tsa̱ gi ꞌyo̱thu̱ ya hoga ꞌbe̱fi gi e̱nthwu̱ Jö. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ ndi ꞌbu̱hu̱ nga o̱thu̱ gatho nöꞌö ndi nehu̱, ar tsꞌoꞌyotsꞌoki mi jakagihu̱ nga o̱thu̱ nöꞌö mi högagihu̱ ya ꞌbe̱pate. Ne nuya tsꞌoꞌbe̱fiyu̱ ndi o̱thu̱, ho̱nse̱ ndi to̱ꞌmhu̱ ar ndöte nda tꞌakagihu̱ ngu ma njutꞌihu̱. 


text:
<pb/>Ha nupya hindi ohu̱ hár ꞌye̱ ya ꞌbe̱pate, ngetho po̱ntho xta tuhu̱, ne hinte tsa̱ te da jakagihu̱. Jange di pe̱fu̱ Jö ha nunar ꞌraꞌyo mꞌu̱i bi ꞌrakagihu̱ ár Hñö Jö, ne hindi te̱nthu̱ nuya ꞌbe̱pate xi tꞌotꞌi xi ndönziatho. Nor tsꞌoki di pe̱ꞌsa mbo 


text:
<pb/>Te da tsa̱ ga möñhu̱ ꞌmu̱. Hage nꞌar tsꞌoki da tꞌo̱tꞌa ya ꞌbe̱pate ꞌmu̱. Hinꞌö, hingi njapꞌu̱. Ho̱nse̱ nuga, nuya ꞌbe̱pate bi utkar tsꞌoki. Ngetho hinga pöhmö ga ꞌbe̱nte nuꞌmu̱ hinxi xika ya ꞌbe̱pate: Yo ma gi ꞌbe̱nte. 


text:
<pb/>Ha nor tsꞌoki bi gu̱ ar ꞌbe̱pate ne bi jakagi da ꞌbe̱nte. Ngetho nuꞌmu̱ hindi othohmö ar ꞌbe̱pate, ar tsꞌoki xi mꞌe̱tho. 


text:
<pb/>Nuga ndi tehmö ꞌra ya tsi pa, hinge ndi pöta ya ꞌbe̱pate. Ha mi zo̱ ya ꞌbe̱pate, da pödi tema ar tsꞌoki. Ne po̱ntho da tuga, ngetho da tsꞌoka ya ꞌbe̱pateyu̱. 


text:
<pb/>Hage nöꞌö mar ñhomhö bi jakagi da tu ꞌmu̱. Hinꞌö, hingi njapꞌu̱. Nunar tsꞌoki bi ñꞌudi tenguꞌö, bi gu̱ nöꞌö mar ñho, bi jakagi da tu. Ne njapꞌu̱ nunar ꞌbe̱pate bi utkagi hangu ár ntsꞌotho ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Ne di pödi hingi ꞌbu̱ ar ñho ha ma ndoꞌyo, ngetho di bemhö ga o̱tꞌa xiñho, ne hindi o̱tꞌa njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho hindi o̱tꞌa nöꞌö ar ñho di nemhö ga o̱tꞌe. Ha xa di o̱tꞌa nöꞌö hingi ho, hindi nemhö ga o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ne di handi nꞌehe, nuna ma ndoꞌyo nto̱xkwi ma mfeni, ne tsixkagi hár ꞌye̱ ar tsꞌoki di ꞌbu̱ꞌbe. 


text:
<pb/>Di umba njamödi Jö, bi ñöngagi har ꞌbe̱fi bi me̱ ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Gekase̱, ha ma mfeni di pe̱pa Jö, mödi ma ndoꞌyo pe̱pa ar tsꞌoki.<pb/>


text:
Nupya hinte ma mfe̱i to̱ꞌma nuꞌu̱ togo ꞌbu̱hwi ar tsi Hmu Hesukristo, ne o̱tꞌa ngu xipa ár Hñö Jö, hinge ngu nese̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngetho di ꞌbu̱hwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo, nu ár Hñö Jö togo unga ar te, xi gu̱gagihu̱ ndi ohu̱ hár ꞌye̱ ar tsꞌoki ne ar ndöte. 


text:
<pb/>Nöꞌö himbi tsa̱ bi ꞌyo̱tꞌa ya ꞌbe̱pate, ngetho ya meximha̱i himi otho yá tsꞌe̱di nda ꞌyo̱tꞌe, jange gese̱ Jö ba pe̱hna ár Tꞌu̱, jangutho nꞌar meximha̱i mi tsa̱hmö nda ꞌyo̱tꞌa ar tsꞌoki. Nunu̱ bi unga ár te bi hñömba ár tsꞌe̱di ar tsꞌoki. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ bi tsa̱ ndar hogajöꞌihu̱ ngu a̱kagihu̱ ya ꞌbe̱pate. Ngetho hindi ꞌyohu̱ ngu di nese̱hu̱, di ꞌyohu̱ ngu ne ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌu̱ togo ꞌbu̱ ngu ne yá mfenise̱, ho̱nse̱nu̱ beni. Ha nuꞌu̱ togo da̱twa yá mfeni ár Hñö Jö, ho̱nse̱nu̱ beñꞌu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ togo pe̱pa yá mfenise̱, ma da dinga ar ndöte. Ha nuꞌu̱ togo pe̱pa ár Hñö Jö, ma da dinga ar te ne ar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ ꞌbu̱ ngu ne yá mfenise̱, nto̱xkwi Jö, ngetho hingi ne, ne hingi tsa̱ da ꞌyo̱twa yá ꞌbe̱pate möñꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌahu̱ hingi pe̱fu̱ ri mfenise̱hu̱, gi pe̱fu̱ ár Hñö Jö ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱, nuꞌmu̱ majöni ꞌbu̱hnu̱. Ha nuꞌmu̱ nꞌa hingi pe̱ꞌspa ár Hñö ar tsi Hmu Hesukristo, hingo ár me̱tiꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ ar tsi Hmu Hesukristo ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱, mödi ri ndoꞌyohu̱ ꞌbu̱tho xi du har tsꞌoki, nuri hñöhu̱ te, ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ xiñho Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ ꞌbu̱ ha ri mu̱ihu̱ ár Hñö Jö togo bi koꞌspa ár te ar tsi Hmu Hesukristo, Jö, ngu bi gu̱xa ar tsi Hmu, njapꞌu̱ da umba nꞌar ꞌraꞌyo te ri ndoꞌyohu̱ xi du. Da njapꞌu̱ ngetho gi ꞌbu̱hwihu̱ ár Hñö. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌmu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu xiꞌahu̱ ri mfenise̱hu̱, ma gi tuhu̱. Ha nuꞌmu̱ gi ꞌbu̱hu̱ ngu utꞌahu̱ ár Hñö Jö, gi jafu̱ da mꞌe̱ nöꞌö ne ar ndoꞌyo, ne gi pe̱ꞌsu̱ ar te. 


text:
<pb/>Hinxta höñhu̱ ár Hñö Jö ne ga penju̱ ga ntsuhu̱. Xta höñhu̱ ár Hñö Jö xi jakagihu̱ yá tedegihu̱ Jö. Jange di emfu̱pya: Ma tsi Dadaꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ yá bötsigihu̱, ma da ꞌraju̱ nuya ñho xi ñötkagihu̱, ne ga ñhehwihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Ngetho nuꞌmu̱ ga thohu̱ ya thogi ngu bi thoꞌö, ma ga ꞌbu̱hwihu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Di pöka xiñho, nuya thogi di thohu̱pya, hinter me̱ꞌö nuꞌmu̱ ga he̱jwu̱ ar nsunda di to̱ꞌmhu̱ ga hanthu̱ mꞌe̱fa. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nöꞌö bi hyoka ár ꞌye̱ Jö, bi ꞌbe̱ ar ꞌñu nöꞌö nda me̱fi. Hingo bi nese̱ nda njapꞌu̱, bi ne Jö togo bi umba ar ndo̱ꞌmi nꞌehe. 


text:
<pb/>Gatho nöꞌö bi hyoka ár ꞌye̱ Jö, ma da thökwabi nunar tsꞌe̱di japabi da nhwati, ne da njohyawi xta hñönga ár nsunda yá bötsi Jö. 


text:
<pb/>Ngetho di pöhu̱, gatho nöꞌö bi hyoka Jö, ꞌrangutho xa hu̱ ár ñö hinxi ntsa̱ya̱ xi nzoñꞌu̱, ntsa̱wi ar u̱gi ngu nꞌar ꞌbe̱hñö ma da da̱ ár bötsi. 


text:
<pb/>Ne hinge ho̱nse̱ꞌu̱. Gese̱gihu̱ nꞌehe, togo xi tꞌakagihu̱ ár Hñö Jö ngu nꞌar nkohi nöꞌö da tꞌakagihu̱ mꞌe̱fa. Ne di zoñhu̱ tu ma mu̱ihu̱ di to̱ꞌmhu̱ da tekagihu̱ Jö, ne da ꞌrakagihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo ndoꞌyo hinda du. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ nda mpo̱hu̱, gehnu̱ di to̱ꞌmhu̱. Ha nuꞌmu̱ gar hanthu̱hmö, hingar ndo̱ꞌmi. Hinto to̱ꞌma nöꞌö pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱tho ár Hñö Jö togo fa̱xkagihu̱ hinte ja ma tsꞌe̱dihu̱. Ngetho hindi pöhu̱ ga a̱hu̱ ngu di ꞌñepi. Gese̱ꞌö xa hu̱ ár ñö zoni, ꞌba̱ made a̱pkagihu̱ tema di hoñhu̱. 


text:
<pb/>Ne Jö togo hetꞌwa yá mu̱i ya jöꞌi, pödi tema ne ár Hñö Jö. Ngetho nunu̱ a̱pkagihu̱ ngu benga Jö xiñho da umba yá bötsi xi ñꞌemu̱i. Hyaxꞌmu̱ xa di tötehu̱ 


text:
<pb/>Di pöhu̱, nuꞌu̱ togo mö Jö, gatho nöꞌö te thogi fa̱tsꞌi di ꞌñepa ar ñho, gehyu̱ togo xi tsꞌofo ngu xi benga Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xki bödi nda mpo̱ho̱ núꞌmu̱ hinxki thokta ar ximha̱i, gehyu̱ bi hñutsꞌi nda ñhe̱hwi ár Tꞌu̱, togo nda ñöxhmu gatho ya ku. 


text:
<pb/>Ha nuꞌu̱ togo xki hñutsꞌi, gehyu̱ bi zohni. Ha nuꞌu̱ togo bi zohni, gehyu̱ bi nu hinte ma tsꞌoki mi tu. Ha nuꞌu̱ togo bi nu hinte ma tsꞌoki mi tu, gehyu̱ togo bi umbi nda mꞌu̱ hár nsunda. 


text:
<pb/>Jö togo himbi ꞌyo̱tꞌa ár ꞌñöngi bi da̱ ár Tꞌu̱ bi po̱kagihu̱, hage hinda ꞌrakagihu̱ mahye̱giwi ár Tꞌu̱ gatho nöꞌö di hoñhu̱. 


text:
<pb/>Hage ꞌbu̱ manꞌa togo da hñuxhmö ar mfe̱i. Ar tsi Hmu Hesukristo bi unga ár te. Hinge ho̱nse̱ꞌö, getꞌö togo bi mengi bi nte, ne bi huxkwi ár Dada hár ñꞌe̱i, habu̱ bi ꞌba̱ made a̱pkagihu̱ Jö. 


text:
<pb/>Hiñꞌotho te da japa ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo da hye̱gi da mökagihu̱. Wa di thohu̱ ar thogi, ar dumu̱i, ar ntꞌu̱tsa, ar thuhu, ar kꞌatꞌa he. Núꞌmu̱ ꞌbu̱tho da thöga ma tehu̱, wa ñhötju̱ ar jwai. 


text:
<pb/>Ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Ngetho di te̱ñꞌahe, hyaxꞌmu̱ ꞌbu̱tho xta tuhe.<pb/>Nhugagihe ngu ar tsi de̱ti xi tꞌe̱ntꞌi da tho. 


text:
<pb/>Jange xa di ka̱xmbeni, nunar ndöte, ar te, nuya e̱nxe̱, ya ndö, nuꞌu̱ ja yá tsꞌe̱di, nöꞌö te japya, nöꞌö te di ꞌñepꞌu̱, 


text:
<br/>nöꞌö te bi ja mañö, nöꞌö te bi ja ha̱i, wa manꞌa tema xi hyoka Jö, hinda tsa̱ da ꞌwegagihu̱ hár mhöte Jö, bi utkagihu̱ mba pe̱nkagihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo.<pb/>


text:
Nuga, nöꞌö di mö majöni, ngetho di nꞌatꞌbe ar tsi Hmu Hesukristo. Ne hinte di pe̱tsꞌi te ga ntsa̱, ngetho ár Hñö Jö da̱tka majöni. 


text:
<pb/>Nuga di ne nuꞌmu̱ da tsa̱hmö, go ga mꞌe̱ka, hinga ꞌbu̱ꞌbe ar tsi Hmu Hesukristo, nuꞌmu̱ njapꞌu̱ da tsa̱ da mpo̱ nuꞌu̱ ma mixodyoꞌbe. Gehyu̱ ma ku di pe̱sꞌbe nꞌadar ji. 


text:
<pb/>Nuya me Israel gehyu̱ yá tede Jö, bi utwa ár nsunda. Bi umbabi ya nkohi ne ya ꞌbe̱pate. Bi xipa hanja nda nsundabi, ne bi umba yá ñhötꞌi. 


text:
<pb/>Ka ba ehnu̱ yá pale mi te̱nga Jö, ne ha yá ꞌbe̱toyu̱, ka ba mꞌu̱hnu̱ ngu nꞌar ñꞌo̱ho̱ ar tsi Hmu Hesukristo. Gese̱nu̱ Jö, go ár me̱ti gatho tema ja, hindi tsa̱ya̱ di tꞌumba ar nsunda. Dá njapꞌu̱. 


text:
<pb/>Hinge xi njapꞌu̱tho ár mhö Jö. Ho̱nse̱ hinga gatho nuꞌu̱ yá ꞌbe̱to ar Hakob gehyu̱ ár hnini Jö. 


text:
<pb/>Hinda tsa̱ ga eñhu̱ gatho nuꞌu̱ yá ꞌbe̱to ar Abra yá bötsi Jö nꞌehe. Hinꞌö, ngetho bi xipabi: Ho̱nse̱ yá ꞌbe̱to ar Isa gi ꞌñembabi ri ꞌbe̱to. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, hinge gatho yá bötsi ar Abra yá bötsi Jö nꞌehe. Ho̱nse̱ nuꞌu̱ xi zu̱ ár ñhötꞌi Jö, gehyu̱ xi tꞌembabi yá bötsi ne yá ꞌbe̱to ar Abra. 


text:
<pb/>Ngetho njanu̱ enga ár ñhötꞌi ar tsi Dada: Ga penga ri je̱ye̱ ngu nuya payu̱, ne ar Sara ma da ꞌyo̱nga ár bötsi. 


text:
<pb/>Hinge ho̱nse̱ꞌö, manꞌa te bi thogi. Númꞌu̱ mi dinga yoho yá bötsi ar Rebeka, nꞌase̱ ár dada, gehnu̱ ar Isa ma palehu̱. 


text:
<pb/>Númꞌu̱ hinxki mꞌu̱ta nuya yoho yá bötsi, ne hinxki ꞌyo̱tꞌatho ar ñho wa ar tsꞌoki, Jö xki hwahna nꞌaꞌu̱. Hinxki hyandwa yá hoga ꞌbe̱fi, ngetho njapꞌu̱ xki beñꞌö nda ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ngu bi ꞌñemba ar Moise: Nuga ga hwëka togo di nega, ne ga pe̱ꞌspa ar tsꞌe̱ti togo di nega nꞌehe. 


text:
<pb/>Hinge nuꞌmu̱ da nese̱ ar jöꞌi, wa núꞌmu̱ xa umbár mu̱i da thahni. Jö go da möñꞌö togo da me̱ꞌspa ar tsꞌe̱ti. 


text:
<pb/>Har Tꞌofo huxa tema nsipabi ar ndö Ehipto: Nuga xta ju̱xꞌaꞌi ga ñꞌu ma tsꞌe̱di, ne da nu̱nga ma thuhu gatho ár nxidi ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, Jö pe̱ꞌspa ar tsꞌe̱ti togo neꞌö, ne nöꞌö togo ne da japabi da nme̱ꞌsku, tsa̱ da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nuꞌmú̱, da tsa̱ gi ꞌñengagihu̱: Hanja Jö umba ár mfe̱i ya jöꞌi ꞌmu̱. Ngetho hinjoꞌo togo da do̱spa ár mfeni Jö. 


text:
<pb/>Ha nuga ga thötꞌahu̱ njawa: Tsi jöꞌiꞌi, togoꞌi gi ne gi ntsa̱wi Jö. Hage nꞌar ꞌbada tsa̱ da ꞌñemba ar gö, yoꞌö xka hyogagi njawa. 


text:
<pb/>Hage hingi pe̱ꞌsa ár tsꞌe̱di ar gö da hyoka nor ꞌbada neꞌö. Nꞌadar xe̱ni ar bo̱ha̱i, da tsa̱ da hyoka ya ꞌbada di ꞌbo̱xa habu̱ jar nsu, ne ya ꞌbada di hö har ꞌbe̱fi hyaxꞌmu̱. 


text:
<pb/>Hage hingi njapꞌu̱tho Jö nꞌehe. Mi nemhö nda ñꞌu ár kwe̱, ne nda ñꞌu ár tsꞌe̱di, ha bi me̱ꞌspatho ar tsꞌe̱ti nuꞌu̱ xki hñutsꞌi nda hwati. 


text:
<pb/>Bi ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱ nda utwabi tengu ár döta ár nsunda nuꞌu̱ togo xi zu̱twa ár nhwëki, ne xi hñuxꞌö da mꞌu̱hwi hár nsunda. 


text:
<pb/>Jangu enga har tꞌofo bi ꞌyotꞌa ar mꞌe̱hni Osea, habu̱ enö njawa:<pb/>Ma ga embabi ma hnini nuꞌu̱ hingo ma hninihmö,<pb/>Ne nöꞌö ar hnini hingi ndi mödi, ma ga möpya.<pb/> 


text:
Ne habu̱ xki tꞌembabi:<pb/>Nuꞌahu̱ hingo ma hniniꞌihu̱,<br/>ja ma da tꞌembabinu̱,<br/>gehyu̱ yá bötsi Jö hö ar te. 


text:
<pb/>Ar Isaia mi enö nꞌehe, núꞌmu̱ mi no̱nga ya me Israel: Mödi mar nze̱ye̱ ngu ar ꞌbomu ꞌbonga har ñönthe, ho̱nse̱ nꞌa tsi tu̱i xi bongi ma da mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ngu bi ꞌñenga mamꞌe̱tꞌo ar Isaia nꞌehe:<pb/>Nuꞌmu̱ ar tsi Dada togo pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di hinxi ꞌye̱gagihu̱ ꞌra ma ꞌbe̱tohu̱,<br/>xta ñhe̱hwihu̱ ar hnini Sodoma, ne ndi hñöxkagihu̱ ar hnini Gomora. Jö numañho nuꞌu̱ ñꞌemu̱i 


text:
<pb/>Te da tsa̱ ga möñhu̱pya. Nuꞌu̱ hingya xodyo himi honi nda mꞌu̱ xintꞌaxi hár nthandi Jö, gehyu̱ xi nhu hinte ma tsꞌoki tupya ngetho ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Ha nu ar hnini Israel togo mi umba ár mu̱i bi de̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise, ne njapꞌu̱ nda nhu hinte ma tsꞌoki mi tuhmö, himbi zu̱di. 


text:
<pb/>Yoꞌö. Ngetho mi umbyá mu̱i mi honi nda tꞌaxki hinge har ñꞌemu̱i. Mi hoñꞌu̱ nda tꞌaxka ha ya hoga ꞌbe̱fi mönga ya ꞌbe̱pate, ne bi nto̱xkwi ar do mfetsꞌe. 


text:
<pb/>Ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Pöhu̱, nuga di po̱ nꞌar do mfetsꞌe ne ntꞌentꞌi núnu̱ Sion.<pb/>Ha nöꞌö togo da ñꞌemu̱ibiꞌö, hinda ma da ꞌbe̱ ár tsa̱.<pb/>


text:
<pb/>Ngetho hinxi böꞌu̱ ar hogamꞌu̱i ungar tsi Dada. Xi umbyá mu̱i da nhumañhobi nöꞌö o̱tꞌu̱, ne njapꞌu̱ hingi japamasu nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌa Jö nda nhumañhogihu̱. 


text:
<pb/>Nuyá ꞌbe̱pate ar Moise bi göxa ár tsꞌe̱di núꞌmu̱ ba e ar tsi Hmu Hesukristo, ne njapꞌu̱ nda nhu hinte ma tsꞌoki tu gatho nuꞌu̱ da ñꞌemu̱ibi. 


text:
<pb/>Ngetho nöꞌö togo ne da mꞌu̱i xiñho hár nthandi Jö di te̱nga nöꞌö bi ꞌyotꞌa ar Moise, enga njawa: Nöꞌö togo da ꞌyo̱tꞌa gatho nuya ꞌbe̱pateyu̱, ma da me̱ꞌsa ar te. 


text:
<pb/>Ha nunar nhumañho bi e har ñꞌemu̱i, engagihu̱ njawa: Yo ma gi beñhu̱ togo ma da bo̱xa mhetsꞌi da tsiwa ar tsi Hmu Hesu. 


text:
<pb/>Ne te mönga har Tꞌofo: Gi pe̱ꞌspꞌu̱ getꞌu̱tho ar mhö, oda ha ri ne, ne ha ri mu̱i. Gehnu̱ ar mhö ñꞌemu̱i di da̱he majöni. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nuna ri ne da̱majöni ar Hesukristo gehnu̱ ar Hmuꞌö, ne gi jamfi ha ri mu̱i Jö bi gu̱xa manꞌagi har ndöte, ma gi mpo̱ho̱. 


text:
<pb/>Ngetho ha ma mu̱ihu̱ di ñꞌemu̱ihu̱, ne njapꞌu̱ nhugagihu̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱. Ha numa nehu̱ da̱majöni nöꞌö di ñꞌemu̱ihu̱, ne njapꞌu̱ ga mpo̱hu̱. 


text:
<pb/>Mahye̱tho ya xodyo ne nuꞌu̱ hingya xodyo, nꞌadár Hmu gathoꞌu̱, ne umbabi da bongwatho gatho nuꞌu̱ togo matꞌi. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ hinxi ñꞌemu̱i, hinda tsa̱ da matꞌi. Ha nuꞌmu̱ hinxi ꞌyo̱de, hanja ma da ñꞌemu̱i. Ha nuꞌmu̱ hinto höꞌspa ar hoga mhö, hinda ma da ꞌyo̱ꞌu̱. 


text:
<pb/>Ne nuꞌmu̱ hinto xi mꞌe̱hni, hanja da mhönga ar hoga mhö. Jangu enga har Tꞌofo: Nza̱da ár nzo̱ho̱ nöꞌö togo mönga ar hogamꞌu̱i ne ar hoga mhö. 


text:
<pb/>Mödi hinga gatho xi ꞌyo̱ta ar hoga mhö xi ꞌyo̱de. Ngu xi ꞌñenga ar mꞌe̱hni Isaia: Tsi Hmu, hinto xi ñꞌemu̱i ar hoga mhö xta möñhe. 


text:
<pb/>Ha di a̱ñꞌaꞌihu̱pya: Hage hinxi ꞌyo̱ꞌu̱ ꞌmu̱. Hö, xi ꞌyo̱de, ngetho enga har Tꞌofo:<pb/>Gatho ár nxidi ar ximha̱i xi nu̱nga yá mhöꞌu̱,<br/>ne habu̱ gatho xi zo̱nga nöꞌö möñꞌu̱. 


text:
<pb/>Di enga nꞌehe: Hage hinxi bö ya me Israel. Hö, xi bödi, ngetho ar Moise bi ꞌñenö mꞌe̱tꞌo:<pb/>Nuga ar tsi Dada di enga: Ma ga tso̱tꞌahu̱ ri mu̱ihu̱, ga honga manꞌar hnini nöꞌö hingo ma hnini.<pb/>Ne ma ga po̱ñꞌahu̱ ri kwe̱hu̱, ga muntsꞌa ꞌra ya jöꞌi te gatho bentho. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa ar mꞌe̱hni Isaia himbi ntsu bi ꞌñenö:<pb/>Ar tsi Dada enö: Bi dingagi nuꞌu̱ togo himi hongagi.<pb/>Da ñꞌudi bi hyandga nuꞌu̱ himi a̱ngagi. 


text:
<pb/>Har tsi Hmu emba ya me Israel: Gatho ar pa da tu̱ngwa ma ꞌye̱ ꞌra ya jöꞌi xa ya me̱ꞌsku ne ya to̱xte.<pb/>


text:
Jange di a̱ñꞌahu̱: Hage Jö xi hye̱pꞌu̱ ár hnini ꞌmu̱. Hinꞌö, ngetho nuga dar me Israel nꞌehe, ár ꞌbe̱togi ar Abra, ne ár bötsigi ar Benjamin. 


text:
<pb/>Jö hinxi hye̱ ár hnini yanu̱ mamꞌe̱tꞌo xi bödi. Ha hinxka nehu̱ tema mönga ar Tꞌofo habu̱ no̱nga ar mꞌe̱hni Elia, núꞌmu̱ mi ka̱xa Jö tema mi o̱tꞌa ya me Israel. Mi enga njawa: 


text:
<pb/>Tsi Hmuꞌi, xi thoꞌa gatho ri mꞌe̱hni, xi thextꞌa gatho ri ꞌbo̱xmꞌo̱ñho̱. Ho̱nse̱ di koka, ne thongagi da thogi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ne bi dötwa Jö bi ꞌñenö: Xta hwahna hñunꞌa̱temaꞌre̱tꞌa ya nthebe togo hinxi nda̱ndihmö xi ndönga ar tsita ár thuhu Bal. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ xi nhwëkwabi, hinxi döꞌu̱ o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi. Ngetho nuꞌmu̱ xi döꞌu̱ di o̱tꞌa ya hoga ꞌbe̱fi, hingar nthekate ꞌmu̱ ár ntꞌuni xi unga ar tsi Dada. 


text:
<pb/>Xiꞌmu̱, te ga beñhu̱. Nuya me Israel himbi dinga nöꞌö tema mi honi. Ho̱nse̱ nuꞌu̱ tsi tu̱i xki thahni bi diñꞌu̱. Ha nu maꞌra bi njapi bi me yá mfeni hinge nda diñꞌu̱. 


text:
<pb/>Ngu enga har Tꞌofo: Jö bi ꞌñökwa yá mfeni, ne bi gotwa yá da̱ ne yá gu. Njapꞌu̱tho ꞌbu̱ nuya payu̱. 


text:
<pb/>Ne ar Dabi bi ꞌñenö njawa:<pb/>Nuyá ñhuni, dá japi da ntsꞌokse̱,<br/>ngu nꞌar xögu wa nꞌar ntꞌa̱tsꞌi habu̱ da zose̱ꞌu̱, gehnu̱ ár mfe̱iꞌu̱.<pb/> 


text:
Dá mꞌe̱xui yá da̱, hinda hyantꞌu̱,<br/>ne hindi tsa̱ya̱ yá xu̱tha di muxa yá ꞌbe̱ni. Ár mpo̱ho̱ nuꞌu̱ hingya xodyo 


text:
<pb/>Di a̱ñꞌahu̱ nꞌehe: Hage xi mfeꞌsa ya me Israel ne xi nhwati ꞌmu̱. Hinꞌö, hingi njapꞌu̱. Ngetho xa ya me̱ꞌsku, bi tꞌumba ar mpo̱ho̱ nuꞌu̱ hingya xodyo, ne njapꞌu̱ nda tsꞌo̱tꞌwa yá mu̱i. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nuyá tsꞌokiꞌu̱ bi ma̱tsꞌi da me̱ꞌsa ya ñho gatho ya meximha̱i, ne núꞌmu̱ bi da̱hyu̱ bi ma̱xa nuꞌu̱ hingya xodyo nda zu̱ ar ñho, tenguhmö núꞌmu̱ xta mengi da mꞌu̱hwi Jö manꞌagi. 


text:
<pb/>Nuga di zoꞌahu̱ hingar xodyohu̱, ngetho dar mpo̱te ar tsi Hmu, xi me̱nkagi ga zo nuꞌu̱ hingya xodyo, ne di numansu ma ꞌbe̱fi. 


text:
<pb/>Ngetho núꞌmu̱ mi the̱ꞌu̱, bi ñhogamu̱iwi Jö gatho nu maꞌra ꞌbu̱ maꞌra ya ha̱i, nu xta mengi da tsꞌihi, po̱ntho da mengi da me̱ꞌsa yá teꞌu̱. 


text:
<pb/>Njangu nuꞌmu̱ nor ꞌbe̱tꞌo xe̱niju̱ni xi nda̱twa Jö, gatho nöꞌö manꞌa xe̱ni nꞌehe. Ha nuꞌmu̱ yá ꞌyu̱ nꞌar za ár me̱ti Jö, gatho yá ꞌye̱za nꞌehe. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ nꞌar hoga ꞌba̱i ar njömdo̱ni bi mfe̱kwa ꞌra yá ꞌye̱za, ne bi thuxꞌaꞌi nuꞌge gar ꞌye̱za ar ma̱nga njömdo̱ni, ne gi tsipa ár ngi ar hoga ꞌba̱i, 


text:
<br/>yo gi exa ri nsu gi ne gi hyo̱maha̱i nuya ꞌbe̱tꞌo ꞌye̱za. Ngetho gi pödi hingi to̱xke ar ꞌyu̱za, go to̱xꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Nuyu̱ bi mfe̱ki ngetho ma ya me̱ꞌsku, ha nuꞌge ngetho gi ñꞌemu̱i bi thuxꞌaꞌi. Jange yo gi exa ri nsu, tsupa Jö. 


text:
<pb/>Jange hyandwa xiñho ár tsꞌe̱ti ne ár kwe̱ Jö. Hö, ár kwe̱ pe̱ꞌspa nuꞌu̱ xi da̱gi. Ha nuꞌge, pe̱sꞌa ar tsꞌe̱ti nuꞌmu̱ gi pödi gi su nunar tsꞌe̱tinu̱. Nuꞌmu̱ hinꞌö, ma da me̱kꞌaꞌi ngu bi japa nuyu̱ maꞌra ya ꞌye̱za. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nuꞌu̱ xi mfe̱ki, nuꞌmu̱ da hye̱pꞌu̱ yá me̱ꞌsku, da mengi da thuta manꞌagi, ngetho Jö pe̱ꞌsa ar tsꞌe̱di da mengi da tuta har ꞌba̱i manꞌagi. 


text:
<pb/>Ngetho nuꞌge, ngu nꞌar ma̱nga njömdo̱ni bi tsꞌe̱kꞌaꞌi ne bi thutꞌaꞌi har hoga njömdo̱ni, ter ñhembibi ꞌmu̱ da mhenga da thuta manꞌagi nuꞌu̱ xki bo̱hnu̱ mꞌe̱tꞌo. Ya me Israel bi njoꞌspa yá ñho 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di ne gi pöhu̱ nöꞌö himi fö mamꞌe̱tꞌo, ne hingi ꞌñexa ri nsuhu̱: Nuya me Israel bi gotꞌa yá mfeni ꞌra ya tsi pa, da do̱ꞌmi da yu̱tꞌa gatho nuꞌu̱ hingya xodyo ꞌbu̱ maꞌra ya ha̱i xi zu̱ ár nhwëki Jö. 


text:
<pb/>Mꞌe̱fa gatho ya me Israel ma da mpo̱ho̱, ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Ma da zo̱ nꞌar ñönte di ꞌñe Sion,<br/>ne da paxtꞌa nöꞌö xi ntsꞌotho ha yá ꞌbe̱to ar Hakob.<pb/> 


text:
<pb/>Nuyu̱, yá ñꞌu̱ni ar hoga mhö, njapu̱ xokꞌahu̱ ar goxthi da tsa̱ gi mpo̱hu̱. Ha Jö mödi, ngetho xki hwampa yá dada mamꞌe̱tꞌo. 


text:
<pb/>Nguꞌahu̱ mahamꞌu̱ hinge ngi o̱thu̱ Jö, ha nupya xka tsu̱hu̱ ár nhwëki, ngetho himbi ꞌyo̱tꞌu̱ Jö. 


text:
<pb/>Xa nze̱ye̱tho ár mfeni ne ár mfödi Jö. Hinjoꞌo togo da bödi tema ne da ꞌyo̱tꞌe. Hinjoꞌo togo da xetꞌwa yá ꞌñuꞌö. 


text:
<pb/>Ngetho gatho nöꞌö te ja, go ár me̱tiꞌö, go bi hyokꞌö ne ꞌbu̱i da me̱pabiꞌö. Go di ꞌñepabi hinda ntsa̱ya̱ da tꞌumba ar nsunda. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Jange tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ gi umfu̱ Jö xo̱ge ri ndoꞌyohu̱, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ tetho, xintꞌaxi ne numañho Jö. Gehnu̱ ar mhatꞌajö di ꞌñepi gi ꞌyo̱thu̱, ngetho Jö xa xi utkagihu̱ ár nhwëki. 


text:
<pb/>Yo gi ñhogamu̱ihu̱ nöꞌö te ꞌraꞌahu̱ ar ximha̱i. Mahyoni gi nꞌaꞌyohu̱ ri ꞌraꞌyo mfenihu̱, ne njapꞌu̱ gi tsa̱se̱hu̱ tema ne Jö embi nza̱tho, numañho ne handi xiñho. 


text:
<pb/>Nuga xi hwëgagi ga pe̱pa ar tsi Hmu, jange di xiꞌahu̱, hinge xa di thotho gi ꞌñexa ri nsuhu̱. Nuhu̱ xiñho tema gi bense̱hu̱, ngu ár nze̱ye̱ ar ñꞌemu̱i xi hyeni xi ꞌraꞌahu̱ Jö, ngu ár ntꞌe̱niꞌö. 


text:
<br/>di njahu̱pꞌu̱ nꞌehe. Mödi di nze̱ye̱hu̱, ꞌrangugihu̱ dár ndoꞌyohu̱ ar Hesukristo, ne di mfa̱xu̱ nꞌa ngu nꞌa. 


text:
<pb/>Nꞌañꞌo nꞌa ngu nꞌa ya hogantꞌuni xi hwëgagihu̱ Jö. Nuꞌmu̱ nꞌa xi tꞌumbabi ngu ár mꞌe̱hni Jö, dá me̱pabi ngu ár nze̱ye̱ ár ñꞌemu̱i pe̱tsꞌi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo xi tꞌumbabi da hñuꞌmba yá mu̱i maꞌra, dá hñuꞌmba yá mu̱i. Wa xi tꞌumbabi da hyeni, dá me̱ꞌsa nꞌar hogamu̱i da ꞌyo̱tꞌe. Wa xi tꞌumbabi da ndö, dá umba ár mu̱i da ꞌyo̱tꞌe. Ha nöꞌö xi tꞌumbabi da ma̱xa togo honga ar mfa̱tsꞌi, di johya da ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nöꞌö ar mhöte gi pe̱ꞌsu̱, xa majöni di ꞌñe ha ri mu̱ihu̱, hindi oxta mañö. U̱tsahu̱ nöꞌö hingi ho, te̱ñhu̱ nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa, gi pe̱ꞌsu̱ nꞌar hoga mhöte gar kuhu̱. Ne di ꞌbe̱nga ntꞌekꞌei gi zohu̱ maꞌra. 


text:
<pb/>Ñhehwihu̱ maꞌra ya gamfi tho ar kꞌatꞌi, ne nzöihu̱ gi uñhu̱ ar se̱ki ha ri nguhu̱ da ñꞌoxa maꞌra. 


text:
<pb/>Nꞌadar mfeni gi pe̱ꞌsu̱. Yo gar ñꞌetsꞌihu̱, ntsixkwihu̱ nuya tsi hyoya. Yo gi ꞌñexa ri nsuhu̱ xa gi pöhu̱. 


text:
<pb/>Yo gi koꞌspabihu̱ ár ñöni togo o̱tꞌahu̱ ar tsꞌoki. Umba ri mu̱ihu̱ da hyantꞌahu̱ ya jöꞌi gi o̱thu̱ ar ñho. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, yo gi ja ri ꞌye̱se̱ gi koꞌspa ár ñöni togo xi ꞌyo̱tꞌa nꞌar tsꞌoki. Tsokwabihu̱ ár tsi kwe̱ Jö, ngetho enga har Tꞌofo: Go ma me̱tiga ar nkoꞌsñöni, go di unga ar njutꞌi, enga ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nuꞌmu̱ ri ñꞌu̱nihu̱ tunthu, umbabihu̱ te da zi, ha nuꞌmu̱ tuthe, umfu̱ ar dehe. Nuꞌmu̱ gi japabihu̱ njapꞌu̱ ri ñꞌu̱nihu̱, hindi pödi ha da hwiꞌsa ár ñö di ntsa̱. 


text:
Gatho ya jöꞌi dá ꞌyo̱ta ya tsꞌu̱tꞌwi, ngetho Jö go xi umbár nsu gatho nuꞌu̱ togo pe̱ꞌsar tsꞌe̱di. Gatho nuya jöꞌi pe̱ꞌsa yá nsu go xi ꞌñexꞌö. 


text:
<pb/>Jange gatho nuꞌu̱ hingi o̱ta ya tsꞌu̱tꞌwi, to̱xa nöꞌö xi hñuxa Jö, ne njapꞌu̱ muntsꞌase̱ ár mfe̱i da zu̱di. 


text:
<pb/>Ngetho nuya tsꞌu̱tꞌwi hinxi tꞌetsꞌi da pi nuꞌu̱ togo o̱tꞌa ar ñho, tsu nuꞌu̱ togo hingi o̱tꞌe xiñho. Nuꞌmu̱ hingi ne gi ꞌbu̱hu̱ gi tsuhu̱ ya tsꞌu̱tꞌwi, ꞌyo̱thu̱ nöꞌö xiñho, ne da tꞌesꞌa ri nsuhu̱. 


text:
<pb/>Ngetho yá ꞌbe̱go Jöꞌu̱, hoñꞌa ri ñhohu̱. Ha nuꞌmu̱ hingi o̱thu̱ nöꞌö xiñho, nuꞌmú̱ hö, gi ntsuhu̱. Ngetho hinga mꞌe̱tho hö ár ndo̱jwai, gehnu̱ ár ꞌbe̱go Jö da koꞌspa yá tsꞌoki ne da umbár mfe̱i ya tsꞌokte. 


text:
<pb/>Jange gi juthu̱ ar bojö jotꞌa ya ndö, ngetho yá ꞌbe̱goyu̱ Jö, xi ꞌye̱ntyá te da me̱ nunar ꞌbe̱finu̱. 


text:
<pb/>Juthwu̱ gatho nuꞌu̱ togo gi tufu̱: nöꞌö ar bojö jotꞌa ya ndö, ne gatho maꞌra di ꞌñepꞌahu̱ gi juthwu̱. Togo mahyoni gi numañhohu̱, jahu̱pꞌu̱, ne togo di za̱ gi ꞌñeꞌsfu̱ ár nsu, ꞌyo̱thu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Yo gi ñho̱xu̱ ya tha̱i. Nöꞌö gi ꞌyo̱thu̱, gi mhöhu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ngetho nuꞌmu̱ gi möhu̱ ri ñꞌohu̱, gi o̱thu̱ ya ꞌbe̱pate mönga har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Ngetho nu habu̱ enö: Hingi tsimba ár nthöti maꞌra, hingi mpë, hingi pe ya nhemhñö, hingi hyo̱kwa yá ñho ri ñꞌohu̱, ne maꞌra ya ꞌbe̱pate; gathoyu̱ da tsa̱ da txꞌu̱ki ho̱nse̱ da tꞌenö: Mö ri ñꞌohu̱ ngu gi mhöse̱. 


text:
<pb/>Jahu̱ njapꞌu̱, ne nuhu̱ ya pa di ꞌbu̱hu̱. Ma ga zo̱tꞌa ma da̱hu̱ ga he̱hu̱ ar tꞌöhö. Ngetho nupya hintsꞌu̱ yapꞌu̱ ꞌbu̱ ma mpo̱ho̱hu̱, ngu mi ꞌbu̱ núꞌmu̱ nda ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Ya ꞌbu̱tho da göxar xui, ne xi ꞌñepꞌu̱tho ar hyatsꞌi. Jange ma ga he̱hu̱pꞌu̱ yá ꞌbe̱fi ar ꞌbe̱xui, ne ga hehu̱ ar he di bꞌu̱hu̱ har hyatsꞌi, ngu xi ñhoka nꞌar ndogu di ma har tuhni. 


text:
<pb/>Ma ga ꞌbu̱hu̱ di nheki di ꞌyohu̱ har hyatsꞌi, ga o̱thu̱ xiñho gatho. Hinga ꞌbu̱hu̱ hinte di ju̱ju̱ ha ya da̱ngo habu̱ xa ñuntho ne ntitho. Hinga ꞌbu̱hu̱ har hyo̱ka ꞌbe̱hñö ne nöꞌö xi ntsꞌotho. Hinga ntuñhu̱, ne hinga hyo̱kwabihu̱ yá ñho ma ñꞌohu̱. 


text:
<pb/>Ga ñhexu̱ ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu Hesukristo, ne hinga ñhe̱hu̱ da kakagihu̱ nöꞌö te gatho bi e ha ma mfenihu̱.<pb/>


text:
<pb/>Nöꞌö togo tsi gatho, yo ma da denga nöꞌö togo hingi tsi xo̱ge. Ha nunu̱, yo di thenga nöꞌö togo tsi, ngetho Jö go xi numañhoꞌö. 


text:
<pb/>Xi nuꞌge, ter me̱ꞌage gi themba ár ꞌbe̱go manꞌa. Ar hmu go da möñꞌö ha da nangi wa da da̱gi. Ha ma da nangi, ngetho döta ár tsꞌe̱di ar tsi Hmu togo da gu̱tsꞌi, ne hinda hye̱gi da da̱gi. 


text:
<pb/>ꞌRa handi xiñho da nhumansu ꞌra ya pa da me̱pa Jö, ha maꞌra handa gatho ya pa mahye̱tho. Nꞌa ngu nꞌa mahyoni da bödi tema pe̱fi. 


text:
<pb/>Nöꞌö togo hwahna ꞌra ya pa, e̱ntꞌwa ar tsi Hmu. Ha nöꞌö handa gatho ya pa mahye̱tho, njapꞌu̱tho nꞌehe. Nöꞌö tsi gatho, e̱ntꞌwa ar tsi Hmu ne umba njamödi. Ha nöꞌö hinga gatho tsi, njapꞌu̱tho nꞌehe umba njamödi Jö. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ di tehu̱, di e̱nthwu̱ ma tehu̱ ar tsi Hmu, ha nuꞌmu̱ ga tuhu̱, go di e̱ntꞌwabihu̱ꞌö nꞌehe. Jange nuꞌmu̱ di ꞌbu̱hu̱, wa xta tuhu̱, ár me̱tigihu̱ ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Jange bi du ar tsi Hmu ne bi nanga manꞌagi. Bi mengi bi nte, ne njapꞌu̱ bi hñutsꞌi ngu ár Hmu nuꞌu̱ te ne nuꞌu̱ xi du. 


text:
<pb/>Xi nuꞌge ꞌmu̱, yoꞌö gi thenga ri ku. Wa hinte gi nuge nöꞌö o̱tꞌö. Ha hingi pöhu̱, gatho ma ga ꞌba̱hu̱ da hñöskagihu̱ majöni ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ngetho enga har Tꞌofo:<pb/>Nuga di ꞌbu̱i, enga njapꞌu̱ ar tsi Hmu, ne gatho ya jöꞌi ma da nda̱ndihmö da nsundagi,<br/>ne da da̱majöniyu̱ dar Jöga. 


text:
<pb/>Jange hinga ma ga ntheñhu̱ nꞌa ngu nꞌa. Ma ga nkohu̱ ha ma mu̱ihu̱ hinga po̱jwu̱ ya mfetsꞌe da japi da da̱ ma kuhu̱. 


text:
<pb/>Nuga di pödi ne di ka̱xmbeni njapꞌu̱ benga ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho hinte xintsꞌothose̱. Ha nuꞌmu̱ nꞌa beni xintsꞌotho, hö njapꞌu̱ hár mfeniꞌö. 


text:
<pb/>Ha nuꞌmu̱ nuna ri ñhuni tso̱tꞌwa ár mu̱i ri ku, hingi pe̱ꞌsa ar mhöte ꞌmu̱. Nuna ri ñhuni, yo ma da japa da mꞌe̱ ri ku, togo ar tsi Hmu Hesukristo bi ungár te bi po̱ho̱. 


text:
<pb/>Ngetho har tsꞌu̱tꞌwi Jö, hinge mꞌe̱tꞌo ya ñhuni wa ya tsꞌithe. Mꞌe̱tꞌo ar mꞌu̱i xintꞌaxi, ar hogamꞌu̱i, ne ar johya. Gathoyu̱ unga ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Jange ma ga te̱ñhu̱ nor ñho unga ar hogamꞌu̱i, ne fa̱xkagihu̱ nꞌa ngu nꞌa da te ma ñꞌemu̱ihu̱. 


text:
<pb/>Yo gi jafu̱ ar ñhuni da hwatwa ár ꞌbe̱fi Jö. Mödi gatho nöꞌö te jawa xiñho da tsꞌi, nöꞌö hingi ho, nꞌar ku da japa ár ñꞌohu̱ da da̱gi ngetho te gatho tsi. 


text:
<pb/>Xiñho hingi tsa ar ngo̱, wa gi tsi ar ixkatꞌafi, nuꞌmu̱ gi japi da mfeꞌsa ri ku, gi tso̱tꞌwa ár mu̱i, wa da wentꞌa ár ñꞌemu̱i. 


text:
<pb/>Nuꞌmu̱ gi ñꞌemu̱i xiñho nöꞌö gi o̱tꞌe, ho̱nse̱ gi pöhwi Jö. Nza̱tho nöꞌö togo hinte tsu̱ ár mu̱i ngetho pödi xiñho nöꞌö o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Ha nöꞌö yomi ha xiñho nöꞌö tsi, tuxar tsꞌoki, ngetho hingi ñꞌemu̱i xiñho nöꞌö o̱tꞌe. Ne gatho nöꞌö o̱tꞌe hingi ñꞌemu̱i, nunu̱ o̱tꞌar tsꞌoki.<pb/>


text:
Jange nuju̱ xi nze̱di ma ñꞌemu̱ihu̱, mahyoni ga pe̱ꞌsfu̱ ar tsꞌe̱ti ga fa̱xu̱ nuꞌu̱ togo hingi tse̱ yá ñꞌemu̱i, ne hinga honse̱ ma ñhohu̱. 


text:
<pb/>Nunar tsi Hmu Hesukristo himbi hyonga ár ñhose̱, jange bi thoꞌö ngu enga har Tꞌofo: Go da nthe̱xꞌbe ya ntsꞌani mi tho̱xꞌaꞌi. 


text:
<pb/>Ngetho nuya Tꞌofo bi tꞌotꞌa mahamꞌu̱, xi tꞌotꞌi nda utkagihu̱ nda hñuxa ma ndo̱ꞌmihu̱, ga pe̱ꞌsu̱ ar humamu̱i ne ar tsꞌe̱ti mönga har Tꞌofo. 


text:
<pb/>Jö togo ár me̱ti ar tsꞌe̱ti ne ar humamu̱i, nꞌatꞌwu̱ da ꞌraꞌahu̱ nꞌadar mfeni nꞌa ngu nꞌa gi ꞌbu̱hu̱ xiñho, ngu benga ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Njapꞌu̱ nꞌadar mfeni ne nꞌadar mhö gi nsundabihu̱ Jö ár Dada ma tsi Hmuhu̱ Hesukristo. Nuꞌu̱ hingya xodyo bi nsipa ar hoga mhö 


text:
<pb/>Uñhu̱ ar tsa̱ya̱ nꞌa ngu nꞌa, ngu ar tsi Hmu Hesukristo bi ꞌrakagihu̱ nꞌar hoga tsa̱ya̱, ne njapꞌu̱ da tꞌeꞌspa ár nsu Jö. 


text:
<pb/>Di xiꞌahu̱, nunar tsi Hmu Hesukristo ba e da me̱pa ya xodyo, ne njapꞌu̱ bi ñꞌudi mönga majöni Jö, ne o̱tꞌa gatho ngu xki ñötꞌwa ma palehu̱. 


text:
<pb/>Ne nuꞌu̱ hingya xodyo da nsundabi Jö da bötwa ár döta nhwëki, jangu enga har Tꞌofo:<pb/>Ga da̱twa majöni togoꞌi nuꞌu̱ hingya xodyo ꞌmu̱,<br/>ne ga tútꞌa ri thuhu. 


text:
<pb/>Ne pengi enö njawa:<pb/>Gathoꞌihu̱ hingya xodyohu̱, nsundahu̱ ar tsi Hmu.<pb/>Hö, nuꞌahu̱ gi ꞌbu̱hu̱ maꞌra ya ha̱i, ꞌñeꞌsfu̱ ár nsu. 


text:
<pb/>Ar mꞌe̱hni Isaia bi ꞌyotꞌa njawa nꞌehe.<pb/>Ar Isai ngu nꞌár ꞌba̱i nꞌar za ma da ꞌro nꞌár ꞌyu̱,<br/>gehnu̱ di o hár ꞌye̱ nuꞌu̱ hingya xodyo.<pb/>Ja gehnu̱ togo ma da hñuxyá da̱. 


text:
<pb/>Ha nunar Jö togo unga ar ndo̱ꞌmi, xa da ꞌraꞌahu̱ ar johya ne ar hogamꞌu̱i ngetho gi ñꞌemu̱ihu̱. Ne da hñusꞌa ri ndo̱ꞌmihu̱ tsixꞌahu̱ ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ha nuga di ka̱xmbeni tsi kuhu̱, xa gi pe̱ꞌsu̱ ar hogamu̱i, ne hingi kꞌathu̱ ar mfödi gi hñuꞌmfu̱ ár mu̱i nꞌa ngu nꞌa ri kuhu̱. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, xta otꞌahu̱ nunar he̱ꞌminu̱, jar xe̱ni xta topꞌahu̱, ngetho hindi ne gi pumhnihu̱. Xta otꞌa njapꞌu̱ ngu xi hwëga Jö ga o̱tꞌe. 


text:
<pb/>Dar ꞌbe̱go ar tsi Hmu Hesukristo, di xipa nuꞌu̱ hingya xodyo ár hoga mhö Jö. Di höꞌspa nunar hoga mhönu̱, ne njapꞌu̱ ga da̱twa Jö nuꞌu̱ hingya xodyo, ngu nꞌar mꞌo̱ñho̱ thandi xiñho xi xu̱ka ár Hñö Jö. 


text:
<pb/>Ngetho hinte manꞌa di ne ga mö, ho̱nse̱ nöꞌö xi ꞌyo̱tꞌa ar tsi Hmu ha ma ꞌye̱, njapꞌu̱ da tsꞌi nuꞌu̱ hingya xodyo da ꞌyo̱twa ár mhö. Gathoyu̱ xi njapꞌu̱ xi ꞌyo̱xꞌu̱ ar mhö xta xipabi, ne xi hyantꞌu̱ ar hogamꞌu̱i xta utwabi. 


text:
<pb/>Xi nheki ya döta ntꞌudi, ne ár tsꞌe̱di ár Hñö Jö, xi ma̱xkagi xi ꞌyo̱ ya me Herusalen ne gatho ár nthetꞌi. Da tso̱nga Iliriko habu̱ xa mi yapꞌu̱, gathonu̱ xta mömba ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Njanu̱ xa da umba ma mu̱i da mönga ar hoga mhö, hinge habu̱ xki mhömba ár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo, ne hinge nga mfisꞌbe̱fiꞌbe maꞌra. 


text:
<pb/>Nöꞌö da pe̱fi, ngu enga har Tꞌofo:<pb/>Nuꞌu̱ togo hiñhamꞌu̱ xki nsipabi togoꞌö, ma da bödi.<pb/>Ha nuꞌu̱ hiñhamꞌu̱ xi ꞌyo̱de, ma da zo yá mfeni. Ar Pablo ne da ma Nroma 


text:
<pb/>Ne nupya hindi pe̱ꞌsa maꞌra ya ꞌbe̱fi ha ya ha̱iyu̱, ha xta to̱ꞌma nze̱ye̱ ya je̱ye̱ di ne ga ꞌbu̱hwihu̱. 


text:
<pb/>Jange núꞌmu̱ xka ma España, ma ga thopꞌu̱tho. Di ne ga nuꞌahu̱, ne gi fa̱xkagihu̱ ga ju̱ ma ꞌñu manꞌagi xka jwahu̱ ga njohyahu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuya ku me Nmasedonia ne Akaya, bi beñꞌu̱ xiñho nda me̱mpa nꞌar mfa̱tsꞌi nuꞌu̱ ya gamfi hyoya ꞌbu̱hnu̱ Herusalen. 


text:
<pb/>Nuya kuyu̱ bi numañho nda ꞌyo̱tꞌa njapꞌu̱, ne xiñho, ngetho po̱ntho tupabiꞌu̱. Nuꞌmu̱ ya xodyo bi mfa̱xkwi yá ñho umba Jö di ꞌñe mhetsꞌi, xiñho nuya hingya xodyo da ñhehwi yá ñho pe̱ꞌskwa har ximha̱i nꞌehe. 


text:
<pb/>Di beni xka mapꞌu̱, ma ga hösꞌahu̱ ár ñho ár hoga mhö ar tsi Hmu Hesukristo, ne xa ga höñhu̱ ar njöpi. 


text:
<pb/>Di a̱ꞌahu̱ tsi kuhu̱, hár thuhu ar tsi Hmu Hesukristo ne hár mhöte ár Hñö Jö, gi fa̱xju̱ ga a̱fu̱ Jö da zixkagi xiñho, 


text:
<br/>hinte da jakagi nuya hingi ñꞌemu̱i ꞌbu̱hnu̱ Nhudea. Ne nunar mfa̱tsꞌinu̱ bi tꞌakagi ga hötsꞌi, da numañho ya gamfi me Herusalen. 


text:
<pb/>Umfu̱ nꞌar hoga tsa̱ya̱ ngu nꞌar gamfi xi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo, ngetho njapꞌu̱ xiñho da ꞌyo̱tꞌa ya ku. Fa̱xu̱ ne umfu̱ gatho te kꞌatꞌi, ngetho nunu̱ xi ma̱xa nze̱ye̱. Gese̱gi xi ma̱xkagi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱pꞌu̱ ar ku Prisila ne ar ku Akila, togo xi ma̱xkagi hár ꞌbe̱fi ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Nuyu̱ bi ꞌye̱ntꞌa yá te bi ma̱xkagi, jange di umba njamödi. Hinge ho̱nse̱gi, gatho nuya nijö hingya xodyo umba njamödi nꞌehe. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ya ku mhuntsꞌa ha yá nguyu̱, ne ma tsi hmöka ku Epeneto. Gehnu̱ mꞌe̱tꞌo bi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu Hesukristo núnu̱ Akaya. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Androniko ne ar ku Hunias, po̱ntho ma mëni ne ma ñꞌohu̱ har fa̱di. Gehyu̱ xi nu xiñho ya mpo̱te, ne bi dökagi mꞌe̱tꞌo bi ñꞌemu̱iyu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Urbano ma ma̱xte hár ꞌbe̱fi ar tsi Hmu Hesukristo, ne ze̱ngwagihu̱ ma hmöka ku Estaki. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar Apele togo bi ze̱ta ya thogi te̱nga ar tsi Hmu Hesukristo. Ze̱ngwagihu̱ nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár ngu ar Aristobulo. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar Erodion togo po̱ni ma mëni. Ze̱ngwagihu̱ nuꞌu̱ ꞌbu̱ hár ngu ar Xixo xi ñꞌemu̱i ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Trifena ne ar ku Trifosa, togo mpe̱ hár ꞌbe̱fi ar tsi Dada. Ze̱ngwagihu̱ ar hmöka ku Persida togo xa xi me̱pabi ar tsi Hmu. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Rufo, nza̱da ár mꞌu̱i ñꞌowi ar tsi Hmu. Ze̱ngwabihu̱ ár nönö, po̱ntho ma nönöga nꞌehe. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Asinkrito, ar ku Fregonte, ar ku Herma, ar ku Patroba, ar ku Herme ne gatho ya ku ꞌbu̱hwinu̱. 


text:
<pb/>Ze̱ngwagihu̱ ar ku Filologo, ar ku Hulia, ar ku Nereo ne ár njupꞌu̱, ar ku Olimpa ne gatho ya ku mhuskwinu̱. 


text:
<pb/>Ne uñhu̱ nꞌar ñhu̱fi nꞌa ngu nꞌa dar ntꞌaxi ri mfenihu̱. Di ze̱ngwaꞌihe gatho nuyá nijögihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo. 


text:
<pb/>Tsi kuhu̱, di a̱ꞌahu̱ gi hyanthu̱ xiñho togo heka ya ku, ne japi da da̱gi uta maꞌra ya mfeni, tsꞌoka ar hoga ntꞌuti xka pöhu̱. Nu xki pöhu̱ togoꞌu̱, ꞌwehu̱. 


text:
<pb/>Ngetho nuya jöꞌiyu̱ hingi pe̱pa ar tsi Hmu Hesukristo. Pe̱pase̱ yá mu̱i, ne xa nza̱da yá ne ka nuꞌu̱ o̱xa gatho nöꞌö nsipabi. 


text:
<pb/>Gatho pödi xa gi o̱thwu̱ ár mhö Jö, jange xa di johya. Ne di ne gi pöhu̱ xiñho gi te̱ñhu̱ ar ñho, ne hingi jafu̱masu nöꞌö xintsꞌotho. 


text:
<pb/>Jö togo unga ar hogamꞌu̱i, ngutꞌa ma da ze̱ꞌma ar tsꞌondöhi ha ri wahu̱. Ar tsi Hmu Hesukristo da hwëkꞌahu̱ ár ntꞌuni. 


text:
<pb/>Pe̱ñꞌaꞌihu̱ ar nze̱ngwa ar ku Timoteo ma ma̱xte, ne nuya po̱ntho ma mëni, ar ku Lusio, ar ku Hason, ne ar ku Sosipater. 


text:
<pb/>Nuga, ar ku Tersio togo di fa̱xa ar ku Pablo, di otꞌa nunar he̱ꞌminu̱, di ze̱ngwaꞌihu̱ ngetho xta ñꞌemu̱i ar tsi Hmu nꞌehe. 


text:
<pb/>Ze̱ngwaꞌihu̱ ar ku Gayo togo ꞌraka ar se̱ki di kokwa hár ngu, ne ka mhunskwa ar nijö nꞌehe. Ze̱ngwaꞌihu̱ ar ku Erasto togo tsixa ár bojö ar hnini. Ar ku Kuarto ze̱ngwaꞌihu̱ nꞌehe. 


text:
<pb/>Dá hwëkꞌahu̱ gathoꞌihu̱ ár ntꞌuni ar tsi Hmu Hesukristo. Dá njapꞌu̱. Ya ngöxa mhö tꞌeꞌspa ár nsu Jö 


text:
<pb/>Nsunda Jö togo tsa̱ da ze̱ta ri ñꞌemu̱ihu̱, ngu enga ar hoga mhö di mönga, ne nunar ntꞌuti no̱nga ar tsi Hmu Hesukristo. Xi tꞌutkagihu̱pya nöꞌö mi ꞌbu̱i xki joꞌmtho núꞌmu̱ hinxki thokta ar ximha̱i. 


text:
<pb/>Ha nupya xi zu̱kagihu̱ nöꞌö xi ꞌyotꞌa ya mꞌe̱hni nda thogi, ngu xki mönga Jö togo hö ar te. Ne njapꞌu̱ xi nu̱nga ha gatho ya ha̱i, ne nda e ya jöꞌi nda ñꞌemu̱i ne nda ꞌyo̱te. 


text:
<pb/>Nöꞌö ho̱nse̱ nꞌa Jö ꞌbu̱i, ne ár me̱ti ar mfödi. Hinda ntsa̱ya̱ da hñönga ar nsunda xi döpa ar tsi Hmu Hesukristo. Dá njapꞌu̱.<pb/>


text:
Nuga dar Pablo, ár ꞌbe̱gogi Jö ne ár mpo̱tegi ar tsi Hmu Hesukristo. Gehnu̱ xi me̱nkagi ga tsi da ñꞌemu̱i nuꞌu̱ togo xi hwañꞌö da bö nöꞌö majöni, ne da mꞌu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. 


text:
<pb/>Ne di to̱ꞌma ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ngu xi ñötkagihu̱ Jö núꞌmu̱ hinxki hyokta ar ximha̱i, ha nöꞌö hingar kate. 


text:
<pb/>Nu mi zo̱ ar pa bi ñꞌudi nöꞌö xki ñötkagihu̱ Jö ma Po̱ho̱tehu̱, bi ꞌbe̱nkagi ga mömba nunár mhönu̱. 


text:
<pb/>Nuꞌge Tito, di pe̱ñꞌa nunar he̱ꞌminu̱, ngu di ꞌñenö ma tꞌu̱ꞌi, ngetho go da ꞌraꞌa nunar mhönu̱ di jamfihu̱. Jö ar Dada ne ar tsi Hmu Hesukristo ma Po̱ho̱tehu̱, da hwëkꞌa yá ñho, ne da ko ár mu̱i da ma̱xꞌi gi ꞌbu̱ nꞌar hogamꞌu̱i. Hanja da mꞌu̱ yá ꞌbe̱go Jö. 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ nda tsokꞌaꞌi núnu̱ Nkreta, da japꞌu̱ ngi jwata nunar ꞌbe̱fi mi ꞌbe̱di, ne ngi ꞌñexa ya ndö ha ya nijö ha gatho ya hnini, ngu da xiꞌaꞌi ngi ꞌyo̱tꞌe. 


text:
<pb/>Nuya ku togo gi ꞌñetsꞌi, mahyoni hinte di pe̱ꞌsa te da nkꞌaꞌspabi, di ꞌñe nꞌadar ꞌbe̱hñö, nuyá bötsi di ñꞌemu̱i xiñho, hindar ntsꞌo ne di o̱ta yá dada. 


text:
<pb/>Ngetho mahyoni nunár ꞌbe̱go Jö di ꞌbu̱ nꞌar hogamꞌu̱i, hindar ñꞌetsꞌi, hindar kwe̱, hingar nti, hindi ntuhni, hindar nzibjö. 


text:
<pb/>Di pödi da unga nse̱ki hár ngu, ar hogajöꞌi, di pödi te di pe̱fi, di o̱tꞌa nöꞌö xiñho, di pe̱ꞌsa ar mfeni xintꞌaxi, di pödi da nsuse̱. 


text:
<pb/>Mahyoni di pödi da su nöꞌö ar mhö majöni ngu bi nsipabi. Njapꞌu̱ da ꞌyotꞌwa ar ꞌñu maꞌra di uta nꞌar hoga ntꞌuti, ne da hñuꞌmba yá hmi nuꞌu̱ togo to̱xa nunar mhönu̱. 


text:
<pb/>Ngetho pongda nze̱ye̱ togo hingi ne da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö nsipabi, hingi pödi te möñꞌu̱ ne njapꞌu̱ ka maꞌra, töte nuꞌu̱ te̱mda yá ntꞌumbi ya xodyo. 


text:
<pb/>Nuya jöꞌiyu̱ mahyoni da jotwa yá ne, ngetho tsꞌomba yá mfeni ya jöꞌi ne gatho nuꞌu̱ ꞌbu̱ ha yá nguyu̱. Utwa nöꞌö hingi ho, ne njapꞌu̱ da tsa̱ da gu̱kwa ar bojö. 


text:
<pb/>Nꞌár mꞌe̱hni yá jö ya me Nkreta bi ꞌñembase̱ꞌu̱: Nuya me Nkreta, xa ya nemhñö, ñhe̱hwi yá ntsꞌo ya ma̱ngazuꞌwe, te yá tsꞌoꞌyo ne xa thotyá döhñe. 


text:
<pb/>Nuna bi mönga nor mꞌe̱hniꞌö, majöni. Jange tsu̱ ya ku ne toꞌmbabi, xipabi da hye̱pꞌu̱ nöꞌö hingi ho, ne da de̱nga ar ñꞌemu̱i majöni. 


text:
<pb/>Hinda de̱mba yá ꞌbede xi bense̱ ya xodyo, ne hinda de̱mba yá ꞌbe̱pate ya jöꞌi xi hye̱pꞌu̱ ar ꞌñu majöni. 


text:
<pb/>Nuꞌu̱ xintꞌaxi, gatho handi xintꞌaxi, ha nuꞌu̱ xi ntsꞌomba yá mfeni ne hinxi jamfi, gatho handi xi ntsꞌotho, ngetho xi tsꞌokyá mfeni, ne hingi pödi da hyanda ndana xiñho ne ndana hingi ho. 


text:
<pb/>Eñꞌu̱ xi bö Jö, ha nu ha yá tsꞌoꞌbe̱fi nheki hinꞌö. Ngetho ya tsꞌomꞌu̱i, ne hingi ne da ꞌyo̱de, jange hinte mañho tsa̱ da ꞌyo̱tꞌe.<pb/>


text:
<pb/>Xipa nuya dönzia, di pödi tema di pe̱fi, di pe̱ꞌsa ar nsu, di nhumañho ár hyoya. Di pe̱ꞌsa nꞌar hoga ñꞌemu̱i, nꞌar hoga mhöte, ne di tse̱ta gatho nöꞌö di ꞌñepabi. 


text:
<pb/>Nuya tsi txu nꞌehe, mahyoni di pe̱ꞌsa nꞌar hogamꞌu̱i, hindi ju̱xa ya nhemhñö, hindar mihni, di uta ho̱ntꞌa nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Da xokwa yá da̱ da bödi teme pe̱fi, da uti hanja da mꞌu̱i xiñho, da su yá ngu, da ñhogajöꞌi ne da ꞌyo̱ta yá döme. Ne njapꞌu̱ hinto da ñömañꞌu̱ ár mhö Jö. 


text:
<pb/>Jange mahyoni gi ꞌyoge xiñho da de̱ntꞌa ri mꞌu̱i. Núꞌmu̱ gi uti, utwabi nöꞌö majöni xka jamfi, hinge nöꞌö oxta mañö. 


text:
<pb/>Mönga ar hoga mhö nöꞌö hinto tsa̱ da kꞌatsꞌi, ne njapꞌu̱ da ꞌbe̱ yá tsa̱ nuꞌu̱ to u̱tsagihu̱, ne hinda tsa̱ da ñömañꞌu̱gihu̱. 


text:
<pb/>Hinda bëpyá hmu, da supa nöꞌö te xi tꞌe̱ntꞌwa ha yá ꞌye̱, ne njapꞌu̱ da tsa̱ da ñhömañho ár mhö Jö ma Po̱ho̱tehu̱. 


text:
<pb/>Ne utkagihu̱ ga he̱hu̱pꞌu̱ ar tsꞌoki ne yá tsꞌoꞌbe̱fi ar ximha̱i, ga pöhu̱ hanja ga ꞌbu̱hu̱, ga ñhogajöꞌihu̱, ne ga nsundabihu̱ Jö nuya payu̱. 


text:
<pb/>Ga johyahu̱ ga to̱ꞌmhu̱ ar hoga ndo̱ꞌmi xta penga ma Jöhu̱, gehnu̱ ma Po̱ho̱tehu̱ Hesukristo bi e ha nꞌar nsunda. 


text:
<pb/>Togo ba e bi unse̱ ár te bi zimgagihu̱ xki dökagihu̱ ar tsꞌoki, ne bi xu̱gagihu̱ ár hnini bi nubgagihu̱ ár me̱ti, jange xa di umba ma mu̱ihu̱ di o̱thu̱ ar ñho. 


text:
<pb/>Xipa ya ku nuya mhöyu̱, zofo, ne tsu̱i ju̱ nunar tsꞌe̱di xi ꞌraꞌa Jö, hinto da ꞌñenö hinter me̱ꞌö nöꞌö gi utwabi.<pb/>


text:
Bemba ya ku da ꞌyo̱ta ya nza̱ya̱ ne ya tsꞌu̱tꞌwi, da ꞌyo̱ta nöꞌö nsipabi, ne di netho da ꞌyo̱tꞌa gatho nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Hinda ñömañꞌu̱ maꞌra, hinda ntunkwi yá ñꞌohu̱, mahyoni da me̱ꞌsa ar mhöte ne da numañho gatho nu maꞌra. 


text:
<pb/>Ngetho nuju̱ nꞌehe, mamꞌe̱tꞌo te gatho ndi benthu̱, hinge ndi o̱thu̱ Jö, ndi mꞌe̱thohu̱ ha ya tsꞌoki. Ya tsꞌomfeni mi jakagihu̱ nga o̱thu̱ gatho nöꞌö mi neꞌö. Ndi ꞌbu̱hu̱ har tsꞌomꞌu̱i, ndi hyo̱kwabihu̱ nöꞌö te pe̱ꞌsa maꞌra, ndar ñꞌu̱tsatehu̱, nꞌa ngu nꞌa ndi ñꞌu̱tsahu̱. 


text:
<br/>bi po̱kagihu̱, mödi hinge ndi o̱thu̱ ar ñho. Bi po̱kagihu̱ ngetho xa döta ár nhwëki. Bi xu̱gagihu̱ ma tsꞌokihu̱ ne njapꞌu̱ da mꞌu̱hu̱ manꞌagi, ne hár Hñö Jö bi ꞌrakagihu̱ nꞌar ꞌraꞌyo mꞌu̱i. 


text:
<pb/>Jö ba pe̱nkagihu̱ ár Hñö, ne bi gobgathogihu̱ ár tsꞌe̱di, ngetho da ñꞌemu̱ihu̱ ar tsi Hmu Hesukristo togo bi po̱kagihu̱. 


text:
<pb/>Bi hwëgagihu̱ da thanju̱ hinte ma tsꞌoki di tuhu̱, ne di to̱ꞌmhu̱pya ar te hiñhamꞌu̱ da götsꞌi, ngu to̱ꞌmi da tꞌumba yá ñho nꞌar tꞌu̱. 


text:
<pb/>Majöni nunar mhönu̱ di xiꞌi. Jange xa gi xipa ya ku, ne njapꞌu̱ gatho nuꞌu̱ xi ñꞌemu̱i Jö, da umba yá mu̱i da ꞌyo̱tꞌa nöꞌö xiñho, gehyu̱ da ma̱xa gatho da ꞌñepabi nöꞌö xiñho. 


text:
<pb/>Yo ma gi ntsa̱hñökiwi nuꞌu̱ xi ꞌbe̱ yá mfeni ne no̱ñꞌu̱ yá pale mamꞌe̱tꞌo. Yo ma gi ntsa̱wi, hingi nto̱xkwi nuꞌu̱ no̱mba yá ꞌbe̱pate ar Moise, ngetho hinte mañho, ne hinte gi ju̱ju̱. 


text:
<pb/>Ngetho gi pödi nunar ñꞌo̱ho̱ꞌö xi hye̱pꞌu̱ nöꞌö majöni ne o̱tꞌa ar tsꞌoki, zo̱ ár da̱ ñho̱tꞌa ar tsibi. Ar Pablo xipase̱ teme da ꞌyo̱tꞌa ar Tito 


text:
<pb/>Núꞌmu̱ xka pe̱ñꞌapꞌu̱ ar ku Artemas wa ar ku Tikiko, já gi ꞌñehnu̱ ngutꞌa Nikopolis ne ga nthe̱winu̱, ngetho xta beni ma ga ꞌbu̱hnu̱ nuya pa ya tse̱. 


text:
<pb/>Fa̱xa ar ku Sena nöꞌö pötwa yá ꞌbe̱pate ya ndö, ne ar ku Polo. Fa̱tsꞌi da mengi da ne yá ꞌñu, ne hinte da kꞌatꞌwi. 


text:
<pb/>Uta njapꞌu̱ ya ku da bödi da ꞌyo̱tꞌwa nꞌar ñho nuꞌu̱ thor kꞌatꞌi, ne hinda mꞌu̱tho hindi pödi da ꞌyo̱tꞌa nꞌar ñho. Ar Pablo edi ya gamfi ne a̱pa Jö da ma̱tsꞌi 


text:
<pb/>Pe̱ñꞌa nze̱ngwa gatho ya ku ꞌbu̱kwa. Ze̱ngwagihepꞌu̱ nuya gamfi mökagihe. Ar tsi Dada da hwëkꞌahu̱ yá ñho gi gathohu̱. Dá njapꞌu̱.<pb/>


