# verses

text:
Yrome kukurãkarykõ eraximãko ro sytatose onenepyra ro kuexirykõke. Naeroro penekehpyra sytatose kukurãkarykõ eraximary poko.<pb/>


text:
Morararo Ritonõpo zuzenu oturũko mana Ritonõpo maro kypoko xine. Kuosenetupuhtohkõ ekarõko mã Ritonõpo a kuotururukõ waro pyrahko kuahtao xine. “Otara ãko hano Ritonõpo a? Oty poko oturupõko hano eya?” ãko sytatose. Morara ahtao Ritonõpo zuzenu kukurohtao xine oturũko Ritonõpo maro, tõmiryae rokene. Samũ katoh sã Ritonõpo zuzenu omiry mana.


text:
Ritonõpo poe oturũko Zuzenu mana Ritonõpo maro ipoetory tõ akorehmary poko. Kukurohtao xine enẽko Ritonõpo mana. Tuzenu osenetupuhtopõpyry waro roropa mana.<pb/>


text:
Naeroro emero rokẽ kuetuarimarykohtao ynara zuaro sytatose, erohnõko Ritonõpo kypoko xine mana. Kure rokẽ kyritorỹko mana, ipyno kuexirykõke, tymenekase roropa kuexirykõke eya tõsenetupuhtopõpyryae ro.


text:
Ynara exiryke tynymenekatyã tymarõme tyrise Ritonõpo a Tumũkuru sã kuehtohkõme, tuisamehxo Imũkuru ehtohme imoihmãkõ jekyry maro.


text:
Naeroro tynymenekatyã eahmane Ritonõpo typoetoryme toto ehtohme. Mame tyneahmatyã tukurãkase eya. Mame toto kurãkaxĩpo, ynara tykase eya xine, “Umũkuru sã ipunaka exĩko matose,” tykase.<pb/>


text:
Morohne poko osenetuputyryhtao ynara ãko ase, “Ritonõpo kuakorehmanekõme ahtao, poremãnõko rokẽ kyzehnotokõ mana.”


text:
Tumũkuru onypynanohpyra Ritonõpo kynexine. Kypynanohtohkõme Tumũkuru tonehpose tarona aorihtohme, orihpyra kuehtohkõme. Kyya xine Tumũkuru tokarose Ritonõpo a, omomỹke pyra toexiryke. Morara Ritonõpo ahtao tynekarory kurã ekarõko roropa kyya xine mana, emero porehme.


text:
Kypoko xine ynara ãko Ritonõpo mana, “Kure nase toto, iirypyrykõ tykorokase mana,” ãko kypoko xine mana.


text:
Naeroro kyhxironanõkõ poremãnõko mã toto. “Iirypyryme matose Ritonõpo a,” kara exĩko mã toto Ritonõpo poetory tomo a. Kyyrypyrykõ korokatamitume Kyrixtu kynorihne. Tõsemãkapose ropa kuhse Kumykomo a tymaro ehtohme ropa tuisame. Tumy maro kypoko xine oturũko mana, kuakorehmatohkõme. Naeroro ynara kasaromepyra imehnõ mana, “Orihnõko matose oorypyrykõ epehpyryme,” kasaromepyra imehnõ mana kyya xine.


text:
Naeroro seropõkõ mã kyzehno xine Kyrixtu onyrisaromepyra mã toto, kypyno xine pyra Kyrixtu ehtohme. Otarãme kuosanumatorỹko mã toto Jezu poetory tõ kara. Otarãme kutuarimanohpotorỹko mã toto. Otarãme kyryhmatorỹko toh mana. Otarãme emitapãnõko sytatose. Otarãme tymõkomoke pyra exĩko sytatose tymetyke pyra ipunaka. Otarãme tyrohsẽ apoĩko sytatose. Otarãme orihnõko sytatose. Yrome morara ahtao ro kypyno xine exikehpyra Kyrixtu mana.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme sero poko,<br/><t>“Opoetoryme yna exiryke oriorihsasaka kohmãnõko ynanase.<br/>Kaneru etapasẽ sã yna rĩko imehnõ mana.</t><t>Popyra rokẽ yna rĩko toh mana,”<CL>me tymerose.


text:
Yrome morohne toehse ahtao ro kyporemãkapopyra xine mã toto. Tãkye ro sytatose kuetuarimarykohtao ro Kyrixtu kypyno xine exiryke.


text:
Ynara enetupuhnõko ase, senohne emero kyzehno xine Kyrixtu onyripyra mã toto kypyno xine pyra aehtohme. Toorihse kuahtao xine kypyno xine ro mana. Orihpyra ro kuahtao xine, morararo kypyno xine ro mana. Ritonõpo nenyohtyã Ritonõpo omipona pyra toehse ahtao, kyzehno xine Ritonõpo onyripyra mã toto. Joroko tamuru omipona exiketomo, kapuaõkõ esẽkõme toto ahtao ro kyzehno xine Ritonõpo onyripyra mã toto. Seromatokomo te, exipyra ro exiketõ roropa kyzehno xine Ritonõpo onyripyra mã toto.


text:
Kae kuahtao xine kypyno xine ro mana. Nono ao kuahtao xine morararo, kypyno xine mana, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetuputyryke kyya xine. Naeroro Ritonõpo nyrityã emero porehme, kyzehno xine Ritonõpo onyripyra mã toto. Kypyno xine exikehpyra Ritonõpo mã ipunaka.<pb/>


text:
Zae jomiry mana. Kyrixtu enetupuhnõko ase jesẽme nymyry. Naeroro ajohpe pyra ase. Jesẽme Ritonõpo zuzenu exiryke josenetupuhtoh kurãkãko mana zae ehtoh waro jehtohme. Naeroro ajohpe pyra jehtoh waro ase.


text:
“Emynyhmãko ase yronymyryme wekyry tõ poko, juteu tõ poko,” ãko ase. Samũ kakehpyra ase ukurohtao. Wekyry tõ nymyry mokaro juteu tomo.


text:
Yronymyryme wekyry tomo a Jezu enetupuhpory se ase Ritonõpo a. “Papa kapuaono, ameke kyriko Kyrixtu wino, ise awahtao, jũme jetuarimatohme, wekyry tõ kurãkatamitume,” kary se ase Ritonõpo a repe.


text:
Ritonõpo nymenekatyãme mã toto. Typoenõme tyrise toto eya, tuisame imehxo toexiry tonepose roropa eya xine. “Okurãkatorỹko ase,” tykase Ritonõpo eya xine. Tynymeropohpyry tokarose roropa eya xine. Zae Ritonõpo eahmary waro mã toto. Eya xine roropa, “Ynekarory tõ ekarõko ase oya xine,” tykase Ritonõpo.


text:
Aparão tõ pakõme toh mana. Kyrixtu roropa toto ekyryme toehse, ahnome tonuruse exiryke. “Tuisamehxo mase Ritonõpo. Emero esẽme mase. Kure mase,” sykatone eya kokoro rokene. Jũme morara kakehpyra sehtone, enara.<pb/>


text:
“Okurãkatorỹko ase,” kaxĩpo juteu tomo a, “Tõmihpyryae pyra Ritonõpo toehse ropa,” kara ase. Ynara exiryke, Ritonõpo a emero pyra Izyraeu tõ tymenekase mã toto. Tuhke pyra rokẽ ipoetoryme mã toto.


text:
Ritonõpo a emero pyra Aparão poenõ typoetoryme tyrise. Ynara tykase Ritonõpo Aparão a, “Izake poenõ rokẽ ynymenekatyãme mana apakõme nymyry toto ehtohme,” tykase.


text:
Morara karyke Ritonõpo a Aparão pũ poe rokẽ tonuruse exiketõ Ritonõpo poenõme pyra mana. Iximaeu tõ Ritonõpo poenõme pyra mana. Yrome Ritonõpo omihpyry poe aenurutyã Izake tõ typoenõme ekarõko Ritonõpo mana. Aparão pakõme nymyry toto ekarõko Ritonõpo mana.


text:
Ynara Ritonõpo omihpyry kynexine Aparão a, “Imeĩpo joehtoh ropa toehse ahtao oehnõko ropa ase. Morarame Sara emũkuãko mana,” tykase.<pb/>


text:
Mame nae ro enetupuhpotoh mana. Tuhke pyra rokẽ Ritonõpo nymenekatyã mana. Repeka toemũkuase kamarame, orutuame asakoro. Jũkõ toiro, Izake kynexine.


text:
<sup>(11-12)</sup> Yrome toiro Ritonõpo nymenekahpyryme kynexine. Mame tamoreme inymenekahpyry waro imehnõ ehtohme, ynara tykase Ritonõpo nohpo a, “Omũkuru osemazuhme aenuruhpyry takorõ poetoryme exĩko mana,” tykase Ritonõpo. Morara tykase ynororo enurupyra ro toto ahtao, kure ehtoh poko pyra ro toto ahtao, tyyrypyry poko pyra roropa toto ahtao. Naeroro Ritonõpo tõsenetupuhtopõpyry poe rokẽ tymenekase toiro eya, kure toto ehtopõpyry pokoino pyra.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Jako sehxo ase. Yrome Ezau se hkopyra ase,” tykase. Morara tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
“Toiro rokẽ tymenekase eya imehxo ehtohme. Irui onymenekara kynexine. Naeroro zae pyra Ritonõpo mana,” ãko imehnõ mã otarãme. Yrome ajohpe morara kananõ mana.


text:
Ynara tykase Ritonõpo Moeze a, “Imehnõ se jahtao, toto onuãnohpyra ase iirypyrykõ poko. Ipyno xine se jahtao toto pynanohnõko ase,” tykase.


text:
Naeroro kypyno xine Ritonõpo mana, “Yna pyno exiko,” karyke pyra kyya xine. Kypyno xine mana kure kynyrihpyrykõ pokoino pyra roropa. Kypyno xine se Ritonõpo exiryke rokẽ kypyno xine mana.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, ynara tykase Parao a, “Ynara ehtohme tuisame kyriase, yjamitunuru enepotohme oya imehnomo a, jekãtotohme toto a emero pata tõ punero,” tykase.


text:
Morara exiryke, imehnõ pyno se Ritonõpo ahtao toto pyno mana. Yrome tõmipona pyra exiketomo a ynara ãko Ritonõpo mana, “Ah jomipona pyra nexĩ toto yronymyrymehxo,” ãko mana.<pb/>


text:
Otarãme ynara ãko mã imepỹ ya, “Ynara karyhtao Ritonõpo a, ‘Popyra matose ya. Awãnohtorỹko ase,’ karyhtao eya, zae pyra mana, wãnohto rokene. Inyrihpyryme kuexirykõke onytyorõmara sytatose,” ãko mã mokyro ya otarãme.


text:
Yrome etako pahne jepe, Ritonõpo maro oseosezuhpyra exiko, “Oty katohme serara kyriase?” kara orino tumerime tapuhse ahtao. Tyrihpõ onezuhpyra mana. Mokyro, orino apuhne sã Ritonõpo mana kypoko xine.


text:
Orino apuhne typoe rokẽ tyrĩko mana. Mame moro orino ke toiro, asakoro tapuhsẽ riry se tahtao tyrĩko mã rahkene. Tumeri riry se tahtao oripo roropa, morara tyrĩko mana. Ynoro rokẽ zuaro mana.<pb/>


text:
Orino apuhne sã Ritonõpo kynexine, juteu tõ pynanohnõko. Typoe rokẽ toto pynanohnõko kynexine. Iirypyrymãkõ zehno toexiry enepory se toehse ynororo tyjamitunuru enepotohme imehnomo a. Mãpyra tuhke jeimamyry toto onuãnohpyra kynexine. Toto onutuarimapopyra kynexine aporo. Imehnõ eahmaryhtao typoetoryme toto ehtohme juteu tõ onutuarimapopyra kynexine. Tõmipona pyra aexityã onutuarimapopyra roropa kynexine.


text:
Yrome, “Umũkuru enetupuhnanõ isã exĩko mã toto,” tykase Ritonõpo. Morara exiryke toahmase sytatose eya Jezu enetupuhtohme kyya xine Kuesẽkõme. “Opyno xine ase. Awãnopyrykõ se pyra ase oorypyrykõ poko,” tykase ynororo Tumũkuru enetupuhnanomo a. Kure toexiry enepory se Ritonõpo exiryke morara tykase typyno exiketomo a.


text:
Tymenekase sytatose Ritonõpo a typoenõme kuehtohkõme. Toitoine sytatose juteu tõme. Imehnõ sytatose juteutõkara. Yrome kymarokõ emero toahmase sytatose Ritonõpo a typoenõme kuehtohkõme.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme Ozeia a,<br/><t>“Imehnõ kynexine ypoetory tõ kara.</t><t>Yrome, ‘Ypoetoryme matose,’ ãko ase.<br/><t>Mokaro pyno pyra exine repe.</t><t>Yrome eya xine, ‘Opyno xine ase,’ ãko ase, toto eahmãko.<br/>


text:
<t>Morarame moro pata poro, ‘Ypoetory kara matose,’ katopõpyry poro,</t><t>moro poro toto eahmãko ase.<br/><t>‘Orihpỹme exikety poenõme matose,’ ãko mã imehnõ ipoko xine,”<CL>tykase. Moro tymerose Ritonõpo omiryme Ozeia a.<pb/>


text:
Ynara tykase Izaja roropa Izyraeu tõ poko, “Ikuhpỹme Izyraeu tõ toehse ahtao ro isawã samo, tuna konõto ehpikuroko, morara ahtao ro toitoine rokẽ mã inypynanohtyãme exĩko toto.


text:
Ynara tymerose roropa Izaja ekepyry a pake, “Kypoenõkõ akoĩpyry onynomopyra Kuesẽkõ ahtao, Sotomapõkõ sã sehtory. Komorapõkõ enahtopõpyry sã roropa sehtory, senahtory rokene,” tykase.<pb/>


text:
“Oty katohme tuhke juteutõkara Jezu enetupuhnõko, yrome tuhke pyra rokẽ juteu tõ enetupuhnõko nae?” ãko matose otarãme. Mokaro juteutõkara kure toehtohkõ onupipyra toh nexiase repe. Yrome, “Tukurãkase matose,” tykase Ritonõpo eya xine.


text:
Mãpyra juteu tomo a, Ritonõpo nymenekatyamo a Ritonõpo maro kure toehtohkõ tupise repe inymeropohpyry omipona toehtohkõ poko repe. Yrome, “Kure matose ya,” kara tokurehse Ritonõpo eya xine, inymeropohpyry omipona exisaromepyra toto exiryke.


text:
Ritonõpo onenetupuhpyra toexirykõke tokurehse toto. “Zae sytatose Ritonõpo a enetuputyryke kyya xine,” kara toh nexiase. Azahkuru ynara tokarose eya xine, “Kure ynanase Ritonõpo a inymeropohpyry omipona yna exiryke,” tykase toto azahkuru. Kyrixtu enetuputyry se pyra toh nexiase. Naeroro, “Zae matose ya,” kara tokurehse Ritonõpo eya xine.


text:
Moro poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Etatoko pahne, Xião po ypoetory tõ esẽ rĩko ase.</t><t>Topuimo sã mã mokyro exĩko orẽpyra.<br/><t>Yrome ise pyra exĩko mã toto, morotõkomo.</t><t>Topu pona osetapaketõ sã ise pyra exĩko mã toto.<br/><t>Mãpyra tosẽkõme enetuputyryhtao eya xine atasamara mã toh exĩko,”<CL>tykase, tymerose.<CL><pb/>


text:
Wekyry tomo, juteu tõ pynanopyry poko penetãko ywy yronymyryme. Wekyry tõme mã toto. Naeroro Ritonõpo maro oturukehpyra ase toto kurãkary poko.


text:
Ritonõpo omipona se yronymyryme toh mã repe, zuaro ase. Yrome Ritonõpo a zae ehtoh waro pyra toh mana.


text:
Ritonõpo a tukurãkarykõ waro pyra toh mana. Naeroro tamoreme xine toekurãkarykõ zupĩko nexiase toto. Zae sytatose Ritonõpo a enetuputyryke rokẽ kyya xine, moro enetuputyry se pyra nexiase toto.


text:
Morarame Kyrixtu mã Ritonõpo nymeropohpyry etyhpyryme mana, kukurãkatohkõme. Naeroro Kyrixtu enetupuhnanõ emero kurãkãko Ritonõpo mana Tumũkuru enetuputyryke eya xine.<pb/>


text:
Ynara tymerose Moeze a, “Ritonõpo nymeropohpyry omipona awahtao xine ipunaka, oorypyrykõ poko pyra roropa awahtao xine moino ro oenurutopõpyrykõ poero oorikyrykõ ponãmero, morara awahtao xine orihpỹme matose exĩko, jũme Ritonõpo maro,” tykase.


text:
Yrome ynara tymerose roropa eya kukurãkarykõ poko Ritonõpo enetuputyryke kyya xine, “Ynara kara ehtoko oseya, ‘Kyrixtu enehpory se sytatose kapu ae kukurãkatohkõme,’ kara ehtoko,” me tymerose. Oty katohme? Tooehse exiryke sero pona.


text:
“Ynara kara ehtoko roropa, ‘Nono ae Kyrixtu senehpotone ropa kukurãkatohkõme. Aorikyhpyry tõ poe Kyrixtu sẽsemãkapotone ropa,’ kara ehtoko,” me tymerose. Oty katohme? Tõsemãse ropa exiryke.


text:
Ynara tymerose roropa Ritonõpo omiryme, “Zuaro matose zuaro se awahtao xine, kukurãkarykõ poko Ritonõpo a, aomiry enetuputyryke kyya xine.” Moro omi totase oya xine. Ynanekaroase oya xine. Ipoko mosenetuputyatose, “Kyrixtu enetupuhtoko,” karyhtao yna a oya xine. Moro omi ekarõko ynanase oya xine.


text:
Jezu orihxĩpo tõsemãkapose ropa Ritonõpo a. Moro enetuputyryhtao oya xine imehnõ zurũko matose, “Jezu jesẽme mana,” ãko matose imehnomo a. Morara awahtao xine opynanohtorỹko Ritonõpo mana.


text:
Ynara exiryke, kukurohtao xine enetuputyryhtao kyya xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. “Zae mase ya,” ãko mana kyya xine. “Jezu jesẽme mana,” karyhtao kyya xine kypynanohtorỹko Ritonõpo mana.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Jenetuputyryhtao oya xine oesẽkõme atasamara matose,” me tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
Ahno poko emero morara ãko Ritonõpo mana, oxisã juteu tõ exiryke juteutõkara maro. Ritonõpo seropõkõ esẽme mana, emero porehme. Naeroro tonetupuhnanõ akorehmãko mã emero, imaro autururukohtao.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “‘Papa kapuaono, kukurãkako,’ kananõ pynanohnõko Ritonõpo mana emero porehme,” ãko.<pb/>


text:
Yrome atakorehmaposaromepyra onenetupuhpyra exiketõ mana. Morararo onenetupuhpyra omi kurã onetapitopyra exiketõ mana. Mame otãto omi kurã etãko toh nae onekaropyra imepỹ ahtao eya xine?


text:
Morararo omi kurã onekaropyra toh mana, ekaronanõ anaropopyra tokurehse ahtao. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme sero poko, “Kure kuhse mokaro oepyry mana. Omi kurã ekaronanõ oepyry kure kuhse mana,” ãko.


text:
Yrome toitoine rokẽ omi kurã etãko mã toto, emero pyra. Ynara tymerose Izaja a sero poko, “Papa kapuaono, yna omiry onenetupuhpyra mã toto. Tuhke pyra rokẽ enetupuhnõko mã toto,” tykase. Moro tymerose Izaja a pake.


text:
Naeroro enetupuhnõko mã toto omi kurã etaryhtao. Etãko toh mana Kyrixtu poko tamorepase toto ahtao.<pb/>


text:
Yrome ynara ãko ase oya xine, ajohpe pyra omi kurã onetara toh nae? Totase eya xine rahkene. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme moro poko,<br/><t>“Aomirykõ totase eya xine emero pata tõ punero.</t><t>Toto omihpyry tõsekãtose nono etyhpyry punero.”<CL>


text:
Ynara ãko ropa ase, “Izyraeu tõ zuaro pyra nexiahse?” ãko ase. Ynara ãko Moeze nymerohpyry jezuhnõko,<br/><t>“Izyraeu tomo, imehnõ zumoxike oritorỹko ase.</t><t>Ypoetory tõ kara poko ozekĩtanohtorỹko ase,<br/>zae ehtoh waro pyra exiketõ poko,”<CL>tykase.


text:
Orẽpyrahxo Izaja kynexine roropa ynara karyhtao Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Tonetupuhse ywy juteutõkara a, jupipynỹpo tomo a.</t><t>Tõsenepose ywy roropa eya xine,<br/>‘Yna akorehmako,’ kapynỹpo tomo a,”<CL>tykase Izaja Ritonõpo omiryme.


text:
Yrome Izyraeu tõ poko ynara tykase, “Juteu tõ eahmary poko ykohmamyase toto kurãkatohme repe. Yrome jomipona pyra rokẽ nexiase toto. Ymoipyra roropa nexiase toto,” tykase Izaja Ritonõpo omiryme toto poko.<pb/>


text:
“Typoetory tõ juteu tõ turumekase Ritonõpo a,” ãko matou ya? Arypyra ipunaka. Ywy roropa juteume ase. Aparão paryme ase. Pẽxamĩ paryme roropa ase. Jurumekara Ritonõpo mana.


text:
Naeroro tynymenekatyã onurumekara Ritonõpo mana. Apitoryme tymenekase toto typoetoryme toto ehtohme. Ritonõpo omihpyry waro matose moro poko, Izyraeu hxirotopõpyry Eria a, Ritonõpo netaryme. Ynara tykase ynororo,


text:
“Ritonõpo, urutõme onenyohtyã totapase eya xine. Tynekarorykõ zahkatoh typahpahse roropa eya xine. Ywy ro rokẽ opoetory akoĩpyryme ase. Mame jetapary kuhnõko roropa mã toto,” tykase Eria pake.


text:
Morarame ynara tykase Ritonõpo eya, “Omoro rokẽ kara. Tuhke jenetupuhnanõ nae ro ase. Seti miume orẽpyra exiketõ ypoetory tõ nae ro mana. Jenetuputyry tyya xine onurumekara mã toto. Wewe xihpyry, ahno naxikahpyry ẽpataka porohpyra mã toto, ‘Kure mase. Yna rihpome mase,’ kara roropa toh mana tynaxikatyãkomo a,” tykase Ritonõpo.


text:
Eria maronõpo tõ sã mã juteu tõ seromaroro. Toitoine rokẽ Ritonõpo enetupuhnõko mã toto, seti miumãkõ menekatopõpyry sã Ritonõpo a pake. Tuhke pohto rokẽ Ritonõpo nymenekatyã nae mana. Ipynanopyrykõ se toexiryke, tymenekase toto eya.


text:
Tymenekase toto eya typoe rokene, ipyno xine toexiryke, kure aexirykõke pyra. Kynyrihpyrykõ kurã pokoino tymenekase kuahtao xine, typoe rokẽ pyra kymenekarykõ exiry, typoe rokẽ pyra kypyno xine exiry roropa.<pb/>


text:
Etatoko pahne, Izyraeu tõ tukurãkarykõ se repe zae toehtohkõme Ritonõpo a. Yrome tokurehse toto. Tuhkãkõkara rokẽ tukurãkase Ritonõpo a. Tynymenekatyã rokẽ tukurãkase eya. Yrome tukurãkatohkõ onenetupuhpyra imoihmãkõ kynexine. Naeroro tõmipona pyra exiketõ poko ynara tykase Ritonõpo kynexine, “Ah onenetupuhpyra nexĩ toto,” tykase.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Ritonõpo poe otato pyra toehse toto,” tykase. “Onenetupuhpỹme roropa tyrise toto eya,” tykase. “Moro saaro seromaroro Izyraeu pakomotyã onenetupuhpyra mã toto. Etaryhtao eya xine otato pyra mã toto,” tykase.


text:
Ynara tymerose Tawi a mokaro poko,<br/><t>“Osenekunohnõko rokẽ mã toto.</t><t>Zae pyra osenetupuhnõko mã toto.<br/><t>Naeroro Papa kapuaono, autukurukohtao ro ituarimapoko toto.</t><t>Onokyro apoitoh taka sã ẽmapoko toto.<br/>Zuãnohpoko toto iirypyrykõ epehpyryme.<br/>


text:
<t>Enurukõ apuruko samo awaro pyra toto ehtohme.</t><t>Etuarimaketõme tyriko toto, omoxinety puimananõ samo,”<CL>tykase Tawi Ritonõpo a. Morara tymerose Tawi a Ritonõpo omiryme.<pb/>


text:
Yrome jũme pyra juteu tõ azahkuru osenetupuhnõko mã toto, axĩtao rokene. Jũme pyra toto wãnohnõko roropa Ritonõpo mana. Ritonõpo omipona pyra juteu tõ toehse. Morara exiryke imehnõ typynanohse Ritonõpo a, zumoxike juteu tõ ehtohme. Juteutõkara zumoxike juteu tõ se Ritonõpo kynexine, typynanohse toto exiryke. “‘Senetupuhtone roropa kypynanohtohkõme Ritonõpo a,’ ãko mã juteu tõ otarãme,” tykase Ritonõpo oseya rokene.


text:
Juteu tõ Ritonõpo omipona pyra toehse. Morara exiryke juteutõkara pynanohnõko Ritonõpo mana seromaroro. Onenetupuhpyra juteu tõ kynexine. Morara exiryke juteutõkara enetupuhnõko seromaroro. Juteutõkara a kurãkõ ekarõko Ritonõpo mana seromaroro tõmipona pyra juteu tõ toehse exiryke. Yrome juteu tomo a enetuputyryhtao ropa itamurumehxo Ritonõpo nekarory apoĩko juteutõkara mana juteu tõ maro.<pb/>


text:
Oya xine juteutõkara a ynara ãko ase, Ritonõpo nymenekahpyryme ase ãmorepanekõme tõmiry kurã poko. Yronymyryme erohnõko ase ãmoreparykõ poko. Tãkye ase roropa.


text:
Otarãme oumoxike xine wekyry tõ exĩko juteutõkara Ritonõpo enetuputyry eneryke tyya xine. Mame otarãme wekyry tõ mã Ritonõpo enetuputyry se exĩko roropa, juteu tomo. Mame otarãme toto pynanohnõko Jezu mana.


text:
Juteu tõ se pyra toehse Ritonõpo ahtao kure toehse juteutõkara a, tymaro osepeme toto ehtohme. Mãpyra juteu tõ pyno ropa Ritonõpo ahtao kure kuhse exĩko mana. Aorihtyã ẽsemamyry ropa sã kure exĩko mana.<pb/>


text:
Wyi ekyiryhtao, ekyisenã zokonaka kure ahtao tytororo kure exiry enetupuhnõko sytatose. Otyro mity kure ahtao amoriry roropa kure mana. (Moro saaro tonetupuhnanõ osemazuhme Ritonõpo poetoryme toehse ahtao, seromato enetupuhnanõ roropa ipoetoryme exĩko, Aparão ehtopõpyry samo.)


text:
Mame otyro tarykase mana, oriwera. Mame toitoine amoriry tysahkase esemy a. Tymyakãmase toto oriwera ituhtaõ amoriry ke, toto esahpyry po ahtatohme ropa. Moro oriwera amoriry sã juteu tõ mana, isahkatyã samo. Onenetupuhpyra toexirykõke Ritonõpo poenõme pyra toehse toto. Amarokõ juteutõkara, moro ituhtaõ amoriry sã matose. Ritonõpo poenõme matose toehse enetuputyryke oya xine.


text:
Naeroro mokaro, juteu tõ, Ritonõpo onenetupuhpynõ onypoihtopyra ehtoko, “Tee, juteu tõ se pyra Ritonõpo mana. Kymarokõ rokẽ menekase,” kara ehtoko. Amoriry sã rokẽ matose. Zoko sã pyra matose. Mame otyro eukuru yhtopyra mana amoriry wino imity aka. Yrome imity wino onuhnõko mana amoriry aka. Morararo matose. Kure oritorỹko Ritonõpo mana juteu tõ pokoino.<pb/>


text:
Otarãme ynara ãko matose, “Ỹ, amoriry isahkatyã sã juteu tõ tymyakãmase yna ke,” ãko matose otarãme.


text:
Ajohpe pyra mana. Amoriry isahkatyã sã juteu tõ turumekase Ritonõpo a onenetupuhpyra toto exiryke. Mame typoenõme amarokõ tyrise eya mokaro esahpyry pona, Kyrixtu enetuputyryke oya xine. Yrome epyrypara ehtoko. “Kymarokõ rokẽ Ritonõpo poenõme sytatose,” kara ehtoko. Tomeseke ehtoko Ritonõpo onenetupuhkehpyra oehtohkõme.


text:
Otyro amoriry sahkary sã juteu tõ tuãnohse Ritonõpo a onenetupuhpyra toto ahtao. Amarokõ roropa opynanohpyra xine Ritonõpo exĩko mana onenetupuhpyra awahtao xine.


text:
Moro poko Ritonõpo kure ehtoh enetupuhnõko sytatose. Yrome kyyrypyrykõ zehno exiry poko enetupuhnõko roropa sytatose. Tõmipona pyra exiketõ zehno mana. Yrome opyno xine mana ipyno exikehpyra awahtao xine onenetupuhkehpyra roropa awahtao xine. Naeroro tomeseke ehtoko. Turumekase oya xine ahtao, amoriry sahkary sã awãnohtorỹko roropa Ritonõpo mana.


text:
Morarame juteu tomo a Ritonõpo enetuputyryhtao ropa eya xine, typoenõme toto rĩko ropa Ritonõpo mana. Isahkahpyry riry ropa esahpyry pona, moro saaro typoenõme juteu tõ riry waro Ritonõpo mana.


text:
Amarokõ juteutõkara oriwera amoriry ituhtaõ sã matose. Mame moro ituhtaõ amoriry tysahkase, arykahpyry aka tyritohme, tarykasẽ amoriryme ehtohme. Moro sã matose. Osemazuhme Ritonõpo poetoryme pyra mexiatose. Yrome seromaroro ipoetoryme toehse matose. Mame oriwera amorirỹpyry riry ropa tupime pyra Ritonõpo a. Moro sã juteu tõ riry ropa tupime pyra Ritonõpo a mana typoenõme ropa toto ehtohme. Enetuputyryhtao eya xine typoenõme toto rĩko ropa Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Ritonõpo osenetupuhtopõpyry tokare pyra kynexine aporo. Yrome seromaroro tokare toehse rahkene. Naeroro ase aosenetupuhtopõpyry ekarõko oya xine, zuaro oehtohkõme. Ynara mana, axĩtao rokẽ Ritonõpo enetuputyry se pyra juteu tõ exĩko mana. Juteutõkara pynanopyry poko, “Epo,” tykase Ritonõpo ahtao, Kyrixtu tonetupuhse ahtao toto a, morara ahtao enetuputyry se exĩko ropa juteu tõ mana. Morohne poko ourutorỹko ase, “Kymarokõ rokẽ tymenekase Ritonõpo a, typoetoryme,” kara oehtohkõme.


text:
Moromeĩpo juteu tõ emero pynanohnõko Ritonõpo mana. Sero poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Opynanohnekõ mã Xião poe oehnõko mana.</t><t>Mame Jako pakomotyã rypyry korokãko mana emero porehme.<br/>


text:
Omi kurã se pyra juteu tõ toehse emero pyra. Morara exiryke Ritonõpo poetoryme pyra toehse mã toto. Zehno mã toto. Yrome morara toehse mokaro exiryke amarokõ, juteutõkara, Jezu Kyrixtu enetupuhnõko. Yrome moinoro Ritonõpo nymenekatyãme juteu tõ exiryke toto pyno ro mana. “Ypoenõme matose,” tykase Ritonõpo pake Aparão tomo a. Naeroro juteu tõ pyno ro Ritonõpo mana ipunaka.


text:
Ritonõpo kure ehtoh onytyorõmara mana. “Mokaro pynanohnõko ase,” karyhtao eya, toto pynanohnõko mã rahkene. “Moxiã menekãko ase ypoenõme toto ehtohme,” karyhtao roropa eya, toto menekãko mã rahkene.


text:
Pake hkopyra Ritonõpo onenetupuhpyra mexiatose. Aomipona pyra mexiatose. Seromaroro opynanohtorỹko Ritonõpo mana, aomipona pyra juteu tõ toehse exiryke.


text:
Moro saaro imeĩpo juteu tõ pynanohnõko Ritonõpo mana opyno xine ehtoh sã seromaroro. Toto pynanohnõko Ritonõpo mana tõmipona pyra toto ahtao ro seromaroro.


text:
Oxisã toehse juteu tomo juteutõkara maro Ritonõpo a, aomipona pyra toexirykõke. Morara exiryke oxisã toto pynanohnõko roropa Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Kure kuhse Ritonõpo mana imehnõ motye emero. Tuaro kuhse roropa ynororo. Emero ehtoh waro mana. Ritonõpo osenetupuhtoh waro pyra sytatose ipunaka. Ayaytory waro pyra roropa sytatose ipunaka.


text:
Ynara ãko Ritonõpo omiry sero poko,<br/><t>“Kuesẽkõ osenetupuhtopõpyry waro pyra seropõkõ mã emero.</t><t>Ritonõpo anamorepara mã toto ipunaka.<br/>


text:
Ynara exiryke, senohne emero tyrise Ritonõpo a. Ritonõpo poe emero toehse mana. “Emero motye kuhse kure mase, Ritonõpo,” katohme eya xine emero tyrise Ritonõpo a. Naeroro, “Kure mase Ritonõpo,” kakehpyra sehtone myarotokorõme.<pb/>


text:
Wekyry tomo, kypyno xine Ritonõpo mã ipunaka. Naeroro osekarotoko onekarorykõ kurãme eya. “Taro ase Ritonõpo, õmipona rokẽ jehtohme,” kahtoko eya tãkye aehtohme. Morara awahtao xine zae matose exĩko Ritonõpo poko.


text:
Ritonõpo se pyra exiketõ typenetatohkõ poko rokẽ mã toto. Mokaro ehtoh sã pyra ehtoko. Õsenetupuhtohkõ ikurãkapotoko Ritonõpo a. Õsenetupuhtohkõ tukurãkase ahtao eya, Ritonõpo penetatoh kurã kypoko xine waro exĩko matose, tãkye Ritonõpo riry waro exĩko roropa matose te, zae ehtoh waro roropa matose exĩko.<pb/>


text:
Ritonõpo a tyjamitunuru tokarose ya imehnõ amorepaneme jehtohme. Naeroro ynara ãko ase oya xine, kure oehtohkõ poko õsenetuputyrykohtao onymotyẽkara ehtoko. Zae osenetupuhtoko oehtohkõ poko, oerohtohkõ poko, enara, Ritonõpo poe tonetupuhse oya xine exiryke.


text:
Morararo sytatose Jezu Kyrixtu enetupuhnanomo. Tuhke kymarokõ repe. Yrome toiro tokokẽ sã osenetupuhnõko sytatose Kyrixtu maro nymyry kuexirykõke. Mame kuokokõ pokono atakorehmary sã atakorehmãko sytatose kuerohtohkõ poko kuahtao xine emero porehme.


text:
Kypyno xine Ritonõpo mana ipunaka. Naeroro tyjamitunuru tyripose eya kukurohtaka xine tyotyoro kuerohtohkõ poko kuehtohkõme Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry poko. Tõmiry poko urutõme Ritonõpo nekarohpyry kyya xine ahtao, moro poko sehtone yronymyryme, Kuesẽkõ enetuputyryke kyya xine.


text:
Imehnõ akorehmaneme tyrise kuahtao xine Ritonõpo a sakorehmatone toto. Imehnõ amorepaneme tyrise kuahtao xine eya, samorepatone toto.


text:
Imehnõ typoremãse ahtao Ritonõpo enetuputyry poko, mame jamihme ropa toto riry waro kuahtao xine Ritonõpo poe, syjamihtanohpotone ropa toto. Tỹkyryneke kuahtao xine tonahsẽ sekarotone imehnomo a. Kyyamene se pyra sehtone. Imehnõ esẽme awahtao xine, tomeseke ehtoko opoetory tõ poko. Etuarimaketõ akorehmary waro awahtao xine Ritonõpo poe tãkye ehtoko toto akorehmary poko.<pb/>


text:
Imehnõ Jezu poetory pyno ehtoko oxiekyryme oexirykõke Kyrixtu enetuputyryke oya xine. Kure rokẽ imehnõ tyritoko roropa.


text:
Yronymyryme erohtoko. Akĩme pyra ehtoko. Kuesẽkõ omipona ehtoko yronymyryme. Tãkye ehtoko aomipona oexirykõ poko.


text:
Jezu maro tuhke jeimamyry aropõko sytatose Ritonõpo esao. Moro poko õsenetuputyrykõ poko tãkye ehtoko. Oetuarimarykohtao eanahtotoko. Oturukehpyra ehtoko Ritonõpo maro.


text:
Ritonõpo poetory etuarimaryhtao axĩke akorehmatoko toto õkyryrykõ zokonaka ekarotoko roropa eya xine. Osa ekarotoko katonõ nyhtohme atapyĩkõ tao.<pb/>


text:
Ritonõpo se pyra exiketomo a ooryhmarykohtao, “Papa, moxiã ituarimapoko,” kara ehtoko Ritonõpo a. Ynara kahtoko, “Papa, moxiã ikurãkako ropa,” kahtoko rokene.


text:
Imehnõ Jezu poetory pyno ehtoko emero porehme. Epyrypara ehtoko. “Imehnõ motye kure ase,” kara ehtoko. Osepeme ehtoko tymõkomokãkara maro. “Imehnõ motye tuarohxo ywy,” kara ehtoko roropa.<pb/>


text:
Popyra orirykohtao imehnomo a emỹpopyra ehtoko. Kure ehtoh poko rokẽ ehtoko imehnõ neneryme emero, zae oehtohkõ waro toto ehtohme.


text:
Yronymyryme ehtoko osepeme oehtohkõme imehnõ maro, oxiehno pyra oehtohkõme toto maro, emero porehme.


text:
Wekyry tõme matose opyno xine jexiryke. Emỹpopyra ehtoko popyra tyrise awahtao xine imehnomo a. Ritonõpo rokẽ eraximatoko. Imeĩpo toto wãnohnõko mana, iirypyry zehno toexiryke. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme. “Ywy roro popyra exiketõ poko emỹpõko ase. Toto epehmãko ase iirypyrykõ epehpyryme, ãko Kuesẽkõ mana,” me tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
Yrome ynara ehtoko, Ritonõpo omihpyryae ro. Ynara tymerose, “Ozehno exikety omise ahtao, autuhmatoko. Tuna se ynororo ahtao, auhpatoko. Kure ozehno exikety riryhtao oya xine, otarãme ehxirõko mana ozehno xine toehtopõpyry poko,” ãko.


text:
Tyyrypyry poko exikety ynara karyhtao oya xine, “Kyyrypyrykõ poko sehtone,” karyhtao oya xine, “Arypyra ipunaka,” kahtoko eya xine. Popyra orirykohtao imehnomo a kure rokẽ tyritoko toto. Morara awahtao xine orẽpyra exĩko matose, enara.<pb/>


text:
Ritonõpo a tyrise kowenu tõ mana. Kowenu poetory tõ roropa Ritonõpo poe tuisame mã toto. Naeroro toto omipona ehtoko emero porehme.


text:
Kowenu omipona pyra kuahtao xine Ritonõpo nymenekatyã omipona pyra sytatose. Morara exiryke kowenu omipona pyra exiketõ wãnohnõko mã toto.


text:
Kowenu poetory zuno pyra kurãkõ mana, yrome popyra exiketõ mã toto zuno. Naeroro tuisa tõ zuno se pyra awahtao xine kure rokẽ ehtoko. Mame kure rokẽ awahtao xine, “Zae mase,” ãko mã toto oya xine.


text:
Ritonõpo poe kowenu poetory tõ mana opynanohtohkõme. Yrome popyra awahtao xine, toto zuno ehtoko. Ritonõpo poe jamihme mã toto popyra exiketõ wãnohtohme. Ritonõpo poe ajoajohpãkõ wãnohnõko mã toto. Popyra exiketõ wãnopyry zae mã rahkene.


text:
Morara exiryke kowenu poetory tõ omipona ehtoko. Ozehno xine toto exiryino rokẽ pyra toto omipona ehtoko. Yrome toto omipona zae exiry waro oexirykõke toto omipona ehtoko.<pb/>


text:
Morara exiryke roropa kowenu omi poe, kytinerũkõ apiakãko sytatose kowenu tinerũme. Zae aerokurukohtao Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko erohnõko kowenu poetory tõ mana.


text:
Toeparo rokẽ osepekahpyra ehtoko imehnomo a. Epehmatoko toto. Mame imehnõ pyno exikehpyra ehtoko. Imehnõ pyno awahtao xine Ritonõpo nymeropohpyry omipona matose.


text:
Ynara tymeropose Ritonõpo a, “Opyty kara nohpo ahtao ipoko pyra ehtoko. Imehnõ onetapara ehtoko. Imehnõ mõkomory onematonanohpyra ehtoko, ĩkyryrykõ onematonanohpyra ehtoko roropa. Imehnõ kyryry poko penetara ehtoko roropa.” Mame etyhpyryme ynara tykase Ritonõpo kyya xine, “Imehnõ pyno ehtoko, osepyno oehtohkõ saaro,” tykase. Moro etyhpyry omipona awahtao xine Ritonõpo nymeropohpyry omipona matose ipunaka.


text:
Imehnõ pyno awahtao xine, toto onyhtomara matose. Naeroro imehnõ pyno awahtao xine, Ritonõpo nymeropohpyry omipona matose exĩko emero porehme.<pb/>


text:
Etatoko pahne, Jezu oepyry ropa waro matose. Naeroro ipakatyã sã ehtoko. Ritonõpo nymeropohpyry omipona kuahtao xine ipakatyã sã sytatose. Kyrixtu enetupuhpitoryhtao kyya xine okynaro aepyry ropa kynexine. Okyna hkopyra aepyry ropa mana seromaroro.


text:
Kuesẽkõ oepyry ropa ẽmepyry sã mana. Ẽmehsasaka mana okynã pyra Jezu oepyry ropa exiryke. Naeroro kyyrypyrykõ xihpyry surumekatone. Ritonõpo omipona rokẽ sehtone. Soutatu tõ typyreke mã toto onuopyra imehnõ ehtohme. Mokaro sã sehtone, Kuesẽkõ jamitunuru maro sehtone kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme.


text:
Zae rokẽ sehtone kuomirykõ poko, kynyrirykõ poko roropa, ihximyra kuehtohkõme imehnõ neneryme. Eukuru enyryhtao emotyẽkara sehtone. Etỹpyra roropa sehtone. Imehnõ nohpo poko pyra sehtone. Ajoajohpe pyra sehtone. Atatapoipyra sehtone. Imehnõ zumoxike pyra roropa sehtone.


text:
Kypenetatohkõ poko kuahtao xine iirypyryme exĩko sytatose. Naeroro kypenetatohkõ poko pyra sehtone. Yrome Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu tyjamitunuru ekarõko kyya xine mana soutatu tõ esẽ pyrou ekarory samo typoetory tomo a. Naeroro, “Ajamitunuru tyriko yna kurohtaka orẽpyra yna ehtohme õmipona,” kahtoko Kyrixtu a.<pb/>


text:
Kure rokẽ ehtoko imehnõ Jezu poetory tõ maro. Jamihme pyra toto ahtao ro Jezu enetuputyry poko, eahmako toto amaro xine toto ehtohme. Oseosezuhpyra ehtoko toto maro, toto osenetupuhtoh poko.


text:
Toitoine Jezu poetory emero otuhnõko. Yrome imehnõ mã jamihme hkopyra enetuputyryke tyya xine tõsẽ onõpyra, tonahsẽ rokẽ enahnõko mã toto.


text:
Amarokõ emero otuhnõko matose. Naeroro, “Popyra mokyro, zuaro pyra rokẽ mana,” kara ehtoko imepỹ poko, tõsẽ onõpyra exikety poko. Morararo tonahsẽ rokẽ enahneme awahtao xine, “Popyra mokyro,” kara ehtoko imepỹ poko, emero otuhkety poko. Typoetoryme tyrise toto exiryke Ritonõpo a, “Popyra mokyro,” kara ehtoko ipoko xine.


text:
Zae pyra sytatose imepỹ poetory ekaroryhtao popyra kyya xine. Ritonõpo omipona mokyro mana. Zae ahtao, Ritonõpo rokẽ, “Zae mase,” ãko eya mana. Yrome azahkuru ahtao, “Azahkuru mase,” ãko mana. Tyjamitunuru rĩko Kuesẽkõ mana ikurohtaka zae rokẽ ehtohme. Naeroro zae rokẽ exĩko mokyro mã rahkene.<pb/>


text:
Toitoine matose ynara ãko, “Sero ẽmepyry tyoro mana, tia sãtume mana,” ãko, atãkyematohme roropa. Yrome imehnõ mã ynara ãko, “Emero ẽmepyry oxisã ya,” ãko mana. Morohne poko osenetupuhtoko otupipyra oehtohkõme.


text:
Toiro ẽmepyry menekaryhtao Jezu poetory a atãkyematohme, kure rokẽ Kuesẽkõ ritohme moro ẽmepyry menekãko mana. Morararo tonahsẽ enapyryhtao eya kure rokẽ Kuesẽkõ ritohme moro enahnõko mana. “Kure mase Ritonõpo, senohne onekarohpyryme mana, ynanapyryme,” karyke eya Ritonõpo a. Imepỹ mã tõsẽ onõpyra ahtao, kure Kuesẽkõ ekarõko roropa mana, “Kure mase,” karyke eya roropa Ritonõpo a.


text:
Isene kuahtao xine, kure Kuesẽkõ ritohme kyya xine isene sytatose. Kuorikyrykohtao, kure Kuesẽkõ ritohme orihnõko sytatose. Naeroro Kuesẽkõ poetoryme sytatose orihpyra ro kuahtao xine. Kuorikyrykohtao ipoetoryme ro sytatose.


text:
Kyrixtu kynorihne. Mame kynẽsemãne ropa toorihxĩpo orihpyra exiketõ esẽme ehtohme te, aorihtyã esẽme ehtohme roropa.


text:
Amarokõ ke? Oty katoh, “Popyra mokyro,” ãko matou imepỹ poko? Oty katoh, “Moky xihpyry,” ãko roropa matou? Yrome kymarokõ emero Ritonõpo ẽpataka exĩko kuapiakatohkõme eya.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme sero poko,<br/><t>“Orihpỹme ase, ãko Kuesẽkõ mana.</t><t>Naeroro seropõkõ emero porehme tosekumuru po porohnõko mã toto jẽpataka.<br/>‘Ritonõpo mase,’ ãko toh mã ya emero porehme,”<CL>tykase, tymerose.


text:
Morara exiryke imehnõ Jezu poetory tõ onykerekeremara sehtone. Ynara rokẽ osenetupuhtoko, zae rokẽ sehtone imehnõ Jezu poetory tõ neneryme. Morara kuahtao xine, “Mokyro zae pyra mana,” kara imehnõ mana kypoko xine. Mãpyra zae pyra ehtoh poko kuahtao xine azahkuru exĩko roropa mã toto kuenerykõke.


text:
Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu poe ynara zuaro ase, tõsẽ onyry iirypyryme pyra mana, ahno naxikahpyry ẽpataka tyrise ahtao ro, joroko zohme tokarose ahtao ro imehnomo a ekamotohme ropa imeĩpo. Yrome iirypyryme enetuputyryhtao oya xine, morara ahtao iirypyryme oya xine mana.


text:
Imepỹ Jezu poetory zae pyra ehtoh poko tyrise kyya xine ahtao tõsẽ onyryke kyya xine mokyro pyno nymyry pyra sytatose. Toto pyno Kyrixtu exiryke kynorihne toto pynanohtohme. Naeroro toto pyno sehtone roropa. Eya xine popyra moro tõsẽ onyryhtao kyya xine, onõpyra sehtone toto maro kuahtao xine.


text:
Otarãme onyrirykõ kure oya xine repe, yrome imehnomo a otarãme popyra mana. Morara ahtao tomeseke ehtoko imehnõ onyporemãkapopyra oehtohkõme roropa.


text:
Ynara exiryke, Kuesẽkõme Ritonõpo enetuputyryhtao kyya xine tõsẽ poko torẽtyke pyra sytatose, eukuru tõkehko poko roropa. Yrome kure ehtoh poko enetupuhnõko sytatose te, imehnõ pyno kuehtohkõ poko, tãkye kuehtohkõ poko Ritonõpo zuzenu poe, enara osenetupuhnõko sytatose Ritonõpo enetuputyryhtao kyya xine Kuesẽkõme.


text:
Morarame Kyrixtu omipona kuahtao xine Ritonõpo zamaro sytatose exĩko, imehnomo a roropa kure sytatose exĩko.<pb/>


text:
Naeroro orẽpyra sehtone osepeme kuexirykõ poko imehnõ maro. Satakorehmatone orẽpyrahxo kuehtohkõme Kyrixtu enetuputyry poko kyya xine.


text:
Ritonõpo nyrihpyry imepỹ kurohtao onyryhmara sehtone azahkuru kuexirykõ poko. Emero rokẽ onõpopyra ehtoko imehnomo a ise pyra toto ahtao. Emero tõsẽ kure kuohkõme repe, yrome ahno nyrihpyry zotỹpyryme toehse ahtao joroko zohme, moro onõpyra sehtone imehnõ iirypyryme riporyino.


text:
Zae sytatose, imehnõ iirypyryme onyripyra kuahtao xine. Otarãme kyya xine tõsẽ onyry kure, jehnahpyry enyry roropa kure. Yrome imepỹ Jezu poetory a morohne onyry iirypyryme ahtao onõpyra sehtone ipunaka.


text:
Emero rokẽ onyry kure oya xine ahtao moro poko epyrypara ehtoko. Moro poko osenetupuhtoko Ritonõpo neneryme rokene. Mame zae ehtoh waro awahtao xine zae rokẽ ehtoko. Zae ehtoh poko rokẽ awahtao xine, tãkye matose exĩko.


text:
Yrome, “Nary,” karyhtao oya xine, “Otarãme senohne onyry ya popyra mana,” karyhtao oya xine, mame moro onyryhtao oya xine, popyra matose Ritonõpo a exĩko. Zae ehtoh tonetupuhse oya xine repe. Yrome zae ehtoh poko pyra mexiatose. Morara exiryke zae ehtoh enetuputyryhtao oya xine yrome tyorõ poko awahtao xine oorypyrykõ poko matose.<pb/>


text:
Orẽpyra kuahtao xine Jezu enetuputyry poko, imehnõ jamihme hkopyra exiketõ sakorehmatone, toetuarimarykõ poko poremãpyra toto ehtohme. Kypenetatohkõ poko rokẽ pyra sehtone.


text:
Imehnõ Jezu poetory tõ sakorehmatone, orẽpyrahxo toto ehtohme Jezu enetuputyry poko, tãkye roropa toto ehtohme.


text:
Morararo Kyrixtu kynexine. Typenetatoh poko pyra kynexine. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme moro poko, “Okerekerematopõpyry sã opoihtonanomo a, ykerekeremãko mã toto ypoihtõko roropa mã toto,” tykase Jezu Tumy a.


text:
Emero Ritonõpo omiry tymerose kuamorepatohkõme, kure kuexirykõ eraximatohme roropa kyya xine. Ritonõpo omiry omipona kuahtao xine atãkyemãko sytatose. Kuetuarimarykõ poko penekehpyra roropa sytatose. Kure kuehtohkõ oneraximakehpyra sytatose.


text:
Ritonõpo poe poremãpyra sytatose kuetuarimarykohtao. Ritonõpo poe atãkyemãko sytatose. Naeroro ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Romapõkõ akorehmako Papa, Omũkuru Jezu Kyrixtu sã toto ehtohme ipoenopyry ke eya xine. Morara ahtao oxisã osenetupuhnõko mã toto.


text:
‘Kure mase Ritonõpo, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu zũ kurã mase,’ ãko mã toto oximõme,” ãko ase Ritonõpo a.<pb/>


text:
Mame imehnõ Jezu poetory pyno ehtoko, opyno xine Kyrixtu ehtoh samo. Imehnõ Jezu poetory pyno awahtao xine, “Kure Ritonõpo mã rahkene, ipoetory tõ osepyno exiryke,” ãko mã toto oenerykõke.


text:
Etatoko pahne, juteu tõ akorehmaneme toehse Kyrixtu, zae Ritonõpo ehtoh waro toto ehtohme. Aparão tõ zurutopõpyryae ro Ritonõpo a tooehse ynororo,


text:
juteutõkara akorehmatohme roropa, “Kure mase Ritonõpo,” katohme eya xine typynanopyrykõ poko eya. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Morara exiryke, ‘Kure mase Ritonõpo,’ ãko ase juteutõkara netaryme.</t><t>Eremiãko ase kure oehtoh poko,”<CL>tykase.


text:
Ynara tymerose roropa,<br/><t>“Atãkyematoko juteutõkara, Ritonõpo nymenekatyã maro (juteu tõ maro),”<CL>tykase.


text:
Ynara tymerose roropa Tawi a,<br/><t>“Kure Kuesẽkõ tyritoko juteutõkara.</t><t>‘Orẽpyra mase Ritonõpo,’ kahtoko eya emero porehme,”<CL>tykase, tymerose.


text:
Ynara roropa tymerose Izaja a,<br/><t>“Jesi pary enurũko mana.</t><t>Orẽpyra exĩko mana, juteutõkara esẽme.<br/><t>Mame mokyro enetuputyryke tyya xine tosẽkõme,</t><t>kure toexirykõ eraximãko mã toto,”<CL>tykase.<pb/>


text:
Ritonõpo poe kure kuehtohkõ eraximãko sytatose. Naeroro ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Papa kapuaono, opoetory tõ ãkyemapoko, torẽtyke pyra tyriko toto oenetuputyryke eya xine. Mame Ouzenu jamitunuru ke orẽpyrahxo tyriko toto, kure toehtohkõ eraximary poko,” ãko ase opoko xine.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara osenetupuhnõko ase opoko xine, kure ehtoh poko matose kokoro rokene. Tuarohxo roropa matose. Naeroro imehnõ amorepary waro matose.


text:
Yrome sero pape meroryhtao ya, orẽpyra sã ourutorỹko ase wenikehpyra oehtohkõme ynekarohpyry poko. Orẽpyra ase, Ritonõpo a tymenekase jexiryke.


text:
Jezu Kyrixtu poetoryme tymenekase ywy juteutõkara amorepatohme. Ritonõpo maro oturukety sã ase erohnõko, juteutõkara amorepary poko Jezu Kyrixtu enetupuhtohme eya xine. Juteutõkara Jezu enetuputyryhtao, Ritonõpo omipona exĩko mã toto. “Imehxo mase, yna esẽ mase,” ãko mã toto Ritonõpo a. Mame morara kary etaryke tyya tãkye Ritonõpo exĩko mana. Mame kure exĩko roropa mã toto Ritonõpo neneryme, aosenetupuhtohkõ tyrise exiryke Ritonõpo zuzenu a.


text:
Pake Kyrixtu poe juteutõkara amorepary poko exiase, enetupuhtohme toto a, Ritonõpo omipona toto ehtohme. Aomipona toehse mã toto jomiry etaryke tyya xine te, kure jehtopõpyry eneryke roropa tyya xine. Morara kary poko ihximyra ase.


text:
Ritonõpo jamitunuru eneryke tyya xine te, kurãkõkara kurãkatopõpyry eneryke tyya xine roropa Ritonõpo omipona toehse mã toto, Ritonõpo zuzenu jamitunuru ymaro exiryke. Naeroro jytoryhtao Jerusarẽ poe Iriria pona ynara ase, “Kyrixtu enetuputyryhtao oya xine opynanohtorỹko Ritonõpo mana,” asene imeimehnõ netaryme pata tõ punero.


text:
Moinoro omi kurã poko imehnõ amorepary se ase. Kyrixtu poko onetapitopyra exiketõ amorepary se ase toto patary poro, Kyrixtu waro pyra ro toexirykõke.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme moro poko,<br/><t>“Zuruhnõ ipoko mã enẽko mã toto.</t><t>Onetapitohnõ mã enetupuhnõko mã toto,”<CL>tykase. Naeroro Kyrixtu onetapitopyra exiketõ zurũko ase ipoko.<pb/>


text:
Moinoro oenese xine jytory se exiase repe. Yrome tokurehse ywy, imehnõ Jezu onetapitopyra exiketõ amoreparyke ro ya omi kurã poko.


text:
Otarãme ytõko ase rahkene oenese xine. Expania pona jytoryhtao oenerykõ se ase. Morarame okynã pitiko amaro xine jahtao, otarãme jakorehmãko matose Expania pona jytotohme.


text:
Yrome seromaroro Jerusarẽ pona ytõko ase aporo, Jezu poetory tõ Jerusarẽpõkõ akorehmase. Ynara exiryke,


text:
Jezu poetory tõ Masetonia po te, Kyrexia po roropa tytinerũkõ ekarory se toehse, pitiko rokẽ pyra, tymõkomokãkara akorehmatohme, Ritonõpo poetory tõ akorehmatohme Jerusarẽ po. Mokaro tinerũ arose ytõko ase Jerusarẽpõkomo a ekarotohme.


text:
Mokaro Masetoniapõkõ juteutõkara, Kyrexiapõkõ roropa juteutõkara. Jezu tonetupuhse eya xine tamorepase toexirykõke Jerusarẽpõkomo a. Naeroro tytinerũkõ ekarory se mã toto juteu tomo a, etuarimaketomo a. Juteutõkara tỹkyryrykõ apiakary kure ya mana juteu tõ akorehmatohme atakorõme toexirykõke.


text:
Morarame moro tineru tokarose ya ahtao eya xine, mokaro nekarohpyry tytororo ekarõko ase juteu tomo a, Jerusarẽpõkomo a. Morotoino ytõko ase oenese xine, Expania pona jytoryhtao.


text:
Mame oya xine toytose jahtao, ourutorỹko ase itamurume Kyrixtu nyrityã kurã poko. Imehnõ motye kure jyrĩko ynororo. Moro poko ourutorỹko ase tãkye oehtohkõme.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu tonetupuhse roropa oya xine, imehnõ pyno matose roropa Ritonõpo zuzenu nae oexirykõke, ãmorepanekõme. Aomipona matose. Naeroro ajohpãme sã õtururukohtao Ritonõpo a yronymyryme oturutoko ypoko, orẽpyra jehtohme jerohtoh poko.


text:
“Pauru ewomako Papa, onyhtomara Juteapõkõ ehtohme, onetapara õmipona pyra exiketõ ehtohme,” kahtoko Ritonõpo a. “Tãkye opoetory tõ tyriko Papa, Jerusarẽpõkomo. Pauru narohpyry apoiry poko tyya xine, tãkye tyriko toto Papa,” kahtoko Ritonõpo a.


text:
Mame morararo õtururukohtao Ritonõpo a ypoko tãkye ase exĩko toeporehkase jahtao oya xine, jaropory se Ritonõpo ahtao. Mame kure oturũko sytatose oximaro toehse kuahtao xine.


text:
Jakorõ tomo, Ritonõpo poe torẽtyke pyra sytatose. “Papa kapuaono, Romapõkõ pyno exiko. Ewomako toto,” ãko ase Ritonõpo a. Naeroro oewomatorỹko mana.<pb/>


text:
Kuoryxirykõ Pepe aropõko ase oya xine. Jezu poetoryme ynororo. Sẽkerea po Jezu poetory tõ akorehmaneme mana.


text:
Naeroro kure mokyro tyritoko, oya xine toytose ahtao. Osa ekarotoko eya atapyĩkõ tao. Kuesẽkõ pokoino mokyro tyritoko kure. Toipe Ritonõpo poetoryme kuahtao xine imehnõ Jezu poetory rĩko sytatose kure. Tuhkãkõ takorehmase roropa eya. Ywy roropa takorehmase eya tytapyĩ tao. Naeroro takorehmane se ynororo ahtao akorehmatoko.<pb/>


text:
“Kure pãna matou?” kary se ase Pirixira a, Akira a roropa. Ymaro erohketõme toto exiryke Kyrixtu Jezu erohtoh poko.


text:
Osepyno pyra toh kynexine. Orikyĩse toh kynexine ypynanohtohme. Naeroro, “Kure mase,” kary se ase eya xine. Ywy rokẽ kara, tuhkãkõ Jezu poetory tõ roropa juteutõkara, “Kure mase,” kary se ynanase toto a.


text:
“Kure pãna matou?” kary se roropa ase Jezu poetory tomo a oximõme exiketomo a itapyĩkõ tao.<pb/>“Kure pãna mano, jepe Epeneto?” kary se ase Epeneto a. Mokyro osemazupu Kyrixtu enetupuhne moero Azia po.


text:
“Kure pãna matou Ãtoroniku, Junia maro?” kary se ase. Juteu tõ mokaro ysamo. Ymaro ãpuruhpyry tao toh nexiase. Mokaro warohxo Peturu tõ mana. Jezu poetoryme toehse toto osemazuhme onenetupuhpyra ro jahtao.<pb/>


text:
Kure pãna mã Upanu?” kary se ase. Yna maro erohketyme ynororo, Kyrixtu erohtoh poko. Extaki a roropa, “Kure pãna mã moero? Opyno ase. Jepeme mase,” kary se ase.


text:
“Kure pãna mano Apere?” kary se ase. Kyrixtu onurumekara mokyro ehtopõpyry waro ase. Tuhke tyhtomase ynororo Kyrixtu enetuputyryke eya yrome poremãpyra ynororo. “Kure pãna matou?” kary se ase roropa Arixtopuru tomo a, itapyĩtaõkõ maro.


text:
“Kure pãna mã Erotião?” kary se ase. Juteume mokyro ysamo. Mokaro a roropa Jezu poetory tõ Nasezu tapyĩtaõkomo a, “Kure pãna matou?” kary se ase roropa mokaro a.<pb/>


text:
“Kure pãna matou Tyrypena, Tyrypoza roropa?” kary se ase. Erohnõko mã toto Kuesẽkõ erohtoh poko. Jepe kurano a, Perexiti a, “Kure pãna mano?” kary se ase roropa, erohketyme nymyry exiryke Kuesẽkõ erohtoh poko.


text:
“Kure pãna matou?” kary se ase Rupo tomo a, jẽ maro. Erohkety orẽpyra nase Kuesẽkõ erohtoh poko. Jẽ roropa Tumũkurume sã jyriase kure rokene.


text:
“Kure pãna matou Axĩkyrito te, Perekõti te, Eremese te, Pataropa te, Eremasa te, emero Jezu poetory tõ amarokõ maro. Kure pãna matou?” kary se ase oya xine.


text:
“Kure pãna matou?” kary se ase Piroroku tomo a Juria maro te, Nereu tomo a aoryxiry maro, Orĩpa a te, emero Ritonõpo poetory tõ roropa imaro xine.<pb/>


text:
Oseahmatoko atakorõmãkõ sã oexirykõke. “Kure pãna matou?” kary se oya xine Kyrixtu poetory tõ taro, emero porehme.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kary se ase oya xine. Tomeseke ehtoko tyorõ poko ãmorepanekõ poko. Ãmorepatopõpyrykõ tyorõmary se mã toto. Oseosezuhnõko mã toto oxiehno Jezu poetory ritohme. Jezu enetuputyry rumekapory se mã toto imehnomo a. Ãmorepatopõpyrykõ rumekapory se mã toto. Naeroro mokaro maro pyra ehtoko.


text:
Morara kananõ mã Kuesẽkõ Kyrixtu erohtoh poko pyra mã toto. Typenetatoh poko rokẽ mã toto. Omi kurã ke sã imehnõ enekunohnõko mã toto. Tuaro pyra exiketõ pyryparyke roropa tyya xine toto enekunohnõko mã toto. Naeroro mokaro poko tomeseke ehtoko osenekunohpopyra oehtohkõme.


text:
Omi kurã omipona oehtohkõ poko zuaro imehnõ mana emero. Naeroro tãkye ase opoko xine. Kure ehtoh poko zuaro oexirykõ se ase. Yrome iirypyryme ehtoh poko tuaro pyra oexirykõ se ase.


text:
Ritonõpo poe torẽtyke pyra sytatose. Okynã pyra joroko tamuru amixihnõko mã Ritonõpo opupurukõ zopikoxi. Ijamitunuru enahkapõko mana ohtomazomopyra xine aehtohme.<pb/>Kuesẽkõ Jezu kure oritorỹko mana.<pb/>


text:
“Kure pãna matou?” kary se Timoteu tõ oya xine. Ymaro erohketyme ynororo. Morararo Ruxiu te, Jasão te, Soxipatoro, enara. “Kure pãna matou?” kary se mã toto oya xine. Juteu tõ mokaro ypanõkomo.<pb/>


text:
Ywy ase, Terexiu, sero pape merone. Ywy roropa, “Kure pãna matou?” kary se ase oya xine, Jezu poetory tomo.<pb/>


text:
Sero tapyi esẽ roropa Kaju, “Kure pãna matou?” kary se roropa mana. Itapyĩ tao Jezu poetory tõ mã oximõnõko. Eraxitu roropa. Sero pata tinerũ eraseme ynororo. “Kure pãna matou?” kary se ynororo oya xine. Kuatu roropa morara kary se roropa oya xine.<pb/>


text:
“Kure mase Ritonõpo. Emero motye tuisamehxo mase,” sykatone. Ynororo rokẽ orẽpyra kyrirykõ waro mana, Jezu enetuputyry poko poremãpyra kuehtohkõme. Omi kurã poko imeimehnõ amorepase ytoytoase Jezu Kyrixtu poko. Pake Ritonõpo tõsenetupuhtopõpyry onekaropyra kynexine seropõkomo a.


text:
Yrome seromaroro jarao tõsenetupuhtopõpyry tyripose Ritonõpo a. Urutõkõ nymerotyã ae tõsenetupuhtopõpyry poko emero patapõkõ tuarõtanohpõko Ritonõpo mana enetupuhtohme toto a, tõmipona roropa toto ehtohme.<pb/>


text:
Toiro Ritonõpo mana. Ynoro rokẽ tuaro mana emero porehme. Naeroro, “Kure mase Ritonõpo, emero motye imehxo mase,” kakehpyra sehtone eya, Jezu Kyrixtu tonehpose eya exiryke kyya xine. Enara.


text:
Ynanymerohpyry moro onenerykõme Jezu poetory tomo, Korĩtopõkomo. Ymaro Soxitene nase sero merory poko. Jakorõme ynororo Jezu enetuputyryke tyya. Ywy ase Pauru. Ritonõpo nymenekahpyryme ase, imehnõ amorepaneme, Jezu Kyrixtu poko.<pb/>


text:
Ynanymerohpyry moro Korĩtopõkõ neneryme Ritonõpo poetory tõ neneryme, Jezu Kyrixtu enetupuhnanõ neneryme. Toahmase matose eya tymaro oehtohkõme. Imaro toehse matose, Jezu Kyrixtu a tukurãkase oexirykõke, emero Kuesẽkõ Jezu enetupuhnanõ maro, emero pata tõ punero.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Papa kapuaono, kure rokẽ opoetory tõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase. Morara ãko ase Jezu Kyrixtu Kuesẽkomo a roropa, enara.<pb/>


text:
Kokoro rokẽ kure oritorỹko Ritonõpo mana Tumũkuru Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine. Naeroro, “Kure mase Papa,” ãko ase Ritonõpo a opoko xine.


text:
Kyrixtu maro oexirykõke emero nae exiketõ sã matose. Imaro oexirykõke orẽpyra exĩko matose omi kurã poko imehnõ zururu poko. Otupipyra roropa matose zae ehtoh waro oexirykõke.


text:
Emero nae exiketõ sã matose, Ritonõpo zuzenu nekarory emero mapoiatose. Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ enehpõko ropa Ritonõpo mana seropõkõ neneryme emero. Aepyry ropa eraximaryme oya xine Ritonõpo zuzenu nekarory mapoiatose.


text:
Kokoro rokẽ poremãpyra oritorỹko Ritonõpo mana onenetupuhkehpyra oehtohkõme, tyyrypyhpyke pyra oehtohkõme Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu oepyry ropahtao.


text:
Zae rokẽ Ritonõpo mana kyya xine. Eya toahmase matose, Tumũkuru marõme oehtohkõme, Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ epeme oehtohkõme.<pb/>


text:
<sup>(10-11)</sup> Wekyry tomo, Kyroe ekyry tõ juruase opoko xine, õsezusezukurukõ poko. Naeroro ynara kary se ase oya xine, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu poetoryme oexirykõke, oseosezuhpyra ke ehtoko. Osepyno ke ehtoko yronymyryme. Oxisã enetupuhtoko. Oxisã tuaro ehtoko.


text:
Yrome toitoine matose ynara ãko, “Pauru maro rokẽ ase,” ãko. Imehnõ, “Aporu maro rokẽ ase,” ãko. Imehnõ, “Peturu maro rokẽ ase,” ãko roropa. Imehnõ, “Kyrixtu maro rokẽ ase,” ãko. Atae pyra matose, oxiehno exiketõ samo.


text:
Mame atae pyra awahtao xine Kyrixtu apiakãko sã matose. Ywy Pauru orihpyra exiase wewe poko omyakãkõme, oorypyrykõ korokatohme. Naeroro, “Pauru poetoryme tõpurihkase ywy,” kara ehtoko. “Kyrixtu poetoryme ase,” kahtoko rokene. Oseosezuhpyra ehtoko.<pb/>


text:
Morara exiryke tãkye ase oẽpurihkara xine jexihpyry poko. Asakoro rokẽ tõpurihkase ya, Kyrixpu, Kaju, enara rokene,


text:
Aõ, imepỹ roropa tõpurihkase ya, Extepana, jekyry to maro. Imehnõ tõpurihkase ya ahtao zuaro pyra ase, tuenikehse.


text:
Kyrixtu a tonyohse ywy ahno ẽpurihkatohme pyra. Jenyohne typoko imehnõ amorepatohme. Toto amoreparyhtao ya zuaro exikety omiry sã pyra jomiry nexiase. “To! Pauru emese kure imehnõ amorepary poko,” kamexiporyino. Emese kure jomiry ahtao ynara kara mehtory, “Orẽpyra Jezu Kyrixtu mana. Iirypyrymãkõ kurãkary waro kuhse mana. Toorihse toexiryke kukurãkatorỹko mana,” kara mehtory. “Pauru emese kure mana,” mykatory rokẽ otarãme.<pb/>


text:
“Kyrixtu toxixihmapose wewe pokona kukurãkatohkõme,” kary poko ynara ãko Ritonõpo nukurãkatyamo, “Tyjamitunuru ke Ritonõpo kukurãkatorỹko mana toorihse Jezu exiryke kymyakãkõme,” ãko mã Ritonõpo nukurãkatyamo. Yrome apotoimo htaka ytoketõ ynara ãko, “Oty katoh toorihse nae? Toiparo rokẽ toorihse,” ãko toto ajohpe rokene.


text:
Moro poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Zuaro exiketõ mã tyya xine rokẽ zuaro mã toto.</t><t>Yrome zuaro pyra toto ripõko ropa ase.<br/><t>Seropõkomo a tuarohxo mã toto,</t><t>yrome ya zuaro pyra toh mana,”<CL>tykase Ritonõpo pake.


text:
Morara exiryke otara ãko zuarohxo exiketõ nae Ritonõpo a? Otara ãko orẽpyra oturuketõ roropa nae? Imehnõ ezuezuhnanõ roropa? Otara ãko toh nae Ritonõpo a? Arypyra, “To! Zuarohxo mã toto,” ãko Ritonõpo onenetupuhpynomo sero nonopõkomo. Yrome Ritonõpo a zuaro pyra mã toto ipunaka. “Zae ynanase Ritonõpo a zuarohxo yna exiryke,” ãko toh mã repe. Azahkuru rokẽ morara ãko mã toto.<pb/>


text:
“Ajohpanorykomo,” ãko Jezu onenetupuhpynõ mã yna omiry poko Jezu enetuputyry poko. “Zuaro pyra matose,” ãko mã toto yna a. “Toiparo rokẽ Jezu toorihse,” ãko mã toto. Yrome Ritonõpo tuarohxo ipunaka. Morara exiryke Jezu onenetupuhpynõ tuaro pyra tyripose, tamoreme xine Ritonõpo waro exisaromepyra toto ehtohme. Yrome Jezu poko oturunohtao rokẽ iirypyrymãkõ kurãkãko ropa mana, Jezu enetuputyryhtao eya xine. Morara tyripose Ritonõpo a.


text:
Ynara ãko juteu tomo, “Ritonõpo jamitunuru enepoko yna a zuaro yna ehtohme. Ritonõpo jamitunuru eneporyhtao yna a, aomipona yna exiry,” ãko juteu tõ repe. Mame juteutõkara ynara ãko roropa, “Zuaro pyra yna ehtoh etary se ynanase. Zuarohxo exiketõ omiry etaryhtao yna a Ritonõpo poe aexiry ynanenetuputyry,” ãko mã kyreku tomo.


text:
Yrome mokaro sã pyra ynanase. Ynara ãko rokẽ ynanase, “Kyrixtu toorihse, okurãkatohkõme, iirypyryme pyra oehtohkõme,” ãko ynanase. Mame morara karyhtao yna a juteu to netaryme tohne exĩko mã toto. Morararo morara karyhtao kyreku tõ netaryme, “Ajohpe rokẽ moro,” ãko mã toto.


text:
Yrome Ritonõpo nymenekatyamo a, “Kyrixtu toxixihmapose wewe pokona kymyakãkõme,” kary zae mana juteu tomo a, juteutõkara a roropa. Eya xine Jezu Kyrixtu Ritonõpo jamitunuru enepõko mana, kukurãkarykohtao. Eya xine zuaro Ritonõpo mana. Morara exiryke Tumũkuru tyrise iirypyrymãkõ pynanohneme.


text:
“Ritonõpo zuaro pyra mana,” ãko onenetupuhpynõ repe. Yrome ahno motye zuaro Ritonõpo mana. “Ritonõpo jamihme pyra mana,” ãko roropa onenetupuhpynõ repe. Yrome emero motye jamihme mana.<pb/>


text:
Wenikehpyra ehtoko wekyry tomo, oehtopõpyrykõ poko onymenekara ro awahtao xine. Tuhke pyra mexiatose, zuaro exiketomo. Tuhke pyra mexiatose tamuximãkomo. Tuhke pyra roropa mexiatose tymõkomo ke exiketomo.


text:
“Tuaro pyra mokaro mana,” ãko onenetupuhpynomo. Yrome mokaro tymenekase Ritonõpo a typoenõme toto ritohme, tuaro exiketõ hxiropotohme. “Tuisame pyra mokaro,” ãko onenetupuhpynõ roropa. Yrome tymenekase roropa Ritonõpo a, toto typoenõme toto ehtohme tamuximãkõ hxiropotohme roropa.


text:
“Mokaro xihpyry,” ãko onenetupuhpynomo. “Otyme kure nahe?” ãko. “Typahsẽme rokẽ mokaro,” ãko roropa toh mã repe. Yrome tonetupuhnanõ tymenekase Ritonõpo a onenetupuhpynõ penetatoh jamitunuru enahkapotohme.


text:
Mãpyra Ritonõpo a typynanohse matose, Jezu Kyrixtu marõme oehtohkõme. Zuaro toehtoh ekarõko kyya xine mana. “Zae matose ya,” ãko Ritonõpo kyya xine, Jezu a tukurãkase kuexirykõke. Ritonõpo poenõme kure kyriatose. Kukurãkatamitukõ topehmase eya toorikyry ke rahkene.


text:
Morara exiryke ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Oepyryparykõ se awahtao xine Kuesẽkõ nyrihpyry poko rokẽ epyrypatoko,” ãko.<pb/>


text:
<sup>(1-2)</sup> Wekyry tomo, “Imepỹ poko Korĩtopõkõ anamorepara ase, Jezu Kyrixtu poko rokẽ toto amorepãko ase,” ase ukurohtao rokene, ytopyra ro jahtao oya xine. Jezu orikyhpyry poko ãmoreparykõ se nymyry exiase. Naeroro oehsene oya xine jahtao, jomiry tupime pyra nexiase. Jatamorepatopõpyry poko jepyrypary se pyra exiase, “Pauru otyro waro emero,” kara imehnõ ehtohme. Ritonõpo osenetupuhtoh ekarory se exiase oya xine. Zae omi ekarory se exiase. Apitoryme aomiry waro pyra exiatose. Yrome seromaroro jarao mana.


text:
Morara exiryke oya xine toytose jahtao, zehno exikety omiry sã pyra jomiry nexiase. Tykytyky tykase ywy zuno jehtopõpyryke azahkuru se pyra jexiryke Ritonõpo a.


text:
Zae omi ekaroase oya xine. Zuaro exiketõ omiry sã pyra jomiry nexiase. Yrome Ritonõpo jamitunuru ke kuamorepatose. Morarame jomiry etaryke oya xine otuarõtanohpoatose Ritonõpo zuzenu, tyjamitunuru eneporyke oya xine.


text:
Naeroro Jezu tonetupuhse oya xine, ahno tuarõnory ke pyra, Ritonõpo jamitunuru poe rokẽ Jezu tonetupuhse oya xine.<pb/>


text:
Ritonõpo zuzenu omipona exiketõ maro zuaro exikety sã oturũko ase. Yrome Jezu onenetupuhpynõ zuaro ehtoh sã pyra jomiry mana. Itãhpopãtyã zuaro ehtoh sã pyra roropa mana. Axĩtao rokẽ itãhpopãtyã mana sero nono po.


text:
Emero motye zuaro Ritonõpo mana. Aomiry ekarõko ase oya xine zuaro oehtohkõme. Pake tokare pyra Ritonõpo osenetupuhtopõpyry kynexine. “Umũkuru enetupuhnanõ kurãkãko ase aorikyryke toto myakãme. Umũkuru sã exĩko mã toto,” tykase Ritonõpo tyya rokene, sero nono onyripyra ro tahtao. Morara katopõpyry tokare pyra kynexine aporo. Seromaroro jarao mã rahkene.


text:
Yrome Ritonõpo osenetupuhtopõpyry waro pyra seropõkõ tuisary tõ kynexine. Zuaro tahtao xine Kuesẽkõ onexixihmapopyra toh exiry wewe pokona. Emero motye Kuesẽkõ kure exiry mana, tuisamehxo exiry, enara.


text:
Moro poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Tynekarory kurã kurãkãko Ritonõpo mana</t><t>ekarotohme typyno exiketomo a.<br/><t>Onenepitopyra seropõkõ mana,</t><t>onetapitopyra roropa,<br/>onenetupuhpitopyra roropa mã toto Ritonõpo nyrihpyry kurã poko, tynekaroryme typyno exiketomo a,”<CL>me tymerose.


text:
Yrome moro poko kymarokõ tutuarõtanohpose Ritonõpo zuzenu a, Ritonõpo nenetuputyhpyry poko. Tuzenu tonehpose kukurohtaka xine zuaro kuehtohkõme. Emero oneto Ritonõpo zuzenu mana. Ritonõpo osenetupuhtoh waro mana zuaro pyra imehnõ ahtao ro.


text:
Kuosenetuputyrykõ waro pyra imehnõ mana. Kymarokõ rokẽ zuaro. Moro saaro Ritonõpo zuzenu rokẽ Ritonõpo osenetuputyry waro mana.


text:
Jezu enetupuhnõko sytatose. Naeroro Jezu onenetupuhpynõ zuzenu kukurohtao xine pyra mana. Ritonõpo zuzenu rokẽ tonehpose Ritonõpo a kukurohtaka xine, kuamorepatohkõme, emero inekarohpyry waro kuehtohkõme.<pb/>


text:
Morara exiryke ahno a rokẽ pyra tamorepase ynanase. Ritonõpo zuzenu a tamorepase ynanase. Naeroro kytamurukõ namorepatopõpyry ke pyra imehnõ amorepãko ynanase. Ritonõpo zuzenu namorepatopõpyry ke rokẽ Zuzenu nae exiketõ amorepãko ynanase.


text:
Yrome Ritonõpo zuzenu maro pyra exiketõ inekarotyã anapoipyra mã toto onenetupuhpyra toexirykõke. “Otãto tynekarory ekarõko Ritonõpo nae?” ãko mã toto. “Oty katohme moro apoĩko mokaro nae?” ãko roropa toh repe oseya rokene, Ritonõpo zuzenu maro pyra exiketomo. Ynara exiryke, Ritonõpo zuzenu nae exiketõ rokẽ inekarotyã kure exiry enetupuhnõko.


text:
Ritonõpo zuzenu nae awahtao xine emero rokẽ toehse ahtao zae ehtoh enetupuhnõko matose. Mame õmirykõ eunopyry se imehnõ ahtao oneunohpyra ekurehnõko mã toto, zae rokẽ oexirykõke.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme.<br/><t>“Ritonõpo osenetupuhtopõpyry waro pyra imehnõ mana.</t><t>Amorepary waro ehsaromepyra roropa mã toto.<br/><t>Tamorepaneke pyra ynororo mana ipunaka.</t><t>Tamoreme zuaro ynororo,”<CL>ãko.<pb/>Mãpyra Kyrixtu poe osenetupuhnõko sytatose, kukurohtao xine Zuzenu exiryke.<pb/>


text:
Wekyry tomo, tomeseke sã oturũko ase oya xine, Jezu enetupuhsenã sã oexirykõke, Ritonõpo zuzenu omipona nymyry pyra oexirykõke roropa. Ritonõpo zuzenu maro nymyry awahtao xine tyoro jotururu exiry oya xine. Yrome aomipona pyra oexirykõke Jezu waro pyra exiketõ zururu sã ourutorỹko ase.


text:
Poeto pitiko ahtao suhsu ke auhpãko jẽ mana. Poeto pitiko sã matose Ritonõpo enetuputyry poko. Morara exiryke Ritonõpo omiry tupimãkara rokẽ ekaroase oya xine. Aomiry tupimã onetara mexiatose enetupuhsenã sã oexirykõke. Morararo matose seromaroro. Aomiry tupimã onetara ro matose,


text:
Jezu onenetupuhpynõ sã oexirykõke, Zuzenu maro pyra exiketõ samo. Zumoxike matose. Oseosezuhnõko roropa matose. Morara awahtao xine Jezu onenetupuhpynõ sã matose, Zuzenu maro pyra exiketõ samo. Naeroro tupimã ke ãmorepara xine ase.


text:
Ynara ãko toitoine matose, “Pauru marõme rokẽ ase,” ãko. Imehnõ, “Aporu marõme ase,” ãko. Morara karyhtao oya xine oxiehnotokõ sã matose. Jezu onenetupuhpỹnõ sã matose.<pb/>


text:
Yrome tuisame pyra Aporu mana. Tuisame pyra ase roropa. Ritonõpo namotome rokẽ ynanase, Jezu Kyrixtu poko imehnõ amorepananõme. Tamorepase yna a oexirykõke Jezu poetoryme toehse matose. Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyry poko rokẽ erohnõko ynanase, aomipona.


text:
Otyro puhturu arykary sã Kyrixtu ekarory mana. Ywy osemazuhme Kyrixtu ekaroase oya xine. Mame Kyrixtu omiry poko ãmoreparykõ otyro ehxikary sã mana. Aporu toerohse ỹkapo ãmoreparykõ poko Kyrixtu omiry poko. Mame otyro ahtanohponeme Ritonõpo mana. (Moro saaro typoetoryme oriatose Ritonõpo. Ritonõpo rokẽ onenetupuhpynomo a Tumũkuru enetupuhpory waro mana.)


text:
Naeroro Kyrixtu ekaronanõ mã ime nymyry pyra mã toto. Aomiry poko imehnõ amorepananõ roropa ime nymyry pyra mã toto. Ritonõpo rokẽ ime kuhse mana, ipoe enetupuhnanõme toehse kuexirykõke.


text:
Oxipãkõ mokaro Kyrixtu ekaronanomo, aomiry poko amorepatõ komo, enara. Imeĩpo typoetory tõ epehmãko Ritonõpo mana, toto erohtamitume. Zae erohketõ epehmãko kure mana. Zae pyrahme sã toerohse ahtao pitiko rokẽ toto epehmãko mana.


text:
Ritonõpo tupi sã matose. Tupito esẽ tutupi pyno exiry sã opyno xine Ritonõpo mana. Ritonõpo tupi poko erohketõ sã ynanase Aporu maro. Ãmorepatorỹko ynanase.<pb/>Mame tapyi esẽ tytapyĩ pynanopyry sã roropa opynanohtorỹko Ritonõpo mana. Itapyĩ sã matose.


text:
Tapyi apõ sã Kyrixtu mana. Tapyi apõ kure ahtao epukara tapyi mana jamihme exiryke. Moro sã Kyrixtu mana. Morara exiryke Kyrixtu ynanekaroase oya xine enetupuhtohme oya xine apotoimo htaka ytopyra oehtohkõme. Ritonõpo a tyjamitunuru tokarose ya Kyrixtu ekarotohme onenetupuhpitopynomo a. Kyrixtu ekaroryhtao eya xine tapyi apõ rĩko sã ase. Mame ỹkapo imehnõ mã Kyrixtu omiry poko mokaro amorepãko jesahpyo. Mokaro amorepananõ mã tapyi amonanõ sã mã toto. Kure mã toto, zae imehnõ amoreparyhtao eya xine.


text:
Ritonõpo a Jezu Kyrixtu tonehpose xiaro, sero nono pona. Toiro ynororo, imepỹ pyra. Jezu enetuputyryke rokẽ kyya xine Ritonõpo poenõme exĩko sytatose. Ytopyra sytatose apotoimo htaka.


text:
Imehnõ amorepananõ mã tapyi amonanõ sã mana. Toitoine tapyi amõko sã mã toto okynã ehtohme, uuru ke te, parata ke te, topu kurã ke roropa sã tyrĩko mã toto. Mokaro sã matose zae imehnõ amoreparyhtao oya xine. Yrome imehnõ mã axĩtaonato sã rokẽ tapyi amõko mã toto, wewe ke te, apuary ke te, paruruary ke, enara. Mokaro sã exĩko sytatose zae pyra imehnõ amoreparyhtao kyya xine.


text:
Mame apoto toehse ahtao tapyi zatyry enẽko sytatose. Yrome okynã exikety ke tamose ahtao zahpyra mana. Moro saaro Kyrixtu oehtoh ropa po. Kure imehnõ tamorepase ahtao kyya xine zae toto amorepatopõpyry kyya xine enẽko sytatose. Yrome zae pyra imehnõ tamorepase ahtao kyya xine moro enẽko roropa sytatose, Kyrixtu oepyry ropahtao.


text:
Mame tapyi zahpyra ahtao tapyi esẽ tytapyike ro exĩko mana tozehse apoto ahtao. Mokyro saaro zae imehnõ amorepananõ Ritonõpo nekarory kurã apoĩko mã toto toerohtamitukõme.


text:
Yrome jatyhpyry esemy tytapyike pyra exĩko, tyahse exiryke. Mokyro saaro azahkuru imehnõ amorepananõ epehpyry kurã anapoipyra mã toto. Mãpyra toto pynanohnõko otarãme Ritonõpo mana apoto htae anymyhpyry samo.<pb/>


text:
Ritonõpo tapyĩ kararapyryhtao Ritonõpo mã tytapyĩ ryhmahpõ ryhmãko. Kure Ritonõpo tapyĩ mana. Xihpyryme pyra mana. Kymarokõ Ritonõpo tapyĩme sytatose. Naeroro azahkuru ãmorepananõ wãnohnõko Ritonõpo mana, tytapyĩ kurã ryhmananõ sã toto exiryke.<pb/>


text:
Osenekunohpopyra ehtoko Jezu onenetupuhpynomo a. “Emero zuaro ase,” karyhtao oya xine, moro waro ehtoh irumekatoko, Ritonõpo poe zuaro kuhse oehtohkõme.


text:
“Zuarohxo ynanase,” ãko Jezu onenetupuhpynomo. Yrome Ritonõpo ynara ãko eya xine, “Rowohpe matose ipunaka,” ãko. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “‘Zuarohxo ywy,’ kananõ mã osenekunohnõko rokene zuaro toehtopõpyrykõke. Otupĩko mã toto. Tutũtatohkõ ropa zupĩko sã mã toto,” ãko.


text:
Ynara tymerose roropa Ritonõpo omiryme, “Otyme kure Ritonõpo a, ynara kananõ osenetupuhtoh nahe? ‘Imehnõ motye zuarohxo ywy,’ kananõ osenetupuhtoh otyme kure Ritonõpo a? Arypyra ipunaka,” tymerose.


text:
Morara exiryke, “Imehnõ motye zuarohxo yna,” kara ehtoko. Seromaroro emero nae exiketõme matose Kyrixtu oesẽkõme exiryke.


text:
Ãkorehmanekõme ase Kyrixtu poe, Aporu roropa te, Peturu roropa. Sero nono tõkehko tyrise Ritonõpo a oesarykõme. Orihpyra ro awahtao xine opyno xine mana. Oorikyrykohtao opyno xine ro mana. Seromaroro opyno xine mana. Opyno xine xikehpyra roropa mana.


text:
Mame Kyrixtu oesẽkõme mana. Kyrixtu esẽme Ritonõpo mana. Naeroro esẽme sã roropa matose Ritonõpo nyrityã esẽme.<pb/>


text:
Kyrixtu akorehmananõ pyno ehtoh sã yna pyno ehtoko, Ritonõpo omiry ekaronanõme yna exiryke. Tokare pyra Ritonõpo osenetupuhtopõpyry kynexine aporo. Yrome seromaroro tõsenetupuhtopõpyry tokarose yna a zuaro yna ehtohme, ekarotohme ropa imehnomo a.


text:
Ynara ãko typoetoke exikety typoetory tomo a, “Imepỹ omipona pyra ehtoko, jomipona rokẽ ehtoko,” ãko. Moro saaro morara ãko Ritonõpo tõmiry ekaronanomo a. Tõmipona toto se ynororo mana.


text:
Otara kara ase, “Zae Pauru mana,” karyhtao oya xine. Imehnomo a roropa, “Zae pyra Pauru mana,” karyhtao, otara kara ase. Imehnõ popyra onekaropyra ase. “Zae pyra mã toto,” kara ase. “Zae pyra ase,” kara ase roropa ypoko.


text:
Ya zae rokẽ ase. Yrome otarãme jukurãkatopõpyry Ritonõpo a waro pyra imehnõ mana zae jehtoh waro jahtao ro. Yrome Kuesẽkomo a, “Pauru zae mana,” karyhtao, zae nymyry ase.


text:
Morara exiryke Kuesẽkõ oehpyra ro ahtao, “Popyra matose Ritonõpo a,” kara ehtoko imehnomo a. Imeĩpo jũme rokẽ kuapiakatorỹko Kuesẽkõ mana, toehse ropa tahtao. Morara ahtao kynyrihpyrykõ enepynỹpo tõ zumakapõko mana, kuosenetupuhtopõpyrykomo, kypenetatopõpyrykomo, enara. Morarame, “Kure mase ya,” ãko Ritonõpo zae exiketomo a.<pb/>


text:
Wekyry tomo, opyno xine jexiryke yna poko kuurutou, ypoko, Aporu poko, enara. Ãmorepatohkõme kuurutou zae oehtohkõme, Ritonõpo omiry omipona oehtohkõme, imehnõ onypyrypara ehtoko. “Mose kure. Mose popyra,” kara ehtoko. Kure rokẽ ehtoko emero a.


text:
Oxisã matose imehnõ maro Ritonõpo a. Eya imehnõ motye pyra matose. Ritonõpo nekarohpyryme okyryrykõ mana, emero. Morara exiryke kure oexirykõ poko epyrypara ehtoko, Ritonõpo poe rokẽ kure oexirykõke.<pb/>


text:
Otarãme azahkuru matose ynara ãko, “Otyro se pyra ynanase, emero nae,” ãko matose. “Tymõkomoke ynanase, porehme,” ãko roropa matose repe. Yrome azahkuru matose. Tuisame sã matose tuisame pyra yna ahtao, Aporu maro. Tuisame nymyry awahtao xine tãkye jexiry, amaro xine tuisame ynanexiry roropa.


text:
Ynara enetupuhnõko ase, Ritonõpo nymenekatyãme yna ahtao ro imehnõ amorepananõme, tuisame pyra ynanase. Imehnõ namotome sã rokẽ ynanase. Orihketõme sã tyrise ynanase, jarao orihmaposẽ samo emero tonesẽme, kapuaõkõ neneryme, nonopõkõ neneryme, enara.


text:
Kyrixtu onenetupuhpynomo a rowohpe ynanase Kyrixtu enetuputyryke yna a. Mãpyra amarokomo Kyrixtu maro oexirykõke tuaro matose toehse. Onenetupuhpynomo a orẽnõko ynanase. Yrome amarokõ orẽpyra matose eya xine. Yna se pyra mã toto. Yrome kure rokẽ oritorỹko mã toto.


text:
Emitapãnõko ynanase. Tuna se zehnãko roropa ynanase. Upõpo xihpyryke tõtupohtose ynanase. Typipohse ynanase. Tosake pyra yna exiryke, ytoytõko rokẽ ynanase pata tõ poro.


text:
Erohkehpyra ynanase yronymyryme yna napyry epekahtohme. Imehnomo a typoihtose yna ahtao zae rokẽ toto ezuhnõko ynanase. Ynahtomaryhtao eanahtõko rokẽ ynanase.


text:
Omi xihpyry ke typoihtose yna ahtao kure rokẽ ezuhnõko ynanase. Typahsẽme sã yna ekarõko imehnõ mana, itumekyhpyry sã yna rĩko mã toto.<pb/>


text:
Ohxirorykõ se pyra ase repe. Morohne ymerono ãmorepatohkõme, opyno xine jexiryke, ypoenõme sã oexirykõke.


text:
Ãmorepatõkõ ikuhpỹme tomãse ahtao ro, Kyrixtu omiry poko toiro rokẽ omykõme mana. Tamorepase ya oexirykõke Jezu Kyrixtu tonetupuhse oya xine. Morara exiryke omykõme ase, osemazuhme tamorepase ya oexirykõke.


text:
Morara exiryke Timoteu aropõko ase oya xine. Umũkurume mana Kuesẽkõ enetuputyryke eya. Tymoise roropa ywy eya. Ipyno ase yronymyryme. Otuarõtanohtorỹko ropa mana zae jehtoh poko Kyrixtu Jezu enetuputyryke ya. Imehnõ amorepatopõpyry poko roropa ya ourutorỹko mana. “Pata tõ punero zae imehnõ amorepãko Pauru mana, zae toto ehtohme tysaaro, Jezu poetory to oximõtohtao,” ãko oya xine mana.<pb/>


text:
Yrome Ritonõpo jaropory se ahtao ytõko ase, okynã pyra, oenese xine. Mokaro otururu waro ase. Yrome amaro xine jahtao ywy roro epyrypaketõ nyriry enẽko ase. Otarãme Ritonõpo jamitunuru nae mã toto. Otarãme arypyra mã toto.


text:
Oty kurehxo oya xine nae? Oorypyrykõ poko ouruse xine jytory kure oya xine nae? Omi kurã ke ouruse xine jytory kure oya xine nae, oeahmase xine? Opyno xine jexiry kure oya xine ahtao oorypyrykõ irumekatoko.<pb/>


text:
“Toiro Korĩtopõ tumy pyty maro toehse mana, Jezu poetoryme tahtao ro,” tykase oehsenã ya. Morara popyra Ritonõpo a. Ritonõpo waro pyra exiketõ roropa morara sã ahtao ihxipỹke exiry tyyrypyrykõ poko.


text:
Morara awahtao xine toiparo rokẽ, “Kure ynanase,” ãko matose. Epyrypara ehtoko kure oexirykõ poko. Emynyhmatoko hkoty mokyro rypyry poko. Mame mokyro iirypyryme exikety emynyhmara ahtao tyyrypyry poko Ritonõpo maro oturutoh taka onẽmapopyra ehtoko. Amaro xine õximõtohkõ taka onẽmapopyra ehtoko.


text:
Ywy ase, ameke repe. Yrome amaro xine ro ase ukurohtao. Pitiko rokẽ pyra osenetupuhnõko ase roropa opoko xine. “Mokyro popyra Ritonõpo a tyyrypyry poko exiryke,” ãko ase Jezu Kyrixtu poe. Amaro xine jahtao morararo ykary oya xine. Naeroro mokyro maro oximõpyra ehtoko.


text:
Mame õximomyrykohtao Jezu Kyrixtu amaro xine mana. Kokoro rokẽ kymaro xine mana, kyjamihtanohtorỹko. Ywy roropa amaro xine sã ase josenetuputyryke opoko xine.


text:
Naeroro Jezu jamitunuru poe mokyro iirypyryme aexihpyry a ynara kahtoko, “Joroko tamuru oesẽme mana,” kahtoko eya, tyyrypyry xihpyry se pyra aehtohme ropa. Otarãme orihnõko mana. Yrome tyyrypyry rumekary ropahtao eya orihpyra ro ahtao ipynanohnõko Ritonõpo mana Kuesẽkõ oepyry ropahtao.<pb/>


text:
Toiparo rokẽ, “Kure ynanase,” ãko matose, zae pyra oexirykõke. Ynara zuaro matose, maxihpe aexihpyry ahtao, toiro rokẽ repe, yrome tõximõse ahtao imehnõ maro morararo exĩko mã toto. Moro sã iirypyryme exikety mana. Toiro tyyrypyry poko exikety amaro xine ahtao, okynã pyra imehnõ mã morararo isa exĩko, tyyrypyrykõ poko.


text:
Oorypyrykõ irumekatoko emero porehme. Oorypyrykõ poko pyra awahtao xine iirypyryme pyra matose. Tyrisenã sã matose. Pake kaneru mũkuru totapase juteu tomo a toytorykohtao Ejitu poe. Kaneru mũkuru totapase orihpyra tapyitaõkõ ehtohme. Mokyro saaro Jezu toorihse orihpyra kuehtohkõme. Paxikoa riryhtao juteu tomo a, otuhtoh konõtome, atãkyemãko mã toto kaneru mũkuru orihtopõpyry poko tytamurukõ orihpyra ehtohme. Moro saaro wenikehpyra sehtone roropa Jezu orihtopõpyry poko kymyakãkõme, orihpyra kuehtohkõme.


text:
Jezu kynorihne kymyakãkõme, orihpyra kuehtohkõme. Naeroro kyyrypyrykõ surumekatone. Kyyrypyrykõ poko pyra sehtone. Zae rokẽ sehtone ipunaka. Imehnõ onenekunohpyra sehtone. Morara kuahtao xine atãkyemãko sytatose Jezu orihtopõpyry poko, juteu tõ atãkyematoh saaro kaneru mũkuru etapatopõpyry poko.<pb/>


text:
Osemazuhme pape ymeroase onenerykõme ynara katohme oya xine, “Osepeme pyra ehtoko nohpo tõ poko exiketõ maro, tynio kuroko imehnõ orutua poko exiketõ maro roropa.”


text:
Ritonõpo waro exipitopyra exiketõ poko morara kara akene. Toipe mokaro iirypyryme. Imehnõ nohpo poko toto, tyamene se mã toto. Ematonãko roropa mã toto. Joroko tõ poko mã toto Ritonõpo myakãme. Mokaro maro se pyra kuahtao xine sero nono rumekary se kuexirykomo.


text:
Ynara kary se rokẽ exiase oya xine, “Jezu poetoryme ase,” kananõ mã imehnõ nohpo poko ahtao mokaro maro pyra ehtoko. Tyamene se exiketomo te, joroko tõ eahmananomo Ritonõpo myakãme te, imehnõ kerekeremananomo te, etỹketomo te, imehnõ poko enupunara exiketomo, enara. Mokaro maro pyra ehtoko. Otuhtohpo porohpyra ehtoko toto maro, kary se exiase oya xine.<pb/>


text:
<sup>(12-13)</sup> Ritonõpo onenetupuhpyra exiketomo a, “Zae pyra matose,” kara ase. Ritonõpo rokẽ toto apiakãko mana imeĩpo. Yrome Jezu waro exiketõ zae pyra ahtao zae pyra toto ehtoh poko enetupuhtoko. Ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme, “Mokyro iirypyryme aexihpyry aropotoko owinoino xine,” me tymerose. Naeroro iirypyryme aexityã aropotoko owinoino xine.<pb/>


text:
Atakorõme matose Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine. Oxiehno toehse awahtao xine imepỹ Jezu poetory maro, terekatu a mokyro anaropyra ehtoko Jezu poetory kara a. Kurehxo imepỹ Jezu poetory a oytorykomo zae ehtoh waro oehtohkõme.


text:
Etatoko pahne, Ritonõpo poetoryme kuexirykõke, sero nono enahkaryhtao Jezu onenetupuhpynõ apiakãko sytatose Ritonõpo poe. Tyyrypyrykõ poko exiketõ ekarõko sytatose, zae exiketõ ekarõko roropa sytatose. Morara exiryke oxiehno toehse awahtao xine imepỹ Jezu poetory maro zae ehtoh enetupuhtoko. Ataomirotoko ropa ãmoreme xine.


text:
Etatoko pahne, Ritonõpo nenyohtyã kapuaõkõ apiakãko roropa sytatose, zae exiketõ ekarõko sytatose, tyyrypyhpyke exiketõ ekarõko roropa sytatose, enara. Morara ahtao oxiehno toehse kuahtao xine ro zae ehtoh enetuputyry tupime hkopyra kyya xine.


text:
Ehxiropyra hmatou? Jezu onenetupuhpynomo a oytorykohtao? Toiro tokoh zuaro exikety amaro xine nah? Oxiehno awahtao xine, eya ytotoko zae ehtoh waro oehtohkõme.


text:
Mame oxienonohnõko matose. Imepỹ Jezu poetory hxirõko matose terekatu tõ ẽpataka, Jezu poetory tõ kara a. Zae pyra matose morara awahtao xine.<pb/>


text:
Jezu poetory hxiroryhtao oya xine terekatu ẽpataka Jezu onenetupuhpynõ sã matose ipunaka. Kurehxo oya xine, “Oty kara,” kary, tyhtomase awahtao xine. Kurehxo tomatonanohse awahtao xine roropa, “Oty kara,” kary oya xine.


text:
Yrome emỹpõko matose. Imehnõ Jezu poetory ryhmãko matose. Imõkomory ematonanohnõko matose inarohpyry myakãme Jezu poetoryme toto ahtao ro.


text:
Etatoko pahne, zuaro matose, tyyrypyrykõ poko exiketõ Ritonõpo esaka ytopyra ekurehnõko mana. Osenekunohpyra ehtoko. Imehnõ nohpo poko exiketõ mã omõpyra Ritonõpo esaka ekurehnõko te, imehnõ orutua poko exiketomo te, orutua kõ roropa oxipoko xihpyry exiketomo te, joroko tõ eahmananõ Ritonõpo myakãme omõpyra mã toto.


text:
Omatokomo te, tyamene se exiketomo, etỹketomo te, imehnõ kerekeremananomo, imehnõ ryhmananõ roropa, mokaro mã Ritonõpo nekarory anapoipyra ekurehnõko. Omõpyra mã toto Ritonõpo esaka.


text:
Toitoine mokaro sã mexiatose, Jezu onenetupuhpyra ro awahtao xine. Yrome seromaroro Ritonõpo a oorypyrykõ tykorokase mana. Tymenekase matose eya typoenõme oehtohkõme, tõmipona oehtohkõme. “Zae matose ya,” ãko Ritonõpo mana Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine, Ritonõpo zuzenu kukurohtao xine exiryke roropa.<pb/>


text:
Otarãme ynara ãko matose ya, “Ywy ase Kyrixtu poetoryme. Naeroro emero ipoko jahtao azahkuru pyra ase,” ãko matose. Ỹ, otarãme azahkuru pyra mase repe. Yrome emero hkopyra kure oya xine mana. Azahkuru pyra ahtao ro emero hkopyra ipoko ase yyrypyry a ymykyryino ropa.


text:
Imepỹ roropa otarãme ynara ãko, “Tonahsẽ nae sytatose ẽmatohme waku aka. Tuahke sytatose tonahsẽ omõtohme,” ãko. Ỹ, zae ro mana. Yrome imeĩpo asakoro enahkapõko Ritonõpo mana, kynapyrykomo, kuakurukomo, enara. Kuokokõ tyrise Ritonõpo a kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme, imepỹ nohpo poko pyra, imepỹ nio poko pyra, orutua kõ poko pyra, enara. Ritonõpo zuzenu esaryme tyrise sytatose Kuesẽkõ omipona kuehtohkõme. Ritonõpo zuzenu omipona pyra kuahtao xine toiparo rokẽ taro sytatose.


text:
Kuesẽkõ tõsemãkapose ropa Ritonõpo a aorihxĩpo. Moro saaro kymarokõ ẽsemãkapõko ropa mana toorihse kuahtao xine. Tyjamitunuru ke kuẽsemãkapotorỹko ropa mana.<pb/>


text:
Etatoko pahne, Jezu enetupuhnanõme awahtao xine õkokõ Kyrixtu zokome mana ikyryryme toehse oexirykõke. Morara exiryke imepỹ nohpo poko jahtao popyra ase ipunaka, Kyrixtu zoko aroryke ya mokyro poko. Naeroro imepỹ nohpo poko pyra ehtoko ipunaka.


text:
Etatoko pahne, imepỹ nohpo poko tahtao, toiro zoko sã exĩko orutua mana imaro. Ynara tykase Ritonõpo exiryke moro poko, “Mokaro asakoro toiro zoko sã exĩko mã toto,” tykase.


text:
Yrome Kuesẽkõ omipona kuahtao xine toiro sã exĩko sytatose imaro, toiro zuzenu maro exĩko sytatose Kyrixtu zuzenu maro.<pb/>


text:
Orutua komo, opyty kara maro pyra ehtoko ipunaka. Xihxi tomo, imepỹ nio maro pyra ehtoko ipunaka. Iirypyry nae tyoro. Ipoko ahtao otarãme kupũkõ onyryhmara repe. Yrome imepỹ nohpo poko awahtao xine opũkõ ryhmãko roropa matose.


text:
Wenikehpyra ehtoko, kuokokõ Ritonõpo zuzenu esaryme mana. Kukurohtao xine mã ynororo, kyya xine tokarose Ritonõpo a exiryke. Naeroro opũkõ esẽme pyra matose. Ritonõpo rokẽ oesẽkõme mana.


text:
Oorypyrykõ tykorokase Ritonõpo a. Kyrixtu orihtopõpyry ke oorypyrykõ topehmase eya. Morara exiryke tuaro ehtoko kure rokẽ oehtohkõme. Morarame kure rokẽ awahtao xine, “Kure Ritonõpo mana. Emero motye kuhse imehxo mana,” ãko onenetupuhpynõ mã Ritonõpo poko, kure oehtohkõ eneryke tyya xine.<pb/>


text:
Onymerohpyrykõ yneneryme enease. Moro poko ynara mekaropoatose ya, “Yna pytary zae Ritonõpo a nae?” matose.<pb/>Etatoko pahne, opytarykõ se pyra awahtao xine zae ro matose, nohpo poko pyra awahtao xine ipunaka.


text:
Yrome tuhke iirypyrymãkõ nae. Pytara toh repe imehnõ pyxiã poko toehtohkõme. Popyra mã toto. Morara exiryke kurehxo ya orutua kõ pytary typye toto ehtohme. Morararo nohpo tõ roropa, iniotarykõ kure ya tynioke toto ehtohme emero.


text:
Orutua komo, kure ehtoko opyxiãkõ maro. Opyty amaro se ahtao imaro exiko. Opyxiãkõ tymoise oya xine ahtao kure iniome matose. Xihxi tomo, amaro se onio ahtao imaro ehtoko. Oniokõ tymoise oya xine ahtao kure matose.


text:
Xihxi tomo, õkokõ esẽme nymyry pyra matose. Tosẽke matose, oniokõ ke. Morararo orutua komo, õkokõ esẽme nymyry pyra matose. Tosẽke matose opyxiãkõ ke.


text:
Xihxi tomo, oniokomo a, “Amaro se pyra ase,” kara ehtoko. Morararo orutua komo, “Amaro se pyra ase,” kara ehtoko opyxiãkomo a. Ynara karyhtao oya xine, “Oximaro pyra sehne aporo,” karyhtao oya xine asakororo, yronymyrymehxo Ritonõpo maro õtururukõ poko oehtohkõme, kure. Tuhke pyra onyhtoko oximaro pyra. Imeĩpo oximaro ehtoko ropa imehnõ poko penetara oehtohkõme, iirypyryme oripyra xine joroko tamuru ehtohme.<pb/>


text:
“Opytatoko kẽty,” kara ase, “Oniotatoko kẽty,” kara roropa ase, nohpo tomo a. Opytarykõ se awahtao xine, opytatoko. Zae matose. Xihxi tomo, oniotarykõ se awahtao xine oniotatoko.


text:
Tãkye ase typye pyra jehtoh poko. Orutua kõ emero ysã toto ahtao kure ya exiry. Yrome Ritonõpo osenetupuhtoh kypoko xine oxisã pyra mana. Toitoine Ritonõpo poe pytara mã toto. Iirypyryme pyra roropa mã toto. Imehnõ Ritonõpo poe ro pytãko mã toto. Tupime otarãme eya xine exiry typye pyra toto ahtao. Otarãme tyyrypyrykõ poko exiry toto. Naeroro kurehxo Ritonõpo a ipytarykomo tyyrypyrykõ poko pyra toto ehtohme.<pb/>


text:
“Pytara ehtoko,” ãko ase pytara ro exiketomo a. “Niotara ehtoko,” ãko ase niotara ro exiketomo a, pytỹpo tomo a, enara. Kurehxo ya toiroro oexirykomo ysaaro.


text:
Yrome typenekehse awahtao xine oniotatoko, opytatoko, enara. Kurehxo Ritonõpo a oerẽnarykomo, popyra openetarykõ poko oexirykomo, tynioke pyra awahtao xine, typye pyra roropa awahtao xine, ãko ase.<pb/>


text:
<sup>(10-11)</sup> Tynioke exiketomo, oniokõ onurumekara ehtoko. Morara ãko ase Kuesẽkõ omi poe, ypoe rokẽ pyra. Oniokõ rumekaryhtao oya xine imepỹ maro pyra ehtoko. Otarãme oxise exĩko ropa matose oniokõ maro. Morara ahtao oniokõ maro exĩko ropa matose. Morararo typye exiketomo, opyxiãkõ onurumekara ehtoko.


text:
Imehnõ Jezu poetory tomo a ypoe ro ynara ãko ase, Kuesẽkõ nymeropohpyry kara, “Opyxiãkõ Jezu onenetupuhpyra ro ahtao, yrome amaro xine se ro toto ahtao, toto onurumekara ehtoko.”


text:
Morararo matose nohpo tomo. “Oniokõ Jezu onenetupuhpyra ro ahtao, yrome amaro xine se ro toto ahtao, toto onurumekara ehtoko.”


text:
Toto onurumekara awahtao xine kure oniokõ rĩko Ritonõpo mana Jezu onenetupuhpyra toto ahtao ro. Kure toto rĩko Ritonõpo mana opokoino xine amaro xine toto exiryke typyxiãkõ onurumekara toto exiryke. Morararo kure opyxiãkõ rĩko Ritonõpo mana Jezu onenetupuhpyra toto ahtao ro Jezu poetory maro toto exiryke tyniokõ onurumekara toto exiryke. Morara pyra ahtao opoenõkõ Ritonõpo waro pyra exiketõ poenõ sã rokẽ exiry. Yrome kure toto rĩko Ritonõpo mana, typoetory maro toto exiryke.


text:
Mame oniokõ Jezu poetory kara ahtao, mame orumekarykõ se toto ahtao, Jezu poetoryme awahtao xine, otara pyra orumekatorỹko mã toto. Opyxiãkõ Jezu poetoryme pyra ahtao, mame orumekarykõ se toto ahtao, Jezu poetoryme oexirykõke, otara pyra orumekatorỹko mã toto. Morarame turumekase awahtao xine opyxiãkomo a, oniokomo a roropa Jezu poetoryme awahtao xine tymyhpokase ropa sã matose. Naeroro, “Jurumekara exiko,” kara ehtoko oniokomo a, opyxiãkomo a roropa. Toto maro oxiehno pyra kuexirykõ se Ritonõpo mana.


text:
Naeroro xihxi tomo, oniokõ onurumekara ehtoko. Otarãme opokoino xine onio Jezu enetupuhnõko mã toto. Orutua komo, opyxiãkõ onurumekara ehtoko. Otarãme opokoino xine opyxiãkõ Jezu enetupuhnõko mã toto.<pb/>


text:
Tyjamitunuru ekarõko Ritonõpo kyya xine mana orẽpyra kuehtohkõme inyrohmanohpotoh poko. Naeroro aomipona ehtoko. Toerohtohke mexiatose Jezu enetuputyryhtao oya xine. Moro erohtoh onurumekara ehtoko. Ipoko erohtoko ro. Morararo Jezu poetory tõ amorepãko ase emero pata tõ punero.


text:
Tysahkase aexityãme awahtao xine Jezu poetoryme toehse awahtao xine asahkatopõpyry poko torẽtyke pyra ehtoko. Morara matose isahkara awahtao xine Jezu poetoryme toehse awahtao xine esahkapopyra ehtoko.


text:
“Jomipona nymyry matou?” ãko rokẽ Ritonõpo kyya xine mana. “Opihpyry mysahkatou?” kara ynororo kyya xine. “Onysahkara ro matou?” kara roropa mana.


text:
Toerohtohke mexiatose okohmarykohtao Ritonõpo a typoetoryme oehtohkõme. Morararo ehtoko, oerohtohkõ poko erohtoko ro.


text:
Toitoine mexiatose imepỹ namotome tykohmase awahtao xine Ritonõpo a. Otara kara. Oesẽkõ poetoryme erohtoko ro. Yrome tokumẽtasão apoiry waro awahtao xine apoitoko imepỹ namotome rokẽ pyra oehtohkõme.


text:
Namoto tõ ytoytõko tamoreme xine pyra. Tosẽkõ omipona rokẽ ytoytõko mã toto. Yrome namoto tõ Jezu poetoryme toehse ahtao namotome pyra sã toehse ropa mã toto. Kuesẽkõ omipona rokẽ toehse mã toto. Mãpyra namotome pyra awahtao xine Kyrixtu enetuputyryhtao oya xine Kyrixtu namotome toehse matose, oesẽkõme toehse aexiryke.


text:
Topehke typynanohse matose Ritonõpo a. Naeroro seropõkõ omipona rokẽ pyra ehtoko. Kyrixtu omipona ehtoko.


text:
Wekyry tomo, typynanohse awahtao xine Ritonõpo a aomipona toehse mexiatose. Morararo ehtoko, seromaroro. Aomipona exikehpyra ehtoko. Onurumekara ehtoko Ritonõpo maro awahtao xine.<pb/>


text:
Onymerohpyrykõ ae mekaropoatose niotara ro exiketõ poko, pytara ro exiketõ poko roropa. Moro poko jurupyra Kuesẽkõ nexiase. Naeroro, “Kuesẽkõ omi poe ourutorỹko ase,” kara ase. Naeroro typynanohse jexiryke, aomipona roropa jexiryke zae ehtoh enetupuhnõko rokẽ ase.<pb/>


text:
Kyzehnotokõ kyhtomatorỹko mana pitiko rokẽ pyra, Jezu poetory tõ kara. Naeroro typye pyra awahtao xine kurehxo ya morara oexirykomo.


text:
Opytarykohtao iirypyryme pyra matose. Morararo tyniokẽkara niotaryhtao iirypyryme pyra mana. Yrome tupimehxo sã exiryke seromaroro morara ãko ase, oetuarimarykõino.<pb/>


text:
Wekyry tomo, okynahkopyra Kyrixtu oehnõko ropa mana. Naeroro typye awahtao xine yronymyryme Kyrixtu nyrohmanohpotoh poko ehtoko typyãkara samo.


text:
Morararo oxixikariketomo, emynyhmara exiketõ sã ehtoko, tãkye exiketõ samo. Exianaketomo, atãkyemara sã emynyhmatoko. Osepekahketõme awahtao xine onepekatyhpyrykõ esẽme pyra sã ehtoko.


text:
Mõkomo tõkehko apoiry poko oya xine torẽtyke oexirykõ se pyra ase. Typye pyra exiketõ Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyry a rokẽ tuaro Kuesẽkõ ãkyemapory se toexirykõke.


text:
Yrome typye exiketõ tỹpokõke exĩko toto, mõkomo apoiry poko osenetupuhnõko roropa toto typyxiãkõ ãkyemapory se toexirykõke.


text:
Asakorõ omipona se exĩko toh mana. Ritonõpo omipona se, typyxiãkõ omipona se, enara toh mana. Atapiakãko sã toh mana. Yrome tyniokãkara Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyry a rokẽ tuaro. Aomipona se rokẽ mã toto. Tãkye rokẽ tosẽkõ riry se roropa mã toto. Yrome tynioke exiketõ tỹpokõke exĩko, tymõkomorykõ apoiry poko osenetupuhnõko, tyniokõ ãkyemapory se toexirykõke.<pb/>


text:
Morara ãko ase ãkorehmarykõ se jexiryke. Tupimehxo opytarykõ riry se pyra ase repe. Zae oexirykõ se rokẽ ase, Ritonõpo omipona, Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyry poko oehtohkõme yronymyryme.<pb/>


text:
Asakororo orutua nohpo, enara torẽnarykõ se toehse tahtao xine, yrome ynara karyhtao eya xine, “Oximaro pyra ekurehnõko sytase,” ãko otarãme toh mana. Yrome ynara toto amorepãko ase, otarãme õpenehpyrykõ maro pyra awahtao xine zae pyra exĩko matose. Morara exiryke õpenehpyrykõ se ro awahtao xine yronymyryme oerẽnarykõ kure mana imaro. Iirypyryme pyra matose morara awahtao xine. Kurehxo opytarykomo.


text:
Mãpyra imepỹ tamoreme tõsenetupuhxĩpo typytary se pyra toehse tahtao, kure roropa mana. Toiroro se rokẽ tahtao, penetara roropa tahtao nohpo poko, tuaro ynororo, kure roropa ynororo pytara tahtao.


text:
Naeroro nohpo maro opytarykohtao kure Ritonõpo a matose. Yrome pytara awahtao xine kurehxo ya matose.<pb/>


text:
Xihxi tomo, tosẽke matose oniokõ orihpyra ro ahtao. Yrome toorihse oniokõ ahtao, oniotary se ropa awahtao xine kure oniotarykõ ropa Jezu poetoryme orutua ahtao rokene.


text:
Yrome ynara enetupuhnõko ase, toorihse oniokõ ahtao tãkyehxo mehtory niotara ropa awahtao xine. Ritonõpo zuzenu poe morara enetupuhnõko ase. Naeroro jomiry etatoko.<pb/>


text:
Onymerohpyrykõ ae tõsẽ poko moturupoatose. Joroko tõ zohme tõsẽ rĩko imehnõ mana. Mame morara tyrixĩpo ekamõko mã toto. “Kure mokaro zoh onyry kyya xine nahe?” mekaropoatose. Moro poko oururukõ se ase. “Joroko tõ zoty poko tuaro sytatose. Naeroro otara kara sytatose,” katopõpyry oya xine zae ro repe. Yrome tuaro kuexirykõ poko kuosenetuputyryhtao epyrypãko sytatose tuaro kuehtohkõ poko. Mãpyra imehnõ pyno kuahtao xine toto akorehmãko sytatose orẽpyra toto ehtohme zae ehtoh poko.


text:
Morarame tõsẽ rĩko imehnõ mana joroko zohme. Mame moro tõsẽ ekamõko mã toto imehnomo a. Otara ãko sytatou? “Joroko zotỹpyry onõpyra sehtone,” ãko sytatou? Yrome ritõme pyra joroko tõ mana. Ritonõpo myakãme pyra roropa mã toto. Toiro rokẽ Ritonõpo mana. Moro waro sytatose.


text:
Sero nonopõkomo a tuhke joroko tõ nae ritõ sã repe. Azahkuru mã toto tuhke ritõ kõ ekaroryke tyya xine, kapuaõkomo nonopõkõ roropa.


text:
Yrome kyya xine toiro rokẽ Ritonõpo mana, Kumykomo. Emero Rihpõme mokyro mana. Ipoko ehtohme isene sytatose. Toiro roropa Kuesẽkõ mana, Jezu Kyrixtu. Eya senohne emero tyrise. Ipoe isene sytatose.<pb/>


text:
Yrome emero hkopyra Jezu poetory moro waro mana. Torẽnase toto joroko tõ eahmary poko imehnomo a. Naeroro tõsẽ onyryhtao tyya xine seroaero, “Joroko zotỹpyry mosero,” ãko mã toto, topekahse ahtao Jezu poetory kara a. Zae ehtoh waro hkopyra mã toto. Iirypyryme osekarõko mã toto joroko zotỹpyry onyryhtao tyya xine.


text:
Yrome kymarokõ zae Ritonõpo a tõsẽ pokoino pyra. Oty kara Ritonõpo tõsẽ onyryhtao kyya xine, onõpyra kuahtao xine, enara. Oty kara rokẽ Ritonõpo morohne poko.<pb/>


text:
Otarãme zae oya xine moro tõsẽ onyry repe. Yrome otarãme imepyny a, Jezu enetupuhpitone a moro tõsẽ onyry zae pyra mana. Naeroro tomeseke ehtoko Jezu enetupuhpitone tyyrypyry poko onyripopyra oehtohkõme. Eya tõsẽ onyry popyra ahtao moro tõsẽ onõpyra ehtoko roropa.


text:
“Oty kara,” ãko matose joroko zotỹpyry onyry poko oya xine. “Joroko tõ Ritonõpo myakãme pyra mã toto. Zuaro ase,” ãko matose. Naeroro omõnõko matose toto tapyĩ taka. Joroko zotỹpyry õnõko matose, awamekaro xine rokene. Morarame zae ehtoh waro hkopyra exikety otarãme oenetorỹko mana. “Zae ya roropa moro tõsẽ onyry,” ãko mana tyya rokene. Yrome zae pyra ro eya, Ritonõpo myakãme joroko ekaroryke eya.


text:
Moro tõsẽ onyry oya xine eneryke tyya otarãme tõnõko roropa mana. Morarame tõkehse ahtao emynyhmãko mokyro mana. “Otarãme orihnõko ase iirypyryme jexiryke,” ãko mã repe. Yrome mokyro pynuke roropa Kyrixtu kynorihne, orihpyra aehtohme. Ãkorõme mana Jezu enetuputyryke eya. Yrome emynyhmãko mana iirypyryme tyripose oya xine exiryke.


text:
Naeroro mokyro a tõsẽ onyry zae pyra ahtao, “Otuhkose,” kara ehtoko eya. Morara karyhtao oya xine zae pyra matose. Iirypyryme matose Kyrixtu a, ipoetory takorekehkase oya xine exiryke.


text:
Iirypyryme imepỹ Jezu poetory riry se pyra ase. Naeroro tõsẽ onyry ya zae pyra ahtao eya, onõpyra ase ipunaka jũme, iirypyryme wekyry tõ riporyino. Morararo ehtoko. Imehnõ Jezu poetory iirypyryme onyripopyra ehtoko, enara.<pb/>


text:
Poetome pyra toehse ase tomesetase roropa ywy. Ritonõpo nymenekahpyryme ase. Tumũkuru poko imehnõ amorepaneme tymenekase ywy. Ywy roro Jezu enease Kuesẽkomo. Aomipona toerohse jexiryke ãmoreparykõ poko ipoetoryme toehse matose.


text:
Otarãme imehnomo a Kuesẽkõ nymenekahpyryme pyra ase repe. Yrome matose jenetupuhnõko Jezu nymenekahpyryme imehnõ amorepaneme. Amarokõ roropa Korĩtopõkomo imehnõ tuarõtanohneme matose, amorepatõme Jezu nymenekahpyryme jexiry poko. Tuhkãkõ ynara ãko, “Kuesẽkõ omipona Korĩtopõkõ toehse. Morara exiryke Kyrixtu nymenekahpyryme Pauru enetupuhnõko ase,” ãko.<pb/>


text:
Naeroro ykerekeremaryhtao imehnomo a ynara ãko hano, “Kyrixtu nymenekahpyryme ase imehnõ amorepaneme.


text:
Imehnõ Kyrixtu nymenekatyã typyxiãkõ maro ytoytõko pata tõ poro Jezu poetoryme toto exiryke. Zae mã toto Ritonõpo a. Kuesẽkõ akorõ morararo typye, Peturu roropa morararo. Mokaro sã jahtao kure jexiry roropa, typye jytoryhtao.


text:
Imehnõ Kyrixtu nenyohtyã erohpyra mã toto tytinerũkõ apoiry poko. Omi kurã ekarory poko rokẽ mã toto. Yrome erohnõko ase jemary ke roropa ytinerũ apoiry poko etuarimara jehtohme. Panape roropa ysaaro erohnõko mana. Erohpyra yna ahtao moro poko kure oya xine nae? Ya kure exiry repe.


text:
Soutatu tõ ahtao tineru apoĩko mã toto kowenu wino toerohtamitume. Tyoro roropa, tupito esemy, otyro tarykase eya ahtao otyro epery enahnõko ynororo toerohtamitume. Morararo pui esẽ tomo, suhsu euhkaryhtao suhsu apoĩko mã toto tõkurukõme, toky tõ pynanohtamitume.<pb/>


text:
Moro saaro tineru apoiry kyya xine zae mana imehnõ amorepatamitume Ritonõpo omiry poko. Morararo Ritonõpo nymeropohpyry kuamorepatorỹko.


text:
Ynara tymerose Moeze a, “Oekykõ arexi panõ puhturu tũtũmãko aepihpykatohme. Morara ahtao ipotyry onymyhpyra ehtoko. Ah notuhno aerohtamitume,” tykase. Yrome kuekykõ pyno rokẽ pyra Ritonõpo kynexine. Enetupuhpotohme morara tymerose eya.


text:
Kypyno xine kuhse Ritonõpo mana. Morara exiryke morara tymerose eya. Otyro arykananõ mã ynara osenetupuhnõko, “Imeĩpo otyro epery apoĩko ase ynapyryme,” ãko. Morararo mã osenetupuhnõko otyro epery apoinanõ roropa. Naeroro toerohtamitukõ eraximaryke tyya xine erohnõko mã toto.


text:
Toytoytose yna omi kurã ekarory poko oya xine. Otyro puhturu arykane sã ynanexiase tupito arykary pokõ samo. Naeroro tineru apoiryhtao yna a ynaerohtamitume, popyra oya xine nae?


text:
Topehke pyra Ritonõpo omiry kurã ynanekaroase oya xine. Tyoro poko ynanerokuase roropa tineru poko.<pb/>Ynara kary etary se pyra ynanexiase Jezu onenetupuhpynomo a, “Ritonõpo omiry etary se pyra ase Pauru pokoino, tineru apoiry se rokẽ Pauru exiryke Ritonõpo omiry ekarotamitume,” kary etary se pyra ynanexiase.


text:
Etatoko pahne, Ritonõpo maro oturutoh poko erohketõ tynapyrykõ apoĩko mã toto Ritonõpo tapyĩ taka ytoketõ wino. Tynekarorykõ etapananõ tohkõ apoĩko mã toto imehnõ nekarotyamo.


text:
Morararo, “Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepananõ tynapyrykõ apoiryhtao tynamorepatyã wino kure ya mana,” tykase Kuesẽkõ ya.<pb/>


text:
Mãpyra imehnõ tinerũ anapoipitopyra exiase. “Epehpyry se ase ãmorepatamitukõme,” kapitopyra ase. Morararo moro ynymerohpyry onenerykõme, “Otinerũkõ apoiry se ase,” kara ase. Jorikyry se pyra ase repe. Yrome jorikyry motye kuhse imehnõ tinerũ apoiry se pyra ase omi kurã ekarotamitume. “Pauru tineru se nexiase omi kurã ekarotamitume,” kary etary se pyra ase ipunaka.


text:
Epyrypara ase imehnõ amorepary poko ya. “Kure ase imehnõ amoreparyke ya omi kurã poko,” kara ase. Kuesẽkõ omipona rokẽ ase imehnõ amorepãko. Ỹ, etuarimary imehnõ anamorepara jahtao Jezu Kyrixtu poko.


text:
Jamoreme jerokuruhtao omi kurã ekarory poko imehnomo a jerohtamitu se jexiry repe. Yrome Ritonõpo omi poe jexiryke jamoreme pyra ase. “Jomiry kurã ekaroko imehnomo a,” tykase Ritonõpo ya exiryke, aomipona rokẽ ase.


text:
Morara ahtao otoko jepehpyry nae? Arypyra, tineru se pyra ase jerohtamitume. “Zae matose jepehmaryhtao oya xine ãmorepatamitukõme,” kara ase jetananomo a. Tãkye rokẽ ase topehke pyra imehnõ amorepary poko ya Jezu Kyrixtu poko. Tãkye jehtoh jepehpyryme sã ya mana.<pb/>


text:
Seropõ omi poe pyra ase erohnõko. Yrome emero akorehmaneme toehse ywy. Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine, ipoetoryme toto ehtohme.


text:
Juteutõkara maro jahtao Moeze omihpyry omipona jehtoh poko torẽtyke pyra ase. Jezu enetuputyryke ya tukurãkase jexiryke. Yrome juteu tõ amoreparyhtao ya omi kurã poko, toto sã Moeze omihpyry omipona exĩko ywy Jezu omiry zehno pyra toto ehtohme. Juteu tomo a Jezu omiry ekaroryhtao ya Moeze omihpyry omipona exĩko ase yronymyryme juteu tõ saaro, Jezu Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine.


text:
Morararo juteutõkara maro jahtao, mokaro sã Moeze omihpyry poko pyra ase, Jezu Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine roropa. Kyrixtu omipona ase. Naeroro Ritonõpo omipona ase roropa.


text:
“Jezu Kyrixtu enetuputyry poko ikuhnõko ase,” kananõ maro jahtao mokaro sã exĩko ase toto akorehmatohme, orẽpyrahxo Jezu enetupuhtohme toto a. Imeimehnõ maro jahtao toto sã exĩko ywy Jezu Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine. Emero rokẽ poko ase Jezu enetupuhpotohme imehnomo a.<pb/>


text:
Morohne poko ase omi kurã ekarotohme seropõkomo a. Jezu Kyrixtu ekaroryhtao ya kure jetananõ rĩko Ritonõpo mana. Kure jyrĩko roropa mana.


text:
Toipe tururume ytoketõ poko ahno, axihxo tururume ytokety waro toehtohkõme. Mame tururume ytoketõ tuhke tururume ytõko. Yrome toiro osemazuhme eporehkãko, axihxo exikety rokene. Ynoro rokẽ epehpyry apoĩko mana. Tãkye exĩko roropa mana. Mokyro sã ehtoko, orẽpyra tururume ytokety samo. Jezu Kyrixtu omipona exikehpyra ehtoko. Mame, “Kure mase,” ãko Kuesẽkõ oya xine mana. Morara kary etaryke oya xine tãkye kuhse exĩko matose, tururume ytokety tãkye exiry motye epehpyry apoiryhtao tyya.


text:
Toipe tururume ytoketomo. Kokoro rokẽ tururume ytõko mã toto, orẽpyra toehtohkõme, imehnõ motye toehtohkõme tururume toytotohkõ poko. Mame imehxo exiketyme ahtao, imehxo toehtoh enetupuhpotoh apoĩko mana. Moro imehxo toehtoh, enetupuhpotoh axĩtao rokẽ repe. Yrome Jezu omipona exiketyme kuahtao xine, axĩtao rokẽ pyra Ritonõpo nekarory apoĩko sytatose. Jũme imaro exĩko sytatose.


text:
Wazawazame pyra tururume ytokety ytõko toeporehkatohme osemazuhme. Mokyro saaro ase zae rokẽ jehtohme Jezu omipona Ritonõpo nekarory apoitohme ya. Tyoro roropa sã ase. Imepỹ poremãkapone sã ase. Tomeseke sã ynororo poremãpyra toehtohme. Mokyro saaro ase tomeseke Jezu Kyrixtu omipona jehtohme.


text:
Imehnomo a ynara asene, “Zae ehtoko Jezu Kyrixtu omipona,” asene. Morara kaxĩpo yyrypyry poko toehse jahtao, ehxirory yronymyryme jomihpyry etahpõkõ neneryme. Morara exiryke yyrypyry poko ypenetaryhtao ya ipoko pyra ase. Emero irumekãko ase Jezu Kyrixtu omipona rokẽ jehtohme, “Popyra mase ya,” kara Jezu ehtohme ya.<pb/>


text:
Wekyry tomo, osenetupuhtoko kytamurukõ poko. Moeze maro toytorykohtao ahno esao pyra toto typynanohse Ritonõpo a. Akurũ zopino toh kynexine. Tahpiremã takuohse roropa eya xine.


text:
Mame tuna konõto akuotyryhtao eya xine, Moeze marõme tõpurihkase toto tuna konõto kuao, akurũ ao, enara.


text:
Ritonõpo nekarohpyry tõse roropa eya xine. Topu ae tuna tutũtase, toto okurume. Yrome moro topu Jezu Kyrixtu enetupuhtoh kynexine. Toto maro toytose ynororo.


text:
Yrome Ritonõpo zamaro pyra tuhkãkõ kynexine. Morara exiryke toorihse toto ahno esao pyra toytorykohtao. Tõtonẽse toto sapararahme ona poro.<pb/>


text:
Morara tyripose Ritonõpo a kutuarõtanohpotohkõme, zae ehtoh waro kuehtohkõme. Tyyrypyrykõ poko typenetase kytamurukomo. Naeroro mokaro sã pyra sehtone, kyyrypyrykõ poko penetara sehtone ipunaka.


text:
Toitoine kytamurukõ joroko tõ poko toehse, Ritonõpo omipona pyra. Otuhtoh konõto tyrise eya xine tynyrityãkõ ẽpataka. Tõsemeikase toto ẽpataka. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme pake moro poko, “Typorohse toto tynyrityã ẽpataka. Tõtuhse toto. Eukuru tõse eya xine roropa. Mame towõse ropa toto watohme,” me tymerose. Mokaro sã pyra sehtone, joroko tõ poko pyra sehtone ipunaka.


text:
Imehnõ nohpo poko exiry popyra Ritonõpo a mana. Imehnõ orutua poko exiry roropa. Kytamurukõ toitoine nohpo tõ poko toehse ahtao tuhkãkõ toorihse toto, 23 miume toorihse toiro ẽmepyryae rokene. Naeroro imehnõ pyxiã poko pyra sehtone, imehnõ nio tõ poko pyra roropa sehtone.


text:
Kytamurukomo a Ritonõpo tyenonohse. Tykerekeremase toto a. Ynara tykase toto Ritonõpo poko, “Kypyno xine Ritonõpo mana. Kuãnohpyra xine mana iirypyryme kuahtao xine ro,” tykase toh repe. Mame tyyrypyrykõ poko toehse ahtao okoi tyripose Ritonõpo a toto esekatohme, tuhke. Naeroro Kuesẽkõ onyenonohpyra sehtone.


text:
Ritonõpo poko tãtakirimase kytamurukomo. Naeroro taorihmapose toto Ritonõpo nenyokyhpyry a. Toorihse toto. Naeroro Ritonõpo poko atakirimara sehtone.<pb/>


text:
Morara tyripose Ritonõpo a kytamurukomo a pake zuaro kuehtohkõme. Tymerose roropa tõmipona pyra exiketõ wãnohtopõpyry poko kutuarõtanohtohkõme, kytamurukõ sã pyra kuehtohkõme. Seromaroro sero nono enahsasaka mana. Naeroro pakatokõ Ritonõpo omipona pyra ehtopõpyry sã pyra sehtone.<pb/>


text:
Morara exiryke ynara kara ehtoko, “Iirypyryme pyra ase orẽpyra jexiryke,” kara ehtoko. Ynara rokẽ kahtoko Ritonõpo a, “Kuakorehmako Papa yyrypyry poko pyra jehtohme,” kahtoko Ritonõpo a.


text:
Tukuhse awahtao xine ynara zuaro matose imehnõ roropa morararo tyyrypyrykõ poko tukuhse mã toto. Yrome jamihmehxo Ritonõpo mana. Tõmihpyryae ro ãkorehmatorỹko mana tukuhse awahtao xine. “Epo nase,” ãko mana. Okuhnekõ aropõko roropa mana owinoino xine. Jamihme pyra awahtao xine ajamihtanohtorỹko mana oorypyrykõ poko pyra oehtohkõme. Ajamihtanohtorỹko mana oorypyrykõ rumekatohme oya xine.<pb/>


text:
Jezu orihtopõpyry poko wenikehpyra kuehtohkõme oximõnõko sytatose. Mame uwa eukuru poko, “Kure mase Papa,” ãko sytatose Ritonõpo a. Ẽnõko sytatose emero porehme. Kyyrypyrykõ kurikary poko osenetupuhnõko sytatose toxixihmase Jezu exiryke wewe pokona kyyrypyrykõ epehpyryme. Morararo wyi enapyryhtao kyya xine Kyrixtu orihtopõpyry poko osenetupuhnõko sytatose porehme. Oximaro sytatose Jezu Kyrixtu maro. Tyjamitunuru ekarõko roropa mana kyya xine. Moro poko osenetupuhnõko sytatose moro wyi enapyryhtao kyya xine.


text:
Oximõme wyi ohnõko sytatose Jezu orihtopõpyry poko osenetuputyry poko, tuhke kuahtao xine ro. Tuhke kymarokõ repe. Yrome Jezu enetuputyryke kyya xine, aomipona toehse roropa kuexirykõke toiro zokome sã sytatose tupuhpyke Jezu ke, kuesẽkõme aexiryke.<pb/>


text:
Juteu tõ poko osenetupuhtoko, Ritonõpo maro oturuketõ poko roropa. Tynekarorykõ etaparyhtao tyya xine tynekarorykõme Ritonõpo a, tõnõko roropa toto. (“Ritonõpo poenõme ynanase,” ãko osenetupuhnõko toto, moro tõsẽ onyryhtao tyya xine.)


text:
Ãmoreparykõ se roropa ase joroko poko. “Joroko tõ kure,” ãko imehnõ mã repe. Yrome Ritonõpo onymyakãmara mã toto. Joroko tõ eahmananõ azahkuru mana. Ynara osenetupuhnõko mã toto, “Tõsẽ ekarõko ase joroko zohme. Naeroro kure ase,” ãko toh mã repe.


text:
Yrome etatoko pahne, moro tõsẽ riryhtao joroko zohme, Ritonõpo a moro onekaropyra matose. Joroko tamuru omi poe moro rĩko matose. Yrome joroko tõ poko oexirykõ se pyra ase ipunaka.


text:
Mame Jezu orihtopõpyry enetupuhtoh eukuru enyryhtao oya xine Ritonõpo poenõme oexirykõ poko osenetupuhnõko matose. Naeroro ahno nekarohpyry joroko tõ okurume, moro onẽpyra ehtoko ipunaka. Ahno nyrityã ẽpataka eukuru riryhtao joroko okurume, moro onẽpyra ehtoko. Morararo wyi enapyryhtao oya xine Jezu orihtopõpyry poko osenetupuhtohme Ritonõpo poetoryme oehtohkõ poko osenetupuhnõko matose. Naeroro ahno nyrityã zotỹpyry onõpyra ehtoko, joroko tamuru omi poe moro zoty tyrise exiryke.


text:
Zumoxike Kuesẽkõ onyripyra sehtone. “Orẽpyra ase Jezu motye,” karyhtao kyya xine joroko tamuru akorehmaneme exĩko sytatose. Mame joroko tamuru akorehmaneme kuahtao xine zumoxike exĩko Kuesẽkõ kypoko xine mana.<pb/>


text:
Ynara ãko imehnõ mã otarãme, “Emero rokẽ poko sytatose Kyrixtu poetoryme kuexirykõke,” ãko toh mã repe. “Yrome emero pyra kure kyya xine mana,” ãko ase. “Emero poko ase Kyrixtu poetoryme jexiryke,” ãko roropa toh mã repe. Yrome emero pyra zae kuehtohkõ poko kuakorehmatorỹko mana.


text:
Osepyno rokẽ pyra ehtoko. Imehnõ pyno ehtoko roropa. Kykyryrykõ poko rokẽ kuahtao xine imehnõ motye kuehtohkõme popyra sytatose.<pb/>


text:
<sup>(25-26)</sup> Ynara ãko Ritonõpo omiry, “Sero nono Ritonõpo kyryryme mana. Seropõkõ roropa emero porehme Ritonõpo nyrityãme mana,” ãko. Naeroro tõsẽ apoiryhtao oya xine emero rokẽ kure mana. “Otarãme mose popyra Ritonõpo a,” kara ehtoko. “Otarãme mose ahno nyrityã ẽpataka tyrise joroko zohme,” kara ehtoko roropa. Topekahse oya xine ahtao imehnomo a kure roropa mana.


text:
Morarame Jezu poetory kara a oeahmarykohtao tytapyĩ taka otuhse oytotohkõme, itapyĩ taka oytorykõ se awahtao xine ytotoko. Mame, “Õty mose,” karyhtao oya xine moro tõsẽ poko onekaropopyra ehtoko. “Mose tokarose nae joroko zohme?” kara ehtoko. “Mose onõpyra ase popyra exiryke Ritonõpo a,” kara ehtoko roropa. Otuhtoko rokẽ rahkene.


text:
Yrome ynara karyhtao rokẽ eya xine, “Mose joroko zotỹpyry,” karyhtao oya xine, onõpyra ehtoko morara tykase ekarone exiryke, zae ehtoh poko oexirykõ waro toto ehtohme.


text:
Amarokõ tõsẽ onyry poko, oty kara matose, joroko zotỹpyryme ahtao ro. Yrome imehnõ Jezu poetory pokoino onõpyra matose zae pyra moro tõsẽ onyry enetuputyryke eya xine. Otarãme ynara ekaropory se matose, “Oty katohme imepỹ pokoino tõsẽ onõpyra hano? Eya rokẽ moro tõsẽ onyry popyra mana, joroko zotỹpyryme ekaroryke eya.


text:
‘Kure mase Papa. Senohne onekarohpyryme ya,’ ãko ase Ritonõpo a. Naeroro oty katoh imehnõ yna kerekeremãko nae tõsẽ onyry poko yna a? Ritonõpo nekarohpyryme exiryke, ‘Kure mase,’ tykase ywy,” ãko otarãme matose ya.<pb/>


text:
Etatoko pahne, emero poko awahtao xine kure Ritonõpo tyritoko. Tõsẽ onyryhtao oya xine, kure Ritonõpo ritohme tõtoko. Eukuru enyryhtao oya xine kure Ritonõpo ritohme ẽtoko.


text:
Kure rokẽ ehtoko juteu tõ maro, juteutõkara maro, Jezu poetory tõ maro roropa, penekehpyra toto ehtohme Jezu enetuputyry poko.


text:
Ysã ehtoko. Kure ehtoh rokẽ kuhnõko ase imehnõ maro emero, toto pyno jexiryke. Osepyno hkopyra ase imehnõ emero kure riry se jexiryke, toto pynanohtohme Kyrixtu a.<pb/>


text:
Yrome ynara ãmoreparykõ se ase, typye exikety typyty esẽme mana. Kymarokõ emero esẽme Kyrixtu mana. Mame Ritonõpo Kyrixtu esẽme mana.


text:
Naeroro oximõme awahtao xine õtururukõ poko Ritonõpo maro, kure orutua kõ tyxapeuke pyra oturũko. Orutua komo, Ritonõpo omiry poko imehnõ amoreparyhtao oya xine, tyxapeuke pyra toto amorepatoko. Tyxapeuke orutua ahtao Kyrixtu poihtõko sã mana. Popyra mana.


text:
Yrome nohpo tomo, tuhpõke oturutoko Ritonõpo a oximõme awahtao xine. Imehnõ amoreparyhtao roropa oya xine tuhpõke Ritonõpo omiry poko toto amorepatoko. Tuhpõke pyra awahtao xine oniokõ hxirõko matose. Tuhpõke pyra awahtao xine ehxirõko roropa matose zũsehkahpyry samo.


text:
Naeroro tuhpõke se pyra nohpo ahtao, ynara kahtoko eya, “Oũsety isahkapoko roropa,” kahtoko eya. Ynara exiryke, nohpo zũsety tysahkase ahtao aehxirory mana. Naeroro kure tuhpõke nohpo tõ ahtao oximõme awahtao xine, ehxiropyra mã toto.


text:
Yrome orutua kõ tyoro. Tuhpõke se pyra orutua komo, tysaaro tyrise exiryke Ritonõpo a. Tõmipona orutua kõ ehtohme tyrise toto Ritonõpo a. Yrome nohpo tõ tyrise tyniokõ omipona ehtohme.


text:
Orutua riry se Ritonõpo toehse ahtao nohpo wino onyripyra kynexine. Yrome orutua wino nohpo tyrise eya rahkene.


text:
Orutua tyrise eya nohpo tõ pokoino pyra. Yrome nohpo tyrise Ritonõpo a orutua pokoino, orutua akorehmaneme.


text:
Naeroro Jezu poetory tõ oximomyryhtao kure nohpo tõ tuhpõke ahtao, toto eneryke Ritonõpo nenyohtyamo a. Tuhpõke toto ahtao tyniokõ omipona toehtohkõ poko ituarõtanohpõko mã toto.


text:
Kuesẽkõ maro kuexirykõke toiroro pyra nohpo tõ mana. Morararo orutua komo. Toiroro pyra sytatose. Atakorehmãko sytatose zae kuehtohkõme.


text:
Pake ahtao orutua osemazuhme tyrise Ritonõpo a. Mame aoropary zehpyry touse ahtao, nohpo tyrise eya roropa. Seromaroro orutua kõ enurũko nohpo ae. Yrome emero porehme Ritonõpo poe mana.<pb/>


text:
Kure oya xine nae nohpo tõ otururuhtao Ritonõpo maro oximõmãkõ rãnao tuhpõke pyra ahtao? Arypyra, popyra mana.


text:
Toipe sytatose. Orutua kõ tũsehke mosã ke ahtao popyra kyya xine mana. Epoihtõko sã mokyro mana kyya xine.


text:
Yrome nohpo tõ tũsehke mosã ke ahtao kure rokẽ kyya xine mana. Tũsehke mosã ke ahtao, tuhpõke exikety sã nohpo mana.


text:
Tuhpõke pyra nohpo ahtao autururuhtao Ritonõpo maro oximõmãkõ maro popyra mana, ãko ase. Morara ãko ase emero Jezu poetory tomo a emero pata tõ po. Morara ãko ase roropa jezujezukuru se exiketomo a.<pb/>


text:
“Kure rokẽ matose oximõnõko Ritonõpo poko,” kara ase oya xine. Õximomyrykohtao atakorehmara matose yronymyrymehxo Jezu enetuputyry poko. Atakorekehkãko rokẽ matose. Morara popyra ya mana. Naeroro ãmorepatorỹko ase zae ehtoh poko õximomyrykohtao.


text:
Ynara ãko imehnõ mana opoko xine, “Korĩtopõkõ tãtapiakase sã mã toto. Oximõnõko ro mã toh repe, yrome oxiehno toto,” ãko. Morara kary ajohpe pyra mana ya.


text:
Õximomyrykohtao Kuesẽkõ orihtopõpyry poko osenetupuhpyra matose. Õtukurukõ poko rokẽ oximõnõko matose. Oty katohme?


text:
Õtukurukohtao toitoine matose emotyẽkãko. Naeroro imehnõ etyhpyryme exiketõ otuhpyra ekurehnõko, osemazuhme autuhtyã toemotyẽkase exiryke.


text:
Morara awahtao xine õximomyrykohtao azahkuru matose ipunaka. Tytapyike matose. Omise awahtao xine otuhtoko atapyĩkõ tao. Ritonõpo maro oturutoh tao zae rokẽ otuhtoko. Moro tao tymõkomokãkara onyhxiropyra ehtoko roropa. Azahkuru awahtao xine õximomyrykohtao, “Kure matose,” kara ase oya xine.<pb/>


text:
Tamorepase ywy Kuesẽkomo a toorihtopõpyry poko wenikehpyra ipoetory tõ ehtohme. Morararo kuamorepatose. Ynara ase oya xine, “Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu ewokasasaka ahtao Juta a, wyi apoine.


text:
‘Kure mase Papa kapuaono,’ karyhtao eya, wyi tohkane. Typoetory tomo a ynara tykase ynororo, ‘Sero wyi enapyryhtao oya xine wenikehpyra ehtoko jexixihmapotopõpyry poko wewe pokona. Okurãkatohkõme orihnõko ase,’ tykase.


text:
Mame otuhkehxĩpo eukuru tapoise Jezu a. Ynara tykase, ‘Seny õkurukomo. Tõmiry kasenato ekarõko Ritonõpo seropõkomo a jorihtopõpyry pokoino. Topekahse matose ya umunuru ke. Naeroro sẽ enyryhtao oya xine jorihtopõpyry poko osenetupuhtoko,’ tykase.


text:
Naeroro Kuesẽkõ oehtohto ropa wyi enapyryhtao oya xine, eukuru enyryhtao roropa oya xine, imehnõ tuarõtanohpõko matose aorihtopõpyry poko kymyakãkõme,” ase oya xine.<pb/>


text:
Naeroro zae pyra awahtao xine ohxirotorỹko Ritonõpo mana, Kuesẽkõ orihtopõpyry poko wenikehpyra ehtoh enapyryhtao oya xine, eukuru enyryhtao roropa oya xine. Iirypyryme oexirykõke ohxirotorỹko Ritonõpo mana, Kuesẽkõ exixihmahpõkõ hxirory samo.


text:
Morara exiryke ynara osenetupuhtoko aporo, “Zae rokẽ ytoytõko hano Ritonõpo neneryme?” kahtoko aporo okurohtao xine. Morarame zae awahtao xine rokẽ Kuesẽkõ exixihmatopõpyry poko wenikehpyra ehtoh enahtoko, eukuru ẽtoko, enara. Iirypyryme awahtao xine oorypyrykõ ekarotoko Ritonõpo a ikorokatohme. Moromeĩpo enahtoko, ẽtoko, enara.


text:
Kuesẽkõ kynorihne kyyrypyrykõ epehmatohme, Ritonõpo poenõme kuehtohkõme. Moro onenetupuhpyra awahtao xine, aorihtopõpyry poko wenikehpyra ehtoh onenahpyra ehtoko, onẽpyra roropa ehtoko, enara. Awamekaro xine rokẽ moro wyi enapyryhtao oya xine, moro eukuru enyryhtao roropa oya xine awãnohtorỹko Ritonõpo mana, ajoajohpe Kuesẽkõ orihtopõpyry poko wenikehpyra ehtoh enapyryke oya xine.


text:
Morara exiryke kure pyra toehse matose. Jamihme pyra roropa toehse matose. Toitoine roropa amaro xine aexityã toorihse mana.


text:
Kuesẽkõ orihtopõpyry poko wenikehpyra ehtoh enapyry se awahtao xine ynara osenetupuhtoko aporo, “Iirypyryme hano Ritonõpo a?” kahtoko oseya rokene. Mame tyyrypyhpyke awahtao xine ekarotoko oorypyrykõ Ritonõpo a ikorokatohme ropa. Kyyrypyrykõ tykorokase ahtao Ritonõpo a, “Popyra matose ya,” kara mana kyya xine. Kuãnohpopyra xine roropa mana.


text:
Yrome, “Popyra matose ya,” ãko Ritonõpo kyya xine kyyrypyrykõ poko kuahtao xine. Kutuarimapotorỹko roropa mana zomory zuaro kuehtohkõme, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme. Morara kuamorepatorỹko Ritonõpo mana apotoimo htaka omõpyra kuehtohkõme tõmipona pyra exiketõ maro.<pb/>


text:
Morara exiryke wekyry tomo, Kuesẽkõ exixihmatopõpyry poko wenikehpyra ehtoh enahtohme õximomyrykohtao, imehnõ Jezu poetory tõ oepyry eraximatoko aporo. Mame oximõme toehse emero ahtao otuhtoko.


text:
Mame omise ro awahtao xine otuhtatoko atapyĩkõ taka, ozehno xine Ritonõpo exiryino awãnohpyra Ritonõpo ehtohme roropa. Tuhke mekaropotone. Morohne poko ourutorỹko ase amaro xine toehse jahtao.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara matose, “Oty ekarõko Ritonõpo zuzenu nae kyya xihne?” matose pape poko. Naeroro Zuzenu kurã nekarory tõ poko ourutorỹko ase, zae zuaro oehtohkõme.


text:
Jezu poetoryme exipitopyra ro awahtao xine joroko tõ eahmary poko mexiatose, Ritonõpo myakãme repe. Yrome opynanopyrykõ waro pyra mokaro mana, ritõ kuhnanõme rokẽ toexirykõke. Toto poko oexirykõke kokoro rokẽ oenekunopyase xine.


text:
Yrome seromaroro ynara kananõ nae, “Ritonõpo poe ase senohne rĩko,” kananõ nae mana. Yrome Ritonõpo zuzenu poe toto ahtao, “Jezu popyra mana,” kara toh mana ipunaka. Ritonõpo zuzenu poe ynara ãko mã toto, “Jezu jesẽme mana,” ãko Ritonõpo zuzenu nae exiketõ mana. “Kuesẽkõme mana,” ãko mã toto. Imehnõ mã morara kasaromepyra mã toto. Moro waro awahtao xine Ritonõpo poe oturuketõ nymyry waro matose. Ajohpe exiketõ waro roropa matose.<pb/>


text:
Tyotyorõ poko emese kure sytatose orẽpyra kuehtohkõme Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko. Yrome toiro rokẽ Ritonõpo mana. Ipoe rokẽ emese kure sytatose, tyjamitunuru ekaroryke kyya xine, inyrohmanohpotoh poko kuehtohkõme.


text:
Tyjamitunuru ekarõko toitoine typoetory tomo a emese kure toto ehtohme zae omi ekarory poko imehnomo a. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana emese kure toto ehtohme imehnõ amorepary poko Ritonõpo omiry poko, zuaro toto ehtohme.


text:
Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana yronymyryme Jezu enetupuhtohme eya xine. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana kurãkõkara kurãkatohme eya xine.


text:
Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko Ritonõpo zuzenu mana imehxo Ritonõpo ehtoh enepotohme imehnomo a. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana tõmiry ekarotohme imehnomo a. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana Ritonõpo zuzenu poe exiketõ waro toto ehtohme, typoe rokẽ ytoytoketõ waro roropa toto ehtohme. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana imehnõ omiryae oturutohme. Imehnomo a tyjamitunuru ekarõko mana mokyro zurutopõpyry enetupuhtohme ekarotohme ropa kuomirykõae.


text:
Tuhke ekarõko Ritonõpo zuzenu kyya xine mana. Yrome toiro rokẽ ynororo. Tamoreme ekarory se exiryke tyjamitunuru ekarõko kyya xine mana.<pb/>


text:
Kuokokõ tuhke typokõke mana. Moro saaro Kyrixtu enetupuhnanõ tuhke mã toto. Yrome toiro zokome sã sytatose Jezu enetuputyryke kyya xine.


text:
Tuhkãkõ Jezu Kyrixtu enetupuhnõko mana. Juteu tomo, juteutõkara roropa enetupuhnõko mã toto. Tosẽke exiketomo, tosẽke pyra exiketõ roropa enetupuhnõko mã toto. Enetuputyryke kyya xine tukurãkase sytatose Ritonõpo zuzenu a Jezu Kyrixtu zokome sã kuehtohkõme. Ritonõpo jamitunuru nae sytatose Zuzenu kukurohtao xine exiryke.<pb/>


text:
Kupupurukõ ynara kara mana, “Tyoro jexiry se ase. Omame se ase,” kara mana. Pupume ro mana, myaro tokorõmero.


text:
Morararo kypanarykõ ynara kara mana, “Onume pyra jexiryke zoko pokõme pyra ase,” kara mana. Kuokokõ pokõme ro mana. (Kuokokõ pokõ mã oxikerekeremara mana Ritonõpo netaryme. Tãkye rokẽ mã kehko toerohtohkõ poko.)


text:
Kuokokõ tytororo onume rokẽ ahtao otato pyra sehtory. Morararo paname rokẽ kuokokõ tytororo ahtao eunatara sehtory.


text:
Yrome toiro rokẽ pyra kuokokõ pokõ tyrise Ritonõpo a. Tuhke kypokõkõ tyrise eya kuokokõme tytororo kuehtohkõme. Morara tyrise kymarokõ Ritonõpo a tõsenetupuhtopõpyryae ro.


text:
Naeroro kuenurukõ ynara kara mana kuemarykomo a, “Ose pyra ase,” kara mana. Kupuhpyrykõ ynara kara mana kupupurukomo a, “Ose pyra ase,” kara mana. (Moro saaro, “Mose se pyra ase,” kara sehtone imepỹ Jezu poetory poko Jezu Kyrixtu enetuputyryke kyya xine.)


text:
Kuokokõ tyrise Ritonõpo a. Kure pyra kuokokõ pokõ toehse ahtao ise ro sytatose. Oxisã kuokokõ pokõ jamihme se sytatose. Kuokokõ pokõ toiro touse ahtao, etuarimãko sytatose otarãme orihnõko sytatose.


text:
Kuokokõ pokõ xihpyry nae sytatose. Kyya xine xihpyryme mã repe. Yrome ipyno ro sytatose. Ehxirõko sytatose kuokokõ pokõ jarao tõsenese ahtao, yrome ipyno ro sytatose.


text:
Mãpyra kuokokõ pokõ kure potu kyya xine ahtao, ipoko pyra sytatose kure exiryke. Etatoko pahne, otarãme ehxirõko sytatose xihpyryme kuokokõ pokõ ahtao repe. Yrome Ritonõpo ehxiropyra mana kypyno xine toexiry poko. Kuokokõ pokõ emero tyrise eya kuokokõme.


text:
Kuokokõ pokõ tyorõ pokona atapiakara mana. Morohno poko rokẽ mana. Kuokokõ pokõ tuhke roropa repe. Yrome oximaro erohnõko mã kehko toiro tokoke exiryke. Moro saaro atapiakara sehtone. Kuesẽkõ omipona rokẽ sehtone.


text:
Mame toiro kuokokõ pokõ jetũ ahtao, tytororo kuokokõ samũ ãko mana. Morararo kure rokẽ kuokokõ pokõ ahtao tytororo samũ kara mana, toiro kuokokõ exiryke. Jezu enetupuhnanõ kuokokõ sã mã toto. Kuepekõ etuarimary eneryhtao kyya xine, emynyhmãko sytatose. Kure kuepekõ riryhtao imehnomo a tãkye sytatose kuepekõ poko.<pb/>


text:
Kymarokõ emero Kyrixtu zoko sã sytatose. Tuhke kuokokõ pokõ tyrise Ritonõpo a kuokokõme. Tõsenetupuhtopõpyryae ro morara tyrise sytatose. Moro sã kymarokõ emero Jezu Kyrixtu zoko sã sytatose. Kyrixtu zoko pokõ sã sytatose.


text:
Naeroro Kyrixtu enetupuhnanõ tyrise Ritonõpo a imehnõ akorehmaneme. Apitoryme ynara tykase ynororo, “Umũkuru poko omi kurã ekaronanõme matose,” tykase. Imehnomo a, “Jomiry poko urutõme matose,” tykase. Imehnomo a, “Jenetupuhnanõ amorepaneme matose,” tykase. Imehnomo a, “Yjamitunuru ke ynyripohpyry tyritoko,” tykase. Imehnomo a, “Kurãkõkara ikurãkatoko ropa,” tykase ynororo. Imehnomo a, “Imehnõ akorehmatoko jurumekara toto ehtohme,” tykase. Imehnomo a, “Imehnõ esẽme ehtoko roropa,” tykase. Imehnomo a, “Imehnõ omiryae urutõme ehtoko roropa,” tykase, enara.


text:
Emero pyra toitoine rokẽ Ritonõpo nymenekahpyryme mã toto, Tumũkuru poko imehnõ amorepatohme. Toitoine rokẽ urutõme roropa mã toto. Toitoine rokẽ amorepatõkõme mã toto. Toitoine rokẽ Ritonõpo jamitunuru nae mã toto orẽpyra inyrohmanohpotoh ritohme.


text:
Toitoine rokẽ kurãkõkara kurãkãko ropa mã toto. Toitoine rokẽ roropa imehnõ omiryae oturũko mã toto. Toitoine rokẽ roropa mokaro nurutopõpyry imehnõ omiryae ekarõko ropa mã toto kuomirykõae.


text:
Naeroro Ritonõpo nekarory kurã poko openetatoko.<pb/>Yrome tyorõ poko ourutorỹko ase seromaroro. Sero kure kuhse mana.<pb/>


text:
Otarãme imehnõ omiryae jotururu waro ase repe. Otarãme Ritonõpo nenyohtyã omiry waro roropa ase repe. Yrome imehnõ pyno pyra jahtao toiparo rokẽ oturũko ase, panaikato sã rokẽ jotururu exiry, tãtã katoh sã rokene.


text:
Otarãme Ritonõpo omi poe aomiry ekarõko ase imehnomo a. Otarãme emero poko zuarohxo ase atamorepaketõ samo. Otarãme imehnõ motye tupimãkõ waro roropa ase. Otarãme Ritonõpo jamitunuru enetuputyryke ya ypy tõ enuẽnapory waro roropa ase repe, yrome imehnõ pyno pyra jahtao otyme kure hano Ritonõpo a? Arypyra ipunaka.


text:
Otarãme ymõkomory emero ekarõko ase tymõkomokãkara a. Otarãme, “Oty kara,” ãko ase repe joko zahkary se Jezu waro pyra exiketõ ahtao Jezu enetuputyry ya waro toto ehtohme. Yrome imehnõ pyno pyra jahtao toiparo rokẽ oxiahkapõko ase. Toiparo rokẽ ymõkomory ekarõko ase roropa tymõkomokãkara a.<pb/>


text:
Imehnõ pyno jahtao penekehpyra ase kure toto ehtoh eraximary poko. Kure rokẽ toto rĩko ase. Imehnõ pyno jahtao zumoxike pyra ase toto poko. Osenỹnanohpyra ase. Ypoko oseahmara ase. Epyrypara roropa ase imehnõ motye jehtoh poko.


text:
Imehnõ pyno jahtao putu pyra exiketõ sã pyra ase. Zae rokẽ ase. Osepyno rokẽ pyra ase. Yamene se pyra roropa ase. Axi hkopyra imehnõ zehno exĩko ase. Eya xine tyyryhmase jahtao onemetakãmara ase.


text:
Imehnõ pyno jahtao atãkyemara ase tyyrypyry poko toehse toto ahtao. Zae toto exiry poko atãkyemãko ase.


text:
Imehnõ pyno jahtao penekehpyra ase kure toto ehtoh eraximary poko. “Emero ikurãkary waro Ritonõpo mana,” ãko ase. “Kure toto riry poko onymomohkehpyra sehtone,” ãko. Toto anarypopyra roropa ase, enara.<pb/>


text:
Imehnõ pyno nymyry jahtao jũme toto pyno ase. Ritonõpo zuzenu poe imehnõ amoreparyhtao ya kure repe. Yrome axĩtao rokẽ jomihpyry mana. Ritonõpo zuzenu poe imehnõ omiryae jotururuhtao, moro roropa axĩtao rokẽ mana. Tuaro jahtao roropa tuaro jexiry jũme pyra mana.


text:
Seromaroro emero pyra, zokonaka rokẽ zuaro sytatose. Ritonõpo zuzenu poe emero pyra zokonaka rokẽ imehnõ amorepãko sytatose roropa.


text:
Yrome Ritonõpo maro toehse kuahtao xine emero waro exĩko sytatose, zokonaka rokẽ pyra. Emero ekarõko roropa sytatose zokonaka rokẽ pyra. Zokonaka rokẽ aehtyã enahketõme mana.<pb/>


text:
Poetome jahtao poeto omiryme jomiry kynexine. Poeto sã tyxitase ywy, toexianase, enara. Poeto sã roropa josenetuputyry kynexine. Yrome seromaroro tuãtase jexiryke poetome jehtopõpyry turumekase ya.


text:
Osene xihpyry ae kuosenerykohtao popyra rokẽ osenẽko sytatose. Moro saaro seromaroro pitiko sã rokẽ Ritonõpo poko enetupuhnõko sytatose. Imeĩpo imaro kuahtao xine kure kuhse Ritonõpo enẽko sytatose, osẽpataka rahkene. Seromaroro zokonaka rokẽ zuaro sytatose. Yrome kuaro xine ynororo ipunaka. Imeĩpo zuarohxo exĩko sytatose roropa, kuaro xine Ritonõpo ehtoh samo.<pb/>


text:
Ritonõpo enetupuhnõko sytatose. Imaro kuexirykõ momohnõko roropa sytatose. Imehnõ pyno sytatose, enara. Kure Ritonõpo enetuputyry kyya xine kuesẽkõme. Kure roropa imaro kuexirykõ eraximary kyya xine. Yrome imehnõ pyno kuexirykõ kure kuhse mana.<pb/>


text:
Morara exiryke imehnõ pyno oexirykõ poko openetatoko. Ritonõpo zuzenu nekarory tõ se ehtoko yronymyryme. Ritonõpo omiry ekarory se ehtoko imehnomo a. “Ajamitunuru ekaroko ya õmiry kurã ekarotohme imehnomo a,” kahtoko Ritonõpo a.


text:
Imepỹ mã tyorõ omiryae tõtururuhtao kuurupyra xine mana. Ritonõpo a rokẽ oturũko mana, moro omi onetara kuexirykõke. Otarãme Ritonõpo zuzenu poe zae oturũko ynororo repe yrome etananõ onetara mã toto ipunaka.


text:
Yrome Ritonõpo omiry ekarone topohme oturũko imehnõ netaryme emero. Kuakorehmatorỹko mana yronymyrymehxo Kuesẽkõ enetupuhtohme kyya xine. Kueanokõ jamihtanohnõko ropa mana orẽpyrahxo kuehtohkõme Ritonõpo omipona. Kuemynyhmatohkõ aropõko mana tãkye ropa kuehtohkõme.


text:
Imeimehnõ omiryae oturukety atakorehmãko rokẽ mana. Yrome topohme Ritonõpo omiry ekarone imehnõ Jezu poetory akorehmãko emero itamurumehxo enetupuhtohme eya xine.<pb/>


text:
Ritonõpo zuzenu poe tyorõ omiryae õtururukohtao tãkye pitiko ase. Yrome tãkye kuhse ase opoko xine Ritonõpo poe aomiry ekaroryhtao oya xine imehnomo a. Tyoro omiryae urutõkõ kure roropa toh mã repe. Yrome imotye kuhse Ritonõpo omiry ekaronanõ mana imehnomo a. Tyoro omiryae oururukõ se imepỹ ahtao moro omi waro exikety nae ahtao rokẽ kure mana, aomiry ritohme ropa õmirykõae. Yrome aomiry waro exikety pyra ahtao toiparo rokẽ moro omiryae oturũko mokyro mana.


text:
Wekyry tomo ytõko ase oya xine. Amaro xine jahtao tyoro omiryae rokẽ jotururuhtao ãkorehmara xine jexiry onetara oexirykõke. Ritonõpo nenehpohpyry ya ekaroryhtao oya xine ãkorehmatorỹko ase. Zuaro jehtoh roropa ekaroryhtao oya xine, ãkorehmatorỹko ase. Ritonõpo zuzenu poe oururukohtao ãkorehmatorỹko ase. Inamorepatopõpyry roropa ekaroryhtao oya xine ãkorehmatorỹko ase.<pb/>


text:
Rue tõkehko, kapau zehpyry roropa aoaomihtõko sã etone mana. Yrome etory waro pyra exikety ahtao, anaomihtopyra mana etory waro pyra toexiryke.


text:
Soutatu tõ kohmatoh popyrahme sã totose ahtao owõpyra soutatu tõ mana. Typyrekõ anapoipyra roropa mã toto ekurehnõko.


text:
Morararo tyorõ omiryae rokẽ imehnõ zururuhtao oya xine õmirykõ onetara mana. Onenetupuhpyra roropa mã toto, topohme toto onurupyra oexirykõke. Õmirykõ orexĩto sã rokẽ arypyra exĩko.


text:
Kuomirykõ toiro rokẽ pyra mana. Tuhke omi nae seropõkõ mana. Oxisã pyra kuomirykõ mana. Omi waro exiketomo a rokẽ moro omi jarao mana.


text:
Yrome imepỹ omiry waro pyra kuahtao xine moro omiryae oturuketõ moẽ patapõkõme kyya xine mana. Morararo kymarokõ eya xine, moẽ patapõkõme sytatose eya xine.


text:
Ritonõpo zuzenu nekarory tõ poko penetãko matose. Yrome ijamitunuru ekaropoko orẽpyrahxo oehtohkõme imehnõ akorehmary poko Jezu enetuputyry poko oya xine.<pb/>


text:
Tyoro omiryae õtururukohtao ynara ekaropotoko Ritonõpo a, “Ajamitunuru ekaroko ya Papa, topohme joturutohme jetananomo a toto omiryae,” kahtoko Ritonõpo a.


text:
Tyoro omiryae jotururuhtao Ritonõpo a josenetupuhtoh poe pyra ase oturũko. Juzenu rokẽ oturũko Ritonõpo maro.


text:
Naeroro ynara ãko ase, Ritonõpo maro oturũko ase juzenu poe roropa repe. Yrome josenetupuhtoh poe roropa oturũko ase Ritonõpo maro. Juzenu poe eremiãko ase Ritonõpo netaryme. Yrome josenetupuhtoh poe roropa eremiãko ase Ritonõpo netaryme.


text:
Oximõme awahtao xine ouzenukõ omiryae rokẽ, “Kure mase Ritonõpo,” karyhtao oya xine amaro xine exiketõ, “Ỹ, kure Ritonõpo mã rahkene,” kasaromepyra mã toto, õmirykõ onetara toexirykõke. “Otara ãko mose nae?” ãko rokẽ toto, õmirykõ waro pyra toto exiryke.


text:
Otarãme ouzenukõ omiryae, “Kure mase Ritonõpo,” ãko matose repe. Morara kary kure repe. Yrome amaro xine exiketõ anakorehmara matose.<pb/>


text:
Tyotyorõkõ omiryae õtururukõ motye oturũko ase. Moro poko tãkye ase, “Kure mase, Ritonõpo,” ãko ase.


text:
Yrome oximõme jahtao imehnõ Jezu poetory tõ maro, tyorõ omiryae jotururu se pyra ase. Jetananõ omiryae rokẽ jotururu se ase toto amorepatohme. Tyorõ omiryae jotururuhtao tuhke omi ekaroryhtao ro onetara etananõ mã ipunaka. Yrome jetananõ omiryae jotururuhtao kurehxo eya xine mana. Tuhke pyra omi ekaroryhtao ro etãko mã toto. Zuaro exĩko mã toto.<pb/>


text:
Wekyry tomo, poeto sã pyra ehtoko õsenetuputyrykõ poko. Ỹ, oorypyrykomo a tuaro pyra ehtoko poetohti samo. Yrome õsenetuputyrykõ poko zuãtatyã sã ehtoko.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Tarõkõ zurũko ase, ãko Kuesẽkõ mana.</t><t>Tyorõ omiryae toto zurũko ase.<br/><t>Moẽ patapõkõ omiryae toto zurũko ase.</t><t>Yrome morara ahtao ro jomiry onetara exĩko mã toto,”<CL>me tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
Naeroro tyorõ omiryae oturũko sytatose onenetupuhpynõ tuarõtatohme emero motye Ritonõpo jamitunuru ehtoh poko. Yrome topohme Ritonõpo omiry ekarõko sytatose enetupuhnanomo a toto amorepatohme, jarao sã aomiry ehtohme. (Yrome Jezu onenetupuhpynomo a jarao pyra ro Ritonõpo omiry mana, imehnõ omiryae rokẽ ekaroryhtao eya xine.)<pb/>


text:
Õximomyrykohtao Jezu poetory tomo, otarãme tyotyorõkõ omiryae oturũko matose. Mame otarãme moro taka Jezu poetory kara omõnõko, morara onetapitopyny. “Rowohpe pyrahxo nary keh moxiã nae?” ãko mokyro mana opoko xine.


text:
Yrome topohme Ritonõpo omiry ekaroryhtao oya xine, tyyrypyry poko enetupuhnõko mokyro mana õmirykõ etaryke tyya. “Jaropõko roropa Ritonõpo mana apotoimo htaka iirypyryme jexiryke eya,” ãko mã Jezu onenetupuhpyny, topohme õmirykõ etaryke tyya.


text:
“Kokoro rokẽ yyrypyry xihpyry poko osenetupuhnõko ase,” ãko mokyro mana oya xine. Mame tosekumuru po porohnõko mana Ritonõpo ẽpataka, “Kure mase Ritonõpo, emero motye mase imehxo,” katohme Ritonõpo a. “Ajohpe pyra Ritonõpo taro mana, amaro xine,” ãko roropa oya xine mana.<pb/>


text:
Wekyry tomo, zae ehtoh poko ãmoreparykõ se ase. Oximõme awahtao xine Ritonõpo poko, atakorehmatoko yronymyrymehxo enetupuhtohme oya xine. Toiro eremiãko Ritonõpo poko. Imepỹ ãmorepatorỹko mana. Imepỹ roropa Ritonõpo poe enetupuhpotoh ekarõko mana. Imepỹ roropa Ritonõpo zuzenu poe tyorõ omiryae oturũko mana. Imepỹ mã mokyro oturutopõpyry rĩko ropa õmirykõae ropa zuaro oehtohkõme. Morohne emero Jezu poetory tõ akorehmaryhtao kure moro mana.


text:
Mame tyorõ omiryae tõtururu se exikety nae ahtao, kure asakoro rokẽ oturũko mã toto. Oseruao ahtao kure roropa mana, tuhke pyra exiryke. Ah toiro noturũ aporo. Mame tõtyhkase ynororo ahtao ah imepỹ ropa noturuno, toto omiry waro exikety nae ahtao tyritohme ropa õmirykõae, zuaro emero ehtohme.


text:
Yrome toto omiry waro exikety pyra ahtao, õmirykõae toto omiry rine pyra, ah mynyhme rokẽ nexĩ toto oximõtoh tao. Ikurohtao xine rokẽ ah noturũ toto, Ritonõpo maro rokene.


text:
Mame Ritonõpo poe aomiry ekaronanõ asakoro ahtao kure. Ah noturũ toto. Oseruao ahtao kure roropa mana. Kure imehnõ mã toto omiry etãko emero porehme, zae toto exiry enetupuhtohme tyya xine.


text:
Morarame toiro otururuhtao ro otarãme Ritonõpo mã tõmiry ekarõko imepyny a ekarotohme ropa oximõmãkõ netaryme. Morara ahtao ah mokyro noturukehno Ritonõpo nekarory mokyro a etatohme oya xine.


text:
Ritonõpo omiry ekaroryhtao oya xine emero, kure mana, atakomino urutõkõ ahtao rokene. Morara awahtao xine zuaro exĩko matose, atãkyemãko roropa matose, atakorehmãko matose.


text:
Ritonõpo zuzenu poe Ritonõpo omiry nae awahtao xine ekarotohme imehnomo a tuaro ro matose. Õtururukõ se awahtao xine rokẽ oturũko matose. Õtururukõ se pyra awahtao xine mynyhme rokẽ matose.


text:
Tãkye pyra Ritonõpo mana ajoajohpe typoetory tõ ahtao. Yrome zae rokẽ kuahtao xine kuoximomyrykohtao tãkye mana.<pb/>Mame emero pata po Jezu poetory tõ oximomyryhtao,


text:
ah nohpo tõ mynyhme rokẽ nexĩ toto. Ah nohpo tõ oximõmãkõ onurupyra nexĩ toto. Ynara ãko Moeze nymerohpyry mana, “Nohpo tõ onyripyra ehtoko otuisarykõme,” ãko.


text:
Zae pyra mã nohpo tõ õtururu oximõme awahtao xine Ritonõpo poko. “Otara nykã?” kary se nohpo tõ ahtao, ah nekaropõ toto tyniokomo a tytapyĩkõ taka toytose ropa tahtao xine, enara.<pb/>


text:
Zae pyra jomiry oya xine nae? Etatoko pahne, owino xine Ritonõpo omiry exipyra kynexine. Ritonõpo wino toehse. Amarokomo a rokẽ pyra Ritonõpo omiry tokarose kynexine, nonopõkomo a emero porehme aomiry tokarose kynexine. Naeroro, “Yna rokẽ Ritonõpo nekarohpyry nymyry nae,” kara ehtoko.


text:
Toitoine matose Ritonõpo omiry ekaronanõme osekarõko. Ritonõpo zuzenu nekarohpyry apoihpome osekarõko roropa matose. Naeroro, “Kuesẽkõ omi poe morara tymerose Pauru a kuamorepatohkõme,” ãko matose.


text:
Yrome ynymerohpyry omipona se pyra imepỹ ahtao zae pyra mana. Mokyro omiry onetara ehtoko. Aomipona pyra ehtoko roropa.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kahtoko Ritonõpo a, “Ajamitunuru ekaroko ya Papa, zae õmiry ekarotohme imehnomo a,” kahtoko. Mame tyorõ omiryae tõtururu se imepỹ ahtao, “Tyorõ omiryae oturupyra exiko,” kara ehtoko eya.


text:
Wekyry tomo, omi kurã poko osenetupuhtoko. Ynekarohpyry oya xine omi kurã nexiase Jezu Kyrixtu poko. Tonetupuhse oya xine. Aomipona roropa matose seromaroro.


text:
Ynekarohpyry oya xine omi kure mana. Kuamorepatosene. Tonetupuhse oya xine exiryke typynanohse matose Ritonõpo a, onurumekara ropa awahtao xine. Yrome turumekase ropa oya xine ahtao toiparo rokẽ tonetupuhse oya xine exiry.<pb/>


text:
Ynetahpyry Jezu Kyrixtu poko ekaroase oya xine. Imehnõ omiry emero motye kuhse kure moro omi mana. Kyrixtu kynorihne kyyrypyrykõ epehpyryme, Ritonõpo omihpyryae ro.


text:
Tonẽse oramãka topu aka. Mame tõsemãkase ropa Ritonõpo a asakoro tynyhse ahtao orihpỹme ropa aehtohme, Ritonõpo nymeropohpyryae ro.


text:
Mame tõsemãse ropa tahtao toorihxĩpo tõsenepose ropa, Peturu a. Mame tynymenekatyamo a roropa 12mãkomo a tõsenepose ropa ynororo.


text:
Mame tuhkãkomo a tymaro ytoytoketomo a tõsenepose ropa, oximõme toto ahtao. 500 motye toh kynexine. Mokaro tuhke Jezu enenanõ orihpyra ro mã toto. Yrome toitoine mokaro toorihse ropa mã toto.


text:
Moromeĩpo tõsenepose ropa Tiaku a. Mame tynymenekatyamo a tõsenepose ropa oximõme toto ahtao emero.<pb/>


text:
Mame mokaro a emero tõsenepose ahtao etyhpyryme ya roropa tõsenepose ynororo, imũkepyhpyry emũkuakepyry etyhpyry sã ase, etyhpyryme ya tõsenepose ynororo exiryke.


text:
Imehnõ Jezu nymenekatyã osemazuhme mã toto, ymotye tuisame mã toto. Etyhpyryme tymenekase ywy Jezu a typoko imehnõ amorepatohme. Osemazuhme popyra exiase ipunaka. Jezu poetory tõ ryhmase ytoasene. Morara jehtopõpyry poko ehxirõko ase, “Jezu nymenekahpyryme ase,” karyhtao ya.


text:
Itamurume ypyno Ritonõpo kynexine iirypyryme jahtao ro. Mame ypyno toexiryke typoetoryme jyriase. Ymenekase roropa, typoko imehnõ amorepatohme. Toiparo rokẽ pyra typynanohse ywy. Orẽpyrahxo toerohse ywy aomipona, imehnõ Jezu nymenekatyã motye, emero porehme. Yrome jamoreme pyra ase erohnõko, Ritonõpo yjamihtanohnõko mana kokoro rokene.


text:
Omi kurã ekaroase oya xine. Imehnomo a roropa omi kurã tokarose oya xine. Omi kurã ekaronanõme yna exiry oty kara mana. Yrome ynanekarohpyry kure kuhse mana. Moro omi kurã tonetupuhse oya xine rahkene.<pb/>


text:
Ynara ãko ynanase imehnõ amoreparyhtao, “Kyrixtu tõsemãkase ropa Ritonõpo a, aorihxĩpo,” ãko ynanase. Yrome toitoine matose ynara ãko, “Aorihtyã onẽsemãkara Ritonõpo ekurehnõko,” ãko matose repe. Oty katohme?


text:
Morara ahtao Kyrixtu onẽsemãkara Ritonõpo ahtao, toiparo rokẽ omi kurã ynanekarory oya xine. Toiparo rokẽ oesẽkõme Jezu menetupuhtory roropa.


text:
Morarame ajohpe pyra mokaro ahtao, ajohpe yna omiry exiry. Azahkuru Ritonõpo poko menetupuhtory roropa, ynara karyke yna a, “Kyrixtu tõsemãkase ropa Ritonõpo a,” karyke yna a. Ajohpe pyra mokaro ahtao, aorihtyã onẽsemãkara ropa Ritonõpo ahtao, Kyrixtu roropa onẽsemãkara Ritonõpo exiry.


text:
Ynara exiryke, aorihtyã ẽsemãkary ropa waro pyra Ritonõpo ahtao, Kyrixtu roropa onẽsemãkara ropa exiry.


text:
Kyrixtu onẽsemãkara ropa Ritonõpo ahtao, Jezu poetory tõ aorihtyã onypynanohpyra ekuretyry Ritonõpo, etuarimatoh tao rokẽ exiry toto.


text:
Axĩtao rokẽ, sero po kuahtao xine rokẽ kypyno xine Kyrixtu ahtao, morarame toorihse kuahtao xine kypyno xine pyra Kyrixtu ahtao, imehnõ motye tãkye pyra sehtory.<pb/>


text:
Yrome mokaro ajohpe rokẽ mã toto. Kyrixtu tõsemãkase ropa Ritonõpo a aorihxĩpo, kutuarõtatohkõme, “Imeĩpo ypoetory tõ emero ẽsemãkapõko ropa ase,” katoh zae ehtoh waro kuehtohkõme.


text:
Kymarokõ emero orihketõme toehse sytatose orutua pokoino, tyyrypyry poko toehse exiryke. Morararo kuẽsemãkapotorỹko ropa Ritonõpo mana imepỹ orutua pokoino, kure toexiry poko rokẽ exikety pokoino.


text:
Orihnõko sytatose emero porehme Atão pakõme kuexirykõke. Mororo saaro Kyrixtu poenõme toehse kuexirykõke kuẽsemãkapotorỹko ropa Ritonõpo mana.


text:
Kymarokõ emero ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo mana kuẽsemãkapotohkõ toehse ahtao. Kyrixtu osemazuhme tõsemãse ropa. Imeĩpo Kyrixtu omipona exiketõ ẽsemãnõko ropa mã toto Kyrixtu oepyry ropahtao.


text:
Ritonõpo se pyra exiketõ jamitunuru enahkapõko Kyrixtu mana, joroko tõkehko, kowenu tõkehko, tuisa tõkehko roropa. Toto jamitunuru enahkapõko mana. Toto omipona pyra seropõkõ rĩko roropa mana. Tumy omipona rokẽ toto rĩko mana. “Emero esẽme mase Papa. Seropõkõ emero õmipona exĩko mana,” ãko mã Kyrixtu Ritonõpo a.


text:
Mame tuisa konõtome Kyrixtu exĩko. Zehno exiketõ poremãkapõko Ritonõpo mana. Toto jamitunuru enahkapõko roropa mana. Kyrixtu omipona exĩko mã toto emero.


text:
Kuorikyrykõ mã kyzehnotokõ sã mana kyya xine. Kyzehnotokõ zuno sytatose. Kuorikyrykõ zuno roropa sytatose. Emero esẽme toehse Ritonõpo ahtao kuorikyrykõ enahkapõko roropa mana, orihpỹme kuehtohkõme.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Imehnõ jamitunuru enahkapõko Ritonõpo mana Kyrixtu omipona toto ehtohme emero porehme,” ãko. Morara karyke Ritonõpo a seropõkõ emero jamitunuru enahkapõko mana Kyrixtu omipona rokẽ toto ehtohme emero. Tyjamitunuru rokẽ onenahkapopyra mana.


text:
Morarame sero nonopõkõ Kyrixtu omipona tyrise ahtao Ritonõpo a emero porehme, Kyrixtu osekarõko roropa mana Tumy a. Tumũkuru omipona emero tyrise ahtao Ritonõpo a, ynara ãko Imũkuru eya, “Ywy roropa õmipona rokẽ ase,” ãko Imũkuru Tumy a mana. Mame seropõkõ emero esẽme exĩko Ritonõpo mana, kapuaõkõ esẽme roropa. Jũme toto esẽme exĩko mana.<pb/>


text:
Etatoko pahne, aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo ahtao toiparo rokẽ osẽpurihkapõko matose oepẽpyãkõ myakãme, aorihtyã myakãme. “Aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo mana,” ãko mokaro repe. Ajohpe mã toto. Zae mokaro omiry ahtao toiparo rokẽ osẽpurihkapory toto topẽpyã myakãme, jũme toorihse toto exiryke.


text:
Aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo ahtao toiparo rokẽ oriorihnõko ynanase kokoro rokene. Yrome aorihtyã ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo mana. Naeroro toiparo rokẽ pyra oriorihnõko sytatose.


text:
Wekyry tomo, opoko xine tãkye ase Jezu Kyrixtu omipona oexirykõ poko. Morara ãko ase oya xine kokoro rokẽ orihsasaka jehtoh enetuputyryke ya.


text:
Taro Epezu po roropa orikyĩse exiase, kaikuxi tamuru maro atatapoikety samo, yzehnotokõ a jezujezukuruhtao. “Ameke pyra jorikyry mana,” ase roropa repe. Morara exiryke otyme kure jorikyry ya aorihtyã onẽsemãkapopyra ropa Ritonõpo ahtao? Popyra exiry ipunaka. Ynara ãko imehnõ mã repe. “Okynã pyra orihnõko sytatose, oty kara. Naeroro sotuhtone. Eukuru sẽtone,” ãko onenetupuhpynõ mã repe.<pb/>


text:
Tuaro ehtoko osenekunohpopyra oehtohkõme. Tyyrypyrykõ poko exiketõ maro osepeme kuahtao xine zae ehtoh rumekãko sytatose kyyrypyrykõ poko ehtohme roropa, kuepekõ saaro.


text:
Toitoine matose Ritonõpo waro pyra. Morara ãko ase ohxirotohkõme. Ajoajohpe oehtohkõ irumekatoko. Zae ehtoh poko osenetupuhtoko. Oorypyrykõ poko pyra ehtoko ipunaka.<pb/>


text:
Otarãme amarokõ ynara ãko ekaropõko matose ya, “Otara aorikyhpyry ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo nae? Otara kuokokõ exĩko nahe?” ãko matose roropa.


text:
Osenetupuhpynõme sã matose. Otyro puhturu arykãko sytatose nono aka. Morara ahtao rokẽ ẽxihtãko mana, ahtãko mã rahkene.


text:
Zoko kara, ipuhturu rokẽ arykãko sytatose nono aka. Tiriikume ahtao, tiriiku puhturu rokẽ arykãko sytatose. Oxinase ahtao oxinase puhturu arykãko sytatose.


text:
Ritonõpo rokẽ ipuhturu ẽxihtanohpõko mana, otyro zokome ehtohme. Morarame otyro zoko tahtase ahtao ipuhturu sã pyra mana, tyoro.<pb/>


text:
Sero nonopõkõ pũ oxisã pyra mana. Kupũkõ tyoro mana, onokyro pũ tyoro roropa mana. Torõ tõ pũ tyoro, kana pũ tyoro roropa.<pb/>


text:
Morararo kapu ao tyotyoro exiketõ nae mana. Sero nono po tyotyoro exiketõ nae roropa mana. Kapuaõkõ kure potu mã toto. Sero nonopõkõ kure potu roropa mã toto, yrome oxisã pyra toto kure exiry.


text:
Xixi kure potu mana. Nuno kure exiry tyoro mana. Xirikuato kure exiry tyoro roropa mana. Xirikuato tõ roropa kure exiry oxisã pyra mã kehko.<pb/>


text:
Moro saaro exĩko kymarokomo kuokokõ tõsemãkapose ropa ahtao Ritonõpo a. Kuokokõ tonẽse ahtao motaketyme mana. Yrome tõsemãkapose ropa ahtao Ritonõpo a motapỹme exĩko mana.


text:
Tonẽse kuokokõ ahtao ixihpyryme mana, jamihme pyra roropa. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine kure potu kuokokõ exĩko, jamihme roropa exĩko mana.


text:
Tonẽse kuokokõ ahtao aorihtyã ekepyryme rokẽ kuokokõ mana. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine kuokokõ tyoro mana. Ritonõpo zuzenu nyrihpyry kuokokõme exĩko mana. Sero nono poro kuahtao xine seropõ zokome kuokokõ mana. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine Ritonõpo a, kuokokõ Ritonõpo zuzenu nyrihpyryme exĩko mana.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Osemazuhme Atão tyrise Ritonõpo a isene exiketyme, sero po ytoytoketyme,” ãko. Yrome Atão myakã seromato, Ritonõpo zuzenu poe imehnõ orihpỹme tyrĩko mana. Atão myakã esety Jezu Kyrixtu mokyro.


text:
Osemazuhme kuokokõ mã seropõ zokome rokẽ mana. Yrome okynã pitiko ahtao imepỹ zoko ekarõko Ritonõpo kyya xine mana. Ritonõpo zuzenu nyrihpyry ekarõko kyya xine mana kuokokõme.


text:
Sero nonopõkõ mã tokoke, nono ke tyrihpyry ke, Atão samo. Yrome Kyrixtu maro exiketõ mã imepỹ zoko apoĩko mã toto toorihse tahtao xine. Jezu Kyrixtu zoko panõ apoĩko mã toto, kapu ae ayhtohpyry zoko panono.


text:
Seromaroro nono ke tyrihpyry zoko sã kuokokõ mana emero porehme. Okynã pyra kapu ae ayhtohpyry zoko sã kuokokõ exĩko mana, Kyrixtu zoko sã exĩko.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kary se rokẽ ase oya xine. Kupũkõ omõsaromepyra mana Ritonõpo esaka motaketyme kupũkõ exiryke. Kuokokõ mã motaketyme exiryke Ritonõpo maro exisaromepyra mana.<pb/>


text:
Yrome etatoko pahne. Ritonõpo osenetupuhtopõpyry sero kypoko xine. Toitoine kymarokõ orihpyra exĩko. Kytyorõmatorỹko rokẽ Ritonõpo mana axiny.


text:
Axĩ pimyhkary sã tyoro exĩko sytatose, rue panõ etoryhtao kapu ao. Moro osetoryhtao aorihtyã ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo mana, jũme orihzomopyra toto ehtohme. Mame kymarokõ emero tyorõmãko mana.


text:
Seropõkõ zoko orihketyme mana emero porehme. Toorihse ahtao motãko kuokokõ mana. Yrome kuokokõ tyorõmãko Ritonõpo mana, motapỹme ehtohme, jũme orihzomopyra kuehtohkõme.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Nonopõkõ orihzomopyra exĩko mana emero esẽme toehse jahtao,” me tymerose. Aomipona exĩko mã toto emero porehme. Orihketõ tyorõmãko Ritonõpo mana orihzomopyra toto ehtohme. Tõmihpyryae ro orihpỹme kyritorỹko mana.<br/>


text:
Orihnõko sytatose emero porehme tyyrypyhpyke kuexirykõke. Kyyrypyrykõ poko zuaro sytatose Ritonõpo nymeropohpyry etaryke kyya xine.


text:
Yrome kyyrypyrykõ korokãko Ritonõpo mana, iirypyryme pyra kuehtohkõme. Kyjamihtanohtorỹko mana kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu omipona kuexirykõke. Naeroro, “Kure mase,” sykatone eya.<pb/>


text:
Naeroro wekyry tomo, opyno xine ase. Orẽpyra ehtoko Kyrixtu enetuputyry poko. Poremãpyra ehtoko roropa. Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyry poko erohtoko kokoro rokene. Ritonõpo jamitunuru ke oerokurukohtao toiparo rokẽ pyra matose erohnõko. Moro waro matose.<pb/>


text:
“Yna roropa tineru kurãkary se ynanase aropotohme Ritonõpo poetory tomo a, etuarimaketomo a, Juteapõkomo a,” matose ya onymerohpyrykõ ae. Etatoko pahne, kure otinerũkõ ekarory eya xine. Naeroro otinerũkõ ikurãkatoko. Morara ase roropa Jezu poetory tomo a, Karaxiapõkomo a. Morara ãko roropa ase oya xine.


text:
Nomĩkoae rokẽ otinerũkõ apiakatoko ikurãkatohme aporo. Tuhke tineru nae awahtao xine tuhke apiakatoko ikurãkatohme. Tuhke hkopyra tineru nae awahtao xine tuhke hkopyra apiakatoko ikurãkatohme. Mame anapiakahpyrykõ tukurãkase ahtao oya xine toeporehkase jahtao, “Axĩ ke otinerũkõ apiakatoko,” kara ase. Jeporehkary oneraximara ehtoko. Seromaroro otinerũkõ apiakatoko jeporehkary pune.


text:
Morarame oya xine toytose jahtao orutua kõ aropõko ase Jerusarẽ pona. Onymenekatyãkõ aropõko ase. Pape merõko ase roropa onekarorykõ poko Jerusarẽpõkõ neneryme. Moro pape arõko mã toto otinerũkõ maro Jerusarẽ pona.


text:
Otarãme okynã se ase amaro xine. Otarãme ikonopory enahkapõko ase. Mame otarãme jakorehmãko matose jytotohme ropa. Aza rokẽ ytõko ropa ase otarãme? Zuaro pyra ase.


text:
Yrome eraximary se ase aporo taro Epezu po. Otarãme otuhtoh konõto eraximãko ase aporo, Pẽtekoxite eraximãko.


text:
Tuhke nae taro Ritonõpo omiry etary se exiketomo. Naeroro Ritonõpo omiry poko toto amorepãko ase. Yrome tuhke yzehnotokõ nae roropa. Jakorekehkãko mã toto, Jezu Kyrixtu ekaroryhtao ya.<pb/>


text:
Ysã Timoteu roropa erohnõko Kuesẽkõ omi poe, omi kurã ekarory poko. Naeroro oya xine Timoteu toytose ahtao eahmatoko atapyĩkõ taka. Ipyno ehtoko roropa amaro xine se aehtohme.


text:
Timoteu onypoihtopyra ehtoko nuaseme ro aexiry poko. Aepyry ropa eraximãko ase kuekyrykõ maro. Naeroro akorehmatoko kure rokẽ aehtohme ropa ya. Tymõkomoke pyra anaropopyra ropa ehtoko owinoino xine.<pb/>


text:
Tuhke rokẽ ynara asene kuekyrykõ a, Aporo a, “Kure ya oytory Korĩto pona imehnõ Jezu poetory tõ maro, Korĩtopõkõ enese,” asene eya. Yrome seromaroro oya xine ytopyra ynororo aporo. Imeĩpo tỹpokõke hkopyra tahtao toytory se oya xine mã rahkene.<pb/>


text:
Tuaro ehtoko Kyrixtu onurumekapopyra oya xine imehnõ ehtohme. Yronymyryme Kuesẽkõ enetupuhtoko. Zehnotokõ zuno pyra ehtoko. Orẽpyra ehtoko Ritonõpo omipona.


text:
Otarãme Extepana tõ waro matose ipoenõ maro. Extepana tomo a Jezu tonetupuhse osemazuhme Kyrexia po. Yronymyryme Ritonõpo poetory akorehmãko mã toto. Wekyry tomo, etatoko pahne,


text:
mokaro maro ehtoko. Toto omipona ehtoko roropa. Imehnõ roropa toto maro ahtao, toto sã ahtao roropa, mokaro akorehmatoko roropa, isã oehtohkõme Kuesẽkõ omipona toto exiryke.<pb/>


text:
Tãkye ase Extepana tõ oehtopõpyry poko Potunatu maro, Akaiku maro. Jakorehmãko mã toto oesahpyo xine jakorehmara toehse oexirykõke.


text:
Jeano ãkyemãko mã toto, awãkyematopõpyrykõ saaro eya xine. Kure mã toto ya. Oya xine roropa kure rokẽ mã toto.<pb/>


text:
Oeahmarykõ se Jezu poetory tõ taro Azia po. “Kure pãna matou?” kary se mã toto oya xine. Akira tõ roropa, Pirixira maro, “Kure pãna matou?” kary se mã toto. Morara kary se Jezu poetory tõ roropa, Akira tõ tapyĩ tao oximõketomo.


text:
Jezu poetory tõ tarõkõ emero, “Kure pãna matou?” kary se mã toto, oeahmarykõ se mã toto.<pb/>Naeroro oseahmatoko oximõme awahtao xine, opyno xine yna ehtoh enetupuhtohme oya xine.<pb/>


text:
Kuesẽkõ se pyra exiketõ wãnohnõko Ritonõpo mana,” ãko ase.<pb/>“Osehko ropa Jezu,” ãko ase, Kuesẽkõ oepyry ropa se jexiryke.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro onenerykõme. Ritonõpo poetoryme matose Korĩtopõkomo, Kyrexiapõkõ roropa. Ywy ase Pauru, Jezu Kyrixtu nymenekahpyryme typoko imehnõ amorepatohme. Ritonõpo nymenekahpyryme roropa ase. Ymaro kuakorõkõ Timoteu nase.<pb/>


text:
“Papa kapuaono, kure rokẽ opoetory tõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase Ritonõpo a opoko xine. Morara ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa.<pb/>


text:
“Kure mase Papa,” sykatone Ritonõpo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu zumy a. Kypyno xine exikehpyra mana kuetuarimarykohtao ro, Kumykõme nymyry exiryke. Kuakorehmanekõme roropa mana, Ritonõpome toexiryke.


text:
Yna etuarimaryhtao yna akorehmãko mana. Naeroro imehnõ etuarimaketõ eneryhtao yna a toto akorehmary waro ynanase, yna akorehmatopõpyry saaro Ritonõpo a.


text:
Kyrixtu etuarimatopõpyry saaro etuarimãko ynanase pitiko rokẽ pyra, imaro yna exiryke, enetuputyryke roropa yna a. Morararo Kyrixtu maro yna exiryke yna akorehmãko mana.


text:
Yna etuarimaryhtao, ãkorehmatohkõme etuarimãko ynanase. Ritonõpo a okurãkatohkõme roropa etuarimãko ynanase. Takorehmase yna ahtao amarokõ roropa takorehmase matose. Tyjamihtanohpose roropa matose eanahtotohme, penekehpyra roropa oehtohkõme oetuarimarykohtao yna samo, yna etuarimatoh eanahtory sã yna a.


text:
Naeroro oserehpyra ynanase opoko xine Jezu enetuputyry onurumekara oexirykõke oetuarimarykohtao ro. Ynara zuaro ynanase, yna maro oetuarimarykohtao, yna maro ãkorehmatorỹko Ritonõpo mana, yna akorehmary saaro.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, wenikehpyra ehtoko yna etuarimatopõpyry poko Azia po. Toetuarimase itamurume yna exiryke poremamyĩse ynanexiase. Yna orikyry eraximãko rokẽ ynanexiase.


text:
“Kuorikyry se Ritonõpo mana,” tykase yna repe. Yrome morara tyripose Ritonõpo a ynara kara yna ehtohme, “Orẽpyra ase,” kara yna ehtohme. “Ritonõpo rokẽ orẽpyra mana. Aorihtyã ẽsemãkaponeme ropa mana,” katohme rokẽ yna a.


text:
Totatotapase yna ahtao orikyĩse ynanexiasene. Yrome Ritonõpo a typynanohse ynanexiase. Yna pynanohnõko ro mana. Naeroro ynoro rokẽ enetupuhnõko ynanase ynapynanohneme. Yna pynanohnõko ropa mana,


text:
yna akorehmaryhtao oya xine õtururukohtao eya yna poko. Morarame tuhkãkõ õtururu etaryke tyya yna pynanohnõko ropa Ritonõpo mana. Moromeĩpo tuhkãkõ, “Kure mase Ritonõpo,” ãko, yna pyno exiry eneryke tyya xine.<pb/>


text:
Tãkye ynanase zuaro yna exiryke zae yna ehtoh poko sero nono po. Amaro xine zae kuhse yna ehtopõpyry poko tãkye ynanase roropa. Topohme yna otururu nexiase amaro xine, zae se yna exiryke amaro xine. Ritonõpo jamitunuru poe morara ynanexiase, kypyno xine Ritonõpo exiryke, yna tuarõnory ke pyra.


text:
Ynanymerohpyry sekeremary waro matose. Enetuputyry waro roropa matose zae pape meroryke yna a, onekunohto pyra. Zae ehtoh enetuputyry se ase oya xine ipunaka.


text:
Seromaroro pohto rokẽ moro enetupuhnõko matose. Morarame Kuesẽkõ Jezu tooehse ropa ahtao tãkye kuhse exĩko matose yna poko. Morararo opoko xine tãkye kuhse exĩko ynanase.<pb/>


text:
Zae jehtoh enetuputyry oya xine waro jexiryke osenetuputyase jytory poko oenese xine. Asakoro jytotoh se toehse ywy oya xine repe, ãtãkyematohkõme Ritonõpo omiry poko ãmoreparykõ poko.


text:
Masetonia pona jytoryhtao te, joepyry ropahtao roropa jytory se exiase oya xine jakorehmapotohme oya xine, Jutea pona jytotohme.


text:
Morotona jytory se jahtao ajoajohpe exiase oya xine? Arypyra. Jytory se toehse jahtao osepyno rokẽ pyra exiase. Ritonõpo omipona se exiase. Morara ahtao oty katoh, “Ỹ, ytõko ase,” kaxĩpo, “Arypyra, ytopyra ase,” ase ropa oya xine?


text:
Arypyra. Zae rokẽ Ritonõpo mana. Ywy roropa, “Oya xine ytõko ase,” karyhtao oya xine, ajohpe pyra exiase.


text:
Ynara exiryke Jezu Kyrixtu Ritonõpo mũkuru ajohpe pyra mana. Ipoko tamorepase matose Xira a, Timoteu a, ya, enara. Kyryh ãko rokẽ ynororo, Tumy omipona.


text:
Ritonõpo a tõmiry tokarose ahtao kyya xine, “Kure oritorỹko ase,” tykase. Moro rĩko Jezu mana, emero porehme. Morara exiryke, “Kure mase,” kakehpyra sytatose eya ỹme Jezu Kyrixtu ehtoh poko, imehxo Ritonõpo ehtoh poko, enara.


text:
Tyjamitunuru ekarõko Ritonõpo yna a mana, zae yna ehtohme Kyrixtu maro. Ritonõpo a tymenekase kuexirykõke ipoetoryme toehse sytatose.


text:
Eya ro tosety tymerose sã kypoko xine, tosẽke kuehtohkõ waro imehnõ ehtohme. Tuzenu kurã tokarose roropa kyya xine kukurohtao xine ehtohme, tynekarory poko kutuarõtatohkõme.<pb/>


text:
Opyno xine jexiryke omynyhmaporykõ se pyra jexiryke roropa oya xine ytopyra toehse ywy aporo Korĩto pona. Ritonõpo jenẽko mana. Ukurohtao enẽko mana. Opyno xine jexiryke ytopyra jekuretyase. Moro waro Ritonõpo mana.


text:
Õsenetupuhtohkõ tyorõmary se pyra ynanase orẽpyra Jezu enetuputyryke oya xine. Yrome ãkorehmarykõ se ynanase tãkye oehtohkõme, emynyhmara oehtohkõme.<CL><pb/>


text:
Naeroro pape ymeroase onenerykõme. Ourutohkõ ymeroase oorypyrykõ rumekatohme oya xine. Oya xine jytotoh poko emynyhmase itamurume. Kurehxo jãkyemary oya xine. Ynara zuaro ase, tãkye jahtao tãkye matose roropa.


text:
Moro pape merory se pyra exiase repe ipunaka. Samũ tykase ywy. Yxitase roropa moro meroryhtao. Omynyhmaporykõ se pyra exiase repe. Yrome opyno xine jehtoh waro oehtohkõme moro pape ymeroase onenerykõme.<pb/>


text:
Mame mokyro poko ymeroase onenerykõme. Tyyrypyry poko toehse exiryke samũ tykamexipose okurohtao xine. Samũ karahko ase ukurohtao repe. Amarokõ samũ ãkohxo matose okurohtao xine emero exisasaka. Ywy roropa samũ tykase pohto.


text:
Seromaroro iirypyry korokatoh toehse. Kure mokyro tyritoko ropa (tyyrypyry turumekase eya exiryke), tãkye aehtohme ropa Ritonõpo omipona, emynyhmara aehtohme ropa, poremãpyra aehtohme roropa Jezu enetuputyry poko tyya.


text:
Zuaro se exiase, “Otarãme jomipona ro mã toto,” tykase ywy opoko xine. Morara exiryke ynymerohpyry aropoase oya xine onenerykõme.


text:
Pake mokyro rypyry pokoino toemynyhmase ywy. Seromaroro iirypyry korokaporyhtao oya xine, ywy roropa ikorokapõko ase. Opyno xine jexiryke ikorokapõko ase. Kyrixtu neneryme mokyro rypyry korokapõko ase Ritonõpo a, Kyrixtume jahtao samo.


text:
Iirypyry korokaporyhtao oya xine oporemãkapopyra xine joroko tamuru exĩko. Tuaro sehtone ipoko. Kyyrypyrykõ poko kyrirykõ se ynororo. Moro waro sytatose.<pb/>


text:
Mame toeporehkase jahtao Tyroa pona Ritonõpo omiry kurã poko imehnõ amorepase, tuaro toehse ywy. “Taro jerohtoh nase Kuesẽkõ omi poe,” ase.


text:
Yrome torẽtyke exiase kuakorõkõ Titu onenepyra jexiryke. “Titu enẽko ase taro,” ase repe. (Ymyakãme toytose ynororo oenese xine.) Morarame onenepyra jexiryke, “Ytõko ropa ase aporo,” ase morotõkomo a, Masetonia pona jytotohme.<pb/>


text:
“Kure mase,” ãko ynanase Ritonõpo a. Kyrixtu maro yna exiryke yna arõko sã Ritonõpo mana Kyrixtu mykapo imehnõ neneryme, imehxo Kyrixtu ehtoh waro emero ehtohme. Typoxine exikety ytory sã emero esaka yna ytoryhtao Kyrixtu poko imehnõ tuarõtanohpõko ynanase.


text:
Ixtaratu kurã typoxine ehtoh sã typoxine sã ynanase Ritonõpo a, Kyrixtu nekaroryme yna exiryke eya. Imehnõ tuarõtanohpõko ynanase Kyrixtu maro ehtoh kure exiry poko, enetupuhnanomo, onenetupuhpynomo, enara. Toto tuarõtanohpõko ynanase.


text:
Yrome onenetupuhpynomo a sũ ãko sã ynanase orihmatõ samo orihketõme toto exiryke, apotoimo htaka ytoketõme toto exiryke. Yrome Kyrixtu enetupuhnanomo a ixtaratu kurã sã yna omiry mana typoxine samo. Toto akorehmãko yna omiry mana orihpỹme toto ehtohme. Yna amoreme pyra moro omi kurã ekarõko ynanase.


text:
Tuhkãkõ nae tomeseke pyra Ritonõpo nekarohpyry poko. Mõkomo typyne pyra exikety sã aomiry ekarõko mã toto. Yrome mokaro sã pyra ynanase ipunaka. Ritonõpo a tonyohse yna exiryke zae ourutorỹko ynanase ineneryme, Kyrixtu poetoryme yna exiryke.<pb/>


text:
Moinoro zae jehtoh waro matose. Naeroro, “Zae ase. Zae ase,” kary etary poko typenekehse matose otarãme, zae jehtoh waro oexirykõke. Pape enery se pyra roropa matose yna poko. Imehnõ ahtao, otarãme pape se mã toto zae toehtohkõ ekarotohme tuaro pyra exiketomo a. Kure toehtohkõ poko pape meropõko mã toto tope tomo a, tuaro xine pyra exiketõ neneryme, “Ajohpe,” kara toto ehtohme typoko xine. Yrome pape meropory se pyra ynanase kure yna ehtoh poko, yna waro oexirykõke.


text:
Amorepatõme yna ehtoh poko imehnõ tuarõtanohneme matose, pape merohpyry samo, imehnõ neneryme. Tyrisenã sã toehse oexirykõke zae yna ehtoh enetupuhnõko mã toto. Ritonõpo jamitunuru yna maro ehtoh enetupuhnõko roropa mã toto. Naeroro pape poko morara imerory se pyra ynanase, jũme sã tymerose oexirykõke yna kurohtao.


text:
Kyrixtu nymeropohpyryme sã matose yna a. Pape merotoh ke pyra, axĩtao rokẽ pyra roropa, jũme tymerose matose. Ritonõpo zuzenu a tõmiry tymerose okurohtaka xine.<pb/>


text:
Morara ãko ynanase opoko xine zae Ritonõpo ehtoh enetuputyryke yna a, Kyrixtu enetuputyryke roropa yna a.


text:
Epyrypara ynanase, “Emese kure ynanase Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko,” kara ynanase. Jamihme pyra yna exiryke epyrypara ynanase. Ritonõpo poe rokẽ inyrohmanohpotoh waro ynanase.


text:
Ritonõpo rokẽ yna jamihtanohnõko mana, tõmiry kasenato omipona yna ehtohme. Inekarohpyry kasenato Moeze nymerohpyry omipona ehtoh sã pyra mana. Tuzenu omipona rokẽ yna rĩko mana. Moeze nymerohpyry omipona se kuahtao xine ro orihnõko ro sytatose aomipona nymyry pyra kuexirykõke. Yrome Ritonõpo zuzenu kuesẽkõme ahtao imaro orihpỹme exĩko sytatose jũme.<pb/>


text:
Pake Ritonõpo a tynymerohpyry tokarose ahtao Moeze a, topu risẽ poko, imehxo toehtoh tonepose roropa eya. Ritonõpo ezuru eneryke Moeze a, ẽmyty roropa ezurume toehse saerehkane samo, axĩtao rokẽ repe tõtururuke Ritonõpo ẽpataka. Morarame imehnõ Izyraeu tõ enuru jetũ toehse Moeze ẽmyty eneryke tyya xine, saereme ẽmyty toehse exiryke, axĩtao rokẽ repe. Naeroro tynymeropohpyry ekaroryhtao imehxo toehtoh tonepose Ritonõpo a. Moro inymeropohpyry omipona ehsaromepyra kuexirykõke orihketõme toehse sytatose, Ritonõpo maro pyra toehse sytatose.


text:
Moro motye kuhse Tuzenu ekaroryhtao kyya xine orihpỹme kuehtohkõme imehxo toehtoh enepõko kyya xine mana.


text:
Ritonõpo nekarohpyry apitoryme omipona pyra exiketõ taorihmapose toto. Morara ahtao ro, ime Ritonõpo ehtoh tonepose. Yrome moro motye kuhse Ritonõpo imehxo ehtoh enepõko inekarohpyry seromato mana. Kukurãkatorỹko mana Ritonõpo epeme kuehtohkõme, kyyrypyrykõ poko pyra roropa kuehtohkõme.


text:
Ritonõpo nekarohpyry seromato Imũkuru. Imehxo Ritonõpo ehtoh enepõko kuhse mana. Naeroro inekarohpyry pakato ime Ritonõpo ehtoh onenepopyrahme samo. Onenepopyra toehse mã rahkene.


text:
Axĩtao rokẽ aexihpyry a imehxo Ritonõpo ehtoh tonepose ahtao, moro motye kuhse Ritonõpo nekarohpyry seromato ime Ritonõpo ehtoh enepõko mana jũmãme exiryke.<pb/>


text:
Moeze ehtopõpyry sã pyra ynanase. Tõmyty tapuruse eya kamisa ke ezetyry onenepyra Izyraeu tõ ehtohme.


text:
Aosenetupuhtohkõ tapuruse sã roropa kynexine. Aosenetupuhtohkõ tapuruse ro seromaroro Ritonõpo nymeropohpyry sekeremaryhtao eya xine, pake toehtopõpyrykõ saaro. Onenetupuhpyra toh mana. Kyrixtu maro toehse kuahtao xine rokẽ kuosenetupuhtohkõ apuruhpyry sã pyra exĩko ropa mana.


text:
Yrome aosenetupuhtohkõ apuruhpyry saaro mana. Seroae ro Moeze nymerohpyry sekeremaryhtao eya xine aosenetupuhtohkõ apuruhpyry saaro mana.


text:
Yrome kuosenetupuhtohkõ rĩko apuruhpyry sã pyra ropa Kuesẽkõ mana. Ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme, “Moeze ẽmyty apuru touse ropa Kuesẽkõ ẽpataka toytose ropa Moeze ahtao,” me tymerose.


text:
“Kuesẽkõ,” kary ya, “Ritonõpo zuzenu,” kary. Ritonõpo zuzenu nae kuahtao xine kuosenetupuhtohkõ apuruhpyry sã pyra mana. (Tymyhpokase ropa sã sytatose kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme.)


text:
Naeroro Kuesẽkõ maro kuexirykõke osene sã sytatose. Kuesẽkõ imehxo ehtoh enẽko imehnõ mana kuẽmytykõ eneryke tyya xine. Kuẽmytykõ anapurupyra roropa sytatose. Mame Kuesẽkõ maro kuexirykõke isahxo exĩko sytatose, Zuzenu erokuruke kukurohtao xine.<pb/>


text:
Yna pyno toexiryke yna erohtoh tokarose Ritonõpo a yna a imehnõ amorepatohme typoko, tõmiry kurã poko, enara. Naeroro orẽpyra ynanase erohnõko.


text:
Imehnõ enekunopyry se pyra ynanase. Ajohpe imehnõ anamorepara ynanase Ritonõpo omiry poko. Aomiry onytyorõmara ynanase. Zuaro yna exiryke, zae rokẽ toto amorepãko ynanase. Ritonõpo omipona se ynanase ipunaka. Ritonõpo neneryme, imehnõ neneryme roropa, zae yna ehtoh waro emero ehtohme.


text:
Ynanamorepahpyry onenetupuhpyra imehnõ ahtao Kyrixtu poetoryme pyra toexirykõke onenetupuhpyra mã toto.


text:
Onenetupuhpyra mã toto tonekunohse toexirykõke joroko tamuru a. Ritonõpo omipona se pyra toto exiryke toto tuisaryme joroko tamuru mana. Saereme sã Ritonõpo omiry kyya xine mana enetuputyryhtao kyya xine. Yrome mokaro tonekunohse exiryke joroko tamuru a tuisamehxo Kyrixtu ehtoh poko zuaro pyra mã toto. Ritonõpo eneponeme Kyrixtu ehtoh poko onenetupuhpyra mã toto ipunaka.


text:
Tuisame osekaropyra ynanase. Jezu Kyrixtu poko rokẽ imehnõ amorepãko ynanase tosẽkõme enetupuhtohme eya xine. Ãkorehmanekõme rokẽ ynanase, kure Jezu ritohme.


text:
Apitoryme xinukutume rokẽ sero po kynexine. Mame, “Saereme exiko,” tykase Ritonõpo ahtao, saereme toehse. Mokyro, “Saereme exiko,” kahpõ, kutuarõtanohtorỹko mana tuisame imehxo toexiry poko. Kyrixtu ẽmyty enepõko kyya xine mana. Ẽmyty eneryke kyya xine ime aexiry enetupuhnõko sytatose.<pb/>


text:
Yrome kymarokomo oripo sã sytatose, Ritonõpo nekarohpyry ẽme sã rokene. Jamihme pyra sytatose orino risẽme sã rokene. Naeroro orẽpyra kuahtao xine Ritonõpo poe rokẽ orẽpyra sytatose kuamoreme xine pyra.


text:
Etuarimãko ynanase pitiko rokẽ pyra, yrome poremãpyra ynanase. Otupĩko roropa ynanase, toitoine repe yrome Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra ynanase.


text:
Tuhke yna zehnotokõ mã repe. Yrome yna onurumekara kuepekõ mana jũme. (Tyyryhmase yna ahtao ro yronymyryme owõnõko ropa ynanase.) Ritonõpo hnao pake totapase yna exiry.


text:
Kokoro rokẽ yna ryhmasene toto. Yrome yna orikyry zuno pyra ynanexiase, Jezu maro yna exiryke. Naeroro Jezu jamitunuru poe isene ro ynanase. Moro enetupuhnõko imehnõ mana yna eneryke tyya xine.


text:
Yna etapary se exikehpyra imehnõ mana sero nono po Jezu omiry ekaroryke yna a. Naeroro yna onetapara toto ahtao Jezu jamitunuru enetupuhnõko imehnõ mana isene ro yna eneryke tyya xine, orihketõme yna zoko ahtao ro.


text:
Naeroro otarãme imehnõ yna etapãko mana, yrome amarokõ orihpỹme exĩko Jezu enetuputyryke oya xine.<pb/>


text:
Yna orikyryhtao oty kara. Onenetupuhkehpyra ynanase urutõ sã pake. Ynara tymerose eya, “Zae Ritonõpo omiry ehtoh enetupuhnõko ase. Morara exiryke aomiry ekarõko ase oya xine,” tykase. Moro saaro ynanase zae Ritonõpo omiry enetupuhnõko. Morara exiryke aomiry ekarõko ynanase oya xine.


text:
Kuesẽkõ Jezu ẽsemãkahpõme ropa Ritonõpo mana. Moro waro kuexirykõke ynara zuaro sytatose, yna roropa Jezu maro ẽsemãkapõko Ritonõpo mana amaro xine tosaka kuarotohkõme, tymaro kuehtohkõme.


text:
Naeroro etuarimãko ynanase Jezu Kyrixtu ekarory poko oya xine. Morarame typyno xine Ritonõpo ehtoh enetuputyryhtao imehnomo a tuhkehxo kure Ritonõpo rĩko mã toto, “Kure mase Ritonõpo,” ãko mã toto. Imehxo Ritonõpo ekarõko mã toto.<pb/>


text:
Morara exiryke poremãpyra ynanase Ritonõpo omiry ekarory poko. Yna zoko osenahkaryhtao ro, ynakurohtao yna jamihtanohnõko ropa Ritonõpo mana kokoro rokene.


text:
Mame yna etuarimatoh pitiko rokẽ mana, axĩtao rokẽ roropa mana. Yrome toetuarimakehse yna ahtao kurãme exĩko ropa ynanase, tuisame roropa exĩko ynanase jũme. Yna etuarimatoh motye kuhse yna epehpyry exĩko mana.


text:
Serohne poko yna etuarimatoh poko kehko torẽtyke pyra ynanase. Morohne enẽko sytatose. Yrome Ritonõpo nekarohpyry poko sytatose enetupuhnõko. Morohne onenepyra ro kuenurukõ mana. Kynenehpyrykõ axĩtao rokẽ mana. Yrome osenepyra aexityã jũme exikehpyra mana.<CL><pb/>


text:
Tapyi sã axĩtao rokẽ kuokokõ mana sero nono po. Morarame toorihse kuahtao xine kuekepyrykõ rumekãko sytatose. Mame imepỹ kuokokõ myakã nae Ritonõpo mana kapu ao. Tynyrihpyry ekarõko kyya xine mana kytapyĩkõme, jũme exiketyme.


text:
Seromaroro pusuh ãko sytatose, kuokokõ kapuaõ peneryke. Typenekehse sã sytatose kupũkõ poko sero po. Upo amururu sã kuokokõ kapuaõkõ se sytatose.


text:
Tokoke kapuaõ ke kuahtao xine ihximyra sytatose, tymetyke pyra exikety sã pyra sytatose tokoke exikehpyra kuexirykõke, zuzenume rokẽ exipyra kuexirykõke.


text:
Sero nono po ro kuahtao xine sero kuokokõ ao, samũ ãko sã sytatose. Kuokokõ rumekary se hkopyra sytatose repe. Yrome kuokokõ kapuaõ se rokẽ sytatose, jũme sero orihkety myakãmatohme orihpỹme exiketyke.


text:
Yna osenetupuhtoh poe rokẽ pyra morara ãko ynanase. Pake tukurãkase sytatose Ritonõpo a. Tuzenu tokarose roropa kyya xine kutuarõtanohpotohkõme tynekarory kurã poko kuokokõ kasenato ekarory poko kyya xine imeĩpo.


text:
Naeroro oserehpyra sytatose zuaro kuexirykõke. Sero kuokokõ ao ro kuahtao xine omõpyra sytatose Kuesẽkõ esaka.


text:
Oserehpyra sytatose kuorikyrykõ poko. Kure roropa kuorikyrykõ kyya xine mana Kuesẽkõ maro kuehtohkõme.


text:
Yronymyryme tãkye Ritonõpo riry se sytatose kypoko xine. Aomipona se sytatose sero po, orihpyra kuahtao xine. Moero imaro kuahtao xine aomipona sero sytatose, enara.


text:
Imeĩpo kymarokõ emero Kyrixtu ẽpataka osenepõko sytatose. Kuapiakatorỹko mana kuepehmatohkõme kynyrihpyrykõ epehpyryme. Kure rokẽ kynyrihpyrykõ ahtao sero nono po kurã ke kuepehmatorỹko mana. Yrome popyra kuahtao xine sero nono po, kynyrihpyrykõ epehpyryme rokẽ kuepehmatorỹko mana.<pb/>


text:
Morara exiryke yna epehmary Ritonõpo a waro yna exiryke zuno ynanase. Naeroro yronymyryme imehnõ amorepãko ynanase, enetupuhtohme eya xine. Toto amorepãko ynanase epehpyry apoitohme pyra. Yna kurohtao enẽko Ritonõpo mana. Kure yna ehtoh waro mana. Zae yna ehtoh waro oehtohkõ se roropa ynanase.


text:
“Zae yna ehtoh enetupuhtoko,” kary se pyra ynanase oya xine. Yrome kure yna ehtoh poko tuaro oexirykõ se ynanase. Ãkorehmarykõ se ynanase ihximyra oehtohkõme yna poko. Mame imehnõ yna kerekeremaryhtao onetarykõme toto ezukuru waro exĩko matose. Mokaro epyrypãko mã toto typoko xine kure rokẽ sã toexirykõke imehnõ neneryme. Yrome ikurohtao xine zae pyra mã toto, iirypyryme.


text:
Rowohpe yna ekarõko toitoine mã repe. Yrome rowohpe yna ahtao ro Ritonõpo omipona ro ynanase. Mame imehnõ ynara ãko yna poko, “Tuarohxo mã toto imehnõ enekunopyry poko,” ãko repe. Yrome kure oritohkõme erohnõko ynanase ãmoreparykõ poko.


text:
Ãkorehmarykõ poko erohnõko ynanase kypyno xine Kyrixtu enetuputyryke yna a. Morara exiryke opyno xine roropa ynanase. Ynara enetupuhnõko ynanase, toiro orutua toorihse kymyakãkõme. Naeroro toorihse sã sytatose imaro.


text:
Kynorihne kymyakãkõme kypenetatohkõ poko rokẽ pyra kuehtohkõme. Tõmipona kuehtohkõme kynorihne. Tõsemãse ropa ynororo toorihxĩpo kure rokẽ kyritohkõme.<pb/>


text:
Morara exiryke taroino imehnõ ehtoh eneryke rokẽ yna a, “Mokyro kure. Mokyro kure pohto. Mokyro popyra,” karahme sã toehse ynanase. Pake Kyrixtu poko roropa, “Ahno rokẽ mokyro,” tykase yna repe. Ahnome rokẽ tokarose yna a. Yrome taroino moro sã pyra enetupuhnõko ynanase.


text:
Kyrixtu poetoryme exinohtao tyrisenã sã sytatose. Kuehtopõpyrykõ xihpyry tonahkase. Kurã ke rokẽ tymyakãmase.


text:
Tope tõme tyrise sytatose Ritonõpo a epeme pyra kuahtao xine ro. Tumũkuru Kyrixtu orikyry ke kymyakãkõme tope tome tyrise sytatose eya. Mame imehnõ eahmaneme tyrise ynanase eya, typyno toto ehtohme roropa.


text:
Ynara ãko ynanase imehnomo a, “Tope tõme seropõkõ rĩko Ritonõpo mana Kyrixtu toorihse exiryke toto myakãme. Oorypyrykõ poko ohxirorykõ se pyra Ritonõpo mana. Oorypyrykõ korokãko mana Jezu enetuputyryhtao oya xine. Tope tome oritorỹko mana Kyrixtu toorihse exiryke omyakãkõme,” ãko ynanase imehnõ netaryme. Morara katohme tymenekase yna Ritonõpo a.<pb/>


text:
Morara exiryke Kyrixtu poe ourutorỹko ynanase. Ritonõpo poe roropa ourutorỹko ynanase. Oeahmatorỹko ynanase Kyrixtu omi poe. Osekarotoko Ritonõpo a ajohpãme samo, ise pyra awahtao xine ro. Mame typyno oritorỹko mana.


text:
Tyyrypyhpyke pyra Kyrixtu kynexine. Yrome kypyno xine toexiryke kyyrypyrykõ epona tyrise Ritonõpo a. Iirypyryme sã Kyrixtu tyrise Ritonõpo a kukurãkatohkõme kure rokẽ kuehtohkõme, Kyrixtu maro.<CL><pb/>


text:
Erohnõko ynanase Ritonõpo maro. Naeroro ajohpãme sã okurãkatopõpyrykõ Ritonõpo a onurumekara ehtoko.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Seroae okurãkarykõ se ase.</t><t>‘Yna pyno exiko,’ kary oya xine etãko ase opyno xine jexiryke,”<CL>ãko. Naeroro etatoko pahne! Seromaroro okurãkarykõ se Ritonõpo mana. Ekurehpyra ehtoko. Seroae ro enetupuhtoko oesẽkõme!<pb/>


text:
Morara katopõpyry ekaroryhtao imehnomo a, zae ehtoh poko se rokẽ ynanase ipunaka, yna onykerekeremara toto ehtohme yna erohtoh poko, toto anakorekehkara roropa yna ehtohme.


text:
Yna tuarimaryhtao eanahtõko ynanase Ritonõpo poetoryme yna ehtoh enetupuhpotohme imehnomo a. Tyyryhmase yna ahtao, tutuarimase yna ahtao, tupime yna erohtoh toehse ahtao roropa, penekehpyra ynanase.


text:
Typitypipohse yna, tõmase roropa ãpuruhpyry taka. Tyyryhmase yna imoihmãkomo a. Yna erohtoh poko itamurume exiryke typoremãse sã ynanexiase. Okynã nyhpyra ynanexiase. Tomitapãse roropa ynanexiase.


text:
Yna rypyry poko se pyra ynanase ipunaka. Tuaro se ynanase. Penekehpyra se ynanase roropa imehnõ riry poko kure. Mame zae yna ehtoh ke Ritonõpo poetoryme yna ehtoh poko imehnõ tuarõtanohpõko ynanase. Ritonõpo zuzenu nae ynanase. Imehnõ pyno ynanase.


text:
Imehnõ zurũko ynanase zae omi poko Jezu poko. Ritonõpo jamitunuru yna maro ehtoh roropa enepõko ynanase. Zae ynanase Ritonõpo omipona. Naeroro orẽpyra imehnomo a ynara ãko ynanase, “Oorypyrykõ irumekatoko zae oehtohkõme Ritonõpo omipona, yna samo,” ãko ynanase. Yna kerekeremananõ nae ahtao osewomãko ynanase. Ynara ãko ynanase, “Yna onykerekeremara ehtoko zae yna exiryke,” ãko ynanase.


text:
Toitoine imehnõ yna rĩko kure. Yrome oty kara ynanase. Xihpyryme yna tyrise ahtao imehnomo a, oty kara roropa ynanase. Yna poihtoryhtao oty kara ynanase. Yna pyryparyhtao roropa oty kara ynanase. Onekunohtõkõme yna ekarõko imehnõ mã repe. Yrome zae rokẽ ynanase ipunaka.


text:
“Onokã mokaro?” ãko imehnõ mã yna poko. Yna waro pyra sã mã toto. Yrome yna waro mã toto emero. “Otarãme toorihse toto,” ãko mã imehnõ yna poko. Yrome orihpyra ro ynanase. Yna tuarimapõko imehnõ mana. Yrome yna anaorihmapopyra mã toto.


text:
Emynyhmãko ynanase. Yrome tãkye exikehpyra ynanase. Tytineruke pyra exiketõ sã ynanase. Yrome tuhkãkomo a Ritonõpo nekarohpyry kurã ekarõko ynanase tytineruke exiketõ motye toto ehtohme Jezu enetuputyryke eya xine. Tymõkomoke pyra sã ynanase. Yrome emero nae ynanase.<pb/>


text:
Jakorõ tomo Korĩtopõkomo, opyno xine ynanase ipunaka. Naeroro zae ourutorỹko ynanase zuaro oehtohkõme opyno xine yna ehtoh poko.


text:
Oty katoh yna rumekãko matou? Opyno xine ro ynanase. Otarãme, “Nary,” ãko matose zae yna ehtoh poko zae yna ehtoh waro awahtao xine ro.


text:
Ypoenõ zururu sã ourutorỹko ase. Yna pyno ehtoko opyno xine yna ehtoh samo. Pitiko rokẽ pyra yna pyno ehtoko.<pb/>


text:
Ritonõpo omipona pyra exiketõ maro ytoytopyra ehtoko. Zae pyra exiketõ mã zae exiketõ maro osepeme ehsaromepyra mã toto. Saeremae ytoketõ koko ytoketõ maro ytoytopyra mã toto.


text:
Kyrixtu poetory oxisã pyra mã toto joroko tamuru omipona exiketõ maro. Jezu enetupuhnanõ oxisã pyra mã toto onenetupuhpynõ maro.


text:
Ritonõpo maro oturutoh taka ahno naxikahpyry Ritonõpo myakãme anaropyra sytatose ipunaka, Ritonõpo zamaro pyra exiryke. Kymarokõ Ritonõpo tapyĩme sã sytatose Zuzenu nae kukurohtao xine exiryke. Ynara tykase Ritonõpo moro poko,<br/><t>“Osesarĩko ase ypoetory tõ maro,</t><t>toto maro jehtohme.<br/><t>Toto esẽme exĩko ase.</t><t>Ypoetoryme roropa exĩko mã toto,”<CL>tykase.


text:
Ynara tykase roropa Kuesẽkõ kyya xine tyyrypyry onurumekara exiketõ poko,<br/><t>“Mokaro irumekatoko,</t><t>toto maro pyra oehtohkõme.<br/><t>Tyyrypyrykõ poko exiketõ sã pyra ehtoko ipunaka.</t><t>Morara awahtao xine oesarykõ ekarõko ase oya xine ymaro oehtohkõme.<br/>


text:
<t>Omykõme exĩko ase.</t><t>Umũkurume exĩko matose, jẽxiryme roropa,”<CL>tykase Kuesẽkõ kurano. Morara tymerose urutõkomo a pake Ritonõpo omiryme.<CL><pb/>


text:
Jakorõ tomo, morara tykase Ritonõpo exiryke kyyrypyrykõ xihpyry surumekatone porehme. Kyyrypyrykõ xihpyry poko osenetupuhpyra sehtone. Ritonõpo zuno sehtone. Kyyrypyrykõ sekarotone eya, zae rokẽ kuehtohkõme.<pb/>


text:
Yna pyno ehtoko ajohpãme samo, okurohtao xine. Yna kerekeremananõ omiry onetara ehtoko. Popyra oripopyra xine ynanexiase. Oryhmara xine ynanexiase. Oenekunohpyra xine ynanexiase roropa ipunaka.


text:
Morara karyhtao yna a ohxirorykõ se pyra ynanase. “Popyra matose ya,” kary se pyra ase roropa. Ynara asene oya xine, “Opyno xine yna exiryke jũme orumekara xine ynanase ynakurohtao, orihpyra ro kuahtao xine, toorihse kuahtao xine, enara,” asene.


text:
“Nary rokene,” kara ase zae oehtohkõ poko. Ritonõpo omipona nymyry oehtohkõ waro ase. Opyrypatorỹko ase imehnõ netaryme. Jetuarimaryhtao ro poremãpyra ase, tãkye kuhse jexiryke opoko xine.<pb/>


text:
Masetonia pona toeporehkase yna ahtao torẽtyke ynanexiase. Tuhke rokẽ yna ryhmananõ nae nexiase. Imehnõ tõsezusezuhse yna maro. Oserehnõko roropa ynanexiase.


text:
Yrome Ritonõpo mã typoremãse exiketõ akorehmaneme nymyry mana. Tãkye yna riase ropa, Titu oepyryke yna a.


text:
Titu oepyryke rokẽ pyra tãkye toehse yna. Aomiry etaryke roropa yna a tãkye toehse yna. Ynara nase ynororo, “Korĩtopõkõ jãkyemase ropa,” nase yna a. “Oenery se roropa mã toto. Emynyhmãko mã toto zae pyra toehtopõpyrykõ poko. Oewomarykõ se roropa mã toto,” nase ynororo ya. Naeroro, morara kary etary ke ya tãkye kuhse toehse ywy.<pb/>


text:
Ynymerohpyry eneryke oya xine memynyhmatose, ourutohkõ eneryke oya xine repe. Yrome emynyhmara ase moro poko. Moro pape ymeroase onenerykõme omynyhmapotohkõme oorypyrykõ xihpyry poko. “Popyra exiase moro pape merotopõpyryke ya,” kara ase. Oemynyhmatopõpyrykõ poko etaryke ya jemynyhmary se exiase repe.


text:
Yrome seromaroro tãkye ase, ynymerohpyry aroporyke ya onenerykõme. Oemynyhmatopõpyrykõ se pyra exiase repe. Yrome oorypyrykõ poko se pyra toehse matose oemynyhmaxĩpo xine, ynymerohpyry enexĩpo. Moro poko tãkye toehse ywy. Ritonõpo omynyhmapoatose oorypyrykõ rumekapotohme oya xine. Naeroro zae ro exiase moro pape merotopõpyry poko.


text:
Kuemynyhmarykohtao Ritonõpo poe, kyyrypyrykõ rumekary se exĩko sytatose. Kytyorõmatorỹko Ritonõpo mana kukurohtao xine, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme. Kyyrypyrykõ rumekary se kuahtao xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Mame tukurãkase kuahtao xine emynyhmara sytatose. Tãkye exĩko sytatose. Yrome Ritonõpo se pyra exiketõ emynyhmaryhtao, tyyrypyrykõ se ro mã toto. Irumekary se pyra mã toto. Mokaro onukurãkara Ritonõpo ekurehnõko mana. Jũme Ritonõpo maro pyra exĩko mã toto toorihse tahtao xine.


text:
Oemynyhmatohkõ zae kynexine Ritonõpo a. Axĩ toemynyhmase amarokomo oorypyrykõ poko. Oorypyrykõ rumekary se toehse matose. Oorypyrykõ poko oehtopõpyrykõ poko toehxirose matose. Ipoko ropa oexirykõ zuno toehse mexiatose. Yronymyryme kure ehtoh poko se toehse matose. Tyyrypyry poko aexihpyry zehno mexiatose. Mokyro wãnopyry se mexiatose. Naeroro imehnõ tutuarõtanohse zae oehtohkõ poko.<pb/>


text:
Moro pape ymeroase onenerykõme, tyyrypyrykõ poko aehtyã kurãkapotohme, aosanumahpyry kurãkapotohme roropa. Yrome moro motye oweniketyrykõ se pyra exiase Ritonõpo a yna pyno oehtohkõ poko, opyno xine yna ehtoh poko, enara.


text:
Naeroro tãkye ase yronymyryme yna pyno oehtohkõ waro yna exiryke.<pb/>Tãkye Titu nexiase roropa amaro xine tahtao, kure tyrise exiryke oya xine. Mame tooehse ropa tahtao yna zuruase opoko xine tãkye yna ehtohme. Aomiry etaryke yna a opoko xine tãkye toehse yna ipunaka.


text:
Ytopitopyra ro Titu ahtao oya xine, ynara ase eya, “Korĩtopõkõ kure orĩko mã toto kure toto exiryke,” ase eya. Mame Titu toytose ahtao oya xine, jomihpyryae ro mexiatose. Kure Titu myriatose rahkene. Ajohpe jyripyra mexiatose. Ajohpe jomiry oya xine exipitopyra mana. Zae rokẽ mana. Morararo jomihpyry Titu a opoko xine zae ro toehse. Naeroro ehxiropyra ase.


text:
Opyno xinehxo Titu mana seromaroro. Wenikehpyra mã ynororo tõmipona oehtopõpyrykõ poko. “Kure rokẽ yriase toto. Tomeseke sã rokẽ ypoko toh nexiase. Jakorehmary se rokẽ toh nexiase,” tykase.


text:
Naeroro tãkye ase opoko xine. Ỹme matose, Ritonõpo omipona. Azahkuru se pyra matose roropa ipunaka.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, Jezu poetory tõ kure tyrise Ritonõpo a Masetoniapõkomo, toto pyno toexiryke. Moro poko oururukõ se ynanase.


text:
Itamurume toetuarimase toh repe. Yrome tãkye ro mã toto. Tymõkomoke pyra toehse toto. Yrome tãkye kuhse toexirykõke imehnõ Jezu poetory akorehmary se mã toto. Morara exiryke tykyryrykõ ekarõko mã toto tymõkomokãkara a, tymõkomoke pyra tahtao xine ro.


text:
Etatoko pahne, typenetatohkõ epekahxĩpo rokẽ tytinerũkõ akoĩpyry kara tokarose eya xine. Moro motye tokarose eya xine. Tokarosẽ pyra tahtao xine ro tokarose eya xine, “Ekarotoko kẽty,” karyke pyra roropa yna a. Tamoreme xine tykyryrykõ tokarose toto a.


text:
“Ajohpãme sã yna nekarory tineru arotatoko juteu tomo a, Juteapõkomo a, toto akorehmary se yna exiryke,” tykase toto.


text:
“Otarãme pitiko rokẽ ekarõko mã toto,” tykase yna repe. Yrome itamurume tokarose eya xine. Osemazuhme tosẽkõme Jezu Kyrixtu tonetupuhse eya xine, yronymyryme aomipona toehtohkõme. Mame Ritonõpo poe ro yna omipona se roropa toh nexiase.


text:
Naeroro tytinerũkõ ekarory se toto ehtoh eneryke yna a, opoko xine tõsenetupuhse yna. Titu maro ynanoturuase. Pake ynara tykase Titu oya xine, “Otinerũkõ ikurãkatoko aropotohme etuarimaketomo a,” tykase Titu oya xine. Naeroro ynara ase Titu a, “Korĩto pona ytoko ropa. Korĩtopõkomo a ynara kaxiko, ‘Kure otinerũkõ ekarory seromaroro, etuarimaketomo a aropotohme, õmihpyrykõae ro, “Opyno xine ynanase,” katohme eya xine,’ kaxiko eya xine,” ase Titu a.


text:
Imehnõ motye kure ehtoh poko zuaro matose. Imehnõ motye Jezu enetupuhnõko matose, imehnõ zurũko matose Ritonõpo omiry poko. Zae ehtoh warohxo matose, imehnõ akorehmary se roropa matose. Imehnõ motye yna pyno matose. Naeroro imehnõ motye otinerũkõ ekarory se ynanase oya xine etuarimaketomo a, tãkye oehtohkõme.<pb/>


text:
Jomipona orirykõ se pyra ase ise pyra awahtao xine. Yrome imehnõ tytinerũkõ ekaroryke imehnomo a, ourutorỹko ynanase toto sã oehtohkõme. Otinerũkõ ekaroryhtao imehnomo a toto pyno nymyry matose Ritonõpo poe.


text:
Kypyno xine Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu ehtopõpyry waro matose. Emero nae kynexine kapu ao ro tahtao. Yrome kapu ae ayhtoryhtao tymõkomoke pyra sã toehse ynororo. Toetuarimase ynororo kukurãkatohkõme tymõkomoke exiketõ motye kuehtohkõme.<pb/>


text:
Ynara kary se ase otinerũkõ ekarory poko etuarimaketomo a. Moae ynara matose, “Yna tinerũ kurãkãko ynanase ekarotohme etuarimaketomo a,” matose. Naeroro ekurehpyra ehtoko otinerũkõ ekarory poko seromaroro. Apitoryme otinerũkõ ekarory se mexiatose etuarimaketõ akorehmatohme.


text:
“Kytinerũkõ sekarotone etuarimaketomo a,” matose oseya. Tãkye mexiatose otinerũkõ ekarory poko. Naeroro seromaroro ekurehpyra ehtoko. Tãkye ehtoko roropa otinerũkõ aropory poko. Oneraximara ehtoko. “Itamurumehxo tineru nae jahtao rokẽ apiakãko ase zokonaka pixo ekarotohme,” kara ehtoko. Seromaroro otinerũkõ tokarosẽme mana. Moro ekarotoko.


text:
Tãkye awahtao xine otinerũkõ ekarory poko, kure mana Ritonõpo a. Itamurume tineru ekaroryhtao kure mana. Pitiko rokẽ onekarohpyrykõ ahtao kure roropa mana Ritonõpo a. Arypyra awahtao xine onekaropopyra Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Seromaroro tymõkomoke matose pitiko rokẽ pyra. Mokaro tymõkomokãkara etuarimãko mana. Naeroro ajohpãme sã otinerũkõ apiakatoko omõkomorykõ roropa zokonaka ekarotohme eya xine. Morarame oetuarimarykohtao mokaro roropa tymõkomorykõ apiakãko mã toto, ãkorehmatohkõme. Morara awahtao xine oxisã exĩko matose tymõkomoke. Etuarimaketõ pyra exĩko mana.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Mokaro itamurume wyi panõ apoihpõkõ onymotyẽkara toehse toto.<br/>Pitiko rokẽ apoihpõkõ nae ro kynexine,”<CL>tykase.<pb/>


text:
Ritonõpo poe opyno xine Titu toehse yna samo. Ãkorehmarykõ se mana yronymyryme. Naeroro, “Kure mase Papa,” ãko ynanase Ritonõpo a.


text:
“Oytory se pyra hma Korĩto pona, morotõkõ akorehmase?” tykase yna ahtao Titu a, “Ỹ, ytõko ase,” tykase ynororo. Ãkorehmarykõ se toexiryke tamoreme toytory se toehse ynororo.


text:
Seromaroro ytõko oya xine mana. Imaro imepỹ Jezu poetory aropõko ynanase. Mokyro se tarõkõ Jezu poetory tõ emero, imehnõ amorepary waro kuhse exiryke Ritonõpo omiry poko Jezu Kyrixtu poko.


text:
Tymenekase ynororo Jezu poetory tomo a yna maro aytotohme Jerusarẽ pona tineru arose. Moro tineru arõko ynanase etuarimaketomo a ekarotohme, toto pyno kuehtohkõ waro emero ehtohme. Morarame, “Emero motye mase. Yna esẽme mase, imehxo,” ãko toto Ritonõpo a.<pb/>


text:
Tuhke tineru arõko ynanase. Tomeseke roropa ynanase ynara kamexipory se pyra yna exiryke, “Moro tineru aroryhtao Pauru tomo a, zokonaka tanỹse eya xine tytinerũkõme,” kamexipory se pyra yna exiryke. Naeroro yna maro imehnõ arõko ynanase yna onykerekeremara imehnõ ehtohme.


text:
Zae rokẽ ynanase Kuesẽkõ neneryme. Morararo zae se rokẽ ynanase imehnõ neneryme roropa emero porehme.<pb/>


text:
Morara exiryke mokyro kuakorõkõ aropõko ynanase Titu tõ maro aytotohme oya xine. Tuhke tukuhse ynororo yna a zae aehtoh waro yna ehtohme. Zuaro ynanase. Ỹme mana. Imehnõ akorehmary se roropa mana yronymyryme. Imehnõ akorehmatohme otinerũkõ ekarory se oexirykõ enetupuhnõko roropa mana. Naeroro ãkorehmarykõ se ynororo.


text:
Ymyakãme Titu aropõko ase oya xine. Jytotozome mana. Jakorehmaneme roropa mana. Ymaro erohnõko mana ãkorehmarykõ poko. Imehnõ kuakorõkõ imaro ytõko oya xine mana. Jezu poetory tõ oximõmãkõ omi poe ytõko toh mana. Kure Kyrixtu rinanõme mã toto.


text:
Toto pyno ehtoko oya xine toytose toto ahtao. Morara awahtao xine Jezu poetory tõ emero toto pyno oehtohkõ waro exĩko mana. “Korĩtopõkõ kure rokẽ toh nexiase. Yna pyno toh nexiase. Pauru tõ omihpyryae ro kure rokẽ toh nexiase yna a,” ãko toh mana opoko xine.<pb/>


text:
“Otinerũkõ ekarotoko Jutea pona aropotohme Ritonõpo poetory tõ etuarimaketõ tinerũme,” kazomory etary se pyra matose otarãme, zuaro oexirykõke.


text:
Moinoro mokaro akorehmary se oexirykõke. Kypyrypatose Masetoniapõkõ netaryme, “Kure mokaro Korĩtopõkõ mana. Mo jeimamyryae ro Juteapõkõ akorehmary se toehse toto,” ase eya xine. Mame ỹme oehtohkõ waro tahtao xine tuhkãkõ tãkye toehse. Tytinerũkõ ekarory se toehse roropa toh nexiase asã xine.


text:
Seromaroro Titu tõ aropõko ase oya xine ãkorehmatohkõme otinerũkõ kurãkary poko. “Mo jeimamyryae Korĩtopõkõ tytinerũkõ kurãkãko mana aropotohme yna a, etuarimaketomo a,” tykase ywy Titu tomo a. Otinerũkõ onekaropyra awahtao xine toiparo rokẽ ytory toto. Azahkuru yna omihpyry exiry roropa opoko xine.


text:
Imeĩpo Masetoniapõkõ ymaro aytoryhtao oya xine ehxirõko ynanase opoko xine otinerũkõ onukurãkara tokurehse awahtao xine. Ehxirõko roropa matose ỹme oenetuputyrykõke yna a.


text:
Naeroro Titu tõ aropõko ase oya xine osemazuhme ãkorehmatohkõme otinerũkõ kurãkary poko. Õmihpyrykõae ro ikurãkatoko. Morarame toeporehkase jahtao, pake tõtyhkase matose otinerũkõ kurãkary poko. Morara ahtao ynara enetupuhnõko imehnõ mana, “Tamoreme xine Korĩtopõkomo a tytinerũkõ tokarose, ekarory se toexirykõke, imehnõ omi poe pyra,” ãko enetupuhnõko mã toto. (Pitiko rokẽ ekaroryhtao Ritonõpo a pitiko rokẽ apoĩko ropa matose. Yrome pitiko rokẽ pyra otinerũkõ ekaroryhtao Ritonõpo a pitiko rokẽ pyra apoĩko ropa matose.)<pb/>


text:
Tupito po tuhke pyra otyro puhturu arykaryhtao kyya xine pitiko rokẽ epery apoĩko sytatose. Yrome tuhkehxo arykaryhtao kyya xine itamurumehxo epery apoĩko ropa sytatose. Moro poko osenetupuhtoko. Imehnõ akorehmatoko pitiko rokẽ pyra.


text:
Ãmoreme xine otinerũkõ ekarory se awahtao xine ekarotoko. Yrome omomỹke awahtao xine otinerũkõ onekaropyra ehtoko. “Ytinerũ ekarory se nymyry pyra ase,” karyhtao oya xine onekaropyra ehtoko. Tãkye rokẽ otinerũkõ ekaroryhtao oya xine, Ritonõpo zamaro matose.


text:
Itamurumehxo ekarõko ropa Ritonõpo oya xine mana. Openetatohkõ motye ekarõko oya xine mana, tokarosẽ nae oehtohkõme ekarotohme imehnomo a, kure toto ritohme.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Pitiko rokẽ pyra ekarõko Ritonõpo mana tymõkomokãkara a toto pyno toexiryke.</t><t>Zae rokẽ roropa ynororo jũme,”<CL>me tymerose pake Ritonõpo omiryme.


text:
Otyro puhturu ekarõko Ritonõpo kyya xine mana arykatohme. Mame tarykase ahtao otyro ahtanohpõko mana eperytatohme kynapyrykõme. Morararo itamurumehxo ekarõko Ritonõpo oya xine mana. Omõkomorykõ emãnõko mana imehnõ pyno awahtao xine, pitiko rokẽ pyra omõkomorykõ ekaroryhtao oya xine etuarimaketomo a.


text:
Morarame tymõkomoke oritorỹko mana tokarosẽ nae oehtohkõme pitiko rokẽ pyra. Tytineruke exiketõ sã tineru ekarõko matose etuarimaketomo a. Morara exiryke ynara ãko tuhkãkõ mã Ritonõpo a, “Papa, kure mase,” ãko. “Opoe Korĩtopõkomo a tytinerũkõ tokarose Pauru tomo a, enehtohme yna a,” ãko mã mokaro etuarimaketomo, Juteapõkomo.


text:
Otinerũkõ ekaroryhtao oya xine etuarimaketomo a kure matose Ritonõpo poetory akorehmaryke oya xine. Moromeĩpo opokoino xine ynara ãko mã toto, “Papa kapuaono, imehxo mase. Emero motye kure mase,” ãko mã toto Ritonõpo a.


text:
Mame omomỹke pyra oexirykõ eneryke tyya xine tuaro exĩko mã toto zae oexirykõ poko, Kyrixtu omipona oexirykõ poko. “Papa kapuaono, kure kuhse mase, Korĩtopõkomo a yna akorehmaryke, imehnõ akorehmaryke roropa, enara,” ãko mã toto Ritonõpo a.


text:
Morarame oturũko mã toto opoko xine Ritonõpo a, opyno xine toexirykõke. “Papa kapuaono, Korĩtopõkõ pyno exiko. Kure mã toto yna a. Omomỹke pyra toh nexiase yna a, yna pyno toexirykõke. Morara mã toto, toto pyno oexiryke osemazuhme,” ãko mã toto Ritonõpo a.


text:
“Kure mase,” sykatone Ritonõpo a. Imehnõ motye kypyno xine mana. Tineru ikuhpỹme ahtao, moro motye Ritonõpo nekarohpyry kure kyya xine mana.<pb/>


text:
Ywy ase Pauru. Oururukõ se ase, ykerekeremananomo. Ynara jekarõko matose, “Pauru poremãnõko sã mana kymaro xine ahtao. Yrome orẽpyra oturũko mana ameke ahtao pape poko rokene,” ãko matose. Kypyno xine Kyrixtu exiryke, penekehpyra aexiryke roropa kypoko xine,


text:
ykerekeremara ehtoko, tohne pyra jehtohme jytoryhtao oya xine. Ynara zuaro ase, yna kerekeremananõ zurũko ase orẽpyra samo. “Pauru mã Ritonõpo omiry ekarõko toepyrypatohme rokene,” kahpõkõ zurũko ase. Imehnõ seropõkõ sã yna ekarõko mã toto.


text:
Sero nono po ro ynanase Ritonõpo onenetupuhpynõ maro repe. Yrome mokaro osenetupuhtoh ke pyra yna zehnotokõ poremãkapõko ynanase.


text:
Seropõkõ jamitunuru ke pyra kyzehnotokõ poremãkapõko ynanase, Ritonõpo jamitunuru ke rokẽ toto poremãkapõko ynanase. Ritonõpo jamitunuru ke joroko tamuru omipona se exiketõ jamitunuru enahkapõko ynanase. Oseosezuhketõ omiry zae pyra ahtao toto poremãkapõko ynanase roropa.


text:
Kyrixtu omipona pyra toehse kuahtao xine, aomipona rokẽ kuosenetupuhtohkõ syritone ropa. Mame Ritonõpo enetupuhkehpotoh roropa senahkapotone Ritonõpo jamitunuru ke. Kyrixtu omipona rokẽ kuehtohkõme ipunaka.


text:
Morarame aomipona toehse nymyry awahtao xine azahkuru exiketõ tuarõtanohnõko sytatose. (Zae se pyra ynaroro ahtao toto aropõko sytatose kymaroino xine.)<pb/>


text:
Oty katoh imehnõ sã rokẽ jekarõko matou? Ritonõpo nymenekahpyryme pyra jekarõko matose jarao jeneryke rokẽ oya xine. Yrome amaro xine toiro Kyrixtu poetoryme toexiry waro exikety nae ahtao, mokyro Kyrixtu poetoryme jehtoh enetupuhnõko mana Kyrixtu poetoryme toehtoh saaro. “Kymotye xine kure Pauru osekarõko mana,” ãko matose otarãme,


text:
“Tymenekase ywy Kuesẽkomo a ãmorepatohkõme,” karyke ya oya xine. Yrome ehxiropyra ase morara karyhtao ya, tymenekase jexiryke Kyrixtu a. Orẽpyrahxo Jezu enetupuhpotohme oya xine jaropoase Ritonõpo oya xine oporemãkapotohkõme pyra.


text:
“Ritonõpo nymenekahpyryme osekarõko Pauru, tuno kuehtohkõme repe. Morara exiryke pape tymerose eya kynenerykõme,” kara ehtoko.


text:
Ynara ãko matose otarãme, “Orẽpyrahxo Pauru kuurutorỹko mana pape ae rokene. Yrome taro kymaro xine tahtao opore pyra mana, jamihme pyra exikety samo. Oty kara aomiry mana,” ãko matose otarãme.


text:
Ynara ãko toitoine matose, “Imehxo ynanase,” ãko. Morara kananõ sã se pyra ase. Oseya rokẽ imehxo mã toto, tõsenetupuhtohkõ poe rokene. “Zae ynanase,” ãko toh mã repe, zae pyra tahtao xine ro. Imehxo ynanase, imehnõ motye, kara ynanase.


text:
Ritonõpo yna onenyohpyra ahtao, “Ritonõpo poe ynanase imehnõ amorepãko,” kara ynanexiry. Yrome tonyohse yna exiryke Ritonõpo a, aomipona ytoytõko ynanase. Oya xine yna enyokyase Ritonõpo, amaro xine yna erohtohme, tõmiry poko ãmorepatohkõme. Morara exiryke Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko ynanase onetarykõme.


text:
Oya xine toytose yna ahtao Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry onymotyẽkara ynanexiase. Aomipona ynanexiase, tonyohse yna exiryke eya oya xine, ãmorepase xine, Ritonõpo omiry poko Jezu Kyrixtu poko.


text:
Yna omipona orirykõ se pyra ynanexiase. Ritonõpo omipona se ynanexiase. Imehnomo a roropa tamorepase matose Kyrixtu omiry poko. Naeroro, “Yna a rokẽ Korĩtopõkõ tamorepase,” kara ynanase. Oty se ynanae opoko xine? Arypyra. Itamurumehxo Ritonõpo omiry enetuputyry se ynanase oya xine. Morara ahtao itamurumehxo Kyrixtu omiry ekarõko imehnomo a sytatose, apatarykõ punero, Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyryae ro.


text:
Morarame tõtyhkase yna ahtao Ritonõpo omiry ekarory poko apatarykõ po, mya ytõko ynanase imepỹ pona Ritonõpo omiry ekarose. Pata tõ nae ro, Ritonõpo omiry onetapitopynõ esary. Morotona yna ytory se ynanase morotõkõ amorepase Ritonõpo omiry poko. Morarame, “Imepỹ namorepatyã kahpyry amorepãko ropa ynanase,” kara ynanase exĩko.<pb/>


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “‘Emese kure ase,’ kara ehtoko. ‘Kuesẽkõ emese kure mana,’ kahtoko,” ãko.


text:
“Kure ase,” karyhtao kyya xine, oty kara. Yrome, “Kure mase,” karyhtao Ritonõpo a kyya xine, kure mã rahkene.<pb/>


text:
Rowohpe exiketõ sã sytatose, “Kure ase,” karyhtao kyya xine. Naeroro penekehpyra ehtoko jotururu etary poko rowohpe exikety omiry sã jomiry ahtao ro. Kure jehtoh ekarory se pyra ase repe. Yrome jurumekara oehtohkõme ekarõko ase, imehnõ ehtoh poko penetara oehtohkõme.


text:
Torẽtyke ase opoko xine, torẽtyke Ritonõpo ehtoh samo opoko xine. Omykõme sã jexiryke torẽtyke ase. Jẽxiryme sã, orutua maro exipitopỹ sã matose ya. Oewomatorỹko sã ase roropa toirõ pytyme sã oehtohkõme. Toiro rokẽ pyno exikety tynio nymyry pyno exiketyme mana. Morararo Kyrixtu pyno yronymyryme oehtohkõ se ase, imehnõ poko pyra oehtohkõme ipunaka. Imeĩpo oekarorykõ se ase Kyrixtu a kurãkõme, tyyrypyhpyke pyra exiketõme.


text:
Torẽtyke ase opoko xine. Oenekunopyrykõ se imehnõ exiryke, Kyrixtu rumekatohme ropa oya xine ipyno hkopyra oehtohkõme. Morararo pake Ewa tonekunohse joroko tamuru a omi kurã ke samo.


text:
Torẽtyke ase opoko xine oenekunohnanõkõ omiry etaryke oya xine. Tyoro Jezu poko ourutorỹko toh mã repe ynanekarohpyry kara. Oty katoh tãkye ro matou mokaro omiry etaryhtao oya xine? Ritonõpo zuzenu kara imepỹ zuzenu poko ourutorỹko onekunohtõkõ mana. Tãkye matose mokaro etãko. Oty katohme? Ritonõpo omiry kurã myakãmãko roropa mã toto tyorõ ke. “Ritonõpo omiry sero,” ãko toh mã repe. Ajohpe rokẽ toto. Oty katoh toto omiry xihpyry zae ekarõko matou?<pb/>


text:
Imehnõ motye osekarõko mã toto, tuisamehxo. Ritonõpo nenyohtyãme kurã osekarõko roropa mã toto. Yrome ymotye pyra mokaro mana.


text:
Otarãme emese kure hkopyra ase jotururu poko repe. Yrome Ritonõpo omiry warohxo ywy. Ritonõpo waro yna ehtoh waro matose tonese yna exiryke oya xine kokoro rokene emero rokẽ poko yna ahtao.<pb/>


text:
Ãmoreparykohtao ya Ritonõpo omiry poko epehpyry anapoipyra exiase ãmorepatamitukõme. Ime hkopyra exiase amaro xine imehxo oehtohkõme. Toerohse ywy jemary ke tineru apoitohme ya. Otuisarykõme pyra exiase. Morara jehtopõpyry zae pyra oya xine nae? Zae ro exiase ãmoreparykõ poko topehke pyra?


text:
Ãmoreparykohtao ya Ritonõpo omiry poko, imehnõ Jezu poetory tytinerũkõ enehpoase ya. Mokaro tinerũ apoiase rokene, topehke pyra ãmorepatohkõme.


text:
Moinoro amaro xine jahtao, “Anapyrykõ ekaroko ya ajohpãme samo,” kara exiase oya xine. Jezu poetory tõ Masetonia poe tooehse ahtao ise jehtopõpyry tonehse ya emero porehme. Morara exiryke, “Okyryrykõ se ase,” kapitopyra exiase oya xine. Morararo ase exĩko taroino. Jũme okyryrykõ anapoipyra ase.


text:
Kure ya mana. Topehke pyra imehnõ amorepary ya Ritonõpo omiry poko Kyrexia patary tõ po emero. Zae rokẽ ase. Ajohpe pyra ase Kyrixtu ukurohtao exiryke.


text:
“Yna mõkomory apoiry se pyra Pauru nexiase yna pyno pyra exiryke,” kara ehtoko. Opyno xine ase ipunaka. Morara jehtoh waro Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Jũme ynanase topehke pyra Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepãko. Naeroro, “Pauru tõ sã ynanase,” kasaromepyra mokaro mana, epehpyry apoiryke eya xine toerohtamitukõme.


text:
Ritonõpo nymenekatyã nymyry kara mokaro. Onekunohto rokẽ mã toto. Ajohpe rokẽ Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko mã toto. “Ritonõpo poe ãmorepatorỹko ynanase,” ãko toh mã repe. Ipoenohnõko rokẽ mã toto.


text:
“Otãto mokaro ajohpãkõ omiry etãko Korĩtopõkõ nae?” kara ase. Tuaro ase. Joroko tamuru toetyorõmary waro mana Ritonõpo nenyokyhpyry sã toehtohme. Saereme exiketyme tanyhtary waro roropa mana kuenekunohtohkõme.


text:
Tosẽkõ saaro joroko tamuru poetory tanyhtary waro roropa mã toto, kurãkõ sã toehtohkõme, kuenekunohtohkõme. Imeĩpo, sero nono enahkatohpo tynyrihpyrykõ epehpyry kahpyry apoĩko mã toto. Kuenekunohtamitukõme toto wãnohnõko Ritonõpo mana. Zae rokẽ toto epehmãko mana.<pb/>


text:
“Ajoajohpe sã Pauru mana,” kara ehtoko, ãko ropa ase oya xine. Rowohpe jekaroryhtao oya xine jomiry etatoko ro (rowohpã omiry sã jomiry ahtao ro). Mokaro saaro epyrypaxi kure jehtoh poko.


text:
Yrome Kuesẽkõ poe pyra jepyrypary mana kure jehtoh poko. Jamoreme rokẽ epyrypãko ase. “Kure rokẽ sãtãse,” karyhtao ya rowohpã sã ase oturũko.


text:
Imehnõ mã tuhke kure toehtohkõ poko epyrypãko mã toto. Naeroro, kure jehtoh poko epyrypaxi roropa oya xine.


text:
Zuarohxo osekarõko matose repe. Yrome ajoajohpãkõ omiry poko atãkyemãko matose. Zae aomirykõ ekarõko roropa matose repe.


text:
Imehnõ etãko matose oryhpopãkarykohtao eya xine tõmipona orirykohtao, oenekunopyrykohtao roropa okyryrykõ apoitohme tyya xine, ãpururukohtao, putupyra rokẽ oekarorykohtao, oryhmarykohtao, enara. Morara ahtao mokaro pyno matose.


text:
“Sekere ãko rokẽ Pauru. Oty kara,” ãko matose otuisarykõme osekaropyra jexiryke. Ajohpe pyra. Ihxipỹke ynanexiry mokaro sã toehse yna ahtao.<pb/>Yrome toepyryparykõ poko ihximyra imehnõ ahtao kure toehtohkõ poko, ywy roropa jepyrypary poko ihximyra ase. Rowohpã sã se pyra ase, kure jehtoh ekarory se pyra ase repe. Yrome ekarõko ro ase.


text:
“Juteume nymyry ynanase,” ãko mã toto, epyrypãko. Morararo juteume ase roropa. “Izyraeu pakõme ynanase,” ãko mã toto. Morararo ase. “Aparão pakõme ynanase,” ãko roropa mã toto. Morararo ase.


text:
“Kyrixtu poetoryme erohnõko ynanase,” ãko mã toto epyrypãko. Mokaro motye kuhse ywy, Kyrixtu poetoryme erohnõko ase. Rowohpã sã oturũko ase kure jehtoh poko. Yrome oty kara. Mokaro motye Ritonõpo poe erohnõko ase. Mokaro motye tomõse ywy ãpuruhpyry taka. Mokaro motye typitypipohse ywy. Mokaro motye orikyĩse exiase.


text:
(Toipe juteu tomo pohnõ pipohnõko toto 40me exisasaka. Moro saaro) juteu tuisary tomo a typitypipohse exiase 40me exisasaka. Typipohzomose ywy 5me.


text:
Romapõkõ soutatu tomo a typitypipohse ywy oseruao. Totapase ywy topu ke imoihmãkomo a. Tyneryse ywy oseruao, wapu ae jytoryhtao. Tuna konõto kuao toiro ẽmepyry aropoase, saereme koko, enara.


text:
Jytojytoryhtao pata tõ poro neryĩse exiase tuhke, tuna kumaryke te, tyyryhmase ywy zehnotokomo a ytinerũ pokoino. Wekyry tõ jetapary se toh nexiase juteu tõ tuisary. Juteutõkara roropa jetapary se toh nexiase. Pata konõto po toetuarimase ywy, ahno esao pyra roropa. Tuna konõto kuao toetuarimase ywy. Jepeme nymyry pyra exiketõ onekunohtõkõ utuarimapoase toto.


text:
Itamurume erokuase. Etuarimase. Tuhke nyhpyra tõmehse ywy. Tomitapãse roropa ywy. Tuna se toehse roropa ywy. Tohke pyra tykohmãse ywy. Tytapyike pyra toehse ywy, tupoke pyra roropa. Toiro rokẽ pyra morara exiasene.


text:
Jarao rokẽ pyra etuarimãko ase. Torẽtyke ase Jezu poetory tõ poko emero pata tõ po. “Otarãme Jezu pyno ro mã toto. Otarãme aomiry se ro mã toto. Otarãme Ritonõpo zuzenu omipona mã toto,” ãko ase osenetupuhnõko.


text:
Imepỹ Jezu poetory iirypyry a tonekunohse ahtao emynyhmãko ase roropa ipyno jexiryke. Tyyrypyry poko toehse imepỹ ahtao samũ ãko ase ipoko.<pb/>


text:
Tuhkãkõ jamihme pyra jehtoh enẽko mana. Naeroro jepyrypary se jahtao, jamihme jehtoh poko epyrypara ase. Jamihme pyra jehtoh poko rokẽ epyrypãko ase.


text:
Ritonõpo zae jehtoh waro mana. “Papa kapuaono, imehnõ motye kure mase,” kakehpyra sehtone Ritonõpo a, Kuesẽkõ Jezu zumy a.


text:
Pake jamihme pyra jehtoh enepone Ritonõpo ya. Tamaxiku po jahtao pata esẽ japoiry se toehse. Soutatu tõ tyrise eya pata omõtoh pona, jeraximatohme japoitohme. Mokyro pata esẽ esety Areta.


text:
Yrome jepe tomo a towomase ywy. Pata apuru eutary pitiko ae jenyhtopone toto kataori ae. Morarame epane imepỹ pona. Moro ke jamihme pyra jehtoh enepone Ritonõpo ya.<pb/>


text:
Toiparo rokẽ epyrypãko ase oya xine kure jehtoh poko. Yrome ãko ro ase. Mokaro ajoajohpãkõ epyrypãko mã toto tõsenehtopõpyrykõ poko. Yrome Kuesẽkõ osenepotopõpyry ekarõko ase oya xine, josenehtopõpyry roropa.


text:
Pake pohto Ritonõpo maro jotururuhtao tanỹse ywy eya kapu aka, tosaka. 14me jeimamyry taropose moino, janỹtopõpyry poe. (Otarãme juzenu rokẽ arone kapu moino akoxi. Juzenu enene imepỹ samo. Otarãme josenety ae rokẽ ytone kapu aka. Zuaro pyra ase. Ritonõpo rokẽ zuaro.)


text:
Etatoko pahne, jarotopõpyry Ritonõpo a waro rokẽ ase, typatary kurã pona, kapu aka. (Otarãme juzenu rokẽ arone. Otarãme ytone josenety rokene. Zuaro pyra ase. Ritonõpo rokẽ zuaro mana.)


text:
Omi kurã etase moero jahtao. Morara katopõpyry ekarory waro pyra ase ipunaka, seropõkõ omiry sã pyra exiryke. Morara katopõpyry kamexipopyra roropa kynexine.


text:
Naeroro morara jehtopõpyry poko epyrypãko ase. Orẽpyra jehtopõpyry poko epyrypara ase. Jamihme pyra jehtoh enẽko imehnõ mana. Moro poko rokẽ epyrypãko ase.


text:
Jepyryparyhtao emese kure jehtopõpyry poko, “Rowohpã sã mase,” kasaromepyra imehnõ mana zae ro jexiryke, ajohpe pyra õtururukõke ypoko. Yrome morohne poko jepyrypary se pyra ase onetarykõme. Kure jehtopõpyry tonese oya xine. Jomiry roropa totase oya xine. Morohne poko tutuarõtase matose ypoko. Naeroro morohne motyẽkary se pyra ase onetarykõme. “To! Kure rukukuh Pauru nae,” kamexipory se pyra jexiryke oya xine.<pb/>


text:
Kurãkõ kuhse Ritonõpo a tonepose ya josenety. Morara exiryke imehnõ motye kure josekaroryino, kurepyra jyripoase roropa. Ritonõpo poero kurepyra jyripoase joroko tamuru.


text:
Moro poko oturuasene Kuesẽkõ maro. “Kukurãkako ropa, ajohpãme samo,” ase eya. Oseruao morara oturuase Ritonõpo a.


text:
Yrome ynara nase jezukuase, “Okurãkara ase. Yrome opyno ro ase. Amaro exikehpyra ase roropa. Kure jehtoh ekarõko ase oya, yjamitunuru roropa. Tyoro se pyra exĩko mase. Jamihme pyra awahtao jamihme pyra oehtoh motye yjamitunuru ekarõko ase oya,” nase ya. Naeroro jamihme pyra jahtao ro tãkye ase. Epyrypãko ase jamihme pyra jehtoh poko, Kyrixtu a jewomary enery se jexiryke tyjamitunuru ke.


text:
Tãkye ase kokoro rokene, jamihme pyra jahtao ro. Tykerekeremase jahtao tãkye ro ase. Jetuarimaryhtao tãkye ro ase, taosanumase jahtao tãkye ro ase. Morohne emero toehse ahtao Kyrixtu poetoryme jexiryke otara kara, tãkye ro ase. Ynara exiryke, jamihme pyra jahtao, jamihme kuhse ase ymaro Kyrixtu exiryke.<pb/>


text:
Rowohpã omiry sã epyrypãko ase kure jehtoh poko. Yrome opokoino xine morara ãko ase, kure jekaropyra oexirykõke. Kure jehtoh ekarory waro matose imehnomo a repe. Yrome zae pyra jekarõko roropa matose. Otarãme tuisame pyra ase. Yrome mokaro Ritonõpo poe amorepatõkõ kuhnanõ ymotye pyra roropa mã toto. Oty rĩko toh nae ymotye toehtohkõme? Arypyra ipunaka.


text:
Amaro xine jahtao Ritonõpo jamitunuru enepoasene oya xine. Ijamitunuru ke kurãkõkara tukurãkase ropa ya onenerykõme. Tõsenuruhkase amarokomo Ritonõpo jamitunuru eneryke oya xine. Penekehpyra exiase morohne enepory poko oya xine. Morohne eneryke oya xine Ritonõpo nenyokyhpyryme kuenetuputyatose. Ritonõpo nenyohtyã rokẽ ijamitunuru enepõko mã toto.


text:
Imehnõ patary po jahtao moropõkomo a tykyrysẽ tokarose ya, nae jehtohme. Yrome amaro xine jahtao, “Õkyryrykõ se ase,” kara exiase. Naeroro oty katohme ynara ãko matou? “Pauru otarãme kyse xine hkopyra mana, imehnõ sehxo mana,” ãko matose, oty katohme? Morara kara ehtoko. Otarãme kurehxo oya xine exiry, “Otinerũkõ ekarotoko ya,” karyhtao ya oya xine.<pb/>


text:
Oya xine ytoase asakoro oenese xine. Seromaroro jytory se ropa ase oya xine. Yrome jytotamitu onepehmapopyra ase oya xine. Otinerũkõ se pyra ase. Opyno xine rokẽ ase Ritonõpo pyno roropa oehtohkõme. Ypoenõme sã matose. Toipe kypoenõkõ mã tumykõ onuãtanohpyra mã toto. Yrome jũkõ typoenõkõ wãtanohnõko.


text:
Tãkye rokẽ ase ykyryry ekarory poko oya xine, ytinerũ enahkary poko roropa ãkorehmatohkõme. Jorikyry zuno pyra roropa ase opynanohtohkõme, itamurume ãkorehmarykõ se jexiryke. Opyno xine ase ipunaka. Morara jahtao ro ypyno hkopyra matose.<pb/>


text:
Otarãme ypoko ynara ãko matose emero exisasaka, “Ajohpe pyra tykyryry onepehmapopyra Pauru nexiase,” ãko matose. Yrome toiro otarãme ynara ãko, “Kuenekunopyrykõke kytinerũkõ tapoise eya tytinerũme,” ãko otarãme mana.


text:
Apitoryme Titu aropoase oya xine, imepỹ Jezu poetory maro. Oty tomatonanohse eya xine omõkomorykomo? Arypyra. Oxisã ynanase Titu maro. Zae se rokẽ ynanase. Imehnõ enekunopyry se pyra ynanase.<pb/>


text:
Otarãme ynara ãko matose, “Pauru tõ osewomãko rokẽ mã toto tyhxirorykoino,” ãko matose otarãme repe. Osewomara ynanase. Kyrixtu poe ourutorỹko ynanase Ritonõpo ẽpataka kuehtohkõme samo. Wekyry tomo, opyno xine ynanase. Emero poko yna ahtao ãkorehmarykõ se rokẽ ynanase.


text:
Toeporehkase jahtao oya xine otarãme tytyorõtase matose ya. Otarãme yzamaro oehtopõpyrykõ sã pyra oenetorỹko ase. Morararo otarãme azamaro xine jehtopõpyry sã pyra jenẽko roropa matose. Otarãme õseõsezukurukõ enẽko ase, otumoxike oehtohkõ roropa, oxiehno oehtohkõ roropa. Otarãme osepyno rokẽ oenetorỹko ase. Otarãme oxikerekeremãko matose, epoihtõko roropa matose osemetaka. Otarãme imehnõ motye se rokẽ oehtohkõ enẽko ase. Otarãme ajoajohpe oehtohkõ enẽko roropa ase. Morara awahtao xine tãkye pyra exĩko ase opoko xine emynyhmãko ase. Ourutorỹko ase. Mame emynyhmãko matose roropa.


text:
Oorypyrykõ poko mexiatose toiro rokẽ pyra. Imehnõ pyxiã poko exiketõ nae amaro xine, imehnõ nio poko roropa. Ihximyra matose oorypyrykõ poko. Oorypyrykõ onurumekara ro matose. Emynyhmara roropa matose oorypyrykõ xihpyry poko. Naeroro emynyhmãko opoko xine ase yronymyryme Ritonõpo neneryme. Oya xine jytoryhtao xitãko ase otarãme tyyrypyrykõ poko exiketõ poko. Otarãme amaro xine jahtao yporemãkapõko Ritonõpo mana onenerykõme. Moro poko torẽtyke ase.<pb/>


text:
Oya xine ytoase oenese xine asakoro. Seromaroro ytõko ropa ase oya xine. Jytory eraximatoko. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Imepỹ hxiroryhtao toiro rokẽ ihxirone ahtao aomiry onetara ehtoko. Yrome asakoro enenanõ ahtao, oseruao ahtao roropa, atae aomirykõ ahtao aomirykõ etatoko,” ãko.


text:
Oururukõ se ase iirypyryme aexityamo, imehnõ roropa emero. Sero poko kuuruatose toytose ropa jahtao oenese xine. Ourutorỹko ropa ase seromaroro amaro xine pyra jahtao, zomory iirypyrymãkõ wãnohpõko ase, toytose jahtao oya xine. Morara jahtao onoky oewomatorỹko nae?


text:
Kyrixtu jamitunuru enery se matose ymaro, Kyrixtu ehtoh waro oehtohkõme. Otara kara. Toeporehkase morotona jahtao jenẽko matose. Orẽpyra jehtoh eneryke oya xine, Kyrixtu poe jehtoh waro exĩko matose. Poremãpyra roropa Kyrixtu mana. Orẽpyra mana ipunaka. Kokoro rokẽ tyjamitunuru enepõko oya xine mana.


text:
Jamihme pyra sã kynexine repe toxixihmapose ahtao wewe pokona aorihtohme. Yrome Ritonõpo jamitunuru ke tõsemãse ropa ynororo jũme orihzomopyra ehtohme. Morararo yna Kyrixtu saaro jamihme pyra sã ynanexiase amaro xine repe. Yrome taroino ijamitunuru enepõko ynanase oya xine ãkorehmatohkõme.<pb/>


text:
Osenetupuhtoko onyrirykõ poko zae oehtohkõ waro oehtohkõme. Kyrixtu omipona nymyry hmatou? Oseya rokẽ ynara kahtoko, “Jezu enetupuhnõko nymyry hano?” kahtoko okurohtao xine. Kyrixtu poetoryme nymyry awahtao xine, okurohtao xine Jezu Kyrixtu mana. Okurohtao xine Kyrixtu pyra ahtao ipoetory poenohnõko rokẽ matose. Morara awahtao xine toiparo rokẽ ipoetoryme osekarõko matose.


text:
Toiparo rokẽ pyra Jezu tonetupuhse yna a. Toiparo rokẽ pyra Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko ynanase imehnõ amorepananõme. Moro waro oexirykõ se ynanase.


text:
Opoko xine oturũko ynanase Ritonõpo a ynara ãko ynanase, “Papa kapuaono, Korĩtopõkõ akorehmako kokoro rokene tyyrypyrykõ poko pyra toto ehtohme,” ãko ynanase Ritonõpo a. Morara ãko ynanase Ritonõpo a ynara kamexipotohme pyra, “Emese kure Pauru tõ nexiase Korĩtopõkõ amorepary poko,” kamexipotohme pyra. Zae rokẽ oexirykõ se yna exiryke morara ãko ynanase, “Toiparo rokẽ Korĩtopõkõ tamorepase Pauru tomo a,” karyhtao ro imehnomo a.


text:
Ritonõpo omiry kurã enahkapory se yna ahtao jamihme pyra ynanexiry. Yrome tõmipona yna ehtohme tyjamitunuru tokarose Ritonõpo a yna a.


text:
Opoetorykõme sã yna ahtao, tãkye ro ynanase, orẽpyra awahtao xine oorypyrykõ rumekary poko, Jezu Kyrixtu enetuputyry poko, enara. Tãkye ynanase opoko xine, azahkuru yna ekaroryhtao ro imehnomo a. Naeroro, “Papa kapuaono, ajamitunuru ekaroko Korĩtopõkomo a tyyrypyrykõ se pyra exiketõme toto ehtohme,” ãko ynanase Ritonõpo a opoko xine.


text:
Ytopyra ro jahtao oya xine sero pape merõko ase onenerykõme. Ourutorỹko ase pape poko axĩ oorypyrykõ rumekatohme oya xine, ourupyra xine jehtohme toeporehkase jahtao. Tyjamitunuru ekarone Kuesẽkõ ya. Yrome orẽpyra oururukõ se pyra ase. Tyjamitunuru ekarone ya ãkorehmatohkõme, yronymyrymehxo Tuzenu omipona oehtohkõme.<pb/>


text:
Enara rokẽ ynymerohpyry moro, jakorõ tomo. Kokoro rokẽ atamorepatoko zae rokẽ oehtohkõme Ritonõpo omipona, oorypyrykõ xihpyry poko pyra oehtohkõme. Jomihpyry etatoko kure. Oseosezuhpyra ehtoko. Atae ehtoko õsenetupuhtohkõ poko. Imehnõ pyno ehtoko. Osepyno ehtoko roropa. Kuamorepatorỹko Ritonõpo mana imehnõ pyno kuehtohkõme. Tuaro kukurohtao xine kyritorỹko roropa mana kokoro rokene. Amaro xine exikehpyra roropa mana, jũme rahkene.<pb/>


text:
Oseahmatoko, osepyno kuehtohkõ waro emero ehtohme.<pb/>“Kure pãna matou,” kary se emero Jezu poetory tõ tarõkõ oya xine.<pb/>


text:
“Kure rokẽ Korĩtopõkõ tyriko,” ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a. “Toto pyno exiko, ajohpãme samo,” ãko ase Ritonõpo a. “Toto epeme exiko kokoro rokene,” ãko roropa ase Ritonõpo zuzenu a opoko xine. Enara rokene.


text:
<sup>(1-2)</sup> Ynymerohpyry moro onenerykõme. Ywy ase Pauru. Ymaro Jezu poetory tõ nase. “Kure pãna matou?” kary se ynanase oya xine. Amarokõ Jezu poetory tõ matose, Karaxiapõkomo. Ãmorepanekõme Jezu Kyrixtu nymenekahpyry ase, ahno nymenekahpyry kara. “Pauru imenekako imehnõ amorepaneme,” kara roropa Ritonõpo kynexine. Ritonõpo mokyro, Jezu ẽsemãkapohpõ ropa mokyro.


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a, “Papa kapuaono, kure rokẽ Karaxiapõkõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto roropa,” ãko ase opoko xine. Morara ãko ase roropa Jezu Kyrixtu a, Kuesẽkomo a.<pb/>


text:
Kyrixtu kynorihne. Kynosexixihmapone, kyyrypyrykõ epehpyryme, Tumy omi poe, Ritonõpo omi poe. Osemazuhme kymarokõ tymyhse samo, kyyrypyrykomo a. Morara exiryke Kyrixtu toorihse kỹpokatohkõme ropa.


text:
Atasamãko opoko xine ase. Ynara exiryke. Opyno xine Ritonõpo kynexine ipunaka. Morara exiryke Tumũkuru tonehpose aorihtohme omyakãkõme, oorypyrykõ epehmatohme, jũme orihpyra oehtohkõme. Yrome axĩ oeahmahpõkõ rumekãko ropa matose. Imehnõ omiry ke Kyrixtu omiry myakãmãko matose. Morara exiryke atasamãko ase opoko xine.


text:
Toiro rokẽ Kyrixtu omiry mana. Tyorõ pyra mana. Yrome imehnõ poe matose otupĩko. Mokaro mã azahkuru Kyrixtu omiry ekarõko mã toto. Kyrixtu ehtoh azahkuru ekarõko toto.


text:
<sup>(8-9)</sup> Mokaro Kyrixtu omiry azahkuru ekaronanõ pahnõko mã Ritonõpo apotoimo htaka. Yna roropa azahkuru Kyrixtu omiry ekaroryhtao yna a, yna pahnõko roropa mã Ritonõpo. Morararo kapu ae Ritonõpo nenyokyhpyry ahtao azahkuru Kyrixtu omiry ekaroryhtao mokyro emãko roropa mã Ritonõpo apotoimo htaka. Morara exiryke morara tykase ywy oya xine. Morara kazomõko ropa ase oya xine, zuaro oehtohkõme, azahkuru ãmorepahpõkõ emãko Ritonõpo mana apotoimo htaka, onenetuputyhpyrykõ Kyrixtu omiry tytyorõmase exiryke eya xine.


text:
Imehnomo a, “Kure mase, Pauru,” kary etary se hkopyra ase. Yrome Ritonõpo a, “Kure mase,” kary etary se rokẽ ase. Emero rokẽ imehnõ jepeme ehtoh poko jemynyhmary se pyra ase. Emero rokẽ imehnõ epeme se jehtoh poko jemynyhma yhtao Jezu omipona pyra exĩko ase.<pb/>


text:
Ynara kary se rokẽ ase oya xine, wekyry tomo, ãmorepatorỹko ase Jezu Kyrixtu poko. Ahno rokẽ omiry kara ekarõko ase oya xine.


text:
Juaro matose. Pake Jezu poetory tõ osanumase ywy, yronymyryme. Kytamurukõ omihpyry omipona ro jahtao, toto htomase ywy. Toto zupise roropa ywy, toto etapatohme, emero toto enahkatohme.


text:
Ymarõkõ motye exiase Ritonõpo enetuputyry poko, kytamurukõ omihpyry warohxo roropa exiase. Yronymyrymehxo exiase kytamurukõ namorepatopõpyry poko.<pb/>


text:
Mame Ritonõpo a tymenekase ywy, kypyno xine toexiryke. Exipyra ro jahtao waku ao ro jahtao, tymenekase ywy eya, typoetoryme jehtohme.


text:
Morarame imeĩpo Tumũkuru tonepose ya, Kyrixtu omiry poko roropa juteutõkara amorepatohme ya, Tumũkuru enetupuhpotohme roropa juteutõkara a. Morara exiryke imehnomo a ytopyra exiase oturupose Jezu poko.


text:
Jerusarẽ pona ytopyra exiase roropa oturupose, osemazuhme Jezu Kyrixtu nymenekatyamo a, imehnõ amorepananõme. Mokaro a ytopyra exiase oturupose. Topoh rokẽ Arapia pona ytoase. Morotoino Tamaxiku pona ropa ytoase.


text:
Oseruao tyeimãse ahtao Jerusarẽ pona ytoase ropa, oturupose Peturu a. Asakoro semana imaro exiase, joturupory poko eya.


text:
Imehnõ Jezu Kyrixtu nymenekatyã maro pyra exiase. Tiaku maro rokẽ exiase, Kuesẽkõ akoronỹpyry maro.<pb/>


text:
Imehnõ otururu rokẽ totase eya xine ypoko. “Mokyro Pauru, kyryhmahpõkõ imehnõ amorepãko mana, Jezu enetupuhtohme toto a. Pake Jezu enetupuhnanõ enahkapory satonõpo mokyro,” kary totase eya xine ypoko.


text:
Mame morara kary etaryke tyya xine, “Kure mase Ritonõpo, Pauru mapoiase opoetoryme,” tykase toto ypoko.<pb/>


text:
Morarame 14me ikonopory taropose ahtao Jerusarẽ pona ytoase ropa Panape maro. Titu roropa aroase ymaro.


text:
Ritonõpo omi poe ytoase. Jezu poetory imehxo exiketomo a oturuse ytoase. Mame oximõme yna ahtao, uruase toto juteutõkara amorepatoh poko ya Kyrixtu omiry poko, zuaro toto ehtohme, zae jehtoh poko zuaro roropa toto ehtohme. Toiparo rokẽ jerohtopõpyry exiryino ynanoturuase oximõme.


text:
Mame jepe Titu kyrekume kynexine, juteume pyra. Yrome jaĩpotapihpyry onysahkapopyra toh kynexine Jezu poetory imehxo exiketomo.


text:
Morarame imehnõ Jezu poetoryme tõsekarorykõ se toh nexiase repe. Yna maro tõximõse toto yna omiry etary se toexirykõke. “Jezu poetory ynanase roropa,” nase toto yna a, ajohpe rokene. Yna maro tõximõse tahtao xine Titu aĩpotapihpyry sahkapory se nexiase toto, kytamurukõ omihpyry omipona yna riry se toexirykõke. Ynara kary se roropa nexiase toto yna a, “Oty katohme kytamurukõ omipona pyra matou Jezu tonetupuhse oya xine ahtao?” kary se nexiase toto yna a. “Kytamurukõ omipona ahtao rokẽ kure exĩko sytatose,” kary se nexiase toto yna a.


text:
Yrome mokaro omipona pyra ynanexiase ipunaka. Kyrixtu omiry azahkuru ekarory se pyra yna exiryke, zae rokẽ ekarory se oya xine yna exiryke. Naeroro mokaro omipona pyra ynanexiase.<pb/>


text:
Yrome Peturu tõ Jezu poetory imehxo exiketõ kynexine. Mokaro yna onytyorõmara nexiase toto. Imehxo exiketõ, ãko ase. Otarãme ime nymyry pyra nexiase toto. Zuaro pyra ase. Ritonõpo rokẽ toto waro mana, ikurohtao xine eneryke tyya. Mokaro ytyorõmara nexiase.


text:
Yrome jenetuputyase toto Ritonõpo nymenekahpyryme, juteutõkara amorepaneme Jezu Kyrixtu omiry poko. Peturu roropa Ritonõpo a tymenekase kynexine juteu tõ amorepaneme Jezu Kyrixtu omiry poko.


text:
Morara exiryke Ritonõpo jamitunuru poe juteutõkara amorepaneme toehse ywy. Peturu ehtoh sã toehse ywy, Ritonõpo jamitunuru poe, Peturu juteu tõ amorepaneme toehse exiryke.


text:
<sup>(9-10)</sup> Mame Peturu tõ jenetuputyase, Peturu, Tiaku, João, enara. Jezu poetory imehxo exiketõ mokaro. Ritonõpo poe juteutõkara amorepaneme jenetuputyase toto. Morara exiryke yna emary apoiase toto, Panape maro, tonetupuhse yna erohtoh tyya xine exiryke. “Amarokõ juteutõkara amorepananõme matose. Morararo ynanase, juteu tõ amorepananõme ynanase,” nase toto yna a. “Yrome juteu tõ tymõkomoke pyra exiketõ eneryhtao oya xine, Jezu poetoryme, akorehmatoko toto,” nase toto ya. Yje, toto akorehmãko ynanase, ase eya xine.


text:
Ynara kynexine Peturu. Osemazuhme aporo juteutõkara maro tõtuhse ynororo aporo. Jezu poetory tõ maro tõtuhse. Moromeĩpo mokaro maro tõtukuru se pyra ropa toehse ynororo, tyhxitapãse toexiryke, Tiaku naropotyã toytose morotona exiryke. Toto hxike toexiryke otuhpyra Peturu toehse, mokaro maro, juteutõkara aĩpotapihpyry sahkaponanõme Tiaku naropotyã exiryke. Morara exiryke juteutõkara maro otuhpyra toehse Peturu. Morara exiryke moro eneryke ya, Peturu tutuarõtanohse ya moro poko, ajoajohpe toehse exiryke.


text:
Mame imehnõ roropa Jezu poetory tõ Peturu sã toehse roropa toto. Juteutõkara maro tõtukurukõ se pyra toehse toto, imehnõ juteu to hxike toexirykõke. Panape roropa toto eneryke tyhxitapãse. Mokaro saaro toehse.


text:
Mame zae pyra toto exiry tonese ya ahtao, Jezu Kyrixtu omiry omipona pyra roropa tonese ya ahtao, ynara ase Peturu a, “Juteu nymyry mase. Yrome juteu ehtoh sã pyra mexiase. Oty katohme matou juteutõkara riry se juteu tamuru omipona? Kytamurukõ omipona Jezu poetory tõ onyripyra ehtoko,” ase Peturu a emero totasẽme.<pb/>


text:
Yrome Jezu Kyrixtu enetuputyryhtao rokẽ kyya xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Naeroro ynara karyhtao kyya xine, “Moeze nymerohpyry omipona ase,” karyhtao kyya xine, ekurãkara ekurehnõko sytatose. Morara exiryke Jezu Kyrixtu tonetupuhse kyya xine kukurãkapotohkõme Ritonõpo a. Kyrixtu enetuputyryhtao rokẽ kyya xine, kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Moeze nymerohpyry omipona kuexirykõke pyra kukurãkatorỹko mana. Ynara exiryke, Moeze nymerohpyry omipona kukuruhtao kyya xine, kukurãkara xine Ritonõpo ekurehnõko mana.


text:
Jezu enetuputyryhtao rokẽ kyya xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Moeze nymerohpyry omipona pyra ro kuahtao xine kukurãkatorỹko mana. Morara kuahtao xine iirypyryme kuexirykõ waro sytatose exĩko, juteutõkara saaro. Naeroro, “Oty kara mã Kyrixtu iirypyryme kuahtao xine,” ãko sytatou? Arypyra, azahkuru rokẽ sytatose morara karyhtao kyya xine.


text:
Naeroro iirypyryme jehtopõpyry turumekase ya ahtao, mame unurumekahpyry poko toehse ropa jahtao Moeze nymerohpyry omipona pyra roropa exĩko ase.


text:
Moeze nymerohpyry omipona jexiry jukurãkara mana Ritonõpo a. Moro waro ase Ritonõpo omiry sekeremaryke ya. Moeze nymerohpyry omipona exisaromepyra sytatose. Moeze nymerohpyry omipona kuexirykõ kukurãkarykohtao Ritonõpo neneryme toiparo rokẽ Kyrixtu toorihse exiry wewe pokona, tyoro tukurãkaneke kuexirykõke Moeze nymerohpyry ke. Yrome Kyrixtu tonetupuhse ya exiryke sã rokẽ Ritonõpo poetoryme toehse ase, enara rokene. Morohne waro toehse ase.


text:
Kyrixtu toorihse kymyakãkõme toxixihmapose ahtao wewe pokona. Moro waro toehse jexiryke pake jehtopõpyry turumekase ya. Taroro ase sero nono po. Yrome Kyrixtu ymaro mana. Naeroro Ritonõpo mũkuru enetuputyryke sã rokẽ ytoytõko ase. Pake jehtopõpyry sã pyra, aomipona toehse ywy. Ypyno toexiryke kynorihne, orihpyra jehtohme. Naeroro aomipona se rokẽ ase.


text:
Emero kukurãkarykõ se Ritonõpo mana. Naeroro, kure jyripyra exiko, kara ase eya. Otarãme amarokõ morara ãko matose. “Kure jyripyra exiko,” ãko matose otarãme Ritonõpo a, Moeze nymerohpyry omipona se oexirykõke. Morara ahtao, toiparo rokẽ toorihse Jezu exiry. Mãtã kuamoreme xine ekurãkasaromepyra sytatose. Kyrixtu poe rokẽ Ritonõpo poenõme exĩko sytatose, enara.<pb/>


text:
Karaxiapõkomo, putupyra rokẽ matose. Onoky a tytyorõmase matohu? Joroko tamuru poetory a otarãme tonekunohse matose. Jezu Kyrixtu exixihmatopõpyry waro mexiatose repe. Kure kuuruatose moro poko.


text:
Toiro ekaropõko ropa ase oya xine, otara kaxĩpo oya xine Ritonõpo zuzenu tomõse ãka xine? Moeze nymerohpyry omipona oehxĩpo xine? Arypyra, Jezu Kyrixtu omiry etaryke rokẽ oya xine, menetuputyatose. Mame tonetupuhse oya xine exiryke Ritonõpo zuzenu tomõse ãka xine.


text:
Ritonõpo zuzenu poe rokẽ tonetupuhse oya xine. Ipoe ipoenõme toehse matose. Naeroro oty katohme Moeze nymerohpyry kuhnõko ropa matou seromaroro? Putupyra exiketõ sã rokẽ matose.


text:
Oryhmarykohtao ro tõseanahtose amarokomo. Ãmorepatopõpyrykõ onurumekara mexiatose aporo Jezu poetoryme toehse oexirykõke. Otarãme toiparo rokẽ moseanahtoatose.


text:
Otãtohxo Ritonõpo tyjamitunuru enepõko nah oya xine? Otãto roropahxo Tuzenu ekarõko Ritonõpo na oya xihne? Moeze nymerohpyry omipona oexirykõke pyra Tuzenu ekarõko mana. Tõmiry etaryke rokẽ oya xine, Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine roropa, morara exiryke Tuzenu ekarõko Ritonõpo oya xine mana.<pb/>


text:
Morararo Aparão toehse pake. Ynara tymerose pake sero poko Ritonõpo omiryme, “Ritonõpo tonetupuhse eya, tosẽme nymyry. Morara exiryke tonetupuhse eya exiryke Ritonõpo roropa kynenene kure,” tykase.


text:
Pake ro Ritonõpo tuaro ro, juteutõkara kurãkary poko tyya. Morara exiryke tõmiry tokarose Aparão a, Tumũkuru poko, enurupyra ro Kyrixtu ahtao. Ynara tykase eya, “Jenetuputyryke oya emero patapõkõ rĩko ase kure, juteu tomo, juteutõkara, enara,” tykase Ritonõpo Aparão a.


text:
Morara kary etaryke tyya, zae Ritonõpo ehtoh tonetupuhse Aparão a. Morara exiryke kure tyrise ynororo Ritonõpo a. Morararo emero Ritonõpo enetupuhnanõ mana. Kure toto rĩko roropa mã Ritonõpo Aparão kure ritopõpyry saaro.<pb/>


text:
Imehnõ ynara ãko, “Toipe ywy kure, Moeze nymerohpyry omipona jexiryke,” ãko toh mã repe. Morara kananõ mã iirypyryme Ritonõpo a. Ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme, “Moeze nymerohpyry omipona ehtoko, kokoro rokene. Toiro rokẽ jomipona pyra awahtao xine iirypyryme ya matose,” me tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
Morara exiryke emero iirypyryme sytatose, Moeze nymerohpyry omipona pyra toehse kuexirykõke. Moeze nymerohpyry kukuruhtao kyya xine kukurãkara xine Ritonõpo mana. Morara exiryke ynara ãko Ritonõpo omiry, “Tonetupuhse oya xine jahtao okurãkatorỹko ase. Orihpỹme oritorỹko ase, jenetuputyryke oya xine,” ãko kyya xine Ritonõpo mana.


text:
Moeze nymerohpyry omipona se exiketõ ynara ãko, “Moeze nymerohpyry omipona ahtao rokẽ kure exĩko sytatose Ritonõpo a,” ãko toh mã repe. Yrome Jezu enetupuhnanõ morara kara mã toto. Ynara tymerose sero poko Ritonõpo omiryme, “Moeze nymerohpyry omipona exiketõ, isene exĩko toh ma jũme,” tykase.<pb/>


text:
Ynara ãko Ritonõpo tõmipona pyra exiketomo a, “Iirypyryme ya matose ipunaka,” ãko mã eya xine. Yrome Kyrixtu kynorihne kyyrypyrykõ epehpyryme. Morara exiryke ynara tykase Ritonõpo Jezu a, “Iirypyryme mexĩ ipunaka wewe pokona toxixihmase oexiryke,” tykase. Yrome kyya xine morara kara Ritonõpo mana, kyyrypyrykõ tapoise sã Jezu a exiryke, kymyakãkõme toorihse toexiryke, kure rokẽ kuehtohkõme.


text:
“Jenetuputyryke oya emero patapõkõ rĩko ase kure,” katopõpyryae ro Aparão a, toxixihmapose Kyrixtu. Mame Kyrixtu toorihse exiryke, oya xine roropa juteutõkara a Tuzenu ekarõko mana, Jezu enetuputyryke oya xine.<pb/>


text:
Wekyry tomo ynara ãko ase enetupuhtohme oya xine. Pape merory se kuahtao xine kymõkomohpyrykõ esẽ riry poko, kuesetykõ merõko sytatose pape pokona. Kuepekõ roropa tosety merõko moro pokona. Asakoro esety ahtao imepỹ moro onytyorõmara mana. Moro onypahpyra roropa mana.


text:
Moro sã ynara tykase Ritonõpo Aparão a, “Kure orĩko ase, apary roropa rĩko ase kure,” tykase. “Emero apakomo,” kara Ritonõpo kynexine. Yrome toirõ poko rokẽ ipary poko tõturuse Ritonõpo, Kyrixtu poko rokene.


text:
Ynara ãko ase oya xine, osemazuhme tõmiry ekarone Ritonõpo Aparão a, kukurãkarykõ poko, tonetuputyry se kyya xine exiryke. Moromeĩpo 430me jeimamyry taropose ahtao tõmiry tymeropose ropa Moeze a. Yrome tynymeropohpyry Moeze a tõturutopõpyry Aparão a onytyorõmara mana. Onymyakãmara roropa mana.


text:
Ritonõpo nekarory kyya xine topehke pyra mana. Naeroro ynara kananõ azahkuru mana, “Moinoro ase, Moeze nymerohpyry omipona ase. Morara exiryke jepehpyryme Ritonõpo nekarory apoĩko ase,” kananõ mã azahkuru. Epyrypãko rokẽ mã toto, Aparão ehtopõpyry sã pyra Ritonõpo onenetupuhpyra toexirykõke. Ritonõpo tonetupuhse tyya exiryke sã rokẽ inekarohpyry tapoise Aparão a, pake, “Morohne ekarõko ase,” tykase Ritonõpo exiryke eya.<pb/>


text:
Morara ahtao oty katohme Ritonõpo a tõmiry tymeropose Moeze a? Arypyra, moro tymeropose tyyrypyrykõ enetupuhtohme iirypyryme exiketomo a. Axĩtao rokẽ roropa moro tymeropose, Aparão pary Kyrixtu oehtãne rokene. Morohne poko pake Aparão turuse Ritonõpo a. Ritonõpo tynymeropohpyry ekarone tynenyohtyamo a, ekarotohme Moeze a imerotohme imehnõ neneryme.


text:
Yrome tõmiry ekaroryhtao Aparão a, Ritonõpo rokẽ kynexine. Tynenyohtyã maro pyra, takorehmaneke pyra. Enara kynexine, toiroro.<pb/>


text:
Yrome asakoro pyra mana, iirypyrymãkõ kurãkatoh asakoro pyra mana. Moeze nymerohpyry omipona kukuruhtao iirypyrymãkõ onukurãkasaromepyra mana. Iirypyrymãkõ tukurãkase ahtao Moeze nymerohpyry kukuru poko, imepỹ onekaropyra Ritonõpo exiry kypynanohtohkõme, kyyrypyrykõ korokatohme roropa.


text:
Ynara tymerose sero poko Ritonõpo omiryme, “Tymyhse sã seropõkõ emero porehme iirypyrymãkomo a,” tykase. Naeroro Jezu Kyrixtu enetuputyryhtao kyya xine kymyhpokatorỹko ropa sã Ritonõpo mana. Emero tynekarory ekarõko roropa mã Ritonõpo kyya xine Jezu enetuputyryhtao kyya xine.<pb/>


text:
Kyrixtu oehpyra ahtao, enetuputyry waro pyra sexiatose. Morara exiryke Moeze nymerohpyry rokẽ kutuarõtanopyatose zae ehtoh poko. Apurutyã sã sexiatose. Kukurãkanekõ enetupuhtãne rokẽ kyya xine.


text:
Poetome sã kuahtao xine kuãtanohponekõme sã Moeze nymerohpyry kynexine. Poetohti wãtanohne tunuãtanopyry to eraseme mana. Moro saaro Moeze nymerohpyry omipona sexiatose, Kyrixtu oehtãne rokene, kukurãkase xine. Kyrixtu enetuputyryhtao kyya xine, kukurãkatorỹko mana.


text:
Seromaroro Kyrixtu enetupuhnõko sytatose. Kyrixtu enetuputyryhtao kyya xine poeto sã pyra sytatose. Zuãtatyã sã sytatose. Naeroro Moeze nymerohpyry se hkopyra toehse sytatose, kuãtanohnekõme pyra toehse exiryke.<pb/>


text:
Kyrixtu tonetupuhse oya xine exiryke, tõpurihkase matose ipoetoryme oexirykõ waro imehnõ ehtohme, isã roropa oehtohkõme.


text:
Seromaroro juteu tõ oxisã Ritonõpo a mana juteutõkara maro. Imehnõ namoto tõ oxisã roropa mana tamoreme sã erohketõ maro. Orutua kõ oxisã roropa mana nohpo tõ maro. Oxisã matose Ritonõpo a Jezu Kyrixtu maro awahtao xine.


text:
Kyrixtu poetoryme oexirykõke, Aparão pakõme nymyry matose. Mame Ritonõpo nekarory esẽme exĩko matose Kyrixtu maro, Ritonõpo omihpyryae ro Aparão a.<pb/>


text:
Toipe ahno tumũkue exikety. Toorihse ahtao imõkomohpyry esẽme imũkuhpyry exĩko mana, tuãtase tahtao rokene. Yrome wãtara ro tahtao mã arypyra aporo. Esẽme ro mã repe, yrome namoto sã rokẽ mã aporo. Tumy ekepyry mõkomohpyry poko pyra mã aporo, poetome ro toexiryke.


text:
Mame tumyke pyra toehse exiryke imepỹ zuãtanohnõko mana. Imõkomory eraseme exĩko roropa zuãtanohne mana. Jũ ekepyry omihpyry poe zuãtakepyry ponãmero eraseme exĩko mana.


text:
Mokyro sã sexiatose pake, poetõpo sã rokene. Ritonõpo onenetupuhpynõ esẽkõ omipona rokẽ sexiatose Kyrixtu onenetupuhpyra ro kuahtao xine.


text:
Mame aehtohpo toehse ahtao, Tumũkuru tonehpose Ritonõpo a, Kyrixtu tonehpose nohpo mũkurume aenurutohme. Juteume roropa aenurutohme. Moeze nymerohpyry omipona toehse roropa ynororo.


text:
Mame ynara kase kymarokõ Ritonõpo a, “Moeze nymerohpyry omipona exisaromepyra ynanase,” kase kymarokomo. “Otara zae exĩko ynanahe Ritonõpo a?” kase kymarokomo. Yrome ynara ãko Kyrixtu kyya xine, “Juzenu ekarõko ase oya xine okurãkatohkõme Ritonõpo a. Moeze nymerohpyry omipona oexirykõ se pyra ase. Ritonõpo poenõme oexirykõ se rokẽ ase,” ãko Jezu kyya xine.<pb/>


text:
Mame Tumũkuru zuzenu tonehpose Ritonõpo a kuaka xine, Ritonõpo poenõme kuexirykõ waro kuehtohkõme. “Papa, Papa,” ãko mã Zuzenu kukurohtao xine.


text:
Morara exiryke Ritonõpo poenõme kuehtohkõ waro kuexirykõke namotome pyra sã toehse sytatose, ipoenõme toehse kuexirykõke. Morara exiryke kurã ekarõko Ritonõpo mã kyya xine, typoenõme tyrise eya kuexirykõke.<pb/>


text:
Apitoryme Ritonõpo waro pyra mexiatosene. Morara exiryke imehnõ omipona mexiatose. Ritonõpo poetoryme pyra mexiatose roropa.


text:
Seromaroro Ritonõpo waro toehse matose. Awaro xine roropa Ritonõpo mana. Oty katoh irumekary se ropa matou? Oty katoh imepỹ maro oexirykõ se ropa matohu? Oty katoh toto omipona oexirykõ se ropa matohu?


text:
Azahkuru matose ynara ãko, “Zae exĩko sytatose Ritonõpo a tehme ehtoh riryhtao kyya xine kuropõme pyra ehtohme, nuno etyhpyry po, jeimamyry po, ikonopory po roropa, enara,” ãko matose repe azahkuru.


text:
Torẽtyke ase opoko xine, yronymyryme kuamorepatosene repe. Otarãme toiparo rokẽ jakĩtase ãmoreparykõ poko.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ysã oexirykõ se ase, Kyrixtu omipona, asã xine roropa jexiryke. Azahkuru pyra mexiatose ymaro, kure rokẽ mexiatose ymaro.


text:
Wenikehpyra ro matou? Apitoryme ro Ritonõpo omiry ekarose jytotopõpyry poko oya xine? Kure pyra exiase moroto. Morara exiryke tehme toehse ywy amaro xine.


text:
Mame, “Moky xihpyry, Pauru xihpyry,” kara mexiatose ypoko. Kure pyra jexiry nuriame nexiase repe oya xine. Yrome jenyohpyra ropa mexiatose morotoino. Kure rokẽ kyriatose. Ritonõpo nenyokyhpyry sã kyriatose. Kyrixtu Jezu kure riry sã roropa kure rokẽ ymaro mexiatose.


text:
Tãkye mexiatose ypoko, ypyno oexirykõke, enara. Otara toehse ropa matou tãkye oehxĩpo xine? Opoko xine ynara ãko ase, “Oenurukõ ouru waro awahtao xine moutory jenurume ekarotohme,” ãko ase opoko xine.


text:
Mokaro opyno xine sã toh mã repe. Yrome ãmorepatohkõ eya xine mã popyra. Ouporykõ se rokẽ toh mã ywinoino. Ypyno oehtopõpyrykõ sã typyno xine oriporykõ se rokẽ toh mana.


text:
Imehnõ pyno kuexirykõ kure. Yrome toto enekunohtohme rokẽ kure sã toto riryhtao, popyra. Amaro xine rokẽ jahtao pyra imehnõ pyno ehtoko. Emero rokẽ, moe jahtao roropa kure ehtoko imehnõ maro.


text:
Poetohti, opoko xine samũ ãko ase. Enurusasaka exikety sã ase samũ ãko opoko xine. Samũ kakehpyra ase roropa Kyrixtu omipona ipunaka oexirykõ eraximaryke ya.


text:
Seromaroro amaro xine jexiry se ase, ipunaka. Jotururu se ase amaro xine okurãkarykõ poko Ritonõpo a tãkye jehtohme ropa opoko xine. Torẽtyke ase opoko xine.<pb/>


text:
Ynara tymerose Moeze a Ritonõpo omiryme. Aparão asakoro tumũkue toehse. Toiro inamoto mũkurume. Toiro ipyty nymyry mũkurume.


text:
Inamoto mũkuru tonuruse ahno mũkurume rokene, kymarokõ samo. Yrome ipyty rohtakano, Ritonõpo omi poe tonuruse poeto, ynara tykase Ritonõpo exiryke pake, “Opyty emũkuãko mana,” tykase Ritonõpo Aparão a.


text:
Moro poko ynara enetupuhnõko sytatose. Nohpo tõ asakoro kynexine. Ritonõpo omihpyry ekarotopõpyry asakoro ehtoh samo. Osemazuhme tõmiry tokarose Moeze a. Ypy po ahtao tõmiry tokarose eya imerotohme, Xinai po ahtao. Mokaro Moeze nymerohpyry omipona se exiketõ Aparão poetory mũkuru sã mana, Akara mũkuru samo. (Ypy Xinai Arapia po mana.)


text:
Seromaroro ynara kananõ nae, “Moeze nymerohpyry omipona sehtone, kure kuehtohkõme Ritonõpo a,” ãko toto. Morara kananõ mã Akara mũkuru sã toto, Iximaeu samo. Mokaro juteu tomo, Jerusarẽpõkomo. Akara mũkuru sã mã toto.


text:
Yrome imepỹ pata nae, Jerusarẽ panõ kapu ao. Moro pata kaeno. Moro po toehse sytatose, Aparão pyty mũkuru sã kuexirykõke, Izake samo. Kyyrypyrykõ tykorokase Ritonõpo a, tonetupuhse kyya xine exiryke.


text:
Ynara ãko Ritonõpo omiry,<br/><t>“Kuku, emũkuapitopyra mase repe.</t><t>Yrome tãkye exiko.<br/><t>Poetoẽme exipitopyra mase repe.</t><t>Yrome tãkye exiko.<br/><t>Onio nurumekahpyryme mase repe.</t><t>Yrome emũkuãko mase tuhke.<br/><t>Imaro exikety motye emũkuãko mase.</t><t>Naeroro tuhke opoenõ emamyryke tãkye exiko,”<CL>tykase Ritonõpo. Moro tymerose Izaja a pake.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Ritonõpo omi poe Izake tonuruse. Naeroro mokyro saaro matose, tonuruse sã oexirykõke Ritonõpo zuzenu poe.


text:
Mame mokyro a, ahno poe rokẽ aenuruhpyry a tounohse Ritonõpo omi poe aenuruhpyry. Moro saaro mã seromaroro. Ritonõpo zuzenu poe aenurutyãme kuexirykõke kueunohtorỹko mã Moeze nymerohpyry omipona exiketomo.


text:
Yrome ynara tymerose roropa Ritonõpo omiryme, “Anamoto aropoko ropa atapyĩ tae, imũkuru maro. Mokyro mũkuru mã omõkomory esẽme pyra mana. Opyty nymyry mũkuru rokẽ mã omõkomohpyry esẽme exĩko,” tykase Ritonõpo Aparão a.


text:
Morara exiryke, wekyry tomo, inamoto mũkurume pyra sã sytatose, ipyty nymyry mũkurume sã sytatose.<pb/>


text:
Tymyhpokase ropa sã sytatose Moeze nymerohpyry poko pyra kuehtohkõme. Kyrixtu kyjamihtanohpoatose kukurãkarykohtao. Morara exiryke orẽpyra ehtoko zae oexirykõ poko. Ynara kara ehtoko, “Moeze nymeropohpyry omipona sehtone kure kuehtohkõme Ritonõpo a,” kara ehtoko. Morara karyhtao oya xine imykyhpyry saaro matose.


text:
Etatoko pahne, ywy ase Pauru, ynara ãko ase oya xine, aipotapihpyry sahkaponanõ omipona awahtao xine, “Kyrixtu omipona ase,” ãko matose toiparo rokene. Osenekunohnõko rokẽ matose, ãko ase oya xine.


text:
Morara exiryke otuarõmatorỹko ase. Aipotapihpyry tysahkase oya xine ahtao kure repe, emero Moeze nymerohpyry omipona awahtao xine rokene. Emero pyra aomipona awahtao xine ekurehnõko rokẽ matose.


text:
Mame ynara karyhtao oya xine, “Moeze nymerohpyry omipona jexiryke, kure exĩko ase Ritonõpo a,” karyhtao oya xine, toiparo rokẽ kure oehtohkõ poko matose. Kyrixtu winoino tõtouse ropa matose. Imaro pyra toehse matose, morara karyke oya xine. Morara awahtao xine Ritonõpo kure oripopyra xine mana.


text:
Yrome kymarokõ tyoro. Jezu Kyrixtu enetupuhnõko sytatose. Morara exiryke kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Zuzenu kuakorehmatorỹko roropa mana kukurãkarykõ eraximaryke kyya xine, tonetupuhse kyya xine exiryke.


text:
Kyrixtu Jezu maro kuahtao xine kuaĩkõ potapihpyry tysahkase ahtao, oty kara. Onysahkara ahtao, oty kara roropa mana. Ynara rokẽ kure Ritonõpo a kyya xine, Jezu Kyrixtu enetuputyry kyya xine. Mame imehnõ pyno exĩko sytatose, Jezu tonetupuhse exiryke kyya xine.<pb/>


text:
Orẽpyra mexiatose repe. Onoky omi poe Ritonõpo omipona pyra toehse ropa matou? Oty poe tyoro toehse matou?


text:
Pitiko rokẽ pou porutatoh toximase ahtao tiriiku maro, porutãko pitiko pyra mana, poume tyrisemy. Moro saaro toiro azahkuru amorepatõ amaro xine ahtao azahkuru enetupuhnõko matose emero porehme, pou porutatoh risẽ sã tiriiku maro.


text:
Yrome awaro xine ase. Kyrixtu Kuesẽkõ maro oexirykõ waro ase. Eramara roropa matose, Kuesẽkõ omipona oehxĩpo xine. Ysã enetupuhnõko rokẽ matose. Morara exiryke azahkuru ãmorepahpõkõ wãnohnõko Ritonõpo mana. Otarãme imehxo exikety, otarãme ime hkopyra ynororo. Mokyro wãnohnõko Ritonõpo mana. Zuaro ase.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, imehnõ ynara ãko ypoko, “Pauru ynara nase, ‘Aĩkõ potapihpyry isahkapoko,’ nase Pauru,” ãko toto ypoko. Yrome ajohpe rokẽ toto. Ajohpe pyra moxiã ahtao, yzehno pyra moxiã exiry. Yrome ywy ynara ãko, “Jezu exixihmatopõpyry poko tonetupuhse oya xine ahtao rokẽ, Ritonõpo okurãkatorỹko mana,” ãko ywy. Morara exiryke yzehno ro toh nase.


text:
Jakorõ tomo, Ritonõpo a tyjamitunuru tokarose oya xine imyhpokatyã sã oehtohkõme. Yrome tuaro ehtoko ajoajohpe pyra oehtohkõme. Ynara kara ehtoko, “Ritonõpo a tyjamitunuru tokarose ya ypenetatoh poko jehtohme,” kara ehtoko. Morara karyhtao oya xine openetatohkõ rumekary waro pyra matose. Morara kara ehtoko, Ritonõpo jamitunuru nae oexirykõke, imehnõ pyno ehtoko roropa. Morara awahtao xine oxime atakorehmãko matose.


text:
Ynara exiryke, Ritonõpo nymeropohpyry Moeze a ynara katohtonõ nae, “Imehnõ pyno ehtoko, osepyno oehtohkõ samo,” ãko. Imehnõ pyno awahtao xine pake Moeze nymerohpyry omipona toehse matose.


text:
Yrome imehnõ pokõnopyryhtao oya xine, toto kerekeremaryhtao roropa oya xine, osekatõ sã matose. Morarame okynã pyra osepyno oehtopõpyrykõ enahkapõko matose ãmoreme xine.<pb/>


text:
Ynara ãko ase oya xine, Ritonõpo zuzenu oesẽkõme tyritoko. Oesẽkõme ahtao openetatohkõ poko pyra exĩko matose, pake oehtopõpyrykõ sã pyra exĩko matose.


text:
Ynara exiryke, kypenetatohkõ Ritonõpo zuzenu penetatoh sã pyra tyoro mana. Ritonõpo zuzenu kurã poe kure oehtohkõ se matose. Yrome openetatohkõ tyoro. Morara exiryke kure se awahtao xine ro, ãmoreme xine kure exisaromepyra matose.


text:
Ritonõpo zuzenu oesẽkõme ahtao, ynara kara matose, “Moeze nymerohpyry omipona sehtone, kure kuehtohkõme Ritonõpo a,” kara matose.<pb/>


text:
Openetatohkõ waro matose. Openetatohkõ poko awahtao xine iirypyryme matose. Imehnõ nohpo poko se matose. Mame oorypyrykõ poko awahtao xine, ehxiropyra matose.


text:
Ahno nyrihpyry rokẽ eahmãko matose, Ritonõpo myakãme. Pyaxi poko roropa matose. Oxiehno exĩko matose. Atatapoĩko matose. Otumoxike exĩko matose. Imehnõ zehno exĩko matose. Oyamene se xine rokẽ matose, otytyko se. Imehnõ kerekeremary poko matose. Moromeĩpo oseosezuhnõko rokẽ matose atae pyra oexirykõ poko.


text:
Imehnõ enỹnanohnõko matose. Etỹnõko roropa matose. Oximõnõko matose oorypyrykõ poko oehtohkõme. Emero morohne poko matose. Naeroro, tuaro ehtoko, ase oya xine, morohne poko pyra oehtohkõme. Morararo ãko ropa ase seromaroro oya xine, wenikehpyra oehtohkõme. Morohne poko awahtao xine omõpyra matose Ritonõpo esaka.<pb/>


text:
Yrome Ritonõpo zuzenu oesẽkõme ahtao ynara sã exĩko matose, imehnõ pyno exĩko matose. Atãkyemãko matose roropa. Torẽtyke pyra exĩko matose. Penekehpyra roropa matose. Enupunãko matose roropa imehnõ poko. Kure rokẽ imehnomo a matose. Kuesẽkõ omipona matose.


text:
Imehnõ motye se pyra roropa matose. Osenetupuhnõko matose oorypyrykõ poko pyra oehtohkõme. Enara matose Ritonõpo zuzenu oesẽkõme ahtao. Morara awahtao xine zae rokẽ matose, pake Moeze omihpyry omipona toehse roropa matose.


text:
Jezu Kyrixtu poenõme oexirykõke oorypyrykõ poko oehtopõpyrykõ turumekase oya xine. Openetatopõpyrykõ roropa oorypyrykõ poko turumekase oya xine Kyrixtu jamitunuru poe.


text:
Jakorõ tomo, imepỹ Jezu poetory tyyrypyry poko toehse ahtao, mokyro maro oturutoko. Ritonõpo zuzenu omipona awahtao xine, mokyro maro oturutoko tyyrypyry rumekatohme ropa eya. Yrome mokyro onuromara ehtoko. Tuaro ehtoko roropa, oorypyrykõ poko oripopyra xine joroko tamuru ehtohme.


text:
Oenupunatoko imehnõ poko, toto etuarimary eneryhtao oya xine. Mame akorehmaryhtao oya xine Kyrixtu omipona exĩko matose.


text:
Yrome ynara kananõ nae, “Tuisamehxo ywy. Morara exiryke imehnõ akorehmary se pyra ase, tuisame jexiryke,” ãko repe, ajohpe. Osenekunohnõko rokẽ mã tuisame toexiry poko.


text:
Osenetupuhtoko ãmoreme xine zae oexirykõ poko. Zae nymyry awahtao xine Kuesẽkõ nyripohpyry poko, tãkye exĩko matose onyrihpyrykõ poko. Mame ynara kara roropa ehtoko, “Ynyrihpyry rokẽ kure. Imehnõ nyrityã motye,” kara ehtoko onyrihpyrykõ poko.


text:
Tamorepase awahtao xine Ritonõpo omiry poko, ãmorepanekõ epehmatoko omõkomorykõ ke. Morara awahtao xine toto akorehmãko matose.<pb/>


text:
Osenekunohpyra ehtoko. Ritonõpo onenekunohsaromepyra matose. Otyro tarykase oya xine ahtao, mororomero epery apoĩko ropa matose.


text:
Moro saaro oorypyrykõ poko awahtao xine oorypyrykõ epehpyry apoĩko ropa matose. Orihnõko matose jũme. Yrome Ritonõpo zuzenu omipona awahtao xine, orihpỹme exĩko matose jũme, Ritonõpo zuzenu poe.


text:
Naeroro penekehpyra sehtone imehnõ riry poko kure. Morarame poremãpyra kuahtao xine kurã apoĩko sytatose imeĩpo.


text:
Morara exiryke imehnõ poko enupunakehpyra sehtone. Jezu poetory tõ poko roropa senupunatone kuhse.<pb/>


text:
Ãmorepanekõ mokaro, aĩkõ potapihpyry sahkapory satokomo, orẽpyra toexirykõ se toh mã repe. Imehxo toexirykõ se roropa toh mana. Morara exiryke ynara kary se pyra toto, “Jezu Kyrixtu poe rokẽ orihpỹme exĩko sytatose, toorihse exiryke kymyakãkõme, kyyrypyrykõ epehpyryme,” kary se pyra toh mana. Oty katohme? Tuhkãkõ morohne kary etary se pyra exiryke.


text:
Yrome mokaro jaĩkõ potapihpyry isahkatyã Moeze nymerohpyry omipona pyra ro toh mana. Mame aĩkõ potapihpyry sahkapory se toto, imeĩpo toepyryparykõ se toexirykõke. “Yna omiry totase ahtao, tuhke tyaĩkõ potapihpyry tysahkapose,” kary se rokẽ toto imehnõ netaryme.


text:
Yrome ase epyrypara kure jexiry poko, toiro jatãkyematoh nae exiryke. Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ exixihmatopõpyry poko rokẽ atãkyemãko ase. Ynara exiryke, toorihse Jezu exiryke, josenetupuhtoh tyrisenã sã toehse. Jezu onenetupuhpynõ penetatoh se pyra ase. Morararo Jezu onenetupuhpynõ mã ysã se pyra roropa toto, enara.


text:
Jezu Kyrixtu omipona kuahtao xine, ai potapihpyry tysahkase ahtao, oty kara. Onysahkara ahtao, oty kara roropa. Toiro rokẽ kure. Kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã toehse ahtao, moro mã kure kuhse.


text:
Õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã mana. Naeroro ynara se ase Ritonõpo a. Opoko xine Ritonõpo enupunary se ase. Torẽtyke pyra oexirykõ se roropa ase Ritonõpo a. Morara se roropa ase emero Ritonõpo poenõ nymyry poko, emero pata tõ po.<pb/>


text:
Taroino oseosezuhno etary se pyra ase, ai potapihpyry sahkary poko. Upũ poko piũmero nase, jetapatopõpyry topu ke. Ypipohtopõpyry otara exipyra ro nase. Jezu epe tõ kara a, typitypipohse ywy. Moro eneryke Jezu poetoryme jenetupuhnõko imehnõ mana.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, ynara ãko ase Jezu Kyrixtu kuesẽkomo a, “Karaxiapõkõ pyno exikehpyra exiko,” ãko ase. Enara rokene.


text:
Ynymerohpyry moro onenerykõme Epezupõkomo. Ywy ase Pauru, Ritonõpo nymenekahpyry, Kyrixtu Jezu poko imehnõ amorepatohme.<pb/>Ritonõpo poetoryme matose, mãsa rokẽ pyra enetuputyryke oya xine ataatahmotao pyra. Ritonõpo poetoryme matose Kyrixtu Jezu enetuputyryke oya xine, Kyrixtu Jezu maro roropa oexirykõke.<pb/>


text:
“Papa kapuaono, kure Epezupõkõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase Ritonõpo a opoko xine. Jezu Kyrixtu Kuesẽkomo a roropa, morara ãko ase.<pb/>


text:
“Kure mase Papa kapuaono,” sykatone Ritonõpo a, Jezu Kyrixtu kuesẽkõ zumy a, kure rokẽ tyrise kuexirykõke, Tumũkuru Kyrixtu maro. Mame Tuzenu emero ekarõko kyya xine mana. Kure kapuaõkõ ritopõpyry sã kure kyritorỹko Ritonõpo mana.


text:
Sero nono onyripyra ro tahtao, kymenekatone Ritonõpo, typoetoryme kuehtohkõme, Tumũkuru Kyrixtu maro kuehtohkõme. Kymenekatone kure kuehtohkõme, iirypyryme pyra tyneneryme. Kypyno xine toexiryke,


text:
tumũkurume kyrirykõ poko tõsenetupuhse Ritonõpo pake Tumũkuru orikyry poko. Tumũkurume kyritone tãkye toehtohme kypoko xine tõsenetupuhtopõpyryae ro.


text:
Tumũkuru pyno Ritonõpo ipunaka repe. Yrome tonehpose eya xiaro kypynanohtohkõme. Topehke pyra tynekarory kurã sã Tumũkuru tonehpose aorihtohme. Morara exiryke, “Kure mase Papa. Yna esẽme mase imehxo,” sykatone Ritonõpo a.<pb/>


text:
Tymyhpokase sã sytatose, kymyakãkõme Kyrixtu toorihse exiryke. Eya kyyrypyrykõ tukurikase roropa mana, tumunuru ke. Morara exiryke imehnõ kypyno xine exiry motye kypyno xine Ritonõpo mana.


text:
Pake emero kukurãkarykõ poko tõsenetupuhse Ritonõpo oximõme kuehtohkõme, toiro tosẽke kuehtohkõme. Yrome Ritonõpo osenetuputyry waro pyra sexiatose. Morarame kutuarõtanohpotone tõsenetupuhtopõpyry poko.


text:
Ynara tykase Ritonõpo, “Emero oximõme toto rĩko ase Kyrixtu orikyry ke, kapuaõkõ maro, nonopõkõ maro, enara, toto esẽme Kyrixtu ehtohme,” tykase Ritonõpo pake. Mame morohne ritohpo toehse ahtao, morohne rĩko Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Emero exĩko mana Ritonõpo osenetupuhtopõpyryae ro, aomihpyryae ro roropa, enara. Osemazuhme sero nono onyripyra ro tahtao tymenekase kymarokomo typoenõme kuehtohkõme, Tumũkuru Kyrixtu maro kuehtohkõme. Morarame toemynyhmatopõpyryae ro morara tyrise kymarokõ eya, emero, Ritonõpo a, tõsenetupuhtopõpyryae ro, toemynyhmatopõpyryae ro roropa. Morara tyrise eya.


text:
Naeroro, “Kure mase Ritonõpo, yna esẽme imehxo mase,” ãko ynanase, osemazuhme Kyrixtu tonetupuhse yna a exiryke, kypynanohnekõme.<pb/>


text:
Morarame amarokomo a roropa kurã omi totase. Morara exiryke Kyrixtu menetuputyatose, Kyrixtu omiry enetuputyryke oya xine. Naeroro typynanohse oexirykõke Ritonõpo a, Tuzenu kurã ekarone oya xine tõmihpyryae ro, ipoetoryme oehtohkõ poko otuarõtatohkõme.


text:
Ritonõpo zuzenu nae kuahtao xine, zuaro sytatose, Ritonõpo nekarory typoetory tomo a apoĩko sytatose, Zuzenu nae kuexirykõke. Kuakorehmatorỹko mana kypyno xine Ritonõpo ehtoh enetuputyry poko, tymyhse exiketõ sã pyra kuehtohkõme. Naeroro, “Kure mase Ritonõpo. Yna esẽme mase imehxo,” sykatone.<pb/>


text:
Mame Kuesẽkõ Jezu enetuputyry poko oya xine totase ya. Ritonõpo poetory pyno oexirykõ roropa totase ya.


text:
Morara exiryke morara kary etaryhtao ya, “Kure mase,” kakehpyra sã ywy Ritonõpo a. Opoko xine oturũko roropa ase, Ritonõpo maro jotururuhtao.


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a kuesẽkõ Jezu Kyrixtu zumy a, “Papa kapuaono, imehxo mase. Morara exiryke Ouzenu a Epezupõkõ tuaro tyripoko toto,” ãko ase Ritonõpo a, Ritonõpo waro oexirykõ se jexiryke. Osenetupuhpõko roropa Ritonõpo mana oya xine.


text:
Ynara ãko ase roropa Ritonõpo a, “Epezupõkõ amorepako Papa, amaro toexirykõ waro toto ehtohme, kure tyrirykõ eraximatohme eya xine, onekarotyã waro toto ehtohme, imeĩpo õmihpyryae ro onekarory tõ kurã waro roropa toto ehtohme,


text:
jamihme kuhse oexiry waro roropa toto ehtohme,” ãko ase. Tyjamitunuru ke kuakorehmatorỹko mana kukurohtao xine, enetuputyryke kyya xine. Tyjamitunuru ke ro


text:
Seromaroro Kyrixtu tuisame mana, imehnõ kapuaõkõ motye emero. Kowenu tõkehko motye mana, tuisa tõkehko roropa motye. Pata esẽ tõ motye roropa mana, sero nono po. Emero motye kuhse mana, jũme roropa mana.


text:
Naeroro ehmero esẽme Kyrixtu tyrise Ritonõpo a. Mame kynekarone typoetory tomo a, toto esẽme aehtohme. Tuisa imehxo exikety ekarone eya xine.


text:
Kyrixtu zokome sã Ritonõpo poetory tõ mana. Mame kupuhpyrykõ omipona kuokokõ exiry sã, moro sã Kyrixtu omipona ipoetory tõ mana. Toto kurohtao roropa mana, toto jamihtanohnõko, enara.<pb/>


text:
Osemazuhme aporo Ritonõpo enetuputyry se pyra mexiatose, Ritonõpo omipona pyra oexirykõke, tyyrypyhpyke rokẽ oexirykõke.


text:
Morara oexirykõke Jezu onenetupuhpynõ penetatoh poko rokẽ mexiatose. Joroko tõ esẽ omipona roropa mexiatose, amerehmaõkõ esemy. Ritonõpo omipona pyra exiketõ esẽ roropa mokyro.


text:
Mokaro sã sexiatose, Jezu onenetupuhpynõ samo. Kypenetatohkõ poko rokẽ sexiatose. Kyyrypyrykõ poko roropa sexiatose. Kuosenetupuhtohkõae kypenetatohkõ poko sexiatose. Ritonõpo nuãnopyryme roropa sexiatose, apotoimo htaka taroposãme roropa sexiatose.<pb/>


text:
Ritonõpo enetuputyry se pyra ro kuahtao xine, aomipona pyra roropa kuahtao xine, kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa Ritonõpo a, Kyrixtu maro kuehtohkõme. Kure orirykõ se Ritonõpo exiryke okurãkatone ropa.


text:
Seromaroro Kyrixtu Jezu maro kuexirykõke, kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa Ritonõpo a mana. Tymaro tuisame kuehtohkõme kapu ao, kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa eya.


text:
Morara kyriatose Ritonõpo, kure toexiry poko enetupuhpotohme imehnomo a jũme. Imehnõ kypyno xine exiry motye kuhse Ritonõpo kypyno xine exiry mana. Morara exiryke kure kyrikehpyra xine kynexine, Kyrixtu Jezu maro kuehtohkõme, enetuputyryke kyya xine.


text:
Naeroro tamoreme opyno xine Ritonõpo toexiryke typynanohse matose. Okurãkatorỹko roropa mana kure oexirykõ pokoino pyra. Jezu enetuputyryke rokẽ oya xine okurãkatorỹko mana. Topehke pyra, tynekarory kurã sã, Tumũkuru tonehpose aorihtohme, okurãkatohkõme.


text:
Naeroro epyrypasaromepyra matose Ritonõpo poenõme oexirykõ poko. Kure oexirykõ pokoino pyra tukurãkase matose Ritonõpo a.


text:
Ritonõpo kyrihpõkomo. Kyritone Kyrixtu Jezu maro kuehtohkõme kure imehnõ ritohme kyya xine. Pake ynara tykase Ritonõpo tyya rokene, “Kyrixtu omipona exiketomo a imehnõ riry se ase kure, kokoro rokene,” tykase.<pb/>


text:
Wenikehpyra ehtoko oehtopõpyrykõ poko. Juteutõkara matose, morara tonuruse oexirykõke. Amarokõ poko, “Tyaĩkõ potapihpyry onysahkahnõ mokaro,” ãko juteu tõ opoko xine. Yrome typoko xine, tysahkase exiketõme, osekarõko toto, tyaĩkõ potapihpyry tysahkase tyya xine exiryke.


text:
Pake Kyrixtu onenetupuhpyra mexiatose. Ritonõpo nymenekatyãme pyra mexiatose, juteume pyra oexirykõke. Pake ynara tykase typoetory tomo a, “Kure rokẽ oritorỹko ase,” tykase Ritonõpo. Yrome oya xine morara kara kynexine. Taro amarokõ repe, nono po. Kyrixtu a okurãkarykõ oneraximara sã mexiatose. Ritonõpo waro pyra roropa mexiatose.


text:
Osemazuhme aporo moe sã mexiatose. Yrome Ritonõpo a tonehse ropa matose tyya Jezu Kyrixtu orikyryke. Seromaroro imaro amarokõ toehse aomipona toehse oexirykõke.


text:
Toipe juteu tomo, oxiehno toto juteutõkara maro. Moeze nymerohpyry juteu tõ apurume sã kynexine, juteutõkara maro pyra toto ehtohme, Moeze nymerohpyry omipona pyra juteutõkara exiryke. Yrome seromaroro moro apuru tykararahse mana Kyrixtu a oximõme toto ehtohme ropa. Toorikyry ke oxiehno pyra tyripose toto eya osepyno toto ehtohme, oxise roropa toto ehtohme. Toorikyry ke oxiehno toto exiry tonahkapose eya.


text:
Ynara tykase Kyrixtu eya xine, “Moeze nymerohpyry omipona oexirykõ pokoino pyra okurãkatorỹko Ritonõpo mana. Kure oexirykõ pokoino pyra roropa,” tykase. Atae pyra toh nexiase repe. Yrome oximõme tyrise toto eya, tyrisenã sã toto ehtohme tymaro, oxiehno pyra toto ehtohme, osepyno rokẽ toto ehtohme.


text:
Toxixihmatopõpyryke wewe pokona, Kyrixtu a oxiehno toto ehtoh tonahkapose. Wewe poko toorihtopõpyry ke oxiehnotokõ tyrise ropa oxiehno pyra, osepyno toto ehtohme ropa. Tonehse ropa toto eya Ritonõpo a aomipona toto ehtohme.


text:
Naeroro Kyrixtu tooehse ãmorepase xine omi kurã poko, oxiehno pyra emero ehtohme Ritonõpo maro. Oya xine tooehse, juteutõkara a. Ameke sã mexiatosene Ritonõpo a. Oya xine tooehse roropa ynororo, juteu tomo a, ameke hkopyra mexiatosene Ritonõpo a.


text:
Naeroro Kyrixtu enetuputyryke kyya xine emero sytatose Kumykõ ẽpataka ytõko, juteu tomo, imehnomo, enara, toiro Zuzenu omipona kuexirykõke.<pb/>


text:
Juteutõkara matose. Yrome tyorõpõkõme pyra matose. Katonõme pyra roropa matose Ritonõpo a. Esarypõkõme matose toehse, imehnõ Ritonõpo poetory tõ maro, Ritonõpo poenõme toehse oexirykõke.


text:
Ritonõpo tapyĩme sã sytatose. Ynara sã sytatose enetupuhtohme rokene. Tapyi apurume sã matose. Tapyi apuru apõme Ritonõpo nymenekatyã imehnõ amorepananõme, Ritonõpo poe urutõkõ maro, enara. Yrome tapyi nikapuru apoihtyme sã Kyrixtu Jezu mana.


text:
Amarokõ roropa imaro exĩko matose Ritonõpo tapyĩme, imehnõ Jezu poetory tõ maro, emero porehme, Ritonõpo zuzenu esaryme.<pb/>


text:
Morara exiryke oturũko ase Ritonõpo maro. Ywy ase Pauru, Kyrixtu Jezu nymenekahpyry. Ãpuruhpyry tao ase. Tomõse ywy ahno tõ zururuke ya, juteutõkara kurãkary poko Jezu a. Morara exiryke tõmapose ywy ãpuruhpyry taka.


text:
Kypyno xine Ritonõpo exiryke tyrohmanohpose ywy eya, ãkorehmanekõme jehtohme. Sero poko metatose ro.


text:
Ritonõpo osenetupuhtopõpyry tokare pyra kynexine repe. Yrome utuarõtanohpone tõsenetupuhtopõpyry poko. Moro poko pape tymerose ya, onenerykõme.


text:
Naeroro ynymerohpyry moro poko isekeremaryhtao oya xine, enetupuhnõko matose Kyrixtu poko. Ritonõpo osenetupuhtopõpyry waro jehtopõpyry poko enetupuhnõko matose.


text:
Osemazuhme aporo ahno a tõsenetupuhtopõpyry onekaropyra Ritonõpo kynexine. Yrome seromaroro tynymenekatyã tutuarõtanohpose. Urutõkõ roropa tutuarõtanohpose Tuzenu a, tõsenetupuhtopõpyry poko.


text:
Ynara tykase Ritonõpo pake tyya rokene, “Kure rokẽ juteutõkara rĩko ase juteu tõ maro. Ypoenõme exĩko mã toto Kyrixtu omiry enetuputyryke eya xine,” tykase ynororo. “Mame juteu tõ juteutõkara maro osepyno exĩko toh mana, Jezu Kyrixtu enetuputyryke eya xine. Ynekarory juteu tomo a, moro ekarõko roropa ase juteutõkara a, tykase ynororo pake tyya rokene.<pb/>


text:
Kyrixtu omiry poko imehnõ amorepaneme jyrine Ritonõpo. Topehke pyra tyjamitunuru ekarone Ritonõpo ya. Erohnõko ukurohtao mana.


text:
Jezu poetoryme ase. Tuisame pyra ase repe. Yrome eya jerohtoh tokarose mana, juteutõkara amorepatohme typoko. Imehnõ motye kuhse Kyrixtu kypyno xine mana, emero kurã ekaroneme toexiryke.


text:
Naeroro pake Ritonõpo tõsenetupuhse kukurãkaporykõ poko Tumũkuru a, juteu tomo, juteutõkara, enara. Moro poko enetupuhpõko ase emero ahno a. Emero ritõme mã Ritonõpo. Tõsenetupuhtopõpyry onumakara kynexine aporo.


text:
Seromaroro emero Jezu enetupuhnõko toh mana, juteu tomo, juteutõkara, enara. Moro eneryke tyya xine, ynara ãko tuisamãkõ kapuaõkomo, “To! Emese kure mase Ritonõpo,” ãko toh mana moro eneryke tyya xine.


text:
Ritonõpo poenõme toehse toto, enetuputyryke tyya xine, pake Ritonõpo osenetupuhtopõpyryae ro. Kyrixtu Jezu a Kuesẽkomo a typoenõme tyrise sytatose, toorihse toexiryke kuemetakãkõme.


text:
Kyrixtu maro kuahtao xine Ritonõpo ẽpataka ytõko sytatose. Ihxike pyra roropa sytatose kueanokõ tyjamihtanohse exiryke. Imaro oturũko sytatose tonetupuhse kyya xine exiryke.


text:
Naeroro etuarimãko ase Kyrixtu omiry ekaroryke ya oya xine. Morara exiryke poremãpyra ehtoko jetuarimary etaryhtao oya xine. Kure oripotohkõme Kyrixtu omiry ekaroase oya xine. Kure oripotohkõme roropa tomõse ase ãpuruhpyry taka.<pb/>


text:
Ritonõpo emero typoenõme se. Moro poko jemynyhmaryhtao jesekumuru pona porohnõko ase, joturutohme Papa kapuaõ ẽpataka.


text:
Tonetupuhse kyya xine exiryke emero porehme tumyke exĩko sytatose, Kumykõme Ritonõpo exiryke, kapuaõkomo te, nonopõkomo, enara.


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a, “Papa kapuaono, imehxo mase. Orẽpyra roropa mase. Naeroro ajamitunuru ekaroko Epezupõkomo a, Ouzenu maro orẽpyra toto ehtohme tukurohtao xine,” ãko ase opoko xine.


text:
“Papa kapuaono, Epezupõkõ akorehmako Omũkuru enetuputyry poko, Jezu Kyrixtu osesaritohme ikurohtaka xine. Akorehmako toto imehnõ pyno toto ehtohme, yronymyryme,” ãko ase.


text:
“Akorehmako toto Papa, tuaro toto ehtohme, emero opoetory tõ maro, toto pyno Kyrixtu exiry poko, tuaro toto ehtohme imehnõ pyno exiry poko, enara,” ãko ase. Kapu zumo exiry sã Kyrixtu kypyno xine exiry mana. Kae exiry sã roropa kypyno xine Kyrixtu exiry mana. Tuna konõto zueme exiry sã roropa kypyno xine exiry roropa mana. Nono zumo exiry sã roropa kypyno xine Kyrixtu exiry mana. “Moro waro tyriko toto,” ãko ase Ritonõpo a.


text:
Ỹ, ynara se ase oya xine roropa. Kyrixtu kypyno xine exiry waro se ase oya xine. Mame zuaro awahtao xine itamurume repe, emero waro pyra ro matose. Ynara exiryke, ekuhpỹme sã kypyno xine Kyrixtu exiry mana. Mame Ritonõpo osesariry se ase okurohtaka xine, Ritonõpo a rokẽ tuaro oehtohkõme kure kuhse Ritonõpo exiryke.<pb/>


text:
Mame tyjamitunuru ke kynekaropohpyrykõ motye tyriry waro Ritonõpo mana. Kynenetuputyhpyrykõ motye tyriry waro roropa mana, kukurohtaka xine.


text:
Naeroro eya, “Imehxo mase, Ritonõpo,” sykatone, oximõme Jezu poetory tõ maro kuahtao xine. Kyrixtu Jezu maro toehse kuexirykõke. Naeroro morara sykatone kokoro rokene. Kakehpyra sehtone, enara.<pb/>


text:
Morara exiryke, kure kyriatosene Ritonõpo. Naeroro oururukõ se ase. Taro ase tymyhse, Kuesẽkõ omipona jerokuruke. Ynara kary se ase, kure rokẽ ehtoko, kure oehtohkõme toahmase oexirykõke Ritonõpo a. Morara exiryke kure rokẽ ehtoko.


text:
Opoko xine ro epyrypara ehtoko. Opoopore pyra ehtoko imehnõ maro. Azamaro pyra exiketõ zehno pyra ehtoko. Imehnõ pyno oexirykõke akorehmatoko toto.


text:
Ritonõpo zuzenu amaro xine ahtao oxipoko enupunãko matose. Oxipoko toenupunase oexirykõke oximaro exĩko matose. Tomeseke ehtoko, oxipoko enupunakehpyra oehtohkõme.


text:
Morohnome matose toehse, toirõ Zuzenu amaro xine exiryke. Toiro rokẽ eraximãko matose. Jezu Kyrixtu maro jũme orihpỹme oehtohkõ eraximãko matose. Moro poko toahmase matose Ritonõpo a.


text:
Toiro rokẽ Kuesẽkõ mana. Toiro tonetupuhse kyya xine kukurãkanekõme. Toirõ omi poe roropa tõpurihkase sytatose.


text:
Toiro Ritonõpo mana, Kumykomo. Kuesẽkõme roropa mana. Kymaro xine toerohtoh kyrỹko Ritonõpo mana, kukurohtao xine toexiryke.<pb/>


text:
Topehke pyra tynekaroryme tyjamitunuru tokarose Kyrixtu a kyya xine. Emero oxisã pyra repe yrome tõsenetupuhtopõpyryae ro tyjamitunuru tokarose kyya xine.


text:
Ynara tymerose Kyrixtu poko, Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Tõnukuruhtao kakoxi</t><t>tuhkãkõ tynyporemãkapotyã tarose tymaro.<br/><t>Mame ekarory se toehtohtonõ tokarose eya ahno tomo a,”<CL>tykase.


text:
Otarãme ekaropõko matose, “Oty kary moro tõnuhse?” ãko matose otarãme. Ynara mana, osemazuhme Kyrixtu tyhtose aporo, sero nono zopikoxi.


text:
Naeroro Kapu ae ayhtohpyryme ynororo. Kapu aka onuhketyme roropa mana. Kapu moinakoxi toytose ynororo. Emero esẽme toehse ynororo, kapuaõkomo, nonopõkomo, enara mã esẽme toehse ynororo.


text:
Eya ekarory se toehtohtonõ tokarose ahno tomo a. Tyjamitunuru tokarose eya xine orẽpyra toto ehtohme toerohtohkõ poko. Toitoine tymenekase eya, typoko imehnõ tuarõtatohme. Imehnõ tymenekase roropa eya urutõkõme. Imehnõ tyrise roropa eya imeimehnõ patapõkõ eahmananõme, typoetoryme toto ehtohme. Imehnõ tymenekase typoetory tõ esẽme, imehnõ roropa tymenekase imehnõ typoetory tõ amorepaneme.


text:
Morara tyrise eya emese kure typoetory ehtohme toerohtohkõ poko, toto atakorehmatohme Kyrixtu omipona toehtohkõme, Kyrixtu poetory emãtohme, enara.


text:
Mame oxisã exĩko sytatose, Jezu Kyrixtu enetuputyry poko kyya xine, oxisã roropa exĩko sytatose Ritonõpo mũkuru waro kuexirykõ poko. Mame tuaro exiketõme exĩko sytatose, Kyrixtu tuaro ehtoh samo.


text:
Mame poetome pyra sã exĩko sytatose. Poetohti ahtao tuaro pyra ro. Imehnõ omiry etaryhtao zae ehtoh onenetupuhpyra toto poetome toexirykõke. Onekunohtõ omiry etaryhtao eya xine ajohpe toto exiry waro pyra toto, osenekunohpõko rokene. Yrome kymarokõ poetome pyra sã sytatose toehse, tuaro kuexirykõke.


text:
Naeroro ajoajohpe pyra sehtone kuotururukohtao, imehnõ pyno kuexirykõke. Mame Kyrixtu sã exĩko sytatose. Kupuhpyrykõme mana, kuesẽkõme, kutuisarykõme, enara.


text:
Kyrixtu omi poe oximaro ipoetoryme sytatose, toiro kuokokõme samo. Morara exiryke oma tõkehko toiro zokome ehtoh sã, moro sã atakorehmãko Jezu poetory tõ mana, emero porehme. Naeroro kuesẽkõ omipona kuahtao xine kure rokẽ sytatose, kuokokõ wãtãko mana. Moro sã atakorehmãko sytatose. Imehnõ pyno kuexirykõke, kypyno xine roropa imehnõ Jezu poetory tõ mana.<pb/>


text:
Naeroro Kuesẽkõ omi poe ynara kary se ase oya xine, jomipona ehtoko, yronymyryme. Jezu onenetupuhpynõ sã pyra ehtoko. Toiparo rokẽ Jezu onenetupuhpynõ osenetupuhnõko toh mana.


text:
Tuaro pyra toto ipunaka. Koko ytoytoketõ sã ytoytõko toto. Isene pyra toto Ritonõpo poe tuaro pyra toexirykõke. Typenetatohkõ poko se rokẽ toto.


text:
Tyyrypyrykõ poko tahtao xine ihximyra toto. Tyyrypyrykõ poko rokẽ toto. Popyra toexirykõ se rokẽ toto, ipunaka.<pb/>


text:
Osemazuhme ipoko metatose. Mame Kyrixtu omiry etaryhtao oya xine, ipoetoryme nymyry toehse matose. Mame ipoetoryme toehse awahtao xine zae oehtohkõ poko tamorepase matose imarõme toehse oexirykõke.


text:
Naeroro pake Jezu onenetupuhpyra oehtopõpyrykõ irumekatoko. Ãmoreme xine oorypyrykõ poko rokẽ mexiatosene. Moro onurumekara awahtao xine osenekunohnõko rokẽ matose oorypyrykõ poko openetarykõke. Naeroro oorypyrykõ irumekatoko.


text:
Tyrisenã sã ehtoko okurohtao xine, kure ehtoh poko openetatohkõ penetatohme, zae ehtoh poko roropa õsenetupuhtohkõ ehtohme, enara.


text:
Mame upo kurã amurutoh sã kure oehtohkõ amurutoko. Ritonõpo nyrihpyry kurã amurutoko. Moro tamuruse oya xine ahtao Ritonõpo sã oenetorỹko imehnõ mana, Kyrihpõkõ sã kuexirykõke, zae roropa kuexirykõke, kyyrypyrykõ poko pyra toehse kuexirykõke, kure rokẽ kuexirykõke, enara. Ynara kahtoko imehnomo a, “Kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ahtao, Ritonõpo sã ytoytõko sytatose. Zae rokẽ ytoytõko sytatose. Aomipona roropa sytatose,” kahtoko.<pb/>


text:
Imepỹ zehno toehse awahtao xine tomeseke ehtoko, oorypyrykõ poko oexirykõino. Imepỹ zehno toehse awahtao xine, axĩ kure ehtoko ropa imaro, nyhpyra ro awahtao xine.


text:
Tomeseke ehtoko, joroko tamuru oenekunohpyra xine ehtohme. Ynara kahtoko eya, “Mya ytoko, yyrypyry xihpyry poko jyripopyra exiko,” kahtoko eya.


text:
Imepỹ mõkomory tomatonanohse oya xine ahtao onematonanohzomopyra ehtoko. Erohtoko tineru apoitohme oya xine, oerohtamitukõme, õkyryrykõ epekahtohme oya xine, tymõkomokãkara akorehmatohme roropa oya xine.


text:
Omi xihpyry ke imehnõ onurupyra ehtoko. Zae rokẽ imehnõ zurutoko, toto akorehmatohme yronymyrymehxo Ritonõpo omipona toto ehtohme. Zae rokẽ zurutoko toto orẽpyrahxo toto ehtohme Kyrixtu omipona, õmirykõ etaxĩpo eya xine.


text:
Mame Ritonõpo zuzenu kurã anasamapopyra ehtoko. Ritonõpo nekarohpyryme mã oya xine Zuzenu. Typoetoryme oenetupuhpotorỹko mana imehnomo a. Imeĩpo tymyhpokase ropa sã exĩko matose. Moro poko otuarõtanohtorỹko mana.


text:
Tohne oehtopõpyrykõ irumekatoko. Oorypyrykõ poko openetatohkõ roropa irumekatoko. Imehnõ zehno oehtohkõ roropa irumekatoko. Opore imehnõ onurupyra ehtoko. Imehnõ onykerekeremara ehtoko. Imehnõ ryhmary se pyra ehtoko.


text:
Yrome imehnõ pyno ehtoko. Kure toto riry poko osenetupuhtoko. Imehnõ rypyry ikorokapotoko Ritonõpo a. Moromeĩpo owenikehtoko, “Otara kara,” kahtoko, Ritonõpo a oorypyrykõ korokatopõpyry samo, Kyrixtu maro toehse oexirykõke.<pb/>


text:
Ritonõpo poenõme oexirykõke, ipoenohtoko. Opyno xine roropa Ritonõpo exiryke ipoenohtoko, isã oehtohkõme.


text:
Imehnõ pyno ehtoko ipunaka. Pake ahtao juteu tamuru tomo a kaneru tõ totapase tyyrypyrykõ korokapotohme Ritonõpo a. Moro saaro tõsekarose Kyrixtu, tynekaroryme Ritonõpo a kyyrypyrykõ epehmatohme. Tãkye Ritonõpo toehse Jezu orikyry poko. Typoxine exikety sã kynexine eya. Naeroro kypyno xine Kyrixtu ehtoh sã imehnõ pyno ehtoko.<pb/>


text:
Ritonõpo poetoryme oexirykõke oorypyrykõ poko pyra ehtoko ipunaka. Imehnõ nohpo tõ poko pyra ehtoko te, imehnõ rypyry poko pyra roropa ehtoko, imehnõ mõkomory poko penetara ehtoko roropa. Morohne poko oturupyra ehtoko roropa, ipoko ehtoh kara morohne.


text:
Omi rypyry poko pyra ehtoko, popyra exiryke. Ajoajohpe pyra ehtoko. Imehnõ rypyry poko oturunohtao popyra mana ipunaka. Yrome Ritonõpo a, “Kure mase,” kahtoko. Morara kary oya xine kure mana.


text:
Tuaro ehtoko, imehnõ nohpo tõ poko exiketõ mã omõpyra Kyrixtu maro, Ritonõpo esaka. Enara toh mana omõpyra Ritonõpo esaka. Imehnõ rypyry poko exiketõ roropa omõpyra mã toto. Te, mõkomo poko penetaketõ roropa mã omõpyra. (Mõkomo poko openetarykohtao, Ritonõpo myakãmãko sã matose ahno nyrihpyry ke.)<pb/>


text:
Osenekunohpopyra ehtoko ajoajohpãkõ omiry poko. Morohne poko toto exiryke toto zehno exĩko Ritonõpo mana. Toto wãnohnõko roropa mana, tõmipona pyra toto exiryke.


text:
Osemazuhme aporo Kyrixtu waro pyra mexiatose. Koko ytoketõ sã mexiatose. Yrome Jezu Kuesẽkõ poetoryme toehse oexirykõke saeremae ytoketõ sã matose. Naeroro zuaro exiketõ sã ehtoko, Ritonõpo omipona.


text:
Saeremae ytoketõ sã kuahtao xine, kure imehnõ rĩko sytatose. Zae ehtoh se exĩko roropa sytatose. Imehnõ akorehmãko sytatose Kyrixtu omiry omipona toto ehtohme.


text:
Kyrixtu waro pyra exiketõ tyyrypyry poko rokẽ toto. Xinukutumae ytoketõ sã rokẽ toto. Naeroro mokaro maro pyra ehtoko. Yrome toto rypyry zumakatoko jarãnaka, zurutoko toto zomory zuaro toto ehtohme.


text:
Emero rokẽ saeremãka tonehse ahtao kure enẽko sytatose. Iirypyrymãkõ tonehse ahtao Kyrixtu a iirypyrykõ osenẽko saeremao samo.


text:
Ynara exiryke, emero tonepose ahtao saereme sã exĩko mana, jarao sã exĩko. Morara exiryke ynara tymerose Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Nyhketomo, apakatoko.</t><t>Oẽsemãtoko ropa,<br/><t>Kyrixtu saerehkatohme opona xine,”<CL>me tymerose. Morara tykase Ritonõpo kuamorepatohkõme tyya, tõmipona pyra exiketõ kurãkary poko tyya. Mame Kyrixtu enetuputyryke tyya xine, saeremae erohketõ sã ma exĩko toto.<pb/>


text:
Tuaro pyra exiketõ maro awahtao xine ekurehpyra ehtoko. Amorepatoko toto Ritonõpo omiry poko, tuhke iirypyrymãkõ nae exiryke.


text:
Mame tuaro pyra exiketõ sã pyra ehtoko. Osenetupuhtoko Kuesẽkõ omiry poko, aomipona oehtohkõme, Kuesẽkõ tãkye ehtohme opoko xine.<pb/>


text:
Etỹpyra ehtoko eukuru ke, tahpyra oehtohkõme. Ritonõpo zuzenu a rokẽ osekarotoko, kanawa ãpuineme sã aaronekõme aehtohme.


text:
Oximaro awahtao xine oturutoko oxime Ritonõpo poko. Oeremiatohkõ kurã ae roropa Ritonõpo ãkyematohme oeremiatoko, oximõme, Ritonõpo netaryme. Tawi omihpyry ae roropa oeremiatoko, Kuesẽkõ netaryme. Kure mase Ritonõpo, kahtoko okurohtao xine.


text:
Kure mase, kakehpyra ehtoko Ritonõpo a. Emero kure oya xine ahtao, “Kure mase,” kahtoko. Emero pyra kure ahtao oya xine roropa, “Kure mase,” kahtoko ro Kumykomo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine.<pb/>


text:
Ynara exiryke, typyty esẽme orutua mana, typoetory tõ esẽme Kyrixtu ehtoh samo. Typoetory tõ kurãkaneme roropa mana, toto pynanohneme roropa mana. Zokome mã toto.


text:
Orutua komo, opyxiãkõ pyno ehtoko. Typoetory pyno Kyrixtu ehtoh saaro. Mame typoetory tõ pyno toexiryke tamoreme kynorihne, typoetory tõ kurãkatohme tyya.


text:
Kynorihne Ritonõpo omipona enetupuhnanõ ehtohme. Tukurikase roropa toto tõmipona toto ehtohme. Otyro kurikary sã kyya xine, moro sã tukurikase toto eya,


text:
toto ekarotohme tyya typytyme kurano, oryxime exikety samo, imeimehnõ maro exipitopỹ samo, atapuro pyra, tunuriake pyra, ipihpyry kure potu, kurã rokẽ rahkene.


text:
Orutua komo, õkokõ pyno oehtohkõ sã, opyxiãkõ pyno ehtoko. Typyty pyno orutua ahtao, osepyno roropa mana.


text:
<sup>(29-30)</sup> Ynara exiryke, kuokokõ pyno sytatose. Kuokokõ otuhmãko sytatose, osepyno kuexirykõke. Moro sã Kyrixtu typoetory pyno mana, zokome kuexirykõke.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Naeroro orutua kõ tumykõ rumekãko, tysekõ rumekãko roropa mã toto, typyxiãkõ maro rokẽ toehtohkõme. Mame mokaro asakoro typyty maro oximaro exĩko toto. Toiro tupũke sã exĩko toto,” me tymerose.


text:
Zae mã morohne tymerose. Tupime mã enetuputyry repe. Yrome ywy moro poe Kyrixtu enetupuhnõko ase, typoetory tõ pyno aexiry poko.


text:
Yrome opoko xine roropa ynara enetupuhnõko ase. Typye exiketyme awahtao xine opyxiãkõ pyno ehtoko osepyno oehtohkõ saaro. Morararo ehtoko nohpo tomo, kure oniokõ tyritoko roropa.<pb/>


text:
Poetohti, Jezu poetoryme oexirykõke, omykõ omipona ehtoko. Asakõ omipona ehtoko roropa. Toto omipona awahtao xine zae matose Ritonõpo a.


text:
Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Kure omykõ tyritoko. Asakõ roropa kure tyritoko,” tykase. Morara kaxĩpo ro tyya, “Oepehmatorỹko ase


text:
Typoenõkamo opoenõkõ onyhtomara ehtoko, zehno pyra toto ehtohme. Kure rokẽ opoenõkõ zuãtanohtoko, zurutoko roropa, tyyrypyrykõ poko pyra toto ehtohme. Amorepatoko toto Ritonõpo omiry poko, aomipona toto ehtohme.<pb/>


text:
Tosẽke exiketomo, tomeseke ehtoko oesẽkõ omipona oehtohkõme. Onekunohto pyra roropa ehtoko. Morara awahtao xine Kyrixtu omipona roropa matose.


text:
Naeroro toto omipona ehtoko, tonesẽme rokẽ pyra, kure oekarotohkõme rokẽ pyra eya xine roropa. Yronymyryme Ritonõpo omipona ehtoko, Kyrixtu poetoryme oexirykõke.


text:
Ynara kahtoko okurohtao xine, “Mose pokoino rokẽ pyra erohnõko ase. Jesẽ nymyry pokoino erohnõko ase,” kahtoko. Mame tãkye ehtoko roropa oerokurukohtao.


text:
Wenikehpyra ehtoko roropa kuepehmarykõ poko Kuesẽkomo a. Tosẽke kuahtao xine, tosẽke pyra kuahtao xine roropa, kuerohtamitukõ epehmãko Kuesẽkõ mana.<pb/>


text:
Typoetokamo, morararo ehtoko, kure rokene, opoetory tomo a. Opoopore pyra ehtoko eya xine. “Awãnohtorỹko ase,” kara ehtoko roropa eya xine. Ynara wenikehpyra ehtoko, opoetory tõ maro, Kuesẽkõ kapuaõ poetoryme matose. Eya kymarokõ emero oxisamo. Naeroro oxisã kyritorỹko mana, kure rokene.<pb/>


text:
Morarame ynymerohpyry etyhpyryme ynara kary se ase oya xine, ajamihtatoko Kuesẽkõ maro oexirykõke. Kuesẽkõ jamitunuru emero jamitunuru motye kuhse. Ijamitunuru roropa kukurohtao xine mana.


text:
Mame soutatu tõ aosewomatohkõ nae, toto zupõme. Moro saaro Ritonõpo nekarohpyry kyya xine, joroko tamuru kyryhmara xine ehtohme. Naeroro Ritonõpo jamitunuru enetupuhtoko, joroko tamuru tõmipona oripyra xine ehtohme.


text:
Soutatu tõ sero nono po ahno apoĩko, toto poremãkapotohme. Yrome kymarokõ tyoro samo, Ritonõpo zehnotokõ poremãkapõko sytatose. Iirypyrymãkõ esẽ tõ mokaro, ahno kara mokaro, seropõkõ kara, kapuaõkõ mokaro. Jamihme mã toto, tuhke roropa mã toto.


text:
Naeroro axĩ Ritonõpo jamitunuru apoitoko, soutatu tomo a tõsewomatohkõ apoitoh samo. Morarame oetuarimarykohtao orẽpyra matose exĩko, oryhmarykõ se exiketõ maro ãtãtapoirykohtao. Morarame tãtãtapoikehse awahtao xine, orẽpyra exĩko matose.<pb/>


text:
Moro eraximaryke oya xine zae rokẽ oturutoko. Zae õtururukohtao tymetỹ eary mykyhpõ soutatu sã matose. Kure rokẽ imehnõ tyritoko roropa. Morara awahtao xine soutatu tupuropuru apururu sã matose.


text:
Imehnõ anamorepakehpyra ehtoko Ritonõpo omiry kurã poko, Tumũkuru a iirypyrymãkõ kurãkary ropa poko. Morara awahtao xine, soutatu tysapatuke sã matose.


text:
Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra ehtoko. Kuesẽkõ enetuputyryhtao oya xine soutatu tomahpõke tõsewomatohke sã matose. Moro ke zehnotokõ pyrẽpyry zukatoh ezehkãko soutatu tõ mana onuopyra toehtohme. Mokyro sã roropa matose tukuhse awahtao xine iirypyrymãkõ esemy a. Orẽpyra exĩko matose Kuesẽkõ enetuputyryke oya xine.


text:
Soutatu tõ tupuhpyrykõ ewomatoh nae. Moro sã matose tukurãkase oexirykõke Jezu Kyrixtu a. Okurãkatopõpyrykõ waro oexirykõ oewomatohkõme mana. Mame typyreke roropa soutatu tõ mana. Morararo Ritonõpo omiry opyrekõme sã mana, Ritonõpo zuzenu nekarohpyry orẽpyra oehtohkõme aomipona.


text:
Morohne poko ehtoko emero õtururukohtao Ritonõpo maro. Oturutoko Ritonõpo a, ãkorehmatohkõme. Emero rokẽ ahtao oturutoko Ritonõpo maro Zuzenu nekarory poko. Naeroro tuaro ehtoko. Poremãpyra ehtoko roropa. Ritonõpo poetory poko oturukehpyra ehtoko.


text:
Ypoko roropa oturutoko Ritonõpo a, tõmiry ekarotohme ya, imehnõ amorepatohme ya, orẽpyra jehtohme toto zururuhtao ya Kyrixtu omiry poko, toto kurãkary poko roropa Ritonõpo osenetupuhtopõpyryae ro, enara.


text:
Kyrixtu omiry poko imehnõ tuarõtanohne ase, moinoro tymenekase jexiryke Ritonõpo a. Ãpuruhpyry tao ro jahtao imehnõ tuarõtanohnõko ro ase. Naeroro oturutoko Ritonõpo a orẽpyra jehtohme. Ynara kahtoko, “Papa, ajamitunuru ekaroko Pauru a orẽpyra ehtohme imehnõ zurutohme Kyrixtu omiry poko,” kahtoko ypoko.<pb/>


text:
Kuakorõkõ kurã Tikiku yronymyryme Kuesẽkõ omipona roropa mana. Oenese xine ytõko mana, ouruse xine roropa, taro jehtoh poko, tuaro oehtohkõme.


text:
Morara exiryke mokyro aropõko ase oya xine, ourutohkõme yna ehtoh poko, tãkye oehtohkõme yna poko.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Papa kapuaono, Epezupõkõ akorehmako, torẽtyke pyra toto ehtohme, imehnõ pyno roropa toto ehtohme, itamurumehxo oenetupuhtohme roropa toto a,” ãko ase. Morara ãko ase roropa Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a.


text:
Kure oriporykõ se ase Ritonõpo a, emero Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu pyno exiketõ maro, jũme ipyno toehse toto exiryke. Enara rokene.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro onenerykõme, Piripopõkomo. Ritonõpo poetoryme matose. Jezu Kyrixtu omipona exiketõme matose. Ritonõpo omiry ekaronanõ neneryme roropa sero merõko ase, ãkorehmananõkõ maro. Ywy ase Pauru. Ymaro Timoteu nase. Jezu Kyrixtu poetoryme ynanase.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a, Kumykomo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa, “Papa, opoetory tõ pyno exiko Piripopõkomo. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase opoko xine.<pb/>


text:
Opoko xine josenetuputyryhtao, “Kure mase Papa, Piripopõkõ pyno exikehpyra oexiryke,” ãko ase Ritonõpo a.


text:
Oty katohme? Arypyra. Moinoro, jytopitoryhtao oesaka xine, kuakorehmatose imehnõ amorepary poko omi kurã poko Jezu Kyrixtu poko. Ãko ro matose seromaroro, jakorehmãko ro.


text:
Naeroro ynara enetupuhnõko ase, okurohtao xine erohnõko mã Ritonõpo. Tyrisenã sã oritorỹko mana. Pake toerohpitose ynororo. Erohkehpyra mana opoko xine, Jezu Kyrixtu oepyry ropa ponãmero. Tooehse ropa Jezu ahtao rokẽ toerohtoh poko otyhkãko mã Ritonõpo.


text:
Ypyno toexiry sã opyno xine roropa mã Ritonõpo. Opyno xine ase roropa. Jakorehmananõme matose, Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko, aomiry zae ehtoh ekarory poko imehnomo a. Ehxiropyra matose ãpuruhpyry tao jexiry poko. Morararo ãpuruhpyry tao pyra ro jahtao jakorehmananõme mexiatose, imehnõ amorepary poko omi kurã poko Jezu Kyrixtu poko.


text:
Etatoko pahne, yronymyryme opyno xine ase, opyno xine Jezu Kyrixtu ehtoh samo. Opyno xine ase tamorepase jexiryke eya opyno xine jehtoh poko. Ajohpe pyra ase morara kary poko ya. Juaro Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Papa, Piripopõkõ akorehmako kokoro rokene itamurumehxo osepyno toto ehtohme. Opoko zuarohxo toto ehtohme akorehmako toto Papa, zae ehtoh menekary waro toto ehtohme roropa,


text:
zae kuhse toexirykõ se toto ehtohme oneneryme,” ãko ase Ritonõpo a. Morara awahtao xine tyyrypyhpyke pyra matose exĩko, ohxiropyra xine roropa imehnõ mana Jezu oepyry ropahtao sero nono pona.


text:
Zae ehtoh poko exĩko matose, Jezu Kyrixtu a tyjamitunuru tokarose exiryke oya xine. Aomi poe kure Ritonõpo rĩko matose. Mame, “Emero motye kure mase Ritonõpo,” ãko imehnõ mana Ritonõpo a zae oehtohkõ eneryke tyya xine.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, pitiko rokẽ pyra tyhtomase ywy onenetupuhpynomo a. Yrome enaromyra exiase omi kurã ekarory poko imehnomo a. Mame orẽpyra jeneryke, imehnõ Jezu poetory to roropa orẽpyra omi kurã ekaropitõko mana. Naeroro tuhkehxo mã Ritonõpo omiry kurã waro exĩko Jezu Kyrixtu poko. Moro waro oexirykõ se ase.


text:
Tarõkõ mã ypoko zuaro toehse, kowenu tuisary tapyĩ erase tõ emero zuaro. Ãpuruhpyry taka tõmapose ywy, Kyrixtu poetoryme jexiryke. Seza tapyĩtaõkõ roropa emero zuaro mã toto ypoko.


text:
Naeroro ehxiropyra jexiryke omi kurã ekarory poko ãpuruhpyry tao jahtao ro, tuhke Kuesẽkõ omipona exiketõ orẽpyrahxo exĩko mana Kuesẽkõ enetuputyry poko. Enaromyra mã toto Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepary poko, kokoro rokene.<pb/>


text:
Toitoine Kyrixtu poko imehnõ zurũko mã toto jumoxike toexirykõke, kure tõsekarorykõ se roropa toexirykõke. Yrome imehnõ mã Ritonõpo omiry ekarõko imehnomo a, toto pyno toexirykõke.


text:
Ypyno roropa toexirykõke Kyrixtu omiry ekarõko mã toto zae. Ritonõpo omi poe aomiry kurã myakãmary se pyra jexiry enetupuhnõko mã toto.


text:
Yrome mokaro jumoxike exiketõ mã ajohpe sã rokẽ Kyrixtu poko imehnõ zurũko. Osepyno rokẽ mã toto. Imehnõ zurũko toh mã repe Kyrixtu poko ymotyẽkatohme, orẽpyrahxo se toexirykõke.<pb/>Josanumary se roropa mã toh repe, ãpuruhpyry tao jahtao.


text:
Otara kara. Tãkye rokẽ ase Kyrixtu poko imehnõ tamorepase ahtao, jumoxike exiketomo a tamorepase toto ahtao, ypyno exiketomo a tamorepase toto ahtao roropa. Tãkye exikehpyra ase tamorepase imehnõ ahtao, enara.


text:
Jezu Kyrixtu zuzenu ymaro mana. Jakorehmãko mana. Jakorehmãko roropa matose ypoko Ritonõpo a õtururukõke. Naeroro zuaro ase tũtãko ropa ase ãpuruhpyry tae. Morara exiryke tãkye ase.


text:
Ynara se ase, yronymyryme Kyrixtu omipona se ase. Orẽpyra jexiry se ase Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry poko ya, kokoro rokene ekurehpyra jehtohme. Seromaroro kuhse enaromyra se ase. Kure Kyrixtu riry se rokẽ ase, orihpyra ro jahtao ro, toorihse jahtao ro, enara.


text:
Oty kure ya sero nono po? Emero motye Kyrixtu kure ya mana. Naeroro toorihse jahtao kurehxo exĩko ase imaro exikehpyra jexiryke.


text:
Yrome orihpyra jahtao erohnõko ro ase. Ritonõpo nyrohmanohpotoh kurã poko ro ase. Orihpyra jahtao imehnõ Kyrixtu enetupuhnõko mana jomiry etaryke tyya xine. Morara exiryke imenekary waro pyra ase, jorikyry, orihpyra jexiry, enara.


text:
Moro enetupuhnõko ase. Naeroro orihpyra ase aporo amaro xine jehtohme. Ãmorepatorỹko ase zuarohxo oehtohkõme, tãkye roropa oehtohkõme Ritonõpo enetuputyry poko oya xine.


text:
Morarame tãkye kuhse exĩko matose, amaro xine tooehse ropa jahtao kure jexiryke oya xine. “Imehxo mã Jezu Kyrixtu,” ãko matose orihpyra jexiryke, imarõ oexirykõke.<pb/>


text:
Ynara se ase oya xine, zae oehtohkõ se ase. Kyrixtu omipona nymyry oexirykõ se ase. Morarame aomipona awahtao xine orẽpyra Jezu enetupuhnõko matose. Mame amaro xine jahtao, amaro xine pyra jahtao roropa ynara matose Ritonõpo omipona. Ynara etary se ase opoko xine imehnomo a. “Piripopõkõ orẽpyra mã toto Ritonõpo omipona. Atakorehmãko roropa mã toto imehnõ amorepary poko Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine,” ãko mã toto ya opoko xine.


text:
Ozehnotokõ zuno pyra ehtoko. Mokaro motye kuhse orẽpyra Ritonõpo mana. Naeroro orẽpyra rokẽ ehtoko kokoro rokene. Morarame enaromyra oexirykõ eneryke tyya xine typoremãkaporykõ enetupuhnõko mã toto. Apotoimo htaka tyrirykõ enetupuhnõko mã toto. Yrome tõmipona se exiketõ pynanohnõko Ritonõpo mana. Moro enetupuhnõko roropa mã toto. Naeroro ãkorehmatorỹko Ritonõpo mana, poremãpyra oehtohkõme jũme imaro oehtohkõme roropa.


text:
Tymenekase matose Ritonõpo a tõmipona oehtohkõme. Kyrixtu poetoryme matose erohnõko, Kyrixtu enetuputyryke oya xine oesẽkõme. Etuarimãko roropa matose ipoetoryme oexirykõke.


text:
Pake josanumasene yzehnotokomo. Josanumary meneatosene. Moro waro matose. Seromaroro, josanumãko ro mã toto. Morararo mã toto, õsanumatorỹko Kyrixtu poetoryme oexirykõke.<pb/>


text:
Orẽpyra matose Kyrixtu poetoryme toehse oexirykõke. Opyno xine toexiryke ãkorehmatorỹko Kyrixtu mana torẽtyke pyra oehtohkõme. Ritonõpo zuzenu kurã mã ãmorepatorỹko okurohtao xine. Imehnõ Jezu poetory rĩko matose kure. Toto pyno roropa matose.


text:
Morara exiryke ajohpãme sã oxisã osenetupuhtoko. Oxisã roropa imehnõ pyno ehtoko. Oxisã õsenetupuhtohkõ ahtao jãkyemãko matose.


text:
“Imehxo ase, imehnõ motye,” kara ehtoko. Imehnõ motye kure oexirykõ poko epyrypara ehtoko. Toto maro oxiekyryme sã ehtoko. Kure tyritoko toto, otuisarykõme samo.


text:
<t>Moinoro Ritonõpome Jezu Kyrixtu kynexine.</t><t>Mame, “Asã tuisame se rokẽ ase Papa,<br/>ahnome jexiry se pyra ase,” kara ynororo Tumy a.<br/>


text:
<t>Tamoreme tuisame toehtoh turumekase eya seropõme toehtohme</t><t>imehnõ akorehmaneme roropa toehtohme.<br/><t>Mame ahnome tonuruse kysã xine ehtohme.<br/>


text:
<t>Mame orẽpyra toexiry turumekase Tumy omipona toehtohme ipunaka toorikyry ponãmero.<br/>Tumy omihpyryae ro Jezu kynorihne.</t><t>Wewe axikahpyry pokona toxixihmase, iirypyryme aexihpyry samo.<br/>


text:
<t>Morara exiryke emero motye tuisamehxo Jezu tyrise Ritonõpo a, tymaro aehtohme.</t><t>Tuisa esety ke tosehpase roropa ynororo Ritonõpo a ime aexiry enetupuhtohme imehnomo a emero.<br/>


text:
<t>Morara exiryke kure Jezu riry poko</t><t>tosekumurukõ po porohnõko mã toto kapuaõkõ emero te, sero nonopõkomo, aorihtyã roropa.<br/>Emero porohnõko tosekumurukõ po mã toto.<br/>


text:
<t>“Omoro mase yna esẽme Jezu Kyrixtu,” ãko mã toto imehnõ netaryme emero.</t><t>“Kure Ritonõpo mana. Kumykõme mana.<br/>Emero motye orẽpyra mana,” ãko roropa mã toto.<pb/>


text:
Etatoko pahne wekyry tomo, opyno xine ase. Amaro xine jahtao jomiry mymoitone. Naeroro moro motye seromaroro jomipona ehtoko amaro xine pyra ro jahtao. Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry poko erohtoko. Tomeseke ehtoko roropa aomipona oehtohkõme. Ritonõpo zuno ehtoko, “Arypyra,” kara ehtoko eya, opynanohkehpyra xine aehtohme.


text:
Ynara exiryke okurohtao xine mã Ritonõpo, ãkorehmatorỹko mana tõmipona se oehtohkõme. Tyjamitunuru ekarõko oya xine mana, tõmipona oehtohkõme, enara.<pb/>


text:
tyyrypyhpyke pyra oehtohkõme imehnomo a, okurohtao xine roropa zae oehtohkõ waro oehtohkõme. Iirypyrymãkõ rãnao matose. Ajohpãkõ rãnao sero nono po matose roropa. Naeroro Ritonõpo poenõme sã ehtoko kure rokẽ ehtoko. Xirikuato osenẽko koko. Moro saaro matose zae awahtao xine Jezu Kyrixtu omipona iirypyrymãkõ rãnao awahtao xine, zae oehtohkõ enẽko mã toto.


text:
Ritonõpo omiry kurã ekarotoko eya xine, orihpỹme toto ehtohme Jezu enetuputyryke tyya xine. Morara awahtao xine tãkye kuhse ase exĩko opoko xine Jezu oepyry ropahtao. Zuaro exĩko ase. Jerohtopõpyry amaro xine toiparo rokẽ pyra exiry waro exĩko ase.<pb/>


text:
Otarãme okynã pyra jetapãko onenetupuhpynõ mana. Yrome jorikyry ynekaroryme mana Ritonõpo a, orẽpyra jerohtopõpyryke amaro xine. Yrome otara kara. Tãkye ro ase jorikyryhtao ãkorehmatohkõme Jezu enetuputyry poko oya xine. Tãkye oexirykõ se ase roropa moro poko.


text:
Okynã pyra Timoteu enyokyry se ase oya xine, aropory se Ritonõpo ahtao. Oenese xine aropory se ase kure oehtohkõ ekaropose oya xine, zuaro jehtohme, tãkye jehtohme.


text:
Imehnõ mã emero toerohtohkõ poko rokẽ osenetupuhnõko mã toto. Jezu Kyrixtu omiry ekarory poko osenetupuhpyra mã toto. Typoko xine rokẽ osenetupuhnõko mã toto.


text:
Yrome Timoteu mokaro sã pyra mana. Erohketyme nymyry mana. Kure mana, zuaro matose. Ymaro erohnõko mana omi kurã poko imehnõ amorepary poko Jezu poko. Umũkurume sã Timoteu nase. Jũme sã ase roropa.


text:
Morara exiryke enyokyry se ase oya xine. Yrome otara exĩko hano. Otarãme ãpuruhpyry tae tũtãko ropa ase zuaro pyra ase. Zuaro jahtao rokẽ enyohnõko ase oya xine ouruse xine.


text:
Kuesẽkõ jamitunuru enetupuhnõko ase. Jytory se ase roropa oenese xine. Kuesẽkomo a, “Ytoko,” kary momohnõko rokẽ ase jytotohme.<pb/>


text:
Kuakorõkõ aropõko ropa ase oya xine, Epaporotitu. Pake menehpotone jakorehmaneme. Ymaro toerohse ynororo omi kurã ekarory poko. Urumekara ro mana. Jepeme nymyry mana.


text:
Oenese xine toytory se mana. Toemynyhmase ynororo opoko xine, akuruhtatopõpyry poko totase oya xine exiryke. Ynara tykase ynororo, “‘Toorihse Epaporotitu mã otarãme,’ ãko toh mã ypoko,” tykase ynororo. Morara exiryke toemynyhmase ynororo opoko xine.


text:
Itamurume kure pyra nexiase. Orikyĩse nexiase. Yrome ipyno Ritonõpo nexiase. Ipyno rokẽ pyra, ypyno roropa nexiase omuhpe jexiryĩno.


text:
Morara exiryke yronymyrymehxo Epaporotitu enyokyry se ase oya xine enetohme ropa oya xine. Tãkye matose exĩko mokyro eneryke ropa oya xine. Morarame tãkye toehse awahtao xine emynyhmarahko exĩko ase roropa.


text:
Naeroro mokyro eahmatoko oesaka xine aytotohme. Tãkye ehtoko imaro ãkorõkõme exiryke, Kuesẽkõ poetoryme exiryke. Morara ehtoko emero Epaporotitu panõkomo a. Kure rokẽ tyritoko toto. Morararo ehtoko emero, Jezu poetory tõ maro. Kure rokẽ tyritoko toto.


text:
Toorikyry zuno pyra Epaporotitu nexiase. Jakorehmara mexiatose moe oexirykõke. Yrome imepỹ menyokyatose jakorehmatohme eya. Osepyno pyra nexiase. Jakorehmase Kyrixtu omi poe takuruhtary ponãmero.<pb/>


text:
Morarame jakorõ tomo, atãkyematoko Kuesẽkõ poetoryme oexirykõ poko. Penekehpyra ase morara kary poko ya. Apitoryme morara ymeroase onenerykõme. Oty katohme? Arypyra, ynymerohpyry omipona awahtao xine kure rokẽ exĩko matose.


text:
Tuaro ehtoko. Tomeseke ehtoko popyra ehtoh poko exiketõ poko. Kaikuxi sã oryhmarykõ se rokẽ mã toto. Ynara ãko toto, “Aĩkõ potapihpyry isahkatoko kure oehtohkõme Ritonõpo a,” ãko mã toto. Opũkõ sahkapory se toh ma repe. Tuaro ehtoko mokaro poko. Zae pyra exiketõ mokaro. Ynara ãko mã toh repe, “Yna Ritonõpo poenõme toehse yna aĩpotapihpyry tysahkase exiryke,” ãko toh mã repe, azahkuru rokene.


text:
Yrome mokaro sã pyra sytatose. Kukurohtao xine tukurãkase kuexirykõke. Ritonõpo zuzenu poe Ritonõpo poko sytatose. Atãkyemãko sytatose Jezu Kyrixtu poetoryme kuexirykõke. Kupũkõ sahkary tõkehko, kuakorehmara xine ipunaka kure kyrirykõ poko Ritonõpo a. Moro waro sytatose.


text:
Kynyrihpyrykõ poko kure toehse kuahtao xine toiparo rokẽ enetupuhnõko sytatose. Kynyrihpyrykõ kure ahtao Ritonõpo a imehnõ motye kure jexiry, imehnõ motye kure jehtoh poko tukuhse ya exiryke. Tuhke tyrise ya kure jehtohme Ritonõpo a.


text:
Jenurutopõpyry 8me tõmehse ahtao waĩpotapihpyry tysahkase Ritonõpo poetoryme jekarotohme. Izyraeu paryme ase, Pẽxamĩ paryme. Juteume nymyry ase, juteume aja exiryke, Papa roropa. Zae Ritonõpo nymeropohpyry poko tamorepase ywy, parixeume toehse ywy, Moeze nymerohpyry omipona toehse jexiryke.


text:
Orẽpyra exiase juteu tamuxiry tõ omipona. Toto omiry onurumekara exiase. Yrome azahkuru exiase. Zae sã exiase Ritonõpo a. Morara exiryke Jezu poetory tõ tyyryhmase ya. Zaẽkara sã toh nexiase ya. Mame zae jehtohme Moeze nymerohpyry omipona exiase yronymyryme repe.


text:
Yrome seromaroro Kyrixtu pyno toehse ywy. Naeroro morohne kure jehtopõpyry kehko emero ipune pyra toehse ya, Kyrixtu rokẽ pyno toehse jexiryke.


text:
Eya osekarõko ase, jesẽme toehse ynororo exiryke. Aomipona se rokẽ ase ipunaka. Emero motye kure kuhse ynororo ya. Naeroro kure jehtopõpyry typahse ya emero. Emero turumekase ya aomipona jehtohme. Naeroro Kyrixtu poko ypenetaryke ya emero turumekase ya, typahsẽme rokẽ toehse exiryke ya, Kyrixtu apoitohme rokẽ ya.


text:
Kyrixtu maro nymyry toehse ywy. Apitoryme, zae ase Ritonõpo a, tamuxi tõ omipona jexiryke, tykase ywy repe. Yrome seromaroro ynara zuaro toehse ywy, Kyrixtu enetuputyryke rokẽ ya tukurãkase ywy. Ritonõpo ynara ãko, “Tukurãkase mase Umũkuru enetuputyryke oya,” ãko Ritonõpo ya.


text:
Seromaroro toiro se rokẽ ase. Kyrixtu omipona se rokẽ ase. Orẽpyra ynororo. Tyjamitunuru ke tõsemãse ropa ynororo toorihxĩpo. Naeroro ijamitunuru se ase roropa ukurohtao. Toetuarimase ynororo kypynanohtohkõme Tumy omi poe. Morararo Kyrixtu osanumatopõpyry sã josanumary se ase imehnõ amorepary poko. Tumy omipona toehse ynororo toorikyry ponãmero. Morararo ase Kyrixtu omipona se ase jorikyry ponãmero.


text:
Kyrixtu sã toehse ywy, aomipona toehse ywy, kara ase, Jezu sã exipyra ro jexiryke. Kure rokẽ ase tyyrypyhpyke pyra, kara roropa ase. Yrome Kyrixtu a typynanohse ywy tymaro jehtohme. Naeroro aomipona se rokẽ ase, onurumekara ase. Kure rokẽ se ase. Morara jehtohme typynanohse ywy Jezu Kyrixtu a.


text:
Jakorõ tomo, kokoro rokẽ Kyrixtu omipona rokẽ ase, kara ase imehnomo a. Yrome pake iirypyryme jehtopõpyry poko osenetupuhpyra ase. Moro poko wenikehnõko ase. Taroino Ritonõpo omipona jehtoh poko osenetupuhnõko ase yronymyryme, jũme orihpỹme jehtohme imaro. Aomipona se ase jetuarimaryhtao ro.


text:
Tururume ytokety topohme ytõko axiny osema etyhpyry pona, osemazuhme toeporehkatohme, “Kure mase,” kary etatohme tyya. Mokyro sã jexiry se ase. Toiro se rokẽ ase. Ritonõpo omipona se ase yronymyryme, “Kure mase,” kary etary se jexiryke Ritonõpo a sero etyhpyry po. Mame jũme imaro exĩko ase kapu ao toahmase jexiryke Kyrixtu a. Jũme imaro exĩko ase Jezu Kyrixtu enetuputyryke ya.<pb/>


text:
Kyrixtu omipona kuahtao xine zae sytatose. Moro waro matose. Naeroro kokoro rokẽ aomipona sehtone. Yrome otarãme toitoine matose aomipona se hkopyra. Morara awahtao xine otuarõtanohtorỹko Ritonõpo mana zae zuaro oehtohkõme.


text:
Aomipona kuahtao xine kure. Pake Ritonõpo nekarotopõpyryae ro sexiatose. Moro saaro sehtone seromaroro aomipona.<pb/>


text:
Jakorõ tomo, zae jehtoh ipoenohtoko. Zuaro ehtoko. Ysã Ritonõpo omipona exiketõ enetoko yna sã oehtohkõme.


text:
Tuhkãkõ nae zae pyra exiketomo. Mokaro poko kuuruatosene. Ixitary se ase mokaro poko oururukohtao. Kyrixtu zehno exiketõme mã toto. Exixihmatopõpyry eunohnõko mã toto.


text:
Typenetatohkõ poko se rokẽ mã toto. Ritonõpo oneahmara mã toto. Ihximyra mã toto tyyrypyrykõ kahpyry poko. Ipoko epyrypãko mã toto kure ehtoh poko samo. Senohne poko osenetupuhnõko mã toto, onenetupuhpynõ penetatoh poko tõkehko osenetupuhnõko mã toto. Naeroro ameke rokẽ exĩko mã toto Ritonõpo a. Etuarimatoh taka omõnõko mã toto.


text:
Yrome kuesarykõ kapu ao mana Ritonõpo esao. Moro poe Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu oehnõko ropa mana kypynanohnekomo. Tãkye rokẽ sytatose aepyry ropa eraximãko.


text:
Tyjamitunuru ke Jezu Kyrixtu mã imehnõ poremãkapory waro emero porehme tõmipona toto ehtohme. Mame tyjamitunuru ke ro kuokokõ myakãmãko mana, kurã ke. Sero nono po kuahtao xine jamihme pyra sytatose. Yrome kuokokõ myakãmãko kurã ke mana, tokoke kurã ke kuehtohkõme. Orihpỹme exĩko sytatose jũme.<pb/>


text:
Morara exiryke jakorõ tomo, poremãpyra ehtoko Kuesẽkõ omipona oexirykõ poko. Opyno xine ase yronymyryme. Oya xine jytory se ase. Tãkye ase opoko xine kure oexirykõke ya. Ritonõpo nekarohpyryme matose ya, jerohtamitume matose.<pb/>


text:
Ynara ãko ase oya Ewotia, oya roropa Sỹtyke, ajohpãme sã oxiehno pyra ehtoko. Osepyno ehtoko atakorõme oexirykõke, Jezu poetoryme oexirykõke.


text:
Oya roropa jakorehmane ynara ãko ase, mokaro nohpo tõ zuruko, Ewotia, Sỹtyke, enara, oxiehno pyra toto ehtohme ropa. Itamurume toerohse toto ymaro Jezu poko imehnõ amorepary poko. Keremẽti roropa toerohse ymaro, tuhkãkõ jakorehmananõ maro. Mokaro esetykõ tymerose Ritonõpo papẽ poko nase, jũme Ritonõpo maro toto ehtohme.<pb/>


text:
Typynanohse matose Kuesẽkomo a tymaro oehtohkõme. Naeroro tãkye ehtoko kokoro rokene. Atãkyematoko, ãko ropa ase oya xine.<pb/>


text:
Torẽtyke pyra ehtoko. Emero poko oturutoko Ritonõpo maro. Openetatohkõ ekaropotoko eya. Mame, “Kure mase Papa,” kahtoko roropa eya õtururukohtao.


text:
Mame torẽtyke pyra oritorỹko mã Ritonõpo. Otãto? Zuaro pyra sytatose repe. Ynororo rokẽ zuaro torẽtyke pyra oritohkõ poko. Jezu Kyrixtu maro oexirykõke oewomatorỹko mana. Õsenetupuhtohkõ kurãkãko ropa mana. Kyrixtu omipona se rokẽ exĩko matose.<pb/>


text:
Mame etatoko pahne jakorõ tomo, zae ehtoh poko rokẽ osenetupuhtoko. Zae ehtoh poko te, kure ehtoh poko te, jamihme pyra exiketõ pyno exiry poko, kure imehnõ riry poko te, iirypyryme pyra ehtoh poko, imehnõ pyno ehtoh poko, kure imehnõ riry poko, enara. Morohne poko osenetupuhtoko.


text:
Ya ãmorepatopõpyrykõ omipona ehtoko. Jomiry ke kuamorepatosene. Zae jehtopõpyry ke roropa kuamorepatosene. Morarame torẽtyke pyra oritorỹko Ritonõpo mana. Amaro xine exikehpyra roropa mana.<pb/>


text:
Tãkye ase ipunaka, Kuesẽkõ maro jexiryke. Kure mase ãko ase eya onenehpohpyrykõ poko. Tuhke nuno taropose oya xine repe, yrome seromaroro ypyno oexirykõ enepõko ropa matose ya. Pake ypyno mexiatose. Yrome jakorehmasaromepyra mexiatose. Seromaroro onenehpohpyrykõ ke jakorehmãko matose. Kure matose.


text:
Tuenikehse ypoko oexirykõke emynyhmãko ase, kara ase. Ynara zuaro toehse ywy, emero rokẽ toehse ahtao torẽtyke pyra ase. Tãkye ro ase tymõkomoke pyra jahtao.


text:
Jetuarimary waro toehse ywy, tymõkomoke pyra jahtao ipunaka. Tymõkomoke toehse ywy roropa pitiko rokẽ pyra. Naeroro ynara waro toehse ywy, emero rokẽ toehse jahtao, jetuarimaryhtao roropa, tãkye rokẽ ase. Tuesapare jahtao te, omise jahtao, tuhke tymõkomoke jahtao, tymõkomoke pyra jahtao roropa, tãkye rokẽ ase.


text:
Kokoro rokẽ tyjamitunuru ekarõko Kyrixtu ya. Naeroro emero rokẽ jetuarimaryhtao poremãpyra ase, yjamihtanopyryke Kyrixtu a, tyjamitunuru ke.<pb/>


text:
Pake jytoryhtao Masetonia poe amarokõ rokẽ toenupunase ypoko. Jezu omiry kurã ekaropitoryhtao ya wakorehmatose. Toiro rokẽ pyra wakorehmatosene tymõkomoke jahtao, jetuarimaryhtao, enara. Imehnõ tuenikaroro rokẽ toh nexiase.


text:
Otinerũkõ poko penetara ywy repe. Yrome Ritonõpo nekarory apoiry se ase, oya xine, jakorehmatamitume, otinerũkõ tokarose exiryke oya xine ya.


text:
Seromaroro onenehpohpyrykõ Epaporotitu a apoi rahkene, porehme. Epo mana. Imotye roropa mana. Onekarohpyrykõ ya onekarohpyryme Ritonõpo a mana. Typoxine sã eya mana. Kure Ritonõpo a mana. Jamaro mana.


text:
Morarame emero ise oehtohkõ ekarõko roropa Ritonõpo oya xine mana, emero nae toexiryke, tyamene se pyra roropa toexiryke, Jezu Kyrixtu poetoryme oexirykõke.


text:
Naeroro, “Kure mase Ritonõpo. Yna zũme mase. Emero motye, imehxo mase,” kakehpyra sehtone, jũme, enara.<pb/>


text:
Mame emero Jezu Kyrixtu poetory tomo a, “Kure pãna matou?” kahtoko. Morararo Jezu poetory tõ ymarõkõ, “Kure pãna matou?” ãko oya xine mana.


text:
Morararo emero Kyrixtu poetory tõ tarõkõ mã Seza tapyĩtaõkõ maro, “Kure pãna matou?” ãko oya xine.<pb/>


text:
Mame ynara ãko ase Ritonõpo a imaro jotururuhtao opoko xine, “Kure rokẽ Piripopõkõ tyriko,” ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a. Enara.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro onenerykõme. Ywy ase Pauru. Ritonõpo nymenekahpyryme ase, Jezu Kyrixtu poko imehnõ amorepaneme. Taro Timoteu nase ymaro. Kuakorõkõme ynororo Jezu enetuputyryke eya.<pb/>


text:
Ritonõpo poetoryme matose, Koroxipõkomo. Wekyryme matose, Kyrixtu enetuputyryke oya xine. Zae roropa matose, Kyrixtu omipona.<pb/>Kure rokẽ oriporykõ se ynanase Ritonõpo a, Kumykomo a, ipoe torẽtyke pyra oehtohkõme.<pb/>


text:
Ynara ãko tarõkõ yna a opoko xine, “Koroxipõkõ Jezu Kyrixtu omipona mana yronymyryme. Ritonõpo poetory pyno roropa mã toto ipunaka,” ãko toto yna a.


text:
Naeroro opoko xine yna otururuhtao Ritonõpo maro, “Kure mase Papa kapuaono,” ãko ynanase Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ zumy a.


text:
Moinoro zae omi etapitotopõpyry poe ro oya xine Jezu Kyrixtu poko, imeĩpo Ritonõpo maro kuexirykõ poko metatose. Imaro oehtohkõ momohnõko matose. “Ymaro exĩko matose,” katopõpyry Ritonõpo a onytyorõmara mana. Naeroro ipoetory pyno matose. Oesẽkõme Jezu enetupuhnõko matose, enara.


text:
Kure kyritorỹko Ritonõpo mana. Kure imehnõ rĩko roropa mana. Morara kary totase oya xine. Morara kary etaryke oya xine zae aehtoh waro matose. Imehnõ amorepãko matose emero pata to poro. Morarame õmirykõ etaryke tyya xine asã xine Ritonõpo enetupuhnõko mã toto. Kure Ritonõpo orirykõ enetupuhtoh sã oya xine enetupuhnõko mã toto. Kure toto rĩko Ritonõpo mana. Imaro toehtohkõ momohnõko roropa mã toto.


text:
Epapura kynexine ãmorepanekomo, kure Ritonõpo orirykõ poko. Mokyro pyno ynanase pitiko rokẽ pyra. Jezu Kyrixtu poetoryme nymyry ynororo. Zae ãmorepatorỹko mana Kyrixtu poko. Ãkorehmatorỹko roropa mana yna esahpyo.


text:
Yna zuruase mokyro opoko xine, “Ritonõpo zuzenu poe imehnõ pyno mã toto yronymyryme,” tykase ynororo opoko xine.<pb/>


text:
Naeroro mokyro omiry totase yna a exiryke oturukehpyra ynanase opoko xine Ritonõpo netaryme, “Koroxipõkõ akorehmako Papa typoko xine õsenetupuhtoh waro toto ehtohme. Zae ehtoh poko tuaro tyriko toto popyra ehtoh poko pyra toto ehtohme. Ouzenu a toto amorepapoko Papa,” ãko ase Ritonõpo a.


text:
Mame Ritonõpo poe zae ehtoh waro awahtao xine aomipona exĩko matose. Ritonõpo zamaro matose exĩko. Kure rokẽ imehnõ rĩko roropa matose, pohto rokẽ pyra. Mame Ritonõpo warohxo exĩko matose.


text:
Ynara ãko ynanase Ritonõpo a, “Papa kapuaono emero motye orẽpyra mase. Emero omiry motye õmiry kure mana. Naeroro Koroxipõkomo a ajamitunuru ekarõko mase jamihme toto ehtohme, penekehpyra roropa toto ehtohme opoko, tãkye toto ehtohme toetuarimarykohtao ro,” ãko ynanase.


text:
Saerehkane esẽme Ritonõpo mana. Zae exiketõ esẽme roropa mana. Ipoetory tõ roropa zae mana. Tynekarory kurã kurãkãko Ritonõpo mana ekarotohme typoetory tomo a. Moro eraximãko sytatose. Naeroro tãkye ehtoko. “Kure mase Papa,” kahtoko. Tukurãkase matose Ritonõpo a tymaro oehtohkõme, imehnõ Jezu poetory tõ maro, tuisame exikety Jezu tooehse ropa ahtao.


text:
Tyyrypyrykõ poko exiketõ esẽme joroko tamuru mana. Ipoetory tõ iirypyryme mana. Tyyrypyhpyke sexiatose roropa. Joroko tamuru omipona sexiatose. Yrome kypynanopyatose ropa Ritonõpo, Tumũkuru poetoryme kuehtohkõme. Tumũkuru pyno ipunaka Ritonõpo mana.


text:
Eya tymyhpokase ropa sã sytatose joroko tamuru poetoryme pyra kuehtohkõme. Kyyrypyrykõ topehmase eya toorikyryke kymyakãkõme. Kyyrypyrykõ tykorokase eya mana zae kuehtohkõme.<pb/>


text:
Ritonõpo osenepyra mana. Morara exiryke Tumũkuru tonehpose eya sero nono pona zuaro kuehtohkõme. Isã Imũkuru mana ipunaka. Apitoryme tonuruse ynororo Ritonõpo mũkurume. Eya emero tyripose Ritonõpo a. Tynyrityã motye kure ynororo Ritonõpo mũkurume toexiryke.


text:
Emero tyrise eya Tumy omi poe, kapuaõkõ tyrise eya, xixi, xirikuato tõkehko. Nonopõkõ roropa tyrise eya Tumy jamitunuru ke, senohne otyro tõkehko. Osenehnõ tyrise roropa eya, joroko tõ tuisary, ahno tuisary, pata esã roropa, kutuisarykõ roropa, kowenu tõ roropa, enara. Emero tyrise eya Kyrixtu omipona ehtohme emero porehme.


text:
Seropõkõ pyra ro ahtao Kyrixtu nae ro ehse. Morara exiryke Jezu poe toehse kehko. Jezu hnao kymarokõ pyra exiry. Mame Jezu poe ro senohne enahpyra mana.


text:
Kupuhpyrykõme sã Jezu mana Kuesẽkõme exiryke. Zokome sã sytatose ipoetoryme kuahtao xine. Jezu poe isene toehse sytatose. Ritonõpo mũkuru imehxo mana. Tõsemãse ropa ynororo toorihxĩpo. Tõsemãkapose ropa Ritonõpo a emero motye Jezu ehtohme. Morara exiryke toorihse kuahtao xine ẽsemãnõko ropa sytatose kure Ritonõpo ritohme jũme.


text:
Tamoreme Tumũkuru poko Ritonõpo tõsenetupuhse, “Umũkuru tuisamehxo tyrĩko ase ysamo,” tykase Ritonõpo tyya rokene. Naeroro oxisã mã toto, Ritonõpo nymyryme Imũkuru exiryke.


text:
Ritonõpo zehno seropõkõ kynexine iirypyryme toehse toexirykõke. Toto zehno toehse Ritonõpo roropa. Naeroro ynara tõsenetupuhse Ritonõpo, “Umũkuru emero kurãkatõme tyrĩko ase oxiekyryme sã toto ehtohme ymaro,” tykase. Mame oxiehno pyra tyripose ropa toto eya tyehno pyra roropa, Jezu exixihmatopõpyry pokoino wewe pokona. Mame toto zehno pyra toehse Ritonõpo Jezu orihtopõpyryke, nonopõkomo, kapuaõkomo, enara.<pb/>


text:
Amarokõ roropa Ritonõpo epeme pyra mexiatose. Ise pyra mexiatose ipunaka, oorypyrykõ pokoino. Oorypyrykomo a rokẽ tuaro mexiatose roropa.


text:
Yrome seromaroro Tumũkuru orihtopõpyry pokoino õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa Ritonõpo a typyno oehtohkõme, tymaro oehtohkõme roropa, kure oehtohkõme iirypyryme pyra, zae rokẽ oehtohkõme, enara.


text:
Naeroro ãmorepatopõpyrykõ onurumekara ehtoko. Orẽpyra ehtoko Kuesẽkõ Jezu enetuputyry poko oya xine. Penekehpyra ehtoko ipoko. Osenekunohpopyra ehtoko ajoajohpãkõ omiry etaryhtao oya xine. Ritonõpo maro oehtohkõ momohnõko matose oesẽkõme tonetupuhse oya xine exiryke. Omi kurã etaryke oya xine menetuputyatose. Pake moro omi kurã poko kuamorepatosene. Seromaroro moro omi kurã poko imehnõ amorepãko tuhkãkõ mana emero pata tõ poro.<pb/>


text:
Tãkye ase jetuarimary poko ãkorehmatohkõme. Kyrixtu toetuarimase typoetory tõ kurãkatohme tyya, kukurãkatohkõme. Naeroro Kyrixtu akorehmãko sã ase jetuarimaryke ipoetory to kurãkary poko.


text:
Ritonõpo poe Jezu enetupuhnanõ akorehmaneme ase. Eya tyrohmanohpose ywy ãkorehmatohkõme. “Jomiry kurã poko imehnõ amorepako emero pata tõ poro,” tykase ya.


text:
Pake Ritonõpo osenetupuhtopõpyry waro pyra seropõkõ nexiase. Tuenikaroro rokẽ toh nexiase Ritonõpo õsenetupuhtopõpyry poko. Yrome seromaroro tõsenetupuhtopõpyry tokarose rahkene tonetupuhnanomo a.


text:
Ynara tõsenetupuhse Ritonõpo, “Juteutõkarame awahtao xine ro Kyrixtu amaro xine mana. Morara exiryke imaro tuisame exĩko matose,” tykase. Moro poko onetapitopyra sexiatose aporo tokare pyra exiryke. Seromaroro moro omi kurã ekarory se mana emero netaryme.


text:
Morara exiryke Kyrixtu poko oturukehpyra ynanase emero pata tõ po. Morotõkõ amorepãko ynanase. “Tomeseke ehtoko Jezu enetuputyry poko ekurehpyra oehtohkõme. Tokurehse awahtao xine apotoimo htaka ytõko matose,” ãko ynanase eya xine. Tuaro exiketõ sã toto amorepãko ynanase Kyrixtu poko, ynara kary se yna exiryke Ritonõpo a, “Moxiã orẽpyra mã toto Jezu pyno toexirykõ poko, aomipona toexirykõ poko, enara, Kyrixtu maro toehse toexirykõke,” kary se ynanase Ritonõpo a.


text:
Naeroro erohnõko ase yronymyryme. Etuarimãko ase roropa repe. Yrome tyjamitunuru ekarõko Kyrixtu ya mana tõmipona jehtohme. Emero motye orẽpyra Kyrixtu omiry mana. Mame tyjamitunuru ekaroryke ya imehnõ amorepãko ase.<pb/>


text:
Jerohtopõpyry poko oururukõ se ase zuaro oehtohkõme. Yronymyryme erokuase ãkorehmatohkõme, Raotiseapõkõ roropa akorehmatohme, imehnõ roropa juaro pyra exiketõ akorehmatohme roropa.


text:
Yronymyryme toerohse ywy toto jamihtanohtohme, Jezu omipona toto ehtohme. Imehnõ Jezu poetory pyno toto ehtohme roropa. Itamurumehxo zae omi waro toto exiry se exiase orẽpyra toto ehtohme Jezu enetuputyry poko eya xine. Morara ahtao, “Otarãme enetupuhnõko ase,” kara exĩko mã toto. “Otarãme aomipona se pyra ase,” kara roropa exĩko mã toto. Mame Ritonõpo osenetupuhtopõpyry waro exĩko mã toto, Kyrixtu nymyry waro exĩko roropa mã toto. Ritonõpo namorepary emero pyra jarao kyya xine mana.


text:
Kyrixtu maro kuahtao xine Ritonõpo namorepatoh warohxo exĩko sytatose. Tupimãkõ waro exĩko sytatose. Ritonõpo osenetupuhtoh enetupuhnõko sytatose, zae ehtoh enetupuhnõko sytatose, zae pyra ehtoh roropa enetupuhnõko sytatose.<pb/>


text:
Naeroro etatoko pahne, osenekunohpopyra ehtoko ajohpãkomo a. Otarãme imehnomo a mokaro omiry kure repe, yrome zae pyra mã toto. Ajohpe mã toto oenekunopyrykõ se toexirykõke.


text:
Amaro xine pyra ase taro, yrome opoko xine osenetupuhnõko ase. Tãkye ase roropa opoko xine, orẽpyra oexirykõke. Atakorehmãko matose orẽpyrahxo Kyrixtu enetuputyry poko oya xine. Moro poko tãkye kuhse ase.<pb/>


text:
Jezu Kyrixtu tonetupuhse oya xine oesẽkõme. Naeroro onytyorõmara ehtoko. Aomipona rokẽ ehtoko, oesẽkõme tonetupuhse oya xine exiryke.


text:
Wewe tymise exikety sã ehtoko. Orẽpyra Kyrixtu enetuputyryke oya xine orẽpyra aomipona exĩko matose. Itamurumehxo enetupuhtoko. Ãmorepatopõpyrykõ omipona ehtoko. Mame, “Kure mase Papa. Yna pyno mase ipunaka,” kakehpyra ehtoko Ritonõpo a.<pb/>


text:
Tomeseke ehtoko typoetoryme oripopyra xine imehnõ ehtohme. Otarãme okuhtorỹko mã toto ahno namorepatopõpyry ke oenekunohtohkõme repe. Kytamurukõ omihpyry poko ãmoreparykõ se mã toto Ritonõpo se pyra aexityã omihpyry poko roropa repe. Toiparo rokẽ ãmorepatorỹko mã toto. Aomirykõ omipona pyra ehtoko Kyrixtu poe pyra toto exiryke.


text:
Ritonõpo Kyrixtu maro oxisã mã toto. Kyrixtu tonuruse ahnome kuamorepatohkõme Ritonõpo poko, aomiry poko, enara. Naeroro Kyrixtu eneryke kyya xine Ritonõpo waro sytatose.


text:
Amarokõ roropa Kyrixtu omipona awahtao xine Ritonõpo jamitunuru nae matose. Emero motye tuisamehxo Kyrixtu mana. Tõmiry aronanõ tuisary esẽme mana, joroko tamuru ime exiry motye roropa mana.<pb/>


text:
Naeroro Kyrixtu a tyjamitunuru tokarose oya xine oorypyrykõ poko pyra oehtohkõme, tonetupuhse oya xine exiryke. Tyrisenã sã oriatose opũkõ sahkaryke pyra. Õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise exiryke eya oorypyrykõ jamitunuru tonahkapose eya rahkene.


text:
Tõpurihkase awahtao xine Kyrixtu omi poe õsenetupuhtohkõ xihpyry tonahkase, oorihtohkõ samo. Pake oehtopõpyrykõ tonẽse sã mana aorihtyã ekepyry zonẽtopõpyry samo. Mame Kyrixtu ẽsemãkapory ropa sã Ritonõpo a moro sã õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa Ritonõpo a. Tyrisenã sã matose Ritonõpo jamitunuru enetuputyryke oya xine.


text:
Osemazuhme toorihse sã mexiatose. Ritonõpo poko pyra mexiatose ipunaka tyyrypyhpyke oexirykõke, Ritonõpo nymeropohpyry omipona pyra oexirykõke roropa juteutõkarame oexirykõke. Yrome seromaroro õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã tyrise ropa Ritonõpo a. Tyrisenã sã matose. Kyyrypyrykõ tykorokase ropa Ritonõpo a emero porehme.


text:
Kuamoreme xine Ritonõpo nymeropohpyry omipona exisaromepyra sexiatose ipunaka. Kyyrypyrykõ tymerose sã monexiano Ritonõpo nymeropohpyry maro. Yrome morohne topehmase Jezu a emero porehme toxixihmase ahtao wewe pokona kymyakãkõme. Kyyrypyrykõ tykorokase eya rahkene.


text:
Morararo toorikyryke wewe pokona joroko tamuru jamitunuru tonahkapose eya, tyzehnotokõ esẽ jamitunuru tonahkapose, tuisa tõ jamitunuru roropa tonahkapose eya, enara. Jarao typoremãkapose toto eya imehnõ neneryme. Mame tõmipona tyrise toto eya typoremãkapose toto tyya exiryke emero neneryme.<pb/>


text:
Morara exiryke imehnõ omiry se pyra ehtoko. Ynara karyhtao oya xine, “Mokarohne onõpyra ehtoko te, senohne onẽpyra ehtoko. Toitoine ẽmepyryae erohpyra ehtoko kuropõme exiryke,” karyhtao. Morara kananõ etary se pyra ehtoko.


text:
Morohne poko sexiatose Kyrixtu oehpyra ahtao ro. Yrome morohne ekuhtoh sã rokẽ kynexine imeĩpo ehtoh poko enetupuhpotohme rokene. Seromaroro Kyrixtu tooehse exiryke morohne poko se pyra toehse sytatose. Kyrixtu omipona se rokẽ sytatose toehse.


text:
Ajohpe exiketõ omiry onetara ehtoko ynara karyhtao eya xine, “Popyra matose yna sã pyra oexirykõke,” karyhtao. Morara kananõ onetara ehtoko. Ynara ãko roropa mã toto otarãme oya xine, “Omotye xine ase. Ritonõpo poe osenetyase,” ãko. “Tõsenepose Ritonõpo nenyokyhpyry ya. Inenyohtyã poetoryme rokẽ sytatose. Seahmatone toto,” ãko roropa mã toto ajohpe rokene. Morara kananõ imehnõ motye osekarõko toh mã repe, tuisamehxo osekarõko roropa toh mã repe. Ajohpe rokẽ mã toto. Tamoreme rokẽ osenetupuhnõko mã toto.


text:
Yrome Kyrixtu Kuesẽkõ enetuputyry turumekase ropa eya xine azahkuru toexirykõke. Yrome kupuhpyrykõme sã Kyrixtu mana Kuesẽkõme exiryke. Zokome sã sytatose ipoetoryme kuexirykõke. Kuokokõ wãtanohpõko Ritonõpo mana, kyzehpyrykõ maro, kymitykõ maro. Moro saaro kuokokõ wãtanohpory saaro kuakorehmatorỹko Ritonõpo mana orẽpyra kuehtohkõme tõmipona, tyrisenã sã kuosenetupuhtohkõ ehtohme roropa.<pb/>


text:
Kyrixtu poe kuosenetupuhtohkõ xihpyry tonahse mana aorihtyã samo. Tyjamitunuru tokarose roropa kyya xine Ritonõpo a iirypyrymãkõ esẽ tõ omiry poko penetara oehtohkõme, joroko tamuru omipona exiketõ omiry poko penetara roropa oehtohkõme. Morara exiryke iirypyrymãkõ esẽ tõ omiry poko penetara ehtoko.


text:
Ynara karyhtao eya xine, “Senohne poko pyra ehtoko! Mokarohne onõpyra ehtoko. Morohne anapoipyra ehtoko,” karyhtao eya xine, toto omipona pyra ehtoko.


text:
Morohne enahketyme mã kehko. Axĩtao rokẽ mã kehko emero porehme. Morohne ahno omiryme rokẽ mana, ahno namorepatopõpyryme rokẽ roropa mana.


text:
“Tuarohxo mokaro,” ãko imehnõ mã repe. Yrome Ritonõpo nenyohtyã ke Ritonõpo myakãmãko mã toto. “Kure mase,” kamexipõko mã toto imehnomo a Ritonõpo nenyohtyamo a. Ynara ãko roropa mã toto, “Ime pyra kuexirykõke oturusaromepyra sytatose Ritonõpo a. Inenyohtyamo a rokẽ soturutone,” ãko mã toto ajoajohpe sã rokene. Mame tokokõ ryhmãko roropa mã toto. Yrome typenetatohkõ onytyorõmara mã toto. Iirypyryme ro mã toto. Tyyrypyrykõ rumekary waro pyra mã toto. (Yrome tyoro matose Kyrixtu maro oexirykõke.)<pb/>


text:
Tõsemãkapose ropa exiketõ sã matose Kyrixtu omipona oexirykõke. Naeroro Ritonõpo nekarory poko openetatoko. Kyrixtu poko openetatoko. Tumy maro Kyrixtu typorohse mana, Tumy saaro tuisame toexiryke.


text:
Ritonõpo maro Kyrixtu oxisã osenetupuhnõko mã toto. Seromaroro toto osenetupuhtoh saaro osenetupuhnõko matose Kyrixtu omipona oexirykõke. Moro jarao pyra onenetupuhpynomo a, tonẽse sã eya xine mana.


text:
Õsenetupuhtohkõ tyrisenã sã mana Kyrixtu omipona oexirykõke. Orihpỹme exĩko matose Kyrixtu maro. Mame aepyry ropahtao, imaro matose oehnõko. Imaro tuisame exĩko matose.<pb/>


text:
Naeroro oorypyrykõ poko pyra ehtoko. Openetatohkõ poko pyra ehtoko roropa aorihtyã samo. Imehnõ nohpo poko pyra ehtoko. Atahmãkara ehtoko nohpo poko ehtoh poko. Imehnõ poko penetara ehtoko. Nohpo tomo, orutua kõ poko pyra ehtoko roropa. Iirypyryme imehnõ riry se pyra ehtoko. Toto poremãkapory se pyra ehtoko. Omipona xine xihpyry toto onyripyra ehtoko. Oyamene se xine pyra ehtoko. Kyamene se kuexirykõ xihpyryme Ritonõpo a mana. Ritonõpo myakãmãko sã matose openetatohkõ ke oyamene se xine awahtao xine.


text:
Amarokõ roropa osepeme mexiatose, iirypyrymãkõ maro. Morara awahtao xine mokaro penetatoh poko openetatose roropa.<pb/>


text:
Yrome seromaroro oorypyrykõ irumekatoko. Imehnõ zehno pyra ehtoko. Imehnõ orutua maro oxipoko pyra ehtoko. Ajoajohpe pyra ehtoko roropa. Imehnõ oneunohpyra ehtoko. Omi xihpyry poko pyra ehtoko ipunaka.


text:
Kyrixtu tonetupuhse oya xine ahtao tyrisenã sã õsenetupuhtohkõ exĩko ropa mana. Iirypyryme oehtopõpyrykõ turumekase oya xine. Naeroro imehnõ onenekunohpyra ehtoko.


text:
Tyrisenã sã õsenetupuhtohkõ rĩko Ritonõpo mana aomipona awahtao xine. Tõsenetupuhtoh sã kuosenetupuhtohkõ rĩko Ritonõpo mana. Imeĩpo toehtoh poko tuarohxo kyritorỹko Ritonõpo mana tysã kuehtohkõme, tuaro roropa kuehtohkõme.


text:
Kuosenetupuhtohkõ tyrisenã sã toehse ahtao imehnõ eneryke kyya xine ynara kara sytatose, juteu tõ mokaro, kara sytatose. Juteutõkara mokaro, kara roropa sytatose. Te, mokaro isahkatyãme mã toto, kara sytatose. Onysahkapỹ mokaro, kara roropa sytatose. Atamorepahnõ mokaro, kara sytatose. Ituakyry mokaro, kara roropa sytatose. Te, imehnõ namoto tõ mokaro, kara sytatose. Tamoreme xine erohketõ mokaro, kara roropa sytatose. Kyrixtu omipona mã toto. Enetupuhnõko mã toto, ãko rokẽ sytatose imehnõ poko.<pb/>


text:
Õsenetupuhtohkõ tukurãkase Ritonõpo a tõmipona toehse oexirykõke. Opyno xine itamurume kynexine omenekatone roropa typoenõme oehtohkõme. Oorypyrykõ tykorokase mana. Naeroro imehnõ pyno ehtoko. Kure toto riry poko osenetupuhtoko. “Imehnõ motye ase kure,” kara ehtoko. Typoenõ pyno nohpo ehtoh sã tomeseke ehtoko imehnõ maro. Penekehpyra ehtoko roropa imehnõ kure ehtoh eraximary poko oya xine.


text:
Imehnõ akorehmatoko, zae toto ehtohme. Imehnõ rypyry ikorokapotoko Ritonõpo a. Osenetupuhpyra ehtoko popyra oritopõpyrykõ poko eya xine. Oorypyrykõ korokatopõpyry sã Kuesẽkomo a toto rypyry ikorokapotoko roropa.


text:
Morara awahtao xine zae matose. Morara awahtao xine imehnõ pyno ehtoko roropa. Toto pyno awahtao xine atapiakara matose, otumoxike pyra roropa matose. Kyrixtu poe osenetupuhnõko sytatose zae ehtoh poko. Naeroro atapiakara sytatose.


text:
Kure rokẽ imehnõ tyritoko. Torẽtyke pyra matose exĩko Kyrixtu poe. Toahmase matose Ritonõpo a torẽtyke pyra oehtohkõme, oximaro oehtohkõme toiro zoko samo. Naeroro, “Kure mase,” kakehpyra ehtoko Ritonõpo a.


text:
Kokoro rokẽ Kyrixtu omipona rokẽ ehtoko ipunaka. Ipoko osenetupuhtoko okurohtao xine. Zae imehnõ amorepatoko Jezu Kyrixtu poko. Zae ehtoh poko ituarõtanohpotoko toto. Oeremiatoko ipoko. “Emero motye tuisame mase Jezu,” kary se awahtao xine, “Omoro rokẽ mase yna esẽme Jezu,” kary se roropa awahtao xine te, tãkye awahtao xine okurãkatopõpyrykõ poko, morohne poko oeremiatoko Ritonõpo netaryme. “Kure mase,” kakehpyra ehtoko roropa okurohtao xine.


text:
Emero rokẽ ahtao Kuesẽkõ Jezu omipona ehtoko. Emero poko oturutoko imaro. Imehnõ maro õtururukohtao oturutoko Jezu netaryme samo. Typynanohse oexirykõke Jezu a, “Kure mase Ritonõpo,” kahtoko Kumykõ Ritonõpo a.<pb/>


text:
Nohpo tomo, oniokõ omipona ehtoko. Jezu poetoryme oexirykõke zae matose oniokõ omipona awahtao xine.<pb/>


text:
Poetohti, Jezu poetoryme oexirykõke omykõ omipona ehtoko. Asakõ omipona ehtoko roropa. Morara awahtao xine Kuesẽkõ zamaro matose.<pb/>


text:
Typoenõke exiketomo, opoenõkõ anaosanumanohpopyra ehtoko ozehno xine pyra toto ehtohme, toto onyporemãkapopyra roropa oehtohkõme.<pb/>


text:
Tosẽke exiketomo, oesẽkõ omipona ehtoko toto neneryme rokẽ pyra. Kure oekarotohkõme rokẽ pyra toto omipona ehtoko. Onekunohto pyra roropa ehtoko, Kyrixtu omipona se oexirykõke.


text:
Mame oerokurukõ zuno pyra ehtoko. Akĩme pyra ehtoko roropa. Seropõ poetoryme rokẽ pyra matose erohnõko. Kuesẽkõ omi poe roropa matose erohnõko.


text:
Kyrixtu Kuesẽkõme nymyry mana. Aomipona erohnõko sytatose. Kuesẽkõ kuepehmatorỹko mana. Zae rokẽ kuahtao xine zae rokẽ kuepehmatorỹko mana.


text:
Yrome zae pyra toerohse kuahtao xine, moro sã kuepehmatorỹko roropa Ritonõpo mana, kyyrypyrykõ epehpyryme, zae Ritonõpo exiryke kypoko xine.<pb/>


text:
Typoetokamo, zae ehtoko opoetory tomo a. Kure rokẽ tyritoko toto. Tosẽke roropa matose kapu ao. Moro poko wenikehpyra ehtoko.<pb/>


text:
Oturukehpyra ehtoko Ritonõpo a. Tuaro ehtoko õtururukohtao, “Kure mase,” kakehpyra ehtoko Ritonõpo a.


text:
Mame õtururukohtao Ritonõpo a, yna poko oturutoko, “Tupime pyra Pauru tõ otururu tyriko imehnõ amorepatohme õmiry poko, Kyrixtu orihtopõpyry poko yna myakãme,” kahtoko. Morohne poko imehnõ zururuke ya ãpuruhpyry tao ase seromaroro.


text:
Yrome zae ro ya mana Kyrixtu poko imehnõ amorepary ya. Naeroro ynara kahtoko, “Pauru tõ akorehmako Papa, kure imehnõ amorepatohme, õmiry enetupuhtohme eya xine,” kahtoko Ritonõpo a.<pb/>


text:
Jezu poetory tõ kara maro awahtao xine tuaro ehtoko toto maro, penekehpyra toto ehtohme. Ekurehpyra ehtoko. Etary se toto ahtao zuruko toto Jezu Kyrixtu poko.


text:
Kure rokẽ oturutoko imehnõ maro zuaro exiketõ samo, oetarykõ poko penekehpyra toto ehtohme. Mame kure imehnõ ezukuru waro exĩko matose ekaroporyhtao oya xine, Jezu poko onenetupuhpynõ ezukuru waro oehtohkõme roropa.<pb/>


text:
Yna akorõme Tikiku mana. Yzamaro mana itamurume. Ỹme erohnõko mana yna maro Kuesẽkõ poetoryme. Aytoryhtao oya xine ourutorỹko mana ypoko.


text:
Imaro Onezimo ytõko roropa mana. Jezu poetoryme ynororo zae roropa ynororo yronymyryme. Yzamaro mana pitiko rokẽ pyra. Oekyrykõme mã ynororo. Oya xine toytose tahtao xine ourutorỹko mã toto, taro yna ehtoh poko, porehme.<pb/>


text:
Arixtaku taro mana, ymaro ãpuruhpyry tao. “Kure pana matou?” kary se ynororo oya xine. Maku roropa morararo. Maku Panape akonome mana. Otarãme ytõko roropa mana oenese xine. Ynymerohpyry ipoko mapoiatose. “Toytose oya xine ahtao eahmatoko atapyĩkõ taka aytotohme,” ase, ymeroase onenerykõme.


text:
Jozue roropa, “Kure pãna matou?” kary se oya xine mana. Jozue esety akorõ Juxitu. Juteu tõ mokaro oseruao ro erohnõko mã toto ymaro imehnõ amorepary poko Jezu enetuputyry poko, tosẽkõme Ritonõpo enetuputyry poko, enara. Jakorehmaryke eya xine tãkye ase ipunaka.<pb/>


text:
Epapura roropa, “Kure pãna matou?” kary se oya xine mana. Mokyro oekyrykõme roropa mana. Jezu Kyrixtu omipona exiketyme roropa mana. Oturukehpyra ynororo yronymyryme Ritonõpo a opoko xine Jezu enetuputyry onurumekara oehtohkõme. “Orẽpyra Koroxipõkõ tyriko Papa, tuarohxo toto ehtohme zae ehtoh poko. Õmiry zae ehtoh waro tyriko toto. Õmipona ipunaka tyriko toto roropa,” ãko ynororo Ritonõpo a opoko xine.


text:
Epapura erohtopõpyry ekarõko ase oya xine zuaro jexiryke. Yronymyryme toerohse ãkorehmatohkõme, Raotiseapõkõ akorehmatohme roropa, Ijeraporipõkõ roropa.


text:
Ruka roropa, “Kure pãna matou?” kary se nase oya xine, Temaxi roropa. Opi warõme roropa ynororo Ruka. Yna zamaro ynororo pitiko rokẽ pyra.<pb/>


text:
“Kure pãna matou?” kahtoko Jezu poetory tomo a Raotisea po. Morara kahtoko Nĩpa a imarõkomo a roropa, Jezu poetory tomo a roropa õximomyrykohtao itapyĩ tao.


text:
Sero ynymerohpyry tonese oya xine ahtao aropoko ropa Jezu poetory tõ neneryme Raotisea pona. Morararo ynymerohpyry, Raotiseapõkõ neneryme isekerematoko roropa taropose ahtao oya xine Raotiseapõkomo a.


text:
Ynara kahtoko Akipu a, “Oerohtoh onurumekara exiko õtyhkary ponãmero, Kuesẽkõ nyrohmanohpotopõpyryme exiryke,” kahtoko.<pb/>


text:
Jemary ke nymyry sero merõko ase, kure pãna matou? Ywy ase Pauru. Wenikehpyra ehtoko ãpuruhpyry tao jehtoh poko.<pb/>Kure rokẽ oriporykõ se ase Ritonõpo a. Enara.


text:
Ynanymerohpyry moro onenerykõme. Taro ynanase ywy, Timoteu, Xira, enara. Ywy ase Pauru.<pb/>Amarokõ Jezu poetoryme Tesaronika po. Ritonõpo poetoryme matose, Kumykõ poetoryme, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine.<pb/>Kure rokẽ oriporykõ se ase Ritonõpo a, torẽtyke pyra oriporykõ se roropa ase eya.<pb/>


text:
Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine imehnõ akorehmãko matose. Ritonõpo se oexirykõke, imehnõ pyno roropa oexirykõke erohnõko matose Jezu ekarory poko. Jezu oepyry ropa eraximaryke oya xine aomipona matose. Moro poko oturukehpyra ynanase opoko xine Ritonõpo Kumykõ netaryme.


text:
Jezu poko oururukohtao yna a yna omiry rokẽ kara nexiase. Yna tyjamihtanohse Kurã Zuzenu a, Jezu poko ourutohkõme. Ajohpe pyra ynanekarohpyry oya xine Jezu poko. Tonetupuhse yna a roropa. Kure ynanexiase amaro xine. Zuaro matose. Tymõkomoke se pyra ynanexiase. Ãkorehmarykõ se rokẽ ynanexiase.


text:
Yna typoenohse oya xine, Kuesẽkõ roropa typoenohse. Tyyryhmase iirypyrymãkomo a amarokõ repe. Yrome Ritonõpo omiry mapoiatose. Tãtãkyemase amarokomo Kurã Zuzenu poe.


text:
Morarame zae oexirykõ tonese imepỹpõkomo a, Jezu poetory tomo a Masetoniapõkomo a Kyrexiapõkomo a, enara.


text:
Ynanekarohpyry Jezu poko tokamose ropa oya xine Masetoniapõkomo a, Kyrexiapõkomo a, emero pata tõ punero. Oturũko toto Ritonõpo enetuputyry poko oya xine. “Mokaro Tesaronikapõkõ orẽpyra Ritonõpo enetupuhnõko mã toto,” ãko toto opoko xine. Morara exiryke oturupyra ynanase opoko xine tuaro toto exiryke.


text:
Imehnõ pata poro ekãtõko toto yna ytotopõpyry poko oya xine. “Kure oseya toto, Pauru tõ maro Tesaronikapõkomo. Ahno nyrihpyry turumekase toto a, ‘Ritõkõ mokaro,’ kary se pyra toexirykõke, Ritonõpo nymyry omipona toehtohkõme,” ãko mã toto. “Toexiryro mokyro. Zae exikety roropa mokyro.


text:
Imũkuru oepyry ropa momohnõko roropa Tesaronikapõkõ mana,” ãko. “‘Kapu ae oehnõko mana. Jezu mokyro ẽsemãkapohpyry ropa mokyro aorihxĩpo. Kukurãkanekõme mã ynororo, kuãnohpyra xine Ritonõpo ehtohme, emero tyyrypyhpykã wãnopyryhtao,’ ãko mã Tesaronikapõkomo,” ãko mã toto opoko xine.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Ritonõpo omiry ekarose ynanytoase oya xine, ãmorepase xine. Ekurehpyra ynanexiase. Tuaro matose.


text:
Tutuarimapose yna repe, tyyryhmase roropa Piripo po, ytopyra ro yna ahtao oya xine Tesaronika pona. Zuaro matose. Yrome amaro xine orẽpyra ynanexiase Ritonõpo poe. Zae rokẽ ynanoturuase Jezu Kyrixtu poko. Zehnotokõ zuno pyra ynanexiase.


text:
Zae Jezu poko kuuruatose, azahkuru pyra, iirypyryme pyra, imehnõ enekunopyry se pyra roropa ynanexiase.


text:
“Kure matose,” tykase Ritonõpo yna a. Morara exiryke zae rokẽ oturũko ynanase, aomipona. Tymenekase yna Ritonõpo a Tumũkuru poko imehnõ zurutohme. Ahno ãkyemapory se hkopyra ynanase. Ritonõpo ãkyemapory se rokẽ ynanase. Yna kurohtao enẽko mana.


text:
“Kure matose,” kara ynanexiase oya xine. Imehnõ mã, “Kure mase,” ãko oenekunohtohkõme rokene. Mokaro sã pyra ynanexiase. Otinerũkõ apoitohme yna tinerũme, “Kure matose,” kapitopyra ynanexiase. Ritonõpo zuaro mana.


text:
Ãmorepatõ ynanase Ritonõpo poe, Kyrixtu nenyohtyãme yna repe. Yrome yna poko, “Kure matose, tuisamehxo,” kamexipory se pyra ynanexiase oya xine. Imehnomo a roropa morara kamexipory se pyra ynanexiase.


text:
Ose xine yna exiryke, Ritonõpo nekarohpyry Jezu poko ekarory se ynanexiase oya xine. Yna etapary zuno pyra ynanexiase Jezu enetupuhpory se yna exiryke, opyno xine yna exiryke roropa.


text:
Wekyry tomo, ỹme ynanexiase yna erohtoh poko. Wenikehpyra ro hmatou yna erohtopõpyry poko serãtu ritopõpyry poko yna a. Saereme, koko ynanerokuase õkyryrykõ enahpyra ehtohme, Ritonõpo nekarohpyry Jezu Kyrixtu ãmoreparykohtao yna a.<pb/>


text:
Yna poko imehnõ tuarõtanohnanõme matose. Ritonõpo roropa imehnõ tuarõtanohneme yna poko mana. Kure rokẽ amaro xine ynanexiase, iirypyryme pyra. Onekunohtopyra ynanexiase amaro xine, Jezu poetory tõ maro.


text:
Ajamihtatohkõme ynanoturuase amaro xine, Ritonõpo omipona oehtohkõme. Omuhpe pyra oehtohkõme roropa. “Ritonõpo omipona ipunaka ehtoko tãkye aehtohme opoko xine,” ynanase oya xine. Ourukehpyra xine ynanexiasene. Oeahmanekõme Ritonõpo mana, imaro tuisame oehtohkõme.<pb/>


text:
Ritonõpo omiry totase ahtao oya xine yna omi poe, zae menetuputyatose. Ahno omiry rokẽ kara mekaroatose. Ritonõpo omiry sero, mekaroatose. “Kure mase Ritonõpo. Tesaronikapõkõ akorehmãko mase,” ãko ynanase. Ritonõpo omiryme nymyry exiryke erohnõko Ritonõpo mana enetupuhnanõ kurohtao. Toto jamihtanohnõko mana tõmipona toto ehtohme.


text:
Wekyry tomo, Jezu poetory tomo a tyhtomarykõ toanahtose Jutea po, tyyryhmase tahtao xine juteu tuisary tomo a. Mokaro sã matose toehse, tyhtomase oexirykõke oekyrykomo a.


text:
Mokaro a Jezu Kuesẽkõ toxixihmapose wewe pokona, aorihtohme. Urutõkõ Ritonõpo poe totapase toto a. Yna taropose roropa eya xine, zehnotokõme toexirykõke. Ritonõpo zamaro pyra toto.


text:
Yna akorekehkãko toto, juteutõkara maro yna otururuhtao Jezu poko toto kurãkapory se pyra mã toto Jezu a. Morara exiryke toto rypyry emãnõko. Tomãse rahkene. Seromaroro Ritonõpo toto zehno rahkene, toto wãnohnõko mana.<pb/>


text:
Wekyry tomo, omuhpe ynanase opoko xine, okynahxo oenepyra xine yna exiryke. Yrome awaro xine ro ynanase. Oenerykõ se ynanypenekehno.


text:
Tuhke rokẽ yna ytory se ynanexiase oenese xine repe. Ywy roro, Pauru, jytory se exiase repe. Yrome yna akorekehkase joroko tamuru yna ytohtome monexiano.


text:
Mãpyra Jezu oepyry ropahtao, opoko xine tãkye exĩko ynanase Jezu onenetupuhkehpyra oexirykõke. Ynara ãko Jezu yna a, “Kure matose ya. Zae Tesaronikapõkõ mamorepatose,” ãko. Morara kary etaryke yna a tãkye kuhse exĩko ynanase.


text:
Jezu enetuputyryke oya xine tãkye ynanase ynanamorepatyãme oexirykõke. “Kure matose. Zae toto tamorepase oya xine exiryke,” ãko Ritonõpo yna a Jezu omipona oexirykõke.<CL><pb/>


text:
kuakorõkõ rokẽ Timoteu aropotohme oya xine, ajamihtanohtohkõme tõmiry ke. Ritonõpo omi poe erohketyme ynororo. Jezu poko urutõme roropa ynororo. Jezu enetuputyry poko tõturuse ynororo oya xine, orẽpyrahxo Jezu enetupuhtohme oya xine,


text:
poremãpyra oehtohkõme imehnomo a oryhmarykohtao. Zuaro matose tyyryhmase awahtao xine otuarimaporykõ waro Ritonõpo mana. Ãkorehmatorỹko roropa mana orẽpyrahxo oehtohkõme.


text:
Amaro xine ro yna ahtao kuuruatose. Kyyryhmatorỹko toh mana, etuarimãko sytatose, ynanase. Mame tuaro matose. Moro saaro toehse ynekarohpyryae ro.


text:
Morara exiryke Timoteu aropoase okynahxo oenepyra xine jexiryke. Jezu enetuputyry waro oexirykõ se jexiryke aropoase Timoteu. “Otarãme tukuhse toto joroko tamuru a. Otarãme toto amorepatopõpyry yna a tuenikehkapose joroko tamuru a,” ase opoko xine.<pb/>


text:
Seromaroro Timoteu noepyase ropa oenexĩpo xine. Turuse eya ywy opoko xine, “Orẽpyra toto Jezu enetuputyry poko. Imehnõ pyno toehse toto. Wenikehpyra toto kypoko. Omuhpe roropa toto kypoko kysaaro,” tykase Timoteu ya.


text:
Morara kary etaryke yna a torẽtyke pyra toehse yna. Etuarimãko ro yna repe. Yrome tãkye ynanase, Jezu enetuputyryke oya xine.


text:
Oturukehpyra ynanase Ritonõpo a oenerykõ se yna exiryke. “Papa yna aropoko Tesaronikapõkomo a, toto amorepary se ropa yna exiryke. Zuaro pyra toto ahtao zurũko ynanase orẽpyra õmiry enetupuhtohme eya xine,” ãko ynanase.<pb/>


text:
“Papa kapuaono, yna aropoko morotona, Tesaronikapõkõ enetohme yna a,” ãko ynanase Ritonõpo a, Jezu zumy a. Kuesẽkomo a roropa morara ãko ynanase.


text:
“Opoetory tõ pyno mã Tesaronikapõkomo. Imehnõ pyno roropa mã toto. Toto akorehmako Papa, itamurumehxo opoetory to pyno toto ehtohme, imehnõ pyno roropa toto ehtohme ipunaka, toto pyno yna ehtoh samo,” ãko ynanase Ritonõpo a.


text:
Morara ãko ynanase Ritonõpo a, ajamihtanohtohkõme, aomipona oehtohkõme, tyyrypyhpyke pyra roropa oehtohkõme. “Iirypyryme ro mose nase,” kara opoko xine imehnõ ehtohme Kumykõ ẽpataka toehse kuahtao xine, Kuesẽkõ Jezu oepyry ropahtao typoetory tõ maro.<pb/>


text:
Wekyry tomo, tuhke rokẽ morara ynanasene oya xine, “Ritonõpo omipona ehtoko, Kuesẽkõ Jezu poetoryme oexirykõke,” ynanasene oya xine. Ritonõpo zamaro matose aomipona oexirykõke. Seromaroro yronymyrymehxo Kuesẽkõ omipona ehtoko.


text:
Ritonõpo kure oexirykõ se tyyrypyhpyke pyra. Orutua komo, nohpo tõ poko pyra ehtoko. Opyxiãkõ maro rokẽ ehtoko. Nohpo tõ roropa orutua kõ poko pyra ehtoko. Oniokõ maro rokẽ ehtoko, enara.


text:
Nuasemãkomo etatoko pahne, Jezu poetoryme oexirykõke typye awahtao xine kure rokẽ opyxiãkõ tyritoko. Ritonõpo waro pyra exiketõ sã pyra ehtoko.


text:
Nae nohpo poko exiketõ nohpo tõ osanumãko rokene ise ehxĩpo. Naeroro mokaro sã pyra ehtoko. Nohpo maro opytary se awahtao xine onymenekahpyrykõ pyno nymyry ehtoko, kure rokẽ oehtohkõme imaro Ritonõpo neneryme, kure roropa oehtohkõme imehnõ neneryme.


text:
Jezu poetoryme oexirykõke, osenekunohpyra ehtoko. Imehnõ pyxiã poko pyra ehtoko. Morara kuuruatose pake, “Tomeseke ehtoko. Ritonõpo awãnohtorỹko mana imehnõ nohpo tõ poko awahtao xine,” ynanakene oya xine.


text:
Yna a ãmorepatopõpyrykõ rumekaryhtao oya xine ahno rokẽ kara rumekãko matose. Ritonõpo rumekãko roropa matose, Tuzenu kurã ekarone rumekãko.<pb/>


text:
Imehnõ Jezu poetory tõ pyno matose Ritonõpo a ãmorepatopõpyrykõ omipona. Morara exiryke osepyno oexirykõ poko pape onymerozomopyra ase.


text:
Emero Jezu poetory tõ pyno matose Masetoniapõkomo. Yrome ynara kary se ynanase oya xine, itamurumehxo toto pyno ehtoko, ipyno xine nymyry oehtohkõme.


text:
Imehnõ apoapoiry poko penetara ehtoko. Imehnõ erokuru poko pyra ehtoko. Oerokurukõ poko rokẽ ehtoko etuarimara oehtohkõme. Morara ynanakẽ pake.


text:
Kure oerokurukohtao ouno xine Jezu poetory tõ kara exĩko mana. Imehnõ nykyryry poko penetara exĩko roropa matose, nae oexirykõke.<pb/>


text:
Wekyry tomo, tuaro oexirykõ se ynanase Jezu poetory orikyry poko, atasamara oehtohkõme toto orikyryhtao. Jezu poetory tõ kara emynyhmãko itamurume tyekyry tõ orikyryhtao Jezu maro toto exiry onenetupuhpyra toexirykõke. Mokaro sã oexirykõ se pyra ase.


text:
Ynara enetupuhnõko sytatose, Jezu towõse ropa toorihxĩpo. Naeroro typoetory ekepyã ẽsemãkãko ropa Ritonõpo mana. Toto enehpõko ropa mana Jezu maro, Jezu tonetupuhse eya xine exiryke.<pb/>


text:
Kuesẽkõ omi poe ynara kary se ynanase oya xine, orihpyra ro kuahtao xine, Kuesẽkõ oepyryhtao, Jezu poetory ekepyã onuapõkara sytatose. Imaro xine onuhnõko sytatose.


text:
Ritonõpo nenyokyhpyry imehxo exikety omitãko mã opore. Ritonõpo rue etõko mana. Mame Kuesẽkõ yhtõko kapu ae. Aorihtyã emero Kyrixtu enetupuhnanõ ẽsemãnõko ropa toh mana.


text:
Mame imaro xine onuhnõko sytatose orihpyra exiketõ maro, akuru htaka Kuesẽkõ eporyse. Imaro exikehpyra sytatose.


text:
Wekyry tomo, Jezu oepyry ropa waro matose. Yrome aepyry ropa poko imerõko ase wenikehpyra oehtohkõme, tuarohxo roropa oehtohkõme.


text:
Ynara karyhtao eya xine, “Emero kure sytatose,” ãko toh mã repe, tuaro pyra toexirykõke. Yrome axĩ toto etuarimatoh oehnõko mana. Atarypõko mã toto, nohpo oxietũtopitory samo. Toepatohkõ zupĩko mã toh repe.


text:
Wekyry tomo, mokaro sã pyra matose tuaro oexirykõke. Oserehpyra matose, omato oepyry sã pyra Jezu oepyry oya xine mana,


text:
Morara exiryke tuenikaroro nyhketõ sã pyra sehtone. Tuaro sehtone. Jezu oepyry symomohtone. Etỹpyra sehtone, enara.


text:
Yrome Ritonõpo poetoryme kuexirykõke tuaro sehtone. Etỹpyra roropa sehtone. Soutatu tomo a pake tupuropuru apuru tyrise. Tupuhpyry apuru roropa tyrise omõpyra pyrou ehtohme. Yrome kymarokõ tyoro. Jezu enetupuhnõko sytatose Kuesẽkõme. Ritonõpo pyno sytatose, imehnõ pyno roropa sytatose. Jezu a kypynanopyrykõ eraximãko sytatose apoto konõto htaka omõpyra kuehtohkõme.


text:
Kymarokõ tymenekase Ritonõpo a kyzehno xine pyra ehtohme. Kypynohtohkõme tymenekase sytatose Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a, toorihse


text:
Morara exiryke oxijamihtanohtoko. Atakorehmatoko kurehxo Ritonõpo omiry enetupuhtohme. Morara awahtao xine moro saaro atakorehmãko matose.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kakehpyra oya xine ynanase, Ritonõpo omiry poko ãmorepanekõ zuno ehtoko, Ritonõpo nymenekatyãme toto exiryke. Tymenekase Ritonõpo a oesẽkõme toto ehtohme. Tymenekase roropa toto tõmiry poko ãmorepanekõme.


text:
Toto zunõpo rokẽ pyra ehtoko. Ipyno xine roropa ehtoko, toto erokuru pokoino ãkorehmarykõ poko. Kure rokẽ ehtoko, oseosezuhpyra, ãko ynanase oya xine.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara ãko roropa ynanase oya xine. Akĩme exiketõ akinuru irumekapotoko. Iporemãtyã ijamihtanohpotoko ropa. Ihxipỹke exiketõ imehnõ zururu poko Jezu enetuputyry poko tyya xine akorehmatoko imehnõ zurutohme. Imehnõ maro kure ehtoko, sekerereme.


text:
Popyra imehnõ oya ahtao, onemetakãmara ehtoko. Kokoro rokẽ kure ehtoko oseya. Kokoro rokẽ kure imehnõ tyritoko roropa.<pb/>


text:
“Kure mase Ritonõpo,” kahtoko eya. Emero popyra ahtao, morara kahtoko ro eya. “Kure mase,” kakehpyra rokẽ ehtoko. Morara kary etary se Ritonõpo oya xine mana, Kyrixtu Jezu poetoryme oexirykõke.<pb/>


text:
Ynara ãko ynanase Ritonõpo a opoko xine, “Papa kapuaono, torẽtyke pyra yna rine mase. Onukurãkatyã Tesaronikapõkõ ewomako toto, ipunaka, zokokomo, zuzenukomo, aomirykomo, enara. Ipynohko toto iirypyryme pyra toto ehtohme, ehxiropyra toto ehtohme yna esẽ Jezu Kyrixtu oepyry ropahtao,” ãko ynanase Ritonõpo a.


text:
Kure mã mokyro Kueahmanekomo. Tõmipona kuehtohkõme kueahmatose. Tamoreme typoetoryme kyritorỹko mana. Zae mokyro mana. Tõmihpyry anamonohpyra mana.<pb/>


text:
Ynara ãko ase oya xine Kuesẽkõ omi poe, sero ynymerohpyry isekerematoko imoihmãkõ netaryme Jezu poetory tõ netaryme, ãko ase.<pb/>


text:
“Papa kapuaono, kure rokẽ Tesaronikapõkõ tyriko,” ãko ase Jezu Kyrixtu Kuesẽkomo a opoko xine. Enara.<pb/>


text:
Ynanymerohpyry moro onenerykõme. Ywy ase Pauru. Xira te, Timoteu roropa, enara ymaro mana taro.<pb/>Amarokõ Jezu poetoryme Tesaronika po. Ritonõpo poetoryme matose, Kumykõ poetoryme Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu enetupuhnanõme oexirykõke.<pb/>


text:
“Papa, kure rokẽ Tesaronikapõkõ tyripoko. Torẽtyke pyra roropa tyripoko toto,” ãko ynanase Ritonõpo a, Kumykomo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kakehpyra ynanase Ritonõpo a opoko xine, “Kure mase Ritonõpo,” kakehpyra ynanase. Tãkye yna exiryke opoko xine. Morara ãko ynanase, Jezu enetuputyry emamyryke okurohtao xine. Imehnõ pyno exĩko matose ipunaka.


text:
Morara exiryke opoko xine kure oturũko ynanase Jezu poetory oximõmãkõ netaryme, toanahtose itamurume oya xine exiryke ohtomarykohtao. Yrome onenetupuhkehpyra matose. Oryhmatorỹko pohnõ mã repe. Yrome eanahtõko rokẽ matose.<pb/>


text:
Omenekatorỹko Ritonõpo mana tuisame oehtohkõme imaro. Aomipona oexirykõke ohtomatorỹko imehnõ mana. Yrome eanahtõko matose. Õseanahtotopõpyrykõ waro imehnõ ahtao, zae Ritonõpo exiry enetupuhnõko mã toto, kuapiakarykõ poko eya.


text:
Ohtomakehpotorỹko ropa mana toanahtose oya xine exiryke. Yna roropa htomakehpõko mana. Morara tyrĩko mana Kuesẽkõ Jezu oepyry ropahtao kapu ae tynamoto kapuaõkõ jamihmãkõ maro. Apoto konõto tororokane maro oehnõko mana


text:
Ritonõpo waro pyra exiketõ wãnohpotohme. Aomipona pyra exiketõ roropa wãnohpõko mana, ynanekarohpyry Kuesẽkõ Jezu poko totase eya xine exiryke. Yrome onenetupuhpyra toto exiryke toto wãnohpõko Ritonõpo mana.


text:
Toto rypyry emetakãme toto pahnõko mana apoto konõto htaka. Etuarimakehpyra mã toto jũme. Kuesẽkõ esaka ytopyra toto jũme. Yrome, “Kure Jezu mana,” kakehpyra ipoetory tõ mana eya. Yrome mokaro onenesaromepyra exĩko mã toto jũme.


text:
Jezu tooehse ropa ahtao tosẽkõ eahmãko ipoetory tõ mana. “Imehxo mase,” ãko toto, Jezu enetupuhnanomo, Kuesẽkõ kurã eneryke tyya xine, ynanekarohpyry tonetupuhse eya xine exiryke.<pb/>


text:
Morara exiryke oturukehpyra ynanase opoko xine Ritonõpo netaryme, “Papa, Tesaronikapõkõ kure toexirykõ se mana. Akorehmako toto omũkuru nymyry sã toto ehtohme, oya toahmase toto exiryke opoenõme toto ehtohme. Jezu enetupuhnõko toto. Ijamihtanohko toto ỹme toto ehtohme õmipona. Akorehmako toto imehnõ akorehmatohme roropa Jezu enetuputyry poko,” ãko ynanase.


text:
Morara awahtao xine imehnõ ynara ãko, “Kure imehxo Jezu nase,” ãko toto oenerykõke. Jezu roropa ynara ãko kyya xine, “Kure matose,” ãko. Toipe Jezu kure rokẽ typoetory tõ rĩko mana. Isaaro roropa Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Wekyry tomo, oururukõ se ynanase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu oepyry ropa poko, imaro oximõme kuytorykõ poko roropa.


text:
Oty katoh axĩ osenekunohpõko matou? Osenekunohpopyra ehtoko, “Jezu tooehse ropa, pake,” karyhtao imehnomo a. Emynyhmara roropa ehtoko. Otarãme morara ãko amorepatõ mã repe ajohpe rokene. Otarãme, “Morara tykase Pauru nymerohpyry,” ãko imepỹ repe. Yrome morara kapitopyra ase. Ajohpãkõ omiry rokẽ moro.


text:
Tomeseke ehtoko oenekunohpyra xine imehnõ ehtohme. Tuaro ehtoko. Ritonõpo zehnotokõ osemazuhme oehnõko mana. Iirypyrymã pohto rokẽ kara oehnõko mana. Ritonõpo nemary mokyro apoto konõto htaka. Ipynanohsaromepyra imehnõ mana, jũme. Mokaro tooehse ahtao rokẽ Jezu oehnõko ropa mana.


text:
Pyaximehxo osekarõko mokyro mana. “Ritõ kõ motye ase, oesẽkõ motye,” ãko mã ynororo, “Imehxo mase,” katohme imehnomo a repe typoko. Porohnõko mana Ritonõpo tapyĩ tao. “Ritonõpome ase,” ãko kahpyry mã repe imehnõ enekunohtohme rokene.<pb/>


text:
Seromaroro mokyro oehpopyra exikety nae. Zuaro matose. Yrome toehtohpo toehse ahtao mokyro oehnõko mana iirypyrymã pohto rokẽ kara.


text:
Mokyro Ritonõpo omipona pyra imehnõ ripone. Imehnõ enekunopyry poko erohnõko mana seromaroro, omatome. Yrome imepỹ mokyro akorekehkãko mana, onekunohto akorekehkãko toytotoh pona ro.


text:
Morarame mokyro iirypyrymanõpo pohto rokẽ kara osenepõko mana. Mame mokyro etapãko Kuesẽkõ mana. Pũ katoh ke rokẽ mokaro enahkãko mana orẽpyra tooepyryke.


text:
Mokyro iirypyrymanõpo joroko tamuru omi poe erohkety. Ijamitunuru joroko tamuru poe. Orẽpyra ikyrỹko mana imehnõ enuruhkapotohme, onekunohto ehtohme rokene.


text:
Tyyrypyry ke toto enekunohnõko itamurume tymaro apoto konõto htaka toto ytotohme. Jezu omiry anapoipyra mã toto, ise pyra toexirykõke. Morara exiryke toto onypynanohpyra ekurehnõko mana.


text:
Morara exiryke ynara ãko Ritonõpo, “Ah nosenekunohno toto,” ãko Ritonõpo toto poko, ajohpãkõ omipona toto ehtohme.


text:
Morarame toto rypyry emetakãmãko Ritonõpo mana tõmiry onenetupuhpyra toto exiryke, tyyrypyrykõ poko rokẽ tãkye toto exiryke.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Kuesẽkõ opyno xine mana. Ritonõpo nymenekatyãme matose moinoro, opynohtohkõme, okurãkatohkõme roropa Tuzenu a, aomiry enetuputyryhtao oya xine. Morara exiryke, “Kure mase Ritonõpo,” kary se ynanase kokoro rokene opoko xine.


text:
Ritonõpo oeahmatose, Jezu poko yna a ãmoreparykohtao. Oeahmatose tymaro oehtohkõme, “Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu imehxo mana,” karyhtao ipoetory tomo a.


text:
Toahmase oexirykõke poremãpyra ehtoko. Wekyry tomo, yna a ãmorepatopõpyrykõ omipona ehtoko. Yna a ourutopõpyrykõ omipona ehtoko, ynanymerohpyry onenerykõ omipona ehtoko roropa, enara.<pb/>


text:
Ynara ãko ynanase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a Kumykõ Ritonõpo a roropa, “Papa, yna pyno mexiase. Yna pyno oexiryke yna eano tyjamihtanohpose oya poremãpyra jũme yna ehtohme. Ooepyry ropa momohnõko ynanase.


text:
Tesaronikapõkõ eanokõ ijamihtanohko poremãpyra toto ehtohme imehnõ akorehmatohme toto a, kure imehnõ zurutohme roropa, enara,” ãko ynanase.<pb/>


text:
Wekyry tomo, ynara kary se ropa ynanase oya xine. Oturutoko Ritonõpo a, “Papa, Pauru tõ akorehmako õmiry ekarory poko eya xine, ekurehpyra õmiry otuotuhponãmatohme, Jezu poetoryme imehnõ ehtohme õmiry apoiryhtao tyya xine, Tesaronikapõkõ sã toto ehtohme õmiry tapoise ahtao eya xine,” kahtoko.


text:
Oturutoko Ritonõpo a yna pynohtohme tapoise yna ahtao pohnomo a, iirypyrymãkomo a, tuhke Jezu onenetupuhpynõ nae exiryke.<pb/>


text:
Yrome Kuesẽkõ kurumekara xine mana. Ajamihtanohtorỹko mana, oewomatorỹko joroko tamuru omipona pyra oehtohkõme.


text:
Tãkye ynanase awaro xine yna exiryke. Yna omipona exikehpyra matose, Jezu poetoryme oexirykõke.<pb/>


text:
Ynara ãko ynanase Kuesẽkomo a, “Papa kapuaono, Tesaronikapõkõ amorepako ose ipunaka toto ehtohme. Akorehmako toto tyhtomarykõ eanahtotohme, Kyrixtu a tyhtomary eanahtotopõpyry samo,” ãko ynanase.<pb/>


text:
Wekyry tomo, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu omi poe ynara ãko ynanase oya xine, akĩme exiketõ maro osepeme pyra ehtoko, ynanamorepatopõpyry omipona pyra toto ahtao.


text:
Imehnõ zuru poko pyra ynanexiase. Topehmase yna a ahtao rokẽ ynanenapyase. Ynanerokuase, ynanetuarimase koko, saereme, enara, anapyrykõ onenahpyra yna ehtohme.


text:
Topehke pyra yna otukuru amaro xine kure repe, ãmorepanekõme yna exiryke. Yrome yna kure exiry enepotohme oya xine topehke rokẽ ynanotukuasene amaro xine, ỹme oehtohkõme roropa.


text:
Amaro xine yna ahtao ynara ynanase oya xine, toerokuru se pyra exikety anaotuhmanohpopyra ehtoko, onykohmara roropa ehtoko, ynanase.<pb/>


text:
Ynara kary totase yna a exiryke, “Akĩme exiketõ nae Tesaronikapõkõ maro. Erohpyra toto ipunaka, imehnõ tapyĩ to takuroko rokẽ ytoytõko toto, yrypo poko rokẽ oturuse.”


text:
Mokaro zurũko ynanase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu omi poe, “Erohtoko kene tuenikaroro sã rokene, tỹkyryneke oehtohkõme, õtuhtohkõme,” ãko ynanase.<pb/>


text:
Yna omipona pyra exikety nae ahtao, sero ynanymerohpyry omipona pyra ahtao, mokaro maro pyra ehtoko, toto hxiropotohme. Otarãme yna omipona exĩko ropa toh mana.


text:
“Zehnotokõ mokaro,” kara ehtoko toto poko. Oekyrykõme mokaro tyritoko akorehmatohme oya xine yna omipona toto ehtohme ropa.<pb/>


text:
Ynara ãko ynanase Kuesẽkomo a, “Torẽtyke pyra yna rine mase. Tesaronikapõkõ torẽtyke pyra tyriko toto, kokoro rokene. Toto maro exiko,” ãko ynanase.<pb/>


text:
Ywy ase Pauru. Jesety moro tymerose ya jemary ke rokene. Moro enetupuhtoko ynymerohpyry. Morara rokẽ pape aropõko ase onenerykõme.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a opoko xine, “Papa, kure rokẽ Tesaronikapõkõ tyriko,” ãko ase. Enara rokene.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro oneneryme Timoteu. Umũkurume mase Jezu omipona oexiryke. Ywy ase Pauru, Jezu Kyrixtu nenyokyhpyry. Imehnõ amorepase tonyohse ywy Ritonõpo a Kukurãkanekomo a roropa, Jezu Kyrixtu a. Aepyry ropa momohnõko sytatose.<pb/>


text:
“Kure rokẽ Timoteu tyriko. Ipyno exiko. Torẽtyke pyra tyriko roropa, ajohpãme samo,” ãko ase Ritonõpo a, Kumykomo a. Morara ãko ase Jezu Kyrixtu a roropa, Kuesẽkomo a.<pb/>


text:
Masetonia pona jytoryhtao ynara ase oya, moroto Epezu pó rokẽ exiko, ase oya. Morara ãko ropa ase oya seromaroro. Ynara exiryke, onekunohtõkõ nae ohtao xine. Zae pyra imehnõ amorepãko mã toto. Toto mynyhpãkapory se ase oya.


text:
Pakatokõ omihpyry poko rokẽ mã toto. Aenurutopõpyrykõ poko roropa mã toto. Moro poko oturukehpyra toh repe. Yrome aomirykõ Ritonõpo poko tuarõtanohpotopyra mana. Naeroro ynara kaxiko eya xine, “Ahno nekarohpyry rokẽ onetara ehtoko, pakatokõ enurutopõpyry tõ poko pyra ehtoko roropa,” kaxiko eya xine.


text:
Morara kamexipõko ynanase imehnõ pyno toto ehtohme. Otãto imehnõ pyno exĩko toh nae? Tyyrypyrykõ poko pyra tahtao xine tukurohtao xine, zae ehtoh poko rokẽ tahtao xine roropa imehnõ pyno mã toto. Jezu enetuputyryhtao tosẽkõme roropa imehnõ pyno mã toto.


text:
Imehnõ amorepananõme toexirykõ se toh mã repe. Ritonõpo nymeropohpyry poko Moeze a imehnõ amorepary se toh mã repe. “Zae rokẽ ãmorepatorỹko ase,” ãko toh mã repe. Yrome zae pyra imehnõ amorepãko mã toto onenetupuhpyra toexirykõke.<pb/>


text:
Ynara zuaro sytatose. Kurãkõ zupokatohme pyra Moeze a tõmiry tymeropose Ritonõpo a. Yrome aomipona pyra exiketõ rokẽ zupokatohme tymeropose rahkene. Pohnõ mokaro iirypyrymãkomo, tyyrypyrykõ poko exiketomo, Ritonõpo kerekeremananomo, jũkõ otapatõkomo jẽkõ roropa, oremimãkomo. Mokaro zurutohme tõmiry tymeropose Ritonõpo a Moeze a.


text:
Imehnõ nohpo poko exiketomo, imehnõ orutua poko exiketõ roropa, imehnõ orutua kõ rokẽ oximaro exiketomo, tynekamorykõme ahno apoinanomo, ajohpãkomo, ajohpe imehnõ hxironanomo, emero Ritonõpo namorepatopõpyry omipona pyra exiketomo. Mokaro popyra exiketomo. Mokaro zupokatohme Moeze nymerohpyry tymeropose Ritonõpo a.


text:
Morohne poko imehnõ amorepãko ase Jezu ekaroryhtao ya. Ukurãkane ropa Ritonõpo imehxo Jezu poko ekarotohme imehnomo a.<pb/>


text:
“Kure mase ya. Kyjamihtanohpoase,” ãko ase Jezu Kyrixtu Kuesẽkomo a. Tõmipona exiketyme jenetuputyryke eya tymenekase ywy imehnõ amorepatohme typoko.


text:
Osemazuhme Jezu kerekeremahpõ ase, ipoetory eunopyhpono, toto ryhmahpono. Yrome juãnohpyra Ritonõpo kynexine onenetupuhpyra jexiryke. Morara jexiryke ynyrihpyry waro pyra exine.


text:
Mame ypyno Kuesẽkõ kynexine ipunaka. Kynosenetupuhpone ya. Imehnõ pyno jyripone roropa. Moro sã imehnõ pyno sytatose Jezu Kyrixtu maro kuahtao xine.


text:
Ynara kary zae rokene, Jezu Kyrixtu nono pona tooehse iirypyrymãkõ kurãkatohme. Morara katopõpyry enetuputyry kure. Ywy roropa iirypyryme itamurume aexihpyry ase.


text:
<sup>(16-17)</sup> Ynara kakehpyra sehtone Ritonõpo a, “Kure mase Ritonõpo imehxo,” kakehpyra sehtone. Pake Kuesẽkõme kynexine. Kuesẽkõme ro mana. Kuesẽkõme exikehpyra roropa mana. Orihpỹme mã ynororo. Osenepyra mana. Toiro mã Ritonõpo, imepỹ pyra. Okynã sã kyzehno xine pyra exiketyme ynororo. Iirypyryme itamurume jahtao juãnohpyra Jezu Kyrixtu kynexine. Yrome yzehno pyra kynexine imehnõ tuarõtanohtohme typoko, enetupuhtohme toto a tosẽkõme, jũme orihpyra toto ehtohme.


text:
Aimo, Timoteu, ãmorepãko ase Ritonõpo omipona oehtohme. Pake Jezu poetory esã tõturuse Ritonõpo poe. Ynara tykase toto, “Imehnõ amorepaneme exĩko mase,” tykase toto oya. Naeroro toto nekarohpyry poko wenikehpyra exiko orẽpyra oehtohme.


text:
Jezu Kyrixtu onenetupuhkehpyra exiko. Oorypyry enetuputyryhtao oya ipoko pyra exiko. Imeneu tõ sã pyra exiko. Tyyrypyrykõ enetuputyryhtao tyya xine onurumekara toto. Ipoko ro toehse toto popyra. Morara exiryke Jezu tonetupuhkehse toto a. Ritonõpo omipona pyra toehse toexirykõke.


text:
Morara Imeneu, Arexãtere asakoro, “Ah joroko tamuru toto wãnohno, Ritonõpo kerekeremakehtohme sahxo toto a,” ase ipoko xine.<pb/>


text:
Osemazuhme ynara kary se ase oya, morotõkõ amorepako. Ynara kaxiko eya xine, “Oturutoko Ritonõpo maro, ‘Kuakorehmako Ritonõpo, ajohpãme samo,’ kahtoko,” kaxiko eya xine. “Oturutoko imehnõ poko roropa,” kaxiko eya xine. “Kure mase Papa kapuaono,” kamexipoko roropa eya xine.


text:
Oturutoko Ritonõpo a tuisa tõ poko, pata esã poko roropa, kure toto ehtohme. Kure toto ahtao, torẽtyke pyra sytatose porehme, tehme roropa. Kure ehtoh poko sytatose Ritonõpo neneryme, Kuesẽkõ poko osenetupuhnõko roropa sytatose.


text:
Toiro rokẽ Ritonõpo mana. Toiro roropa mã kyyrypyrykõ korokane, kyzehno xine pyra Ritonõpo ehtohme. Mokyro mã Jezu Kyrixtu, ahnome exikety.


text:
Toorihse ynororo kukurãkatamitukõ epehmatohme. Jezu oepyry se Ritonõpo ahtao tooehse ynororo kutuarõtanohse xine. “Emero ahno kurãkary se mã Ritonõpo,” kase tooehse Jezu.


text:
Morara exiryke ymenekase Ritonõpo juteutõkara tuarõtanohneme jehtohme. Toto amorepaneme jaropoase, Jezu ekarotohme eya xine, tosẽkõme Jezu enetupuhtohme eya xine, zae ehtoh waro toto ehtohme. Morara karyhtao ya ajohpe pyra ase, zae rokẽ osekarõko ase.<pb/>


text:
Ahno otururu se ase Ritonõpo maro, emero patapõkomo, tyyrypyhpyrykõ poko pyra exiketomo, zehno pyra exiketomo, oseosezuhpyra exiketomo, enara.<pb/>


text:
Morararo nohpo tomo a kure rokẽ zupõkõ amurupoko ihximyra aehtohkõme, imehnõ onyhxiropyra roropa aehtohkõme. “Oũsetykõ poko rokẽ pyra ehtoko. Kasuru tõkehko poko rokẽ pyra ehtoko roropa, oekurãkarykõ poko rokẽ pyra ehtoko,” kaxiko nohpo tomo a.


text:
Orutua kõ anamorepapopyra ase nohpo tomo a, ituisarykõme roropa nohpo onyripyra ase. Ah mynyhme sã rokẽ nexĩ toto.


text:
Atão onenekunohpyra roropa joroko tamuru kynexine repe. Ipyty rokẽ tonekunohse eya. Mame Ritonõpo omipona pyra toehse toto. Naeroro orutua kõ anamorepapopyra ase nohpo tomo a.


text:
Yrome nohpo tõ kurãkãko mã Ritonõpo aenururukohtao, tosẽkõme Jezu onenetupuhkehpyra toto ahtao, imehnõ pyno toto ahtao roropa, tyyrypyrykõ rumekaryhtao eya xine, emotyẽkara roropa tahtao xine, enara.<pb/>


text:
Jezu poetory amorepaneme se kuahtao xine kure mana. Zae Jezu poetory amoreparyhtao kyya xine kure mana. Morara kary ajohpe pyra mana. Imehnomo a, “Jezu poetory amorepaneme jexiry se ase,” karyhtao oya, ynara kaxiko eya xine,


text:
“Iirypyryme pyra ke ehtoko rorohpa ohxiropyra xine imehnõ ehtohme. Jezu poetory amorepaneme oexirykõ se awahtao xine, toiro rokẽ typye ehtoko. Emotyẽkara ehtoko. Tuaro ehtoko. Kure rokẽ ehtoko. Katonõ pyno ehtoko. Imehnõ amorepaneme kure ehtoko,” kaxiko Jezu poetory amorepaneme se exiketomo a.


text:
“Etỹpyra ehtoko. Imehnõ onetapara roropa ehtoko. Imehnõ pyno ehtoko. Oxiehno pyra ehtoko. Penetara roropa ehtoko tineru poko,” kaxiko Jezu poetory amorepary se exiketomo a.


text:
“Atapyĩtaõkõ esẽme nymyry ehtoko. Opoenõkõ amorepatoko õmipona xine toto ehtohme, tuaro roropa toto ehtohme,” kaxiko eya xine.


text:
Atapyĩtaõkõ amorepary waro awahtao xine Ritonõpo poetory amorepary waro exĩko matose. Yrome atapyĩtaõkõ amorepary waro pyra awahtao xine, Ritonõpo poetory amorepary waro pyra roropa matose.


text:
Jezu poetoryme exisenã ahtao, mokyro imehnõ amorepaneme onyripyra exiko, exisene aexiryke. Imehnõ amorepaneme tyrise ahtao otarãme ynara ãko mana, “Kure ywy, iirypyryme pyra, mokã sã pyra ase,” ãko mana. Morara karyke eya iirypyryme exĩko mana. Mame popyra mokyro ekarõko Ritonõpo mana popyra joroko tamuru ekarotopõpyry saaro.


text:
Imepỹ Jezu poetory amorepane riry se awahtao, kure mokyro ehtoh waro roropa Jezu onenetupuhpynõ ahtao, mokyro tyritoko Jezu poetory amorepaneme. “Popyra mokyro,” karyhtao imehnomo a onyripyra ehtoko Jezu poetory tõ amorepaneme. Tyrise ahtao otarãme joroko tamuru mokyro poremãkapõko mana.<pb/>


text:
Mokaro saaro imehnõ akorehmaneme se awahtao xine zae rokẽ ehtoko. Ajoajohpe pyra ehtoko. Eukuru zetunuru enyryhtao emotyẽkara ehtoko. Imehnõ mõkomory poko penetara ehtoko.


text:
Orẽpyra Jezu enetupuhtoko. Omi kurã kukurohtao xine moro omipona rokẽ ehtoko, ehxiropyra oehtohkõme.


text:
Tuaro exiketõ rokẽ Jezu poetory tõ akorehmaneme tyritoko. Aomipona nymyry toehse ahtao rokẽ tyriko toto.


text:
Ynara kaxiko nohpo tomo a roropa, “Nohpo tomo, mokã saaro ke ehtoko. Kure rokẽ ehtoko. Imehnõ onykerekeremara ke ehtoko. Emotyẽkara roropa ke ehtoko. Oniokõ pyno rokẽ ehtoko,” kaxiko eya xine.


text:
Jezu poetory tõ akorehmaneme kuahtao xine toiro rokẽ typye sehtone. Kure rokẽ kypoenõkõ amorepãko sytatose. Kytapyĩtaõkõ roropa amorepãko kuomipona xine toto ehtohme.


text:
Zae Jezu poetory akorehmananõme ahtao, toerokurukõ poko tuisamehxo exĩko toto. Mame orẽpyra exĩko mã toto imehnõ amorepary poko Jezu Kyrixtu enetuputyry poko.<pb/>


text:
Yrome otarãme okynahxo ytopopyra ase. Morara exiryke sẽ ynymerohpyry aropõko ase oya oneneryme, tuaro oehtohme, Ritonõpo poetory tõ kure exiry poko Ritonõpo maro oturutoh tao. Ritonõpo zuzenu isene mana typoetory tõ kurohtao. Kure kuexirykõ eneryhtao imehnomo a Ritonõpo zae exiry enetupuhnõko toto.


text:
Ajohpe pyra nase. Ynara enetupuhnõko sytatose, osemazuhme tuaro pyra Jezu poko sexiatose repe, yrome Ritonõpo kutuarõtanopyatose.<br/><t>Tumũkuru tonehpose ahnome.</t><t>Iirypyryme pyra tonepose mokyro Ritonõpo zuzenu a.<br/>Tonese roropa Ritonõpo nenyohtyamo a, kapuaõkomo a.<br/><t>Tokarose ahno tomo a, juteutõkara a roropa.</t><t>Tonetupuhse roropa mokaro a.<br/>Mame imeĩpo tarose ropa kynexine ynororo kapu aka.<pb/>


text:
Yrome ynara ãko Ritonõpo zuzenu, “Okynã toehse ahtao toitoine tynenetuputyhpyrykõ rumekãko toto, onekunohtõkõ omipona toexirykõke, joroko tõ omipona roropa toexirykõke,” ãko.


text:
“Amorepaneme ase,” ãko toh mã repe. Ajohpãkõ mokaro. Omi kurã etaryhtao tyya xine onetara mã toto. “Oorypyrykõ poko pyra ehtoko,” kary etaryhtao tyya xine onetara mã toto. Tyyrypyrykõ poko rokẽ mã toto. Mame ikurohtao xine jahkahpyry sã toh mana, omi kurã onetara toexirykõke. Onetapỹ sã toto.


text:
Ynara ãko mã toto, imehnõ amorepãko, “Pytara ehtoko. Opytarykohtao popyra,” ãko toh mã repe. Tõsẽ onyry rumekapõko roropa mã toto Ritonõpo omipona pyra. Onokyro tõkehko tyrise Ritonõpo a kuohkõme, tãkye kuehtohkõme, “Kure mase,” katohme kyya xine Ritonõpo a, enetuputyryke kyya xine aomiry waro kuexirykõke.


text:
Naeroro Ritonõpo nyrihpyry kuohkõme kure mana emero, “Kure mase Ritonõpo,” karyhtao tõsẽ apoiryhtao. Naeroro tõsẽ onyry onurumekara ehtoko.


text:
Morohne poko Jezu poetory tõ amoreparyhtao oya, Jezu poetoryme nymyry mase. Tuãtanohse sã mase Ritonõpo omiry poko. Orẽpyra enetupuhneme mase, ãmorepatopõpyry omipona oexiryke.


text:
Naeroro ahno nekarohpyry rokẽ irumekako. Toto omiry Ritonõpo omiry poko otuarõtanohpopyra mana. Yrome atamorepako kure oehtohme, Ritonõpo omipona nymyry oehtohme.


text:
Tururume kuytoryhtao etaehpyra kuehtohme kure pohto rokene. Yrome Jezu poetoryme kuahtao xine ynara ãko roropa sytatose, “Kuatamoreparykohtao Ritonõpo omipona kuehtohkõme kure kuhse mana. Seroae Ritonõpo omipona kuahtao xine tãkye sytatose, jũme roropa tãkye exĩko sytatose Ritonõpo esaka kuytorykõke,” ãko sytatose.


text:
Morara exiryke ỹme ynanase erohnõko, etuarimãko roropa ynanase ajohpe pyra Ritonõpo enetuputyryke yna a. Orihpỹme jũme ynororo mana. Kukurãkanekõme ynororo mana. Enetupuhnanõ kurãkaneme roropa mana.<pb/>


text:
Jezu poetoryme oehtoh poko osenepoko imehnomo a asã toexirykõ se toto ehtohme. Õmiry kure rokẽ tyriko. Imehnõ maro kure rokẽ exiko. Imehnõ pyno exiko. Ritonõpo onenetupuhkehpyra exiko. Nohpo tõ poko pyra exiko. Ynara rokẽ exiko, asã imehnõ toexiry se toto ehtohme, omoiry se roropa toto ehtohme, “Poetome ro mase. Õmiry etary se hkopyra sã ase,” kara toto ehtohme.


text:
Ritonõpo omiry onysekeremakehpyra exiko, oximõmãkõ netaryme jytory ponãmero. Zuruko toto. Amorepako toto Ritonõpo omipona toto ehtohme.


text:
Ritonõpo zuzenu otuarõtanohpoase imehnõ amorepatohme. Ekurehpyra exiko toto amorepary poko. Amorepatõme oriase Ritonõpo zuzenu. Tomarykõ tyrise Jezu poetory tomo a tamuximãkomo a. Ynara tykase toto Ritonõpo poe, “Mose Timoteu imehnõ amorepaneme exĩko,” tykase toto Ritonõpo poe. Morarame amorepatõme oriase Ritonõpo zuzenu.


text:
Tomeseke exiko zae rokẽ oehtohme. Orẽpyra exiko zae rokẽ imehnõ amorepary poko roropa. Morara awahtao osepynanohnõko mase, oetananõ pynanohnõko roropa mase.<pb/>


text:
Jezu poetory tõ tãhpomãkõ onyenonohpyra exiko. Zae pyra toehse toto ahtao kure rokẽ zuruko toto. Omy zurutoh sã zuruko toto. Nuasemãkõ zuruko ãkorõ tõ zurutoh samo.


text:
Yrome pytỹpo tumũkue ahtao ipoenomo a tyse pyno se ase. Typake ahtao ipakomo a tynoty pyno se ase roropa. Poetome toto ahtao, toto pyno toehse. Morara exiryke ipoenomo a pytỹpo tõ pyno se ase. Morara ahtao kure Ritonõpo a.


text:
Pytỹpo tõ tyekye pyra ahtao, ipyno sehtone, Ritonõpo nekarory eraximaryhtao rokẽ eya xine, oturukehpyra imaro toto ahtao, saereme, koko, enara.


text:
Imepỹ tyekyry pyno pyra ahtao typoenõ nymyry pyno pyra ahtao Ritonõpo omipona pyra mana. Onenetupuhpỹ motye popyra mana tuaro toexiryke repe yrome aomipona pyra mana.<pb/>


text:
Pytỹpo esety imeroko oximõmãkõ ipyno ehtohme 60me jeimamyry nae ahtao. Esety imeroko iniõpyry toiro rokẽ ahtao.


text:
“Kure rokẽ imehnõ rine mokyro,” karyhtao imehnomo a ipoko, esety imeroko, tumũkuru tõ tuãtanohse kure eya ahtao, katonõ nyhtohme tytapyĩ tokarose ahtao eya, Ritonõpo poetory tõ pyno toehse ahtao, kurãkara roropa takorehmase eya ahtao. Emero rokẽ kure tyrise eya ahtao esety imeroko pytỹpo tõ esetykõ maro.<pb/>


text:
Yrome pytỹpo esety onymeropyra exiko kunumixime pyra ahtao. Oryxime ahtao otarãme tyniotary se exĩko ropa mana. Otarãme typenetaryke Kyrixtu poko penetarahme sã exĩko ropa mana.


text:
Kunumiximãkara esety tymerose ahtao ipyno oximõmãkõ ehtohme otarãme akĩme exĩko mã toto. Imeimepỹ tapyĩ takuroko ytoytõko mã toto. Mame ajoajohpe exĩko roropa mã toto, kerekeremato, imehnõ rypyry poko rokẽ oturũko. Morara ahtao popyra mana.


text:
Morara exiryke kunumiximãkõkara niotary se ase aemũkuatohkõme, tytapyĩ tao aerohtohme onyhxiropyra imehnõ ehtohme.


text:
Jezu poetory tõ ekyry pytỹpome ahtao ipyno aexirykõ se ase, torẽtyke pyra ipoko oximõmãkõ ehtohme. Tyekye pyra ahtao rokẽ oximõmãkomo a pytỹpo pyno se ase.<pb/>


text:
Ritonõpo omiry ynara ãko, “Oekykõ inahpatoko ãkorehmarykohtao,” ãko. Ynara ãko roropa Ritonõpo omiry, “Erohketõ epehmatoko aerohtamitume,” ãko. (Morara exiryke kure Jezu poetory amoreparyhtao eya xine Ritonõpo omipona toto ehtohme kurehxo epehmatoko toto.)


text:
Jezu poetory amorepane kerekeremary onetara exiko. Yrome iirypyryme toehse ynororo ahtao asakoro enenanõ ahtao aomirykõ etako ihxirory poko.


text:
Timoteu, etako pahne, jomipona exiko ipunaka. Ynara kara exiko okurohtao, “Yzamaro exiketõ onupokara ase iirypyry poko. Yzamaro pyra exiketõ rokẽ zupokãko ase,” kara exiko okurohtao. Iirypyryme exiketõ ahtao zae rokẽ zuruko toto. Morara ãko ase Ritonõpo netaryme, Jezu Kyrixtu netaryme roropa, inenyohtyã netaryme roropa kapuaõkõ netaryme.


text:
Axĩ pyra imepỹ imenekako Jezu poetory amorepaneme tyritohme. Imehnõ amorepaneme onyripyra exiko iirypyryme ahtao iirypyrymã akorehmaneme oekaroryino. Imehnõ onymoipyra exiko tyyrypyrykõ poko toto ahtao.<pb/>


text:
Tuna ẽnõko roropa mase. Uwa eukuru jehnahpyry ẽnõko mase pitiko rokene awakuru pokoino, kure pyrahme sã oexiryke.<pb/>


text:
Tuãnohsã toitoine enetupuhnõko sytatose axiny, iirypyry jarao exiryke. Okynahxo ahtao tuãnohsãme imehnõ enetupuhnõko sytatose jarao pyra iirypyrykõ exiryke. Morara exiryke axĩpyra imepỹ imenekako Jezu poetory amorepaneme tyritohme.


text:
Morararo toitoine ahno kure exiry axĩ enẽko sytatose. Yrome tokare pyra ahtao okynahxo ahtao kure toto exiry enetupuhnõko sytatose.<pb/>


text:
Imehnõ namoto mokaro Jezu poetory tomo. Ynara kaxiko eya xine, “Oesẽkõ pyno ke ehtoko. Aomipona roropa ke ehtoko, Ritonõpo onykerekeremara imehnõ ehtohme, ãmorepatopõpyry yna a roropa onykerekeremara toto ehtohme,” kaxiko eya xine.


text:
“Oesẽkõ Jezu poetoryme ahtao toto onypoihtopyra ehtoko. Oekyrykõme sã tyritoko. Ỹme rokẽ erohtoko, Ritonõpo omipona roropa aexirykõke, toto pyno Ritonõpo exiryke roropa,” kaxiko eya xine.<pb/>Orẽpyra imehnõ amorepako senohne poko.


text:
Jezu Kyrixtu omiry zae rokene. Aomipona kuahtao xine kyyrypyrykõ rumekãko sytatose. Imepỹ mã otato pyra ahtao, Jezu omiry myakãmary se mana imepỹ omiry ke.


text:
Osenetaonohkety rokẽ mokyro, tuaro pyra exikety. Imehnõ ezuezukuru sato rokẽ mokyro. Omi poko toto ezuezuhnõko rokẽ mokyro. Yrome toto ezuezuhtopõpyry pokoino zumoxike exĩko mã toto, oxiehno roropa. Oxikerekeremãko toto. Tukurohtao xine imehnõ ekarõko popyra toh repe.


text:
Moro pokoino ajoajohpãkõ oseosezuhkehpyra mana. Tukurohtao xine azahkuru ipunaka. Zae exiry waro pyra toehse ipunaka. Tineru apoiry se mã toto Ritonõpo omipona toehtamitukõme repe.<pb/>


text:
Yrome Ritonõpo omipona kuahtao xine, tãkye roropa kuahtao xine inekarohpyry poko, tymõkomoke exikety motye sytatose. “Kure mase,” karyhtao Ritonõpo a kyya xine kure ipunaka mana.


text:
Yrome tymõkomoke se kuahtao xine, xiaxiake kypenetarykõke joroko tamuru nukuhtatoh taka omõnõko sytatose. Kuesẽkõ enetupuhkehnõko sytatose. Kuamoreme xine ryhtãko sytatose.


text:
Tineru poko penetanohtao xiaxiake iirypyry poko exĩko sytatose. Tytineruke se toexirykõke toitoine ipoetory tomo a Jezu turumekase. Emynyhmãko itamurume mã toto. Tukurohtao xine samũ ãko toh mana.<pb/>


text:
Yrome omoro Ritonõpo poetoryme oexiryke tomeseke mokaro sã pyra oehtohme. Tineru poko openetary irumekako, kure oexiry aroko. Ritonõpo zamaro exiko. Oesẽme onenetupuhkehpyra exiko. Imehnõ pyno exiko roropa. Penekehpyra exiko. Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko. Osenetaonohpyra exiko roropa.


text:
Orẽpyra exiko Jezu enetuputyry poko oesẽme. Ritonõpo omipona rokẽ exiko orihpyra oehtohme jũme. Typoetoryme tyrise mase eya, kure rokẽ tõturuse awahtao Jezu Kyrixtu oesẽme exiry poko, imoihmãkõ netaryme.


text:
Ritonõpo omipona exiko ipunaka, ohxiropyra imehnõ ehtohme, Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ oepyry ropa punero. Moro saaro Tumy omipona Jezu kynexine Põtiu Pirato ẽpataka tarose tahtao.


text:
Jezu enehpotoh toehse ahtao enehpõko ropa Ritonõpo mana. Tuisame imehxo Ritonõpo mana. Kurã mokyro toiro. Tuisamãkõ tuisaryme mana, pata esã esẽme roropa mana.


text:
Ynoro rokẽ orihpỹme mana jũme. Saereme konõto esary mana. Xixi motye reh mahna. Imehnõ eya ytosaromepyra mana. Mokyro onenepitopyra sytatose osenepỹme aexiryke. “Kure mokyro mana. Kuesẽkõme mana jũme,” sykatone.<pb/>


text:
Ynara kaxiko tymõkomokamo a, “Osenetaonohpyra ke ehtoko. Ynara kara ehtoko okurohtao xine, ‘Tãkye exĩko ase ytinerũ tomãse ahtao,’ kara ehtoko. Yrome ynara kahtoko rokene, ‘Tãkye rokẽ ase Ritonõpo poko. Emero ekarõko mã ya,’ kahtoko rokẽ okurohtao xine,” kaxiko eya xine, amorepako toto.


text:
“Kure ehtoko. Kure roropa imehnõ tyritoko. Imehnõ akorehmatoko. Omomỹke pyra ke ehtoko,” kaxiko eya xine, amorepako toto,


text:
Timoteu, tomeseke exiko. Ourutopõpyry ya onuenikehkapopyra exiko. Imehnõ otururu irumekako. Ritonõpo waro kamexipopyra mana. “Zuaro exiketõme ynanase,” ãko toh mã repe ajohpe rokene. Toto oseosezukuruhtao toto onezuhpyra exiko.


text:
Tõsezusezukurukõ poko toto ahtao tytahse sã toh mana. Tosẽkõme Jezu tonetupuhkehse toto a.<pb/>“Timoteu tõ pyno exiko,” ãko ase Ritonõpo a opoko xine. Enara rokene.


text:
Ywy ase Pauru Jezu Kyrixtu nenyokyhpyry. Pake ynara tykase Ritonõpo, “Kure rokẽ oritorỹko ase, jũme orihpyra oehtohkõme Jezu Kyrixtu maro,” tykase ynororo pake. Morara exiryke tonyohse ywy imehnõ amorepatohme.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro oneneryme Timoteu. Umũkuru kurãme mase Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya oesẽme.<pb/>Ynara ãko ase Kumykomo a Ritonõpo a, “Kure rokẽ Timoteu tyriko, ipyno ke exiko, torẽtyke pyra tyriko,” ãko ase. Morara ãko ase roropa Kuesẽkomo a, Jezu Kyrixtu a.<pb/>


text:
Kokoro rokẽ oturũko ase opoko Ritonõpo netaryme. Ynara ãko ase, “Kure mase Papa, Timoteu pyno oexiryke,” ãko ase koko, saereme, enara. Ritonõpo poko ase. Yyrypyry poko pyra ase, tuaro ase. Tam tõ tyyrypyrykõ poko pyra toh kynexine tuaro toexirykõke. Mokaro ehtopõpyry sã ase.


text:
Wenikehpyra jexiryke oxitatopõpyry poko, omuhpe oehtopõpyry poko roropa, oenery se ropa ase ipunaka, tãkye nymyry jehtohme.


text:
Jezu enetupuhnõko mase oesẽme nymyry. Osenekunohpyra mase. Moro waro ase. Osemazuhme onoty a, Roiti a Jezu tonetupuhse. Asa a roropa tonetupuhse, Eunixi a. Seromaroro oya tonetupuhse rahkene.


text:
Morara exiryke pape merõko ase oneneryme wenikehpyra oehtohme, mãsa rokẽ pyra oehtohme, imehnõ amorepary poko. Ouhpona jemary tyrise ahtao, Ritonõpo a Tuzenu tokarose oya imehnõ amorepatohme oya.


text:
Tuzenu ekarone kyya xine, oserehpyra kuehtohkõme, orẽpyra kuehtohkõme, imehnõ pyno kuehtohkõme, zae ehtoh riry waro kuehtohkõme, enara.<pb/>


text:
Morara exiryke ehxiropyra exiko õtururuhtao imehnõ maro Jezu poko, Kuesẽkõ poko. Ehxiropyra exiko roropa ypoko. Jezu poetoryme jexiryke japuruase toto. Ysaaro ke exiko. Ynara kaxiko, “Jezu poko imehnõ amorepary se ase. Imehnomo a jutuarimaporyhtao eanahtõko ase,” kaxiko. Mame otuarimaporyhtao Ritonõpo ãkorehmãko mana eanahtotohme oya.


text:
Kukurãkatone. Kueahmatone roropa typoetoryme kuehtohkõme. Kynyrihpyrykõ kurã pokoino pyra, typoe rokẽ kueahmatone kure kyrirykõ se toexiryke. Toenupunase kypoko xine toexiryke Tumũkuru Jezu Kyrixtu enehpory se kynexine kukurãkanekõme, moinoro sero nono onyripyra ro tahtao.


text:
Seromaroro Ritonõpo kure toexiry tonepose kyya xine kukurãkanekõ oepyryke, Jezu Kyrixtu oepyryke. Kuorikyrykõ tonahkapose Jezu a, jũme orihpyra kuehtohkõme, enetuputyryhtao kyya xine. Moro poko tuaro sytatose Jezu enetuputyryke kyya xine.<pb/>


text:
Imehnomo a roropa Jezu enetupuhpotohme tymenekase ywy Ritonõpo a, ipoko toto zurutohme. Ritonõpo nenyokyhpyryme roropa ase, imehnõ amorepatohme, juteutõkara roropa amorepatohme.


text:
Morara exiryke etuarimãko ase. Yrome ase ehxiropyra, Jezu waro jexiryke. Ukurãkaneme enetupuhne. “Jesẽme mase,” ake eya. Morara karyke ya osekarone eya ipunaka ipoetoryme jehtohme. Jewomaneme mana tooepyry ropa ponãmero kapu ae. Moro waro ase.


text:
Ritonõpo omiry ekaroryhtao ya otato mexiase. Zae rokẽ oturuase oya. Moro omipona rokẽ exiko imehnõ amorepatohme oya ysaaro. Jezu enetupuhneme oexiryke aomipona rokẽ exiko. Imehnõ pyno ke exiko. Morara sehtone Jezu Kyrixtu poetoryme kuexirykõke.


text:
Ritonõpo a tõmiry tokarose oya, otato oehtohme, etyorõmapopyra imehnomo a oehtohme, zae rokẽ imehnõ amorepatohme oya. Ritonõpo omiry poko awahtao Zuzenu ãkorehmãko mana. Kukurohtao xine mana Ritonõpo zuzenu.<pb/>


text:
Mokaro Aziapõkõ urumekase ropa. Toto a urumekary waro mase, Pixeru, Emohxine, imehnõ maro urumekahpõkõ mokaro.


text:
Yrome Onexiporu jakorehmane itamurume. Morara exiryke ynara ãko ase Ritonõpo a, “Onexiporu tõ pyno exiko,” ãko ase, jakorehmaneme aexiryke. Ehxiropyra roropa monexiã ymyhtoh poko.


text:
Morara exiryke ynara ãko ase Ritonõpo a, “Onexiporu pyno exiko yna Esẽ oepyry ropahtao kapu ae,” ãko ase, takorehmase eya jexiryke Epezu po jahtao. Moro waro mase.<pb/>


text:
Ynekarohpyry oya Jezu poko metase imehnõ netaryme. Tuhkãkõ netaryme ynekarohpyry metase. Moro ynekarohpyry ekaroko ropa orutua komo a, Ritonõpo omipona exiketomo a, imehnõ amorepananõme toto ehtohme.<pb/>


text:
Oseanahtoko otuarimaporyhtao imehnomo a ysaaro, soutatu saaro roropa, Jezu Kyrixtu poetoryme oexiryke.


text:
Otuotoh konõto ahtao, soutatu tõ xiaxiake ytopyra, emero irumekãko tosẽkõ omipona rokẽ toehtohkõme. Mokaro saaro kymarokomo. Torẽtyke pyra sehtone tineru apoiry poko, mõkomo apoiry poko roropa, Kuesẽkõ omipona rokẽ kuehtohkõme tãkye aehtohme kypoko xine.


text:
Morararo orutua kõ atatapoiryhtao imehxo exikety waro ehtohme, tosẽkõ omipona rokẽ ahtao, “Imehxo mokyro mana,” ãko mã toto ipoko. Tosẽkõ omipona pyra ahtao, “Imehxo mokyro,” kara mã toto ipoko.


text:
Kure tutupi poko erohkety osemazuhme tỹkyryry epery enahnõko, tarykase eya exiryke. Imeĩpo tỹkyryry ekamõko mana imehnomo a.


text:
Moro poko enetupuhko, ynymerohpyry poko. Morarame Kuesẽkõ otuarõtanohnõko mã rahkene, moro poko oepohnopyryhtao.<pb/>


text:
Wenikehpyra ke exiko Jezu Kyrixtu poko. Mokyro rokẽ tõsemãkapose ropa aorihxĩpo. Tawi ekepyry parỹpyryme mana. Morara ãko ase Jezu poko imehnõ amoreparyhtao.


text:
Moro pokoino etuarimãko ase. Jezu omiry ekaroryke ya popỹ sã tõmapose ywy ãpuruhpyry taka. Yrome Ritonõpo omiry anapurupyra mã toto.


text:
Morara exiryke eanahtõko rokẽ ase. Utuarimaporyhtao eanahtõko ase, Ritonõpo nymenekatyã kurãkatohme, kysã toto ehtohme. Kukurãkatorỹko Ritonõpo mana Jezu Kyrixtu poetoryme kuexirykõke. Kure rokẽ exĩko sytatose orihpỹme.


text:
<t>Imaro kuetuarimarykohtao,</t><t>tuisame exĩko sytatose imaro.<br/><t>Yrome, ‘Jezu waro pyra ase,’ karyhtao kyya xine,</t><t>‘Mose waro pyra ase,’ ãko roropa Jezu mana kypoko xine.<br/>


text:
<t>Ajohpe kuahtao xine,</t><t>ajohpe pyra ro Jezu mana, kyryhkanemero.<br/><t>Ynara kara mana, ‘Moky saaro ajohpe exĩko ase,’ kara Jezu, ajohpãkarame aexiryke.”<pb/>


text:
Moro katopõpyry kure. Jezu poetory tõ moro poko toto onuenikehkapopyra exiko. Amorepako toto. Ynara kaxiko eya xine Kuesẽkõ netaryme, “Oseosezuhpyra ehtoko omi poko. Oseosezuhnohtao popyra mana. Imehnõ akorekehkãko rokẽ mana,” kaxiko eya xine.


text:
Akĩme pyra erohko Ritonõpo omipona oehtohme, “Kure mase,” katohme Ritonõpo a oya. Azahkuru pyra exiko ehxiropyra oehtohme oerokuru poko. Zae rokẽ imehnõ amorepako Ritonõpo omiry poko.


text:
Ritonõpo waro pyra exiketõ omiry poko pyra exiko, Ritonõpo zamaro pyra toto omiry exiryke. Mokaro omiry etananõ mã iirypyrymehxo exĩko toh mana.


text:
Ahno pũ toeposohkase ahtao motapitõko mana jõtopyra exiryke. Moro saaro mokaro omiry, emãnõko mana imehnõ ryhmãko samo. Asakoro mokaro amorepananõ mana Imeneu, Piretu, enara.


text:
Mokaro azahkuru mana. Ritonõpo omiry turumekase eya xine. Ynara ãko toh mã repe, “Aorihtyã tõsemãkakehse Ritonõpo a,” ãko toto, ajohpe rokene. Toitoine azahkuru exikety etaryke tyya xine, osenekunohnõko mã toto. Jezu omipona hkopyra exĩko mã toto.


text:
Yrome Ritonõpo nukurãkatyã onyryhmara mana. Ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme, “Kuesẽkõ typoetory to waro mana,” me tymerose. Ynara roropa tymerose, “Kuesẽkõ poetoryme kuahtao xine kyyrypyrykõ rumekãko sytatose,” me tymerose exiryke.<pb/>


text:
Imehxo exiketõ tapyĩ tao oripo tõkehko nae. Typyne exikety nae, uuru risemy, parata risẽ roropa. Typyne pyra exiketõ nae roropa, wewe risemy te, orino apuhsẽ tõkehko, kurãkõ ẽme nae, emero rokẽ ẽme nae, enara.


text:
Oripo saaro sytatose. Kyyrypyrykõ rumekaryhtao kyya xine, tukurikase roropa kuahtao xine oripo kurã sã sytatose, typyne exiketõ samo. Kyyrypyrykõ poko pyra exĩko sytatose, Kuesẽkõ poetoryme. Kuesẽkõ omi poe kure rokẽ exĩko sytatose. Kure tyriry poko rokene.


text:
Nuasemãkõ otarãme tyyrypyrykõ poko penetãko mã toto. Ipenetarykõ poko pyra exiko. Ynara rokẽ exiko, zae ehtoh poko rokẽ exiko, Jezu enetuputyry poko, imehnõ pyno oexiry poko, kure rokẽ oexiry poko, enara. Moro saaro Ritonõpo maro oturuketomo, kure rokẽ toexirykõ poko toto. Tyyrypyry poko pyra toto ipunaka tukurohtao xine.


text:
Yrome imehnõ omiry ãkorehmara mana Ritonõpo onenetupuhpyra aexirykõke. Okynahtao oxiehno imehnõ rĩko aomirykõ mana. Morara exiryke toto omiry onetara exiko.


text:
Jezu poetoryme kuexirykõke oxiehno pyra sehtone. Imehnõ pyno sehtone. Samorepane toto tomeseke. Emỹpopyra roropa sehtone.


text:
Imehnõ amoreparyhtao kuomirykõ omipona pyra toto ahtao toto pyno ro sehtone. Otarãme imeĩpo iirypyryme toexirykõ enetupuhnõko mã toto Ritonõpo poe. Otarãme tyyrypyrykõ rumekãko ropa toto Jezu omipona toehtohkõme.


text:
Otarãme eramãko ropa toh mana joroko tamuru winoino. Inapurutoh tae tũtãko ropa toh mana. Otarãme omi kurã omipona pyra aehtyã ekurãkãko ropa toh mana Ritonõpo poe, enara.<pb/>


text:
Tuaro ehtoko, Jezu oehsasaka ahtao tuhke ehtomaketõ exĩko mana, Jezu omipona exiketõ poremãkapory se exiketomo.


text:
Mokaro osepyno rokẽ exiketomo. Imehnõ mõkomory poko penetãko mã toto. Osenetaonohnõko rokẽ mã toto. Ritonõpo kerekeremãko mã toto, tumykõ omipona pyra exiketomo. Tỹkyryrykõ tokarose ahtao eya xine, “Kure mase,” kara mã toto, Ritonõpo omipona pyra roropa mã toto.


text:
Sekerereme pyra exiketõ mokaro, otupokapopyra exiketomo. Imehnõ kerekeremananomo ajoajohpãkomo, zehnotokomo, kurãkõ se pyra exiketomo.


text:
Tope tõ ewokananomo, osepyno pyra exiketomo, osenetaonohketomo, typenetatoh poko rokẽ exiketomo, Ritonõpo a tuaropyra exiketomo.


text:
“Ritonõpo poetoryme ynanase,” ãko toh mã repe. Yrome Ritonõpo jamitunuru ripory se pyra mã toto tukurohtaka xine. Naeroro mokaro maro pyra ehtoko isã oexirykõino.


text:
Toitoine mokaro zae pyra imehnõ amorepãko mã toto. Imehnõ tapyĩ takuroko omõnõko mã toto, nohpo to omipohtomase. “Jomipona awahtao xine, ytopyra matose apoto konõto htaka,” ãko toh mã repe. Mame ataomipohtomapõko mã toto. “Iirypyryme ase,” ãko rokẽ mã toto, yrome tyyrypyry rumekary se pyra mã toto.


text:
Pake Janexi tõ tõxienonohse Moeze maro, Janexi, Jãpyrexi. Enara toh kynexine. Zae Moeze omiry kynexine. Yrome zae omi etary se pyra toh kynexine. Zae omi etapory se pyra roropa toh kynexine. Mokaro saaro serõkomo. Zae pyra imehnõ amorepãko mã toto zae omipona toexirykõ se pyra mã toto. Tukurohtao xine azahkuru rokẽ osenetupuhnõko mã toto. Jezu poetory poenohnõko rokẽ mã toto. Yrome Ritonõpo omipona pyra ekurehnõko mã toto.


text:
Myaro tokoro pyra mã toto. Azahkuru toto exiry enẽko imehnõ emero, pake Janexi tõ azahkuru ehtopõpyry samo Jãpyrexi maro.<pb/>


text:
Yrome ya imehnõ amorepatopõpyry waro toehse mase. Kure jehtopõpyry waro roropa mase. Ritonõpo omipona se jehtopõpyry waro mase, Ritonõpo enetupuhtopõpyry ya, sekerereme jehtopõpyry, imehnõ pyno jehtopõpyry, yryhmary eanahtotopõpyry ya,


text:
jyhtomatopõpyry, enara. Toetuarimase ywy itamurume Ãtiokia po jahtao, Ikoniu po, Rixityra po, enara. Jyhtomaryhtao, Ritonõpo ypynopyase.


text:
Morararo emero Jezu Kyrixtu omipona se exiketomo. Imaro se exiketõ osanumãko mã toto aomipona se toto exiryke.


text:
Yrome iirypyrymãkõ popyrahxo exĩko mana, onekunohtõkõ roropa. Imehnõ enekunohnõko mã toto. Osenekunohpõko roropa joroko tamuru a toto.


text:
Opoetoaero kurã poko ãtamorepahpyry mase. Pape kurãme exiryke kutuarõtanohtorỹko mana, Ritonõpo a typoetoryme kyrirykõ poko, Jezu Kyrixtu tonetupuhse kyya xine ahtao.


text:
Tõmiry tymeropose urutõkomo a Ritonõpo zuzenu omi poe, zae kuamorepapotohkõme, iirypyrymãkõ mynyhmapotohme, azahkuru exiketõ kurãkatohme, kuamorepatohkõme kure ehtoh poko kuehtohkõme.


text:
Tõmiry tymeropose eya typoetory tõ tuaro ehtohme tymõkomoke exiketõ sã kuehtohkõme kure ehtoh poko zuaro kuehtohkõme imehnõ akorehmary waro roropa kuehtohkõme.<CL><pb/>


text:
Jezu oehnõko mana kutuisarykomo. Toehse tahtao kurãkõ apiakãko mana popyno htae emero, aorihtyamo, orihpynomo, enara. Ynara oururu se ase Ritonõpo netaryme, Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ netaryme roropa. Ynara ãko ase oya,


text:
Ritonõpo omiry ekaroko imehnõ netaryme. Ekurehpyra exiko. Jezu apoiry se toto ahtao, amorepako toto. Apoiry se hkopyra toto ahtao aomiry ekaroko rokẽ toto netaryme. Pohnõ zuruko tyyrypyrykõ poko pyra toto ehtohme. Ãkyemapoko toto. Amorepako toto Ritonõpo omiry poko. Penekehpyra ke exiko roropa toto amorepary poko.


text:
Imeĩpo zae omi etary se pyra exĩko mã toto sero nonopõkomo, typenetatohkõ poko rokẽ toehtohkõme. Ajohpãkõ menekãko mã toto tamorepanekõme, tyyrypyrykõ poko rokẽ tamorepatohkõme.


text:
Naeroro mokaro sã pyra exiko. Tuaro exiko. Oetuarimaryhtao eanahtoko rokene. Imehnõ zuruko Jezu Kyrixtu poko. Orẽpyra exiko Ritonõpo omipona. Imehnõ akorehmako roropa aomipona toto ehtohme.<pb/>


text:
<sup>(7-8)</sup> Tururume ytoketõ ahtao, toiro osemazuhme eporehkãko. Epehpyry apoĩko mana, tosẽkõ omipona ahtao rokene, osema etyhpyry pona toeporehkase ahtao roropa. Mokaro sã ywy. Poremãpyra exiase. Yrohmanohpotopõpyry poko tõtyhkase ywy. Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra ase. Naeroro Ritonõpo nekarory kurã jeraximãko mana, kure jehtopõpyry epehpyryme. Moro ekarõko mã Kuesẽkõ ya ekarotoh po toehse ahtao. Imehnomo a roropa, emero Kuesẽkõ pyno exiketomo a moro ekarõko roropa mana, aepyry ropa eraximananomo a.


text:
Turumekase Temaxi a jexiryke morara ãko ase. Mõkomo poko typenetaryke toytose ynororo Tesaronika pona. Kyresẽte toytose roropa Karaxia pona. Titu toytose Taumaxia pona, enara.


text:
Ooepyryhtao jupõ enehko. Tyroa po Kapo tapyĩ tão ynomoase. Moro enehko. Ypapẽ roropa enehko. Okyno pihpyry risẽ roropa enehko, imerohpyry. Moro se nymyry ase.<pb/>


text:
Arexãtere mokyro metau poko erohkety. Popỹ mokyro, yhtomane. Apo Kuesẽkõ mokyro wãnohno iirypyryme aexirypo.


text:
Akorekehkatõ mokyro nexiase Ritonõpo omiry ekaroryhtao yna a. Tõsezusezuhse itamurume ynororo yna maro. Mokyro waro exiko oryhmaryino roropa.<pb/>


text:
Terekatu ẽpataka toehse jahtao josewomatoh myhe upiase. Urumekase toto emero porehme. Yrome ynara ãko ase Ritonõpo a ipoko xine, “Papa, iirypyrykõ ikorokako ropa,” ãko ase.


text:
Mokaro urumekase repe, yrome Kuesẽkõ ymaro monexiano. Yjamihtanopyase Jezu poko juteutõkara zurutohme. Ypyno Kuesẽkõ exiryke eatãpyra toh kynexine, rião pãkomo.


text:
Kuesẽkõ ypynohnõko mana yryhmaryhtao pohnomo a. Mame orẽpyra tosaka jarõko mana. Moero mã emero esẽme mã ynororo. “Kure Ritonõpo mana, kakehpyra sehtone.” Morara ahtao kure mana.<pb/>


text:
“Pauru opyno xine,” kaxiko eya xine. Eraxitu tõsesarise Korĩto po, Tyropimu ynomoase Miretu po, kure pyra exiryke.


text:
Axĩ sahxo moehtase konopotara ro ahtao.<pb/>“Kuurupotase Timoteu a,” tykase Eupuru. Purutẽte, Rino, Kyrautia emero Jezu poetory tõ maro. “Opyno ynanase, Timoteu,” ãko toh nase.<pb/>


text:
Ynymerohpyry moro oneneryme Titu. Ywy ase Pauru, Ritonõpo poetory, Jezu Kyrixtu nenyokyhpyry.<pb/>Tymenekase ywy Ritonõpo a tynymenekatyã akorehmatohme aomiry enetupuhpotohme eya xine, zae omi kurã poko toto amorepatohme roropa.


text:
Orihpỹme tymaro kyritorỹko Ritonõpo mana. Ajohpãkara mokyro Ritonõpo. Pake nono onyripyra ro tahtao ynara tykase ynororo tyya rokene, “Orihpỹme ypoetory tõ rĩko ase,” tykase.


text:
Mame tõmiry enehpory se toehse Ritonõpo ahtao tonehpose eya kyya xine. Tõmiry tokarose roropa ya ekarotohme imehnomo a, ynara katohme eya xine, “‘Umũkuru enetuputyryhtao oya xine, orihpyra oritorỹko ase, jũme,’ kaxiko eya xine,” tykase ya Ritonõpo kukurãkanekomo.<pb/>


text:
Umũkurume mase Titu, Jezu Kyrixtu tonetupuhse oya exiryke.<pb/>Ynara ãko ase Ritonõpo a, “Papa, Titu pyno ke exiko. Torẽtyke pyra tyriko roropa,” ãko ase. Jezu Kyrixtu a morara ãko roropa ase kukurãkanekõme exiryke.<pb/>


text:
Kynomoase moroto ahmõta po Kereta po, morotõkõ akorehmatohme otyhkara ro jexiryke, Jezu poetory amorepatõkõ ritohme oya emero pata tõ punero. Ynyrohmanohpotopõpyry poko oya wenikehpyra exiko.


text:
Zae rokẽ exiketõ Jezu poetory amorepaneme tyriko, toiro typye exiketõ rokene, Jezu enetupuhnanõ ke typoenõke rokene. Ajoajohpe pyra typoenõke exiketõ tyriko, tumykõ omipona typoenõke roropa.


text:
Ritonõpo omi poe Jezu poetory amorepananõ ahtao imehnõ mã toto onyhxiropyra kure rokẽ toto exiryke. Osenetaonohpyra exiketomo, atakirimahnomo, etỹpyra exiketomo, zehzehno pyra exiketomo, tyamene se pyra exiketomo,


text:
katonõ se exiketomo, kurãkõ maro se exiketomo, emotyẽkara exiketomo, zae rokẽ imehnõ rinanomo, Ritonõpo sã se exiketomo kure rokene, akĩme pyra exiketomo,


text:
zae omi onurumekara exiketomo zae exiryke, Jezu namorepatopõpyryme exiryke. Morara tahtao xine imehnõ zurũko toh mana, toto akorehmãko zae Ritonõpo omi poe. Azahkuru exiketõ namorepatopõpyry enepõko roropa toh mana.<pb/>


text:
Tuhke ajoajohpãkõ nae. Juteu tõ roropa Jezu enetupuhxĩpo toeramase ropa toto. Ipoetohpyryme mã toehse toto. Imehnõ amorepãko toto azahkuru rokene. Toto enekunohnõko mã toto.


text:
Mokaro imynyhpãkapoko imehnõ enekunopyryino. Tyekyrykõ omipohtomãko toh mana, zae pyra toto amorepãko, tineru apoitohme rokẽ tyya xine.


text:
Typoko xine ynara tykase imepyny, “Keretapõkõ emero ajoajohpe mana osekatõ kõ samo. Akĩme roropa mã toto, tõtukurukõ poko emotyẽkãko toto,” tykase mokyro Keretapono typoko xine ro imehnõ netaryme.


text:
Mokyro nekarohpyry ajohpe pyra mana. Morara exiryke mokaro zuruko orẽpyra samo, mãsa rokẽ pyra Ritonõpo omipona toto ehtohme.


text:
Juteu tamuru tõ omihpyry irumekapoko eya xine imeimehnõ nyrohmanohpotoh roropa. Zae omi rumekahpõkõ nyrohmanohpotoh irumekapoko eya xine.


text:
Kure exiketõ mã kure Ritonõpo nyrihpyry ekarõko. Yrome iirypyrymãkõ mã popyra Ritonõpo nyrihpyry ekarõko zae pyra toexirykõke. Tyyrypyrykomo a rokẽ tuaro mã toto.


text:
Moro saaro imehnomo, “Ritonõpo waro ynanase,” ãko toh mã repe. Yrome kure ehtoh poko pyra mã toto. Popyra ipunaka mã toto Ritonõpo neneryme. Imeimehnõ zehno mã toto Ritonõpo omipona pyra. Kure imehnõ riry waro pyra mã toto, enara.<pb/>


text:
Yrome omoro tyoro, mokaro sã pyra. Zae omi ekaroko Jezu poetory tomo a. Ynara kaxiko eya xine, “Ritonõpo omipona ehtoko,” kaxiko.


text:
Tãhpomãkõ zuruko kure toto ehtohme, ajoajohpe pyra, emotyẽkara roropa toto ehtohme tõtukurukõ poko, mãsa rokẽ pyra Ritonõpo enetupuhtohme toto a, imehnõ pyno toto ehtohme, Ritonõpo omipona exiry poko penekehpyra roropa toto ehtohme.


text:
Morararo kunumiximãkõ zuruko kure toto ehtohme Ritonõpo poko exiketõ samo, imehnõ onykerekeremara toto ehtohme, eukuru jehnahpyry poko penetara toto ehtohme roropa. Zae omi poko imehnõ amorepapoko eya xine.


text:
Ritonõpo omi poe tuaro toto ehtohme, imehnõ orutua poko pyra oryxiã ehtohme, tytapyĩkõ tao rokẽ kure toto ehtohme, tyniokõ omipona toto ehtohme roropa. Tyniokõ omipona pyra Jezu poetory ahtao imehnõ ynara ãko toto eneryke tyya xine, “Otarãme Ritonõpo omiry se hkopyra mokyro mana,” ãko toto ipoko.<pb/>


text:
Titu, kure rokẽ imehnõ tyriko, asã nuasemãkõ ehtohme. Zae imehnõ amorepako Ritonõpo omiry poko. Onekunohtõ sã pyra exiko.


text:
Omi rypyry poko pyra exiko, ohxiropyra imehnõ ehtohme. Morara awahtao kyzehnotokõ ehxirõko tamoreme xine mana, ohxirory se exiketomo. Kure rokẽ oexiryke ohxiropyra mã toto.<pb/>


text:
Ematonara ehtoko. Kure rokẽ erohtoko. Morara awahtao xine ynara ãko imehnõ oenerykõke, ‘To! Tukurãkanekõ omipona rukuh mokaro toehse nahe,’ ãko mã toto oenerykõke,” kaxiko eya xine.<pb/>


text:
Ynara kuamorepatorỹko mana, kyyrypyrykõ rumekatohme kyya xine, Jezu poetory tõ kara penetatopõpyry rumekatohme roropa kyya xine, zae kuehtohkõme kukurohtao xine, zae roropa imehnõ neneryme kuehtohkõme, zae Ritonõpo neneryme kuehtohkõme roropa taro nono po.


text:
Morara kuexirykõ se Ritonõpo mana. Tãkye rokẽ sytatose Kuesẽkõ oepyry ropa eraximaryke kyya xine. Orẽpyra oehnõko ropa mana. “Kure Ritonõpo mana, kukurãkanekõ imehxo,” ãko sytatose emero porehme, Jezu Kyrixtu oepyry ropa eneryke kyya xine.


text:
Mokyro tõsekarose toorihtohme kymyakãkõme, kyjamihtanohtohkõme, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme, kukurohtao xine kukurikatohkõme roropa, ipoetoryme nymyry kuehtohkõme, mãsa rokẽ pyra aomipona kuehtohkõme.<pb/>


text:
Moro poko imehnõ amorepako. Zuruko toto orẽpyra, tyyrypyhpyke toehse toto ahtao. Ynara kaxiko eya xine, “Jomi poe rokẽ pyra ourutorỹko ase, Ritonõpo omi poe ourutorỹko ase,” kaxiko, ynara kara toto ehtohme, “Poetome ro mase. Õmiry onetara ynanase,” kara toto ehtohme.<pb/>


text:
Ynara kaxiko roropa Jezu poetory tomo a, “Kowenu omipona ehtoko. Kowenu poetory omipona roropa ehtoko. Kure rokẽ erohtoko erohse oeahmarykohtao.


text:
Imehnõ onykerekeremara ehtoko. Atatapoipyra roropa ehtoko. Sekerereme ehtoko imehnomo a, kure rokẽ imehnõ ezuhtoko,” kaxiko.


text:
Pake ajoajohpãkõ sã sexiatose, Ritonõpo omipona pyra, popyra rokene. Jezu poetory tõ kara penetatoh poko typenetase kymarokomo, tãkye kuexirykõ poko roropa typenetase imehnõ zetũ poko, imehnõ zumoxike ehtoh poko roropa. Imehnõ kyzehno xine toh nexiase. Toto zehno ynanexiase roropa.


text:
Yrome Ritonõpo kukurãkanekõme mana. Kuamorepatose kypyno xine toexiry poko, kure kyrirykõ se toexiry poko roropa.


text:
Mame kypynanopyatose kure kuexirykõke pyra. Kypyno xine toexiryke kypynanopyatose iirypyryme ro kuahtao xine. Kurã Zuzenu a kukurikapoatose enurusenã sã ropa kuehtohkõme, kure kuehtohkõme kukurohtao xine.


text:
Omomyra Ritonõpo toehse. Tuzenu tokarose kyya xine, toorihse Jezu Kyrixtu exiryke kyyrypyrykõ epehpyryme.


text:
Tuzenu tokarose kyya xine zae kuehtohkõme. Kure rokẽ kyritorỹko Ritonõpo mana. “Zae matose,” ãko Ritonõpo mana kyya xine. “Ymaro aarotorỹko ase orihpyra oehtohkõme jũme,” ãko mana. Morara kary eraximãko sytatose eya.


text:
Morara kary ajohpe pyra mana.<pb/>Morara exiryke orẽpyra exiko moro ekarory poko Ritonõpo enetupuhnanomo a kure rokẽ imehnõ ritohme toto a. Morara ahtao kure sytatose Ritonõpo neneryme, imehnõ neneryme roropa.


text:
Yrome putupyra exiketõ oseosezukuruhtao anaponuhpyra exiko tytamurukõ esety poko, Moeze omihpyry poko roropa toto oseosezukuruhtao toto anaponuhpyra exiko. Toipãme rokẽ sekere ãko mã toto.


text:
Imehnõ azahkuru Jezu poetory amoreparyhtao zuruko toto osemazuhme aporo. Morotoino amorepazomoko ropa toto. Morarame õmipona pyra toto ahtao imaro xine pyra exiko.


text:
Zuaro mase toto osenekunopyry waro mase. Iirypyryme toto exiry eneryke oya zae pyra toto exiry waro mase.<pb/>


text:
Arytema aropõko ase oya. Arytema pyra ahtao Tikiku aropõko ase aarotohme, Nikopori pona. Moroto exĩko ase ikonoporyae.


text:
Zena makorehmatase, Aporu maro ooepyryhtao. Zena, Roma kowenu omiry waro exikety. Akorehmako toto tỹkyryneke toto ehtohme toto ytoryhtao.


text:
Imehnõ akorehmapoko roropa Jezu poetory tomo a etuarimaketõ pyno toto ehtohme, toipãme rokẽ pyra toto ehtohme.<pb/>


text:
“Kure pãna mã moero,” ãko oya ymarõkomo. Morara ãko roropa ase amarokomo a, yna pyno exiketomo a, Jezu poetory tomo a.<pb/>“Papa, Titu tõ pyno exiko,” ãko ase Ritonõpo a. Enara rokene.


text:
Ynymerohpyry moro oneneryme Piremõ. Yna epeme mase, yna akorehmaneme roropa. Ywy ase Pauru, ãpuruhpyrytaono. Kyrixtu Jezu omipona jexiryke tõmapose ywy ãpuruhpyry taka.<pb/>Ymaro Timoteu nase jakorehmãko serohne merory poko.


text:
Jezu poetory tõ oximõmãkõ neneryme ynymerohpyry moro, atapyĩtaõkõ neneryme roropa, Apia neneryme roropa. Jezu poetoryme toexiryke yna oryxiryme mana. Arakipu neneryme roropa moro. Soutatume sã ynororo mã ya, yna akorehmaneme exiryke.<pb/>


text:
Ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine, “Kure rokẽ Piremõ tõ tyriko Papa. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase. Morara ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa.<pb/>


text:
Jotururuhtao Ritonõpo a opoko oturũko ase. “Kure mase, Papa. Kure jakorõ Piremõ riryke oya,” ãko ase opoko.


text:
Ritonõpo poetory pyno oexiry ekãtõko imehnõ mana ynanetaryme, Kuesẽkõ Jezu enetuputyry poko oya ekarõko roropa mã toto.


text:
Jezu maro mase ytoytõko, tonetupuhse oya exiryke. Morara exiryke ynara ãko ase Ritonõpo a, “Papa, Piremõ akorehmako imehnõ zurutohme Jezu enetupuhtopõpyry poko tyya. Amorepako toto oenetuputyry poko, zae Piremõ eneryke tyya xine, Jezu Kyrixtu omipona se toto ehtohme Piremõ samo,” ãko ase.


text:
Opyno ase Piremõ. Jakorõme mase. Yna pyno oexiryke atãkyemãko ase, poremãpyra ase roropa. Tuhkãkõ Ritonõpo poetory tõ tãkye toehse opokoino, toto pyno oexiryke.<pb/>


text:
Etako pahne, orẽpyra se jahtao, oruime jexiryke Kyrixtu enetuputyry poko, jomi poe zae ehtoh poko exiko, ykary oya repe.


text:
Yrome opyno jexiryke, ajohpãme sã jomipona exiko, ãko rokẽ ase oya. Ywy ase Pauru. Kyrixtu Jezu nymenekahpyry ase typoko imehnõ zurutohme. Ãpuruhpyry taka tõmapose ase roropa Jezu pokoino. Morara jahtao ro, ajohpãme sã, ãko ase oya.


text:
Naeroro ekaropõko ase oya Onezimu poko. Umũkurume mana Kyrixtu enetuputyryke eya. Ãpuruhpyry tao jahtao mokyro zũme toehse ywy Kyrixtu ekaroryke eya.


text:
Osemazuhme aporo akĩme toexiryke opoetohpyryme toehse ynororo. Yrome seromaroro ỹme toehse ropa nase. Ãkorehmaneme toehse jakorehmaneme, enara.<pb/>


text:
Taro ise ro ase repe, ymaro aehtohme, ãpuruhpyry tao ro jahtao, jakorehmaneme, oesahpyo. Ritonõpo omiry kurã poko Jezu Kyrixtu poko imehnõ amoreparyke ya ãpuruhpyry tao ase.


text:
Yrome jamoreme jakorehmapory se pyra ase oya. Jakorehmary se awahtao rokẽ jakorehmapory se ase oya. Naeroro ekaropõko ase oya ajohpãme samo.<pb/>


text:
Seromaroro namotome rokẽ pyra mana. Namoto motye kuhse ynororo. Ãkorõme toehse mana Kyrixtu enetuputyryke eya. Ipyno yronymyryme ase. Ipynohxo exĩko mase roropa opoetoryme exiryke, ãkorõme roropa exiryke Kuesẽkõ enetuputyryke eya.<pb/>


text:
Ynara imerõko ase jemary ke nymyry. Ywy ase Pauru. Ywy roro oepehmãko ase. Yrome owenikehkapopyra roropa ase. Jepehmara ro mase roropa. Yhnao orihketyme ro mexiry.


text:
Naeroro, jakorony, ajohpãme sã jomipona exiko Kuesẽkõ pyno oexiryke. Ahtao jãkyemãko mase. Jakorõme sã mase Kyrixtu enetuputyryke oya.<pb/>


text:
Morara awahtao osa ikurãkako jesaryme. Otarãme õmihpyrykõ etaryke Ritonõpo a jaropõko ropa mana oya xine. Moro se ase ipunaka.<pb/>


text:
“Kure pãna mano,” kary se Epapura oya. Ãpuruhpyrytaõme mana ymaro, Jezu Kyrixtu poko imehnõ amoreparyke eya.


text:
Pake Ritonõpo kynoturune kytamurukomo a urutõkõ ae. Tuhke rokẽ kynoturune. Urutõkõ osenetupuhtoh ae kynoturune. Aosenehtohkõ ae roropa kynoturune eya xine.


text:
Morarame pake hkopyra kynoturune ropa Ritonõpo kyya xine Tumũkuru ae. Tumũkuru a senohne emero tokarose Ritonõpo a. Ynororo a sero nono tõkehko tyripose eya aporo, seropõkõ emero. Mame tymenekase ynororo Ritonõpo a emero esẽme ehtohme, sero nonopõkõ esẽme, kapuaõkõ esẽme roropa, enara ehtohme.


text:
Ime aexiry saerehkane sã mana. Ritonõpo ime exiry saaro ime aexiry mana ipunaka. Mame Ritonõpo ime exiry enepõko mana seropõkomo a. Tyjamitunuru ke tynyrityã onenahkapopyra mana. Morarame seropõkõ rypyry korokaxĩpo kỹporohne kapu ao, tuisamehxo, Ritonõpo maro. Emero esẽme Ritonõpo mana.<pb/>


text:
Tynenyohtyã motye kuhse Tumũkuru tyrise eya. Esety roropa Ritonõpo mũkurume, Tumy wino tapoise eya. Mokyro esety Ritonõpo nenyohtyã esety motye mana.


text:
Tumũkuru a ynara tykase Ritonõpo,<br/><t>“Umũkurume mase.</t><t>Seroae omyme osekarõko ase,”<CL>tykase Ritonõpo Tumũkuru a. Yrome tynenyohtyamo a morara kara kynekurehne. Ynara tykase roropa Tumũkuru poko,<br/><t>“Jũme ase,</t><t>umũkurume mana,”<CL>tykase Ritonõpo Jezu poko. Yrome morara kara kynekurehne tynenyohtyã poko.


text:
Ynara roropa tykase Ritonõpo Tumũkuru tooehse ahtao sero nono pona,<br/><t>“Ynenyohtyã emero kure Umũkuru rĩko mana.</t><t>‘Kure mase, tuisa imehxo,’ ãko toh mana eya,”<CL>tykase Ritonõpo.


text:
Yrome ynara tykase tynenyohtyã poko,<br/><t>“Tyryrykane sã ynenyohtyã rĩko ase axĩ toto ytotohme.</t><t>Apoto sã roropa ynamoto tõ ripõko ase orẽpyra toto ehtohme,”<CL>tykase.


text:
Yrome Tumũkuru poko ynara tymeropose Ritonõpo a,<br/><t>“Ritonõpome mase.</t><t>Tuisame oehtoh exikehpyra mana jũme.<br/>Zae oexiryke ipunaka tuisa kurãme mase.<br/>


text:
<t>Zae ehtoh se mase te, popyra ehtoh zehno roropa mase.</t><t>Morara exiryke kymenekase, tãkye ipunaka oehtohme<br/>imehxo oehtohme roropa, imehnõ motye kuhse oehtohme,”<CL>tykase Ritonõpo Tumũkuru a.


text:
Ynara tykase roropa Ritonõpo eya,<br/><t>“Oya sero nono tyrise apitoryme.</t><t>Kapu roropa tyrise oya, oemary ke, tuisame oexiryke.<br/>


text:
<t>Enahnõko mã onyrityã repe.</t><t>Yrome omoro orihpỹme mase jũmãme.<br/>Xihpyryme onyrityã mã exĩko repe upo xityã samo.<br/>


text:
<t>Upo sã toto amẽnõko ropa mase, toto myakãmatohme.</t><t>Yrome omoro mase etyorõmara.<br/>Tãhpome exipyra mase roropa,”<CL>tykase Ritonõpo Tumũkuru a.


text:
Ynara tykase roropa Ritonõpo Tumũkuru a,<br/><t>“Oporohko tãna. Tuisamehxo mexino ymaro.</t><t>Ozehnotokõ poremãkapõko ase,<br/>opoetoryme toto rĩko ase roropa,”<CL>tykase Ritonõpo eya. Yrome morara kara kynexine tynenyohtyamo a.<pb/>


text:
Naeroro kuamorepatoxi Ritonõpo nenyohtyã poko. Kapu ae inenyohtyã mokaro. Tupũke pyra rokẽ mã toto. Toto aropõko Ritonõpo mana tarõkõ akorehmatohme. Tynypynanohtyã akorehmase toto aropõko mana.<pb/>


text:
Morara exiryke otato sehtone omi kurã totase kyya xine ahtao. Tomeseke sehtone aomipona exikehpyra kuehtohkõme.


text:
Ritonõpo nenyohtyã omihpyry zae kynexine. Zae ehtoh poko tutuarõtanohpose imehnomo. Toto omihpyry omipona pyra exiketõ tuãnohse toto iirypyrykõ epehpyryme.


text:
Yrome Kuesẽkõ Jezu omiry mokaro omihpyry motye kuhse mana. Otato pyra kuahtao xine kuãnohtorỹko mana, ekurehpyra mana. Osemazuhme kypynanohtohkõ poko tyya kynoturune. Morarame etananõ roropa kutuarõtanohpotone zae aehtoh poko.


text:
Ritonõpo roropa zae toehtoh poko kutuarõtanohpotone tyjamitunuru eneporyke, kurãkõkara kurãkary poko, enara. Typoetory tõ tyjamihtanohpose Tuzenu a tyotyorõ waro toto ehtohme orẽpyra toto ehtohme imehnõ Jezu poetory akorehmatohme emero porehme. Ise toehtopõpyryae ro tyjamihtanohpose toto eya.<pb/>


text:
Sero nono tyrisenã tyrise ropa ahtao, seropõkõ esẽme tynenyohtyã onyripyra Ritonõpo exĩko mana. Moro poko ourutorỹko ynanase seromaroro.


text:
Mãpyra ynara tymerose imepyny a Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Ritonõpo, pitiko sã ynanase oya repe.</t><t>Yrome yna poko osenetupuhnõko mase.<br/><t>Tuisame pyra ynanase roropa repe.</t><t>Yrome yna pyno ro mase.<br/>


text:
<t>Tyrise ynanase oya onenyohtyã ime exiry sã pyra aporo.</t><t>Tuisamehxo tyrise roropa ynanase oya, onyrityã esẽme.<br/>


text:
<t>Ajamitunuru poe emero esẽme tyrise ynanase oya,”<CL>me tymerose imepyny a Ritonõpo omiryme. Emero esẽme ahno tyrise Ritonõpo a. Naeroro, emero esẽme karyke, emero esẽme toehse toh mã repe. Yrome ahno enẽko sytatose emero esẽme pyra ro.


text:
Yrome Jezu poko enetupuhnõko sytatose. Axĩtao rokẽ tuisame hkopyra toehse ynororo Ritonõpo nenyohtyã poetoryme samo. Mame Ritonõpo omi poe toorihse ynororo kymyakãkõme, orihpyra kuehtohkõme, kypyno xine Ritonõpo exiryke. Mame toorihse exiryke tuisamehxo Jezu tyrise ropa Ritonõpo a. Emero esẽme tyrise eya.


text:
Tuaro Ritonõpo kynexine Tumũkuru tuarimapory poko. Ynara tykase ynororo Tumũkuru poko, “Toetuarimaryke iirypyrymãkõ kurãkary waro exĩko mana,” tykase. Emero ritõme ynororo. Tynyrityã onenahkapopyra roropa mana. Tuhkãkõ eahmary se ynororo, tyya toto ytotohme typoenõme toto ehtohme, tymaro tuisame toto ehtohme.<pb/>


text:
Kuesemazupurukõme toexiryke kukurãkatorỹko mana, kyyrypyrykõ korokãko roropa mana, Kumykõme roropa Jũ ehtohme. Naeroro ihximyra mana tyekyryme kuehtohkõ poko.


text:
Ynara tykase ynororo Tumy a,<br/><t>“Papa onyrihpyry poko jakorõ tõ zurũko ase.</t><t>Opoko eremiãko ase,<br/>kure oekarõko ase opoetory tõ maro tõximõse yna ahtao,”<CL>tykase.


text:
Ynara tykase roropa ynororo, “Ritonõpo, oenetupuhnõko ase,” tykase. “Taro ase ypoenõ maro, moxiã onekarotyã ya,” tykase Jezu.<pb/>


text:
“Ypoenõ moxiamo,” kynako Jezu kypoko xine. Ahnome kuexirykõke kysã xine Jezu toehse, ahnome, tupũke, tumunure, enara. Ahnome toehse ynororo toorihtohme, toorikyryke joroko tamuru enahkatohme, kuorikyrykõ esẽme sã joroko tamuru exiryke.


text:
Kuorikyrykõ zuno kuexirykõke tymyhse sã sexiatose. Joroko tamuru namotome sexiatose. Yrome joroko tamuru enahkaryke tyya tymyhpokase ropa sã sytatose eya.


text:
Zuaro sytatose. Ahnome toehse Jezu tynenyohtyã akorehmatohme pyra tyya. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme sero poko, “Tooehse ynororo Aparão pakomotyã akorehmatohme rokẽ tyya,” me tymerose Ritonõpo omiryme.


text:
Morara exiryke tupũke exiketyme toehse ynororo, takorõ tõ samo, kymarokõ samo. Kysã xine toehse ynororo zae tõturutohme kypoko xine Ritonõpo a, kypynanohnekõme roropa toehtohme. Ritonõpo omipona toexiryke kyyrypyrykõ korokãko mana kyyrypyrykõ topehmase exiryke tyya.


text:
Tukuhse ynororo joroko tamuru a iirypyryme tyritohme repe. Toetuarimase roropa ynororo. Naeroro kuakorehmarykõ waro mana tukuhse kuahtao xine joroko tamuru a.<pb/>


text:
Wekyry tõme matose. Jezu akorõ tõme sytatose, toahmase Ritonõpo a kuexirykõke ipoetoryme kuehtohkõme. Osenetupuhtoko Kuesẽkõ Jezu poko rokene. Tonehpose Jezu Ritonõpo a tymaro oturuketõ tuisaryme aehtohme, kypoko xine auturutohme Tumy a, tonetupuhtohkõ poko. Ihximyra sytatose roropa Kuesẽkõme Jezu ekarory poko.


text:
Tymoise Ritonõpo Jezu a kynexine. Tymenekahpõ omipona kynexine, Moeze sã toerohtoh poko. Moeze a roropa tymoise Ritonõpo toerohtoh poko, Ritonõpo poetory tõ poko, Izyraeu tõ poko.


text:
Yrome Jezu Moeze motye kuhse kynexine, tuisamehxo. Tapyi amone eneryhtao kyya xine, “To! Emese kure mase. Tapyi rine nymyry mase,” ãko sytatose eya. Yrome tapyi a morara kara sytatose. Moro saaro Moeze motye kuhse Jezu mana.


text:
Mame tapyi rinanõme sytatose. Tuhke tapyi rihpõ nae. Yrome Ritonõpo emero ritõme kuhse mana. Emero tyrise sytatose Ritonõpo a.


text:
Moeze a Ritonõpo tymoise kynexine ipoetory tõ eraseme sã rokene. Ritonõpo namotome kynexine. Urutõme roropa kynexine Ritonõpo poe. Ritonõpo nekarory poko imeĩpo tõturuse ynororo.


text:
Yrome Kyrixtu a Ritonõpo tymoise kuhse, Moeze motye kuhse. Tumy omipona kynexine tapyi esẽ nymyry samo, Ritonõpo mũkurume exiryke. Mame Ritonõpo poenõme sytatose oserehpyra kuahtao xine, Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra kuahtao xine te, penekehpyra kuahtao xine Kuesẽkõ eraximary poko, enara. Imehnõ motye kuhse Jezu exiryke onenetupuhkehpyra sehtone.<pb/>


text:
<t>otato ehtoko. Ekurehpyra ehtoko.</t><t>Pake atamurukõ ehtopõpyry sã pyra ehtoko ahno esao pyra toto ahtao.<br/>Ynara tykase toto, ‘Ritonõpo se pyra sytatose Kuesẽkõme. Aomipona pyra sehtone.<br/>Kuãnohpyra xine mana,’ tykase toto.<br/>Onymoipyra toh kynexine.<br/>Tosẽkõ tukuhse eya xine.<br/>


text:
<t>Moroto atamurukõ jukuhne toto, tyehno xine jehtohme.</t><t>Yjamitunuru tonese tyya xine ahtao ro jukuhne toto.<br/>


text:
<t>Morara exiryke 40me jeimamyry mokaro zehno toehse ywy.</t><t>Ynara akene, ‘Azahkuru rokẽ mokaro osenetupuhnõko mana.<br/>Jomipona pyra ekurehnõko mã toto,’ akene.<br/>


text:
<t>Toto zehno exine. Naeroro ynara akene,</t><t>‘Jesaka omõpyra ekurehnõko mokaro mana.<br/>Jũme omõpyra mã toto jesaka ymaro oserematoh taka,’ akene,”<CL>tykase Ritonõpo zuzenu.<pb/>


text:
Wekyry tomo, tomeseke ehtoko oorypyrykõ poko oexirykõino okurohtao xine Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra oehtohkõme, Ritonõpo onurumekara roropa oehtohkõme. Jũme orihpỹme Ritonõpo mana.


text:
Yrome Ritonõpo omipona oehtohkõme atakorehmatoko kokoro rokene. “Taroino jomipona ehtoko,” karyhtao Ritonõpo a kyya xine atakorehmatoko, toiro Jezu poetory osenekunopyryino tyyrypyry poko.


text:
Kyrixtu maro oxiekyryme sytatose. Osepeme roropa imaro sytatose Ritonõpo onenetupuhkehpyra kuahtao xine, apitoryme Jezu enetupuhtopõpyry saaro kyya xine ipoetoryme toehse kuahtao xine.<pb/>


text:
Ritonõpo omiryme ynara tymerose,<br/><t>“Seroae Ritonõpo omiry etaryhtao oya xine otato ehtoko.</t><t>Ekurehpyra ehtoko.<br/><t>Pake atamurukõ ehtopõpyry sã pyra ehtoko.</t><t>Ahno esao pyra tahtao xine onymoipyra toh kynexine,”<CL>me tymerose.<pb/>


text:
Onokãkõ Ritonõpo omiry etaxĩpo otato pyra toehse? Onokãkõ onymoipyra toehse roropa? Arypyra. Ejitu poe Moeze narotyamo, Moeze ekahmahpõkomo emero.


text:
Onokãkomo a Ritonõpo zetũ tanỹse 40me jeimamyry? Arypyra. Iirypyrymãkomo a jetũ tanỹse. Naeroro toorihse toto ona po, ahno esao pyra.


text:
Morarame ynara tykase Ritonõpo, “Jũme ytopyra mã toto ynekarohpyry pona. Oserematoh taka ytopyra ekurehnõko mã toto,” tykase. Onokãkõ poko morara tykase nae? Arypyra. Tymoipyra aehtyã poko morara tykase, tõmipona pyra toto exiryke.


text:
Naeroro ynara enetupuhnõko sytatose, Ritonõpo nekarohpyry pona ytopyra tokurehse toto onenetupuhpyra tokurehse toexirykõke.<pb/>


text:
Zae ro Ritonõpo omihpyry mana kyya xine. “Oesẽkõme jenetuputyryhtao oya xine omõnõko matose jesaka, ymaro oseremãko matose,” katopõpyry zae mana. Naeroro tomeseke sehtone, ekurehpyra kuehtohkõme, ynara kara Ritonõpo ehtohme kypoko xine, “Mose omõpyra mana jesaka. Ymaro oseremara mana, ekurehnõko,” kara Ritonõpo ehtohme kypoko xine.


text:
Moro omi kurã totase kyya xine, mokaro pakatokõ saaro. Totase eya xine repe. Yrome otato pyra toh toehse onenetupuhpyra toexirykõke.


text:
Yrome kymarokomo, enetupuhnanõme kuexirykõke, Ritonõpo maro exĩko sytatose. Imaro oseremãko sytatose, aomihpyryae ro. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme aomipona pyra exiketõ poko,<br/><t>“Toto zehno exine.</t><t>Naeroro ynara akene, jesaka omõpyra ekurehnõko mã toto.<br/><t>Jũme ytopyra mã toto moro pata pona.</t><t>Ymaro ytopyra mã toto oserematoh taka.”<CL>Morara tymerose Ritonõpo omiryme pakatokõ poko. Moinoro, sero nono ritopõpyry poe ro, aerohtoh tõtyhkase roropa. (Tosary taotyhkanohse roropa eya, mokaro esaryme repe tymaro toto ehtohme repe.)


text:
Mame oma zũ etato mykaponato ẽmepyry poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Tõseremase Ritonõpo oma zũ etato mykaponato ae, toerohtoh otyhkaxĩpo,” me tymerose.


text:
Ynara tymerose roropa moro poko Ritonõpo omiryme, “Jũme ytopyra mã toto ymaro oserematoh taka,” tykase.


text:
Osemazuhme aomiry etananomo a aomiry totase repe. Yrome Ritonõpo esaka omõpyra tokurehse toto oserematoh taka, onenetupuhpyra toexirykõke. Yrome imehnõ mã Ritonõpo maro exĩko. Esaka omõnõko toh mana oseremase.


text:
“Taroino jomipona ehtoko,” tykase Ritonõpo eya xine repe ayaytorykohtao ahno esao pyra. Yrome aomipona pyra tokurehse toto. Morara exiryke tuhke jeimamyry taropose ahtao morara tykase ropa Ritonõpo. Ynara tymerose Tawi a Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Taroino jomiry etaryhtao oya xine, jomipona ehtoko.</t><t>Ekurehpyra ehtoko,”<CL>tykase.<pb/>


text:
(Otarãme imepỹ ynara ãko mana, “Jozue ekepyry a Ritonõpo poetory tarose Ritonõpo nekarohpyry pona, oserematoh pona,” ãko repe. Yrome zae pyra morara kary.) Ritonõpo esaka nymyry toto anaropyra Jozue kynexine. Ritonõpo oserematoh taka toto anaropyra roropa kynexine. Moro pona tarose toto Jozue a. Yrome Ritonõpo esaka nymyry tarose toto ahtao eya aoserematohkõme, “Taroino jomipona otato ehtoko,” kazomopyra Ritonõpo exiry omõtoh poko.


text:
Naeroro Ritonõpo nekarory anapoipyra ro ipoetory tõ mana, oserematoh nae ro exiryke Ritonõpo maro, Ritonõpo oserematopõpyry saaro pake oma zũ etato mykaponato ae.


text:
Esaka tomõse kuahtao xine kuoserematohkõme Ritonõpo maro, kuerohtohkõ poko pyra exĩko sytatose, oseremãko sytatose Ritonõpo saaro, erohkehxĩpo Ritonõpo oserematopõpyry saaro.


text:
Ritonõpo omiry isene exikety sã kuamorepatorỹko mana. Emese kure exikety sã roropa mana. Zonẽtyã enetupuhpõko mana. Osetato taerẽ rato ahtao omõnõko mã etyhpyry pona tõsẽ woryhtao. Ike tõsẽ sahsahkãko sytatose roropa. Zehpo osenẽko ipũ tysahkase ahtao. Moro rato sã Ritonõpo omiry mana. Imotye kuhse mana, osetato taerẽ exikety motye etaryhtao kyya xine. Kuosenetupuhtohkõ jarao sã exĩko mana kyya xine. Kypenetatohkõ roropa jarao sã exĩko kyya xine. Zonẽtyã enetupuhpõko Ritonõpo omiry mana, emero zuaro Ritonõpo exiryke.


text:
Otonẽsaromepyra sytatose kuenepyra xine Ritonõpo ehtohme. Tynyrityã emero porehme enẽko Ritonõpo mana. Kuykuytorykõ enẽko mana kuosenetupuhtohkõ roropa enẽko mana. Mame imeĩpo Ritonõpo ẽpataka ytõko sytatose emero porehme. Toiroro Ritonõpo ẽpataka oturũko sytatose kynyrityãkõ poko. Naeroro kytamurukõ ehtopõpyry sã pyra sehtone, Ritonõpo onenetupuhpynõ ehtopõpyry sã pyra. Aomipona sehtone ekurehpyra kuehtohkõme kuomomyrykõ poko Ritonõpo esaka.<pb/>


text:
Morarame Jezu Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme mana. Kynonuhne kapu aka, Ritonõpo esaka, kypoko xine oturuse Tumy maro, kuakorehmapose xine. Naeroro onenetupuhkehpyra sehtone. Imehnõ onurukehpyra sehtone roropa ipoko.


text:
Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme mokyro mana, kuakorehmanekomo. Jamihme pyra kuehtohkõ waro mana ipunaka, kysã xine tukuhse toexiryke joroko tamuru a iirypyryme tyritohme repe. Yrome iirypyryme pyra kynexine ipunaka.


text:
Morara exiryke oserehpyra sehtone. Soturutone Ritonõpo maro, kypyno xine exiryke. Kyyrypyrykõ korokãko mana. Kypyno xine toexiryke jamihme kyritorỹko mana, kyyrypyrykõ poko kyrirykõ se joroko tamuru ahtao.<pb/>


text:
Juteu tõ Ritonõpo maro oturuketõ tuisary ahnome rokẽ toh mana, kysã xine. Tymenekase ynaroro oturuketõme Ritonõpo maro imehnõ poko, toto zehno pyra Ritonõpo ehtohme. Naeroro tynekarory etapãko toh mana Ritonõpo a ekarotohme ahno rypyry korokapotohme.


text:
Ahnome rokẽ toexirykõke kysã xine, putu pyra exiketõ zehno pyra toh mana. Azahkuru roropa toto ahtao toto zehno pyra ro toh mana. Nupunato toto enery waro roropa toh mana.


text:
Morara exiryke tynekarory etapãko toh mana iirypyrymãkõ rypyry korokapotohme. Imehnõ rypyry rokẽ kara korokapotohme, tynekarorykõ etapãko toh mana. Tyyrypyhpyke toexirykõke tyyrypyrykõ korokapotohme roropa tynekarorykõ etapãko toh mana.


text:
Tamoreme pyra Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme exĩko mã toto. Tuisamehxo toexiry se exikety ahtao exipyra mana. Ritonõpo a tymenekase ahtao rokẽ, imaro oturuketõ tuisaryme exĩko mana Arão menekatopõpyry saaro.<pb/>


text:
Moro saaro Kyrixtu, Ritonõpo nymenekahpyry tamoreme pyra tooehse. Ritonõpo ynara tykase eya,<br/><t>“Umũkurume mase.</t><t>Seroae omyme jehtoh ekarono,”<CL>tykase ynororo.


text:
Ynara tymerose roropa Ritonõpo omiryme,<br/><t>“Omoro mase ymaro oturukety jũmãme,</t><t>Meukizeteke ehtoh samo,”<CL>tykase ynororo.<pb/>


text:
Morarame Jezu sero nono po tahtao, tõtururuhtao samũ tykase Ritonõpo neneryme. Tãtasamase roropa ynororo yronymyryme. Ipynanopyry waro Jumy, orihpyra aehtohme. Mame typoko epyrypara Jezu exiryke, Tumy omipona roropa exiryke, aomiry totase Ritonõpo a.


text:
Morarame toetuarimatopõpyryke kypynanohnekõme toehse ynororo. Jũme typynanohse sytatose eya tõmipona toehse kuexirykõke.


text:
Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme Jezu ehtoh poko tuhke nae ase. Oururukõ se roropa ase repe. Yrome tupime ãmoreparykõ ya, tũpore sã oupuhpyrykõ exiryke. Onenetupuhpyrahme sã matose.


text:
Okynã matose Jezu poetoryme repe. Yrome imehnõ amorepary waro pyra ro matose. Ãmorepazomorykõ se matose ãmorepatopõpyrykõ poko ropa pake Jezu enetupuhtopõpyry saaro oya xine. Morohne kure repe. Yrome awãtarykõ se roropa matose. Opoko xine ynara enetupuhnõko ase, poeto sã matose. Poeto pitiko suhsu se rokẽ mã toto tõsẽ onyry waro pyra toexirykõke. Mokaro sã matose tupimãkara rokẽ waro oexirykõke.


text:
Enurusenãkõ zae ehtoh waro pyra mã toto. Zae pyra ehtoh waro pyra roropa mã toto. (Enurusenãkõ sã matose. Zae ehtoh waro pyra matose.)


text:
Kokoro rokẽ Ritonõpo omipona kuahtao xine aomiry waro exĩko sytatose. Tupime ehtoh waro roropa exĩko sytatose. Morara kuahtao xine tõsẽ õnanõ sã exĩko sytatose. Zae ehtoh Ritonõpo a waro exĩko sytatose. Zae pyra ehtoh eya roropa waro exĩko sytatose.<pb/>


text:
Morara exiryke itamurumehxo satamorepatone Ritonõpo poko, aomipona kuehtohkõme. Osemazuhme tuhke pyra ãmorepatopõpyrykõ kynexine, (6me rokene,) Jezu enetupuhpitoryhtao oya xine. Ynara ãmorepatopõpyrykõ kynexine, oorypyrykõ rumekary poko oya xine te, Ritonõpo enetuputyry poko,


text:
ahno ẽpurihkary poko te, Ritonõpo zuzenu apoiry poko oya xine erohtohme imehnõ Jezu poetory tõ akorehmary poko, aorihtyã ẽsemãkapory ropa poko te, kurãkõ apiakatoh poko, enara.


text:
Ritonõpo waro toehse awahtao xine morohne poko atamorepatoko osemazuhme. Yrome atamorepatoh nae ro mana. Naeroro Ritonõpo ise ahtao itamurumehxo satamorepatone.<pb/>


text:
Mame imepyny a Jezu enetupuhxĩpo, turumekase ropa eya ahtao tupime kuhse mana tyyrypyry rumekary ropa eya Jezu enetupuhtohme ropa tyya tosẽme. Osemazuhme Jezu tonetupuhse eya xine repe. Ritonõpo poetoryme toehse toto. Ikurohtaka xine tomõse Ritonõpo zuzenu.


text:
Ritonõpo omiry kure exiry waro toehse mã toto. Ritonõpo jamitunuru waro toehse roropa mã toto. Emero motye Ritonõpo imehxo exiry tonetupuhse eya xine roropa repe.


text:
Moromeĩpo Kuesẽkõ Kyrixtu enetuputyry turumekase ropa eya xine. Morara exiryke mokaro akorehmasaromepyra imehnõ mana, iirypyrykõ rumekary ropa poko eya xine, Kyrixtu enetuputyry ropa poko eya xine, enara. Tosẽkõme Ritonõpo enetupuhxĩpo, turumekase ropa tyya xine ahtao ynara sã mana, Ritonõpo mũkuru exixihmazomory ropa sã mana wewe pokona onenetupuhpyra ropa toehse toexirykõke. Jarao ihxirory ropa sã mana imehnõ neneryme. Popyra mana ipunaka.<pb/>


text:
Otupikõ poko osenetupuhtoko. Konopome ahtao anarykatyãkõ ahtãko mana. Eperytãko mana. Otyro zamaro nono ahtao tãkye exĩko matose. Morararo Ritonõpo, tãkye roropa mana tutupi kurã eneryke tyya.


text:
Yrome otupikõ po ãtaryka rokẽ tahtase ahtao, omoxino tõkehko, sairi tõkehko, popyra oya xine mana. Morararo popyra rokẽ tutupi eneryke tyya tutupi zehno exĩko Ritonõpo mana. Otarãme ihtomapõko mana. Apoto zukãko mana, jahkapotohme.<pb/>


text:
Wekyry tomo, otuarõtanohtorỹko ase opyno xine jexiryke tomeseke oexirykõ se roropa jexiryke. Yrome Jezu poetoryme nymyry oekarotorỹko ynanase. Naeroro tupito kurã sã matose yna a Jezu enetuputyryke oya xine.


text:
Zae rokẽ Ritonõpo ãpiakatorỹko mana. Wenikehpyra ynororo oerohtopõpyrykõ poko aomipona. Ipyno oexirykõke imehnõ Jezu poetory takorehmase oya xine. Imehnõ akorehmãko ro matose.


text:
Penekehpyra oehtohkõ se ynanase Jezu poetory pyno oexirykõ poko. Ãtamoreparykõ se roropa ynanase Ritonõpo poko, zuaro kuhsehxo oehtohkõme. Aomipona oehtohkõ se ynanase oorikyrykõ ponãmero, imaro oehtohkõ ponãmero. Atamorepakehpyra awahtao xine, aomipona exikehpyra roropa awahtao xine orẽpyra exĩko matose Ritonõpo enetuputyry poko.


text:
Akĩme exiketõ sã pyra ehtoko. Jezu onenetupuhkehpyra ehtoko. Penekehpyra ehtoko roropa openetatohkõ eraximary poko oya xine. Mame Ritonõpo nekarory kurã apoĩko matose.<pb/>


text:
Mame Aparão a ynara tykase Ritonõpo pake, “Kure orĩko ase,” tykase. Mame ynara tykase roropa, “Jomihpyryae ro kure orĩko ase,” tykase, ajohpe pyra toexiry waro Aparão ehtohme. Mame Ritonõpo motye exikety pyra mana. Ynoro rokẽ imehxo exiketyme mana. Naeroro tamoreme rokẽ zae toehtoh tokarose Aparão a. Ritonõpome toehtoh tokarose eya.


text:
Ynara tykase ynororo Aparão a, “Ekurehpyra ase. Kure rokẽ orĩko ase. Tuhkãkõ ekarõko ase roropa oya apakõme,” tykase Ritonõpo Aparão a.


text:
Morarame toraximase Aparão a, toraximase. Mame penekehpyra toexiryke Ritonõpo nekarohpyry tapoise eya rahkene.


text:
Toipe sytatose. “Ekurehpyra ase,” karyhtao imepyny a kyya xine, ajohpe se pyra kuahtao xine imepỹ imehxo exikety netaryme morara ãko sytatose. Morarame mokyro imehxo exikety pokoino kuomihpyrykõ ae emero tyrĩko sytatose ekurehpyra. Tokurehse kuahtao xine ehxirõko sytatose toipe. Naeroro, “Ekurehpyra ase,” karyhtao imehxo exikety netaryme, oseosezuhpyra exĩko sytatose toipe.


text:
Morararo Ritonõpo, “Kure orĩko ase,” tykase tahtao, ekurehpyra mana. Mame ekurehpyra toehtoh poko jũme kutuarõtanohpotorỹko mana. Naeroro, “Ekurehpyra ase. Jomihpyryae ro kure orĩko ase,” tykase ynororo.


text:
“Jomihpyryae ro kure orĩko ase,” tykase toexiryke, “Ekurehpyra ase,” tykase roropa toexiryke, asakoro nae sytatose etyorõmara exiketomo. Ajohpe ehsaromepyra Ritonõpo mana. Naeroro kuewomanekõ maro toehse sytatose. Aomiry kurã etaryke kyya xine, oserehpyra sytatose. Kuytorykõ eraximãko sytatose Ritonõpo esaka. Naeroro onurumekara sytatose.


text:
Ritonõpo omihpyryae kuytorykõ eraximãko sytatose Ritonõpo esaka. Aomiry onurumekara sytatose. Oserehpyra sytatose kukurohtao xine. Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra sytatose roropa. Imaro Ritonõpo esaka ytõko sytatose. Seromaroro tapurepyra toehse mana. Topohme ytõko sytatose Ritonõpo esaka.


text:
Jezu osemazuhme moro taka tomõse kuakorehmatohkõme. Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme imehxo toehse ynororo, kuakorehmanekõme, jũme, Meukizeteke ehtopõpyry samo.<pb/>


text:
Mame mokyro Meukizeteke. Tuisame ynororo kynexine pake, pata Sarẽ esẽme. Ritonõpo maro oturuketyme roropa kynexine. Emero esẽme imehxo Ritonõpo mana. Morarame Aparão tyekyry tõ puxihkaxĩpo zehnotokõ wino toeramase ropa, tuisa tõ etapaxĩpo. Mame tosaka tooepyry ropahtao tõseporyse Meukizeteke maro. Mame Aparão eneryke tyya ynara tykase ynororo, “Kure orĩko Ritonõpo mana. Morara kure ya,” tykase ynororo.


text:
Mame tymõkomory tapiakase Aparão a tynetapatyã mõkomohpyry. Omame porehme ahtao toiro touse eya ekarotohme Meukizeteke a. “Meukizeteke,” kary, “Tuisa imehxo, Zae exikety,” kary. Sarẽ esẽme esety akorõ kynexine. “Sarẽ,” kary, “Torẽtyke pyra kyrihpõkõ,” kary roropa.


text:
Meukizeteke zũ poko, jẽ poko roropa itamuru tõ poko roropa onymeropyra tokurehse toto ipunaka. Aenurutopõpyry poko aorikyry poko roropa zuaro pyra sytatose imerohpyry pyra exiryke. Naeroro Ritonõpo mũkuru ehtoh sã kynexine. Ritonõpo maro oturuketyme exikehpyra ynororo jũmãme.<pb/>


text:
Etatoko pahne, tuisamehxo Meukizeteke exiry enetupuhtoko. Aparão juteu tõ tamuru. Yrome eya ro tynetapatyã mõkomohpyry tapiakase, zokonaka ekarotohme Meukizeteke a, tynekaroryme Ritonõpo a.


text:
Rewi pakomotyã poko ourutorỹko ase. Ritonõpo maro oturuketõme toto ahtao Ritonõpo nymeropohpyry poe ynara ãko mã toto imehnõ juteu tomo a, “Omõkomorykõ apiakatoko zokonaka ekarotohme yna a,” ãko mã toto tyekyry tomo a. Aparão pakõme toto ahtao ro, “Zokonaka ekarotoko yna a,” ãko mã toto eya xine.


text:
Yrome Meukizeteke Rewi parỹpyry kara kynexine. Rewi parỹpyryme pyra tahtao ro Aparão napiakahpyry apoine. Aparão mokyro, “Kure orĩko ase,” katopõpyry etahpõ Ritonõpo a. Eya, “Kure orĩko Ritonõpo mana. Morara kure ya,” tykase Meukizeteke.


text:
Zuaro sytatose. Imepyny a Ritonõpo poe, “Kure orĩko Ritonõpo mana,” kahpõ tuisamehxo mana. “Kure orĩko Ritonõpo mana,” katopõpyry etahpõ tuisame hkopyra mana. Naeroro Meukizeteke Aparão motye kynexine, tuisamehxo.


text:
Etatoko pahne, mokaro Ritonõpo maro oturuketõ imehnõ napiakatyã apoĩko mã toto. Kysã xine rokẽ mã toto, orihketõme roropa mã toto. Mãpyra Meukizeteke a Aparão napiakahpyry tapoise ahtao isene exiketyme kynexine. “Mokyro toorihse,” katoh pyra mana Ritonõpo papẽ poko.


text:
Naeroro ynara kary se ahtao, “Rewi a roropa Aparão maro ro tymõkomory tapiakase zokonaka ekarotohme Meukizeteke a.” (Rewi pakomotyã mokaro imehnõ, juteu tõ napiakatyã apoinanomo.) Naeroro tynapiakahpyry ekaroneme roropa Rewi kynexine.


text:
Enurupyra ro tahtao moro tokarose eya, ipuhturume ro tahtao Aparão ao. Itamuru a tymõkomory tapiakase ahtao, eya roropa tymõkomory tapiakase samo. Mame tynapiakahpyry tokarose sã eya Meukizeteke a, ãko ase Rewi poko.<pb/>


text:
Rewi pakomotyã tyripose Ritonõpo a Izyraeu tõ akorehmatohme, Ritonõpo omipona toto ehtohme. Yrome orẽpyra Ritonõpo omipona exipyra tokurehse toto. Morara exiryke imepỹ tyrise Ritonõpo a toto myakãme Kyrixtu rahkene. Mame Kyrixtu tooehse Arão ehtopõpyry sã pyra. Meukizeteke ehtoh sã toehse ynororo. Mame tyjamitunuru rĩko mana kukurohtaka xine Ritonõpo omipona kuehtohkõme.


text:
Moeze omihpyry poe Ritonõpo maro oturuketõme Rewi pakomotyã kynexine. Seromaroro imepỹ tyrise Ritonõpo a typoetory tõ akorehmaneme Arão pakomotyã myakãme. Morara exiryke Moeze nymerohpyry tyorõmary se toehse. Omi kasenato omipona kuehtohkõme, Jezu omipona kuehtohkõme.


text:
Kuesẽkõ Kyrixtu poko ourutorỹko ase. Rewi pary kara kynexine. Jekyry tyoro kynexine. Jezu ekyry Ritonõpo maro oturuketõme exipitopyra kynexine.


text:
Juta paryme rokẽ kynenurune Kuesẽkõ Jezu. Juta pakomotyamo a, “Ritonõpo maro oturuketyme exiko,” kapitopyra Moeze kynexine. Naeroro mokaro Ritonõpo maro oturuketõ sã pyra Jezu Kyrixtu kynexine. Tyoro kynexine rahkene.<pb/>


text:
Naeroro tupime pyra ynara enetuputyry, tyoro oturukety Ritonõpo maro toehse, Meukizeteke ehtopõpyry samo.


text:
Ritonõpo maro oturuketyme toehse ynororo ahno omi poe pyra, Rewi parỹpyryme toehtopõpyryke pyra roropa. Yrome tyjamitunuru poe Ritonõpo maro oturuketyme toehse ynororo orihpỹme exiketyme toexiryke jũmãme.


text:
Ynara tymerose Tawi a Ritonõpo omiryme, “Ymaro oturuketyme nymyry mase, jũme, Meukizeteke ehtoh samo,” tykase.


text:
Jamihme pyra mokaro kynexine, Moeze nymerohpyry omipona se exiketomo. Zae nymyry ehsaromepyra toh kynexine Ritonõpo neneryme, jamihme pyra toexirykõke. Morara exiryke, “Jomihpyry pakato omipona ehtoko,” kara Ritonõpo toehse.


text:
Moeze nymerohpyry omipona se exiketõ kure ehsaromepyra toh kynexine emero. Naeroro mãsa rokẽ typenetatohkõ eraximãko toh kynexine. Seromaroro imepỹ tokarose Ritonõpo a kyya xine kypoko xine oturuketyme Kyrixtu. Imehnõ penetatoh motye kuhse kypenetatohkõ kure mana. Naeroro orẽpyra kypenetatohkõ eraximãko sytatose.<pb/>


text:
Ritonõpo omihpyry roropa nae sytatose, “Ekurehpyra ase,” katopõpyry Ritonõpo a Jezu poko. “Ymaro oturuketyme mana, jũmãme,” katopõpyry roropa nae. Morara kapitopyra Ritonõpo imehnõ poko, tymaro oturuketõme toehse toto ahtao.


text:
Yrome Ritonõpo maro oturuketyme toehse Jezu, ynara katopõpyryae ro Ritonõpo a,<br/><t>“Ekurehpyra ase.</t><t>Jũme onytyorõmara ase roropa.<br/><t>Omoro mase ymaro oturuketyme imehnõ akorehmatohme jũmanatome,”<CL>katopõpyryae ro.


text:
Naeroro, “Ekurehpyra ase,” tykase Ritonõpo exiryke tymaro oturuketyme Jezu tyrise ahtao orẽpyrahxo Jezu toehse, Tumy omiry kasenato poe. Iirypyrymãkõ rypyry korokary poko ekurehpyra mana jũme, enetuputyryke eya xine. Morara kure kuhse mana.<pb/>


text:
Ynara roropa, mokaro Rewi pakõ Ritonõpo maro oturuketõ tuhke kynexine orihketõme toexirykõke. Toorihse tahtao xine toerohkehse toto.


text:
Yrome Jezu jũme isene mana. Naeroro toerohtoh onekaropyra mana imehnomo a. Jũmãme Tumy maro oturuketyme mana kuakorehmanekõme.


text:
Jũmãme toexiryke iirypyrymãkõ pynanopyry waro mana. Toto oepyryhtao tyya, Jezu enetuputyryke eya xine toto pynanohnõko Ritonõpo mana. Orihpỹme Jezu exiryke oturukehpyra mana Tumy maro, kure toto riry poko.<pb/>


text:
Naeroro Jezu kuakorehmanekõme mana. Ritonõpo maro oturukety imehxo mana. Kure mana. Tyyrypyhpyke pyra mana ipunaka. Azahkuru pyra mana, enara. Tapiakase mana iirypyrymãkõ wino. Ritonõpo esaka tõnuhse, kapu moinakoxi.


text:
Imehnõ Ritonõpo maro oturuketõ tuisary sã pyra Jezu mana. Kokoro rokẽ tynekarory etapary se mokaro mana, tyyrypyrykõ epehpyryme osemazuhme, imehnõ rypyry epehpyryme roropa. Yrome Jezu toiro rokẽ toorihse. Tynekaroryme tõsekarose Tumy a imehnõ rypyry epehpyryme rokene. Jũme inekarohpyry kure, tyoro onekarozomopyra ehtohme.


text:
Moeze omihpyry omipona se exiketõ mã seropõkõ rĩko typoko xine oturuketõme Ritonõpo maro. Kurãkõ nymyry kara menekãko mã toto Ritonõpo maro oturuketõ tuisaryme. Yrome Moeze maro oturukehxĩpo, ynara tykase Ritonõpo Tumũkuru a, “Omoro rokẽ zae mase ipunaka,” tykase ynororo Tumũkuru a. Morara exiryke, “Ekurehpyra ase, mokaro myakãme orĩko ase ymaro oturuketyme jũmãme,” tykase Jezu a ynororo.<pb/>


text:
Ynara ãko rokẽ ynanase, Takorehmaneke sytatose Ritonõpo maro oturukety ke. Tuisamehxo toehse ynororo. Naeroro Ritonõpo Kuesẽkõ apotunuru wino typorohse ynororo kapu ao.


text:
Kypoko xine Tumy zurũko mana, kuakorehmatohkõme. Ritonõpo maro oturuketõ imehxo exiketõ sã, erohnõko mana. Pake Ritonõpo maro oturuketõ toerohse Ritonõpo esary kurã kuhtoh tao. Yrome Jezu erohnõko Ritonõpo tapyĩ kurã tao mana, Ritonõpo nyrihpyry nymyry tao, ahno nyrihpyry kara tao.<pb/>


text:
Ritonõpo maro oturuketõ imehxo exiketõ emero tynekarorykõ etapãko mana, tynetapatyã munuhpyry arotohme Ritonõpo a. Naeroro Kutuisarykõ roropa tynekaroryke pyra ahtao Ritonõpo maro oturuketyme imehxo exiketyme pyra exiry.


text:
Sero nono po tahtao Ritonõpo maro oturuketyme pyra exiry, imehnõ oturuketõ nae exiryke. Moeze omihpyry omi poe tynekarorykõ etapãko mã toto tynekarorykõme Ritonõpo a.


