# verses

text:
*Teteet ꞉nyi nyēē rōōbu siintaaryeetaab Yēēsu. Sālu ꞉Yēēsu *Kiriistō Bāytooyiintēēt *Tāwuti ānkusālu nkinee *Abraam.


text:
Ki kwaaniitaab Isaka ꞉Abraam. Nto Isaka ki kwaaniitaab Yāākōbō. Ki kwaaniitaab Yuuta ākoo mbo ng'eetaabkaam ꞉Yāākōbō.


text:
Ki kwaaniitaab Bērēēs ākoo Seera ꞉Yuuta. (Nto kaamet ku Tamaar.) Ki kwaaniitaab Ēsrōōn ꞉Bērēēs. Nto Raam ku kwaan ꞉Ēsrōōn.


text:
Nto Sālmōōn ku kwaaniitaab Boowaas. (Ki kaametiitaab Boowaas Raa-ab.) Ki kwaaniitaab Ōbēēt ꞉Boowaas. (Nto kaametiitaab Ōbēēt ku Ruut.) Kwaaniitaab Yēēsē ku Ōbēēt.


text:
Kwaaniitaab Bāytooyiintēēt Tāwuti ku Yēēsē.<br/>Ki kwaaniitaab Sōlōmōōn ꞉Tāwuti. (Nto kaametiitaab Sōlōmōōn ku koorkoonoo kibo chiichoo /kikēēkuurēē Uriiya.)


text:
Kwaaniitaab Reewoboowaam ku Sōlōmōōn. Kwaaniitaab Abiiya ku Reewoboowaam. Kwaaniitaab Aasa ku Abiiya.


text:
Ki kwaaniitaab Yeewosyafaat ku Aasa. Kwaaniitaab Yooraam ku Yeewosyafaat. Nto kwaaniitaab Usiiya ku Yooraam.


text:
Kwaaniitaab Yeekonnyaa ākoo mbo ng'eetaabkaam ku Choosaaya. Bēsyōōsyēchooto ꞉chēē /kikēēnāmēē Yuutayeek /ānkēēyib bokuyēk motwoor ām *Bābulōōn.


text:
Yu /kābokēēyib kuba Bābulōōn, kunyōōr ꞉Yeekonnyaa wēēriit nyēē /kikēēkuurēē Syeeltyeel. Kwaaniitaab Sērubābēēl ku Syeeltyeel.


text:
Kwaaniitaab Ābiyuut ku Sērubābēēl. Kwaaniitaab Elyaakim ꞉Ābiyuut. Nto kwaaniitaab Asoor ku Elyaakim.


text:
Nto kwaaniitaab Yōōsēēf ku Yāākōbō. Nto Yōōsēēf ku saanteetaab Maaryaa nyoo kaametiitaab Yēēsu nyoo /kēēkuurē kule *Kiriistō.


text:
Kunyoo kung'eetee Abraam ākoy Tāwuti, ku binuutēk taman āk ang'wan. Kung'eetee Tāwuti ākoy bēsyōōsyēchoo /kikēēyibēē Yuutayeek kuba Bābulōōn, ku binuutēk taman āk ang'wan. Nto kung'eetee bēsyōōsyēchooto /kikēēyibē Yuutayeek kuba Bābulōōn ākoy yoo /kikēēsichē Kiriistō, ku binuutēk alak taman āk ang'wan.


text:
Wōlēē /kikēēsikto Yēēsu Kiriistō kumii kule: Kikiikuwo ꞉Yōōsēēf mākiisyō kumāchē koomut Maaryaa. Nteenee kutoombo kōōmutē keey, kutook kule kinyikiis ꞉Maaryaa. Kinyikiis ām kāāmuukēywēēkaab Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Nto yu tākumii kōōsōōtē ꞉Yōōsēēf ng'aleechu, kuchōōnchi *꞉malayikeet ām kiirwootik ānkumwoochi kule, “Yōōsēēf nyēbo kōōtaab Tāwuti, ‑meetay Maaryaa. Ntēē Tāmirmiryēētaab Yēyiin ꞉nyēē kayey kumanach ꞉Maaryaa.


text:
Mākusich wēēriit ānku +mēētoochi kaayneet kule Yēēsu kuuyu makooraraach biiko ām ng'ōōkiswookikwaa.”


text:
“Mākunyikisiit *꞉ārung'oonyoo ānkusich wēēro nyēē +/mākēēkuurēē Mānwēēl. (Ibooru ꞉kaaynaani bo Mānwēēl kule ‘Kēēboontē keey Yēyiin’.)”


text:
Nto mii lētuunoo yu kāwokung'eetee ꞉Yōōsēēf rwoo, koomut Maaryaa kuu yoo kimwooytoochinē ꞉malayikeetaab Yēyiin.


text:
Kiibuurto ꞉Yōōsēēf Maaryaa nyēē mānāātuuyo ꞉tukwaay kut /kēēsich wēēroo. Yu /kākēēsich, kutoochi ꞉Yōōsēēf wēērooto kaayneet kule Yēēsu.


text:
/Kikēēsikyinē Yēēsu kiriinkēētaab Bēētēlēyēēm ām yēēmēētaab Yuuteeya kubāytooyiisyē *꞉Ērōōtē. Yu /kābokēēsich Yēēsu, kukwaanee ꞉biiko alake komostaab koong'asiis kukwa Yēērusālēēm, chēē kiboonto kiirnātēētaab kookeelik.


text:
Yu kayit, kuteeb kule, “Miitē ānō ꞉Bāytooyiintēētaab Yuutayeek nyoo /kōkēēsichē? Kakeekasee wōlēē kēēbuurto ꞉kookeelyeet ām koong'asiis kule /kōōkēēsich, kunyi kaakeekwaa bokēēkutunkyi inee.”


text:
Yu kawokukas ꞉Bāytooyiintēēt Ērōōtē ng'aleechaa, kwaam mēt miisin. Kiiyiimset ꞉ng'aleechaa nkicheek biikaab Yēērusālēēm tukul.


text:
Yooto kōōruruuch ꞉bāytooyiintoonoo mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch tukul ākoo kāānēētikaab kiruutēk tukul chēbo Yuutayeek ankuteebee kule, “+/Mākēēsikyi ānō *Kāārārookiintēēt nyoo kōkēēkānyē?”


text:
Kuwālchi ꞉bichoo kule, “/Kēēsikyinē Bēētēlēyēēm ām Yuuteeya, kuuyu kimwooy ꞉Yēyiin kubununēē *wōōrkooyoontēēt ake kule,


text:
‘Bēētēlēyēēm, ‑mēēmining' ꞉inyiing' mbo kisich<br/>ām kiriinkōōsyēkaab Yuuteeya,<br/>kuuyu mākurutunēēniing' ꞉bāytooyiintō<br/>꞉nyēē makubayta biikyuu bo *Isrāyēēl.’”


text:
Nto tēē yoo, kōōyookto *꞉Ērōōtē kuutiit ām kibchamumu /bokēēkuurchi bichoo kiboonto kiirnātēētaab kookeelik sukumwoochi inee āsiiswēk bakeenke chēē kitookunēē ꞉kookeelyaanaa.


text:
Yooto kumwoochi bichoo kule, “Obe Bēētēlēyēēm ankuboocheeng' lakwanaa kāroomin, nto yoo kōōnyōōru, bōōmwoowoo sāāwē ꞉nkanii wāākutunkyi.”


text:
Yu keewaany ꞉Bāytooyiintēēt kung'āloolchi bichoo, kuba. Nto yu kakas ꞉icheek kookeelyaanaa kung'ērēkiis nyēbo kwōng'uut. Kiirēētoot ꞉kookeelyaanaa bo koong'asiis ākoy wokuteemanee barakuutaab ꞉lakwanaa.


text:
Nto yu kēēwut ꞉bichoo kō, kunyōōr leekweet ākoo kaamet Maaryaa. Kukutunkyi lakwanaa. Nto tēē yoo kootyaach tukuuk chēbo kwōng'uut choo kibokōōkātēē lakwanaata, kunam wōlēē mii *꞉ta-aabuut āk tukuuk alak āyēēng' chēē boong'u nyēē anyiny.


text:
Nto yu iyēēyē ꞉bichoo kaa, kubeetee kēēlto ake kuuyu kikiikuket icheek ꞉Yēyiin ām kiirwootik kule ‑meeyeey wōlēē miitē *꞉Ērōōtē.


text:
Yu kāākubēēchi keey ꞉bichoo kiboonto kiirnātēēt, kuchōōnchi Yōōsēēf *꞉malayikeetaab Yēyiin ām kiirwootik ānkumwoochi kule, “Mii ꞉Ērōōtē wokuchēēng'ē leekweet kule kubakach. Kunyi imwēēytē lakwanaa ākoo kaamet ākoy Miisir ānkubōōbuur wōlooto ākoy āyibuung' lōkōōy.”


text:
Kung'eet ꞉Yōōsēēf kwēēmowuunooto ānkumwoochi kaametiitaab leekweet kule kōōmwēēyto tukwaay leekweet ākoy Miisir.


text:
Kibokōōbuur wōlooto kut kume ꞉Ērōōtē. Kuyityiin ꞉yooto ākoo yoo kimwooyē ꞉Yēyiin kubununēē *wōōrkooyoontēēt ake kule, “Kyāākuur lakwanyuu kuchōōnēē Miisir.”


text:
Kikiikubēēr ꞉Ērōōtē yu kibo taay kule kikēnchi inee ꞉bichoo kibo kiirnātēēt. Yooto, kunyēēr miisin ānkumwooy kule /keebakach lēēkōōk tukul choo wēēriik ām Bēētēlēyēēm ākoo chēbo soong'wēk alak tukul choo ki laatoos. Kimwaayta /keebakach lēēkōōk choo boonto kēnyiisyēk āyēēng' ānkurēk kurubta keey āk wōlēē kimwaayta ꞉bichoo kibo kiirnātēēt.


text:
“Kichōōnēē ꞉kāānchōōyto Raama,<br/>nyēbo mēēysō āk ameetaab mbuy.<br/>Riirēē ꞉Rāāyēēl lōkōkyii āmāchāmē /keesaaysaay<br/>kuuyu mēēkumii ꞉lōkōchoo.”


text:
Nto yu kāwokume ꞉Ērōōtē, kuchōōnchi *꞉malayikeetaab Yēyiin Yōōsēēf ām kiirwootik kumii Miisir ānkumwoochi kule,


text:
Nteenee kikiikookeer ꞉Arkelaawo kwaan kubayta Yuuteeya. Yooto, kunyokoriit kuwo ākoy wōlooto. Nto subak, kikiikung'āloolchi inee ꞉Yēyiin ām kiirwootik kunyoo, kiwo ākoy yēēmēētaab Kalilaaya.


text:
Kiwokuminy ām wōlooto kiriinkēētaab Nāāsārēēt. Kiyityiin ꞉yooto ākoo yoo kimwooyē *꞉wōōrkooyik kule, “+/Mākēēkuurēē Nāāsārēētiin.”


text:
Yu kakeeyta ꞉kēnyiisyēk chēē chaang', kutook ꞉chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Bātisāniintēēt Yoowaana nyēē kyoomtootēē lōkōōywēk suurkwēēnēētaab Yuuteeya.


text:
Inee ꞉nyoo king'āloolēē *꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Isaaya yoo kimwooyē kule,<br/>“Miitē ꞉kuut nyēē kuuru ām suurkwēēn kule,<br/>‘Ōchōb keey,<br/>ānkōōchuulchi Mokoryoontēēt kēēlto.’ ”


text:
Kiiloochē ꞉Yoowaana sireet nyēē /kikiikwoorunēē sabureekaab *tembes. Kimootee keey anweetaab suwe ānkwoomootē taalamik ākoo kimnyeteet.


text:
Yooto kung'ēētyēē ꞉biiko Yēērusālēēm āk Yuuteeya kumukuul āk biitēētaab Yoortaan kutēē yēē tēē ānkubēēchi Yoowaana.


text:
Nto bērē kukas ꞉Yoowaana kakwa *꞉Farisaayeek chēē chaang' ākoo *Satukaayeek kule /keebatisan, kumwoochi bichoo kule, “Ōyēku ng'oomng'ook kuu ēērēēnōōy! Ōbērē +moochililee ng'wooninto nyoo mākuchō ee?


text:
āmōōkwērtē keey ōmwooyē kule, ‘Ntēē kēēbooyē Abraam.’ Āmwoowook man kule imuuchē ꞉Yēyiin kuyey rwoontōōchu kuyēk lōkōkaab *Abraam.


text:
Itōrōōroot ꞉āywēēt nyēē māchē /keeyebee kēētit. Kunyi keet ake tukul nyoo kamayey lokoyeek chēē kāroomēch /kiiluultooy /ānkēētōōrchi ma.


text:
Ābātisānēēnook ꞉anii bēēko kōōboor kule kooweeksee miyootyēēt, nteenee miitē kuchōōnii ꞉chiito nyēē wōō kubiira anii. ‑Māāyēmē mbo ārēēkyi kwēyōōnik. +Machokubatisaneenaak Tāmirmiryēētaab Yēyiin āk maata.


text:
Miitē chokusēēstooy mōōrōryēēk ankubeelee mōōrōryēēchoo maataab kibchuulyo nto yityo, kukonoree nkoonuuk chookē.”


text:
Nteenee kumach kutay ꞉Yoowaana. Kimwooy kule, “Ntēē ichōōnii wōlēē āmiitē ānku ꞉inyiing' nyēē kātēērook ibatisanaa?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Yey ꞉inyiing' kuu nyooto raat kuuyu wuu nyooto ꞉wōlēē māktooy ꞉Yēyiin.” Kucham ꞉Yoowaana kubatisan Yēēsu.


text:
Nto yu /kaakeebatisan Yēēsu, kuloong'unēē bēēko āriit. /Kēēyootyi wōliin bo barak ankukas Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē wuu chēēbtuukē kurēku ānkuchokōōbutyi inee.


text:
Nto miitē yoo, kōōrēētoot ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin Yēēsu ākoy wōlēē suurkwēēn suwokutyem *꞉Kēniintēēt.


text:
Kuchōōnchi ꞉Kēniintēēt ānkumwoochi kule, “Yoo inyiing' Lakwataab Yēyiin ii, iweech baa, rwoontōōchu kuyēk āmiik.”


text:
Nteenee kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Ntēē mwooyē ꞉siruutēk kule,<br/>‘Māsobēē ꞉chii āmit baateey<br/>nteenee sobēē ng'ālyoo ake tukul nyēē chōōnēē wōlēē mii ꞉Yēyiin.’”


text:
Nto tēē yoo, kuwēēto ꞉Kēniintoonoo Yēēsu ākoy Yēērusālēēm ānkōōkoochi kōōyyoonyēē yēbo kotootyēēt ām barakuutaab tōōtēētaab *Kōōtaab Yēyiin.


text:
Yooto kumwoochi kule, “Yoo inyiing' man Lakwataab Yēyiin ii, 'iraantee yuutēyu ākoy ng'wēny, kuuyu mwooyē ꞉siruutēk kule, ‘Mākōōyook ꞉Yēyiin malayikaanikyii bokutaaching' simēēbutyi rwaa kutuying'.’”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Buunyoontooni, ng'eetee yu. Mwooyē ꞉siruutēk kule, ‘Yēyiin ꞉nyēē māchāktōōs /kiiywēyē ānku inee nkit ꞉nyēē /kēēkutunkyinē.’”


text:
Nteenee yēē kātāminyē Nāāsārēēt, wokuminy Kaabernaam kulēēkitēē tōōliilēēt rōōrōōkoonoo kibo Sābulōōn āk Naftaali.


text:
“Kookukas ꞉bichoo minyē mēēnān lēbkēēyyēēt nyēē wōō<br/>ām rōōrōōkēētaab Sābulōōn āk nyēbo Naftaali<br/>wōloo lēēkitēē ꞉Tōōliilēētaab Kalilaaya āk āynēētaab Yoortaan,<br/>yēēmēētaab Kalilaaya wōloo miitē ꞉biich chēē sobooy.<br/>Kōōkuchōōnchi ꞉lēbkēēyyēēt<br/>bichoo minyē kōōr nyēē kitub ꞉mēēnānēētaab meet.”


text:
Kyaamtaat ꞉Yēēsu lōkōōywēk kuchakee yooto kumwooyootē kule, “Oweeksee miyootyēēt kuuyu kaakuriik ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, yēē kimiitē ꞉Yēēsu kuwēēsyētēē sakaramteetaab Tōōliilēētaab Kalilaaya, kukas biiko alak āyēēng' chēē kituubcho. Kiwiirchinē ꞉bichoo nēētiinēkwaa tōōliil kunāmē *burburiinēk. /Kikēēkuurēē ake Simōōni nyoo /kibokēēkuur lētuunoo kule Bētērō nto nyiin ake ku Antereeya.


text:
Yu keenaata ꞉Yēēsu taay kisich, kukas subak biiko alak āyēēng' chēē kituubcho kutinyē keey kwaan ām mwēēng'. /Kikēēkuurēē ake Yāākōbō /kēēlē nyiin ake Yoowaana nto kwaan ku Sebetaayo. Kimiitē ꞉bichoo kuyēytooy nēētiinēkwaa. Yooto kukuur ꞉Yēēsu murēchooto āyēēng' choo kituubcho.


text:
Yooto nanyuun, kuwēēsyētootēē ꞉Yēēsu Kalilaaya tukul kōōnēētiisyootēē kooriikaab saayeet bo Yuutayeek. Kyoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch chēbo bāytooyiisyēētaab Yēyiin ānkōōsoobootē biiko chēē kiboonto bōōrwoonik āk tānkuusyo ake tukul.


text:
/Kikyaamtaat ng'aleechaa bo kwōng'uut choo kiyēyē ꞉Yēēsu ākoy yēēmēētaab Siirya kutēē yēē tēē. Yooto /kiimutyi inee biiko tukul chēē kimnyoontōōs kunam wōlēē mii ꞉chēē kitinyē tāmirmirook chēē miyootēch, chēē kitinyē mēwuunkook āk chēē kichunkutootiin. Kiisoob ꞉Yēēsu bichoo tukul.


text:
King'ēētyēē ꞉biiko chēē mātēē chu Kalilaaya, Teekabooli, Yēērusālēēm, Yuuteeya ākoo biitēētaab Yoortaan ankoosaab Yēēsu.


text:
Kimii ꞉yēē kimāchē ꞉Yēēsu kwoomchi biiko lōkōōy. Kiiruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang'. Yu kakas kuu nyooto, kuwo ꞉inee āk rubiikyii yēē tōrōōr ānkutēbēē ng'wēny. Kōōnookyi ꞉rubiichoo


text:
“Ibēruurootiin sōō, kule nee ꞉biiko choo imoong'tēē keey Yēyiin,<br/>kuuyu +mākōōwut bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Ibēruurootiin sōō, kule nee ꞉biiko choo wuulyēē ng'aleekaab kaalyeet,<br/>kuuyu +/mākēēkuur kule lōkōkaab Yēyiin.


text:
Ibēruurootiin sōō, kule nee ꞉biiko choo /kēēwusē yoo kayey kiyēē māchē ꞉Yēyiin,<br/>kuuyu mākōōwut Kaab Yēyiin.


text:
Ōbēruurootiin sōō, kule nee ꞉akweek choo ōyēnwoo anii, yoo /kākēēchubook /ānkēēwusook nto /kēēmōlōlchook ng'al chēē chaang'.


text:
Yoo /kākēēyēwook kuu nyooto, ōtyēēn kubo ng'erekweek, kuuyu mii ꞉kiy nyēbo kwōng'uut nyēē mākutuwēnēēnook ꞉Yēyiin ām kibkōōnkōy. Ntēē /kiikēēwusoon mbo nkicheek *wōōrkooyikaab Yēyiin choo kibo taay kuu nyooto.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu kule, “Akweek ꞉muunyeetaab kōōrēēt. Nteenee yoo kakuskusiit ꞉muunyeet, /kāmēētākiitōōysēē nteenee /kēēluluktooy kootartaar ꞉biiko.


text:
āmāmii ꞉chii nyēē tābē taariit ānkōōkubuuyēē kērēbēēt, nteenee ikoochinē yēē itōrōōroot sukulēbkēchi biiko tukul ām kō.


text:
Kunyoo māchāktōōs ōlēbkēchi biiko kubuntēē yēyuutēkwook chēē kāroomēch, si yoo kakasaak kookaasta Kōōn nyoo miitē kibkōōnkōy.”


text:
“‑Meesoot ꞉chii kule kyāāchōōnii ꞉anii chāānēmtooy ng'aleek choo kisirē *꞉Muusa āk chēbo *wōōrkooyik, nteenee kyāāchōōnii chāātyiichē ng'aleechaa.


text:
Kubooyiit man, āmwoowook kule ākoy kukeeyta ꞉barak ākoo ng'wēny, māmii ꞉kiy nyēē +/mākiinēmto ām kiruutēchoo ānkoo ku mining' nyēē tyaa, ākoy kuyityiin ꞉ng'aleek tukul.


text:
Kunyoo, chii ake tukul nyēē kāmēto kiruutēchoo ānkoo mbo nyēē mining' nyēē tyaa ankuyey biiko alak kurub ng'aleekyii kumā chii ꞉nyoo ām bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nto nyoo karub kiruutēchoo ankuyey alak kurub, /kiitōrōōrē nyooto ām bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Āmwoowook kule, ‑mēēwutē ꞉chii bāytooyiisyēētaab Yēyiin yoo kamachurta kusiir Farisaayeechaa ākoo kāānēētichoo bo kiruutēk.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ābērē kyookas kule /kikēēmwoochi chiitaab kēny kule, ‘‑Meebakach chii. Nto chii ake tukul nyoo kābākākiis, ākoy /kiitiilchi ng'al.’


text:
Nto anii āmwoowook kule chii ake tukul nyoo kānyēērchi ng'eetaabkaamet, +/mākiitiilchi ng'al. Nto chiito nyoo kāmwoochi ng'eetaabkaamet kule, ‘Iberber’ +/mākiiyyoong'tēē kōōk /sikiitiilchi ng'aleek, nto nyoo kālēēnchi ng'eetaabkaamet, ‘Iyēku solwo’, kumisyinē /kiimut /bokēētōōrchi wōlēē bo maataab kibchuulyo.


text:
ibākookyi kiyoo yooto bo *Kōōtaab Yēyiin ānkiiwē wōlēē mii ꞉ng'eetaabkoomēt bōōchoomnyē kurook nto yityo wēētuwēntē kiyooto.


text:
Yoo miitē ꞉chiito ake kukwēring' kōōk kubo bēsēnnyii nyēē iboontē, kumāchāktōōs simōkāsyiinē ām kēēltaab too kutoombo ōyitē kōōk. Yoo kameeyey kuu nyooto, kukwēriing' ꞉nyiin kōōk ānkōōyokoochiing' boontēētaab kōōk. Makunaming' ꞉boontoonoo bo kōōk ānkōōrēkēērchiing' chiito nyoo riibē kibratiisyek kukertiing' kō.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiichoo kule, “Ābērē kyookas ꞉akweek kule /kikēēmwooy kēny kule, ‘‑'Meemarte.’


text:
Kunyi, yoo kēēsākyiing' koong'uung' isuuchi ng'ōōki, ilōōtu. Kaykay iboot komosta akeenke nyēbo bōōrng'uung' kusiir /kēēwiirchi bōōrng'uung' tukul wōlēē bo maataab kibchuulyo.


text:
Nto yoo kēēsākyiing' ꞉āwung'uung' isuuchi ng'ōōki, itilte. Kaykay iboot komosta akeenke nyēbo bōōrng'uung' kusiir /kēēwiirchi bōōrng'uung' tukul wōlēē bo maataab kibchuulyo.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Kyookas mbo subak /kēēmwooyē kule chii ake tukul nyēē māchē kubar kooyēēy kumāchāktōōs kusirchi koorkēēt barweet nyēē kakwetee.


text:
Nto anii āmwoowook kule, chii ake tukul nyoo kakwet koorkēēnyii kubo ng'aleek alak chēē mānāmē keey ākoo martaayeet, kāākōōsākyi koorkoonoo kuyēk choonchooyēn. Nto chiito nyēē keemut koorkoonooto, kaakumarta ꞉nkinee.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Kyookas ꞉akweek kule /kikēēmwoochi chiitaab kēny kule, ‘Yoo kēēwoolchi keey ꞉chii Yēyiin kule makuyey kiy, kumāmāchāktōōs kwiiri kiyooto nteenee māchāktōōs kootyiich.’


text:
Nto anii āmwoowook kule mātēbi ꞉chii kut koowaal keey. ‑Meewaal keey ꞉chii kutwēchē wōliin bo kibkōōnkōy kuuyu bāytooyiisyēē ꞉Yēyiin wōlooto.


text:
Āmātēbi ꞉chii kut kulē, ‘Kwaama ꞉teng'et’, kuuyu tyichē ꞉Yēyiin wōlooto. ‑Meewaalee keey ꞉chii kiriinkēētaab Yēērusālēēm kuuyu bo ꞉wōlooto Bāytooyiintēēt nyoo wōō.


text:
‑'Meewaalee keey mbo mēting'uung' i-asante, kuuyu ‑mēēmuuchē mbo kut iyey buutyoontēēt akeenke ām mēting'uung' kulēēliit nto kutuuyiit.


text:
Yoo 'kēēchāmē kiito ake, kuyēmē imwaay kule: ‘Ēē, wuu nyooto.’ Nto yoo itāyē, imwaay kule: ‘Acha, māwuu nyoo.’ Yoo 'keemwaay ng'al chēē siirē chuutēchu kukwoonēē ꞉choo wōlēē miitē ꞉Kibrōkōsyoontēēt.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kyookas mbo subak /kēēmwooyē kule, ‘Koong' āk koong', keelta āk keelta.’


text:
Nteenee āmwoowook ꞉anii kule, ‑mēēkōrōmchi chii nyēē miyaat. Yoo kasyeeching' ꞉chiito ake kibkermetuut komosta ake, iwēēkyi komosta nyiin ake kusyeech.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kyookas mbo subak /kēēmwooyē kule, ‘Ichāmē laatyeeng'uung' ānkiiwēchē buunyoontēēng'uung'!’


text:
sookerkeyiitu Kōōn nyoo miitē kibkōōnkōy. Yēyē ꞉Yēyiin kōōluuchi ꞉asiisnyii biiko choo kāroomēch āk choo miyootēch. Yēyē mbo subak roobta kurōōbēnchi biiko choo kāroomēch āk choo miyootēch.


text:
Ōbērē ꞉akweek tōōs mākutuwēnook ꞉Yēyiin yoo ōchāmē baateey biiko choo chāmook ee? Ntēē yēyē ꞉chii ake tukul kuu nyooto.


text:
Nto yoo ōng'āloolchinē biiko choo chēēkwook baateey ii, ōnyōōru nee nyēē karaam? Ntēē yēyē ꞉nkicheek choo ‑mēēnkētē Yēyiin kuu nyooto.


text:
Kimwooy subak ꞉Yēēsu kule, “Ōriib keey. Mayey ꞉chii ng'ālyoo nyēē karaam ām taayeetaab biiko kumāchē kule sukutook. Yoo kayey kuu nyooto, mānyōōru kiy ām wōlēē mii ꞉Kwaan nyoo miitē kibkōōnkōy.


text:
Yoo 'kēētoorēt banan, ‑mēērook ing'asaatee keey kuu wōloo yēytooy ꞉kiblembechiisyek ām kooriikaab saayeet āk wōloo bo kēēltaab too, kule sukookaasta ꞉biiko. Kāāmwoowook, mānyōōru kiy ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo ōsooyē, marub ꞉chii ātēbuutēkaab kiblembechiisyek. Kicham ꞉kiblembechiis kusooyē nyēē kātōōnōōn ām kooriikaab saayeet āk wōloo chaang' ꞉biich, sukung'eet kutook. Kāāmwoowook, kisimkunyōōr ꞉bichoo kiyēē kimāchē.


text:
Nteenee, ikērtooy keey ꞉inyiing' kō ankiisaay Kōōn nyoo ‑/mākēēkāsē. Nto yooto mākutuwēniing' ꞉Kōōn nyoo kāsē kiy ake tukul nyēē wunyaat.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo ōsooyē, ‑mōōbōloobōlē kuu biich choo ‑mēēnkētē Yēyiin kuuyu isōōtē ꞉choo kule yoo kāmwooy ng'al chēē chaang', /kēēkāsyinē.


text:
Kunyoo māchāktōōs ōsooyē kule:<br/>Baaba Yēyiin nyoo imiitē kibkōōnkōy,<br/>kutōrōriit ꞉kaayneeng'uung'.


text:
Kuyit ꞉bāytooyiisyēēng'uung'<br/>kuyeyakay ām wōlēēb ng'wēny ꞉kiyēē imāchē<br/>kuu wōloo wuunto ām kibkōōnkōy.


text:
Inyōōwēēch kaat ām choolwookātēēnyoo,<br/>kuu yoo kēēnyōōchinē ꞉nkacheek kaat<br/>choo choolwookēnchēēch.


text:
Yoo ōnyōōchinē kaat biiko alak choo choolwookēnchook, kunyōōwook kaat ꞉nkinee Kōōn nyoo mii kibkōōnkōy.


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Yoo *kirē ꞉chii āmiisyēēt, kumāmāchāktōōs kusāng'utiitu kuu wōloo yēytooy ꞉kiblembechiisyechaa māchē kule sukukas ꞉biiko. !Kāāmwoowook, kiikunyōōr ꞉bichoo kuyem kiyēē kimāchē.


text:
Nteenee yoo ōkirē āmiisyēēt, kumāchāktōōs ōbārē buutēēkwook, ōwuunē koonyekwook ankooyiil ōtililiitu


text:
simēēnkētook ꞉chii kule ōkirē āmiisyēēt. Nteenee Kōōn nkityō nyoo ‑/mākēēkāsē ꞉nyēē inkētē. Nto yooto, mākutuwēniing'.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi biiko kule, “‑Mōōtukuulchi keey bāytitaab kōōrooni kuuyu nyēērēē ꞉kuutyek, tuurtōōs /ānkēēchōōrē.


text:
Koong'uung' nyēē ikoochinē bōōrng'uung' lēbkēēyyēēt. Yoo kāstooy ꞉koong'uung' nyēē karaam, iboontē lēbkēēyyēēt.


text:
Nto yoo mākāstooy nyēē karaam, imiitē mēēnān nyēē mā mining'. Kunyi, yoo kāmis ꞉lēbkēēyyēēt nyoo 'kēēboontē, imiitē mēēnānēēt kutukul!


text:
Māmii ꞉chii nyēē imuuchē kōōmēlchiin kirōkōōn āyēēng'. Yoo kasyeem, kulāyē ꞉ake. Kunyoo, mānoomtōōs ꞉yiisyēētaab Yēyiin āk muchastaab beesaan.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi bichoo kule, “Kunyoo, !kāāmwoowook, ‑mookany kwaamaak mēt kule ō-āmē nee, ōyyēē nee nto kule ōloochē nee. Wōō oob ꞉soboontaab chii kusiir āmit nto ku sirooy?


text:
Māchē ōkāsēē tāriitēk choo ‑mēēnkētē kule /kēēchoonsē kule nee /ānkēēkēsiisyē kule nee āmātinyē mbo chookēēn, nteenee bāyē ꞉Kōōn nyoo miitē kibkōōnkōy. Chāmook akweek oob ꞉Yēyiin kusiir tāriitēchoo?


text:
Yoo keeyiimee keey ꞉chii ng'al chēbo kōōrooni ii, ara imuuchē ꞉yooto kutāsyi bēsyōōsyēk chēē minyēē kōōrēēt?


text:
Ām nee sōōyiimēē keey ng'aleekaab sirooy? Okas baa, wōlēē wuu ꞉taabta ake tukul ām wuuyēēt! Māchiiryootē sukukaraaraniit.


text:
Kāāmwoowook, ānkoo kiboonto ꞉Sōlōmōōn bāytit nyēē tyaa, kimāboonto sirooy chēē kāroorānēch kuu toobtōōchu.


text:
Nto akweek chu ‑mōōkoosēēnoo keey kuyem ii, yoo imuuchē ꞉Yēyiin kookaraaran toobtōōy choo lēēltōōs nto nyēē mā tyaa kurarach ii, kucham nee wōlēē makoolaaktaak nkakweek?


text:
Kunyoo ‑mooyiimee keey kule, ‘+Makyaam nee?’ Nto kule, ‘Kēēyyēē nee?’ Nto mbo kule, ‘Kiiloochē nee?’


text:
Biiko choo ‑mēēnkētē Yēyiin ꞉chēē imoymooyē tukuuchoo tukul, nteenee inkētē ꞉Kōōn nyoo miitē kibkōōnkōy kule misyook akweek ōnyōōru tukuuchoo tukul.


text:
Kuchamta ꞉chii kurook bāytooyiisyēētaab Yēyiin ākoo churtaayeet. Yooto, mākurōōrōōt ꞉tukuuk chuut alake.


text:
Kunyoo, ‑mooyiimee keey ng'aleekaab tuun, kuuyu boonto ꞉bēsyēētaab tuun ng'aleekyii chēē mākubooryēē.”


text:
Yoo 'keeng'alaalee chiito ake nyēē miyaat, ku +/makeeng'alaaleeniing' nkinyiing' kuu nyooto. Nto kiyoo 'kēēyēchi chiito ake, /kēēyēwuung' nkinyiing' kuu nyooto.


text:
Ām nee siikāsē ꞉inyiing' sikitityaa nyēē miitē koong'taab ng'eetaabkoomēt ameekas musukyēēt nyēē miitē koong'ta nyeeng'uung'?


text:
Imuuchē kule nee imwoochi ng'eetaabkoomēt kule, ‘Kany ānēmuung' sikitityaa ām koong'ta,’ nto kutēē yooto tukul kumiitē ꞉musukyēēt koong'uung' nkityō?


text:
Kiblembechaantaani! Māchāktōōs inēmu kurook musukyēēt nyoo mii koong'uung' nkityō siikaste kāroomin siinēmchi ng'eetaabkoomēt sikitityaanteet ām koong'nyii.


text:
‑Mēēkoochi ng'ōōk kiy nyēē churtaat kuuyu wēēkyiing' keey ankusankataniing', nto iwiirchi sanayeekuuk tōōrōōy kuuyu itārtoorē.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo kēēsoom, /kēēkōōning', yoo kēēchēēng'sē, inyōōru, nto yoo kēēng'ēētiisyē, /kēēyootuung'.


text:
Kunyi, yoo chāmē ꞉biiko buch kōōkoochi lōkōkwaa tukuuk chēē kāroomēch ii, /keemwa nee nanyuun Yēyiin ām kibkōōnkōy? Mākōōnēm keey ꞉nyoo miisin kukōōn tukuuk chēē kāroomēch yoo kōōsoom!”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ōyēchinē biiko alak kuu wōloo kātōōmāchē ꞉akweek /kēēyēytoowook. Iyumē ꞉ng'aleechuutēchu kiruutēkaab *Muusa ākoo kāānēētēywēēkaab *wōōrkooyikaab Yēyiin.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Obeetee oreet nyoo mariich. Mii ꞉kēēlto nyēē baraay nyēē tinyē oreet nyēē baraay. Choong'ēch ꞉biiko chēē bēētēē kēēlooto wēētii ārbub.


text:
Nteenee mii ꞉kēēlto nyēē keweel nyēē tinyē oreet nyēē mariich. Ng'ērinēch ꞉biiko chēē bēētēē kēēlooto tākyinē keey *soboontaab kibchuulyo.”


text:
Kitas taay Yēēsu kumwooy kule, “Ōriibēē keey *wōōrkooyichoo mābo man choo iyēēloonunēē ruunkuun sumboot nteenee ām moonikwaa ku miyootēch kuu suuyiik.


text:
Mākyiintōōs keet ake tukul nyoo karaam kuyēyē lokoyeek chēē kāroomēch nto kēētit nyoo miyaat kuyēyē lokoyeek chēē miyootēch.


text:
‑Mēēmuuchē ꞉kēētit nyēē karaam kuyey lokoyeek chēē miyootēch āmēēbērē imuuchē ꞉kēētit nyēē miyaat kuyey lokoyeek chēē kāroomēch.


text:
Nto keet ake tukul nyoo kāmāchāktōōs kuyey lokoyeek chēē kāroomēch āmēēbērē kayey, /kiiluulto /ānkēētōōrchi ma.


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “‑Mēēwutē Kaab Yēyiin ꞉biiko tukul choo mwooyē kule, ‘Mokoryoontēēt, Mokoryoontēēt.’ Nteenee chēē iwutē baateey ku choo yēyē kiyēē mākyinē ꞉Baaba ām kibkōōnkōy.


text:
Choong'ēch ꞉biiko chēē mākumwoowoo ām bēsyēētaab tabanta kule, ‘Mokoryoontēēt, Mokoryoontēēt, ntēē kikyoomtēē lōkōōywēk kaayneeng'uung', kiibēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch ānkēēyēyē tukuuk chēē mātēē chu chēbo kwōng'uut!’


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule. “Chii ake tukul nyēē kakas ng'aleekyuu ankurub kukerkeey chii nyēē ng'oom nyēē kitēēkyi kōōnyii kitaweet.


text:
Yoo kārōōbēn ꞉roobta kooyiin ꞉āynōōsyēk kutwoor keey ꞉bēēko ānkōōsoonkiiy ꞉wusōōnēēt kōyooto, māluulē ꞉kōyoo, kuuyu /kikēētēēkyi yēbo kitaweet.


text:
Nto chii ake tukul nyoo kakas ng'aleekyuu amarub, kukerkeey chii nyēē berber nyēē kitēēkyi kōōnyii yēbo ng'aayneet.


text:
Yoo kārōōbēn ꞉roobta, kooyiin ꞉āynōōsyēk kutwaarta ng'aayneet ānkōōsoonkiiy ꞉wusōōnēēt kōōtkēy, kuluulē ꞉kōōt!”


text:
Yooto kuchō ꞉chiito ake nyēē kiboonto makereen ānkukutunyēē taayeetaab Yēēsu ānkumwooy kule, “Mokoryoontēēt, yoo ichāmē, isooboo sāātililiitu kuuyu ānkētē kule imuuchē.”


text:
Yooto nanyuun kuchuul ꞉Yēēsu āwunyii kutiiny chiichoo ānkumwooy kule, “Āchāmē, kunyi itililiitu!” Kusob ꞉chiichoo areet akeenke.


text:
Nto mii yoo kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “‑Mēētēbii kut imwoochi chii ng'aleechu, nteenee wēēboorchi keey kibkōrōs ānkiikoochi tukuuk chēē kabeelee kōrōsēēk kurub kuu yoo kimwooyē *꞉Muusa sukōōboor yooto kule 'kēētililiitu.”


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu Kaabernaam, kuchō ꞉chiito ake nyēē ki kāāntōōyiintēētaab lukēētaab booryēēt nyēbo Rooma ānkumwoochi Yēēsu kule,


text:
Kuwālchi ꞉kāāntōōyiintoonoo Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, ānkētē anii kule māyēmāktōōs iwut ꞉inyiing' kōōng'waanii. Āmiitē ꞉anii ng'wēnyuutaab kāāmuukēywēēk ānkāābāytooy biikaab lukēēt. Yoo kāāmwoochi chii nyēē mii ng'wēnyuunyuu kule, ‘Wē’ kuwēētii, nto yoo kāāmwoochi ake kule, ‘Chōō’ kuchōōnii. Yoo kāāmwoochi motwooriintēēnyuu kule, ‘Yey kiy’ kuyēyē. Kunyoo, imwaay baateey ng'ālyoo, yooto mākusob ꞉motwooriintēēng'waanii.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu ng'aleekaab chiichoo, koolat ānkumwoochi bichoo kirubootē inee kule, “!Kāāmwoowook, kubooyiit man manaakas yēēt ake *Isrāyēēliin nyēē ikoosēēnoo keey kuu chiichi.


text:
Kāālēēnchook makukwaanee ꞉biiko chēē chaang' koong'asiis āk tinkeey ānkubokwoomchiin ākoo *Abraam, Isaka ākoo Yāākōbō ām Kaab Yēyiin.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kumwoochi kāāntōōyiintoonoo kibo lukēēt kule, “Iyeey kaa. Kaakuyeyakay kuu wōloo 'kēēmāktooy kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey.” Nto yooto bakeenke kusob ꞉motwooriintēētaab kāāntōōyiintoonoo.


text:
Nto miitē bēsyoonooto kosolēny kukararakta ꞉asiista, /kiimutyi Yēēsu biiko chēē chaang' chēē kiboonto tāmirmirook chēē miyootēch. Kyaankung'alaal ꞉Yēēsu, kung'ēētyēē ꞉tāmirmiroochoo biiko. Kiisoob mbo biiko tukul chēē kimnyoontōōs.


text:
Kuyityiin ꞉yooto ākoo kiyoo kimwooyē *꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Isaaya kule,<br/>“Kikālābwēēch nyāliluutēkyoo<br/>ānkōōmuuktoowēēch tānkuusyēēnyoo.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, yu kēēruruukyi keey ꞉biiko Yēēsu, kumwoochi rubiikyii kule, “Okany kyaay tōōliilēēt keebe biitooniin.”


text:
Nteenee kuchō ꞉kāānēētiintēēt ake nyēbo kiruutēk ānkumwoochi Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, ārubiing' ꞉anii ānkoo 'kēēwē ānō.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Boonto ꞉kimōkōyiinēk ng'wēēnoonik chēē minyē, kuboonto ꞉tāriitēk kooriikwaa, nteenee māboonto *꞉Wēritaab Chii wōlēē imuunyēē.”


text:
Kumii tōōliil kwēēn, kuchō ꞉wusōōnēēt ānkōōsoonkiiy mwēēnkēēt. Yooto tukul kumii ꞉Yēēsu kāruchi keey.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ntēē kōōmuuyē nyēē tēē nyi? Ākoo ‑mōōkoosēēnoo keey kuyem?” Kung'eet ānkōōburyoong'to wusōōnēēt ākoo bēēko. Yooto, kuteeman ꞉wusōōnēēt āk bēēko.


text:
Nto yu kāwokuyit ꞉Yēēsu biitēēt nyiin ake nyēbo tōōliilēēt ām rōōrōōkēētaab Kataara, kuchuwunee ꞉biiko alake āyēēnku kochonkoosyek chēē /kēēmuchinē biiko ānkutākyi keey Yēēsu. Kiboonto ꞉bichoo tāmirmirook chēē miyootēch ānkikōrkōrēch miisin nyēē kimāmii ꞉chii nyēē kiimuuchē kumur yooto.


text:
Kubōlchi ꞉tāmirmiroochoo miyootēch Yēēsu kule, “Imāchēēnēēch nee ōō, Lakwataab Yēyiin? Kēēchōō cheenyaliileech acheek kutoombo kuyitu ꞉bēsyēēt nyoo /kiikeekwey?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Obe.” Kuchuwu ꞉tāmirmiroochoo miyootēch bakeenke ānkubokōōwutē tōōrōōchoo. Kōōwutē kuu nyooto, kōōtuultēē keey ꞉tōōrōōchoo tukul lekem kusoor tōōliil ānkubokutōōrchi keey āriit ānkubēk!


text:
Kukāsē ꞉biiko chēē kyookooy tōōrōōchoo ng'aleechaa, kumwēyē ākoy kiriing' ānkwoomchinē biiko ng'aleekaab tōōrōōk āk chēbo bichoo kiboonto tāmirmirook chēē miyootēch.


text:
Kukāsē ꞉biikaab kiriinkoonoo ng'aleechaa, kung'ēētōōs ꞉tukul bokukas Yēēsu. Kunyōōru, kusaaysaay kule kung'eetee saang'waa.


text:
Kuyitē, /kiimutyi chiito ake nyēē kisōnkōchoot /kēēkālāboonunēē tiirbeet. Nto bērē kukas ꞉Yēēsu kule kiikoosēē keey ꞉bichooto inee, kumwoochi chiichoo kule, “Wēnyoo, kimkim, /kāākēēnyōōwuung' kaat ām choolwookātēēng'uung'.”


text:
Kōōnkēt ꞉Yēēsu kiyēē kimiitē kōōsōōtē ꞉bichoo ānkumwooy kule, “Ām nee yu ōsōōtēē moo ng'al chēē miyootēch?


text:
Kuskus /kēēmwooy kule, ‘/Kāākēēnyōōwuung' kaat ng'ōōkiswookikuuk’ nto /kēēmwooy kule, ‘Ng'eet ānkiiwēēsyēt’?


text:
Ōkāsē ra kule āboontē ꞉anii, *Wēritaab Chii, kāāmuukēywēēk ām kōōrooni chēē āmuuchēē ānyōōchi biiko kaat.” Yooto bakeenke kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot kule, “Yyoony ankiinam tiirbeeng'uung', ānkiiwēēchi keey kaa.”


text:
Yu kakas ꞉biiko chēē kimii yooto ng'aleechaa, kumuuyo ānkusilto Yēyiin nyi kiikoochinē chii kāāmuukēy chēē wuu choo.


text:
Yu katas taay ꞉Yēēsu āk baannyii, kukas chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Mataayo kumii kēēbuur kēryō kōōruruuchē *syuuruut. Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Rubwaa.” Kung'ēētē bakeenke ānkurubē Yēēsu.


text:
Nto yu miitē ꞉Yēēsu kwoomiisyē ām kaab Mataayo, kukwa ꞉kāāruruukikaab syuuruut chēē chaang' ākoo biiko alak chēē ‑/kimākiiriiku bokwoomiis āk Yēēsu kuboonto keey rubiikyii.


text:
Nto yu kakas *꞉Farisaayeek kuu nyoo, kuteebee rubiikaab Yēēsu kule, “Ntēē āmiisyē ꞉kāānēētiintēēng'woong' āk kāāruruukikaab syuuruut ākoo biich chēē ‑/mākiiriiku?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Chēēng'ootē ꞉biiko choo imnyoontōōs kāānyooyiintēēt. Māchēēng'ootē ꞉choo sobchootiin.


text:
Ibooru nee ꞉ng'aleechu /kikeesir: ‘Ākāykooyē chamateet kusiir kōrōsēēk.’ Kyāāchōōnchinē ꞉anii biiko choo choolwookēnootiin, āmēēbērē choo isōōtē kule churtootiin.”


text:
Kimii ꞉yēē kikwa ꞉rubiikaab Yoowaana ankuteebee Yēēsu kule, “Ām nee yu kēēkirē ꞉acheek āk *Farisaayeek āmiisyēēt āmākirē ꞉rubiikuuk?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “‑Mēērukuutē keey ꞉chōōrōōnuutēkaab saanteetaab leekwa ām saakweetaab kooyēēy yoo boonto keey saanteetaab leekwa. Makuyit ꞉bēsyēēt nyēē +/mākiinēmunēē saantaanaa wōlēē mii chōōrōōnuutēkyii, kunyi yooto ꞉yēē makoorukuut keey ꞉chōōrōōnuutēkyii.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “‑/Mākēētilē ankeet nyēē tākulēēl /ānkēēkinēē sireet nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto kusirinyāktōōs ꞉ankaanaa ānkung'ēti yooto kubarayiit ꞉koong'ta miisin.


text:
‑/Mākēēroonkyinē mbo kibkeetiis choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto, kōōtōlē ꞉wōōnkit kuwasta keey ꞉kibkeetiisyek. Nteenee /kēēroonkyinē kibkeetiisyek choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē lēēl, nto yooto kumoomē ꞉kiy tukuuchoo ꞉tukwaay.”


text:
Kutākung'āloolē ꞉Yēēsu, kuchō ꞉kāāntōōyiintēēt ake ānkukutunyēē taayeenyii ānkumwooy kule, “Kaakume ꞉chēēbnyuu! Ichōō chēētiinyēē āwung'uung' sukusob.”


text:
Kirubaat lēt Yēēsu ꞉cheebyoosyeet ake nyēē kikiikunam bōōrto ake nyēē kisāyē ꞉korotiik ām kēnyiisyēk taman āk āyēēng'. Yu kāākuriikyi Yēēsu, kutiiny *maaseekaab kotootyēētaab sireetaab Yēēsu.


text:
Yooto kuweech keey ꞉Yēēsu kukas cheebyoosyeetkēy ānkumwoochi kule, “Chēē, kimkim! /Kāākiisoobiing' kuuyu 'ikoosēēnoo keey.” Kisob ꞉cheebyoosyaanaa bakeenke.


text:
Nto yu kēēwut ꞉Yēēsu kōōtaab kāāntōōyiintoonoo kunyōōr biiko chēē chaang' chēē kimēēysē. Kikuutē ꞉alake kurēēruunēk, kōōnchōōytōōs ꞉chuut.


text:
Kumwoochi bichoo kule, “Obe saang'. Manaame ꞉chēēbi nteenee kāruchi keey.” Kuroorichi ꞉bichoo Yēēsu.


text:
Nto yu kang'eetee ꞉Yēēsu yooto, kurub lēt ꞉cheebkoraatiisyek alake āyēēnku. Kikuurchinootē ꞉bichoo barak kumwooyē kule, “Iriireeneech ōō, *Mōchōkōrēētaab Tāwuti.”


text:
Nto yu kāwokōōwut ꞉Yēēsu kō, kuba ꞉nkicheek cheebkoraatiisyechaa kō. Yooto kuteebee ꞉Yēēsu icheek kule, “Ara ōyēnchinē kule āmuuchē ꞉anii āsoobook?” Kuwālchi kule, “Kiiyēnchinē ōō, Mokoryoontēēt.”


text:
Kukās ꞉cheebkoraatiisyechaa. Yooto nanyuun, kōōkāloonchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “‑Mābōōmwoochi chii ake tukul ng'aleechu.”


text:
Nto yu miitē kubēēchinē keey ꞉mbo Yēēsu, /kiimutyi Yēēsu chiito ake nyēē kiboonto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat. Kikiyey ꞉tāmirmiryoonoo chiichoo kukwiilakay ꞉ng'elyeb nyēē ‑mēēmuuchē kung'alaal.


text:
Nto yu /kākiibēbēēto tāmirmiryoonoo miyaat kung'eetee chiichoo, kootyaak ꞉ng'elyebta kung'alaal ꞉chiichooto. Kiilat ꞉bichoo kimiitē yooto kumwooyē kule, “Yyē! Manaakeekas bēsyēēt ake ng'ālyoo nyēē tēē nyi ām *Isrāyēēl.”


text:
Nteenee kumwooy *꞉Farisaayeek kule, “Yyōōch! Yēyiisyēē ꞉chiichi bāytooyiintēētaab tāmirmirook chēē miyootēch sukōōbēbēēto tāmirmirook chuut.”


text:
Kiwēēsyētēē ꞉Yēēsu kiriinkōōsyēk āk soong'wēk tukul. Kiinēētiisyootēē kooriikaab saayeet kwoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch kurubta keey āk bāytooyiisyēētaab Yēyiin ānkōōsoobē biiko chēē kiboonto bōōrwoonik chēē makerkeey āk tānkuusyo ake tukul.


text:
Nto yu kakas ꞉Yēēsu biiko chēē chaang', kukāsyi kiisayta kuuyu /kikiisomsoomē ānkunyāliltōōs kuu kēēchiir chēē kābotyi ꞉ākiintō.


text:
Kikuur ꞉Yēēsu rubiikyii taman āk āyēēng' ānkōōkoochi kāāmuukēywēēk kōōbēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch ānkōōsoobē biiko choo tinyē bōōrwoon alak tukul.


text:
Lēbkēēyichooto ku chu: Simōōni (nyoo kaayneenyii ake ku Bētērō), ng'eetaabkaamet Antereeya, Yāākōbō araab Sebetaayo kuboonto keey ng'eetaabkaamet Yoowaana.


text:
Filibō ākoo Baatolomaayo, Toomaas ākoo Mataayo kāāruruukiintoonoo kibo *syuuruut, Yāākōbō araab Alfaayo ākoo Taataayo,


text:
Yooto, kumwoochi kule, “‑Moobe wōlēē miitē ꞉biiko choo mā Yuutayeek āmōōwut kiriinkēēt ake tukul nyēbo biikaab *Samaaryaa,


text:
Ōsoobootē choo mnyoontōōs, ōng'ēētootēē meet choo kiikubēk, ōsoobē choo boonto *makereenik, ānkōōbēbēētootē tāmirmirook chēē miyootēch. /Kākēēkōōnook kāāmuukēywēēchu buch, kunyi ōkooytooy ꞉nkakweek buch.


text:
Manam mbo lool nto ku sira nyēē iliiktēē keey, kwēyōōn nto mbo kirōk, kuuyu yēmē chii nyoo kāākubirto nkuruukyii /kēēkwēchi kiy.


text:
Yoo kōōwut kiriing' nto ku saang'ta ake tukul, ocheeng' kaytaab chii nyēē sikēn ānkōōbuur kayaata ākoy yoo ōbēēchinē keey.


text:
Yoo kamataachaak ꞉chii nto kumakas ng'aleekwook, olelekte tēērtit ām kērēēnkōōkwook yoo ōng'ēētyēē kayaata nto kiriinkoonooto kōōboorchi kule tākōōbuurtooy ng'ōōkisng'waa.


text:
Lēyyē, !kāāmwoowook, +/mākiing'woonchi bichoo bo kiriinkoonooto miisin kusiir ng'wooninto nyēē nyōōru ꞉biikaab Komoora āk Sōtōm bēsyoonoo itiilchinē ꞉Yēyiin ng'aleek biiko ām kōōrēēt.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Āyooktook ꞉anii bōōyēyiisyootē okerkeeye kēēchiir chēē miitē suuyiik kwēēn. Kunyoo ōkāsu ānkōōyibē keey ng'wēny.


text:
+/Makiimutaak taayeetaab bāytooyik kubo anii. Okany kuyēk ꞉nyooto bārooyinto nyēē kōōmwoochinēē bichooto ākoo choo mā Yuutayeek kiyēē ōyēnchinē.


text:
‑Mookany kooyiimaak mētēwoy ꞉kiyēē ōmwooyē nto wōlēē ōmwooytooy kiyooto. +/Mākiiboorwook yooto kiyēē ōmwooyē


text:
kuuyu mēēbērē akweek ꞉chēē +mōōng'āloolē, nteenee Tāmirmiryēētaab Baaba ꞉nyēē mākung'āloolē kubuntēēnook.


text:
Makuchaamta ꞉chii ng'eetaabkaamet /keebakach, kuchaamta ꞉chii lakwanyii ānkuwēēkyi keey ꞉lēēkōōk sikiikwaa kuyey /keebakach.


text:
Mākuwēchook ꞉biiko kubo anii. Nteenee chiito nyoo kamuyta ankookaaseenaa keey ākoy tabanta, +/makiiraraach.


text:
Yoo /kākēēwusēēnook *kiriinkēēt ake, ōmwēchi ake. !Kāāmwoowook, ‑mōōmuutu kiriinkōōsyēkaab Isrāyēēl tukul kumānāāyitu *꞉Wēritaab Chii.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Mā wōō ꞉rubiintēēt kusiir kāānēētiintēēnyii āmā wōō ꞉motwooriintō kusiir mokoryoontēēnyii.


text:
Nyoolchinē /kēēyēchi rubiintēēt kiyēē /kēēyēchinē kāāntōōyiintēēnyii, ānku ākoy /kēēyēchi motwooriin kiyēē /kēēyēchinē mokoryoontēēnyii. Yoo /kēēkuurēēnoo anii *Bēēlsēbuul ānkāāyēku chiitaab kayta ii, kucham nee biiko choo mii kanyuu?


text:
‑Mōōmuyēē choo wusook. +/Makeeng'aany kiy ake tukul nyēē iyēēnoot ānku +/mākiiboor kiy ake tukul nyēē wunyaat.


text:
Ōbāroostooy ng'aleechu ā-āmwook kumākāsē ꞉chii /keekas kāroomin. Nto kiyēē /kēēchoomwook, ōkuurtē kukas ꞉biiko tukul.


text:
‑Mōōmuyēē choo bākāchē bōōrto āmēēmuuchē kubakach tāmirmiryēēt. Nteenee ōmuyēē nyoo imuuchē koo-armuusee bōōrto āk tāmirmiryēēt maataab kibchuulyo.


text:
/Kyooltēē oob kootiitiiyēēnik āyēēng' beesaan chēē mābo laat? Ānkoo kuwuu nyooto, ‑mēēsuuwu mbo ꞉akeenke yoo manaacham ꞉Baaba Yēyiin.


text:
Chii nyoo kachamta ām taayeetaab biiko kule chāmoo, +maachamte ꞉nkanii chiichooto ām taayeetaab Baaba.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “‑Moosoot kule kyāāchōōntooy ꞉anii tāloosyēēt kōōrēēt, nteenee kyāāyibu ng'ot,


text:
kuuyu kichāāwuulyē biiko. Tooytōōs ꞉wēēro ākoo kwaan, kutooyo ꞉chēēbto āk kaamet ānkutooyo ꞉koorkēētaab wēēriit ākoo cheebyoosyeetaab biikooy.


text:
Chii nyoo chāmē kwaan nto kaamet kusiir wōlēē chāmtoo anii, māyēmē ꞉nyoo kuyēk rubiintēēnyuu. Nto nyoo chāmē wērinyii nto ku chēēbnyii kusiir wōlēē chāmtoo anii, māyēmē ꞉nkinee kuyēk rubiintēēnyuu.


text:
Nyoo kāyēētyi keey soboontaab kōōrooni, mākōōboot soboonnyii bo kibchuulyo. Nto nyoo kēēkooyto soboonnyii ām kōōrooni kubo anii, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
Chiito nyoo kataachaak kaakutaacha nkanii, nto nyoo kataacha anii kaakutaach Yēyiin nyoo kiiyookwoo.


text:
Chii nyoo tōrōōchē *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin kuuyu wōōrkooyoo, kunyōōru kiyēē /kēētuwēnēē wōōrkooyoontēēt. Nto chii nyoo tōrōōchē chiito nyoo churtaat kuuyu churtaat kunyōōru kiyēē /kēētuwēnēē ꞉chiichooto churtaat.


text:
Kāāmwoowook, chii nyoo kārāmchi mbo bēy rubiintēēnyuu ānkoo kumātookunoot ꞉rubiintoonoo, +/mākēētuwēn chiichoo.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii taman āk āyēēng' ng'aleechaa, kung'eetee yooto ānkuwokōōnēētiisyoot kwaamtaat lōkōōywēk ām kiriinkōōsyēkaab wōlooto.


text:
Yu kakas ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana nyēē kirataat ng'aleek chēē kimii kuyēyē *꞉Kāārārookiintēēt, kumwoochi rubiikyii āyēēng' kule, “Obe wōlēē mii ꞉Yēēsu ankooteebee yoo inee man ꞉Kāārārookiintēēt nyoo /kōkēēbērē mākuchō, nto tākumii ꞉ake nyēē kēēkānyoonu.”


text:
Yu /kabokeeteebee Yēēsu kuu nyooto, kuwālchi rubiichoo kule, “Oyeey ānkubōōmwoochi Yoowaana kiyēē kookas.


text:
Kāstooy ra ꞉cheebkoraatiisyek, bēēsyētē ra ꞉choo kisōnkōchootiin, kōōkusobcho ꞉choo bo makereenik, kāsē ra ꞉cheemiinyiisyek ng'aleek, /kookiing'eetee meet choo kikiikuba *kāābkwoombiich /ānkōōkyoomchi mbo nkicheek bānoonik lōkōōywēk chēē kāroomēch.


text:
Yu kāākubēēchi keey ꞉rubiichoo kiiyooktooy ꞉Yoowaana, kumwoochi ꞉Yēēsu biiko kule, “Kyōōbēētii bōōkāsē nee ām kōōr nyēē suurkwēēn? Ara ki tōōywoo nyēē kiimuuchē kōōsooyēn ꞉yoomat yoo kāwus?


text:
Ara ki chii nyēē kikiilaach sirooy chēē kāroorānēch? Acha, /kēēnyōōrchinē chēē iloochē sirooy chēbo barak kaab bāytooyik.


text:
Ara kyōōbēētii bōōkāsē ng'oo nanyuun? Ara ki *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉nyi kibōōnyōōru? Kubooyiit man, kyōōnyōōru wōōrkooyoontēēt nyēē wōō kusiir wōōrkooyoo ake tukul.


text:
Inee ꞉nyoo ng'āloolēē ꞉Yēyiin ām yoo /kikeesir kule, ‘+Māāyooktē kiiyookiintēēnyuu koonto wokuyēytoowuung' kēēlto.’


text:
!Kāāmwoowook, māmii ꞉chii kōōrooni nyēē wōō kusiir Yoowaana, nteenee wōō ꞉nyoo mātookunoot nyēbo laat ām bāytooyiisyēētaab Yēyiin kusiir inee.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Nto kuchakee yoo kitoowu ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana kwoomtooy lōkōōywēk ākoy kura, kiyōōt ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin ām wusiisyēēt ānkusyēēmē ꞉biiko chēbo wōōrōōryēēt kōōsōrto.


text:
Kunyoo, +maakerkeeyee nee biich chēē wuu chu? Kerkeey lēēkōōy chēē mii wōlēē chaang' ꞉biich āmāchāmē ng'aleekaab chuut yoo /kēēkuurchinē kule,


text:
Wuu nyooto wōlēē kiyibto ꞉biiko Yoowaana āk anii. Kimoomē ꞉Yoowaana āmit chēbo leles nto kuyyēē *tifaayiin. Yooto /kēēmwooy kule, ‘Boonto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat.’


text:
Kuchō *꞉Wēritaab Chii nyēē kyoomiis ānkuyyēē tifaayiik /kēēlē, ‘Kimooroong'nyaa, kibōōkityoo ānku choorweetaab kāāruruukikaab *syuuruut āk biich choo ‑/mākiiriiku.’ Nteenee inkētē ꞉chii kiyēē yibu ꞉ng'oomnān yoo karub kāānēētēywēēkyuu.”


text:
Yooto kung'alaalee ꞉Yēēsu nyēē miyaat kiriinkōōsyēk choo mēēbērē kiweeksee miyootyēēt ānkoo kikiikuyeyee ꞉inee wōlooto ng'al chēbo kwōng'uut.


text:
Kimwooyē kule, “Wuusyō, wēē, kiriinkoonēēb Koorasiin āk Beetsaayta! Tyaa, ꞉ng'woonin nyēē mii kukānyoonwook akweek choo kyookas ng'al chēbo nkoolat choo kyāāyēyē. Nto ki biikaab Tiirō nto ku chēbo Sitōōn chēē kyāāyēchinē ng'aleechu bo nkoolat, nto kiiloochē sirookaab mēēysō ānkōōbuurēē aryaanteet kōōboor kule kaakuweeksee miyootyēēt.


text:
Kiriinkōōsyēchu, !kāāmwoowook, mākunyōōr ꞉biikwook ng'wooninto nyēē siirē nyoo nyōōru ꞉biikaab Tiirō ākoo Sitōōn bēsyoonoo itiilchinē ꞉Yēyiin biiko ng'aleek.


text:
Biikaab Kaabernaam, ōbērē ꞉nkakweek +moobe kibkōōnkōy? Achicha, ōbēētii kāābkwoombiich! Nto /kikikeeyeyee Sōtōm ng'al chēbo nkoolat, choo /kikēēyēwook akweek, nto manaakarbus.


text:
!Kāāmwoowook, ōnyōōru ꞉akweek biikaab Kaabernaam ng'woonin nyēē siirē nyoo mākunyōōr ꞉biikaab Sōtōm bēsyoonoo itiilchinē ꞉Yēyiin biiko ng'al.”


text:
Nto miitē yoo, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Āsiltiing' inyiing' Baaba Yēyiin, nyoo ibāwu barak āk ng'wēny, kuuyu 'kwēēboorchi biiko choo yibē keey ng'wēny kiyēē iwunyēē biiko choo isōōtē kule ng'oomēch.


text:
Kikōōno ꞉Baaba kiy ake tukul nyēē āboontē. Baaba nkit ꞉nyēē inkētē wōlēē āwuuyē ꞉anii, āmēēbērē mii subak ꞉chii nyēē inkētē wōlēē wuu ꞉Baaba, nteenee lakwanyii nkit ākoo biiko choo kyaakwey āboorchi.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Okwaa wōlēē āmiitē ꞉anii akweek tukul choo ōchoosyootiin ānkōōng'irook ꞉tukun sāāmuung'wook.


text:
Āyēku tala ānkāāyibē keey ng'wēny. Kunyi, ōrookēē keey muchōōkiinyuu ankookany aneetaak. Yoo kooyey kuu nyooto, +mōōmuung'iisyē.


text:
Nto mii bēsyēēt ake yēē ki *Sabaato, kumur ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii mbareet ake nyēē kibo nkoonuuk. Kyoomootiin rubiikyii ꞉kēmēy yooto, kutoow kuswech mētēwookaab nkoonuuk ankwaam.


text:
Nto bērē kukas *꞉Farisaayeek kuu nyoo, kumwoochi Yēēsu kule, “Kas, ntēē miitē ꞉rubiikuuk kwiiryēē kiruutyēēt nyoo māchāmu /kēēkēsiis yēē bēsyēētaab Sabaato.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Manoosuman ꞉akweek, kiyēē kiyey ꞉Bāytooyiintēēt Tāwuti yoo kyoomē ꞉kēmēwuut ākoo lukēēnyii?


text:
Kiwo *Kōōtaab Yēyiin /ānkiikoochi mukaatiinek choo /kikēēchāmchinē mbo *kibkōrōs nkit kwaam. Kyaam ꞉Tāwuti mukaatiinechaa ānkōōkoochi nkicheek biikaab lukēēnyii kwaam.


text:
Nto mbo subak ii, manoosuman ꞉akweek ām siruutēkaab *Muusa kule iryēē kiruutēk ꞉mbo kibkōrōs yoo yēyiisyēē Kōōtaab Yēyiin ām bēsyēētaab *Sabaato ‑/āmākēēyibē kule kaleel?


text:
Nto ōnkētē kiyēē kiibooru ꞉Yēyiin yoo kimwooyē ām siruutēk kule, ‘Ākāykooyē chamateet kusiir kōrōsēēk,’ nto kāmōōng'āloolēē nyēē miyaat biich chēē māboonto lēēlis.


text:
Kimiitē kōyooto ꞉chiito ake nyēē kisōnkōchoot ꞉āwut. Yooto kuteebee *꞉Farisaayeek chēē kimii kōyooto Yēēsu kule, “Ara chāmwēēch ꞉kiruutēk /kiisoobso yēē bēsyēētaab *Sabaato?” Kitēēbē ꞉bichoo kuu nyooto kutēchē Yēēsu subokōōyyoong'tēē kōōk.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Yoo boonto ꞉chii ām akweek kēēchiiryēēnyii ānkōōsuuchi ꞉kēēchiiryoonoo ng'wēēn yēē bēsyēētaab Sabaato, ichuutu oob bakeenke ām ng'wēēn?


text:
Bo koomānuut ꞉chii miisin kusiir kēēchiir. Kunyoo, chāmwēēch ꞉kiruutēk keeyey kiy nyēē karaam bēsyēētaab Sabaato.”


text:
Yu keewaany Yēēsu kumwooy ng'aleechaa, kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot ꞉āwut kule, “Chuul āwut.” Yu kachuul, kukaramiit kuu nyiin ake.


text:
Nto yu kēēnkēt ꞉Yēēsu ng'aleek chēē kimii ꞉bichoo kuchōbē, kung'eetee yooto.<br/>Kirub ꞉biiko chēē chaang' Yēēsu ānkōōsooboot bōōrwoonik chēē kiboonto ꞉biiko wōlēē wōō.


text:
“Chiinyuu nyēbo yiisyēēt ꞉nyi nyēē kyaakwey.<br/>Āchāmē ānkāāng'ērēkyinē.<br/>+Māāng'oobchi Tāmirmiryēēnyuu<br/>ānku inee ꞉nyēē mākuyibchi bōrōryōōsyēk tukul manta.


text:
Mākoy kwiiri tōōywoo nyēē ng'asng'as,<br/>nto kōōmiis nōmōryoo nyēē meeymeeyaat,<br/>ākoy kukas kule kēēbēliis ꞉manta.


text:
Nto mii yoo /kiimutyi Yēēsu chiito ake nyēē kiboonto tāmirmirook chēē miyootēch ankukoraat āmēēmuuchē kung'alaal. Yooto kōōsoob ꞉Yēēsu chiichoo kukasta ankootyaak kung'alaal.


text:
Yu kakas ꞉biiko tukul chēē kimii yooto kiyēē kiyeyakay, kumuuyo miisin ānkumwooy kule, “Ara *Kāārārookiintēēt ꞉chiichi nyoo kōkēēkānyoonu?”


text:
Nteenee yu kakas *꞉Farisaayeek ng'aleechaa, kumwooy kule, “Māwuu nyoo, ntēē yēyiisyēē ꞉chiichi *Bēēlsēbuul nyoo bāytooyiintēētaab tāmirmiroochooto yoo ibēbēētooy tāmirmiroochu miyootēch.”


text:
Kuuyu kiinkētē ꞉Yēēsu kiyēē kiisōōtē ꞉bichoo, kumwooy kule, “Yoo kaakubar keey ꞉lukēētaab booryēēt nyēbo kōōrēēt ake, kuburyētē ꞉kōōroonoo. Nto yoo kaakukwiil keey ꞉nkinee mbo kiriing' nto ku kayta ake, kuburyētē.


text:
Nto yoo āyēyiisyēē ꞉anii *Bēēlsēbuul ābēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch, kuyēyiisyēē ng'oo ꞉rubiikwook yoo ibēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch? Oteebee, baa, akweek kumwooy chēbo man.


text:
Nteenee yoo āyēyiisyēē Tāmirmiryēētaab Yēyiin ābēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch kōōbooru kule kōōkuyityook ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Nto subak ii, imuuchāksē kule nee kutur ꞉chiito ake kaytaab murēnēēt ake nyēē tinyē nkuruuk ānkōōnēm tukuukaab chiichooto? Yoo kamarat chiitaab kayta, māturē kōōto.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi biiko kule, “Chii ake tukul nyoo māmii komosnyuu, ku nyooto ꞉nyēē miitē kubāloo. Nto chii ake tukul nyoo māyēētyēēchoo kiiruruukiisyē, ku nyooto ꞉nyēē isērēētē.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kāāmwoowook, /kēēnyōōchinē kaat chiito ām ng'ōōki ake tukul āk kōchōōng'nāt ake tukul, nteenee ‑/mākēēnyōōchinē kaat nyoo intosuurē Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Chii ake tukul nyoo kang'alaalee *Wēritaab Chii nyēē miyaat, /kēēnyōōchinē kaat, nteenee chii ake tukul nyoo koobuch Tāmirmiryēētaab Yēyiin, ku ‑/mākēēnyōōchinē nyoo kaat ra nto mbo ām bēsyōōsyēk choo kwoonii.”


text:
Kimwooy subak ꞉Yēēsu kule, “Yoo karaam ꞉kēētit ku kāroomēch ꞉nkicheek lokoyeekyii nto yoo miyaat ꞉kēētit ku miyootēch ꞉nkicheek lokoyeekyii. Kunyi /kiinkētēē kāroomnyēētaab kēētit lokoyeekyii.


text:
Ōyēku sōō ng'oomng'ook nyēē tyaa! Choolwookichu, ōmuuchē ꞉akweek omwaay ng'ālyoo nyēē karaam bēsyō? Kiyēē chōōnēē kuutiitaab chii ku nyēē mii mētinyii.


text:
Yoo karaam ꞉mētitaab chii kuyēyē tukuuk chēē kāroomēch, nto yoo miyaat ꞉mētit kuyēyē tukuuk chēē miyootēch.


text:
Kāāmwoowook, makukwaanee chii kubo ng'ālyoo nyēē mayemaat nyēē kiikumwooy, yoo /kiitiilchinē biiko ng'aleek.


text:
Yooto kumwoochi *꞉Farisaayeek alake ākoo kāānēētikaab kiruutēk Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, kēēmāchē iyēwēēch kiy nyēbo kwōng'uut nyēē iboorunēēnēēch kule iboontē kāāmuukēywēēk chēē kwoonēē kibkōōnkōy.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Kibrōkōsiis āk choo chuunnyēē Yēyiin ꞉chēē tēēbē /kiiboorchi kiy nyēbo kwōng'uut. Ng'al baateey chēbo kwōng'uut chēē +/mākiiboorchi ku choo kibo wōōrkooyoontēēt Yoona.


text:
Kuu yoo kibēēnnyēē ꞉Yoona mooyēētaab tyoony bo araaray bēsyōōsyēk sōmōk, mākubēēni ꞉nkinee *Wēritaab Chii ng'wēny bēsyōōsyēk sōmōk.


text:
Mākōōyyoong'iis ꞉biikaab Ninaawi bēsyoonoo /kiitiilchinē biiko ng'aleek ankooruusta biiko chēē wuu chutēchu, kuuyu kiweek ꞉icheek yoo kyoomchinē ꞉Yoona lōkōōywēk. Nteenee mii yu ra ꞉nyēē wōō kusiir Yoona.


text:
Mākōōyyo ꞉cheebyoosya nyēē kibāytooy kōōrēētaab Sōōy bēsyoonoo /kiitiilchinē biiko ng'aleek. Makooruusta biiko chēē wuu chutēchu, kuuyu kichōōnēē ꞉inee lōōyin chokuyēbchinē yiit ng'aleekaab ng'oomnān choo kimwoowu ꞉Sōlōmōōn. Nteenee mii yu ra ꞉nyēē wōō kubiir Sōlōmōōn.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo /kāākiibēbēēto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat kuchuwunee chiito, makoombakaatee suurkwēēnēēt nyēē kilay ꞉asiis kuchēēng'ē wōlēē kēēmuunyēē. Nto yoo kāmānyōōr wōlēē kāminy,


text:
kumwooyē kule, ‘Kaykay ayeey wōloo kyāāminyē.’ Yoo kēēyēēw, kunyōōru wōlooto kumasaat ankuyeytaat nyēē karaam.


text:
Yooto, kōōyēēyē ānkuwokuchōōntooy keey tāmirmirook alak tisab chēē miyootēch kusiir inee ānkōōwut ꞉tukul chiichooto. Kunyi, miyātiitu ꞉chiichoo kusiir yoo kibo taay. Kunyoo mākuwuuyiit nyooto ām wōlēē miitē ꞉biiko choo kiikuchuunnyēē Yēyiin.”


text:
Nto yu tākumiitē ꞉Yēēsu kung'āloolchinē biiko chēē chaang', chokōōyyoonyēē ꞉kaamet ākoo mbo ng'eetaabkaamet saang' kumāchē kung'āloolchi.


text:
Kumwoochi ꞉chiito ake Yēēsu kule, “Mii ꞉koomēt saang' ākoo mbo ng'eetaabkoomēt kumāchē kung'ālooluung'.”


text:
Yooto koong'welyeel rubiikyii ānkumwooy kule, “Bichu kēēboontē keey ꞉chēē mbo ng'eetaabiya ānku mbo moomo.


text:
Chii ake tukul nyoo yēyē ng'aleek choo māchē ꞉Baaba ām kibkōōnkōy, nyēē ng'eetaabiya anii, cheebiya anii ānku moomo anii.”


text:
Yu kēēruruukyi keey inee ꞉biiko chēē chaang', kulaany mwēēnkēēt nteenee kiiyyoong'iis ꞉biiko chuut tukul sakaramteetaab tōōliilēēt.


text:
Kooneet ꞉Yēēsu bichoo ng'aleek chēē choong'ēch ām tyoonkōōchoy kule, “Kiwokuyis ꞉kāābātiintēēt ake nkoonuuk.


text:
Kōōsuuchi ꞉alake wōlēē miitē ꞉kātook. Yu kābiityo ꞉kātoochoo kōōrēēwoon nkoonuuk kut kumanaayey āmit.


text:
Kōōsuuchi ꞉alake teng'eek chēē kāroomēch. Kibiityo ꞉choo nyēē karaam. Kiyey ꞉alake āmiik chēē ng'ēri, kuyey ꞉alake chēē kāykāyēch, nto alak kuyey chēē choong'ēch.


text:
Nto mii lētuunoo, kukwoonchi ꞉rubiik Yēēsu ankuteebee kule, “Ām nee siing'āloolchinēē ꞉inyiing' biiko tyoonkōōchoy?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “/Kookeekweyaak akweek ōnkēt kiyēē iyeelaat kurubta keey bāytooyiisyēētaab Yēyiin, nteenee /mānāākiiboorchi alak.


text:
Chiito nyoo yēyiisyēē kiyēē inkēt +/mākēētāsyi ake. Nto nyoo māyēyiisyēē, +/mākiibootēē mbo nyoo kāboonto.


text:
Āmwoowunēē ng'aleek tyoonkōōchoy kuuyu ānkoo kakasee koong', mākāsē kiy, nto yoo kāyēbchi yiit, kumēēnkētē kiy.


text:
Yityiintōōs ām bichu ꞉kiyoo kimwooyē ꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin Isaaya kule,<br/>‘+Mōōyēbchinē yiit,<br/>āmōōnkētē kiy.<br/>+Mōōkāsēē koong',<br/>āmōōkāsē kiy.


text:
Kuuyu kiyoomcho bichu ꞉mētēwoy,<br/>kiimiiny ꞉bichoo yiitin<br/>ānkiimiis koonyay.<br/>Nto kōmāwuu nyoo,<br/>nto kāsēē koonyekwaa,<br/>kuyēbchinēē yiit yiitiikwaa<br/>ānkōōnkētēē mētēwookwaa ānkuwēēkiis<br/>ānkāāsoob icheek.’


text:
!Kāāmwoowook, kiikukanyaan *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin chēē chaang' āk biiko chēē chaang' choo churtootiin, kule nto kas kiyēē ōmiitē ꞉akweek ōkāsē nteenee maneemuuch. Kukanyaan kule kuyēbchi yiit kiyēē kyookas ꞉akweek nteenee mānēēnkēt kiyooto.”


text:
Kerkeey ꞉biiko alake āk kēēltaab too. Kāsē ng'ālyoontēēt nyēē rubtooy keey bāytooyiisyēētaab Yēyiin āmēēnkēt kiyēē mwooyē ꞉lōkōōywēchoo. Yoo kāchō ꞉Kibrōkōsyoontēēt kusārē.


text:
Nteenee māchutitēē icheek ꞉ng'ālyoontoonoo, ibuurtooy nto nyēē mā tyaa, yoo /kākēēwēch /ānkēēwus kubo ng'ālyoontēēt, koochuchuuy keey.


text:
Kerkeey ꞉biiko alake teng'eek chēē kibiitee ꞉kātook. Kāsē ng'ālyoontēēt, nteenee bēng'tēē tukuukaab kōōrooni āk muchastaab bāytit. Irēēwoonē ꞉tukuuchoo ng'ālyoontēētaab Yēyiin kumayey kiy.


text:
Kerkeey ꞉biiko alake teng'eek choo kāroomēch. Kāsē ng'ālyoontēēt ānkukiilchi. Yēyiisyēē ꞉alake ng'ālyoontēētaab Yēyiin kuyi keey kisich, kuyi keey ām alak kukaykay, nto alak kuyi keey miisin.”


text:
Nto mii yoo kumwoochi ꞉Yēēsu biiko tyoonkōōchēēt ake subak kule, “King'eet ꞉chiito ake kuchaan kēbuswēēk chēē kāroomēch mbareenyii.


text:
Nto mii kwēēmooy kukāruuyo ꞉biiko, kuchō ꞉buunyoontēēt ānkuyis suuswoontēēt ake nyēē wuu nkoonnyoontēēt wōlooto bo mbareen ānkuwēēchi keey.


text:
Nto miitē yoo, kumwoochi ꞉motwoorik chiitaab mbareet kule, ‘Mokoryoontēēt, 'kiichaan oob ꞉inyiing' kēbuswēēk chēē kāroomēch mbareen? So, kokwaanee ānō ꞉suuswēk?’


text:
Kuwālchi ꞉chiitaab mbareet kule, ‘Buunyoontēēt ꞉nyooto koyey ng'aleechaa.’ Kumwoochi ꞉motwoorikyii kule, ‘Ara keebe ꞉acheek bokiitutu suuswēchoo?’


text:
Kunyi okany kubiityiin kuu nyooto ākoy yoo /kēēkēsiisyē. Nto yooto +māāmwoochi biiko choo kēsiisyē kulēkwēl suuswēk ankurat /sikeebeel, nto yityo kōōruruuch nkoonuuk ānkuyib kukwa chookē.’ ”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu tyoonkōōchēēt ake kurubta keey āk bāytooyiisyēētaab Yēyiin kule, “Kichaan ꞉chiito ake mbareenyii kēbuswoontēēt ake nyēē /kikēēkuurēē *aritaaliit.


text:
Ānkoo ku kēbuswoo nyēē mining' ām kēbus alak tukul chēē /kēēchoonē, biitē ku wōōyiit kusiir keetiik chuut ānkuyēyē sokonaak chēē tēēkyinē ꞉tāriitēk kooriikwaa.”


text:
Kimwooy subak ꞉Yēēsu kule, “Kerkeey ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin tukun choo yoo /kakeetankwarta bus kuchututēē busyeek tukul kukuut.”


text:
Kiyityiin yooto ꞉kiyoo kimwooyē *꞉wōōrkooyoontēēt ake kule,<br/>“Āmiitē wāāmwoowunēē ng'aleek tyoonkōōchoy,<br/>ābooru ng'al chēē kiiyēēlootiin kung'eetee /kakeeyey kōōrēēt.”


text:
Yooto, kubakaakta ꞉Yēēsu bichoo ki chaang' ānkuwo kō. Nto tēē yoo kōōnookyi ꞉rubiikyii ankuteebee inee kule, “Mwoowēēch, ibooru nee ꞉tyoonkōōchoonoo bo suuswoontēēt?”


text:
Mbareet ku kōōrēēt, nto nkoonuuk ku biikaab bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nto suuswoontēēt ku biikaab Kibrōkōsyoontēēt.


text:
Nto ꞉nyēē kichoonē suuswoontoonooto ku *Kēniintēēt. Kiyēē +/makeekes ku biiko chēē +/mākiitiilchi ng'aleek ām bēsyēētaab tabanta. Nto kēsiik ku malayikaanik.


text:
Kuu yoo /kēētilē suuswoontoonoo miitē mbareen /ankeebeelee maata, kuwuuyiitu nyooto ām tabantaab kōōrēēt.


text:
Mākōōyook *꞉Wēritaab Chii malayikaanikyii chokōōnēmto ām Bāytooyiisyēēnyii ꞉biiko tukul choo tēwēchootē biiko alak āk kibng'ōōkisiis alak tukul.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kerkeey ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin yoo /kakeewunyee tukun chēbo koomānuut mbareen nto tēē yoo kunyōōr ꞉chiito ake ānkōōyēēn subak. Wēētii ꞉chiichoo ām ng'erekweek ānkuwokwaalta tukuukyii tukul chēē boonto ankwaal mbaraanaata.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Kerkeey ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin āk yoo chēēng'ē ꞉chiito ake sanayeek chēē kāroorānēch,


text:
nto yoo kānyōōr sanayaanteet akeenke nyēbo koomānuut wokwaalta kiy ake tukul nyēē boonto ankwaal sanayaantaanaata.”


text:
Kimwooy subak ꞉Yēēsu kule, “Kerkeey ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin yoo keeluumta ꞉biiko alake nēētiit tōōliilēēt āriit ankunam *burburiinēk chēē chaang' chēē makerkeey.


text:
Yoo kaakunyiy ꞉burburiinēk nēētiit, kōōchuut ꞉tēkiik kuchō sakaramteet. Nto yityo kōōbuur ng'wēny ānkulēkwēl burburiinēk choo kāroomēch ānkōōkoochi kērēb ānkumēto choo miyootēch.


text:
Wuu nyooto ām bēsyēētaab tabantaab kōōrooni! Makukwa ꞉malayikaanik ānkulēkwēlunēē biiko choo miyootēch wōlēē mii ꞉choo churtootiin.


text:
+/Mākēētōōrchi biiko choo miyootēch wōlēē bo maat nyēē irikitiitē wōlēē mākung'woonchi ꞉soboon ankuriirunee ng'wēny.”


text:
Yu kēēwoong' ꞉Yēēsu kumwooy ng'aleechaa, kuteebee rubiikyii kule, “Ōkāsē ng'aleechuutēchu?” Kukēt rubiikēy kule, “Ēē, kēēkāsē.”


text:
Yooto nanyuun kumwoochi icheek kule, “Kunyoo, kāānēētiin ake tukul nyēē /kiikiineet kurubta keey bāytooyiisyēētaab Yēyiin, kukerkeey chii nyēē inēmu ām chookēēnyii tukuuk chēē leelach āk chēē yōōsēch.”


text:
Nto lētuunoo kuyit Nāāsārēēt wōloo kinērēē. Yooto kōōnēētiis ām *kōōtaab saayeet. Yu kakas ꞉biiko wōlēē kiinēētitooy, koolat ankuteebee keey kule, “Wōlēē kinyōōrtooy ꞉chiichi ng'oomnātooni āk kāāmuukēywēēchu bo kwōng'uut ku ānō?


text:
So! Mābo nee ꞉wēēriitēnyi kāātoong'iintoonoo? Mā kaamet nyoo /kēēkuurēē Maaryaa ānku ng'eetaabkaamet oob Yāākōbō, Yōōsēēf, Simōōni ākoo Yuuta?


text:
Kitay ꞉bichoo Yēēsu.<br/>Nto tēē yoo kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “‑/Mākēēkoonyitē *wōōrkooyoo ām saang'nyii nto kōōng'waa, nteenee koonyitē ꞉biikaab saang'ta ake.”


text:
Kumwoochi motwoorikyii kule, “Bātisāniintēēt Yoowaana ꞉nyooto nyēē kookung'eetee meet! Kiyooto nyi ōkāsē kuyēyiisyēē kāāmuukēywēēchoo bo kwōng'uut.”


text:
Kimiitē yēē kichoomnyo ꞉Ērōōtē āk Erootyaa koorkēētaab ng'eetaabkaamet nyēē /kikēēkuurēē Filibō. Kimwoochinē ꞉Yoowaana Ērōōtē kule, “Makaraam 'intii ng'eetaabkoomēt kusobē.” Yooto kōōwuruur ꞉Erootyaa Ērōōtē kukerta Yoowaana kōōtaab kibratiisyek.


text:
Kimāchē yooto ꞉Ērōōtē kubakach Yoowaana nteenee kiiywey biiko, kuuyu kichāmtooy ꞉bichoo kule *wōōrkooyoontēēt ꞉Yoowaana.


text:
Nto miitē yēē /kikyoomē saakweet nyēē king'ērēkyinēē ꞉Ērōōtē bēsyēēt nyēē /kikēēsichēē, chokutuumēē ꞉chēēbtaab Erootyaa taayeetaab biiko. Yooto kung'erech ꞉Ērōōtē kut


text:
Wokuteebee ꞉chēēboo kaamet nto tēē yoo chokumwoochi Ērōōtē kule, “Āmāchē mētitaab Yoowaana /kēēyibunēēnoo kibseesweet!”


text:
Yooto kwoorookēn ꞉Bāytooyiintēēt, nteenee kuuyu kikiikōōwoolchi keey chēēboo ām taayeetaab tāyēēkyii, kumwaayta /kēēyēchi kiyooto kitēēbē.


text:
Yu /kābokyoomchi Yēēsu ng'aleechaa, kung'ēētyēē wōlooto kimii ānkwooyyēē mwēēnkēēt kumāchē kuba yēē kimālēēkit ꞉chii. Nto kukāsē ꞉biiko kuu nyooto, koosaab sakaramteetaab tōōliilēēt kwaalach Yēēsu.


text:
Kurēkunēē ꞉Yēēsu mwēēng', ankukas biiko chēē ki chaang' miisin, kukāsyi kiisayta ānkōōsoobchi bōōrwēk.


text:
Nto kwiimēnē ꞉kōōrēēt, kōōnookyi ꞉rubiik ānkumwoochi kule, “Ntēē kāākwiimēn ꞉kōōrēēt ānku suurkwēēnnyoo ꞉wōli! Mwoochi bichu simkuroot subokwaalaat āmiik chēē kāriibēē moonikwaa.”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu kule kōōbuur ꞉biiko yoo bo saatyeet. Nto miitē yoo kunam mukaatiinekēy muut āk burburiinēkēy āyēēng' ankukas barak kubirchi Yēyiin kōōnkōy. Nto yityo kubcheyaabchey ānkōōkoochi rubiikyii kubchēchinoot biiko.


text:
Kyoomiis ꞉bichoo tukul kut kubiyoong'iis. Nto bērē kōōruruuchoot ꞉rubiik āmiik chēē /kikiituuchaat, kunyiy kērēboonik taman āk āyēēng'.


text:
Yooto bakeenke, kōōkiimchi ꞉Yēēsu rubiikyii kulaany mwēēnkēēt simkoonto kutākumii ꞉inee kōō-āmiisē biiko.


text:
Nto yu kāākōō-āmiis bichoo, kootooch nkityō lekemeet ake barak wokusaay. Kwiimēnē ꞉kōōrēēt kutākumii ꞉inee wōlooto nkityō.


text:
Nto bērē kukas ꞉rubiikyii kuwēēsyētoonunēē tōōliilēēt, kumuuyo miisin ānkumwooy kule, “Chii ēē, nto āyiin!” Kumwooyē kuu nyooto kōōnchōōytōōs bakeenke nyēē kāākubōōtoon.


text:
Kukāsē ꞉Bētērō kuu nyoo, kumwooyē kule, “Yoo inyiing' ii, Mokoryoontēēt, imwoowoo āwēēsyētēē bēēko barak ākoy wōloo imiitē.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu Bētērō kule, “Chōō naas.” Kurēkunēē ꞉Bētērō mwēēng' ankootaar bēēko barak ānkutākyi keey Yēēsu.


text:
Yu kakas wusōōnēēt, kunyokoriit ānkutoow kuling'taat. Yooto kutooree kāānchōōyto kule, “Wōōy, ānkiisārwoo wē, Mokoryoontēēt!”


text:
Kōōyokooyto ꞉Yēēsu āwut ankunam Bētērō. Nto tēē yoo kumwoochi kule, “So, ntēē iyābē kuu nyi? ‑Mēēkoosēēnoo keey?”


text:
Kukutunkyi ꞉biiko choo kimiitē mwēēng' Yēēsu kumwooyē kule, “Kubooyiit man, inyiing' Lakwataab Yēyiin.”


text:
Yu kēēnkēt ꞉biikaab wōlooto kule ki Yēēsu ꞉nyooto, kukuurootēē biiko soong'wēk chēē ki laatoos. Kikiimutyi Yēēsu biiko tukul chēē kimnyoontōōs.


text:
Kusoom ꞉bichooto kimnyoontōōs Yēēsu kule, “Ichāmwēēch kēētiiny buch maaseekaab kotootookaab sireeng'uung'.” Kisob ꞉chii ake tukul nyēē kitiiny maaseechaa.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kukwaanee *꞉Farisaayeek alake āk kāānēētikaab kiruutēk Yēērusālēēm ankuteebee Yēēsu kule,


text:
“Ām nee yu mārubē ꞉rubiikuuk ntāsimuutēkaab mbo kuuko? Ntēē ‑mēēntāsiimē ꞉icheek āwunnyēk nto āmiisyē?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Ntēē ōkwētyinē akweek mākuutēkaab Yēyiin ankoorub ātēbuutēkaab mbo kuukoong'?


text:
Kimwooy oob ꞉Yēyiin kule, ‘Iywey kōōn āk koomēt? Chii nyoo chubē kwaan nto kaamet, kunyoolchinē ꞉meet.’


text:
Nteenee ōmwooyē ꞉akweek kule yoo kāmwoochi ꞉chii kaamet nto kwaan kule, ‘Kiito ake tukul nyoo kātāākōōnook, kukyaasat kubo Yēyiin,’


text:
nto yooto mēēbērē māchāktōōs kooywey sikiikyii. Ōmōōntooy ꞉akweek kuu nyiitēnyi ng'ālyoontēētaab Yēyiin ankoorub ātēbuutēkwook nkit.


text:
Nto miitē yoo, kumwoochi ꞉Yēēsu biiko kuyisyi keey inee nto yityo kumwoochi kule, “Okas baa ng'ālyoontooni:


text:
Mēēbērē kiyēē iwutē kuutiitaab chii ꞉nyēē yēyē chiichoo kumātililiit, nteenee nyēē yēyē kumātililiit ku kiyoo chōōnēē kuutiinyii.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kōōnookyi ꞉rubiikyii, ānkumwoochi kule, “'Kēēnkēt ꞉inyiing' kule kāng'woonchi *Farisaayeek ꞉ng'aleechaa 'kēēmwooyē?”


text:
Kunyi ‑mooyiimee keey ꞉akweek Farisaayeechaa. Kōryootiin ꞉bichoo. Nto yoo kēēntōōchi ꞉cheebkoraatyaanteet ake ake, kōōsuuchinē ꞉tukwaay ng'wēēn.”


text:
Kiyēē chōōnēē mēt ku kāāsōōtēywēēk chēē miyootēch kuu chēbo rumiisyēēt, martaayeet, sikornateet, chōōrsēēt, mōlōlchinooyēētaab ng'al āk ng'ōōmsēēt.


text:
Tukuuk chooto chēē yēyē chiito kumātililiit. Nteenee yoo koomiis ꞉chiito kumaneentasiim āwut, māyēyē ꞉yooto kumātililiit ꞉chiichoo ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.”


text:
Yooto kuchōōnchi ꞉cheebyoosyeet ake nyēē kimā Cheebyuutayaa. Kibōloobōl kumwooyē kule, “Mokoryoontēēt, *Mōchōkōrēētaab Tāwuti, ankiiriireenaa! Mii kōōyiimē chēēbnyuu ꞉tāmirmiryēēt nyēē miyaat.”


text:
Mānāāwālchi ꞉Yēēsu cheebyoosyaanaa ng'ālyoo ām baanaa. Yooto kubēēchi ꞉rubiik Yēēsu ankusaaysaay kule, “Mwoochi, naas, kuwēēchi keey ntēē kābōloobōloot kuu nyi.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu cheebyoosyaanaa kule, “Cheebyoos, /kikiiyookwoo anii baateey wōlēē miitē ꞉biikaab *Isrāyēēl choo kēēchiir chēē kiikubootyo.”


text:
Kōōnookyi ꞉cheebyoosyeet Yēēsu, kukutunyēē taayeenyii ānkumwoochi kule, “Ānkiiyēētyēēchoo ōō, Mokoryoontēēt!”


text:
Kuwālchi ꞉cheebyoosyaanaa kule, “Wuu nyooto sinee ōō, Mokoryoontēēt, ntēē āmē mbo ꞉ng'ōōkin seeserik yoo āmiisyē ꞉biikwaa.”


text:
Yu kāmwooy ꞉cheebyoosyaanaa kuu nyooto, kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Cheebyoos, kuuyu 'ikoosēēnoo keey miisin, /kāākēēchāmuung' kuu wōloo 'kēēmāktooy.” Kumwooyē ꞉Yēēsu kuu nyooto kusobē bakeenke ꞉chēēbtaab cheebyoosyaanaa.


text:
Nto tēē yoo kung'eetee ꞉Yēēsu yooto kumur sakaramteetaab Tōōliilēētaab Kalilaaya, kiitooch yēē tōrōōr ānkōōbuur ng'wēny sukōōnēētiis.


text:
/Kikiimutyi biiko chēē chunkutootiin, chēē kōryootiin, chēē sōnkōchootiin, chēē kirātākiis ꞉ng'ēlyēēbik āk alak chēē chaang' /ānkiikoochi taayeetaab Yēēsu. Kōōsoob ꞉Yēēsu bichooto tukul.


text:
Yu kakas ꞉biiko kung'āloolē ꞉choo kikirātākiis ꞉ng'ēlyēēbik, kāsobcho ꞉choo kisōnkōchootiin, kubeesyet ꞉choo kichunkutootiin ankukasta ꞉choo kikōryootiin, koolat ānkusilto Yēyiintēētaab *Isrāyēēl.


text:
Nto miitē yoo kukuur ꞉Yēēsu rubiikyii ānkumwoochi kule, “Ntēē kaariiree bichu. Kōōkiibuurtē keey bēsyōōsyēk sōmōk āmāmii ꞉kiyēē āmē! Mēēbērē +māāmwoochi kuba kumanaa-am kiy kuuyu imuuchē kōōmiistoochi ꞉kēmēwuut kēēltaab too.”


text:
Kuwāl ꞉rubiikyii kule, “Nto wōlēē sikeenyoorte āmit chēē yēmē biich chēē tēē chu ām suurkwēēnooni ku ānō?”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kule, “Ōboontē mukaatiinek ata?” Kuwālchi ꞉rubiik kule, “Kēēboontē tisab āk *burburiinēk chēē ng'ēri.”


text:
Nto tēē yoo kunam mukaatiinechaa tisab āk burburiinēk, nto yu kāākubirchi Yēyiin kōōnkōy, kubcheyaabchey ānkōōkoochi rubiik kubchēchinoot biiko.


text:
Kwoomiis ꞉biiko tukul kut kubiyoong'iis. Nto yu kēēruruuchoot ꞉rubiik āmiik chēē king'ēt, koonyiit kērēboonik tisab.


text:
Nto laatitaab biiko chēē kyoomiis, ki kisyēērōōk ang'wan /kumānāākiiyiitito chēēbyōōsōōk āk lēēkōōk.


text:
Nto mii yoo nanyuun, kōō-āmiis ꞉Yēēsu biiko kubēēchi keey ankulaany ꞉inee mwēēnkēēt ākoo rubiikyii ānkuwo ākoy saang'ta ake nyēē /kikēēkuurēē Makataan.


text:
Nto miitē bēsyēēt ake, kukwoonchi *꞉Farisaayeek ākoo *Satukaayeek Yēēsu kumāchē kutyem. Kimwoochi kuyēchi icheek kiy nyēbo kwōng'uut sukōōnkētēē kule boonto ꞉inee kāāmuukēywēēk chēē kwoonēē kibkōōnkōy.


text:
Nteenee kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Yoo imēnē, ōmwooyē ꞉akweek kule, ‘Mākumusēs tuun ꞉kōōrēēt, kuuyu arraa ꞉wōliin bo barak.’


text:
Nto yoo bo kōrrōōn, ōmwooyē kule, ‘Yiiwoot ra, kuuyu kaarraniit ꞉wōliin bo barak ānkutuuluunkēnoot.’ Ōnkētē ꞉akweek kiyēē ibooru ꞉wōliin bo barak yoo kaarraniit ‑āmōōnkētē kiyēē ibooru ꞉ng'aleek chu ōkāsē kuyēyāktōōs.


text:
Biich chēē miyootēch choo kiikutēwēchākiis ꞉chēē tēēbē /kēēyēchi kiy nyēbo kwōng'uut. Ng'aleek baateey chēbo kwōng'uut chēē +/mākiiboorchi ku choo kibo Yoona.”<br/>Yooto kubakaakta ꞉Yēēsu bichooto ānkuwēētēē mwēēnkēēt āk rubiikyii.


text:
Kung'alaalee ꞉rubiichoo ng'aleechaa ānkumwooy kule, “Kāmwooy kuu nyooto kuuyu manaakeenamaanu mukaatiinek.”


text:
Nto yu kēēnkēt ꞉Yēēsu kiyēē king'āloolēē ꞉rubiikyii, kuteebee kule, “‑Mōōkoosēēnoo keey kāroomin? Ām nee yu ōmiitē ōmwooyē kule manoonamaanu mukaatiinek?


text:
Mānōōnkēt kiy ākoy kura? ‑Mōōsōōtē mukaatiinechaa ki muut choo kyoomē ꞉biiko kisyēērōōk muutu āk kaatuukanik choo kyōōruruuchē kunyiy kērēboonichoo?


text:
Nto mbo naas mukaatiinechaa ko tisab choo kwoomē ꞉biiko kisyēērōōk ang'wanu āk kaatuukanik choo kwōōruruuchē kunyiy kērēboonichoo?


text:
Ām nee simōōnkēt kule kāmāāng'āloolwook kurubta keey āmiik? !Kāāmwoowook, ōriibēē keey kiyēē bāyēēnook ꞉Farisaayeechaa āk Satukaayeechaa!”


text:
Yooto nanyuun, kōōnkēt ꞉rubiichoo kule mēēbērē kimwoochinē icheek ꞉Yēēsu kuriibēē keey āmiik nteenee kimwoochinē kuriibēē keey kāānēētuutēkaab Farisaayeek āk chēbo *Satukaayeek.


text:
Yu kāwokuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiik rōōrōōkēētaab *kiriinkēētaab Kayisareeya Filiibi, kuteebee rubiikyii kule, “Mwooyē ꞉biiko kule *Wēritaab Chii, ku ng'oo?”


text:
Kuwālchi ꞉rubiik kule, “Mwooyē ꞉alake kule inyiing' Bātisāniintēēt Yoowaana, kubērē ꞉alake *Eliiya, nto alak kumwooyē kule Cheremnyaa nto ku ake ām *wōōrkooyikaab Yēyiin nyēē kaakung'eetee *kāābkwoombiich.”


text:
Yooto kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Simōōni araab Yoona, ibēruuroot. Mā chii ꞉nyēē kāng'oong'uung' ng'aleechu, nteenee Baaba anii nyoo miitē kibkōōnkōy.


text:
+Māākōōniing' kāāmuukēywēēk chēbo Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Kiy ake tukul nyēē ikērē ām kōōrooni, +/makeeker ām kibkōōnkōy. Nto nyēē iyootē ām kōōrooni, +/makeeyaat ām kibkōōnkōy.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kōōkiimchi rubiikyii masimkumwaaytaat kule inee ꞉Kāārārookiintēēt.


text:
Kuchakee yooto kuwo taay kutoow ꞉Yēēsu kumwoochinē rubiikyii kule ākoy kuwo ꞉inee Yēērusālēēm ānkubuntēē nyāliluutēk chēē chaang' ām āwunnyēkaab booyik, mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk. Kimwooy mbo subak kule ākoy /keebakach inee nto miitē bēsyēētaab sōmōk /kiing'eetee meet.


text:
Yooto kuwēēto ꞉Bētērō Yēēsu komos ānkumwoochi kule, “Acha ōō, Mokoryoontēēt! Mēērook kuyēyākiis ꞉ng'ala chēē wuu choo ām wōlēē imiitē!”


text:
Yooto kōōtuukyi Bētērō batay ānkumwoochi kule, “Sateenaa keey wē, Syeetaani! ‑Mēēyēku kāānākuut ām wōlēē āmiitē. 'Isōōtē kuu wōlēē isōōtitooy ꞉biiko, āmēēbērē kuu wōloo māktooy ꞉Yēyiin.”


text:
Nto tēē yoo kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Chii ake tukul nyoo māchē kurub ng'aleekyuu, kutay kiyēē māchē ꞉mooyēēnyii amanyokoriit meet. Yoo kaakucham kuyey kuu nyooto, kuruba.


text:
Kāroomnyo nee nyēē nyōōru ꞉chii yoo kēētukuulchi keey tukuukaab kōōrooni ānkōōboot soboonnyii bo kibchuulyo? Nto kiy nee nyēē imuuchē ꞉chii kuwalee soboonooto?


text:
Āmiitē ꞉anii, *Wēritaab Chii wāāchōōnii ām Lēbkēēyyēētaab Baaba āk malayikaanikyii, ānkuchāāyēchi chii ake tukul kurubta keey kiyēē kiikuyey.


text:
Nto yu kakeeyta ꞉bēsyōōsyēk lo, kulaang'ta ꞉Yēēsu ākoy tulwēēt ake barak, kuboontootē keey Bētērō, Yāākōbō āk Yoowaana ng'eetaabkaametiitaab Yāākōbō.


text:
Kumiitē wōlooto, kuweek ꞉eertaab Yēēsu kukāsē rubiik, koolekecheech kuu asiista. Kileelakiitu ꞉nkicheek sirookyii kule mang'!


text:
Kulēēnchi ꞉Bētērō Yēēsu, “Mokoryoontēēt, karaam nyēē tyaa kēēmiitē yuutēyu. Kany ateech kēryōōnik sōmōk, nyeeng'uung', nyēbo Muusa ākoo nyēbo *Eliiya.”


text:
Kutākung'āloolē ꞉Bētērō, kuchō ꞉boolteet nyēē ki lebkeey miisin ankoolaambuuch icheek ānkuchōōnēē ꞉kuutiit booltaanaata kumwooyē kule, “Lakwanyuu ꞉nyi nyēē āchāmē ānkāāng'ērēkyinē. Kunyoo, ōkāsyinē kiyēē mwooyē.”


text:
Yu kimii kurēkunēē lekem, kōōkiimchi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “‑Mōōmwoochi chii kiyēē kookas, ākoy yoo /kaakiing'eetee *Wēritaab Chii meet.”


text:
Kuteebee ꞉mbo Bētērō Yēēsu kule, “Ām nee naas, sukumwooyē ꞉kāānēētikaab kiruutēk kule māchāktōōs kōōyēēw *꞉Eliiya kurook, nto chōōnii *꞉Kāārārookiintēēt?”


text:
!Kāāmwoowook, kiikuchō Eliiya ānkimēēnkētē ꞉bichoo, nteenee kiyeyee kiy ake tukul nyēē kimāchē. Nto ām kēēlto nyēē wuu nyooto, makunyalil *꞉Wēritaab Chii ām āwunnyēkaab bichooto.”


text:
Yu kāākurēk ꞉Yēēsu āk rubiichoo, kuba ākoy yoo kimiitē ꞉rubiik chuut alake kuboonto keey biiko chēē kichoong'ēch chēē kikiikōōruruuch keey. Yooto, kuchō ꞉chiito ake ānkukutunyēē taayeetaab Yēēsu


text:
ānkumwoochi kule, “Mokoryoontēēt, riiree wērinyuu nyēē boonto mēwuunkook. Iyiimē ꞉bōōroo miisin kutōōrchinē kwaak mā nto ku bēēko.


text:
Yooto kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Kunuurēch sōō, ꞉biiko alake nyēē tyaa. Nto yu manookaaseenaa keey! +Māābuurtook ākoy āyu? +Māāmuytoochook ākoy āyu? Omutwaa anii wēēroo.”


text:
Nto miitē yoo kuboonto keey Yēēsu āk rubiikyii, kuteebee ꞉rubiik kule, “So, ām nee simakiimuuch ꞉acheek tāmirmiryoonoo miyaat?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Kuuyu ‑mōōkoosēēnoo keey kāroomin. Kāāmwoowook, nto ōboontē kaakaaseet nyēē mining' nyēē tēē kēbuswoontēētaab *aritaaliit, nto ōmuuchē ōmwoochi tulwooni kule, ‘Ng'eetee yu ānkiiwē yuun’ kung'ēētē. Māmii ꞉kiy nyēē ibēlook.


text:
Nto yēē kimiitē kubēēsyētē ꞉tukul ām Kalilaaya, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Mii /bokiiyokoochinē *Wēritaab Chii āwunnyēkaab biikaab kōōrooni.


text:
+/Makeebakachaa nto miitē bēsyēētaab sōmōk /kiing'eeteenaa meet.” Kiyey ꞉yooto kwoorookēniis ꞉rubiik miisin.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu āk rubiikyii Kaabernaam, kukwa ꞉kāāruruukikaab *syuuruutaab *Kōōtaab Yēyiin ankuteebee Bētērō kule, “Mākwēyē ꞉kāānēētiintēēng'woong' syuuruut nyēbo Kōōtaab Yēyiin?”


text:
Kuwālchi ꞉Bētērō kule, “Kwēyē.” Kuwo ꞉Bētērō kō, nto baanta nyooto māchē kung'alaal, kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ikāsē ꞉inyiing' kule nee ōō, Simōōni? Ng'oo ꞉nyēē kwēchinē bāytooyikaab kōōrooni syuuruut? Lōkōkwaa nto biiko alak?”


text:
Kuwālchi ꞉Bētērō kule, “Kwēchinē ꞉biiko alake.” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ākoo tookunoot kule mākwēyē kiy ꞉lēēkōōy.


text:
Nteenee yoo simākēēkustoochi bichu, iwē ākoy tōōliil ānkiiwiirchi ntawaaniit bēēko. Nto *burburyoontēēt nyoo bo taayta inam, ing'aany kuutiinyii. +Meenyoorte āriit beesyaanteet nyēē yēmē kukweytee ꞉biiko āyēēnku syuuruut. Iyibchi bichoo kubo syuuruut nyeenyuu ākoo nyeeng'uung'.”


text:
ānkulē, “!Kāāmwoowook, yoo kamooweekse ōbuur kuu wōloo wuunto ꞉lēēkōōy chēē minkēēch, mākoy kōōwut ꞉chii ām akweek bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Chii nyoo kaken ake nyēē takukuskus ām kāāyēnēēt, kumisyinē /kēērātyi rwaa nyēē wōō kaat /ānkēētōōrchi araaray kuling'ta.


text:
Tyaa sōō ꞉ng'wooninto nyēē mākunyōōr ꞉biiko choo kēntooy biich. Mii ꞉biiko chēē makuken biiko alak kutaya, nteenee mākung'woonchi sōō kule nee chiichoo kēnē ake.


text:
Yoo kēēsākyiing' ꞉āwung'uung' nto kereenkeeng'uung' itayaa, itilte! Kaykay inyōōru *soboontaab kibchuulyo iboontē āwut akeenke nto ku kereeng' akeenke kusiir iboontē āwunnyēk tukwaay nto ku kērēēnkōōk tukwaay /ānkēētōōrchiing' wōlēē bo maataab kibchuulyo.


text:
Yoo kēēsākyiing' koong'uung' itayaa, ilōōtu! Kaykay inyōōru *soboontaab kibchuulyo iyuu kimekoong'nyaa kusiir iboontē koonyek tukwaay /ānkēētōōrchiing' wōlēē bo maataab kibchuulyo.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Ōriibē keey! ‑Mōōmōōntooy ake tukul ām chu tākung'ārng'ār. Kubooyiit man, tinyē ꞉icheek malayikaanikwaa chēē boonto keey Baaba ām kibkōōnkōy ākookoy.


text:
Yoo boonto ꞉chii kēēchiirēkyii bokol ānkubot ꞉akeenke ii, kuyēyē kule nee? Bākooktooy oob chuut tāmānwookik sokool āk sokool ankuwokucheeng'aat nyoo kābotē?


text:
Ām kēēlto nyēē wuu nyooto, māchāmē ꞉kōōn nyoo mii kibkōōnkōy kubot mbo ꞉akeenke ām bichooto tākung'ārng'ār.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo kāchoolwookēnchiing' ꞉ng'eetaabkoomēt iwēētē komos ānkuwēēboorchi lēēluutyēēnyii. Nto yoo kākāsuung', 'kukēēyisu inee.


text:
Nteenee yoo kāmākāsuung', iwēētē keey chiito ake nto ku biich āyēēng', sukumiitē ꞉biiko āyēēnku nto sōmōku ꞉chēē chāmchiintōōs kule wuu nyooto /sikiitiil ng'ālyoo.


text:
Nto yoo kāmākāsyi bichoo, ōmwoochi booyikaab kanisa ng'aleek tukul. Nto yoo kāmākāsyi booyichoo, ōyib inee kuu wōloo /kēēyibtooy chii nyoo ‑mēēnkētē Yēyiin nto kuu kāāruruukiintēētaab *syuuruut.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kiy ake tukul nyēē ōkērē ām kōōrooni, +/makeeker ām kibkōōnkōy. Nto kiyēē ōyootē ām kōōrooni, +/makeeyaat ām kibkōōnkōy.


text:
Āmwoowook subak kule, yoo kākāsyiin ꞉biiko āyēēnku ām kōōrooni yoo sooyē kumāchē kiito ake, kuyēchinē ꞉Baaba nyoo mii kibkōōnkōy kuu wōlēē kāmāktooy.


text:
Nto miitē yoo kuteebee ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, māchāktōōs ānyōōchi kaat ng'eetaabiya areet ata yoo kāchoolwookēnchoo? Ara, ākoy areet tisab?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “‑Mēēnyōōchinē kaat areet tisab baateey, nteenee kunyil tāmānwookik tisab āk tisab.”


text:
Yooto kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Wuu nyi ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin: Kimwoochi ꞉bāytooyiintēēt wootwookikyii kukwa /bokeeng'alaalee wōlēē kiwuu ꞉yiisyōōnuutēkwaa.


text:
Nto kuuyu ki wōō ꞉bēsēnoo nyēē kimēēmuuchē kuyaakta, kumwooy ꞉mokoryoontēēt kule /kyaalta wootwookiintoonoo āk kanyii tukul kunam wōlēē mii ꞉cheebyoosyeenyii, lōkōkyii āk kiy ake tukul nyēē kiboonto /keeyaaktee bēsēnooto.


text:
Kukutunyēē ꞉wootwookiintoonoo taayeetaab mokoryoontēēnyii ankuriiree keey kule, ‘Lēyyē, mokoryoontēēt, tēēkōōnoo sōō bārooyinto sāāyookuung' bēsēnng'uung' tukul.’


text:
Nto yu chuytooy ꞉wootwookiintoonoo saang' kutuuyēē wootwookiintēēt nyiin ake. Kiboonto ꞉nyoo bēsēntaab nyiitēnyi nyēē mābo laat. Yooto kutēryēkyinē nyiin kumāchē kookeet ānkubērē, ‘Yookwoo bēsēnnyuu!’


text:
Kukutuny ꞉nyiin ankusaaysaay murēētkēy kule, ‘Murooni, tēēkōōnoo bārooyinto ēē, wē, sāāyookuung' bēsēnng'uung'.’


text:
Nto yu kakas ꞉wootwookik chuut alake kiyēē kayeyakay, kunērēēkiis miisin ānkubokumwoochi mokoryoontēēng'waa kiyēē kiyeyakay.


text:
Yu kakas ꞉mokoryoontēēt ng'aleechaa, kukuur wootwookiintoonoo ānkumwoochi kule, ‘Iyēku sikoran. Yu kwēēriirēē keey ꞉inyiing' āmiisuung' anii bēsēnoo kwēēboontē tukul.


text:
Kinyēēr ꞉mokoryoontoonoo ankunam chiichoo kukerta kō kung'woonchi ākoy kuyaakta bēsēntaab biich tukul.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy ng'aleechaa, kung'eetee Kalilaaya ānkutākyi keey yēēmēētaab Yuuteeya. Kisyēbunēē biitēētaab koong'asiis nyēbo āynēētaab Yoortaan.


text:
Nto tēē yoo, kukwoonchi *꞉Farisaayeek alake Yēēsu kumāchē kutyem, ankuteebee kule, “Chāmwēēch ꞉kiruutēk kukwet ꞉chii koorkēēnyii kubo ng'ālyoo ake tukul?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Manoosuman ꞉akweek siruutēk yoo mwooyē kule, yu kitoowu ꞉Yēyiin kuyēyē kōōrēēt, ‘Kiyey murēn āk koorko,’


text:
ānkumwooy kule, ‘Kiyooto nyēē yēyē murēn kung'eetee kōōtaab kwaan āk kaamet ankoomut koorkēēnyii ānkunoomnyo ꞉tukwaay kuyēk kiy akeenke.’


text:
Mēēbērē tāku biich āyēēng', nteenee kāākuyēk kiy akeenke. Kunyoo ‑mēēbēēsyo ꞉chii kiyēē kiikōōnoomnyo ꞉Yēyiin.”


text:
Kuteeb subak ꞉Farisaayeechaa kule, “Ām nee sukumwooy *꞉Muusa kule, kusirchinē ꞉saanteet koorkēēt barweet nyēē bārēē kooyēēyto nto kwētē koorkēēt?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Kichāmwook akweek ꞉Muusa ōkwētē kooruukwook kuuyu wuuyēch ꞉mukuulēywēkwook. Nteenee kimāwuu nyoo yu kibo taay.


text:
!Kāāmwoowook, chii nyoo kwētē koorkēēnyii ām ng'aleek chēē mānāmē keey āk martaayeet, ānkulē keemut koorkēēt ake, kukaakumarta ꞉chiichoo.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉rubiik Yēēsu kule, “Yoo ākoo wuu chu ꞉ng'aleek ām wōlēē miitē ꞉murēno āk koorkēēnyii kukaykay kumēēmutiis ꞉chii.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “‑Mēēmuuchē ꞉chii ake tukul kucham ng'aleechu, nteenee choo kiikung'oonkyi ꞉Yēyiin.


text:
Choong'ēch ꞉ng'aleek chēē yēyē biiko kumākēēsyo. Miitē ꞉alake chēē /kikēēsichē kumēēmuuchē kusich, kukilātē alak ꞉biiko nto alak, kitay kēēsyēēt kubo bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nyoo imuuchē kucham, kucham.”


text:
Nto miitē yoo, /kiimutyi Yēēsu lēēkōōk kule kutiinyēē āwunnyēk kōōbēruur. Nteenee kiiburyoong'to ꞉rubiikaab Yēēsu bichoo.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “‑Mooraany, nteenee ōbāroochi lōkōchu minkēēch kukwa wōlēē āmiitē, kuuyu biiko chēē wuu chuutēchu ꞉chēē iwutē bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Nto miitē bēsyēēt ake kuchō ꞉chiito ake ankuteebee Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, nee ꞉nyēē karaam nyēē māchāktōōs ayey sāānyōōru *soboontaab kibchuulyo?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Ām nee yu 'keeteebeenaa kurubta keey kiy nyēē karaam? Yēyiin baateey ꞉nyēē karaam. Nto yoo imāchē siiminy nyēē karaam, iriib kiruutēkaab Yēyiin.”


text:
Kuteebee ꞉chiichoo Yēēsu kule, “Imwooyē kiruutēk nkōchō?” Kulēēnchi ꞉Yēēsu, “‑Meebakach chii, ‑meemarte, ‑mēēchōōrsē, ‑mēērātyi chii ng'wiiynan,


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Yoo imāchē siichurte, wee-alte kiy ake tukul nyēē iboontē ānkiikoochi bānoonik kiyēē 'kēēnyōōru. Yoo 'keeyey kuu nyooto, irubwaa. +Mēēnyōōru bāytit nyēbo man ām Kaab Yēyiin.”


text:
Nto tēē yoo kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Wuuy sōō kule nee kucham ꞉chiito nyēē boonto bāytit bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
!Kāāmwoowook, nyumnyum kōōwut *꞉tembes koong'taab sintaaniit kusiir kōōwut ꞉chii nyēē boonto bāytit Kaab Yēyiin.”


text:
Yu kakas ꞉rubiik ng'aleechaa, kumuuyo miisin ānkumwooy kule, “Ara ng'oo, naas, ꞉nyēē imuuchē /kiiraraach?”


text:
Yooto kōōrōōtoot ꞉Yēēsu rubiichoo ānkumwooy kule, “Mēēmuuchāktōōs ꞉ng'aleechu ām wōlēē mii ꞉chiito, nteenee imuuchāktōōs ꞉kiy tukul ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.”


text:
Yooto, kumwooy ꞉Bētērō kule, “Kēēnyōōru nee ꞉acheek chu kookeebakaakte kiy ake tukul ankeerubiing'?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, yoo bāytooyiisyē *꞉Wēritaab Chii āk Yēyiin ām kōōrēēt nyoo lēēl, +mōōbāytooyiisyē ꞉akweek rubiikyuu tamanu āk āyēēng'. +Mōōtiilchinē ng'aleek ārootunwēēk taman āk āyēēng' chēbo Isrāyēēl.


text:
Nto chii ake tukul nyēē kaakubakaakta koorin nto mbo ng'eetaabkaamet nto mbo cheebkaamet nto kwaan nto kaamet nto lēēkōōk nto ku mbareenik kubo anii, mākunyōōr tukuuchoo kunyil bokol nto miisin, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
Nteenee biiko choo yibē keey barak ām kōōrooni mākubooyiit lēt ām Kaab Yēyiin, nto choo yibē keey ng'wēny ām kōōrooni mākubooyiit taayta ām Kaab Yēyiin.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy tyoonkōōchēēt ake kule, “Wuu nyi ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Kimii ꞉chiito ake nyēē kiboonto mbareenyii nyēbo *musābiibuunēk. Kimusta ꞉chiichoo bēsyēēt ake kōrrōōn wokucheeng' biiko chēē kāyēchi yiisyēēt ām mbaraanaa.


text:
Yooto kukāsyiin ꞉chiichoo āk biikaab yiisyēēt kule mākukwēchi bichooto beesaanik chēē /kikēēyēyiisyēē ām bēsyēēt akeenke. Yooto nanyuun kukwēr bichoo mbareen.


text:
Nto yēē ki āsiiswēk sōmōk chēbo kōrrōōn, kuwo ꞉chiichoo wōlēē kiiruruukyinē keey ꞉biiko kumāchē yiisyēēt.


text:
Kumwoochi chiichoo bichoo kule, ‘Obe ꞉nkakweek bōōyēyiisyē mbareeng'waanii, sāākwēwook kiyēē yemaat.’


text:
Kuba ꞉bichoo.<br/>Kiiyeey ꞉chiichoo yooto āsiiswēk chēē kimāchē kuyitē lo āk yēē kimii āsiiswēk sokool wokukwēr biiko alak.


text:
Chokuwo subak yēē kimāchē kumii ꞉asiista taman āk akeenke. Kunyōōr subak biiko alak chēē kimii kēēyyoong'iis. Kuteebee choo kule, ‘Ām nee yu sōōyyoonyēē ꞉akweek yu kwiimēn?’


text:
Yooto kuwāl ꞉bichoo kule, ‘Kēēmiitē yu kuuyu māmii ꞉chii nyēē kaakusireech kēēyēchi yiisyēēt.’ Kumwoochi ꞉chiichoo bichoo kule, ‘Okwaa ꞉nkakweek bōōyēyiisyē ām mbareeng'waanii.’


text:
Nto yu kararakta ꞉asiista, kumwoochi ꞉chiichoo kibo mbaraanaa chiinyii nyēē kiiyyoonkyinē yiisyēēt kule, ‘Kuur biikaab yiisyēēt tukul ānkiikwēchi beesaanikwaa choo kāyēyiisyēē. Itoowunēē choo /kākēēsirē lēt ankiitas taay ākoy choo /kākēēsirē taay.’


text:
Yooto nanyuun, kukwa ꞉biikaab yiisyēēt choo /kikēēsirē asiistaab taman āk akeenke /ānkēēkwēchi beesaanik chēē /kikēēyēyiisyēē bēsyēēt akeenke.


text:
Nto yu kakwa ꞉choo /kikēēnyōōyēē /kēēsirē, kubērē tōōs +/mākēēkwēchi chēē chaang' kusiir chuut, nteenee /kikēēkwēchi icheek tukul beesaanik chēē /kikēēyēyiisyēē bēsyēēt akeenke.


text:
kumwoochinē kule, ‘So, ntēē kāyēyiis ꞉bichu /kātākēēsirē asiista akeenke buch, ānkii-āyēēchēēnēēch acheek chu kakyaamee keey yiisyēēt ānkēēyōōtu asiistaab bēēt?’


text:
Kuwālchi ꞉chiitaab mbareet chiichooto kule, ‘Lēyyē, tilyaani, nee ꞉nyēē miyaat? Kākēēkāsyiinē oob kule +/mākēēkwēwuung' beesaanik chēbo bēsyēēt akeenke?


text:
Ākoo ‑māāboontē ꞉anii kāāmuukēywēēk ayeyee beesaanikyuu kiyēē āmāchē ayeyee? Nto katuuyiitiing' keey ꞉moo kubo mooyēēnyuu nyēē lēēl ōō?’ ”


text:
Yooto kooteryeech ꞉Yēēsu kule, “Nteenee biiko choo yibē keey ng'wēny mākubooyiit taayta, nto choo yibē keey barak mākubooyiit lēt.”


text:
Nto yu kimiitē ꞉Yēēsu kōōtōōchē Yēērusālēēm kuwēēto rubiikyii taman āk āyēēng' komos ānkumwoochi kule,


text:
“!Kookas, kēēmiitē kēēbēētii ākoy Yēērusālēēm. +/Mābokiiyokoochi *Wēritaab Chii mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk. Makooruustaa /keebakachaa


text:
ānkōōyokoochoo biikaab Rooma. Mākōōntosuuroo ꞉choo ānkubirsēētoo kulālchoo ānkukwērtoochoo *murtooywoontēēt. Nto miitē bēsyēētaab sōmōk +/makiing'eeteenaa meet.”


text:
Nto miitē yoo, kuchōōnto ꞉cheebyoosyeetaab Sebetaayo wērikyii ānkukutunyēē taayeetaab Yēēsu kumāchē kusoomso.


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kule, “Imāchē nee?” Kuwāl ꞉cheebyoosyaanaa kule, “Chāmwoo kōōbuurunēēniing' ꞉wērinyuu ake āwutaab taay kōōbuurunēē ꞉ake āwutaab kaataam ām Bāytooyiisyēēng'uung' nyoo chōōnii.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “‑Mōōnkētē kiyēē ōsoomē. Ōmuuchē ꞉akweek ocham ōbuntēē nyāliluutēk chēē +māānyōōru ꞉anii?” Kuwālchi ꞉bichoo Yēēsu kule, “Kiimuuchē.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “+Mōōnyāliilchē sinee kuu anii, ānkoo kuwuu nyooto, ‑māāboontē kāāmuukēywēēk ākōōnook ātēbto nyēbo āwutaab taay nto ku nyēbo kaataam. Baaba Yēyiin ꞉nyēē yēytoochinē biiko bārooyinwēchoo.”


text:
Yooto kukuur ꞉Yēēsu rubiichoo tukul ānkumwoochi kule, “Ōnkētē kule bāytooyik chēē mii kōōrooni kumāchē kōōboorchi biiko alak kule icheek ꞉chēē bāytooyiisyē ānkuboonto kāāmuukēywēēk kubiir chuut.


text:
Nteenee ‑mookany kuwuuyiit nyooto ām wōlēē ōmiitē ꞉akweek. Kunyoo yoo māchē ꞉chii ām akweek kuyēk nyēē wōō, kumāchāktōōs kuyēētyēēchinē chuut.


text:
Kyāāchōōnii *Wēritaab Chii sichāāyēchi biiko yiisyēēt, āmēēbērē kyāāchōōnii /subokēēyēwoo. Kichāākooytē soboonnyuu sukusobcho ꞉biiko chēē chaang'.”


text:
Kimii ꞉biiko alake āyēēnku chēē kikōryootiin kēēbuurēē kēēlto komos. Yu kēēnkēt kule ki Yēēsu ꞉nyi kimii kukēēytooy, kukuurchi barak kule, “*Mōchōkōrēētaab Tāwuti, iriireeneech, ankiiriireeneech!”


text:
Kōōburyoong'to ꞉biiko kule, “Ōsiisyē!” Nteenee kukuurchi barak ꞉bichoo miisin kule, “Mōchōkōrēētaab Tāwuti, ankiiriireeneech!”


text:
Nto yu kariikta ꞉Yēēsu āk rubiikyii saang'ta ake nyēē /kikēēkuurēē Beetfaaka ām Lekemeetaab *Musēytuuniinēk,


text:
kumwoochi rubiikyii āyēēng' kule, “Obe ākoy saang'iin. +Mābōōnyōōru sikiryo nyēē siirwaak nyēē boonto keey kaamet. Otyaach tukwaay ānkōōkwērwoo.


text:
“Ōmwoochi biikaab Yēērusālēēm kule.<br/>Ong'nyoo bāytooyiintēēng'woong'.<br/>Miitē kuchōōnii wōlēē ōmiitē.<br/>Yiboot keey ng'wēny<br/>ānkuchōōnēē sikiryo nyēē siirwaak.”


text:
Kibokootyaach ānkukwēr siirwaakaanaa bo sikiryo āk kaamet. Yu kayit, kwaalyaktee sikiroochoo tukwaay sirookwaa chēē /kiiliiktēē keey, nto tēē yoo kutēbēē ꞉Yēēsu nyoo ki siirwaak.


text:
Yooto kōōyiitoochinoot ꞉biiko chēē chaang' sirookwaa kēēltaab too, nto alak kubutoot sokēēkaab sōōsik kōōkoochinoot kēēlooto kōōboor koonyit.


text:
Kityēēnchinootē barak ꞉biiko chēē kimii taay āk chēē kimii lēt kumwooyē kule,<br/>“Kutōrōriit *꞉Mōchōkōrēētaab Tāwuti!<br/>Ibēruuroot ꞉nyi chōōnii ām kaayneetaab Yēyiin!<br/>Kutōrōriit ꞉Yēyiin ām kibkōōnkōy!”


text:
Kuwāl ꞉bichoo kikwoontooy keey Yēēsu kule, “Wōōrkooyoontēēt Yēēsu ꞉nyi, nyoo bo Nāāsārēēt ām Kalilaaya.”


text:
Nto tēē yoo, kōōwut ꞉Yēēsu biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kimii yooto ꞉biiko chēē kiwālāng'tooy beesaanik āk alak chēē kyooltooy chēēbtuukēēnikaab kōrōsēēk āk cheemung'aariisyek alak. Kuwunukto ꞉Yēēsu meesoosyekaab bichoo kiwālāng'tooy beesaanik kōōtyēēlākiis. Kiityeel mbo nkicheek ng'ēchērōōkaab choo kyooltooy chēēbtuukēēnik ankukwet bichoo tukul kuba saang'.


text:
Kimwoochinē ꞉Yēēsu bichoo kule, “Mwooyē ꞉siruutēk kule, ‘Bo ꞉Kōōnyuu saayeet,’ nteenee kyooweech ꞉akweek ‘kuyēk kēbēnnyoo nyēbo sāsiik.’”


text:
Kinyēēr ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk miisin yu kakas ng'aleek chēbo kwōng'uut chēē kiyey ꞉Yēēsu āk wōlēē kityēēntooy ꞉lēēkōōk ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin kōōkoostooy Yēyiin kule, “/Kiikaasta *Mōchōkōrēētaab Tāwuti!”


text:
Yooto, kumwoochi ꞉bichoo Yēēsu kule, “Imiitē ikāsē kiyēē mwooyē ꞉lōkōchu ēē?” Kulēēnchi ꞉Yēēsu, “Ēē, ākāsē. Manoosuman ꞉akweek yēēt ake ām siruutēk yoo mwooyē kule, ‘Kiiyey ꞉inyiing' Yēyiin kookaastiing' ꞉lēēkōōy āk chēērērōōk?’”


text:
Kukas kēētit ake nyēē /kēēkuurēē *mutiiniit nyēē kimii kēēlto komos, kuwo yooto. Kimanaayey ꞉kēētoo lokoyeek nteenee kitinyē sokēēk chēē kituumtuumēn kityō. Kuchub ꞉Yēēsu kēētooto kule, “‑Mataweeyey lokoyeek yēēt ake!” Kumwooyē kuu nyooto kuyoomē ꞉kēētoo bakeenke.


text:
Kukāsē ꞉rubiik ng'aleechu kumuuyo ankuteebee keey kule, “So, keeyaam ꞉nee mutiiniini areet akeenke?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “!Kāāmwoowook, yoo ōkoosēē keey Yēyiin ām mooyēēt akeenke, ōmuuchē oyey kiyēē kāāyēchi ꞉anii mutiiniini, āmēēbērē nyooto sōō, baateey, nteenee ōmuuchē mbo ōmwoochi lekemeet kule, ‘Ng'eet ānkuwēēwiirchi keey araaray,’ kuyēyē ꞉lekemaanaa kuu nyooto.


text:
Nto yu kēēyēēw ꞉Yēēsu biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin, kutoow kōōnēētiis. Yooto kukwa ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch āk booyik ankuteebee kule, “Kāāmuukēy nee chēē iyēyēē ꞉inyiing' ng'aleechu? Ānku ng'oo ꞉nyēē kōōniing' kāāmuukēywēēchooto?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “+Maateebeenaak ꞉nkanii tēēbuutyēēt akeenke. Yoo kōōwālwoo, +māāmwoowook chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu.


text:
Ātēēbē kule ii, kikwoonēē ānō ꞉kāāmuukēywēēk choo kiibātisāniisyēē ꞉Yoowaana? Ara kikwoonēē wōlēē mii ꞉Yēyiin nto wōlēē mii ꞉biich?” Kulēēnchi keey ꞉bichoo nkityōōniin, “Yoo kakeemwaay kule kikwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē miitē ꞉Yēyiin kutēēbēēnēēch kule, ‘Ntēē simōōyēnchi?’


text:
Nteenee kēēnyōkōōrēch keemwaay kule kikwoonēē wōlēē mii ꞉biiko, kuuyu chāmchiintōōs ꞉biiko tukul kule ki *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉Yoowaana.”


text:
Yooto kuwālchi ꞉bichoo Yēēsu kule, “‑Mākiinkētē.” Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “‑Māāmwoowook ꞉nkanii chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Mii yu ꞉ng'ālyoo. Kimii yēēt ake ꞉chiito ake nyēē kiboonto wērikyii āyēēng'. Nto tēē yoo, kumwoochi ꞉kwaan wēēriit nyēē wōō kule, ‘Wēnyoo, iwē ra mbareetaab *musābiibuunēk wēēyēyiisyē.’


text:
Kuwēēchi ꞉boontoonoo wēēriit nyēē mining' ānkumwoochi nkinee kuu yoo kāmwoochinē nyiin. Kumwooy ꞉nyoo kule, ‘Āwēētii ōō, āboonyuu,’ āmāwo.


text:
Nkōnō ām wērichoo ꞉nyēē kiyey kiyēē kimāchē ꞉kwaan?”<br/>Yu kateeb ꞉Yēēsu kuu nyooto, kuwālchi ꞉bichoo kule, “Nyoo ki wōō.” Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “!Kāāmwoowook, imuuchāktōōs kuba Kaab Yēyiin ꞉kāāruruukikaab *syuuruut ākoo chēēmurēniisyēk tōōmiitē ꞉akweek.


text:
Āmwooyē kuu nyooto kuuyu kichokōōboorwook ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana kēēlto nyēbo churtaayeet ankootay ꞉akweek ōyēnchi, nteenee kiiyēnchi ꞉kāāruruukikaab syuuruut ākoo chēēmurēniisyēk. Ānkoo mbo yu kabookas kēēyēnchi ꞉bichoo, manooweeksee ng'ōōkiswookikwook ānkōōyēnchi.”


text:
Kimwoochi subak ꞉Yēēsu bichoo kule, “Ōyēbchi yiit subak tyoonkōōchooni: King'eet ꞉chiito ake kuchaan *musābiibuunēk mbareenyii ankuker. Nto yityo kubal ng'wēēnēēt nyēē sukurōōtyinē ꞉muumēēkaab lokoyeekaab kēētoo yoo /kakiireem. Kiteech mbo kēryēēt nyēē sukuriibēē ꞉chiito mbaraanaa. Nto tēē yoo, kumwoochi biiko alak bokuriibchi mbaraanaa si yoo kāākururyo ꞉musābiibuunēchoo kubchēchiin. Nto kāākuyityo, kuruuto ꞉chiitaab mbareet.


text:
Yu kābokururyo ꞉lokoyeechaa, kōōyook ꞉chiitaab mbareet motwoorikyii bokuyibchi inee kereeryaanteet nyeenyii nyēbo musābiibuunēk.


text:
Yu kayit, kunam ꞉bichoo kiriibē mbaraanaa motwooriintēēt akeenke ānkubirsēēt. Kibakach ake nto nyiin ake, kuwiiraatee rwoontōōk.


text:
Kōōyookto subak ꞉chiichoo motwoorik alak chēē kēēytēē choo kibo taay. Nteenee /kibokēēyēchi nkicheek ng'aleek chēē wuu choo /kikēēyēchinē chuut.


text:
Nteenee kukāsē ꞉bichoo wēritaab chiichoo, kukuurē keey bakeenke kule, ‘Murēchu, ong'nyi lakwataab chiichiito! Okany keebakach sikēēyibchi keey mbaraani.’


text:
Kuwāl ꞉biiko kule, “Bākāchē kibng'ōōkisiisyēchoo ānkōōkoochi mbaraanaa biiko alak chēē imuuchē kuriibchi sukōōkoochinē inee kereeryaanteet nyeenyii.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Kyoosuman oob ām siruutēkaab Yēyiin yoo mwooyē kule,<br/>‘Rwaanteet nyoo kitāyē ꞉biiko kuteekta<br/>꞉nyēē kōōkuyēk tiiyēywoontēētaab kōōto.<br/>Kōkōōnu ꞉Yēyiin tiiyēywoontooni<br/>ānkubo kwōng'uut sōō nyēē tyaa yoo kēēkāsē!’


text:
Kunyoo āmwoowook kule +/mākiinēmunēēnook bāytooyiisyēētaab Yēyiin /ānkiikoochi biiko choo makuyey ng'aleek chēē chāmē ꞉Yēyiin.


text:
Chii ake tukul nyēē karyaach rwaantaanaa, makutirtir. Nto nyoo kēēsuuchi ꞉rwaantaanaata, kuruurumē.”


text:
Nto yu kakas ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo *Farisaayeek tyoonkōōchoonoo, kōōnkēt kule king'āloolēē ꞉Yēēsu icheek.


text:
Yooto kucheeng' kēēlto nyēē kanamee Yēēsu, nteenee kinyōkōriitu biiko chēē ki chaang' ām yooto kuuyu kiiyēnchiintōōs ꞉bichooto kule *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉Yēēsu.


text:
“Wōlēē wuu ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin kumii kule: Kimii ꞉bāytooyiintēēt ake nyēē kiyēytoochi wērinyii saakweetaab kooyēēyto.


text:
Nto tēē yoo, kōōyookto motwoorikyii bokukuuroot tāyēēk chēē kimāchāktōōs kukwa saakweet. Nteenee kutay ꞉tāyēēchoo kukwa.


text:
Kōōyookto subak motwoorikyii alak kule, ‘Bōōmwoochinootē tāyēēchooto kule kaayeeny yeeyiik āk wuunōōk chēē lumlumēch. Ōkwoonchi keey kyaam saakweenyoo kuuyu kāāchōb ꞉anii kiy ake tukul.’


text:
Nteenee kitay ꞉bichoo ng'aleechaa ānkubēēchi keey. Kiwokuyēyiis ꞉ake ām mbareenyii nto ake kuwo mung'aareenyii.


text:
Yooto kunyēēr ꞉bāytooyiintoonoo ānkōōyookto biikyii bo lukēēt bokwaaraanta rumiichoo ankubeel kiriinkēēng'waa.


text:
Nto tēē yoo kumwoochi motwoorikyii kule, ‘Kāākuchōbākoy ꞉saakwaanēēb kooyēēy. Nteenee kāmēētākunyoolunoot kukwa ꞉biiko choo kwāākuurē.


text:
Kubeetaat ꞉motwoorichoo bokōōruruuch biiko tukul chēē kiimuuch kunyōōr nyēē mātiny kule ng'oo ꞉ng'oo. Kiwool keey ꞉tāyēēk kut kunyiy ꞉kōōtaab saakwa.


text:
Nteenee yu kāwokuchō ꞉bāytooyiintēēt chokukas tāyēēk, kukas chiito ake nyēē kimaneelaach sirook chēbo saakweetaab kooyēēyto choo /kikiikiikoochi.


text:
Kuteebee ꞉boontēētaab saakwa chiichoo kule, ‘Nto ii, tilyeenyuu, 'kēēchōō ꞉inyiing' kule nee kō āmā sirookaab saakweetaab kooyēēyto?’ Kusiis ꞉chiichoo āmā ng'ālyoo.


text:
Nto tēē yoo kumwoochi ꞉bāytooyiintēēt motwoorikyii kule, ‘Orat chiichi āwunnyēk ākoo kērēēnkōōk ānkōōwiirchi saang' wōliin bo mēēnānēēt wokung'woonchi ꞉soboon ankuriirunee ng'wēny.’ ”


text:
Kiiwoong' ꞉Yēēsu tyoonkōōchoonoo kumwooyē kule, “Chaang' ꞉biiko chēē kuurootiin nteenee churtooy ꞉chēē ng'ēri.”


text:
Yooto, kōōyookto ꞉bichoo biikwaa āk chēbo *Ērōōtē kubēēchi Yēēsu. Kuyitē kumwoochinē Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, kiinkētē kule 'ibooyē manta ānkiinēētē biiko ām kēēlto nyēbo man kōōnkēt kiyēē māchē ꞉Yēyiin. Māwēēchiing' ꞉chii ānkoo ku inee ku ng'oo.


text:
Kunyi ii, mwoowēēch, baa, kāāsōōtēywēēkuuk, ara karaam kēēkwēchinē bāytooyiintēētaab Rooma *syuuruut nto miyaat?”


text:
Nto kuuyu kiinkētē ꞉Yēēsu ruurumuung'waa, kumwoochi kule, “Ōyēku sōō, kiblembechiis nyēē tyaa! Kābōōtēkyoo nee?


text:
Kuwāl ꞉biikēy kule, “Bo bāytooyiintēētaab Rooma.” Yooto nanyuun, kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Māchāktōōs ōkoochi bāytooyiintoonoo kiinyii, nto Yēyiin, ōkoochi nyēē nyeenyii.”


text:
Nteenee kukwoonchi subak Yēēsu *꞉Satukaayeek alake bēsyoonooto. Kiiyēnchinē ꞉bichoo kule yoo kaakume ꞉chiito, kukaakume kutukul nyēē mēēbērē wokung'ēētēē meet bēsyēēt ake.


text:
Yooto, kuteebee ꞉bichooto Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, mwooyē ꞉kiruutēkaab Yēyiin choo kikōōnu *꞉Muusa kule yoo kame ꞉chiito āmānāāsikyiin leekwa ākoo koorkēēnyii, kōōntiiyē ꞉ng'eetaabkaametiitaab chiichooto koorkoonoo, sukusikyi nyiin lēēkōōk chēē /sikēēkuurtēē.


text:
Kunyoo ii, ntēē kimii ꞉chiito ake kēny nyēē kiboonto wērikyii tisab. Nto yu kāwokuwōōyiit ꞉wēēriit kibooreetyeet, kukēēsyo. Nto mii yoo, kumēēchi keey nyēē mānāāsikyi ꞉koorkoonoo leekwa.


text:
Kōōntiiyiis ꞉wēēriit nyēē kirubu nyooto kimēē. Kiibuurchiin ꞉nkinee ākoo koorkoonoo ankume āmānāāsikyiin āk koorkoonoo leekwa. Kōōntiiyiis ꞉wēēriit nyēē kibo sōmōk. Kōōbuurto keey ꞉nyoo nkinee koorkoonoo, nto mii yoo, kume ꞉nkinee nyēē mānāānyōōr leekwa. Kiyeyakay kuu nyooto kut kubēk ꞉wērichoo tukul āmā lēēkōōy.


text:
Kunyoo, kēēmāchē imwoowēēch: Mākubooyiit ng'oo ꞉koorkoonoo kōōyyiin kāng'ēētyēē ꞉bichooto tukul meet, kuuyu kubooyiit man, kiikoomut ꞉bichoo tukul koorkoonoo?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Ōkustootiin kuuyu ‑mōōnkētē ꞉akweek kiyēē ibooru ꞉siruutēkaab Yēyiin āk wōlēē wuu ꞉kāāmuukēywēēkyii.


text:
yoo mwooyē kule, ‘Anii Yēyiintēētaab *Abraam, Isaka ākoo Yāākōbō’? Yoo /kakeemwa kule bo ꞉Yēyiin anum, kōōbooru ꞉yooto kule tākusoboot ꞉chiichooto ānkoo kiikume kēny.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Mwooyē ꞉siruutēk kule,<br/>‘Icham Yēyiintēēng'uung'<br/>ām mooyēēng'uung' tukul,<br/>soboonng'uung' tukul,<br/>āk kāāsōōtēywēēkuuk tukul.’


text:
“Ōsōōtē nee ꞉akweek kurubta keey *Kāārārookiintēēt nyoo ōkānyoonu? Chōōnēē kōōtaab ng'oo?” Kuwāl ꞉bichoo kule, “Kōōtaab *Tāwuti.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ām nee, naas, sukumwoochi ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin Tāwuti kukuur Kāārārookiintēēt kule ‘Mokoryoontēēt’? Kimwooy oob ꞉Tāwuti kule,


text:
‘Kimwoochi ꞉Yēyiin Mokoryoontēēnyuu kule:<br/>Ibuurunēē āwunyuu nyēbo taay<br/>ākoy yoo kaayeyiing' itēbēē buunikuuk.’


text:
Kunyi, yoo kuurē ꞉Tāwuti Kāārārookiintēēt kule ‘Mokoryoontēēnyuu’ kōōmuuchāktōōs kule nee kuchōōnēē ꞉Kāārārookiintēēt kōōtaab Tāwuti?”


text:
Mānāākēt ꞉chii ake tukul ng'ālyoo amanaatakukany ꞉bichoo kuteebee Yēēsu tēēbuut ake tukul kung'eetee yooto kuwo taay.


text:
“Yibē keey *꞉Farisaayeek āk kāānēētikaab kiruutēk kule icheek chēē inkētē koobanybaany siruutēkaab *Muusa.


text:
Ōkāsē sinee kiy ake tukul nyēē mwoowook, nteenee ‑moorub yēyuutēkwaa kuuyu māyēyē ꞉icheek kiyēē inēētē.


text:
Yēyē kiy ake tukul kumāchē kule sukukas ꞉biiko kule kiikōōnēmchi keey ꞉icheek Yēyiin. Iwōōyiitē tukuuk chēē mii ꞉siruutēkaab Yēyiin ānkuryookyi keey tokoch āk wōlēēb āwuun. Ikōōyiitē mbo maaseekaab sirookwaa kusiir chēbo biiko alak /sikēēbērē tōōs sooyē ꞉icheek miisin!


text:
Kicham ꞉bichoo kutēbēē wōloo /kēēkoonyitē ām sookwoonuut āk ng'ēchērōōk choo bo taay ām kooriikaab saayeet.


text:
Kicham /kiisubooyootē nyēbo koonyit ām wōlēē chaang' ꞉biich ankicham /kēēkuurē ām koonyit kule ‘Mokoryoontēēt’.


text:
‑Mookany kukuurook ꞉chii kule ‘Mokoryoontēēt’ kuuyu Mokoryoontēēt ku akeenke baateey ānkōōtuubchē ꞉akweek tukul.


text:
‑Moocham kukuurook ꞉chii kule ‘Kāāntōōyiin nyēē wōō’ kuuyu ōboontē Kāāntōōyiintēēt nyēē wōō akeenke nto nyooto ku *Kāārārookiintēēt.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk ākoo *Farisaayeek, kiblembechiisyechu! Ōkērēē keey kurkeet nyēē wēētii Kaab Yēyiin nyēē ‑mōōbāroochinē biiko alak kōōwut āmēēbērē ōwutē ꞉akweek mbo nkityō.


text:
Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk āk Farisaayeek, kiblembechiisyechu! Ōmbākootēē tōōliiloon āk rōōrōōkiis ōmāchē ōnyōōru chiito akeenke nyēē karubaak. Nto yoo kōōnyōōru, oyey bichoo koolaambuuch ꞉ng'ōōkistaab Kibrōkōsyoontēēt kusiirook.


text:
Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek cheebkoraatiis choo ōrēētootē alak! Ōnēētē kule, ‘Yoo keewaalee keey ꞉chii *Kōōtaab Yēyiin, māmii ꞉ng'ālyoo, nteenee yoo keewaalee keey *ta-aabuutaab Kōōtaab Yēyiin kunāmē muumeekyii.’


text:
Cheebkoraatiisyechu, ōbērbērēch sōō, nyēē tyaa. Nkōnō nyēbo koomānuut kubiir ake: ta-aabuut nto Kōōtaab Yēyiin nyoo itiliilē ta-aabuut?


text:
Ōmwooyē mbo subak kule, ‘Yoo keewaalee keey ꞉chii *kāābkōrōs ām Kōōtaab Yēyiin, kumāmii ꞉ng'ālyoo, nteenee yoo keewaalee keey kiyēē tuwēntooy kubo kōrōsēēk, kunāmē ꞉muumeekyii.’


text:
Ōkōryootiin sōō, nyēē tyaa. Nkōnō nyēbo koomānuut kusiir ake: kōrōsēēk nto kāābkōrōs nyoo itiliilē kōrōsēēk?


text:
Kunyoo, yoo keewaalee keey ꞉chii kāābkōrōs, kaakoowaalee keey nkinee kiito nyoo /kākēēsooytooy ām kāābkōrōs.


text:
Nto nyoo iwoolēē keey kibkōōnkōy, kaakoowaalee keey ng'echereetaab bāytooyiisyēēt bo Yēyiin ākoo nyoo ibuurēē ng'echeraanaata.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk ākoo *Farisaayeek, kiblembechiisyechu! Ōkoochinē Yēyiin akeenke ām taman nyēbo tukuuchoo /kiitōōyēē āmiik. Nteenee kyookweeste ng'aleekaab koomānuut ām Mākuutēkaab Yēyiin. Chooto ku manta, kiisayta ākoo kaakaaseet. Karaam ōkoochinē Yēyiin ng'ooluutyēēng'woong' nteenee karaam miisin ōyēyē ng'aleechaa alak.


text:
Cheebkoraatiisyechu irēētootē biich! Ōyiimēē keey tukun chēē minkēēch ankoobakaakte tukun chēbo koomānuut.


text:
Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk ākoo Farisaayeek! Kiblembechiisyechu! Okerkeeye tērēkōōy chēē /kiiwuunē wōlēēb saang' nto wōliin bo āriit kutuuryootiin.


text:
Ōkōryootiin ꞉Farisaayeek! Ōwuunē kurook terekyeet āriit nto kāākuyityo mākutililiit ꞉nkinee wōlēēb saang'.


text:
Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk āk Farisaayeek, kiblembechiisyechu! Okerkeeye mbēērōōs chēē /kikeemas kuleelakiitu wōlēēb barak nto wōliin bo āriit kunyiyaat ꞉koyikaab muuswēk āk kiy ake tukul nyēē mā tiliil.


text:
Okerkeeye ꞉akweek mbēērōōsyēchoo kuuyu ōboorunēē wōlēēb saang' kule ōchurtootiin nteenee ām āriit, kyoowung'te keey ng'ōōki ānkōōyēku kiblembechiis miisin.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ōmiitē sōō, nyēē miyaat kule nee ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk āk Farisaayeek, kiblembechiisyechu! Ōtēēkyinē *wōōrkooyikaab kēny tukuuk chēē /kiisōōtēē ānkōōkāroorānē mbēērōōsyēkaab biiko choo churtootiin,


text:
sōōmwooyē kule, ‘Nto kikēēmiitē kōōrēēt ām bēsyōōsyēkaab mbo kuuko, nto kimākēēwāstooy korotiikaab wōōrkooyichu kuu wōloo kiyēytooy ꞉biikyoo chēbo kēny.’


text:
Āmiitē āyookwook wōōrkooyik, biiko chēē boonto kiirnātēēt āk kāānēētik. +Mōōkwērtoochi alak murtooywōōsyēk obakach, nto alak +mōōbir ām kooriikwook bo saayeet ankookwetaatee kiriinkōōsyēk.


text:
Kunyoo +/mākiing'woonchook kubo biiko tukul choo /kikeebakach buch, koonaamee Ābēl ākoy Sekaryaa Araab Berekyaa nyoo kyōōbākākyinē kwēēnuutaab Kōōtaab Yēyiin ākoo *kāābkōrōs.


text:
Kibōlchi ꞉Yēēsu Yēērusālēēm kumwoochinē kule, “Wōōy, wēē, Yēērusālēēm, wē, Yēērusālēēm! Irumē wōōrkooyik ānkiiwiirēē rwoontōōk biiko choo iyooku ꞉Yēyiin kule kuyisuung'! Kyaasyeem kunyil areet chēē chaang' kule āyisu biikuuk kuu wōloo yisuntooy ꞉nkokya kinyiinyiiyēēnik kōōwut kebebaakyii, nteenee mānēēkōōnoo kut ayey kuu nyooto.


text:
!Kāāmwoowook kuchakee raat kuwo taay mātābōōkāsoo subak, ākoy omwaay kule, ‘Ibēruuroot ꞉nyoo chōōnii ām kaayneetaab Yēyiin.’”


text:
Nto yu miitē ꞉Yēēsu kuwēēchinē keey kukang'eetee *Kōōtaab Yēyiin, kōōnookyi ꞉rubiikyii ānkōōboorchi inee wōlēē /kikeeteekta Kōōtaab Yēyiin.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “‑Mōōbēng'tēē ōchōrōkyinē tukuuk tukul chēē wuu chu. Kāāmwoowook, +/mākiiturbuub tukuuchu tukul nyēē māmii ꞉rwaa mbo akeenke nyēē ng'ētu kookemeeraat keey ake.”


text:
Nto yu mii ꞉Yēēsu kēēbuurēē Lekemeetaab *Musēytuuniinēk āk rubiikyii nkit, kuteebee ꞉rubiik kule, “Mwoowēēch, āyu yēē yēyāktōōs ꞉ng'aleechaa 'kēēmwooyē? Kiy nee ꞉nyēē +makeekasee yēē iyēēwunēē ꞉inyiing' āk yēē yitu ꞉tabantaab kōōrēēt?”


text:
Choong'ēch ꞉biiko chēē makukwaanaat ankuyey keey ꞉ake tukul kule inee ku kāārārookiintēēt. Mākōōbotbootoot ꞉bichoo biiko chēē chaang'.


text:
+Mookas kubārē keey ꞉biiko ām kōōrēēt /ānkyoomu ng'al chēbo booryoot, nteenee ‑mōōmuuyē. Māsimkuyitu ꞉tabantaab kōōrēēt ānkoo kāyēyākiis ꞉tukuuchoo.


text:
Mākubooryo ꞉bōrōryēēt ake āk ake, kubooryo ꞉kōōrēēt ake āk ake. Mākuchō ꞉kēmēwuut ānkutookunootēē ꞉kibring'ring'nyēēt komoswookik chēē chaang'.


text:
Nto subak, +/makyaamtee Lōkōōywēchu Kāroomēch bo Kaab Yēyiin kōōrēēt kumukuul kukas ꞉biikaab yēēmōōsyēk tukul, nto yitu ꞉tabanta.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Yoo kookas ‘kiyoo ‑mēēriiku ꞉Yēyiin’ nyoo king'āloolēē ꞉wōōrkooyoontēēt Tānnyēēl kukēēyyoonyēē Kōōtaab Yēyiin, māchāktōōs kumwēchi ꞉biiko choo miitē Yuuteeya lekem. (Kuyeb yiit ꞉chii nyoo sumānē ng'aleechu.)


text:
Nto yoo kanyoorta ꞉ng'aleechu chii kumii kōōnyii barak, ‑mēēwut kō kule kōōnēm kiy ake tukul nyēē sukumwēyto,


text:
Mākuwōōyiit ꞉ng'woonintaab bēsyōōsyēchooto kusiir ng'woonin ake tukul nyēē kiikutook kuchakee kayey ꞉Yēyiin kōōrēēt, āmākoy kutook ꞉ng'woonin ake nyēē tēē nyoo bēsyēēt ake.


text:
Nteenee kiikoonwaakiit ꞉Yēyiin bēsyōōsyēchooto kuuyu mii ꞉biikyii chēē kiikukwey nyēē nto kimanaakoonwaakiit, nto māmii ꞉chii nyēē kātāwokusobē.


text:
kuuyu makukwa ꞉biiko chēē makuyey keey kuyēk kāārārookik āk *wōōrkooyikaab Yēyiin. Makuyey ꞉bichu ng'al chēbo kwōng'uut sukung'eet, yoo imuuchāktōōs, kutēwēch biikaab Kiriistō choo kwēyootiin.


text:
Kunyoo, yoo kāmwoowook ꞉chiito ake kule, ‘Ong'nyiin Kāārārookiintēēt miitē suurkwēēn,’ ‑moobe wōlooto, nto kumwoowook kule, ‘Ong'nyi kawunyee keey kisēēnkē’, ‑moocham.


text:
Kuu yoo iwēchēē koong'asiis /bokeekasee tinkeey, kukērkēyiitu nyooto ꞉wōlēē chōōntooy *꞉Wēritaab Chii.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo bēku ꞉nyāliluutēchoo bo bēsyōōsyēchooto,<br/>‘Mākumis ꞉asiista,<br/>āmēētākōōluuwu ꞉araaweet.<br/>Mākōōtimtiimākoy ꞉wōliin bo barak<br/>ānkōōsuuw ꞉kookeelik.’


text:
Yooto +māābooru keey *꞉Wēritaab Chii ām barak. Mākuriiryo ꞉biikaab kōōrooni tukul yoo kakasa āchōōnēē boolik barak ām kāāmuukēywēēk āk lēbkēēyyēētaab Yēyiin.


text:
Yoo /kēēkuutē koontiit kuchēchi barak, +māāyooktē malayikaanikyuu kuba komosta ake tukul nyēbo kōōrēēt bokōōruruukoot biiko choo kwēyootiin.”


text:
Kumwooy subak ꞉Yēēsu kule, “Yoo inkātu ꞉kēētoo /kēēkuurēē *mutiiniit, kōōbooru kule kaakuriik kumusēs.


text:
Ām kēēlto nyēē wuu nyooto, yoo ōkāsē kuyēyāktōōs ꞉tukuuchoo tukul, ōnkēt kule kaakuriik ꞉bēsyēēt nyoo āyēēwunēē.


text:
Māmii ꞉chii nyēē inkētē bēsyēēt nyēē āyēēwunēē. ‑Mēēnkētē ꞉malayikaanik āmāānkētē mbo ꞉nkanii, nteenee Baaba nkit ꞉nyēē inkētē.


text:
Kutoombo kuchōōnii yooto ꞉taambiliilyeet, kyoomiisyē ꞉biiko, kuyyēēsyē, kōōmutiisyē /ānkiimutē chuut ākoy bēsyoonoo kiiwutē ꞉Noowa mwēēng'.


text:
Kimēēnkēt ꞉bichoo kiyēē kimii wokuyēyāktōōs ākoy yoo kichōōnii ꞉taambiliilyeet ankubakach bichoo tukul. Makukerkeyiit nyooto bēsyoonoo chōōnii ꞉Wēritaab Chii.


text:
Ōrōōtootē ng'ālyoontooni: Nto inkētē ꞉chiitaab kayta āsiiswēk chēē chōōnēē ꞉chōōriintēēt, nto riibsē ‑/mākēēbut kanyii.


text:
Kunyoo māchāktōōs ōchōbootiin ꞉nkakweek, kuuyu mākuchō *꞉Wēritaab Chii ām āsiiswēk chēē ‑mōōmoonkyinē.


text:
Ara ng'oo nanyuun nyēē motwooriin nyēē /kiikoosēē keey ānku ng'oom? Nyēē kiikoosēē keey ku nyoo itōōrchinē ꞉mokoryoontēēt biikaab kanyii kubāyē nyēē māmii ꞉wuuyin.


text:
!Kāāmwoowook, mākōōkoochi ꞉mokoryoontoonoo motwooriintoonoo kōōyyoonkyi tukuukyii tukul chēē boonto.


text:
māchokōōng'woonchi motwooriintoonoo ānkutōōrchi wōlēē mii ꞉kiblembechiisyek chuut, wokuriirunee ng'wēny.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Okany āmwoowook wōlēē wuu ꞉chōōnēētaab bāytooyiisyēētaab Yēyiin nyēē lēēl. King'eet ꞉tiibiik alake tamanu kunam taariinekwaa bokutorooch saanteet nyēē mākiisyē.


text:
Yooto kumwoochi ꞉chu kibērbērēch chu king'oomēch kule, ‘Ntēē miitē kumistōōs ꞉taariinekyoo acheek, ōroong'wēēch mwaaniinek.’


text:
Kung'ēētyo bokwooliis. Nto kumiitē kēēltaab too kubēētii, kuyitu ꞉saanteet. Yooto kōōwutē ꞉choo kichōbootiin kōōtaab saakweet āk saanteet /ānkēēkērē kurkeet.


text:
Nto tēē yoo kuyit ꞉nkicheek chu kibēētii mwaanik ānkōōng'ēētiis kule, ‘Iyootwēēch! Iyootwēēch! Yootwēēch kurkeet!’


text:
Kiiwoong' ꞉Yēēsu tyoonkōōchoonoo kule, “Kunyoo, ōriib keey naas, kuuyu ‑mōōnkētē bēsyēēt nto ku āsiiswēk chēē āyēēwunēē anii.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy tyoonkōōchēēt ake kurubta keey bāytooyiisyēētaab Yēyiin kule, “Kimii ꞉chii nyēē kimāchē kuwo ruutooy, kukuur motwoorikyii ānkōōtōōrchi chii tukuuk chēē kiimuuchē kuriib.


text:
Kiitōōrchi nyēbo taay beesaanik kisyēērōōk konom, kōōtōōrchi ake kisyēērōōk tibtēm nto ake kōōtōōrchi nyoo kisyēērōōk taman. Nto kāākuyityo, kuruuto.


text:
Kiwokuyēyiisyēē ꞉nyoo /kikiitōōrchinē kisyēērōōk konom beesaanichaa areet akeenke kubāsunēē alak kisyēērōōk konom.


text:
Nteenee kiwokubal ꞉nyoo /kikiitōōrchinē kisyēērōōk taman ng'wēēnēēt ankukonor beesaanikaab mokoryoontēēnyii.


text:
Nto kaakukeeyta bēsyōōsyēk chēē chaang', kōōyēēwunēē ꞉mokoryoontoonoo ruutooy. Kikuur ake tukul ām motwoorichoo chokumwooy wōlēē kibeeta ꞉ng'aleekaab beesaanichaa.


text:
Kuchō ꞉nyoo /kikiikoochinē kisyēērōōk konom ānkumwooy kule, ‘Mokoryoontēēt, 'kikiitōōrwoo beesaanik kisyēērōōk konom, kunyi kas, baa, mii ꞉kisyēērōōk alake konomu barak.’


text:
Kuwālchi ꞉mokoryoontēēnyii motwooriintoonoo kule, ‘Kweeyey nyēē karaam /ānkiikoosēēniing' keey! Kuu yoo 'kweemuuch ikaaman tukuuk chēē ng'ēri kut kubās keey, +māākōōniing' ibāwu tukuuk chēē choong'ēch. Chōōnchi keey keetankas ꞉tukwaay!’


text:
Nto tēē yoo kuchō ꞉nkinee nyoo /kikiikoochinē kisyēērōōk tibtēm, ānkumwooy kule, ‘Mokoryoontēēt, 'kikiitōōrwoo beesaanik kisyēērōōk tibtēm, kunyi kas, baa, kōōkutāsyi keey ꞉kisyēērōōk tibtēmu.’


text:
Kuwālchi ꞉mokoryoontēēt kule, ‘Kweeyey nyēē karaam, /ānkiikoosēēniing' keey! Kuu yoo 'kweemuuch ikaaman tukuuk chēē ng'ēri kut kubās keey, +māākōōniing' ibāwu tukuuk chēē choong'ēch. Chōōnchi keey keetankas ꞉tukwaay!’


text:
Nto mii yoo, kuchō ꞉nyoo /kikiikoochinē kisyēērōōk taman, ānkumwoochi mokoryoontēēt kule, ‘Mokoryoontēēt, kwāānkētē kule iyēku chii nyēē kōrōōm nyēē 'kiicham ikēsē kiyēē kimēēchoonē ānkiiruruuchēē wōlēē mānēēyis kēbus.


text:
Kuwālchi ꞉mokoryoontēēt kule, ‘Imiyaat ānkiiburēn! Ākoo kiinkētē ꞉inyiing' kule ākēsēē ꞉anii āmiik wōlēē manaachaan ānkāāruruuchēē wōlēē mānāāyis ee?


text:
Chiito nyoo kāyēyiisyē kiyēē /kākiikoochi, +/mākēētāsyi. Nto nyoo kāmāyēyiisyē /kiinēmunēē mbo nyooto /kākiikoochinē.


text:
Nto motwooriintooni kēwēyiin, ōwiirchi saang' wōliin bo mēēnānēēt wokung'woonchi ꞉soboon ankuriirunee ng'wēny.’ ”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Yoo chōōnii *꞉Wēritaab Chii ām wōōyinnyii kuu bāytooyiin kuboontoonu keey malayikaanik tukul, mākōōbuurēē ng'echereenyii bo bāytooyiisyēēt.


text:
+/Mākiiruruukyi biiko tukul taayeenyii. Yooto, mākōōbēēsyo biiko kuu yoo ibēēstōōs ꞉ākiintēēt kēēchiirēk ākoo ng'oroorik.


text:
Mākumwoochi yooto choo miitē āwutaab taay kule, ‘Okwaa ꞉choo kiikōōbēruurook ꞉Baaba. Onam bārooyinng'woong' ām Kaab Yēyiin nyoo /kisimkēēchōbwook kuchakee /kakeeyey kōōrēēt.


text:
Ki yoo kaama ꞉kēmēy, ōbāyoo, nto yoo kaama ꞉melel, ōkōōnoo bēy chēē kaayyee nto yoo kāāruutoochook, ōtoochoo.


text:
Yooto mākukētyi ꞉choo churtootiin kule, ‘Āyu yēē kyoomiing' inyiing' ꞉kēmēy ankeebayiing' ꞉acheek ōō, Mokoryoontēēt, ku āyu yēē kyoomiing' ꞉melel ānkēēkōōniing' bēy chēē 'keeyyee?


text:
Mākukēt yooto kule, ‘Kāāmwoowook, kiyēē kyōōyēchi ake tukul ām mbo ng'eetaabiya choo kuskus, kyōōyēwoo anii.’


text:
Nto tēē yoo kumwoochi choo miitē āwutaab kaataam kule, ‘Ōng'ēētyēē yu ꞉chu ōruustooyootiin bōōkārbusyi wōlēē bo maataab kibchuulyo nyoo /kikēēyēytoochi Kibrōkōsyoontēēt ākoo tāmirmirookyii bo rōkōs.


text:
Āruutoochook, ‑amootaachaa. Āwē āmā sira, amanoolaachaa, amnyaan, amaboorwaamaa /ankeerata amabookasaa.’


text:
Mākumwoochi yooto ꞉nkicheek bichooto kule, ‘Āyu yēē kyaaming' ꞉kēmēy, melel, nto iruutoochēēch, nto yēē kimēētinyē sira, nto yēē kiimnyoonē, nto kiirataat, āmākēēyēētyēēchiing' ōō, Mokoryoontēēt?’


text:
Nto yooto mākukēt kule, ‘Kāāmwoowook, yoo mānōōyēchi kiy biikyuu choo kuskus, mēēbērē kyōōyēwoo anii kiy.’


text:
Yooto nanyuun +/makiimut bichooto wōlēē wokung'woonchinē ꞉soboon ākookoy /ankiimut choo churtootiin kuba wōlēē bo *soboontaab kibchuulyo.”


text:
“Kuu yoo ōnkētē, kāākung'ēt ꞉bēsyōōsyēk āyēēnku /kyaam *Saakweetaab Keeytaayeet, nto yooto +/mākiiyokooytoo anii, *Wēritaab Chii, /bokēēkwērtoochoo murtooywoontēēt.”


text:
Kiiruruukyi keey ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo booyikaab Yuutayeek kaytaab *kibkōrōs nyēē wōō nyēē /kikēēkuurēē Kayaafa.


text:
Kimwooy kule, “‑Mookany keenam chiichi /kyoomē Saakweetaab Keeytaayeet, kuuyu imuuchē ꞉biiko kuyey wōōrōōryēēt.”


text:
kuchō ꞉koorkēēt ake nyēē kiboontoonu mwaay nyēē kiboong'u nyēē anyiny nyēbo beesaan chēē chaang' miisin. Nto kumiitē ꞉Yēēsu kāmurēē keey yēē /kyoomiisyēē, chokuraang'tee ꞉koorkoonoo mētinyii mwaayaa.


text:
Bērē kukas ꞉rubiikaab Yēēsu kuu nyoo, kung'woonchi ānkumwooy kule, “Ntēē sukunyarta ꞉koorkooni mwaay kuu nyi?


text:
Kiinkēt ꞉Yēēsu kiyēē kimii kumwooyē ꞉icheek. Yooto, kumwoochi rubiikyii kule, “Ōmāchēē nee ꞉akweek koorkooni? Ntēē kāākuyēwoo anii ng'ālyoo nyēē karaam.


text:
!Kāāmwoowook, ‑/mākēēwuutyēē koorkooni ām kiyēē kaakuyey yoo /kyoomtooy lōkōōywēk chēē kāroomēch ām kōōrēēt tukul.”


text:
Nto miitē yoo kung'eet ꞉Yuuta Iskaryoot nyoo ki akeenke ām rubiikaab Yēēsu taman āk āyēēng' ānkuwo wōlēē kimiitē ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch.


text:
Kiwokuteebee bichoo kule, “Kiy nee ꞉nyēē ōkōōnoo yoo kāāchōbwook kēēlto onam chiichi?” /Kēēchāmchi *feetaanik sosom.


text:
Nto yēē ki bēsyēētaab taayta nyēbo Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin, kōōnookyi ꞉rubiik yēē kimii ꞉Yēēsu ankuteebee kule, “Ānō wōlēē imāchē keeyeyte /sikyaamee *Saakweetaab Keeytaayeet?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Boocheeng'aate chii ām kiriing' ānkōōmwoochi kule, ‘Kāmwooy ꞉Kāānēētiintēēt kule: Kaakuyit ꞉bēsyōōsyēkyuu. Kunyi, āmiitē āk rubiikyuu, chāā-āmēē Saakweetaab Keeytaayeet kōōng'uung'.’ ”


text:
Makume *꞉Wēritaab Chii kuu yoo siraat. Nteenee mākung'woonchi sōō kule nee ꞉chiito nyoo makuchaamtaa! Kaykay nto /kimākēēsich chiichoo.”


text:
Nto mii yoo, kunam ꞉Yēēsu mukaatiit ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy ankubetes nto yityo kōōkoochi rubiikyii kumwoochinē kule, “Bōōrnyuu ꞉nyi, o-am.”


text:
Kunam terekyeet nyēē kimiitē *꞉tifaayiik ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy ānkōōkoochi rubiikyii kumwooyē kule, “Oyyee ꞉akweek tukul.


text:
Korotiikyuu ꞉chu chēbo *kiirootyeet nyēē lēēl chēē +/makiitaata /sikēēnyōōchi kaat biiko chēē chaang' kubo ng'ōōkiswookik.


text:
!Kāāmwoowook, ‑māwāāyyēē subak tifaayiichu ākoy bēsyoonoo āyyēē āk akweek tifaayiik chēē leelach ām Kaab Baaba.”


text:
Kumiitē kēēltaab too, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ōmiitē ꞉akweek tukul bōōmwēyēēnoo kwēēmowuuniitēnyi, kuu yoo mwooyē ꞉siruutēk kule, ‘+Maabakach ākiintēēt kusērēēt ꞉kēēchiirēk.’


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu Bētērō kule, “Kāāmwoowuung', ām kwēēmowuuni, kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit, +meetuuch keey ꞉inyiing' areet sōmōk kule ‑mēēnkētoo.”


text:
Kuwāl ꞉Bētērō kule, “Mākoy atuuch keey kule ‑māānkētiing'. Yoo kābo meet kēēbēku ꞉tukwaay.” Kōōruumchi ꞉nkicheek rubiik chuut tukul kuu nyooto.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii yēē /kēēkuurēē Ketesemaane, kumwoochi kule, “Okanyaa yuutēyu, āwē ꞉anii yuun waasaay.”


text:
Nto tēē yoo, kumwoochi mbo Bētērō kule, “Kāāmuy ꞉anii kut wuu nyēē +maameey. Kunyi, ōng'ētunēē yuutēyu ānkōōkāsu.”


text:
Yooto koonaakta taay kisich ānkukutuny ānkuyim kutiiny tokochta ng'wēny kusaay kule, “Baaba, yoo imuuchāktōōs, inēmtoowoo nyalili. Nteenee kuyeyakay kuu wōloo imāktooy, mēēbērē wōloo āmāktooy ꞉anii.”


text:
Nto yu keeyeey wōloo kimii ꞉rubiikyii sōmōku kunyōōr kuruuytōōs. Kumwoochi Bētērō kule, “Kāmōōmuuchē kēēkāsu tukul mbo asiista akeenke?


text:
Yooto kooyeey subak ankusaay kule, “Lēyyē, Baaba, yoo mēēmuuchāktōōs /kiinēmtoowoo nyalili, kuyeyakay kuu wōloo imāktooy.”


text:
Yu kēēyēēw ꞉Yēēsu nyēbo āyēēng', kunyōōr mbo Bētērō kāruuyo subak, kuuyu kiboonto rwoonik chēē nyikiisēch.


text:
Nto tēē yoo kooyeey wōloo kimiitē ꞉rubiik ānkumwoochi kule, “Ākoo tōōbēng'tēē rwoonik? Okas, kaakuyit ꞉āsiiswēk /kiiyokoochi *Wēritaab Chii āwunnyēkaab kibng'ōōkisiis!


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kuyitu ꞉Yuuta nyoo ki akeenke ām rubiikaab Yēēsu taman āk āyēēng'. Kiboontoonu keey biiko chēē chaang' chēē kitinyē chōōkiinēk ākoo syaariinek chēē kiiyooku ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo booyik.


text:
Kukāsē ꞉rubiintēēt ake nyēbo Yēēsu kuu nyoo, kung'usu chōōkiit nto bērē kuyeb motwooriintēētaab *kibkōrōs nyēē wōō, kuchwenta yiitit kōōsuuyto.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiintoonoonyii kule, “Kētyi chōōkiing'uung' kiraaru, kuuyu iwoong'tooy ꞉chōōkiit chii nyoo kicham chōōki.


text:
‑Mōōnkētē kule āmuuchē ꞉anii ākuur Baaba kuyēētyēēchoo areet akeenke ānkōōmuuchē kōōyookwoo lukōōsyēk taman āk āyēēng' chēbo malayikaanik?


text:
Kuwēēkyi keey ꞉Yēēsu bichoo ānkumwoochi kule, “Ōbērē āntōōchinē ꞉anii lukēēt nyēē māchē kuweech kōōrēēt sookwaante chōōkiinēk āk syaariinek boonamaa? Ntēē kwāāboontē keey ꞉anii akweek kwaak ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin ānēētiisyē. Kwaamaak ꞉nee simoonamaa yooto?


text:
Nto mii yoo kukwēryoot ꞉bichooto Yēēsu kaab Kayaafa, kibkōrōs nyoo wōō. Kikiikōōruruukyi keey wōlooto ꞉kāānēētikaab kiruutēk ākoo booyik.


text:
Kiinaamaat ꞉Bētērō Yēēsu ākoy kiyēnkuutaab kaytaab chiichoo bo kōrōs ānkōōbuur āk riibiikaab kayaata sukukas kiyēē makuyeyakay.


text:
Kimach *꞉kōōkwēētaab Yuutayeek tukul kōōyyoonkyinē ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch, kule kunyōōr ng'ālyoo nyēē miyaat nyēē nāmē Yēēsu /sikiitiilchi meet.


text:
Nteenee mānāānyōōr ng'ālyoo ānkoo kisyeem ꞉biich chēē chaang' kumōlōlchi Yēēsu ng'al. Nto yityo kōōnēm keey ꞉biiko alake āyēēnku


text:
ānkumwooy kule, “Kimwooyē ꞉chiichi kule imuuchē kōōturbuub Kōōtaab Yēyiin ankuteechee bēsyōōsyēk sōmōk.”


text:
Kōōyyo *꞉kibkōrōs nyēē wōō ankuteebee Yēēsu kule, “Itinyē wōlēē ituuktooy keey ām ng'aleechu mwooyē ꞉bichu?”


text:
Kusiisyi keey ꞉Yēēsu. Kumwoochi subak ꞉kibkōrōs nyoo wōō Yēēsu kule, “Ātēēbēēniing' ām taayeetaab Yēyiin kule ii, ‘Inyiing' man *Kāārārookiintēēt, Lakwataab Yēyiin?’ ”


text:
Kuwāl ꞉Yēēsu kule, “Ēē, wuu nyooto, 'keemwaay. Nteenee āmwoowook akweek tukul kule: +Mookas *Wēritaab Chii kōōbuurunēē āwutaab taay nyēbo Nyoo bo Kāāmuukēy ankookas kuchōōnēē boolik.”


text:
Kikwaany keey ꞉moo chiichoo wōō bo kōrōs kut kubaach sirookyii ānkumwooy kule, “!Kookas, kaakookerkeeyee keey ꞉chiichi Yēyiin! Nee ake ꞉nyēē /tākēēmwoowēēch kurubta keey āk chiichi? Kookas oob wōlēē kāākōōntosuurto Yēyiin?


text:
Yooto kumiitē ꞉Bētērō yoo kibo biiy, kuchō ꞉chēēbto ake nyēē ki motwooriin ānkumwoochi kule, “Kwēēboontootē keey ꞉nkinyiing' Yēēsu nyēbo Kalilaaya.”


text:
Nto tēē yoo kōōnookyi ꞉Bētērō yēbo oreet nyēē wēētii kayaata. Bērē kukas ꞉chēēbto ake, kumwoochi biiko kule, “Kiboontootē keey ꞉chiichi Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt.”


text:
Nto nyēē mā tyaa kōōnookyi Bētērō ꞉biiko chēē kikiiyyoonyēē yooto ānkumwoochi kule, “Kubooyiit man, inyiing' ꞉ake. Kerkeey ꞉ng'elyebng'uung' nyēbo chiichi.”


text:
Kuchubchi keey ꞉Bētērō kule, “‑Māānkētē ꞉anii chiichi!” Kubēkunēē ꞉ng'aleechaa kuutiinyii, kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit bakeenke.


text:
Yooto nanyuun koosoot ꞉Bētērō yoo kimwooyē ꞉Yēēsu kule, “Kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit, +meetuuch keey ꞉inyiing' areet sōmōk kule ‑mēēnkētoo.” Yooto kuwo saang' ānkuwokuriir nyēē ng'waa miisin.


text:
Nto yu kāmwook ꞉asiista, kootiil mbo kibkōrōs chēē wōōyēch tukul āk booyikaab Yuutayeek kule /keebakach Yēēsu.


text:
Nto yu kakas ꞉Yuuta nyoo kichoomtooy Yēēsu kule /kaakiiruusta Yēēsu, kuriirunee ng'wēny. Kikētyi feetaanichaa ki sosom mbo kibkōrōs choo wōōyēch āk booyik.


text:
Kimwoochi kule, “Kwaayey ng'ōōki achaamte chii nyēē bēērē keey.” Yooto kukētyi ꞉bichoo kule, “Kukwaaneeniing'!”


text:
Yu kānyōōr ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch feetaanichaa kumwooy kule, “Sālootiin ꞉beesaanichu koroti, kunyi mēērook /kiikoochi lēnkuutaab Kōōtaab Yēyiin.”


text:
Kung'alaal ꞉bichoo nto mii yoo, kootiil kule /bokyaalee mbareet nyēē /sikēēmuchinē biich chēē sobooy. /Kikēēkuurēē mbaraanaa Mbaraab Kibtērēēn.


text:
Kuyityiin ꞉yooto āk kiyēē kimwooyē *꞉wōōrkooyoontēēt Cheremnyaa kule, “/Keenam betekik sosom chēbo feeteet choo kyooltēē inee *꞉Isrāyēēliik


text:
Nto kumii ꞉Yēēsu taayeetaab *Bilaato, kuteebee ꞉bāytooyiintoonoo kule, “Inyiing' ꞉bāytooyiintēētaab Yuutayeek?” Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Wuu nyooto sinee.”


text:
Nto yu keeteeyee keey ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk booyikaab Yuutayeek kurubta keey Yēēsu, kusiisyi keey.


text:
Kiityooktooy ꞉bāytooyiintēēt ām kēnyiit ake tukul kibratyaanteet akeenke nyoo kaakutool ꞉biiko. /Kikēēyēyē kuu nyooto yoo /kyoomē *Saakweetaab Keeytaayeet.


text:
Kimii ām bēsyōōsyēchooto chiito ake nyēē kikiikuchiis miisin kut /kikiikeerat. /Kikēēkuurēē chiichoo Baraaba.


text:
Kunyoo, kuteebee ꞉Bilaato biiko chēē kikiiruruukyi keey yooto kule, “Ng'oo ꞉nyēē ōmāchē ꞉akweek ātyooktoowook, Baraaba nto Yēēsu nyoo /kēēbērē *Kāārārookiintēēt?”


text:
Kutākumiitē ꞉Bilaato kēēbuurēē ng'echereenyii bo bāytooyiisyēēt, kōōyookyi ꞉koorkēēnyii ng'ālyoo kule, “Kweeyiimaa ꞉kiirwootik kuyyeech kubo chiichoo. Kunyi, ‑meeyeyee kiy kuuyu bēērē keey.”


text:
Kutēē yooto tukul, kitas taay ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk booyikaab Yuutayeek kōōwuruur bichoo kumwaayta /kiityaakta Baraaba /ankeebakach Yēēsu.


text:
Kuteeb subak ꞉bāytooyiintoonoo kule, “Nkōnō ām bichu āyēēng' nyēē ōmāchē ꞉akweek ātyooktoowook ꞉anii?” Kulē, “Baraaba.”


text:
Kuteeb subak ꞉Bilaato kule, “Ayeyee nee Yēēsu nyoo /kēēbērē *Kāārārookiintēēt?” Kōōruumchi ꞉bichoo tukul kule, “/Keebakach!”


text:
Kumwooy ꞉bāytooyiintoonoo kule, “Rōkōs nee ꞉nyēē koyey ꞉chiichi?” Kubōloobōl ꞉bichoo kumwooyē kule, “/Keebakach! /Keebakach!”


text:
Yu kakas ꞉Bilaato kule kāmēētākōōmuuchē bichoo ānkiimuuchē koong'etng'eet wōōrōōryēēt, kuram bēēko ānkōōwuunēē āwunnyēk taayeetaab bichoo kumwooyē kule, “Kukwaaneenaak ꞉korotiikaab chiichi, ābēērē keey ꞉anii.”


text:
Yooto kōōtyooktoochi ꞉Bilaato bichoo Baraaba ānkōōkoochi /kiityōōlsēt Yēēsu nto tēē yoo kōōyokooyto /bokēēkwērtoochi murtooywoontēēt.


text:
Kukwēryoot ꞉biikaab lukēēt Yēēsu kaytaab bāytooyiintēēt *Bilaato nto tēē yoo, kōōruruukyi keey ꞉lukēētaab booryēēt tukul Yēēsu.


text:
kutaay kuutwēētaab kātook ānkōōkēmēērchi mēt kuyey wuu nyēē bāytooyiin. /Kikiikoochi kunamee kirōkto āwunyii nyēbo taay ānkubokukutunyēē ꞉bichoo taayeenyii kuyey keey wuu nyēē kākoonyit Yēēsu kumwoochinē kule, “Kimkim! Bāytooyiintēētaab Yuutayeek!”


text:
Yu /kāākiintosuur, /kiirēēkunēē siraanaa arraa /ānkiilookyi sirookyii choo kōbo kwaak nto tēē yoo, /keebeeta /subokēēkwērtoochi murtooywoontēēt.


text:
Kumii /kēēbēētooy, /kēētuuyēē chiito ake nyēē kibo Kurēēn nyēē /kikēēkuurēē Simōōni. /Kēēkērchinē nyoo koong' bakeenke kukalab murtooywoontēētaab Yēēsu.


text:
/kiikoochi Yēēsu *tifaayiik chēē /kikiikeetasee saakityeek alak kule kuyye. Nto bērē kuchamcham, kutay kuyye.


text:
Nto yu kāākukwērtoochi ꞉bichoo Yēēsu murtooywoontēēt, kubar *sēkēēryēēt sukōōnkētēē kule ng'oo ꞉nyēē mākuyib sireet nkōnō.


text:
/Kikiikēēsirchi kiito ake ng'aleek chēē kiyey /sikiitiilchi Yēēsu meet chēē kimwooyē kule: YĒĒSU ꞉NYI NYOO BĀYTOOYIINTĒĒTAAB YUUTAYEEK. /Kikēēkwērtoochi kiyooto yoo bo mētitaab Yēēsu barak ām murtooywoontēēt.


text:
/Kikēēkwērtoochi nkicheek kibng'ōōkisiis āyēēng' murtooywōōsyēkwaa. /Kikiiyyoong'to ake kutābān āwutaab Yēēsu nyēbo taay /ānkiiyyoong'to ake komostaab kaataam.


text:
kumwoochinē kule, “Ntēē kwēēbērē +mēēturbuub *Kōōtaab Yēyiin ankiiteechee bēsyōōsyēk sōmōk? Iraraach keey, naas. Yoo inyiing' ꞉Lakwataab Yēyiin, irēkunēē murtooywoontoonoo!”


text:
Kimwooyē kule, “Kiisoobē ꞉chiichi biiko alak, ntēē ‑mēēsoob keey naas. Mā inee ꞉bāytooyiintēētaab *Isrāyēēl? Yoo keemuuch kurēkunēē murtooywoontooni, +mākiiyēnchi.


text:
Kwēēkoosēē keey oob ꞉chiichi Yēyiin ānkumwooyē kule, ‘Āyēku Lakwataab Yēyiin?’ Kany kusār naas ꞉Yēyiin yoo chāmē.”


text:
Yu kayit āsiiswēk sokool, kōōnchō ꞉Yēēsu kule, “Yēyiintēēnyuu, Yēyiintēēnyuu, ntēē 'keebakaaktaa anii!” (Kimwooyē yooto ām kuutiinyii kule, “Ēli, ēli, lema sabaktani?”)


text:
Yooto kulabatee ꞉akeenke ām icheek kiroonkuryēēt ankooluumta *tifaayiik chēē ki tāytāy ānkurutyi kiroonkuryoonoo kēētit nto yityo kōōyokoochi kuutiitaab Yēēsu.


text:
Yooto bakeenke, kukērēērunēē keey āyēēng' kuchakee barak ākoy ng'wēny ꞉ankeet nyēē ki rikimim nyoo /kikiiyēēlēē Kitōōkiitaab *Kōōtaab Yēyiin. Kiitimtiimākoy ꞉kōōrēēt ānkōōtēēsiis ꞉rwoontōōk.


text:
Kiitēēsiis ꞉kochonkoosyek kuyootākiis ānkung'ēētyo ꞉biiko chēē chaang' choo kikiikubēk ānki churtootiin.


text:
King'ēētyēē ꞉bichoo kochonkoosyek, nto yu /kaakiing'eetee Yēēsu meet, kuba Yēērusālēēm ānkōōboorchi keey biiko chēē chaang'.


text:
Yu kakas ꞉nyēē wōō nyēbo lukēēt āk biikyii choo kiriibē Yēēsu kibring'ring'nyoonoo ākoo ng'aleek tukul chēē kiyēyākiis, kumuuyo ānkumwooy kule, “Kubooyiit man, ākoo Lakwataab Yēyiin ꞉chiichi!”


text:
Kikiiyyoong'iis ꞉chēēbyōōsōōk alake chēē chaang' yēē lōō kutoobēnē kiyēē kiyēyāktōōs. Chēēbyōōsōōchooto ꞉choo kiboontootē keey Yēēsu kuchakee Kalilaaya kuyēētyēēchinootē.


text:
Alak ām chooto ku Maaryaa nyēbo Maktaala, Maaryaa kaametiitaab Yāākōbō āk Yōōsēēf ākoo kaametiitaab wērichoo kibo Sebetaayo.


text:
Nto yu kēēmēn ꞉kōōrēēt, kuchō ꞉chiito ake nyēē ki rubiintēētaab Yēēsu ānkiboonto bāytit nyēē wōō. Kibo *kiriinkēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Arimataaya nto kaayneenyii ku Yōōsēēf.


text:
Kiwo ꞉chiichoo wōlēē kimii ꞉Bilaato ānkusoom /kiikoochi bōōrtaab Yēēsu. Kuchāmchi ꞉Bilaato /kiikoochi.


text:
Nto tēē yoo, wokōōkoochi kochonkeenyii nyēē kitākōōwōrē /ānkimānāākēēmuchi chii. Yooto kuwunukyi rwaanteet nyēē wōō kuker kurkeetaab kochonkaanaa ānkuwēēchi keey.


text:
Nto yu kāyyēēkunēē, yēē ki bēsyēētaab *Sabaato, kubēēchi ꞉mbo kibkōrōs ākoo *Farisaayeek *Bilaato ānkumwoochi kule,


text:
“Mokoryoontēēt, kimwooyē ꞉ng'wiintoonoo bo chii yooto kitākusoboot kule, ‘+Maang'eetee meet yoo kaakukeeyta ꞉bēsyōōsyēk sōmōku,’


text:
kunyi mwaayte /kēēriib kochonkaanaa ākoy bēsyoonoo bo sōmōk. Nto buch, imuuchē ꞉rubiikyii bokuchoor muusto nto tēē yoo kumwoochi biiko kule /kookiing'eetee meet. Makumiyatiit yooto ꞉ng'wiiynaneet nyiitēnyi bo lēt kusiir nyoo kibo taay.”


text:
Kuba ꞉bichoo ānkubokōōtiiny kurkeetaab kochonkaanaa kāroomin kumoolchi rwaantaanaa yooto ānkōōkoochi riibiichoo kuriib.


text:
Yu kēērir ꞉kōōrēēt kukookukeeyta ꞉bēsyēētaab *Sabaato, kuwo ꞉Maaryaa nyēbo Maktaala ākoo Maaryaa nyiin ake bokoorwaam kochonkaanaa.


text:
Yooto, kōōring'riing' ꞉kōōrēēt miisin kuuyu kikiikurēkunēē *꞉malayikeetaab Yēyiin barak, kiwo ākoy kochonkaanaa ānkuwunukto rwaanteet ānkōōbuurēē barak.


text:
Kumwoochi ꞉malayikeet chēēbyōōsōōchoo kule, “‑Mōōmuuyē, ānkētē ꞉anii kule ōchēēng'ē ꞉akweek Yēēsu nyoo /kōkēēkwērtoochinē murtooywoontēēt.


text:
ankoobe areet akeenke bōōmwoochi rubiikyii kule, ‘Kaakung'eetee ꞉Yēēsu meet ankumakoonto Kalilaaya wōlēē bōōnyōōrchinē.’ Kookas oob?”


text:
Yooto kung'ēētyo ꞉chēēbyōōsōōchoo areet akeenke ankulabat bokumwoochi rubiikaab Yēēsu ng'aleechaa. Kitinyē bōōtoonik chēē katasta keey ng'erekweek chēē chaang'.


text:
Kumii tākulābātē, kutuuyēē Yēēsu. Kootaakwees icheek ꞉Yēēsu nto yityo kukutuny kukōōb kērēēnkōōkaab Yēēsu nyēē kākutunkyi.


text:
Nto tēē yoo, kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “‑Mōōmuuyē. Bōōmwoochi mbo ng'eetaabiya kuba Kalilaaya bokēēnyōōryē wōlooto.”


text:
Kumiitē ꞉chēēbyōōsōōchoo kubēētii, kikiikung'ēētyo ꞉riibiik alake ankuba kiriing' bokumwoochi mbo kibkōrōs chēē wōōyēch kiy ake tukul nyēē kaakuyeyakay.


text:
Nto yu kāākutuuyo ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo booyik kuchōb ng'aleek. Kiikoochi riibiichoo beesaanik chēē chaang'


text:
ānkumwoochi kule, “Omwaay kule, ‘Kokwa ꞉rubiikaab Yēēsu kwēēmooy ankuchoor muustaab Yēēsu kukākēēruuyē!’


text:
Nto yoo kāyityi ꞉ng'aleechu bāytooyiintēēt, +mākēēmwoochi ꞉acheek kāroomin āmēēbērē makunamaak akweek ꞉ng'ala.”


text:
Kunam ꞉riibiichoo beesaanichaa ankuyey kuu yoo /kākēēmwoochinē. /Kikyaamtaatee ng'aleechaa kimwooyē ꞉riibiichoo wōlēē miitē ꞉Yuutayeek ākoy kura.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “/Kōōkēēkōōno anii kāāmuukēywēēk tukul chēē miitē kibkōōnkōy āk chēē miitē ng'wēny.


text:
Kunyoo obeetaate bōrōryōōsyēk tukul ankooyey biiko kuyēk rubiikyuu. Ōbātisānē ām kaayneetaab Baaba, nyēbo Leekweet ākoo nyēbo Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Ōnēētē bichooto kooywey kiy ake tukul nyēē kāāmwoowook. Nto kubooyiit man, āboontē keey akweek ākoy tabantaab kōōrēēt.”


text:
Kikiikumwooy ꞉Yēyiin kēny kubununēē wōōrkooyoontēēt Isaaya kule,<br/>“+Māāyooktē kiiyookiintēēnyuu<br/>koonto wokuyēytoowuung' kēēlto.”


text:
/Kikeesir subak kule,<br/>“Miitē ꞉kuut nyēē kuuru ām suurkwēēn kule,<br/>‘Ōchōb keey,<br/>ānkōōchuulchi Mokoryoontēēt kēēlto.’ ”


text:
Kiiyookiintoonoo ku Bātisāniintēēt Yoowaana. Kyoomtooy ām kōōr nyēē suurkwēēn kule māchāktōōs ꞉biiko kuweek ām miyootyēēt /ankeebatisan, sukunyōōchi ꞉Yēyiin kaat.


text:
King'ēētyēē ꞉biiko chēē chaang' Yēērusālēēm ākoo komoswookik tukul chēbo Yēēmēētaab Yuuteeya bokukas lōkōōywēchoo bo Yoowaana. Nto yu kābokumwooy choolwookātēēng'waa /keebatisanee āynēētaab Yoortaan.


text:
Kikiilaach ꞉Yoowaana sireet nyēē /kikiikwoorunēē sabureekaab *tembes, ankumootee keey anweetaab suwe. Kyoomē taalamik ākoo kimnyeteet.


text:
Kimwoochinootē biiko kule, “Yoo kaawaany kāānēētiisyēēnyuu, mākuchō ꞉chiito ake nyēē boonto kāāmuukēywēēk kubiira nyēē ‑maayemaat ārēēkyi kwēyōōnik.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kuchōōnēē ꞉Yēēsu Nāāsārēēt ām Yēēmēētaab Kalilaaya ankubatisanee ꞉Yoowaana āynēētaab Yoortaan.


text:
Yu kāloong'unēē bēēko, kukas barak kuyootāktōōs ānkurēkyi ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē wuu chēēbtuukē.


text:
Kukwēryoot bakeenke ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin Yēēsu ākoy suurkwēēn, wōlēē kimii ꞉nkicheek tyoong'iikaab wuuyēēt. Kiibuur ꞉Yēēsu wōlooto bēsyōōsyēk artam āmāmii ꞉kiy nyēē kyoomē. Kutyem *꞉Kēniintēēt, kumii wōlooto. Yu kāwēēchi keey ꞉Kēniintēēt, kukwa ꞉malayikaanikaab Yēyiin ānkuyēētyēēchi.


text:
Nto mii bēsyēēt ake yu /kabokeerat Yoowaana, kooyeey ꞉Yēēsu Yēēmēētaab Kalilaaya kwaamtaat lōkōōywēk chēē kāroomēch chēē kikwoonēē wōlēē mii ꞉Yēyiin.


text:
Kimwooyē kule, “Kaakuyit ꞉bēsyēēt! Kāākuyityook ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin! Oweeksee choolwookātēēng'woong' ānkōōyēnchi Lōkōōywēchu Kāroomēch.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii ꞉Yēēsu kuwēēsyētootēē sakaramteetaab Tōōliilēētaab Kalilaaya, kukas biiko āyēēng' chēē kimii kuwiirchinē nēētiinēk bēēko kunāmē *burburiinēk. Bichooto ku Simōōni ākoo ng'eetaabkaamet Antereeya.


text:
Yu keenaata ꞉Yēēsu taay kisich, kukas biiko alak āyēēng' kumii mwēēnkēēng'waa kuyēytooy nēētiinēkwaa. Bichooto ku Yāākōbō ākoo ng'eetaabkaamet, Yoowaana wērichoo bo Sebetaayo.


text:
Kukuur ꞉Yēēsu nkicheek. Kukāsē kuu nyooto, kubākookyinē kwaan mwēēng' āk biiko chēē kimii kuyēchinē yiisyēēt ankurub Yēēsu.


text:
Kiwo ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Kaabernaam. Nto mii bēsyēētaab *Sabaato, kōōwut ꞉tukul *kōōtaab saayeet ankooneet ꞉Yēēsu biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin.


text:
Kiilat ꞉biiko wōlēē kiinēētitooy ꞉Yēēsu. Kimēēnēētē kuu wōloo kiinēētitooy ꞉kāānēētikaab kiruutēk, nteenee kiinēētē ām kāāmuukēywēēk.


text:
Kubōlchi ꞉tāmirmiryoonoo Yēēsu kule, “Imāchēēnēēch nee ōō, Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt? Imāchē ibakacheech? Ntēē ānkētiing'! Inyiing' ꞉nyoo ichurtaat ānkiiboontē kāāmuukēywēēkaab Yēyiin.”


text:
Kiilat ꞉biiko tukul /ankeeteebee keey kule, “Ng'al nee ꞉chu? Boonto ꞉Yēēsu kāāmuukēywēēk chēē imuuchē kōōnēētiisyēē ām kēēlto nyēē lēēl, āk chēē ibēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch ānkukāsyi!”


text:
Kimnyoonē ꞉cheebyoosyeetaab biikooy bo Simōōni. Yu /kākēēmwoochi Yēēsu kule mnyoonē ꞉cheebyoosyaanaa,


text:
Yu kararakta ꞉asiista, kukāākubēk ꞉āsiiswēkaab *Sabaato, kōōmutyi ꞉biiko Yēēsu biiko tukul chēē kimnyoontōōs āk chēē kiiyiimē ꞉tāmirmirook chēē miyootēch.


text:
Kiisoob ꞉Yēēsu biiko chēē chaang' chēē kiboonto bōōrwoonik chēē kimakerkeey ānkōōbēbēēto tāmirmirook chēē chaang' chēē miyootēch. Kiker koong' ꞉Yēēsu tāmirmiroochoo kuuyu kiinkētē ꞉icheek wōlēē wuu ꞉inee.


text:
Kulē ꞉Yēēsu, “Māchāktōōs keebe komosta ake waa-amte lōkōōywēkaab Yēyiin, kuuyu chooto ꞉chēē kyāāchōōnchinē.”


text:
Kyaamtaatee ꞉Yēēsu lōkōōywēk kooriikaab saayeet ām Kalilaaya tukul, ānkōōbēbēētootē tāmirmirook chēē miyootēch kung'ēētyēē biiko.


text:
Kichōōnchi ꞉chiito ake Yēēsu bēsyēēt ake ꞉nyēē kiboonto *makereenik. Kukutunyēē taayeetaab Yēēsu ānkumwoochi kule, “Mokoryoontēēt, yoo ichāmē, isooboo sāātililiitu kuuyu ānkētē kule imuuchē.”


text:
“‑Mēēmwoochi chii ake tukul ng'aleechu. Nteenee iwē ānkuwēēboorchi keey *kibkōrōs kukasing', siitooku kule 'kēētililiitu. Iyib tukuuk chēē ibirchinēē Yēyiin kōōnkōy /sikēēyēwuung' kōrōsēēk kuu wōloo kimwooytooy *꞉Muusa ām kiruutēk.”


text:
Ānkoo kuwuu nyooto, kiwo ꞉chiichoo ankwaamtaat lōkōōywēchoo. Ki yoo kēēwut ꞉Yēēsu kiriing' ake tukul, kōōruruukyinē keey ꞉biiko, kumāchē /kiisoob. Kiyey ꞉ng'aleechaa kut mēēkōōwutē ꞉Yēēsu kiriinkōōsyēchoo kukāsē ꞉biiko. Ānkoo kiibuurchinē keey ꞉Yēēsu taban wōlēē mālēēkitēē ꞉chii, kitākukwoonchinē ꞉biiko ām komoswookik tukul.


text:
Kukwa ꞉biiko chēē chaang' ānkōōruruukyi keey kō ākoy saang' kut kimāmii wōlēē kiisiirē ꞉chii kereeng'. Kwoomchi ꞉Yēēsu biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin.


text:
Nto kuuyu kimāmii ꞉bārooyinto nyēē kiimuuchē ꞉bichoo kukasee Yēēsu, kubeeta chiichoo ākoy kōōto barak ānkubut kēsyēkuut kutook yēē kiimuuchē kōōyokooytēē chiichooto. Kōōyokooyto chiichoo kumii tiirbeet ākoy yēē kimii ꞉Yēēsu.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kule kiikoosēē keey ꞉bichoo inee, kumwoochi chiichoo kichunkutoot kule, “Wēnyoo, /kāākēēnyōōwuung' kaat ām choolwookātēēng'uung'.”


text:
“Ām nee yu ng'āloolē ꞉chiichi kuu nyi? Kāyib keey kule inee ku Yēyiin sōō? Ng'oo ꞉nyēē imuuchē kunyōōchi biiko kaat ām choolwookātēēng'waa, yoo mā Yēyiin nkit?”


text:
Nteenee kōōnkēt ꞉Yēēsu ām tāmirmiryēēnyii kiyēē kimii kōōsōōtē ꞉kāānēētichoo. Kumwoochi kule, “Ām nee soosoot ꞉akweek kuu nyooto?


text:
Kuskus nkōnō? Āmwoochi chiichi chunkutoot kule, ‘/Kākēēnyōōwuung' kaat,’ nto kule, ‘Ng'eet, ankiinam tiirbeeng'uung', ānkiiwēēsyēt’?


text:
+Mookas raat kule āboontē ꞉anii, *Wēritaab Chii, kāāmuukēywēēk ām kōōrooni chēē āmuuchēē ānyōōchi biiko kaat ām choolwookātēēt.”


text:
Yooto bakeenke kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Yyoony, ankiinam tiirbeeng'uung', ānkiiwēēchi keey kaa.”


text:
/Kēēmwoochinē chiichooto kichunkutoot kuu nyooto, kung'ēētē ānkunāmē tiirbeenyii ānkuwēēchinē keey, kukāsē ꞉biiko tukul. Kiilat ꞉biiko ankookaasta Yēyiin, kuuyu ki ng'al ꞉choo chēē kimānāāyēyākiis bēsyēēt ake.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kuwo ꞉Yēēsu subak sakaramteetaab Tōōliilēētaab Kalilaaya. Kirub ꞉biiko chēē chaang' ankooneet ꞉inee ng'ālyoontēētaab Yēyiin.


text:
Kutākumii kuwēēsyētootē, kukas chiito ake nyēē kimii kēēbuur kēryō kōōruruuchē *syuuruut. /Kikēēkuurēē chiichoo Laawi araab Alfaayo. Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Rubwaa!” Kung'eet ꞉Laawi ankurub.


text:
Kuwēēto keey ꞉Yēēsu lētuunoo rubiikyii, kāāruruukikaab syuuruut chēē chaang' ākoo mbo biiko chēē /kikeetay choo kiboontootē keey tukul ānkubokwoomiis kaab Laawi.


text:
Yu kakas *꞉Farisaayeek alake chēē ki kāānēētikaab kiruutēk kuu nyooto, kumwoochi rubiikaab Yēēsu kule, “Ām nee yu āmiisyē ꞉chiichi ākoo kāāruruukichu bo syuuruut ākoo mbo alak chēē ‑/mākiiriiku?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kāānēētichoo bo kiruutēk kule, “Chēēng'ootē ꞉biiko choo imnyoontōōs kāānyooyiintēēt. Nteenee māchēēng'ootē ꞉choo sobchootiin. Kyāāchōōnii ꞉anii chāākuurē biiko choo choolwookēnootiin, mēēbērē choo isōōtē kule churtootiin.”


text:
Kikirē ām bēsyōōsyēchooto ꞉rubiikaab Bātisāniintēēt Yoowaana ākoo Farisaayeek āmiisyēēt. Nto mii yoo, kukwoonchi ꞉biiko Yēēsu ankuteebee kule, “Ām nee yu kirē ꞉rubiikaab Yoowaana ākoo choo bo Farisaayeek āmiisyēēt, āmēēbērē kirē ꞉cheekuuk?”


text:
Kukētyinēē ꞉Yēēsu bichoo tyoonkōōchēēt kule, “‑Mēērukuutē keey ꞉chōōrōōnuutēkaab saanteetaab leekwa ām saakweetaab kooyēēy yoo mii ꞉saanteetaab leekwa.


text:
Makuyit ꞉bēsyēēt nyēē +/mākiinēmunēē saantaanaa wōlēē mii chōōrōōnuutēkyii. Ku yooto ꞉yēē makoorukuut keey ꞉chōōrōōnuutēkyii.”


text:
Kumwoochi subak tyoonkōōchēēt ake kule, “‑/Mākēētilē ankeet nyēē tākulēēl /ānkēēkinēē sireet nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto, kusirinyāktōōs ꞉ankaanaa ānkung'ēti yooto kubarayiit ꞉koong'ta miisin.


text:
Nto subak ‑/mākēēroonkyinē kibkeetiis chēē /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē yoos, kuuyu yoo kakuut ꞉kibkeetiisyechaa, kung'ētyēē wōōnkoo kuwasta keey *꞉tifaayiik. Nteenee māchāktōōs /kēēroonkyinē tifaayiik choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē lēēl.”


text:
Nto mii bēsyēēt nyēē ki *Sabaato, kumur ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii mbareetaab nkoonuuk. Kumii kumurē yooto, kuswech ꞉rubiikyii mētēwookaab nkoonuuk, kubiiriir ankwaam.


text:
Yu kakas *꞉Farisaayeek alake chēē kimiitē yooto kiyēē kayey ꞉rubiichoo, kumwoochi Yēēsu kule, “Kas! Ām nee yu mii ꞉rubiikuuk kwiiryēē kiruutyēēt nyoo yēētē /kēēkēsiis ām bēsyēētaab Sabaato.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu Farisaayeechaa kule, “Manoosuman ꞉akweek, yoo ki-iryēē ꞉Bāytooyiintēēt *Tāwuti kiruutēk, yoo kyoomē ꞉kēmēwuut ākoo biiko choo kiboonto keey?


text:
Yoo ki *kibkōrōs nyēē wōō ꞉Abyataar, kuwo ꞉Tāwuti *Kōōtaab Yēyiin /ānkiikoochi mukaatiinek choo /kikēēchāmchinē mbo *kibkōrōs nkit. Kyaam ꞉Tāwuti mukaatiinechaa ānkōōkoochi nkicheek biiko choo kiboonto keey.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kōōwut subak ꞉Yēēsu *kōōtaab saayeet. Kimii ꞉chiito ake kōyooto nyēē kisōnkōchoot ꞉āwut.


text:
Kimii yooto ꞉nkicheek *Farisaayeek chēē kimāchē kukas yoo kēēsoobiis ꞉Yēēsu ām bēsyēētaab *Sabaato subokōōyyoong'tēē kōōk.


text:
kuteebee bichoo kule, “Chāmwēēch ꞉kiruutēkyoo /keeyey kiy nyēē karaam ām bēsyēētaab Sabaato, nto nyēē miyaat? /Kiisoobiis, nto /kēēbākākiis?” Kisiisyo ꞉bichoo.


text:
Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu bichoo nyēē kāng'woonchi, kuuyu kimātinyē ꞉icheek kiisayta. Kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot ꞉āwut kule, “Chuul āwut.” Kuchuulē kuu nyooto, kukārāmiitu ꞉āwut.


text:
Kukāsē ꞉Farisaayeechaa kuu nyooto, kung'ēētōōs, bokutuuytōōs ākoo biikaab *Ērōōtē kusat koowaang'ta Yēēsu.


text:
Nto mii yoo, kuwo ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii ākoy Tōōliilēētaab Kalilaaya. Kirub ꞉biiko chēē chaang' chēē kikwoonēē komoswookik alak chēbo yēēmēētaab Kalilaaya.


text:
Kibo ꞉alake chēē chaang' *kiriinkēētaab Yēērusālēēm ām yēēmēētaab Yuuteeya ākoo komoswookik alak chēbo yēēmoonooto. Kikwoonēē ꞉alake yēēmēētaab Itumeeya, kukwoonēē ꞉alake yēēmōōsyēk chēē kimii biitēētaab āynēētaab Yoortaan. Nto alak kibo yēēmēētaab Tiirō ākoo Sitōōn. Kikwoonii ꞉bichoo bokukāsē kiyēē kimii ꞉Yēēsu kuyēyē.


text:
Nto kuuyu kikiikuchaang'iit ꞉biiko ānkimii kāwunuk keey kut kāākuriikyi ꞉Yēēsu sakaramteetaab tōōliilēēt, kōōyookto ꞉Yēēsu rubiikyii bokuyib mwēēnkēēt sukung'eet kōōnēētiis kumii kēēbuur mwēēng' ām tōōliil.


text:
Kimii ꞉biiko chēē kiiyiimē ꞉tāmirmirook chēē miyootēch. Ki yoo kakas ꞉tāmirmiroochoo Yēēsu, kuyēyē bichoo kukutuny ām taayeetaab Yēēsu ānkōōnchōōyiis kule, “Inyiing' Lakwataab Yēyiin!”


text:
Bichooto ku taman āk āyēēng' ānkukuurēē chooto *lēbkēēyik. Kimāchē kule kōōbuurtooy keey sukōōyooktooy bokwoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch


text:
Lēbkēēyichoo taman āk āyēēng' choo kikwēyē ꞉Yēēsu ku: Simōōni nyēē kitoochi ꞉Yēēsu kaayneet ake kule Bētērō,


text:
Yāākōbō araab Sebetaayo ākoo ng'eetaabkaamet Yoowaana. Kikuur ꞉Yēēsu bichoo tukwaay kule ‘Bōnēērkē’. (Kaayna nyēē ibooru kule murēnēētaab iileet.)


text:
Chuut alak ku Antereeya, Filibō, Baatolomaayo, Mataayo, Toomaas, Yāākōbō araab Alfaayo, Taataayo, Simōōni Kananaayo, (kiibooru kaaynaani bo Kananaayo kule ki murēn nyēbo booryēēt)


text:
Yu kang'eetee ꞉Yēēsu lekem, kooyeey Kaabernaam. Kirub ꞉biiko chēē chaang' subak kut kimēēmuuchē ꞉inee ākoo rubiikyii kwoomiis.


text:
Yu kāyityi kaamet ākoo mbo ng'eetaabkaamet ꞉ng'aleechaa, kuba kumāchē bokukwēryoon kuchō kaa, kuuyu /kikēēmwooyē kule kiikubun ꞉mēt.


text:
Kimii ꞉kāānēētikaab kiruutēk alake chēē kikwoonēē Yēērusālēēm bokukāsē kiyēē kiinēētē ꞉Yēēsu. Kimwooyē ꞉kāānēētichoo kule, “Kookunam chiichi ꞉Bēēlsēbuul nyoo kāāyyoong'iintēētaab tāmirmirook chēē miyootēch. Nyooto ꞉nyēē miitē kōōkoochinē nkuruuk chēē kwētēē tāmirmirook chēē miyootēch.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kuu nyooto, kukuur kāānēētichoo ānkōōboorchinēē ng'al tyoonkōōchoy. Kiteebee kule, “Imuuchē ꞉Kibrōkōsyoontēēt kukwet tāmirmirookyii?


text:
Yoo kaakubchey keey ꞉lukēētaab booryēēt nyēbo kōōrēēt ake, ankubar keey nkit, ibuurtooy ānō ꞉kōōroonoo? Māburyētē?


text:
Kunyoo, yoo kāākukōōno ꞉Kibrōkōsyoontēēt kāāmuukēywēēk chēē ākwētēē lukēēnyii, mābotē ꞉bāytooyiisyēēnyii?


text:
Mii ꞉ng'oo nyēē imuuchē kōōwut kaytaab chii nyēbo nkur ānkōōnēmunēē tukuukyii? Yoo kamarat chiichoo, mākoy kōōnēmunēē tukuukyii.


text:
Kāāmwoowook, imuuchāktōōs kunyōōchi ꞉Yēyiin kaat chii ām choolwookātēēnyii tukul āk mbo kōchōōng'nāt ake tukul.


text:
Nteenee ‑/mākēēnyōōchinē kaat chii nyoo kōchōnkyinē Tāmirmiryēētaab Yēyiin. Kunyoo, kiikurat chiichoo ꞉choolwookātēēt ākookoy.”


text:
Kimwooyē ꞉Yēēsu ng'aleechu, kuuyu kiintosuur ꞉bichoo Tāmirmiryēētaab Yēyiin kumwooyē kule boonto ꞉Yēēsu *tāmirmiryēēt nyēē miyaat.


text:
Kimii ꞉biiko chēē chaang' kēēruruukyi keey Yēēsu. Yooto, kuyit ꞉kaamet ākoo mbo ng'eetaabkaamet ānkōōyookto /kēēkuurchi Yēēsu kuchō saang', kuuyu kimāmii ꞉bārooyinto wōlēē kiimuuchē kukasee inee. /Kēēmwoochi Yēēsu kule, “Mii kukuuriing' ꞉koomēt ākoo mbo ng'eetaabkoomēt ām saang'.”


text:
Chii ake tukul nyoo yēyē ng'aleek choo māchē ꞉Yēyiin, ku nyooto ꞉nyēē ng'eetaabiya anii, cheebiya anii ānku moomo anii.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kuwo ꞉Yēēsu subak sakaramteetaab Tōōliilēētaab Kalilaaya. Kiiruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang'. Kunyoo, kōōwut mwēēnkēēt ake ānkōōbuur ng'wēny nto yityo, kooneet bichoo kikiiyyoong'iis ām sakaramteetaab tōōliilēēt.


text:
Kōōsuuchi ꞉alake wōlēē miitē ꞉kātook. Kubiityiin ꞉choo āk kātoochoo kookiich keey kut kumayey ꞉nkoonuuk āmit.


text:
Nteenee kōōsuuchi ꞉alake teng'eek chēē kāroomēch. Kibiityo ꞉choo ankuyey āmiik. Kiyeyaatee āmiik chēē ng'ēri, chēē kāykāyēch, āk chēē choong'ēch.”


text:
Kuboonto keey ꞉Yēēsu rubiikyii taman āk āyēēng' ākoo rubiik chuut alak, kuteebee ꞉rubiichoo Yēēsu kōōboorchi tyoonkōōchoonoo.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “/Kookeekweyaak akweek ōnkēt kiyēē iyeelaat kurubta keey āk wōlēē wuu ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nteenee mākukāsēē ꞉alake ng'aleek tukul tyoonkōōchoy.


text:
Kuu yoo siraat kule,<br/>‘Nto yoo kakasee koong',<br/>mākāsē kiy.<br/>Nto yoo kāyēbchi yiit,<br/>‑mēēnkētē kiy.<br/>Nto kikas ꞉icheek ānkōōnkēt,<br/>nto kiikuweek ām miyootyēēng'waa,<br/>sukung'eet ꞉Yēyiin,<br/>kunyōōchi kaat.’”


text:
Nto kurubta keey āk tyoonkōōchēētaab nkoonuuchoo, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “Ākoo mānōōnkēt kiyēē mwooyē ꞉tyoonkōōchooni? Yoo mānōōnkēt mbo nyiitēnyi ii, +mōōnkētēē nee, naas, chuut tukul?


text:
Kerkeey ꞉biiko alake kēēltaab too. Kāsē ng'ālyoontēēt, nteenee chōōnii ꞉Syeetaani areet akeenke ankusaree ng'ālyoontoonoo.


text:
nteenee chutitēē ꞉ng'ālyoontoonoo kisich. Nto yoo /kākēēwēch /ānkēēwus, kubo ng'ālyoontēētaab Yēyiin, koochuchuuy keey.


text:
nteenee bēng'tēē tukuukaab kōōrooni āk muchastaab bāytit. Irēēwoonē ꞉tukuuchoo ng'ālyoontēētaab Yēyiin kumayey kiy.


text:
Kukerkeey ꞉biiko alake teng'eek chēē kāroomēch. Kāsē ng'ālyoontēēt ānkukiilchi. Yēyiisyēē ꞉alake ng'ālyoontēētaab Yēyiin kuyi keey kisich, kuyi keey ām alak kukaykay, nto ām alak kuyi keey miisin.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Māmii ꞉chii nyēē tābē taariit ānkōōkubuuyēē kērēbēēt, nto kōōkoochi kurērē, nteenee /kiikoochinē taariit yēē itōrōōroot sukoolebkeey kōōto.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu subak kule, “Māchē ōyēbē yiit, ānkōōrōōtootē kiyēē /kēēmwoowook. Yoo kōōkoochi biiko alak lēbkēēyyēētaab ng'ālyoontēētaab Yēyiin, mākukōōnook ꞉Yēyiin lēbkēēyyēēt nyēē wuu nyooto, ānkumākutāswook ake.


text:
Nyoo yēyiisyēē kiyēē boonto, +/mākēētāsyi ake, nto nyoo māyēyiisyēē, +/mākiinēmunēē mbo kiyēē boonto.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi biiko tyoonkōōchēēt ake subak nyēē kiikerkeeyee bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Kimwoochi kule, “Yisē ꞉kāābātiintēēt nkoonuuk mbareen.


text:
Rwēē kwēēmooy ānkukāsu bēēt. Nteenee kumii ꞉kēbuswēēk kubiitōōs kutēē yooto tukul āmēēnkētē ꞉inee wōlēē biititooy.


text:
Bārbāru ꞉kēbuswēēchoo ankuyey kiriintōōk nto mii yoo kuyey mētēwook chēē ām lētuunoo kuyēchi āmiik. Teng'eek nkit ꞉chēē inēērē kēbuswēēk kut kuyey āmiik.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo subak kule, “+Maakerkeeyee nee bāytooyiisyēētaab Yēyiin? Nto tyoonkōōch nee ꞉nyēē sāāboorunēē?


text:
Ōyēbchi yiit, baa. Miitē ꞉kēbuswoontēēt ake nyēē /kēēkuurēē *aritaaliit. Mining' ꞉kēbuswoontooni ām kēbus alak tukul choo /kēēchoonē.


text:
Nteenee yoo kabiit, kukēēytēē keet alak tukul choo /kēēchoonē mbareen. Yēyē sokonaak chēē wōōyēch chēē tēēkyinē ꞉tāriitēk kiyōōnchōōkwaa kuuyu iyēēlē ꞉sokonaachaa ānkuyēchinē wuurwēēt.”


text:
Kyoomchi Yēēsu biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin kubuntēē tyoonkōōchook chēē wuu chuutēchu kurubta keey āk wōlēē kitēēnto ꞉ng'oomnātēēng'waa.


text:
Kimwoochinēē choo kimā rubiikyii ng'aleek tyoonkōōchēēt. Nto yoo kiboonto keey ꞉inee rubiikyii nkit, kōōboorchinē choo ng'aleek tukul.


text:
Nto mii bēsyoonooto kosolēny, yu kaakoowaany ꞉Yēēsu kōōnēētiis, kumwoochi rubiikyii kule, “Okany kyaay tōōliilēēt kebe biitooniin.”


text:
Kumiitē tōōliil kwēēn, kuchō ꞉wusōōnēēt nyēē wōō ānkōōsooyēn mwēēnkēēt kusyōōlchi ꞉bēēko mwēēng' kut kitanyiy.


text:
Yooto tukul, kimii ꞉Yēēsu rwoo ām mwēēng' lēt. Bokoong'eet ꞉rubiikyii kule, “Kāānēētiintēēt! ‑Mēēkāsē ꞉inyiing' kule kākēēbēku?”


text:
Kung'eet ꞉Yēēsu ānkōōburyoong'to wusōōnēēt āk bēēko. Yu kayey kuu nyooto, kusiis ꞉wusōōnēēt ānkutēēmoon ꞉bēēko.


text:
Yu kāloong'unēē ꞉Yēēsu mwēēng', kuchuwunee ꞉chiito ake nyēē kiboonto *tāmirmirook chēē miyootēch kochonkoosyek wōlēē /kikēēmuchinē biiko. Kimāmii ꞉chii nyēē kitākōōmuuchē chiichoo ānkoo /kakeeratee nyōrōōrōōnik.


text:
Kiinchōōyootēē wōloo bo kochonkoosyek ākoo wōloo bo lekemoosyek kwiimēn āk kuyyeech ānkuboochēē keey rwoontōōk.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu tāmirmiryoonoo miyaat nyi kiiyiimē chiichoo kule, “Chuwu!” Kubōloobōl ꞉chiichoo kumwooyē kule, “Imāchēēnoo nee ōō, Yēēsu Lakwataab Yēyiin, nyoo Iyweyaat. Āsooyiing' ām kaayneetaab Yēyiin kule ‑'meenyaliilaa.”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kule, “/Kēēkuurēēniing' ng'oo?” Kulē, “/Kēēkuurēēnoo ‘Lukēēt,’ kuuyu kēēchoong'ēch.”


text:
Kuchāmchi ꞉Yēēsu. Kuchuwu bakeenke ānkōōwutē tōōrōōchoo. Kiitiroomiis ꞉tōōrōōchoo kiyitē kisyēērōōk āyēēng' bokōōtuultēē keey lekem ānkōōsuuchi tōōliil kubēk.


text:
Kimii ꞉biiko alake chēē kiriibē tōōrōōchoo. Yu kakas kiyēē kiyeyakay, kulabat bokwoomchi biikaab saang'aa tukul. Kukwa ꞉biiko bokukas kiyēē kayeyakay.


text:
Bērē kuyit yēē kimii ꞉Yēēsu, /kēēmwoochi kiyēē kiyeyakay ām wōlēē mii ꞉chiichoo kiboonto tāmirmirook chēē miyootēch ākoo kiyēē kyaam tōōrōōk. Yooto, kukas chiichoo kukaakukaramiit ānkēēbuur ng'wēny koolaakaat. Kiiywey ꞉bichoo Yēēsu,


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Iwē kaa ānkuwēēmwoochi biikwook kiyēē kāākuyēwuung' ꞉Yēyiin kubo kiisaynyii.”


text:
Kunyoo, kyaamtaatee ꞉chiichoo yēēmoonoo bo Teekabooli kiyēē kiyēchi ꞉Yēēsu. Kiilat ꞉biiko tukul ng'aleechaa.


text:
Kiiyeeyee ꞉Yēēsu mwēēnkēēt ākoo rubiikyii ākoy biitoonoo kikwoonēē. Yu kayit, kukwa ꞉biiko chēē chaang' ānkōōruruukyi keey. Kutākumii sakaramteetaab tōōliilēēt,


text:
kuchō ꞉kāāntōōyiintēēt ake nyēbo *kōōtaab saayeet nyēē /kikēēkuurēē Chāyirō. Yu kayit yēē kimii ꞉Yēēsu, kukutuny.


text:
Yooto, kuriirchi Yēēsu kule, “Ātinyē chēēbnyuu nyēē imnyoonē ankaakulalakay miisin. Chōō, baa, chēētiinyēē āwung'uung' nto anyuun kusob ꞉lakwanyuu.”


text:
Kikiikōōbootyi tukuuk tukul chēē kiboonto cheebsaakitiis chēē chaang' āmāsobē. Kitāsē taay ꞉bōōrto kumiyātiitu miisin.


text:
Kikiikukas /kyoomtooy Yēēsu. Yooto kumwoochi keey kule, “Yoo kāātiiny mbo sireenyii baateey, kāāsob.” Yu keesoot kuu nyooto, kuchō ām lēt ānkutiiny sireetaab Yēēsu.


text:
Yu kēēnkēt ꞉Yēēsu ām tāmirmiryēēt kule kāākōōsoobiis ꞉kāāmuukēywēēkyii, kuweech keey ankuteeb kule, “Ng'oo ꞉nyēē kāākutiiny sireenyuu?”


text:
Kumwoochi ꞉rubiikyii kule, “‑Mēēkāsē kule chaang' ꞉biiko yoo imiitē ānkiitēēbē kule ng'oo ꞉nyi kātiinying'?”


text:
Kuuyu kiinkēt ꞉koorkoonoo kiyēē kaakuyeyakay ām bōōrnyii, kuchō nyēē kaakubootan ānkukutunyēē taayeetaab Yēēsu ānkumwoochi kiyēē kaakuyeyakay ām soboonnyii.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Chēē, 'kēēsob kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey! Mākoy tawokooyiimiing' ꞉bōōroo subak. Iwēētē bāybooyyēēt.”


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kukwaanee ꞉biiko alake kaab kāāntōōyiintoonoo bo *kōōtaab saayeet ānkumwoochi kule, “Kaakume ꞉lakwang'uung'. ‑Mateemakee kiy kāānēētiintēēt.”


text:
Mānāāwēēto ꞉Yēēsu biiko tukul nteenee kichāmchi baateey Bētērō, Yāākōbō āk Yoowaana nyoo ki ng'eetaabkaametiitaab Yāākōbō.


text:
Kuwo kō ānkulē, “Kiy nee nyēē ōbirtoochinē keey? Ōnchōōchinē nee? So, ōbērē kaakume ꞉leekweet? Ntēē mii kāruchi keey baateey.”


text:
Yu kamwa ꞉Yēēsu kuu nyooto, kuroorchi ꞉biiko. Kukwet ꞉Yēēsu biiko tukul kuba saang' ānkukuur sikiikaab leekweet ākoo rubiichoo ki sōmōk ankuba ꞉tukul yēē kimii ꞉leekweet.


text:
Kung'eet bakeenke ꞉chēēboo ānkuwēēsyēt. Kiboonto lakwanaa kēnyiisyēk taman āk āyēēng'. Kinam biich kuut.


text:
Yu ki bēsyēētaab *Sabaato, kuwo *kōōtaab saayeet ānkōōnēētiis. Kiilat ꞉biiko tukul chēē kiyēbchi yiit ng'aleechaa ānkulē, “Kinyoorta ānō ꞉chiichi ng'aleechu? Ng'oomnān nee ꞉nyēē /kikiikoochi chiichi? Kāāmuukēy nee ꞉chēē boonto ꞉inee sukuyēyē ng'al chēbo kwōng'uut?


text:
Ntēē kiinkētē chiichi! Mā kāātoong'iintēēt wēēroo bo Maaryaa? Mbo ng'eetaabkaamet oob ꞉Yāākōbō, Yōōsē, Yuuta ākoo Simōōni? Mā mbo cheebkaamet chu kēēboontē keey ām yu?” Kunyoo, kitay ꞉bichoo ng'aleekaab Yēēsu.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “/Kēēkoonyitē *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin, nteenee ‑/mākēēkoonyitēē saang'nyii āmākoonyitē ꞉tilyōōnuutēkyii ākoo mbo biikaab kōōng'waa.”


text:
Kiilat ꞉Yēēsu, kuuyu kitay ꞉bichoo kōōyēnchi ng'aleekyii. Manaayey ng'al chēē tyaa chēbo kwōng'uut. Kitiinyēē biiko chēē ng'ēri chēē kimnyoontōōs āwunnyēk ānkōōsoob. Yooto, kuwo soong'wēk alak wokōōnēētiis.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kukuur ꞉Yēēsu rubiichoo ki taman āk āyēēng' kumāchē kōōyookto kubeetaatee āyēēng' āyēēng', bokwaamtaat ng'ālyoontēētaab Yēyiin. Kumanaaba, kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kāākōōnook kāāmuukēywēēk ōbēbēētē tāmirmirook chēē miyootēch kung'ēētyēē biiko.”


text:
Nto yoo koobe saang'ta ake amataachaak ꞉biiko ankutay kukas kiyēē ōmwooyē, olelekte tēērtit ām kwēyōōnikwook kōōboorchi kule tākōōbuurto ng'ōōkisng'waa, nto yityo, ōbēēchi keey.”


text:
Kiibēbēēto tāmirmirook chēē miyootēch chēē chaang', ankooyiilee mwaayta biiko chēē chaang' choo kimnyoontōōs ānkōōsoob.


text:
King'alaalee ꞉biiko chēē chaang' Yēēsu kut kuyityi Bāytooyiintēēt *Ērōōtē ꞉ng'aleechaa. Kimwooyē ꞉biiko alake kule, “Kaakung'eetee ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana meet, suku inee ꞉nyi mii kuyēyē ng'aleechu /kiilātē tukul.”


text:
Kulē ꞉alake, “Acha! Wōōrkooyoontēēt *Eliiya ꞉nyi nyēē kāākōōyēēw.” Nto alak kumwooyē kule, “Wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉nyi nyēē kerkeey āk *wōōrkooyik choo kibo kēny.”


text:
Yu kakas ꞉Ērōōtē kuu nyooto, kumwooy kule, “Ākoo kookung'eetee ꞉Yoowaana meet, chiichoo kyāāchwēntooy mētit!”


text:
Kimwooy ꞉Ērōōtē kuu nyooto, kuuyu ki inee ꞉nyi kibākāchē Yoowaana. Nto wōlēē kichōōnto ꞉meetaab Yoowaana kimii kule: Kiboonto ꞉Ērōōtē ng'eetaabkaamet nyēē /kikēēkuurēē Filibō. Kitinyē ꞉Filibō koorkēēt nyēē /kikēēkuurēē Erootyaa. Kung'eet ꞉Ērōōtē koomut koorkoonoo kutākusobē ꞉Filibō. Yu kakas ꞉Yoowaana kiyēē kiyey ꞉Ērōōtē, kutuukyi kule, “Makaraam kōōnti ꞉chii koorkēētaab ng'eetaabkaamet, yoo tākusobē ꞉nyiin.” Yu kāmwooy ꞉Yoowaana kuu nyooto, kunam ꞉Ērōōtē ankukerta kō.


text:
Kiiywēyē ꞉Ērōōtē Yoowaana, kuuyu ki chii ꞉Yoowaana nyēbo man, ānki churtaat. Ānkoo kiiyiimē mēt Ērōōtē ꞉ng'aleekaab Yoowaana, kitākuyēbchinē yiit kiyēē kimwooyē.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kunyākyi Erootyaa ꞉bārooyinto. Kiyey ꞉Ērōōtē saakweet nyēē king'ērēkyinēē bēsyēēt nyēē /kikēēsichēē. Kikuur ꞉Ērōōtē biikyii chēē wōōyēch. Kikuur mbo kāāntōōyikaab lukēētaab booryēēt ākoo biiko alak chēē kitookunootiin ām Kalilaaya.


text:
Kichō ꞉chēēbtaab Erootyaa ānkutuumēē yooto koong'ereech Ērōōtē āk tāyēēkyii. Kōōwoolchi keey ꞉Ērōōtē kule, “Ātuwēnēēniing' kiy ake tukul nyēē imāchē kubo ng'erekweekyuu ām wōlēē kēētuumtē! Ānkoo yoo imāchē kereeryaanteetaab tukuuk tukul chēē āboontē, ākōōniing'!”


text:
Yu kakas ꞉chēēboo kuu nyoo, kuwo wōlēē mii ꞉kaamet ankuteebee kule, “Moomo, waamwaayte /kēētuwēnēēnoo nee?” Kukētyi ꞉kaamet kule, “/Kēēkōōning' mētitaab Bātisāniintēēt Yoowaana.”


text:
Kooyeey ꞉chēēbi areet akeenke wōlēē mii ꞉Ērōōtē ānkumwooy kule, “Āmāchē ikōōnoo mētitaab Yoowaana /kēēyibunēē kibseesweet areet akeenke!”


text:
Kuteryekta ꞉mukuulēytaab Ērōōtē. Nteenee kuuyu kikiikoowaal keey ām taayeetaab tāyēēkyii, kuchāmchiin.


text:
Yu kēēyēēw ꞉lēbkēēyichoo ki taman āk āyēēng' choo kiiyooktooy ꞉Yēēsu, kumwoochi inee kiyēē kibokuyey āk nyēē kiineet.


text:
Yooto tukul kiiliichinē keey biiko chēē chaang' Yēēsu kut kimāmii ꞉bārooyinto nyēē kyoomiisyēē āk rubiikyii. Kumwoochi rubiikyii kule, “Keebe wōlēē mālēēkitēē ꞉chii, subōōmuuny kisich.”


text:
Nto yu kakas ꞉biiko kuwēētii ꞉Yēēsu, kulabat koosaab sakaramteetaab tōōliilēēt kwoolāk taay. Kumii ꞉bichoo kubēētii, kutuuytōōs ākoo biiko alak chēē kiminyē kiriinkōōsyēk choo kimurē ꞉icheek. Kulumchinē ꞉nkicheek baanaa.


text:
Nto yu kāwokuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii komosta nyi kimāchē bokōōmuunyēē, kurēkunēē mwēēng'. Bērē kukas ꞉Yēēsu bichoo kēēruruuch keey kumii kukānyiisyē, kuriiree, kuuyu kikerkeey kēēchiir chēē māboonto ākiin. Kooneet bichooto ng'aleek chēē chaang'.


text:
Kumii kwiimēnē ꞉kōōrēēt, kubēēchi Yēēsu ꞉rubiikyii, ānkumwoochi kule, “Nto yu kāākwiimēn, ānkēēmiitē suurkwēēn.


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ōkoochi ꞉akweek kiyēē kaam.” Kuwēēkyi ꞉rubiikyii kule, “Imwooyē kule bokyaal mukaatiinek chēē yēmē bichu tukul? Chaang' ꞉beesaanik choo miisin!”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kule, “Ata mukaatiinek chēē ōboontē? Obe bookas.” Bērē bokukas ꞉rubiichoo, kunyōōr mukaatiinek muut āk *burburiinēk āyēēng' baateey.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kumwoochi biiko kutetaatee keey lukōōsyēk ānkutēbēē ng'wēny yēbo saatyeet.


text:
Kunam ꞉Yēēsu mukaatiinechaa ki muut ākoo burburiinēk āyēēng', kukas barak, ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy. Nto yityo, kubcheyaabchey mukaatiinechaa ānkōōkoochi rubiikyii kōōkoochinoot biiko. Kubcheyaabchey nkicheek burburiinēchoo āyēēng' ānkōōkoochi biiko.


text:
Yu keewaany ꞉rubiik kōōruruuch kaatuukanik, kumwoochi ꞉Yēēsu kulaany mwēēnkēēt koonto Beetsaayta, kutākōō-āmiisē ꞉inee biiko.


text:
Kiwusē ꞉yoomeet nyēē nyikiis kuchōōnēē taay. Kiinkētē ꞉Yēēsu kule kimii kāwuuyiityi rubiikyii kukwaany bēēko. Nto yu kāng'ēēyēn ꞉kōōrēēt, kuwēēsyētēē bēēko barak kutākyi keey rubiik.


text:
Kumuuyo ꞉tukul. Yooto, bakeenke kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “‑Mōōmuuyē! Ōkāng'u! Nto yu anii nyoo.”


text:
kōōboor kule ānkoo kikiikukas ꞉icheek bāyiisyoonoo bo biiko kisyēērōōk muut, manaakoomuuch kubēēr Yēēsu, ng'ālyoo nyēē tookunoot kule kiwuuyēch ꞉mētēwookwaa.


text:
Kumii ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii mwēēnkēēt, kutākyi keey Keneesareet. Yu kayit wōlooto, /kiiyyoong'to mwēēnkēēt /ankeerat simeenaata.


text:
Kulabataatee kōōroonooto tukul kumwaaytaat kule kāākuchō ꞉Yēēsu. Yu kakas ꞉biiko ng'aleechu, /keekalabaan biiko choo kimnyoontōōs ām tiirboosyek kukwa wōlēē kimii ꞉Yēēsu.


text:
/Kikiimut choo kimnyoontōōs kukwa sōkōōniinēk ām soong'wēchoo āk kiriinkōōsyēchoo kiwēēsyētēē ꞉Yēēsu. Kisaay ꞉biiko Yēēsu kutiiny ꞉bichoo kimnyoontōōs *maaseek chēbo kotootookaab sireenyii sukusobcho. Kisob ꞉chii ake tukul nyēē kitiiny maaseechaa.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kōōruruukyi keey Yēēsu *꞉Farisaayeek alake ākoo kāānēētik alak chēbo kiruutēk. Kikwoonēē ꞉bichu Yēērusālēēm bokukāsē kiyēē kiyēyē ꞉Yēēsu.


text:
Nyēē mā tyaa, kukas ꞉bichoo rubiik alak chēbo Yēēsu kwoomiisyēē āwunnyēk chēē /kimanaakiintasiim kuu yoo mwooyē ꞉kiruutēkwaa.


text:
Ām Farisaayeek āk Yuutayeek alak, kimāāmiisyē ꞉chii ake tukul yoo mānāākōōtiliil āwunnyēk kuu yoo kimwooyē ꞉booyikaab kēny.


text:
Ki yoo kakwaanee ꞉bichu kōōkwēēt ake, kimāāmiisyē yoo mānāākōōtiliil keey. Kirubē kiruutēk alak chēē chaang' chēbo booyikaab kēny chēē /kiintāsiimē tērēkōōkwaa.


text:
Kubōlchi ꞉Farisaayeechaa ākoo kāānēētichoo bo kiruutēk Yēēsu kule, “Nto yu āmiisyē ꞉rubiikuuk, āmēēbērē itiliilē āwunnyēk kuu yoo mwooyē ꞉kiruutēk?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kibēēr *꞉Isaaya yoo king'āloolē kurubta keey akweek choo ōyēyē keey kule ōchurtootiin ām yoo siraat kule:<br/>‘Koonyitēēnoo ꞉bichoo kuutuw,<br/>āmāboontēēnoo moo.


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi kule, “Ākoo karaam akweek sōō, yu kyoobakaakte mākuutēkaab Yēyiin ānkōōriib kiruutēkaab biiko?


text:
Kimwooy ꞉siruutēkaab Muusa kule, ‘Iywey kōōn āk koomēt.’ Kumwooy subak kule, ‘Chii nyoo chubē kwaan nto kaamet, kunyoolchinē ꞉meet.’


text:
Nto akweek ōmwooyē kule, ‘Karaam yoo kēēkoochi ꞉chii Yēyiin kiinyii kubo kōrōsēēk ām *Kōōtaab Yēyiin, kusiir yoo kātāyēētyēēchinēē kiyooto kwaan nto kaamet.’


text:
Kēēlto ake ꞉nyi nyēē kyōōtub kiyēē kimwooyē ꞉Yēyiin ankookeeree kiruutēkwook ānkōōtāsē ōyēyē ng'aleek alak chēē chaang' chēē wuu chooto.”


text:
Nto mii yoo, kukuur ꞉Yēēsu biiko chēē chaang' ānkumwoochi kule, “Ōyēbchi yiit ānkōōsōōtyēēchi kiyēē āmwooyē:


text:
Yooto kubakaakta ꞉Yēēsu bichoo ankubeeta keey rubiikyii kayta nyēē kitēbunēē. Yu kayit wōlooto, kuteebee ꞉rubiikyii Yēēsu kōōboorchi kiyēē kāmwoochinē biiko.


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Ākoo manookas ꞉nkakweek kiyēē kāāmwooyē! ‑Mōōnkētē ꞉akweek kule kiyēē kēēwut mooyēētaab chiito kuchōōnēē saang', āmāyēyē chii kumātililiit?


text:
Āmiik choo āmē ꞉chiito mēēbērē iwutē mētinyii, nteenee iwutē mooyēēnyii nyēē makuwasta tukuuchooto kuba saang'.” (Kumwooyē ꞉Yēēsu kuu nyooto, kiibooru kule tiliilēch ꞉āmiik tukul.)


text:
kumooroong'nan, kusikorakay, kōōbērbēēriis, kuyēk kimuchasyaa, kuyey tuuyintaab moo, kuyeyaat seemseemnyeet, kukāsē keey āk ng'al alak tukul chēbo bēērbēēryo.


text:
Nto mii yoo, kung'eetee ꞉Yēēsu Kalilaaya ānkuwo ākoy saang'taab Tiirō ām kōōrēētaab Fōyinikē ānkōōwut kōōto ake. Kimāchē kule nto ‑mēēnkēt ꞉chii ake tukul kule kāākuchō ꞉inee. Nteenee kimēēmuuchē kut kuwuny keey.


text:
Kimii ꞉cheebyoosyeet ake nyēē kibo kōōroonooto bo Fōyinikē nyēē kimā Cheebyuutayaa. Kiboonto ꞉cheebyoosyaani chēēbnyii nyēē kiiyiimē *꞉tāmirmiryēēt nyēē miyaat. Yu kēēnkēt ꞉cheebyoosyaanaa kule kāākuchō ꞉Yēēsu, kuwo ānkukutunyēē taayeenyii ānkusoom wokōōbēbēēto tāmirmiryēēt nyēē miyaat kung'eetee chēēbnyii.


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Kany kwoomiis ꞉lōkōkyuu kurook. Makaraam /kiinēm āmnyoontēētaab lēēkōōk /ānkēēmētyi ng'ōōkin.”


text:
Kulē ꞉cheebyoosyeet, “Wuu nyooto ōō, Mokoryoontēēt. Ntēē imuuchē mbo ꞉ng'ōōkiik kukwey āmiik choo isuuytooy, yoo mii kwoomiisyē ꞉lēēkōōk.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey, kāāyēwuung' kuu wōloo 'kēēmāktooy. Kunyi, wēēchi keey, wēēnyōōru chēēbng'uung' kukaakung'eetee ꞉tāmirmiryoonoo miyaat.”


text:
Yu kang'eetee ꞉Yēēsu saang'taab Tiirō, kumur *kiriinkēētaab Sitōōn ānkuwo ākoy Yēēmēētaab Teekabooli koong'asiis yēbo Tōōliilēētaab Kalilaaya.


text:
Yu kāwokuyit wōlooto, kōōmutyi ꞉biiko cheemiinyaanteet ake nyēē kibalyaat. Kisoom ꞉bichoo Yēēsu kutiiny chiichoo sukusob.


text:
Kunam ꞉Yēēsu cheemiinyaantaanaa ankootabaanee wōlēē kimii ꞉biiko. Nto yityo, kōōwutēē mooriik yiitiikaab chiichoo ānkung'utyi moorineenyii ānkutiinyēē ng'elyebtaab chiichoo.


text:
Ānkoo kiikiimchi ꞉Yēēsu biiko kule mamwaaytaat ng'aleechaa, kiilat ꞉bichoo miisin ankwaamtaat kiyēē kikas. Kimwooyē kule, “Nto yu kaakuyey ꞉Yēēsu kiy ake tukul kukaramiit. Yēyē biiko choo miinkyootiin kukas ng'aleek ākoo choo bālyootēch kung'alaal nyēē karaam.”


text:
Kimii ꞉bēsyēēt ake subak yēē kiiruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang' Yēēsu. Yu kaakoowaany ꞉Yēēsu kwoomchi bichoo lōkōōywēk, kukuur rubiikyii ānkulēēnchi,


text:
Kwoonēē ꞉bichu alake lōōyin. Yoo kāāmwoochi kuba āmēēbērē kāāchēēnkyi kiyēē kaam, ākoy kōōmiistoot alak ꞉kēmēwuut ām kēēltaab too.”


text:
Kumwooy ꞉rubiikyii kule, “Ara nyōōrchinē ānō ꞉chii mukaatiin ām suurkwēēnooni chēē /kakeebayee bichu tēē chu?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu biiko kōōbuur ng'wēny. Kunam mukaatiinechaa tisab, kubirchi Yēyiin kōōnkōy ankubcheyaabchey ānkōōkoochi rubiikyii kōōkoochinoot biiko.


text:
Kiboonto *burburiinēk chēē ng'ēri. Kunam ꞉Yēēsu burburiinēchoo, kubirchi Yēyiin kōōnkōy ānkōōkoochi rubiikyii kubcheytaat.


text:
Kyoomiis ꞉biiko chēē kiyitē wōloo bo kisyēērōōk ang'wan kut kubiyoong'iis. Yu /kāākyoomiis kubēk, kōōruruuch ꞉rubiik kaatuukanik koonyiit kērēboonik tisab. Lētuunoo, kumwoochi ꞉Yēēsu biiko kubēēchi keey


text:
Nto miitē bēsyēēt ake, kukwoonchi Yēēsu *꞉Farisaayeek alake chēē kimāchē kukwiil ānkumwoochi kuyēchi kiy nyēbo kwōng'uut nyēē kēēboorchinēē kule boonto ꞉inee kāāmuukēywēēk chēē kwoonēē kibkōōnkōy. Kimiitē yooto kutyēmē.


text:
King'woonchi Yēēsu, ānkulē, “Lēyyē! Ām nee yu māchē ꞉biiko alake kiy nyēbo kwōng'uut? !Kāāmwoowook, māmii ꞉kiy nyēē +/mākiiboorchi biiko chēē wuu chooto.”


text:
Kikiwuutyēē ꞉rubiik kunam mukaatiinek ām wōloo kikwoonēē nteenee ki mukaatiit akeenke baateey nyēē kimii mwēēng'.


text:
Kiisōōtē ꞉rubiichoo kule king'āloolēē ꞉Yēēsu mukaatiinek. Kuteebee keey kule, “Kamwaaytee nee ꞉Yēēsu ng'aleechaa? Kuuyu ‑mākēēboontē mukaatiinek?”


text:
Kiinkēt ꞉Yēēsu kiyēē kimwooyē ꞉rubiik. Yooto kuteebee kule, “Ām nee yu ōmwooyē kule ‑mōōboontē mukaatiinek? So, mānōōsēwu kura? Ākoo tākuwuuyēch ꞉mētēwookwook.


text:
Kyōōwuutyēē mbo yoo kyāābāyēē mukaatiinechaa muut biiko kisyēērōōk muut? Kiinyiit ꞉kaatuukanik kērēboonik ata?” Kulē ꞉rubiik, “Taman āk āyēēng'.”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu subak kule, “Nto yoo kwāābāyēē mukaatiinechaa tisab biiko kisyēērōōk ang'wan, konyiy ꞉kaatuukanik kērēboonik ata?” Kulē ꞉rubiik, “Tisab.”


text:
Nto mii yoo, kuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Beetsaayta. Yooto, kōōmutyi ꞉biiko alake cheebkoraatyaanteet ake. Kisoom ꞉bichoo Yēēsu kutiiny chiichoo sukusob.


text:
Kunam ꞉Yēēsu āwutaab cheebkoraatyaantaanaa ānkukwēryoot ākoy wōlēē kimālēēkitēē ꞉chii. King'utyi koonyekaab chiichoo ankutabtab. Yu kēēnēm āwunnyēk, kuteebee kule, “Ikāsē kiy?”


text:
Nto mii yoo, kuwēēto keey ꞉Yēēsu rubiikyii soong'wēk chēē kilēēkitēē *kiriinkēētaab Kayisareeya Filiibi. Kumii kēēltaab too, kuteebee rubiikyii kule, “Mwooyē ꞉biiko kule anii ng'oo?”


text:
Kukētyi ꞉rubiik kule, “Mwooyē ꞉biiko alake kule inyiing' Bātisāniintēēt Yoowaana, kubērē ꞉alake *Eliiya, nto alak kumwooyē kule akeenke ām *wōōrkooyikaab Yēyiin.”


text:
Yooto kuteebee ꞉Yēēsu icheek kule, “Nto akweek ōbērē anii ng'oo?” Kulē ꞉Bētērō, “Inyiing' *Kāārārookiintēēt nyoo kikēēkānyē kuchōōnēē Kaab Yēyiin.”


text:
Nto mii yoo, kutoow ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Ākoy kubuntēē *꞉Wēritaab Chii nyāliluutēk chēē chaang'. Makutay ꞉booyik, mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk. +/Makeebakach nto miitē bēsyēētaab sōmōk /kiing'eetee meet.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu ng'aleechaa kutook. Yu kakas ꞉Bētērō kuu nyoo, kuwēēto Yēēsu komos ankootaayee ng'aleechaata kāmwooyē.


text:
Nteenee kōōtuukyi ꞉Yēēsu Bētērō batay ānkōōburyoong'to Bētērō kule, “Sateenaa keey, Syeetaani! Bo ꞉kāāsōōtēywēēkuuk biich buch nyēē ‑mēēnkētē wōlēē māktooy ꞉Yēyiin.”


text:
Kukuur ꞉Yēēsu biiko choo kiboontootē keey rubiikyii ānkumwoochi kule, “Chii ake tukul nyoo māchē kurub ng'aleekyuu, manyokoriit meet ankusaanee keey kiyēē māchē ꞉mooyēēnyii. Yoo kaakucham kuyey kuu nyooto, kuruba.


text:
Nyoo kāyēētyi keey soboontaab kōōrooni, mākōōboot soboonnyii bo kibchuulyo. Nto nyoo kēēkooyto soboonnyii ām kōōrooni kubo anii ākoo kāānēētēywēēkyuu, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
Kāroomnyo nee ꞉nyēē nyōōru ꞉chii yoo kēētukuulchi keey tukuukaab kōōrooni ānkōōboot soboonnyii bo kibchuulyo?


text:
Chii ake tukul nyoo kataya āk ng'aleekyuu ām kōōroonēēb kibng'ōōkisiisyēchu, +maatay ꞉nkanii, *Wēritaab Chii, bēsyoonoo āchōōntooy keey malayikaanik ām lēbkēēyyēētaab Baaba.”


text:
Kimwoochi ꞉Yēēsu subak kule, “!Kāāmwoowook, kumānāābēk ꞉biiko alake chēē mii yu, makukas bāytooyiisyēētaab Yēyiin nyēē chōōntooy kāāmuukēywēēk.”


text:
Yu kakeeyta ꞉bēsyōōsyēk lo, kuwēēto keey ꞉Yēēsu Bētērō, Yāākōbō ākoo Yoowaana tulwēēt ake nyēē ki suurkwēēnnyoo. Kumii wōlooto kukas ꞉rubiik kukaakuweek ꞉eertaab Yēēsu.


text:
Kiweek ꞉nkicheek sirookyii kuleelakiitu kut kōōlēkēchēēchtōōs. Ki leelach lēēlinto ake nyēē ‑mēēmuuchē ꞉chii bēsyēēt ake kōōlēēliit sira nyēē lēēl kuu nyooto!


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, karaam kule nee kēēmiitē yu. Kany keeyeyte kēryōōsyēk sōmōk, nyeeng'uung', nyēbo Muusa ākoo nyēbo Eliiya.”


text:
Nyēē mā tyaa, kōōyuung' ꞉boolteet, ankoolaambuuch icheek tukul choo kimii yooto. Kumwooy ꞉Yēyiin ām booltaanaa āriit kule, “Lakwanyuu ꞉nyi nyēē āchāmē. Kunyoo, ōkāsyi kiyēē mwooyē.”


text:
Yu kimii kurēkunēē lekem, kōōkiimchi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “‑Mōōmwoochi chii ake tukul kiyēē kookas ākoy bēsyēēt nyēē kaakung'eetee *꞉Wēritaab Chii meet.”


text:
Kisiista ꞉rubiichoo ng'aleechaa ankuteebee keey kule, “Ibooru nee ꞉ng'ālyoontooni bo ng'eeteetaab meet?”


text:
Nto mii yoo, kuteebee ꞉rubiichoo Yēēsu kule, “Ntēē mwooyē ꞉kāānēētikaab kiruutēk kule māchāktōōs kōōntōōw ꞉Eliiya ām Kāārārookiintēēt?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Man, sinee intōōwu ꞉Eliiya sukukaramiit ꞉kiy ake tukul. Kāāmwoowook, kisimkuchō ꞉Eliiya /ānkiikēēyēchi kiy ake tukul nyēē kimāchē ꞉biich kuu wōloo mwooytooy ꞉siruutēk. Yoo ākoo kiikukaramiit ꞉kiy ake tukul, ām nee /sikeesir ām kitaabuutaab Yēyiin kule makunyalilee ꞉Wēritaab Chii tukuuk chēē chaang' ānku +/mākiintosuur?”


text:
Yu kārēkunēē ꞉Yēēsu lekem ākoo rubiichoo ki sōmōk, kunyōōr rubiik choo kibākooktooy kukēēruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang'. Kimii ꞉nkicheek kāānēētikaab kiruutēk alake kukwiilē keey ākoo rubiichoo.


text:
Kumwooy ꞉chiito ake ām kwēēnuutaab bichoo kule, “Kāānēētiintēēt, kātāāmutu lakwanyuu nyēē boonto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat nyēē kiikuyey kuratakay ꞉ng'elyebta.


text:
Yoo kātēryēkyi ꞉tāmirmiryoonoo leekweet, kōōryookyinē ng'wēny kukabus, nyiyē keelek, ankukwiilakay ꞉bōōrto tukul. Kāāmwoochi rubiikuuk kōōbēbēēto tāmirmiryooni miyaat, nteenee maneemuuch.”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Wuu nee ꞉mētēwookwook ēē! Manookaaseenaa keey! Sāābuurtook ākoy āyu? Nto +māāmuytoochook ākoy āyu? Omutwaa wēēroo.”


text:
/Kiimutyi. Yu kakas ꞉tāmirmiryoonoo Yēēsu, kōōsimsiim wēēroo ānkōōryookyi ng'wēny. Koomilmiil kut kukabus.


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kwaaniitaab wēēroo kule, “Kung'eetee āyu ꞉yēē kiwuu nyiitēnyi ꞉wēēri?” Kulē ꞉kwaan, “Kung'eetee leekwaanti.


text:
Kiikusyeem ꞉tāmirmiryoonoo ām bēsyōōsyēk chēē chaang' kule kubakach wēēri. Kiwunukyinē mā, nto kutōōrchinē bēēko. Wuusyō! Iriireeneech, ānkiisārwēēch ēē, wē, yoo 'imuuchē!”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “'Keemwaayte ānō kule yoo āmuuchē? Imuuchāktōōs ꞉kiy ake tukul ām chii nyoo ikoosēē keey Yēyiin.”


text:
Kuriiree keey ꞉kwaaniitaab wēēroo kule, “Ākoosēē keey sinee ꞉anii Yēyiin, nteenee akuskus ām kaakaaseet. Ititiiroo saakaasee keey Yēyiin miisin.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu biiko kālābāt ānkōōruruukyi keey yooto, kōōbēbēēto tāmirmiryoonoo miyaat nyēē kiyey wēēri kumiiny ankuratakay ꞉ng'elyeb kule, “Chuwunee wēēri āmāwēēkētyi keey subak.”


text:
Kōōnchō ꞉tāmirmiryoonoo ānkōōsimsiim wēēroo ankuchuyta! Kulyelta ꞉wēēroo wuu nyēē kame. Kulē ꞉biiko, “Kaakume!”


text:
Yu kiboonto keey ꞉Yēēsu rubiikyii ām kō, kuteebee ꞉rubiik Yēēsu kule, “Ām nee yu kāmākiimuuchē ꞉acheek kiibēbēētē tāmirmiryoonoo?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Mēēmuuchāktōōs ꞉tāmirmiryēēt nyēē wuu nyoo yoo manoosaay āmānōōkir āmiisyēēt.”


text:
King'eetee ꞉Yēēsu yooto ākoo rubiikyii ānkubēēchi keey. Kibeesyetaatee Yēēmēētaab Kalilaaya nto kuuyu kimii kōōnēētootē rubiikyii, manaamach kule kōōnkēt ꞉chii ake tukul wōlēē kimii ꞉icheek. Kimwoochi rubiichoo kule, “+/Mākiiyokoochi *Wēritaab Chii biiko. +/Makeebakach, nto mii bēsyēētaab sōmōk, +/makiing'eetee meet.”


text:
Nto mii yoo, kuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Kaabernaam. Kumii kō, kuteebee ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Kiy nee nyi kōōkwiiloonunēē keey ām kēēltaab too?”


text:
Kōōbuurto ꞉Yēēsu rubiikyii ānkumwoochi kule, “Nyoo māchē kōōntōōchi alak, kuyib keey ng'wēny, ānkuchāmē kuyēētyēēchinē chuut.”


text:
Yooto, kukuur ꞉Yēēsu leekweet ake ānkōōyyoong'tēē taayeetaab rubiik ānkōōmuuryēē lakwanaa āwunyii ānkulē,


text:
“Chii ake tukul nyēē toochē chii nyēē wuu lakwani ām kaayneenyuu, kaakutaacha, nto nyoo kataacha, kaakutaach Yēyiin nyoo kiiyookwoo.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kumwoochi ꞉Yoowaana kule, “Kāānēētiintēēt, kikeekas chiito ake nyēē kiibēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch kuyēyiisyēē kaayneeng'uung'. Kikeeyeetee, kuuyu kimā rubiintēēng'uung' ake.”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu kule, “‑Mooyeetee. Yoo mii ꞉chiito nyēē yēyē ng'aleek chēē /kiilātē ām kaayneenyuu, mēēbērē makung'alaaleenaa nyēē miyaat.


text:
!Kāāmwoowook kule, chii nyoo kāyēētyēēchook bēēko chēē kooyyee, kuuyu ōyēku cheechuu, ku ākoy /kēētuwēn.


text:
Chiito nyoo kaken chii nyēē takung'arng'ar ām choo iyēnwoo kutaya, kumisyinē nyoo /kēērātyi kaat rwaa nyēē /kēēng'ooysēē /ānkēētōōrchi araaray kuling'ta.


text:
Yoo kēēsākyiing' ꞉āwung'uung' itayaa, itilte, kuuyu kaykay inyōōru *soboontaab kibchuulyo iboontē āwut akeenke kusiir iboontē āwunnyēk tukwaay /ānkēētōōrchiing' wōlēē bo maataab kibchuulyo.


text:
Yoo kēēsākyiing' ꞉kereenkeeng'uung' itayaa, itilte, kuuyu kaykay ing'waalee kereenkeet akeenke ānkiinyōōru soboontaab kibchuulyo kusiir iboontē kērēēnkōōk tukwaay /ānkēētōōrchiing' wōlēē bo maataab kibchuulyo.


text:
Nto yoo kēēsākyiing' ꞉koong'uung' itayaa, ilōōtu. Kaykay iwē Kaab Yēyiin iyēku kimekoong'nyaa, kusiir iboontē koonyek tukwaay ānku /bokēētōōrchiing'


text:
Karaam yoo 'kēēnēmchi keey yiisyēētaab Yēyiin. Nto yoo 'keechuchuyee keey yiisyoonoo, +'meeyey kule nee sitēēyēchi Yēyiin yiisyēēt. Kunyoo, ōnēmchinē keey yiisyēētaab Yēyiin ānkōōchoomtōōsii.”


text:
Nto mii yoo, kung'eetee ꞉Yēēsu yooto, kwaay āynēētaab Yoortaan ānkutākyi keey Yēēmēētaab Yuuteeya. Kiiruruukyinootē keey ꞉biiko chēē chaang' kutēē yooto tukul. Kooneet ꞉Yēēsu biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin kuu yoo kwēēnēētē kwaak.


text:
Yooto, kukwoonchi *꞉Farisaayeek alake chēē kimāchē kutyem, ankuteebee kule, “/Kēēchāmē ām kiruutēkyoo kukwet ꞉chii koorkēēnyii?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu Farisaayeechaa kule, “Kichām ꞉Muusa barwaanaa, kuuyu wuuyēch ꞉mukuulēywēkaab biiko.


text:
Nto nkinee koorkēēt nyoo katay saanteenyii ankoomut keey ākoo chiito ake, kāākuchoolwookēnchi saantaanaa kātāyē.”


text:
Kimii ꞉biiko alake chēē kiimutyi Yēēsu lēēkōōk sukutiinyēē āwunnyēk kōōbēruur, nteenee kiiburyoong'to ꞉rubiik bichoo.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kiyēē kiyey ꞉rubiik kukōrōmchi kule, “Ōbāroochi lōkōchoo minkēēch kukwa wōlēē āmiitē! ‑Mooraany kuuyu biiko chēē wuu chuutēchu ꞉chēē iwutē bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
!Kāāmwoowook, chii nyoo ‑mēēkoosēē keey Yēyiin kuu wōloo yēytooy ꞉lōkōchoo, ‑mēēwutē ꞉nyoo Kaab Yēyiin.”


text:
Yu katas taay ꞉Yēēsu ākoo baannyii, kulābāt ꞉chiito ake ānkukutunyēē taayeenyii ānkulē, “Kāānēētiintēēt! Ikaraam ꞉inyiing'. +Maayey nee sāānyōōru *soboontaab kibchuulyo?”


text:
Ābērē 'inkētē kiruutēkaab Yēyiin choo kimwooyē *꞉Muusa kuu: ‘‑Meebakach chii, ‑meemarte, ‑mēēchōōrsē, ‑mēērātyi chii ng'wiiynan, ‑mēēlātu chii, iywey kōōn āk koomēt.’”


text:
Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu chiichoo. Kung'ērēkyi ānkumwoochi kule, “Botuung' ꞉kiito akeenke. Wee-alte kiy ake tukul nyēē iboontē, 'ānkiisārunēē bānoonik. Yoo 'keeyey kuu nyooto, irubwaa. +Mēēnyōōru bāytit nyēbo man ām Kaab Yēyiin.”


text:
Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu rubiikyii ānkumwooy kule, “Wuuy sōō nyēē tyaa kucham ꞉biich chēē mokorēēn bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Kiilat ꞉rubiik ng'aleechaa. Kiikiimchi ꞉Yēēsu subak kule, “Biikyuu, wuuy sōō kule nee kōōwut ꞉chii nyēē wuu nyoo Kaab Yēyiin.


text:
Nyumnyum mbo kōōwut ꞉tembes koong'taab sintaaniit kusiir kōōwut ꞉chii nyēē boonto bāytit Kaab Yēyiin.”


text:
Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu rubiichoo, ānkulē, “Mēēmuuchāktōōs sinee ām wōlēē mii ꞉chiito, nteenee, imuuchāktōōs ām wōlēē mii ꞉Yēyiin, kuuyu māmii ꞉kiy nyēē biirē Yēyiin.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, chii ake tukul nyēē kaakubakaakta tukuukyii tukul sukuruba kwoomtootē ng'aleekaab Yēyiin, +/mākēēkētyi tukuuchoo ām bēsyōōsyēchu kusiir choo kiboonto. Yoo ki mbareet nto kooriik chēē kibakaakta, mākunyōōr. Nto yoo ki tuubchōōsyēk chēē kibakaakta, mākunyōōr. Yoo ki kwaan nto kaamet nto lēēkōōk chēē kibakaakta, mākunyōōr nkicheek. Nto subak, +/mākēēwus ām kōōrooni nteenee mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo ām kōōrēēt nyoo chōōnii.


text:
Biiko chēē chaang' choo tookunootiin ām soboontaab kōōrooni, mākubooyiit lēt ām Kaab Yēyiin. Nto biiko chēē chaang' choo mātookunootiin ām soboontaab kōōrooni, mākubooyiit taay ām Kaab Yēyiin.”


text:
Kutāsē taay Yēēsu āk rubiikyii ām baanaa bo Yēērusālēēm, kimii ꞉Yēēsu kukeentooy ānkurubu ꞉rubiik ām lēt muut kwoomoonu mēt ꞉kiyēē kimwooy ꞉Yēēsu. Kikimuuyo mbo ꞉biiko alake choo kimii ꞉nkicheek kurubē Yēēsu. Yooto, kukuur ꞉Yēēsu rubiichoo taman āk āyēēng', ānkumwoochi kule,


text:
“!Kookas, kēēmiitē kēēbēētii ākoy Yēērusālēēm. +/Mābokiiyokoochi *Wēritaab Chii mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk. Makooruusta ꞉bichoo Wēritaab Chii /keebakach ānkōōyokoochi biikaab Rooma.


text:
Mākōōntosuur ꞉choo, kung'utyi, kubirsēēt kulālchi ankubakach. Nto mii bēsyēētaab sōmōk, makung'eetee meet.”


text:
Nto mii yoo, kuwēēchi ꞉Yoowaana ākoo Yāākōbō, choo ki ꞉wērikaab Sebetaayo, Yēēsu ankuteebee kule, “Kāānēētiintēēt, mii ꞉kiito ake nyēē kēēmāchē iyēwēēch.”


text:
Kukētyi ꞉rubiichoo kule, “Kākēēmāchē ꞉acheek ichāmwēēch kōōbuurunēēniing' ꞉ake āwutaab taay, kōōbuurunēēniing' ꞉ake nyēbo kaataam bēsyoonoo ibāytooyiisyē ām lēbkēēyyēētaab Yēyiin.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “‑Mōōnkētē kiyēē ōsoomē. Ōmuuchē ꞉akweek okalab nyāliluutēk chēē +maakalab ꞉anii nto ōmuuchē ōbuntēē nyāliluutēk chēē +māābuntēē ꞉anii?”


text:
Kumwooy ꞉rubiichoo kule, “Kiimuuchē.” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “+Mōōnyōōru nyāliluutēk chēē +māānyōōru ꞉anii, ānku +mōōbuntēē nyāliluutēk chēē +māābuntēē ꞉anii.


text:
Ānkoo kuwuu nyooto, ‑māāboontē kāāmuukēywēēk chēē āmuuchē ākoochi chii kōōbuurunēēnoo āwunyuu nyēbo taay nto nyēbo kaataam. Yēyiin nkit ꞉nyēē kiikukwey chēē mākōōkoochi bārooyinooto.”


text:
Kukuur ꞉Yēēsu rubiik tukul, ānkumwoochi kule, “Tookunoot kule māchē ꞉bāytooyik chēē mii kōōrooni kōōboorchi biiko alak kule icheek ꞉chēē bāytooyiisyē ānkuboonto kāāmuukēywēēk kubiir chuut.


text:
Nteenee ‑māmāchāktōōs kuwuuyiit nyoo ām wōlēē ōmiitē ꞉akweek. Yoo māchē ꞉chii ām akweek kuyēk nyēē wōō, kumisyinē kuyibē keey ng'wēny.


text:
Kyāāchōō ꞉anii *Wēritaab Chii, sichāāyēētyēēchi biiko, āmēēbērē kyāāchōōnii /subokēēyēētyēēchoo. Chāākooytooy soboonnyuu sukusobcho ꞉biiko chēē chaang'.”


text:
Nto mii yoo, kuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii *kiriinkēētaab Yēērikō. Nto kumii kung'ēētōōs, kurub ꞉biiko chēē chaang'. Kimii ꞉cheebkoraatyaanteet ake nyēē kikiibuur kēēlto komos kusoomsē. /Kikēēkuurēē chiichoo Bartimaayo (Araab Timaayo).


text:
Yu kakas ꞉chiichoo kule Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt ꞉nyēē kimii kukēēytooy, kukuurso kule, “Yēēsu, inyiing' *Mōchōkōrēētaab Tāwuti, iriireenaa!”


text:
Kōōburyoong'to ꞉biiko chēē chaang' kule, “Siis!” Nteenee kikuurchi ꞉chiichoo barak kule, “Mōchōkōrēētaab Tāwuti, ankiiriireenaa!”


text:
Kōōyyo ꞉Yēēsu, ānkumwoochi biiko kule, “Ōmwoochi kuchō.” /Kēēmwoochi kule, “Ing'erech, ānkiiyyoony, kuuriing' ꞉Yēēsu.”


text:
Kukāsē kuu nyooto, kung'ēētē bakeenke ānkumētooy sireet nyēē kikiiliiktēē keey, /ānkiirēētoot ākoy yēē kimii ꞉Yēēsu.


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu kule, “Imāchē āyēwuung' nee?” Kukētyi ꞉chiichoo kule, “Mokoryoontēēt, āmāchē akaste.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “/Kāākēēyēwuung' kiyēē 'kēēmāchē, kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey.” Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kukasta ꞉chiichoo ānkuwēēto keey Yēēsu.


text:
Yu kikiikuriik ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Yēērusālēēm, kumur *kiriinkēētaab Beetannyaa yēē kilēēkitēē Lekemeetaab *Musēytuuniinēk. Nto mii kēēltaab too, kukēē-āyēēchēē keey saang'taab Beetfaaka,


text:
kumwoochi rubiikyii āyēēng' kule, “Obe ākoy saang'iin. Yoo kooyit wōlooto, +mōōnyōōru sikiryo nyēē siirwaak kurataat amanaakesen chii bēsyēēt ake. Otyaach ānkōōkwēru.


text:
Nto yoo kateebeenaak ꞉chii kule ōmāchēē nee, ōlēēnchi māchē ꞉Mokoryoontēēt ānkumākukēt areet akeenke.”


text:
Kukwēr ꞉rubiichoo sikiryoonoo ākoy yēē kimii ꞉Yēēsu.<br/>Yu kayit yooto, kōōrēēk kāāliikoonikwaa ankwaalyaktee bataytaab sikiryoonooto sukōōbuurēē ꞉Yēēsu. Kōōbuurēē ꞉Yēēsu bataytaab sikiryoonoo ankutas taay āk baanta.


text:
Kiirēēk ꞉biiko chēē chaang' chēē kimii yooto kāāliikoonikwaa ānkōōyiito kēēltaab too. Kubut ꞉alake sokēēk ānkōōyiito nkicheek.


text:
Kityēēnchinootē barak ꞉biiko chēbo taay ākoo chēbo lēt kumwooyē kule,<br/>“Kutōrōriit ꞉Yēyiin!<br/>Ibēruuroot ꞉nyi chōōnii ām kaayneetaab Yēyiin!


text:
Nto mii yoo, kuyit ꞉Yēēsu Yēērusālēēm ānkōōwut biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kumarar wōlēē kiwuu ꞉kiy ake tukul. Nto mii yoo, kooyeey ākoo rubiikyii tukul choo ki taman āk āyēēng' ākoy Beetannyaa, kuuyu kimii kwiimēnē ꞉kōōrēēt.


text:
Nto yu kāyyēēkunēē, kung'eetee ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Beetannyaa ankooyeey Yēērusālēēm. Kwaam Yēēsu ꞉kēmēwuut.


text:
Nto yu kimii kubēētii, kutoobēnchi kēētit ake nyēē /kēēkuurēē *mutiiniit wōlēē lōō. Kiboonto ꞉kēētoo sokēēk chēē nyāliilēch nyēē kibērē ꞉chii tōōs kiikuyey lokoy. Nto bērē kuyit yooto, koosyaach kēētoo kubērē nto nyōōr lokoyeek. Nteenee kuuyu kimā bēsyōōsyēk ꞉chooto chēē kiyēyē ꞉kēētoo lokoyeek, mānāānyōōr ꞉inee lokoyaa ake tukul.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Yēērusālēēm, kōōwut biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kimii yooto ꞉biiko chēē kiwālāng'tooy beesaanik āk alak chēē kyooltooy chēēbtuukēēnik chēē /sikēēbēēlēē kōrōsēēk. Kimiitē ꞉nkicheek cheemung'aariisyek alake yooto. Yooto, kootyeelaat ꞉Yēēsu meesoosyekaab bichoo kiwālāng'tooy beesaanik āk ng'ēchērōōkaab choo kyooltooy chēēbtuukēēnik ankukwet bichoo tukul kuba saang'.


text:
Mānāāchāmchi mbo chii nyēē kiboontootē kiy ake tukul nyēē kyooltooy kubuntēē biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin.


text:
Kimwooy kule, “Mwooyē ꞉Yēyiin ām siruutēk kule, ‘Bo ꞉Kōōnyuu saayeet wōlēē mākusooyēē ꞉biikaab kōōrōōsyēk tukul.’ Nteenee kyooweech ꞉akweek kuyēk kēbēnnyoo nyēē wunyēē keey ꞉sāsiik!”


text:
Yu kakas ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk kiyēē kiyey ꞉Yēēsu, kung'woonchi. Yooto, bokusat wōlēē sukubakakta inee kuuyu kiilātē ꞉biiko kubo kāāmuukēywēēk chēē kiboonto.


text:
Yu kāyyēēkunēē, kooyeey ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii Yēērusālēēm. Kumii kubēētii, kukas ꞉icheek kēētoo kōchubē ꞉Yēēsu.


text:
Kāāmwoowook yoo ikoosēē keey ꞉chii Yēyiin ām mooyēēt akeenke, kōōmuuchē kumwoochi lekemeet wokōōsuuchi araaray ankuyeyakay.


text:
Nto yoo isooyē Yēyiin ānkumii ꞉kiyēē miyaat nyēē kiikuyēwuung' ꞉chiito ake, inyōōchi chiichoo kaat kurook sukung'eet kunyōōwuung' nkinyiing' ꞉Yēyiin kaat ām choolwookātēēng'uung'.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii subak Yēērusālēēm, kōōwut biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kumii kuwēēsyētēē wōlooto, kukwoonchi ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk āk booyik


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Kany ateebeenaak ꞉nkanii tēēbuutyēēt nto yoo kōōkētwoo, +māāmwoowook chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu.


text:
Ātēēbēēnook kule ii, yoo kiibātisāniisyē ꞉Yoowaana, kikwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii ꞉Yēyiin, nto wōlēē mii ꞉biiko?”


text:
Kwaam mēt bichoo ānkumwoochi keey kule, “Yoo kakeemwaay kule kikwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii ꞉Yēyiin, makuteebeeneech kule ām nee simākiiyēnchi.


text:
Nto yoo kākēēlē, ‘Wōlēē mii ꞉biiko.’ Achicha!” Kiiywey kumwooy, kuuyu kiinkētē kule kichāmchiintōōs ꞉biiko tukul kule ki *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉Yoowaana.


text:
Yooto kuwālchi Yēēsu kule, “‑Mākiinkētē.” Kumwoochi nkinee ꞉Yēēsu kule, “Yoo wuu nyooto, ‑māāmwoowook ꞉nkanii chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu.”


text:
Kumwoochinēē ꞉Yēēsu kāāntōōyichoo bo Yuutayeek tyoonkōōch kule, “King'eet ꞉chiito ake kēny kuchaan *musābiibuunēk mbareenyii ankuker. Kibal ng'wēēnēēt nyēē sukurōōtyinē ꞉bēēkaab lokoyeekaab kēētoo yoo /kakiiruruuny ankuteech kēryēēt nyēē /sikēēriibēē mbaraanaa. Nto yityo, kumwoochi biiko alak bokuriibchi mbaraanaa sukubchēchiin lokoyeek. Yooto, kuwo ruutooy.


text:
Kōōyookto subak ꞉chiichoo motwooriintēēnyii ake. /Kēēbir nkinee nyoo /keelal /kiitaatee /ānkiintosuur.


text:
Kōōyookto subak motwooriintēēt nyēbo sōmōk. Yu kayit ꞉nyoo, /keebakach. Kōōyookto subak alak kurub keey. Kuyitē ꞉nkicheek choo wōlooto, /kēēbirē alak /kiinyāliilē, nto alak /kēēbākāchē.


text:
Nteenee kiboonto ꞉chiichoo kibo mbareet wērinyii akeenke nyēē kichāmē miisin. Kōōyookto wēērootonyii kubērē tōōs makooywey ꞉bichoo.


text:
Kuyitē ꞉nyoo, kukuurē keey ꞉bichoo kule, ‘Murēchu, ong'nyi lakwataab murooniito! Okany keebakach sukuyēk ꞉mbaraani nyēēnyoo.’


text:
Yoo koosoot ii, kiy nee ꞉nyēē kichokuyēchi ꞉chiitaab mbareet bichoo? Okany āmwoowook, machokubakach bichoo tukul ānkōōkoochi biiko alak kuriib mbaraanaa.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu subak kule, “Ābērē kyoosuman siruutēkaab Yēyiin yoo mwooyē kule,<br/>‘Rwaanteet nyoo kitāyē ꞉biiko kuteekta<br/>꞉nyēē kōōkuyēk tiiyēywoontēētaab kōōto.


text:
Yooto, kumach ꞉kāāntōōyichoo bo Yuutayeek kule kunam Yēēsu ankukerta kō, kuuyu kiinkētē kule kimii kung'āloolēē icheek ām tyoonkōōchoonoo. Nteenee kibakaakta ꞉bichoo Yēēsu ānkubēēchi keey kuuyu ki chaang' ꞉biiko yooto.


text:
Kibokōōyook ꞉kāāntōōyichoo bo Yuutayeek lētuunoo *Farisaayeek alak āk biikaab *Ērōōtē bokutech Yēēsu /sikeenam.


text:
Yu kayit ꞉bichoo wōlēē mii ꞉Yēēsu, kumwoochi kule, “Kāānēētiintēēt! Kiinkētē kule ibooyē manta āmāwēēchiing' ꞉chii kuuyu ām inyiing', mātiny kule ng'oo ꞉ng'oo. Inēētē biiko ām kēēlto nyēbo man kōōnkēt kiyēē māchē ꞉Yēyiin. Kunyoo ii, ara karaam kēēkwēchinē *syuuruut bāytooyiintēētaab Rooma


text:
nto mēērook kēēkwēyē?”<br/>Yooto kōōnkēt ꞉Yēēsu miyootyēēt nyēē kiisōōtē ꞉bichoo ānkumwoochi kule, “Kōōkwoonii bōōtēchoo? Kōōbooru baa ꞉chii beesyaanteet nyēē boonto.”


text:
Yu /kākiiboorchi, kuteebee bichoo kule, “Bo ng'oo ꞉mēti āk kaaynaani mii beesyaantaani?” Kukētyi ꞉bichoo kule, “Bo bāytooyiintēēt nyēē wōō nyēbo Rooma.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ōkoochi bāytooyiintoonoo kiinyii, nto Yēyiin, ōkoochi nyeenyii.” Kiilat ꞉bichoo ām kiyēē kimwooy ꞉Yēēsu.


text:
Nto mii yoo, kukwoonchi subak Yēēsu ꞉biiko alake chēē /kikēēkuurēē *Satukaayeek. Kiiyēnchinē ꞉bichoo kule yoo kaakume ꞉chiito, kaakume kutukul nyēē māwokung'ēētēē meet bēsyēēt ake. Kuteebee ꞉bichooto Yēēsu kule,


text:
“Kāānēētiintēēt, kisirweech *꞉Muusa kiruutyēēt nyēē mwooyē kule yoo keemut ꞉chii koorkēēnyii ankume ꞉chiichoo āmānāāsikyi ꞉koorkoonoo leekwa, kōōntiiyē ꞉ng'eetaabkaametiitaab chiichoo koorkoonoo sukusikyi nyiin lēēkōōk chēē /sikēēkuurtēē.


text:
Kimii ꞉biiko alake chēē tisabu chēē kituubcho mooyēēt akeenke. Kiimutiis ꞉nyēē ki wōō ankusimkume kumānāāsikyi ꞉koorkoonoo leekwa.


text:
Kōōntiiyiis ꞉nyēē kirubē chiichoo. Kume ꞉nkinee nyoo, āmānāāsikyi ꞉koorkoonoo leekwa. Kōōntiiyiis subak ꞉nyēē kibo sōmōk ankume ꞉nkinee āmānāāsikyiin āk koorkoonoo leekwa.


text:
Kiyeyakay kuu nyooto ākoy chiito nyēē kibo tisab. Kibēk ꞉bichoo tukul āmā leekwa. Nto mii yoo, kume nkinee ꞉koorkoonoo.


text:
Kunyoo, kēēmāchē imwoowēēch, mākubooyiit ng'oo ꞉koorkoonoo kōōyyiin kāng'ēētyēē ꞉bichoo tukul meet āk koorkoonoo?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ōsōōtyēēchinē nyēē miyaat, kuuyu ‑mōōnkētē ꞉akweek kiyēē ibooru ꞉siruutēkaab Yēyiin āk wōlēē wuu ꞉kāāmuukēywēēkyii.


text:
Nto kurubta keey ng'eeteetaab meet, ābērē kyoosuman siruutēkaab *Muusa yoo kimwoochinē ꞉Yēyiin ām sōntiinoo kilāyē kule, ‘Anii Yēyiintēētaab *Abraam āk Isaka ākoo Yāākōbō.’


text:
Yoo /kakeemwa kule bo ꞉Yēyiin anum, kōōbooru ꞉yooto kule tākusoboot ꞉chiichooto ānkoo kiikume kēny. Ōsōōtē bebe!”


text:
Kimii yooto ꞉kāānēētiintēēt ake nyēbo kiruutēk nyēē kimii kuyēbchinē yiit kiyēē king'āloolēē ꞉Yēēsu ākoo Satukaayeechaa. Kikas ꞉kāānēētiintoonoo bo kiruutēk kule kikētyi ꞉Yēēsu bichoo kiyēē kiteebee ām kēēlto nyēē karaam.<br/>Yooto, kuteebee Yēēsu kule, “Ām kiruutēk tukul choo kikōōnu ꞉Yēyiin, nkōnō ꞉nyēē wōō?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Siraat kule,<br/>‘Oyeb yiit ōō, biikaab Isrāyēēl:<br/>Yēyiin nkit ꞉nyēē /kēēkutunkyinē ānku Yēyiin ku akeenke.


text:
Icham Yēyiintēēng'uung'<br/>ām mooyēēng'uung' tukul<br/>soboonng'uung' tukul,<br/>kāāsōōtēywēēkuuk tukul,<br/>āk nkuruukuuk tukul.’<br/>Kiruutyēēt ꞉nyooto nyēē wōō.


text:
Nto ake kumwooyē kule:<br/>‘Icham laatyeeng'uung'<br/>kuu wōloo ichāmtooy keey.’<br/>Māmii subak ꞉kiruutēk alake chēē siirē chu.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kulēēnchi ꞉chiichoo, “Kōōnkōy, Kāānēētiintēēt, 'keemwaay man kule Yēyiin ku akeenke, māmiitē ꞉ake.


text:
Kunyi, karaam yoo kacham ꞉chii Yēyiin ām mooyēēnyii tukul ānkumāchē mbo kōōsōōtē Yēyiin kwaak ānkuyēyē yiisyēētaab Yēyiin ām nkuruukyii tukul ankucham laatyeenyii kuu wōloo chāmtooy keey. Karaam /keerub ng'aleechu kusiir yoo /kātākēēyēyootē kōrōs choo /kēēbēēlē kutukul āk alak tukul.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kule kākēt ꞉chiichoo nyēē karaam, kumwoochi kule, “'Kāmēēlōō ām bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”<br/>Kung'eetee yooto, māmii ꞉chii nyēē kitākukāng' kuteebee Yēēsu ng'ālyoo kumāchē kutech.


text:
Nto tēē yoo, kumii ꞉Yēēsu kōōnēētē biiko ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin, kumwooy kule, “Imuuchē kule nee kumwooy ꞉kāānēētikaab kiruutēk kule chōōnēē *꞉Kāārārookiintēēt kōōtaab Tāwuti?


text:
Nto yu kiyey ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin Tāwuti kumwooy kule,<br/>‘Kimwoochi ꞉Yēyiin Mokoryoontēēnyuu kule:<br/>Ibuurunēē āwunyuu nyēbo taay<br/>ākoy yoo kaayeyiing' itēbēē buunikuuk.’


text:
Kunyi, yoo kuurē ꞉Tāwuti Kāārārookiintēēt kule ‘Mokoryoontēēnyuu’ ii, kōōmuuchāktōōs kule nee kuchōōnēē ꞉Kāārārookiintēēt kōōtaab Tāwuti?”<br/>Kiyēbchi yiit ꞉biiko ng'aleechaa bo Yēēsu ām ng'erekweek.


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi bichoo kule, “Ōriibēē keey ꞉kāānēētichoo bo kiruutēk, āmōōrubē ātēbuutēkwaa. Kicham ꞉bichu kōōloochē sirook chēē yoo /kakeekas /simkiinkētē kule icheek kiirwookik. Bēēsyētootēē wōlēē chaang' ꞉biiko /sikiisubooyootē nyēē /kākēēkoonyit.


text:
Lēkwēlootē ng'ēchērōōk chēē mii taay yoo /kēēmii kooriikaab saayeet. Mbo yoo /kēēmii saakwa ake tukul, kōōmoymooyē ꞉bichu ng'ēchērōōk chēbo taay.


text:
Lātunootē koor chēē musuuk kuyibēē tukuukwaa ānkusooyē miisin kuyēyē keey kule churtootiin. +/Mākiing'woonchi miisin biich chēē wuu chuutēchu kusiir chii ake tukul nyēē kiikukusta.”


text:
Kumii ꞉Yēēsu kēēbuur ng'wēny ām *Kōōtaab Yēyiin yēē kilēēkitēē ꞉looloonik chēē /kikiiruruukyinē beesaanik chēbo yiisyēētaab Yēyiin, kukas wōlēē kiikoochintooy ꞉biiko beesaanik looloonichoo. Kiikoochinē ꞉biiko chēē ki mokorēēnik beesaanik chēē chaang' looloonichoo.


text:
Nto mii yoo, kuchō ꞉cheebyoosyeet ake nyēē ki musuk ankubanan. Kiinēm ꞉nyoo beesaanikyii chēē ng'ēri anku tukul chēē kiboonto.


text:
Kukuur ꞉Yēēsu rubiikyii ānkumwoochi kule, “!Kāāmwoowook, cheebyoosyaani musuk ꞉nyēē kēēnēm beesaanik laatit nyēē wōō kusiir chuut tukul.


text:
Kāng'ōmōrunēē ꞉mokorēēnik laatit nyoo kēēkooytooy wōlēē bo chēē boonto, nteenee kābār ꞉cheebyoosyaanaa loolēēnyii tukul.”


text:
Kumii ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kung'ēētyēē yooto kibo biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin, kumwoochi ꞉rubiintēēnyii ake kule, “Kāānēētiintēēt, wōōyēch ꞉rwoontōōchu /kikeeteechee Kōyi bo Yēyiin ānku kāroorānēch nyēē tyaa!”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Kookas, kāroorānēch ꞉kooriichu, nteenee +/mākiiturbuub tukuuchu tukul nyēē māmii ꞉rwaa mbo akeenke nyēē ng'ētu kookemeeraat keey ake.”


text:
Nto mii yoo, kuyit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii biitēēt nyēē kibo Lekemeetaab *Musēytuuniinēk yēē kitoobēnē keey ākoo Kōōtaab Yēyiin ānkōōbuur ng'wēny.


text:
Kuteebee ꞉Bētērō, Yāākōbō, Yoowaana āk Antereeya Yēēsu kule, “Āyu yēē yēyāktōōs ꞉ng'aleechaa kātēēmwooyē ānku kiy nee ꞉nyēē +makeekasee yoo yityiintōōs ꞉ng'aleechaa?”


text:
+Mookas kubārē keey ꞉biiko ām kōōrēēt /ānkyoomu booryoot, nteenee ‑mōōmuuyē. Ākoy kuyēyākiis ꞉tukuuchoo, nto yitu ꞉tabanta.


text:
Mākubooryo ꞉bōrōryēēt ake āk ake, kubooryo ꞉kōōrēēt ake āk ake. Mākōōring'riing'oot ꞉komoswookik chēē chaang' ām kōōrēēt ānkuchō ꞉kēmēwuut. Ng'wooninto nyēē kāāmunēē moroontoon ꞉nyoo nto yitu ꞉kōōrēēt nyēē lēēl.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ōriib keey. +/Makeenamaak /ānkiiyyoong'tēēnook kōōk ām kooriikaab saayeet /ānkēēbirook ām wōlooto. +/Makiimutaak taayeetaab bāytooyik kubo anii. Bārooyinto ꞉nyooto nyēē +mōōmwoochinēē bichooto kiyēē ōyēnchinē.


text:
/Kyoomtooy kurook lōkōōywēk chēē kāroomēch kukas ꞉biiko tukul ām kōōrēēt kumukuul nto yitu ꞉tabantaab kōōrēēt.


text:
Yoo /kaakeenamaak /ānkiiyyoong'tēēnook kōōk, ‑mookany kooyiimaak mēt ꞉kiyēē +moomwaay. +/Mākiiboorwook yooto kiyēē ōmwooyē kuuyu mēēbērē akweek chēē +mōōng'āloolē nteenee ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē mākung'āloolē.


text:
Mākung'ōmto ꞉chii ng'eetaabkaamet /keebakach ānkung'ōmto ꞉kwaan lakwanyii /keebakach. Makutay ꞉lēēkōōk mbo kwaan āk mbo kaamet ānkung'ōmto /keebakach.


text:
Kunyi, mākuwēchook ꞉biiko, kuuyu ōyēnwoo. Nteenee chiito nyēē kamuyta ākoy tabanta ꞉nyēē makooraraach ꞉Yēyiin.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Yoo kookas ‘kiyoo ‑mēēriiku ꞉Yēyiin’ kukēēyyoonyēē yēē ‑/mākēēmākyinē, ōmwēy ꞉biikaab Yuuteeya ākoy lekem barak. (Kuyēbchi yiit ꞉chii nyoo sumānē ng'aleechu.)


text:
Yoo kanyoorta ꞉ng'aleechu chii kumii kōōnyii barak, ‑mēēwut kō kule kōōnēm kiy ake tukul nyēē sukumwēyto,


text:
Mākuwōōyiit ꞉ng'woonintaab bēsyōōsyēchooto kusiir ng'woonin ake tukul nyēē kiikutook kuchakee kayey ꞉Yēyiin kōōrēēt, āmēēbērē mākutook ꞉ng'wooninto ake nyēē tēē nyoo bēsyēēt ake.


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Yoo bēku ꞉nyāliluutēchoo bo bēsyōōsyēchooto<br/>‘Mākumis ꞉asiista āmēētākōōluuwu ꞉araaweet.


text:
+Māāyooktē malayikaanikyuu kōōruruukoot biiko choo kwēyootiin kung'eetee kōōrēēt komosta ake ākoy ake.”


text:
Ām kēēlto nyēē wuu nyooto, yoo ōkāsē kuyēyāktōōs ꞉tukuuchoo, ōnkēt kule kaakuriik ꞉bēsyēēt nyoo āyēēwunēē.


text:
Māmii ꞉chii nyēē inkētē bēsyēēt nyēē āyēēwunēē. ‑Mēēnkētē ꞉malayikaanik āmāānkētē mbo nkanii, nteenee inkētē ꞉Baaba.


text:
Kerkeey yoo māchē ꞉chii nyēbo kanyii kuwo ruutooy. Bākookyinē motwoorikyii yiisyēēt nyēē makuyey ankutool ake kuriib kayta.


text:
Ōriib keey, kuuyu ‑mōōnkētē yēē rōōtunēē ꞉chiitaab kayta. Imuuchē kuyit kukararakta ꞉asiista, kwēēmooy kwēēn, kumānēērir ꞉kōōrēēt nto kumānāāmwook ꞉asiista.


text:
Okas ng'aleechu! Mā akweek nkit chēē āmiitē āmwoowook ng'aleechu, nteenee māchāktōōs kuyeyta keey ꞉biiko tukul.”


text:
Kikiikung'ēt ꞉bēsyōōsyēk āyēēnku kuyit ꞉bēsyēēt nyēē kyoomēē ꞉Yuutayeek *Saakweetaab Keeytaayeet ākoo Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin. Kimii kuchēēng'ē ꞉mbo *kibkōrōs ākoo kāānēētikaab kiruutēk wōlēē makunamta Yēēsu kumākāsē ꞉chii sukubakach.


text:
Kimwooy kule, “‑Mookany keeyey ng'aleechu yoo bo *Saakweetaab Keeytaayeet, kuuyu imuuchē ꞉biiko kuyey wōōrōōryēēt.”


text:
Kimii ꞉yēē kyoomiisyē ꞉Yēēsu ām Beetannyaa kumiitē kaab Simōōni, chiichoo kikiikunāmē *꞉makereenik. Yooto, kuchō ꞉koorkēēt ake kō nyēē kiboonto mwaay nyēē kiboong'u nyēē anyiny /ānkikyooltēē beesaan chēē chaang' miisin. Yooto, kuraang'tee ꞉koorkoonoo Yēēsu mwaayaa mēt.


text:
Yu kakas ꞉biiko alake chēē kimii yooto kiyēē kayey ꞉koorkoonoo, kumwooy nyēē kāng'woonchi kule, “Nto yu sukunyarta ꞉koorkooni mwaay nyēē ālē beesaan chēē chaang' miisin kuu nyi! Nto yu /kātākyooltooy /ānkiikoochi bānoonik beesaanik.” Kinyēērchi ꞉bichoo koorkoonoo miisin.


text:
Ōboontē keey ꞉akweek bānoonik ākookoy ānku +mōōyēētyēēchinē kuu wōlēē ōchāmtooy. Nteenee ‑mōōboontē keey anii ākookoy.


text:
Kaakuyey ꞉koorkooni kuu wōlēē kēēmuuktooy kuroonkyi mwaayaa mētinyuu kuyeytaa nto yitu ꞉yēē /kēēmuyēēnoo.


text:
Nto mii yoo, kuwo ꞉Yuuta Iskaryoot nyoo ki akeenke ām rubiikaab Yēēsu choo ki taman āk āyēēng', wōlēē kimii ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch wokuchaamta Yēēsu.


text:
Yu kayit wōlooto /kēēng'ērēkyi. /Kikēēmwoochi kule, “Yoo kēēyēwēēch kēēlto wōlēē +makeenamte Yēēsu, kēēkōōniing' beesaanik.” Kuwo ꞉Yuuta wokucheeng' wōlēē /sikeenamta Yēēsu.


text:
Ām bēsyēētaab taayta nyēbo Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin, kiyēēnyē ꞉Yuutayeek mēēnkit nyēē sukwaam bēsyoonooto.<br/>Yu kayit ꞉bēsyooni, kuteebee ꞉rubiik Yēēsu kule, “Ānō wōlēē +mawee-amee *Saakweetaab Keeytaayeet bokēēyēytoowuung'?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii āyēēng' kule, “Obe ākoy Yēērusālēēm. +Mōōtuuyēē murēn nyēē boontoonu tērēētaab bēēko. Orub chiichoo lēt ākoy kōōto nyēē kēēwut.


text:
Yoo kooyit kōyooto, ōmwoochi chiitaab kōōto kule māchē ꞉Kāānēētiintēēt wōlēē sukwoomiisyēē ākoo rubiikyii ām Saakweetaab Keeytaayeet.


text:
Mākōōboorwook ꞉chiichoo kisēēnkēēt nyēē wōō nyēbo koroofa nyēē mii ꞉tukuuk tukul chēbo ātēbto. Ōyēytoowēēch āmiik.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwoochi rubiichoo kuu nyooto, kuba ākoy Yēērusālēēm ānkubokunyōōr ng'aleek tukul kuu wōloo kāmwooytooy ꞉Yēēsu. Kuyeyta āmiikaab saakwaanaa.


text:
Kumii kurātoorātē ꞉kōōrēēt, kuwo ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii taman āk āyēēng' ākoy kōyooto ānkutoow kwaam saakweet.


text:
Kumii kwoomiisyē, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, mii ꞉akeenke ām akweek nyēē kēēmiitē kyoomiisyē ꞉tukul nyēē makuchaamtaa.”


text:
Makume *꞉Wēritaab Chii kuu yoo /kikeesir kurubta keey āk inee. Nteenee mākung'woonchi sōō kule nee ꞉chiito nyoo makuchaamtaa. Kaykay nto /kimākēēsich chiichoo.”


text:
Yu kimii kwoomiisyē, kunam ꞉Yēēsu mukaatiit ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy. Nto tēē yoo kubetes mukaatiinaa ānkōōkoochi rubiikyii kōōnēmunoot. Kimwoochi kule, “Bōōrnyuu ꞉nyi. Kunyi, o-am.”


text:
Kunam subak terekyeet nyēē kimii *꞉tifaayiik ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy ānkōōkoochi rubiichoo kumōōsoot.


text:
Kimwoochi kule, “Korotiikyuu ꞉chu chēbo *kiirootyeet nyēē lēēl. +/Makiitaata sukusobcho ꞉biiko chēē chaang'.


text:
Nto tēē yoo, kutyēēn ꞉bichoo kōōkoostooy Yēyiin ānkung'ēētyo kutākyi keey Lekemeetaab *Musēytuuniinēk.


text:
Kumii kēēltaab too, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “+Mōōmwēyēēnoo ꞉akweek tukul kuu yoo mwooyē ꞉siruutēk kule, ‘+Maabakach ākiintēēt kusērēēt ꞉kēēchiirēk.’


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Bētērō! Kāāmwoowuung', kumānēēturkuuchē ꞉kirkōōnkiit nyēbo āyēēng' kwēēmowuuni, +meetuuch keey ꞉inyiing' areet sōmōk kule ‑mēēnkētoo.”


text:
Kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu subak kule, “Mākoy atuuch keey! Yoo kābo meet kēēbēku ꞉tukwaay.” Kōōruumchi ꞉nkicheek rubiik chuut kuu nyooto.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii yēē /kēēkuurēē Ketesemaane, kumwoochi kule, “Ōbuurēē yu, waasaay ꞉anii.”


text:
Kumwoochi rubiichooto sōmōk kule, “Kāāmuy ꞉anii kut wuu nyēē +maameey. Ōng'ētunēē yuutēyu ānkōōkāsu!”


text:
Yooto koonaata ꞉inee kisich kukutuny ānkuyim kutiiny ꞉tokochta ng'wēny ankusaay kule, “Baaba! Imuuchāktōōs ꞉tukuuk tukul ām wōlēē imiitē. Inēmtoowoo nyalili. Nteenee kuyeyakay kuu wōloo imāktooy ꞉inyiing' mēēbērē kuu wōloo āmāktooy ꞉anii.”


text:
Yu kēēyēēwunēē ꞉Yēēsu wōloo kāwokusooyēē, kunyōōr rubiik choo sōmōk kuruuytōōs. Kumwoochi Bētērō kule, “Simōōni, ākoo kēēru? 'Kāmēēmuuchē mbo ikāsu ām asiista akeenke?


text:
Nto iyēēwu nyēbo āyēēng', kunyōōr mbo Bētērō kuruuytōōs subak, kuuyu kichoosyootiin miisin. Kuchusyo ꞉rubiichoo.


text:
Kiiyeey ꞉Yēēsu subak ankuwokusaay nyēbo sōmōk, nto yu kaweech keey, kumwoochi rubiichoo kule, “Ākoo tōōbēng'tēē rwoonik? Kaakuyem. Okas kaakuyit ꞉āsiiswēk /kiiyokoochi *Wēritaab Chii āwunnyēkaab kibng'ōōkisiis.


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kuyitu ꞉Yuuta nyoo ki akeenke ām rubiichoo ki taman āk āyēēng'. Kiboontoonu keey biiko chēē chaang' chēē kitinyē chōōkiinēk ākoo syaariinek chēē kiiyooku ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo booyik.


text:
Kikiisimkumwoochinē ꞉Yuuta bichoo kule, “Nyoo ōkāsē ātōrōōchē, ōnāmē nyooto ānkōōriibootē simāmwēy.”


text:
Kukāsē ꞉rubiintēēt ake kuu nyooto, kung'usu chōōkiit, nto bērē kuyeb motwooriintēētaab kibkōrōs nyēē wōō, kuchwenta yiitit kōōsuuyto.


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kināmē inee kule, “Ōbērē āntōōchinē ꞉anii lukēēt nyēē māchē kuweech kōōrēēt sookwaante chōōkiinēk āk syaariinek boonamaa?


text:
Ntēē kwāāboontē keey ꞉anii akweek kwaak ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin ānēētiisyē. Kwaamaak ꞉nee simoonamaa yooto? Nteenee ityiichē ꞉ng'aleechu tukul siruutēkaab Yēyiin.”


text:
/Kikēēkwēryoot Yēēsu ākoy kaytaab *kibkōrōs nyēē wōō. Kikiiruruukyi keey wōlooto ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch, booyik ākoo kāānēētikaab kiruutēk.


text:
Kiinaamaat ꞉Bētērō Yēēsu ākoy kuyit kiyēnkuutaab kaytaab bichoo bo kōrōs. Kumii wōlooto kōōbuur ꞉nkinee ng'wēny kuyu maata nyēē kimii kuywēē ꞉biiko chēē kiriibē kayaa.


text:
Kimach *꞉kōōkwēētaab Yuutayeek tukul kōōyyoonkyinē ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch, kule kunyōōr ng'ālyoo nyēē miyaat nyēē nāmē Yēēsu /sikiitiilchi meet. Nteenee mānāānyōōr ng'ālyoo.


text:
“Kikeekas ꞉acheek kumwooyē ꞉chiichi kule mākōōturbuub *Kōōtaab Yēyiin nyoo kitēēchē ꞉biiko ankuteech ake nyēē mēēbērē tēēchē ꞉biiko. Kālē makuteechee nyooto bēsyōōs sōmōk.”


text:
Yooto kōōyyo ꞉chiichoo wōō bo kōrōs ankuteebee Yēēsu kule, “Itinyē wōlēē ituuktooy keey ām ng'aleechu mwooyē ꞉bichu?”


text:
Kusiisyi keey ꞉Yēēsu. Kumwoochi subak ꞉chiichooto wōō bo kōrōsēēk Yēēsu kule, “Inyiing' man *Kāārārookiintēēt, Lakwataab Nyoo Tōrōōr?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule: “Anii ꞉nyooto anku +mookas *Wēritaab Chii kōōbuurunēē āwutaab taay nyēbo Nyoo bo Kāāmuukēy ankookas kuchōōnēē boolik.”


text:
Kikwaany keey ꞉moo chiichoo wōō bo kōrōs kut kubaach sirookyii ānkumwooy kule, “Nee ake ꞉nyēē /tākēēmwoowēēch kurubta keey āk chiichi?


text:
Kookas oob wōlēē kāākōōntosuurto Yēyiin? Kunyi, ōbērē nee akweek?” Kōōruumchi ꞉kiirwookik tukul kule, “Misyinē kume.”


text:
Kung'utyi ꞉kiirwookik alake Yēēsu ankurat koonyek. Kurātootiin ꞉koonyek, /kiituluuksēt /ankeeteebee kule, “Mwoowu, baa, ng'oo ꞉nyi kēētuluuchiing'!” Yooto, koorabaakset ꞉bichoo kiriibē kayaata.


text:
Kutuuch keey ꞉Bētērō. Kimwooy kule, “‑Māānkētē kiyēē imwooyē.” Kōōnookyi ꞉Bētērō yēbo oreet nyēē wēētii kayaata. Yooto, kooturkuuch kirkōōnkiit.


text:
Kutākumiitē ꞉Bētērō yooto bo oreet, kukas ꞉chēēbkēy subak, ānkumwoochi biiko chēē kimii yooto kule, “Lēyyē! Rubiintēētaab Yēēsu ꞉chiichi!”


text:
Kutuuch keey ꞉Bētērō subak. Nyēē mā tyaa, kumwoochi ꞉biiko chēē kimii yooto kule, “Kubooyiit man! Inyiing' rubiintēētaab Yēēsu kuuyu isālu Kalilaaya.”


text:
Yooto, kooturkuuch ꞉kirkōōnkiit nyēbo āyēēng'. Koosoot ꞉Bētērō yoo kāmwoochinē ꞉Yēēsu kule, “Kumaneeturkuuch ꞉kirkōōnkiit nyēbo āyēēng', +meetuuch keey ꞉inyiing' areet sōmōk kule ‑'mēēnkētoo.”<br/>Kuriir ꞉Bētērō nyēē ng'waa.


text:
Nto yu kāmwook ꞉asiista, kootiil *꞉kōōkwēētaab Yuutayeek tukul kunam wōlēē mii ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch, booyik āk kāānēētikaab kiruutēk kurat Yēēsu ānkukwēryoot ākoy kaab *Bilaato.


text:
Yu /kakiiyiitita kaab Bilaato, kuteebee ꞉nyoo Yēēsu kule, “Inyiing' ꞉bāytooyiintēētaab Yuutayeek?” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule: “Wuu nyooto, sinee.”


text:
Kuteebee ꞉Bilaato Yēēsu kule, “Māmii ꞉kiyēē 'ikētu kurubta keey ng'aleechu mwooyē ꞉bichu kule !kiiyey?”


text:
Kimii ām bēsyōōsyēchooto ꞉biiko alake chēē kikwiilē bāytooyiisyēētaab Bilaato ānkikiikubākākiis kut /kikiikeerat. Akeenke ām bichooto ku nyēē /kikēēkuurēē Baraaba.


text:
Yooto kōōruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang' kaytaab Bilaato. Kusoom ꞉bichoo Bilaato kōōtyooktoochi chiito akeenke nyēē rataat kuu yoo kwēētyooktoochinē kwaak yoo mii ꞉saakwaanaa.


text:
Nteenee kōōwuruur ꞉mbo kibkōrōs biiko tukul kumwoochi Bilaato kootyaakta Baraaba yoo kātēētyooktooy Yēēsu.


text:
Kumwoochi ꞉Bilaato biiko kule, “Ara koleel nee ꞉chiichi?” Kubōloobōl ꞉biiko kule, “Obakach! Obakach!”


text:
Nto kuuyu kimāmāchē ꞉Bilaato kunyēēr ꞉biiko, kōōtyooktoochi Baraaba. /Kikiityōōlsēt Yēēsu, nto tēē yoo kōōyokooyto /bokēēkwērtoochi *murtooywoontēēt.


text:
Kōōlookyi sireet nyēē arraa ankutaay kuutwēētaab kātook ankookemeer mētinyii wuu nyēē kāyēk bāytooyiintēēt.


text:
Yu /kāākiilookyi tukuuchoo, /kēētoow /keeyey keey kule /kākēēsilto Yēēsu /kēēmwooyē kule, “Kimkim! Bāytooyiintēētaab Yuutayeek!”


text:
Kiikōryōōnyēē ꞉bichoo Yēēsu kirōkto mēt ānkung'utyinē kibtaman ānkukutunyēē taayeenyii kuyēyē keey kule kākoonyit.


text:
Yu /kāākiintosuur, /kiirēēkunēē siraanaa arraa /ānkiilookyi sirookyii choo bo kwaak nto tēē yoo, /kēēkwēryoot /bokēēkwērtoochi murtooywoontēēt.


text:
/Kēēmii /kēēbēētooy /kēētuuyēē chiito ake nyēē kibo kōōrēētaab Kurēēn. /Kikēēkuurēē chiichoo Simōōni nyēē ki kwaaniitaab Alekisaanta ākoo Ruufō. /Kēētuuyēē kuu nyooto, /kēēkērchinē koong' kukalab murtooywoontēētaab Yēēsu.


text:
Kikwēryoot ꞉bichoo Yēēsu ākoy yēē /kēēkuurēē Kolkoota, (kaayneet nyēē ibooru kule ‘Rōkyēētaab Mēt’).


text:
Kukwērtoochi ꞉bichoo Yēēsu murtooywoontēēt. Nto yu mākubchēchi keey sirookyii, kubar *sēkēēryēēt sukōōnkētēē kule ng'oo ꞉nyēē mākuyib sireet nkōnō.


text:
/Kikiikēēsirchi kiito ake ng'aleek chēē kiyey /sikiitiilchi Yēēsu meet chēē kimwooyē kule: BĀYTOOYIINTĒĒTAAB YUUTAYEEK.


text:
/Kikēēkwērtoochi nkicheek kibng'ōōkisiis āyēēng' murtooywōōsyēkwaa. /Kikiiyyoong'tēē ake āwutaab taay nyēbo Yēēsu /ānkiiyyoong'to ake nyēbo kaataam.


text:
Kiinchuruurē ꞉biiko chēē kimurē yooto Yēēsu ānkukwērtooy mētēwook kumwoochinē kule, “Ntēē kwēēbērē ꞉inyiing' +mēēturbuub *Kōōtaab Yēyiin ankiiteechee subak bēsyōōsyēk sōmōk?


text:
Kiinchuruur ꞉nkicheek mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk Yēēsu kumwoochinē keey kule, “Kiisoobē ꞉chiichi biiko alak, ntēē ‑mēēsoob keey naas.


text:
Kēēmāchē keekas ra kāārārookiintooni kuurē keey kule bāytooyiintēētaab *Isrāyēēliik. Yoo keemuuch kurēkunēē murtooywoontooni, +mākiiyēnchi.” Kiinchuruur ꞉nkicheek kibng'ōōkisiisyēchoo kimii murtooywōōsyēkwaa.


text:
Yu kayit āsiiswēk sokool kōōnchō ꞉Yēēsu kule, “Yēyiintēēnyuu, Yēyiintēēnyuu, ntēē 'keebakaaktaa!” (Kimwooyē yooto ām kuutiinyii kule, “Ēlōōy, Ēlōōy, lema sabaktani?”)


text:
Kulabatee ꞉chiito ake kiroonkuryēēt ankooluumta *tifaayiik chēē tāytāy. Kurutyi kiroonkuryoonoo kēētit ānkōōyokoochi kuutiitaab Yēēsu ānkulē, “Okany keekas yoo mākuchō ꞉Eliiya chokōōrēēkunēē murtooywoontooni!”


text:
Yooto bakeenke, kukērēērunēē keey āyēēng' kuchakee barak ākoy ng'wēny ꞉ankeet nyēē ki rikimim nyoo /kikiiyēēlēē Kitōōkiitaab *Kōōtaab Yēyiin.


text:
Yu kakas ꞉chiito nyēē wōō nyēbo lukēētaab booryēēt wōlēē kameeta ꞉Yēēsu, kumwooy kule, “Kubooyiit man, ākoo Lakwataab Yēyiin ꞉chiichi.”


text:
Kikiiyyoong'iis ꞉chēēbyōōsōōk alake yēē lōō kutoobēnē kiyēē kiyēyāktōōs. Chēēbyōōsōōchoo alak ku Maaryaa nyēbo Maktaala, Sālōōmē ākoo Maaryaa kaametiitaab Yōōsē āk Yāākōbō nyoo mining'.


text:
Kirubootē ānkiyēētyēēchinootē ꞉chēēbyōōsōōchoo Yēēsu, yoo kimii Kalilaaya. Kimii ꞉nkicheek chēēbyōōsōōk alake yooto chēē chaang' chēē kiinaam Yēēsu ākoy Yēērusālēēm.


text:
Ki bēsyēēt ꞉nyooto nyēē kichōbēē keey ꞉Yuutayeek kukānyoonu bēsyēētaab *Sabaato. Kimii ꞉boontēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Yōōsēēf nyēbo *kiriinkēētaab Arimataaya nyēē ki kiirwookiin nyēē kitookunoot ām *kōōkwēētaab Yuutayeek. Kikiikōōyēnchi ꞉boontoonoo kule kichōōnēē ꞉Yēēsu Kaab Yēyiin chokuyēk Bāytooyiintēēt nyoo /kikēēmii /kēēkānyē. Yu kakas ꞉boontoonoo kule kaakuriik ꞉āsiiswēk chēē toowu ꞉bēsyēētaab *Sabaato ānkutākumii ꞉Yēēsu murtooywoontēēt, kukāng' ānkuwo kaab *Bilaato wokusoom /kēēchāmchi kōōnēm muustaab Yēēsu sukumuy, kumanaarataarat ꞉kōōrēēt.


text:
Kiilat ꞉Bilaato yu kakas kule kaakume ꞉Yēēsu. Kikuur chiito nyēē wōō nyēbo lukēēt ankuteebee kule, “Kaakume ꞉Yēēsu, man?”


text:
Kiwokwaal ꞉Yōōsēēf ankeet ānkuwokōōrēēk muustaab Yēēsu ām murtooywoontēēt ankuratee ankaanaata. Kunam muusto ānkuwokōōtōōr kochonkeet ake nyēē /kikiikiiwōr. Nto yityo, kuwunukyi rwaanteet nyēē wōō kuker kochonkaanaa.


text:
Yu kāākubēk ꞉bēsyēētaab *Sabaato kukararakta ꞉asiista, kuwo ꞉Maaryaa nyēbo Maktaala, Sālōōmē, ākoo Maaryaa kaametiitaab Yāākōbō, wokwaal mwaanik chēē boong'u nyēē anyiny subokooyiilee muustaab Yēēsu.


text:
Kumii kēēlto, kutēēbootēē keey kule, “Ng'oo ꞉nyēē wokuwunuktoowēēch rwaantaanaa tēē nyoo ēē?” Yu kayit, kukasta, nto bērē kulē, /kiikēēwunukto rwaanteet kuyaatakay ꞉kochonkeet.


text:
Kōōwut kochong'. Yooto, kukas murēn nyēē kikiibuur āwutaab taay ām kochong'. Kikiilaach sireet nyēē lēēl anku kooy nyēē kiilēkēchēēchē miisin. Kumuuyo ꞉chēēbyōōsōōchoo miisin yu kakas chiichoo.


text:
Kumwoochi ꞉chiichoo kule, “‑Mōōmuuyē! Ānkētē kule kōōmāchē Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt nyoo /kōkēēkwērtoochinē murtooywoontēēt. Kaakung'eetee meet, neennyi māmii yu. ‑Mōōkāsē yu /kikiitōōrē!


text:
Bōōmwoochi Bētērō ākoo rubiik chuut kule, ‘Makoonto ꞉Yēēsu Kalilaaya wōlēē +mābōōnyōōrchi kuu wōloo kimwooytoowook.’ ”


text:
Kichuwunee ꞉chēēbyōōsōōchoo kochonkaanaa nyēē kābōōtoon. Kilabat āmānāāng'āloolchi chii ake tukul ām kēēltaab too.<br/>[


text:
King'ēētēē ꞉Yēēsu meet kukāng'ēēyēn ꞉kōōrēēt ām bēsyēēt nyēē kirubē bēsyēētaab *Sabaato. Nto chiito nyēbo taay kōōboorchi keey ꞉inee ku Maaryaa nyēbo Maktaala, nyoo kiibēbēētoochinē tāmirmirook chēē miyootēch tisab.


text:
Kuwo ꞉Maaryaa nyi bo Maktaala ākoy wōlēē kimii kuriiryēē ꞉rubiikaab Yēēsu ānkumwoochi kule, “!Kaakas Yēēsu! Soboot!” Kuchweesta ꞉rubiichoo ng'aleekyii.


text:
Kikiikuwalak ꞉eertaab Yēēsu kōōboorchinē keey rubiikyii āyēēng' chēē kimii kēēltaab too kukwoonēē Yēērusālēēm.


text:
Yooto, kooyeey ꞉rubiichoo Yēērusālēēm bokumwoochi chuut kule, “!Kaakeekas Yēēsu.” Kuchweesta ꞉chuut ng'aleekwaa subak.


text:
Ām lētuunoo, kōōboorchi keey ꞉Yēēsu rubiik choo ki taman āk akeenke kumii kwoomiisyē. Kibōlchi ꞉Yēēsu rubiichoo, kuuyu kitay kōōyēnchi kule kiimuuchē ꞉inee kung'eetee meet ākoo mbo subak kule kichwees ng'aleekaab biiko choo kimwooy kule kiikukas inee ānkusoboot.


text:
Nto mii yoo, kumwoochi rubiikyii kule, “Obe kōōrōōsyēk tukul bōō-āmchinootē biiko tukul lōkōōywēk chēē kāroomēch.


text:
Chii ake tukul nyēē kēēyēnwoo /ankeebatisan, makooraraach ꞉Yēyiin. Nto nyoo kāmēēyēnwoo, +/makiiruusta.


text:
+/Mākiikoochi biiko choo kēēyēnwoo kāāmuukēywēēk chēē imuuchē kuyey kiy nyēē ‑mēēmuuchē ꞉chii ām nkuruukyii. Imuuchē ām kaayneenyuu, kōōbēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch kung'ēētyēē biiko. Makung'alaal ng'ēlyēēbik chēē ‑mēēnkētē.


text:
Yoo kanam eereen māyēyēē kiy, nto yoo kayye mbo ng'woonēēt mābākāchē. Yoo kātiinyēē chii nyēē imnyoonē āwunnyēk ankusaay Yēyiin, kusobē ꞉chiichoo.”


text:
Yu kaakoowaany ꞉Mokoryoontēēt Yēēsu kung'āloolchi rubiikyii, /kēēyib kuwo Kaab Yēyiin wokōōbuurēē āwutaab taay nyēbo Yēyiin.


text:
Kiba ꞉rubiik kōōrēēt tukul bokwaamta ng'aleekaab Yēēsu. Yu kyoomtooy ng'aleechaa, kiyēyē ām kāāmuukēywēēkaab Yēēsu tukuuk chēē ‑mēēmuuchē ꞉chii kuyey. Tukuuchooto chēē kiyey biiko chēē chaang' kucham kule bo man ꞉lōkōōywēchooto.]


text:
Boontēēt nyēē koonyitoot Tēyōfiilō, kiikusir ꞉biiko chēē chaang' ng'aleek chēē kiikuyēyākiis ām wōlēē kēēmiitē.


text:
Kisir kuu wōloo kimwooytoowēēch ꞉biiko choo kikāsē ng'aleechaata rubtooy keey āk Yēēsu. Bichooto mbo ꞉chēē kibokwaamtaat ng'aleechaa.


text:
Boontēēt nyēē koonyitoot, kuuyu kwāārōōtootē tukuuchoo tukul kung'eetee wōlēē kitoowunēē, kaasoot kule karaam asiruung' ām kēēlto nyēē chōboot


text:
Yu kibāytooy *꞉Ērōōtē kōōrēētaab Yuutayeek kumukuul, kimii *꞉kibkōrōs ake nyēē /kikēēkuurēē Sekaryaa nyēē kichōōnēē sokonnyeet nyēbo mbo *kibkōrōs nyēbo Abiiya. Nto cheebyoosyeenyii ku Ēliisābēēt nyēē kibo kōōtaab *Āārōn nyoo kiyootu mbo kibkōrōs.


text:
/Keekwey inee ām bareetaab *sēkēēryēēt, kuu wōloo /kikēēyēytooy kwaak, kōōwut Kōōtaab Yēyiin wōloo kiiwutē ꞉mbo kibkōrōs nkit wokōōtuskēēn kiito ake nyēē boong'u nyēē anyiny.


text:
Kutākumii kō, kuchōōnchi *꞉malayikeet ake ānkōōyyoonyēē āwunyii nyēbo taay ām yoo kiituskēēnēē kiyoo.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉malayikaanaa kule, “Sekaryaa, ‑mēēmuy! Kaakukas ꞉Yēyiin saayeeng'uung'. Kunyoo, mākusikuung' ꞉cheebyoosyeeng'uung' leekweet nyēē wēēriit ānku +mēēkuurēē lakwanaata Yoowaana.


text:
Mākuyēk ꞉Yoowaana chii nyēē wōō ām taayeetaab Yēyiin. Mēēbērē makuyye *tifaayiik nto tukuuk alak tukul chēē ibōōkiitē biich. Mākōōnyiityi ꞉Yēyiin Tāmirmiryēēnyii ānkoo kutākumiitē mooyēētaab kaamet.


text:
Makoonto ꞉inee taayeetaab Mokoryoontēēt ām tāmirmiryēēt āk kāāmuukēy chēē wuu choo kibo *Eliiya. Mākōōchoomnyo lēēkōōk ākoo sikiikwaa, makuweech biiko choo kāwōōt kukas ng'aleekaab choo churtootiin ankuyeyta biiko kutorooch Mokoryoontēēt.”


text:
Kumwoochi ꞉Sekaryaa malayikaanaa kule, “Ntēē kōōkēēwōōyēkiitu ꞉tukwaay. +Māānkētēē nee kule man ꞉ng'aleechu?”


text:
Kukētyi ꞉malayikaanaa kule, “Ntēē ꞉anii Kāāburyēēl, nyoo ālēēkityiintōōsii āk Yēyiin! /Kāākiiyookwoo āyibuung' lōkōōywēchu kāroomēch.


text:
Kas! Mākuyēyākiis ꞉ng'aleechu ām bēsyēēt nyēē kiikukwey ꞉Yēyiin. Nteenee kuuyu maneecham kiyēē kāāmwoowuung', makunaming' keey ꞉kuut ākoy kuyityiin ꞉bēsyoonooto.”


text:
Kikānyiis ꞉biiko choo kimii saang' kut kulē, “So! Nto yu keekaay keey ra ꞉Sekaryaa ām kō kuu nyi ēē?”


text:
Yu kāwokuchuw saang', kikiikunamakay ꞉kuutiit nyēē kimēēmuuchē kut kung'alaal. King'āloolchinēē biiko āwunnyēk baateey. Kōōnkēt yooto ꞉biiko kule kikiikutookyi Sekaryaa ꞉ng'ālyoo kuchōōnēē wōlēē mii ꞉Yēyiin.


text:
Kitas taay ꞉Sekaryaa kuyēyiisyē ām *Kōōtaab Yēyiin ākoy kubēk ꞉bēsyōōsyēkyii. Nto mii yoo, kuwēēchi keey kaa.


text:
Ām araaweetaab lo kung'eetee kukānyikisiit ꞉Ēliisābēēt, kōōyookto ꞉Yēyiin malayikeet Kāāburyēēl kuwo ākoy Nāāsārēēt ām yēēmēētaab Kalilaaya.


text:
Kimii *꞉ārung'oonyoontēēt ake wōlooto nyēē /kikēēkuurēē Maaryaa. /Kikiikēēmākyi chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Yōōsēēf nyēē kichōōnēē kōōtaab Bāytooyiintēēt *Tāwuti.


text:
Kiwo ꞉malayikaanaata ākoy yēē kimii ꞉Maaryaa ānkumwoochi kule, “Ichāmu nee ōō, Maaryaa? Sērē, ichamaat ām taayeetaab Yēyiin.”


text:
Kibotyi ꞉Maaryaa kiyēē mākumwooy, yu kakas ng'aleechaa. Kiteebee keey kityō kule, “Ng'al nee ꞉chu ēē?”


text:
Mākuyēk chii nyēē iyweyaat ānku Lakwataab Yēyiin. Mākōōkoochi ꞉Yēyiin kāāmuukēywēēk kubāytooyiis kuu Tāwuti.


text:
Kukētyi ꞉malayikaanaa kule, “Mākuchōōnchiing' ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin ankoolaambuuchiing' ꞉kāāmuukēywēēkyii. Churtaat ꞉leekweet nyēē +mēēsich /ānkumākēēkuurēē lakwataab Yēyiin.


text:
Nto subak, ānkoo kimwooyē ꞉biiko kule ki sōōn ꞉tilyeeng'uung' Ēliisābēēt ānkimii kukēēytēē kēnyiisyēkaab yyootēēt, boonto ra mooyēēt nyēbo ārook lo.


text:
Kumwooy ꞉Maaryaa kule, “Āchāmē kiy ake tukul nyēē mākwoo ꞉Yēyiin. Kunyoo, kany kuyeyakay kuu wōloo 'keemwaayte.”<br/>Yooto, kuwēēchi keey *꞉malayikeet.


text:
Yooto bakeenke, kuruutoochi ꞉Maaryaa Ēliisābēēt āk boontēēnyii Sekaryaa chēē kiminyē *kiriinkēēt ake ām mosoobēytaab yēēmēētaab Yuuteeya.<br/>Kuyitē kayaata


text:
ānkōōtookwēēsē Ēliisābēēt, kwoorēērēnē ꞉lakwataab Ēliisābēēt ām moo. Kōōnyiityi ꞉Yēyiin Ēliisābēēt tāmirmiryēēt


text:
kukuurchi barak kumwoochinē Maaryaa kule, “Ibēruuroot kusiir kooruuk alak tukul! Ibēruuroot mbo ꞉leekweet nyēē +mēēsich.


text:
Kaakoosoot kōōbēruuroo,<br/>motwooriintēēnyii nyēē mining'.<br/>Kung'eetee raat kuwo taay,<br/>+/mākēēkuuro kule ‘nyēē kiikōōbēruur ꞉Yēyiin’.


text:
Ibiyoonyēē biiko choo āmē ꞉kēmēwuut<br/>tukuuk tukul chēē kāroomēch<br/>ānkukwētē choo mokorēēn<br/>āmēēkoochi kiy.


text:
Kiikuyēētyēēchēēch acheek<br/>biikaab *Isrāyēēl choo motwoorikyii.<br/>Lēyyē! Kaakoosoot ra ꞉Yēyiin kiyēē kimwooyē<br/>kule makuriiree kōyoo bo *Abraam kēnyiis āk kēnyiis.<br/>Ng'aleechuutēchu ꞉choo kimwoochinē biikyoo<br/>choo kibo taay.”


text:
Yu kakas ꞉laatoosyek āk tilyōōnuutēk kiisayta nyēē kiiboorchi ꞉Yēyiin Ēliisābēēt, kung'ērēkiis ꞉tukul.


text:
Kutinyē ꞉lakwanaa bēsyōōsyēk sisiit kuba ꞉laatoosyek āk tilyōōnuutēk saakweet nyēē */kikiimurootānēē lakwanaa. Kimāchē ꞉bichoo kule nto /kēēkuurtēē leekweet kaayneetaab kwaan kule Sekaryaa.


text:
Kimuuyo ꞉laatoosyek miisin. /Kikyaamtaat ng'aleechaa kuyit komoswookik tukul chēbo mosoobēytaab Yuuteeya.


text:
Kiteebee keey ꞉chii ake tukul kule, “Ara māchokuyēk nee ꞉lakwani?” Kitookunoot ꞉lakwanaa kule tinyē kāāmuukēywēēkaab Yēyiin.


text:
Mii kōōyookwēēch Kāārārookiintēēt<br/>kuchōōnēē kōōtaab *Tāwuti,<br/>nyēē boonto kāāmuukēywēēk miisin,


text:
Mākukōōnēēch mbo bārooyinto<br/>nyēē kēēyēchinē yiisyēēnyii nyēē ‑mākēēmuuytōōsii.<br/>Mākusārunēēnēēch wōlēē mii ꞉buunikyoo


text:
Nto inyiing' ii, lakwanyuu,<br/>+mēēyēku *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin.<br/>+'Meentooy wēēyēytoochi Mokoryoontēēt kēēlto.


text:
chokōōluuchi biiko choo kiikoolaambuuch<br/>꞉mēēnānēētaab mēēyinto.<br/>Mākōōrēētootēēch ꞉lēbkēēyyooni<br/>kēēnyōōru tāloosyēēt.”


text:
Kinerta ꞉Yoowaana ng'ālyoontēētaab Yēyiin ām nkuruukyii tukul. Kiminyootē suurkwēēn ākoy bēsyēēt nyēē kichokōōboorchi keey biikaab *Isrāyēēl.


text:
Kimii ꞉bāytooyiintēēt ake ām bēsyōōsyēchooto nyēē kibāytooy Rooma ākoo kōōrōōsyēk alak chēē chaang'. /Kikēēkuurēē bāytooyiintoonoo *Kayisaar Ākuustō. Kimwaayta ꞉kāāntōōyiintoonoo /kiiyiit biiko tukul ām kōōrōōsyēchooto.


text:
Nto kuuyu kibo ꞉Yōōsēēf kōōtaab Tāwuti, king'eetee Nāāsārēēt ām yēēmēētaab Kalilaaya ānkuwo kiriinkēēng'waa Bēētēlēyēēm ām yēēmēētaab Yuuteeya wōloo /kikēēsikyinē Bāytooyiintēēt *Tāwuti.


text:
Nyēē mā tyaa kutwaat wēēriit. Kōōyēēn leekweet ānkōōmukoonchi mwēēnkēēt nyēē /kiing'ēēng'sēē ām mchoor, kuuyu kimāmii ꞉bārooyinto kōōtaab tāyēēk.


text:
Kimii ꞉ākiik alake kwēēmowuunooto chēē kyookooy kēēchiirēk ām yeecheyta nyēē kilēēkitēē Bēētēlēyēēm.


text:
Kuchōōnchi *꞉malayikeet ākiichoo ām lēbkēēyyēētaab Yēyiin ankookweny icheek. Kinam bichoo ꞉muyātēēt kut kubōōtoon.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉malayikaanaa kule, “‑Mōōmuuyē! Āyibwook ꞉anii lōkōōywēk chēē makuyey biiko tukul ām kōōrēēt kung'ērēkiis miisin.


text:
/Kāākēēsikwook raat ām Bēētēlēyēēm *Kāārārookiintēēt nyoo kwōōkānyoonu. Nyooto ku Mokoryoontēēng'woong'.


text:
Yoo sōōnyōōru lakwanaa, +mookas /kāākiiyēēnēē sirook /ānkiimukoonchi mwēēnkēēt nyēē /kiing'ēēng'sēē.”


text:
Nyēē mā tyaa, kurēkunēē ꞉lukēētaab malayikaanik kibkōōnkōy, kuyēmo āk nyiin ānkutyēēn ꞉tukul kōōkoostooy Yēyiin kule,


text:
“Wōō ꞉Yēyiin ām kibkōōnkōy!<br/>Mii kuchōōnchinē ꞉tāloosyēēt biiko,<br/>choo makuchamta ꞉Yēyiin,<br/>kule churtootiin.”


text:
Yu keeyeey ꞉malayikaanichaa kibkōōnkōy, kumwooy ꞉ākiik kule, “Murēchu, okany keebe Bēētēlēyēēm bokeekas ng'ālyoontooni kāākōōboorwēēch ꞉Yēyiin.”


text:
Yu kāmwooy kuu nyooto, kulabat ākoy wōlooto ānkubokunyōōr Maaryaa, Yōōsēēf āk leekweet nyēē /kāākiimukoonchi mwēēnkēēt.


text:
Kiikoostootē ꞉ākiichoo Yēyiin kumii kōōyēēyē wōloo kimii ꞉kēēchiirēk kubo lōkōōywēk chēē kinyōōr. Kikas leekweet kuu wōloo /kikēēmwooytoochinē.


text:
Nto mii bēsyēētaab sisiit kung'eetee /kākēēsich lakwanaa, /keeyey saakweet nyēē */kikiimurootānēē /ānkēētoochinēē kaayneet. Yu /kaakiimuraatan /kēētoochi kaayneet kule Yēēsu, kaaynaanaa kisimkutoochinē *꞉malayikeet /kumanaakeemanach.


text:
/Kikeesir ām kiruutēkaab Yēyiin choo kikōōnu *꞉Muusa kule ibuurē ꞉koorko nyēē kāsich wēēro bēsyōōsyēk artam nto /kēēlābchinē. Nto yoo /sikēēlābchi, kimāchāktōōs kuwēētooy chēēbtuukēēnik āyēēng' chēē wōōyēch nto āyēēng' chēē minkēēch /bokēēyēchinēē ntāsimuutēk. /Kikeesir mbo subak kule, leekwa ake tukul nyēē /kākēēsich nyēē kibooreetyeet ānku wēēro, /kiitāboonē nyoo kubo yiisyēētaab Yēyiin.<br/>Kunyoo, yu kikiikukeeyta ꞉bēsyōōsyēchoo bo tōmōnoontiit, kuwēēto keey ꞉Maaryaa Yōōsēēf kuboontootē leekweet Yēēsu. Kiba ākoy *Kōōtaab Yēyiin nyēē kimii Yēērusālēēm. Kimāchē /bokēēyēchi ntāsimuutēk ām wōlooto kuu wōloo mwooytooy ꞉kiruutēk ānkubokōōkooyto Yēēsu kubo yiisyēētaab Yēyiin.


text:
Kimii ꞉chiito ake Yēērusālēēm nyēē /kikēēkuurēē Simiyōōn nyēē ki lēēl ꞉moo ankichamaat ng'ālyoontēētaab Yēyiin miisin. /Kikikiinyiityi Tāmirmiryēētaab Yēyiin ānkikānyoonu *Kāārārookiintēēt kuchō.


text:
Kikiikōōboorchi ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin kule kumanaame ꞉inee, makukas Kāārārookiintēēt nyoo mākōōyook ꞉Yēyiin.


text:
Kikiikōōrēētoot ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin bēsyoonooto Simiyōōn kuwo *Kōōtaab Yēyiin. Kuyitē ꞉Yōōsēēf āk Maaryaa wōlooto,


text:
“Bāytooyiintēēnyuu Yēyiin, yoo kaameey ra, māmii ng'ālyoo, kuuyu kaakas leekweet kuu yoo 'kwēēmwoowu. Kaakas *Kāārārookiintēētaab kōōrēēt nyoo 'kiikuurtoowēēch kukāsē ꞉biiko tukul.


text:
Kōōbēruur ꞉Simiyōōn icheek tukwaay ānkumwoochi Maaryaa kule, “Makuyey ꞉lakwani /kiiraraach biikaab Isrāyēēl alak nto alak mākubootyo. Mākōōboor kāāmuukēywēēkaab Yēyiin ām Isrāyēēl, nteenee makukwiil ꞉biiko chēē chaang'.


text:
Yooto, mākōōboor keey ꞉miyootyēēt nyēē kiwung'ta keey ꞉bichoo. Mākung'woonchiing' ꞉ng'aleechaa miisin kukerkeyiit nyēē /kākēērutēēniing' chōōkiit kubun.”


text:
Kimii ꞉nkinee cheebyoosyeet ake *Kōōtaab Yēyiin bēsyoonooto nyēē /kikēēkuurēē Ana. Kikiikuyoosiit miisin ānki *wōōrkooyoo nyēbo Yēyiin. Ki lakwataab boontēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Fānwēēl nyēē kibo kōōtaab Asyeer. Kiming'to keey saanteenyii kēnyiisyēk tisab nto yityo kume ꞉saanteet.


text:
Kōōbuur ku musuk ākoy yēē kiboonto kēnyiisyēk tāmānwookik sisiit āk ang'wan. Kiwēētii ꞉cheebyoosyaanaa Kōōtaab Yēyiin ku tēē yooto tukul wokukutunkyinē Yēyiin bēēt nto kwēēmooy ānkukirē āmiik kibtaman.


text:
Kiwo ꞉cheebyoosyaanaa yoo king'āloolchinēē ꞉Simiyōōn Maaryaa ākoo Yōōsēēf. Kubirchi ꞉nkinee Yēyiin kōōnkōy ānkumwoochi chii ake tukul nyēē kimii kukānyoonu kooraraach ꞉Yēyiin Yēērusālēēm kule, “Kaakuyit *꞉Kāārārookiintēēt!”


text:
Yu /kāākēēyēchi ntāsimuutēchoo kuu wōloo māktooy ꞉kiruutēkaab Yēyiin, kooyeey ꞉Yōōsēēf āk Maaryaa *kiriinkēēng'waa Nāāsārēēt ām yēēmēētaab Kalilaaya.


text:
Yu kābēk ꞉saakweet, kung'ēētyo ꞉sikiikyii kooyeey kaa. Nteenee king'ētunēē ꞉Yēēsu Yēērusālēēm kumēēnkētē ꞉sikiik.


text:
Kibērē ꞉sikiik tōōs tākuboontoonu keey ꞉inee chōōrōōnuutēkyii nto tilyōōnuutēk. Nto mii kosolēny, wokucheeng'aatee ꞉kwaan āk kaamet wōlēē mii ꞉chōōrōōnuutēk āk tilyōōnuutēk,


text:
Nto mii bēsyēētaab sōmōk bokunyōōr kumii kiirwookēētaab kāānēētikaab kiruutēk ām *Kōōtaab Yēyiin kukāsē kiyēē /kikēēmwooyē ānkukiirē ng'al.


text:
Kiilat ꞉chii ake tukul nyēē kikāsē kiirnātēēt nyēē kiboonto ꞉Yēēsu āk wōlēē kiwāluntooy kiyēē /kikēētēēbēē.


text:
Kinam kuut kwaan āk kaamet. Kulēēnchi ꞉kaamet, “Baaba, ng'ālyoo nee ꞉nyi 'kēēyēwēēch! Ntēē siikōōnēēch keeluyaatee wōli tukul?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ām ꞉nee soocheeng'aateenaa wōloo tukul? ‑Mōōnkētē ꞉akweek kule māchāktōōs āmiitē ꞉anii kōyi bo Baaba āyēyē ng'aleek chēē mākwoo ꞉Baaba?”


text:
Mānēēnkēt ꞉sikiik kiyēē kiibooru ꞉ng'aleechaa kimwooyē ꞉Yēēsu, nteenee kinamtaat ꞉Maaryaa mēt. Kicham ꞉Yēēsu kuwēēto keey kwaan āk kaamet. Kiwokukoonyit sikiikyii.


text:
Ki kēnyiitaab taman āk muut kubāytooy ꞉Tibēēryō kōōrēētaab Rooma kumukuul. Ām bēsyōōsyēchooto, kibāytooy ꞉Bōōntyō *Bilaato yēēmēētaab Yuuteeya, kubāytooy *꞉Ērōōtē Antibaas yēēmēētaab Kalilaaya, nto ng'eetaabkaamet Filibō, kubāytooy ꞉nyoo yēēmōōsyēk āyēēng': nyēbo Itureeya ākoo nyēbo Traakoniit. Kibāytooy ꞉Lusaannya yēēmēētaab Abileen.


text:
Nto mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ām bēsyōōsyēchooto ku *Anaas ākoo *Kayaafa. Ki yooto mbo yēē kiiyookyinē ꞉Yēyiin Yoowaana Araab Sekaryaa lōkōōywēk kumii suurkwēēn.


text:
Kunyoo, kyaamtaatee ꞉Yoowaana lōkōōywēk biitōōsyēk tukwaay chēbo āynēētaab Yoortaan kumwoochinootē biiko kuweeksee miyootyēēt nyoo kiikuyey /ankeebatisan sukunyōōchi ꞉Yēyiin kaat.


text:
Kiityiich kuu yoo siraat ām kitaabuutaab *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Isaaya kule,<br/>“Miitē ꞉chiito ake kukuuru ām kōōr nyēē suurkwēēn kule,<br/>‘Oyeyte keey,<br/>ānkōōbāroochi Mokoryoontēēt kēēlto.


text:
/Keeyeb tulōōntōōk<br/>/ānkēēsisinēē tuybēyōōsyēk.<br/>/Keechuul kēēlwookik choo moosootiin<br/>/ānkiirōōr choo sing'iirēch.


text:
Kimwoochi ꞉Yoowaana biiko chēē kimāchē /keebatisan kule, “Ng'oomng'ookichu! Ng'oo ꞉nyēē kāmwoowook ōmwēyēē ng'woonintaab Yēyiin nyoo mākuchōōnchook?


text:
Ōboorunēē yēyuutēkwook kule kooweeksee miyootyēēt, āmōōkwērtē keey ōmwooyē kule, ‘Ntēē kēēbooyē Abraam.’ Āmwoowook man kule imuuchē ꞉Yēyiin kuyey rwoontōōchu kuyēk lōkōkaab *Abraam.


text:
Itōrōōroot ꞉āywēēt. Kunyi, keet ake tukul nyoo kamayey lokoyeek chēē kāroomēch, /kiiluultooy /ānkēētōōrchi ma.”


text:
Kumwoochi ꞉Yoowaana kule, “Yoo boonto ꞉chii sirooy āyēēng', kubchēchi nyoo mātinyē sira. Nyoo boonto āmiik, kubchēchi nkinee nyoo mātinyē.”


text:
Kikwa ꞉nkicheek kāāruruukikaab *syuuruut kumāchē kule /keebatisan ānkumwoochi Yoowaana kule, “Kāānēētiintēēt! Nto nkacheek, mākwēēch kule kēēyēyē nee?”


text:
Kukētyi ꞉Yoowaana kule, “Boosaan ōtāsyinē laatit ake barak ām syuuruut nyoo /kikiitiilwook kule ōruruuchēē biiko.”


text:
Kukwa ꞉nkicheek chēē riibē tāloosyēēt ankuteebee kule, “Nto nkacheek, mākwēēch keeyey nee?” Kukētyi ꞉Yoowaana kule, “‑Mōō-āmchi chii ng'ōōki ām kiyēē manaayey, āmōōsāsunēē chii tukuukyii. Oteeree beesaanik choo /kēēkwēwook ām yiisyēēng'woong'.”


text:
Kikānyoonu ꞉chii ake tukul kuyit *꞉Kāārārookiintēēt ām lēēkitō. Kyoomē mēt kumwooyē kule, “Ara nyuun Kāārārookiintēēt ku Yoowaana?”


text:
Kumwooy ꞉Yoowaana kule, “Ābātisānēēnook ꞉anii bēēko baateey, nteenee mākuchō ꞉chiito nyēē boonto kāāmuukēywēēk kubiira, nyēē ‑māāyēmē mbo ārēēkyi kwēyōōnik. +Machokubatisaneenaak ꞉inee Tāmirmiryēētaab Yēyiin āk maata.


text:
Machokuseesta mōōrōryēēk kung'ēt ꞉nkoonuuk ankubeelee mōōrōryēēchoo maataab kibchuulyo. Nto nkoonuuk, kukonoree choo chookē.”


text:
Kitas taay ꞉Yoowaana kwoomchinē biiko lōkōōywēk chēē kāroomēch ānkōōkāloonchinē kutayee keey ng'ōōki.


text:
Kiiburyoong'to ꞉Yoowaana Bāytooyiintēēt *Ērōōtē kuuyu kyoobuch ng'eetaabkaamet kōōnēmunēē koorkēēnyii Erootyaa. Kiiburyoong'to mbo subak kubo ng'al alak chēē chaang' chēē miyootēch.


text:
Yu kitākubātisāniisyootē ꞉Yoowaana, kuchō ꞉nkinee Yēēsu /ankeebatisan. Nto kumii ꞉Yēēsu kusooyē Yēyiin, kuyaatakay ꞉kibkōōnkōy


text:
ānkurēkyi ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē wuu chēēbtuukē. Kukuur ꞉Yēyiin ām barak kule, “Inyiing' lakwanyuu nyēē āchāmē ānkāāng'ērēkyinē.”


text:
Kitinyē ꞉Yēēsu kēnyiisyēk chēē kimāchē kukēēytēē sosom kutoowu yiisyēēnyii. Kikuurē ꞉biiko Yēēsu kule araab Yōōsēēf ānkoo kimābo Yōōsēēf. Kichōōnēē kōōtaab Ēēli.


text:
Ēēli nyoo ki araab Maatat. Maatat araab Laawi, Laawi nyoo ki araab Mēlki, Mēlki nyoo kibo Yanaay, Yanaay nyoo ki araab Yōōsēēf.


text:
Yōōsēēf araab Matatyaa nyoo ki araab Āmōōs. Kibo ꞉Āmōōs Nāwuum nyoo ki araab Ēsli, Ēsli araab Nakaay.


text:
Elyaakim araab Meleeya nyoo kibo Meena, Meena nyoo ki araab Mataata. Kibo ꞉Mataata Naasan, nyoo ki araab Tāwuti.


text:
Tāwuti nyoo kibo Yēēsē araab Ōbēēt nyoo ki kwaan ku Boowaas, Boowaas araab Sālmōōn nyoo kibo Nāāsyōōn,


text:
nyoo ki araab Aminataab, nyoo ki araab Raam nyoo ki araab Ēsrōōn nyoo ki kwaan ku Bērēēs, nyoo kibo Yuuta.


text:
Kibo ꞉Syeela Kaynaan nyoo ki araab Arfaksaat, araab Syēēm, nyoo kibo Noowa. Kwaaniitaab Noowa ku Lameek,


text:
Yu /kābokiinyiityi Yēēsu Tāmirmiryēētaab Yēyiin, kung'eetee komosaa kibo āynēētaab Yoortaan ānkōōrēētoot ꞉Tāmirmiryoonoo ākoy suurkwēēn.


text:
Kiibuur wōlooto bēsyōōsyēk artam kukirē āmiisyēēt. Yu kābēk ꞉bēsyōōsyēchoo artamu, kwaam ꞉kēmēwuut miisin. Kutākumii ꞉Yēēsu wōlooto, kuchōōnchi *꞉Kēniintēēt kumāchē kutyem.


text:
Kuwēēto ꞉Kēniintēēt Yēēsu ākoy lekemeet ake barak ānkung'oonkyi kukas kiriinkōōsyēk tukul ām kōōrēēt.


text:
Kumwoochi Yēēsu kule, “Yoo 'kēēkutung'woo, +māākōōniing' kāāmuukēywēēk ibayte kiriinkōōsyēchuut tukul kāroorānēch kut kōōtēnytēēnyē, kuuyu anii ꞉nyēē āboontē kāāmuukēywēēk ākoochi chii ake tukul nyoo kaacham.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ntēē mwooyē ꞉siruutēkaab Yēyiin kule māchāktōōs /kēēkutunkyinē Yēyiin /ānkiiywēyē inee nkit.”


text:
Nto mii yoo, kuwēēto subak ꞉Kēniintoonoo Yēēsu ākoy Yēērusālēēm ānkōōkoochi kōōyyoonyēē yēē kotootyēēt ām barakuutaab tōōtēētaab *Kōōtaab Yēyiin. Yooto, kumwoochi ꞉Kēniintēēt kule, “Yoo inyiing' man Lakwataab Yēyiin ii, iraantee baa, yuutēyu


text:
Yu kāwokunyōōr ꞉Yēēsu kāāmuukēywēēkaab Tāmirmiryēēt, kooyeey yēēmēētaab Kalilaaya ankuyey tukuuk chēē chaang' chēē /kiilātē. Kitookunēē ꞉kaayneenyii yēēmoonooto tukul.


text:
Nto mii yoo, kooyeey ꞉Yēēsu Nāāsārēēt wōloo kinērēē. Nto mii bēsyēētaab *Sabaato, kōōwut *kōōtaab saayeet kuu kwaak. Kumii kō, kung'eet kumāchē kusuman ng'ālyoontēētaab Yēyiin.


text:
/Kiiyokoochi lōkōōywēk chēē kisir ꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Isaaya. Kung'aany yēē kimāchē ankusuman kule,


text:
“Āboontē Tāmirmiryēētaab Yēyiin,<br/>kuuyu kikweya ꞉Yēyiin<br/>ā-āmchinootē bānoonik<br/>lōkōōywēk chēē kāroomēch.<br/>Kiiyookwoo ꞉Yēyiin chāāmwoochi biiko<br/>kule +/makiityaakta choo rātootiin<br/>ām choolwookātēēt.<br/>Nto choo kōryootiin,<br/>+/mākēēng'oonkyi koonyek kukasta.<br/>Nto choo kiikōōtiiny ꞉biiko alake ām bāytooyiisyēēt,<br/>mākubāw keey.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kusuman siruutēchoo, kukētyi chiito nyēē kiiyyoonkyinē saayeet ānkōōbuur ng'wēny sukoobanybaany ng'aleechaa. Kiirōōtoot ꞉biiko tukul Yēēsu miisin.


text:
King'ērēkyi ꞉biiko tukul chēē kimii yooto Yēēsu ankoolat miisin ām wōlēē king'ālooltooy, kuuyu ki kāroomēch ꞉ng'aleekyii.<br/>Nteenee kimwooy ꞉biiko alake kule, “Māchē ꞉chiichi kumwooy kule inee ku *Kāārārookiintēēt? Acha ēē, wē, ntēē araab Yōōsēēf.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ānkēt kule ōmuuchē ōmwoowoo ng'ālyoontoonoo kimwooy ꞉booyoo nyēbo kēny kule, ‘Isoob keey kurook ꞉kāānyooyiintēēt.’ Ōmiitē ōmwooyē kule ntēē ‑māāyēyē ꞉anii ng'al chēbo kwōng'uut ām saang'nyuu kuu yoo kyāāyēyē ām Kaabernaam.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu subak kule, “Osoot yoo kiyēyē ꞉Yēyiin kuwo ꞉roobta kēnyiisyēk sōmōk āk ārook lo. Kichō ꞉kēmēwuut kōōrēēt /ānkiiyookto wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Eliiya kuwo ākoy *kiriinkēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Sarefaat ām kōōrēētaab Sitōōn wōlēē kimii ꞉koorko nyēē ki musuk nyēē mēēbērē ki Cheebyuutayaa. Ntēē kimii naas, ꞉kooruuk alake chēē chaang' chēē ki Cheebyuutayiis āmēēbērē /kikiiyookto Eliiya kuwēēchi icheek?


text:
Okas, baa, mbo yoo kiisoobē ꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin Eliisya Naaman nyoo kikinam *꞉makereenik ānkibo kōōrēētaab Siirya. Ntēē kimii ꞉biiko chēē chaang' chēē ki Yuutayeek chēē kiboonto makereenik āmēēbērē /kikiisoob?”


text:
Kiwēēchi keey ākoy Kaabernaam. Kyoomchi biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin ām *kōōtaab saayeet yēē ki bēsyēētaab *Sabaato.


text:
Kimii ꞉chiito ake kōyooto nyēē kiiyiimē *꞉tāmirmiryēēt nyēē miyaat. Kubōlchi Yēēsu ꞉tāmirmiryoonoo kule,


text:
“Ō! Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt, imāchēēnēēch nee? Imāchē iwaang'teech? Ntēē ānkētiing' ꞉anii. Inyiing' nyoo ichurtaat ānkiichōōnēē Kaab Yēyiin.”


text:
Kōōburyoong'to ꞉Yēēsu tāmirmiryoonoo kule, “Siis ankiichuwunee chiichi.” Kōōryookyinē ꞉tāmirmiryoonoo miyaat chiichoo ng'wēny kukāsē ꞉biiko tukul ānkuchuwu nyēē manaayeyee chiichoo kiy.


text:
Kiilat ꞉biiko tukul ankuteebee keey kule, “Ng'al nee ꞉chu! Ntēē boonto ꞉chiichi kāāmuukēywēēk chēē ibēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch ānkukāsyi?”


text:
Yu kang'eetee ꞉Yēēsu *kōōtaab saayeet bēsyoonooto, kuwo ākoy kaab Simōōni. Kiimnyoonē cheebyoosyeetaab biikooy bo Simōōni miisin. /Keesaaysaay Yēēsu kule, “Isoob cheebyoosyaani.”


text:
Wokōōyyoonyēē ꞉Yēēsu yēē kimii ꞉cheebyoosyeet ānkōōbēbēēto bōōrto. Kusob ꞉cheebyoosyaanaa areet akeenke ānkubāyiis.


text:
Yu kararakta ꞉asiista bēsyoonooto kukāākubēk ꞉āsiiswēkaab *Sabaato, kōōmutyi ꞉biiko Yēēsu biiko chēē chaang' chēē kitinyē bōōrwoonik chēē makerkeey. Yu kātiinyēē ꞉Yēēsu bichoo āwunnyēk, kusobcho.


text:
Kiibēbēētooy mbo tāmirmirook chēē miyootēch chēē chaang' chēē kiiyiimē biiko. Yu chuwu ꞉tāmirmiroochoo, kuwookyinē barak kumwoochinē Yēēsu kule, “Inyiing' ku Lakwataab Yēyiin!” Nteenee kuuyu kiinkētē ꞉tāmirmiroochoo miyootēch kule *Kāārārookiintēēt ꞉Yēēsu, kibōlchinē ꞉Yēēsu kusiisyo.


text:
Yu kāyyēēkunēē, kuwēēchi keey ꞉Yēēsu wōlēē kimālēēkitēē ꞉chii. Kicheeng'aat ꞉biiko ām wōlto ake tukul. Nto yu /kābokēēnyōōr, /keesaaysaay kule tākōōbuur kiriinkoonooto bo Kaabernaam.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Māchāktōōs āwē kiriinkōōsyēk alak waa-amtaate lōkōōywēk chēē kāroomēch chēbo Bāytooyiisyēētaab Yēyiin, kuuyu chooto ꞉chēē kiyey /kiiyookwoo āchōō kōōrooni.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kwoomchinoot biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin ām kooriikaab saayeet ām kōōrēētaab Yuutayeek.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii ꞉Yēēsu kwoomchinē biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin ām sakaramteetaab Tōōliilēētaab Keneesareet, kōōruruukyi keey ꞉biiko chēē chaang'. Kiwunuk keey ꞉bichoo kut kuriich Yēēsu miisin.


text:
Yooto, kukas ꞉Yēēsu mwēēnkōōsyēk alak āyēēng' chēē /kikiiyyoong'tēē tōōliil taban. Kimii ꞉biikaab mwēēnkōōsyēchoo kōōwuunē ānkuyēytooy nēētiinēk ām mwēēnkōōsyēchooto taban.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu bichooto, kukuur nyēē /kikēēkuurēē Simōōni nyi ki nyeenyii ꞉mwēēnkēēt ake. Kulaany ꞉Yēēsu mwēēnkoonoo ānkumwoochi Simōōni kuwunukto takoonaata kisich kuwo bēēko sukunyōōr ꞉inee bārooyinto nyēē koomchinēē biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin. Kiwunukto mbo ꞉Simōōni mwēēnkoonooto ankulaany ꞉nkicheek āriit. Kōōbuur ꞉Yēēsu ng'wēny ām mwēēnkoonoo ānkwoomchi biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin.


text:
Yu keewaany kumwoochi Simōōni kule, “Obe, baa, yuun chaang' bēēko bōōwiirchi nēētiinēk bēēko onam *burburiinēk.”


text:
Kukētyi ꞉Simōōni kule, “Mokoryoontēēt, kokyaam booryēēt kuyyeech āmākēēnāmē kiy mbo kisich. Nteenee kuuyu 'keemwaay, +makeesyeem.”


text:
Yu kakas ꞉Simōōni kuu nyooto, kukuurēē āwut chōōrōōnuutēkwaa chēē kināmiisyootē tukul bokuyēētyēēchi kukālāb burburiinēchoo. Kubeeta ꞉choo mwēēnkēēng'waa. /Kikiinēm burburiinēk chēē kiinyiit mwēēnkōōsyēk tukwaay kut wuu nyēē makuling'ta.


text:
Yu kēēnkēt ꞉Simōōni kiyēē kaakuyeyakay, kukutunyēē taayeetaab Yēēsu ānkumwoochi kule, “Ibakaaktaa ōō, mokoryoontēēt, ntēē ākoo āchoolwookēnoot nyēē mēērooko mbo ālēēkitēēniing'.”


text:
Kimwooy ꞉Simōōni kuu nyooto, kuuyu kiilat ꞉inee miisin āk biiko choo kiboonto keey ām burburiinēk chēē kinam.


text:
Kiilat ꞉nkicheek Yāākōbō ākoo Yoowaana wērichoo kibo Sebetaayo, choo kiyēyiisyootē āk Simōōni. Kumwoochi ꞉Yēēsu Simōōni kule, “‑Mēēmuy! Kāmēētēēnāmootē burburiinēk kung'eetee raat ānkuwo taay, nteenee +mēēyisunootē biiko.”


text:
Yu /kāākēēmwoochi kuu nyooto, kukwaanee mwēēnkōōsyēkwaa ākoy sakaramteet ānkubākookyi tukuuk tukul yooto sukuyēk rubiikaab Yēēsu.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kuruutoochi ꞉Yēēsu *kiriinkēēt ake. Kichō ꞉chiito ake nyēē kiboonto *makereenik.<br/>Yu kakas ꞉chiichoo Yēēsu, kōōryookyi keey ng'wēny ānkumwoochi kule, “Mokoryoontēēt! Ānkētē kule 'imuuchē isooboo. Kunyoo, yoo ichāmē, itiliiloo ām bōōri.”


text:
Kuchuul ꞉Yēēsu āwunyii kutiiny chiichoo ānkumwoochi kule, “Āchāmē! Kunyi, itililiitu.” Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kusob ꞉chiichoo areet akeenke.


text:
Yu kāākusob, kōōkiimchi ꞉Yēēsu kule, “‑Mēēmwoochi chii ng'aleechu, nteenee wēēboorchi keey kibkōrōs sukuyēwuung' kōrōsēēk kuu yoo kimwooyē *꞉Muusa ām kiruutēk, siitooku ām taayeetaab biiko kule 'kēētililiitu.”


text:
Nteenee /kikiibaraastaat ng'aleechaa miisin kuyit komoswookik tukul chēbo kōōroonooto. Yu kakas ꞉biiko ng'aleechaa, kuwoolchi Yēēsu bokuyēbchi yiit /ānkiisoob.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii ꞉Yēēsu kōōnēētiisyē, kimii *꞉Farisaayeek alake ākoo kāānēētikaab kiruutēk yooto. Kikwoonēē ꞉bichoo Yēērusālēēm ākoo saang'ta ake tukul ām yēēmēētaab Kalilaaya ākoo yēēmēētaab Yuuteeya. Kiyēyiisyēē ꞉Yēēsu kāāmuukēywēēk kukwaanee wōlēē mii Yēyiin kōōsoobēē biiko.


text:
Yooto, kuyit ꞉biiko alake chēē kiimutu chiito ake nyēē kisōnkōchoot kukālāboonunēē tiirbeet. Kisyeem ꞉bichoo kule kubilbil biiko choo kikiiruruukyi keey yooto sukunyōōr Yēēsu,


text:
nteenee maneemuuch. Kunyoo, kulaany kōōto barak ānkubut tukuuk chēē /kikeesyebee kutook ꞉koong'ta nyēē kēēyokooytēē chiichoo kumii tiirbeet ākoy yēē kimii ꞉Yēēsu.


text:
Yu kēēnkēt ꞉Yēēsu kule kēēkoosēē keey inee ꞉bichoo, kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot kule, “Wēnyoo, /kākēēnyōōwuung' kaat ām choolwookātēēng'uung'.”


text:
Kukāsē ꞉Farisaayeechaa ākoo ꞉kāānēētichoo bo kiruutēk kuu nyooto, kumwaayee moo kule, “Yibē keey ꞉chiichi kule inee ku ng'oo ēē? Bērē tōōs inee ku Yēyiin? Ng'oo ꞉ake nyēē imuuchē kunyōōchi biiko kaat ām choolwookātēēt yoo mā Yēyiin nkit?”


text:
Kiinkētē ꞉Yēēsu kiyēē kimii ꞉bichoo kōōsōōtē. Yooto, kuteebee kule, “Ām nee soosoot ꞉akweek kuu nyooto?


text:
Nkōnō ꞉nyēē kuskus, āmwoochi chiichi kule, ‘/Kākēēnyōōwuung' kaat,’ nto āmwoochi kule, ‘Ng'eet, ānkiiwēēsyēt’?


text:
Ōkāsē ra kule āboontē anii, *Wēritaab Chii, kāāmuukēy ām kōōrooni ānyōōchi biiko kaat ām choolwookātēēt.” Yooto, kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot kule, “Yyoony ankiinam tiirbeeng'uung' ānkiiwēēchi keey kaa.”


text:
Kung'eet ꞉chiichoo areet akeenke kukāsē ꞉biiko tukul ankunam tiirbeenyii ānkuwēēchi keey kaa. Kiikaastaat ꞉chiichoo Yēyiin miisin.


text:
Kiilat ꞉chii ake tukul nyēē kimii yooto ānkumuy miisin. Nto tēē yoo, kookaastaat Yēyiin kut kōōyēēchinē kumwooyē kule, “Kaakeekas ra ng'ālyoo nyēē ‑/mākyoomu.”


text:
Kumii ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kung'ēētyēē kiriinkoonooto, kukas chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Laawi kumii kēryō kōōruruuchē *syuuruut. Kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Irubwaa!”


text:
Nto yityo kumwoochi ꞉Laawi Yēēsu kule kuruutoochi ām kanyii. Kucham ꞉Yēēsu.<br/>Yu kayit ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kaab Laawi, kuyēchi ꞉Laawi saakweet. Kimii nkicheek ꞉kāāruruukikaab *syuuruut alake yooto ākoo tāyēēk alak chēē kyoomiis ākoo Yēēsu.


text:
Nteenee kiing'unyng'uunkyi *꞉Farisaayeek āk kāānēētikaab kiruutēk rubiikaab Yēēsu kule, “Ntēē ō-āmchiintōōsii āk kāāruruukichu bo syuuruut ākoo mbo alak chēē ‑/mākiiriiku!”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Chēēng'ootē ꞉biiko choo imnyoontōōs kāānyooyiintēēt āmēēbērē chēēng'ootē ꞉choo sobchootiin.


text:
Nto mii yoo, kōōng'unyng'uunyiis ꞉biiko alake kumwoochinē Yēēsu kule, “Ntēē *kirē ꞉rubiikaab Bātisāniintēēt Yoowaana ākoo chēbo Farisaayeek āmiisyēēt ānkusooyē āmākirē ꞉cheekuuk?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “‑Mēērukuutē keey ꞉chōōrōōnuutēkaab saanteetaab leekwa ām saakweetaab kooyēēy yoo boonto keey saanteet.


text:
Nteenee yitu ꞉bēsyēēt nyēē +/mākiinēmunēē saantaanaa wōlēē mii ꞉chōōrōōnuutēkyii. Yooto nanyuun ꞉yēē makoorukuut keey ꞉chōōrōōnuutēkyii.”


text:
Kōōboorchinēē ꞉Yēēsu bichoo tyoonkōōchēēt kule, “/Mākēētilē ankeet nyēē tākulēēl /ānkēēkinēē sireet nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto kusirinyāktōōs ꞉ankaanaa ānkung'ēti yooto kubarayiit ꞉koong'ta miisin.


text:
‑/Mākēēroonkyinē mbo kibkeetiis choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto, kōōtōlē ꞉wōōnkit kuwasta keey ꞉kibkeetiisyek.


text:
Yoo kiikunooyēē ꞉chii ātēbuutēkyii choo bo kēny, mēēbērē chāmē kurub kāānēētiisyēēt nyēē lēēl, kuuyu isōōtyēēchinē kule tōōs kāroomēch ꞉ātēbuutēchoochii.”


text:
Nto mii yēē ki *Sabaato, kumur ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii mbareet ake nyēbo nkoonuuk. Yooto, kuswech ꞉rubiikyii mētēwookaab nkoonuuk ankubiiriir ānkulākyi kuut.


text:
Nto bērē kukas *꞉Farisaayeek alake chēē kimii yooto, kumwooy kule, “Ntēē ōmiitē ō-iryēē kiruutyēēt nyoo yēētē /kēēkēsiis ām bēsyēētaab Sabaato.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Manoosuman ꞉akweek, yoo ki-iryēē ꞉Bāytooyiintēēt *Tāwuti kiruutēk, yoo kyoomē kēmēwuut ākoo biiko choo kiboonto keey?


text:
Kiwo ꞉Tāwuti *Kōōtaab Yēyiin /ānkiikoochi mukaatiinek choo /kikēēchāmchinē mbo *kibkōrōs nkit kwaam. Kyaam ꞉Tāwuti mukaatiinechaa ānkōōkoochi nkicheek biiko choo kiboonto keey kwaam.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwoochi Farisaayeechaa kuu nyooto, kumwooy kule, “Bāwu *꞉Wēritaab Chii bēsyēētaab *Sabaato.”


text:
Kiwo ꞉Yēēsu subak ām bēsyēēt ake nyēbo *Sabaato kōōto ake nyēbo saayeet ānkōōnēētiis. Kimii kōyooto ꞉chiito ake nyēē kisōnkōchoot ꞉āwutaab taay


text:
ānkimii ꞉nkicheek *Farisaayeek alake yooto ākoo kāānēētik alak chēbo kiruutēk. Kimāchē ꞉bichoo kukas yoo kēēsoobso ām bēsyēētaab Sabaato, subokōōyyoong'tēē kōōk.


text:
Kiinkētē ꞉Yēēsu kiyēē kimii kōōsōōtē ꞉bichoo. Yooto, kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot ꞉āwut kule, “Chōō, baa, chēēyyoonyēē yu bo taay.” Kuwo ꞉chiichoo.


text:
Kukēēyyo ꞉chiichoo yooto, kuteebee ꞉Yēēsu Farisaayeechaa āk kāānēētichoo bo kiruutēk kule, “Chāmwēēch ꞉kiruutēkyoo /keeyey kiy nyēē karaam ām bēsyēētaab Sabaato, nto nyēē miyaat? /Kiisoobiis nto /kēēbākākiis?”


text:
Kiirōōtoot ꞉Yēēsu chii ake tukul. Nto mii yoo, kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot ꞉āwut kule, “Chuul āwut.” Kuchuulē āwunoo, kukārāmiitu.


text:
Yu kakas ꞉Farisaayeechaa āk kāānēētichoo bo kiruutēk kuu nyooto, kunyēēr miisin ānkutoow kusat kiyēē makuyeyee Yēēsu.


text:
Yu kayyeech ꞉kōōrēēt, kukuur rubiikyii, kukwey chēē kiyitē taman āk āyēēng' ānkukuur chooto kule *lēbkēēyik.


text:
Kikwey Simōōni nyēē kitoochi kaayneet ake kule Bētērō, Antereeya nyēē ki ng'eetaabkaametiitaab Bētērō, Yāākōbō, Yoowaana, Filibō, Baatolomaayo,


text:
Yu kārēkunēē lekem, kōōruruukyi keey ꞉rubiik āk biiko alak chēē chaang' chēē kikwoonēē Yēērusālēēm, yēēmēētaab Yuuteeya tukul, yēēmēētaab Tiirō ākoo nyēbo Sitōōn chēē kimii sakaramteetaab araarayta.


text:
Kikwoonii ꞉bichoo bokuyēbchinē yiit kiyēē kiinēētē ꞉Yēēsu ānkimāchē mbo kule /kiisoob. Kiisoob ꞉Yēēsu mbo alak chēē kiboonto tāmirmirook chēē miyootēch.


text:
Kimāchē ꞉bichoo tukul kule kutiiny Yēēsu, kuuyu kiboonto ꞉Yēēsu kāāmuukēywēēk chēē kyāānkutiiny ꞉chiito, kusobē.


text:
Nto mii yoo, kuweech keey ꞉Yēēsu ānkōōrōōtoot rubiikyii ānkumwoochi kule,<br/>“Ōmiitē sōō, nyēē karaam kule nee<br/>꞉akweek choo ōmoong'tēē keey Yēyiin,<br/>kuuyu nyēēng'woong'<br/>꞉Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Ōmiitē sōō, nyēē karaam kule nee<br/>꞉akweek choo ‑mōōboontē kiy,<br/>kuuyu +/mākēēkōōnook ām lētuunoo.<br/>Ōmiitē sōō, nyēē karaam kule nee<br/>꞉akweek choo ōbuntēē wuuyin,<br/>kuuyu +moong'erech lētuunoo.


text:
Ōbēruurootiin ꞉akweek sōō kule nee yoo keenkwelaak ꞉biiko alake ankutayaak ānkuchubook ānkung'ōōmook, kuuyu ōyēnchinē *Wēritaab Chii.


text:
Yoo kāyēwook kuu nyooto, ōtyēēn ankooraan kubo ng'erekweek, kuuyu mii ꞉kiito nyēē wōō nyēē mākutuwēnēēnook ꞉Yēyiin ām kibkōōnkōy. Ōmuytoochi kuuyu /kikiikēēyēchinoon nkicheek *wōōrkooyikaab Yēyiin choo kibo taay kuu nyooto.


text:
Mii sōō, nyēē miyaat kule nee<br/>꞉biiko choo mēēntōōs,<br/>kuuyu makung'etee ꞉ng'erekweekwaa<br/>kōōrooni.


text:
Mii sōō, nyēē miyaat kule nee<br/>꞉biiko choo isōōtē kule boonto kiy ake tukul,<br/>kuuyu mākubotyi ꞉tukuuchooto<br/>ām lētuunoo.<br/>Mii sōō, nyēē miyaat kule nee<br/>꞉biiko choo mii kung'ērēktōōs,<br/>kuuyu mākuriiryo<br/>ānkubuntēē ng'woonin lētuunoo.


text:
Mii sōō, nyēē miyaat kule nee<br/>꞉biiko choo /kēēng'āloolēē nyēē karaam kibtaman.<br/>Kuuyu, /kiikeeng'alaalaanunee *wōōrkooyikaab lembech<br/>choo kibo kēny kuu nyooto.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kāāmwoowook akweek choo ōkāswoo kule ōchāmē buunikwook. Ōyēchi chii nyoo wēchook tukuuk chēē kāroomēch.


text:
Yoo kasyeeching' ꞉chiito kwermetuut komosta ake, iwēēkyi ake. Yoo kamach ꞉chiito kābuutiing'uung', imuytoochi mbo kaansuut.


text:
Kiy nee ꞉nyēē +mōōnyōōru yoo koocham baateey biiko choo chāmook? Ntēē yēyē mbo ꞉biiko choo ‑mēēnkētē Yēyiin kuu nyooto.


text:
Kiy nee ꞉nyēē +mōōnyōōru, yoo kōōyēchi nyēē karaam biiko choo yēwook nyēē karaam? Yēyē nkicheek mbo ꞉biiko choo ‑mēēnkētē Yēyiin kuu nyooto.


text:
Kiy nee ꞉nyēē +mōōnyōōru, yoo kōōbēsēēnchi biiko choo ōnkētē kule yookwook? Ntēē ibēsēēnchinē keey mbo ꞉biiko choo ‑mēēnkētē Yēyiin ānkumāchē ꞉nkicheek kule /kēēyookyi tukul.


text:
Nteenee kāāmwoowook, ōchāmē buunikwook ānkōōyēchinē ng'al chēē kāroomēch. Ōyēētyēēchinē mbo biiko choo māchāmē kuyēētyēēchook. Yoo kooyey kuu nyooto, mākutuwēnook ꞉Yēyiin miisin ānku +mōōyēyē tukuuk kuu wōloo yēytooy ꞉Yēyiin, kuuyu yēchinē ꞉Yēyiin biiko tukuuk chēē kāroomēch ānkoo mbo choo māng'ērēkyinē kiyēē /kākēēyēchi āk mbo choo sooy.


text:
‑Mēēmwoochi chii kule miyaat ꞉kiyēē kayey kumānēērōōtootē, /simākēēyēwuung' nkinyiing' kuu nyooto. ‑'Meeruuste chii /simakiiruustiing' nkinyiing'. Yoo kāyēwuung' ꞉chii kiy nyēē miyaat, māchāktōōs inyōōchi kaat /sikēēnyōōwuung' nkinyiing' kaat.


text:
Yoo 'kēēkooytē kiyēē iboontē ām mooyēēt nyēē lēēl, mākukōōning' nkinyiing' ꞉Yēyiin alak ānkurisuung'. Chēē 'kēēkooytē, /kēēkētuung' chēē tēē chooto.”


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu chēbo tyoonkōōchēēt kule, “Imuuchē man ꞉cheebkoraatyaanteet ake kōōrēētoot ake? Yoo kātēbi kut kuyey kuu nyooto, kōōsuuchinē ꞉tukwaay ng'wēēn.


text:
Mābiirē ꞉ng'oomnānēētaab mang'an nyēbo boonwookēēt, nteenee yoo kātitir nyoo ka mang'an kooneet keey mākunyōōr ng'oomnātēēt kukerkeyiit boonwookēēt.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ām nee siikāsē ꞉inyiing' sikitityaa nyēē miitē koong'taab ng'eetaabkoomēt ameekas musukyēēt nyēē miitē koong'ta nyeeng'uung'?


text:
Imuuchē kule nee imwoochi ng'eetaabkoomēt kule, ‘Kany ānēmuung' sikitityaa ām koong'ta,’ nto kutēē yooto tukul kumiitē ꞉musukyēēt koong'uung' nkityō? Kiblembechaantaani! Māchāktōōs inēmu kurook musukyēēt nyoo mii koong'uung' nkityō siikaste kāroomin siinēmchi ng'eetaabkoomēt sikitityaanteet ām koong'nyii.”


text:
Kimwoochi subak ꞉Yēēsu kule, “‑Mēēmuuchē ꞉kēētit nyēē karaam kuyey lokoyeek chēē miyootēch, nto kuyey ꞉kēētit nyēē miyaat lokoyeek chēē kāroomēch.


text:
Yēyē ꞉chiito nyēē karaam tukuuk chēē kāroomēch, nto nyoo miyaat kuyēyē ꞉nyoo tukuuk chēē miyootēch. Kuuyu ng'aleek alak tukul choo isōōtē ꞉chiito, kukwoonēē kuutiinyii.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ām nee sukukuuroo ꞉biiko alake kule, ‘Mokoryoontēēt,’ āmāyēyē kuu wōlēē āmāktooy.


text:
Kerkeey ꞉rubiintoonooto āk chii nyēē bālē yēē māchē kutēēkyi kōōto kut wokunyōōr kitaweet nyēē kāsisinchi kōōto. Yoo keeyiin ꞉āynōōsyēk ānkutwoor keey ꞉bēēko, ‑mēēmuuchē kōōsimsiimākoy ꞉kōyooto mbo kisich, kuuyu /kikēētēēkyi yēē kiimoot.


text:
Nteenee rubiintēēt nyēē mābo man ku nyoo kāsē kiyēē āmwooyē, āmāyēyē kuu wōlēē āmāktooy. Kerkeey ꞉nyooto chii nyēē tēēkyinē kōōto yēē ng'āsng'āsēch ꞉teng'eek. Yoo keeyiin ꞉āynōōsyēk ānkutwoor keey ꞉bēēko, kōōturbuubē kōyooto kule syō!”


text:
Kimii ām bēsyōōsyēchooto ꞉kāāntōōyiintēēt ake nyēbo lukēētaab booryēēt nyēē mēēbērē ki Yuutāyiin. Kiboonto ꞉chiichoo motwooriintēēnyii nyēē kichāmē miisin.<br/>Nto mii yoo, kumnyaan ꞉motwooriintoonoo miisin.


text:
Yu kakas ꞉kāāntōōyiintoonoo /kyoomtooy Yēēsu, kōōyookto booyik alak chēbo Yuutayeek bokung'āloolchi Yēēsu chokōōsoobchi motwooriintēēnyii.


text:
Yu kayit ꞉booyichoo yēē kimii ꞉Yēēsu, kusaaysaay kule, “Yoo mii ꞉chii nyēē māchē /kēēyēētyēēchi, ku chiichoo, lēyyē,


text:
Kucham ꞉Yēēsu kuwēēto keey booyichoo.<br/>Kumānāāyitē kaab chiichooto, kōōyooku ꞉kāāntōōyiintoonoo biiko alak kutōrōōk mbo Yēēsu. Kutuuyēē Yēēsu kēēltaab too, kumwoochinē kule kālē ꞉kāāntōōyiintoonoo, “Mokoryoontēēt, ‑'meeyiim keey ichōō kanyuu kuuyu mayemaat.


text:
Nto subak, manaamuuch ꞉anii nkit ātōrōōkuung', kuuyu māāyēmē ayey kuu nyooto. Nteenee ing'alaal baateey ām yoo imiitē, mākusob ꞉motwooriintēēnyuu.


text:
/Kēēbāytoo ānkumii ꞉biiko chēē ābāytooy ꞉nkanii. Yoo kāāmwoochi biikyuu kuyey kiyēē bērē nto nyēē bērē, kuyēyē. Nto mbo yoo kāāmwoochi motwooriintēēnyuu kuyey kiyēē bērē, kuyēyē. Kunyoo, yoo 'keemwaay buch kule kusob ꞉motwooriintēēnyuu, kusobē.”


text:
Kiilat ꞉Yēēsu miisin yu kakas ng'aleechaa! Kōōrōōtoot biiko chēē kimii yooto ānkulē, “Manaakas bēsyēēt ake ām Yuutayeek tukul chii nyēē ikoosēēnoo keey kuu chiichi.”


text:
Yu kāyyēēkunēē kutākyi keey ꞉Yēēsu āk rubiikyii *kiriinkēētaab Nayiin ānkirubootē ꞉biiko chēē chaang'.


text:
Yu makuyit oreetaab biiwuutaab kiriinkoonoo, kutuuyēē biiko alak kukālāboonu muustaab wēēro, kuboontoonu keey biiko chēē chaang' chēē kimēēysē. Ki leekwa akeenke baateey nyēbo cheebyoosya nyēē musuk.


text:
Kuwo ꞉Yēēsu ankunam tiirbeet nyoo kimii ꞉muusyoontēēt. Yu kanam, kōōyyoong'iis ꞉bichoo. Yooto, kung'āloolchi ꞉inee muusyoontoonoo kule, “Wēnyoo, ng'eet baa!”


text:
Kumwooyē kuu nyooto, kung'ēētē ꞉wēritkēy areet akeenke ānkōōbuurē ng'wēny ānkōōkoor. Nto mii yoo, kōōmutyi ꞉Yēēsu lakwanaa kaamet.


text:
Kimuuyo ꞉biiko tukul miisin choo kimii yooto ānkumwooy kule, “Wōō ꞉Yēyiin, lēyyē! Kāākutook ra *꞉wōōrkooyoontēēt nyēē wōō ām kwēēnuunyoo. Kāākōōboorwēēch ra ꞉Yēyiin kāāmuukēywēēkyii.”


text:
Nto mii yoo, kuba ꞉rubiikaab Bātisāniintēēt Yoowaana wōlēē /kikēērātyi Yoowaana ānkubokumwoochi ng'aleek tukul chēē kiikuyeyaan ꞉Yēēsu.


text:
Kumwoochi ꞉Yoowaana rubiikyii āyēēng' kule, “Booteebee Yēēsu yoo inee man ku *Kāārārookiintēēt nyoo /kōkēēbērē mākuchō, nto mii ꞉ake nyēē tākēēkānyoonu.”


text:
Kuyitē ꞉rubiichooto wōlooto, kimii ꞉Yēēsu kōōsoobē biiko chēē kiboonto bōōrwoonik chēē kimakerkeey ānkōōbēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch kung'ēētyēē biiko ānkōōsoobē cheebkoraatiisyek. Yooto, kumwoochi Yēēsu kule, “Kēēyookwēēch ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana bokeeteebeeniing' yoo inyiing' man ku Kāārārookiintēēt nyoo /kōkēēbērē mākuchō, nto mii ꞉ake nyēē tākēēkānyoonu.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Oyeey ānkubōōmwoochi Yoowaana kiyēē kookas: Kāstooy ra ꞉cheebkoraatiisyek, bēēsyētē ꞉choo kichunkutootiin, kōōkusobcho ꞉choo kikiikwaam *꞉makereenik, kāsē ra mbo ng'aleek ꞉choo kikiikumiinkyo, kōōkung'ēētyēē meet mbo ꞉choo kikiikubēk /ānkōōkyoomchi lōkōōywēk chēē kāroomēch choo imoong'tēē keey Yēyiin.


text:
Ara ki chii nyēē kikiilaach sirooy chēē kāroorānēch? Acha, chēē chāmē leles ānkōōloochē sirooy chēē ālē beesaan chēē chaang' kuminyē kaab bāytooyik.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Biiko chēē chaang' choo kikas kāānēētiisyēētaab Yoowaana ānkōōyēnchi Yēyiin, kubatisan ꞉Yoowaana ākoy mbo choo ki kāāruruukikaab syuuruut.


text:
Kerkeey lēēkōōy chēē mii wōlēē chaang' ꞉biich āmāchāmē ng'aleekaab chuut yoo /kēēkuurchinē kule,<br/>‘Kakeekuutwaak kurēēruut<br/>āmōōtuum,<br/>kēēlē kēēriiryē,<br/>otay ōmēēysē.’


text:
Wuu nyooto wōlēē kiyibto ꞉biiko Yoowaana āk anii. Kimoomē ꞉Yoowaana āmit chēbo leles nto kuyyēē tifaayiin. Yooto /kēēmwooy kule, ‘Boonto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat.’


text:
Kuchō *꞉Wēritaab Chii kwoomiisyē ānkuyyēē tifaayiik, yooto omwaay kule, ‘Kimooroong'nyaa, kibōōkityoo ānku choorweetaab kāāruruukikaab *syuuruut āk biich choo ‑/mākiiriiku.’


text:
Yu kēēnkēt ꞉koorkēēt ake nyēbo kiriinkoonooto nyēē ki chēēmurēnnyoo kule kimii ꞉Yēēsu kwoomiisyē ām kaab *Fārisooyiintoonoo, kuchōōnto mwaayta nyēē kiboong'u nyēē anyiny.


text:
Kuyitē kōyooto, kōōyyoonyēē Yēēsu komos kuriikyi kērēēnkōōkyii ankuriir. Kitēchi ꞉lōōkik kērēēnkōōkaab Yēēsu kut koonuun. Nto mii yoo, kumasee buutēēk lōōkik choo kitēchinē kērēēnkōōkaab Yēēsu. Kuuyu kimāchē ꞉koorkoonoo kōōboor kule kākoonyit Yēēsu, kuchuuchun kērēēnkōōk ankooyiilee mwaayaa.


text:
Yu kakas ꞉Fārisooyiintoonoo kibo ꞉kayta kuu nyooto, kumwaayee moo kule, “Nto kātinyē ꞉chiichi kāāmuukēywēēk kukwaanee wōlēē mii ꞉Yēyiin, nto kāākōōnkēt ng'ōōkistaab koorkooni.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Simōōni! Mii ꞉kiyēē āmāchē āmwoowuung'.” Kumwooy ꞉Simōōni kule, “Kāānēētiintēēt, imāchē imwoowoo nee?”


text:
Kumwoochinēē ꞉Yēēsu tyoonkōōchēēt kule, “King'eet ꞉chiito ake, kōōbēsēēnchi biiko alak āyēēng' beesaanik. Kiibēsēēnchi ake chēē chaang' miisin, nto ake kōōbēsēēnchi chēē ng'ēri.


text:
Nto yu kabiir kibēsēniisyēchoo tukwaay kuyook beesaanichaa, kunyōōchi kaat ꞉chiichoo kutēērchi bēsēnoo. Kunyi ātēēbē kule ii, ng'oo ām bichooto tukwaay ꞉nyēē kibaybayiit miisin?”


text:
Kukētyi ꞉Simōōni kule, “Ām kāāsōōtēywēēkyuu, nyēē king'erech miisin ku ꞉nyoo kitinyē bēsēnto nyēē wōō.” Kulēēnchi ꞉Yēēsu, “'Keemwaay man!”


text:
Kuweech keey ꞉Yēēsu ankukas koorkoonoo, ānkumwoochi Simōōni kule, “'Keekas koorkooni miitē yu? Kāākōōwuunēē lōōkikyii kērēēnkōōkyuu ankumasee buutēēkyii. Āyitu kang'uung', maneemuuch ꞉inyiing' mbo ikōōnoo bēēko chēē /kākiiwuuntoowunēēnoo tēērtit ām kērēēnkōōkyuu.


text:
Maneemuuch ꞉inyiing' itoroochaa kuu wōloo /kēētōrōōktooy tāyēēk, nto iyiil mētinyuu. Nteenee kāākukoonyitoo ꞉koorkooni kut koomuuch kooyiil kērēēnkōōkyuu.


text:
Kunyoo, chamateet nyēē wōō nyi kāākōōboorwoo ꞉koorkooni, kōōbooru kule /kōōkēēnyōōchi kaat ng'ōōkisto nyēē wōō. Nto chii nyoo kōtinyē ng'ōōkisto nyēē mining' /ānkēēnyōōchi kaat, mā tyaa ꞉chamateet nyēē ibooru.”


text:
Yu kakas ꞉biiko chēē kimii kwoomiisyē ākoo Yēēsu ng'aleechaa, kuteebee keey kule, “Ng'oo ꞉chiichi ēē, nyi imuuchē kunyōōchi biiko kaat ām choolwookātēēt?”


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu koorkoonoo kule, “Iwēētē kaalyeet. /Kaakiiraraachiing', kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey.”


text:
Nto mii yoo, kuwēēsyētootēē ꞉Yēēsu kiriinkōōsyēk āk soong'wēk chēē chaang' āk rubiikyii. Kyoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch chēbo Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Kiboontootē keey chēēbyōōsōōk alak ām baanaa. Kimii ām chēēbyōōsōōchoo ꞉chēē kikiikōōbēbēētoochi ꞉Yēēsu *tāmirmirook chēē miyootēch ākoo alak chēē kikiikōōsoobchi bōōrwoonik chēē kiboonto. Alak ām chēēbyōōsōōchooto ku Maaryaa nyēbo *kiriinkēētaab Maktaala, nyoo kikiikōōbēbēētoochi ꞉Yēēsu tāmirmirook chēē miyootēch tisab.


text:
Nto ake ku Choowaan, cheebyoosyeetaab Kuusa nyoo kiiyyoonkyinē kaab Ērōōtē. Kikēēkuurē ake Susaana āk alak chēē chaang' chēē kiyēētyēēchinootēē Yēēsu ākoo rubiikyii tukuukwaa chēē kiboonto.


text:
Kikwaanaatee ꞉biiko kiriinkōōsyēk ku chaang' ānkōōruruukyi keey Yēēsu. Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo tyoonkōōchēēt ake kule,


text:
“King'eet ꞉kāābātiintēēt ake kuyis nkoonuuk. Kōōsuuchi ꞉alake kēēltaab too. Kootartaar choo ꞉biiko chēē kibēētēē kēēlooto ankukwey alak ꞉tāriitēk.


text:
Kōōsuuchi ꞉alake wōlēē miitē ꞉kātook. Yooto kubiityo ꞉kātoochoo ānkōōrēēwoon nkoonuuk kut kumanaayey āmit.


text:
Kōōsuuchi ꞉alake teng'eek chēē kāroomēch. Kubiityo ꞉choo nyēē karaam ankuyey āmiik chēē chaang'.” Yu keewaany ꞉Yēēsu kurār tyoonkōōchoonoo, kumwooy kule, “Nyoo yēbē yiit, kukas.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “/Kookeekweyaak akweek ōnkēt kiyēē iyeelaat kurubta keey ꞉Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nteenee mākukāsēē ꞉biiko chuut alake ng'aleek tukul tyoonkōōchoy. Kuu yoo siraat kule,<br/>‘+Mōōyēbchinē yiit,<br/>āmōōnkētē kiy.<br/>+Mōōkāsēē koong',<br/>āmōōkāsē kiy.’


text:
Kerkeey ꞉biiko alake kēēltaab too. Kāsē ng'ālyoontēētaab Yēyiin, nteenee chōōnii *꞉Kēniintēēt areet akeenke ankusaree ng'ālyoontoonoo simēēyēnchi /ankiiraraach.


text:
Kukerkeey ꞉biiko alake yēbo kitaweet. Kāsē ng'ālyoontēēt ankutorooch ām ng'erekweek, nteenee, māchutitooy ꞉ng'ālyoontoonoo mētēwookwaa. Nto yoo kakwa ꞉tyēmuutēk koochuchuuy keey.


text:
Kerkeey ꞉biiko alake teng'eek chēē kibiityēē ꞉kātook. Kāsē ng'ālyoontēēt, nteenee, bēng'tēē tukuukaab kōōrooni, bāytit āk muchastaab tukuuk chēbo leles. Irēēwoonē ꞉tukuuchoo tukul ng'ālyoontēētaab Yēyiin kumayey kiy.


text:
Kerkeey ꞉alake teng'eek chēē kāroomēch. Kāsē ng'ālyoontēēt ānkukiilchi ām manta āk mooyēēt nyēē lēēl. Yēyiisyēē ng'ālyoontoonoo ām muytaayeet sukuyi keey.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii subak kule, “Māmii ꞉chii bēsyēēt ake nyēē tābē taariit ankuwunyee tēr, nto kurērē. Nteenee /kēētābē taariit /ānkiikoochi yēē tōrōōr sukulēbkēchi biiko choo kwoonii kō,


text:
Kunyi, māchē ōyēbchinē yiit ng'aleek ām kēēlto nyēē karaam, kuuyu nyoo yēyiisyēē kiyēē boonto, +/mākēētāsyi ake, nto nyoo māyēyiisyēē, +/mākiinēmunēē mbo kiyēē isōōtē kule boonto.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii ꞉Yēēsu kwoomchinē biiko lōkōōywēk, kuyit ꞉kaamet ākoo mbo ng'eetaabkaamet. Nteenee kimēēmuuchē kut kuba kō wōloo kimii ꞉Yēēsu kuuyu kikiikiich keey ꞉biiko miisin.


text:
Yooto, /kēēmwoochi Yēēsu kule, “Mii ꞉koomēt āk mbo ng'eetaabkoomēt kukuuriing' ām saang' kumāchē kukasing'.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Chii ake tukul nyoo kāsē ng'ālyoontēētaab Yēyiin ankuyey kuu wōloo māktooy ꞉Yēyiin nyēē moomo nto ku ng'eetaabiya.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kulaany ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii mwēēnkēēt ānkumwoochi rubiik kutākyi mwēēnkēēt biitēēt nyiin ake.


text:
Kumii kwooytōōs, kunam Yēēsu ꞉rwoonik. Kutākumii rwoo, kuchō ꞉wusōōnēēt nyēē nyikiis ānkuwus bēēko kusyōōlchi mwēēng' kut kimii ꞉mwēēnkēēt wokuling'tooy.


text:
Yu kakas ꞉rubiik kuu nyooto, kuba yēē kimii ꞉Yēēsu ankoong'eet kule, “Mokoryoontēēt, Mokoryoontēēt, ing'eet! Ntēē kākēēbēku!” Kung'eet ꞉Yēēsu ānkōōburyoong'to wusōōnēēt āk bēēko. Kuteeman ꞉wusōōnēēt āk bēēko areet akeenke.


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “‑Mōōkoosēēnoo keey?” Kinam kuut rubiik ānkumuuyo miisin ankuteebee keey kule, “Chii nee ꞉chiito nyi iburyoong'tooy mbo wusōōnēēt āk bēēko ānkukāsyinē?”


text:
Yu kāloong'unēē ꞉Yēēsu mwēēng', kuchō ꞉chiito ake nyēē kimii kibchuraat nyēē kikiikooyiimaan *꞉tāmirmirook chēē miyootēch ām bēsyōōs chēē chaang'. Kiminyootē ꞉chiichoo kochonkoos chēē /kikēēmuchinē biiko.


text:
Yu kayit yēē kimii ꞉Yēēsu, kōōnchō ānkōōryookyi keey ng'wēny, ānkubōloobōl kule, “Imāchēēnoo nee ōō, Yēēsu Lakwataab Yēyiin nyoo Iyweyaat? Āsooyiing' kule ‑'meenyaliilaa.”


text:
Kimwooyē ꞉chiichoo kuu nyooto, kuuyu kimii ꞉Yēēsu kōōbēbēētooy tāmirmirook chēē miyootēch choo kikiikooyiimset. /Kikiikeeratee chiichoo nyōrōōrōōnik ākoo tiinkēēnik kule simāmwēy, nteenee king'ētyēē tukul ankusoor suurkwēēn.


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu chiichooto kule, “/Kēēkuurēēniing' ng'oo?” Kumwooy kule, “/Kēēkuurēēnoo ‘Lukēēt.’ ” Kimwooy kuu nyooto, kuuyu kiboonto lukēētaab tāmirmirook chēē miyootēch.


text:
Kimii ꞉ākwootiit nyēbo tōōrōōk yēbo lekemeet ake nyēē kilēēkitēē yooto. Kusoom ꞉tāmirmiroochoo Yēēsu kuchāmchi icheek bokōōwut tōōrōōchoo. Kuchāmchi ꞉Yēēsu.


text:
Kuchuwunee ꞉tāmirmiroochoo chiichoo ānkōōwut tōōrōōchoo. Yooto, kōōtiiriis ꞉tōōrōōchoo kōōtuultēē keey lekem ānkubokutōōrchi keey tōōliil kuliny ꞉bēēko ānkubēk!


text:
Kukāsē ꞉biiko chēē kiriibē tōōrōōchoo kuu nyooto, kumwēy ankubokwaamtaat kiyēē kiyeyakay ām rōōrōōkiisyēk tukul āk kiriing'.


text:
Kuba ꞉biiko yooto bokukas kiyēē kaakuyeyakay. Kuyitē, kunyōōru chiichoo kikiikooyiimset ꞉tāmirmirook chēē miyootēch kukaakukaramiit ankoolaakaat ānkumii kēēbuurto keey Yēēsu. Kimuuyo ꞉bichoo miisin yu kakas kiyēē kiyeyakay.


text:
Yu kakas ꞉bichoo kuu nyooto, kumwoochi Yēēsu kung'eetee saang'aata, kuuyu kikiikumuuyo miisin. Kung'eet ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kumāchē kooyeey biitēēt nyoo kākwoonēē.


text:
Nto baanta nyoo kāng'ēētyo, kusaaysaay ꞉chiichoo /kākiisoobē kule kubeeta keey tukul. Nteenee kimwoochi ꞉Yēēsu kule,


text:
“Iwē kang'uung' ankuweemwaayte kiyēē kāākuyēwuung' ꞉Yēyiin.” Nto mii yoo, kung'ēētyo ankuba. Kiwo ꞉chiichoo ankuwokwaamtaat ng'aleechaa ām wōlooto tukul.


text:
Kimii ꞉chiito ake yooto nyēē /kikēēkuurēē Chāyirō nyēē ki kāāntōōyiintēētaab *kōōtaab saayeet. Kiboonto ꞉boontoonoo chēēbnyii nyēbo kēnyiisyēk taman āk āyēēng'. Ki lakwanyii ꞉nyooto baateey. Kimnyaanaat ꞉lakwanaa nyēē kikiikukasakay miisin. Kikutunyēē ꞉boontoonoo taayeetaab Yēēsu ānkuriirchi kuwēēto keey kanyii. Kucham ꞉Yēēsu.<br/>Kikiikiichaat ꞉biiko Yēēsu miisin yooto kubēētii.


text:
Kimii ꞉nkinee koorkēēt ake baanaa nyēē kikiikumnyaan ām kēnyiisyēk taman āk āyēēng' kusāyē ꞉korotiik. Kikiikōōbootyi tukuukyii tukul cheebsaakitiisyek āmāsobē.


text:
Kuchōōnēē ꞉koorkoonoo lēt ānkutiiny *maaseekaab kotootyēētaab sireetaab Yēēsu. Yu kātiiny maaseechaa, kōōyyoong'iis ꞉korotiik!


text:
Yooto kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Ng'oo nyi kāākutiinyo?” Kutuuch keey ꞉chii ake tukul. Kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, ikāsē oob kule keekiich keey ꞉biiko ām yēē imiitē?”


text:
Yu kakas ꞉koorkoonoo kule kāākōōnkēt ꞉Yēēsu kiyēē kaakuyeyakay, kumuy kut kubōōtānē. Kuwo ānkukutunyēē taayeetaab Yēēsu ānkumwoochi kiyēē keesach sukutiiny siraanaa āk wōlēē kāsobto areet akeenke.


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kuyitu ꞉chiito ake nyēē kichōōnēē kaab Chāyirō ānkumwoochi Chāyirō kule, “Boontēēt, ‑mateeyiim kāānēētiintēēt, ntēē kaakung'et ꞉lakwang'uung'!”


text:
Kisiil yiit Yēēsu ꞉ng'aleechaa. Yooto, kumwoochi kwaaniitaab lakwanaa kule, “‑Mēēmuy, nteenee ikaaseenaa keey baateey. Mākusob ꞉leekweet.”


text:
Yu kabokuyit ꞉icheek tukul kaab Chāyirō, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “‑Mēēwut ꞉chii ake tukul kōyi mii ꞉lakwani. Āmāchē baateey Bētērō, Yoowaana, Yāākōbō āk sikiikaab leekweet.”


text:
Ki chaang' ꞉biiko kayaata chēē kiriirtōōs ānkōōnchōōytōōs. Kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “‑Mātōōriiryē! Manaame ꞉lakwani nteenee mii kāruchi keey.”


text:
Kiilat ꞉kwaan āk kaamet. Nteenee kiichiich ꞉Yēēsu icheek kumāmwoochi chii ake tukul kiyēē kaakuyeyakay.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kukuur ꞉Yēēsu rubiikyii taman āk āyēēng' ānkumwoochi kule, “Kāākōōnook kāāmuukēywēēk chēē ōbēbēētēē *tāmirmirook tukul chēē miyootēch ānkōōsoob biiko chēē mnyoontōōs.


text:
Kumanaaba ꞉rubiichoo, kōō-āmiisēē ꞉Yēēsu ng'aleechu kule, “‑Moonamaate kiy ake tukul ām baani. Manam ꞉chii kirōk, lool, āmnyoo, beesaan nto ku sira.


text:
Nto yoo kooyit saang'ta ake, amatoroochaak ꞉biikaab saang'aa, olelekte tēērtit ām kwēyōōnikwook ānkōōbēēchi keey kōōboor kule tākōōbuurto ng'ōōkisng'waa.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kōō-āmiisēē rubiikyii ng'aleechaa, kubeesyetaatee soong'wēkaab kōōroonooto kwoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch ānkōōsoobootē biiko chēē mnyoontōōs.


text:
Kiyityi Bāytooyiintēēt *Ērōōtē ꞉ng'aleek chēē kimii ꞉Yēēsu kuyēyē. Kimwooyē ꞉biiko alake kule ki Bātisāniintēēt Yoowaana ꞉Yēēsu nyēē kaakung'eetee meet.


text:
Kimwooyē ꞉alake kule *Eliiya ꞉nyoo, nto alak, kumwooyē kule, “Wōōrkooyoontēēt ake ꞉nyoo nyēē wuu *wōōrkooyik choo kibo kēny nyēē kāākōōyēēw.”


text:
Kumwooy ꞉Ērōōtē kule, “Ntēē kyāābērē kyaachwente mētitaab Yoowaana. So, ng'oo ꞉ake subak nyi mii kuyēyē ng'aleechu tukul?” Kibotyi ꞉tonkoy. Yooto, kumach kule kōōnkēt chiichooto.


text:
Yu kēēyēēw ꞉lēbkēēyichoo /kikiiyooktooy, kumwoochi Yēēsu kiyēē kibokuyey.<br/>Kung'eet ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kumāchē kuba yēē kimālēēkitēē ꞉chii ake tukul. Kibeetee mwēēnkēēt kutākyi keey *kiriinkēētaab Beetsaayta.


text:
Yu kēēnkēt ꞉biiko kule kāākuwo ꞉Yēēsu, kurub inee koosaab sakaramteetaab tōōliilēēt. Yu kayit ꞉Yēēsu sakaramteet, kooneet bichooto kiyēē rubtooy keey āk Bāytooyiisyēētaab Yēyiin ānkōōsoob choo kimāchē /kiisoob.


text:
Kumii ꞉kōōrēēt wokwiimēnē, kubēēchi ꞉rubiik ānkumwoochi kule, “Mwoochi bichu bokucheeng'aat kiyēē kaam āk wōlēē mākuruuyo kwēēmowuuni ām soong'wēchu lēēkitēē yuutēyu. Kuuyu, māmii kiyēē imuuchē kwaam ām suurkwēēnooni.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu rubiichoo kule, “Ōkoochi ꞉akweek kiyēē kaam.” Kumwooy ꞉rubiik kule, “Imiitē imwooyē nee? Ntēē kēēboontē mukaatiinek muut āk *burburiinēk āyēēng' baateey. Māyēmē ꞉choo /keebayee bichu. Kyoolēē nee āmit chēē sukuyem biich chēē tēē chu?”


text:
Ki chaang' ꞉bichooto miisin nyēē kikēēytēē kisyēērōōk muut. Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Otet kōōbuurootēē konom.”


text:
Kunam ꞉Yēēsu mukaatiinechaa āk burburiinēchoo, kukas barak ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy. Nto yityo, kubcheyaabchey mukaatiinek ākoo burburiinēk ānkōōkoochi rubiik kubchēchinoot bichoo.


text:
Kyoomiis ꞉biiko kut kubiyoong'iis. /Kikiiruruuch āmiik chēē king'ēt koonyiit kērēbōōsyēk taman āk āyēēng'.


text:
Kimii ꞉yēē kisaay ꞉Yēēsu kuboonto keey ākoo rubiikyii nkit. Nto mii yoo, kuteebee rubiik kule, “Mwooyē ꞉biiko kule anii ku ng'oo?”


text:
Kukētyi ꞉rubiik kule, “Mwooyē ꞉biiko alake kule inyiing' Bātisāniintēēt Yoowaana nto *Eliiya. Nto alak kumwooyē kule inyiing' akeenke ām *wōōrkooyik choo kikiikubēk nyēē kaakung'eetee meet.”


text:
Kulēēnchi ꞉Yēēsu rubiik, “Nto akweek ōbērē anii ku ng'oo?” Kulēēnchi ꞉Bētērō, “Inyiing' ku *Kāārārookiintēēt nyēē kāākōōyookwēēch ꞉Yēyiin.”


text:
Kumwoochi subak kule, “Ākoy kubuntēē *꞉Wēritaab Chii nyāliluutēk chēē chaang'. Makutay ꞉booyik, mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo kāānēētikaab kiruutēk. Nto subak +/makeebakach nto miitē bēsyēētaab sōmōk /kiing'eetee meet.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiichoo āk biiko chēē kimii yooto kule, “Chii ake tukul nyoo māchē kurub ng'aleekyuu, kutay kiyēē māchē ꞉mooyēēnyii āmānyōkōriitu meet ākookoy. Yoo kaakucham kuyey kuu nyooto, kuruba.


text:
Kāroomnyo nee nyēē nyōōru ꞉chii yoo kēētukuulchi keey tukuuk tukul ām kōōrēēt ānkōōboot soboonnyii bo kibchuulyo?”


text:
Kimwoochi subak ꞉Yēēsu biiko kule, “Chii ake tukul nyoo kataya āk ng'aleekyuu, +maatay ꞉nkanii, *Wēritaab Chii, bēsyoonoo āchōōnii ām lēbkēēyyēēnyuu āk nyēbo Baaba ākoo nyēbo malayikaanikyii.


text:
Nto yu kābēk ꞉bēsyōōsyēk chēē māchē kuyitē sisiit kukāmwooy ꞉Yēēsu ng'aleechaa, kukuur rubiikyii sōmōk: Bētērō, Yoowaana ākoo Yāākōbō. Kuwēēto keey rubiichoo ākoy tulwēēt ake barak wokusaay.


text:
Kumii ꞉Yēēsu kusooyē, kuweek ꞉eernyii koolekecheech miisin. Kuwēēkiis ꞉nkicheek sirook chēē kiiloochē kuleelakiitu kule mang'!


text:
Kutook *Muusa ākoo *Eliiya ām lēbkēēyyēētaab Yēyiin ankung'alaal ꞉tukwaay āk Yēēsu. King'āloolēē ruutooynyii nyēē kimii wokuyityiintōōs ām Yēērusālēēm.


text:
Yu king'āloolē ꞉Yēēsu ākoo mbo Muusa, kikiikunam ꞉rwoonik Bētērō āk rubiik chuut āyēēng'. Nto bērē kukās, kukas Yēēsu kukeelaambuuch ꞉lēbkēēyyēēt ānkiboonto keey mbo Muusa.


text:
Yu keeteryeech ꞉Muusa ākoo Eliiya ng'aleekwaa kumāchē kuba, kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, karaam yu kēēmiitē yu. Kany keeyte kēryōōsyēk sōmōk, nyeeng'uung', nyēbo Muusa ākoo nyēbo Eliiya.” Kimēēnkēt ꞉Bētērō kiyēē kimwooyē.


text:
Yooto, kuchōōnēē ꞉kuutiit booltaanaa nyēē mwooyē kule, “Lakwanyuu ꞉nyi nyēē āchāmē. Kunyoo, ōkāsyi kiyēē mwooyē.”


text:
Yu bēku ꞉ng'aleechaa, ki Yēēsu nkit āk rubiichoo chēē kimii yooto. Kisiista ꞉rubiichoo ng'aleechaa kiyēyāktōōs nyēē mānāātwēkyi chii ake tukul ākoy bēsyēēt ake.


text:
Kooteeyee keey ꞉chiito ake ām kwēēnuutaab bichooto kule, “Kāānēētiintēēt, mii yu ꞉wērinyuu anku lakwanyuu nyooto baateey.


text:
Tēryēkyinē *꞉tāmirmiryēēt nyēē miyaat kwaak. Yoo kātēryēkyi, kōōnchōōyē, kōōsōrsēētē ānkukābusē. Ryooksētē nyēē miyaat āmāwuntooy areet akeenke.


text:
Yooto, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Kunuurēch sōō, ꞉biiko alake nyēē tyaa. Nto yu manookaaseenaa keey! +Māābuurtook ānkāāmuytoochook ākoy āyu?” Yooto, kumwoochi kwaaniitaab wēērooto kule, “Imutu baa wēērooto.”


text:
Kumii /kiimutu wēēriit, kutēryēkyi ꞉tāmirmiryoonoo ānkōōsōrsēēt. Kōōbēbēēto ꞉Yēēsu tāmirmiryoonoo miyaat kung'eetee wēēroo. Yooto, kusob ꞉wēēroo bakeenke /ānkēēkētyi kwaan.


text:
Kiilat ꞉biiko tukul choo kimii yooto, yu kakas wōlēē kiwuu ꞉kāāmuukēywēēkaab Yēyiin.<br/>Kumii ꞉biiko tākōōlātē tukuuk chēē kiikuyeyaan ꞉Yēēsu, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule,


text:
“Āmāchē ōyēbchi yiit kiyēē āmiitē wāāmwoowook ānkōōnāmtooy mēt. Mii /bokiiyokoochinē *Wēritaab Chii āwunnyēkaab biikaab kōōrooni.”


text:
Nteenee kōōnkēt ꞉Yēēsu kiyēē kimii kumooytōōs ꞉icheek. Yooto, kōōyyoong'tēē leekweet ake yēē kimii ꞉inee ānkumwoochi rubiikyii kule,


text:
“Chii ake tukul nyoo kataach leekwa kuuyu nyeenyuu ꞉lakwanaa, kaakutaacha anii. Nto yoo kataacha, kaakutaach Yēyiin nyoo kiiyookwoo. Wuu nyooto, nyoo yibē keey ng'wēny ām akweek, ku nyooto ꞉nyēē wōō.”


text:
Kimwoochi ꞉Yoowaana Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, kimii ꞉chiito ake nyēē kikeekas kōōbēbēētooy *tāmirmirook chēē miyootēch kuyēyiisyēē kaayneeng'uung'. Yooto, keeyeetee chiichoo kuyey kuu nyooto, kuuyu kimā rubiintēēng'uung' ake.”


text:
Yu kikiikuriikyi Yēēsu ꞉bēsyōōsyēkyii chēē +/mākēēyibēē kuwo kibkōōnkōy, kuwo ākoo rubiikyii nyēē kaakurat moo kutākyinē keey Yēērusālēēm.


text:
Kumii kwiimēnē ꞉kōōrēēt kikiikuriich ꞉Yēēsu ākoo rubiichoo saang'ta ake ām kōōrēētaab *Samaaryaa. Kōōyookto biiko alak kuba ākoy saang'aa bokukāsyi bārooyinto wōlēē sukōōmuunyēē.


text:
Nto yu kayit ꞉bichoo wōlooto, kutay ꞉biikaab saang'aata kutorooch, kuuyu kimii kuwēētii *Kōōtaab Yēyiin ām Yēērusālēēm.


text:
Yu kāmwooy ꞉bichoo /kākiiyooktooy kule kātāyiis ꞉biikaab saang'aa, kumwoochi ꞉Yāākōbō ākoo Yoowaana Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, +makeeyeyee nee bichoo ēē? Ara kēēmwoochi Yēyiin kutōōrchi iileet kōōmukuus ēē, nto nee?”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii kēēltaab too kubēētii, kumwoochi ꞉chiito ake Yēēsu kule, “Ārubiing' ꞉anii ānkoo 'kēēwē ānō!”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Boonto kimōkōyiinēk wōlēē minyē ānkuboonto nkicheek ꞉tāriitēk wōlēē minyē, nteenee māboonto *꞉Wēritaab Chii wōlēē imuunyēē.”


text:
Kukuur ꞉Yēēsu chiito ake chokuyēk rubiintēēnyii ake, nteenee kumwoochi ꞉chiichoo Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, kany kut amuy baaba, nto ārubiing'.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Ikany kumuy keey ꞉muuswēk ankiirubwaa, nteenee ichōō ꞉inyiing' chee-amtaate lōkōōywēkaab Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Kumwoochi ꞉nkinee chiito ake subak Yēēsu kule, “Āwēy, Mokoryoontēēt, āmiitē ꞉nkanii āchōōnii, nteenee kany kurook wāā-āmiis biiko ām kaa.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu nyoo kule, “Chii nyoo tēbēnē mōkōōnkē ānkukusē lēt, kumānyoolchinē Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Nto mii yoo, kukwey ꞉Mokoryoontēēt Yēēsu rubiik alak chēē kiyitē tāmānwookik tisab kumāchē kōōyookto simkoonto. Kimāchē kule kubeetaatee āyēēng' āyēēng' ākoy kiriinkōōsyēk āk soong'wēk tukul chēē kikiikuchōb ꞉inee kuruutoochi lētuunoo.


text:
Kumānāāng'ēētyo ꞉rubiik, kōō-āmiisēē ꞉Yēēsu ng'aleechu, “Wōō ꞉kēsiisyēēt, nteenee ng'ēri ꞉kēsiik. Kunyoo, ōsoom kutās ꞉chiitaab yiisyēēt biiko alak.


text:
Nto yoo kōōwut saang'ta ake /ankeetoroochaak ām kayta ake, ‑mōōlumootēē koorin chēē chaang'. Ō-āmē ānkōōyyēē kiyēē kākōōnook ꞉biikaab kayaata kuuyu yēmē ꞉chii nyoo kāākubirto nkuruukyii /kiikoochi kiy.


text:
Nteenee yoo katay ꞉biikaab *kiriinkēēt ake kutoroochaak, ōng'ēētyē ānkōōbēēchi keey. Ōmwoochi biikaab kiriinkoonoo kule,


text:
‘Kiibuukwook tēērtitaab kiriinkēēng'woong' nyi mii kērēēnkōōkyoo sōōsōōtēē keey, nteenee māchāktōōs ōnkētē kule kaakuriik ꞉Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.’


text:
!Kāāmwoowook, +/mākiing'woonchi biikaab kiriinkoonooto miisin kusiir mbo ng'wooninto nyēē mākunyōōr ꞉biikaab *kiriinkēētaab Sōtōm ām bēsyoonoo itiilchinē ꞉Yēyiin ng'aleek biiko ām kōōrēēt.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kiriinkōōsyēkaab Koorasiin ākoo Beetsaayta, wuusyō! Tyaa sōō, ꞉ng'wooninto nyēē mii kukānyoonwook akweek choo kyāāyēwook ng'al chēbo kwōng'uut. Nto ki biikaab Tiirō nto ku chēbo Sitōōn ꞉chēē /kikēēyēchinē ng'aleechaa bo kwōng'uut, nto kiikōōbuurēē aryaanteet ankoolaach sirook chēē ibooru kule kookuweek ām miyootyēēt nyēē kōboonto.


text:
Lēyyē, mākunyōōr ꞉biikwook ng'wooninto nyēē siirē nyoo mākunyōōr ꞉biikaab Tiirō ākoo Sitōōn bēsyoonoo itiilchinē ꞉Yēyiin biiko ng'al ām kōōrēēt.


text:
Chii ake tukul nyoo kākāswook kukāākukāswoo. Nto nyoo katayaak, kukaakutaya. Nto nyoo kaakutaya, kukaakutay Yēyiin nyoo kiiyookwoo.”


text:
Nto yu kābokōōyēēw ꞉rubiichoo ki tāmānwookik tisab, kumwoochi Yēēsu ām ng'erekweek kule, “Mokoryoontēēt! Kāswēēch ra ꞉tāmirmirook chēē miyootēch, yoo kāākēēyēyiisyēē kaayneeng'uung'.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Man sinee kāswook. Kwaakas /kēēwunuku Syeetaani kōōsuuwunēē barak kuu iilat nyēē kārārāk.


text:
Kāākōōnook kāāmuukēywēēk chēē ōtoortoorēē ēērēēnōōk āk kēnēyiisyēk ānkōōsyēēntēē kāāmuukēywēēk tukul chēbo Syeetaani.


text:
!Kāāmwoowook, ‑mōōng'ērēēkiisyē kule kāswook ꞉tāmirmirook chēē miyootēch, nteenee ōng'ērēēkiisyē, kuuyu sirootiin ꞉kooynōōkwook ām Kaab Yēyiin.”


text:
Yooto kōōnyiityi ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin Yēēsu ng'erekweek. Kusilto Yēyiin kumwooyē kule, “Āchāmtiing' inyiing' Baaba Yēyiin, nyoo ibāwu barak āk ng'wēny, kuuyu 'kwēēboorchi biiko choo yibē keey ng'wēny kiyēē iwunyēē biiko choo isōōtē kule inkētē chēē chaang' ānkung'oomēch. Kōōnkōy, Baaba, kuuyu wuu nyooto ꞉wōlēē imāktooy ꞉inyiing'.


text:
Kikōōnoo ꞉Baaba kiy ake tukul nyēē āboontē. Baaba nkit ꞉nyēē inkētē wōlēē wuu ꞉lakwanyii, āmēēbērē mii subak ꞉chii nyēē inkētē wōlēē wuu ꞉Baaba, nteenee anii nkit ākoo biiko choo kyaakwey āboorchi ꞉chēē inkētē.”


text:
Nto mii yoo, kuwēēkyi keey ꞉Yēēsu rubiikyii ānkulēēnchi, “Ōbēruurootiin ām wōlēē mii ꞉Yēyiin ām kiyēē kookas!


text:
!Kāāmwoowook, kiikukanyaan *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin chēē chaang' āk bāytooyik kule nto kas ānkuyēbchi yiit kiyēē ōmiitē ꞉akweek ōkāsē ānkōōyēbchinē yiit amanaakas.”


text:
Nto mii yoo, chokutyem Yēēsu ꞉kāānēētiintēēt ake nyēbo kiruutēk. Kiteebee kule, “Kāānēētiintēēt, māchāktōōs ayey nee sāānyōōru *soboontaab kibchuulyo?”


text:
Kukētyi ꞉chiichoo kule, “Mwooyē kule icham Mokoryoontēēt Yēyiintēēng'uung' ām mooyēēt akeenke, soboonng'uung' tukul, nkuruukuuk tukul āk kāāsōōtēywēēkuuk tukul. Māchāktōōs mbo icham laatyeeng'uung' kuu wōloo ichāmtooy keey.”


text:
Kimāchē ꞉chiichoo kōōboorchi biiko alak kule kichurtaat ꞉inee. Kunyoo, kuteebee Yēēsu kule, “Ng'oo ꞉laatyeenyuu ēē?”


text:
Kōōboorchinēē ꞉Yēēsu chiichoo tyoonkōōchēēt kule, “Kimii bēsyēēt ake ꞉chiito ake nyēē ki Yuutāyiin nyēē kiwēētēē Yēērusālēēm kurēktooy Yēērikō. Kumii kēēltaab too kutuchi ꞉sāsiik alake. Kibuutēē ꞉sāsiichoo sirookyii ānkubirsēēt nyēē kitabakach ānkubākookyi kēēlto komos kukalyelta.


text:
Kuchō subak ꞉chiito ake nyēē kiyēētyēēchinē yiisyēēt ām *Kōōtaab Yēyiin. Yu kakas ꞉nkinee nyoo chiitkēy, kumur taban.


text:
Nto yityo, kuchō ꞉chii nyēbo kōōrēētaab *Samaaryaa, nyēē kichōōnēē sikiryēēt. Nto bērē kukas chiichoo kuriiree.


text:
Kuwo yēē kimii ānkumāsyi ng'woowōōk, koonyaay ānkurātyi. Yu keewaany, kukālābchi sikiryēēt. Kikwēryoot ākoy kayta nyēē /kikiimuuchē /kyaalee kiyēē /kyoomē āk rwoonto ānkōōbuurto keey.


text:
Yu kāyyēēkunēē, kōōnēm ꞉chiichooto beesaanik ānkōōkoochi chiitaab kayta. Kimwoochi kule, ‘Iriibwoo, baa, chiichi ākoy āyēēwu. Nto yoo kakeeytee ꞉beesaanik chēē 'kēēriibēē chu kāākōōning', +māchāātāsuung' laatit nyēē imāchē yoo kāāchōō.’ ”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kurār tyoonkōōchoonoo, kuteebee kāānēētiintoonoo bo kiruutēk kule, “Yoo 'keekas ii, ng'oo ām bichuutēchu sōmōk ꞉nyēē ki laatyeetaab chiichoo kibirē ꞉sāsiik?”


text:
Kukēt ꞉chiichoo kule, “Nyoo kiriiree.” Kulēēnchi ꞉Yēēsu chiichoo, “Man! Kunyoo, wēēbooru ꞉nkinyiing' kiisayta nyēē wuu nyooto.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii ām baanng'waa ākoy saang'ta nyēē kiminyē ꞉cheebyoosyeet ake nyēē /kikēēkuurēē Maariita. Yu kayit, kutorooch ꞉cheebyoosyaanaa kuba kōōnyii.


text:
Kiboonto keey ꞉Maariita cheebkaamet nyēē /kikēēkuurēē Maaryaa. Kwoomu ꞉Yēēsu lōkōōywēk, kimii ꞉Maaryaa yēbo kērēēnkōōkyii kuyēbchinē yiit kiyēē kiinēētē.


text:
Nteenee kimii ꞉Maariita kusuuysuuyēē ng'aleekaab āmiik. Nto tēē yoo, kuwo yēē kimii ꞉Yēēsu ānkulēēnchi, “Mokoryoontēēt! Nto yu kānyikisyoo ꞉yiisyēētaab āmiik, kany chokuyēētyēēchoo ꞉Maaryaa.”


text:
nteenee, mii ꞉kiito akeenke nyēē māchāktōōs /keeyey. Kaakukwey ꞉Maaryaa kiy nyēē karaam nyēē mēēbērē /tākiinēmunēē.”


text:
Kimii bēsyēēt ake yēē kisooyē ꞉Yēēsu. Yu keewaany, kuwēēchi ꞉rubiintēēnyii ake ānkumwoochi kule, “Mokoryoontēēt, kēēmāchē 'ineeteech wōlēē /kēēsooytooy kuu wōloo kiinēētitooy ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana rubiik cheechii.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ōsooyē kule,<br/>‘Baaba Yēyiin,<br/>kutōrōriit ꞉kaayneeng'uung',<br/>kuyit ꞉bāytooyiisyēēng'uung'.


text:
Inyōōwēēch kaat ām choolwookātēēnyoo,<br/>kuu yoo kēēnyōōchinē kaat ꞉nkacheek chii ake tukul nyoo choolwookēnchēēch.<br/>Itiiyēēch /simakeekenteech.’ ”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu takooneet rubiikyii kurubta keey ākoo saayeet kule, “Yoo kāchōōnchiing' ꞉toontēēt kwēēmooy, imuuchē wēēng'ēētiisyē kule, ‘Laatya, kāānyōōru toontēēt ēē, wē, āmāmii āmnyoo nyēē kaam. Kōōnoo, baa, mukaatiinek sōmōk.’


text:
Imuuchē ꞉laatyaanaang'uung' kukuuruung' ām kō kule, ‘Kāākēēruuyē ākoo lēēkōōk kunyoo, ‑mēēmuuchē ꞉chii takuyaat kurkeet kwēēmooy ku tēē nyi. Kunyi, māmii ꞉wōlēē āyēētyēēchintiing'.’ ”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu tyoonkōōchoonoo, kumwoochi rubiikyii kule, “!Kāāmwoowook, ānkoo ku choorweeng'uung' ꞉chiichoo, mēēbērē makung'eet areet akeenke ānkukōōning' kiyēē 'kēēmāchē. Nteenee yoo 'keetas taay ing'ēētiisyē, mākuyootuung' kurkeet ām lētuunoo ānkukōōning' kiyēē 'kēēmāchē kuuyu !kēēmuytoochi.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu, kumwoochi rubiikyii kule, “Ātēēbēē chii ake tukul nyoo boonto leekwa kule ii, yoo kateeb ꞉lakwanaa *burburyoontēēt, ikoochi eereen?


text:
Kunyi, yoo ōchāmē ꞉akweek choo ‑mōōchurtootiin ōkoochi lōkōkwook tukuuk chēē kāroomēch ii, /keemwa nee nanyuun Kōōn nyoo mii kibkōōnkōy? Inēmu keey ꞉nyoo miisin kukōōnook Tāmirmiryēēnyii, yoo kōōsoom.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kōōbēbēēto ꞉Yēēsu *tāmirmiryēēt nyēē miyaat nyēē kikiikuyey chiito ake kunamakay ꞉kuut. Yu kēēbēbēēto tāmirmiryoonoo, kukaramiit ꞉chiichoo ankung'alaal nyēē karaam. Kiilat ꞉biiko


text:
nteenee kumwooy ꞉alake kule, “Ānkoo sinee imuuchē kōōbēbēēto tāmirmirook chēē miyootēch, kwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii ꞉Bēēlsēbuul nyoo kāāyyoong'iintēētaab tāmirmirook chēē miyootēch.”


text:
Yooto kuteebee ꞉alake Yēēsu kumāchē kutyem kule, “Kiy nee ꞉nyēbo kwōng'uut nyēē +meeyey siiboorunēēnēēch kule iboontē kāāmuukēywēēk chēē kwoonēē kibkōōnkōy?”


text:
Kuuyu kiinkētē ꞉Yēēsu kiyēē kimii ꞉bichoo kōōsōōtē, kumwooy kule, “Yoo kaakubar keey ꞉lukēētaab booryēēt nyēbo kōōrēēt ake, kuburyētē ꞉kōōroonoo. Nto yoo kaakukwiil keey ꞉kayta ake tukul, kuburyētē.


text:
Ōmwooyē kule kikōōno anii ꞉Bēēlsēbuul kāāmuukēywēēk chēē ākwētēē lukēēnyii. Nto kikiikukōōno, nto mii kubooryēē keey nkit. Nto yēē kāākubooryēē keey nkit, kuburyētē ꞉bāytooyiisyēēnyii.


text:
Nto yoo ākoo kāākukōōno anii ꞉Bēēlsēbuul kāāmuukēywēēk, kukiikoochinē ꞉ng'oo nkicheek rubiikwook kāāmuukēywēēk choo ibēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch? Oteebee, baa, akweek kumwooy.


text:
Nteenee yēē ākoo ābēbēētooy ꞉anii tāmirmirook chēē miyootēch ānku Yēyiin nyēē kōōnoo kāāmuukēywēēk chēē āyēyiisyēē, kōōbooru ꞉yooto kule kāākuyityook ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Yoo mii ꞉chii kanyii ānkukiimoot ānkutinyē kariikaab booryēēt chēē yēmootiin, kumāmii ꞉chii nyēē imuuchē kubooryēē kut kōōnēmunēē tukuukyii.


text:
Nto yoo kāchō ꞉ake nyēē kiimoot miisin ānkuboonto kariikaab booryēēt chēē kōlkōlēch, kōōsyēēntooy chiichoo ānkōōnēmunēē kariikaab booryēēt tukul choo kāyēētēē keey ankubcheyta tukuuchoo kābāru.


text:
Chiito nyēē bāloo ku nyoo māmii komosnyuu. Nto chii ake tukul nyoo māyēētyēēchoo kiiruruuch tukuuk, ku inee ꞉nyēē isērēētē.”


text:
Kimwooy Yēēsu subak kule, “Yoo /kāākiibēbēēto *tāmirmiryēēt nyēē miyaat kuchuwunee chiito, makoombakaatee suurkwēēnēēt nyēē kilay ꞉asiis kuchēēng'ē wōlēē kēēmuunyēē. Nto yoo kāmānyōōr, kumwooyē kule, ‘Kaykay ayeey wōloo kyāāminyē.’


text:
Kuwēētii ānkuwokuchōōntooy keey tāmirmirook alak tisab chēē miyootēch kusiir inee ānkubokōōwut ꞉tukul chiichooto. Kunyi, miyātiitu ꞉chiichoo kusiir yoo kibo taay.”


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kukuurchi ꞉cheebyoosyeet ake nyēē kimii yooto kikiiruruukyi keey ꞉biiko kule, “Ibēruuroot ꞉koomēt nyoo kisiching' ānkōōrēēryiing'.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu cheebyoosyaanaa kule, “Man, nteenee chēē ibēruurootiin miisin ku biiko tukul choo kāsē ng'ālyoontēētaab Yēyiin ankuyey kuu wōlēē /kēēmāktooy.”


text:
Yu kachaang'iit ꞉biiko miisin ām yēē kimii ꞉Yēēsu, kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Miyootēch sōō, kule nee ꞉biiko alake chēē mii yuutēyu. Māchē kule /kiiboorchi kiy nyēbo kwōng'uut. Ng'aleek baateey chēbo kwōng'uut chēē +/mākiiboorchi ku choo kibo Yoona.


text:
Kuu yoo kyoomchinē ꞉Yoona biiko chēbo *kiriinkēētaab Ninaawi kule kuweek ām miyootyēēt nyēē kiboonto, mii ꞉nkinee *꞉Wēritaab Chii kwoomchinē biiko kuu nyooto.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Mākōōyyo ꞉cheebyoosya nyēē kibāytooy kōōrēētaab Sōōy bēsyoonoo /kiitiilchinē biiko ng'aleek. Makooruusta biiko chēē wuu chuutēchu, kuuyu kichōōnēē ꞉cheebyoosyaanaa lōōyin chokuyēbchinē yiit ng'aleekaab ng'oomnātēēt chēē kimwoowu ꞉Sōlōmōōn. Nteenee miitē yu raat ꞉nyēē wōō kubiir Sōlōmōōn.


text:
Mākōōyyoong'iis ꞉nkicheek biikaab Ninaawi bēsyoonoo /kiitiilchinē biiko ng'aleek. Makooruusta biiko chēē wuu chuutēchu, kuuyu kiikuwēēkiis ꞉icheek kurubta keey ākoo āmtooyiisyēētaab Yoona ānkumii yu ra ꞉nyēē wōō kusiir Yoona.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Māmii ꞉chii nyēē tābē taariit ankuwuny, nto kōōkubuuyēē kērēbēēt. Nteenee /kiikoochinē yēē itōrōōroot sukulēbkēchi chii ake tukul nyoo chōōnii kō.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Koong'uung' ꞉nyēē ikoochinē bōōrng'uung' lēbkēēyyēēt. Yoo kāstooy ꞉koong'uung' nyēē karaam, iboontē lēbkēēyyēēt. Nto yoo mākāstooy nyēē karaam, imiitē mēēnān nyēē mā mining'.


text:
Yoo kēēng'oonkyi bōōrng'uung' tukul lēbkēēyyēēt nyēē māmii wōlēē kāng'ēt, kōōloombuuchiing' ꞉lēbkēēyyoonoo. Kerkeey ākoo yoo keekwenyiing' ꞉taariit nyēē māmii ꞉kiyēē kakerekta, lēbkēyiitu ꞉bōōrng'uung' tukul.”


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kumwoochi *꞉Fārisooyiintēēt ake kubeeta keey inee kanyii bokwoomiis. Kucham ꞉Yēēsu.


text:
Yu kayit, /kiikoochi āmiik. Kwoomiis ꞉Yēēsu amaneentasiim āwunnyēk kuu wōlēē kiwuu ātēbuutēkaab Yuutayeek. Kiilat ꞉chiitaab kayta miisin.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kule kinam kuut Fārisooyiintoonoo ꞉kiyēē kiyeyakay, kulēēnchi, “Ōchāmē ꞉akweek *Farisaayeek ōtiliilē bōōrwoonikwook saang', nteenee ōbākooktooy āriit kutuur. Ōsāsunootēē biich tukuuk ānkōōyēyē ng'al chēē miyootēch.


text:
Ōbērbērēch sōō nyēē tyaa! ‑Mōōnkētē ꞉akweek kule Yēyiin ꞉nyēē kiyēyē bōōrtaab chiito saang' ākoy āriit?


text:
Ōkoochinē biiko choo bānoon kiyēē ōboontē kusiir yoo kātōōsāsunēē. Yoo !kooyey kuu nyooto, mākutililiit ꞉kiy ake tukul ām wōlēē ōmiitē.


text:
Ōmiitē sōō nyēē miyaat kule nee *꞉Farisaayeek! ‑Mōōkustooy ōnēmchi Yēyiin akeenke ām taman nyēbo kiy ake tukul nyēē ōnyōōru ānkoo ku mining' nyēē tyaa. Nteenee ‑mōōkāsē tukuuk chēē wōōyēch. Tukuuchooto ku ōyēchi chii ng'ālyoo nyēbo man āk kule ocham Yēyiin. Māchāktōōs nto kyōōyēyē tukuuchuutēchu wōōyēch ‑āmōōwuutyēē nkicheek choo minkēēch.


text:
Ōmiitē sōō nyēē miyaat kule nee, ꞉Farisaayeek! Kyoocham ōkwēyē ng'ēchērōōk choo bo taay ām *kooriikaab saayeet. Ōchāmē mbo /kiisubooyootook nyēbo koonyit ām wōlēē chaang' ꞉biich.


text:
Ōmiitē sōō mbo subak nyēē miyaat kule nee! Okerkeeye kiy nyēē tiliil ām saang' ankununaat ꞉wōliin bo āriit nyēē yoo kāsiir ꞉chii yēē ōmiitē, ‑mēēnkētē kule ōnuunnyootiin.”


text:
Kumwoochi ꞉kāānēētiintēēt ake nyēbo kiruutēk Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, yoo 'keeng'alaal kuu nyooto, imiitē intosuurēēch nkacheek.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu nyoo kule, “Ōmiitē sōō ꞉nkakweek kāānēētikaab kiruutēk nyēē miyaat kule nee! Kyoocham ōng'irēē biiko alak tukuuk chēē nyikiisēch āmōōmāchē ꞉akweek kut ōtiiny.


text:
Ōmiitē nyēē miyaat kule nee! Kibākāchē mbo ꞉kuukoong' *wōōrkooyik choo kibo kēny ānkōōmiitē ꞉akweek ōtēēkyinē tukuuk chēē /sikiisōōtēē /kēēkoonyitē.


text:
Yoo ōmiitē ōtēēchē tukuuchoo, ōchāmchiintōōsii kule karaam ꞉kiyēē kiyey mbo ꞉kuukoong'. Kibakach ꞉icheek wōōrkooyik ānkōōmiitē ꞉akweek ōtāsē taay ōnoomēē yooto kibākookyinē ꞉icheek.


text:
Ākoo man yoo kimwooyē ꞉Yēyiin kule, ‘+Māāyooktē wōōrkooyikyuu āk *lēbkēēyikyuu. +/Makeebakach alak nto alak +/mākēēwus.’


text:
Kunyoo, +/mākiing'woonchook akweek kāānēētikaab kiruutēk āk biiko alak choo kiikuyey kuu nyooto kuuyu kyoobakachaanu biikaab Yēyiin kung'eetee yēē /kikeeyeyee kōōrēēt.


text:
/Kikiinaamee yoo /kikēēbākāchē Ābēl ākoy yoo /kikēēbākākyinē Sekaryaa yoo kibo kwēēnuutaab *kāābkōrōs āk *Kōōtaab Yēyiin. Man, +/mākiing'woonchi bichoo tukul ꞉choo yēyē ng'aleechaa miyootēch.


text:
Ōmiitē ꞉akweek kāānēētikaab kiruutēk nyēē miyaat kule nee! Ōbērē ōboontē ng'oomnānēēt nyēē wōō kurubta keey ākoo Yēyiin. Nteenee kyootay orub kiyēē mākwook ꞉Yēyiin kule oyey. Ōkērēktooy mbo biiko alak kuyey kiyēē mākyinē icheek ꞉Yēyiin.”


text:
Yu kang'eetee ꞉Yēēsu yooto ākoo rubiikyii, kwoowēsyi ꞉kāānēētichoo bo kiruutēk āk *Farisaayeek ānkutoow kuteebaatee tēēbuutēk chēē chaang'.


text:
Kikwa ꞉biiko ānkōōruruukyi keey yēē kimii ꞉Yēēsu kut kukuunykuuny ꞉mētēwook. Yooto, kung'āloolchi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ōriibēē keey ng'aleekaab Farisaayeek, kuuyu yēyē keey ꞉bichu kule kāroomēch, nteenee māwuu nyoo.


text:
Kiy nto ng'ālyoo ake tukul nyēē mwooyē ꞉chiito kōōsōōtē kule tōōs mēēbērē /makeekas, kusyooru keey ꞉ng'ālyoontoonoo bēsyēēt ake. Nto yoo kāchoomchi ꞉chii ake ng'al kumiitē kōōto nyēē maalaat, ākoy /kēēkāsunēē ng'aleechaa saang'.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Biikyuu, ‑mōōmuyēē biiko choo boonto kāāmuukēywēēk kubakach bōōrwoonikwook, nteenee māboonto kāāmuukēywēēk kusiir yooto.


text:
Mii ꞉nyēē māchāktōōs ōmuyēē! Boonto ꞉nyooto kāāmuukēywēēk kutōōrchook wōlēē bo maataab kibchuulyo, yoo kōōbēku.


text:
/Kyooltēē oob kootiitiiyēēnik muut beesaan chēē mābo laat? Ānkoo kuwuu nyooto, mēēbērē mākuwuutyēē ꞉Yēyiin ake tukul.


text:
Ntēē inkētē mbo ꞉Yēyiin wōlēē tēē ꞉buutēēk ām mētitaab chiito. Kunyoo, ‑mōōmuuyē, kuuyu isōōtook akweek ꞉Yēyiin miisin kusiir kootiitiiyēēn chēē chaang'.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiichoo kule, “Yoo kāchāmchiin ꞉chii ām taayeetaab biiko kule chāmoo, +maacham ꞉nkanii, *Wēritaab Chii, chiichoo ām taayeetaab *malayikaanikaab Yēyiin kule chiinyuu.


text:
+/Mākēēnyōōchi kaat biiko choo ng'āloolēēnoo nyēē miyaat, nteenee ‑/mākēēnyōōchinē kaat biiko choo chubē Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Yoo /kākiiyyoong'tēēnook kōōk ām kōōkwōōsyēkaab Yuutayeek āk chēbo bāytooyik alak, ‑mookany kooyiimaak mēt ꞉kiyēē +moomwaay nyēē ōtuuchēē keey.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu ng'aleechaa, kumwooy ꞉chiito ake ām biiko kwēēn kule, “Mokoryoontēēt, mwoochinoowoo baa ng'eetaabiya kubchēwoo tukuukaab baaba.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu biiko kule, “Ōriib keey! Māmāchāktōōs ōtukuulchinē keey tukuuk ām kōōrooni, kuuyu mārubtooy keey ꞉soboonto nyēbo man āk bāytit nyēē boonto ꞉chii.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kurār tyoonkōōchēēt ake kule, “Kimii ꞉chiito ake nyēē kiboonto mbareenyii nyēē wōō. Kiyey ꞉āmiik ām mbaraanaa miisin.


text:
Kumwooy kule, ‘Kiito nyēē miitē, +maaburyeet chookēēnik choo kōbo kwaak ankaateech chēē wōōyēch. Mākukōōno ꞉chooto bārooyinto wōlēē +maakonoree āmiikyuu tukul āk tukuukyuu tukul.


text:
Yoo kaakonor, āmwoochi keey kule: Kany atankas ankaabaybayiitu kuuyu kaakonor āmiik chēē yēmoo ām kēnyiisyēk chēē chaang' choo kwoonii.’


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēyiin chiichoo kule, ‘Iberber sōō kule nee! Mii /bokiinēmunēēniing' soboonng'uung' kwēēmowuuni. Kunyi ii, mākubooyiit ng'oo ꞉tukuuchoo 'keekonor?’


text:
Kunyoo, berber ꞉chii nyoo itukuulchinē keey bāytit ām kōōrooni āmātinyē bāytit ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.”


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Kunyoo, āmwoowook kule ‑mooyiimee keey kule ō-āmē nee, nto kule ōloochē nee.


text:
Māchē ōkāsēē tāriitēk. Māchoonsē, mākēsiisyē āmātinyē mbo chookēēn, nteenee tākubāyē ꞉Yēyiin. Ntēē ōbooyē ꞉akweek koomānuut ām wōlēē mii ꞉Yēyiin kusiir tāriit!


text:
Nto yēē ākoo ‑mēēmuuchē ꞉yooto kuyēētyēēchook kiy mbo kisich ii, nyēbo nee kooyiimaak ꞉tukun mētēwoy?”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu tākumwooy kule, “Okas baa, wōlēē wuu ꞉taabta ake tukul ām wuuyēēt. Māchiiryootē āmāyēchinē keey sirooy. !Kāāmwoowook, ānkoo kiboonto ꞉Sōlōmōōn bāytit nyēē tyaa, kimāboonto sirooy chēē kāroorānēch kuu ꞉toobtōōchoo.


text:
Nto akweek chu ‑mōōkoosēēnoo keey kuyem ii, yoo imuuchē ꞉Yēyiin kookaraaran toobtōōy choo lēēltōōs raat nto nyēē mā tyaa kurarach, kucham nee wōlēē makoolaaktaak akweek?


text:
Biiko choo ‑mēēnkētē Yēyiin ꞉chēē wuulyootēē tukuuchoo tukul, nteenee inkētē ꞉Kōōn kule ōmāchē ꞉akweek tukuuchoo.


text:
‑Mōōmuuyē ꞉akweek, biikyuu choo ōng'ērinēch, kuuyu kōōkuchāmwook ꞉Yēyiin kule ōwut Bāytooyiisyēēnyii.


text:
‑Mōōtukuulchi keey tukuuk chēē ōboontē, nteenee ōyēētyēēchinēē choo boonto nyalilta. Yoo kooyey kuu nyooto, +mōōnyōōru bāytit nyēē mābēku ām Kaab Yēyiin. Māmii wōlooto ꞉chōōriin āmāmii ꞉kuutya nyēē makunyeeree.


text:
Okerkeyiitu motwoorik chēē mii kukānyē mokoryoontēēng'waa kōōyēēwunēē saakweetaab kooyēēy. Yoo ōchōbootiin, +mōōyootyi mokoryoontēēt kurkeet areet akeenke, yoo kēēng'ēētiis.


text:
+/Mākiibēruur motwoorik choo /kākēēnyōōr kukāsu. !Kāāmwoowook, mākuyēytoochi ꞉mokoryoontēēt motwoorichoo āmiik ankubay ꞉inee nkityō.


text:
Imuuchē ꞉mokoryoontēēt kuyit ām āsiiswēk alak tukul. Imuuchē ku kwēēmooy kwēēn nto kumānēērir ꞉kōōrēēt. Nteenee ām asiista ake tukul nyēē kayit, +/mākiibēruur motwoorik choo kānyōōr kuchōbootiin.


text:
Māchāktōōs ōrōōtootē ng'ālyoontooni: Nto inkētē ꞉chii āsiiswēk chēē isābunēē ꞉chōōriin, nto riibē kayta ‑/mākēēbut.


text:
Yooto, kuteebee ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, acheek nkit ꞉chēē imiitē imwoowēēch ng'aleechu, nto chii ake tukul?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Motwooriin ꞉nyēē ikoochinē ꞉mokoryoontēēnyii kōōyyoonkyi chuut ku nyēē /kiikoosēē keey ānku ng'oom.


text:
!Kāāmwoowook, yoo karub ꞉motwooriintoonoo kuu wōlēē māktooy ꞉mokoryoontēēnyii, kōōbēruuroot. +/Makiilaang'tee kōōyyoonkyi tukuuk tukul chēbo kayta.


text:
Imuuchē koosoot ꞉motwooriintoonoo kule lōō yēē wokōōyēēwunēē ꞉mokoryoontēēt. Yooto mākubirsēēt motwoorik chuut kusiir yēē kātāyibē nyēē karaam ānkōōbootyi āsiiswēkyii āmiisyēēt āk yyēēsyēēt.


text:
Nto yoo kayit ꞉mokoryoontēēt kumēēnkētē ꞉motwooriintoonoo /ānkēēnyōōr kumiitē kuyēyē kuu nyooto, +/mākēēlālchi /ānkēēwēēkyi komosta nyoo bo choo ‑/mākiikoosēē keey.


text:
+/Mākiing'woonchi chiichoo miisin, kuuyu kēēnkētē kiyēē /kākēēmākyinē kule kuyey āmēēbērē kayey kuu nyooto.


text:
Nteenee chii ake tukul nyēē ‑mēēnkētē kiyēē /kēēmākyinē kule kuyey āmēēbērē kayey, mēēbērē nyōōru ꞉nyoo ng'wooninto nyēē wōō kuu nyoo inkētē. Chii nyoo /kākiikoochi bārooyinto nyēē wōō kuyeyee kiito ake, +/makeemakee kiy nyēē wōō. Nto yoo /kākiikoochi ake kāāmuukēywēēk kusiir chēbo ake, +/makeemakee kiy nyēē wōō kusiir nyēbo nyiin.”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu subak kule, “Kichāātoowu maata nyēē mākōōtiliil biiko ām kōōrēēt. Lēyyē, ābērē nto /kaakiinaam mayi kuwōōyiit.


text:
Nteenee +/mākiibuuntēēnoo nyāliluutēk ām bēsyōōsyēk choo kwoonii ankaakukinyaataa ꞉ng'aleechu ākoy bēsyēēt nyoo mākubēkunēē.


text:
Makubchey keey ꞉biikaab kayta ake. Yoo kā muut ꞉bichoo, makuchama ꞉sōmōku ankutaya ꞉chuut āyēēnku, nto mā nyoo, kuchama ꞉āyēēnku ankutaya ꞉sōmōku.


text:
Makuchama ꞉wēēriit kutaya ꞉kwaan, nto kutaya ꞉wēēriit kuchama ꞉kwaan. Mākuchuunchuun ꞉chēēbto āk kaamet. Mākuyil ꞉koonyit nyēē kōboontēē keey ꞉koorkēētaab wēēriit āk cheebyoosyeetaab biikooy.”


text:
Yooto, kuwēēkyi keey ꞉Yēēsu biiko ānkumwoochi kule, “Yoo kookas boolteet kuloong'unēē tinkeey, ōmwooyē kule, ‘Mākurōōbēn ra,’ kuyeyakay kuu nyooto.


text:
Nto yoo kāwusunēē ꞉yoomeet komostaab sōōy, ōmwooyē kule, ‘Makulay ra ꞉asiista,’ kuyeyakay kuu nyooto.


text:
Ōbērbērēch! Ōbērē tōōs ōnkētē chēē chaang'. Ōnkēt ōmwoowu kiyēē ibooru ꞉wōliin bo barak āk ng'wēny ‑āmōōnkētē kiyēē mii kuyēyāktōōs bēsyōōsyēchu.


text:
Yoo mii ꞉chiito ake wokōōyyoong'tēēniing' kōōk, kumāchāktōōs isyeem simōkāsyiinē āk chiichoo kutoombo kōōyiititiing' kōōk. Yoo kameeyey kuu nyooto, kōōmuuchē ꞉chiichoo wokurating'.


text:
Yooto, kukwoonchi ꞉biiko alake Yēēsu ānkumwoochi kule, “Kibakach *꞉Bilaato Yuutayeek alak chēbo Kalilaaya yoo kiyibu tukuuk /kēēbēēlchinēē kōrōsēēk ām *Kōōtaab Yēyiin.”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu bichooto kule, “Ōbērē ꞉akweek kiboonto ꞉bichoo ng'ōōkisto nyēē wōō kusiir Yuutayeek alak? Ara ꞉kiyooto sōō nyēē kiyey /sikeebakach?


text:
Nto yoo kiturbubchinē ꞉kiyoo ki kooy miisin ām Siloowaam biiko taman āk sisiit kubēk ii, ōbērē ꞉akweek kiboonto ꞉bichoo ng'ōōki nyēē wōō kusiir biiko tukul ām Yēērusālēēm?


text:
Nto mii yoo, kōōboorunēē ꞉Yēēsu tyoonkōōchēēt kule, “Kiboonto ꞉chiito ake mbareetaab *musābiibuunēk. Kimii ꞉kēētit ake mbaraanaa nyēē /kikēēkuurēē *mutiiniit. Kiirwoomē ꞉chiichoo kēētooto kwaak ānkōōsyoochē āmānyōōru lokoyaa.


text:
Kinyit ꞉kēētoo chiichooto yooto, kumwoochi nyēē kiyēytooy mbareet kule, ‘Kēnyiitaab sōmōk ꞉nyi ārwoomē kēēti āmāānyōōru kiy! Ntēē kaker mbareet buch. Kunyi, iluultē!’


text:
Kukētyi ꞉chiichoo kule, ‘Mokoryoontēēt, kany tākēēriibēē kēnyiiniitēnyi baateey! Āmāchē ayeyte ām kēēlto nyēē karaam kusiir kwaak āroonkyinē buurēēsik.


text:
Kutiinyēē ꞉Yēēsu cheebyoosyeet āwunnyēk. Yooto, kuchuulakay ꞉suweetaab cheebyoosyaanaa bakeenke ānkusilto Yēyiin kubirchinē kōōnkōy.


text:
Nteenee kinyēēr ꞉kāāyyoong'iintēētaab kōōtaab saayeet kuuyu kiisoobiis ꞉Yēēsu yēē ki *Sabaato.<br/>Kimwoochi biiko kule, “Mii ꞉bēsyōōsyēk lo chēē /kēēyēyēē yiisyēēt. Chooto ꞉chēē māchāktōōs ōkwoonii /bokiisoobook āmēēbērē bēsyēētaab *Sabaato.”


text:
Yooto kulē ꞉Yēēsu, “Kiblembechiisyechu! Ntēē ōyēyiisyē ꞉nkakweek yēē Sabaato! Ōmāchē ōmwoowoo kule ‑mōōtyoochē tany nto ku sikiryo ānkōōkwēr wokuyye bēēko yēē bēsyēētaab Sabaato?


text:
Kikiikurat ꞉Kibrōkōsyoontēēt cheebyoosyaani kēnyiisyēk taman āk sisiit. Nteenee kēēkoosēē keey Yēyiin kuu *Abraam. Ara kaayey ꞉anii ng'ālyoo nyēē miyaat atyaaktee nyalili ām bēsyēētaab Sabaato?”


text:
Kichusyo ꞉buunikaab Yēēsu, nteenee king'ērēkiis ꞉biiko alake kubo tukuuk chēē /kiilātē chēē kiyey ꞉Yēēsu.


text:
Kiineet ꞉Yēēsu ng'ālyoo kurubta keey āk Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Kiteebee biiko kule, “Wuu nee ꞉Bāytooyiisyēētaab Yēyiin? Nto +/mākiiboorunēē nee?


text:
Okany āmwoowook, kerkeey kēbuswoontēēt ake nyēē mining' nyēē /kēēkuurēē *aritaaliit. Yoo kabiit ꞉kēbuswoontooni, kuwōōyiitu ankusabach kut koomuuch kuminy ꞉tāriitēk.”


text:
Nto mii yoo, kumur ꞉Yēēsu kiriinkōōsyēk āk soong'wēk kōōnēētiisyootē yooto tukul kutākyinē keey Yēērusālēēm.


text:
Yooto, kuteebee ꞉chiito ake kule, “Mokoryoontēēt, makooraraach ꞉Yēyiin biiko chēē ng'ēri sōō baateey?” Kukētyi ꞉Yēēsu kule,


text:
“Mariich ꞉kurkeetaab Kaab Yēyiin. Kunyoo, kōōkiil keey ꞉chii sukōōwut kutakuyaataat ꞉kurkeet, kuuyu yoo kāākutēmēl ꞉chiitaab kōōto makusyeem ꞉biiko chēē chaang' kule kōōwut, nteenee mēēmuukāksē. Nto choo /kaakeekerta saang' ānkōōkōnykōōny kurkeet /kēēyootyi, kumwoochinē choo ꞉Mokoryoontēēt kule, ‘‑Māānkētook.’


text:
Mākumwooy ꞉Mokoryoontēēt kule, ‘‑Māānkētook, āmēēbērē +mōōwut kōyi kubo miyootyēēt nyoo ōboontē. Kunyoo, ōbēēchi keey!’


text:
+Mabokuriirunee ꞉biiko chēē chaang' ng'wēny kule nto kisimkusyeem kōōwut /kumanaakeeker kurkeet. Kumii kēēyyoong'iis saang', mākukāsē *Abraam, Isaka, Yāākōbō ākoo *wōōrkooyikaab Yēyiin tukul choo mii kibkōōnkōy.


text:
Nteenee ōrōōtootē ng'ālyoontooni: Mākubooyiit lēt ꞉choo yibē keey barak, nto choo yibē keey ng'wēny, makoonto.”


text:
Kikwoonchi yooto *꞉Farisaayeek alake Yēēsu ānkumwoochi kule, “Yoo imāchē isob, ing'eetee yu, kuuyu mii *꞉Ērōōtē kuchēēng'iing' kumāchē kubakachiing'.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu Farisaayeechaa kule, “Obe bōōmwoochi kimōkōyiinoo kule tāātāsē ꞉anii taay ābēbēētootē tāmirmirook chēē miyootēch ānkāāmiitē āsoobootē biiko raat āk tuun, nteenee +māāyityi tabanta ām bēsyēētaab sōmōk.


text:
Man sinee kule +māāwēēsyētē raat, tuun āk kōōyyiin. Māyēmāktōōs kumēēchi *꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin wōlto ake tukul yoo mā Yēērusālēēm.


text:
Wōōy, wēē, Yēērusālēēm, wē, Yēērusālēēm! Irumē wōōrkooyik ānkiiwiirēē rwoontōōk biiko choo iyooku ꞉Yēyiin kule kuyisuung'! Kyaasyeem kunyil areet chēē chaang' kule āyisu biikuuk kuu wōloo yisuntooy ꞉nkokya kinyiinyiiyēēnik kōōwut kebebaakyii, nteenee mānēēkōōnoo kut ayey kuu nyooto.


text:
Kunyi kuyoochiin ꞉kāng'woong'. !Kāāmwoowook, kuchakee raat kuwo taay mātābōōkāsoo, ākoy omwaay kule, ‘Ibēruuroot ꞉nyoo chōōnii ām kaayneetaab Yēyiin.’”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, yēē ki bēsyēētaab *Sabaato, kuwo ꞉Yēēsu kaytaab chiito ake nyēē ki akeenke ām *Farisaayeek chēē ki wōōyēch. Kimii nkicheek ꞉Farisaayeek alake kayaata. Kimii kuchēēng'ē kukas yoo makuchwees ꞉Yēēsu bēsyēētaab *Sabaato.


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu Farisaayeechaa āk kāānēētikaab kiruutēk kule, “Chāmwēēch ꞉kiruutēk /kiisoob chii yēē bēsyēētaab *Sabaato, nto acha?”


text:
Mānāāwāl kiy ꞉bichoo. Yooto, kunam ꞉Yēēsu chiichoo āwut ānkōōsoob nto yityo, kumwoochi kuwēēchi keey.


text:
Nto mii yoo, kuwēēkyi keey ꞉Yēēsu Farisaayeechaa ānkumwoochi kule, “Yoo kēēsuuchi ꞉lakwang'uung' nto ku teeng'uung' ng'wēēn yēē *Sabaato, ichuutunēē ng'wēēn oob areet akeenke?”


text:
“Yoo /kākēēkuurook obe saakwa ake tukul, ‑mōōmoymooyē ng'ēchērōōk chēbo koonyit. Āmwooyē kuu nyooto, kuuyu imuuchē kuyit ꞉toontēētaab kayaata nyēē koonyitoot kusiiring'.


text:
Mākukwēryoon ꞉chiitaab kayta toontoonoo ankuchokoong'eeteeniing' yoo 'kēēbuurēē ankookeering' ꞉toontoonoo. Yooto, +mēēchus ankiicheeng' ng'echer ake tukul nyēē kākēluung'.


text:
Nto kiyēē māchāktōōs ōyēyē ku nyi: Ōtēbēē ng'ēchērōōk choo bo lēt. Inkētē ꞉ng'oo yoo kāchō ꞉chiitaab kayta ankukasing' imiitē 'kēēbuurēē yooto, makoong'eetiing' wēētēbēē ng'echereet nyēbo taay. Yooto, +/mākēēkoonyitiing' ām taayeetaab tāyēēk chuut.


text:
Kunyoo, chii ake tukul nyoo yibē keey barak +/makiichuchuuk. Nto nyoo yibē keey ng'wēny, +/mākiitōrōōr.”


text:
Nto mii yoo, kukētyi keey ꞉Yēēsu chiitaab kayta ānkumwoochi kule, “Yoo 'keeyey saakweet, māmāchāktōōs ikuurē baateey chōōrōōnuutēkuuk, mbo ng'eetaabkoomēt, tilyōōnuutēkuuk nto laatoosyekuuk choo mokorēēn, choo inkētē kule mākukuuring' nkinyiing' bēsyēēt ake.


text:
choo ‑mēēmuuchē kukuuring' bēsyēēt ake. Yooto, mākōōbēruuriing' ꞉Yēyiin ānkutuwēniing' ām bēsyoonoo ing'ēētēē meet biiko choo churtootiin.”


text:
Yu kakas ꞉chiito ake nyēē kyoomiisyē ākoo Yēēsu ng'aleechaa, kumwooy kule, “Ibēruurootiin sōō, kule nee ꞉biiko choo +mābokwoomiis ām saakweet nyoo bo Kaab Yēyiin.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “King'eet ꞉chiito ake kuyey saakweet nyēē wōō ānkukuur biiko chēē chaang' kukwa saakwaanaa.


text:
Yu kayit ꞉bēsyēēt nyēē /kikyoomēē saakweet, kōōyookto motwooriintēēnyii wokumwoochinoot bichoo kukwa.


text:
Nteenee kitoow ꞉ake tukul ām bichooto kusoom nyooyeetaab kaat kuuyu kimēēmuuchē kuchō. Kimwooy ꞉ake kule tākumiitē kumārārē mbareet nyēē kitākwoolē.


text:
Yu keeyeey ꞉motwooriintoonoo kaa, wokumwaayta riirikaab bichoo. Yu kakas ꞉chiitaab kayta kuu nyooto, kunyēēr. Kōōyookto motwooriintēētkēy kubuntootēē kēēlwookik choo wōōyēch āk choo minkēēch ām *kiriinkēēng'waa wokukuuroot chii ake tukul nyēē banan nto nyēē sōnkōchoot nto nyēē ing'woolē ākoo nyēē koraat.


text:
Kumwoochi ꞉chiichoo motwooriintēētkēynyii subak kule, ‘Āmāchē tāwēēkuurootē biiko alak kukwaanaatee rōōrōōkiisyēk tukul chēbo yēēmooni. Kany kuchō ꞉chii ake tukul nyēē 'kēētuuyēē nto anyuun koonyiit kōyi.’


text:
Māmii ꞉chii mbo akeenke ām bichoo /kōsimkēēkuur nyēē makucharee kiy mbo kisich nyoo /kōōkēēyēytoochi.”


text:
Yooto tukul, kimii kurubootē ꞉biiko chēē chaang' Yēēsu. Kuweech keey ꞉Yēēsu kukas bichoo ānkumwoochi kule,


text:
“Chii ake tukul nyoo māchē kuruba, kumāchāktōōs kuchama kusiir wōlēē chāmtooy kwaan, kaamet, koorkēēnyii, lōkōkyii, mbo ng'eetaabkaamet nto mbo cheebkaamet ankuchamta mbo soboonnyii kubo anii. Yoo māwuu nyoo, māyēku rubiintēēnyuu.


text:
Ng'oo ām akweek ꞉nyēē imuuchē kuteech kōōto yoo mānēēbuur ng'wēny ānkōōyiit tukuuk chēē boonto yoo yēmē kutēēksēē?


text:
Yoo ‑kāmēēyiit, kōōmuuchē kutoow tēēksēēt nto mii kwēēn āk kwēēn, kurār ꞉tukuuk. Yooto, mākuroorchi ꞉biiko kule,


text:
Nto, māmii ꞉bāytooyiintō nyēē imuuchē kurat keey kule kuwo booryēēt, yoo mānēēbuur ng'wēny āk biikaab kōōkwēēnyii. Mākyiintōōs kukas yoo imuuchē ꞉lukēēnyii nyēbo murēnik kisyēērōōk taman, kōōbēl buunik kisyēērōōk tibtēm.


text:
Yoo kāsē kule mēēmuuchāktōōs, kumāchāktōōs kōōyookto alamaalyeet wokung'āloolchi buunik kutākumii wōlēē lōō sukung'eet kōōchoomnyo keey.


text:
Muunyeet nyoo ‑meekukaraam, mēēbērē /tākēēyēyēē kiy. ‑/Mākiisēērēē mbo mbareen kule sukooneer āmiik. Yoo kaakumiyatiit ꞉muunyaanaa kumāchāktōōs /kēēlulukto. Nyoo yēbē yiit, kukas.”


text:
Kimii ꞉yēē kikwoonchinē Yēēsu ꞉kāāruruukikaab *syuuruut chēē chaang' āk biiko alak chēē kiyēyootē ng'al chēē miyootēch. Kibokuyēbchinē yiit ꞉bichoo kiyēē kiinēētē ꞉Yēēsu.


text:
Yooto kōōng'unyng'uunyiis *꞉Farisaayeek āk kāānēētikaab kiruutēk kumwooyē kule, “Ntēē toochē ꞉chiichi biich chēē kibng'ōōkisiis ānkwoomiisyē ꞉tukul?”


text:
“Yoo iboontē kēēchiirēkuuk bokol ānkubot ꞉akeenke, ibākookyinē oob chuut tāmānwookik sokool āk sokool yeechey ankuweecheeng'aate nyoo kābotē?


text:
Yoo 'keeyit kaa ii, ikuurē oob chōōrōōnuutēkuuk āk laatoosyekuuk ānkubōōng'ērēkiisyē ꞉tukul kuuyu 'kēēnyōōru kēēchiiryoonoo?


text:
Ām kēēlto nyēē wuu nyiitēnyi, makung'erech ꞉nkinee Yēyiin kubo choolwookiintēēt akeenke nyoo kākēt keey kusiir biiko tāmānwookik sokool āk sokool choo kuurē keey kule churtootiin āmāmāchē kule kuweek.


text:
Nto yoo boonto ꞉cheebyoosya beesaanikyii chēbo koomānuut ānkōōsuuyto ꞉akeenke, tābē oob taariit ānkōōbuuch kōōto tukul kuchēēng'so kut kunyōōr beesyaantaanaa?


text:
Kimii ꞉yēē kimwoochi ꞉wēēriit nyēē mining' kwaan kule, ‘Abayya, āmāchē irōōbwoo tukuuk chēē cheechuu.’ Kucham kwaan. Kunyoo, kirōōbchi wēēriit nyēē wōō cheechii ānkurōōbchi nkinee nyēē mining' cheechii.


text:
Yu kakeeyta ꞉bēsyōōsyēk chēē ng'ēri, kunam ꞉wēēriit nyi ki mining' cheechii ānkuwēēchi keey kōōr nyēē lōō. Kiwokwaamee tukuuchoo tukul keelat.


text:
Kunyoo, kuwo kaytaab chiito ake ām kōōroonooto ankuwokusaaysaay kule kōōbuurto keey sukuyēchinē yiisyō ake tukul. Kōōkoochi ꞉chiichoo kuriibē tōōrōōk.


text:
Koosootee keey ānkulē, ‘Ntēē nyōōru ꞉motwoorikaab baabaanii āmiik chēē yēmē kwaam kut kung'ēt ꞉alake. Ām nee sukubakachaa ꞉kēmēy ām wōli?


text:
Yu keewaany ꞉wēēroo koosoot kuu nyooto, kunam baanta kooyeey kang'waa. Yu makuyit kaa, kutoobēn ꞉kwaan. Kōōnkēt kule ākoo ki wēēroonyii. Kukāsyi kiisayta ankulabat wokutorooch.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉wēēroo kwaan kule, ‘Baaba, kyāāchoolwookēnchi Yēyiin ānkāāchoolwookēnchiing'. Māyēmāktōōs tāāyēku lakwang'uung'.’


text:
Kumwoochi ꞉kwaan motwoorikyii kule, ‘Ōyibu areet akeenke sireet nyoo karaam ām tukul, kimoorineet āk kwēyōōnik ānkōōlookyi wēēri.


text:
kuuyu ākoo tākusoboot ꞉wērinyuu nyi kyāābērē kiikume. Kikiikubot, neennyi kāākōōyēēw.’ Nto yityo, /kēētoow /kyaam saakweet.


text:
Yooto tukul kimiitē ꞉wēēriit nyēē wōō mbareen kuyēyiisyē. Nto yu rōōtu kaa, kukas kutyēēntōōs ꞉biiko.


text:
Kukētyi ꞉motwooriintoonoo kule, ‘Kāākōōyēēw ꞉ng'eetaabkoomēt kuchāmē keey, kunyoo kayeeny ꞉kōōn wuunwaanaa koneraat kwaam ꞉biiko kung'ērēkiis.’


text:
Nteenee kumwoochi kwaan kule, ‘So, abayya! Kwāāyēwuung' ꞉anii yiisyēēt ām kēnyiisyēk chēē chaang' nyēē mānāākēwēynoon āmēēbērē 'kiikōōnoo mbo kwesta abaybaayee keey ꞉nkanii āk chōōrōōnuutēkyuu.


text:
Nto yu kēēyēēw ꞉wēēring'uung' ꞉nyi kiwokwaamee tukuukuuk keelat kōōbootyi chēēmurēniis, neennyi kāchēēyēēnkyi wuunwa nyēē kōnāmē ꞉koong'ta ām biiy ing'ērēkyi.’


text:
Kukētyi ꞉kwaan kule, ‘Wēnyoo, kēēboontē keey ꞉acheek āk inyiing' kwaak, anku nyeeng'uung' ꞉kiy ake tukul nyēē āboontē ꞉anii.


text:
Āboontē man ayey saakwaani, kuuyu kikēēbērē kiikume ꞉ng'eetaabkoomēt, neennyi ākoo tākusoboot. Kikiikubot, neennyi kāākōōyēēw.’ ”


text:
Nto mii yoo, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii subak kule, “Kimii ꞉chiito ake nyēē ki mokoryoo nyēē kiboonto chiinyii nyēē kiiyyoonkyinē komosta nyēbo beesaanik. Kiyityi chiitaab kayta ꞉ng'aleek kule kimii ꞉chiichoo kwoomēē tukuuk keelat.


text:
Kukuur ꞉chiitaab kayta chiichooto kuwo kō ānkumwoochi kule, ‘Kwaakas ng'al chēē mā kāroomēch ām wōlēē imiitē. Kunyoo, āmāchē ichōb kiy ake tukul nyēē karaam, kuuyu āmiitē wāāyyoong'tiing' ām yiisyēēt.’


text:
Koosootee keey ꞉chiichoo yu /kābokēēmwoochi kuu nyooto ānkulē, ‘Kāāboot yiisyēēnyuu! +Maayey nee? Ntēē ‑māāboontē nkur chēē sitaayeyaatee yiisyōōnuut chēē nyikiisēch ‑āmāāriiku soomsēēt.


text:
Kikuur biiko choo kiboonto bēsēntaab mokoryoontoonoo. Yooto, kuteebee nyēē kibo taay kule, ‘/Kēēyoochiing' ata?’


text:
Kulē ꞉nyoo, ‘Mwaaytaab *musēytuuniit wōōnkiichēk bokol.’ Kulē ꞉kāāyyoong'iintoonoo, ‘Man, kunyoo, isir kule konom.’


text:
Kuteebee nyēē kiikēērē kule, ‘Ntēē inyiing' /kēēyoochiing' ata?’ Kulē ꞉nyoo, ‘Nkoonuuk kuniyaanik bokol.’ Kumwoochi nyoo nkinee kule, ‘Isir kule tāmānwookik sisiit.’


text:
Kumwooy ꞉mokoryoontoonoo kule, ‘Ntēē ākoo ng'oomng'ook man ꞉chiichi.’ ”<br/>Kunyoo, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Inkētē keey ꞉biikaab kōōrooni ām wōlēē yēytooy tukuukwaa kusiir wōlēē inkētitooy icheek ꞉biiko choo kiikunyōōr lēbkēēyyēētaab Yēyiin.”


text:
Yooto, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Ōyisunēē beesaanik chōōrōōnuutēk chēē ām lētuunoo, yoo kāākuyēk buch ꞉beesaanik, +mabokutaachaak ōminy kooriikaab kibchuulyo ām Kaab Yēyiin.


text:
Chii nyoo /kiikoosēē keey ānkuriibē tukuuk chēē ng'ēri, kuriibē nkicheek chēē chaang'. Nto nyoo ‑/mākiikoosēē keey āmāriibē tukuuk chēē ng'ēri, kumāriibē mbo tukuuk chēē chaang'.


text:
Nto yoo ‑mōōriibē tukuuk chēbo mokornoontiitaab kōōrooni, ku ng'oo ꞉nyēē mākuchāmwook ōriib mokornoontiitaab soboontaab Tāmirmiryēēt.


text:
Māmii ꞉chii nyēē imuuchē kōōmēlchiin kirōkōōn āyēēng' kuuyu ākoy kulay ꞉ake. Kunyoo, mēēmuuchāktōōs /kiinoomnyo yiisyēētaab Yēyiin āk muchastaab beesaan.”


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ōyēyē keey ꞉akweek kule ōchurtootiin ām taayeetaab biiko, nteenee inkētē ꞉Yēyiin tuuyintaab moo nyēē kyoowung'te keey. Kiyēē yibē ꞉biiko kule bo koomānuut, ku buch ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.


text:
Kumanaachokwaamtaat ꞉Bātisāniintēēt Yoowaana lōkōōywēk, ki siruutēk choo kikōōnu *꞉Muusa āk lōkōōywēk choo kiyibu *wōōrkooyik ꞉chēē /kikyoomu. Kung'eetee kāchō ꞉Yoowaana ākoy ra, lōkōōywēk chēē /kyoomtootē ku chēbo Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Nteenee mii ꞉biiko chēē chaang' kukwiilē.


text:
Chii ake tukul nyoo kakwet koorkēēnyii ankoomut ake, kaakubar kooyēēyto. Nto nyoo keemut koorko nyēē kaakukwet ꞉saanteenyii kāākōōntosuur ꞉nyoo kooyēēyoo.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Kimii ꞉chiito ake nyēē kiiloochē sirooy chēē kāroorānēch chēbo āliisyō nyēbo barak. Kikicham ꞉chiichi kuyēyē sookwoonuut āk tukuuk chēbo leles.


text:
Nteenee kimii ꞉ake nyēē /kikēēkuurēē Lasaaro nyēē kisyēnunoot ām ng'woowōōk miisin. /Kikikiimukoonchi kaytaab mokoryoontoonoo kurkat.


text:
Nto mii lētuunoo chokume ꞉Lasaaro. Kuyib *꞉malayikaanik wokōōbuurto keey *Abraam. Nyēē mā tyaa, chokume ꞉nkinee chiichoo kiboonto bāytit. /Keemuy,


text:
nteenee /kibokēētōōrchi tāmirmiryēēnyii wōlēē mii ꞉maata nyēē māmisē. Kumii wōlooto, kutoobēn Lasaaro kuboonto keey Abraam.


text:
Kukuurso ꞉chiichoo kule, ‘Baaba Abraam! Ntēē keewaang'taa ꞉maata! Iriireenaa ānkiiyooku Lasaaro chokōōwutēē moorineet bēēko kutiswoo ng'elyebta.’


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Abraam kule, ‘Wēnyoo, māchāktōōs inkēt kule yoo kitēēsoboot, kiinyōōru tukuukuuk chēē kāroomēch chēē 'kiimāchē, nteenee kimii ꞉Lasaaro ng'woonin. Kunyi, miitoochi keey ra ꞉Lasaaro wōlēē nusaat, ānkiimiitē ꞉inyiing' ng'woonin.


text:
Nto subak, mii ꞉nkōriit nyēē wōō miisin kwēēnuunyoo nyēē yoo kālē ꞉chii ake tukul nyēē mii wōli kuchō komosaa, mēēmuuchāktōōs. Māmii mbo subak ꞉chii nyēē imuuchē kuchōōnēē komosta nyoo imiitē kuchō komosi.’


text:
wokumwoochi mbo ng'eetaabiya muut kule kuriib keey /simākēētōōrchi nkicheek wōli tēē nyi ꞉ng'woonin kōōyyiin kābēk.’


text:
Nteenee kukētyi ꞉Abraam kule, ‘Kany kuyēbchi yiit siruutēkaab Yēyiin choo kikōōnu *꞉Muusa āk *wōōrkooyik.’


text:
Kukētyi ꞉nkinee chiichoo Abraam kule, ‘Baaba, māyēmē kuu nyoo baateey, nteenee kaykay yoo /kāākiiyookto chiito ake nyēē kiikume. Imuuchē kuwēēkiis ām miyootyēēt nyēē kiikuyey.’


text:
/Kēēkētyi chiichoo subak kule, ‘Yoo māmāchē raat mbo ꞉ng'eetaabkoomēt kukas kiyēē kimwooyē ꞉Muusa ākoo wōōrkooyik, ku mākoy kukāsyi chii ake tukul nyēē kang'eetee meet.’ ”


text:
Nto mii yoo, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Mii ꞉biiko chēē makuken biiko alak kutaya, nteenee mākung'woonchi sōō kule nee chii nyoo kakenta ake.


text:
Misyinē /kēērātyi chiichoo rwaa nyēē wōō kaat /ānkēētōōrchi araaray kuling'ta, kusiir yoo kātākēnē biikyuu choo tākukuskus ām kāāyēnēēt.


text:
Kunyoo, ōriib keey!<br/>Yoo kāyēwuung' ꞉ng'eetaabkoomēt ng'ālyoo nyēē miyaat, iburyoong'tē. Nto yoo kāchokusooming' nyooyeetaab kaat, inyōōchi kaat.


text:
Ānkoo kāyēwuung' nyēē miyaat kunyil areet tisab ām bēsyēēt ānkuchōōnii yooto tukul chokusoomē nyooyeetaab kaat, inyōōchinē.”


text:
Nto mii yoo, kumwoochi *꞉lēbkēēyik Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, teeyeyeech kiikaasee keey Yēyiin miisin.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Nto ōtinyē mbo kaakaaseet nyēē kisich nyēē tēē kēbuswoontēētaab *aritaaliit, nto imuuchē kukāswook mbo ꞉mōkōywooni, yoo kōōmwoochi kung'ēēwunēē keey tiikiit ankuwokuchaan keey araaray.


text:
Imuuchē ꞉chiito kuboonto motwooriintēēnyii nyēē ākiisyē nto nyēē ibātiisyē. Nto yoo kārōōt kaa, māchāmchinē ꞉mokoryoontēēnyii simkwoomiis,


text:
nteenee māchāktōōs kubay mokoryoontoonoo kurook. Yoo kaakoowaany ꞉mokoryoontēēt āmiisyēēt, mākwoomiis ꞉motwooriintēēt.


text:
Kunyoo, yoo kooyey ꞉akweek kiy ake tukul kuu wōloo /kēēmāktooy, ōmwooyē kule, ‘Yiisyēēnyoo ꞉nyooto.’ ”


text:
Yu katas taay ꞉Yēēsu ākoo rubiikyii kumii kutākyinē keey Yēērusālēēm, kuyit yēē kibo kiyōōtēētaab yēēmēētaab Kalilaaya ākoo kōōrēētaab *Samaaryaa.


text:
Yu kayit saang'ta ake nyēē kimii yooto, kukas biiko alak taman chēē kiboonto *makereenik. Kimāmāchē ꞉bichoo kulēēkityi Yēēsu.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “Bōōboorchi keey kibkōrōs.” Kuba ꞉bichoo. Nto kumii kēēltaab too, kukas keey kule kāākusobcho!


text:
Kukutuny ānkuyim kutiiny ꞉tokochta ng'wēny ānkubirchi Yēēsu kōōnkōy ānkoo kibo kōōrēētaab *Samaaryaa ꞉chiichi.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Ing'eet ānkiiwēēchi keey. 'Kēēsob kuchurta kuuyu 'kēēkoosēēnoo keey.”


text:
Nto mii yoo, kuteebee *꞉Farisaayeek alake Yēēsu kule, “Chōōnii āyu ꞉bāytooyiisyēētaab Yēyiin?” Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Māmii ꞉kiyēē ibooru yēē chōōnii ꞉bāytooyiisyoonoo kuu wōloo ōsōōtitooy ꞉akweek.


text:
Māmii mbo ꞉chii nyēē mākumwooy kule, ‘Ong'nyiin’ nto ‘Ong'nyi.’ Ntēē ōboontē keey kēny Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Makukwa ꞉bēsyōōsyēk chēē +moomwaay kule nto āyēēwu ꞉anii, *Wēritaab Chii. Nteenee ‑mōōkāsoo.


text:
+Mōōkāsē /kēēmwooyē kule, ‘Kāākōōyēēw! Ong'nyiin mii yuun!’ nto ‘Ong'nyi mii yu!’ ‑Moobe kule boocheeng'aataa,


text:
Kyoomiisyē yooto ꞉biich ānkuyyēēsyē ānkōōmutiisyē ākoy bēsyoonoo kiiwutē ꞉Noowa āk biikyii mwēēnkēēt. Nto mii yoo, kuchō ꞉taambiliilyeet kōōrēēt tukul nyēē kiimukuus biich.


text:
Makukerkeyiit mbo subak ākoo bēsyōōsyēchoo kibo Lōōt. Kiwuulyootēē ꞉biiko yiisyōōnuutēkwaa kuu kwaak kwoomiisyē ānkuyyēēsyē, kiyēyē mung'aareeng'waa, kichoonsē ānkutēēchē kooriikwaa


text:
ākoy bēsyēēt nyoo kibākooktooy ꞉Lōōt Sōtōm. Yooto, kuroong' ꞉Yēyiin aryaanteet ake nyēē layaat ām barak nyēē wuu roob. Kiimukuus biiko tukul.


text:
Yoo kanyoorta ꞉ng'aleechu chii saang', ‑meeyeey kō wokōōruruuch tukuukyii ameeyeey kaa mbo ꞉choo mii mbareen.


text:
Nyoo kāyēētyi keey soboontaab kōōrooni, mākōōboot soboonnyii bo kibchuulyo. Nto nyoo kēēkooyto soboonnyii ām kōōrooni, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
Kuteebee ꞉rubiik Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, +makeenyoortiing' ānō?” Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Yoo mii ꞉mōtōōng'wēk, kumii yooto ꞉muuswēk.”


text:
Kimwoochi kule, “Kimii ꞉chiito ake kiriinkēēt ake nyēē kiitiilē ng'al ām kōōk. Kimēēywēyē ꞉chiichoo Yēyiin āmākoonyitē biiko.


text:
Kimii ꞉nkinee cheebyoosyeet ake kiriinkoonooto nyēē ki musuk. Kiwēētii ꞉cheebyoosyaanaa wōlēē mii ꞉chiichoo kibtaman kumāchē kule /kēēyēytoochi ng'aleekyii.


text:
Kikwētyi ng'aleekaab cheebyoosyaanaa nyēē lōō. Nto mii lētuunoo kumwaayee moo kule, ‘Ānkoo ‑māāywēyē ꞉anii Yēyiin nto chii ake tukul,


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Yoo imuuchē ꞉choolwookiintō nyēē wuu nyoo kuyēchi cheebyoosyaanaa manta ii,


text:
!Kāāmwoowook, yoo kāākuyityiin, mākuyēchi biikyii manta areet akeenke. Nteenee kany ateebeenaak: Ata ꞉biiko chēē makumuyta kut ayitu ꞉anii *Wēritaab Chii, ānkāānyōōru kōōkoosēēnoo keey?”


text:
Nto mii yoo, kurārchi Yēēsu ng'ālyoo biiko alak chēē kikuurē keey kule churtootiin ānkimōōntooy biich. Kimwoochi kule,


text:
“Kimii ꞉biiko alake āyēēnku chēē kibokusaay ām *Kōōtaab Yēyiin. Ki *Fārisooyiin ꞉ake, nto ake ku kāāruruukiin bo *syuuru.


text:
Kichō ꞉Fārisooyiintoonoo taay ankusaay kule, ‘Yēyiin, ābiruung' kōōnkōy, kuuyu ‑māāyēku choolwookiin kuu wōloo wuunto ꞉sāsiik, kibrōkōsiis, choo mārtootē āk mbo kāāruruukiintooniin bo syuuruut.


text:
*Ākirē āmiisyēēt areet āyēēng' ām wiikiit ānkāākooytooy akeenke ām taman nyēbo kiy ake tukul nyēē ānyōōru.’


text:
Nteenee kikiiyyo ꞉kāāruruukiintoonoo bo syuuruut wōliin bo lēt. Maneemuuch kukas barak, kusooyē, nteenee kinam keey kwermet ankuriiree keey ām wōlēē mii ꞉Yēyiin kumwoochinē kule, ‘Baaba Yēyiin, iriireenaa anii nyi kyāāchoolwookēn.’


text:
!Kāāmwoowook, chiito nyēē kiiyeey kaa /kukāākēēnyōōchi kaat ku kāāruruukiintoonoo bo syuuruut nyoo kiyibē keey ng'wēny āmēēbērē Fārisooyiintoonoo. Kunyoo, chii nyoo yibē keey barak +/makiichuchuuk, nto nyoo yibē keey ng'wēny, +/mākiitōrōōr.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kōōmutyi ꞉biiko alake Yēēsu lēēkōōk chēē minkēēch kumāchē kule kutiinyēē āwunnyēk ānkōōbēruur. Yu kakas ꞉rubiik bichoo, kōōburyoong'to.


text:
Nteenee kimwooy ꞉Yēēsu kule, “Ōbāroochi lēēkōōy kukwa wōlēē āmiitē, kuuyu biiko chēē wuu chuutēchu ꞉chēē nyoolchinē Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
!Kāāmwoowook, mākoy kōōwut Bāytooyiisyēētaab Yēyiin ꞉chii nyoo māchāmtooy Bāytooyiisyoonoo kuu lōkōchoo.”


text:
Yooto, kuchōōnchi ꞉kāāntōōyiintēēt ake nyēbo Yuutayeek Yēēsu ānkumwoochi kule, “Kāānēētiin iyēku chii nyēē karaam! +Maayey kule nee sāānyōōru *soboontaab kibchuulyo?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “'Kēēsōōtyēēchoo nee siimwaay kule akaraam ꞉anii? Ntēē Yēyiin nkit ꞉nyēē karaam!


text:
Ābērē kiisuman kiruutēkaab Yēyiin choo kikōōnu ꞉Muusa choo mwooyē kule, ‘‑Meemarte, ‑mēērumiisyē, ‑mēēchōōrsē, ‑mēēmōlōlchi chii ng'ālyoo. Koonyit kōōn āk koomēt.’”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Botuung' ꞉kiito akeenke. Wee-alte kiy ake tukul nyēē iboontē ānkiiyēētyēēchinēē bānoonik. Yoo 'keeyey kuu nyooto, irubwaa. +Mēēnyōōru bāytit nyēbo man ām Kaab Yēyiin.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu wōlēē kāwēēto ꞉chiichoo, kumwooy kule, “Wuuy sōō kule nee kucham ꞉biiko choo boonto bāytit Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Nyumnyum mbo kubuntēē *꞉tembes koong'taab sintaaniit kusiir kōōwut ꞉chiito nyēē boonto bāytit Kaab Yēyiin.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Kiyēē mēēmuuchāktōōs ām wōlēē mii ꞉biiko, kōōmuuchāktōōs ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, chii ake tukul nyēē kaakubakaakta kooriikyii, koorkēēnyii, mbo ng'eetaabkaamet, kwaan āk kaamet nto lōkōkyii kubo yiisyēētaab Yēyiin,


text:
mākōōkoochi ꞉Yēyiin chēē chaang' raat kusiir choo kōboonto. Mākunyōōr mbo *soboontaab kibchuulyo ām kōōrēēt nyoo chōōnii.”


text:
Kuwēēto ꞉Yēēsu rubiikyii choo ki taman āk āyēēng' komos ānkumwoochi kule, “!Kookas, kēēmiitē kēēbēētii Yēērusālēēm. Yoo kakeeyit wōlooto, mākuyityiin man kuu wōloo kikiikung'oorta ꞉wōōrkooyikaab Yēyiin kēny kurubta keey ākoo *Wēritaab Chii.


text:
Yu kikiikuriik kuyit ꞉icheek *kiriinkēētaab Yēērikō, kunyōōr cheebkoraatyaanteet ake nyēē kisoomsē ām kēēlto komos.


text:
Yu kakas ꞉cheebkoraatyaantaanaa bōlātēētaab biiko chēē chaang' chēē kikēēytooy, kumwooy kule, “Ng'oo ꞉bichu mii kung'āloolootē ēē?”


text:
Kōōburyoong'to ꞉biiko chēē kimii taay kule kusiis. Nteenee kikuurchi barak miisin kule, “Mōchōkōrēētaab Tāwuti, ankiiriireenaa!”


text:
Kōōyyo ꞉Yēēsu ānkumwoochi biiko kule, “Ōrēētoonu baa chiichoo kuchō yu.” Yu /kakiiyiit, kuteebee ꞉Yēēsu kule,


text:
Kumwooyē ꞉Yēēsu kuu nyooto, kukāstooy ꞉chiichooto bakeenke ānkuwēēto keey Yēēsu kusiltootē Yēyiin. Kisilto nkicheek ꞉biiko tukul Yēyiin choo kikāsē ng'aleechaa.


text:
Kimii ꞉chiito ake wōlooto nyēē /kikēēkuurēē Sakaayo. Ki kāāruruukiintēētaab *syuuruut nyēē wōō ānkiboonto bāytit nyēē wōō miisin.


text:
Kisyeem ꞉Sakaayo kule kukas Yēēsu, nteenee kimēēmuuchē, kuuyu ki chaang' ꞉biiko, nto subak kibar ꞉nwookinto.


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu yooto, kukas barak ānkumwooy kule, “Sakaayo, rēku baa areet akeenke, kuuyu āyēku ra toontēēng'uung'.”


text:
Kukāsē ꞉Sakaayo kuu nyooto, kurēku areet akeenke ānkuwēēto keey Yēēsu ākoy kanyii nyēē kabaybayiit miisin.


text:
Nteenee mānāāng'ērēkyi ꞉biiko alake ng'aleechaa. Kiing'unyng'uunyiis kule, “Nto yu kāruutoochi ꞉Yēēsu chii nyēē tinyē ng'ōōki kuu nyi?”


text:
/Kēēmii /kyoomiisyē, kōōyyo ꞉Sakaayo ānkumwooy kule, “Mokoryoontēēt, +māānēmu kisiincheetaab beesaanikyuu ānkāākoochi bānoonik. Nto yēē ākoo mii ꞉chii nyēē kyāānēmunēē cheechii chēē chaang' kusiir chēē /kikēēmāchēē āruruuchootē syuuruut, +māāyookyi kunyil ang'wan ām choo kyaa-am.”


text:
Kibērē ꞉biiko chēē chaang' tōōs mākubāytooyiis ꞉Yēēsu yoo kayit Yēērusālēēm. Nteenee mēēbērē kimii wokuyēyāktōōs kuu wōloo kiisōōtitooy ꞉icheek. Nto kumii ꞉Yēēsu tākōōmuunyē, kumwoochi biiko kule,


text:
“Kimii ꞉mokoryoontēēt ake nyēē kimāchē kuwo kōōrēēt ake nyēē kilōō, /bokēēng'oobchi kāāmuukēywēēkaab bāytooyiisyēēt sichokubayta kōōrēēnyii.


text:
Kumānāāwo, kukuur motwoorikyii taman ānkōōkoochinoot chii ake tukul beesaanik chēē tēē chēbo ake. Kimwoochi chii kuyēyiisyēē laatit nyeenyii kubās keey ākoy bēsyēēt nyēē kēēyēēwunēē ꞉inee.


text:
Yu kēēyēēw ꞉chiichoo ām ruutooy /kukaakeeng'aab kuyēk bāytooyiintēēt, kukuur motwoorikyii taman choo kiikoochinootē beesaanik chokōōboor ꞉chii ake tukul laatit nyeenyii nyēē kiikunyōōr.


text:
Kulēēnchi nyoo ꞉bāytooyiintēēt, ‘Kuu yoo kwēēriib tukuuchoo kō ng'ēri nyēē karaam, +maayeyiing' ibayte kiriinkōōsyēk taman.’


text:
Kookeer ꞉ake kumwoochi bāytooyiintoonoo kule, ‘Beesaanikuuk ꞉chu. Kyaaratee ankeet ankaakonor nyēē māmii ꞉kiy nyēē kitwa.


text:
Kyaakas kule iwuuy 'ankiicham ibirtooy biich ikēsē kiyēē kimēēchoonē ānkiiruruuchēē wōlēē mānēēyis.’


text:
Yooto, kulē ꞉bāytooyiintēēt, ‘Imiyaat. Kubaring' ꞉ng'aleekuuk nkityō. Yoo ākoo inkētē ꞉inyiing' kule āwuuy ꞉anii ankyaacham ābirtooy biich ākēsē kiyēē kimāāchoonē ānkāāruruuchēē wōlēē mānāāyis ii,


text:
kwaaming' ꞉nee simeekonoree beesaanikyuu lēnkuut sukubāsu keey? Nto 'kiiyey kuu nyooto, nto kāchāānyōōru beesaanichaa kukāākutāsyi keey ꞉kiy barak.’


text:
Kuweech keey ꞉bāytooyiintoonoo ānkumwoochi motwoorik alak kule, ‘Ōnēmunēē nyi beesaanichaa ānkōōkoochi chiito nyoo kōtāsyi keey ꞉cheechii miisin kusiir chēbo chuut tukul.’


text:
Nteenee kimwooy ꞉choo kule, ‘Mokoryoontēēt, ntēē chaang' ꞉chēē boonto ꞉nyoo, bo nee /kēētāsyi alak?’


text:
Kumwoochi ꞉bāytooyiintoonoo kule, ‘Kātāwuu nyooto sinee, nteenee chiito nyoo kāyēyiisyēē kiyēē /kākiikoochi, /kēētāsyinē ake, nto nyoo māyēyiisyēē, /kiinēmunēē mbo nyooto kāboonto.


text:
Yu kāyyēēkunēē, kutas taay ꞉Yēēsu āk baanaa. Kimiitē ꞉Yēēsu taay kutēē yooto tukul kutākyinē keey Yēērusālēēm. Nto yityo bokurwoowunēē Beetannyaa.


text:
Yu kāng'ēētyēē Beetannyaa, kuba nto yu kēē-āyēēchēē keey Beetfaaka ām yēē kibo Lekemeetaab *Musēytuuniinēk, kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii āyēēng' kule,


text:
“Obe ākoy saang'iin. Yoo kooyit yooto, +mōōnyōōru sikiryo nyēē tāku siirwaak kurataat amanaakesen chii bēsyēēt ake. Otyaach ānkōōkwērwoo.


text:
Kukwaanta sikiryoonoo ākoy yoo kimii ꞉Yēēsu. Kuyitu, kōōrēēku sirookwaa chēē kikiiliiktēē keey ānkwoolyāktēē bataytaab sikiryēēt sukutēbēē ꞉Yēēsu.


text:
Kumii ꞉Yēēsu kuwēētii, kōōrēēkunoot ꞉biiko alake sirookwaa chēē kikiiliiktēē keey ānkōōyiitoot kēēltaab too.


text:
Yu kayit ꞉icheek yēē kyoobuksēē ꞉kēēlto ām Lekemeetaab *Musēytuuniinēk, kutoow ꞉biiko kusilto Yēyiin ām ng'erekweek. Kityēēnootē yooto ꞉tukul kubo tukuuk chēbo kwōng'uut chēē kiikuyeyaan ꞉Yēēsu.


text:
Kikuurchinootē ꞉bichoo barak kumwooyē kule,<br/>“Ibēruuroot ꞉Bāytooyiintēēt nyi chōōnii<br/>ām kaayneetaab Yēyiin.<br/>Chōōnēē ꞉tāloosyēēt kibkōōnkōy.<br/>Wōō ꞉Yēyiin, lēyyē.”


text:
Nteenee kimwoochi *꞉Farisaayeek alake chēē kimii yooto Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, ānkiiburyoong'tē bichukuuk kumātākumwooy ng'aleechu.”


text:
+/Mākiimukuus kiriinkooni āk biikyii tukul nyēē māng'ētu mbo ꞉rwaa kukeekemeer keey ake, kuuyu kyoomoonte bārooyinto nyēē kikiikukōōnook ꞉Yēyiin.”


text:
Yu kayit ꞉Yēēsu Yēērusālēēm, kōōwut biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin ānkutoow kukwet biiko chēē kimii kwooltooy tukuukwaa ām yooto,


text:
kumwoochinē kule, “Mwooyē ꞉Yēyiin ām siruutēk kule, ‘Bo ꞉kanyuu saayeet,’ nteenee kyooweech ꞉akweek kuyēk kēbēnnyoo wōlēē wunyēē keey ꞉sāsiik.”


text:
Kiinēētiisyē ꞉Yēēsu kwaak ām *Kōōtaab Yēyiin ām bēsyōōsyēk chēē ng'ēri chēē kimii kukwoonii. Kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk ākoo kāāntōōyik alak kuchēēng'ē kule kubakach Yēēsu.


text:
Nteenee kimēēmuuchē kuuyu kiwoolchinē Yēēsu ꞉biiko chēē chaang' kwaak chēē kibokuyēbchinē yiit ng'aleekyii.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kumii ꞉Yēēsu kōōnēētiisyē ānkwoomchinē biiko lōkōōywēk chēē kāroomēch ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin, kukwoonchi ꞉mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch, kāānēētikaab kiruutēk ākoo booyik.


text:
Kuteebee ꞉bichooto Yēēsu kule, “Mwoowēēch, baa, ng'oo ꞉nyēē kikōōniing' kāāmuukēywēēk iyey ng'aleechu?”


text:
yoo kiibātisāniisyē ꞉Yoowaana, kikwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii ꞉Yēyiin, nto wōlēē mii ꞉biiko?”


text:
Yooto kuteebee keey ꞉bichoo kule, “Yoo kakeemwaay kule kikwoonēē ꞉kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii ꞉Yēyiin, makuteebeeneech kule ām nee simākiiyēnchi.


text:
Nto yoo kakeemwaay kule kikwoonēē wōlēē mii ꞉biiko, makuwiireeneech ꞉bichu tēē chu rwoontōōk kēēbēku, kuuyu kiikōōyēnchi ꞉icheek kule ki *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉Yoowaana.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “‑Māāmwoowook ꞉nkanii chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu.”


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwoochi biiko kule, “King'eet ꞉chiito ake kuchaan *musābiibuunēk mbareenyii. Yu kaakuchaan, kukāsyiin āk biiko alak kule kuyēytoochi inee mbaraanaa sukubchēchiin āmiik kōōyyiin yoo kāruryo. Nto mii yoo, kuruuto kuyēk kēny. Yu kāwokururyo ꞉āmiik, kōōyookto ꞉chiichoo kibo mbareet motwooriintēēnyii akeenke wokuyibchi kereeryaanteet nyēē ki nyeenyii. Yu kayit ꞉motwooriintoonoo wōlooto kibo mbareen, kubir ꞉bichoo /kikiikoochinē kuyeyta mbaraanaa ankukwet āmā kiy.


text:
Koosoot ꞉chiitaab mbareet ānkulē, ‘Saayey nee?’ Nto mii yoo, kulē, ‘Mii ꞉kiyēē +maayey. +Māāyooktē wērinyuu nyi āchāmē. Tōōs imuuchē kooywey ra nyiitēnyi.’ Kōōyookto.


text:
Kuyitē ꞉lakwanaa wōlooto, kukuur keey ꞉bichooto kule, ‘Murēchu, ong'nyi ꞉lakwataab murooniito! Okany keebakach sukuyēk ꞉mbaraani nyēēnyoo.’


text:
Yooto, kunam ꞉bichoo wēēroo ānkukwēryoot kuwo tuuyta saang' ankubakach.<br/>Kunyoo ii, yoo koosoot ꞉akweek chokuyēchinē nee ꞉chiitaab mbareet bichoo?


text:
Okany āmwoowook, machokubakach bichooto tukul ānkōōkoochi biiko alak kuriibchi mbaraanaata.” Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kumwoochi ꞉bichoo kule, “Bērē nto māyēyākiis ꞉ng'ala chēē wuu choo.”


text:
Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu ānkumwoochi kule, “Ibooru nee ꞉siruutēkaab Yēyiin ām yoo /kikeesir kule,<br/>‘Tolochta nyoo kitāyē ꞉biiko<br/>nyēē kōōkuyēk tiiyēywoontēētaab kōōto.’


text:
Chii ake tukul nyēē karyaach rwaantaanaa, +/makeetirtir. Nto nyoo kāluulchi ꞉rwaantaanaata, kuruurumē.”


text:
Yu kakas ꞉kāānēētikaab kiruutēk ākoo mbo *kibkōrōs chēē wōōyēch ng'aleechaa kimwooyē ꞉Yēēsu, kōōnkēt kule kimii buch ꞉Yēēsu kukwērē ng'aleechaa liimō, nteenee king'āloolēē icheek. Kukwaany keey ꞉moo bichooto ankumach kule kunam Yēēsu, nteenee kinyōkōriitu, kuuyu ki chaang' ꞉biiko yooto.


text:
Kiiyookto ꞉bichoo yōōtiik kuba wōloo kimii ꞉Yēēsu, wokuyey keey kule churtootiin. Kimāchē kunyōōr ng'ālyoo nyēē keechiwiit ꞉inee sukunam ānkōōyokoochi bāytooyiisyēētaab Rooma.


text:
Kikwēēskwēēsānchi ꞉yōōtiichoo Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, kiinkētē kule imwooyē manta, iyibē biiko tukul kwooyēēch ānkiinēētē biiko kōōnkēt kiyēē māchē ꞉Yēyiin ām kēēlto nyēbo man.


text:
“Ōboorwoo baa beesyaanteet.” Kuteebee yōōtiichoo kule, “Bo ng'oo ꞉mēti āk kaaynaani mii beesyaantaani?”


text:
Kulē ꞉bichoo, “Bo bāytooyiintēēt nyēē wōō nyēbo Rooma.” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ōkoochi bāytooyiintoonoo kiinyii, nto Yēyiin, ōkoochi nyeenyii.”


text:
Nto mii yoo, kukwoonchi subak Yēēsu ꞉biiko alake chēē /kikēēkuurēē *Satukaayeek. Kiiyēnchinē ꞉bichoo kule yoo kaakume ꞉chiito, kaakume kutukul nyēē mēēbērē wokung'ēētēē meet bēsyēēt ake.<br/>Kimwoochi ꞉bichoo Yēēsu


text:
kule, “Kāānēētiintēēt, kisirweech *꞉Muusa kiruutyēēt nyēē mwooyē kule yoo kame ꞉chiito āmānāāsikyiin leekwa ākoo koorkēēnyii, kōōntiiyē ꞉ng'eetaabkaamet koorkoonoo, sukusikyi nyiin lēēkōōk chēē sukuroobta kōōnyii.


text:
Kimii ꞉chiito ake kēny nyēē kiboonto wērikyii tisab. Yu kāwokuwōōyiit ꞉kibooreetyeet, kukēēsyo. Nto mii yoo, kumēēchi keey nyēē mānāāsikyi ꞉koorkoonoo leekwa.


text:
Kōōntiiyiis ꞉wēēriit nyēē kirubu nyoo kimēē. Kōōbuurchiin ꞉nkinee ākoo koorkoonoo ankume āmānāāsikyiin āk koorkoonoo leekwa.


text:
Kookeer ꞉wēēriit nyēbo sōmōk. Kōōbuurto keey ꞉nyoo nkinee koorkoonoo ankume ꞉nkinee āmā leekwa. Kiyeyakay kuu nyooto kut kubēk ꞉wērichoo tukul āmā lēēkōōy.


text:
kuuyu māmēē subak. Makukerkeyiitu malayikaanik ānku lōkōkaab Yēyiin kuuyu kookoong'eetee ꞉Yēyiin meet.


text:
Nto kurubta keey ākoo ng'eeteetaab meet, kiichuurta *꞉Muusa ām sōntiinoo kilāyē yoo kimwooyē kule, ‘Yēyiintēētaab *Abraam, Isaka ākoo Yāākōbō.’


text:
Yoo /kakeemwa kule bo ꞉Yēyiin anum, kōōbooru ꞉yooto kule tākusoboot ꞉chiichooto ānkoo kikiikume kēny. Kunyoo, kurubta keey ākoo Yēyiin, sobchootiin ꞉biiko tukul ānkoo mbo choo kiikubēk.”


text:
Nto mii yoo, kuteebee ꞉Yēēsu bichooto kikwiilē inee kule, “Ām nee yu /kēēmwooyē kule chōōnēē *꞉Kāārārookiintēēt kōōtaab *Tāwuti?


text:
Yoo wuu nyooto ii, kwaam ꞉nee sukusir ꞉Tāwuti ām kitaabuutaab Tyēēnwookik kule,<br/>‘Kimwoochi ꞉Yēyiin Mokoryoontēēnyuu kule:<br/>'Itēbunēē āwunyuu nyēbo taay


text:
Kunyi, yoo kuurē ꞉Tāwuti Kāārārookiintēēt kule ‘Mokoryoontēēnyuu’ ii, kōōmuuchāktōōs kule nee kuyēk muchōkōrēēnyii?”


text:
Kumii tākuyēbchinē yiit ꞉biiko kiyēē kimii ꞉Yēēsu kumwooyē, kuwēēkyi keey ꞉Yēēsu rubiikyii ānkumwoochi kule,


text:
“Ōriibēē keey kāānēētichoo bo kiruutēk, ‑amoorub ātēbuutēkwaa. Kicham ꞉bichu kōōloochē sirooy chēē yoo /kakeekas, /simkiinkētē kule icheek kiirwookik. Kicham mbo subak kubēēsyētootēē wōlēē chaang' ꞉biich /sikiisubooyootē nyēē /kākēēkoonyit. Kicham subak kulēkwēlē ng'ēchērōōk choo bo taay ām kooriikaab saayeet ānkōōmoymooyē mbo ng'ēchērōōk chēbo taay ām kaab saakwa ake tukul.


text:
Lātunootē mbo koor chēē musuuk sukuyibēē tukuukwaa. Sooyē miisin kuyēyē keey kule churtootiin. Biich chēē wuu chuutēchu chēē mākuyēchi ꞉Yēyiin ng'al chēē bichiiyēch kusiir choolwookiin ake tukul.”


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu *Kōōtaab Yēyiin, kukas wōlēē kiikoochintooy ꞉biiko chēē ki mokorēēn beesaanik loolēēt nyēē /kikiiruruukyinē beesaanik kubo yiisyēētaab Yēyiin.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “!Kāāmwoowook, cheebyoosyaani musuk ꞉nyēē kēēnēm beesaanik laatit nyēē wōō kusiir chuut tukul.


text:
Kāng'ōmōrunēē ꞉bichoo mokorēēn laatit nyoo kēēkooytooy wōlēē bo chēē boonto, nteenee kābār ꞉cheebyoosyaanaa loolēēnyii tukul.”


text:
Yooto, kutoow ꞉rubiik kung'alaalee *Kōōtaab Yēyiin. Kimwooyē kule, “Kāroorānēch nyēē tyaa ꞉rwoontōōchu /kikeeteechee Kōyi bo Yēyiin! Kāroorānēch mbo nkicheek nyēē tyaa ꞉tukuuk chu /kikēēkōōnu /kiikaraaranee kōyi!” Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichoo kule,


text:
“Mii ꞉bēsyēēt nyēē +/mākiiturbuub tukuuchu ōchōrōkyinē. +/Mākiiturbuub nyēē māmii ꞉rwaa mbo akeenke nyēē ng'ētu kukeekemeer keey ake.”


text:
Yooto, kuteebee ꞉rubiik Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, yēyāktōōs āyu ꞉ng'ālyoontoonoo ānkumākōōboor ꞉nee?”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ōriib keey ‑/makiiberbeeraak. Choong'ēch ꞉biiko chēē makukwaanaat ankuyey keey ꞉ake tukul kule inee ku kāārārookiintēēt. Mākumwoowook ꞉alake kule, ‘Kaakuriik ꞉Mokoryoontēēt.’ Yoo kāmwooy, ‑mōōyēnchi.


text:
+Mookas kubārē keey ꞉biiko ām kōōrēēt ānkukwiilē ꞉alake bāytooyiisyēētaab kōōrēēng'waa, nteenee ‑mōōmuuyē. Māsimkuyitu ꞉tabantaab kōōrēēt ānkoo kāyēyākiis ꞉tukuuchoo.


text:
Mākutookunootēē ꞉kibring'ring'nyēēt kōōrēēt. Mākutookunootēē ꞉kēmēwuut nyēē wōō komoswookik chēē chaang' ām kōōrēēt ankukwaanaat ꞉bōōrwoonik chēē miyootēch. Mākutook ꞉tukun ām wōliin bo barak chēē ‑/mākyoomu.


text:
Nto kumānāāyēyāktōōs ꞉ng'aleechaa tukul, +/mākēēwusook /ānkiiyyoong'tēēnook kōōk ām kooriikaab saayeet /ankeerataak kubo anii. Nto subak, +/mākiiyyoong'tēēnook taayeetaab bāytooyik kubo anii.


text:
Makuchaamtaak ꞉sikiikwook, tuubchōōsyēkwook, tilyōōnuutēkwook ākoo chōōrōōnuutēkwook /keenam alak ām akweek /ankeerat, nto alak /keebakach.


text:
Kimwoochi ꞉Yēēsu subak kule, “Yoo ōkāsē kōōkwēnkwēēnē ꞉buunik Yēērusālēēm, ōnkēt kule kaakuriik ꞉bēsyēēt nyēē sērwētēē ꞉Yēērusālēēm.


text:
Māchāktōōs ꞉biikaab Yuuteeya kumwēchi lekem ānkumwēy ꞉nkicheek choo mii Yēērusālēēm. Nto choo kanyoorta ꞉ng'aleechu saang', kumeeyeey kiriing'.


text:
Kuu wōloo mwooytooy ꞉siruutēk, ku bēsyōōsyēchuutēchu ꞉chēē mākōōng'woonchinēē ꞉Yēyiin biiko choo kiikuchoolwookēn.


text:
Lēyyē, mākuwuuyiityi bēsyōōsyēchooto sōō kule nee kooruuk choo kōōyootiin āk choo irēēriisyē! Mākuchō ꞉wuuyinto nyēē wōō kōōrēēt ānku mākōōng'woonchi ꞉Yēyiin biiko choo mārubē ng'aleekyii.


text:
+/Makeebakach alak /ankeenam alak bokuyēkunoot motwoor ām kōōrōōsyēk tukul. Mākuminy ꞉bōrōryōōsyēk alake Yēērusālēēm ākoy yēē bēkunēē ꞉bēsyōōsyēkwaa.”


text:
Kimwoochi subak ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “+/Makeekasee mēēyintaab kōōrēēt wōlēē mākōōbuurto ꞉asiista, araaweet āk kookeelik. Mākumuuyo ꞉biiko ām kōōrēēt ānkubotyi ꞉tonkoy kule tākyinē keey ānō, kumwēyēē kaaruumeetaab bēēkaab araarayta.


text:
Mākōōtimtiimākoy ꞉wōliin bo barak ānkumuuyo ꞉biiko chēē chaang' kubo kiyēē mii wokuyēyāktōōs ām kōōrēēt, kut wuu nyēē mākubēk.


text:
Yooto, makukas ꞉biiko āyēēwu ꞉anii, *Wēritaab Chii, ām boolteet ām kāāmuukēywēēk āk lēbkēēyyēētaab Yēyiin.


text:
Ām kēēlto nyēē wuu nyooto, yoo ōkāsē kuyēyāktōōs ꞉tukuuchoo, ōnkēt kule kaakuriik ꞉Bāytooyiisyēētaab Yēyiin.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Ōriib keey! ‑Mookany ānyōōrwook ōbēng'tēē sookwoonuutēk ōyyēēsyē. ‑Mookany mbo kōōbootook ꞉kāāsōōtēywēēk chēbo wōlēē +moonyoorte mokornoontiit. Yoo kooyey kuu nyooto, makucheeraak ꞉bēsyoonoo āyēēwunēē.


text:
Māchē ōriibē keey kwaak. Ōsooyē sōōtitir ōbununēē ng'aleechaa soomuuch bōōyyoonyēē taayeetaab *Wēritaab Chii.”


text:
Kiinēētiisyē ꞉Yēēsu ām *Kōōtaab Yēyiin yoo bo bēēt, nto mii kwēēmooy wokuruchinē keey wōliin bo Lekemeetaab *Musēytuuniinēk.


text:
Kuyyēēchē ꞉kōōrēēt, kōōyēēyē Kōōtaab Yēyiin wokōōnēētiisyē. Kimustooy ꞉nkicheek biiko chēē chaang' bokukāsē kiyēē kiinēētē ꞉Yēēsu.


text:
Kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk kuchēēng'ē wōlēē makunamta Yēēsu /subokeebakach. Nteenee kinyōkōriitu kuuyu ki chaang' ꞉biiko yooto.


text:
Kiwo ꞉Yuuta wōlēē kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo biiko alak chēē ki wōōyēch chēē kiriibē Kōōtaab Yēyiin. Kiwokusat wōlēē +/makeenamta Yēēsu.


text:
Nyēē mā tyaa, kuyit ꞉bēsyēēt nyēē /kēēyēēnyēē mēēnkitaab kōrōsēēkaab Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin.


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Obe, nto yoo kōōwut Yēērusālēēm, +mōōtuuyēē chiito ake nyēē boontoonu tērēētaab bēēko. Orub chiichoo ākoy kōōto nyēē kēēwut.


text:
Ōmwoochi chiitaab kayta kule, ‘Māchē ꞉Mokoryoontēēt kisēēnkēētaab tāyēēk nyēē sukwaamee *Saakweetaab Keeytaayeet āk rubiikyii.’


text:
Mākōōboorwook kisēēnkēēt nyēē wōō nyēē mii nyiin barak nyēē boonto tukuuk tukul. Yooto, oyeyte āmiik.”


text:
Kiba ꞉rubiichoo āyēēnku ānkubokunyōōr kiy ake tukul kuu wōloo kimwooytoochinē ꞉Yēēsu. Nto mii yoo, kuyeyta āmiik.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu lēbkēēyichoo kule, “Kyaamachaanu kule kyaam tukul āmiichu bo Keeytaayeet kumanaanyalil.


text:
!Kāāmwoowook, ‑mēētāwāā-āmē saakweet ake subak nyēē wuu nyi ākoy bēsyēēt nyēē /kakiikeeree nyēē lēēl nyēē biirē nyi ām Kaab Yēyiin.”


text:
Kunam terekyeet nyēē kimii *꞉tifaayiik. Kubirchi Yēyiin kōōnkōy ānkumwoochi lēbkēēyik kule, “Ōmōōsootē tifaayiichu.


text:
Kunam nkinee mukaatiit ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy. Kubetes ānkōōkoochinoot *lēbkēēyik kumwoochinē kule, “Bōōrnyuu ꞉nyi nyēē /kāākēēkōōn kubo akweek. O-am sōōsōōtēēnoo.”


text:
Yu kāākwoomiis kubēk, kunam terekyeet nyēē kimii ꞉tifaayiik ānkumwooy kule, “*Kiirootyeet ꞉nyi nyēē lēēl kubununēē ꞉korotiikyuu chēē +/makiitaata kubo akweek.”


text:
Makume *꞉Wēritaab Chii kuu wōloo kiikusatita ꞉Yēyiin, nteenee +/mākiing'woonchi chii nyoo kachaamta.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Bāytooyik chēē mii kōōrooni kumāchē kōōboorchi biiko alak kule icheek ꞉chēē bāytooyiisyē ānku icheek ꞉chēē inkētē kuyēētyēēchi biiko alak kusiir chuut.


text:
Māmāchāktōōs oyey ꞉akweek kuu nyooto. Nteenee nyoo kāāntōōyiin ām akweek kuyib keey ng'wēny, nto nyoo māchē kuyēk kāāntōōyiin kumāchāktōōs kuyēētyēēchinē chuut.


text:
Ng'oo ꞉nyēē wōō ām chiito nyoo āmiisyē āk nyoo bāyiisyē? Chiito nyēē wōō ku nyoo āmiisyē, nteenee āboontē keey akweek āyēētyēēchook.


text:
+Mākiibuurtē keey ꞉tukul āk akweek ām Kaab Yēyiin kyoomiisyē ānkōōtiilchinē ng'aleek biiko tukul chēbo mooyēētaab *Isrāyēēl.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu Bētērō kule, “Simōōni wē, Simōōni! /Kāākiikoochi Syeetaani kāāmuukēywēēk kutyemaak.


text:
Nteenee kāāsoowuung' anii kumēēboot kaakaaseet. Yoo 'keeweekse ichōō wōlēē āmiitē, +mēētitiir rubiik chuut.”


text:
Kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, kaachamte keey ꞉anii. Yoo kābo rātiisyō, /keerateech tukwaay, nto yoo kābo meet, kēēbēku ꞉tukwaay.”


text:
Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Bētērō, kāāmwoowuung', kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit kwēēmowuuni +meetuuch keey areet sōmōk.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Yoo kyāāyooktook obeetaate āmā beesyaa nto ku lool nto kwēyōōn, ara kibotwook ꞉kiy ake tukul?” Kumwooy ꞉rubiik kule, “Māmii ꞉kiy nyēē kibotwēēch.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Nteenee raat, yoo boonto ꞉chii beesaanikyii nto loolēēnyii, kunamaat. Nto nyoo mātinyē chōōkiit, kwaalta kābuutiinyii ankwaal nyeenyii.


text:
Mākuyityiin ꞉siruutēchu bo Yēyiin kurubta keey āk anii ām yoo mwooyē kule, ‘/Kikeetasta kibng'ōōkisiis.’ Kuu wōloo /kikeesirta kurubta keey āk anii, makuyeyakay kuu nyooto.”


text:
Kumwooy ꞉rubiik kule, “Mokoryoontēēt, nto chu chōōkiinēk āyēēng'.” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kutēēniit choo!”


text:
Nto mii yoo, kuchuwunee ꞉Yēēsu kōyooto kimii kwoomiisyēē āk rubiikyii ānkutākyi keey Lekemeetaab *Musēytuuniinēk kuu kwaak.


text:
“Baaba, yoo ichāmē, inēmtoowoo nyalili. Nteenee kuyeyakay kuu wōloo imāktooy, āmēēbērē kuu wōloo āmāktooy anii.”


text:
Kung'eetee ꞉Yēēsu yooto kāsooyēē, ānkuwo yoo kimii ꞉rubiik. Nteenee kinyōōr rubiichoo kuruuytōōs kubo chaasikaab ng'uusng'uusyēēt.


text:
Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kuyit ꞉Yuuta nyoo ki akeenke ām rubiikaab Yēēsu taman āk āyēēng', kuboontoonu keey biiko chēē chaang'. Kuwo yēē kimii ꞉Yēēsu kumāchē kutorooch.


text:
/Kēēmwooyē kuu nyooto, kuchwēntooy ꞉akeenke yiititaab taay nyēbo motwooriintēētaab kibkōrōs nyēē wōō.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ōbāroochi kuyey!” Yooto, kunam yiititaab chiichoo ānkukētyi yooto.


text:
Bichoo kikwoontooy keey Yuuta ku mbo kibkōrōs chēē wōōyēch, booyik ākoo biiko alak chēē wōōyēch ām chēē kiriibē *Kōōtaab Yēyiin. Kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “Ntēē sookwaante chōōkiinēk āk syaariinek? Ōbērē āntōōchinē ꞉anii lukēēt nyēē māchē kuweech kōōrēēt?


text:
Ntēē kwāāmiitē ꞉anii kwaak biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin amoonamaa? Nteenee bēsyēēng'woong' ꞉nyi ra āk kāāmuukēywēēkaab mēēnānēēt.”


text:
/Keenam Yēēsu yooto /ānkēēkwēryoot ākoy kaytaab *kibkōrōs nyēē wōō. Koonaamaat ꞉Bētērō Yēēsu ākoy biiwuutaab kayaa.


text:
Nto bērē kukas ꞉chēēbto ake nyēē kiyēyiisyē kayaata Bētērō kukataal ꞉maata, kōōrōōtoot ānkulē, “Ntēē kiboontootē keey ꞉chiichi Yēēsu!”


text:
Kukas ꞉chiito ake subak Bētērō ānkumwooy kule, “Inyiing' ꞉ake ām bichu.” Kumwooy ꞉Bētērō kule, “Lēyyē, ābēērē keey!”


text:
Yu kakeeyta ꞉asiista akeenke, kumwooy subak ꞉chiito ake ām yooto kule, “Kubooyiit man, kiboontootē keey ꞉chiichi Yēēsu, kuuyu sālu Kalilaaya.”


text:
Kutuuch keey ꞉Bētērō kule, “Kubooyiit man, ‑māānkētē kiyēē imiitē imwooyē.” Kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit bakeenke.


text:
Kuweech keey ꞉Yēēsu ānkōōrōōtoot Bētērō. Koosoot ꞉Bētērō yoo kāmwoochinē ꞉Yēēsu kule, “Kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit kwēēmowuuni +meetuuch keey areet sōmōk.”


text:
Yu yyēēchē ꞉kōōrēēt, kikiikōōruruuch keey ꞉kōōkwēēt nyēē wōō nyēbo Yuutayeek: Booyik, mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk. /Kikēēkwēryoot Yēēsu ākoy kōōk.


text:
Kumii kōōk, /keeteebee kule, “Inyiing' man *꞉Kāārārookiintēēt?” Nteenee kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ānkoo kāāmwoowook, mēēbērē +moochamte,


text:
Nteenee kung'eetee raat kuwo taay, +māwāābuurunēē ꞉anii, *Wēritaab Chii, āwutaab taay nyēbo Yēyiin kēēbāytooyiisyē ꞉tukwaay.”


text:
Kuteebee ꞉bichoo tukul kule, “Imāchē imwaay kule inyiing' Lakwataab Yēyiin?” Kukētyi kule, “Wuu nyooto.”


text:
Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kōōruumchi ꞉bichoo kule, “Nee ake ꞉nyēē /tākēēmwoowēēch kurubta keey āk chiichi, ntēē kaakeekas kuchāmchiintōōs nkit.”


text:
Kumwoochi ꞉bichooto Bilaato kule, “Kikēēnyōōru chiichi kutēwēchootē kāāsōōtēywēēkaab biikyoo kule kumākwēchi bāytooyiintēēt nyēbo Rooma *syuuruut. Kimwooytootē mbo subak kule inee ku kāārārookiintēēt nyēē māchē kubayta biikyoo.”


text:
Kuteebee ꞉Bilaato Yēēsu kule, “Inyiing' ꞉bāytooyiintēētaab Yuutayeek?” Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Wuu nyooto, sinee.”


text:
Yu /kābokiikuum Yēēsu, kumwoochi ꞉Bilaato mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk biiko chēē kimii yooto kule, “Ntēē ‑māākāsē lēēlis nyēē boonto ꞉chiichi.”


text:
Kōōwuruur ꞉mbo kibkōrōs choo wōōyēch Bilaato kumwoochinē kule, “Inee ꞉nyēē mii kutēwēchootē biiko ām kōōrēēnyoo kumukuul kubuntēē kāānēētiisyēēnyii. Kitoowunēē ng'aleechaa Kalilaaya, neennyi kookuyit wōli.”


text:
Yu kāwokōōnkēt, kōōrēkēērchi Yēēsu Ērōōtē nyoo kikiikuruutoon Yēērusālēēm bēsyōōsyēchooto, kuuyu ki bāytooyiintēētaab Kalilaaya.


text:
Bērē kukas ꞉Ērōōtē Yēēsu, kung'erech miisin, kuuyu kikiikumachaan nyi kooy kule nto kas inee kuuyu /kikiikyaamta Yēēsu miisin. Kimāchē kule nto yey ꞉Yēēsu kiy nyēē /kiilātē.


text:
Yooto, kung'ēētyo ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk ānkumwoochi Ērōōtē kule, “So, ntēē kiikuyey ꞉chiichi ng'aleek chēē miyootēch miisin!”


text:
Nto mii yoo, kuyēchi ꞉Ērōōtē āk riibiikyii Yēēsu ng'al chēbo kāāntosuurāt ankoonyaliil. Kiilookyi sireet nyēē kibo bāytooyiisyēēt /ankeeketita kuwo wōlēē kimii ꞉Bilaato.


text:
Kiyey ꞉yooto kuchoomnyo ꞉Ērōōtē āk Bilaato bēsyoonoo kusiir yu kibo taay yoo ki buunyoo ꞉chii ām wōlēē mii ꞉ake.


text:
ānkumwoochi kule, “Kōōkwērwoo chiichi ānkōōmwoowoo kule kōtēwēchootē biiko. Kāābērē ākuumu ām taayeeng'woong' ku ‑māākāsē lēēlis nyēē boonto,


text:
āmānyōōr ꞉nkinee Ērōōtē lēēlis ake tukul. Kayey ꞉yooto kukētwēēch. Nto subak, māmii ꞉kiy nyēē kiikuyey sukōōsākyi /keebakach.


text:
Kumwoochi ꞉Bilaato bichoo nyēbo sōmōk kule, “Ara, koleel nee ꞉chiichi? Māmisyinē /keebakach. Kunyi, +/makeebas /ankiityaakta.”


text:
Nteenee kiiwuruur ꞉biiko Bilaato kukuurchinē barak kule, “Māchāktōōs /keebakach chiichi!” Kōōbēliis ꞉kwiilateetaab bichoo


text:
Yu /kikēēmii /kēēkwēryootē Yēēsu, /kēētuuyēē chiito ake nyēē kimii kuwēētii Yēērusālēēm. /Kikēēkuurēē chiichoo Simōōni nyēē kibo kōōrēētaab Kurēēn. /Kēēnāmē nyoo /ānkēēkērchinē koong' kukalabaat murtooywoontoonoo kurubē Yēēsu lēt.


text:
Kuweech keey ꞉Yēēsu kukas chēēbyōōsōōchoo ānkulēēnchi, “Tibikaab Yēērusālēēm, ‑mooriireenaa, nteenee oriiree keey āk lōkōkwook.


text:
Mii kukwoonii ꞉bēsyōōsyēk chēē mākumwooy ꞉biiko kule, ‘Mii nyēē karaam ꞉koorko nyoo mānāāsich leekwa.’


text:
Kitas taay kumwooy kule, “Yoo imuuchē raat /kēēyēchi kēēti ataa ng'al chēē wuu chu ii, /bokeemwa nee nyēē yaamaat?”


text:
/Kikeebeeta nkicheek biiko alak āyēēng' chēē kirātootiin kubo ng'al chēē kiikuyey kule /bokeebakach ākoo Yēēsu.


text:
Yu kayit yēēt ake yēē /kikēēkuurēē ‘Rōkyēētaab Mēt,’ /kēēkwērtoochi Yēēsu murtooywoontēēnyii. /Kikēēkwērtoochi ake tukul ām bichoo murtooywoontēēnyii /ānkiiyyoong'tēē ake āwutaab taay /kiiyyoong'tēē ake āwutaab kaataam, kōōkwēēnchi Yēēsu kwēēn.


text:
Kimwooy ꞉Yēēsu ām yooto kule, “Baaba, inyōōchi kaat bichu kuuyu ‑mēēnkētē kiyēē mii kuyēyē.”<br/>Kibar ꞉riibiichoo *sēkēēryēēt yu kimāchē kubchēchiin sirookaab Yēēsu sukōōnkēt kule ng'oo ꞉nyēē mākuyib sireet nkōnō.


text:
Kiiyyoong'iis yooto ꞉biiko kukāsē kiyēē kimii kuyēyāktōōs. Kiinchuruursēt ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek Yēēsu kule, “Kiisoobootē ꞉chiichi biiko alak. Kany kōōsoob keey naas yoo inee man *꞉Kāārārookiintēēt nyēē chōōnēē Kaab Yēyiin.”


text:
/Kikiikēēsirchi kiito ake ng'aleek chēē kiyey /sikiitiilchi Yēēsu meet chēē kimwooyē kule: BĀYTOOYIINTĒĒTAAB YUUTAYEEK ꞉NYI.


text:
Kimwoochi Yēēsu ꞉chiito akeenke ām bichoo āyēēng' choo kimii murtooywōōsyēkwaa kule, “Ikuurē keey inyiing' oob kule Kāārārookiintēēt? Iraraach keey ankiiraraacheech nkacheek!”


text:
Nteenee kōōburyoong'to ꞉nyiin ake kule, “Yyōōch! ‑Mēēywēyē ꞉inyiing' Yēyiin siimwooyē ng'al chēē wuu chu ānkēēmiitē kēēnyōōru āk chiichi ng'wooninto nyēē kerkeey?


text:
Ku āsiiswēk lo, kuker ꞉kiito ake asiista kutuuyiit ꞉kōōrēēt. Kiichuulyo ꞉mēēnānoonoo ākoy āsiiswēk sokool. Kukērēērunēē keey ꞉ankeet āyēēng' nyēē kirikimim nyēē /kikiiyēēlēē Kitōōkiitaab *Kōōtaab Yēyiin.


text:
Yooto kōōnchō ꞉Yēēsu kule, “Baaba Yēyiin! Kāāyokoowuung' tāmirmiryēēnyuu!” Kōōtēryēēchē ng'aleechaa, kung'ētē bakeenke!


text:
Kisilto kāāyyoong'iintēēt ake nyēbo lukēēt nyēē kimii yooto Yēyiin. Kimwooy kule, “Kubooyiit man, ākoo kochurtaat ꞉chiichi ām taayeetaab Yēyiin.”


text:
King'woonchi biiko chēē kimii yooto yu kakas kiyēē kayeyakay. Yooto nanyuun kooyeey kaa nyēē kanamaat keey kwērmētōōk.


text:
Kiiyyoong'iis ꞉chōōrōōnuutēkaab Yēēsu āk chēēbyōōsōōk alak chēē kikiikurubaan Yēēsu kung'eetee Kalilaaya, kutoobēnē kiyēē kimii kuyēyāktōōs.


text:
Kimii ꞉chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Yōōsēēf nyēē kiminyē *kiriinkēētaab Arimataaya ām yēēmēētaab Yuuteeya. Kikiikunam ng'ālyoontēētaab Yēyiin miisin ānkimii kukānyoonu Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. Ki inee ꞉akeenke ām kōōkwēēt nyēē wōō nyēbo Yuutayeek nteenee kimachamaat ng'aleekaab chuut ām kōōkwoonoo.


text:
Wokōōrēēk muusyoontoonoo ankuratee ankeet ānkuwokōōkoochi kochonkeet ake. Kiiwōroot ꞉kochonkaanaa /āmānāākiikoochi muusyoo bēsyēēt ake.


text:
Kiinaam ꞉chēēbyōōsōōchoo kikwoontooy keey Yēēsu ām Kalilaaya Yōōsēēf ākoy kochonkaanaa bokukas wōlēē /kikeekonorta.


text:
Nto mii yoo, kooyeey ankubokuyeyta mwaanik chēē boong'u nyēē anyiny. Nteenee kiimuuny ām bēsyēētaab *Sabaato kuu wōlēē mwooytooy ꞉mākuutēk.


text:
Ām bēsyēētaab taayta, nyēē kirubē bēsyēētaab *Sabaato, kumusta ꞉chēēbyōōsōōchoo kukēērir ꞉kōōrēēt ākoy kochonkaanaa /kikēēkōnōrēē Yēēsu. Kibeeta mwaanichaa kiboong'u nyēē anyiny choo kikiikuyeyta.


text:
Kutākōōlātē ām kiyēē kayeyakay, kutook ꞉biiko alake āyēēnku chēē kēēyyoong'iis taayeeng'waa. Kikiilaach sirooy chēē kileelach kut kōōwirwiirtōōs.


text:
Kimuuyo ꞉chēēbyōōsōōchoo ankukas ng'wēny. Yooto, kumwoochi ꞉bichoo kule, “Ām nee yu ōchēēng'ēē chii nyēē soboot *kāābkwoombiich?


text:
Māmii wōli! Nteenee kaakung'eetee meet. Māchāktōōs ōsōōtē wōlēē kimwooytoowook yoo kitākumiitē Kalilaaya.


text:
Kimwooy kule, ‘+/Mākiiyokoochi *Wēritaab Chii biich chēē kibng'ōōkisiis chēē mākukwērtoochi *murtooywoontēēt. Nto mii bēsyēētaab sōmōk kung'eetee meet.’ ”


text:
Kooyeey ꞉chēēbyōōsōōchoo wōloo kikwoonēē ānkubokwoomchi ng'aleechaa rubiik choo ki taman āk akeenke āk chuut alak.


text:
Chēēbyōōsōōchoo ku Maaryaa nyēbo Maktaala, Choowaan, Maaryaa kaametiitaab Yāākōbō āk chēēbyōōsōōk alak chēē kiboontootē keey tukul.


text:
Ānkoo kuwuu nyooto, king'eet ꞉Bētērō ankulabat wōlooto kibo kochonkaanaa /kikēēmuchinē Yēēsu. Kōōkōōyto āriit, nto bērē kulē, kukas sirookaab Yēēsu baateey āmāmii ꞉bōōrto. Kooyeey ꞉Bētērō kaa kōōlātootē ām kiyēē kiyeyakay.


text:
Kimii ꞉rubiik alake āyēēnku chēbo Yēēsu bēsyoonooto kubēētii saang'taab Emaawu. Kiyibē ꞉lōōyinnyii āsiiswēk āyēēng' kuwēētēē ꞉chiito Yēērusālēēm.


text:
Kumwoochi ꞉rubiintēēt nyēē /kikēēkuurēē Kileeyoba Yēēsu kule, “Imāchē imwoowēēch kule inyiing' baateey ām Yēērusālēēm nyēē ‑mēēnkētē kiyēē kookuyeyakay?”


text:
Kuteebee ꞉Yēēsu chiichoo kule, “Nee ꞉nyēē kookuyeyakay?” Kulē, “Ng'ālyoo kurubta keey āk Yēēsu nyēbo Nāāsārēēt. Ki *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin nyēē kiboonto kāāmuukēywēēk ām wōlēē king'ālooltooy ānkuyēyē ng'al chēbo kwōng'uut ām taayeetaab Yēyiin āk biiko.


text:
Kiiyokooyto ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāāntōōyikyoo /bokeebakach. /Kikēēkwērtoochi murtooywoontēēt.


text:
Kōkiimoong'tēē keey ꞉acheek kule inee ꞉nyēē +machokootyaakta biikaab *Isrāyēēl. Bēsyēētaab sōmōk ꞉nyi ra kung'eetee kōyēyākiis ꞉ng'aleechu.


text:
Nto subak, kākōōnēēch ꞉chēēbyōōsōōk alake kunameech ꞉tonkoy. Kamusta ākoy kochong' wōloo /kikiitōōrē,


text:
nteenee, mānāānyōōr bōōrnyii. Kāmwoowēēch kule kakas malayikaan alak chēē kāmwoochi icheek kule soboot ꞉Yēēsu.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “Kyōōbuuswookēn sōō nyēē tyaa, ānku wuuyēch mētēwookwook kule nee! Ākoo mānōōyēnchi tukuuk tukul choo kiikumwooy *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin.


text:
Yooto, kōōbāng'boonkyi ꞉Yēēsu bichoo ām siruutēkaab Yēyiin kutoowunēē choo bo *Muusa ākoy chēbo wōōrkooyik tukul kurubta keey āk inee.


text:
Nteenee kiket ꞉bichoo kule kōōbuurto keey ꞉icheek, kuuyu, kikiikwiimēn ꞉kōōrēēt. Kucham ꞉Yēēsu kōōbuurto keey tukul.


text:
Kumwooy ꞉bichooto kule, “Kākāākēēng'ērēkiisyē sōō nyēē tyaa, yoo kāmii ꞉Yēēsu kumwoowunoonwēēch ng'aleek kurubta keey āk kiyēē mwooyē ꞉siruutēkaab Yēyiin.”


text:
Kung'ēētyo ꞉bichooto areet akeenke ankooyeey Yēērusālēēm. Kibokunyōōr rubiichoo ki taman āk akeenke āk rubiik alak kumii yēēt akeenke.


text:
/Kēēmwoochi bichooto tukwaay kule, “Kookung'eetee man ꞉Mokoryoontēēt meet ānku kāākōōboorchi keey Simōōni.”


text:
Kumwoochinē ꞉bichooto kikwoonēē Emaawu chuut kiyēē kiyeyakay ām kēēltaab too āk subak wōlēē kiinkētito ꞉icheek Yēēsu, yu kāwokubetes mukaatiit.


text:
Kutākumii ꞉bichoo kwoomchinē chuut lōkōōywēchoo, kutookunēē ꞉Yēēsu kōyooto ānkumwoochi kule, “Ōnyōōru tāloosyēēt.”


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ām nee yu kōōmuuyē ankooyiimaak mēt ‑moochamte kule anii ꞉nyiitēnyi?


text:
Okas baa mbo āwunnyēkyuu āk kērēēnkōōk. Otabtab sookas, kuuyu, ōmiitē ōbērē tōōs anii ku āyiintēēt. Mātinyē ꞉āyiintō bōōr.”


text:
Kumwoochi rubiikyii kule, “Ōsōōtyēēchi kiyoo kyāāmwoowook yoo kitākēēboontootē keey. Kyāāmwoowook kule misyinē kuyēyākiis ꞉tukuuk tukul kuu wōloo mwooytooy ꞉kitaabuunekaab *Muusa āk chēbo *wōōrkooyikaab Yēyiin āk choo bo kitaabuutaab Tyēēnwookik kurubta keey anii.”


text:
Kimwoochi kule, “Siraat kule makunyalil ꞉Kāārārookiintēēt anku makung'eetee meet ām bēsyēētaab sōmōk.


text:
+/Makyaamtaat ām kōōrootunwēēk tukul kubuntēē kaayneenyii kule kuweek ꞉biiko ām miyootyēēt nyoo kiikuyey /sikēēnyōōchi kaat. Kookas ꞉akweek kuyēyāktōōs ng'aleechu. Kunyoo, o-amtaate lōkōōywēchu ōtoowunēē Yēērusālēēm.


text:
Kookas, āmiitē wāāyookwook kiyēē kikuurtoowook ꞉Baaba. Nteenee ōkāng'iisyē yuutēyu bo kiriinkooni kut /kiiluumeenaak kāāmuukēywēēk kukwaanee kibkōōnkōy.”


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kuwēēto keey ꞉Yēēsu rubiichoo kung'eetee Yēērusālēēm kutākyinē keey Beetannyaa. Yu kariikta, kōōtōrōōr ꞉Yēēsu āwunnyēk ankusaay Yēyiin kōōbēruur rubiichoo.


text:
Ām taayta, kimiitē ꞉Ng'ālyoontēēt. Kiboonto keey ꞉Ng'ālyoontoonoo āk Yēyiin. Ki Yēyiin ꞉Ng'ālyoontoonoo,


text:
Kichō ꞉Ng'ālyoontoonoo kōōrēēt nyoo /kikēēyēyē kubununēē inee, nteenee kimēēnkētē ꞉kōōrēēt kule ki ng'oo ꞉inee.


text:
nteenee mii ꞉biiko alake chēē kitaach inee ankookaasee keey. Kichāmchi bichooto kuyēk lōkōkaab Yēyiin.


text:
Mānāāyēk ꞉bichoo lōkōkaab Yēyiin kuu wōloo māktooy ꞉chii leekwa nto kuu yoo sichē ꞉chii leekwa, nteenee Yēyiin nkit ꞉nyēē yēyē bichoo kuyēk lōkōkyii.


text:
Kichokuyēk ꞉Ng'ālyoontoonoo chii, kēēming'tē keey ankeekas wōōyinnyii, wōōyin nyoo nyōōrtooy ꞉wēēro nyēē akeenke baateey wōlēē mii kwaan. Kichāmē biich kuchurta ānkiyib manta.


text:
Inee ꞉nyoo kyoomtooy ꞉Yoowaana kukuurchinē barak kule, “Inee nyoo kyāāmwooyē kule mākuchō ām lētuunyuu nyēē boonto kāāmuukēywēēk kubiira, kuuyu kimii /kumānāākēēsichoo.”


text:
Māmii ꞉chii nyēē kiikukas Yēyiin, nteenee lakwaniitēnyi sālu Yēyiin ꞉nyēē kiikukas. Kiboonto keey Kwaan ānkiikōōboorwēēch wōlēē wuu ꞉Yēyiin.


text:
Nto mii bēsyēēt ake kōōyookto ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek mbo kibkōrōs āk biiko alak choo kibo kōōtaab Laawi kuba wōlēē kimii ꞉Yoowaana bokuteebee kule inee ku ng'oo.


text:
Yooto kuteebee ꞉bichoo kule, “Ara, inyiing' ku *Eliiya?” Kumwooy kule, “Acha.” /Keeteebee subak kule, “Ara inyiing' ku *wōōrkooyoontoonoo bo Yēyiin nyoo king'āloolēē ꞉Muusa.” Kulē, “Anii mbonō.”


text:
Nto mii yoo nanyuun, kumwooy ꞉bichoo kule, “Ānkiimwoowēēch, inyiing' ku ng'oo? Imwoowēēch subokiiboorchi biiko choo kēēyookwēēch. Imāchē bokiibaartiing' kule inyiing' ku ng'oo naas?”


text:
Kuwālchi ꞉Yoowaana bichoo kule: Anii nyoo king'āloolēēnoo *꞉Isaaya kumwooyē kule,<br/>“Miitē ꞉kuut nyēē kuuru ām suurkwēēn kule,<br/>‘Ōchuulchi Mokoryoontēēt kēēlto.’ ”


text:
Kiteebee ꞉bichoo /kikiiyooktooy Yoowaana kule, “Yoo mā inyiing' Kāārārookiintēēt āmēēbērē inyiing' ku Eliiya, nto ku wōōrkooyoontoonoo bo Yēyiin, ām nee yu ibātisāniisyē?”


text:
Kuwālchi ꞉Yoowaana bichooto kule, “Ābātisāniisyēē ꞉anii bēēko, nteenee miitē ꞉chii nyēē ōboontē keey āmōōnkētē.


text:
Kiyēyāksēē ꞉ng'aleechu tukul Beetannyaa ām biitēēt ake nyēbo āynēētaab Yoortaan, wōlēē kimii ꞉Yoowaana kōōbātisāniisyēē.


text:
Yu kāyyēēkunēē, kukas ꞉Yoowaana Yēēsu kuchōōnii. Yooto kumwooy kule, “Ong'nyiin *Mēēnkit nyēbo Yēyiin nyēē inēmtooy ng'ōōkiswookikaab kōōrēēt.


text:
Inee ꞉nyoo kyāāmwooyē kule, ‘Miitē kuchōōnii ꞉chii nyēē boonto kāāmuukēywēēk kubiira, kuuyu kimii ꞉inee /kumānāākēēsichoo.’


text:
Nto mii yoo, kumwooy ꞉Yoowaana kule: “Kaakas kurēku ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē wuu chēēbtuukē ānkōōbutyi Yēēsu.


text:
Nto kōmēēboorwoo ꞉Yēyiin, nto kōmāānkētē inee. Kōōyookwoo ꞉Yēyiin chāābātisāniisyēē bēēko, kimwoowoo kule, ‘Yoo keekas chii nyēē kēēbutyi ꞉Tāmirmiryēēnyuu, ku nyooto ꞉nyēē mākubātisāniisyēē Tāmirmiryēēt.’


text:
Kuweech keey ꞉Yēēsu ankuteebee kule, “Ōchēēng'ē nee ēē?” Kulēēnchi ꞉bichoo Yēēsu, “Iminyē ānō ꞉inyiing' ōō, Kāānēētiintēēt?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Okwaa bookas.” Kimii ꞉asiista ang'wan nyēbo kōrrōōn. Kibeeta keey wōlēē kiminyē nto yityo, kōōbuurto keey bēsyoonooto.


text:
Kiwokucheeng'aat ꞉Antereeya ng'eetaabkaamet Simōōni nto yu nyōōru kumwoochi kule, “Kookeekas Meesaaya.” (Kerkeey ꞉kaaynaani bo ‘Meesaaya’ yoo /kakeemwa ām kuutiitaab Kirikiik kule *Kiriistō, (nyēē ng'aabaat) kōōbooru kule Kāārārookiintēēt.)


text:
Yooto kuwēēto ꞉Antereeya ng'eetaabkaam Simōōni wōlēē mii ꞉Yēēsu. Kōōrōōtoot ꞉Yēēsu Simōōni ānkumwooy kule, “Inyiing' ku Simōōni araab Yoowaana nteenee +/mākēēkuurēēniing' Keefa.” (Ibooru kaaynaani bo ‘Keefa’ ām kuutiitaab Kirikiik kule Bētērō, nyēē ibooru kule Rwaa.)


text:
Kicheeng' ꞉Filibō Nāātānnyēēl nto nyōōru kumwoochinē kule, “Kookeekas Kāārārookiintoonoo king'āloolēē *꞉Muusa ankung'alaalee nkicheek *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin. Chiichooto ku Yēēsu araab Yōōsēēf nyēbo *kiriinkēētaab Nāāsārēēt.”


text:
Yooto kuteeb ꞉Nāātānnyēēl kule, “'Kēēlē nee ōō! Mii nkinee ꞉kiy nyēē karaam Nāāsārēēt?” Kumwoochi ꞉Filibō Nāātānnyēēl kule, “Chōō cheekas.”


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu Nāātānnyēēl kuchōōnii, kung'alaalee kule, “*Isrāyēēliintēēt nyi nanyuun ꞉nyēē sikēn āmātinyē lembech.”


text:
Kuteebee ꞉Nāātānnyēēl Yēēsu kule, “'Kēēnkētēēnoo nee?” Yooto kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Kāākāsyiing' *mutiiniit keel kutoombo kukuuring' ꞉Filibō.”


text:
Yooto kumwooy ꞉Nāātānnyēēl kule, “Kāānēētiintēēt, inyiing' Lakwataab Yēyiin, Bāytooyiintēētaab *Isrāyēēliik.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “!Keechamtaa kuuyu kāāmwoowuung' kule kāākāsyiing' mutiiniit keel. +Meekas chēē chaang' chēē wōōyēch kusiir chuutēchu.


text:
!Kāāmwoowook, +mookas barak kuyootāktōōs. +Mookas kurēkyoo anii *Wēritaab Chii, ꞉malayikaanikaab Yēyiin ānkuloong'tooy.”


text:
Ām bēsyēētaab sōmōk kuchakee yooto, kimii ꞉saakweetaab kooyēēy nyēē /kikeeyeyee saang'taab Kaana ām Kalilaaya. Kimii ꞉Yēēsu saakwaanaata āk kaamet kuboonto keey rubiikyii.


text:
Kikyaam saakweet nto mii kwēēn āk kwēēn, kurār *꞉tifaayiik. Kumwoochi ꞉kaamet Yēēsu kule, “Kāmēēkuboonto naas ꞉bichu tifaayiik.”


text:
Ām ātēbuutēkaab Yuutayeek, kimii ꞉ntasimnyeet nyēē /kikiitiliilēē keey. Kurubta keey āk yooto, kimii ꞉tērēēnik lo chēbo bēēko. Kiyibē ꞉tērēēt akeenke bēēko chēē kiimuuchē kuyit liitaanik 80.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu motwoorik kule, “Onyiit bēēko tērēēnichoo.” Koonyiit ꞉motwoorichoo bēēko tērēēnichoo kule bak.


text:
Nto yityo kumwoochi kule, “Oram bēēchooto alak ānkōōyibchi chiito nyoo iyyoonkyinē saakweet.” Kurub ꞉motwoorichoo kuu nyooto.


text:
Nto bērē ꞉boontoonoo kuchamcham, koolat miisin kuuyu kikiikuweek kuyēk tifaayiin. Kimēēnkētē ꞉boontoonoo wōlēē kikwoonēē ꞉tifaayiichaa nteenee kiinkēt ꞉motwoorichoo wōlēē kirāmēē bēēko. Kukuur ꞉chiichoo saanteet kuwo komos


text:
ānkumwoochi kule, “Ikooytooy ꞉biiko kwaak tifaayiik choo kāroomēch yoo toowu ꞉saakweet, nto yoo wuu nyēē kābiyoong'iis ꞉biiko /kēēyib choo tāytāy. Ntēē siikonor ꞉inyiing' tifaayiik chēē ānyinyēch miisin ānkuchēēkoochi biiko kumii ꞉saakweet wokubēku?”


text:
Ng'ālyoontēētaab kwōng'uut ꞉nyiitēnyi nyēbo taay kuyey ꞉Yēēsu ānkiyēyāksēē saang'taab Kaana ām Kalilaaya. Yooto nanyuun, kōōboorunēē ꞉Yēēsu wōōyinnyii ng'aleechaata ankookaasee keey ꞉rubiikyii.


text:
Yu kāākubēk nanyuun, kuwo ꞉Yēēsu Kaabernaam, kuboontootē keey kaamet, mbo ng'eetaabkaamet ākoo rubiikyii. Kibēēni wōlooto bēsyōōs chēē ng'ēri.


text:
Yu kayit wōlooto, kukas biiko ām biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin kwooltooy tuuka, kēēchiirēk āk chēēbtuukēēnik. Kimii ꞉nkicheek chēē kiwālāng'tooy beesaanik.


text:
Yooto, kōōkwoor ꞉Yēēsu bōrōōk kuyey musyāritiit kukwetee kēēchiirēk āk tuuka tukul chēē kimii yooto. Nto yityo, kululukto beesaanikaab bichoo ankootyeel meesoosyekwaa.


text:
Kimwoochi biiko choo kyooltooy chēēbtuukēēnik kule, “Ōnēmunēē yu tukuuchu! Ām nee yu kyooweech Kōōtaab Baaba kuyēk wōlēē /kyooltooyiisyēē?”


text:
Yu kakas ꞉rubiikyii ng'aleechaa, koosoot yoo mwooyē ām siruutēkaab Yēyiin kule, “Iwoong'too ꞉chamateet nyēē āboontēē Kōōng'uung'.”


text:
Kuwāl ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek kule, “Ng'oo ꞉nyēē kākōōning' kāāmuukēywēēk ikwetee biiko kōyi bo Yēyiin? Nto subak, ng'ālyoo nee nyēbo kwōng'uut nyēē imuuchē iyey iboorunēē kule iboontē kāāmuukēy?”


text:
Kukētyi ꞉bichoo Yēēsu kule, “Kiyib ꞉kōyi bo Yēyiin kēnyiisyēk artam āk lo sukuteechakay. Imwooyē ꞉inyiing' kule +meeteechee bēsyōōsyēk sōmōk?”


text:
Nto yu /kabokiing'eetee Yēēsu meet lētuunoo, kusēw ꞉rubiikyii kule kikiikumwooy ꞉Yēēsu ng'aleechaa. Yooto nanyuun, kōōyēnchi ꞉rubiichoo siruutēkaab Yēyiin āk kiyēē kimwooyē ꞉Yēēsu.


text:
Kuyey ꞉Yēēsu ng'al chēē chaang' chēbo kwōng'uut kumii saakwaanaa bo Keeytaayeet ām Yēērusālēēm. Yooto kōōyēnchi inee ꞉biiko chēē chaang'.


text:
Kimii ꞉kāāntōōyiintēēt ake nyēē ki *Fārisooyiin nyēē kibo *kōōkwēētaab Yuutayeek nyēē /kikēēkuurēē Nikōtēēmō.


text:
Kiwo ꞉chiichoo bēsyēēt ake kwēēmooy wōlēē kimii ꞉Yēēsu ānkumwoochi kule, “Boontēēt, kiinkētē kule inyiing' kāānēētiintēēt nyēē kiiyookuung' ꞉Yēyiin. Māmii ꞉chii nyēē imuuchē kuyey ng'al chēbo kwōng'uut kuu yoo iyēyē ꞉inyiing', yoo mēēbērē boonto kāāmuukēywēēkaab ꞉Yēyiin.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowuung', māmii ꞉chii nyēē makukas bāytooyiisyēētaab Yēyiin yoo /mānāākēēsich subak.”


text:
Yooto kumwooy ꞉Nikōtēēmō kule, “So, /kēēsichē kule nee subak chii nyēē kiikuwōōyiit? Mākoy kōōwut mooyēētaab kaamet /ānkēēsich subak.”


text:
Kulēēnchi ꞉Yēēsu, “!Kāāmwoowuung', māmii ꞉chii nyēē iwutē Kaab Yēyiin yoo /mānāākēēsich ām bēēko āk Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Wusē ꞉yoomeet āmēēnkētē ꞉chii wōlēē chōōnēē nto wōlēē wēētii. Wuu nyooto wōlēē siktooy ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin chiito.”


text:
Ānkētē kiyēē āmiitē āmwoowuung', ānkāārāru kiyēē kyaakas. Ānkoo kuwuu nyooto, ‑mōōchāmē ng'aleekyuu.


text:
Kwāāmwoowook ng'aleekaab kōōrooni, āmōōyēnwoo. Kunyi ii, ōmuuchē raat kule nee ōyēnchi ng'al chēē rubtooy keey āk Kaab Yēyiin?


text:
Māmii ꞉chii ām kōōrooni nyēē kiikuwo Kaab Yēyiin, nteenee *Wēritaab Chii nkit ꞉nyēē kichōōnēē wōlooto.


text:
Kuu yoo kiitōrōōrchinē *꞉Muusa barak eereenaanaa ām suurkwēēn, ām kēēlto nyēē wuu nyooto, +/mākiitōrōōr Wēritaab Chii,


text:
Kicham ꞉Yēyiin kōōrooni miisin kut kukōōn lakwanyii nyooto akeenke baateey sukung'eet ꞉chii ake tukul nyoo ikoosēē keey lakwanaa mēēbērē mākubot, nteenee mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
‑/Mākiiruustooy chii nyoo keekaasee keey lakwanaa. Nteenee iruustaayaat ꞉nyoo ‑mēēkoosēē keey, kuuyu kitay kookaasee keey lakwani akeenke baateey bo Yēyiin.


text:
Nto yoo /sikiiruusta chii kumii kule: Kiikuchō ꞉lēbkēēyyēēt kōōrēēt, nteenee kucham ꞉biiko mēēnānēēt kubo ng'ōōkisto nyēē yēyē.


text:
Nteenee chiito nyoo yēyē ng'aleekaab manta, kuchōōnii wōlēē mii ꞉lēbkēēyyēēt sukutook kule kiyēē yēyē, kuwuu wōlēē māktooy ꞉Yēyiin.


text:
Kimii ꞉nkinee Yoowaana kubātisāniisyē ām yēē /kikēēkuurēē Aynoon yēē kilēēkitēē Salim wōloo ki chaang' ꞉bēēko. Kibēētii ꞉biiko kwaak wōlooto /bokēēbātisānē.


text:
Kikwiilē keey ꞉rubiik alake chēbo Yoowaana ākoo Yuutāyiintēēt ake kubo ntāsimuutēkaab kāātiliilēēt kurubta keey ākoo ātēbuutēkaab Yuutayeek.


text:
Kunyoo, kubēēchi ꞉rubiichooto Yoowaana ānkumwoochi kule, “Kāānēētiintēēt, tēēsōōtē chiichoo kyōōboontē keey ām biitēēt ake nyēbo āynēētaab Yoortaan, chiichoo 'kiing'āloolēē? Mii ꞉chiichooto kōōbātisāniisyē kuu nyiitēnyi, ānkāākōōwuuyēēnēēch biiko tukul.”


text:
Ām saakweetaab kooyēēyto, bo ꞉murereet saanteet. Nteenee kāng'iisyē ꞉choorweetaab saantaanaa ām kaab kooyēēy nto yoo kāsē kung'ālooloonu ꞉choorweenyii kung'ērēchē. Kunyi kaakuchurta ꞉ng'erekweekyuu.


text:
Boonto ꞉chii nyoo chōōnēē kibkōōnkōy kāāmuukēywēēk kubiir chii ake tukul. Nto nyoo bo ng'wēny kubo kōōrooni ānkung'āloolē ng'aleek chēē rubtooy keey āk ng'wēnyuuni. Wōō ꞉nyoo bo kibkōōnkōy kubiir chii ake tukul.


text:
Mwoowu ꞉chiichoo bo kibkōōnkōy kiyēē kiikukasee koonyekyii āk yiitiikyii, ‑/āmākēēkāsyinē ng'aleechaa.


text:
Mwoowu ꞉chiichoo /kikiiyookunēē kibkōōnkōy ng'aleekaab Yēyiin, kuuyu ikoochinē ꞉Yēyiin Tāmirmiryēēnyii kuyem.


text:
Chii nyoo ikoosēē keey lakwanaa kunyōōru *soboontaab kibchuulyo. Nto nyoo māchāmē, mākōōng'woonchi ꞉Yēyiin nyēē mānyōōru soboonoo.


text:
Nto mii yoo, kukas *꞉Farisaayeek kule kimii ꞉Yēēsu kōōyumē ānkōōbātisānē biiko chēē chaang' kubiir Yoowaana.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kule kāākōōnkēt ꞉Farisaayeek ng'aleechaa, kung'eetee Yuuteeya ānkutākyi keey Kalilaaya.


text:
Kumii Samaaryaa, kuba ākoy *kiriinkēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Sikaar yēē kilēēkitēē mbaraanaa kiikoochinē ꞉Yāākōbō wērinyii Yōōsēēf.


text:
Kimii ꞉riibkēētaab Yāākōbō yooto. Kuyitē ꞉Yēēsu riibkoonoo, kikiikuriikta ꞉asiista taman āk āyēēng', kōōbuur ng'wēny, kuuyu kikiikuchaas.


text:
Kumwoochi ꞉koorkoonoo Yēēsu kule, “Āyēku anii chēēbsāmooryāyiin, iyēku ꞉inyiing' Yuutāyiin. So, imuuchāktōōs kule nee ārāmuung' bēy?” Kimwooy ꞉koorkoonoo kuu nyooto kuuyu kimākāsyiintōōs ꞉Yuutayeek āk *Samaaryayeek.


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Nto 'kēēnkētē kiyēē kōōnu ꞉Yēyiin, ānkiinkētē chiichi soomiing' bēy, nto 'kēēmwoochinē kukōōning' bēēkaab soboon.”


text:
Kumwoochi ꞉koorkoonoo Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, irāmēē nee bēēchoo ‑āmēēboontē terekyeet. Nto subak, kooy ꞉riibkēēt. Kunyi ii, inyōōrchinē ānō ꞉inyiing' bēēchooto bo soboon?


text:
Kikōōnēēch ꞉kuuko acheek Yāākōbō riibkooni. Kiyyēē ꞉inee bēēkaab riibkooni āk lōkōkyii kuboonto keey boroobikyii. Imāchē iyib keey ꞉inyiing' kule ibiirē Yāākōbō?”


text:
nto nyoo kayye bēēko chēē ākoochinē ꞉anii, mākoy kwaam nyoo ꞉melelta subak. Mākukoosunēē chiichoo ꞉bēēkaab soboon ākookoy.”


text:
Kumwoochi ꞉koorkoonoo Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, ānkiikōōnoo bēēchooto ōō, lēyyē, simaama ꞉melelta subak, amatachaaram bēy.”


text:
Kuwālchi ꞉koorkoonoo Yēēsu kule, “‑Māāboontē ꞉anii saannyaa.” Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Man. ‑Mēēboontē saannyaa.


text:
Kiikoomutiing' ꞉murēnik muutu, āmā saanteeng'uung' mbo ꞉chiichoo ōboontē keey kuu nyi. Man ꞉kiyēē 'keemwaay.”


text:
Kikutunkyinēē mbo ꞉kuuko Yēyiin lekemaani. Ām nee sōōmwooyē ꞉akweek Yuutayeek kule wōlēē yemaat /kēēkutunkyinēē Yēyiin ku Yēērusālēēm?”


text:
Kimwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kas kiyēē āmwooyē, makuyit ꞉bēsyēēt nyēē mākoy kukutunkyinēē ꞉biiko Baaba Yēyiin lekemaani nto ku Yēērusālēēm.


text:
Ōkutunkyinē ꞉akweek Samaaryayeek kiyēē ‑mōōnkētē, nto acheek kiinkētē kiyēē kēēkutunkyinē kuuyu bununēē ꞉kaararaacheet Yuutayeek.


text:
Nteenee makuyit ꞉bēsyēēt, ankookuyit mbo kēny, yēē mākukutunkyinē ꞉biiko Baaba ām Tāmirmiryēēt āk manta. Biiko chēē sooyē kuu nyooto chēē māchē ꞉Baaba.


text:
Kumwooy ꞉koorkoonoo kule, “Ānkētē kule mākuchō *꞉Kāārārookiintēēt, nto yoo kāchō, mākōōboorwēēch kiy ake tukul.”


text:
Ām āsiiswēchooto kōōyēēw ꞉rubiikaab Yēēsu. Kiilat miisin kukas kumii kung'āloolē ꞉Yēēsu āk koorko. Nteenee māmii ꞉nyēē kikany kuteebee koorkoonoo kule, “Imāchē nee?” nto kulēēnchi Yēēsu, “Ōmwooyē nee āk koorkooni?”


text:
Kubakaakta ꞉koorkoonoo tērēētaab bēēko ankooyeey areet akeenke ākoy kiriing' ānkumwoochi biiko ām wōlooto kule,


text:
“Biikyoo, ankookwaa bookas chii nyēē kāmwoowoo kiy ake tukul nyēē kyaayey! Kut ku mā inee *Kāārārookiintēēt?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichooto kule, “Āmnyoontēēnyuu ku ayey mākuutēkaab Baaba nyoo kiiyookwoo ānkāāwoong'u yiisyēēt nyēē kimākwoo chaayey.


text:
Ōmwooyē sōō nee kule, ‘Kāākung'ēt ꞉ārook ang'wanu /kēēkēsiis’? Kāāmwoowook kule, ōrōōtootē mbareenichuut. Kaakuleelakiitu nyēē kaakuyem /keekes.


text:
Kāākutoow ꞉kēsiisyēēt kēny /ānkāākiibēruur kēsiintēēt. Mii kukēsē āmnyoontēētaab *soboontaab kibchuulyo sukung'erech ꞉nyoo choonsē āk nyoo kēsiisyē.


text:
Kāāyooktook bōōkēsiisyē ām mbar nyēē manooyey yiisyō. Kitoowu ꞉alake yiisyēēt nteenee boowaang'te ꞉akweek.”


text:
Kicham ꞉biikaab Samaaryaa chēē chaang' ām kiriinkoonoo *Kāārārookiintēēt, yu kāwokumwoochi ꞉koorkoonoo kiy ake tukul nyēē kimwoochi ꞉Yēēsu.


text:
Nto yu kabokukwa ꞉bichoo bo Samaaryaa yooto kimii ꞉Yēēsu, kusaaysaay Yēēsu kōōbuurto keey icheek. Kucham ꞉Yēēsu kōōbuur wōlooto bēsyōōsyēk āyēēng'.


text:
Kimwoochi ꞉bichoo koorkoonoo kule, “Mēēbērē kakiikaasee keey Yēēsu kuuyu 'kēēmwoowēēch, nteenee kuuyu kaakeekas ꞉acheek nkit kiyēē mwooyē. Kāākiinkēt kule inee ku Kāārārookiintēēt man nyēbo biiko tukul.”


text:
Mānāāwokuminy ꞉Yēēsu kiriinkēēng'waa Nāāsārēēt kuuyu kikiikumwooy ꞉inee nkit kule, ‑/mākēēkoonyitē *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ām kōōrēēnyii.


text:
Nto yu kayit Kalilaaya, kutorooch ꞉biiko kuuyu kikiikukas ꞉icheek kiyēē kiyey ꞉Yēēsu ām Yēērusālēēm yoo kibēētii bokwoomē saakwaanaa bo Keeytaayeet.


text:
Nto mii yoo kuwo kiriinkēētaab Kaana wōloo kiwēēchēē bēēko kuyēk tifaayiik. Kimii ꞉kāāntōōyiintēēt ake kaab bāytooyiintēēt ām kiriinkēētaab Kaabernaam nyēē kiboonto wērinyii nyēē kimnyoonē.


text:
Yu kawokukas ꞉kāāntōōyiintoonoo kule kāākuchōōnēē ꞉Yēēsu Yuuteeya, wokusaaysaay kuchō Kaabernaam chokōōsoobchi wērinyii nyēē ki lalaat miisin.


text:
Yu kayit, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Ām nee yu māchē ꞉biiko alake ayey kiy nyēbo kwōng'uut nto iyēnchinē ng'aleekyuu?”


text:
Yooto kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Wēēchi keey kaa, kāākusob ꞉lakwang'uung'.” Kiiyēnchi ꞉chiichoo kiyēē kimwoochi ꞉Yēēsu.


text:
Nto lētuunoo kumii ꞉kāāntōōyiintoonoo kōōyēēyē, kutuuyēē motwoorikyii kēēlto. Kumwoochi ꞉choo kule, “Kāākusob ꞉wēring'uung'!”


text:
Kuteebee ꞉kāāntōōyiintoonoo bichooto kule, “Ko tyaa ꞉asiista kukāykāyiitu ꞉wēēriit?” /Kēēlēēnchi, “Kō asiista akeenke lang'at kosolēny.”


text:
Kusēw ꞉kwaan kule kō tēē yooto ꞉asiista kumwoochinē ꞉Yēēsu kule, kāākusob ꞉leekweet. Kunyoo, kiikaasee keey ꞉chiichoo āk kanyii tukul Yēēsu.


text:
Kimii ꞉kibōōyto ake nyēē kilēēkitēē yēbo Oreetaab Kēēchiirēk nyēē kikiimuut ꞉kēēlwookik muutu chēē kitinyē wuurwēēt. /Kēēkuurē yooto ām kuutiitaab Yuutayeek kule Beteesta.


text:
Kimii ꞉biiko chēē kimnyoontōōs chēē kimurēē keey ng'wēny ām kēryōōsyēchooto. Kikōryootiin ꞉alake, kusōnkōchootiin alake āk chēē kichunkutootiin.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu chiichooto kukārintit ām yooto kōōnkēt kule kikiikusyēn kēnyiisyēk chēē chaang'. Kuteebee chiichooto kule, “Imāchē isob?”


text:
Kuwālchi ꞉chiichoo kule, “Mokoryoontēēt, māmii ꞉chii nyēē kawiira kibōōyoo yoo wērwērē keey ꞉bēēko. Yoo kātāāsyēēmē, kāsimkōōwut ꞉ake kēny.”


text:
Kusob ꞉chiichooto bakeenke. Kinam kisyeereenyii ānkuwēēchi keey!<br/>Kuyēyāktōōs ꞉ng'aleechu, ki bēsyēētaab Sabaato.


text:
Kunyoo, kumwoochi ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek chiichoo /kākiisoobē kule, “Inkēt kule bēsyēētaab *Sabaato ra? Māchāmuung' ꞉kiruutēkyoo inamaate kisyeereet.”


text:
Kimēēnkēt ꞉chiichoo /kikiisoobē kule ki ng'oo ꞉nyooto, kuuyu kikiikubotyi ꞉Yēēsu wōlēē kimii ꞉biiko chēē chaang'.


text:
Nto yityo, chokunyōōrchi ꞉Yēēsu chiichooto biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kimwoochi kule, “Kēēsob oob? 'Keekas, ‑mataweeyey ng'ōōki kuuyu imuuchē kuchōōnchiing' ꞉mnyaat.”


text:
Kiyey ꞉ng'aleechaata kusyeem ꞉kāāntōōyichoo kubakach Yēēsu. Kimāmāchē baateey kubakach kuuyu kiisoobiis ām bēsyēētaab Sabaato, nteenee kuuyu kimwooy kule kwaan ꞉Yēyiin, ng'ālyoo nyēē ibooru kule kii-āyēēchēē keey ꞉inee Yēyiin.


text:
Kunyi, kimwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “!Kāāmwoowook, māyēyēē keey ꞉Leekweet ng'al nkit, nteenee kāsēē Kwaan. Kunyoo, kiyēē yēyē ꞉Kwaan, kuyēyē ꞉nkinee Leekweet kiyooto.


text:
Chāmē ꞉Kwaan Lakwanyii ānkōōboorchinē kiy ake tukul nyēē yēyē ꞉inee. Mākōōboorchi mbo tukuuk chēē biirē chēbo ra ankumoolat ꞉akweek tukul ng'aleechaata.


text:
Kuu yoo ing'ēētē ꞉Kwaan chii nyoo kaakume ānkōōkoochi soboonto, kōōkoochinē ꞉nkinee Lakwanyii biiko soboonto choo kaakucham kōōkoochi.


text:
‑Mēētiilchinē ꞉Kwaan chii ng'al. Nteenee kiikōōkoochi Lakwanyii kāāmuukēywēēk tukul kōōtiilchi biiko ng'al,


text:
sukung'eet kukoonyit ꞉biiko tukul Leekweet kuu wōloo koonyititooy Kwaan. Nto chii nyoo mākoonyitē Leekweet kumākoonyitē nkinee Kwaan nyoo kiiyooku.


text:
!Kāāmwoowook, chii nyoo kāsē ng'aleekyuu ānkōōkoosēē keey Baaba nyoo kiiyookwoo, kunyōōru ꞉chiichoo *soboontaab kibchuulyo. Kiikusiirtēē meet ānkunyōōr soboonto nyēē ‑/mēēkiitiilchinē ng'al.


text:
!Kāāmwoowook, mii kuyitu ꞉bēsyēēt, ankookuyit ꞉bēsyoonooto yēē makukas ꞉biiko choo kiikubootyo kiyēē mwooyē ꞉Lakwataab Yēyiin. Nyōōru soboonto ꞉biiko choo kēēyēnchi ng'aleechaa.


text:
Kuu yoo chōōnēē ꞉soboonto wōlēē mii ꞉Kwaan, kiikuyey ꞉Kwaan kuchōōnēē ꞉soboonto wōlēē mii ꞉Leekweet.


text:
nto yooto makukwaanee mbēērōōsyēkwaa. Choo kiikuyey ng'aleek chēē kāroomēch mākunyōōr soboonto nyēē lēēl. Nteenee mākubootyo ꞉choo kiikuyey ng'aleek chēē miyootēch.


text:
‑Māāyēyēē keey kiy, nteenee ātiilē baateey kiyēē mwoowoo ꞉Baaba ānkubo man, kuuyu ‑māāyēyē kiyēē āmāchē, nteenee āyēyē kiyēē māchē ꞉nyoo kiiyookwoo.


text:
!Kyōōyooktē ꞉akweek biiko kuba wōlēē mii ꞉Yoowaana ānkiikumwoowook ng'aleek chēbo man kurubta keey āk anii.


text:
‑Māāmoong'tēē keey kiyēē mwooyē ꞉biiko kurubta keey āk anii, nteenee āmwooyē kuu nyooto /sikiiraraachaak.


text:
Ki nōmōryoo ꞉Yoowaana nyēē kiikoochinē biiko lēbkēēyyēēt ānkyōōng'ērēkyi ꞉akweek lēbkēēyyoonooto kibo bēsyōōs chēē ng'ēri.


text:
Nteenee mii ꞉tukuuk chēē nyikiisēch kusiir ng'aleek choo kimwoowu ꞉Yoowaana. Chooto ku tukuukaab kwōng'uut choo kiikōōtōōrwoo ꞉Baaba kule ayey. Ibooru ꞉chooto kule Baaba ꞉nyēē kiiyookwoo.


text:
Kyoocham ōrōōtootē siruutēk miisin ōbērē tōōs yoo kooyey kuu nyooto +mōōnyōōru *soboontaab kibchuulyo. Ntēē mwoowu ꞉siruutēchuutēchu wōlēē āwuuyē ꞉anii,


text:
Kyāāchōō wōlēē ōmiitē ām kaayneetaab Baaba, nteenee otay otaachaa. Nto yoo kāchō ꞉chiito ake ām kaayneenyii nkit, ōchāmē ꞉akweek nyooto.


text:
Ōmuuchē raat ōyēnwoo kule nee yoo bērē ꞉chii ām akweek nto /kēēsil kusiir yēē kātōōchēēng'ē kusilook ꞉Yēyiin?


text:
‑Moosoot naas kule +maamwaaytaak ꞉anii ām wōlēē mii ꞉Baaba. Nteenee chiito nyēē mwooytook ku *Muusa nyoo ōyēēlchinē ām kāāsōōtēywēēkwook.


text:
Nto mii bēsyēēt ake, kwoochi ꞉Yēēsu komosta nyiin ake bo Tōōliilēētaab Kalilaaya. /Kēēkuurē tōōliiloonoo kaayneet ake kule Tibeerya.


text:
Yooto koosaab ꞉biiko chēē chaang' sakaramteet kurub inee kuuyu kikiikukas ng'aleek chēbo kwōng'uut chēē kiyēchi ꞉inee biiko choo kimnyoontōōs.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu kukwoonchinē ꞉biiko chēē chaang', kuteebee Filibō kule, “Kēēnyōōrchinē ānō āmiik chēē kēēbāyēē bichu tukul?”


text:
Kuwālchi ꞉Filibō Yēēsu kule, “Ānkoo nto /kakyaalta kiy ake tukul nyēē /kēēboonto, ‑/mākēēnyōōru beesaan chēē yēmē kyoolchinēē bichu āmnyoo kisich nyēē kaam.”


text:
“Mii yu ꞉wēēro nyēē boonto mukaatiin muut āk *burburiinēk āyēēng' chēē minkēēch, ara yēmē ꞉chooto keebayee bichu tēē chu tukul?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kuyey biiko kōōbuur ng'wēny ām yēbo keeweet. Kimāchē kuyitē ꞉bichu murēnik kisyēērōōk muut.


text:
Kunam ꞉Yēēsu mukaatiinechaa ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy, nto yityo, /kēēbchēchinoot bichoo. Kiyey nkicheek burburiinēchooto kuu nyooto. Kiyem ꞉biiko tukul.


text:
Yu kabokukas ꞉biiko ng'ālyoontooni bo kwōng'uut kiyey ꞉Yēēsu, kumwooy kule, “Kubooyiit man, *wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉chiichi nyoo /kikēēmwooyē kule mākuchō kōōrēēt.”


text:
Kiinkētē ꞉Yēēsu kule kimāchē ꞉bichoo bokunam inee kukērchi koong' kuyēk bāytooyiintēēt. Yooto koosikta kuwo lekem.


text:
Kulaany mwēēnkēēt ānkutākyi keey *kiriinkēētaab Kaabernaam. Kināmchi ꞉mēēnānēēt bichoo wōlooto kumāboonto keey Yēēsu.


text:
Yu kikiikuba ꞉rubiichoo ām lōōyinto nyēē kiyitē kiilomiitaanik muut nto ku lo, kukas Yēēsu kumii kuwēēsyētoonunēē bēēko barak kutākyinē keey mwēēnkoonooto. Kimuuyo ꞉rubiichoo miisin.


text:
Kutaach ꞉rubiik Yēēsu kuchō mwēēng'. Yooto, kuchaakta ꞉mwēēnkēēt ākoy sakaramteet wōlēē /kikēēmākyinē wokōōyyoonyēē.


text:
Yu kāwokuyyeech ꞉kōōrēēt, kōōnkēt ꞉biiko choo king'ētunēē komosta nyiin ake bo tōōliiloonoo kule ki mwēēnkēēt akeenke baateey nyēē kimii yooto. Kiinkētē ꞉bichoo kule kimanaabeeta keey ꞉rubiik Yēēsu.


text:
Yooto, kukwaanee ꞉mwēēnkōōsyēk alake *kiriinkēētaab Tibeerya ānkubokōōyyoonyēē yēē kilēēkitēē ꞉yoo kyoomiisyēē ꞉biiko.


text:
Bērē kukas ꞉biiko kule kāmēētākumii ꞉Yēēsu āk rubiikyii, kulaany mwēēnkōōsyēchoo kuba *kiriinkēētaab Kaabernaam bokucheeng'aat Yēēsu.


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, ōchēēng'ootoo kuuyu kwōōbiyoong'iisyē āmēēbērē kuuyu kwookas kāāmuukēywēēkaab Yēyiin.


text:
‑Mōōbēng'tēē chēēng'sēētaab āmit chēē bēku, nteenee ōnēmchi keey ōchēēng'ē āmnyoontēētaab kibchuulyo. Āmnyoontoonoo ku nyoo kōōnook *꞉Wēritaab Chii, kuuyu inee ꞉nyēē kiikōōkoochi ꞉Baaba Yēyiin kāāmuukēywēēk kuyey kuu nyooto.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “/Kiinēmchi keey yiisyēētaab Yēyiin /kukiikaasee keey chiito nyoo kiiyooku ꞉inee.”


text:
Kyaam ꞉biikyoo choo kibo kēny maana ām kōōr nyēē suurkwēēn, kuu yoo mwooyē ꞉siruutēkaab Yēyiin kule, ‘Kiikoochi kwaam āmnyoontēēt nyēē chōōnēē barak.’”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu nanyuun bichoo kule, “!Kāāmwoowook, ‑moosoot sōō baateey kule kikōōnook *꞉Muusa āmnyoontoonoo kichōōnēē barak, nteenee ōsōōtē kule kōōnook ꞉Baaba āmnyoontēētaab man kuchōōnēē kibkōōnkōy.


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Anii ꞉āmnyoontoonooto bo soboon. Moomē ꞉kēmēy chiito nyoo kāchō wōlēē āmiitē. Nto nyoo keekaaseenaa keey kumoomē ꞉melel.


text:
Kyāāchōōnēē kibkōōnkōy sichaayey kiyēē māchē ꞉Baaba nyoo kiiyookwoo mēēbērē kyāāchōōnii chaayey kiyēē āmāchē.


text:
Mākwoo ꞉Baaba kule ‑māāboot chii mbo akeenke ām choo kiikukōōno, nteenee +maang'eet ake tukul bēsyēētaab tabanta.


text:
Yooto kutoow ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek koong'unyng'uuny kuuyu kimwooy ꞉Yēēsu kule, inee ku āmnyoontēēt nyēē chōōnēē kibkōōnkōy.


text:
Kimwooy ꞉bichoo kule, “So, mā wēritaab Yōōsēēf ꞉chiichi? Ntēē kiinkēt kwaan āk kaamet. Ām nee sukumwooy raat kule chōōnēē ꞉inee kibkōōnkōy?”


text:
Māmii ꞉chii nyēē imuuchē kuchō wōlēē āmiitē yoo kāmāyis ꞉Baaba nyoo kiiyookwoo. Yoo kāākuchō, +maang'eetee meet bēsyoonoo bo tabanta.


text:
/Kikeesir ām siruutēkaab *wōōrkooyikaab Yēyiin kule, ‘Makooneet ꞉Yēyiin biiko tukul.’ Chii nyoo kaakukas kāānēētiisyoonoo ānkusēw, kuchōōnii wōlēē āmiitē.


text:
Mēēbērē kaamwaay yooto kule kiikukas ꞉chii Baaba nteenee anii nkit nyoo āchōōnēē wōlēē mii ꞉inee nyēē kyaakas.


text:
Anii ꞉āmnyoontoonooto chōōnēē kibkōōnkōy. Yoo kaam ꞉chii mākunyōōr soboontaab kibchuulyo. +Māākōōnu bōōrnyuu kuyēk āmnyoontēēt nyēē sukōōsoob kōōrēēt.”


text:
Kiyey ꞉ng'aleechu kukōrōmiitu ꞉kāāntōōyichoo bo Yuutayeek miisin. Kimwooy kule, “So, imuuchē kule nee ꞉chiichi kukōōnēēch bōōrnyii kyaam?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, yoo kamoo-am bōōrtaab *Wēritaab Chii ankooyyee korotiikyii, mākoy ōnyōōru soboon.


text:
Chii nyoo kaam bōōrnyuu ankuyye korotiikyuu, kunyōōru ꞉chiichoo *soboontaab kibchuulyo. +Maang'eetee chiichoo meet ām bēsyēētaab tabanta.


text:
Kuu yoo āminyēē kāāmuukēywēēkaab Baaba nyoo kiiyookwoo, mākuminyēē ꞉nkinee chiito nyoo kaam bōōrnyuu kāāmuukēywēēkyuu.


text:
Anii ꞉āmnyoontoonooto kichōōnēē kibkōōnkōy. Makerkeey ꞉āmnyoontoonoo āk nyoo kyoomē ꞉biikyoo choo kibo kēny, ānkoo kyaam, kibēk. Chiito nyoo kaam āmnyoontooni kunyōōru soboontaab kibchuulyo.”


text:
Yooto kakas ꞉rubiikaab Yēēsu ng'aleechu, kumwooy ꞉wōlēē wōō kule, “Māku nkoolat ꞉ng'aleechu! Ng'oo ꞉nyēē sukoomuuch!”


text:
Kiinkēt ꞉Yēēsu kiyēē kimii kōōyiimē rubiik. Yooto, kumwoochi kule, “So, kāyēk kāānākuut ꞉ng'aleekyuu?


text:
Kōōnu ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin soboonto nyēē mākōōnu ꞉kāāmuukēywēēkaab chii. Kōōnu ꞉ng'aleek choo kāāmwoowook soboonto kuuyu kwoonēē wōlēē mii ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin.


text:
Ānkoo kuwuu nyooto, mii ꞉alake ām akweek chēē ‑mēēkoosēēnoo keey.” Kiinkēt ꞉Yēēsu kung'eetee kēny kule ki mbo ng'oo ꞉chēē kimēēkoosēē keey inee ānku ng'oo ꞉nyēē kimakuchaamta inee.


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ki ng'ālyoontoonooto ꞉nyoo kyāāmwooytēē kule, māmii ꞉chii nyēē chōōnii wōlēē āmiitē yoo kāmāyis ꞉Baaba.”


text:
Kuwālchi ꞉Simōōni Bētērō kule, “Keebe ānō ōō, Mokoryoontēēt? Ntēē iboontē ꞉inyiing' lōkōōy chēbo soboontaab kibchuulyo.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Akweek oob rubiik taman āk āyēēng' chēē kyāākwēyook anii? Nteenee mii ꞉nyēē kibrōkōsyoo ām akweek.”


text:
Yu kāākuyityo, kōōnēētiisyootēē ꞉Yēēsu Kalilaaya. Kimāmāchē kuwēēsyētootēē Yuuteeya kuuyu kimāchē ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek kubakach.


text:
Kumwoochi mbo ꞉ng'eetaabkaamet Yēēsu kule, “Ing'eetee yu ānkiiwē Yuuteeya sukukas rubiikuuk chēbo wōlooto tukuuchu bo kwōng'uut chu iyēyē.


text:
Māchāktōōs ibooru keey nyēē karaam siitooku. Kunyoo, kany kutookunēē kōōrēēt ꞉ng'aleechu bo kwōng'uut.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu icheek kule, “Manaayit ꞉bārooyinnyuu nyēē yemaat nteenee oyeyaate ꞉akweek kiyēē ōmāchē.


text:
Mā akweek chēē wēchook ꞉biikaab kōōrooni, nteenee wēchoo anii kuuyu āburyoong'tooy icheek kubo rōkōs nyēē yēyē.


text:
Kichoomootē ꞉biiko wōlēē wōō kung'āloolēē Yēēsu kuuyu kiiywēyē kāāntōōyikaab Yuutayeek. Kimwooyē ꞉bichoo alake kule, “Karaam ꞉chiichoo.” Kumwooyē ꞉alake kule, “Buryo, ibērbēērootē biich.”


text:
King'woonchi kāāntōōyikaab Yuutayeek ꞉wōlēē kiinēētitooy ꞉Yēēsu kut kumwooy kule, “Kēēnkētēē nee ꞉nkinee nyi siruutēkaab Yēyiin āmēēbērē kiikusumānchi?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Ng'aleek chēē ānēētook mēēbērē cheechuu, nteenee kwoonēē wōlēē mii ꞉Yēyiin nyoo kiiyookwoo.


text:
Chii nyoo kakwey kuyey kiyēē māchē ꞉Yēyiin, mākōōnkēt yoo kwoonēē ꞉ng'aleekyuu wōlēē mii ꞉Yēyiin, nto cheechuu nkit.


text:
Chiito nyoo ng'āloolē ām kāāmuukēywēēkyii, kumāchē ꞉nyoo kule /kēēkoonyit. Nteenee āmāchē anii kunyōōr koonyit ꞉nyoo kiiyookwoo. Achurtaat ānkāāyyoong'unēē manta.


text:
Kikōōnook *꞉Muusa kiruutēk āmāmii ꞉chii mbo akeenke ām akweek nyēē riibē kiruutēchoo. So, ōmāchē ōbākākyoo nee?”


text:
Koomiiny ꞉Yēēsu mēt ankutas taay kule, “Kyaayey kiy akeenke baateey nyēbo kwōng'uut ām Sabaato. King'woonchook akweek tukul ꞉kiyooto.


text:
Mwooyē ꞉siruutēkaab Muusa kule ōmurootānē wēēriik ām bēsyēētaab sisiit. (Kubooyiit man mēēbērē Muusa nyēē kimwooyē, nteenee mbo kuukoong' chuut kibo taay.) Kōōnook ꞉yooto ōmurootānē wēēriit ām bēsyēētaab Sabaato yoo /kikēēsichē yēē Sabaato.


text:
Kunyoo, yoo ākoo /kiimurootānē wēēro bēsyēētaab Sabaato ōtiltooy kiy kisich buch, /simākyiiri kiruutyoonoo bo Muusa ii, kubo nee ōnyēērchoo anii yoo kāāsoob chiito kumukuul ām bēsyēētaab Sabaato?


text:
Nto yu inee ꞉nyi mii kung'āloolēē taayeetaab biiko āmēēbērē mwoochinē ꞉kāāntōōyikyoo kiy.” Kulē ꞉alake “Ara kāākōōnkēt kule *Kāārārookiintēēt ꞉chiichi?”


text:
Kumwooyē ꞉chuut alake kule, “Ntēē kiinkētē yēē chōōnēē ꞉chiichi. Nteenee māmii ꞉chii nyēē inkētē bēsyēēt nyoo chōōnēē ꞉Kāārārookiintēēt.”


text:
Yooto kumwooy ꞉Yēēsu kukas ꞉biiko tukul kule, “Man, kōōlē ōnkētoo ānkōōnkētē subak wōlēē āchōōnēē? Mēēbērē kyāāchōōnēē keey. Bo man ꞉nyoo kiiyookwoo, āmōōnkētē ꞉akweek inee.


text:
Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kumach ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek kule kunam nteenee māmii ꞉chii nyēē kitiiny kuuyu kitoombo kuyityiin ꞉wōlēē kiikuchōbto ꞉Yēyiin.


text:
Ānkoo kiwuu nyooto, kiikaasee keey ꞉biiko chēē chaang' inee. Kimwooy ꞉bichooto kule, “Ara, yoo kāchō ꞉Kāārārookiintēēt, makuyey ng'aleek chēbo kwōng'uut kubiir chēē yēyē ꞉chiichi?”


text:
Yu kukas *꞉Farisaayeek ākoo mbo kibkōrōs chēē wōōyēch kuchoomootē ꞉biiko kung'āloolēē Yēēsu nyēē karaam, kōōyookto riibiikaab Kōōtaab Yēyiin kule bokunam Yēēsu.


text:
Kutas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “+Mākēēboontē keey akweek ām bēsyōōsyēk chēē ng'ēri baateey, nto yoo kāākuyityo, ayeey wōloo mii ꞉nyoo kiiyookwoo.


text:
Kuteebee keey ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek nkit kule, “So, māchē ꞉chiichi kuwo ānō wōlēē ‑mābokēēnyōōrchinē ꞉acheek? Ara, mākuwo kōōrōōsyēchoo kiisērēētyi keey ꞉biikyoo wokooneet bichooto?


text:
Ibooru nee ꞉ng'aleechaa kāmwooyē kule, ‘+Moocheeng'aa nteenee ‑mōōnyōōrwoo āmōōmuuchē okwaa wōloo !kāāwē?’ ”


text:
Ām bēsyēētaab lētuut nyēbo saakweet, kuchō ꞉Yēēsu ānkukuurchi barak kule, “Chii nyoo āmē ꞉melelta, kuchō wōlēē āmiitē.


text:
Kuu yoo mwooyē ꞉siruutēkaab Yēyiin kule, chii nyoo keekaaseenaa keey, mākurōōtunēē chiichoo ꞉bēēkaab soboonto.”


text:
Kumwooyē ꞉Yēēsu kuu nyooto kiibooru Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē nyōōru ꞉chii ake tukul nyoo keekaasee keey inee. /Kimānāākiiyook Tāmirmiryēētaab Yēyiin kuuyu /kimānāākiitōrōōr Yēēsu.


text:
Yu kakas ꞉biiko ng'aleechaa kimwooyē ꞉Yēēsu, kumwooy ꞉bichooto alake kule, “Man wōōrkooyoontoonoo bo Yēyiin ꞉chiichi.”


text:
Nto alak kumwooy ꞉choo kule, “Kāārārookiintēēt ꞉chiichi.” Kulē ꞉alake, “Buryo! Mēēmuuchāksē kuchōōnēē ꞉Kāārārookiintēēt Kalilaaya.


text:
Mwooyē ꞉siruutēkaab Yēyiin kule mākuchōōnēē ꞉Kāārārookiintēēt kōōtaab *Tāwuti ām *kiriinkēētaab Bēētēlēyēēm wōloo kiminyē ꞉Tāwuti.”


text:
Yu kāākuyityo nanyuun, kooyeey ꞉riibiichoo kibo Kōōtaab Yēyiin wōlēē kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk *Farisaayeek. Yooto kuteebee ꞉choo riibiichoo kule, “So, ntēē kookwaa buch, kāmōōnāmē?”


text:
Ara ōnkēt mbo kāāntōōyiin ake tukul nyēē kaakookaasee keey chiichoo, nto kumii mbo *꞉Fārisooyiin nyēē kaakucham ng'aleechaata mwooyē ꞉chiichooto?


text:
“Kurubta keey āk kiruutēkyoo, māmii ꞉chii nyēē /kiiruustooy yoo /manaakeekas kiyēē mwooyē ꞉chiichooto nto /kiinkēt kiyēē kaakuyey.”


text:
/Kēēmwoochi kule, “So, ichōōnēē ꞉nkinyiing' Kalilaaya? Weesuman siruutēkaab Yēyiin, +meekas ām yooto kule māmii *꞉wōōrkooyoontō nyēē imuuchē kuchōōnēē Kalilaaya.”


text:
Yu kāwokuyyeech, kumusta ꞉Yēēsu kooyeey biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. Kukwa ꞉biiko ānkōōruruukyi keey inee. Kōōbuur ꞉Yēēsu ng'wēny ankooneet bichoo.


text:
Yooto koomut ꞉kāānēētikaab kiruutēk āk *Farisaayeek koorko nyēē /kikeenyoorta chiito ake ānkōōyyoong'tēē yooto bo taayeetaab Yēēsu.


text:
Kimwooy *꞉Muusa ām kiruutēkyoo kule, irooko ꞉chii nyēē wuu nyooto /kēēwiirēē rwoontōōk kume. Kunyoo ii, imwooyē nee ꞉inyiing'?”


text:
Kimwooyē ꞉bichoo ng'aleechaa kutēchēē Yēēsu sukōōyyoong'tēē kōōk. Kuyim ꞉Yēēsu ankusir yēbo teng'eek ām moorineenyii.


text:
Kitēēbēē ꞉bichooto Yēēsu ng'aleek kutēē yooto tukul. Kōōtōrōōr keey ꞉Yēēsu ānkumwoochi bichoo kule, “Yoo mii ām akweek ꞉nyēē mānāāchoolwookēn, kutoow ꞉nyooto kuwiiree koorkooni rwoontōōk.”


text:
Yu kabokukas ꞉bichoo ng'aleechaata kimwooyē ꞉Yēēsu kubeetaatee akeenke akeenke. Kiba kurook ꞉choo ki yōōsēch kut wokung'ēt ꞉Yēēsu nkit āk koorkoonoo kuboonto keey biiko alak.


text:
Yooto kōōtōrōōr keey ꞉Yēēsu ankuteebee koorkoonoo kule, “Kaba ānō ꞉biikēy ōō, cheebyoos? Māmii mbo ꞉akeenke nyēē kāng'ēt kooruustiing'?”


text:
Kuwāl kule, “Māmii mbo ꞉akeenke ōō, Mokoryoontēēt.” Yooto kumwoochi koorkoonoo kule, “‑Māāruustiing' ꞉anii nteenee ‑mātāwēēchoolwookēn subak.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi bichoo kule, “Anii lēbkēēyyēētaab kōōrēēt. Chiito nyoo karub ng'aleekyuu kunyōōru lēbkēēyyēētaab soboonto nyēē mākoy kuwēēsyētēē mēēnān.”


text:
Kumwoochi *꞉Farisaayeek Yēēsu kule, “Nto yu imiitē ing'āloolēē keey ꞉inyiing' nkit, mābo man ꞉ng'aleekuuk.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Ānkoo āng'āloolēē keey ꞉anii nkit, kiyēē āmwooyē kubo man kuuyu ānkētē wōlēē kyāāchōōnēē ākoo wōlēē āwēētii. Nteenee ‑mōōnkētē ꞉akweek.


text:
Ōtiilē ꞉akweek ng'al baateey orub kuu wōloo isōōtitooy ꞉biiko, nteenee ‑māātiilchinē ꞉anii chii ng'al.


text:
Nto yoo kāālē ātiilchi chii ng'al, āyyoong'unēē manta kuuyu mēēbērē anii nkit nteenee āboontē keey Baaba nyoo kiiyookwoo.


text:
Kuteebee ꞉Farisaayeechaa Yēēsu kule, “Mii ānō ꞉kōōn?” Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “‑Mōōnkētoo anii, āmōōnkētē nkinee Baaba. Nto kyōōnkētoo, nto ōnkētē Baaba.”


text:
Kimwooyē ꞉Yēēsu ng'aleechu tukul yooto kimii kōōnēētē biiko ām yēē kimii ꞉looloonik choo /kikiiruruukyinē beesaanik ām *Kōōtaab Yēyiin. Yooto kimāmii mbo ꞉chii nyēē kinam Yēēsu kuuyu kimānāāyityiin ꞉chōbuutēkaab Yēyiin.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu kāāntōōyichoo subak kule, “+Māāwēēchi keey anku +moocheeng'aataa, nteenee +moomeeyte ng'ōōkiswookikwook ‑āmōōmuuchē obe wōlēē āwēētii ꞉anii.”


text:
Kuteebee keey ꞉kāāntōōyichoo kule, “Ibooru nee ꞉chiichi yoo mwooyē kule ‑mākēēbēētii wōlēē mākuwo ꞉inee? Ara, makubar keey ꞉chiichi nkit ēē?”


text:
Nteenee kitas taay ꞉Yēēsu kumwooy kule, “Ōbooyē ꞉akweek ng'wēnyuuni, nteenee āchōōnēē ꞉anii kibkōōnkōy. Nyēēng'woong' ꞉kōōrooni nteenee mā nyeenyuu anii ꞉kōōrooni.


text:
Kiyooto nyēē āmwoowook kule +moomeeyte ng'ōōkiswookikwook. Makurataak ꞉ng'ōōkiswookichoo ākoy yoo kookaasee keey kule anii ꞉nyooto.”


text:
Chaang' ꞉ng'ala chēē kātāāmwoowook ānkāātiilchook ng'al, nteenee bo man ꞉Baaba nyoo kiiyookwoo. Kiyēē āmwoochinē biiko ku nyēē kyāākāsēē inee.”


text:
Yooto nanyuun kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Bēsyoonoo ōtōrōōrē *Wēritaab Chii, ku yooto yēē +mōōnkēt kule anii ꞉nyooto āmāāyēyēē keey kiy. Yooto nanyuun yēē +mōōnkēt kule kiyēē āmwooyē ku nyēē kiinēētoo ꞉Baaba.


text:
Kēēboontē keey ꞉nyoo kiiyookwoo. Manaabakaaktaa āng'ētu nkit bēsyēēt ake kuuyu āyēyē ākookoy kiyēē ing'ērēēchē inee.”


text:
Kumwoochi ꞉kāāntōōyichoo Yēēsu kule, “So, nto yu kēēbooyē ꞉acheek *Abraam, āmānāākēēyēku motwoor bēsyēēt ake! Kunyi, /kiityaakteech ām nee?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “!Kāāmwoowook, motwooriintēētaab ng'ōōkisto ꞉chii nyoo kiikōōtiiny ꞉ng'ōōkisto.


text:
Ānkētē sinee kule ōbooyē ꞉akweek Abraam. Nteenee ōmāchē obara kuuyu kiyoomcho ꞉mētēwookwook nyēē ‑mēēwutē ꞉ng'ālyoontēēnyuu.


text:
Kukētyi ꞉bichooto Yēēsu kule, “Abraam ku baaba acheek.” Yooto kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Nto ki kōōn ꞉Abraam, nto kyōōyēyē kiyēē kiyey.


text:
Ōmāchē ꞉akweek obara ānkoo kāāmwoowook kiyēē bo man nyēē chōōnēē wōlēē mii ꞉Yēyiin, ng'ālyoo nyēē kimēēmuuchē kuyey ꞉Abraam.


text:
Ōyēyē ꞉akweek yiisyēētaab ꞉kōōn.” Kuwālchi ꞉bichooto Yēēsu kule, “Kēēboontē Baaba akeenke, nyooto ku Yēyiin, ānkēēyēku lōkōkyii chēbo man.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “Nto ki kōōn akweek ꞉Yēyiin nto ōchāmoo kuuyu kyāāchōōnēē wōlēē mii ꞉Yēyiin ānkāāmiitē raat yu. Mānāāchōōnēē keey. Nteenee inee ꞉nyēē kiiyookwoo.


text:
Kōōn akweek ꞉Kibrōkōsyoontēēt ānkōōrubē kiyēē māchē ꞉inee. Rumiin ꞉inee kung'eetee kēny āmāmii ꞉bēsyēēt nyēē kiikōōyyoong'unēē wōlēē mii ꞉manta kuuyu mātinyē manta. Yoo ibērbēēriisyē, ku cheechii ꞉choo nkit kuuyu, ng'wiin ꞉inee ānku ꞉mētitaab ng'wiiynaneet tukul.


text:
Ara, mii ām akweek ꞉nyēē imuuchē kōōboor kule āboontē ꞉anii ng'ōōkisto? Nto yoo bo man ꞉ng'aleek chēē āmwooyē ii, kwaamaak ꞉nee simōōyēnwoo?


text:
Yooto kumwoochi ꞉kāāntōōyichoo bo Yuutayeek Yēēsu kule, “Ābērē +mākēēkustooyootiin yoo kakeemwaay kule inyiing' Sāmooryāyiin ānkiiboontē *tāmirmiryēēt nyēē miyaat.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “‑Māāboontē tāmirmiryēēt nyēē miyaat. Āywēyē Baaba āmōōkoonyitoo anii ꞉akweek.


text:
‑Māāchēēnkyinē keey ꞉anii koonyit, nteenee mii ꞉nyēē chēēng'woo anku inee ꞉nyēē itiilē kiy ake tukul.


text:
Kumwoochi ꞉bichoo Yēēsu kule, “Kāākiinkēt nanyuun man kule iboontē tāmirmiryēēt nyēē miyaat! Kiikume *꞉Abraam ānkiikubēk *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin ānkiimwooyē kule, nyoo rubē ng'ālyoontēēng'uung' mēēbērē makume?


text:
Imwooyē ꞉inyiing' kule iwōō kusiir Abraam? Kiikume ꞉inee ānkiikubēk mbo ꞉nkicheek wōōrkooyikaab Yēyiin. Isōōtē kule inyiing' ku ng'oo ēē?”


text:
Yooto kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Yoo āmiitē ātōrōōrē keey ku buch. Nteenee nyēē itōrōōroo ku ꞉Baaba nyoo ōbērē ꞉akweek Yēyiintēēng'woong'.


text:
‑Mōōnkētē ꞉akweek Yēyiin, nteenee anii ꞉nyēē ānkētē. Nto kāālē amwaay kule ‑māānkētē, nto kāāyēku ng'wiin kuu akweek. Nteenee ānkētē inee ānkāāriibē ng'ālyoontēēnyii.


text:
Yooto, kumwoochi ꞉bichoo Yēēsu kule, “Nto yu maneeyit mbo kēnyiisyēk konom ānkiimwooyē kule 'kiikas Abraam!”


text:
Yooto kukwey ꞉bichooto rwoontōōk kule kuwiiree Yēēsu, nteenee kuchuut ꞉Yēēsu biiko ankung'eetee yooto kibo *Kōōtaab Yēyiin.


text:
Kuteebee ꞉rubiikyii Yēēsu kule, “Kāānēētiintēēt, nee ꞉nyēē kiyey chiichiin kukor? Ara ng'ōōkisnyii nto nyēbo sikiikyii?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Mā ng'ōōkistaab chiichoo nto nyēbo sikiikyii ꞉nyēē kiyey kukor, nteenee mākutook ꞉kāāmuukēywēēkaab Yēyiin kubo inee.


text:
Māchāktōōs /kēēyēyē yiisyēētaab Baaba nyoo kiiyookwoo yoo tāku lebkeey nteenee mii wokutuuyiitu ꞉kōōrēēt nyēē ‑mēēmuuchē ꞉chii tākuyēyiis.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy ng'aleechaa kung'utyi ng'wēny. Koomitmiit mēnēēt ankoonyiinyee koonyekaab chiichooto,


text:
ānkumwoochi kule, “Wēēwuunēē koonyekuuk kibōōytaab Siloowaam.” (Kerkeey kaaynaani bo ‘Siloowaam’ ākoo yoo /kakeemwa kule /kikiiyookto.) Kuwo ꞉chiichoo ānkōōwuun koonyekyii ānkōōyēēw kukaakukasta.


text:
Yooto, kutoow ꞉laatoosyekaab chiichoo āk choo kikiikukas kusoomsē kumwooy kule, “So, mā ꞉chiichi nee nyoo kwēēbuurē sukusoomsē kityō?”


text:
Kumwooy ꞉alake kule, “Inee ꞉nyooto” nto alak kule, “Buryo! Mā ꞉inee, nteenee kerkeey inee.” Kumwooy ꞉inee nkit kule, “Lēyyē, ntēē anii ꞉nyooto.”


text:
Kuwālchi ꞉chiichoo kule, “Kiimitmiit ꞉chiichoo /kēēkuurēē Yēēsu mēnēēt ankoonyiinyeenaa koonyek ānkumwoowoo wāāwuunēē kibōōytaab Siloowaam. Kunyoo yu kāwāāwuun akaste bakeenke!”


text:
Kiteebee ꞉nkicheek Farisaayeechaa chiichoo wōlēē kiyeyta kut kukasta. Kumwoochi kule, “Kinam ꞉chiito ake mēnēēt ankoonyiinyeenaa koonyek, nto yu kāwāāwuun, akaste.”


text:
Kumwooy ꞉Farisaayeek alake kule, “Māchōōnēē ꞉chiichi wōlēē mii ꞉Yēyiin kuuyu ‑mēēywēyē kiruutyēētaab Sabaato.” Kumwooy ꞉alake kule, “So, imuuchē kule nee kuyey ꞉chii nyēē choolwookiin tukuuk chēbo kwōng'uut chēē wuu choo?” Kuchuunchuun ꞉Farisaayeechaa ām kāāsōōtēywēēkwaa.


text:
Yooto nanyuun kuwēēkyi keey ꞉Farisaayeechaa chiichoo kikoraat ankuteebee kule, “Imwooyē nee ꞉inyiing' kurubta keey āk chiichooto kāyēyiing' ikaste?” Kuwāl kule, “Wōōrkooyoontēētaab Yēyiin ꞉chiichooto.”


text:
Kimāchāmchiintōōs ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek kule kikoraat ꞉chiichoo man ankaakukasta. Yooto kukuur sikiikaab chiichoo


text:
Nteenee ‑mākiinkētē kule kayeyakay kule nee sukukasta. ‑Mākiinkētē mbo chiichēē kāng'oonkyi koonyek. Nto yu chii ꞉inee nyēē wōō nyēē imuuchē kuwāl, oteebee baa, ꞉akweek kumwoowook nkit.”


text:
Kimwooy ꞉sikiikaab wēēroo kuu nyooto kuuyu kinyōkōōrēch kāāntōōyichoo bo Yuutayeek. Kikiikumwooy ꞉kāāntōōyichoo kule chii ake tukul nyoo kang'alaalee kule Kāārārookiintēēt ꞉Yēēsu, +/makeekwetee chiichoo *kōōtaab saayeet.


text:
Kiyooto ꞉nyēē kiyey sikiikaab lakwanaa kumwooy kule, “Nto yu chii ꞉inee nyēē wōō, oteebee baa, ꞉akweek.”


text:
Yooto kukuur ꞉bichoo subak chiichoo kikoraat ānkumwoochi kule, “Itōrōōr Yēyiin ankiimwaay chēbo man! Kiinkētē ꞉acheek kule choolwookiin ꞉chiichi kāng'oong'uung' koonyek.”


text:
Kuwālchi ꞉chiichoo bichoo kule, “‑Māānkētē ꞉anii kule choolwookiin ꞉chiichoo nto kumā choolwookiin. Nteenee kiy akeenke kityō nyēē ānkētē. Nyooto ku kule kyaakoraat neennyi, ākāstooy raat!”


text:
Kuwālchi ꞉chiichoo kule, “Nto yu kāāmwoowook āmēēbērē ōkāsē. Ōmāchē okas subak nyēbo nee? Ara, ōmāchē ꞉nkakweek ōyēku rubiikyii?”


text:
Kōōburyoong'to ꞉bichoo kule, “Yyōōch! Inyiing' ꞉nyēē rubiintēētaab chiichooto nteenee kēēbooyē ꞉acheek *Muusa.


text:
Kulēēnchi ꞉chiichoo, “So, māku nkoolat ōō! Kōōlē ‑mōōnkētē wōlēē kichōōnēē ꞉chiichoo ānkāākung'oong'woo koonyekyuu?


text:
Kiinkētē kule mākāsyinē ꞉Yēyiin chii nyēē yēyē rōkōs, nteenee kāsyinē biiko choo iywēyē inee ānkuyēyē kiyēē mākyinē ꞉inee.


text:
Kuwālchi ꞉kāāntōōyichoo chiichoo kule, “'Kēēlē, 'kēēyēku ꞉nkinyiing' nyi /kikēēsiktiing' ng'ōōkiswookik, kāānēētiintēēt ām wōlēē kēēmiitē ꞉acheek?” Kukwetee ꞉bichoo chiichoo *kōōtaab saayeet.


text:
Yooto kukas ꞉Yēēsu kule /kikiikeekwetee chiichoo *kōōtaab saayeet. Kunyōōr ꞉Yēēsu chiichooto ankuteebee kule, “Ikoosēē keey ꞉inyiing' *Wēritaab Chii?”


text:
Yu kakas ꞉chiichoo ng'ālyoontoonoo, kukutuny ām taayeetaab Yēēsu ānkumwooy kule, “Mokoryoontēēt, kaakaaseeniing' keey.”


text:
Kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Kyāāchōōnii kōōrooni sukubchēyākiis ꞉ng'ala. Makukasta ꞉cheebkoraatiisyek ānkukōryo ꞉biiko choo kāstooy.”


text:
Kimii kēēyyoong'iis *꞉Farisaayeek alake yooto. Yu kakas ng'aleechaa kimwooyē ꞉Yēēsu, kumwooy kule, “Ibooru ām wōlēē 'keemwaayte sōō, kule, kēēkōryootiin ꞉acheek?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Nto kōōkōryootiin nto mēēbērē ōchoolwookēnootiin, nteenee kuuyu ōmwooyē kule ōkāstooy, +mōōng'ētu ōchoolwookēnootiin.”


text:
Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu kāāntōōyichoo bo Yuutayeek kule, “Āmwoowook manta kule chii nyoo māwēētēē kurkeet nyoo bēētēē ꞉kēēchiirēk kō ankuwaaytee keey wōlto ake buch, ku chōōriin.


text:
ānkumākuyootyi ꞉riibiintēēt kurkeet. Makukas ꞉kēēchiirēchoo kuutiinyii yoo kākuur ake tukul ām kaayneenyii. Nto yooto nanyuun mākukwēryoot kēēchiirēchoo kuba saang'.


text:
Kimii ꞉Yēēsu kōō-ārōōru ng'ālyoo, nteenee māmii ꞉chii ām bichoo nyēē kiinkēt kiyēē kiibooru ꞉ng'aleechaata.


text:
Yoo chōōnii ꞉sāsiintēēt, kumāchē kuchōōrso, kubākākiis ānkōōmukuusiis. Nteenee kyāāchōō ꞉anii sukung'eet kunyōōr ꞉biiko soboonto nyēbo man.


text:
Nteenee nyoomēēchinē ꞉chiito nyoo /kikeesir kēēchiirēchoo kuuyu ma cheechii. Yoo kāchō ꞉suuyoontēēt kumwēyē. Yooto, makusankatan ꞉suuyoontoonoo kēēchiirēk alak ankoosereet chuut.


text:
Anii ꞉ākiintēēt nyēē karaam ānkyāānēmu keey āmēēchi kēēchiirēkyuu. Inkētoo ꞉Baaba ānkāānkētē nkinee. Ānkētē kēēchiirēkyuu ānkōōnkētoo ꞉nkicheek.


text:
Māchāktōōs wāākuur kēēchiirēkyuu alak chēē māmii ākwootiini. Makukas kuutiinyuu ankurubwaa bokuyēk ākwootiit akeenke āk chuut, sukwookooy ꞉ākiintēēt akeenke.


text:
Māmii ꞉chii nyēē mākōōnēmunēēnoo soboonnyuu, nteenee āchāmtooy nkit ameey. Chāmoo ꞉Baaba kuuyu kyāānēmu keey ameey, nto yityo ānyōōru subak soboonnyuu. Āboontē kāāmuukēywēēk ākooytē soboonnyuu ānkāāboontē kāāmuukēywēēk ākētu. Kiyiitēnyi ꞉nyēē kimwoowoo ꞉Baaba kule māchāktōōs ayey.”


text:
Kimwooy ꞉chēē chaang' kule, “Boonto ꞉chiichi *tāmirmiryēēt nyēē miyaat! Kōōkubun ꞉mēt chiichi! Nyēbo nee ōkāsyinē chiichi ng'aleekyii ēē?”


text:
Nteenee kulē ꞉alake, “O, ‑mēēmuuchē ꞉chii nyēē boonto tāmirmiryo kung'alaal kuu chiichi. Imuuchē man ꞉tāmirmiryēēt nyēē miyaat kuyey kukasta chii nyēē koraat?”


text:
Ki yiiwoot ꞉kōōrēēt ānkimii ꞉Yēēsu kuwēēsyētēē Kōōtaab Yēyiin yēē /kikēēkuurēē Kēēltaab Sōlōmōōn nyēē tinyē wuurwēēt.


text:
Kukwoonchi ꞉kāāntōōyikaab Yuutayeek Yēēsu ankuteebee kule, “Yoo inyiing' *Kāārārookiintēēt, ichuurtoowēēch bakeenke.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Kyāāmwoowook āmōōyēnchinē. Kiyēē āyēyē ām kāāmuukēywēēkaab Baaba kōōbooru wōlēē āwuuyē.


text:
Ākoochinē *soboontaab kibchuulyo āmābootōōs. Māmii ꞉chii nyēē mākōōnēmunēēnoo āmāmii ꞉chii nyēē imuuchē kōōnēmunēē Baaba kēēchiirēchu. Wōō ꞉Baaba nyoo kikōōnoo kēēchiirēchoo kusiir chii ake tukul.


text:
Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Kyookas ꞉akweek tukuuk chēē chaang' chēē kāroomēch chēē kyaayey ꞉anii ām kāāmuukēywēēkaab Baaba. Kiito nkōnō ām chooto kyaayey ꞉nyēē kayeyaak omach owiireenaa rwoontōōk?”


text:
Kuwālchi ꞉bichoo kule, “‑Mākēēmāchē keewiiring' ām tukuuchoo kāroomēch choo 'kiiyēyē, nteenee kēēwiiriing' kubo ng'aleek choo ichubē Yēyiin. Iyēku chii buch, nteenee imiitē iyibē keey wuu nyēē iyēku Yēyiin.”


text:
Yooto kuwālchi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Mwooyē ꞉Yēyiin ām siruutēchoo ōsumānē kule, ‘Kyaamwaay kule āyibook ꞉anii kule keekerkeeye.’


text:
Kiinkētē kule bo man ꞉siruutēkaab Yēyiin ākookoy. Kikuur ꞉Yēyiin bichoo kikiikutool kule icheek ku inee.


text:
Kitoola ꞉Baaba ānkōōyookwoo āchōō kōōrooni. Kwaamaak ꞉nee soomwaay kule kāā-ābuch Yēyiin, yoo kaamwaay kule anii ꞉Lakwataab Yēyiin?


text:
Nto yoo āyēyē yiisyēēnyii, ānkoo ‑mōōmuuchē ōyēnwoo, ocham naas tukuuk chēbo kwōng'uut choo kyaayey soomuuch ōnkēt kuchurta kule āsōōchiintōōsii āk ꞉Baaba.”


text:
Kinam ꞉Yēēsu baanta kut wokwaay āynēētaab Yoortaan. Kitas taay ākoy wōloo kiibātisāniisyēē ꞉Yoowaana. Kumiitē wōlooto,


text:
kukwoonchi ꞉biiko chēē chaang'. Kimwooyē ꞉bichoo kule, “Manaayey ꞉Yoowaana ng'aleek chēbo kwōng'uut, nteenee ng'aleek tukul chēē kimwooy kurubta keey āk chiichi, kubo manta.”


text:
Kimii ꞉chiito nyēē /kikēēkuurēē Lasaaro nyēē kiminyē *kiriinkēētaab Beetannyaa āk mbo cheebkaamet āyēēng', Maaryaa āk Maariita. Ki Maaryaa nyiitēnyi ꞉nyoo kiroonkyinē kērēēnkōōkaab Yēēsu mwaayta nyēē kiboong'u nyēē anyiny ankumasee buutēēkyii. Kimii ꞉yēē kichokumnyaan ꞉Lasaaro.


text:
Yooto kōōyookyi ꞉kooruuchoo Yēēsu ng'ālyoo /kēēmwooyē kule lalaat miisin ꞉choorweenyii nyoo choomtōōs.


text:
Yu kakas ꞉Yēēsu, kumwooy kule, “Ānkoo kame, māng'ētunēē *kāābkwoombiich. Kāyēyākiis buch ꞉ng'aleechu sukutōrōriit ꞉Yēyiin āk Lakwanyii.”


text:
Nteenee kulēēnchi ꞉rubiikyii, “So, Kāānēētiintēēt, imāchē kiiyeey wōlooto, ānkōmāchē ꞉kāāntōōyichoo bo Yuutayeek kuwiireeniing' rwoontōōk?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Boonto sōō nee ꞉bēētuut āsiiswēk taman āk āyēēng' chēē /kēēyēyiisyēē? Yoo kāwēēsyēt ꞉chii bēēt, ‑/mākiināchē kuuyu irēētootē ꞉lēbkēēyyēētaab kōōrēēt.


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy kuu nyooto, kumwoochi bichoo kule, “Kāruchi keey ꞉choorweenyoo Lasaaro nteenee mawaang'eet.”


text:
Nteenee ang'erekaat, kuuyu kāmākēēboontē keey chiichoo. Kaamwaay kuu nyooto kubo akweek, sookaaseenaa keey, kunyi keebe.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉Maariita Yēēsu kule, “Lēyyē Mokoryoontēēt, nto 'kwēēmiitē nto kōmāmēē ꞉ng'eetaabiya.


text:
Ānkoo kuwuu nyooto, ānkētē kule imuuchē ꞉Yēyiin kuu nyiitēnyi, kuyēwuung' kiy ake tukul nyēē 'keeteeb.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Anii ꞉nyēē āng'ēētēē biiko meet ānkāākōōnu soboonto. Chiito nyoo keekaaseenaa keey, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo ānkoo kame.


text:
Kulēēnchi ꞉Maariita, “Āyēnchinē ōō, Mokoryoontēēt kule inyiing' ku *Kāārārookiintēēt, Lakwataab Yēyiin nyoo kimākuchō kōōrooni.”


text:
Yu keewaany ꞉Maariita kumwooy ng'aleechaa, kooyeey kaa ānkukuur cheebkaamet kuwo komos ānkumwoochi kule, “Mii ꞉kāānēētiintēēt kutēēbiing'.”


text:
Yu kakas ꞉biiko chu kimii kusooysooyē Maaryaa ām kō kule kātuyto ꞉Maaryaa saang', kurub lēt. Kiisōōtē ꞉bichoo kule tōōs kimāchē wokuriiree wōloo /kikikeekonoree ng'eetaabkaamet.


text:
Yu kayit ꞉Maaryaa yēē kimii ꞉Yēēsu kōōbutyi kērēēnkōōkyii kumwoochinē kule, “Mokoryoontēēt, nto 'kwēēmiitē nto kōmāmēē ꞉ng'eetaabiya.”


text:
Nteenee kumwooy ꞉alake kule, “So, kōmākērēktooy naas ꞉chiichi meetaab Lasaaro yoo ākoo inee ꞉nyoo kiyēyē kukasta ꞉kibkoraatyaantaanaa?”


text:
Kiinyaliil Yēēsu ꞉ng'aleekaab bichoo. Nteenee kiwo ākoy kochong' wōloo /kikikeekonoree chiito /ankikikeekeree rwaanteet nyēē wōō kurkat.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu biiko ām yooto kule, “Ōnēmu rwaantaani.” Kuwālchi ꞉Maariita kule, “Mokoryoontēēt, boong'u miisin kuuyu bēsyēētaab ang'wan ꞉nyi kuchakee kame.”


text:
Ānkētē kule ikāswoo kwaak. Āmwooyē kuu nyooto sukung'eet kukas ꞉bichu kēēboontē keey ānkōōyēnwoo kule inyiing' ꞉nyēē 'kiiyookwoo.”


text:
Kuchuw! Kirātootiin ꞉āwunnyēk āk kērēēnkōōk siroochoo /kikēēmuytooy. Kiiyēēnootiin mbo ꞉nkicheek koonyek. Yooto, kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “Otyaachee siroochoo sukuwēēsyēt.”


text:
Yooto kukuur ꞉Farisaayeek āk mbo kibkōrōs chēē wōōyēch *kōōkwēētaab Yuutayeek. Kimwoochi kōōkwēēt kule, “+Makeeyey nee? Nto yu mii ꞉chiichi kuyēyē ng'aleechu chaang' chēbo kwōng'uut!


text:
Yoo kākēēbākookyi kutas taay ꞉chiichi ām kēēli, makookaasee keey ꞉chii ake tukul. Yooto makukwa ꞉biikaab Rooma ānkuyibēēnēēch kōōrēēt ankookarbuus biikyoo!”


text:
Kimii yooto ꞉chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Kayaafa ānki *kibkōrōs nyēē wōō kēnyiinooto. Kimwooy ꞉chiichoo kule, “Kaamaak ꞉nee ēē?


text:
Kubooyiit man, kimii mbonō ꞉chiichoo bo kōrōs kumwooyē kuu nyooto kubo kāāsōōtēywēēkyii nkit, nteenee kuuyu ki inee ꞉nyēē ki kibkōrōs nyēē wōō ām kēnyiinooto ānkiimutyoonu ꞉ng'aleekyii kule makume ꞉Yēēsu sukusobcho ꞉Yuutayeek.


text:
Kimābo Yuutayeek nkit nteenee kibo kule /sikiiruruuch ꞉lōkōkaab Yēyiin choo kisērētyinoot kōōrōōsyēk kuyēk kiito akeenke.


text:
Kunyoo manaatakutaaltaat keey ꞉Yēēsu ām yēēmoonoo bo Yuuteeya. Kiwo āk rubiikyii *kiriinkēēt ake nyēē /kikēēkuurēē Efrayiim yēē kilēēkitēē suurkwēēnēēt ānkubokōōbuur wōlooto.


text:
Ām bēsyōōsyēchooto kikiikulēēkitiit kwaam ꞉Yuutayeek *Saakweetaab Keeytaayeet. Kunyoo kikiikuba ꞉biiko chēē chaang' Yēērusālēēm bokōōtiliil keey, kutoombo kuyitu ꞉saakwaanaa.


text:
Yooto tukul kimii ꞉bichoo kuchēēng'ē Yēēsu. Kitēēbēē keey ām *Kōōtaab Yēyiin kule, “Ara chōōnii man ꞉chiichoo saakwaani?”


text:
Kikiisimkumwoochi ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo *Farisaayeek biiko kule yoo kakas ꞉chii wōlēē mii ꞉Yēēsu kumwooy /sikeenam.


text:
Ām bēsyōōsyēk lo kumanaayit *꞉Saakweetaab Keeytaayeet, kuwo ꞉Yēēsu Beetannyaa wōloo kiminyē ꞉Lasaaro, chiichoo kiing'ēētēē ꞉Yēēsu meet.


text:
Nto mii yoo kunam ꞉Maaryaa mwaayta laaleet akeenke nyēē kiboong'u nyēē anyiny /ānkyoolēē beesaan chēē chaang'. Kiroonkyi ꞉Maaryaa mwaayaa kērēēnkōōkaab Yēēsu, nto yityo, kumasee buutēēkyii. Kiboong' ꞉mwaayaa kuker kōōt tukul.


text:
Nteenee kimwooy ꞉Yuuta Iskaryoot nyoo ki akeenke ām rubiichoo bo Yēēsu (nyoo kimii wokuchoomtooy inee) kule,


text:
Kimāmwooyē ꞉chiichoo ng'aleechaa kuriirēē bānoonik, nteenee kuuyu ki kōnōriintēēt ānkisobēē beesaanichaa kubētēchēē kisich, kisich.


text:
Yu kakas ꞉biiko chēē chaang' kule kimii ꞉Yēēsu Beetannyaa bokukas. Kimā Yēēsu nkit nyēē kibokukāsē nteenee kimāchē kukas nkinee Lasaaro nyoo kiing'ēētēē ꞉Yēēsu meet.


text:
kuuyu, kiyey ꞉ng'eeteenyii bo meet kumwēyēē ꞉biiko chēē chaang' kāāntōōyichoo bo Yuutayeek ānkuyēēlchi Yēēsu ankookaasee keey inee.


text:
Yu kayyeech, kukas ꞉biiko chēē chaang' choo kikiikukwa *Saakwaanaa bo Keeytaayeet kule kimii ꞉Yēēsu kuchōōnii Yēērusālēēm.


text:
Yooto kunam sokēēkaab sōōsik ankutorookta Yēēsu. Kityēēnchinootē ꞉bichoo barak kule,<br/>“Kutōrōriit ꞉Yēyiin!<br/>Ibēruuroot ꞉nyi chōōnii ām kaayneetaab Yēyiin.<br/>Ibēruuroot ꞉bāytooyiintēētaab *Isrāyēēl.”


text:
“‑Mōōmuuyē, wē, ꞉biikaab Sāāyōōn.<br/>Ong'nyi chōōnii ꞉bāytooyiintēēng'woong'.<br/>Kālāboonu ꞉sikiryo nyēē siirwaak.”


text:
Mānāāsimkōōnkēt ꞉rubiik kule kiyēē /kikēēmiitē /kēēyēchinē Yēēsu kimii kōōtyiichē siruutēkaab Yēyiin. Nteenee yu kiiyēēyē ꞉Yēēsu kibkōōnkōy, kōōsōōtyi kiyoo kikiikumwooy ꞉siruutēk kurubta keey āk Yēēsu.


text:
Kunyoo, kiyey ꞉yooto kutorookta ꞉bichoo chaang' Yēēsu kuuyu ki ng'ālyoo ꞉nyoo nyēē manaayeyakay bēsyēēt ake!


text:
Yooto kukōrōmchi keey *꞉Farisaayeek kule, “Kookas oob kule buch ꞉kiyēē ōmiitē ōyēyē! Okas, ntēē kāākuwuuchi ꞉kōōrēēt tukul chiichiito!”


text:
Kiba ꞉Kirikiichoo ākoy wōlēē kimii ꞉Filibō nyoo kibo Beetsaayta ām Kalilaaya ānkumwoochi Filibō kule, “Boontēēt, kēēmāchē keekas Yēēsu.”


text:
!Kāāmwoowook, yoo kāmēēsuuchi ꞉kēbuswoontēēt ng'wēny ankume, kung'ētu ku inee keey. Nteenee yoo kame, makuyey āmiik chēē chaang'.


text:
Chiito nyoo kāyēētyi keey soboonnyii, mākōōboot. Nto nyoo kēēkooyto soboonnyii ām kōōrooni, mākunyōōr *soboontaab kibchuulyo.


text:
Chiito nyoo māchē kuyēwoo yiisyēēt kumāchāktōōs kuruba ānkēēboontootē keey āk inee. Mākukoonyit ꞉Baaba chiichooto yēwoo yiisyēēt.


text:
Kaakwaama ꞉ng'uusng'uus. Lēyyē, +maamwaay nee? Ara +māāmwoochi Baaba kōōnēmwoo nyalili mii kuchōōnchoo? Acha, nto yu ki ākoy kuyityiin kuu nyooto.


text:
Baaba, itōrōōr kaayneeng'uung'.” Yooto, kuchōōnēē ꞉bōlātēēt barak nyēē kimwooyē kule, “Kyāātōrōōr, ānku +māātōrōōr subak.”


text:
Yu kakas ꞉biiko choo kikiiyyoong'iis yooto bōlātoonoo, kumwooy ꞉bichoo alake kule, “Kātul ꞉kōōrēēt.” Kulē ꞉alake, “Kāng'āloolchi *꞉malayikeet chiichi.”


text:
Kulēēnchi ꞉biiko Yēēsu, “Mwoowēēch ꞉kiruutēkyoo kule ming'iisyē *꞉Kāārārookiintēēt ākookoy. So ku ānō wōli imwooyē kule /kiitōrōōrē *Wēritaab Chii? Ng'oo ꞉chiichi /kēēbērē Wēritaab Chii?”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu bichoo kule, “+Mōōboontē keey lēbkēēyyēēt bēsyōōs chēē ng'ēri. Nto yoo tōōboontē lēbkēēyyēēt, ōbēēsyētootēē simalukuyaak ꞉mēēnānēēt. ‑Mēēnkētē ꞉chii nyoo mii mēēnān wōlēē wēētii.


text:
Yoo tōōboontē keey lēbkēēyyooni kumāchāktōōs okaasee keey sōōbooyiitu lēbkēēyyēēt.” Yu keewaany ꞉Yēēsu kumwooy ng'aleechaata kubotēē yooto.


text:
Ānkoo kikiikuyey ꞉Yēēsu ng'aleek chēē chaang' chēbo kwōng'uut ām taayeetaab bichoo, manaakookaasee keey ꞉bichoo inee.


text:
Kiyeyakay ꞉yooto kootyiich yoo kimwooyē ꞉wōōrkooyoontēētaab Yēyiin *Isaaya kule,<br/>“Ara mii ꞉chii nyēē kiiyēnchi lōkōōywēkyoo ōō, Yēyiin,<br/>nto nyēē kiikōōnkēt kāāmuukēywēēkuuk?”


text:
“Kiker ꞉Yēyiin koonyekwaa<br/>ankuyey kuyoomcho ꞉mētēwook simakas kiy.<br/>Kunyoo, ‑mēēmuuchē kukas kiy<br/>āmēēmuuchē kusēw ꞉mētēwookwaa,<br/>nto yooto, kumāwēēktōōs kukwa wōlēē āmiitē<br/>sukung'eet āsoob icheek.”


text:
Ānkoo kiwuu nyooto, kiikaasee keey ꞉biiko chēē chaang' Yēēsu ākoo mbo kāāntōōyik alak chēbo Yuutayeek. Nteenee kuuyu kinyōkōōrēch *꞉Farisaayeek, kimāng'āloolēē ꞉icheek ng'aleechaa kutook /simakeekwetee *kōōtaab saayeet.


text:
Kikuurchi ꞉Yēēsu biiko kule, “Chii nyoo keekaaseenaa keey, kumii kōōkoosēē keey Baaba anii nyoo kiiyookwoo.


text:
Kyāāchōō kōōrooni chāākōōnu lēbkēēyyēēt sukung'eet ꞉chii ake tukul nyoo ikoosēēnoo keey mēēbērē ng'ētunēē mēēnān.


text:
‑Māātiilchinē chii ng'al nyoo kāsē ng'aleekyuu āmākoonyitē kuuyu kimāāchōōnii chāātiilchinē biikaab kōōrēēt ng'al nteenee kichāārāroochē.


text:
Nto chii nyoo kataya ankutay ng'aleekyuu, makooruusta ꞉ng'aleechaa nkit bēsyoonoo bo tabanta kuuyu kichuunnyēē.


text:
Ng'aleek chēē āmwooyē mākwoonēē wōlēē āmiitē, nteenee Baaba nyoo kiiyookwoo ꞉nyēē kimwoowoo kule āmwoowu.


text:
Ānkētē kule kiyēē mwooyē ꞉Baaba kuyibu *soboontaab kibchuulyo. Kunyoo, kiy ake tukul nyoo āmwooyē ku nyēē kimwoowoo ꞉Baaba.”


text:
Yooto kikiikuriik /kyaam *Saakweetaab Keeytaayeet. Kiinkēt ꞉Yēēsu kule kikiikuyityi ꞉bārooyinnyii kung'eetee kōōrooni ānkuwo wōlēē mii ꞉Kwaan. Kichāmē kutukul biikyii choo kiboonto keey.


text:
Yu kimii ꞉Yēēsu wokwoomiisyē āk rubiikyii, kikiikuyey ꞉Kibrōkōsyoontēēt Yuuta Iskaryoot kuchaamta Yēēsu.


text:
Kiinkēt ꞉Yēēsu kule kikiikōōtōōrchi inee ꞉Kwaan kāāmuukēywēēk tukul. Kiinkētē subak kule kichōōnēē ꞉inee wōlēē mii ꞉Yēyiin ankimakooyeey wōlooto.


text:
Kiroonkyi bēēko karaayiit ānkutoow kōōwuunoot kērēēnkōōkaab rubiikyii. Kimāsēē kērēēnkōōchoo ankaanaa.


text:
Nto yu kayit yēē kimii ꞉Simōōni Bētērō, kulēēnchi ꞉nyoo, “So, Mokoryoontēēt! Imāchē iwuunwoo kērēēnkōōk?”


text:
Kutāyiis ꞉Bētērō ānkumwooy kule, “Acha! Mākoy iwuunwoo kērēēnkōōk.” Kumwoochi ꞉Yēēsu Bētērō kule, “Yoo kāmāāwuunuung', māyēmāktōōs tākiibuurtē keey.”


text:
Kumwoochi ꞉Bētērō kule, “Yoo wuu nyooto nanyuun ii, Mokoryoontēēt, iwuunwoo mbo nkinee mētit āk āwunnyēk.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Chii nyoo kāākōōwuun keey kumāchāktōōs baateey kuchururta kērēēnkōōk. Ōtiliilēch ꞉akweek tukul nteenee mii ꞉akeenke ām akweek nyēē mā tiliil.”


text:
Yu keewaany ꞉Yēēsu kōōwuun kērēēnkōōkaab rubiichoo, koolaach kābuutiinoo ānkuwokōōbuur ng'wēny wokwoomiis. Yooto kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ibooru nee ꞉kiyoo kātāāyēyē?


text:
Ānkoo āyēku ꞉anii Mokoryoontēēng'woong' āk kāānēētiintēēng'woong', kāāwuunwook kērēēnkōōk. Kunyoo māchāktōōs ꞉nkakweek ōwuunchinē keey kērēēnkōōk


text:
!Kāāmwoowook, mā wōō ꞉motwooriintō kusiir mokoryoontēēnyii āmā wōō ꞉kiiyookiintō kusiir kāāyooktooyiintēēt.


text:
‑Māāng'āloolēēnook akweek tukul kuuyu ānkētē soboonwēkaab choo kyaakwey. Nteenee māchāktōōs kuyityiin ꞉siruutēkaab Yēyiin ꞉yēē mwooyē kule, ‘Kiwēēkyoo keey ꞉chiito nyoo kikyoomiisyē ꞉tukwaay.’


text:
!Kāāmwoowook, nyoo toochē chiichēē kāāyooktē, kaakutaacha. Nto nyoo kaakutaacha, kaakutaach nkinee nyoo kiiyookwoo.”


text:
Yooto kubutēē ꞉Bētērō rubiintoonoo koong'ta kuteebee Yēēsu kule ki ng'oo ꞉nyooto kimii ꞉inee kung'āloolēē.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Nyoo kāākoochi mukaatiit nyēē kaalablaabte, ku chiito ꞉nyooto.” Kunam ꞉Yēēsu mukaatiit ankoolablaabta suutēēk nto yityo kōōyokoochi Yuuta Iskaryoot.


text:
Kunāmē ꞉Yuuta mukaatiinaa kōōloombuuchē ꞉Kibrōkōsyoontēēt bakeenke. Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Ānkiisārchi kiyēē imāchē iyey.”


text:
Kiisōōtē ꞉rubiik alake kule tōōs kāmwoochi ꞉Yēēsu inee wokwaal tukuukaab saakweet nto kule kōōkoochi biiko choo bānoon kiy kuuyu ki kōnōriintēētaab beesaanik.


text:
Yu kaakuchuyta ꞉Yuuta, kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Mākōōtōrōōrākoy ra *꞉Wēritaab Chii ānkōōtōrōōrākoy ꞉Yēyiin kubununēē inee.


text:
Kunyoo ii, lōkōkyuu, ‑mēētākiibuurtooy keey akweek nyēē lōō. +Moocheeng'aa nteenee, āmwoowook kule, ‘‑Mōōbēētii wōloo +māāwē’, kuu yoo kyāāmwoochinē kāāntōōyichoo bo Yuutayeek.


text:
Nto tēē yoo, kuteebee ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Imāchē iwē ānō ōō, Mokoryoontēēt?” Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “‑Mākēēbēētooy keey kuu nyi, nteenee +meerubwaa lētuunoo.”


text:
Kuteebee ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Ām nee simakeebeete keey raat ōō, Mokoryoontēēt? Yoo kābo nee, kēēbēku ꞉tukwaay!”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Kule kēēbēku ꞉tukwaay? !Kāāmwoowuung', kutoombo kooturkuuch ꞉kirkōōnkiit, +meetuuch keey areet sōmōk.”


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii subak kule, “‑Matookany kubēk ꞉moonik. Okaasee keey Yēyiin ankookaaseenaa keey.


text:
Mii ꞉kooriik chēē chaang' Kaab Baaba wōlēē +māwāāyēytoowook ming'ātēēt. Nto kāmāwuu nyoo, nto kāmāāmwoowook kuu nyooto.


text:
Yooto kumwoochi ꞉Toomaas Yēēsu kule, “Yoo ‑mākiinkētē raat mbo wōlēē iwēētii ii, Mokoryoontēēt, bokiinkētē nee kēēlto nyi imwooyē?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Anii ꞉kēēlto. Anii ꞉manta ānku anii ꞉soboonto. Māmii ꞉chii nyēē wēētii Kaab Baaba yoo kāmābuntēēnoo.


text:
Nto kōōnkētoo, nto kōōnkētē nkinee Baaba. Nteenee ōmiitē bōōnkētē ām lēēkitō kule ng'oo ꞉Baaba ankukookasee koonyekwook mbo kēny.”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “So, Filibō, kōōkiibuurtē keey nyi kooy āmānēēnkētoo. Chiito nyoo kaakukasa kaakukas Baaba. Imuuchē kule nee iteebeenaa kule ng'oo ꞉Baaba anii?


text:
So, ‑mēēchāmtooy ꞉inyiing' kule, anii āk Baaba ku kiy akeenke? Ng'aleek choo āmwoowook kumā cheechuu nteenee bo Baaba nyoo inee ku anii ānkuyēyiisyēēnoo.


text:
Ochamtaa yoo āmwooyē kule anii āk Baaba ku kiy akeenke. Nto yoo māwuu nyoo, ochamtaa naas kubo ng'aleechaa bo kwōng'uut choo kyaayey.


text:
!Kāāmwoowook, chii nyoo ikoosēēnoo keey makuyey tukuukaab kwōng'uut chēē wuu choo kyaayey ꞉anii ankumakuyey mbo chēē chaang' kusiir chu, kuuyu ‑māāmiitē.


text:
Bo manta ꞉Tāmirmiryoonoo ānku +mōōbuurtē keey ākookoy. Mānyōōru ꞉chii nyēbo kōōrooni kuuyu mēēbērē makukas Tāmirmiryoonoo nto kōōnkēt. Nteenee +mōōnkētē ꞉akweek Tāmirmiryoonooto kuuyu mii wōlēē ōmiitē ānku +mōōbuurtē keey.


text:
Lēēkit ang'eetee kōōrēēt nyēē mākoy kukasa ꞉biikaab kōōrooni subak, nteenee +mookasaa ꞉akweek. Nto kuuyu āboontē ꞉anii soboonto, +mōōnyōōru soboonto.


text:
Chiito nyoo kāsē mākuutēkyuu ānkuriibē, kuchāmoo. Makucham ꞉Baaba chii nyoo chāmoo ankaacham ꞉nkanii ānkāāboorchi keey.”


text:
Yooto kumwoochi ꞉Yuuta nyiin ake Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, ām nee yu imāchē iboorwēēch keey āmēēmāchē iboorchi keey biikaab kōōrooni?”


text:
Kuwālchi ꞉Yēēsu kule, “Chii nyoo chāmoo, kukoonyitē ng'aleek choo ānēētē. Makucham ꞉Baaba chiichoo ānku +māāchōōntē keey Baaba ānkubokēēming'tē keey.


text:
Chii nyoo māchāmoo, mākoonyitē kiyēē ānēētē. Mākwoonēē ꞉ng'aleechu kookas wōlēē āmiitē, nteenee bo Baaba nyoo kiiyookwoo.


text:
Nteenee mākuyēētyēēchook ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyoo mākōōyook ꞉Baaba. Mākōōnēētook ānkōōsōōtwook ng'aleek tukul choo kyāāmwoowook.


text:
Lēyyē, ōbuurtē kaalyeenyuu. Makerkeey ꞉kaalyaani ākōōnook nyoo kōōnook ꞉biikaab kōōrooni. ‑Mookany kubēk ꞉moonikwook, āmōōmuuyē.


text:
Kookas oob yoo kāāmwoowook kule, ‘+Māāwē ānku +māāyēēwu wōlēē ōmiitē.’ Yoo ōchāmoo, ong'erech kubo kule āmiitē āwēētii Kaab Baaba nyoo wōō kubiira.


text:
Kāmāāng'āloolē āk akweek nyēē lōō kuuyu mii kuchōōnii ꞉bāytooyiintēētaab kōōrooni. Māboonto ꞉bāytooyiintoonoo kāāmuukēy kubāwoo,


text:
nteenee kāyēyākiis ꞉ng'aleechu sukōōnkēt ꞉biiko tukul kule āchāmē Baaba kuuyu āyēyē kiyēē mwoowoo kule ayey. Lēyyē, kēēng'ēētyēē yu.”


text:
Kitas taay ꞉Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Anii *musābiibuut nyēbo man nto Baaba ku chiitaab mbareet.


text:
Tiltooy ꞉Baaba sokonnyeenyuu ake tukul nyoo māyēyē āmnyoo, ānkubulē sokonnyeet nyoo kiyey lokoyeek sukuyey lokoyeek chēē chaang'.


text:
Yoo kōōkiilchoo, ākiilchook. Māyēyē ꞉sokonnyeetaab musābiibuut lokoy yoo mēēbērē kānoomchi musābiibuut. Wuu nyooto ām wōlēē ōmiitē ꞉nkakweek. ‑Mōōyēyē kiy nyēē karaam yoo kāmōōkiilchoo.


text:
Anii ꞉musābiibuut, akweek ꞉sokonaak. Yoo kākiilchoo ꞉chii ānkāākiilchi ꞉nkanii, kuyēyē tukuuk chēē chaang' chēē kāroomēch. Kunyoo, ‑mōōyēyē kiy yoo kāmōōkiilchoo.


text:
/Kiinēmtooy biiko choo kāmākiilchoo kuu sokonaachaa /kēētiltooy. Kuu yoo mākuyoomcho ꞉sokonaachaa, nto mii yoo /kiiruruuch /ānkēēwiirchi ma kulāyo, +/mākiinēmto nkicheek biiko choo kāmākiilchoo /ānkēētōōrchi maataab kibchuulyo.


text:
Yoo kōōriib mākuutēkyuu, +mōōbuurtē chamateenyuu, kuu yoo kyāāriib ꞉nkanii mākuutēkaab Baaba ānkāābuurtē chamateenyii.


text:
‑Mātāākuurook subak kule motwoorik kuuyu ‑mēēnkēt ꞉motwooriintēēt kiyēē yēyē ꞉mokoryoontēēnyii. Nteenee ākuurēēnook ra chōōrōōnuutēkyuu kuuyu kāāmwoowook ꞉anii kiy ake tukul nyēē kyāākāsēē Baaba.


text:
Kimōōkwēyoo anii ꞉akweek kule āyēku mokoryoontēēng'woong'. Anii ꞉nyēē kyāākwēyook ōyēku rubiikyuu. Kyaatoolaak kukiil ꞉soboonng'woong' bo tāmirmiryēēt sukung'eet kukōōnook ꞉Baaba kiy ake tukul nyoo kooteeb ām kaayneenyuu.


text:
Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii subak kule, “Yoo kāwēchook ꞉biikaab kōōrooni ōnkēt kule kisimkuwēcho anii.


text:
Nto kyōōbooyē kōōrooni nto kichāmook ꞉biikaab kōōrooni. Nteenee kyaakweyaak ꞉anii ōyēku cheechuu, kunyi ‑mōōbooyē kōōrēēt. Kiyooto ꞉nyēē wēchēēnook ꞉biikaab kōōrooni.


text:
Osoot yoo kāāmwoowook kule, ‘Mā wōō ꞉motwooriintō kusiir mokoryoontēēnyii.’ Kuu yoo /kiinyāliiloo, +/makiinyaliilaak nkakweek. Nto yoo /kēēkoonyitē kiyēē kwaaneet ꞉anii, +/mākēēkoonyit kiyēē +mooneet ꞉nkakweek.


text:
Mākuyēwook ꞉biikaab kōōrooni ng'aleechu tukul kuuyu ōyēku cheechuu āk subak kuuyu ‑mēēnkētē ꞉bichoo nyoo kiiyookwoo.


text:
Nto kimānāāchōō ānkāāng'āloolchi bichoo, nto /kimākiitiilchinē kule kiikuchoolwookēn. Nteenee kuuyu kyāāchōō, māmii ꞉wōlēē makutuukta keey ꞉chii ām choolwookātēēt nyēē kiikuyey.


text:
Nto kimanaayey tukuuk chēbo kwōng'uut ām wōlēē mii ꞉bichoo, nto /kāmākiitiilchinē bichoo ng'al. Ānkoo kookukas ꞉bichoo tukuuchoo bo kwōng'uut choo kwāāyēyē, tākuwēchoo ānkuwēchē nkinee Baaba.


text:
Lēyyē, ōnkētē kule yoo kāāwē ꞉anii Kaab Baaba, +māwāāyooku Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyēē mākuyēētyēēchook. Mākōōboorchi biiko manta āk wōlēē āwuuyē ꞉anii.


text:
Mēēbērē Tāmirmiryēētaab Yēyiin nkit nyēē mākōōboortoo nteenee ōboortoo ꞉nkakweek kuuyu kikēēboontootē keey tukul kuchakee kēny.


text:
Makukweteenaak ꞉bichoo kooriikaab saayeet. Makuyit ꞉bēsyēēt nyēē yoo kabakachaak ꞉chii kōōsōōtē kule kayey kiyēē māchē ꞉Yēyiin.


text:
Kāsimāmwoowook ng'aleechu si yoo kayit ꞉yooto kōōsōōtwook ng'aleechaa kyāāmwoowook.<br/>Kimānāāsimāmwoowook ng'aleechu kuuyu kitākēēboontē keey.


text:
Nteenee āmiitē wāāyēēyē Kaab Baaba nyoo kiiyookwoo āchōō kōōrooni, amateebeenaa ꞉chii ām akweek wōlēē āwēētii.


text:
Nteenee āmwoowook manta kule karaam ām wōlēē ōmiitē yoo kāāwē suwāāyooku Tāmirmiryēēt kuchō wōlēē ōmiitē, kuuyu yoo kāmāāwē, māchōōnii ꞉Tāmirmiryēēt chokuyēētyēēchook.


text:
Yoo kāchō ꞉Tāmirmiryēēt, mākōōboorchi biiko kule kustooyootiin ām wōlēē kāstooy ꞉icheek ng'ōōkisto, churtaayeet āk kiyēē itiilē ꞉Yēyiin.


text:
Nteenee yoo kāchō ꞉Tāmirmiryoonoo bo manta, mākwoorōōrwook ōnkēt manta kutukul. ‑Māmwoowu kiyēē chōōnēē kāāsōōtēywēēkyii nteenee mākumwoowu nyēē /kēēmwoochinē āk tukuuk chēē makukwa.


text:
Kiy ake tukul nyēbo Baaba ku nyeenyuu. Kiyooto ꞉nyēē āmwooytēē kule mākunyōōru ꞉Tāmirmiryoonoo ng'aleekyuu ānkumwoowook.


text:
Kimwooy ꞉rubiichoo alake kule, “So, ibooru nee ꞉ng'aleechu? Kālē, ‘Kāmēētābōōkāsoo ām lēēkitō nto nyēē mā tyaa ātooku subak.’ Ānkulē subak, ‘Āmiitē āyēēyē ꞉anii Kaab Baaba.’


text:
Yooto kōōnkēt ꞉Yēēsu kule kimāchē ꞉rubiichoo sukuteebee inee ng'aleechaata. Kunyoo kuteebee rubiichooto kule, “So, ōmiitē ōtēēbēē keey kiyēē ibooru ꞉yoo kāāmwooyē kule, ‘Ām lēēkitō, ‑mātōōkāsoo, nto nyēē mā tyaa ātooku subak.’?


text:
!Kāāmwoowook, +mōōriiryē ānkōōmēēysē nto yooto kumii ꞉biikaab kōōrooni kung'ērēktōōs. Mākung'woonchook nteenee makuweek ꞉ng'wooninng'woong' kuyēk ng'erekweek.


text:
Yoo sichē ꞉koorko kung'woonchinē, nto yoo kāākusich lakwanyii kuwuutyēē ng'wooninoo kubo ng'erekweekaab leekweet.


text:
Kunyoo, wuu nyooto ām wōlēē ōmiitē akweek. Mākung'woonchook sinee kuu nyiitēnyi, nteenee yoo kakeekas keey subak +moong'erech ng'erekweek chēē mākoy kōōnēmunēēnook ꞉chii.


text:
Māmii ꞉kiy nyēē kyooteeb ām kaayneenyuu. Kunyi, oteebee Baaba kiyēē ōmāchē sukuyitita ꞉ng'erekweekwook.


text:
Kāāmwoowunēēnook ng'aleechu keel nyēē iyeelaat, nteenee makuyit ꞉bēsyōōsyēk chēē +māāng'oong'wook wōlēē wuu ꞉ng'aleekaab Baaba.


text:
Āchōōnii kōōrooni, kyāāchōōnēē wōlēē mii ꞉Baaba, nteenee āmiitē āng'ēētēē kōōrooni āyēēyē Kaab Baaba.”


text:
Kāākiinkēt nanyuun ra kule inkētē kiy ake tukul nyēē mēērook /tākēēkiiring'. Yēyēēch ꞉yooto kiiyēnchi kule ichōōnēē Kaab Yēyiin.”


text:
Kaakuyit mbo ꞉bēsyēēt nyēē +mōōsērēētyē ꞉akweek tukul kut wāāng'ētu ꞉anii nkit. Ānkoo kuwuu nyooto, kēēboontē keey Baaba.


text:
Kāāmwoowook ng'aleechu si yoo kōōnoomnyē āk anii ōnyōōru kaalyeet. +Mootang'any ām kōōrooni. Nteenee ōkimkimiitu kuuyu kwāābēl kōōrēēt.”


text:
Yu kaakoowaany ꞉Yēēsu kumwooy ng'aleechaa, kukas barak ānkumwooy kule, “Baaba, kaakuyit ꞉bārooyinto. Itōrōōroo sikēētōrōriitu ꞉tukwaay.


