# verses

text:
Nau a Paulo, kag kirim i aposel le si songo si Karisto Iesu val kana lomlomonai a God. Namemlong e ke ve tungara ta Sostenes. 


text:
Panbuk ke kana, ane si kana kuvkuvulan a God e Korinto. Si kami angtogon ve Karisto Iesu kata vil adaus imi ania akorong. Au na kata songo imi ani mi daus aro aongos kuvul ve ri vap i mamain ta rina, nang ria kipo songo using a asan i Volava Iesu Karisto, kara Volava na kakaria kapa. 


text:
<pb/>Napo uli mengen i posong aro ani God singimi using a roron ang katala lis ia singimi, le si kami angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Using si keve bil aongos katala atauia imi tatana le si kami angtogon ve nia, na milapo tauia si mengen ve nas aongos. 


text:
Asukang a parik mipa inongos taun a saka alilis an le si Malanganto si pangau ke mipo atu mata velai ani aisuisul ani kana serei amalangas kara Volava Iesu Karisto, 


text:
voiang ka uli vil amadot animi tung si akamusai i taun, au na e iang ka kovek luai i pangau si mengen arikek animi, si taun ang kara Volava Iesu Karisto ka serei singina. 


text:
God kapo uli tutuman luai. Nia kata songo imi using asi kami me sinong angtunganan aro kuvul ve kana nat Iesu Karisto kara Volava. Ka ago ta atogon tapagal an nei liuan imi 


text:
<pb/>Keve tungag, napo aikut aro imi si asan i kara Volava Iesu Karisto ani nami aongos ka sikei palau akorong kami posong. Na e iang ka ago ta atogon tapagal an nei liuan imi, sikei mi ago kuvul aro na ka sikei palau kami lomlomonai ve ararai. 


text:
Using a matan vap ang si Koloe kita mela atai iau ta kapo atogon a keve anggegelai i marala nei liuan imi, keve tungag. 


text:
Naka mengen amalangas imi. Arai, siksikei imi kapo antok ta, “Nau naka using a Paulo,” na mang anu, “Naka using a Apolo,” na mang anu, “Naka using a Kepas,” na mang anu ta “Naka using a Karisto.” 


text:
Sa, Karisto kana katala tapagal angtaliungai? Kita atakuk kana na Paulo kuli ngakputuk si pakangai animi? Sa, kita asing tauia nang imi ta asan i Paulo? 


text:
Kapo ro ta parik natapa asing tauia na mangsikei imi, sikei palau ri Kirispo ve Gaio, rilong papalik. 


text:
Io, natala asing tauia kapa iria nei lu ang si Sitepanas, sikei, ani mang matan, parik napa anguan lomlomonai an ta natala asing tauia na mang sikei kapa. 


text:
Using kag kirim le si Karisto parik asi me asing tauia ani ri vap, parik. Sikei, asi asoung ani akus ro akorong palau, na parik ta asi me asoung ani masam i kuli rina ke, vei kana mat kuli ngakputuk a Karisto ka nem palau. Akuskus i Karisto kapo kitmat i God na masam kapa 


text:
<pb/>Using akuskus i ngakputuk kapo tangis val bil i nio e talingaria kipo pasal taun a kui asikei. Sikei anira tarapo pasal si an sapang, kapo kitmat i God. 


text:
Using kita salik ia ta, <n>Naka vil apalau a masam si ri vap masam, naka aingik a nas si ri vap nas.</n> 


text:
Au, nei vang kana na igenen nas e voi? Nei vang akorong a igenen nas ani saupai? Nei a katakai i nas i taun ke, iuang kapo uli buk anggegelai? Kapo kovek! Using a God katala akalit amalangasai luai ta nas i kuli rina kapo tanio. 


text:
Using God, si kana nas, katala saupai ta ri vap i kuli rina ki tav angkoai si nas ania si kari keve masam akorong. Asukang a God kala asavang a vap ang kipo lomlomon ta akuskus ke ri vap i kuli rina kipo sekpat ta kapo pege nio palau. 


text:
Tutuman, ri Iudaia kipo buk uli sulai asi kari arai ani akanangai, au na ri Elas kipo uli buk using a masam. 


text:
Sikei namem, namempo akuskus ta Karisto kata mat kuli ngakputuk. Ani ri Iudaia, akuskus ke kapo vuk tukul asi savang, na ani ri vap i ngising kapo akus i tanio palau. 


text:
Sikei ani vap ang God katala songo iria, kantanem kipo Iudaia vo Elas, kilapo kinle na akuskus i Karisto ta kapo kitmat i God na masam kapa. 


text:
Using kana keve selen a God, kipo lomon anio ia, sikei kapo lakat luai ani keve masam si ri vap i kuli rina. Na kana kitmat a God, kipo lomon angau ia, sikei kapo dual soliu iria. 


text:
<pb/>Keve tungag, mi lomlomonai animi aino, si taun ang a God kata songo imi singina. Si ararai i to i kuli rina, parik ta amiang imi kipo masam, vo kipo vap dual, vo kita polok si vap asasanan, parik. 


text:
Sikei God katala buk a bil ang ri vap i kuli rina kipo lomon anio ia, asi kana vil amese aniria kipo nas. Na ka buk a bil ngau lik asi vil amese ani vap dual. 


text:
Kapo buk a bil e kevkev luai e kuli rina, na bil ang ri vap kipo mirik ania, io, nang a bil ang a kuli rina kapo arai apalau ania, na e iang ka galang suai ani bil ang ri vap kipo tun ia ta kapo bil tavirimok. 


text:
nia kapo tukulai i kami angtogon ve Karisto Iesu, nang kata asereiai ani masam si God singira, na le singina, God kapo taot ira val vap korong e matana, na taralapo vap kakana, na le singina kata samui apok ira. 


text:
Asukang ani ka asukang val mengen i nei salsalik ta, <n>Nia kapo buk kus aminaung ka kus aminaung ta Volava.</n><pb/>


text:
Si kag me serei taun animi keve tungag, asi kag me mengen amalangas animi ta akus mumun ang i God, parik natapa serei ta mengen kapo amangamangal vo mengen i masam lava, parik. 


text:
Using lenginang katala sinong a lomlomonig ta kag nas nei liuan imi ka tung si ring sikei palau a bil, Iesu Karisto, nang nia kita atakuk ia kuli ngakputuk. 


text:
Au na si kag pege na kag lau i asoung ania, parik natapa buk atokngai ania asi kami mangal ani kag masam, parik luai. Sikei asi kami arai amalangas aro ani Malanganto na kana kitmat. 


text:
Kapo asukang ani kami lomlomon ka ago ta tung an si masam si ri vap, sikei ka tung lakat kuli kitmat i God. Masam le si Malanganto 


text:
<pb/>Au na ani masam ke, namempo uli mengen tatana ani vap ang nang kilapo matukal. Parik ta matan masam i taun ke kana, parik. Ri ainoinoai i taun ke ki kovek aongos lak kuvul ve kari ta kun keve masam. 


text:
Sikei namempo uli mengen ta lomlomonai masam ang si God, nang kapo uli ago musik lik ve nia. Nang a lomlomonai ang katala saupai punuk ania le kabang le si kuli rina parik katapa serei lak, ani ka serei lak e ring malangas ani kame aminaungan ira na mang ina. 


text:
Kata kovek luai ta ring ainoinoai i taun ke kata nas ia. Using man kita nas ia parik kilapa angkoai si atakuk ani minaungan i Volava ke kuli ngakputuk. 


text:
Sikei, asukang val kita salik ia ta, <n>Matan bil ang a katui i mata parik katapa tun ia, na talinga parik katapa longong ia,</n> na parik katapa kov serei e nei vinga, nang a bil ang God kata itoitonai ania, ani vap ang ria kipo buk atutuman ia nei vingaria. 


text:
Au na singira, God katala asereiai ani matan bil ang singira si Malanganto ina, using a Malanganto kapo nas atutuman luai ani keve bil aongos, kana keve petek i lomlomonai ro na God kapa. 


text:
Arai, saka igenen an kana nei liuan i ri vap kapo nas a lomlomonai e vingana i mangsikei? Nia papalik akorong si malanganto ina. Kapo asukang palau si kana keve lomlomonai a God. Malanganto ina papalik kapo nas aro ia. 


text:
Au na parik taratapa luk a malanganto i kuli rina ke, parik. Tarata luk nang a Malanganto i God, ani tara kinle korong a keve alilis ang God kata lis ira tatana. 


text:
Keve bil ke namempo mengen amalangas tatana, parik kipa keve mengen i matan masam ang ri vap kipo akalit tatana, parik. Kipo keve mengen i Malanganto na kata soko atulisai ania singimem. Asukang a namempo mengen ta keve mengen i Malanganto taun iria kipo atogon a Malanganto. 


text:
Au si igenen akorong palau, kana lomlomonai parik kapa ainak korong ani matan bil ang kapo serei le si Malanganto i God, using kapo ararai nio singina, na kapo tav angkoai si nas aniria, using man parik ta mata i Malanganto, parik kapa angkoai si kinle korong. 


text:
Io, nia kapo atogon a Malanganto kapo saupai aro korong ani keve bil aongos, na mang matan parik kipa angkoai si saupai korong ani kana to. 


text:
Arai, <n>si kana katala tun tuk a lomlomonai i Volava asi kana pinipini ania?</n> Sikei namem, lenginang namemlapo atogon a lomlomonai i Karisto.<pb/>


text:
Au na nau, keve tungag, parik nata lapa angkoai si mengen singimi asukang val napo mengen taun iria kipo atogon a Malanganto. Sikei nata mengen val vap i pukun kipo telan si keve lomlomonai i kuli rina, val ri nat popo lik si kami angtogon ve Karisto. 


text:
Nata alis imi ta rul i tus palau, parik ta pok tutuman, using kami po tav angkoai. Sikei kana mipo tav angkoai lak, pua! 


text:
Using mipo telan ta keve lomlomonai i kuli rina ke. Au na e iang man mi atogon a vinga rikek ve angkiki nei liuan imi pok, numai vanang a si? Nambang e iang a mipo telan ta lomlomonai ani bil i kuli rina, na mipo using a keve selen si ri vap i kuli rina. 


text:
Arai aro, man a mangsikei kapo antok ta, “Nau napo using a Paulo,” na mang anu kapo kun antok ta, “Nau napo using a Apolo,” nei kana? Nambang, e iang mipo igenen i kuli rina ke. 


text:
Au aongos, Apolo kana kapo si? Au na Paulo kapo si kapa? Pua, kilongpo ngono asosokai palau nang, ani mi arai anirilong na mi lomlomon. Kilongpo abis angkoai palau, asukang val Volava katala li dual si siksikei irilong si abis ania. 


text:
Asukang a vo sukal ang parik, na vo ali laman ang kapa parik, sikei God, ninia papalik kapo laba na kapo vil apolok a keve bil aongos. 


text:
Nang a igenen vopo sukal na vopo ali laman ang kapa, kilongpo angkokoai palau. Au na siksikei irilong ka luk kana seupok angkokoai val kana avibisan. 


text:
<pb/>Asukang val kana roron a God nang kata alis iau tatana, natala amatung aro na kirkirangai val katakai i nas aro ani abis lu, na ani ta mang matan ki atu lu lakat kuluna. Sikei, siksikei iria ka aiveven aroron luai ta ka atung a saka lu akorong an kuluna. 


text:
Using a kirkirangai ang kalapo matung, kapo kovek i mang sikei kame sakol ia ta mang anu petekai. Iesu Karisto, nia papalik kapo kirkirangai talupus. 


text:
Au na man a mang matan ki atu lu lakat kuli kirkirangai ke ta gol, silva vo mang keve iat roron, iei, kunai vo mung palau, 


text:
kana avibisan a siksikei a katakai i abis lu ka serei e ring malangas ta kapo saka avibisan an. Using si taun ang ka atung amalangas a tutuman ina, na kutni ka atokngai ni ani lu si siksikei a katakai i abis lu asi asereiai ani nem palau, na anu tutuman ka tung. 


text:
Na man kala ni aongos luai, kala kovek luai ta ring bil e kungana. Ninia akorong ka sapang sikei ka bil val sikei kita sangu ia pelek a kutni. 


text:
Sa, parik mipa malangas ta nami mipo kana lu i atailai a God, na Malanganto i God kapo ago singimi? 


text:
Man a mang anu ka vil arikek kana lu i atailai a God, God kapa ka kun vil arikek ania, using kana ring ipo ago na God kapo atailai, na lu ang, nami palau. 


text:
<pb/>Mi ago ta kapau pok an animi. Man ta mangsikei nei liuan imi kapo lomon ia ta kapo igenen masam si ararai i taun ke, kapo ro ta ka nio e mataria i ri vap i kuli rina, na e iang kala igenen masam. 


text:
Using a masam i kuli rina ke nang kapo bil i nio e matana i God. Arai, mengen i nei salsalik kapo antok ta, <n>Kapo kong a mamain ta vap nas si kari lau i apupu.</n> 


text:
Na kapa, <n>Volava kapo nas a matan lomlomonai i mamain ta katakai i masam, ta kipo keve nem palau.</n> 


text:
Asukang a ka kamus luai a lau i kus aminaung ta mang anu kuli rina ke, using aongos nang a keve bil ke, mipo taukai iria, 


text:
kantanem man kapo Paulo, Apolo, Kepas, kuli rina, to, mat, bil i taun ke, bil ani iles lak si serei, aongos a keve bil ke, mipo taukai iria, 


text:
Si oring ke, kapo ro ri vap ki arai korong animem ta namempo keve asosokai si Karisto, na kamem kirim asi aiveven ani kana keve lomlomonai musik roron a God. 


text:
Singig, parik kapa aunai i bil lava man mipo tikon iau vo man naka tung mete saupai i rina. Nau pok kapa, napo tav angkoai si tikon pok anig. 


text:
Arai, si kag ta malangas napo kala. Vei nganing napo atogon rikek, sikei parik napa arai nia, sikei parik kapa supsupai ina ta napo igenen korong. Volava, nia papa kapo tikon iau. 


text:
Asukang a kana, mi ago ta amalak saupai an ta ring bil, aino ani taun i sausaupai, using si taun ang a Volava ka serei singina, kame tak aserei a keve bil ang kipo ago mun nei ring vong ane ring malangas. Na si taun ang siksikei a igenen ka luk kana posong ro si God 


text:
<pb/>Keve bil ke kana, natala alangtongai ania val namemlong ve Apolo, ani ka angasik imi keve tungag, asi kami akalit le si kamemlong laulauan ta, “Mi ago ta pasal soliu an ani mengen i nei salsalik.” Ani ka ago ta sikei imi, ka vil alava pok ia, na ka lomon alik a mang sikei. 


text:
Arai, si kana kata pokai anim, ani numai ku roron apetekai ani mang sikei? Na saka nem an nang kulapo atogon ia nang parik kitapa alis ua tatana? Au na man kapo alilis, marai sa kupo kus aminaung val parik ta alilis? 


text:
Pua! Milapo masung lenginang! Milapo tauia lenginang na milapo ago lakat luai val mamain ta tulava, na namem parik. Man milapo keve tulava tutuman, kapo ro namem kapa, namem kun tung lakat ve nami. 


text:
Napo arai ania ta vei God kavtala atung imem keve aposel val kongato kapo kokoai palau ani mat, na kuli rina ve nei pangau aongos, ri vap ve ri angelo kapa, kilapo kalkalum ta raung suai animem asukang val nem palau. 


text:
Namem a keve tanio e mataria i ri vap si to i usiusing ani Karisto, sikei nami mipo vap malangas aro si Karisto. Namem, namempo malum luai, sikei nami mipo dual. Nami mipo atogon asan lava, namem namempo kovek i asan. 


text:
Io, tung si ring vuk taun ke namemlapo mol ve mingom, namempo kovek i vakup ro, kipo bis imem, na namempo pasal pulakai kovek i lu si ago. 


text:
Namemta abis amadot, ani namem angan si gese imem akorong. Si taun kipo mengen arikek animem, namempo posong aro palau singiria. Na man kipo vil akui imem, namempo patai aro animem neina. 


text:
Kipo mengen avisuk luai ani asan imem, namempo sokotuk ananap aroron. Namemlapo asukang val sugsugan i kuli rina, na sug visuk e mataria, tung kana si taun ke. 


text:
<pb/>Parik napa salik a panbuk ke asi vil amese animi, parik. Asi anonok animi val kag inatus vubukan. 


text:
Kantanem mitapo duk luai ta mamain ta katakai i akalit si akalit animi ta Karisto, lak kapo sikei palau a tamami, nang nau, using si kara angtogon ve Karisto Iesu nau nata aumata imi le si akus animi ta akus ro. 


text:
Nang a tukulai ina natala asok a Timoteo ane singimi, kag nat roron napo buk atutuman ia na kapo uli tutuman si kana angtogon ve Karisto, ani ka alomon pok imi ta kag selen i pasal si kag angtogon ve Karisto Iesu, voiang kapo angkoai palau asukang val natala uli akalit tatana si mang keve kuvkuvulan si mang keve rina pulakai. 


text:
Parik! Name serei sumasuma pok nang palau, man kana lomlomonai a Volava kapo asukang. Na taun naka serei, naka tav angkoai luai si an lomlomon ta kari keve mengen aongos a vap vangang lava ang, parik. Kag serei nang napo buk arai aro luai ta kitmat ang nang kapo saka bil an. 


text:
Napo taping si angakusai natala longong ia ta lau i panik kalapo ago lenginang nei liuan imi, ta mang igenen kapo rot kuvul ve mang aina si tamana. Lau rikek suke, ri vap katak ta bil arikek parik kipa kun nas ani abis ania. 


text:
Sikei nami, mipo angalosai tatana using mipo lomon ia ta, mipo vap roron ani mang matan, ingko? Parik. Kapo ro mi tang mamaila, na mamakus ani lau rikek ke, na mi kirikai ani vopo vil ani lau ang pelek kami kuvkuvulan. 


text:
Tutuman, napo tav ago kuvul ve nami e iang si pukun, sikei si malanganto ig napo ago ve nami, na lenginang natala poso punuk a saupai ani vo abis ani lau ang. 


text:
Si asan i kara Volava Iesu, taun mipo ago kuvul, nau ve nami nang e iang si malanganto, velai ani kitmat i kara Volava Iesu, 


text:
atolongon suai ani igenen ang e kungana i Satan ani kan saupai ania, na kan vil amakas arikek luai ani pukun ina. Asukang ani malanganto ina ka sapang si taun ang a Volava ka serei singina. 


text:
Kami toroi parik kapa roron. Parik kana mipa nas ta, men yeast lik palau kapo angkoai si vil alava ani saui aongos? 


text:
Kirikai suai ania. Ani asukang, kuvkuvulan ka serei adaus pok val vuk saui tanginang kovek i yeast. Ani mila matan angan tatana si angan i Liuluai. Using Karisto, nia kapo kara sipsip ani Liuluai, na katala mat asi asalak ani kara keve rikek. 


text:
Asukang a kapo ro tara matan angan ta saui daus tanginang. Vinga rikek kuvul ve mang matan lau rikek ka ago. Sikei tara abis a matan angan ang ta saui i vinga tutuman kovek i yeast i kapau neina. 


text:
Parik natapa mengen ta ri vap i kuli rina ke kipo panik, kipo neikitung, ri vap tainau, vo mang matan ang kipo soturungai si tangatangai, parik. Using man ka asukang, parik mipa anguan atogon pangau an si ago kuli rina, using kipo duk. 


text:
Sikei, si panbuk ke kana napo mengen ta, man a mangsikei kapo posong pok ia ta kapo tasimi, na kapo panik, kapo neikitung, kapo soturungai si ri tangatangai, kapo mengen arikek ani mang vap, katakai i inum laman nio, na katakai i tainau, igenen lau rikek asukang ke, ago luai ta angkatakai an ve nia. 


text:
Using, name saka mamaiten aro an ta saupai ani vap i komo? Au, na vap ang nang milapo ago kuvul ve ria, sa, parik mipa buk saupai aniria? 


text:
Riria e komo, God ka saupai aniria. <n>Mi kirikai suai ani igenen rikek ang pelek a liuan i kami ago kuvul.</n><pb/>


text:
Kapo saka bil an ta, mangsikei imi ka atogon vinga maiten ani tungana, na kalapo sang taun iria e komo vap tav lomlomon, ani kian tikon a mamaiten ang, na parik kalapa pasal taun a vap daus? Napo aunai mamakus! 


text:
Parik mipa malangas ta, ri vap daus ki posong saupai lak ani kuli rina aongos ke? Au, na man mila saupai ani kuli rina aongos ke, sa, parik mipa ro angkoai si poso saupai ani keve bil lik luai? 


text:
Au sa, parik mipa malangas ta, tara an poso saupai lak ani ri angelo? Au na man vanang asukang, matan mamaiten lik asukang, pua, kapo ro tara poso saupai ania kuli rina si to ke. 


text:
Asukang a man mipo ro angkoai si poso saupai lakat kuli keve mamaiten i to ke, marai sa mipo buk atung ani vap i komo, asi kari poso saupai ani kami keve mamaiten, vap ang kipo kovek luai i asan nei kuvkuvulan? 


text:
Ka ago! Napo posong ia asukang ke, ani mi mese singina. Sa, kapo kovek ta igenen e liuan imi, nia kapo atogon masam angkoai si poso saupai ani keve mamaiten i tasina? 


text:
Sikei, kalapo asukang ke. Ngono angtasimal lomlomon, kilonglapo sang taun a vap tav lomlomon ta karilong keve mamaiten, ani kian vil akorong irilong. Sukana parik kapa korong. 


text:
Mitala uak alava luai, using kana mipo pasal taun a katakai i saupai, na kapo igenen tav lomlomon kapa. Sikei, ka ro asukang ke, mi lomon suai ani saka rikek an, na man kita luk palau kami bil si selen i kapau, lomon suai aniria. 


text:
Au sa, parik mipa nas lak ta, vap ang kipo tav korong kian tav luk lak ani kari sinsinongan si kana vainagoan a God? Mi ago ta kapau pok an animi. Vap ke kipo panik, na kipo soturungai si tangatangai, kipo putuk osongon, na kipo vil a matan lau po mamaila ta tauan ane si mang tauan, 


text:
kipo ainau, kipo mata, kipo inum laman nio alava, na kipo pege arikek ani mang vap, na kipo luk palau a bil si mang anu. Ria aongos ke kana, parik luai kianpa luk kari sinsinongan si vainagoan ang si God. 


text:
Mang matan imi kitapo dokot si keve laulauan suke aino. Sikei, God kana lenginang katala asing adaus imi, ani nami milapo kakana. Milapo korong kapa e matana i God si asan i kara Volava Iesu Karisto, na Malanganto ina i kara God. 


text:
<pb/>Kupo antok ta keve bil aongos kupo saupai ania. Sikei keve bil aongos parik kapa tutuman ta kipo angkoai si pakangai aro anim. Kupo antok ta keve bil aongos, numai kupo saupai ania. Sikei, nau, parik luai napa atolongon ta mang sikei a ring bil ani kame saupai anig. 


text:
Mipo antok ta pok ani nei vinga, na nei vinga ani pok. Sikei, God lak ka vil suai anirilong aongos. Pukun ira, parik taratapa luk ia asi me panik, parik. Asi auruk ani Volava, na ani Volava ka ago singina. 


text:
Parik mipa malangas ta pukun imi kapo keve palpal i pukun i Karisto? Sa, naka luk a keve palpal i pukun i Karisto, ani ka ago kuvul ve aina panik? Ka ago luai! 


text:
Parik mipa nas ta man a iuang kan ago kuvul ve aina panik, kilonglapo sikei palau? Val mengen ang i nei salsalik ani ri angkisnganan ta, <n>Nang a ngono pukun ang kilongmela sikei palau.</n> 


text:
Mi sip suai luai ani lau i panik. Mang keve lau rikek ri vap kipo abis ia, kapo vil arikek a mang matan bil i kulit palau akorong. Sikei, iuang vopo vil ani rikek asukang kapo vil arikek a pukun ina pok. 


text:
Parik mipa nas ta pukun imi kapo lu i atailai si Malanganto Gogoai, nang singimi? Iuang nang a God kata alis imi tatana? Nami parik milapa anguan kakami pok an, 


text:
using katala samui apok imi ta samui kapo lakat luai. Asukang vang a mi amaus a God ta miminaungan i lau mipo abis ia ta pukun imi.<pb/>


text:
Sikei, using a matan lau i panik kipo ago, e iang kapo ro ta siksikei a tauan ka atogon kana aina akorong. Au aina kapa, ka kun atogon ani kakana ta kun tauan akorong. 


text:
Ani tauan, kapo ro ka apunuk aro kana kirim i osongon taun kana aina, na aina kapa ka kun abis ania asukang taun kana tauan. 


text:
Using a aina volapo osongon ang, ninia akorong parik kapa anguan saupai an ani pukun ina, sikei kana tauan. Kapo asukang palau si tauan, ta nia parik kapa kun saupai pok ani pukun ina, sikei kana aina. 


text:
Ngono angkisnganan, kilong ago ta tubat pok an ani pukun irilong si ago kuvul. Sikei, man nganing kilongpo buk alal tapai si mang keve taun, using asi karilong sokotuk aro tapai, na kilongtala ainak kuvul, nia kapo ro. Sikei, e mung ina palau kilongla ago kuvul pok, ani ka ago na Satan kame aminok irilong si karilong ngau na kilong putuk karilong osongon. 


text:
Kag vubuk ta ri vap aongos ki ago asukang val nau, sikei God katala lis ira siksikei ta kara keve alilis angpetpetekai. 


text:
<pb/>Au na kag mengen aniria kipo mole luai lak, na ri mainang, ta man kipo angkoai si ago val nau, kapo roron. 


text:
Na man kipo tav angkoai si saupai akit aniria, kapo ro ki osongon. Using osongon kapo ro ani nau nini taun a rikek. 


text:
Au na aniria vap ang kilapo osongon, napo alis a mengen ke, sikei parik ta nau napa alis ia, Volava. Na kapo asukang ke. Aina ka ago ta sip an ani kana tauan ipo osongon. 


text:
Au na man a aina katala abis a lau ang, ka ago palau tav osongon, vo ka pasal taun pok kana tauan, na kilong osongon aro pok. Na tauan ka ago ta kirikai an ani kana aina ipo osongon. 


text:
Au na ani mang matan ang, napo mengen taun iria asukang ke. Nau napo mengen, parik ta Volava. Man ta mang tasira katala osongon na kana aina kapo tav lomlomon, sikei kapo uruk lak asi karilong osongon kuvul ve kana tauan, tauan ang ka ago ta kirikai an ania. 


text:
Au na man a aina, kana tauan kapo tav lomlomon, na tauan ang kapo uruk lak asi karilong osongon kuvul aro, aina ang ka ago ta kirikai an ani tauan ang. 


text:
Using nang a tauan vopo tav lomlomon ang, kalapo daus le si lomlomon si kana aina. Na aina tav lomlomon ang kalapo daus le si kana tauan. Man parik kapa asukang ke, kami inatus parik kilapa daus, sikei kana kipo daus. 


text:
Sikei, man a tauan vo aina tav lomlomon kala papelek a kisngana, atolongon ia. Si oring asukang, anu vopo ago lak ang, man kapo aina vo man kapo tauan, kapo kalakala palau. Ago si marip, nia na selen ang God katala songo ira taun ia. 


text:
Arai, numai aina ang, vei nganing kuvpo angkoai si ku vil ato kam tauan. Na numai tauan ang, vei nganing kuvpo angkoai si ku vil ato kam aina. Ku ago si to ang God katala songo ua singina 


text:
<pb/>Sikei kantanem, siksikei a igenen, kapo mamaiten ta ka uli ago si to ang, God katala songo ia singina, voiang a Volava kapo buk ia asi kara to tatana. Kana na saupai ke, natala kun amatung ania si keve kuvkuvulan aongos. 


text:
Man kutapo igenen lamutan na songo si God kala serei singim, ago ta pakut an ani kam lamut. Man kutapo igenen tav lamut na kana songo kala serei singim, ago ta buk an ani ki lamut ua. 


text:
Using lamutan kapo bil palau luai, au na tav lamut kapo kun bil palau luai kapa. Sikei, usiusing aro ani kana keve asok a God, nia kapo bil tutuman luai. 


text:
Kapo ro ta siksikei ka ago akit si to ang katapo to tatana aino si taun ang a God kata songo ia singina. 


text:
Man a God kata songo ua si kuvtapo mangsikei a asosokai palau, ku ago ta mamakus an si oring ang. Sikei, man kapo atogon a selen asi kam serei akala, abis using ia. 


text:
Using man ta sikei katapo asosokai palau aino, na God kala songo ia asi kana angtogon ve Volava, e iang kalapo igenen kalakala ke Volava. Asukang palau si iuang man katapo kalakala aino, tung si songo ke kala serei singina, nang kalapo asosokai si Karisto. 


text:
God katala samui apok imi ta samui kapo lakat luai, asukang vang na mi ago luai ta serei an a asosokai si kuli rina ke. 


text:
Keve tungag, kapo ro ta siksikei a igenen ka tung akit si tutungan ang a God katala songo ia singina. Ri vap mole ve ri mainang 


text:
<pb/>Ri vap po mole luai ang, parik nata lapa luk ta ring asok le si Volava aniria. Sikei, naka mengen asukang ta kakag ta lomlomonai akorong, asukang val igenen tutuman using natala kun luk ani ngorngorem ang si Volava. 


text:
Napo arai ania ta, using a mamaiten i taun ke, kapo ro mi tung aro palau si tutungan ang kana mipo tung singina. 


text:
Man kulapo osongon kana, ku ago ta gule ring an asi kam luang ani kam osongon. Au na numai, parik kupa osongon lak, ago ta gule aina an si kam osongon. 


text:
Sikei, man a tauan kala osongon, nang parik ta rikek nang. Au na man a aina mole tanginang ka kun osongon, parik kapa kun rikek. Sikei, ria ki buk osongon, ki duai lak a mamain ta mamaiten miang pulakai si to ke, nambang asukang a napo mengen akokos imi ani mi ago ta ngau an singina. 


text:
Keve tungag, sa napo mengen tatana, taun ke kalapo kudik. Au na le si taun ke na aliu ane no, ria kipo atogon aina, kapo ro ki ago val kipo kovek i aina, 


text:
na ria kipo tangis, ki natok aro palau val kapo kovek i bil asi tangis using. Au na ria kipo uruk, kapo ro ki kun ago asukang palau val ria kipo tav uruk. Au na ria kipo samui bil asi atogon, ki ago akorong palau val kipo kovek i bil i atogon. 


text:
Au na ria kipo teng abis e ke kuli rina, ki ago asukang val parik kipa teng abis. Using a matan avibisan na ararai i kuli rina ke ki kovek lak. 


text:
Kag vubuk ani mi kalakala si uli telan ta bil miang. Igenen kapo mole, kapo uli telan ta keve avibisan ani Volava, ani ka saka auruk aro an ania. 


text:
Sikei, igenen volapo osongon ang, kapo uli telan ta keve bil i kuli rina ke, ani ka saka auruk aro ani kana aina. 


text:
Asukang a kana lomlomonai uruk kalapo tapagal. Au, aina tav osongon vo aina mole tanginang, kapo buk uli telan ta keve avibisan ani ka auruk a Volava. Na kana atutung ta, ka daus aro na pukun ina, kuvul ve malanganto ina kapa. Sikei aina volapo osongon ang, kapo uli telan ta keve bil i kuli rina ke, ani ka saka auruk aro ani kana tauan. 


text:
Napo posong palau ia asukang, ani kami ago roron, na parik ta asi me atakun vo teng akit animi, parik. Sikei, asi atulisai animi ta selen roron, asi paskak kuvul ve Volava na ago ta tapagal an. 


text:
<pb/>Au na man ta mang igenen kapo atogon a aina mole tanginang voiang kita pala ia ani ka osongon tatana, na kapo arai ta lau ang kapo vil ia taun a aina ke parik kapa korong, na kalapo matukal angkoai si osongon, kapo ro kilong osongon. Parik kapa rikek. 


text:
Sikei, man kapo kovek i oring kapo sunggil ia asi kana osongon, na kapa, kapo angkoai si saupai aro ani kana vubuk, au na man katala lomlomonai ta ka tav osongon ta aina tanginang ang, sukana kapo ro palau. 


text:
Asukang vanang ta iuang volapo osongon kapo vil a lau ro, na man kata tav osongon ania, kala bil aroron luai. 


text:
<pb/>Aina kalapo osongon, saupai i osongon kalapo got kuvul irilong ve kana tauan si keve taun aongos. Sikei, man kana tauan kala mat pelek ia, aina ke kalapo kalakala si osongon ta mang anu, man kapo buk osongon pok, man a tauan ang kapo kun igenen angtogon ve Volava. 


text:
Sikei, si kag ta tikotikon akorong, aina ke ka aunai i uruk alava, man kata ago akorong palau tav osongon. Singig, napo lomon ia ta napo luk a mengen ke le si Malanganto i God.<pb/>


text:
Mengen ke ani ri pok voiang kitala vil alilis tataria serei si ri tangatangai, tara aongos tarapo atogon a men nas. Mi aiveven vei nas ke ka asereiai ani laulauan i vangang lava, sikei vinga i buk ani mang vap kapo itoiton ira, asi kara polok. 


text:
Man ta mang igenen kapo lomon ia ta, nia kapo igenen nas si kana ararai, na kapo nas a mang bil, e iang kapo tutuman ta parik kapa atogon nas voiang kapo ro luai ta ka atogon ia. 


text:
Kanat, ani angan si matan pok ang kitala vil alilis tataria serei si ri tangatangai, tarapo nas ta tangatangai si kuli rina ke kapo nem palau luai, na tarapo nas kapa ta kapo atogon a sikei palau akorong a God, na kapo kovek i mang anu. 


text:
Using kantanem man kipo kin a mang matan god e metekuku, vo ane kuli vunep, val keve god miang kipo ago kuli rina na ri volava, 


text:
sikei singira, tarapo nas ta sikei palau a God kapo tamara, na nia kata asereiai ani keve bil aongos na kapo tukulai i kara to. Kapa, kapo sikei palau a Volava, nang a Iesu Karisto, voiang a mamain ta bil aongos kita serei singina, kuvul ve kara to, aongos kapo tukulai ina singina. 


text:
<pb/>Au sikei, nas ke parik kapa ago si ri vap asip. Mang matan vap, using kita lapo katak ta tangatangai, kipo angan a pok i alilis si ri tangatangai val kipo nas ia ta ila alis. Au using a ngau ang kapo ago e vingaria, kapo vil arikek luai aniria. 


text:
Pok kapo tav angkoai si vil ani God ta ka buk ira. Man parik taratapa angan, na man tarata angan a pok ang, tara kovek i saka ro an ka petekai. 


text:
Sikei, mi aiveven aro ta kami tungtungan i kalakala ka ago ta bil an val tukul asi savang ta ri vap ngau. 


text:
Using man ta igenen kala arai ta numai igenen po atogon ani nas ke ta kupo matan angan nei lu i soturungai si tangatangai, sa, parik kalapa kun takaring a vingana man kapo ngau a saupai i vingana, ani ka kun angan si bil ang kitala alilis serei si tangatangai tatana? 


text:
Asukang a taun ang mipo abis a lau rikek ang ani keve tasimi, milapo vil amapolok a saupai po ngau ang e vingaria, na si lau ang palau mipo abis a rikek ang ani Karisto. 


text:
Au kapo asukang vang ta, man a saka pok an napo angan ia, kapo tukulai i kana uak a tasig si rikek, nala ago luai ta angan ania asikei, vei nala uli tukulai i kana uak.<pb/>


text:
Au si napo tav kalakala kana? Sa kana, nau parik ta aposel? Sa, nau parik nata lapa arai tapai ani Iesu kara Volava? Au, na nami ang nang, parik ta uai i kag avibisan ani Volava? 


text:
Kantanem nata tav aposel si mang matan vap pulakai, si tutuman ina napo kami aposel kana. Using nami, mipo akanangai i kag kirim i aposel si Volava. 


text:
Sa, parik namempa atogon a roron si osongon ani aina lomlomon, ani ka auai kuvul ve namem, val mang keve aposel, na keve tasina i Volava, au na Kepas? 


text:
Kapo sa kana? Vei namemlong papalik nganing ve Barnabas, kapo mamaiten ta namemlong uli abis asi vil aro ani kamemlong ago? 


text:
Saka katakai i visvis an kapo seupok pok ia ta kana kapkap akorong? Saka igenen, kata sukal kana matang vaen, na kapo tav angan si uai ina? Si kapo dual ta aiveven sipsip palau, na kapo tav luk si rul i tus iria? 


text:
Sa, napo pege kana lakat kuli ararai si ri vap? Io, kapo asukang, sikei nei sausaupai kapa, kapo kun mengen ta sikei a oring ang palau. 


text:
Arai ania nei salsalik si saupai si Moses ta, <n>Ago ta ngaungaubat an ani nguruna i bulumakau si taun kapo kokopiek a pauk i kon.</n> Au, sa kana? God kapo aunai i lomlomonai alava ani ri bulumakau papa? 


text:
Mengen ang kapo posong ia animem nang, ingko? Io, kita salik ia animem akorong, using a igenen vopo kedek roe ang, na vopo kaming ang kilongpo abis velai ani lomlomon ta kilong luk kapa karilong palpal i uai i matang. 


text:
Au na namem, man namemtala sukal a katui roron i Malanganto e nei liuan imi, sa, kapo miang luai animi, si alis animem ta bil angkoai si pukun imem, val nang kapo uai i kamem avibisan? 


text:
Au, man katala ro ani mang matan vap si luk ani papakangai asukang ke le kungami, kapo tav korong animem si luk ania si sa? Using namemta pakangai alava luai animi. Kamem roron si luk ani papakangai katapo ago, sikei parik namemta lapa luk ia, using namemta patai animem. Ani ka ago na lau asukang ka tutubat a akus ro i Karisto. 


text:
Nei kana? Parik mipa nas ta ria kipo telan si keve avibisan i nei rina i atailai, ki angan si saka keve pok an nei rina i atailai? Na ria kipo telan si avibisan i pata ipo sula, ki kun angan kapa si potokan i avibisan ang. 


text:
Asukang palau luai, Volava katala asok ta riria kitapo telan si avibisan i asoung ani akus ro, ki angan si oson i abis ang. 


text:
Sikei nau, kapo kovek luai ta sikei i keve bil suke natala luk ia kuli kag roron. Si taun ke kapa, parik napa salik a keve mengen ke, asi kami vil ani keve bil roron ke anig, parik. Pua, kata ro anig ta natala mat, ani ta mangsikei kame luk suai ani tukul i kag aminaung. 


text:
Arai, man naka akus ta akus ro, nau akorong parik napa atogon bil asi kag me toroi kuluna, using napo abis palau using a asok ang, pua tatag, man parik napa akuskus ta akus ro. 


text:
Arai ania, man kapo kakag akorong ta vubuk si akus ta akus ro, nala luk samui. Sikei man parik kakag ta vubuk, nang palau nalapo abis palau using a kirim ang. 


text:
Au nei vanang kag samui? Kag samui kana palau ta, naka akuskus ta akus ro na ka kalakala kovek i samui, na ani naka ago kapa ta me atogon ani keve roron kuli kag tung ani akus ro. 


text:
<pb/>Tutuman luai ta, nata kalakala pelek a ri vap aongos, sikei nata ainak pok anig, asi kag asosokai palau luai si ri vap aongos, asi kag but korong ani petau duk taun a Karisto. 


text:
Si kag ago kuvul ve ri Iudaia, nata lau luai val ri Iudaia akorong, asi kag but korong ani ri Iudaia. Io, si kag ago kuvul ve ria vap ang kipo usiusing saupai, nata bil luai val igenen using saupai, kantanem nau akorong parik napa ago neite mang sikei a sausaupai i pukun, sikei si oring suke asi kag kun but kapa aniria kipo usiusing saupai. 


text:
Si kag ago kuvul ve vap ang kapo kovek i saupai ka teng akit iria, nata ago val igenen kapo kovek i saupai e kuluna. Tutuman, si saupai si God parik napa kalakala singina, sikei ani Karisto, kana saupai napo using ia. Io, nata ago asukang ani naka kun but kapa aniria saupai kapo tav teng aniria. 


text:
Si kag ago kuvul ve vap po ngau lik ang, nata ago val napo igenen ngau palau, asi kag but ani vap po ngau lik ang. Nata siang nei mamain ta laulauan i ago si ri vap aongos, ani le si mang keve laulauan asukang suke, kala pakangai anig asi vil ato ani mang matan. 


text:
Io, keve laulauan i abis ke, natala telan aongos tatana ani akus ro, ani naka kun luk kapa ani kag potokan i tauia ina. 


text:
<pb/>Au si parik lak kana mipa nas ta vap duk kipo angsasangai si sang i angkaul, na ring sikei palau a igenen ka luk seupok? Nami, kapo ro mi kun sang aro asukang si kami luk ani seupok ang. 


text:
Au, na ani petau po ago ang nei gulang ang, siksikei iria kapo dual akitmat aro ta ka usausa na pukun ina, asi kana luk seupok, nang a seupok si tamit sumasuma palau ang. Sikei tara, tarapo sang asi luk ani seupok ang ka tokos asikei. 


text:
Nau, parik natapa sang inuinu palau, parik. Si kag gulang i so aro ta kunga, parik natapa so malu palau luai, parik. 


text:
Sikei, nata kun atokngai ani pukun ig ani ka koi a visvis, si oring suke ta, naka ago ta akuskus ani mang vap ta akus ro, na nau akorong nala tav teng ani seupok ina.<pb/>


text:
Using napo misag, keve tungag, animi si vongvong ani oring ke ta, keve tamara aino, ria aongos kita pasal using a kuku ang, ria aongos kitan paputuk a laman ang, 


text:
na ria aongos kita inum kuvul kapa si sikei palau a laman i Malanganto. Using a iatsinong ang kita inum singina, na kapo auai ve ria, kapo iatsinong i Malanganto. Na iatsinong ang nang Karisto. 


text:
Sikei vap miang iria, God parik katapa maramarak aniria. Arai ania si keve matmat iria kala oro angraling nei ring varasai palau. 


text:
Keve bil suke kitala serei, ani tara luk malangas singina, ani tara ago ta mangal an ani keve bil rikek val ria. 


text:
Mi ago ta soturungai an si tangatangai, val mang matan iria, asukang val nei salsalik kapo antok ta, <n>Ri vap kita vil matan angan na ki tapasuk asi kari mikamika.</n> 


text:
Tara ago kapa ta usiusing an ani laulauan i panik, val mang matan iria kitapo abis ia. Si sikei a taun akorong palau, 23,000 i ri vap kita puka. 


text:
Na mi ago ta mengen miang an, val mang matan iria kitapo abis ia, na vo galang kata galang suai aniria. 


text:
Keve bil ke kana kata serei singiria aino, asi alolokovo ani mang matan, na kita salik ia asi pinipini anira, kana tarapo ago si taun ke, kalapo akamusai i taun. 


text:
Saka matan amil an kapo serei singimi si taun ke, nia palau kata serei si vap aino. Au na God kapo atutuman. Parik kapa ainak ta amil ka laba ani kami dual, sikei man a amil ka serei, ka itoiton kami selen asi kami sip suai ania, na mian tung akit singina. 


text:
Au si kavi ang tarapo uli posong atauia ania, parik nang tarapo sikei palau kuvul ve rangai i Karisto singina? Au na saui ang tarapo uli tevetevek ania, parik nang tarapo sikei palau kuvul ve pukun ina i Karisto singina? 


text:
Sukana kapo ring sikei palau a saui, na asukang tara, tarapo miang, sikei tarapo sikei palau a pukun, using tara aongos, tarapo angan kuvul si sikei a saui ang. 


text:
Mi arai ani laulauan si ri Israel. Vap ang kipo angan a pok i sula ang serei si God, e iang kipo sikei palau a pukun. 


text:
Napo mengen kana ta sa? Ta alilis ang kipo lis ia serei si ri tangatangai kapo bil lava, vo ri tangatangai akorong ria kipo bil lava? 


text:
Parik! Sikei napo mengen ta keve alilis ang kipo alilis tataria, kitala alis ri ingua tatana nang, na God parik. Napo misag luai ani mi sikei palau kuvul ve ri ingua. 


text:
Kapo tav angkoai luai ani mi inum nei kavi si Volava, na kavi si ingua kapa. Kapo tav angkoai luai ani mi angan kuli pata si Volava, na pata ipo angan si ri ingua kapa. 


text:
Sa kana, tarapo buk solopauk ani kana mata na Volava? Au si kara dual kana kapo lakat ania? Sa mipo abis ia, mi abis aongos ia ani kana minaungan a God 


text:
<pb/>“Keve bil aongos kapo ro si abis aniria.” Sikei parik ta ria aongos kipo pakangai anira. “Keve bil aongos kapo ro si abis aniria,” sikei parik ta ria aongos kipo itoiton ira. 


text:
Ka ago ta sikei ka lomlomonai ani bil asi vil aro papa pok ania, sikei ka kun lomon kapa ani mang vap ta roron ang. 


text:
Saka keve pok an kipo atos tatana nei ring ipo asesel ta sin i vongo, mi angan iria. Susuiai miang velai ani lomlomonai pulakai e nei vingami ka ago. 


text:
Man ta mang igenen po tav lomlomon, ka songo imi asi an angan, na man mipo buk an angan, kapo ro. Saka keve pok an kita asinong ia e nomi, mi angan iria. Susuiai miang velai ani lomlomonai pulakai e vingami ka ago. 


text:
Sikei, man a mang igenen kala antok ua ta, “Iuang, matan pok ke, kitala alilis lenginang tatana serei si ri tangatangai,” au, ago ta angan an ania, vei kula vil arikek a vopo atatai ang anim, na kala lomlomonai amiang pulakai e nei vingana. 


text:
Io, napo mengen kana ta nei vingana i igenen ang, parik ta nei vingam. Io, using kag kalakala, mang anu kame saka saupai ania ta kakana ta kun saupai i nei vingana? 


text:
Man nau napo angan si saka pok an velai ani posong ro singina, marai sa kipo mengen arikek anig si bil napo posong aro na God singina? 


text:
Mi aiveven ta bil ke ka ago ta tukul asi savang an. Ri Iudaia ve ri Elas vo kana kuvkuvulan a God ki ago ta savang an singina. 


text:
Asukang val nau kapa, natala kun atokngai si abis ani keve bil, asi kag auruk ani ri vap si keve laulauan i ago. Na parik natapa abis ia using natapo buk vil aro pok anig, parik. Sikei, ani ri vap duk<pb/>


text:
Mi koikoi iau, asukang val nau natala kun uli koikoi using ani Karisto. Pinipini i kuku bat ani vangang 


text:
<pb/>Napo posong aro imi si uli lomonai anig ta keve bil si kami teng akit aro ani keve akalkalit ang natala alis ia singimi. 


text:
Au na napo buk ta mi malangas ta Karisto kapo vangang i tauan, na tauan kapo vangang i aina, na God kapo vangang i Karisto. 


text:
Man a tauan kapo ago i sokotuk serei si God, vo kapo mengen val katakai i kus amalangas ta lomlomonai si God, na katala kuku bat a vangang ina, kapo asukang ta kapo vil amese na vangang ina. 


text:
Sikei, ani aina man kapo sokotuk vo kapo mengen val katakai i akus amalangas, na parik katapa kuku bat a vangang ina, kapo asukang ta kapo vil amese na vangang ina, na mese ang kapo bil val kata dik akalui a vangang ina. 


text:
Using man a aina kapo tav kuku bat ani vangang ina, kapo ro ka tok akukung luai ania. Sikei using kapo bil i mese si tok akukung vo dik akalui ani vangang ina, kapo ro ka kuku bat a vangang ina. 


text:
Arai, tauan using kapo kankanuai i God na urmaus kapa ina, ka ago ta kuku bat an ani vangang ina. Au ani aina, nia kapo urmaus i tauan. 


text:
Nambang using a aina kapo urmaus i tauan, na e iang kapo ro ta ka kuku bat a vangang ina, marai ri angelo. 


text:
Sikei tutuman luai ina, aina akorong parik kapa tung papalik ani tauan. Asukang kapa, tauan parik kapa tung papalik ani aina, si kari angtogon ve Volava. 


text:
Using aina kata serei le si tauan, au na aina ka apitus asereiai ani tauan. Keve bil aongos ke, God papa kapo tukulai ina. 


text:
Nami akorong, mi tikotikon pok ta kapo ararai aro ta aina ka sokotuk serei si God man parik kapa kuku bat a vangang ina. 


text:
Arai ani kara laulauan le si asisinong. Au si parik kapa atun kinle imi ta tauan kapo ung vunga kapo ararai amese ania? 


text:
Sikei aina, man ka ung vunga, kapo kana miminaungan nang, using God kata atolongon ia ta aina ka ung vunga, asi kuku bat ani vangang ina. 


text:
Man ta mang si e iang kapo buk anggegelai ve mengen ke, parik namempa atogon mang sa keve mengen vo akalkalit pulakai an, mamain ta kuvkuvulan si God kapa parik. Tapagal nei liuan i matan angan si Volava 


text:
<pb/>Sikei si oring ke, naka mengen imi tatana, napo tav posong aro animi singina. Using si kami keve serei kuvul, kami lau parik kapa pakangai, kapo rikek. 


text:
Using ainoai ina, nata longong ta taun mipo serei akuvul val kana kuvkuvulan a God, e iang kamepo atogon a tapagal nei liuan imi. Si mang keve vuk oring i mengen ke, napo lomlomon ta kapo asukang. 


text:
Si taun mipo serei akuvul, matan pok ang nang mianpo angan ia, using kami lau, na kalapo serei asukang ta parik kalapa anguan matan angan an si Volava. 


text:
Using taun mi angan, siksikei a igenen kapo angan aino kana matan pok. Na mang tungana kame lapo mol, au mang anu ta kapo mata ulit ta inum soliu. 


text:
Sa kana asukang ke? Mipo kovek kana i lu ani mi angan na inum singina? Vei nganing, mipo arai alik ani kana kuvkuvulan a God, na mipo vil amamaila aniria kipo inongos? Ai, naka saka mengen an kana animi? Naka posong aro kana imi si oring ke? Tutuman luai parik. Malmalasupai i matan angan si Volava 


text:
<pb/>Nau natala luk a mengen ke si Volava kana, na lenginang natala kun asel pok animi tatana, ta si tenei vong ang kita alis suai ani Volava Iesu singina, kata luk a men saui, 


text:
na ka posong aro singina, ka tevek ia, na kala atai, “Kana na saui ke kapo pukun ig animi. Taun mi abis a bil ke, mi nanauai anig singina.” 


text:
Asukang palau si taun kila angan asip, kala luk a kavi, na kala atai, “Kana na kavi ke, kapo palatung tanginang si rangai ig. Taun mi inum singina, mi nanauai anig singina.” 


text:
Using si keve taun ang mipo angan a pok ke, na mipo inum kapa si kavi ke, e iang mila mengen amalangas ta kana mat a Volava, tung si kame serei pok. Mi tikon aro luai tapai animi le ani mi angan 


text:
<pb/>Asukang a si kapo angan si saui ang, na kapo inum si kana kavi na Volava, si selen i tav mamaila ani Volava, e iang a saupai kalapo kalat ia using kapo tun apalau na pukun ina i Volava ve rangai ina. 


text:
Using man a sikei kapo angan ve inum, na parik katapa lomon kinle aro na kuvkuvulan, kapo asukang ta kapo angan na kapo inum a saupai vome kalat ang ania. 


text:
Nambang a tukulai ina, petau duk nei liuan imi kipo malum lik na kipo malepen, na mang matan kila mat. 


text:
Si taun a Volava kalapo saupai anira, kapo asukang ta kapo tatapokai anira, ani tara ago ta siang kuvul an ve kuli rina nei saupai asi mat. 


text:
Na man ta sikei kapo buk angan, kapo mamaiten ta nia ka angan nei kana lu, vei kami serei kuvul ka tukulai i kami puka. Mang rukun bil ang, man name serei, nala atatai aro imi tatana.<pb/>


text:
Mipo nas ta, aino si taun mitapo ago val ri vap i ngising, mitala naung ani keve selen pulakai taun ri tangatangai tapo. 


text:
Asukang napo antok amalangas imi ta, parik kapa angkoai luai si igenen kapo mengen le si Malanganto i God, na kapo poso malgai ani Iesu. Na parik kapa angkoai luai kapa si mengen amalangas ta Iesu nia palau a Volava, man parik kapa serei le si Malanganto Gogoai. 


text:
Kapo atogon kapa na mamain ta kirim i abis angpetpetekai, sikei, nia palau a sikei a God ke, kapo ali dual ani ri vap aongos asi teng ani keve avibisan ang. 


text:
Ani siksikei a igenen, God katala asereiai ani alilis i Malanganto singina si pakangai aro ani kuvkuvulan aongos. 


text:
Ani mang igenen, kala alis ia ta alilis i Malanganto ani ka mengen ta mengen i masam. Na ani mang anu, ani ka mengen ta mengen nas, le si sikei palau a Malanganto ang. 


text:
Ani mangsikei kata alis ia ta lomlomon, si sikei palau a Malanganto ang. Taun ani mang anu, keve alilis i vilvil ato, singina si sikei palau a Malanganto ang. 


text:
Na ani mang anu ka ali dual ania si abis ani keve avibisan i atataping, ani mang anu si kana luk dual si akus amalangas ta lomlomonai si God. Mang anu, si nas aro ani angpetpetekai i keve malanganto aongos. Ani mang anu, asi kana nas ani mengen ta keve mengen i rina angpetpetekai. Au na ani mang anu, ani ka atogon nas asi asaul pokai ani keve mengen i rina angpetpetekai aongos ke. 


text:
Keve avibisan ke, sikei palau a Malanganto kapo ali dual asi abis aongos aniria. Na katala alis angpotok ia si siksikei a igenen val kakana ta vubuk akorong. Sikei palau a pukun na kapo duk ta palpal ina 


text:
<pb/>Arai, kapo asukang palau val pukun i igenen. Kapo sikei palau a pukun, na kapo duk ta keve palpal ina. Na keve palpal miang pulakai i pukun ke kapo sung atung a sikei a pukun palau. Si Karisto kapo kun asukang. 


text:
Using si sikei palau a Malanganto kita asing tauia ira aongos ani tara serei a sikei palau a pukun, man tarapo Iudaia, vo tarapo Elas. Man tarapo asosokai palau, vo tarapo kalakala. Io tara aongos, taratala inum si sikei palau a Malanganto. 


text:
Na man a kak kala antok ta, “Au using nau parik ta kunga, parik napa palpal i pukun,” parik nang ta le si vuk oring suke, na kala akamusai ani kana tutungan si pukun ang. 


text:
Au na man a talinga ka kun antok ta, “Au using nau parik ta mata, parik napa palpal i pukun kapa,” parik nang ta le si oring suke, na kala akamusai ani kana kun tutungan si pukun ang. 


text:
Man a pukun kirol aongos ke ka katui i mata, nei a ring asi longong e voi? Na man a pukun kirol aongos ke kata talinga, nei a ring asi sain e voi? 


text:
Parik. God katala itoitonai ani keve palpal i pukun ke, val kana vubuk ta ria aongos siksikei ki asukang palau. 


text:
Kapo tav angkoai si katui i mata ka antok a kunga ta, “Parik napa inongos taun kam papakangai,” au na vangang, parik kapa kun angkoai si antok ani ngono kak ta, “Nau parik napa inongos using kamilong papakangai.” 


text:
Na mang keve palpal i pukun ke tarapo lomon alik iria, tarapo aunai mamaila apetekai aniria. Mang keve vuk i pukun ke, voiang tarapo amunai aniria, kapo kun petekai aro kapa na lau i aiveven aniria, 


text:
ani mang keve palpal parik tarapa amunai aniria. Sikei, God katala iton akuvul aro na keve palpal i pukun, na kala lis a asan lava taun a keve palpal ang kapo inongos, 


text:
ani pukun ke ka ago ta tapagal an, sikei ani keve palpal i pukun ke ki angpaus kuvul ani lau i aiveven ani mang keve palpal. 


text:
Na man a mang sikei a palpal i pukun ke ka kui, keve palpal aongos i pukun ang ki kun kui. Na man a sikei a palpal kipo ali asan lava ania, keve palpal aongos ki uruk kuvul ve nia. 


text:
Au na keve palpal, God katala soko atulisai aniria asi kari teng ani keve avibisan nei kuvkuvulan. Ainoai ina, ri aposel, apongua ri katakai kus amalangas ta lomlomonai si God, apotol ri katakai i pinipini. Au le na ri vap si abis ani avibisan i atataping, au ri vap asi abis ani vilvil ato, le na ri vap asi pakangai ani inongos i pukun, au na ri vap asi aiveven ani keve avibisan, au ria asi pege ta keve pege i rina petekai pulakai. 


text:
Au sa, ria aongos sukana kipo aposel? Ria aongos kipo keve katakai i kus amalangas? Ria aongos kipo keve katakai i pinipini? Ria aongos sukana kipo abis a keve abis i atataping? 


text:
Ria aongos sukana kita luk a alilis i vilvil ato? Ria aongos nang kipo mengen ta keve mengen i rina petekai pulakai? Ria aongos nang kipo asaul pokai mengen korong nang? 


text:
Sikei mi vinga taun using a keve alilis lava. Selen i vinga ro kapo selen roron luai Au na kana vang naka atai imi ta mang selen lak, na kapo selen roron<pb/>


text:
Man nala nas ani mengen ta keve mengen i rina si ri vap aongos pulakai, na mengen si ri angelo kapa, sikei man parik napa atogon a lau i vinga ro, pua, nala asukang luai val longolongo kete, vo rangamut kapo tangvaul palau. 


text:
Na man kapa, napo teng a alilis i katakai i kus amalangas, na napo angkoai si posong ani kana keve lomlomonai mumun a God, na mamain ta nas aongos pulakai, na man kapa napo teng a lomlomon angkoai si asok ani ri mulang asi kari aingingik, au na man parik napa togon a lau i vinga ro, pua, nau a nem palau luai. 


text:
Na man nala lis aongos kag togtogon si ri vap logo, vo man naka atolongon a pukun ig ani ki ani ia, au na man parik napa togon a lau i vinga ro, napo sobusai palau luai. 


text:
<pb/>Igenen vinga ro, kapo sinong ananap na kapo uli pakangai aro ani mang matan. Parik kapa mata, na parik kapa alalakas pok tatana. 


text:
Igenen vinga ro parik kapa nas ani nau varas ani mang anu, na parik kapa aunai i lomon alava pok ania. Parik kapa marmaralan sumasuma, na parik kapa lomon akit a keve rikek kitala abis ia ania. 


text:
Lau i vinga ro kapo uli sunguk ani keve mamaiten aongos, kapo uli lomlomon, na kapo uli atumata ane no kapa, na man a saka mamaiten an, kapo tung akit aro. 


text:
<pb/>Lau i vinga ro parik kapa kamus. Keve mengen si ri katakai i kus amalangas ki kamus lak, keve nas i mengen i rina pulakai, ki kun bot palau, na sa nas si ri vap, ka kun kamus kapa. 


text:
Taun natapo nat lik, kag lau i mengen katapo asukang val nat lik, kag selen i lomlomonai na kag ararai kapa, katapo asukang luai val nat lik. Sikei, taun ang nala igenen lava, nala atolongon suai ani laulauan i nat lik. 


text:
Arai, si taun ke tarapo ararai val tarapo tikon a kankanuai i bil nei mira kapo mata vungas. Sikei ka serei lak a taun na tara arai ani nona atutuman. Kag nas kana kapo inongos, sikei naka nas aro luai, val nia kapo nas aro luai anig. 


text:
Au na kana, potol a bil ke kitol tung asikei. Lomlomon, atumata, na vinga ro. Au na vinga ro nia kapo tavirimok aniritol aongos.<pb/>


text:
Mi dual asi kami using ani selen i vinga ro, na mi vinga taun using a keve alilis i Malanganto, sikei mang alilis ang, akus amalangas ta lomlomonai si God, nia vanang mi uli buk ania. 


text:
Using a iuang nang vopo mengen ta mengen i rina petekai ang, parik kapa mengen dong ri vap, sikei taun a God nang. Using parik kipa kinle kana keve mengen taun kapo asoung a keve mengen mumun si malanganto. 


text:
Sikei vopo akus amalangas ta lomlomonai si God kapo mengen taun a ri vap, asi itoiton, arudualan, na amarip aniria. 


text:
Vopo mengen ta mengen i rina petekai ang nang, kapo vil aro papa pok ia, sikei vopo akus amalangas ang, kapo vil aro a nei kuvkuvulan aongos. 


text:
Kag vubuk ta nami aongos mi mengen ta mengen i rina petekai, sikei alaba luai, napo buk ani mi akus amalangas ta lomlomonai si God. Io, vopo akus amalangas ang kapo aunai taviri ani vopo mengen i rina petekai ang, man parik kapa atogon igenen asi pokai ani mengen, asi vil aro ani kuvkuvulan. 


text:
<pb/>Au keve tungag, man nanla serei singimi, na nakan mengen ta mengen i rina petekai, nala saka pakangai aro animi nang, man parik napa mengen imi ta mengen i asereiai ta Malanganto, mengen i nas, mengen si God, vo mengen i pinipini? 


text:
Man a bil mat palau val kuikui vo gita, na man parik kapa tangis aro lik, tara saka nas ani tangam ang kipo tangam ia? 


text:
Na man a taungai kala tangis, na kalingana parik kapa malangas aro, si nang nganing kala dal vut si visvis? 


text:
Kapo asukang luai singimi. Man mipo mengen ta mengen kapo tav tapalas, si nang nganing ka nas a saka nem an mipo mengen tatana? Kalapo bil val mipo mengen taun a malu vo pangau palau. 


text:
Tutuman ta kuli rina kapo duk ta mamain ta tangis i mengen angpetpetekai, na kapo kovek ta sikei iria kapo kovek i supsupai ina. 


text:
Asukang na man parik napa nas a saka nem an a mang igenen kapo mengen tatana, napo bil val sokoung singina, na ninia kapa kapo kun bil val sokoung singig. 


text:
Kapo asukang palau singimi. Using mita uli buk luai ani mi atogon a keve alilis i Malanganto, kanat, mi dual ani mi duk luai ta ro i keve alilis ang ka vil aro na kuvkuvulan. 


text:
Si oring suke, igenen vopo mengen i rina petekai ang, kapo ro ka sokotuk ani ka luk papakangai asi pokai aro ani mengen ang kapo mengen tatana. 


text:
Using man napo sokotuk ta mengen i rina petekai, e iang malanganto ig kapo sokotuk, sikei lomlomon ig parik kapa asereiai ani uai. 


text:
Au, naka vil sa? Naka sokotuk si malanganto ig, sikei naka sokotuk aro si lomlomon ig aongos kapa. Naka tangam si malanganto ig, sikei naka tangam aro si lomlomon ig aongos kapa, 


text:
vei man kupo posong aro na God si malanganto im, igenen palau nei liuan imi parik kapa angkoai si kin ta tutuman si kam posong aro, using parik kapa nas a sa kupo mengen tatana. 


text:
Vei kam sokotuk nganing i posong aro ani God katapo roron, sikei si tungam katapo tav vil aro ani lomlomon ina. 


text:
Sikei ane mete kuvkuvulan, napo uli posong palau ani rukun vuk mengen i malangas, asi atatai aro ani mang matan vap, sikei ri mengen duk luai si mengen i rina petekai kapo tav pakangai. 


text:
<pb/>Keve tungag, kapo ro ta uli lomlomonai val ri nat lik ka kamus. Tutuman, si lau rikek, kapo ro mi vongvong ina, sikei ani lomlomonai imi, mi igenen matukal. 


text:
Si buk i saupai nei salsalik kapo antok ta, <n>Naka mengen ri vap ta mengen i rina si mang vap petekai, vo si ngururia i vap sokoung, sikei man nala abis ia asukang, lak parik kilapa longong korong</n> iau. Nau a Volava napo antok. 


text:
Asukang palau val tarapo malangas ta laulauan i mengen ta mengen i rina petekai kapo akanangai ane singiria parik kipa lomlomon, na parik ta ane si vap ang kilapo teng a lomlomon lenginang. Au na laulauan i akus amalangas ta lomlomonai si God, ke ri vap lomlomon, na parik ta ke ri vap kipo tav lomlomon, parik. 


text:
Asukang a man a kuvkuvulan aongos ki serei kuvul na nami aongos mi mengen ta mengen i rina petekai, au na mang matan kimela palak na parik kipa nas, na mang matan kipo tav lomlomon, sa nang, man ki longong imi si po mengen ang? Parik kilapa atai ta patumi kapo nio? 


text:
Sikei, man nami aongos mi akus ta mengen si God, na man ta mang anu ka palak, kapo tav nas vo kapo tav lomlomon, kala longong aongos imi, na kala kinle korong ia ta ninia kapo igenen rikek, asukang ta nami aongos mi atun kinle ia asi kana mengen suai ani kana to, 


text:
na keve lomlomonai aongos, vopo ago mumun ang nei vingana, kime arai aongos ania. Na igenen ke, ka soturungai e mete God, na ka ainak ta, io, kapo tutuman, God kapo auai ve nami. God parik kapa god i sogumeng 


text:
<pb/>Au nei vanang, keve tungag? Taun mipo serei akuvul, sikei kapo tatangam, na mang anu kapo mengen ta mengen i pinipini, ani mang sikei ta ka mengen ta keve bil God kata asangai ania singina, na mang anu ani ka mengen ta mengen i mang rina, au na ani mang anu asi kana asaul pokai ani keve mengen. Keve avibisan aongos ke, kapo ro si abis aniria, asi vil aro ani kuvkuvulan. 


text:
Man a mang sikei kapo mengen i mang ring, kapo ro ta pongua vo potol palau akorong kitol pege, na kitol angsasakolai, na mang anu ka asaul pokai ani keve mengen ang. 


text:
Na man kapo kovek i igenen asi asaul pokai ani mengen petekai ang, kitol sinong musik palau mete kuvkuvulan, na kitol mengen ve God papalik ta lomlomon. 


text:
Ani katakai i kus amalangas, pongua vo potol palau a igenen kitol akus, mang vap kapo mamaiten ta ki kalakala aro na maiten i karitol mengen kitolpo posong ia. 


text:
Si lau suke, kala ro aongos singimi si angaselai ta akuskus ta mengen si God, ani petau aongos ki luk akalkalit ve ngangaiga kapa. 


text:
Katakai i kus amalangas, kapo ro ka saupai ani kana alilis i Malanganto, na ka aiveven aro kana lau i abis tatana. 


text:
Using God parik kapa god i sogumeng palau, parik. Kapo God i luai. Asukang val si keve kuvkuvulan si mamain ta vap daus asip, 


text:
ri aina, kapo mamaiten ta ki ago musik aro palau nei sa keve serei kuvul an. Parik kapa ararai aro ta ki mengen, sikei ki vil alik iria si lau i longong, asukang val mengen i sausaupai kapo antok. 


text:
Man kapo atogon bil, na kipo buk asi kari nas ania, ki sui kari keve tauan akorong nei kari keve lu. Using aina, man ka pege mete kuvkuvulan kapo bil i mese. 


text:
Sa kana, matan vap ke vang kana nami, kana mengen a God kata kovol singimi? Au si mita luk aino papalik a mengen ke si God, na mang matan parik? 


text:
<pb/>Man a mang sikei kapo lomon ia ta, nia kapo katakai i akus, vo kapo atogon a alilis i Malanganto singina, kapo ro igenen ang ka nas ta keve bil napo salik dong imi tatana, ke Volava ta asok. 


text:
Asukang vang keve tungag, mi vinga taun a alilis i akus ta mengen si God, au na mi ago ta tubat an ani laulauan i mengen ta mengen i rina petekai kapa, 


text:
Keve tungag, kana napo anguan buk kus palas an animi ta akus ro ke natala akus imi tatana, mitala luk ia, nia palau nang mipo tung akit singina, 


text:
na le singina milapo to, man mi teng akitmat a mengen ang nata akus imi tatana, ani ka ago ta mitala lomlomon na kamela nem palau luai. 


text:
Longong aro. Bil ang natala luk ia, kapo lavlabat luai, natala lis imi tatana asukang ke. Karisto katala mat ani kara keve rikek aongos val mengen i nei salsalik kapo antok. 


text:
Kitala amunai ani matmat ina, na God kala tak atadut pok ia, si lapotol i taun, asukang val mengen i nei salsalik kapo antok. 


text:
Using ina ka tu aserei si petau lava, soliu a 500 i keve tasira si sikei a ago kuvul, na aduk iria kipo to lak kana, kantanem mang matan iria kita lapo mat. 


text:
Using nau napo liklik luai aniria keve aposel aongos, na parik kapa ro si posong anig ta aposel, using nata vil akui alava kana kuvkuvulan a God. 


text:
Sikei, si kana roron a God, katala iton iau asi kag serei igenen val kana napo ago. Na kana roron parik katapa amun palau ia singig, parik. Nau nata aunai luai abis aniria aongos, lak parik ta nau nang akorong, sikei roron ang si God, nia kata auai ve nau. 


text:
Au na man nau vo riria, sikei nang palau nia na akus ro ke, namemtala akuskus tatana, na nang palau mita lapo lomlomon tatana. Tadut pok si ri vap mat 


text:
<pb/>Au io, man a akus ro kapo atai ta Karisto katala tadut pok pelek a mat, kapo saka bil an a mang matan imi kipo kun antok ta ria kitala mat parik kipa angkoai si anguan to pok an? 


text:
Au man nganing a God parik kapa tak atadut a vap mat, kalapo asukang ta Karisto parik kata lapa tadut pok. 


text:
Na man a Karisto parik kata lapa tadut pok, kamem akuskus kala bil palau luai, na kami lomlomon kapa kala kun bil palau. 


text:
Na lakat kuluna, namemlapo serei amalangas luai ta namempo keve katakai i akuskus kapau ta God, using namemtala akus atutuman ta katala tak atadut pok a Karisto pelek a mat, sikei man a God parik kapa angkoai si tak atadut aniria kitala mat, e iang kapo ararai ta parik kapa kun angkoai si tak atadut ani Karisto. 


text:
Using man a God parik kapa angkoai si tak atadut pok aniria kitala mat, kapo asukang ta parik kata lapa kun tak atadut pok ani Karisto. 


text:
Na man a God parik katapa tak atadut pok a Karisto, kami lomlomon parik kapa angkoai si pakangai animi, na mipo ago lak asukang nei kami keve rikek aongos. 


text:
Man ani to ke kuli rina papalik tarata atumata si Karisto, pua e iang ki ngorem alava ira ani mamain ta vap mailik asip. 


text:
<pb/>Sikei, tutuman luai Karisto katala tadut pok pelek a mat. Nia kapo ainoai luai i uai i kov alak singiria kita lapo mat. 


text:
Arai ania, le kabang mat kata serei tukulai ina si mang igenen, na asukang kapa ta tadut pok kata kun serei kapa si mang igenen. 


text:
Using tukulai ina si Adam, na ri vap aongos kipo nas ani mat, au na le si Karisto, na ri vap aongos kila to pok. 


text:
Sikei si tatadut ke, Karisto nia na ainoai luai i uai i kov alak, na e mung ina, si kana serei pok, kana vap ki tadut. 


text:
Au na e mung si akamusai luai ina, Karisto ka alis pok a vainagoan ang ane si kungana i God tamana, man katala goeng suai ani keve saupai kuvul ve keve sinsinongan i saupai, ve mamain ta kitmat asip. 


text:
Using kapo mamaiten ta ka aiveven a vainagoan ang tung si ka akamusai suai aongos luai aniria kipo paspetau ania. 


text:
Using <n>katala aoro ngim a keve bil aongos neite ngono kakina.</n> Sikei taun kapo posong ia ta keve bil aongos kata aoro ngim ia, kapo malangas ta nang parik kipa taot alakai ani God singina, voiang nia katala aoro ngim a keve bil aongos singina. 


text:
Au na taun ang man a God kala aoro ngim a keve bil aongos singina, e iang kapa kana nat akorong, nia kala kun aoro ngim pok ania, ani God papalik nia ka tavirimok ani keve bil aongos luai. 


text:
<pb/>Au na vap ke kipo luk a asing tauia ke kana asi pakangai aniria kitala mat, ki sa? Using man kapo kovek i taktak atadut, marai sa kipo luk a asing tauia aniria? 


text:
Au anig, sa tukulai ina napo uli patai anig nei liuan i kui si keve taun aongos, man kapo kovek i tadut pok? 


text:
Keve tungag, napo mengen atutuman lakat kuli kag aminaung tatami si kara angtogon ve Karisto Iesu kara Volava, ta nau natala uli duai ani kui voiang kapo angasungai ani mat. 


text:
Na man natala angvis kuvul ve ri kei i Epeso asukang val igenen tav angkoai si tapasuk pok, nei kag seupok asikei e voi? Man ria kitala mat parik kipa angkoai si tadut pok, <n>kapo ro tara angan na inum kapa using ilesvauk tarala kun mat.</n> 


text:
Ago ta kapau pok an animi. Sinsinong i angtunganan kuvul ve vap rikek nang kapo vil agalitan a laulauan ro. 


text:
Mi pangun pok kami keve nas ro, na bil arikek ka kamus. Using mang matan nang kipo kovek i nas ro ani God. Napo posong asukang ke animi asi kami mese singina. Ri vap mat ki saka tadut pok an? 


text:
<pb/>Sikei, vei mang anu nganing imi kala sui ta, au na ri vap mat ki saka tadut pok an? Kila atung a saka pukun an? 


text:
Numai a igenen vongvong! Saka katui an kupo sukal ia, parik luai kapa angkoai si suk polok, man a katui ang parik katapa mat. 


text:
Na katui ang kupo sukal ia, parik nang kapa pukun i iei ang ka serei lak, parik. Kupo sukal nang a katui, vei nganing a katui i kon vo mang iei. 


text:
Sikei God akorong ninia ka atu pukun ania asukang val kana vubuk. Na si saka matan katui an, siksikei God kapo atu pukun ania. 


text:
Using a keve matan pukun aongos parik kipa angkokoai, parik. Kapo atogon a pukun i ri vap, pukun i ri vongo kipo kun petekai, ri mani na ri ien, kakaria ta kun matan pukun kapo petekai. 


text:
Na kapo atogon a matan pukun i pangkul, na matan pukun kapa i kuli vunep ke. Sikei, minaungan ro i matan pukun i pangkul kapo kun petekai ani minaungan i matan pukun i kuli vunep ke. 


text:
Mete makarap, kakana ta kun minaungan, na ulen kapa asukang, ria ve ri kalto. Using a mang kalto kapo mang apetekai ani mang anu. 


text:
<pb/>Na ka asukang palau si tadut pok ang singiria kitala mat. Pukun ang kita sukal ia katala rikek, au na pukun ang ka tadut pok kapo tav angkoai luai si rikek. 


text:
Na taun kita sukal ia, parik kapa atogon asan, sikei ka tadut velai ani asan lava. Kita sukal ia na kapo ngau lik, sikei ka tadut ta kitmat. 


text:
Kita sukal ia na kapo bil si laulauan i pukun ke palau, sikei ka tadut pok na kalapo pukun i malanganto. Man kapo atogon pukun i laulauan ke, e iang kapa kapo atogon a pukun i malanganto. 


text:
Asukang val mengen i nei salsalik kapo antok, Ainoai i <n>igenen</n> Adam, <n>nia katame to.</n> Na akamusai Adam nia na Malanganto i alilis ta to. 


text:
Ainoai i igenen katapo igenen i vunep na pukun ina kapo roe palau. Apongua katapo igenen le metekuku. 


text:
Vap ang i kuli rina ke, kipo pok val igenen ke le kuli rina. Vap ang i metekuku kipo pok val igenen ang le metekuku. 


text:
Au na kapo asukang ta taratala luk a kankanuai i igenen ang i kuli rina, na tarala kun luk kapa ani kankanuai i igenen ang metekuku. 


text:
<pb/>Napo antok imi keve tungag ta, sin na rangai i pukun palau ke, kapo tav angkoai si an atogon sinsinongan si kana vainagoan a God. Io, nem ang kapo tatameng palau, parik kapa angkoai si atogon ani sinsinongan si ring ang kapo tokos. 


text:
Longong! Naka antok imi ta mengen lulungai ke. Tara aongos, parik tarapa mat, sikei tara aongos, ka sakolai apetekai luai anira. 


text:
Ka abis ia na ka takrimit palau, val sikei palau a takpilum i mata, si taun ang man a akamusai i taungai ka tangis. Using taun man ka tangis, ri vap mat ki tatadut, tav anguan tameng an, na tara, ka sakolai apetekai anira. 


text:
Using a pukun vopo uli tameng palau ke, tutuman luai ka amaus ia ta pukun vopo tav tameng palau ang. Pukun vopo mat palau ang, tutuman luai ka amaus ia ta pukun vopo tav angkoai si mat ang. 


text:
Io, man a pukun vopo tameng palau ke, kalapo sakol ane si pukun vopo tav tameng palau ang, na pukun vopo mat ke kalapo sakol ane si anu vopo tav angkoai si mat ang, e iang vanang kala serei atapunuk a posposong ang nei salsalik ta, <n>Mat kalapo ngau luai aongos, using a tatadut pok kala dual suai ania.</n> 


text:
Asukang vang keve tungag ro, mi tung akitmat. Bil palau ka ago ta tak suai an animi. Mi uli alis aro tatami pok akorong si abis si Volava, using mipo nas ta kami avibisan parik kapa abis palau, using mipo angtogon ve Volava.<pb/>


text:
Au na ani alilis ang asi luk akuvul ania taun kara vap daus, kapo ro mi abis ia val kag atatai ani keve kuvkuvulan ang e Galatia si kari using ania. 


text:
Si saka keve kapkap an mita asereiai ania si kami keve avibisan, kapo ro ta si ainoai i taun i vik, siksikei imi ka potok akipai ani poisan a kapkap, na ka aiveven ia nei lu, ani man namela serei, parik mipa anguan maiten an si lukluk akuvul. 


text:
Au na man nakan serei, nala alis a keve panbuk si petau ang mitala ainak ta ria ki teng kami alilis ane Ierusalem. 


text:
Au na man kala ararai ta kapo ro palau anig si pasal, kila auai ve nau si pasal ang. Amalmalangasai i kana paspasal 


text:
<pb/>Man nanla ane Makedonia tul le, namela serei lak vang singimi. Using napo buk aino tapai ane iang. 


text:
Vei nganing nala ago avunga lik ve nami, io vei nala ago suai tapai ani taun i livus ke, ani kag paspasal e mung lak, mila pakangai aro anig singina taun a keve rina ang naka ane singina. 


text:
Using napo tav ainak ani name tun tul palau singimi. Napo atumata ta name ago na mang keve taun kuvul ve nami, man a Volava kapo naung anig. 


text:
<pb/>Man a Timoteo kamela serei singimi, mi aiveven ia ani ka ago aro ve nami, using kapo kun teng pakangai kapa nang si abis ke si Volava, asukang palau val nau. 


text:
Ka ago luai ta sikei imi ka tun alik ia. Mi atatung suai aro ania si kana paspasal ta marip, ani kame serei pok singig, using napo kokoai aniria nang e ke ve keve tungana. 


text:
<pb/>Ani tungara ta Apolo, natala uli sunggil adual ania taun imi, ani ka auai ve keve tungara, na parik katapa ainak si pasal kana, sikei kala pasal lak man kala taun ro ania. Akamusai i sokotuk ve posong ro 


text:
<pb/>Napo sokotuk imi, keve tungag, using mipo nas a Sitepanas, ve kana matan vap, riria kita ainoai luai i vap kita sakol nei palpal Akaia, na kita alis kari to si pakangai ani mamain ta vap daus, 


text:
na nami kapa, mi kun vil alik animi singiria kipo asukang suke, na ane singiria kapa kipo teng kuvul si avibisan, na kipo dual aro singina. 


text:
Io, nata mela uruk si karitol serei ri Sitepanas na Portunato na Akaiko, using kitoltame apunuk iau si inongos i kami tav ago. 


text:
Using kitolta mela aus a malanganto ig, val malanganto imi kapa. Matan vap asukang ke nang kapo ro mi tun kinle iria. 


text:
<pb/>Keve kuvkuvulan e ke palpal Asia, kipo alis kari posong aro ane singimi. Ri Akulas ve Piriska kilongpo kun alis ani mang posong manas ro, kuvul ve kuvkuvulan e nei karilong lu. 


text:
Keve tungara aongos kipo alis imi ta kari keve posong aro. Mi kun posong aro angpokpokai animi velai ani lulus daus. 


text:
Ninia nang kata to le si tutapongai. Ninia namemta kolongong ia. Ninia palau namemta arai ania ta matamem, namemta tere aro tatana, na namemtala sigil ia ta kungamem. Kana namemlapo akuskus ta mengen i to asukang ke. 


text:
To katala serei na namemla arai ania, na namemlapo akuskus amalangas ta sa namemtala arai ania, na namemlapo akus imi ta to asikei, voiang kilongta ago kuvul ve tamana, na kamela serei singimem. 


text:
Bil ang namemta arai ania na namemla kolongong ia, namempo akus kapa imi tatana ani kara angtogon angpokpokai, na tara angtogon ve tamara, na kapa ve kana nat Iesu Karisto. 


text:
<pb/>Na kana na akus ke namemta longong ia singina, na namemlapo akus amalangas imi tatana asukang ke ta, God ninia na malangas. Kapo kovek i oring lik kapo vong singina. 


text:
Man tarapo antok ta, tarapo angtogon ve nia, sikei tarapo pasal lak si vong, e iang tarapo kapau na parik tarapa auai ve tutuman. 


text:
Sikei, man tarapo pasal si malangas, val nia kapo ago si malangas, e iang taralapo angtogon angpokpokai na rangai i Iesu kana nat kapo vil adaus ira pelek a keve lau rikek aongos. 


text:
Man tarapo antok ta kapo kovek i lau rikek singira, e iang taralapo kapau bat ira. Sukana vang tutuman parik kapa ago singira. 


text:
Man tarapo mengen amalangas ta kara keve lau rikek, God, nia kapo uli tutuman na kapo igenen korong na ka mus suai ani kara keve lau rikek, asi kana vilvil adaus anira si keve bil parik kipa korong. 


text:
Man tarapo antok ta parik taratapa bil arikek, e iang taralapo posong ia ta nia kapo igenen kapau. Sukana vang kana mengen parik luai kapa ago si kara to.<pb/>


text:
Kag inatus, napo salik a keve nem ke ane singimi, ani ka ago mi abis a lau rikek. Au na man ta sikei ka abis a lau rikek, tarapo atogon a igenen kapo amemengen ane si tamara ta kara lau rikek, Iesu Karisto, vopo korong ang. 


text:
Ninia palau a pakpakut bat ani kara lau rikek. Au na parik ta kara lau rikek papa, sikei ani rikek i kuli rina aongos kapa. 


text:
Man a si kapo antok ta, “Napo nas ia,” na parik kapa longong kana keve asok tapai, e iang kapo igenen kapau na tutuman kapo kovek singina. 


text:
Au na man ta sikei kapo longong kana mengen, tutuman luai lau i vinga ro si God kalapo tapunuk singina. Kana vang nia tarapo nas ta taralapo ago singina. 


text:
Asukang ke ta man a sikei ka antok ta kapo ago singina, kapo ro kana paspasal ka uli asukang val nia. Asok tapai tanginang 


text:
<pb/>Keve tungag ro, parik kana napa salik a asok tapai tanginang taun imi. Nia palau a asok tapai kavang ang mita lapo uli longong ania le si tutapongai ina. Asok tapai kavang ang, nia palau a akuskus ang mitala kolongong ia. 


text:
Sikei si mang ararai, napo salik animi ta asok tapai tanginang ke, taralapo arai ania singina na singimi kapa. Using a vong kalapo pasal suai na malangas tutuman kalapo mang. 


text:
Man ta sikei kapo mengen ta kapo ago si malangas na kapo mirik ani tungana, e iang kapo ago lak si vong. 


text:
Man ta sikei kapo vinga ro taun a tungana, e iang kapo ago si malangas, na kapo kovek i bil asi kana savang singina. 


text:
Sikei, man kapo mirik ani tungana, e iang kapo ago si vong na kapo pasal angpok si vong, na parik kapa nas ta kapo pasal ane voi, using a vong katala vil aba ia. 


text:
Napo salik taun imi, mamain ta tama, using mitala nas ia, nia kata ago le si tutapongai ina. Napo salik taun imi, mamain ta natung, using mitala dual suai ani igenen rikek. Napo salik taun imi inatus, using mitala nas a tamami. 


text:
Napo salik taun imi, mamain ta tama, using mitala nas ia, nia kata to le si tutapongai ina. Napo salik taun imi, mamain ta natung, using mipo dual na mengen si God kapo ago singimi, na mitala dual suai ani igenen rikek. 


text:
<pb/>Mi ago ta vubuk using an ani kuli rina, vo ani mangsikei a bil i kuli rina. Man a sikei kapo vubuk using a kuli rina, e iang lau i vinga ro ang si tamara parik kapa ago singina. 


text:
Using a keve bil aongos i kuli rina, kapo pasal le si kuli rina ke, na parik kapa pasal le si tamara, asukang ta vubuk rikek i pukun, vubuk rikek i mata, na alalakas ta togtogon. 


text:
Kuli rina ka pasal suai kuvul ve keve vubuk ina. Sikei man a sikei ka abis using a vubuk ang si God, e iang ka kovek ta akamusai i kana ago. Vo susual ani igenen i akanangai 


text:
<pb/>Inatus, kana kapo akamusai i vuk taun. Asukang val mitala longong ta vo susual ani igenen i akanangai ang ka serei, kana kilapo duk na vo susual ani igenen i akanangai. Na taralapo nas singina ta kana vang kalapo akamusai i vuk taun. 


text:
Kita pasal le singira, sikei parik riria ta keve tungara atutuman. Using man riria na keve tungara atutuman, oro kila ago akit ve tara, na kana kitala pasal pelek ira. Na kari pasal suai katala akalit amalangas ta ria aongos parik ta keve tungara atutuman. 


text:
Parik napa salik taun imi using mipo vongvong ani tutuman, parik. Sikei using mipo nas a tutuman. Na tutuman parik kapa angkoai si ka asereiai ani kapau. 


text:
Au, si nang a igenen kapau? Vopo agel ang ta Iesu parik ta igenen i akanangai. Sukana vang nia kapo petau ani igenen i akanangai. Kapo agel ani tamara ve kana nat kapa. 


text:
Man a si kapo agel ani kana nat, parik kapa atogon a tamana. Man a si kapo ainak ani kana nat, kapo atogon a tamana kapa. 


text:
Mi aiveven ta sa mitala kolongong ia le si tutapongai ina, kapo ro ka uli ago akit singimi. Au man asukang, nami kapa mi uli ago akit si kana nat na si tamana. 


text:
<pb/>Mengen ke napo salik taun imi tatana, napo mengen ta vap ang kipo atokngai asi ausingai alok animi. 


text:
Au animi akorong, akanangai ang mitala luk ia singina ka ago akit singimi, na parik mipa inongos taun a mangsikei asi akalit animi. Akanangai ang kapo akalit imi ta keve bil aongos, na kapo tutuman, parik kapa palau. Io, asukang val katala akalit imi ta mi ago akit singina. Tarapo inatus si God 


text:
<pb/>Au inatus, mi uli ago akit singina, using man kala serei pok, tarapo vinga makos kovek i mese kapa e matana. 


text:
Au, using mipo malangas ta ninia kapo igenen korong, mila malangas kapa ta, ria kipo uli abis ani lau korong, kipo<pb/>


text:
Tara arai ani lavlabat i vinga roron ang, tamara kata alis ia singira, ani ka kin ira ta inatus si God. Na kapo tutuman, tarapo asukang. Kuli rina parik kapa nas ira, tukulai ina using parik katapa nas a God. 


text:
Keve tungag ro, kana taralapo inatus si God, na kantanem si pukun ke, parik lak tarapa malangas ta tara an saka bil an, sikei tarapo nas palau ta man kala serei pok, tarala asukang val nia, using tara arai atutuman vang ania. 


text:
<pb/>Ria kipo abis lau rikek, kipo akalit ta kari tav suai luai ani saupai, using lau rikek kapo angkokoai ve putuk saupai. 


text:
Sikei mipo malangas ta kata serei asi kana me luk suai ani kara keve lau rikek. Na singina pok, kapo kovek i lau rikek. 


text:
Man a si kapo ago akit singina, parik kapa abis a lau rikek. Si kapo uli abis ani lau rikek, parik lak kapa arai ania, na parik kapa nas ia. 


text:
Inatus, ka ago ta sikei ka ausingai alok animi. Si kapo abis a lau korong, kapo korong val ninia kapo korong. 


text:
Man ta sikei kapo abis a sa kapo rikek, ninia ke igenen vo petau ang anira. Using a vo petau ang anira katapo uli abis rikek le si tutapongai ina. Tukulai ina na nat i God kata mela serei, asi kana me goeng ani abis si vo petau ang anira. 


text:
Man a si kata polok si God, parik kapa abis a lau rikek. Using kalapo angtogon ve God na parik kapa angkoai si abis ani lau rikek, using kata polok si God. 


text:
Si oring asukang ke taralapo kinle na inatus si God na inatus si vo petau ang anira. Man a si parik kapa abis a lau korong, parik kapa nat i God. Kapo asukang kapa si man a si parik kapa vinga ro taun a tasina. Tara vinga ro taun ira angpokpokai 


text:
<pb/>Kana na amalmalangasai ke mita lapo uli luk ania le si tutapongai ina. Tara vinga ro taun ira angpokpokai. 


text:
Ka ago ta tara asukang val Kain. Kata nat i igenen rikek na kala raung a tasina. Na marai sa kata raung ia? Using kana lau katapo rikek na lau si tasina katapo korong. 


text:
Tarapo nas ta taratala papelek a mat ane si to, using tarapo vinga ro taun a keve tasira. Man a si parik kapa atogon a lau i vinga ro, kapo ago si mat. 


text:
Man a si kapo mirik ani tasina, kapo igenen daung. Mipo malangas ta igenen daung parik kapa atogon a to asikei. 


text:
Kapo asukang ke, tarapo kinle na lau i vinga ro ta, ninia kata alis suai ani kana to anira. Na tara, kapo koi ira ani tara kun alis suai ani kara to taun a keve tasira. 


text:
Man a sikei kapo atogon kana togtogon i kuli rina ke, na kapo arai ani tasina kapo inongos, sikei parik kapa ngorem ia, lau i vinga ro ang si God kapo saka ago an singina? 


text:
Inatus, tara ago ta mengen palau ta lau i vinga ro. Tara vinga ro ta abis ro le si tutuman. Vinga marip e matana i God 


text:
kantanem man a vingara kapo atun kinle ira ta kara rikek. Using a God kapo tavirimok ani vingara, na kapo malangas a keve bil aongos. 


text:
Na tarapo luk korong a saka bil an tarapo sokotuk ia singina, using tarapo longong kana keve asok tapai, na tarapo abis a lau ang kapo uruk singina. 


text:
Kana vang kana asok tapai, ani tara lomlomon ta asan i kana nat Iesu Karisto, na asi kara vinga ro taun ira angpokpokai, asukang val kata asok. 


text:
Si kapo longong kana asok, kapo ago akit singina. Na ninia kapo kun ago akit ve nia. Si oring asukang ke, tarapo nas ta kapo ago akit singira, tarapo nas ia le si Malanganto kata alis ira tatana.<pb/>


text:
Keve tungag ro, mi ago ta lomlomon an ta keve malanganto aongos. Kapo ro mi atoktokngai ani keve malanganto asi kami arai ta kita serei le si God, vo parik. Using a mamain ta katakai i kus amalangas kapau, lenginang kilapo pasal pulakai e kuli rina. 


text:
Si oring asukang ke, mila angkoai si kinle aro ani Malanganto le si God. Ta saka malanganto an kapo mengen amalangas ta Iesu nia na igenen i akanangai, kata serei ta pukun, ninia vanang le si God. 


text:
Sikei, malanganto ang kapo agel suai ani Iesu, nia parik kapa serei le si God. Igenen suke kapo malanganto i susual ani igenen i akanangai, nang mitala longong ta ka serei, na lenginang kana kalapo ago kuli rina. 


text:
Inatus, nami ke God, na mitala dual suai aniria, using vopo ago ang singimi kapo lavlabat luai ani vopo ago ang kuli rina. 


text:
Ria le kuli rina, le iang kipo mengen le si kari ararai ina, voiang kapo ararai i kuli rina, na kuli rina kapo longong iria. 


text:
Sikei, tara ke God. Man a si kapo nas a God, kapo longong ira. Sikei, man a si parik ta ke God, parik kapa longong ira. Sukana vang tarapo angkoai si kinle ani malanganto i tutuman na malanganto i kapau. God ninia na tukulbung i vinga ro 


text:
<pb/>Keve tungag ro, tara vinga ro taun ira angpokpokai, using a lau i vinga ro kapo serei le si God. Man a si kapo vinga ro, nia kata polok si God na kapo nas a God. 


text:
God kata akalit ta kana vinga ro nei liuan ira asukang ke. Kata alis kana ring sikei a nat ane kuli rina, ani tara to singina. 


text:
Kana nia na vinga ro. Tara, parik taratapa vinga ro taun a God, sikei ninia kata vinga ro taun ira, na ka alis kana nat ani ka mat anira val pakpakut bat ani kara keve lau rikek. 


text:
Au keve tungag ro, using a God kata vinga ro taun ira, e iang kapo koi ira ani tara kun vinga ro taun ira angpokpokai. 


text:
Kapo kovek i sikei katala arai ani God. Sikei man tara vinga ro taun ira angpokpokai, God kalapo to singira, na kana lau i vinga ro kalapo tapunuk nei liuan ira. 


text:
Na namem, namemtala arai, na namemla akuskus amalangas tatana ta tamara kata alis kana nat ani ka katakai i bil ato ani kuli rina. 


text:
Man a si kapo mengen amalangas ta Iesu nia na nat i God, e iang God kapo to singina na ninia kapo to si God. 


text:
Asukang na tarapo nas ve atu lomlomon ta vinga ro ang a God kapo atogon ia anira. God ninia na vinga ro. Man a si kapo to si vinga ro, e iang kapo to si God, na God kapo to singina. 


text:
Lau i vinga ro kalapo tapunuk nei kara to asukang ke. Tara vinga makos si taun i saupai, using si to ke kuli rina, tarapo asukang val nia. 


text:
Vinga roron parik kapa angvilai ve leng, parik. Talupus i vinga ro kapo ngi suai ani leng, using a leng kapo serei marai amiming. Man a si kapo leng, parik kapa atogon a talupus i vinga ro si kana to. 


text:
Na man ta sikei kapo antok ta, “Napo vubuk using a God,” sikei kapo mirik ani tasina, e iang kapo igenen kapau. Using man kapo tav koi si vinga ro taun ani tasina, voiang kapo arai korong ania, kapo tav koi kapa si vubuk using ani God, voiang parik kapa arai korong ania. 


text:
Au kana na asok tapai katala alis ia singira. Man a sikei kapo vubuk using a God, e iang kapo lavlabat ta ka vinga ro kapa taun a tasina.<pb/>


text:
Riria kipo lomlomon ta Iesu kapo igenen i akanangai, kita polok si God. Na ria kipo vubuk using a tamana, kipo kun buk ani kana nat. 


text:
Si oring suke taralapo nas ta tarapo vinga ro taun kana inatus a God, man tarapo vubuk using a God, na tarapo longong kana keve asok tapai. 


text:
Kana na vubuk using ani God, man tara longong kana keve asok tapai. Na kana keve asok tapai parik kipa kitmat. 


text:
Using riria kita polok si God, kipo dual suai ani kitmat i kuli rina. Au na sa kata dual suai ani kitmat i kuli rina? Nang kara lomlomon. 


text:
Si nang ka dual suai ani kitmat i kuli rina? Nang nia palau a voiang kapo lomlomon ta Iesu kapo nat i God. Kana amalmalangasai a God ani kana nat 


text:
<pb/>Kana na igenen ke kata serei si laman na rangai, nang Iesu Karisto. Parik katapa serei si laman papalik, sikei si laman na rangai aongos. Na Malanganto kapo amalmalangasai tatana, using a Malanganto ninia na tutuman. 


text:
Tutuman, tarapo lomlomon ta amalmalangasai si igenen, sikei amalmalangasai si God kapo laba ania using ke God akorong ta mengen, na kata amalmalangasai ta kana nat. 


text:
Man a si kapo lomlomon ta nat i God, kapo atogon a amalmalangasai ang e vingana. Na si parik kapa lomlomon ta God, e iang kapo tupang a God ta kapo katakai i kapau, using parik katapa lomlomon ta kana amalmalangasai a God ani kana nat. 


text:
Na kana amalmalangasai kapo asukang ke. God katala alis ira ta to asikei, na to ke tarapo atogon ia si kana nat. 


text:
Man a si kapo atogon kana nat, kapo togon a to. Man a si parik kapa atogon a nat i God, parik kapa atogon a to. To asikei, taralapo nas ia ta kakara 


text:
<pb/>Napo salik a keve mengen ke taun imi, mipo lomlomon ta asan i nat i God, asi kami malangas ta mipo togon a to asikei. 


text:
Kana ninia na vinga makos taralapo togon ia si arokonai ani God, ani man tarapo sokotuk ta mang sikei a bil, angkokoai val kana vubuk, ka longong ira. 


text:
Au na man taralapo malangas ta, katala longong ira si saka bil an tarata sokotuk ia, tarala nas ta taralapo atogon a bil ang tarata sokotuk ia singina. 


text:
<pb/>Man ta sikei katala arai ani tasina kata abis a lau rikek voiang parik kapa ausingai ania taun a mat, kapo ro ka sokotuk a God, ani ka alis ia ta to. Napo mengen aniria kipo abis a lau rikek voiang parik kapa ausingai aniria taun a mat. Kapo togon a lau rikek voiang kapo ausingai ani igenen taun a mat, parik napa mengen ta ka sokotuk ania. 


text:
Keve avibisan rikek aongos kipo lau rikek. Na kapo togon lau rikek voiang parik kapa ausingai ani igenen taun a mat. 


text:
<pb/>Tarapo malangas ta, man a si kata polok si God, parik kapa uli pasal avunga si abis ani lau rikek. Using a igenen vo serei ang si God kapo aiveven aro ia, na igenen rikek parik kapa angkoai si sigil ania. 


text:
Tarapo nas kapa ta nat i God katala serei, na kala lis ira ta uskorong ang, asi kara malangas tatana ta ninia kapo tutuman. Na tarapo ago si iuang kapo tutuman, nang palau kana nat Iesu Karisto. Ninia kapo God tutuman na ninia na to asikei. 


text:
Nau a Petero, napo aposel ani Iesu Karisto. Ane singimi, mipo ago sokoung pulakai si keve palpal rina ke, Pontiko, Galatia, Kapadokia, Asia na Bitunia. 


text:
God tamara kata nas le kabang imi na katala songo imi si vilvil adaus si Malanganto. Asukang a mi longong aro si Iesu Karisto na mi nasai ani kalakala i la ivis animi ta rangai ina. Roron ve marip ka duk singimi. Lomlomon akoai taun a tauia roron e pangkul 


text:
<pb/>Posong ro ane si God, nia na tamana i kara Volava Iesu Karisto, si kana ngorem tavirimok lava, using katala alis ira ta to tanginang, le si kana tapasuk pok a Iesu Karisto pelek a mat, na e iang taralapo atogon a lomlomon tokos. 


text:
Na sukana taralapo lomlomon akoai taun a tauia roron ang, kapo daus luai na parik kapa angkoai si tamit vo rikek. Tauia roron ke, God kapo aiveven ia animi e metekuku. 


text:
Na using mipo lomlomon tatana, kana kitmat ka lilit imi tung si mila taukai i vilvil ato ang ka asereiai ania si akamusai i taun. 


text:
Asukang a mi uruk alava luai, kantanem man mila kui si matan mamaiten mipo asalak ia si vuk pangau ke. 


text:
Bil ke ka serei ani ka akalit amalangas ta kami lomlomon kapo tutuman, kantanem kitala atokngai animi asukang val gol nei kut ni. Sikei kami lomlomon kapo miminaungan luai ani gol voiang ka kun rikek lak. Na man ka tutuman kami lomlomon, kala koi si posong aro velai ani amaus animi, na kila paus alakat imi si taun ang Iesu Karisto ka serei singina. 


text:
Kantanem parik mita lapa arai ania, sikei mitapo buk ia. Na kana parik lak mipa arai ania, sikei, using mipo lomlomon tatana, mipo sung pukun ta uruk lava si bil miminaungan luai ke. 


text:
<pb/>Ani vilvil ato ke, mamain ta katakai i kus amalangas aino kitapo mengen ta ngorem roron ke taun imi, kitapo gulegule aro na kipo taoke using asi nas 


text:
ani saka igenen an, na saka taun an a Malanganto i Karisto, vopo sinong ke singiria, ka so akalitai aniria tatana. Using kata kus amalangas ta kana kui a Karisto na kana urmaus e mung ina. 


text:
Kitapo nas ta parik kitapa abis aniria pok, sikei animi, using kana vang kita lapo akuskus imi ta keve bil roron ang nei akus ro, velai ani kitmat i Malanganto Gogoai le metekuku. Pua, ri angelo kapa kipo kun buk luai asi kari arai ani keve bil ke. God kata songo ira ani tara daus 


text:
<pb/>Au, asukang vang, vangang imi ka lomlomonai aro, mi saupai aro animi, mi atu mata si roron ang kapo kakami si kana serei pok a Iesu Karisto. 


text:
Mi bil val inatus lik longong aro na mi ago ta anguan longlongongai an ani keve vubuk madot i kami po vongvong aino ang. 


text:
Sikei, using ninia kata songo imi kapo gogoai, kapo koi luai animi ta mi kun gogoai kapa si kami laulauan aongos. 


text:
<pb/>Au, using mipo songo na God ta tamami, voiang kapo tav suai ani igenen, sikei kapo saupai angkokoai si avibisan si siksikei, au, kapo ro mi pasal velai ani lolokovo na mamaila ania si kami paspasal val sokoung kuli rina ke. 


text:
Using mipo nas tainuinu palau a selen ang mitapo pasal singina val keve tivumi aino, tamami katala samui apok imi pelek ia. Na parik katapa samui apok imi ta kapkap angkoai si rikek val silva na gol, parik. 


text:
Sikei, kata samui apok imi ta rangai tauia i Karisto katapo asukang val nat i sipsip kovek i ring visuk vo ituitumai singina, na kita raung ia. 


text:
Arai, aino luai i asisinong ani kuli rina, God kata lomlomonai ani ka alis a Karisto. Sikei kana vang si akamusai i taun ke, katala amalangasai ania using imi palau. 


text:
Na e iang milapo vap lomlomon ta God, vopo tak atadut ang ani Karisto pelek a mat na ka amaus ia. Asukang a kami lomlomon na kami atu mata ka tung akit si God. 


text:
<pb/>Au na kana vang, milapo daus nei vingami using mitala longong a mengen tutuman, na e iang milapo atogon a vinga ro tutuman ani keve tungami. Kanat, kapo ro luai ta mi vinga ro taun imi angpokpokai ta tutuman i pakangat. 


text:
Using a God katala vil atanginang imi. Kami to tanginang parik katapa suk polok le si katui i vunep, parik. Kata suk polok le si katui vopo tav angkoai si mat ang, nang palau kana mengen i to na kapo tokos luai. 


text:
Arai, <n>ri vap aongos si pukun ke kipo asukang val uriuri palau, na kari maumausan kapo asukang val mang i purpur. Using nganlak a uriuri kan magang, purpur kapa kanla kun uak mat.</n> 


text:
<n>Sikei kana mengen a Volava kapo tokos luai.</n> Nia palau a akus ro ke kitala akus imi tatana.<pb/>


text:
Asukang a mi pataliung a vinga rikek, na mamain ta kapau, mata, na ri mengen i pilius ani mang vap. 


text:
Kami vubuk ani mengen talupus si God ka bil val ri popo tanginang lik kipo buk using a rul i tus, na le iang mila angkoai si polok si to tanginang. 


text:
Taun mipo pasal asung ia, nia kapo asukang ta iat kapo to. Ri vap kita kilis ia, sikei si tere si God kapo iat vubukan na kapo miminaungan luai. 


text:
Nami kapa, mipo iat atogon to, milapo pataun ia na ninia kapo aisuk alak imi asukang ta lu i malanganto. Na e iang mipo katakai i sula daus asi kami sula serei singina ta matan alilis vubukan i malanganto, si kami angtogon ve Iesu Karisto. 


text:
Nei salsalik kapo mengen tatana asukang ke, <n>Arai, natala amatung a iat e Sion, na iat ke kapo vubukan na kapo miminaungan luai asi kelkelai lu kuluna. Au na man a sikei ka lomlomon tatana, parik kapa angkoai si mese.</n> 


text:
Animi mipo lomlomon tatana, iat ke kapo bil miminaungan, sikei aniria kipo tav lomlomon, <n>iat i kilis ang ta ri katakai i abis lu kalapo serei asukang ta iat miminaungan luai.</n> 


text:
Na <n>iat ke ri vap ki savang singina, na ka asukang ta iat sinong asi vil auak aniria.</n> Ki savang marai kari longogel ani mengen si God. Oring ke ka serei val God katala saupai ania. 


text:
<pb/>Sikei nami, <n>patvap ila pilak ke, nami mipo katakai i sula si tulava, mipo patvap gogoai kakana akorong, na kapo taukai imi. Asi kami alatun ania si kana roron i abis katala abis ia animi,</n> using katala songo suai animi pelek a vong ane si kana malangas roron. 


text:
Io, using aino mitapo matan vap palau, sikei kana milapo matan vap akorong ke God. Aino parik mitapa nas kana vinga ro, sikei kana milapo nas ia. Kara laulauan ka bil val ke God ta keve asosokai 


text:
<pb/>Keve tungag roron, nami na matan vap sokoung na papasalan i kuli rina ke, napo mengen akit imi ta mi tutaliung luai ani keve vubuk rikek i pukun ke kipo uli vis animi asi goeng ani malanganto imi. 


text:
Kami paspasal nei liuan i ri vap i ngising ka vil iria ani ki kamus ta tupang animi ta mipo bil arikek, na ki tun kinle kami keve abis roron, na kila amaus a God si kana taun i serei. 


text:
<pb/>Mi vil alik imi neite saupai singiria kipo teng kirim i saupai, using nami ke Volava. Kantanem man ta tulava i rina, using nia kapo sinong e pangkul luai, 


text:
vo kana keve ainoinoai, using kata asok iria asi amiming ani vap bil arikek na posong aro ani vap bil aro. 


text:
Using sukana, ke God ta vubuk na e iang kami lau roron kala pakut a ngururia i vap tav malangas si kari keve mengen palau. 


text:
Kapo ro mi nas ta mipo kalakala e mataria i ri ainoinoai, sikei ka ago kami kalakala ka vil imi ani mi abis lau rikek, sikei mi ago val asosokai si God. 


text:
Mi uli mamaila aro ani ri vap aongos. Mi uli vinga ro angpokpokai e nei kami kuvkuvulan i angtasimal. Mi lolokovo mete God. Mi uli mamaila aroron ani tulava i kami rina. Tara bil val Karisto si asalak ani kui 


text:
<pb/>Nami, ri asosokai palau, mi vil alik imi neite saupai si keve taukai imi, velai ani mamaila aro aniria. Parik papalik singiria kipo roron na marip taun imi, sikei singiria kapa kipo marala. 


text:
Using man a sikei kapo asalak a kui ve amiming kovek i tukulai ro ina, le si malangas ta God kapo ago, sukana kapo akalit ta lau ro na God ka uruk ania. 


text:
Man mitala bil arikek na kila saup imi, na parik mipa taruruak pok, sikei God ka saka uruk an ania? Man mitala abis a lau roron na kila amiming imi singina na parik mipa taruruak pok, e iang God kapo uruk ani lau asukang. 


text:
Selen suke vanang, God kata songo imi si pasal singina, using a Karisto, nia katala kui animi na kala amatung asi kami kusing, na ia kalapo kakami asi paskak using ani peng i kakina. 


text:
Taun kita asuai ani kari keve mengen rikek ania, parik katapa susual iria. Taun kata kui, parik katapa anonok iria. Sikei, kata lomon lis pok ia singina ka saupai akorong lak. 


text:
Io, Karisto akorong kata sunguk kara keve rikek e pukun ina kuli ngakputuk, ani tara mat pelek kara mamain ta lau rikek na tara to i abis ani lau korong. Na si kana keve mapolok kana milapo to aro. 


text:
Using anangan mitapo asukang val ri sipsip kitala pasal alok asi an mun. Sikei kana mitala papok taun a Katakai i Aiveven aro ani malanganto imi.<pb/>


text:
Nami ri aina, si selen suke palau, mi vil alik imi neite saupai si keve kisngami. Ani man a mang matan iria kipo tav lomlomon ta mengen, sikei ki tun kinle using kami laulauan ro. Kantanem man parik mitapa asuai ta ring kalinga, sikei lak 


text:
Sikei ki kinle ia si sa kapo soung le nei pakangat imi, lau i ago ananap velai ani ago musik aro. Nia vanang kapo talupus na parik kapa tatok, na kapo miminaungan e matana i God. 


text:
Using selen ang vanang ri aina gogoai aino, vap po atu mata ang ta God, kitapo abis atalupus ia. Kitapo vil alik iria neite saupai si keve kisngaria akorong pok. 


text:
Nang val Sara katapo longong si Abaram na kapo posong ia ta taukuna. Au na nami mipo angtivu ve nia man mi abis a lau korong, mi tung akit, na mi ago ta leng an. 


text:
<pb/>Nami ri tauan, si selen suke palau mi malangas aro kami keve aina si kami ago i osongon, na mi uli kinle aniria ta parik kipa madot val ri tauan, na riria kuvul ve nami ki taukai lak i to voiang kapo alilis i ngorem. Au na man mi asukang, ka kovek i sa ka vil angau kami keve sokotuk serei si God. Kui marai abis ani lau roron 


text:
<pb/>Akamusai ina, nami aongos mi sikei palau si kami ago kuvul. Mi sunguk angpokpokai ani kami keve mamaiten. Mi ago kuvul val angtunganan roron. Vingami ka marip na mi vil alik imi. 


text:
Na mi ago ta ngenget an ani rikek ta rikek, vo nau varas ta nau varas. Sikei mi poso atautauia iria. Using a lau suke vanang, God kata songo imi asi kami abis ania, na e iang mila kun luk ani kana poso atautauia. 


text:
Using <n>man a sikei kapo buk ani ka to aro na ka maramarak, ka aiveven akit a nguruna pelek a mengen rikek ve mamain ta kapau.</n> 


text:
<n>Ka taval pelek a lau rikek na ka uli abis ani lau roron. Na ka agusa amadot asi kana asereiai ani luai.</n> 


text:
<n>Using a Volava kapo uli aiveven ani ri vap korong, na kapo uli atu talinga ani kari keve sokotuk. Sikei vap ang kipo tung si rikek, Volava kapo arai misagai aniria.</n> 


text:
Sikei man ki vil akui imi using mipo buk tung akit si roron, mi tauia. Kari keve aleleng, mi ago ta mamakus vo leng an aniria. 


text:
Sikei Karisto nia kapo Volava, na kapo ro mi tun kinle ta kapo Volava i kami to aongos. Na mi uli usausa asi ngenget amalangas ani ri si kipo buk sui ta sa tukulai ina mipo atu mata taun ia. Sikei mi uli ngenget aniria velai ani ananap na mamaila. 


text:
Na e iang mi vinga daus, asukang a riria kipo mengen avisuk animi marai kami lau roron si Karisto, nganlak ki mese si kari mengen rikek. 


text:
Man ke God ta lomlomonai ta mi kui, kapo ro luai si kui marai lau korong, using kui si lau rikek kapo kovek i ro singina. 


text:
Using a Karisto kata amatan sikei a mat ani mamain ta rikek aongos si ri vap. Igenen korong kata mat ani vap tav korong, ani ka takai animi ane si God. Kita raung ia si pukun, sikei Malanganto kata tak atapasuk ia. 


text:
using aino kita longobot a God kantanem katapo kokoai ananap aniria si taun ang a Noa kata abis a perengan singina. Na rukun vap lik, asukang ta limaletul palau, kitala sapang kuli perengan, 


text:
nang kapo akanangai ani asing tauia ang katala asapang imi, parik si galui suai ani visuk i pukun, parik. Sikei using mitala kalakala pelek a maiten i lau rikek e matana i God, tukulai ina si kana tapasuk pok a Iesu Karisto. 


text:
Ninia katala palak ane metekuku na kanlapo sinong e palso i God, ri angelo na saka keve sinsinong an ve mamain ta kitmat aongos, kipo ago neite kana saupai.<pb/>


text:
Au, asukang na using a Karisto katala kui si pukun, kanat, mi kun luk ani kana laulauan i to na mi visvis tatana. Using man a sikei katala kui si pukun, kalapo kamus si lau rikek. 


text:
Na e iang, kana to aongos kuli rina parik kalapa anguan telan an si keve vubuk rikek i pukun. Sikei kapo telan si using ani kana vubuk a God. 


text:
Using katala angkoai kami taun i telan anangan si keve laulauan ri vap i ngising kitapo uli abis ania. Mamain ta lau visuk, using akit ani vubuk i pukun, inum anio, uli sam lava, ago kuvul asi inum soliu na akeke, na uli soturungai si mamain ta nem visuk luai. 


text:
Na taun parik milapa anguan uruk an ve ria si pakangai ani keve lau mimitikan ang, kipo ilung na kilapo mengen arikek animi. 


text:
Sikei, ki kun mengen amalangas lak ta kari to e matana i God, voike kapo usausa asi saupai aongos ani ri vap to ve ria kitala mat. 


text:
Nang tukulai ina na kitala kun akus ta akus ro singiria kitala mat, ria ang nang kitala luk a saupai asi mat val ri vap aongos si pukun ke, ani kian to si malanganto val kana lomlomonai a God. 


text:
<pb/>Akamusai i keve bil kalapo angte. Asukang a vangang imi ka tapalas na mi saupai aro pok animi, na e iang mi angkoai si sokotuk serei si God. 


text:
Laba luai ina, kami lau i vinga ro animi angpokpokai, mi abis atutuman luai ania using a lau i vinga ro kapo pakut bat a mamain ta lau rikek. 


text:
Nami siksikei, mi pakangai ani mang matan ta alilis ang mitala luk ia. Na e iang milapo aiveven aro na matan roron ang a God katala alis siksikei imi tatana. 


text:
Man kupo akus, ku abis ia val kupo tat le si mengen si God akorong. Man kupo pakangai, ku abis ia ta madot ang a God kapo alis tatana. Asukang a si keve bil aongos, alatun ka ane si God using a Iesu Karisto, nia ka taukai i maumausan na kitmat asikei. Io, tutuman. Man tarapo asalak a kui tara uruk val Karisto 


text:
<pb/>Kag petau vubukan, mi ago ta taping ani manas i keve mamaiten ke mipo asalak ia, using parik kapa bil mipo vongvong ina. 


text:
Sikei, mi uruk using sukana milapo kun siang kuvul ve Karisto si kana kui. Asukang na si taun ang man kala serei e ring malangas ta miminaungan, mila uruk alava. 


text:
Man kitala pilius imi marai asan i Karisto, e iang mi tauia, using milapo nas ta Malanganto i kana miminaungan a God kalapo ago singimi. 


text:
Using parik luai kapa ro ta sikei imi kapo kui marai daung, tainau, vo mang saka lau rikek an, vo telan ta bil si mang vap. 


text:
Sikei, man kapo kui marai sunguk ani asan i Karisto, ka ago ta mamakus an, sikei ka alatun a God using kapo sunguk a asan ang. 


text:
Using kana kalapo pasal a taun i atoktokngai ani kana vap a God. Au na man kata lapo tutapongai le singira, kala saka akamusai an singiria kipo longobot a akus ro si God? 


text:
Io, <n>man kapo kitmat ani igenen korong asi sapang, au na katakai i bil arikek tav mamaila ani God, kanla kun tutu alak akorong e voi?</n> 


text:
Asukang vang, au na ria kipo kui using ke God ta lomlomonai, kapo ro ki anguan sung asel an aniria taun kari katakai i asisinong vopo uli atutuman ang, na ki uli abis aliu lak ani lau korong.<pb/>


text:
Asukang a napo mengen akit a keve ainoinoai matukal nei liuan imi, using napo kun mang ainoinoai, na natala arai ta matag ani amiming ang ani Karisto, na naka taukai lak kapa i urmaus miminaungan ang ka serei amalangas. 


text:
Mi aiveven aro kana mamain ta sipsip a God kipo ago si kami aiveven. Mi paus a kirim i ainoinoai, parik using kita atung imi, sikei using kami vubuk roron val kana lomlomonai a God animi. Mi ago ta abis using ani samui, sikei using kami uruk akorong. 


text:
Ago ta tung akalaungai an ani matan sipsip ang God kata alis iria si kami aiveven, sikei mi aselenai aniria angkoai asi kari paskak using animi. 


text:
Au na si taun ang ainoai i katakai i aiveven sipsip ka serei, kala akuku imi ta kuku i seupok voiang ka miminaungan asikei. 


text:
<pb/>Na asukang kapa ri natung, mi vil alik imi neite saupai singiria kipo laba. Nami aongos, mi amaus imi ta laulauan i vilvil alik taun imi angpokpokai. Using <n>God kapo tubat iria kipo vilvil alava, sikei riria kipo vil alik pok iria, kapo alis iria ta kana mamain ta roron.</n> 


text:
<pb/>Asukang na mi vil alik imi e mete God vopo kitmat ke, ani ka atogon taun roron lak asi kana paus alakat animi. 


text:
<pb/>Mi saupai aro pok animi, na matami ka para luai. Vo petau ang animi kana kapo pan pulakai val laion marala si gulegule ani mang si asi kana salugum kirol ania. 


text:
Mi tung akit si kami lomlomon na mi ago luai ta ali pangau an ania, using mipo malangas ta mamain ta tungami e kuli rina kapa, kipo kun siang si matan kui asukang ke. 


text:
Si vuk pangau lik ke mitala kui singina, sikei God kapo tukulai i mamain ta roron aongos, au using katala songo imi taun a tokos i kana maumausan marai kami angtogon ve Karisto, ninia akorong ka akirol na ka akikit imi na ka kelai amadot luai animi. 


text:
<pb/>Si papakangai si Siluano, voike napo taot ia val tungag katala uli atutuman, nalapo alis a men salsalik lik ke ane singimi, asi kag akaisap velai ani mengen amalangas animi ta kana vang a tutuman i kana roron a God. Mi tung akit singina. 


text:
Petau ke e Babulon, kipo vap i songo ta God val nami, kipo lis kari posong ro singimi. Na kag nat ta Marko, nia kapa. 


text:
Mi alis angpokpokai animi ta posong aro velai ani lulus i vinga ro. Luai singimi aongos mipo angtogon ve Karisto.<pb/>


text:
Nau Paulo, Siluano na Timoteo, namemtolpo alis a panbuk ke ane singimi vap lomlomon i Tesalonike, mipo ago e kungana i God tamara na Volava Iesu Karisto. Roron na marip ka sinong singimi. Kari lomlomon ri Tesalonike 


text:
E matana i God tamara namempo uli lomlomonai ani kami selen i ago. Kami abis kapo kokelai kuli lomlomon, kami lau i angpapakangai kapo tukulai ina si kami ngorem, na mipo tung akit using mipo atu mata ta ilesvauk i kana serei kara Volava Iesu Karisto. 


text:
Na nas ke kapo tukulai ina using a akus ro ang namem tala akuskus imi tatana kata serei si kitmat na si Malanganto Gogoai na parik ta mengen i ngurumem palau, na namem tala nas luai ania nei pakangat imem. Mipo nas kamem ago ve nami, namemta alis kamem to animi. 


text:
Si taun ang kita vil akui alava imi, kantanem mitapo kui si kari mirik animi, sikei mita ainak ani akus ro velai ani uruk i Malanganto Gogoai. Na si oring ang, mita using aro kamem lau, na tara ve nami, tarapo using a Volava. 


text:
Asukang a kami lau kapo bil val kankanuai ro e mataria i ri vap lomlomon e Makedonia na Akaia aongos. 


text:
Using le singimi na akus ro i Volava katala pasal, parik ta ane Makedonia na Akaia papalik, sikei ane si keve rina aongos kapa, asukang a ri vap aongos kilapo malangas tatami si kami lomlomon. Au, na namem akus iria ta mang sa? 


text:
Using riria akorong kipo mengen amalangas imem ta kami ainainak ani kamem mengen. Kipo akus ta mitala papelek kami keve tangatangai taun a God vopo to ang na kapo tutuman. Mitala alis kami to singina na mipo pasal singina, 


text:
na mipo kokoai ani kana nat Iesu le metekuku, iuang kata tak atadut ia pelek a mat. Iesu ke, ka asapang ira pelek a marala ang, nang kapo pataun ira.<pb/>


text:
Using nami akorong, keve tungamem, mipo malangas ta kamem me pasal taun ke animi, parik katapa palau. Namemtala apunuk ia. 


text:
Mipo malangas kamem ago aino e Pilipo, kitapo vil akui imem na ki nau varas imem, sikei si papakangai si God, namemtala tav leng asi akus animi ta kana akus ro, kantanem a tutubat lava luai kapa. 


text:
Using lau i akuskus parik katapa serei le si lok vo lomlomonai visuk, na parik kapa asi kus vubui animi, parik. 


text:
Sikei namemtala pasal ta an akus animi si kalingana i God, nia papalik kata ainak atalupus animem asi tung ani akus ro ke. Kamem abis, parik asi posong aro animem singina, sikei ani God papalik, nia kapo arai ani kamem lomlomonai. 


text:
Parik kapa namemtapa buk a alatun si ri vap singimi, na si mang ri si pulakai. Using namem a volo aposel si Karisto, katapo ro ta namem amaiten imi ani mi aiveven imem, sikei katala tav asukang. 


text:
Pakangat luai imem singimi! Namemta uruk si alis ani kamem to animi. Parik ta akus ro papalik, sikei kamem to kapa, using mita lapo pakangat luai imem. 


text:
Kapo asukang luai keve tungamem, taun namemta telan si akuskus animi ta akus ro i God, mipo malangas aro ta namemtapo kun uli abis alava tenei ias na tenei vong velai ani kui e pukun imem ani ka ago ta mangsikei ka maiten tatamem. 


text:
E malangas i matami na God kapa, namempo mengen amalangas imi ri vap lomlomon asukang ke, namemta to adaus, na namemta vil a lau korong kapa ani ka ago ta bil i poso arikek kame tung singimem. 


text:
Namemta pinipini, namemta mengen papakangai, na asukang kapa namemta anatoknatok velai ani asum animi ani kami lau i to ka angkoai palau val kana vubuk a God, nang kapo songo imi taun ia, ani mi palak ane singina, si kana vainagoan asi kami luk ani minaungan ina. 


text:
<pb/>Namempo uli poso aro kapa ani God singimi asukang ke. Kana mengen a God mita longong ia e ngurumem, mitala luk akorong ia val kakana ta mengen, na parik kapa bil val mengen si igenen palau. Kana mengen a God kata teng imi, vap lomlomon, 


text:
asi kami tung akit. Kami vap akorong kitala mirik animi. Lau ke, kapo tav petekai ani lau ang ri Iudaia kita abis ia si kana vap a God e Iudaia kipo ago e kungana i Iesu Karisto. 


text:
Nang riria palau a vap ang kita raung a Volava Iesu na asukang ri katakai i kus amalangas aino. Na kana kita kirikai suai animem kapa. God kapo misag luai ani kari lau rikek! Kipo angmamaralai ve ri vap aongos, 


text:
asukang a kita kun atakun kapa animem ani namem ago ta akuskus an ani ri vap i ngising, vei nganing kila to. Si kari lau rikek asukang ke, kita gap akuvul kari ring asi an puka. Na e ke si oring ke, kana marala lava na God, kilapo asalak ia. Paulo kapo buk an arai ani ri Tesalonike 


text:
<pb/>Keve tungamem, si taputuk ta kara ago nei liuan i pangau kudik ke, taratala angvabai anira si pukun, sikei si lomlomonai parik, na kata lapo meng imem a lomlomonai asi me arai pok animi, namemta atokngai amadot asi vil korong ania. 


text:
Using nei akorong vanang a tukulai i kamem uruk na miminaungan na seupok roron asi an toroi e matana i kara Volava Iesu man ka serei pok? Parik ta nami? 


text:
Io, using a lomlomonai ke kapo serei amadot asi pasal, parik namempa angkoai si vil bat ania, asukang a namemla lomlomonai ani namem ago koai e ke Atenai, 


text:
na namem asok a Timoteo, kapo tungara na kapo asosokai si God si asoung ani akus ro i Karisto, ani kame akikit pok kami lomlomon, na ka arudualai animi, 


text:
ani ka ago ta mangsikei imi ka uak si keve atoktokngai ang. Matan maiten ke parik kapa bil asi taping singira tarapo lomlomon, 


text:
using si kara ago kuvul namemtala uli antok animi ta ki serei, kana vang kilapo serei. Parik kapa ainoai i taun asi kami taping ania. 


text:
Au, using a keve maiten asukang ke, kag lolokovo kala serei alava na parik napa anguan ago aro an, asukang a nala asok ia si kana me nanas ta kami lomlomon kalapo saka bil an. Vei nganing mang matan imi kitala uak si kana atoktokngai a katakai i apupu, na singina, si uak ang, kamem dual ka nem palau. 


text:
<pb/>Sikei, kana palau Timoteo kapo serei pok le singimi velai ani akuskus roron ta mipo lomlomon na mipo ngorem. Katala akuskus imem ta mipo uli dungai animem na mipo atogon a vubuk lava asi arai animem val namem kapa namempo kun buk alava asi arai animi. 


text:
Asukang vang, keve tungamem, nei liuan i mirik duk ke na vilvil akui, akuskus i kami lomlomon kapo sung atung pok imem. 


text:
Namempo tav angkoai si taot ani poisan a uruk namemtala uruk tatana e matana i kara God marai imi. Namem saka posong aro an ani God si ngenget ani uruk lava ang? 


text:
Si kamem keve sokotuk keve tenei ias na tenei vong aongos, namemtapo buk alava luai asi an serei, ani kamem serei ka apolokai ani kami lomlomon. 


text:
<pb/>Namempo sokotuk a God tamara ve Volava Iesu asi itoiton ani kamem selen ani namem an serei pok singimi. 


text:
Kami lau i vinga ro angpokpokai ang mipo atogon ia, namempo sokotuk a Volava ani ka vil alava ia asi kana tavirimok, na ro ang ka kun pataun ani ri vap aongos, asukang palau val kamem lau i ngorem mipo nas ia. 


text:
Namempo sokotuk kapa ta Volava ka amadot imi ani ka kovek ta bil asi poso arikek animi, mi ago adaus e matana i God tamara, tung si kana serei pok a Volava Iesu kuvul ve kana mamain ta vap daus.<pb/>


text:
Asi akamusai keve tungamem, namemtala pinipini imi ani mi saka pasal an si selen i auruk ani God, na vola ro using mipo pasal singina. Sikei kana si kara angtunganan ve Volava Iesu, namempo buk anguan akikit pok animi asi kami anguan asereiai amadot pok an ani keve laulauan ang. 


text:
Mi ago ta lau an val ri vap i ngising kipo vongvong kana lomlomonai a God na kipo buk vil apunuk palau ani kari vubuk. 


text:
Si oring ke kapo ro ta igenen ka ago ta apupu an ani tasina na ka vil arikek ia. Namemtala atatai akit velai ani anonok animi ta man mi vil a keve lau rikek asukang ke, Volava ka amiming imi. 


text:
God parik katapa songo ira asi kara using ani lau visuk. Kata songo ira ani tara pasal si selen daus. 


text:
Io, asukang a man ta mangsikei imi kapo tav ainak ani pinipini ke, parik kapa misag animem, sikei kapo misag ani God, nia kapo alis imi ta Malanganto Gogoai ina. 


text:
<pb/>Sikei ani lau i angtunganan, parik mipa inongos taun imem asi salik animi tatana, using nami akorong mitala luk akalkalit le si God ani lau i vinga ro angpokpokai. 


text:
Na mita lapo abis ia si keve tungami e iang e Makedonia aongos. Sikei namempo anguan asumsumal an animi, keve tungamem, ta mi anguan polok alava an si laulauan ang. 


text:
Kapo ro mi atogon a marip nei kami to, na mi telan si kami abis akorong na mi angan si gese imi akorong pok, val namemtala atatai imi. 


text:
Asukang ani ka pakangai animi asi kami ago ta aikut pulakai an ani mang matan na ka vil amaiten kami ago. Na mang anu, ka pakangai ani ri vap e komo ki kinle na ki mangal na uai i kami lau roron. Kana serei pok a Volava 


text:
<pb/>Au, keve tungamem, namempo buk vil akorong ani kami inuinu. Ani keve tungami kitala mat pelek imi. Parik kapa ro ta mi mamakus aniria val vap ang kipo kovek i bil ro asi kari atu mata tatana. 


text:
Using tara, tarapo lomlomon ta Iesu kata mat, na kala tadut pok, asukang palau a tarapo lomlomon ta God ka songo pok iria kita mat si kipo lomlomon tatana, ani ki kun tadut pok ve nia. 


text:
<pb/>Akorong palau si kalingana i Volava, namempo mengen imi asukang ke ta tara tarapo to lak man a Volava ka serei, parik luai tarapa palak aino aniria. 


text:
Si taun ang, ainoai i angelo si God ka songosongo alava na taungai si God ka tangis, na Volava akorong ka pasiang le metekuku velai ani asok madot. Au, riria vanang, vap la mat ang, ki palak aino, 


text:
le lak na tara, vap po to ke, tara palak aimung na tara an angrol ve ria metekuku, ani tara aongos kuvul, tara an angruduai ve Volava e pangkul. Na tara an ago asikei ve nia. 


text:
Keve tungamem, parik mipa inongos taun imem asi salik na atatai animi ta taun vo inongos i taun, nang a Volava ka serei singina, 


text:
Si pangau ang ri vap kipo mengen asukang ke, “Kapo kovek luai i bil rikek, tara uli ago velai ani marip,” io, nang palau si taun asukang, sumasuma palau a kui lava ka meng arikek luai aniria val kui i ingus, na ki kovek luai i oring asi sip ania. 


text:
Sikei parik mipa ago si vong, keve tungamem. Parik luai mipa taping ani taun ang val taping ani igenen ainau. 


text:
Tara, parik tarapa asukang using tarapo ago si malangas. Tara aiveven pok ira. Tara lomlomon ta God, tara ngorem angpokpokai anira, na tara atu mata ta God ka teng ato ira. Na si keve selen suke tara omo bat ira tataria. 


text:
Using God parik katapa atung ira ani tara me ruduai a kui i kana marala, parik. Sikei kata atung ira ani tara to si kana vilvil ato na Volava Iesu Karisto, 


text:
nang kata mat anira, ani man ka serei pok, kantanem taratala mat, vo tarapo to lak, sikei tara an ago ve nia. 


text:
Asukang vang na mi uli akikit na angpapakangai angpokpokai animi siksikei, val mipo uli abis ania. Akamusai i pinipini ve posong ro 


text:
<pb/>Keve tungamem, namempo sokotuk imi ani mi mamaila aro aniria kipo tu ainoai animi. Using kipo saupai e matana i Volava, na kipo abis alava animi na kipo pinipini imi. 


text:
Keve tungamem, namempo asum imi ani mi anonok a keve vap po uli tere suai palau ang. Na mi akikit iria kipo leng palau, mi pakangai ani vap po uli malum ang, na mi kokoai ananap ani ri vap aongos. 


text:
Mi uli posong aro ani God si keve taun i mailik vo uruk. Si lau asukang, mipo using kana vubuk a God singina na mipo angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
sikei mi atung kuvul aongos a keve bil ke si atokngai, asi kami arai ta man kapo tutuman, mi using ia, 


text:
<pb/>Kamem sokotuk animi ta God i vinga marip, ninia papalik akorong, ka vil adaus luai animi, ani man a Volava Iesu Karisto kamela serei pok mi duai ia ta daus. Vingami, na lomlomonai imi, na pukun imi ka daus aroron aongos e matana. Na ka kovek i bil asi poso arikek animi singina. 


text:
Na nia akorong a vo songo ang animi asi kana abis ani vilvil adaus singimi, kana keve lau aongos kipo tutuman, na ka abis ia. 


text:
Nau a Paulo napo aposel ani Karisto Iesu le si asok si God, kara katakai i vilvil ato, na Karisto Iesu akorong, iuang tarapo atu lomlomon tatana. 


text:
Napo alis a panbuk ke ane singim, Timoteo, numai kag nat atutuman si kara lomlomon. Roron, ngorem na marip le si God tamara na kara Volava Karisto Iesu ka sinong singim. Aiveven vei akalkalit lok 


text:
<pb/>Napo buk ku ago e iang e Epeso, val natala antok ua si taun ang natapo usausa asi kag tapasuk pelek ang anim ane Makedonia, ani ku pini na vap ang kipo akalkalit ta mang matan akalkalit lok. Ku atakun iria. 


text:
Ku atakun iria kapa ani ki ago ta uli amun ani kari taun si angakuskusai ta mamain ta akuskus kapau, na telan si tataot i matmatan tus using. Lau suke kapo vil aserei a angkiki palau marai keve kapau, na parik kapa pakangai anira ani tara abis aro kana vubuk a God, nang tarapo abis ia si selen i lomlomon. 


text:
Kag mengen madot sukana, ani tara atogon a lau i vinga ro na le si vinga kapo daus tara kala pelek a maiten i lau rikek na tara atogon a lomlomon tutuman. 


text:
Mang matan kitala pasal pelek a lau roron suke na kilapo telan si uli angmemengenai ta keve mengen palau luai. 


text:
Vap ang kipo buk asi kari katakai i akalit si keve saupai, sikei parik kipa nas a bil ang kipo mengen tatana. Kipo mengen alava ta bil ang riria akorong kipo vongvong ania. 


text:
Sikei tarapo malangas kapa ta saupai parik kapa matung ani vap korong. Kapo matung aniria kipo uli putuk saupai na kipo vangang lava, ria kipo bil arikek na kipo tav mamaila ani bil kapo atailai, ria kipo abis a lau visuk na kipo raung a tamaria ve rinaria, na vap po daung pulakai ang. 


text:
Ria kipo panik na kipo pasal alok pelek a lau ro i ago kuvul ta angkisnganan, ria kipo tainau vap, ri katakai i kapau, ria kipo kapau mete saupai. Na ria aongos petau ang kari mang keve lau kapo tav angtunganan ve akalkalit tutuman, 


text:
nia palau a akus miminaungan ang le si God roron luai, voiang katala alis iau asi kag akuskus tatana. Posong ro si ngorem 


text:
<pb/>Napo posong aro Karisto Iesu kara Volava si alis anig ta dual asi kag abis ania. Napo posong ro using katala taot iau val mangsikei a igenen angkoai si teng ani kana abis. Na asukang katala atung iau asi kag asosokai singina. 


text:
Kantanem natapo mengen arikek aino ania, na natapo vis arikek luai ani kana vap, sikei kata ngorem iau using parik natapa malangas a sa natapo abis ia, using natapo tav lomlomon lak. 


text:
Au na Volava katala ngorem alava luai anig na kala alis alava anig ta lau i lomlomon na lau i vinga ro, nang tarapo atogon ia si kara angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Kana kapo mangsikei a mengen tutuman luai, na kapo ro angkoai si tara kokelai lakat kuluna, na kapo asukang ke. Karisto Iesu kata mela serei kuli rina asi kana me asapang ani vap katakai i bil arikek nang nau napo soliu luai aniria aongos singina. 


text:
Sikei nia vanang a tukulai i kana ngorem anig, asi kana akalit amalangas ta kana vinga marip. Na e iang kala serei a kankanuai i kana ngorem lava taun a vap ang ki lomlomon lak tatana na kila kun teng ani to asikei. 


text:
Tara alatun a tulava voike ka ago asikei, kapo tav angkoai luai si mat, na parik tarapa arai korong ania ta matara. Ninia kapo sikei palau a God, kana sinsinongan tavirimok i saupai ka kun ago asikei. Tara uli mamaila ania. Tara uli sunguk alakat ani miminaungan ina asikei. Io, tutuman. 


text:
<pb/>Keve pinipini suke, anim kag nat Timoteo, nalapo alis ua tatana velai ani malangas ke ta ri katakai i kus amalangas kitala alis ua ta mengen le si God, ani ku uli using aro kari keve mengen roron anim using ka pakangai anim si visvis roron ke, kana tarapo visvis singina. 


text:
Na taun ku visvis, ku uli teng akit si lomlomon, na ku aiveven aro ani ku kala pelek a maiten i lau rikek. Mang matan vap kitala misag ani lau ang na sukana kalapo tatadek kari lomlomon, val vul kuli liung. 


text:
Mang pongua iria ta ri Umenaio ve Aleksandero. Natala alis irilong e kungana i Satan, asi karilong kui na kilong nas ta kilong ago ta mengen arikek an ani God.<pb/>


text:
Ainoai ina, napo buk alava ani tara uli angmemengenai ve God si selen i sokotuk ani ri vap aongos, velai ani posong aro ania. 


text:
Na ani mamain ta tulava kapa, na vap ang kipo teng a madot asi saupai, ani kara ago ka marip ve ria na ka musik si laulauan angkoai si kana vubuk a God na kara ago ka talupus aro. 


text:
Io, kapo sikei palau a God, na sikei palau a teteng i atatai akorong nei liuan i God ve ri vap, igenen ang kapo bil val tara, Karisto Iesu. 


text:
Iuang kata alis pok ta kana to, samui i to si ri vap aongos. Na akuskus ke kata serei si taun akorong ina. 


text:
Nambang tukulai ina luai God kala atung iau ani naka katakai i akuskus na aposel kapa. Kag mengen kapo tutuman luai, napo tav kapau. Na kata atung iau kapa ani naka katakai i akalit si ri vap i ngising asi kari lomlomon atutuman. 


text:
<pb/>Kag vubuk ta ri tauan si keve rina, man ki paus alakat a kungaria si sokotuk, kungaria ka daus using ki kala pelek a marala na angkiki. 


text:
Au na ani ri aina kapa, kag vubuk ani ki maus aminaungan angkoai palau singiria. Ki ago ta amaus som an ani pukun iria ta keve nem samui lava pulakai. 


text:
Sikei, talupus iria, kari keve lau roron. Matan aina ang kipo mengen amalangas ta kari soturungai mete God, kapo ro kari mengen ka angkokoai palau ve kari laulauan. 


text:
Sikei, ri aina ki sapang nei liuan i taun i kari ingus, man ki uli teng akit si lau i lomlomon, na lau i vinga ro,<pb/>


text:
Sukana kapo mengen tutuman. Ainoinoai ka saka pok an Man a mangsikei katala atung kana ainainak asi luk ani sinsinong i ainoinoai, kapo buk nang a abis roron. 


text:
Igenen ke kapo mamaiten ta kana asan ka kalakala. Ka osongon kana sikei palau a aina. Ka atogon a lau i ananap. Ka saupai aro pok ia. Ka talupus e mataria i ri vap. Ka katakai i aol aro ani ri sokoung. Ka angkokoai si pinipini kapa. 


text:
Ka ago ta inum soliu an. Ka ago ta visvis an, sikei ka marip palau a vingana. Ka ago ta katak an ta angsualai. Ka ago ta igenen buk kapkap an. 


text:
Kapo mamaiten ta ka saupai akorong ani kana vainagoan. Na ka ararai ta kana inatus ki longong velai ani mamaila aro ania kapa. 


text:
Man a mangsikei kapo tav angkoai si saupai aro ani kana vainagoan, ka saka aiveven aro an ani kana kuvkuvulan a God? 


text:
Igenen ang kana palau kapo sakol, nia ka ago vei nganing kala toroi tatana na God kala saupai ania val vo petau ang anira. 


text:
Na mang anu, riria kipo ago e taung i lomlomon, akus i igenen ke ka daus, ani ki ago ta atogon mengen rikek an ania, na e iang ka ago ta koit an si kana liliangus a vopo petau ang anira. Katakai i papakangai ka saka pok an 


text:
<pb/>Ani vap ang voiang ki teng a kirim i papakangai, ki talupus angkoai si ri vap ki mamaila aniria na ki vap tutuman. Ki ago ta inum soliu an, ki ago ta kapau an asi kari luk kapkap. 


text:
Ki uli teng akitmat si akevkevai roron i kara lomlomon velai ani kalakala pelek a maiten i lau rikek. 


text:
Ainoai i bil, tara atokngai aro aniria. Au na man kapo kovek ta bil kapo rikek singiria, le iang vanang na ki teng kirim. 


text:
Au na kari keve aina kapa, ki talupus angkoai si ri vap ki mamaila aniria. Na ki ago ta mengen musik an, ki ago ananap, na ki atutuman si keve bil aongos. 


text:
Igenen teng kirim ke ka osongon kana sikei palau a aina. Ka saupai aro ani kana inatus, na asukang palau kapa nei kari vainagoan. 


text:
Au na ria kipo abis atalupus, ki luk a asan roron, kovek i lolokovo si mengen amalangas ta kari lomlomon ta Karisto Iesu. Tavirimok i roron i kara nas ani God 


text:
<pb/>Napo atogon lomlomonai asi me serei sumasuma singim, sikei kana nalapo salik anim ta keve atatai asukang ke, 


text:
ani man nala amomole, kulapo nas a saka lau an e iang ri vap ki uli abis ania si kana vap a God, iuang kapo God i to, na kana kuvkuvulan kapo kitip tung i tutuman. 


text:
Kana kapo tavirimok i akevkevai roron i kara nas ani God. Kata serei si pukun i ri vap, Malanganto kata atutuman amalangasai ania, ri angelo kita arai ania, kita akuskus tatana si matmatan vap, kita lomlomon tatana kuli rina, au na ki luk miminaungan alak ia.<pb/>


text:
Malanganto katala mengen amalangas aro ta si akamusai i taun mang matan vap ki pasal pelek a lomlomon asi kari using ani akalkalit kapau le si keve malanganto rikek. 


text:
Keve akalkalit asukang ke ri katakai i kapau ki akalit tatana. Vap ke kala kovek aongos kari nanasai ro asi kari ming si lau rikek. 


text:
Kipo atakun ri vap asi ago ta osongon an na kipo saupai kapa ta ki alal si mang keve pok. Sikei God kata asinong a keve bil aongos, na riria kipo lomlomon na kipo nas a tutuman, ki luk ia velai ani posong aro singina. 


text:
Tarapo malangas ta kipo roron aongos kana keve bil i asinong a God, na tara ago ta kilis an ania, sikei tara luk ia velai ani posong aro, 


text:
using kilapo daus a keve nem ang le si kana mengen a God na le si kara sokotuk. Igenen ro si abis ani Karisto Iesu 


text:
<pb/>Man ku atulisai ani keve pinipini suke si mamain ta tungara, kupo mangsikei a asosokai roron si Karisto Iesu, using kupo uli amasung aro anim si keve mengen i kara lomlomon na kupo usiusing akalkalit roron val kutala uli abis ania. 


text:
Ku ago luai ta atu talinga using ani mamain ta akuskus kapau pulakai, voiang kipo tav angkokoai si kana vubuk a God. Kapo ro ri aina lapan ki telan singina. Sikei numai ku akatak pok ua asi kam using ani laulauan roron si God. 


text:
Arai, si amadot ani pukun kapo pakangai lik, sikei usiusing ani laulauan si God kapo pakangai ani keve bil aongos, using tara luk a ro ina si to ke na si to e mung kapa. 


text:
Si oring ke namemtala uli gese alava using ia. Mengen ang kapo asukang ke ta taratala atu mata si God, vopo to ang, nia na katakai i vilvil ato si ri vap aongos, na laba ina si vap ang kipo lomlomon. 


text:
na ka ago ta mangsikei ka altaunai anim using kupo natung lak. Sikei ku amarak aro e no ani ki using ua si kam lau i mengen, si kam paspasal, si lau i vinga ro, si lomlomon na si daus. 


text:
Ku uli dual lisai pok anim si tataot ani mengen si God dong a ri vap, ku akuskus tatana, na ku uli pinipini aniria kapa tung si name serei singim. 


text:
Ku ago ta lomon alik an ani alilis ang kuta luk ia si taun ang a keve vap lava kita akanangai anim velai ani mengen i kus amalangas le si God. 


text:
Kapo ro ku uli aiveven akit ani kag keve pinipini, ku alis kirol aro aongos ua singiria, ani ri vap aongos ki arai ani kam polpolokan. 


text:
Ku aiveven akit kam laulauan na kam akalkalit. Ku uli tung akit singina, na e iang kupo vil asapang pok ua na ria kapa vap ang kipo kolongong ua.<pb/>


text:
Ago ta tatapokai som an ani ri vap lava, sikei ngangapokai aro aniria val kipo keve tamam. Au na ani ri natung val keve tasim. 


text:
Na ani ri aina lava val kipo keve rinam, na ani ri aina tanginang val keve taum ta laulauan ang kapo daus atutuman. 


text:
Sikei man ta mainang kapo atogon kana inatus vo ta keve tivuna, inatus ke kapo ro ku pini iria ani ki katak aino ta akalit ani kari angtogon ve God si selen ke ta ki uli aiveven ani kari matan vap akorong, asukang ani ki polpol aro na poisan a aiveven an si keve tamaria, keve rinaria na keve tivuria. Using a laulauan asukang nang kapo auruk a God. 


text:
Arai ani mainang vopo inongos atutuman ang na kapo ago papalik, ta kapo aina uli lomlomon ta God, na kapo uli sokotuk si keve taun asip ani ta kana papakangai. 


text:
Sikei, arai ani mainang vopo uli buk sang using ani uruk palau ang, lenginang kalapo mat si kapo to lak. 


text:
Io, ku alis kara vap ta pinipini suke, ani ka ago ta atogon oring an voiang ka atogon mengen singina. 


text:
Man ta mang igenen kapo tav lis ani kana pat vap, vo e iang si kana vainagoan akorong, nia akorong kalapo agel suai ani lomlomon, na e iang kalapo rikek siuk luai ani igenen tav lomlomon. 


text:
Mainang, kana asan ka ago ta tung an si kana luk papakangai man kana matas parik kapa liu a 60. Ka osongon ta kana sikei a tauan, 


text:
na kana laulauan ro kapo malangas mete vap duk si aiveven ani inatus, lau i aiveven ani ri sokoung, galui ani kakiria i ri vap gogoai, pakangai aniria kipo duai a maiten, na kapo uli alis pok ani pukun ina si mamain ta abis roron aongos. 


text:
Sikei ani matan mainang ang kipo aina tanginang lak kari asan ka ago ta tung an, vei nganing a buk osongon kala vil angau kari ainainak si abis ani Karisto. 


text:
Na si oring suke kipo taoke dong pok iria ta maiten, using kitala putuk kari ainoai i palapalatung. 


text:
Au na kilapo sinong palau, marangan, na lau i laklak lu pulakai, sikei parik nang ta lau asukang papalik, mamain ta teteng i pege alava palau, telan ta mengen ta lau si mang matan petekai, na mengen kapa ta bil ang kapo tav ro aniria si mengen tatana. 


text:
Asukang na kag vubuk ta matan mainang ang, na kipo aina tanginang lak ki osongon asi kari apitus, na ki aiveven kari vainagoan, ani kari laulauan ro ka ago ta li pangau an ani mengen rikek alak le komo. 


text:
Man a aina lomlomon kapo atogon mang matan mainang nei kana vainagoan, kapo ro ka papakangai aniria, ani ka ago ta vil amaiten an ani kuvkuvulan aongos, na asukang tarapo angkoai si pakangai ani vap ang kipo inongos alava luai. 


text:
<pb/>Kara keve vap lava, ria kipo asasang aro na nei kuvkuvulan, kapo ro tara taot alava iria. Laba luai ina, riria na vap ang kipo telan si mengen ta akus ro na si pinipini ani ri vap, tara sunguk alakat iria. 


text:
Using a mengen i nei salsalik kapo atai, <n>Ago ta ngagum bat ani nguruna i bulumakau taun ang kapo kopiek a pauk i kon singina,</n> na kapo ro ri katakai i abis ki luk kari seupok. 


text:
Ku ago ta sumasuma an ta mengen i posong arikek ani ainoinoai, sikei man kalapo pongua vo potol a igenen i ainak ania, ku asereiai vang ania. 


text:
Kag mengen kitmat luai e matana i God na Volava Karisto Iesu, na kana keve angelo kata pilak iria, ani ku abis using aro na keve pinipini ke na ku tav suai palau ani igenen, sikei si abis using ani posong aro, ka ago luai. 


text:
Ku ago ta amalak akanangai som ani igenen asi kana teng kirim. Ani lau rikek si mang matan vap ku ago ta pakangai neina. Aiveven bat pok ua ani ku daus. 


text:
Ku kamus ta inum laman palau, na ku inum men vaen lik ani vingam, na asi pakangai kapa anim si men malepen vopo uli vis ang anim. 


text:
<pb/>Mang vap, kari lau rikek kapo malangas luai, asukang ta man ki an tung mete saupai, lenginang kila nas ia. Au na mang vap, kipo abis mumun kari keve lau rikek, sikei ka kun serei nei ring malangas lak. 


text:
Au na si abis roron kapa, kapo kun asukang palau. Man tara abis ia e ring malangas vo e ring mumun, sikei ka serei e ring malangas lak.<pb/>


text:
Riria kipo asosokai palau, ki lomon alava na keve taukai iria, na ki mamaila aro aniria. Ani ka ago ta atogon mengen visuk ani asan i God vo ani kara akalkalit le komo. 


text:
Au na man a keve taukai iria kipo vap lomlomon, ri asosokai ki ago ta lomon alik an aniria marai kipo tungaria. Sikei ki aunai abis aro aniria using kari abis papakangai kapo pataun a vap lomlomon na kipo angtogon ve ria. Akalkalit lok na tauia tutuman Keve pinipini ke, ku asumsumal iria ani ki using ia. 


text:
Man a sikei kapo asangai ani akalkalit lok, na kapo tav ainak ani keve pinipini roron ke kara Volava Iesu Karisto, vo keve akalkalit i kana vubuk a God, 


text:
iuang nang kapo toroi palau si kana nas, sikei kapo tav nas ta ring nem. Vap asukang, kari lomlomonai visuk ka vil iria ani ki uli buk siang nei keve angsualai na keve anggegelai voiang kipo asereiai ani laulauan i mata, angkiki, pege arikek, tupang palau, 


text:
na kipo uli angmamaralai using a lomlomon iria kapo lok. Tutuman kalapo kovek singiria, na kipo buk ani man ki pege aro ta kana vubuk a God, ki luk samui asi kari tauia. 


text:
Sikei ka tutuman ta laulauan roron mete God velai ani kara lomlomonai ka soisinong si sa tarapo atogon ia, nia vanang ka asereiai ani tauia tutuman. 


text:
Using tarata serei ta kunga varas palau kuli rina, au na man tara pasal pelek pok ia, tara tav luk le ta ring sikei a bil kapa. 


text:
Io, man tarapo atogon pok asi angan na vakup i kavat, kapo ro kara lomlomonai ka soisinong singina. 


text:
Riria kipo buk tauia, ki uak si amil na liliangus. Na keve vubuk nio rikek ka teng akit iria taun a puka ve mat. 


text:
Using a vubuk taun ani kapkap, ninia kapo tukulai i mamain ta lau rikek miang. Mang matan vap kitala auak kari lomlomon singina, na kilapo asalak pok iria ta keve mamakus rikek luai. Visvis ro i lomlomon 


text:
<pb/>Sikei numai, kana igenen a God, ku sip taliung a keve lau suke, na ku using a selen ke. Kam laulauan ka korong, ku abis kana vubuk a God, ku lomlomon, ku uli vinga ro, na ku tung akit velai ani vinga marip. 


text:
Ku visvis adual si visvis roron i lomlomon. Teng akitmat si to asikei ang God katala songo ua taun ia, si taun ang kuta mengen amalangas ta kam lomlomon mete vap miang singina. 


text:
Kag mengen kitmat luai e matana i God vopo alis to ani keve bil aongos, na e matana i Karisto Iesu, iuang vo mengen amalangas aro luai ang e matana i Pontio Pilato, 


text:
ani ku uli abis using ani pinipini ke, ku uli daus singina na ka kovek i oring asi mengen arikek anim singina tung si kana serei kara Volava Iesu Karisto, 


text:
voiang a God ka asereiai ania si kana taun akorong. God ke kapo God i atautauia, nia kara ring sikei a ainoinoai. Kapo tavirimok ani keve tulava na keve ainoinoai aongos luai. 


text:
Ninia papalik ka tav mat korong, na kana ring ipo ago parik kapa angkoai si pasal asung ina using kapo malangas riparipagan. Kapo kovek ta sikei katala arai tapai ania, na parik kapa angkoai kapa si arai ania. Tara posong alakat a lavlabat i kana asan, nia kapo kitmat asikei. Tutuman. 


text:
<pb/>Ku pinipini iria vap po tauia ang si taun ke kuli rina, ani ki ago ta lomon alava pok an aniria, na ki ago ta atu lomlomon an si tauia palau ang voiang ka kovek lak. Sikei ki atung kari lomlomon si God, using nia kapo alis atauia luai anira ta keve bil miang asi kara uruk. 


text:
Ku pini iria asi kari uli abis ani lau roron, ki uli abis ani mamain ta avibisan roron si pakangai ani mang vap. Ki vap alis na ki alis alava velai ani uruk. 


text:
Si selen ang vanang, kipo asinong akuvul a tauia kitmat ani to ang e mung, na e iang kian teng a to tutuman luai. 


text:
<pb/>Numai Timoteo, ku aiveven akit aro na keve pinipini ke kana napo alis ua tatana. Ku taval suai ani mamain ta mengen palau tav angkoai ve kana vubuk a God, na mamain ta lomlomonai kipo anggegelai tatana na kipo kin ia ta nas tutuman sikei parik kapa asukang. 


text:
Matan nas asukang, mang matan vap kitala usiusing ia, na kian lapo uak pelek a selen i lomlomon. Roron ane singimi.<pb/>


text:
Nau a Paulo, napo tung val aposel ani Karisto Iesu using kana lomlomonai a God. Nau kuvul ve tungara Timoteo, namemlongpo alis a panbuk ke taun imi, nami kana kuvkuvulan a God, mipo ago e Korinto, kuvul ve ri vap daus aongos kipo ago nei palpal Akaia. 


text:
Roron na marip ane singimi le si God tamara na Volava Iesu Karisto. Posong ro si pakangai nei mamaiten 


text:
<pb/>Posong ro ane si God, nia na tamana i kara Volava Iesu Karisto, using kapo tamamem ngorem, na kapo God tukulai i anatok ro. 


text:
Taun kapo pakangai animem si kamem keve mamaiten aongos, namempo kun vil korong ani anatok ani ri vap si kari saka mamaiten an, using lenginang namemlapo atogon a anatok ro le si God. 


text:
Asukang ke, taun namemtapo asalak alava si kui val Karisto kata kui, e iang kapa, namempo uruk alava si kamem anatok ro ke, le si kamem angtogon ve Karisto. 


text:
Au na namemta ago nei mamaiten, asi kami luk ani anatok ro velai ani vilvil ato. Man namemta sel a anatok, nami mila kun sel ania, na mi nasai ania si taun man mi ananap velai ani tung akit nei kui ke namempo kui tatana. 


text:
Kamem atu mata animi kapo kit aro lak, using namempo nas ta le si kami sunguk kuvul ve namem si kui, mi kun uruk kapa kuvul ve namem si anatok ro ang. 


text:
<pb/>Arai, namempo misag ani mi vongvong, keve tungamem, ani mamaiten ang namemta duai ia e Asia. Katapo maiten rikek luai, na katapo laba luai animem, na namemta lapo tav lomon ania ta namem to. 


text:
Sikei, namemta lapo ago asukang asi mat, ani namem ago ta lomon an animem, sikei namem lomlomon ta God, voiang kapo nas ani tak atadut ani ri vap mat. 


text:
Nia kata asapang imem pelek a taun rikek ang, na ani ka uli asapang lak animem. Ninia, namemtala atung kamem lomlomon singina, ta ka anguan asapang an animem, 


text:
na mi pakangai animem si sokotuk, asukang a vap miang ki posong aro marai imem, si roron ang a God kata alis ia singimem, lakat kuli kami keve sokotuk miang. Kana tav serei e Korinto 


text:
<pb/>Namempo angkoai ro si mengen alava tatamem asukang ke. Le si kamem vinga daus, namempo mengen amalangas ta, e mataria i ri vap i kuli rina, na alaba ina e matami, kamem lau i ago katapo daus luai na tutuman val kana vubuk a God. Parik using namempo atogon a masam i kuli rina ke, sikei using kana roron a God. 


text:
Using parik namempa salik ta mangsikei a vuk mengen mipo tav angkoai si taot na nas ania. Napo atumata 


text:
ta kami nas ka tapunuk, val lenginang mitala nas lik asukang ke ta, kami kus aminaung tatamem ka asukang val kamem kus aminaung tatami, si kana taun a Volava Iesu. 


text:
<pb/>Au, using nata atogon a nas ro suke, kag vubuk aino ta naka serei aino singimi, ani mi arai anig amatan pongua, 


text:
using nata lapo lomlomonai ani an ago tul si kag pasal ane Makedonia, au na e mung asi me serei tul pok singimi, na asi kami pakangai anig si kag pasal ane Iudaia. 


text:
Sa, taun natapo buk ia asukang, nata lomlomonai angvolai? Si kag lomlomonai ani paspasal ke, sa, katapo bil val ri vap i kuli rina kipo ainak tapai na ki misag pok? 


text:
Parik. God kapo nas atutuman luai ta parik namemtapa lomlomonai angvolai, asi kamem ainak tapai na misag pok. 


text:
Arai, nat i God, nang a Iesu Karisto, voiang namemtala akuskus imi tatana, nau, Siluano na Timoteo, parik kapa igenen lomlomonai angvolai, sikei kana lomlomonai kapo uli korong luai. 


text:
Keve palapalatung aongos si God kipo tutuman singina, tukulai ina namempo posong ta tutuman singina, ani God nia ka luk a urmaus. 


text:
Au na God, nia akorong katala vil imem asi kamem tung akit kuvul ve nami si kara angtogon ve Karisto. Kata atung imem ani namem abis ania, 


text:
na kana akanangai kapo ago singimem ta namem kakana, na Malanganto ina kapo ago e vingamem val samui akanangai, asi samui suai aongos lak. 


text:
Parik napa posong ia asukang ta napo tukaraunai animi si kami to i lomlomon, parik. Sikei namempo abis kuvul ve nami ani kami uruk, using le si kami lomlomon<pb/>


text:
Si kag buk i salik, nata mengen velai ani kalinga madot, vei nganing nala serei, na vap ang kipo vap ro asi auruk anig, kila vil amakus iau, using natapo lomlomon ta nami aongos, mi togon a sikei palau a uruk val nau. 


text:
Io, natala salik animi kuli kui lava e nei lomlomon ig kuvul velai ani tangis lava, parik using asi vil amakus palau animi, sikei asi akalit animi ta tavirimok i vinga ro ang napo atogon ia animi. Lomon suai ani lau rikek 


text:
<pb/>Igenen vo asereiai ani makus ke, parik katapa amakus iau. Sikei kapo asukang ta katala vil amakus imi aongos, sikei naka ago ta posong an ta nami aongos luai. 


text:
Mi pasal taun ia, mi lomon suai ani kana rikek na mi pakangai ania, vei makus lava kala vil arikek luai ania. 


text:
Tukulai i kag salik ani buk ang, using natapo buk atokngai animi, asi kag nas ta mipo longong korong iau si keve bil aongos ke vo parik. 


text:
Man mitala lomon suai ani lau lok si mangsikei, nau kapa. Using nau, man nata lomon suai ani sa, man kapo atogon ta bil asi kag kun lomon suai ania, io, natala lomon suai ania e matana i Karisto si pakangai animi, 


text:
vei Satan kala atogon pangau asi akipang anira, using tarapo tav vongvong ani kana keve lomlomonai. Mamakus na lomon aus 


text:
<pb/>Taun nata serei e Toroas si kag an akus ta akus ro i Karisto, Volava katala tavasai anig tatana asi kag abis, 


text:
sikei parik natapa lomon aus using natapo tav sabonai lak ani tungag ta Tito e iang. Asukang a nala posong ro singiria, na nala pasal pelek iria ane Makedonia. 


text:
<pb/>Sikei posong aro ane si God, using le si kamem angtogon ve Karisto, na kapo kamem ainoinoai val tulava katala dual suai ani keve mamaiten aongos. Au na le singimem, sain roron i malangas ania ka pasal apapanai si keve rina aongos. 


text:
Using namempo asukang val bil sain roron Karisto kapo alis ia taun a God, na ri vap aongos kipo nasai ania, ria vap ang kipo pasal taun a vilvil ato, na ria kapa kipo pasal taun a kui asikei. 


text:
Si mang matan kapo sain i mat, na si mang matan kapo sain i to. Si kapo angkokoai si tung ani abis asukang ke? 


text:
Using parik namempa asukang val vap duk, kipo atos ta kana mengen a God asi luk kapkap, parik. Sikei namempo atutuman. God kata atung imem ani abis ke. Namempo mengen e matana i God lakat kuli kamem angtogon ve Karisto.<pb/>


text:
Sa, namemlapo akuskus alava tatamem? Vei mipo sekpat nganing ta namempo inongos taun a panbuk ane singimi, vo le singimi, asi mengen amalangas tatamem, val mang matan kipo inongos taun ia? 


text:
Parik. Using nami akorong mipo panbuk asi mengen amalangas tatamem, na mita salik ia e vingamem. Na ri vap aongos kipo taot ia singimem na kipo nas ia. 


text:
Na si selen ang mipo atai amalangas ta mipo panbuk i salik ta Karisto, le si kamem pakangai animi. Parik katapa salik ia ta bil ke tarapo salik buk tatana, parik. Kata salik ia ta Malanganto i God vopo to ang. Parik katapa salik ia kuli vuk iat papanai, parik. Kata salik ia kuli vinga i igenen. 


text:
Namem akorong namempo tav angkoai si atai ta mangsikei a abis ro namempo koi si abis aro ania, parik. Sikei namempo angkoai le si kana dual a God, 


text:
nia akorong kata atung imem, ta namempo angkoai si pakangai ania si abis i palatung tanginang, voiang parik kapa sausaupai i salik, sikei kapo bil i Malanganto, using a sausaupai i salik ka ausingai anira taun a mat, sikei Malanganto ka ausingai anira taun a to. 


text:
<pb/>Au na selen suke taun a mat, kapo bil i salik kuli keve vuk iat, kata serei velai ani mang minaungan, using ri Israel parik kitapa angkoai si tun ani nona i Moses, using katapo mang alava luai, kantanem e mung asi aingik suai lak ania. 


text:
Arai, man a papakangai aino ang kata atogon a mang minaungan sikei kata lis a lomon kinle ani rikek, sa si papakangai ang kapo vil akorong a igenen? Io, mang minaungan ina kapo aunai tavirimok ani papakangai aino ang. 


text:
Tutuman, a bil ang katapo atogon a mang minaungan singina aino, kana kapo angkoai palau val nia parik kapa anguan mang minaungan an, using a bil tanginang kalapo mang minaungan alava. 


text:
Arai, man a bil asi aingik suai lak kata serei velai ani mang minaungan, sa si bil ang ka ago asikei? Minaungan i mang ina kapo tavirimok lava. 


text:
<pb/>Asukang a using namemlapo taukai i bil suke, velai ani atumata taun ani roron ina, namempo abis velai ani kovek luai i lolokovo. 


text:
Parik kapa bil val Moses, using kata pakut a nei nona ta vakup ani ri Israel ki ago ta arai ani mang ina si la tadap suai. 


text:
Sikei, lomlomonai iria katapo tabat. Using lak si taun ke, man kipo tataot a mengen i angainainakai kavang ang, vuk vakup ang lak kapo ago e iang. Parik kapa pasal suai, using si angtogon ve Karisto papalik, e iang kala pasal suai. 


text:
Io, Volava nia na Malanganto. Au na man a Malanganto i Volava kapo ago, nang e iang kapo togon a kalakala. 


text:
Tara aongos, tarapo tun a mang minaungan i Volava na kapo kovek i vakup si pakut bat ani nei nora, na nia akorong kapo sakolai anira, asi kara asukang val nia, na mang minaungan ina kalapo polok alak paspasal singira, angkokoai val kana lomlomonai a Volava, nia na Malanganto.<pb/>


text:
Asukang, using namemta lapo abis si abis ke, lakat kuli kana ngorem a God, parik namempa lomlomonai i ngau. 


text:
Sikei namemtala tutaliung akipai luai ani mamain ta laulauan visuk, kipo itoitonai musik ania. Namempo misag luai ani apupu ani ri vap, na gulang ta kana mengen a God ka ago luai. Sikei namempo buk mengen e ring malangas ta tutuman e matana i God, ani ri vap aongos siksikei ki kinle korong imem ta namempo saka matan vap an. 


text:
Au na man a akus ro ke namempo akus tatana kapo ago e mung i pakpakutan, kapo asukang nang singiria vap ang kipo pataun a kui asikei. 


text:
Na god kapau i kuli rina ke kalapo vil aba kari lomlomonai na vap tav lomlomon ke, ani ki ago ta kinle korong ani malangas i akus ro i kana urmaus a Karisto, voiang kapo kankanuai luai i God. 


text:
Arai, parik namempa akuskus pok tatamem, parik. Namempo akuskus ta Iesu Karisto, nia na Volava. Na namem, namempo keve asosokai e matami, na urmaus ane si Iesu. 


text:
Using a God vo antok ang ta malangas ku mang nei vong itum, kamela kun mang kapa e vingamem, ani namem nas a urmaus i God, nang kapo mang e nona i Karisto. 


text:
<pb/>Sikei namempo teng a bil roron luai ke si pukun imem, voiang kapo pukun i abis ta roe palau, asi kamem akalit amalangas aro ta God nia papalik kapo atogon a kitmat lava, na namem parik luai. 


text:
Kipo uli vil akui animem si selen miang, sikei parik namempa ngau luai. Namempo lomlomonai miang, sikei parik namempa mamakus luai. 


text:
Kipo lu imem, sikei parik namempa kovek luai i tungamem. Kipo atokngai raung animem, sikei parik kipa vil punuk imem. 


text:
Io, si keve taun aongos, namempo ainak ani kui val Iesu, ani to ke si Iesu ka kun mang e pukun imem. 


text:
Using namem, si to i pukun ke, namempo uli duai ani kui marai tung ani Iesu, ani to ang si Iesu ka mang amalangas aro si pukun vopo mat palau ke. 


text:
Au na using namempo atogon a sikei palau a ararai i lomlomon val vo salik ang ta, <n>Nala lomlomon na natala mengen,</n> io, namem kapa namempo lomlomon na namemtala mengen, 


text:
using namempo nas ta iuang vo tak atadut ang ani Volava Iesu pelek a mat, ka kun tak atadut kapa animem val Iesu, na ka songo alak imem, ani tara kuvul ve nami, taran ago ve nia. 


text:
Keve bil aongos ke, asi pakangai animi, asukang ta kana roron ka papanai taun a vap miang, na e iang laulauan i posong aro ani God ka polok ani ka luk a urmaus singina. Pasal si lomlomon 


text:
<pb/>Asukang a parik namempa angkoai si lomlomonai ngau, kantanem a pukun ke kalapo tatalupei aliu. Sikei vingamem kapo uli atogon ani kov tanginang i uruk si keve taun. 


text:
Using a kui lik i vuk taun ke kapo usausa imem si luk ani minaungan tavirimok, voiang kapo petekai luai. 


text:
Parik namempa atumata using a keve bil tarapo arai korong ania, parik. Sikei namempo atumata ta keve bil ang parik tarapa arai korong ania. Using, bil ang tarapo arai korong ania kapo bil i taun ke palau, sikei bil ang tarapo tav arai ania, kapo bil i to asikei.<pb/>


text:
Using namempo nas ta man kala tagoeng a lu i ago tul ke namempo ago singina kuli rina, namemla atogon a lu i alis ang ta God, lu voiang parik kitapa abis ia ta kunga, sikei kapo bil i metekuku na ka ago asikei. 


text:
Using si taun ke namempo ago si pukun ke, namempo rusming velai ani maiten e vingamem, parik using namempo buk mat pelek ania, parik. Sikei using pala namempo atogon a vubuk lava si atogon ani anu tanginang. Asukang a pukun ke, voiang kapo ago asi mat, ka sakol luai ane si to. 


text:
Au na God akorong katala usausa imem ani namem atogon ia. Na ninia palau kata alis imem ta Malanganto ina, asukang val samui akanangai. 


text:
<pb/>Asukang a namempo uli vinga uruk na namempo nas ta taun namempo ago si to ke, parik lak namempa ago kuvul ve Volava si kana lu. 


text:
Asukang a namempo atogon a vubuk ke ta, namem uli vil auruk ania, kantanem man e ke si pukun ke, vo e pangkul ve nia. 


text:
Using tara aongos lak, tara an tung e malangas i matana i Karisto ani kan sui ira, na siksikei lak kan luk kana seupok, angkokoai si saka nem an kata abis ia si taun katapo ago si pukun ke, man katapo lau roron vo lau rikek. Angtunganan pok ve God 


text:
<pb/>Asukang, using namempo nas a Volava ta nia kapo igenen si kamem mamaila, namemtapo abis asi kamem tak ani ri vap, au na God kapo malangas aongos imem. Napo lomlomon ta nami kapa mipo malangas nei lomlomonai imi. 


text:
Parik namempa buk anguan alatun animem pok e matami, parik. Sikei, kamem avibisan ka tukulai i kami aminaung tatamem, na asukang kapa mipo angkoai si ngenget ani matan vap ang kipo kus aminaung pok tataria si kari tutungan e mataria i ri vap, na parik ta kus aminaung i bil ang nei lomlomon iria. 


text:
Arai, man namempo mengen val nio, ke God ta bil. Au na man namempo mengen val vap malangas, kapo animi. 


text:
Using kana vinga roron a Karisto kapo saupai ani kamem to, using namempo nas luai ta sikei a igenen kata mat ani ri vap aongos, asukang a ri vap aongos kitala mat. 


text:
Na katala mat ani ri vap aongos, ani vap ang kipo to, ki ago ta anguan to aniria akorong pok, sikei kari to ani vo mat na tadut pok ang aniria. 


text:
<pb/>Asukang a namem, le si taun ke, parik namempa anguan arai ani ri vap ta mata i kuli rina ke, parik. Tutuman aino namemtapo arai ani Karisto ta ararai i kuli rina ke, sikei kana parik luai namempa anguan ararai asukang an. 


text:
Asukang a man a mangsikei kapo angtogon ve Karisto, e iang kalapo serei atanginang. Bil kavang katala pasal suai, na bil tanginang kamela serei. 


text:
Keve bil ke, God katala abis iria, using le si Karisto nang a God kata vil imem ani namem angtunganan ve nia na kala alis imem ta kirim asi akus ani ri vap ta ki angtunganan pok ve nia. 


text:
Asukang ke ta God katapo ago si Karisto ani ka tak a kuli rina asi kana me angtunganan pok ve nia, na parik kalapa taot kari lau rikek ani ka amiming iria. Na kata apaus imem ta mamaiten si akuskus ta mengen i angtogon pok ke ve nia. 


text:
Asukang a namemlapo nguruna i Karisto, na kapo asukang ta God kapo songo imi si kalingamem. Namempo sokotuk imi, si asan i Karisto, mi vil imi asi kami serei angtasimal aro pok ve God. 


text:
Vopo kovek luai i lau rikek ang, God kata arai ania val katapo igenen rikek, anira. Na le singina, God katala asaul pokai anira ani tara igenen korong e matana i God.<pb/>


text:
Au na taun namempo abis kuvul ve nia asukang suke, namempo aikut imi ta mi ago ta luk ani roron ke si God, na mi lomon apalau ia. 


text:
Using kapo antok ta, <n>Si taun roron ina, nata longong imi, na si taun ro si vil ato animi, nata pakangai animi. Tutuman luai, kana kapo taun roron, kana kalapo taun si luk ani vilvil ato.</n> 


text:
Parik namemtapa amatung kiksavang nei selen si ri vap, asukang ani ka kovek i oring aniria si pege arikek ani kamem abis. 


text:
Sikei, using namempo asosokai si God, namempo angkoai si alatun animem si bil miang. Namemta tung akitmat, namemta ago nei kui lava, nei keve mamaiten, 


text:
kita ngamis imem, kita alakai animem nei akangbat, namemta siang nei angvisvis, namemta abis amadot, na tav rot aro, namem buk angan. 


text:
Sikei, namemta daus aongos, namemta masam aro, namemta ananap, namemta pakangai ani ri vap, namemta atogon a Malanganto Gogoai, na vinga roron kovek i kapau. 


text:
Namemta uli pege atutuman aro, namemta teng a kitmat i God. Keve laulauan korong suke, kipo asukang val bil roron si pakangai animem si visvis ke. 


text:
Kantanem a tun kinle vo mirik, kantanem a mengen rikek vo posong ro. Man kipo arai animem val vap kapau, sikei namempo uli pege atutuman. 


text:
Man kipo tav arai kinle animem, sikei vap duk lak kipo nas aro imem. Man kata lapo asukang ta namemtala mat, sikei arai, namempo to. Man kipo amiming imem, sikei parik kitapa vil amat korong imem. 


text:
Man kapo asukang ta namempo mamakus, sikei namempo uli atogon uruk. Man kapo asukang ta namempo logo, sikei namempo vil atauia ri vap miang. Na man kapo bil val namempo kovek luai, sikei namempo duk ta bil miang. 


text:
Parik ta namem, namempa vil akit kara angtunganan, sikei nami akorong pok, using a vingami kapo kit. 


text:
Napo mengen imi val nami kag inatus. Mi ngenget kag lau. Mi kun tavas aro kapa ani vingami. Lu i atailai si God 


text:
<pb/>Mi ago ta paus kuvul an ve vap tav lomlomon. Using parik kapa angkoai si igenen lau roron kilong abis kuvul aro ve igenen katakai putuk saupai. Parik kapa angkoai si malangas ka angtunganan ve vong itum. 


text:
Kapo tav angkoai si Karisto kame uruk kuvul ve Beliar. Ka tav angkoai luai ta igenen lomlomon kame angtogon ve igenen tav lomlomon. 


text:
Kapo tav angkoai luai ta lu i atailai si God ka angainakai ve lomlomonai i tangatangai. Using tara na lu i atailai si God vopo to ang. Asukang val God kata antok ta, <n>Naka to singiria, na naka pasal nei liuan iria. Ki posong iau ta nau kari God, na nau na atogon iria val kag matan vap.</n> 


text:
Asukang a <n>mi papelek iria na mime ago akipai aniria.</n> Volava kapo antok. <n>Ago luai ta sigil ani bil kapo visuk, na naka songo asung imi.</n> 


text:
Asukang ke, petau mipo angtogon ve vingag, using tarapo atogon a keve mengen roron ke, kapo ro tara vil adaus aro pok ira pelek a keve bil ang kapo vil avisuk a pukun ve malanganto ira. Tara mamaila velai ani lolokovo ani God ani kara paspasal aongos ka daus. Uruk ani lomon pokai 


text:
<pb/>Mi tavas animem ta vingami. Kata kovek i sikei namemta vil arikek ia. Kata kovek i sikei namemta goeng ia. Kata kovek i sikei namemta bui ia ta kamem tauia, kapo kovek luai. 


text:
Parik napa mengen asukang ke asi mengen arikek animi, parik. Using natala antok ta namempo uli atogon animi nei vingamem, man tara mat vo tara to, sikei tara uli sikei lak. 


text:
Napo atumata tatami, ta mi abis aro luai. Napo kus aminaung alava tatami. Napo atogon alomonaus lava using nami. Kantanem a keve mamaiten napo asalak ia, sikei napo uruk alava luai. 


text:
<pb/>Io, using taun ang namemta serei e Makedonia, pukun imem parik katapa angkoai si ausai aro using keve oring aongos namemta duai a kui singina, angvibis e komo, na leng nei liuan i kuvkuvulan i lomlomon. 


text:
Na parik ta si kana serei papalik, sikei using kata antok imem ta mitala kun anatok ania. Kata antok imem kapa ta kami buk alava animem, kami mamakus, na kami vinga manas asi tung kuvul ve nau, na si oring suke nala uruk alava luai singina. 


text:
Using vei nganing natala vil amakus imi ta keve mengen i kag buk, sikei parik napa lomon ia ta kapo rikek si salik ani mengen ang. Tutuman, aino natapo lomon ia ta vei nala bil arikek nganing using nalapo arai kinle ta panbuk ang kata vil amakus imi si vuk pangau lik palau. 


text:
Sikei kana vang, napo uruk alava luai. Parik using mita lapo makus, sikei using le si kami la makus ang, mitala kinle korong na mila lomon pokai. Na makus ang nang a God kapo buk ia singimi, asukang a kapo kovek i bil mipo rikek singina marai imem. 


text:
Na makus ang God kapo buk ia, ka atogon uai, lomon pokai nang. Au na le iang vanang vilvil ato, na mamakus kala kamus. Sikei makus val kuli rina kapo nas ia, uai ina mat akorong palau. 


text:
Mi arai, makus ang a God kapo buk ia kala togon uai, using milapo lomlomonai aro. Mita amalangasai sumasuma ta bil ang, mita misag ania, mita taping, mita vubuk ve kaisap asi vil ani lau roron, na mita buk ta ka atogon a amiming si bil ang. Si keve oring aongos suke, katapo kovek i oring asi posong arikek animi. 


text:
Io, kapo tutuman nata alis imi ta panbuk ang, sikei parik natapa lis ia using a sikei a igenen kata abis a rikek, na parik kapa using a igenen ang kata vil arikek ia, parik. Sikei panbuk ang nata lis ia, napo buk ani mi anguan atogon ani manas nei vingami taun imem, na mi tun kinle korong ia e matana i God. 


text:
Au asukang namemla lomon aus. Au na lakat kuli alomon aus ang, namempo uruk alava luai using namempo kun arai sabonai ani uruk si Tito, using parik kapa anguan lomlomonai amiang an animi aongos. 


text:
Natapo kus aminaung tatami, si taun natapo mengen ve nia, na katanla kinle korong ta parik natapa kapau ia. Kamem lau i mengen taun animi kapo uli tutuman aro, na asukang luai kapa, si kamem kus aminaung si Tito, using kapo malangas ta namempo atutuman. 


text:
Na vingana kapo buk alava imi, taun kapo lomlomonai ani kami lau i longong aro, na kami mamaila aro na mita songo alak ia. 


text:
Keve tungamem, namempo buk ta mi malangas a laulauan roron ang a God katala asereiai ania si keve kuvkuvulan i lomlomon e palpal Makedonia. 


text:
Kari kui kata atokngai amadot luai aniria, sikei lak kitapo uruk alava. Kita aunai logo luai, sikei lak kita alis alava. 


text:
Napo atai amalangas atutuman ta kitapo lis angkoai val sa kipo atogon ia, na soliu kapa kari togtogon. Na katapo kovek i mangsikei katapo aisul iria. 


text:
Kitapo aikut aro imem asi kamem atolongon aniria, ani ki kun alis kapa si angasik ani ri vap daus po kudik luai ang. 


text:
Namemtapo buk ta ki abis aroron, sikei kita abis aro luai. Laba ina, kitala lis aino pok tataria ane si Volava, au na taun imem kapa, using namempo usiusing kana lomlomonai a God. 


text:
Le iang a namemla asok a Tito ani kan abis ve nami, val katala tutapongai lenginang, ani ka pakangai animi si akamusai aro ani lomlomonai si abis ani alilis ke. 


text:
Sikei, kapo ro kami selen i alilis ka kun talupus aro. Ka asukang palau val kami lau i lomlomon, kami lau i akuskus na lau i lomlomonai aro, na kami vinga roron taun imem. Asukang a avibisan kapa i alilis ke ka kun talupus aro luai. 


text:
<pb/>Parik napa mengen asukang ke using napo aisul akit imi, parik. Sikei napo buk atai animi ta lomlomonai ro i vap suke, asi kag kinle ta kami vinga ro kapo tutuman vo parik. 


text:
Using mipo malangas kana laulauan roron kara Volava Iesu Karisto. Kantanem kana tauia, sikei katapo lomon imi, na kamela serei asukang ta igenen logo, using kana vubuk ta le si kana logo, mi tauia. 


text:
Napo mengen imi ta kag lomlomonai, using matas la kamus ang, nami mitapo aino luai i vap si tutapongai ani abis ke, au na mipo ainoai i vap kapa si atogon ani vubuk roron ang. 


text:
Kanat, mi akamusai aro ania. Using kapo ro ta kami uruk si abis ania ka akamusai aro ani saka nem an mipo lis tatana le si kami togtogon. 


text:
Using man kupo atogon uruk, kapo ro lis angkokoai aro palau val sa kupo atogon ia, parik ta bil ang kupo kovek ina. 


text:
Parik napa mengen ta mang matan vap ki kalakala, na nami si sunguk ani mamaiten, parik. Sikei kapo ro ta mi angkokoai palau ve ria. 


text:
Nami mipo duk si taun ke, kapo ro mi pakangai ani kari inongos, asukang a man mila inongos iles aliu, kila kun atogon angkoai si pakangai animi, asukang a mila sikei palau, 


text:
asukang val kita salik ia ta, <n>Vopo paspasuk alava ang kapo angkokoai palau val vopo paspasuk alik ang.</n> Tito ve volo tungana 


text:
<pb/>Napo posong aro na God using katala iton a vingana i Tito si kana atogon ani vubuk tutuman ro si pakangai animi. 


text:
Using katala maramarak si abis ani bil ang namemtala sokotuk ia singina. Laba ina, ninia akorong, using kana lomlomonai vola roron, katala pilak ta nia akorong kame serei singimi. 


text:
Au na namemla asok a mang tasimem kuvul ve nia, keve kuvkuvulan kipo nas aro luai ania, le si kana akuskus ta akus ro. 


text:
Mang bil kapa, keve kuvkuvulan kitala apaus ia ta kirim ke, ani ka auai ve namem si luk akuvul ani alilis ke. Ani namem teng a avibisan ke ani asan i Volava ka mang alava luai, na asi akalit kapa ta kamem vubuk asi pakangai. 


text:
Using kamem lomlomonai asukang ke ta ka ago ta sikei ka mengen arikek animem si alilis roron ke namempo usausa asi an alis ania. 


text:
Au io, namemlapo asok irilong kuvul ve mang tasimem, namemtala atokngai ania si keve taun, na namemla arai ta kapo uruk si bil miang, sikei kana uruk kapo laba using kapo atu mata tatami ani mi abis aro. 


text:
Ani Tito, kapo tungag na namemlongpo abis kuvul si angasik animi. Ani ngono tasimem kilongpo pasal ta asok le si keve kuvkuvulan, rilong kapa kilongpo kun amangai ani Karisto. 


text:
Asukang vang, mi akalitai ani volo igenen ke ta kami vinga ro, na kitol arai ta kamem kus aminaung katapo tutuman, asukang a kara keve kuvkuvulan aongos ki kun tun kinle korong animi.<pb/>


text:
Ani avibisan si angasik ani mamain ta vap daus, kapo tav inongos taun luai anig si salik taun animi tatana. 


text:
Using napo nas kami uruk si abis na kapo vil aminaung iau e mataria i ri Makedonia, using natala antok iria ta ri Akaia kitala usausa le si matas la kamus ang, na amiang iria kitala arai ani kami vinga manas, na kilapo kun atogon ani vubuk lava asukang. 


text:
Sikei napo asok a volo tasimem using napo misag ani kamem kus aminaung tatami ka bil palau, using natapo buk ta mi usausa val natala antok iria, 


text:
vei mang matan i ri Makedonia ki auai ve nau na kinla arai ta parik lak mitapa usausa, na namemla mese e mataria si lomlomonai ke. Au na kami mese lava, naka ago ta mengen an tatana. 


text:
Asukang a napo lomon ia ta kapo ro naka atai akit aro na volo tasimem, ani kian itoitonai aino ani mengen ro ke mita palapalatung tatana, ani ka roron na ka usausa kapa. Parik kana using napo sulai animi, sikei using kami lomlomonai roron. 


text:
<pb/>Kapo asukang ke. Igenen ang kapo sukal alik, kana paspasuk ka liklik luai, na igenen ang kapo sukal alava, ka paspasuk alava velai ani uruk tavirimok. 


text:
Siksikei, kapo ro ka alis akorong si kana lomlomonai. Nia akorong ka uruk si alis, na ka ago ta lomon ania ta mangsikei kapo sulai ania. Using God kapo buk iria vap ang kipo lis velai ani uruk nei vingaria. 


text:
Au na God kapo angkoai si lis alava luai animi ta mamain ta roron aongos. Na taun mi atogon angkoai aro, mila kun angkoai kapa asi uli abis aro ani mamain ta avibisan roron aongos. 


text:
Val mengen i nei salsalik ta, <n>Katala lis alava ani keve rina aongos, na ani ri vap logo. Kana selen korong ka ago asikei.</n> 


text:
Nia kapo tukulai i keve bil asi sukal na ka asereiai ani pok ina, na kapo asukang palau ta nia kapo tukulai i keve bil ang mipo lis a mang matan tatana, ninia ka vil alava na uai i kami lau korong. 


text:
Mi tauia si keve bil aongos, asi kami alis alava, na man nameman alis suai ania singiria, ki posong ro ane si God. 


text:
Using si kami avibisan i alilis taun ani mamain ta vap daus, katala angasik iria si kari inongos, sikei laba ina, kapo asereiai ani tavirimok lava i posong ro ane si God. 


text:
Taun kipo kinle ta mipo atutuman si abis ke, kila alatun a God, using kilapo arai ta milapo kun kinle ani akus ro i Karisto, na mipo abis using ia, ki arai ani kami uruk si alilis lava si pakangai aniria, na ki arai kapa ani kami angtunganan kuvul ve ria na ri vap aongos. 


text:
Nau Paulo, napo sokotuk imi velai ani ananap na vinga marip val Karisto. Vei nganing a mang matan kipo antok ta napo igenen nok taun napo ago ve nami, sikei taun napo tav ago ve nami napo igenen ki. 


text:
Sikei napo buk alava imi ani mi bil aro, asukang ani man nala serei, nala ago ta ki an animi, using natala usausa luai si kag ki ani vap ang kipo sekpat ta namempo using a lomlomonai i kuli rina ke. 


text:
Kapo tutuman namempo ago si to ke, sikei visvis ke namempo ago neina, parik kapa bil i kuli rina ke, parik. 


text:
Using a keve bil namempo visvis tatana, parik kipa keve bil i kuli rina ke. Sikei God kapo li madot si galang suai ani mamain ta omo kitmat. Namempo angkoai si galang suai ani saka matan lomlomonai an, 


text:
saka tubat i alalakas kipo tadut asi ogbat ani malangas i God. Namem teng akit a mamain ta lomlomonai asukang, ani ri vap ki longong papalik a Karisto. 


text:
<pb/>Mi arai ani sa kapo ago e malangas i matami. Man a mangsikei e iang kapo mengen alava ta ninia ke Karisto, kapo ro nia akorong pok ka anguan lomlomonai aro ta kapo asukang, namem kapa, namem ke Karisto. 


text:
Vei nganing kapo ararai asukang ta nalapo kus aminaung luai ta namempo atogon a roron le si Volava, sikei parik luai kapa angkoai si naka mamaila singina. Volava kata lis imem ta roron asi itoiton animi, na parik ta si me galang. 


text:
using mang matan e iang kipo antok ta mengen i kana keve panbuk kapo maiten na kapo sunggil alava, sikei taun katame serei e ke ta pukun ina, katapo igenen malum lik palau, na kana keve mengen kapo tav mamaiten. 


text:
Matan vap ang, kapo ro ki nas aro ta keve mengen namemta posong ia nei panbuk ang, namem abis lak iria man nameman serei. 


text:
<pb/>Using namempo misag ani alangtongai animem ve vap ang kipo aminaung pok tataria, using man ki alangtongai aniria ve mang anu, kipo kovek i masam. 


text:
Sikei namem, namempo tav angkoai luai si kus aminaung ta mang saka abis an God parik katapa asok imem si abis ania. Namem telan akorong si sa na God katala lis ia singimem, ani kan sakam kami palpal kapa. 


text:
Parik namempa kus aminaung soliu kana, asukang ta parik namemta lapa serei tapai singimi, parik. Using namemtala serei korong tung si kami palpal asi an akus animi ta akus ro i Karisto. 


text:
Parik namempa kus aminaung ta keve rina namemta tav abis singina, na parik kapa namempa kus aminaung ta abis i teng ta mang matan, parik. Sikei namempo atu lomlomon tatami ta kami lomlomon ka uli polok, au na kamem ring ipo abis si kami palpal ka serei apapanai luai, 


text:
ani le singimi namem pasal avunga taun a mang keve rina kapa ta akus ro, na namem ago ta kus aminaung palau an ta abis ang a mang igenen petekai katala abis ia nei kana matang. 


text:
Using si nang kapo posong aro pok ia, kapo tav angkoai si ainak ania, sikei igenen ang a Volava akorong kapo posong aro ia.<pb/>


text:
Napo buk ta mi lomon suai anig using naka mengen tapai val igenen nio. Au kanat, milapo lomon suai anig? 


text:
Napo karamata imi le si kag angnanasai ve God, using natala itoitonai animi val aina daus asi kami osongon ta Karisto. 


text:
Sikei napo leng vei nganing mila asukang val Eva, taun a kene ang kata apupu ia ta kana keve nas roron, na kami keve lomlomonai ro tutuman kala pasal akipai ani Karisto, na parik milapa anguan buk bil an val mipo kana aina daus. 


text:
Mi arai aro, using a mang matan vap kipo serei na kimepo akuskus ta Iesu petekai, Iesu ang parik namemtapa akus imi tatana, na milapo atogon a malanganto na akus ro petekai, voiang parik namemtapa akuskus imi tatana, sikei milapo uruk palau si ainak aniria. 


text:
Arai, natala taot iau ta parik napa liklik ani vap ang mipo taot iria val kami keve aposel tavirimok. 


text:
O, vei nganing napo tav katak ta lau i pege atalupus aro val ria, sikei si nas, napo atogon a nas. Singina namemtala amalangasai aro aongos ania singimi, si sa namemta mengen tatana, na si kamem laulauan kapa. 


text:
<pb/>Au sa, natala bil arikek kana si vil alik pok anig ani nami mi lakat, taun natapo tav ainak ani mi seupok iau? 


text:
Mamaiten asi me abis ke singimi, nata agon ia si mang keve kuvkuvulan, using kitapo uli pakangai anig, ani ka koi iau si pasal na nanla pakangai animi. 


text:
Na si taun ang natan ago ve nami nata atogon inongos, parik natapa vil amaiten a sikei. Using kag inongos, keve tungara le Makedonia kita apunuk ia, asukang a parik natapa buk vil amaiten animi si bil lik pulakai, tung kana lak. 


text:
Napo mengen ta tutuman, val kana tutuman a Karisto singig, ta napo kus aminaung kuli oring ke, na ane nei keve palpal suke e Akaia, kipo tav angkoai si atakun ani kag kus aminaung. 


text:
Sa tukulai ina napo lau asukang suke? Using parik napa atogon imi e vingag? Parik! God kapo nas ta napo atogon imi. 


text:
<pb/>Au na sa napo abis ia, naka abis aliu lak ia, using napo buk ta ki ago ta atogon pangau an si kus aminaung pok tataria akorong, ta kari laulauan i abis kapo asukang palau val namem. 


text:
Using vap ang nang parik kipa aposel tutuman. Kipo abis palau asukang asi kari akipang animi, na kipo pokai aniria asi kari ararai val ke Karisto ta keve aposel. 


text:
Sikei tarapo tav taping. Ke Satan akorong ta lau using kapo pokai pok ania asi kana ararai val angelo minaungan. 


text:
Asukang a parik tarapa taping alava ani kana keve asosokai, man ki kun pokai pok aniria si kari ararai val keve katakai i lau korong. Akamusai iria ka asukang palau val kari abis. Keve mamaiten 


text:
<pb/>Naka anguan antok an, mi ago ta arai anig val napo igenen nio palau. Na man mipo arai anig val igenen nio palau, kapo ro mi lomon suai anig, asi kag kus aminaung tapai. 


text:
Kag mengen lava i kus aminaung, parik napa posong ia using a Volava kapo ainak, sikei napo posong asukang val igenen nio palau. 


text:
Arai ani oring ke, taun a igenen ang katame dot a isumi ani mipo kana keve asosokai, mila naung aro palau ania. Taun kata konem kami togtogon, vo kata bui imi si luk ani keve bil aongos, na taun ka vil alava ia, ka tavapat imi nei nomi, mita lomon suai palau ania. 


text:
Sa, napo mese using namemtapo ngau e matami, na matan lau asukang suke parik namemtapa abis ia? Saka bil an kitapo tav lolokovo si kus aminaung tatana, pua nalapo mengen luai val igenen nio, nau kapa napo tav lolokovo si kus aminaung tatana. 


text:
Au, kita polok si ri Eberaio nang? Nau kapa. Au, kita polok si ri Israel nang? Nau kapa. Au si tivuria nang ta Abaram? Nau kapa. 


text:
Au kipo asosokai nang si Karisto? Pua, vei nganing naka mengen val igenen nio, sikei nau, napo aunai luai aniria, si mamaiten i abis, taun miang nata ago nei akangbat, keve taun miang luai kita vis iau, taun miang nata lapo angasungai ani tapikon. 


text:
Potol a taun kita ngamis iau ta vuk ei. Sikei a taun kita so iau ta iat si kari vil punuk anig. Potol a taun nata puka kuli perengan nei laman. Nata voko pulakai nei laman tenei vong ve tenei ias. 


text:
Keve taun miang nata pasal pulakai, nata puka si molong, si ri vap tainau, si kungaria i kag patvap akorong, si ri vap i ngising, na nei mang keve rina lava, ane nei ring varasai palau, nei laman, na e kungaria i mang keve tasig kapau. 


text:
Nata abis akitmat luai, nata ago nei taun kitmat, vong miang nata tav rot singina, kata pat iau a buk angan ve buk inum, nata kovek i pok, nata mulak na kovek i vakup roron. 


text:
Na lakat kuli keve mamaiten aongos suke, nata nasai ani mamakus ve mamaiten si keve taun ani keve kuvkuvulan. 


text:
Man a si e iang kapo ngau, sa, nau parik napa kun nasai korong ania? Man a si e iang kapo savang, sa, parik napa vinga marala ani vopo asavang kak ang ania? 


text:
<pb/>Man mipo buk iau asi kag aminaung, kapo ro naka aminaung si bil ang kapo akalit tatag ta napo igenen malum. 


text:
God nia na tamana i Volava Iesu voiang posong ro ka ane singina asikei, nia kapo nas ta parik napa pege kapau. 


text:
E Damasko, ainoinoai lava si tulava Aretas kata asok ta ararai bat aulitai ani rina Damasko aongos asi kana teng akit anig, 


text:
na keve tungag ki asoung iau ane kevkev le nei matakoto i omo nei tepe lava, na nala sip pelek a kungana.<pb/>


text:
Kapo ro naka kus aminaung aliu. Kag mengen kapo tav pakangai ani mang sikei, sikei kantanem, naka pege tapai ta ararai na asasangai le si Volava. 


text:
Napo nas ta katapo atogon a igenen si kana angtogon ve Karisto, kata lapo asukang ta kalapo 14 a matas taunai ania, God kata songo alak ia ane pangkul, na parik napa nas ta kata pasal ta pukun vo si orodung, God kapo nas, sikei si taun ang kita sunguk alak ia ane si lapotol i metekuku. 


text:
Igenen ke, parik napa nas ia ta kata saka pasal an, si pukun vo si orodung, God kapo nas, sikei napo nas ta 


text:
kita sunguk alak ia ane nei rina talupus luai e pangkul, na kanla longong a mengen atailai luai ang, voiang kapo tav angkoai si nas ania, na kapo kitmat luai kapa ta ri vap ki posong ia. 


text:
Napo angkoai si kus aminaung ta igenen suke, sikei asi me kus aminaung tatag pok ka ago. Sikei naka kus aminaung palau ta nau napo igenen malum. 


text:
Sikei man nala kus aminaung tatana, parik nalapa igenen nio, parik. Using naka mengen ta tutuman. Sikei naka ago vei nala mengen ta bil miang parik mipa angkoai si arai ania si kag lau vo si kag keve mengen. 


text:
Asukang a naka ago ta akus ta keve bil petekai suke Volava kata akalit iau tataria, ani naka ago ta alalakas an tatag. Asukang a napo atogon a kui e pukun ig, napo uli ago velai ania, asukang ta Satan kapo asok kana asosokai si me dot akui anig, ani naka ago ta alalakas an tatag. 


text:
sikei kala atai iau ta, “Kag roron kapo uli angkoai si pakangai anim, using taun kupo ngau, nala asereiai ani kag kitmat singim.” Asukang a naka uruk alava ta napo igenen malum, using napo buk a kitmat i Karisto ka ago singig. 


text:
Asukang a napo uruk palau ta napo igenen malum, na kipo kilis iau, si ago neina i mamaiten, si vilvil akui, si taun kitmat, marai kag tung ani Karisto. Using taun napo igenen ngau, napo dual. Paulo kapo atogon ri Korinto e vingana 


text:
<pb/>Napo pege val igenen nio, sikei nami, mipo sulai anig asi kag pege asukang. Kavtapo ro ta mila alatun iau, using parik luai natapa rikek ani vap ang mipo taot iria val kami keve aposel tavirimok, kantanem natapo igenen palau. 


text:
Keve avibisan si arai kinle anig ta napo aposel, natala abis iria nei liuan imi, si lau i ananap kuvul ve mang keve akanangai na abis i vilvil ataping na keve abis tavirimok lava. 


text:
Saka bil an akorong natapo abis alava ia ani mang kuvkuvulan na nami parik? Kapo kovek. Sikei palau a bil, nau akorong parik natapa vil amaiten imi. Mi lomon suai ani lau rikek ke singig. 


text:
Mi longong! Nalapo usausa nang ani kag apotol i serei singimi. Parik nanpa serei si kag an vil amaiten animi. Parik napa buk kami togtogon, sikei napo buk imi akorong. Kapo lok ta inatus ki aiveven a tamaria, sikei tamaria ka aiveven iria using kakana ta inatus. 


text:
Anig, naka uruk palau si luk le singig akorong angkoai si kag ago, na e iang naka lis kapa kag to si angasik ani malanganto imi. Si man napo vinga roron animi, sa, mipo vinga rikek anig singina? 


text:
Tutuman natala uli sokotuk aro ani Tito si kana me serei singimi, na kuvul ve nia nala asok a mang tasig ang. Sa nang, Tito kata apupu imi, na kala luk palau a mang sikei a bil singimi? Parik. Namemlongta abis using a sikei palau a malanganto, na sikei palau a selen. 


text:
<pb/>Kana kapa, vei mipo sekpat nganing ta namempo mengen amadot e matami, si antok ta namempo daus. Parik! Namempo mengen e matana i God si kamem angtogon ve Karisto. Au na keve mengen aongos ang asi pakangai animi, keve tungag, nami ang napo atogon imi e vingag. 


text:
Using napo leng vei nganing man nala serei taun imi, namela arai ta kami lau kapo tav asukang val napo buk ia. Vei nami kapa mila kun arai ta kag lau mipo tav buk ania. Vei nanla serei sabonai ta mipo angkiki, angmata, angmamaralai, angneikitungai, mengen arikek, mengen musik angpokpokai, vilvil alava na tagoeng. 


text:
Napo leng vei nanla serei na kag God ka vil alik iau e matami na nala tangmata imi, using vap miang kitapo vil lau rikek aino, parik lak kipa lomon suai ani kari laulauan visuk, kari lau i panik, na keve lau rikek luai kipo abis ia nei ring malangas.<pb/>


text:
Nalapo usausa asi me serei asukang val kag vapotol i me arai animi. <n>Pongua vo potol a igenen, man ki mengen amalangas atutuman ta saka lau rikek an, ki vil saupai singina.</n> 


text:
Si apongua i taun voiang natapo ago kuvul ve nami singina, nata anonok imi. Kana kami mang anu si napo kovek lak. Ria kita abis a rikek ang, kuvul ve mang matan kapa, man name anguan serei pok an, parik luai napa angkoai si tav amiming aniria. 


text:
Mitapo buk arai atutuman ta Karisto kapo mengen si kalingag vo parik? Sikei mi malangas aro ta nia parik kapa malum si vil akorong animi, parik. Ka kitmat luai nei liuan imi. 


text:
Arai, si kami malangas ta kita atakuk ia kuli ngakputuk na katapo malum, sikei kana kapo to ta kitmat i God. Au na namem, si kamem angtogon ve nia, namempo ngau, sikei si kamem serei singimi, namem serei kuvul ve nia ta kitmat i God. 


text:
<pb/>Mi tikon tuk aro luai pok imi akorong, asi arai korong ta mipo tung akit aro si lomlomon. Mi sui atokngai pok animi. Au si mipo tav malangas nang ta Iesu Karisto kapo ago singimi? Sikei, vei nganing kami lomlomon kapo nem palau. 


text:
Sikei namempo sokotuk a God ta mi ago ta bil arikek an, parik using asi me arai animem ta namemtala bil aro luai, parik. Sikei using namempo buk ta mi bil aro, kantanem kapo ararai val namemta tav bil aro. 


text:
Using namempo uruk palau lak si kamem malum na kami dual, na namempo sokotuk ta mi serei atalupus aro. 


text:
Napo vil a keve mengen ke kana using napo ago akipai animi, ani man nanla serei singimi, parik nalapa atogon mengen madot animi, kuli roron ke Volava kata lis iau tatana, asi pakangai animi, na parik ta si galang. 


text:
<pb/>Akamusai ina keve tasig, kag posong ro ane singimi. Mi lomon pokai. Longong kag sokotuk. Ka sikei palau kami lomlomonai. Mi ago velai ani marip si kami to. Na God ka ago ve nami, nia kapo tukul bung i vinga ro na marip. 


text:
Mi kun posong aro angpokpokai animi velai ani lulus daus. Kara keve vap daus aongos kipo alis kari posong aro taun imi. 


text:
<pb/>Roron si Volava Iesu Karisto, vinga roron si God, na lau i angtunganan aro le si Malanganto Gogoai ka ago singimi aongos.<pb/>


text:
Nau a lapan matukal, napo alis a panbuk ke taun ua, numai aina i songo ta God, ve kam inatus. Napo atogon atutuman imi e vingag. Na parik ta nau papalik, sikei riria aongos kapa vap ang kipo nas a tutuman. 


text:
Roron, ngorem na marip le si God tamara na le si Iesu Karisto, kana nat, ka sinong singira ani tara atutuman na tara vinga roron. Tutuman na vinga ro 


text:
<pb/>Natala uruk alava si sabonai ta mang matan i kam inatus kipo pasal si selen i tutuman, asukang val tamara kata pinipini ira. 


text:
Numai a aina ro, kana parik napa salik anim ta mangsikei a pinipini tanginang, parik. Taratala nas ia le si ainoai i taun ta tara vinga ro angpokpokai anira. 


text:
Au na vinga ro kapo asukang ke ta tara longong kana keve pinipini na tara pasal using ia. Val mitala uli longong ania le si ainoai i taun, kana pinipini kapo pini ira ani tara pasal si selen i vinga ro. 


text:
Keve katakai i kapau miang kilapo pasal pulakai e kuli rina. Vap ke parik kipa ainak ta Iesu kata mela to ta to i pukun. Matan akalkalit asukang kapo pasal le si vo kapau ang, nia vopo susual ang ani Karisto. 


text:
Mi aiveven vei bil roron ang mipo abis taun ia kala kovek pelek imi. Sikei mi aiveven ani mian luk a seupok kirol ang. 


text:
Man a mangsikei kapo sang aino pelek a pinipini si Karisto, na parik kapa anguan pasal an singina, parik kapa kun atogon ani God. Sikei man kapo pasal si pinipini si Karisto, kapo atogon a God kuvul ve kana nat kapa. 


text:
Man a mangsikei kala serei singimi ta mang akalkalit petekai, mi ago ta songo alak an ania ane nei lu. Mi ago ta uruk suak an ania. 


text:
Man a mangsikei kapo uruk suak ani igenen asukang, e iang kapo siang kuvul ve nia si kana abis rikek. Akamusai i mengen ve posong ro 


text:
<pb/>Napo atogon a keve mengen miang asi kag salik anim tatana, sikei naka ago ta salik an si panbuk, using napo buk an serei na tarung angmemengenai akorong ani kara uruk ka tapunuk. 


text:
Nau a Simon Petero, asosokai si Iesu Karisto, na kana aposel. Napo alis a panbuk ke taun imi, mipo kun atogon ani lomlomon talupus ke palau val namem, voiang kapo tukulai ina si kana lau korong kara God na katakai i vilvil ato, Iesu Karisto. 


text:
Roron na marip ka uli duk alava singimi, le si kami angtogon ve God na Iesu kara Volava. God katala akanangai anira ani kakana 


text:
<pb/>Keve dual aongos le si kana kitmat lava, taralapo atogon ia angkokoai asi kara to na abis val kana vubuk, using taralapo angtogon ve vo songo ang anira kuli kana maumausan na kana miminaungan roron. 


text:
Au na si keve bil suke taralapo tauia ta kana keve mengen miminaungan lava, na le iang selen kalapo matung animi si luk ani kana laulauan gogoai, mi kalakala pelek a kuli rina tagoeng ke, voiang kapo tukulai ina si vubuk rikek. 


text:
Asukang vang, mi dual alava lakat kuli kami lomlomon, mi atogon a laulauan korong. Na lakat kuli laulauan korong ang, mi atogon kapa na malangas. 


text:
Na lakat kuli malangas ang, mi saupai aro pok animi. Na kuluna mi atogon a laulauan i tung akit aro. Na singina kapa mi uli abis val kana vubuk a God. 


text:
Na lakat kuluna, mi pakangai angpokpokai animi val angtasimal roron. Au na akamusai, mi atogon a laulauan i vinga ro. 


text:
Io, using man mipo atogon a keve laulauan suke, na ki polok aduk si kami to, nganlak ka vil asereiai ani uai roron i kami angtogon ve kara Volava Iesu Karisto. 


text:
Using man a sikei kapo kovek i keve laulauan suke, ninia vanang kapo mataba na kapo arai akudik palau, na kalapo lomon taun ta lenginang katala daus pelek kana keve lau rikek kavang. 


text:
Asukang keve tungag, mi atokngai adual, na mi lomon akit a songo na akenai ang animi. Using man mi abis ia asukang, parik kapa angkoai luai si mi ngau korong. 


text:
Na ki songo alak aro luai animi ane nei vainagoan tokos ang si kara Volava na katakai i vilvil ato, nang Iesu Karisto. 


text:
<pb/>Asukang a naka uli mengen lak animi ta keve mengen ke, kantanem milapo nas iria lenginang na milapo tung akit si tutuman ke milapo atogon ia. 


text:
Taun napo teng lak a vuk to lik ke, napo naol ia ta naka uli akaisap ani lomlomon imi taun napo mengen imi ta keve mengen ke. 


text:
Using napo nas ta oring lik nala papelek a pukun ke, val kara Volava Iesu Karisto katala amalangasai anig tatana. 


text:
Au nambang, napo buk alava ani man nala pasal suai, mi uli angkoai lak si lomon pok ani keve mengen ke. Miminaungan si Karisto na mengen si ri kus amalangas aino 


text:
<pb/>Io, using taun namem tapo mengen imi ta kana kitmat na kana serei kara Volava Iesu Karisto, parik namemtapa luk le si keve akuskus palau, parik. Sikei namemtapo mengen ta bil ang namemtala arai ania ta matamem akorong, nang kana sinsinong lakat. 


text:
Using a God tamana katala alis ia ta asan kapo roron na kapo minaungan, na si taun ang, kalingana kuvul ve maumausan tavirimok lava kala serei le si kana sinsinongan lakat luai e pangkul asukang ke, “Kana kag nat vubukan luai. Napo uruk alava luai ania.” 


text:
Kalinga ke, namemta longong ia si taun ang namemtapo tung kuvul ve nia kuli put daus ang, na kata songosongo asiang taun ia le metekuku. 


text:
Sukana vang katala akikit ta keve mengen ang mamain ta katakai i kus amalangas kitala mengen tatana. Na kana, kalapo kakara. Kapo ro mi uli usausa si abis using ania. Using kapo asukang val alimang kapo mang nei ring vong, tung si kala tangat na kalto i tangat kala mang nei pakangat imi. 


text:
Laba luai ina, kapo mamaiten ani mi kinle ta kapo kovek luai ta ring sikei a mengen nei salsalik daus kapo serei le si nas si katakai i kus amalangas, kapo kovek. 


text:
Using a keve mengen roron ang, parik kipa serei le si vubuk si igenen, parik. Sikei, Malanganto Gogoai kapo tak atadut iria na kipo kus using palau a mengen le si God.<pb/>


text:
Sikei, katapo atogon kapa na ri katakai i kus amalangas kapau nei liuan i kara vap aino. Asukang palau val nei liuan imi nang, ka atogon lak a keve katakai i akalkalit kapau. Na ki luklukai alak musik ani matan akalit kapau asi galagalang. Laba ina ta, nganlak ki agel suai ani tavirimok i Volava vo samui apok ke aniria. E iang ki asumsumal luai ani kui rikek ang aniria pok. 


text:
Vap miang nganlak ki using iria si kari mamain ta laulauan i nau varas. Au na le iang, mang vap, kala remrem aniria asi mengen arikek ani selen i tutuman. 


text:
Nganlak ki luk samui singimi asi amasung ani kari neikitung le si keve akus kapau ki apasa imi tatana. Sikei, a saupai asi mat, val le kabang le, kapo matung usausa aro kokoai aniria. Kari kui kapo tungai koai aniria akorong. 


text:
<pb/>Arai aro ani kana keve selen a God. Aino, keve angelo po bil arikek ang, parik katapa tengteng apok iria. Sikei kata so asiang tataria ane nei rina i kui ani keve taun, voiang kian lapo ago nei gogotan si ring vong gup, kokoai ani taun i saupai. 


text:
Na kuli rina aino ang, parik katapa teng apok ia, sikei kata bungum suai aniria kitapo misag ania. Sikei Noa, igenen po uli akuskus ta lau korong ang, kata asapang ia kuvul ve mang limalengua. 


text:
Na vap ang nei ngono rina ke Sodoma ve Gomora, kala saupai ta ka ani asip luai aniria. Na e iang kala amatung amalangas a selen ang, ria kipo misag ania, kian kun siang singina. 


text:
Au na igenen korong ke Lot, kata asapang ia using katapo uli mamakus alava ani keve laulauan mimitikan luai si vap po putuk saupai nei rina ang. 


text:
Using a igenen korong ke katapo ago nei liuan iria si keve taun aongos. Keve lau i putuk saupai ang kata arai ania, na ka longong ia, kita aunai vil amakas alava luai ani malanganto ina. 


text:
Sukana Volava kapo nas kana selen asi akala ani vap po using ang ania pelek kari keve mamaiten. Na ani ri vap rikek, asi amiming aliu lak aniria tung si taun i saupai e mung. 


text:
Na bil ke ka pasal luai taun iria kipo longlongongai ani kari keve vubuk rikek i pukun, na kipo arai alik ani ri katakai i saupai. Kipo tava ani lolokovo luai na kipo vangang lava, na parik kipa leng ani mengen arikek ani mang matan kitmat kipo ago nei pangau. 


text:
Sikei ri angelo, vap po tavirimok ve madot luai ang, parik kipa saupai som aniria e matana i Volava. 


text:
Vap ang nang, kipo mengen i nau varas si keve oring voiang kipo tav nas ania. Kipo bil val ri vongo, na kipo tava ani nas. Kita serei kuli rina ke asi kong akit palau na ngarunguk. Asukang a matan vap suke ki kun mamat palau val ri vongo. 


text:
Saka kui an kitala asereiai ania, ka sang taun akorong pok iria. Kipo uruk alava si vil ani matan lau i nio tenei ias lava, na asukang kipo amimirikan si matan angan kuvul ang ve nami, taun kipo abis alava kari matan uruk kapau. 


text:
Putuk osongon kapo uli duk singiria, parik kipa angkoai asi kamus ta abis ani lau rikek. Kipo bui ri vap asi kari uak, kilapo katak ta keve selen lik pulakai asi kamkam using ani tauia. Vap ke kilapo siang luai si malgai si God. 


text:
Kitala papelek a selen korong na kilapo pasal si selen ang si Balam, nat ke si Beor, voiang katapo buk alava na kapkap kata luk ia le si kana lau rikek. 


text:
Sikei katakai i kus amalangas nio ke katala luk a ngangapokai si kana lau rikek, using a dongki, vopo tav mengen korong ang, katala mengen korong na kala atakun ia. 


text:
<pb/>Vap ang nang kipo asukang val keve sung kovek i laman. Kipo asukang val ulung voiang a malu lava kapo mal suai pulakai ania. Lenginang a ring vong gup luai kalapo usausa aniria. 


text:
Using le si matan kalinga gulgul ipo aminaung ang tataria, kipo bui alulupusan ri vap asi apunuk ani kari keve vubuk i pukun. Na si lau ang nganlak ki apupu luai ani vap la papelek amukmuk ang ani ri vap lok. 


text:
Kipo palapalatung kapau iria ta ka atogon a kalakala, sikei riria akorong pok kipo ago nei pipisan i kari to rikek luai. Using man a sa kapo saupai ani to si igenen, sukana kalapo ago si pipisan i bil ang. 


text:
Using man kitala sapang pelek a tagoeng i kuli rina ke, le si kari la nas ani kara Volava na katakai i vilvil ato, Iesu Karisto, sikei kianla anguan pasal taun ani keve lau ang na kala karaunai aniria, pua, ka rikek luai vang aniria ani kitapo saka pok an aino. 


text:
Man pala parik kitapa nas a selen i laulauan korong ke, ka pen ro lik aniria. Sikei kana, kala aunai rikek luai, using e mung i kari la nas ania, kitala aliuliu ataliung pok pelek a saupai daus ang kitala luk ia. 


text:
Kapo tutuman a kinkinle ke aniria ta, <n>Kauvek kan angan pok a sa katala mutakai suai ania,</n> na vongo, kantanem katanla asising le, sikei kan bunim pok nang nei levlev.<pb/>


text:
Keve tungag ro luai, kana kag apongua i panbuk i salik ane singimi. Na si ngono panbuk aongos, napo alomon pok imi asi tak atadut ani vingami ani mi uli lomlomonai aro. 


text:
Mi lomlomonai ani mengen ang ri katakai i kus amalangas daus kitapo uli mengen tatana aino, na mi lomlomonai kapa ani asok tapai ang si kara Volava na katakai i bil ato, nang kami keve aposel kita alis imi tatana. 


text:
Ainoai i bil asi kami nas ania ta, si akamusai i taun ri vap alalakas kime serei, na ki apuak imi, sikei ki using akorong kari keve vubuk rikek. 


text:
Na ki mengen asukang ke, “Man sa vang kapa tutuman a palapalatung asi serei pok ke ta Iesu? Using le si taun ang kara keve vap aino kitala mamat singina, keve bil aongos ke kipo matung asukang lak val le si tutapongai i asisinong.” 


text:
Sikei, kipo dual si alele ani oring ke ta, metekuku katapo ago le kabang le, na kuli rina kata serei le nei laman, using God kata posong ta laman ka tapagal. 


text:
Au na le si nguruna i God kapa, kana si taun ke, metekuku na kuli rina ka teng akitan, kokoai asi ni nei kut, na asi akamusai luai ani vap po misag ang ani God, si taun i saupai. 


text:
<pb/>Sikei, mi ago ta lomon taun ani sikei a oring tutuman ke, keve tungag ro. Si ararai si Volava, sikei a mangias kapo asukang palau val 1,000 na matas, na 1,000 na matas kapo asukang palau val sikei a mangias. 


text:
Volava parik kapa amomole ani asereiai atutuman ani kana palapalatung, parik. Mang matan kipo sekpat ta kapo amomole, parik. Sikei kapo kokoai ananap animi, using kapo misag ani mangsikei ka mun. Kana vubuk ta ri vap aongos ki lomon pokai. 


text:
Sikei, ka serei kana taun a Volava, asukang val igenen tainau kapo nas ani serei. Metekuku ka tamus suai velai ani gulugulung lava, na asisinong i nei pangau ki ni sip aongos luai. Na e kuli vunep, asisinong aongos, ka tagoeng suai. 


text:
Au na using a keve bil aongos ka kamus palau, sa singimi? Mi saka matan vap an? Io, kami to kapo ro ka daus luai, na mi pasal using kana vubuk a God, 


text:
si taun mipo atu lomlomon, mipo aisuisul ta kana taun a God ka serei sumasuma. Taun ang man ka serei, metekuku aongos ka ni asip luai, na ri asisinong aongos i nei pangau ki tamit palau si ngan manas ina. 


text:
Sikei, tarapo atumata taun a metekuku na kulirina tanginang, asukang palau val kana palapalatung. Na e iang nei vainagoan gogoai ang, kapo rina i lau korong. 


text:
<pb/>Au, asukang keve tungag ro, taun mipo atumata ta keve bil suke, mi atoktokngai amadot ta man kala serei, ka arai ta milapo rangrangis, kovek i oring asi mengen arikek animi singina, milapo ago i luai ve nia. 


text:
Mi kinle aro kana lau i ananap kara Volava, ta kapo tukulai ina si kana lomlomonai asi vil ato ani ri vap. Kapo asukang palau val tungara roron ta Paulo kata kun salik kapa animi tatana, le si kana masam i alis ta God. 


text:
Si kana keve panbuk aongos, katapo uli mengen ta matan bil ke palau. Kapo atogon kana mang keve mengen kipo lau velai kitmat lik asi nas, voiang a vap po tav luk pinipini, na vap po tung angpok palau ang, kipo uli asaul apetekai ania. Na kipo asukang palau kapa si mang keve salsalik gogoai, sikei ki puka singina. 


text:
Asukang, keve tungag ro, using milapo nas lenginang ia, mi aiveven akit imi, vei nganing mila longlongongai ani kapau si vap putuk saupai ang, na mila uak pelek kami tungtungan kitmat ro. 


text:
Sikei, mi polok alak si kana roron na si kami nas ani kara Volava na katakai i vilvil ato, Iesu Karisto. Kakana na urmaus, le si taun ke na ane no, na ka kovek ta akamusai ina. Tutuman.<pb/>


text:
Nau Paulo, Siluano na Timoteo, namemtolpo alis a panbuk ke ane singimi vap lomlomon i Tesalonike, mipo ago e kungana i God tamara na Volava Iesu Karisto. 


text:
<pb/>Keve tungamem, kapo ro animem asi uli posong aro ani God, using kami lomlomon katala polok alava, na kami vinga ro taun imi angpokpokai kalapo kun laba luai. 


text:
Asukang a namempo aminaung marai imi e mataria i kana mamain ta kuvkuvulan a God, marai kami tung akit na kami lomlomon si keve bil i vilvil akui na atokngai mipo uli duai aniria. 


text:
Keve maiten ke kipo serei asi mengen amalangas animi ta kana saupai a God kapo korong aro. Singina, kapo taot imi ta mipo ro angkoai si atogon ani sinsinong si kana vainagoan. Ninia palau nang a tukulai ina na mipo asalak a maiten ke. 


text:
Ka luk suai ani makus pelek imi mipo mamakus, na singimem kapa. Na bil ke ka serei si taun ang a Volava Iesu ka serei pok singina, nei ureurek lava i kut le metekuku ve kana keve angelo madot. 


text:
Au, na ka amiming a vap ang kipo tav katak ve God, na ria kapa parik kipa using a mengen i akus ro i kara Volava Iesu. 


text:
Vap ke ki an ago nei amiming kitmat asikei, na ki ago luai ta arai an ani Volava na kana kitmat lava luai. 


text:
Io, na taun kame serei, kakana akorong ta matan vap ki sung pukun asi amaus ania na ki man ia. Nami, mipo palak ve vap ke using mitala kun lomlomon ta akus ang namemtala akus imi tatana. 


text:
Au, si keve bil aongos suke, namempo uli sokotuk ta God nia ka taot imi ta mipo ro angkoai si ago si kana selen voiang katala songo imi si pasal singina. Na ka li kitmat animi ani keve lomlomonai ro ang mipo togon ia, ki serei atutuman. Na keve abis ang mitala tutapongai ania si kami lomlomon, ki uai. 


text:
Kamem sokotuk kapo asukang ani kana asan a Volava Iesu ka mang miminaungan singimi, na nami kapa mi mang singina, using kana roron kara God na Volava Iesu Karisto.<pb/>


text:
namempo buk imi ta mi tung akit na mi ago ta amalak leng an si kus amalangas, vo mengen i selen vo ta panbuk atungai animem. Mi ago luai ta atu talinga si keve mengen suke ta kana taun a Volava katala liu. 


text:
Mi ago luai ta longong an using ki ago ta kapau an animi asukang. Using parik kapa serei kana taun a Volava tung si marala misagai lava ka serei aino. Na si taun ang, igenen putuk saupai kamela serei amalangas. Kapo igenen rikek luai, asi kui asikei. 


text:
Ka agel suai, na ka posong alava pok ia ani keve bil ang ri vap kipo kin iria ta kipo god, keve bil ang kipo soturungai serei singiria. Ka atung alakat pok ia si ring atailai ke God, na ka posong pok ia ta nia akorong kapo God. 


text:
Natala mengen imi ta keve bil ke si taun ang natapo ago lak ve nami singina. Sa, milapo lomon taun kag mengen? 


text:
Mipo malangas a sa kapo teng akit lak a igenen ang, asi kana tav serei amalangas, tung si God ka ainak ania. 


text:
Kitmat i Satan kalapo abis musik lenginang, sikei vopo teng akit ani igenen ang, ka teng ia tung si kana taun ka kamus. 


text:
Au, na e mung man kala atolongon ia, igenen ang ka serei e ring malangas. Na Volava ka serei pok na ka akamusai suai luai ania ta mengen i nguruna. Kana miminaungan ka ngan punuk ia. 


text:
Au, ani igenen ang, taun kame ago singina, ka abis ta kitmat i Satan na ka asereiai ani bil miang i vilvil ataping na akanangai kapau. 


text:
Nei kana mamain ta abis rikek ka ausingai alok aniria, vap ang ki an kui asikei, using kipo misag ani kana ngorem tutuman a God, voiang ki angkoai si to tatana. 


text:
Ani ria aongos kipo tav lomlomon ta akus tutuman, na kipo uruk using a lau rikek, ki asalak kana saupai a God asi kari kui asikei. Vilvil ato 


text:
<pb/>Sikei nami keve tungamem i po buk ta Volava, kapo ro animem asi uli posong aro ani God using katala songo le kabang imi ani mi teng a to si kami lomlomon ta akus tutuman, na si Malanganto Gogoai voiang kata atung imi ani nami ke God. 


text:
Vola ro using si kalingamem katala songo imi asi kami atogon ani mengen ro suke ani mi paus papakangai lak si kana miminaungan a Volava Iesu Karisto. 


text:
Au, e iang keve tungamem, mi tung akit. Teng akit si mamain ta akalit, nang namemtala alis ia si laulauan i mengen vo nei panbuk kapa. 


text:
Namempo sokotuk ta kara Volava Iesu Karisto, nia akorong ve God tamara, nang kata vinga ro taun ira na kata alis palau ira ta uruk asikei na lomlomon tokos, 


text:
Asi akamusai, keve tungamem, mi sokotuk a God animem, ani akus ro i Volava ka pasal apapanai sumasuma na vap miang ki uruk singina, val nami aino. 


text:
Mi sokotuk kapa ani God ka akala imem pelek a vap po uli asia kopos ke animem kipo rikek luai. Using parik kapa tutuman ta vap aongos kilapo atogon lomlomon. 


text:
Si kami angtogon ve Volava, namempo nas ta mitala uli abis aro si kamem keve asok. Namempo atumata ta mi anguan pasal akit asukang an. 


text:
Kamem sokotuk ta Volava ka ausingai animi ani mi nas kana ngorem a God e vingami, na mi nas kana lau i tung akit a Karisto. Ago palau ka ago 


text:
<pb/>Keve tungamem, namempo atakun imi si asan i Volava Iesu Karisto, ta mi ago ta angkatakai an ve saka tungami, nia kapo ago palau na parik kapa to usiusing a akalit ang mitala luk ia singimem. 


text:
Using nami akorong, kapo roron ta mi using kamem atoktokngai. Parik namemtapa ago palau si kamem po ago ve nami, 


text:
na parik kapa namemtapa angan palau ta ring saka men pok an, na namemta tav samui ania. Kapo tav asukang. Kata pat imem a uli abis tenei vong na mangias kapa, ani ka ago namem amaiten imi. 


text:
Au, na kamem abis lava asukang, parik kapa supsupai ina ta namempo tav ro angkoai si sel ani papakangai asukang, parik. Sikei asi atulisai animem, ta namempo kami kankanuai ro asi using. 


text:
Au, na si kamem po ago lak ang ve nami, namemta lis imi ta saupai asukang ke. Man a igenen kapo misag ani abis, ka ago kapa ta angan an. 


text:
Namemtala longong ta mang matan imi kipo ago palau, na parik kipa abis. Pukun iria kapo telan amadot ta bil palau. 


text:
Ani vap asukang, namempo asok amadot iria e matana i Volava Iesu Karisto, ani ki lomlomonai aro na ki abis asereiai ani pok ang ki angan lak ia. 


text:
Au, na man a mang anu kapo tav using ani kamem ngangaiga nei panbuk ke, mi ararai aro luai ania, na mi ago luai ta tintino kuvul an ve nia, asi kana mamaila tapai. 


text:
Sikei, mi ago ta atogon lomlomonai ania ta kapo igenen rikek. Mi tatapokai aro palau ania val kapo tungami. Posong ro angtaliungai 


text:
<pb/>Namempo sokotuk ani Volava i luai, ninia akorong ka lis imi ta kana luai, si saka selen an, nei keve taun aongos. Volava ka auai ve nami aongos. 


text:
<pb/>Nau Paulo, napo salik a mengen i posong ro ke, using kapo kag selen si keve panbuk aongos, si akanangai ta kakag ta panbuk. Io kana vang nia. 


text:
Nau Paulo napo aposel ani Karisto Iesu le si kana vubuk a God, using a mengen tutuman i to, nang tarapo to tatana si kara angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Napo alis a panbuk ke ane singim, Timoteo, numai kag nat ro. Roron, ngorem na marip ane singim le si God tamara na Karisto Iesu kara Volava. Tung akit si akus ro 


text:
<pb/>Napo alis kag posong aro si God, voiang napo abis ania asukang val kag vap aino kita kun abis ania. Napo atogon a malangas ro ke ta si kag abis ania, vingag kapo daus. Io, na tukulai i kag posong aro using si keve taun aongos napo uli lomlomonai anim si kag keve sokotuk. 


text:
Napo lomlomonai ani tutuman i kam lomlomon. Matan lomlomon ang ri tivum ta Lois ve rinam ta Eunike kita atogon aino ia, na napo nas ta kana kupo kun atogon ania. 


text:
Au, le si oring suke napo buk anguan sulai an anim ta ku aureurek atanginang a alilis ang God kata alis ua tatana si taun ang natala akanangai anim singina. 


text:
Using a God parik katapa alis ira ta lau i lolokovo, parik. Sikei kata alis ira ta kitmat, lau i vinga ro, na lau i saupai aro pok anira. 


text:
Asukang na ku ago ta leng an ani akuskus amalangas ta kara Volava, na ku ago ta leng an marai kag po ago nei gogotan ke. Sikei ku tung ve nau si kui ke na tarung sunguk na akus ro si kitmat i God, 


text:
nia katala asapang ira na katala songo ira ani tara kakana asikei. Parik ta si mangsikei a sa taratala abis ia, parik, sikei si kana lomlomonai akorong na kana roron, nang kata atung ia anira si Karisto Iesu aino le kabang. 


text:
Au na kana vang si taun ke katala serei e ring malangas si kara katakai i vilvil ato Karisto Iesu, nia kata goeng suai ani kitmat i mat na ka asereiai ani to asikei asukang val akus ro ina kapo mengen amalangas tatana. 


text:
Io, na ani akus ro ke, katala atung iau ani naka abis ania, asukang ta katakai i amalmalangasai, aposel, na katakai i akalit. 


text:
Si oring suke vanang nalapo siang nei kui ke. Sikei parik napa leng. Using napo atogon kag igenen natala atung kag lomlomon singina. Napo nas luai ta nia kapo angkoai si aiveven akit ani sa natala alis ia e kungana tung si taun ang e mung. 


text:
Kag keve pinipini anim, ku usiusing aro ia na kam akalkalit ka sikei palau val natala atai ua. Ku teng akit si lomlomon na lau i vinga ro si kam angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Ku aiveven aro na mengen tutuman ang kutala luk ia, si kitmat i Malanganto Gogoai, nang kapo ago ve tara. 


text:
<pb/>Kupo malangas ta keve tungara aongos e Asia kitala sang pelek iau. Ri Pugelo ve Eremogenes kapa. 


text:
Kag sokotuk mete Volava ta ka akalit ta kana ngorem si kana patvap a Onesiporo, using kata mepo uli auruk anig na parik katapa leng ani kag po ago nei gogotan ke. 


text:
Kag sokotuk mete Volava ta ka ngorem ia si taun ang man kan tung e matana. Kupo nas aro kana keve laulauan ipo pakangai ang anig e Epeso.<pb/>


text:
Au ani keve pinipini ang nata pini ua tatana e mataria i vap miang, napo buk ani ku alis ia si vap ang ria kipo vap atutuman na kipo angkoai si atatai aro ani mang matan. 


text:
Katakai i visvis parik kapa volvolai pulakai si keve telan palau i to ke, parik. Sikei kapo uli buk ani ka auruk kana tulava. 


text:
Asukang kapa si katakai i sang aro. Parik kapa angkoai si luk ani kuku miminaungan ang man parik katapa using akorong a keve saupai i sang ang katapo sang singina. 


text:
Au na katakai i abis matang kapa, man katala abis alava, nia kapo ainoai i igenen asi luk ani palpal i uai i kana matang. 


text:
<pb/>Ku lomon akit a Iesu Karisto, kata tapasuk pelek a mat na kapo tivuna i David. Nia na akus ro ke napo tung ania. 


text:
Tukulai ina na namelapo matung nei gogotan ke val katakai i bil arikek. Sikei mengen si God, parik kapa angkoai si ki got korong ia. 


text:
Asukang vang a napo sunguk a keve mamaiten aongos ke, ani vap ang God kata songo iria, ki kun luk kapa ani vilvil ato si Karisto Iesu, kuvul velai ani miminaungan asikei. 


text:
Au na man taratala tung akit nei kui, tara an kun sinong kuli sinsinong i saupai ve nia. Na man taratala gel suai ania, nia kapa ka kun gel suai anira, 


text:
na man taratala tav tutuman, sikei nia lak kapo uli tutuman, using parik kapa angkoai si gel suai pok ania. Katakai i abis ro 


text:
<pb/>Ku uli alomon pok aniria ta keve mengen ke. Pini amadot iria e matana i God ani ki ago ta angsual an ta keve mengen palau. Kapo tav pakangai na kapo vil arikek iria kipo kolongong. 


text:
Ku atokngai amadot ta ku tung e matana i God na ka ainak anim val kana katakai i abis ro. Na e iang ka kovek i bil ku mese singina, na ku uli vil atapalas aro ani kana mengen tutuman. 


text:
Sikei keve mengen tangis palau i agel ani God, ku ago ta telan an tatana. Using ria nang kipo uli mengen asukang, nganlak ki aunai pasal akipai ani God si kari keve rikek. 


text:
Kari matan akalkalit kapo asukang val makas rikek na nganlak ka angkoai si angan ani pukun i nei kuvkuvulan aongos. Nang a mang pongua iria ta ri Umenaio ve Pileto, 


text:
kilongtala pasal suai ani akalkalit tutuman, using kilongpo mengen ta lenginang a vap mat kitala tapasuk pok. Na sukana kilongla vil atagoeng a lomlomon si mang matan. 


text:
Sikei kantanem, kana kelkelai tokos a God kapo tung akit, na katala akanangai ania ta mengen ke, <n>Volava kapo nas iria, vap ang kakana,</n> na man a sikei kapo mengen amalangas ta asan i Volava, ka papelek a lau rikek. 


text:
Man a vainagoan lava, na kapo atogon a mamain ta asisiang neina, parik ta riria aongos kipo keve asisiang miminaungan. Sikei mang matan kipo keve bil visuk palau. Matan asisiang miminaungan ang ki abis a keve avibisan talupus tatana, na mang matan asisiang, parik. 


text:
Au na man a sikei katala vil adaus pok ia pelek a keve bil visuk, io kalapo asisiang vanang ani avibisan talupus, ila itoiton adaus angkoai si vo taukai ina ka uruk singina. Na kalapo usausa aro ani keve avibisan ro aongos. 


text:
Ku sip pelek a keve vubuk rikek i natung, na ku sang using a lau korong ve lomlomon na vinga ro na marip, kuvul ve ria kipo songo serei si Volava ta vinga daus. 


text:
Ago ta atu talinga using ani nio vo igenen tav nas, using kupo malangas ta kipo tak aserei a keve marala duk. 


text:
Asosokai si Volava ka ago ta igenen marala an, sikei ka uli pakangai ani ri vap, ka igenen katak ta pinipini na ka uli vinga marip. 


text:
Au na ria kipo buk tubat ania, ka pini aro iria ta vinga marip, velai ani lomlomon ta God ka atun kinle iria ani ki lomon pokai na ki pataun a tutuman. 


text:
Asi kari lomlomonai aro pok na ki salai si kana liliangus a vopo petau ang anira, voiang katala kong akit iria tatana asi kari using ani kana vubuk.<pb/>


text:
Kana napo buk ani ku malangas ta si akamusai i taun ka atogon a keve matan taun rikek luai ki serei. 


text:
Using ka atogon vap ki lomlomonai papalik pok tataria, ki buk using a kapkap, ki alalakas, ki amas, ki mengen arikek, ki sualpok a keve tamaria, ki tav poso aro, ki visuk, 


text:
ki kovek i ngorem, ki tav lomon suai, ki mengen musik, ki tava ani saupai aro pok aniria, ki bis sumasuma, ki misag ani lau ro, 


text:
ki katak ta apupu, ki marala sumasuma, ki uli mengen ta ria kipo ro, na ki uli sang using ani mamain ta uruk, sikei si auruk ani God kipo tava. 


text:
E komo iria, kipo kapau ta kipo using kana vubuk a God, sikei kitmat ina, kipo gel suai ania. Ku ago akipai luai ani vap asukang. 


text:
Using kipo vap katak ta lak lu pulakai asi tak suai ani ri aina ngau, voiang kilapo asalak kari keve asasalakan lava i kari keve rikek, na kari mamain ta vubuk rikek kapo saupai aniria. 


text:
Vap rikek suke, kipo asukang palau val ngono tauan ke ri Ianes ve Iamberes kilongta angsual ve kana abis a Moses, using riria kapa kipo kun angsualai ve mengen tutuman. Vangang iria kapo vong luai, au na ani akalkalit ro i lomlomon, kitala atolongon luai ania. 


text:
Sikei ki ngau sumasuma using kari nio ka malangas si vap miang, asukang val ngono tauan suke. Akamusai i sokotuk lava ani Timoteo 


text:
<pb/>Sikei numai, kutala nas aro kag keve akalkalit, na kag keve laulauan i to, kag dual, kag lomlomon, kag vinga ananap, kag lau i vinga ro, kag lau i tung akit, 


text:
keve mirik na kui natala kui tatana si sa kitala abis ia singig e Antiokeia, e Ikonion na e Lustara. Sikei keve bil aongos suke, Volava kata asapang iau pelek iria. 


text:
Io, kapo asukang, riria kipo buk using ani kana laulauan a God si kari angtogon ve Karisto Iesu, ki nas aro na vilvil akui. 


text:
Au na ri vap rikek, ri katakai i kapau ki pasal taun a rikek asi kari an rikek luai. Ki dual si kapau ani mang matan, na mang matan kapa ki kun kapau aniria. 


text:
Sikei numai, ku pasal akit si keve pinipini ang kutala luk ia, na kulapo nas luai ani tutuman ina. Using kupo nas a vap ang kitala alis aino ua tatana. 


text:
Kupo malangas ta le si kam po nat lik ang, kutala uli katak ta mengen i salsalik gogoai, nia kata amalangasai anim asi kam luk ani vilvil ato kuli kam lomlomon si Karisto Iesu. 


text:
Keve mengen aongos i nei salsalik kapo kalingana i God. Na kapo ro si pinipini, tatapokai, vilvil akorong, na akatak ani ri vap asi kari using ani lau korong. 


text:
Au na le iang, kana igenen a God ka usausa aro luai si abis ani mamain ta avibisan roron aongos.<pb/>


text:
Napo mengen ua e matana i God na Karisto Iesu, nia ka saupai lak ani ri vap to kuvul ve ria kitala mat, au na using kana serei pok na kana saupai papanai, kana kag mengen kitmat anim asukang ke. 


text:
Ku akus amalangas ta kana mengen, na ku uli usausa si taun roron na taun rikek kapa. Ku vilvil akorong, ku tatapokai na ku akaisap, velai ani ananap aro na ku pini aro ri vap. 


text:
Using ka serei lak a taun, na ri vap ki misag ani longong ani akalkalit korong i lomlomon. Na ki using kari vubuk akorong na ki songo na keve katakai i akalit miang asi kari mengen aniria ta mengen ria akorong kipo buk longong ania. 


text:
Sikei numai, vangangim ka uli tapalas si taun suke. Ku tung akit aro nei mamaiten, ku abis aro val katakai i akuskus, na ku vil apunuk aro na keve avibisan aongos i kam kirim. 


text:
<pb/>Using nalapo puka, na rangai ig katala tilingai val alilis serei si God. Na kalapo angasungai a taun asi kag pasal suai. 


text:
Natala visvis nei visvis roron ke. Natala sang aro nei angkaul i to ke. Nata lapo uli teng akit si kara lomlomon. 


text:
Au na sukana na kuku miminaungan i lau korong kalapo sinong kokoai anig, voiang a Volava, ka akuku lak iau tatana si taun ang e mung, nia kapo katakai i saupai korong luai. Na parik ta anig papalik, sikei ani ri vap aongos, ria kitala atumata velai ani lomlomon kaisap ta kana serei pok. Mang keve aikut si Paulo 


text:
using Demas katala mangal a kuli rina ke na kala sip pelek iau ane Tesalonike. Au na Kereskes kala kun pasal ane Galatia na Tito ane Dalmatia. 


text:
Ring Lukas papalik kana ve nau e ke. Arai le ani Marko ane ke, using kapo nat ro, nia kame pakangai anig si kag abis. 


text:
Kag vakup vunga ipo alak, nata lomon taun ia si Karpo e Toroas. Ku luk ia ane ke. Na kag keve volo buk kapa, na anu i abis ta pauk i vongo ang, napo buk ia kapa. 


text:
Aleksandero, igenen vopo abis si aen ang, kata vil akui alava luai anig. Volava ka ngenget a sa katala abis ia singig. 


text:
<pb/>Si kag ainoai i mengen bat pok ang anig, kata kovek luai i mangsikei asi tung ve nau, aongos kitala pataliung iau. Sikei kapo ro ki ago ta sunguk an ani mamaiten i lau ang. 


text:
Volava kata sakalvanga na ka arudualan iau, ani akus ro ka soung amalangas luai le singig na ri vap i ngising aongos ki longong ia. Io, katala asapang iau pelek a nguruna i laion. 


text:
Volava ka asapang iau pelek a keve visvis rikek ke, na ka ariuk lak iau ani nakan ago aro metekuku si kana vainagoan. Lavlabat i kana maumausan ka ago asikei. Tutuman. Mengen i posong ro si angtaliungai 


text:
Dual na ku serei sumasuma aino ani taun livus ang. Eubulo, Pudes, Linos na Kalaudia, ria ve keve tungara aongos e ke kipo lis kari posong aro singim. 


text:
Nau a lapan matukal, napo alis a panbuk ke taun ua Gaio, numai a tungag ro luai. Napo atogon atutuman ua e vingag. 


text:
<pb/>Tungag, napo buk alava ani ku dual aro na kam keve abis aongos ki uai aroron, asukang val malanganto im kalapo serei aroron. 


text:
Natala uruk alava using mang keve tungara kitame serei na kila mengen amalangas iau ta kam laulauan i uli buk ani tutuman na kam laulauan i pasal neina. 


text:
Kapo kovek i bil kapo tavirimok asi kag uruk singina ani kokolongong ta kag inatus kipo pasal si tutuman. Angpapakangai ve longogel 


text:
<pb/>Tungag, taun kupo abis a saka men papakangai an ani keve tungara, e iang kupo abis a lau tutuman, kantanem man parik kupa nas aro iria, 


text:
using kitala mengen amalangas mete kuvkuvulan ta kam lau i vinga ro. Kapo ro ta ku atatung iria si laulauan kapo koi a katakai i papakangai si God. 


text:
Using kipo kun abis nang ani vopo atogon asan lava ke na parik kipa ainak ani ring papakangai le si ri vap i ngising. 


text:
Io, kapo ro ani tara akalit ta laulauan ro i aiveven ani matan vap asukang ke. Asukang tara abis kuvul asi asereiai ani tutuman. 


text:
<pb/>Natala salik a panbuk taun kami kuvkuvulan, sikei Dioterepe kapo uli buk ani ninia ka aino aniria na parik kapa longong imem. 


text:
Asukang man nanla serei na nanla mengen amalangas ta keve lau ang kapo abis ia. Using kapo mengen palau animem ta keve mengen rikek, na laba ina kapo misag ani aiveven ani keve tungara, na kapo atakun a vap ang kipo buk abis ani lau ro ang, na kapo kirikai aniria pelek a sinsinongan nei kuvkuvulan. 


text:
<pb/>Tungag, ku ago ta using an ani lau rikek. Ku using a lau roron. Ninia kapo abis a lau ro, kapo atogon a God. Ninia kapo abis a lau rikek, parik kata lapa nas lik tapai ani God. 


text:
Ani Demeterio, ri vap aongos kipo mengen aro ania. Sukana kapo ro using kapo tutuman. Namem kapa namempo kun mengen amalangas ta kana laulauan ro na kupo malangas ta kamem mengen kapo tutuman. Akamusai i posong ro 


text:
<pb/>Napo atogon a keve mengen duk asi kag mengen anim tatana sikei parik napa buk abis ania si panbuk. 


text:
Luai ka ago singim. Keve tungam kipo alis kari posong aro ane singim. Ku alis kamem posong aro ane si keve tungara siksikei e iang.<pb/>


text:
Io kala ro Teopilo, si kag ainoai i salsalik natala mengen amalangas ta keve abis na akalkalit aongos ang si Iesu, le si tutapongai 


text:
tung si taun kala palak ane pangkul. Au, aino le ani kana palak, katala pinipini si kitmat i Malanganto Gogoai ani keve aposel i kana songo. 


text:
E mung i kana matmat, kata tutu aserei singiria si keve taun miang si 40 na taun aongos ang katapo ago. Na asukang kata akalit amalangas luai singiria ta kalapo to pok. Si pangau ang katapo mengen iria ta vainagoan si God. 


text:
Na si kari mang matan angan kuvul kala mengen akit iria ta ki ago akit e Ierusalem, kokoai ani alilis ang a tamana katala palapalatung tatana, “na nau natala kun mengen animi tatana. 


text:
Using Ioanes katapo asing atautauia ri vap ta laman, sikei rukun taun lik palau, God ka asing tauia imi ta Malanganto Gogoai.” Iesu kata palak ane metekuku 


text:
<pb/>Au, na asukang si mang sikei a taun kime lapo ago kuvul, na kila sui ia ta, “Volava, sa kana si taun ke? Kula atung kuvul pok kana ira ri Israel ani tara sikei palau val anangan asi kara vis suai ani kara keve petau?” 


text:
Na kala antok iria, “Parik ta kakami ta bil asi nas ani taun ina. Mamai ninia papalik kapo nas using ninia kata atung ia si kana ta saupai akorong. 


text:
Sikei, nami mi luk lak a kitmat man a Malanganto Gogoai kamela aol imi. Na mi akus atutuman tatag, e ke e Ierusalem, na ane palpal Iudaia na Samareia, na ane si keve akamusai i roe i kuli rina.” 


text:
Au, kalapo kamus kana mengen na kipo tere tatana, kala palak alak ane pangkul, na mangsikei a kuku kala karaunai ania na kila ba ania. 


text:
Vuk taun kipo tarak using ia si ring ang kata kovek singina, kila taping si arai ani mang pongua na igenen kilonglapo tung asung iria, kilong tapo alak maus posok. 


text:
Au kilongla mengen iria, “Keve nat i Galilaia, marai sa mipo tarak ane metekuku? Nang a Iesu ang katala palak, nang ninia ka papok asukang val mita arai ania i kana palak ang.” Igenen asi sakol ani Iudas 


text:
<pb/>Na e mung ina kila tung asiang pok ane Ierusalem pelek a mulang ang kipo kin ia ta Elaio, na kapo angasungai palau i Ierusalem, val kinkintong i paspasal si taun i atailai. 


text:
Au, kila serei nei rina na kila palak nei kari lu i po ago kuvul. Petero, Ioanes, Iakovo, Andereas, Pilipo, Tomas, Bartolomaio, Mataio, Iakovo si Alpaio, Simon igenen ta Selote, na Iudas si Iakovo. 


text:
Riria aongos a petau ang kitapo sikei palau si vingaria na kitapo ago kuvul na kitapo uli telan amadot si sokotuk, kuvul ve ri aina kapa na rinana i Iesu ta Maria, na keve tasina kapa. 


text:
Au, si pangau i taun ang, Petero kala tapasuk asi kana mengen mete keve vap lomlomon aongos ang. Tataot aongos iria kata lapo asukang ta 120. Na kala mengen iria asukang ke, 


text:
“Keve tungag, kana kala serei atutuman a mengen ang a Malanganto Gogoai kata posong aino ia si nguruna i David, ta Iudas nang kata ausingai ani vap ang asi kari teng akit ani Iesu. 


text:
Igenen ke kata samui kana vuk roe ta kapkap i luk le si kana lau rikek, na kala uak arikek na vingana kala tadek na nai ina kala uak ane komo. 


text:
Ri vap aongos i Ierusalem kitala longong a bil ke na asukang kila kin a vuk roe ang si kari mengen ta Akeldamak, supsupai ina ta Roe Radangaian. 


text:
“Using kita salik ia nei Buk i Tangam asukang ke, <n>Kana lu ka tu vauvau. Ka kovek i igenen asi ago neina,</n> na <n>mangsikei ka luk kana pangau i ainoinoai.</n> 


text:
Asukang a kalapo mamaiten vanang asi kara pilak ani mang igenen asi tung ve tara, ka mangsikei iria kitapo uli auai ve Volava Iesu le si tutapongai tung kana, 


text:
le si taun ang a Ioanes kata tutapong asising ri vap singina tung si taun ang a Iesu kata palak pelek ira singina. Io, igenen ke ka auai ve tara asukang val mangsikei katala kun arai ani Iesu si kana tadut pok.” 


text:
Au, asukang a kila atung a pongua na asan, Iosep, kipo kin kapa ia ta Barsabas na kana mang asan kapa ta Iusto, au na Matias. 


text:
Na kila sokotuk asukang ke, “Numai, Volava, kupo malangas a vingaria i ri vap aongos. Ku akalit imem kana ta si i ngono igenen ke kutala pilak ia, 


text:
ani ka sakol a kirim ang si Iudas. Igenen ang ka sunguk a mamaiten i abis ke i aposel. Using katala pasal pelek a kirim ang ane si kana ta kun ring akorong.” 


text:
Au kila teng kari abis i gusgus na kila sabonai ani Matias. Na ninia vanang kala palak na kila tataot kuvul ia ve mang 11 a aposel ang.<pb/>


text:
Na akorong palau mangsikei a gulugulung kala serei le metekuku. Na tangis ina katapo asukang val musliu lava kamela but a nei lu ang kitapo sinong kuvul singina. 


text:
Na kila arai ani mangsikei a bil val mantingup i kut kapo pasal angpotok aliu na kala sinong kuluria siksikei. 


text:
Na riria aongos kila duk ta Malanganto Gogoai, na kila tutapong mengen ta mang keve mengen angpetpetekai voiang a Malanganto kapo asereiai ania si ngururia. 


text:
<pb/>Si taun ang katapo atogon a ri Iudaia duk kitapo ago e Ierusalem na kitapo vap mamaila ani God. Kita pasal le si keve palpal aongos i kuli rina na kime lapo ago. 


text:
Au, vuk taun ang a gulugulung ang kapo serei, ka togon a petau tavirimok kimela serei akuvul si oring ang. Na kila sugul si longong aniria sipo mengen si kari keve mengen siksikei. 


text:
Kila taping alava luai ani bil asukang, na kilapo susui angpokpokai aniria asukang ke, “Sa nang kapo asukang? Vap ke kana le Galilaia 


text:
na Purugia na Pampulia na Aigipto na le si keve palpal i Libue angasungai i Kurene, le Rome kapa, keve Iudaia ve ria kita palak si laulauan i Iudaia, 


text:
le Kerete na Arabia, tarapo longong iria si akuskus ta kana keve abis kitmat a God si kara keve mengen siksikei.” 


text:
Sikei mang matan kila kurek iria asukang ke, “Vap ke, kita inum na kilapo nio!” Kana kalinga na Petero 


text:
<pb/>Sikei Petero kala tapasuk ve 11 a nat ang na kala mengen alava na petau ang asukang ke, “Vap i Iudaia, na nami aongos mipo ago e ke e Ierusalem. Mi longong aro iau na naka mengen amalangas imi ta supsupai i bil ke. 


text:
Arai, vap ke kana parik kipa tanio, val mipo mengen. Using kapo tenei vauk palau lak nang. Parik kipa inum. 


text:
Sikei kana vang kalapo serei atutuman a mengen ang na katakai i kus amalangas Ioel kata mengen tatana asukang ke, 


text:
<n>God kapo antok. Si akamkamusai i taun naka alis alava na Malanganto ig si mamain ta vap aongos i kuli rina. Kami inatus ki akuskus ta kag mengen. Kami keve nat tanginang ki arai ani keve ararai, na kami keve lapan ki orodung ta mang keve orodung.</n> 


text:
<n>Io, si taun ang naka alis alava na Malanganto ig si kag keve asosokai na ri vap ve ri aina ki kus amalangas ta kag mengen.</n> 


text:
<n>Naka asereiai kapa ani keve vilvil ataping e pangkul nei pangau, na keve akanangai e kevkev e kuli rina asukang ta rangai, na kut ni, na bung lava.</n> 


text:
<n>Makarap ka vong na ulen ka ararai val rangai. Keve bil ke ki aino ani maumausan lava i kana taun a Volava.</n> 


text:
<pb/>Ri vap i Israel, mi longong a mengen ke! Iesu le Nasaret, God katala alis kana kitmat singina asi kana abis ani keve abis i vilvil ataping, na keve akanangai voiang kata abis ia e malangas i matami, na nami akorong mipo nas aro ia. 


text:
Igenen ke Iesu, God kata lomlomonai aino na katala saupai ania ta ki alis ia e kungami. Na nami mita vil punuk ia, using mita asok a vap rikek asi an atakuk ania kuli ngakputuk. 


text:
Sikei God katala tak atadut pok ia. Kata akala ia pelek a kitmat i mat, using parik kapa angkoai si teng akit ania. 


text:
Using David kata kun mengen tatana ta, <n>Natapo uli arai ani Volava si po ago asung. Kapo ago asung, na parik kapa angkoai ani na pisu.</n> 


text:
<n>Asukang a vingag kapo duk ta uruk na ngurug kapo posong ro. Na nau akorong si pukun ig, naka lomlomon ta bil roron e mung,</n> 


text:
<n>using parik kupa angkoai si atolongon anig asi kag an ago luai si rina ang si ri vap mat. Parik kupa atolongon kam igenen i akanangai asi kana an vok nei mopong.</n> 


text:
<pb/>Keve tungag, tara tere le si tivura ta David. Tarapo malangas ta katala mat le kabang na kitala moai ania. Na mopong ina kapo ago lak nei liuan ira si taun ke. 


text:
Ninia katapo mangsikei a katakai i kus amalangas na katapo nas ta God <n>katala palapalatung akitmat ve nia ta ka atung ta mangsikei i keve tivuna ani ka sinong si kana sinsinong i tulava.</n> 


text:
Asukang a kala tun ane no na kala mengen ta Karisto ka tadut pok pelek a mat asukang ke ta <n>parik kapa angkoai si lomon suai ania asi kana ago luai si rina ang si ri vap mat,</n> na pukun ina <n>parik kapa angkoai si ka vok nei mopong kapa.</n> 


text:
Na God katala sunguk alak luai ania na kanlapo sinong luai ngerena e pangkul. Na tamana kala alis ia ta Malanganto Gogoai val kana palapalatung, ani ka tilingai alava ania. Io, alilis ang, kana vang milapo arai ania na milapo longong ia si bil i taping ke anginang. 


text:
Arai, David akorong parik katapa palak ane metekuku, sikei ninia akorong kata antok, <n>Volava kata antok kag Volava ta ku sinong si palso ig</n> 


text:
Asukang, nami aongos ri Israel, mi nas aro na bil ke. Iesu nang mita nak akit ia kuli ngakputuk, nang ninia palau na igenen voiang God katala akanangai ania na katala asinong ia asi kana Volava.” 


text:
<pb/>Au, taun kila longong a mengen ang, kilapo togon a nanasai lava, na kila sui a Petero ve mang keve aposel ang, “Keve tungamem, namem abis vang a sa?” 


text:
Na Petero kala polpol iria, “Mi lomon pokai, na mi luk a asing tauia si asan i Iesu Karisto, ani God ka lomon suai ani kami keve lau rikek, na mila luk a alilis i Malanganto Gogoai. 


text:
Using a palapalatung kapo mengen animi ve keve matan inatus e mung imi, na aniria kipo akavunga imi, voiang a Volava kara God ka songo iria.” 


text:
Na kala anguan mengen alava aliu aniria, na kala anonok iria velai ani sokotuk asukang ke, “Mi asapang imi pelek a matan vap rikek i taun ke!” 


text:
Asukang a ria kita lomlomon ta kana mengen kila luk a asing tauia. Na riria aongos kitala lomlomon si taun ang, tataot iria katapo asukang ta 3,000. 


text:
Na kilapo uli telan si luk akalkalit si ri aposel na kipo ago kuvul na kipo uli matan angan kuvul na ki sokotuk. Kari ago ri vap lomlomon 


text:
<pb/>Na kilapo atogon a vubuk lava si taun ang. Ri aposel kipo abis a keve nem i vilvil ataping na keve akanangai miang. 


text:
Na si keve taun kipo auai alak kuvul ane nei rina i atailai. Na kipo matan angan kuvul nei kari keve lu. Na kipo uli anglilisai ta kari pok velai ani maramarak na atutuman. 


text:
Kipo alatun a God, na ri vap aongos kipo uruk aniria. Na si keve taun Volava kapo alakai ani mang matan i kana teng ato si kuvkuvulan ang.<pb/>


text:
Mangsikei a tenei ias ngelik, si taun i sokotuk, ri Petero ve Ioanes kilongta palak ane nei rina i atailai. 


text:
Na mangsikei a igenen kak soles le si kana liklik, kipo sunguk aliu ia. Si keve taun aongos kipo nas ani amatung ania mete takaman i rina i atailai, nang kipo kin ia ta takaman miminaungan, asi kana aikut papakangai si ri vap man kipo palak nei rina i atailai. 


text:
Na kala arai ani ri Petero ve Ioanes kilonglapo buk palak nei rina i atailai, na kala aikut irilong asi karilong alis tapai ta kana ring papakangai. 


text:
Au na Petero kala antok ia ta, “Napo kovek i silva vo gol, sikei naka alis vang ua ta bil ang napo atogon ia. Kana vang. Si asan i Iesu Karisto le Nasaret, kana ku pasal korong!” 


text:
na kala laos atung na kalapo pasal korong na kala auai alak ve rilong ane nei rina i atailai na kapo laolaos i alatun ani God. 


text:
na kilapo kinle ia ta ninia palau katapo uli sinong mete takaman miminaungan si aikut papakangai, na kila taping velai sugul ani bil ang kata serei singina. Kana kalinga na Petero nei rina i atailai 


text:
<pb/>Au, kitolpo palak alak na igenen ang kapo teng akit lak si ri Petero ve Ioanes. Na ri vap aongos kila sang ane si ring ang kipo pasal singina, kipo kin ia ta takpok si Solomon, na kilapo taping alava. 


text:
Au, Petero kala arai ani oring ang na kala antok iria ta, “Ri vap i Israel, mipo taping marai sa akorong? Marai sa mipo uli tun akit tatamemlong. Vei mivpo sekpat nganing ta le si kamemlong dual na lau korong na igenen ke kala pasal? 


text:
<n>Ninia palau na God vopo angtogon ang ve Abaram na Isak na Iakov, nang a God i keve tivura</n> katala amaus aongos kana asosokai Iesu, voiang mitala alis suai ania, na Pilato kala lomlomonai asi akalakala ania sikei mita misag ania. 


text:
Mitala raung suai ani tukul bung i to, sikei God katala tak atadut pok ia pelek a mat. Na namemtala arai ania. 


text:
Na si kana asan, le si lomlomon ta asan ina, na igenen ke kana mipo arai ania na mipo nas ia, kalapo pukun dual. Le si lomlomon ta asan ina, vilvil ato roron ke kala serei si igenen ke, e matami aongos. 


text:
Sikei, kana mengen a God voiang a keve katakai i kus amalangas aongos kita posong ia, nang palau ta igenen i akanangai ka duai a kui, kana vang si kami lau rikek kala serei apunuk. 


text:
Asukang, mi lomon pokai na mi pasal taun a God ani ka lomon suai ani kami keve lau rikek, na Volava ka atanginang pok imi si taun ke, 


text:
Sikei ka ago e metekuku tung si taun ang a God ka atung aroron kuvul pok a keve bil aongos val katala palapalatung ia le kabang si ngururia i kana keve katakai i kus amalangas daus. 


text:
Moses kata antok ta, <n>Volava kami God ka apolok alak animi le nei liuan imi, ta mangsikei a katakai i kus amalangas val nau. Mi longong ia na mi using akit a keve mengen aongos ang ka mengen imi tatana.</n> 


text:
<n>Na si man a mang sikei parik kapa longong aro na katakai i kus amalangas ang, io God ka pagal suai luai ania pelek kana matan vap.</n> 


text:
Na asukang kapa keve katakai i kus amalangas aongos le si Samuel aliu kitala akuskus ta keve bil kana kalapo serei aliu. 


text:
Nami akorong mipo tauk i keve mengen ang ri katakai i kus amalangas kitala mengen tatana, ani mi luk a keve roron ina. Na milapo atogon a bil roron ang a God kata palapalatung tatana ve keve tivumi. Kata mengen a Abaram tatana asukang ke, <n>Le si tivum vanang na keve matan vap aongos i kuli rina ki luk a roron.</n> 


text:
Io God katala apolok alak kana asosokai na katala asok ia ane singimi aino, ani mi roron si oring ke ta mi tutaliung kami keve lau rikek.”<pb/>


text:
Au, kilongpo mengen aliu asukang lak ani ri vap na ri katakai i sula kimela serei ve ri Sadukaio na vo tu ainoinoai ani petau i ararai bat ani rina i atailai. 


text:
Kitapo marala alava using kilongpo akalit ri vap na kilongpo akuskus amalangas iria ta ri vap kapa ki kun tapasuk pok pelek ani mat si kari lomlomon ta Iesu. 


text:
Au, na kila teng akit irilong na kila alakai anirilong nei lu i akangbat ani tenei vong ang using kata lapo ngelik. 


text:
Sikei vap miang kitala longong a mengen ang na kilapo lomlomon. Tataot iria kalapo serei asukang ta 5,000 aongos. 


text:
Au si tenei vauk using ina kari keve ainoinoai ve ri vap lava na ri vap malangas ani saupai kita mela sinong akuvul e Ierusalem, 


text:
kuvul ve Anas ainoinoai i katakai i sula, na ri Kaiapas ve Ioanes na Aleksandero na ria aongos a vap ang kipo angtogon ve ainoinoai i katakai i sula. 


text:
Au, kila songo irilong asi karilong me tung e mataria na kila sui, “Au, milongta saka abis an ani bil ke? Kamilong kitmat le voi akorong? Si kata alis imi ta dual i kana asan?” 


text:
Na Malanganto Gogoai kala aol a Petero na kala mengen iria asukang ke, “Keve vap lava na keve ainoinoai si ri vap, 


text:
mipo saupai kana animemlong marai pakangai ani igenen kak soles ke, na mipo buk nas ani saka kitmat an kata vil ato ia. 


text:
Au, mi longong aro na mi malangas! Nami ve mamain ta vap aongos i Israel, mi malangas! Igenen kak soles ke katala to ta kitmat i Iesu Karisto le Nasaret, voiang mitala vil punuk ia kuli ngakputuk, na God kala tak atadut pok ia pelek a mat. Si kitmat ina na igenen kak soles ke kalapo to aro e matami. 


text:
Ninia na <n>iat voiang a mamain ta katakai i abis lu, kitala misag ania, sikei ninia palau na iat ang kalapo serei a iat talupus i lu.</n> 


text:
Na vilvil ato kapo serei le singina papalik, using kapo kovek i mang asan e kuli rina aongos nei liuan i ri vap, asi vil ato anira.” 


text:
Na taun kila longong a mengen madot ke si ri Petero ve Ioanes na kila taping anirilong, using kipo nas ta kilongpo ngono igenen palau luai, kovek i akalit lava. Na kilapo kinle irilong ta kilongtapo ago si kuvkuvulan si Iesu. 


text:
“Au si, tara abis sa kana ani ngono igenen ke? Parik tarapa angkoai si amunai ani abis lava ke i vilvil ataping, using ri vap aongos i Ierusalem kilapo nas, na parik tarapa angkoai si mengen bat ania. 


text:
Sikei tara atakun irilong ta kilong ago luai ta akuskus an ani mang sikei si asan ke, vei bil ke kala pasal alava luai.” 


text:
Au na kila songo alak pok irilong na kila atakun amadot irilong ta kilong kamus luai ta mengen vo akalkalit ta asan i Iesu. 


text:
Sikei ri Petero ve Ioanes kilongla polpol iria asukang ke, “Sa, kapo korong e matana i God ta namem longong imi, na parik ta God? Mi saupai ani sa kapo lau korong. 


text:
Using kapo tav angkoai si namem kamus ta akuskus an ta keve bil na keve mengen roron ang namemtalapo nas ia.” 


text:
Au, e iang kila anguan atakun amadot an anirilong na kila lomon suai anirilong, using kapo kovek i bil tutuman asi amiming anirilong singina, using ri vap aongos kilapo kinle na bil ang kata serei na kilapo alatun a God singina, 


text:
using a igenen la to pok ang si bil i taping ke, kata lapo liu a 40 na matas kana to. Ri vap lomlomon kipo sokotuk asi kari nasai ani kitmat 


text:
<pb/>Au, kilonglapo kalakala na kilongla pasal pok ane si keve tungarilong na kilonganla antok amalangas iria ta mengen aongos ang na keve ainoinoai i ri katakai i sula na ri vap lava kitala mengen irilong tatana. 


text:
Taun kila longong a mengen ang kila sokotuk kuvul aongos ane si God asukang ke, “Vo kitmat, numai kuta asinong a kuli rina na nei pangau na nei laman ve keve bil aongos. 


text:
Na kuta mengen si Malanganto Gogoai si nguruna i tivumem ta David, kam asosokai, asukang ke ta, <n>Marai sa na mamain ta matan vap i ngising kipo marala? Marai sa na kipo petpeteai mumun palau?</n> 


text:
<n>Ri tulava i kuli rina kipo usausa. Io, ri ainoinoai kipo kivung asi kari visvis ani Volava ve kana igenen i akanangai.</n> 


text:
Na kapo tutuman ta nei rina ke Erodes ve Pontio Pilato kilongta lomlomonai kuvul ve ri vap i ngising na matan vap ke ri Israel ta ki raung suai ani kam asosokai daus ta Iesu, nang kutala akanangai ania. 


text:
Kita lomlomonai kuvul asi kari abis ani bil ang, numai kutala saupai lenginang ania ta ka serei asukang. 


text:
Volava, ku lomlomonai ani kari keve mengen rikek animem, na ku pakangai animem val kam keve asosokai asi kamem mengen amadot luai ta akuskus im. 


text:
Ku vil ato ri vap na ku abis ani mang keve bil i vilvil ataping kapa si kitmat i kam asosokai daus ta Iesu.” 


text:
Au, kala kamus kari sokotuk na lu ang kipo ago singina kala tetek, na Malanganto Gogoai kala aol iria aongos na kilapo tutapongai mengen amadot luai ta mengen i God. Lau i angtunganan nei liuan i ri vap lomlomon 


text:
<pb/>E iang ri vap lomlomon kita lapo atogon palau a sikei a vinga na sikei a vangang. Asukang a kilapo atogon kuvul aongos na keve bil voiang a siksikei a igenen kapo atogon ia. 


text:
Na ri aposel kilapo mengen amadot luai ta kana tadut pok a Volava Iesu. Roron lava le si God katapo ago singiria aongos. 


text:
Katapo kovek i mangsikei katapo inongos, using man kita atogon roe vo lu, kita atos tatana na samui ina 


text:
kimela alis ia e kungaria i ri aposel ani ki pagal ia ani vap po kudik ang, angkokoai val inongos ang si siksikei. 


text:
Au na Iosep, nang ri aposel kitapo kin ia ta Barnabas, supsupai ina ta katakai i akikit, na katapo igenen i patvap si Levi, na kita ingus ia e Kuporo, 


text:
Na mangsikei a igenen kana asan ta Ananias, rilong ve kisngana ta Sapira, kilongta kun atos ta karilong mang vuk roe. 


text:
Na mang palpal samui ina kala teng akit pok ia ania, na mang palpal kanla alis ia e kungaria i ri aposel. Na kisngana kapo nas a bil ang. 


text:
Sikei Petero kala antok ia, “Numai Ananias, kapo saka bil an na Satan kapo aol ua asi kam kapau ani Malanganto Gogoai, na kula teng akit pok anim ta palpal i samui i kam vuk roe? 


text:
Kupo malangas aro luai ta aino le ani kutala atos tatana, katapo kakam. Au na e mung, taun kutala atos tapai tatana, samui ina katapo kakam kapa. Sa tukulai ina na kuta lomlomonai asi kam me kapau asukang ke? Parik kupa kapau na igenen, kupo kapau a God.” 


text:
Vuk taun ang a Ananias kapo longong a mengen ang kala uak na kala mat. Na vap aongos po longong ang kilapo togon a leng lava luai. 


text:
Au, ri nat kila tapasuk na kila apung na pukun ina, na kila asalak ia ane komo na kianla kepai ania. 


text:
<pb/>Au, e mung i vuk pangau kudik lik, kisngana kamela palak na parik lak kapa malangas ta bil ang katala serei. 


text:
Au, na Petero kala antok ia, “Ku antok iau. Ninia aongos kana na kapkap ke milongta luk ia si kamilong vuk roe?” Na kala antok ta, “Io, ninia aongos.” 


text:
Na Petero kala antok ia, “Kapo sa na milongta angainakai asi kamilong atoktokngai ani Malanganto Gogoai i Volava. Arai! Sukana na vap anla kepai tapai ani kisngam kime lapo angtung e mete takaman. Na kana kime kun asalak kapa anim.” 


text:
Na si vuk taun ang palau kala uak e ngere kakina na kala mat. Au na keve nat ang kimela palak na kila asalak kapa le ia ane komo na kianla kepai ania e ngere kisngana. 


text:
E iang na kuvkuvulan i lomlomon aongos kilapo atogon a leng tavirimok luai, na akuskus i bil ang kala pasal na vap aongos kinla kun longong ania na kinla kun leng alava. Keve akanangai na vilvil ataping 


text:
<pb/>Na ri aposel kilapo asereiai ani keve bil miang i vilvil ataping na keve akanangai nei liuan i ri vap. Na ri vap lomlomon aongos kitapo uli serei akuvul si takpok si Solomon. 


text:
Sikei lak vap miang luai aliu kilapo lomlomon ta Volava, ri tauan ve ri aina kapa, na kila palak si kuvkuvulan ang. 


text:
Io, asukang a ri vap kipo asalak le na ri malepen na kimepo amatung iria kuli kari keve pata e nei selen kokoai ani man a Petero ka paliu, kankanuai ina kan sigil palau a mang matan iria. 


text:
Na vap duk kapa le keve rina aulitai i Ierusalem kimela kun asalak ani kari keve malepen ve kari keve vap sangan ta ingua, na riria aongos kila luk a vilvil ato. Ri aposel kilapo ago nei vilvil akui 


text:
<pb/>Au, ainoai i katakai i sula kuvul ve kana petau aongos, nang a kuvkuvulan ang ri Sadukaio, kilapo vinga rikek luai, 


text:
Sikei mangsikei a angelo si Volava kamela serei tenei vong na kala tavas a keve takaman i lu ang na kala ausingai aniria ane komo, na kala antok ta, 


text:
“Mi pasal na mian tung nei rina i atailai na mi mengen amalangas a ri vap ta akuskus aongos i to tanginang ke.” 


text:
Taun kila longong a mengen ke, kila palak si tangat nei rina i atailai na kian lapo akalkalit ri vap. Au, ainoai i katakai i sula ve kana petau kila serei akuvul, na kila songo akuvul na kivung lava nang riria aongos kipo tu ainoai ani ri Israel. Na kila asok asi an songo alak tapai aniria. 


text:
Au na ri asosokai kianla palak nei lu i akangbat sikei parik kipa sabonai aniria. Na kila papok na kila mengen amalangas ta, 


text:
“Namemta anla sabonai ani keve takaman aongos kitapo akang na keve vap ipo ararai bat ang kitapo tung mete keve takaman. Sikei taun namem tavas, katapo kovek i mangsikei e iang.” 


text:
Na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve tulava i ri vap po ararai bat ang nei rina i atailai kila longong na mengen amalangas ang na kilapo ilung alava ta sa ka serei using i bil ke. 


text:
E iang mangsikei kamela antok iria, “Vap ang mita akang bat iria kian lapo tung e nei rina i atailai na kilapo akalkalit pok ri vap!” 


text:
Asukang a tulava ang kanla pasal ve kana petau asi an songo aniria. Kitapo lolokovo ani teng akit amadot aniria vei ri vap kila kun li punuk pok aniria ta iat. 


text:
<pb/>Au, kila songo alak pok iria mete kivung lava na ainoai i katakai i sula kala saupai aniria asukang ke, 


text:
“Lenginang namemtala atatai amadot luai ta mi ago ta anguan akalkalit an si asan ke, sikei lak mipo abis ia. Akalkalit ke kalapo papanai aongos e Ierusalem. Mipo buk ani mamaiten i kana mat ka gon kulumem.” 


text:
Na Petero ve ri aposel kila polpol asukang ke, “Kapo mamaiten luai ani namem longong a God, na parik ta ri vap! 


text:
Nang a God ang si keve tivura, nang kata tak atadut pok a Iesu pelek a mat, voiang mitala vil punuk ia kuli ngakputuk. 


text:
God katala sunguk alak luai ania asi kana an sinong ngerena val nat i tulava na katakai i asapang ani ri vap i Israel, man kila lomon pokai, ka lomon suai ani kari keve lau rikek. 


text:
Namemtala arai ani keve bil ke kuvul ve Malanganto Gogoai, voiang a God kata alis ia aniria, vap ang kipo longong kana mengen.” 


text:
<pb/>Taun kila longong a mengen ke, kala pat iria na marala lava na kilapo buk raung korong aniria. 


text:
Sikei, mangsikei a Parisaio i nei kuvkuvulan lava kala tapasuk, kana asan ta Gamaliel, na katapo mangsikei a katakai i akalit ani saupai, na kapo asasanan mete ri vap, na kala asok ta ki asoung tapai ani keve igenen ang. 


text:
Using taun ang anangan a Teudas kata tapasuk na kala antok ta kapo igenen lava, na vap duk asukang ta 400 aongos kila tung papakangai ania. Sikei kita raung ia, na kana petau aongos kila sip angtaliungai, na kana avibisan aongos kapa kala mat. 


text:
Na e mung, si taun ipo luk asan, Iudas le Galilaia kata kun tapasuk na vap duk kapa kila tung ve nia na kila visvis misagai. Sikei ninia kapa kila kun raung ania na kana petau kila kun sip. 


text:
Au si bil ke kana, napo antok imi ta mi atalipai ani keve tauan ke. Atolongon iria, using man a bil ke kapo lomlomonai si ri vap, nganlak ka mat. 


text:
Sikei, man ke God ta lomlomonai, parik kapa angkoai si mi dual suai aniria. Vei nganlak mila sabonai ania ta mipo angvis ve God.” 


text:
Au, kila ainak ani kana pinipini na kila songo alak pok ri aposel na ki asok asi sasaup aniria. Na kila atakun amadot iria ta ki ago luai ta akuskus an ta asan i Iesu. Au le na kila akala iria. 


text:
Na kila soung le mete kivung velai ani uruk using kipo malangas ta God katala taot angkokoai iria asi kari sunguk ani kui ve mirik marai asan ang. 


text:
Na si keve taun kilapo madot si uli akuskus. Kila pasal nei rina i atailai na ane nei keve lu siksikei na kilapo rodo le kari akalkalit na akuskus ta akus ro i Iesu ninia na igenen i akanangai.<pb/>


text:
Na si taun ang tataot i vap lomlomon kata lapo serei aduk luai, na mangsikei a maiten kala serei ta ri Elas kipo mengen i magilai ani ri Eberaio using kari keve mainang, parik kipa alis pok aniria. 


text:
Asukang a 12 na aposel kila songo atung na mamain ta vap lomlomon aongos na kila antok iria asukang ke, “Parik kapa ro si man namemla lomon suai ani abis i akuskus ta mengen i God, asi me telan ta sasagi. 


text:
Au asukang, keve tungag, mi pilak ta limalengua na igenen, voiang a Malanganto Gogoai kapo aol iria na kipo vap masam aro, ani namem apaus iria ta mamaiten i abis ke. 


text:
Au, lomlomonai ke, ri vap aongos kila ainak aroron singina. Na kila pilak a Sitepano, igenen lomlomon alava na Malanganto Gogoai kapo aol ia, kuvul ve Pilipo, na Porokoro, na Nikanor, na Timon, na Parmenas, na Nikolao le Antiokeia voiang kata mela palak si laulauan si ri Iudaia. 


text:
Keve igenen ke, kila atung iria e mataria i ri aposel na kila sokotuk na kila amatung kunga singiria. 


text:
Na mengen i God kala pasal apapanai na vap duk luai i Ierusalem kilapo lomlomon tatana na amiang luai i ri katakai i sula kapa kilapo kun ainak ani mengen ke na kila kun lomlomon. Kita teng akit a Sitepano 


text:
<pb/>Au na Sitepano katapo duk ta roron na kitmat, na kata abis a mang keve avibisan miang i vilvil ataping na mang keve akanangai petekai luai kapa e mataria i ri vap. 


text:
Sikei mang vap kila tapasuk na kilapo anggegelai ve Sitepano. Vap ang kitapo ago si kuvkuvulan ang kipo kin iria ta kuvkuvulan i vap kalakala. Na kipo vap i Iudaia le si ngono rina ang Kurene na Aleksanderes na le ngono palpal ang kapa Kilikia na Asia. 


text:
Sikei parik kilapa angkoai si tu asalaupai ani kana masam na kana mengen a Malanganto kapo alis ia tatana. 


text:
Au na kila bui a mang vap asi lukluk atapusai ani mengen kapau asukang ke, “Namemtala longong ia si mengen i nau varas ani Moses ve God.” 


text:
Na kila solo angpokpokai ani ri vap ve ri ainoinoai na ri vap malangas ani saupai. Na kila pasal na kila teng akit a Sitepano na kianla tak ia ane mete kuvkuvulan lava. 


text:
Na kila atung kari mang keve vap mengen kapau, asi kari mengen asukang ke ta, “Igenen ke kapo uli mengen arikek ani kara rina i atailai na kapo mengen arikek kapa ani saupai. 


text:
Using namemtala longong ia si antok ta Iesu ke le Nasaret ka goeng suai ani rina i atailai na ka sasakol kara keve laulauan voiang a Moses kata alis ira tatana.” 


text:
Na kivung lava aongos ang kilapo tun akit ia na kilapo arai ania ta kalapo nau asukang val angelo.<pb/>


text:
Na kala polpol asukang ke, “Keve tasig na keve mamai, mi longong iau! God, si kana maumausan, kata serei si tivura ta Abaram anangan si taun katapo ago lak e Mesopotamia aino ani kanla ago e Karan. 


text:
<n>Na kala antok ia ta ku tapasuk pelek kam rina ve kam patvap na ku me palak si ring ang naka akalit ua tatana.</n> 


text:
Au kala pasal pelek a palpal si ri Kaldaia na kanla ago e Karan. Na e mung i tamana katala mat, God kala asok ia asi kana me ago e ring ke kana mipo ago singina. 


text:
Parik katapa alis ia ta mang vuk roe lik e ke asi kana atogon ania. Sikei kala palapalatung <n>ve nia ta ka alis lak a roe ang ania ve matmatan tivuna e mung ina,</n> sikei katapo kovek i nat lak. 


text:
Sikei God kala mengen kapa ia asukang ke ta <n>keve matmatan tivuna ki an sokoung si rina ang parik kapa kakaria, na ki sunguk a maiten lava i vilvil akui na ki ago nei gogotan i asosokai ani 400 na matas aongos.</n> 


text:
<n>Naka aming na palpal vap ang kipo asosokai singiria.</n> God kata antok. <n>Na e mung ki soung suai ani rina ang na kime soturungai singig e ke si rina ke.</n> 


text:
Au na kala antok kapa ia ta ki uli lampulit aniria asukang ta akanangai ani palapalatung ang. Asukang a kala asereiai ani Isak na kala lampulit ia si valimaletul i taun. Na Isak kala asereiai ani Iakov, na Iakov kala asereiai ani 12 na tivura ang. 


text:
<pb/>Na keve tivura ang kilapo vinga rikek ani Iosep na kila atos tatana ane Aigipto. Sikei God katapo auai ve nia, 


text:
na kala asapang ia le nei liuan i kana keve mamaiten asip. Na kala alis ia ta roron ve masam e matana i Parao, tulava ang si ri Aigipto, voiang kata atung ia asi kana aiveven ani Aigipto na nei kana lu aongos. 


text:
E mung ina mangsikei a mol lava luai kala serei e Aigipto na e Kanan kapa. Keve tivura kitapo gule pok sikei kapo kovek. 


text:
Au, Iakov kala longong ta kapo atogon pok e Aigipto na kala asok a keve tivura, asi an luk pok e iang. Kari ainoai i pasal nang. 


text:
Si kari vapongua i pasal Iosep kala antok amalangas iria ta ninia kapo tasiria, na Parao kala malangas ta kipo angtasimal ve Iosep. 


text:
Na Iosep kala ali mengen ane si tamana ta Iakov ve kana matan vap aongos ani ki me ago. Tataot iria aongos kitapo 75. 


text:
Na keve matmat iria kita asalak pok iria ane Sukem, na kila amatung iria nei mata i mat si vuk roe ang Abaram kata samui aino ia si keve nat si Emor ta vuk kapkap. 


text:
<pb/>Au, kalapo angasungai a taun i serei atutuman ta kana palapalatung a God ve Abaram, na tataot i kara vap e Aigipto kalapo duk alava, 


text:
tung si <n>mang tulava tanginang kala tu sakolai asi saupai ani Aigipto na parik lak katapa longong a akuskus i Iosep.</n> 


text:
Nia vanang kata kapau velai ani marala ani keve tivura, na kala vil amaiten luai ani kari ago ta saupai asukang ke ta ki asuai ani kari keve popo ani ki mat. 


text:
Au, si taun ang vanang kila ingus a Moses. Katapo nat roron luai e matana i God. Kila aiveven ia nei lu si tamana ani potol a ulen. 


text:
Na kila luk asoung ia na kavulik ang si Parao kamela songo ia na kanla aiveven ia asukang ta kana nat. 


text:
Na Moses kata luk akalkalit le si ri Aigipto ta kari masam aongos na kalapo mangsikei a igenen kitmat si laulauan i kana mengen na avibisan. 


text:
Na kala arai ani mangsikei iria kitapo visvis palau ia na kala pakangai ani igenen ang na kala vis punuk na Aigipto ang. 


text:
Kapo sekpat ani kana vap ki arai kinle ania ta God katala usausa ia asi pakangai aniria, sikei parik kipa kinle asukang. 


text:
Na si taun e mung ina, kanla sabonai ani mang ngono igenen pok iria kilongpo angbis. Na kala atokngai asi kana asinong ani luai nei liuan irilong, ‘Ngono iuang, milongpo angtasimal nang, marai sa na milongpo angbis pok?’ 


text:
Sikei mang anu ang, vopo bis ang ani tungana kala poro suai ania na kala sui, <n>Si nang kata asok ua asi kam ainoinoai na kume saupai animem?</n> 


text:
Si vuk taun ang a Moses kapo longong a mengen ang, kala tapasuk na kala sip ane Madiam, na kanlapo ago val igenen sokoung. Na e iang kanlapo atogon kana pongua na nat. 


text:
<pb/>Au 40 na matas kala liu <n>na angelo kala serei singina nei ring varasai palau angasungai i mulang ang</n> e Sina <n>si ureurek i kut kuli ei.</n> 


text:
Au, taun ang a Moses kala arai ani bil ang, kalapo taping alava na kala kik asung asi kanan arai. Na kala longong a kalingana i Volava ta, 


text:
<n>Nau a God voiang a keve tivum kipo atogon ia. Nau a God ang si Abaram na Isak na Iakov.</n> Na Moses kalapo tetek ta leng na parik kapa buk tun ane si ring ang. 


text:
<n>Na Volava kala antok ia, ‘Ku luang suai ani ngono pauk i kakim using nang a ring ang kupo tung singina kapo ring gogoai.</n> 


text:
<n>Natala arai aongos ani vilvil akui ang kag patvap kipo asalak ia e Aigipto, na nala longong kapa kari keve tangis. Kana vang namela serei asi kag me akala aniria. Au, ku me vang na naka asok pok ua ane Aigipto.</n>’ 


text:
Io, nia na Moses voiang kita misag ania ta mengen asukang ke, <n>Si nang kata asok ua asi kam ainoinoai na kume saupai animem?</n> Io, ninia palau vang God kata asok ia si kalingana i angelo vo serei ang singina kuli ei ang, asi kana me ainoinoai na katakai i asapang kapa. 


text:
Nia kamela asoung aniria pelek a Aigipto. Ka asereiai ani keve bil i vilvil ataping na keve akanangai e Aigipto akorong na e nei Laman Melek na e nei ring varasai palau kapa ani 40 na matas aongos. 


text:
Io, ninia palau na Moses ang, voiang kata antok ri Israel ta, <n>God ka atung lak animi ta mang katakai i kus amalangas val nau le nei liuan imi.</n> 


text:
Io, nia palau katapo kivung ve keve tivura nei ring varasai palau. Na katapo kivung kapa ve angelo ang kuli mulang e Sina, na nia kala alis ia ta mengen i to asi kana alis aliu anira. 


text:
Sikei keve tivura kitapo uli longo bot. Kitapo misag ania na kitapo uli lomlomonai asi kari papok ane Aigipto. 


text:
Asukang a kila antok a Aron, <n>Ku abis ta mang keve tangatangai anira, ani ki ainoai anira. Igenen ke ta Moses, nei nia? Parik tarapa nas ta sa katala serei singina.</n> 


text:
Na si taun ang kila abis ta kari tangatangai, na kapo ararai val natnat i bulumakau. Kila vil alilis serei si bil ang, na kila uruk ani nem roron ang kitala abis ia. 


text:
Sikei God kala tu taliung iria na kala atolongon iria asi kari soturungai si keve kalto nei pangau val mengen ang nei buk si ri katakai i kus amalangas aino asukang ke, <n>Nami, ri Israel! Si 40 na matas ang e nei ring varasai palau, sa, mita alilis serei singig? Mita sulsulukai ane singig?</n> 


text:
<n>Parik! Milapo soturungai si tangatangai nang i Molok. Na tangatangai i kalto ang i Raipan, milapo soturungai singina kapa. Asukang vang, naka kirikai animi ane si vilvil akui</n> e Babulon. 


text:
<pb/>E iang nei ring varasai palau, keve tivura kitapo sung angpok kari lu asi kivung. Lu voiang a salsalik i ainainakai katapo sinong neina. Kita abis ia val kana atatai na vo mengen ang si Moses, angkokoai val ararai ang kata lomlomonai ania. 


text:
Au, keve tivura kilapo atogon a lu ang, na e mung si taun ang a Iosua katapo tu ainoai aniria singina, kimela palak velai ania nei rina ke e mung i God katala lu suai ani keve palpal vap ang na ki atogon a roe ke. Au, na lu ang, kala tung nei rina ke tung si taun i David, 


text:
voiang a God katapo uruk ania, na kala sokotuk ia ta ka atung ania ta mangsikei a lu tanginang asi kana ago neina, ninia na God voiang Iakov katapo atogon ia. 


text:
Au, sikei! Vo Tavirimok Luai parik kapa nas ani ago nei lu i abis ta kunga, val katakai i kus amalangas kapo antok ta, 


text:
<n>Volava kapo antok ta metekuku, nang ninia kag sinsinong i kitmat. Na kuli rina, nang ninia na koskosai i kakig. Au na mi saka atung an ta lu angkokoai si kag ago? Vo ta ring asi kag aus?</n> 


text:
<pb/>Nami na keve vap longo gel akorong. Vingami kapo kit na talingami kapo bot aongos. Asukang palau val keve tivumi, mipo uli misag ani kana mengen a Malanganto Gogoai. 


text:
Kapo kovek i katakai i kus amalangas aino parik kitapa vil akui ia. Na riria kitapo kus amalangas ta Vo Korong ka serei lak, kila kun raung suai aniria. Na kana vang amukmuk, Vo Korong ang, nami mitala alis suai ania na mila raung ia. 


text:
Nami mipo atogon na saupai ang na angelo kata alis a keve tivumi tatana, sikei lak parik milapa using ia.” Kita li punuk a Sitepano ta iat 


text:
<pb/>Au, vuk taun ang kila longong a mengen ke na kalapo pat aongos iria na marala na kilapo kalapatum. 


text:
Au na Malanganto Gogoai kalapo aol ia na kala tun alak ane metekuku na kala arai ani maumausan i God na Iesu kapo tung si palso ina. 


text:
Na kala antok ta, “Arai, nalapo arai ani metekuku kalapo tavas na igenen i pukun kapo tung si palso i God.” 


text:
na kila tak suai ania ane komo i rina na kian lapo tutapong so ta iat. Keve vap po porot ke ania kila kiang suai ani kari maus na kianla asinong ia e ngere mangsikei a igenen tanginang kana asan ta Saulo. 


text:
Na kala uak sovusulai na kala songosongo alava ta mengen asukang ke, “Volava, ku lomon suai ani lau rikek ke kipo abis ia.” E mung i posong ani<pb/>


text:
Na Saulo kato ainak aro ani puka ang. Saulo kapo goegoeng a ri vap lomlomon Si taun ang, vilvil akui lava kala tutapongai si kuvkuvulan i lomlomon e Ierusalem, asukang a riria aongos kila sip angtaliungai pulakai ane si ngono palpal Iudaia na Samareia. Sikei, ri aposel kila ago. 


text:
Au, Saulo kala tutapongai goeng ani kuvkuvulan i lomlomon. Kala pasal aliu si kari keve lu siksikei na kala teng akit iria, ri tauan kuvul ve ri aina kapa. Ka tak iria na kanla alakai aniria nei lu i akangbat. Akus ro kala serei e Samareia 


text:
Na petau duk kilapo buk longong aro ani kana mengen a Pilipo using kipo mangal ia na kipo arai ani keve akanangai ang kapo abis ia. 


text:
Using ri ingua kipo kail na kipo soung pelek na vap miang. Na ri soles ve ri vap pukun pepe miang kilapo to. 


text:
<pb/>Au katapo atogon a mangsikei a igenen kana asan ta Simon. Aino katapo teng rikek nei rina ang. Na katapo ataping ri vap i palpal Samareia. Ka antok ta kapo mangsikei a igenen lava luai. 


text:
Na ri vap aongos kipo buk longong aro ania, ri vap lava na ri vap e kevkev kapa. Ki antok ta, “Igenen ke, tara posong ia ta Kitmat Lava i God.” 


text:
Au sikei, si taun ang kila lomlomon ta Pilipo si kapo akuskus ta akus ro i kana vainagoan a God na asan i Iesu Karisto, kila luk asing tauia, ri tauan ve ri aina kapa. 


text:
Au na Simon, nia kapa kala kun lomlomon, na kala luk asing tauia na kala auai ve Pilipo, na kalapo arai ani keve akanangai ve keve bil lava i vilvil ataping, na kapo taping alava. 


text:
<pb/>Au, keve aposel e Ierusalem kila longong ta ri Samareia kitala ainak ani mengen i God. Asukang a kila asok ri Petero ve Ioanes taun iria. 


text:
Using parik lak katapa palak si mangsikei iria, kitala luk palau a asing tauia si asan i Volava Iesu. 


text:
Au, Simon kala arai ta Malanganto kapo serei si amatung kunga ta ngono aposel ang na kala buk samui ani kitmat ang singirilong. 


text:
Kala antok ta, “Milong alis iau ta roron ke ani nau kapa, man naka amatung kunga si ri si na ki kun luk ani Malanganto Gogoai.” 


text:
Sikei Petero kala antok ia, “Numai, ku mat suai kuvul ve kam kapkap. Using kupo lomon ia ta ku samui kana alilis a God ta kapkap! 


text:
Asukang vang, ku lomon pokai pelek kam keve lomlomonai rikek, na ku sokotuk a Volava ta man kapo angkoai, ka lomon suai ani vubuk rikek ang e vingam. 


text:
Using napo arai ta kupo lomlomonai ainau asi kam atogon asan na kulapo ago akit luai nei gogotan i rikek.” 


text:
Au na Simon kala polpol asukang ke, “Namilong, milong sokotuk a Volava anig, ani keve mengen ke milongpo mengen iau tatana, ki ago ta serei an singig.” 


text:
<pb/>Au, e mung i kilongla mengen amalangas atutuman ta mengen i Volava, le na kilongla tadut asi karilong papok ane Ierusalem. Na kilonglapo akuskus aliu ta akus ro si keve rina miang si ri Samareia. Pilipo ve mang igenen lava i Aitiop 


text:
<pb/>Au, mangsikei a angelo si Volava kala antok a Pilipo ta, “Ku tapasuk na ku pasiang taun a selen ang kapo pasal le Ierusalem ane Gasa.” Ring ang kapo ring vauvau palau. 


text:
Na kala tapasuk na kala pasal. Na mangsikei a igenen le Aitiop, kapo igenen lava na kapo asosokai si Kandake, ainan tulava i Aitiop, na kapo saupai ani kana keve togtogon, katan lapo ago e Ierusalem asi kana an soturungai serei si God. 


text:
Au, kalapo kokos pok ane rina kuli kana vongo tagtagai na kapo tataot nei salsalik si katakai i kus amalangas Esias. 


text:
Au, kala sang asung na kanlapo longong ia si kana po tataot nei salsalik si katakai kus amalangas Esias. Na kala sui ia, “Sa, kupo malangas nang a mengen ang kupo tataot ia?” 


text:
Na kala antok ta, “Au, naka saka malangas an si man kapo kovek i igenen asi palas dong anig tatana?” Na kala aikut a Pilipo asi kana me kokos ve nia. 


text:
Na palpal ang kapo taot ia nei salsalik ang, kapo mengen asukang ke, <n>Kita tak ia val sipsip taun a rungrunguk, na asukang val natnat i sipsip kapo tung musik si katakai i tok, asukang nia kapa parik katapa tatkol ta vuk mengen.</n> 


text:
<n>Kila vil amailik ia na kila alis a saupai kitmat ania. Si nganing lak ka akuskus ta kana matan vap? Using kana to kuli rina kala kamus.</n> 


text:
<pb/>Na igenen ang kala sui na Pilipo ta, “Sa, kapo angkoai si ku antok iau ta si kana na kus amalangas ke kapo mengen tatana? Tatana pok, vo ta mang anu?” 


text:
Na kilonglapo sang aliu nei selen na kilongla serei si mangsikei a vuk laman na igenen ang kala antok ta, “Arai, laman kana. Sa kapo tubat iau asi kag luk ani asing tauia?” 


text:
Au, na kala atakun kana vongo, na kilongla pasiang ane nei laman ang, rilong aongos ve Pilipo. Na kala asing tauia ia. 


text:
Au, kilongla palak le nei laman ang na Malanganto i Volava kala songo suai ani Pilipo na igenen ang parik kalapa anguan arai an ania, sikei kala pasal velai ani uruk lava. 


text:
Au, Pilipo kanla buat e Asoto na kanlapo akuskus aliu ta akus ro nei keve rina aongos tung e Kaisareia.<pb/>


text:
Au, Saulo kapo marala arikek lak kana petau a Volava na kapo buk raung suai aniria. Asukang a kala pasal taun a ainoai i katakai i sula 


text:
na kala aikut ia asi kana salik panbuk ane si keve lu i kivung e Damasko, ani man kan sabonai ani vap ang kipo ago si Selen ke, na kan got le iria, ri tauan ve ri aina kapa, na kame tak iria ane Ierusalem pok. 


text:
Au, kanlapo pasal e selen angasungai i Damasko, na akorong palau mangsikei a malangas le metekuku kala mang ataping ia. 


text:
Na kala uak ane vunep na kala longong a kalinga i sikei kala mengen ia ta, “Saul, Saul, marai sa na kupo vil akui iau?” 


text:
Na kala antok ta, “Volava, numai a si?” Na kala antok ta, “Nau a Iesu, igenen ke nang kupo vil akui ia. 


text:
Na vap po auai ang ve nia kipo tung bot. Kipo longong a kalinga ang, sikei parik kipa arai ani sikei. 


text:
Au, Saulo kala tapasuk le kuli vunep na parik kapa arai korong ani sa. Matana kapo para sikei kapo ba. Na kila teng a kungana na kila takai alak ania ane nei rina e Damasko. 


text:
<pb/>Au, mangsikei a igenen lomlomon katapo ago e Damasko kana asan ta Ananias. Na Volava kala antok ia nei ararai ta, “Ananias.” Na kala antok ta, “Io Volava, nau kana.” 


text:
Na Volava kala antok ia, “Ku tapasuk, na ku pasal taun a selen ang kipo kin ia ta korong matil, na kuan nanas si lu si Iudas, ta kapo atogon a igenen le Tarso kapo ago kana asan ta Saulo. Ku longong, igenen ang kapo ago i sokotuk 


text:
na kata arai ani mangsikei a ararai. Mangsikei a igenen kana asan ta Ananias kata palak na kala amatung a ngono kungana singina ani ka ararai aro pok.” 


text:
Au, Ananias kala antok ta, “Volava, vap miang kitala antok iau ta igenen ke si vil arikek luai ani kam petau gogoai e Ierusalem. 


text:
Na kana, kamela serei ta kitmat i keve tulava si ri katakai i sula asi kana me got ani mamain ta vap, riria aongos kipo songo kam asan.” 


text:
Sikei Volava kala antok ia, “Pasal, using nau natala pilak ia ani ka abis anig. Ka sunguk kag asan mete ri vap i ngising na ri tulava na ri vap i Israel kapa. 


text:
Au, Ananias kala pasal na kanla palak nei lu ang na kala amatung kunga singina na kala antok ia, “Tasig ta Saul. Volava Iesu, nang kata serei singim si kam me palak e selen, kata asok iau asi kag me serei singim ani ku ararai aro pok, na ka alis aduk ua ta Malanganto Gogoai.” 


text:
Na akorong palau mangsikei a bil val valat kala uak pelek a matana na kala ararai aro pok. Au, kala tapasuk na kala luk a asing tauia, 


text:
na kala angan na pukun ina kala dual pok. Saulo kapo akuskus ta akus ro e Damasko Au, kalapo ago na rukun taun e Damasko ve ri vap lomlomon e iang. 


text:
Na si vuk taun ang palau kalapo tutapong palak nei keve lu i kivung na kalapo akuskus ta Iesu ta nia kapo nat i God. 


text:
E iang vap po longong ang kila taping aongos na kilapo sui, “Au, ninia palau na igenen ang katapo vil akui na vap po lomlomon ta asan ke? Na parik ta nia kata me serei asi kana an got le aniria na ka tak iria taun a keve ainoinoai si ri katakai i sula?” 


text:
Sikei kana kitmat a Saulo kalapo serei alava na kalapo ataping ri Iudaia e iang e Damasko using kalapo asereiai atutuman singiria ta Iesu ninia kapo igenen i akanangai. Saulo kata sip pelek a ri Iudaia 


text:
<pb/>E mung i mang rukun taun miang lik, na ri Iudaia kilapo angpirpat lik asi kari raung suai ania. 


text:
Sikei Saulo katala malangas kari angmemengenai. Au, keve tenei ias na tenei vong kipo mun kopai ania si keve takaman i rina ang asi kari raung ania. 


text:
Sikei, kana vap ipo pasal kuvul ve nia kila atikok asiang ia tenei vong nei tepe si matakoto i omo i nei rina ang. Saulo e Ierusalem 


text:
<pb/>Au, kala pasal na kanla serei e Ierusalem na kalapo buk asi kana katak ve ri vap lomlomon, sikei riria aongos kipo leng ania, using parik kipa lomlomon ta kalapo igenen lomlomon. 


text:
Au, Barnabas kala songo le ia ane si ri aposel na kala atai amalangas iria ta kana tun kinle ani Volava e nei selen na kala mengen ia, na ka akuskus amadot ta asan i Iesu e Damasko. 


text:
Au, e iang kalapo togon a kalakala si kana pasal pulakai e nei rina e Ierusalem, na kalapo akuskus amadot ta asan i Volava, 


text:
sikei keve tungana kila nas, na kila songo le ia ane Kaisareia, na kianla atatung ia asi kana pasal ane Tarso. 


text:
Io, sukana na kuvkuvulan i lomlomon e Iudaia na e Galilaia na e Samareia aongos, kilapo atogon a taun roron i marip ve akikit angpokpokai aniria. Na kipo pasal amadot si selen i mamaila ani Volava na kipo uli luk papakangai si Malanganto Gogoai. Asukang a kari tataot kalapo polok alak. Ainea kata luk kana vilvil ato 


text:
<pb/>Au, Petero kala kun pasal ani ring miang, na nei kana mangsikei a paspasal kanla tu aserei si ri vap lomlomon kipo ago e Luda. 


text:
Na kanla duai a mangsikei a igenen kana asan ta Ainea, pukun ina katapo pepe na parik katapa angkoai si tapasuk suai ani kana pata ani limaletul a matas aongos. 


text:
Au, Petero kala antok ia ta, “Ainea, Iesu Karisto kala vil ato ua. Ku tapasuk na ku itoiton kam pata.” Na si vuk taun ang palau kala tapasuk. 


text:
Ri vap aongos i Luda na Saron kilapo arai ania na kila ul pokai aniria na kila using a Volava. Dorkas kata tadut pok pelek a mat 


text:
<pb/>Au, e Iope katapo togon a mangsikei a aina lomlomon kana asan ta Tabita, supsupai ina ta Dorkas, na katapo uli akamusai ani keve taun asi pakangai ani ri vap mailik. 


text:
Au, si vuk pangau ang palau kala malepen na kala mat. Kila asing na pukun ina na kianla amatung ia nei mang palpal lu e pangkul. 


text:
Au, using a Iope ve Luda kilongpo angasungai palau, na ri vap lomlomon, using kitala longong ta Petero e iang, kila asok a mang ngono igenen asi an serei singina, na kilonganla sokotuk ia ta, “Namempo buk ua sumasuma.” 


text:
Au, Petero kala tapasuk na kala auai ve rilong. Na kamela serei si lu ang na kila songo alak ia ane si palpal lu ang. Ri mainang aongos kipo tung aulitai ania na kipo tangis. Na kila akalit ia ta kari keve maus i suisui ang ta Dorkas, si taun katapo ago lak. 


text:
Sikei, Petero kala asok suai aongos aniria ane komo. Na kala sovusulai na kala sokotuk. Ka taval talang a pukun ang na kala antok ta, “Tabita, ku tapasuk.” Au, kala apagal a matana na kala tarak a Petero na kala sinong atung. 


text:
Na kala tak atung ia, na kala songo alak pok ri vap lomlomon ve ri mainang na kala akalit amalangas iria ta kalapo to. 


text:
Au na kala ago na taun miang e Iope nei lu si mangsikei a igenen itoiton pauk i vongo, kana asan ta Simon.<pb/>


text:
Au, katapo atogon a mangsikei a igenen katapo ago e Kaisareia kana asan ta Kornelio. Katapo tu ainoai ani mangsikei a kuvkuvulan i visvis, kipo kin ia ta kuvkuvulan i Italia. 


text:
Na katapo igenen katakai i bil aro na kapo uli mamaila ani God kuvul ve vap aongos nei kana lu. Na kapo uli alilis taun ani kana matan vap a God, na kapo uli ago i sokotuk ane si God. 


text:
Katapo tenei ias ngelik na mangsikei a ararai kala serei singina na mangsikei a angelo si God kamela palak taun ia na kala antok, “Kornelio!” 


text:
Na kapo leng alava na kala tun akit ia na kala antok, “Au, volava, kupo buk sa?” Na kala antok ia ta, “God kapo malangas kam keve sokotuk na katala arai ani kam keve alilis aongos na kipo tung malangas e matana. 


text:
Kana vang ku asok a mang vap ane Iope, asi an songo ani mang igenen e iang Simon, kipo kin ia ta Petero, 


text:
Taun ang a angelo ang kala kamus ta mengen na kala pasal, na kala songo na pongua i kana keve asosokai i nei lu na sikei a katakai i visvis kapa, voiang kapo igenen ro luai na kapo mangsikei iria kipo uli ago asung asi pakangai ania. 


text:
<pb/>Si taun using ina, kitola pasal na kitolan lapo angasungai i rina. Petero katala kiklak kuli lu asi an sokotuk. Kapo tenei ias lava. 


text:
Na buk angan kala serei singina na kala lomlomonai ta kapo buk angan. Au, si vuk taun ang kipo itoitonai ani kana pok, mangsikei a ararai kala serei singina. 


text:
Na kala arai ani metekuku kala tavas na mangsikei a bil val vakup tavirimok kita pala ia si puat a nono na kipo atikok asiang ia taun a kuli rina. 


text:
Na kala arai ta neina i vakup ang kapo duk ta mamain ta vongo ve ri manmanik palis kuli vunep na ri mani i nei pangau kapa. 


text:
Sikei Petero kala antok ta, “Ka ago luai, Volava, using parik luai napa nas ani angan ani bil ang kipo ailailai ania vei nala bil arikek.” 


text:
Na kalinga kala anguan serei an ta, “Bil ang God katala vil adaus ia, ku ago ta arai an ta kapo togon tubat singina.” 


text:
<pb/>Au, Petero kalapo pisu alava ta sa nang kapo asukang. Na si vuk taun ang palau a volo igenen i asok ang ta Kornelio kitolmela serei mete papalakan i lu. Kitoltala nanas le ta nei a lu si Simon. 


text:
Na Petero kapo ago lak i lomlomonai ani ararai ang, na Malanganto kala antok ia, “Arai, mang potol a igenen kitolpo gule ua. 


text:
Sikei, ku tapasuk na ku kisiang na ku auai ve ritol. Ku ago ta lomlomonai miang an, using nau nata asok iritol.” 


text:
Au, Petero kala kisiang taun a volo igenen ang na kala antok iritol ta, “Arai, nau kana na igenen ang mitolpo gule ia. Nei akorong a tukulai i kamitol me serei?” 


text:
Na kitola antok ta, “Kornelio, kapo igenen tu ainoai ani kuvkuvulan i visvis, na kapo igenen korong na kapo uli mamaila ani God, na palpal vap aongos ri Iudaia kipo posong aro ia, na mangsikei a angelo gogoai kata atatai ia ta ka asok tapai anim ani ku an serei nei kana lu na ku atogon mengen kapo buk longong ania.” 


text:
Au, asukang a kala songo alak iritol si me rot ani tenei vong ang. Au, kala tapasuk vauk na kala auai ve ritol. Na mang keve tungana i Iope kila kun auai. 


text:
Si taun using ina, kianla serei e Kaisareia. Na Kornelio katapo kokoai aniria, ve kana pat vap na keve tungana asungai ina. Katala songo akuvul iria asi me kokoai. 


text:
Au, Petero kalapo buk palak na Kornelio kamela soturungai singina na kala asuai ani pukun ina e ngono kakina. 


text:
Na kala mengen iria asukang ke, “Nami akorong mipo malangas a tubat lava kapo tubat a igenen i Iudaia asi kana angtunganan ve ri vap i ngising vo si palak nei kari keve lu. Sikei God katala akalit amalangas iau ta naka ago ta kin ani mangsikei ta kapo igenen palau vo kapo atogon tubat singina. 


text:
Asukang a taun ang mita asok tapai anig, parik natapa mengen ta sa. Na kana vang namela serei. Au, napo buk sui animi ta sa tukulai ina na mita asok tapai anig?” 


text:
Na Kornelio kala antok ta, “Kala puat a taun kala liu na katapo asukang ke tenei ias ngelik. Natapo ago ipo sokotuk nei kag lu. Na mangsikei a igenen kamela tung talang iau, kapo maus ta maus miminaungan. 


text:
Na kala antok ta, ‘Kornelio, God katala longong kam keve sokotuk na kala arai kinle ani kam keve alilis. 


text:
Asukang a ku asok tapai ani Simon e Iope, kipo kin ia ta Petero. Na kapo ago e ngere lo nei lu si Simon, igenen itoiton pauk i vongo.’ 


text:
Au, sumasuma palau nala asok tapai anim na kala ro using kutala vil korong ia na kumela serei. Na kana vang namempo ago kuvul aongos e matana i God. Namempo kokoai si longong ani sa na Volava kata asok ua sime mengen animem tatana.” Petero kapo mengen nei lu si Kornelio 


text:
<pb/>Na Petero kala mengen iria asukang ke, “Nalapo tun kinle atutuman vanang ta God kapo atogon kana sikei palau a lau i ngorem si ri vap aongos. 


text:
Kantanem kipo saka palpal vap an, sikei man kipo mamaila ania na kipo abis a lau korong e matana io, kapo songo iria ane singina. 


text:
Kana na mengen amalangas si God taun a ri Israel. Nang a akus ro ke i marip voike kapo tukulai ina si Iesu Karisto, ninia na Volava si ri vap aongos. 


text:
Mipo nas a bil ang kata serei e nei palpal Iudaia aongos, tutapong e Galilaia, e mung i kana akuskus a Ioanes ani ri vap asi kari luk ani asing tauia. 


text:
Io, God kala akanangai ani Iesu le Nasaret asukang ke ta ka aduk ia ta Malanganto Gogoai velai ani kitmat. Na kala pasal si keve vukvuk i rina si pakangai ani ri vap using God kata auai ve nia. Na asukang ka vil ato na vap ang, riria kipo ago nei gogotan i kana kitmat a vo petau. 


text:
Au na namem, namemtala arai ani kana keve avibisan aongos si palpal ang si ri Iudaia na e Ierusalem kapa. Na kila atakuk ia kuli iei na kala mat. 


text:
Parik ta si ri vap aongos, sikei kata serei singimem, namem a vap ang God katala pilak imem, namem a petau ang namemta matan angan ve nia e mung i kana tapasuk pelek ani matmat. 


text:
Na kala asok imem ani namem akuskus si ri vap na namem mengen amadot iria ta ninia nang God katala atung ia asi kana saupai ani ri vap aongos, riria kipo to lak na riria kitala mat. 


text:
Ri katakai i kus amalangas aongos kita akuskus tatana asukang ke ta ri si, man ki lomlomon ta asan i igenen ke, God ka lomon suai ani kari keve lau rikek.” Ri vap i ngising kita luk a Malanganto Gogoai 


text:
<pb/>Si taun ang a Petero katapo mengen lak, Malanganto Gogoai kamela aol aongos na vap ang kipo ago i kolongong ani mengen ang. 


text:
Na petau lomlomon ang, nang a vap lampulit ang kitame auai ve Petero, kila taping si arai ani bil ke ta God kalapo tilingai ani alilis i Malanganto Gogoai si ri vap i ngising kapa, 


text:
using kila longong iria si kilapo mengen ta mengen i keve rina petekai velai ani alatun ani God. Na Petero kala antok ta, 


text:
“Au, si vang ka tubat a vap ke asi kari ago ta luk an ani asing tauia? Arai, kilapo luk a Malanganto Gogoai asukang palau val tara.” 


text:
Au, asukang a kala asok ta asing tauia aniria si asan i Iesu Karisto. Na kila aikut ia asi kana ago tapai ve ria ani mang rukun taun.<pb/>


text:
Au, ri aposel ve ri vap lomlomon aongos e nei palpal Iudaia kila longong ta ri vap i ngising kapa kitala kun ainak ani mengen i God. 


text:
“Natapo ago i sokotuk e nei rina ang e Iope na mangsikei a ararai kala serei singig. Nala arai ani mangsikei a bil val vakup tavirimok kita pala ia si puat a nono na kipo atikok asiang ia na kala pasiang luai ane singig. 


text:
Na nala arai ta e neina i vakup ang, kapo atogon a mamain ta vongo, ve ri kei, na ri manmanik palis kuli vunep na ri mani i nei pangau kapa. 


text:
Na nala longong a mangsikei a kalinga kala antok iau ta, ‘Petero, ku tapasuk na ku daung asi kam angan.’ 


text:
Sikei nala antok ta, ‘Ka ago luai, Volava, using parik luai le kabang le natapa namin korong a bil ang kipo ailailai ania vei nala bil arikek.’ 


text:
Na vapongua i kalinga le metekuku kala mengen ta, ‘Bil ang God katala vil adaus ia, ku ago ta arai an ta kapo atogon tubat singina.’ 


text:
Na akorong palau si vuk taun ang, mang potol a igenen kitola serei mete lu ang namemtapo ago singina, i la asok taun anig le Kaisareia. 


text:
Au na Malanganto kala antok iau ta na ago ta lomlomonai miang an, na auai ve ria. Au, namemla pasal ve limalesikei a tungara ke kana, na namemanla palak nei lu si igenen ang. 


text:
Na kala mengen amalangas imem ta kata arai ani angelo kamela tung nei kana lu na kala antok ia asukang ke, ‘Ku asok vap ane Iope asi an songo ani Simon, kipo kin ia ta Petero. 


text:
Au nala tutapongai mengen na si vuk taun ang Malanganto Gogoai kamela aol aongos iria, asukang palau val si ainoai i taun ang singira. 


text:
Na nala lomlomonai ani vuk mengen ang a Volava katapo nas ani mengen tatana ta ‘Ioanes katapo asing atautauia ri vap ta laman, sikei God ka asing atautauia imi ta Malanganto Gogoai.’ 


text:
Na nala kinle ia ta pua, parik kapa angkoai luai ani na tubat a God, using kalapo alis iria ta sikei palau a alilis ang katala alis ira tatana si taun ang tarata lomlomon ta Volava Iesu Karisto.” 


text:
Taun kila longong a amalmalangasai ang, kila lomon suai ani kari keve mengen, na kilapo alatun a God velai ani mengen asukang ke, “Ri vap i ngising kapa, God kalapo alis pangau aniria kapa asi kari kun lomon pokai na ki teng a to.” Kuvkuvulan i lomlomon e Antiokeia 


text:
<pb/>Au, ria vap la sip angtaliungai ang le si vilvil akui ang marai Sitepano, kila pasal taun a Poinike na Kuporo na Antiokeia kapa. Na kipo mengen aliu ta mengen i akus ro ani ri Iudaia papalik. 


text:
Sikei mang keve vap nei liuan iria, kitapo vap i Kuporo na mang matan le Kurene, kimela serei e Antiokeia na kila akuskus kapa ri Elas ta akus ro i Volava Iesu. 


text:
Na kitmat i Volava katapo pakangai aniria. Asukang a vap miang kila lomlomon na kila ulpokai taun a Volava. 


text:
Na akus i bil ke kanla serei si kuvkuvulan i lomlomon e Ierusalem na kila asok a Barnabas si kana pasal ane Antiokeia. 


text:
Au kamela serei na kala kinle kana roron i alilis a God na kala uruk. Na kala arudualan iria ani ki tung akit na ki tutuman si kari angtogon ve Volava. 


text:
Using katapo mangsikei a igenen ro na katapo duk ta Malanganto Gogoai na lomlomon. Na vap miang kila palak si kuvkuvulan si Volava. 


text:
Kala sabonai ania na kala songo le ia ane Antiokeia pok. Na kilongtapo ago na sikei a matas kirol i po uli sinong kuvul ve kuvkuvulan ang e iang, na kilong akalkalit a vap miang. E Antiokeia vanang kita ainoai i posong ani ri vap lomlomon ta ri te Karisto. 


text:
<pb/>Au, si pangau ang mang keve katakai i kus amalangas kila pasiang le Ierusalem na kimela serei e Antiokeia. 


text:
Na mangsikei iria kana asan ta Agabo kala tapasuk na kala mengen atung si Malanganto ta ka togon a mol lava ka serei lak e kuli rina aongos. Kata serei atutuman si taun i Kalaudio. 


text:
Na ri vap lomlomon kila lomlomonai ta siksikei iria ka gule ta men papakangai angkokoai ve kana togtogon asi alis ani keve tungaria vap po inongos ang e Iudaia. 


text:
Au na kila vil ia asukang. Ki alis ia e kungarilong i ri Barnabas ve Saulo ani kilong an alis ia si keve vap lava.<pb/>


text:
Au, si taun ang tulava Erodes kala teng akit na mang matan i ri vap lomlomon asi kana vilvil akui aniria. 


text:
Na kala arai ta ri Iudaia kitapo uruk si daung ke, asukang a kala asok ani ki kun teng akit kapa ani Petero. Lau ke kata serei si taun i matan angan i saui i tav tol. 


text:
Au, kala teng akit ia na kala alakai ania nei lu i akangbat. Na kala asok a puat a kuvkuvulan i ri katakai i visvis, ta ki ararai bat ania. Siksikei a kuvkuvulan ang kapo atogon a puat a igenen neina. Kana lomlomonai ta man a matan angan i Liuluai kanla kamus tapai, ka tak ia asi kana tung si saupai mete ri vap. 


text:
Asukang a Petero kalapo ago nei lu i akang bat. Sikei ri vap lomlomon kitapo sokotuk amadot serei si God, ani ka pakangai ania. Petero kala soung pelek a lu i akangbat 


text:
<pb/>Na si tenei vong ang le ani Erodes ka songo asoung a Petero na kalapo rot nei liuan i mang pongua na katakai i visvis. Kita got akit ia ta pongua na angus kitmat luai. Na mang vap kipo ararai bat e mete takaman i lu ang. 


text:
Na mangsikei a angelo si Volava kamela serei ataping na kala malangas aongos a palpal lu ang, na kala tava na Petero e kagkag ina na kala pangun ia na kala antok, “Tapasuk sumasuma!” Na angus kitmat ang kala takunis pelek a kungana. 


text:
Au, angelo ang kala antok ia ta, “Ku ngenge aro na ku alakai ani pauk i kakim.” Na kala abis ia asukang. Na kala antok, “Ku pakut ua ta kam vakup ipo apung na ku using iau.” 


text:
Na kala soung using ia sikei parik kapa nas ta bil ke na angelo ang katapo abis ia kapo tutuman. Katapo sekpat ta kapo mangsikei a ararai palau. 


text:
Au, kilongla pasal liu a ainoai i kuvkuvulan vap ipo ararai bat, na lapongua i kuvkuvulan kapa na kilongla serei si takaman lava ipo soung ane komo na takaman ang kala tavas anirilong na kilongla soung. Au, kilongla pasal a mang sikei a vuk selen, na akorong palau angelo ang kala kovek pelek ia. 


text:
Au, Petero kala lomlomonai tapalas na kala antok ta, “Pua, nalapo nas atutuman ta Volava kata asok kana angelo na kamela asapang iau pelek a kitmat si Erodes, na kari keve lomlomonai ri Iudaia.” 


text:
Taun kala lomlomonai aro, kala pasal ane si lu ang si Maria, rinana i Ioanes, kana mang asan ta Marko. E iang nei lu ang, vap miang kitapo ago kuvul i po sokotuk. 


text:
Au kanlapo pirpiring mete takaman e komo, na mangsikei a kavulik asosokai kana asan ta Rode kala pasal asi me tavas ania. 


text:
Sikei parik kalapa tavas ania using taun ang kala longong kinle na kalingana i Petero, kalapo maramarak luai na kala sang pok sian antok amalangas ani vap ang nei lu ta Petero nang kalapo tung mete takaman. 


text:
Na kila antok ia ta, “Kupo nio!” Sikei kalapo dual alava ta ninia nang. Na kila antok ia ta, “Parik, kana angelo nang!” 


text:
Sikei Petero kapo pirpiring lak, na e mung kianla tavas ania na kila kinle ia na kilapo taping alava. 


text:
Na kala sokotakun iria ta kungana ani ki ago musik na kalapo akus iria ta Volava kata asoung ia pelek a lu i akangbat. Na kala antok iria ta, “Mi mengen amalangas a Iakovo ve keve tungara ta bil ke.” Na kala pasal pelek iria ane si mang oring. 


text:
<pb/>Au, kalapo tenei vauk, na keve katakai i visvis ang kilapo ilung alava luai ta nei a Petero e voi. 


text:
Na Erodes kala asok asi gule ania sikei parik kipa sabonai korong ania, asukang a kalapo susuiai aro pok ani keve igenen ang, vap po ararai bat ang na kala asok asi raung aniria. E mung i keve bil ke kala tapasuk pelek a Iudaia na kala pasal ane Kaisareia na kanlapo ago e iang na mang rukun taun. Erodes kala mat 


text:
<pb/>Erodes si taun ang, katapo togon a marala lava ani ri vap i Turo na Sidon. Na riria aongos kuvul kimela serei singina asi atokngai amatung ani luai. Kila vilvil akorong a mengen ve Balasto, kapo mang ainoinoai ke Erodes, ta kan mengen aniria, using kari pok katapo serei le si palpal ang si Erodes. 


text:
Au, Erodes kala pilak na mangsikei a taun na si taun ang kala alak kana maus i tulava na kala sinong kuli kana sinsinong i tulava na kala tutapongai mengen singiria. 


text:
Akorong palau na angelo si Volava kala vis ia, using parik katapa alatun a God. Ri kanipa kila se ia na kala mat. 


text:
Na ri Barnabas ve Saulo kilongtala vil apunuk karilong telan e Ierusalem na kilongla papok. Na kilongla songo na Ioanes, voiang kana mang asan ta Marko.<pb/>


text:
Au, nei liuan i kuvkuvulan i vap lomlomon ang e Antiokeia katapo atogon a keve katakai i akus ve keve katakai i akalit. Barnabas, Simeon voiang kipo kin kapa ia ta Niger, na Lukio le Kurene, Manaen igenen vopo ago ke nei vainagoan si tulava Erodes, na Saulo. 


text:
Taun ang kipo ago i alal ve soturungai ane si Volava, na Malanganto Gogoai kala antok iria ta, “Mi atung a ri Barnabas ve Saulo anig, asi karilong sunguk ani abis ke nau natala songo irilong asi karilong abis ania.” 


text:
Na kila apunuk kari alal ve sokotuk na kila amatung kunga singirilong le na kila atatung irilong na kilongla pasal. Ri Barnabas ve Saulo kilongpo akus e Kuporo 


text:
<pb/>Au, kilongla pasal si asok si Malanganto Gogoai na kilongla pasiang ane Seleukeia na kilongla kokos aputuk ane Kuporo, 


text:
na kianla ung e Salamis. Na kilongla palak nei keve lu i kivung si ri Iudaia na kilongla akuskus iria ta akus i God. Ioanes katapo auai ve rilong val karilong igenen asi pakangai anirilong. 


text:
Au, kilongla pasal a kulenusa aongos ang tung si kilonganla serei e Papo, na e iang kilongla duai a mangsikei a igenen Iudaia kana asan ta Bariesu, kapo igenen teng rikek na kapo mangsikei a katakai i kus amalangas kapau. 


text:
Katapo ago kuvul ve ainoinoai i rina ang kana asan ta Sergio Paulo, kapo mangsikei a igenen malangas. Na kala asok tapai ani ri Barnabas ve Saulo using katapo buk longong ani akus i God. 


text:
Au na Elumas, igenen vopo teng rikek ang, nang nia na supsupai i kana asan, kala tu talang iritol using kapo misag ani ainoinoai ke ka lomlomon. 


text:
Sikei Saulo, voiang kipo kin kapa ia ta Paulo, kala sung pukun ta Malanganto Gogoai na kala tun akit ia 


text:
na kala antok ta, “Numai a natnat i vo petau Ingua! Kupo petau i mamain ta bil korong aongos na kam to kapo duk ta kapau. Angisan ku kamus ta vilvil bat ani kana keve selen a Volava? 


text:
Longong! Volava ka amiming ua asukang ke. Matam ka ba ani mang vuk pangau na ku tav arai ani malangas i makarap.” Akorong palau na vong kala pakut ia. Matana kala ba, asukang a kalapo gulegule ta sikei asi takai ania. 


text:
Na ainoinoai ang kala lomlomon taun kala arai ani sa kata serei, using kala taping si akalkalit i Volava. Ri Paulo ve Barnabas e Antiokeia si palpal Pisidia 


text:
<pb/>Au, ri Paulo ve keve vap ipo auai ang ve nia kila sang pelek a Papo ane palpal Pampulia na kianla ung e Perge. Na Ioanes kala papelek iria asi kana papok ane Ierusalem. 


text:
Au na ria kila papelek a Perge na kila palak luai ane Antiokeia e palpal Pisidia. Na si taun i atailai kila palak nei lu i kivung na kianla sinong. 


text:
Au, taun kala kamus a tataot si buk i saupai na buk si ri kus amalangas, keve ainoinoai i lu ang kila ali mengen ane singiria asukang ke, “Keve tungamem, si man mipo atogon mengen si papakangai ani ri vap, kapo ro mi mengen.” 


text:
<pb/>Au Paulo kala tapasuk na kala atung alakat a kungana asi kana mengen, “Ri vap i Israel, na ri vap i ngising vap po mamaila ang ani God, mi longong! 


text:
God ke singira ri vap i Israel kata pilak na keve tivura, na kata apolok alava iria si taun ang kitapo ago e Aigipto, le na kala songo suai aniria le iang ta kitmat ina. 


text:
Na si taun kita pasal nei ring varasai palau ang, God kata sunguk a maiten i kari keve lau rikek nei pangau i 40 na matas aongos. 


text:
Taun ang kilapo buk palak e Kanan, kata ngi suai ani limalengua na matan vap ang na kala alis iria ta roe ang, asi kari tauk ina. Keve bil ke kata pasal asukang ta 450 na matas aongos. 


text:
Au, na e mung ina God kala atung kari keve ainoinoai asi angusiusingai tung si taun si Samuel katakai i kus amalangas. 


text:
Na ri vap kila sokotuk ta kari tulava na God kala alis iria ta Saul, kana nat ke Kis i patvap ang si Beniamin. Kata tu ainoinoai aniria si 40 na matas aongos. 


text:
Au le na kala luk suai ania na kala akanangai ani David asukang ta tulava. Kata mengen amalangas tatana asukang ke, ‘<n>Nata arai ani David,</n> nat ke si Iesai, <n>ta kapo mangsikei a nat voiang napo buk alava ia,</n> na ka using kag keve vubuk.’ 


text:
Na le si keve tivuna i igenen ke David, kala asereiai ani Iesu asukang val kana palapalatung ani ka teng ato ri Israel. 


text:
Aino le ani Iesu ka serei, Ioanes kata akus ri vap aongos i Israel ta ki lomon pokai na ki luk a asising asi akanangai ani kari sasakol. 


text:
Na taun ang a Ioanes kalapo akamusai ani kana abis na kalapo uli antok asukang ke, ‘Mi ago ta sekpat an ta nau kana na igenen ang mipo kokoai ania, parik. Sikei mangsikei ka aimung ig, napo tav ro angkoai luai ve asosokai palau vopo kunis ani pauk i kakina.’ 


text:
<pb/>Keve tungag, mamain ta tivuna i Abaram, kuvul ve mamain ta vap voiang mipo mamaila ani God, akus i vilvil ato ke kapo pasal taun ira akorong. 


text:
Using ri vap i Ierusalem kuvul ve kari keve ainoinoai parik kitapa kinle na Iesu sikei kitapo ba ani mengen ang si ri katakai i kus amalangas nang kipo uli tataot ania si keve taun i atailai ang. Na kitala apunuk ia si kari saupai ania ta ka mat. 


text:
Parik kitapa sabonai ani mang sikei a lau rikek singina angkokoai asi kana mat, sikei lak kita sokotuk ainainak si Pilato asi kari raung ania. 


text:
Kita abis a keve bil ang asukang val nei salsalik, le na kila kopos asiang ia le kuli ei na kianla asiang ia nei mata i mat. 


text:
na ani keve taun miang, vap po palak ang ve nia le Galilaia ane Ierusalem, kila arai ania, asukang a kilapo akuskus amalangas tatana si kara vap. 


text:
Kana vang kalapo serei atutuman singira mamain ta tivuria ta katala tak ataduk pok a Iesu val kita salik ia si apongua i tangam, <n>Numai kag nat. Kana anginang kalapo punuk luai ta nau a tamam.</n> 


text:
Arai, kata tak atadut pok ia asi kana ago luai ta anguan mat an. Kapo mengen amalangas ta oring ke si mengen asukang ke. Naka alis <n>imi ta mengen gogoai na keve bil roron ang natala alis a David tatana.</n> 


text:
Io, na si mang salsalik kapa kata mengen tatana asukang ke, <n>Parik luai kupa angkokoai asi atolongon ani kam igenen daus asi kana sain vok nei mopong.</n> 


text:
Using David, kata pakangai ani ri vap si kana taun val vubuk si God, le na kala mat, na kianla mo ia ngere keve tivuna na pukun ina kala sain vok. 


text:
Asukang a keve tungag, napo buk ani mi nas aro na oring ke ta katala mus suai ani kami keve lau rikek, asukang a namempo buk akus animi tatana, 


text:
na le singina, man ta sikei kapo lomlomon tatana, kalapo kalakala, using a saupai si Moses parik kapa angkokoai asi akala animi. 


text:
Asukang a mi aiveven vei mengen ang si ri katakai i kus amalangas kala serei atutuman singimi asukang ke. 


text:
<n>Vap po kurek ang ani God, mi longong! Nganlak mi taping na mi puka, using naka abis a mangsikei a abis e matami, sikei mi tav lomlomon lak kapa ta kag abis, kantanem kitala antok imi tatana.</n>” 


text:
<pb/>Au kilonglapo buk soung, na ri vap kila sokotuk irilong ta keve bil ke ki anguan longong an aniria si mang taun i atailai ang e mung. 


text:
Au, kila soung aongos, na amiang i ri Iudaia kuvul ve ri vap i ngising voiang kitala palak luai nei laulauan si ri Iudaia, kila using ri Paulo ve Barnabas. Kilong anla angmemengenai ve ria na kilongla akikit iria kapa asi kari uli teng akit ani kana roron a God. 


text:
<pb/>Na si taun i atailai e mung, vap miang luai i nei rina ang kimela serei kuvul asi kari me kokolongong ani akuskus i Volava. 


text:
Na ri Iudaia kita lapo atogon vinga rikek si taun kita arai ani ri vap si lapo seserei amiang ang. Kita asuai ani keve vuk kalinga rikek ani Paulo katapo tav pakangai ania si kana abis. 


text:
Au, ri Paulo ve Barnabas kilongla tapasuk na kilongla mengen amadot iria asukang ke, “Tutuman, namemlong tala mengen aino ta akus i God singimi, sikei using milapo kilis a mengen ke, io milapo mengen amalangas vanang ta parik mipa angkokoai si luk ani to asikei. Asukang a kana namemlonglapo pasal taun a vap i ngising. 


text:
Using a Volava katala alis imemlong ta vuk mengen ke, <n>Nata asinong ua asi kam mang si ri vap i ngising, na asi kam akus ta kag vilvil ato ane si ri vap i kuli rina aongos ke.</n>” 


text:
Si taun ri vap i ngising kila longong a mengen ang, kila uruk alava velai ani alatun ani Volava si kana mengen roron. Na vap miang iria kila lomlomon, voiang God kata lomlomonai aniria asi kari teng ani to asikei. 


text:
Sikei ri Iudaia kitapo duk ta vinga visuk, asukang a kila songo akuvul na keve aina asasanan kuvul ve keve ainoinoai i rina ang asi vil arikek ani ri Paulo ve Barnabas, na kila lu suai anirilong pelek kari palpal. 


text:
Au na kilongla tap suai ani kaponpon pelek a kakirilong asi akanangai ani kari tav ainainak anirilong. Au le na kilongla pasal ane Ikonion. 


text:
Au e Ikonion kilongla palak ane nei lu i kivung si ri Iudaia, na kilongla mengen alava luai, na vap miang i ri Iudaia kuvul ve ri Elas kila lomlomon. 


text:
Sikei mang matan i ri Iudaia, vap tav lomlomon, kila vil akarkarian a vingaria i mang matan vap i ngising asi kari mengen arikek ani vap la lomlomon ang. 


text:
Asukang a kilongla ago na taun vunga e iang. Kilongta akus alava ta asan i Volava, na kala alis irilong ta kitmat asi abis ani keve akanangai na keve vilvil ataping asi akalit ani ri vap ta akus i kana roron kapo tutuman. 


text:
Sikei ri vap i nei rina ang kila tapagal ane si pongua na matan vap. Mang matan kita tung kuvul ve ri Iudaia, na mang matan ve ngono aposel ang. 


text:
Na mang lomlomonai kala serei nei liuan i ri Iudaia ve ri vap i ngising kuvul ve kari keve ainoinoai ta ki vil akui irilong na ki li punuk irilong ta iat. 


text:
Sikei kilong tala nas a lomlomonai ang, na kilongla sip ane Lustara na Derbe, ngono rina i palpal Lukaonia, na ane si keve rina aulitai kapa. 


text:
<pb/>Katapo atogon a mangsikei a igenen e Lustara katapo kak soles le si taun katapo natlik, na parik katapa pasal pulakai lik tapai. 


text:
Igenen ke katapo longong a Paulo si po mengen, na Paulo kala tun akit ia, na kala nas ta kapo atogon a lomlomon kitmat angkokoai ani ka to. 


text:
Asukang a kala songosongo alava taun ia ta, “Ku tapasuk na ku tung akorong ta ngono kakim.” Na kala laos atadut na kalapo pasal pulakai. 


text:
Petau duk ang e iang kilapo arai ani bil ke Paulo kata abis ia, na kilapo songosongo si mengen i Lukaonia ta, “Pua ta ngono god ke, kilonglapo serei singira e ke kuli vunep asukang ta ri vap!” 


text:
Kita lapo songo na Barnabas ta Seus, na Paulo kita lapo songo ia ta Eremes, using katapo uli tu akanangai anirilong si mengen. 


text:
Au, katakai i sula serei si Seus katapo ago e ngising palau i rina na kamela serei ta keve bulumakau na purpur mete takaman i rina, using kita lapo buk me vil alilis. 


text:
Sikei ngono aposel, ri Barnabas ve Paulo, kilongla longong a mengen ke na kilongla ding pok karilong keve maus na kilongla sang nei liuan i petau ang na kilongpo songosongo ta, 


text:
“Petau, marai sa mipo buk abis ani lau ke? Namemlongpo ngono igenen palau asukang val nami. Sikei namemlongta alis imi ta akus ro asi kami papelek ani keve nem palau ke, na mi pasal taun a God vopo to, nia kata asinong a metekuku, nei laman na keve bil aongos kapo ago e kuli rina ke. 


text:
Anangan si taun i keve tivura katapo uli atalipai ani mamain ta matan vap asi kari pasal using ani kari keve lomlomonai akorong. 


text:
Sikei kana keve alilis roron taun imi katapo mengen amalangas ta nia kapo ago. Keve taun aongos kapo uli abis ani lau roron ta kapo alis imi ta langit na kapo uli alis aduk animi ta pok roron asi vil auruk animi.” 


text:
Kilongta asuai ani keve mengen ke, sikei ri vap kitapo buk alava asi alilis serei singirilong, sikei e mung kilongla dual aniria. 


text:
<pb/>Sikei mang keve Iudaia le Antiokeia na Ikonion kimela serei na kimela tak a lomlomon si ri vap, asukang a kila so na Paulo ta iat, na kila raling ia ane komo i rina ang velai ani sekpat ta katala mat. 


text:
Sikei keve vap lomlomon kimela tung aulitai ania na kala tapasuk pok le na kala palak pok ane nei rina. Si taun using ina, kala tapasuk kuvul ve Barnabas ane Derbe. Papok ane Antiokeia 


text:
<pb/>Na kilonganla akus ta akus ro nei rina ang na vap miang kila lomlomon, na kilongla papok ane Lustara, Ikonion na Antiokeia. 


text:
Na kilongta mengen i papakangai ani mamain ta vap lomlomon na kilong akikit iria ta ki teng akit a lomlomon, na kilong mengen iria ta tara uli duai ani keve kitmat duk asi kara palak nei kana vainagoan a God. 


text:
Au, nei siksikei a kuvkuvulan si volo rina ang kilongla atung a keve vap asi tu ainoai aniria. Kilongta alal velai sokotuk na kilongla sunglis iria e kungana i Volava, voiang kitala atung kari lomlomon singina. 


text:
na le iang kilongla sang aliu pok ane Antiokeia, rina ang kita alis irilong e kungana i God singina asi karilong apunuk ani abis ke kilongtala akamusai ania. 


text:
Au, kilonganla serei na kilongla sosongo akuvul a kuvkuvulan i lomlomon, na kilongla mengen amalangas iria ta keve abis ang a God kata arudualai anirilong asi abis ania, na kata atun kinle na vap miang i ngising asi kari kun lomlomon. 


text:
Au, mang keve vap le Iudaia kila serei na kime lapo akalkalit na vap lapo lomlomon ang ta, “Man parik ki lampulit le imi val saupai si Moses, parik mipa angkoai si teng ani to.” 


text:
Na ri Paulo ve Barnabas kilongla anggegelai alava ve ria ta bil ke. Na kila atung a ri Paulo ve Barnabas, kuvul ve mang matan vap lomlomon ani ki palak ane Ierusalem asi an angmemengenai ve ri aposel na keve vap lava ta bil ke. 


text:
Asukang a kila pasal val asok ang si kuvkuvulan ang, na kila pasal aliu nei ngono palpal ke ri Poinike ve Samareia. Taun kipo pasal kipo mengen amalangas ta ri vap i ngising kitala lomon pokai, na keve tungaria kilapo atogon a uruk lava si longong ani akuskus ro ke. 


text:
Taun kianla serei e Ierusalem, ri vap lomlomon ve ri aposel na ri vap lava kila songo alak iria, na kila mengen amalangas iria ta sa na God kata abis ia singiria. 


text:
Au na mang keve vap lomlomon, kipo ago nei kuvkuvulan ke si ri Parisaio, kila tapasuk na kila antok ta, “Kapo mamaiten ta ki lampulit iria na ki using aro na saupai si Moses.” 


text:
E mung i angmemengenai lava, Petero kala tapasuk na kala antok iria, “Keve tungag, mipo nas ta God kata pilak iau le kabang le nei liuan imi asi kag akus ta akus ro si ri vap i ngising asi kari lomlomon. 


text:
Na God vopo arai kinle ang ani vingaria i ri vap, kata asangai ani kana ainainak aniria ta kata kun alis kapa aniria ta Malanganto Gogoai asukang palau val tara. 


text:
Asukang a tarapo sikei palau ve ria e matana i God using kata kun itoiton adaus kapa ani vingaria lakat kuli kari lomlomon. 


text:
Marai sa kana mipo buk atoktokngai ani God ta agon ani mamaiten lava kuli vap la lomlomon ke? Using keve tivura aino tung si tara kana anginang tarapo tav kun angkoai si asalak ania. 


text:
Io, tarapo nas ta tarapo luk a vilvil ato le si Volava Iesu lakat kuli kana alilis roron anira, asukang palau val ria.” 


text:
<pb/>Na nei kivung ang kalapo musik aongos. Na ri Paulo ve Barnabas kilonglapo akuskus ta keve akanangai ve vilvil ataping kilongta abis ia nei liuan i ri vap i ngising ta kitmat i God. 


text:
Simon katala mengen amalangas ira ta kana abis a God kapo asereiai ania si kana ngorem taun ani ri vap i ngising. Kata pilak a mang matan vap nei liuan iria ania akorong pok. 


text:
Asukang a keve mengen si ri kus amalangas kala serei atutuman, na salsalik ang kapo mengen asukang ke, 


text:
‘<n>E mung i keve bil ke naka serei lak na name atung aro pok kana rina na David, vola rikek ang. Io, naka abis aro ia, na naka vil adual pok kapa ia.</n> 


text:
<n>Ani rukun vap la sapang ang, ki gule na Volava, kuvul ve mamain ta palpal vap i ngising aongos voiang kipo songo iria ta kag asan. Nau palau a Volava vopo abis ani keve bil aongos ke</n> 


text:
Sikei, tara salik aniria ta panbuk si mengen amalangas ta ki ago ta angan ani sin ila iton ani ri tangatangai, na ka ago na lau i panik, na angan ani sin i vongo i ngak punuk ka ago, na angan ani rangai kapa ka ago. 


text:
Io, using a saupai si Moses kitapo uli malangas ia le kabang si keve rina aongos using kipo uli tataot ania nei kari keve lu i kivung si keve taun i atailai.” Saupai i nei kivung lava 


text:
<pb/>Na ri aposel ve ri vap lava kuvul ve ri vap lomlomon aongos kila ainak aroron ta ki pilak ta mang vap le singiria akorong na ki asok iria ane Antiokeia ve ri Paulo na Barnabas. Na kila pilak a Iudas, kipo kin ia ta Barsabas, kuvul ve Silas. Ngono igenen ke kilong tapo ngono ainoinoai nei liuan i ri vap lomlomon. 


text:
Na kila alis a panbuk asukang ke, “Namem a keve tungami, keve aposel kuvul ve mamain ta vap lava, ane si mamain ta tungamem i ngising, mipo ago e Antiokeia na Suria ve Kilikia. Roron singimi. 


text:
Namemtala longong ta mang keve vap kita pasal le si kamem kuvkuvulan na kianla vil arikek kami ago ta keve mengen voiang kapo tav pakangai. Kita tav luk ainainak le kapa singimem. 


text:
Na namemtala lomlomonai asi kamem asok ta mang rukun vap asi pasal ve ngono tungara roron ta ri Paulo ve Barnabas. 


text:
Asukang a namemlapo asok a ri Iudas ve Silas asi karilong posong akit ani keve mengen aongos namemtala salik ia. 


text:
Namempo abis palau a sa na Malanganto Gogoai kapo mengen imem asi abis ania, asukang a namem ago ta vil amaiten animi ta keve saupai miang, sikei mi using palau a keve saupai ke. 


text:
Mi ago ta angan ani sin ila iton ani ri tangatangai, na angan ani rangai ka ago, na sin i vongo i ngak punuk kapa ka ago, na ka ago na lau i panik. Roron kakami man mi aiveven ta mi ago ta abis ani keve bil ke. Roron singimi.” 


text:
<pb/>Au na kila atatung iria, na kila pasiang ane Antiokeia. Na kila songo akuvul na kuvkuvulan ang na kila alis iria ta panbuk ang. 


text:
Ri Iudas ve Silas, kilongtapo abis asukang ta ngono katakai i kus amalangas, na kilongla alis a keve mengen i papakangai na akikit aniria ani ki uruk. 


text:
E mung i mang rukun taun kila atatung irilong velai ani luai asi karilong papok ane si vap po asok ang anirilong. 


text:
Sikei ri Paulo ve Barnabas kilongla ago e Antiokeia, si akuskus ta mengen i Volava, kuvul ve mang vap duk kapa. Ri Paulo ve Barnabas kilongla angtaliungai 


text:
<pb/>E mung i mang rukun taun, Paulo kala antok a Barnabas ta, “Iuang, tarung papok ane si keve rina ang tarung tala akuskus ta akus i Volava singiria na tarung an arai ani keve tungara na tarung nanas iria ta kipo saka ago an.” 


text:
Sikei Paulo kapo misag ani songo ani nat ang using kata sip pelek irilong e Pampulia na parik kata lapa anguan auai an ve rilong si abis. 


text:
Kilongla anggegelai alava tung si kilongla angtaliungai. Barnabas kala songo na Marko na kilongla kokos ane Kuporo 


text:
na Paulo kala songo na Silas na kala pasal, e mung i keve vap lomlomon kita sunglis ia si kungana i Volava ani ka pakangai ania. 


text:
Na kanla serei e Derbe, au le na Lustara. E iang katapo atogon a mangsikei a igenen lomlomon kana asan ta Timoteo, rinana katapo aina Iudaia na katapo lomlomon. Na tamana katapo igenen Elas. 


text:
Na Paulo katapo buk songo ani Timoteo asi auai ve nia, na kala luk ia na kala lampulit ia marai ri Iudaia kitapo ago e iang, using kitapo nas aongos ta tamana kapo igenen Elas. 


text:
Au na kila pasal aliu si keve rina siksikei na kipo alis iria ta keve saupai i amatung ang ta ri aposel kuvul ve ri vap lava e Ierusalem asi kari using. 


text:
Asukang a keve kuvkuvulan ang kita lapo tung akit si kari lomlomon na tataot iria kalapo kun polok alava kapa si keve taun aongos. Paulo kata orodung a igenen i Makedonia 


text:
<pb/>Na kitan pasal e nei ngono palpal ke Purugia ve Galatia, using a Malanganto Gogoai katala atakun iria ani ki ago tan akuskus an ta akus ro e palpal Asia. 


text:
Taun kianla serei si pulis i palpal Musia, kilapo atokngai asi palak nei palpal Bitunia, sikei Malanganto i Iesu kala mengen iria si kari ago ta palak an. 


text:
Si tenei vong ang Paulo kala arai ani mangsikei a ararai, na mang igenen le Makedonia katapo tung na kapo sokotuk ia ta, “Ku paputuk ane si kamem palpal e ke e Makedonia na kume pakangai animem.” 


text:
E mung palau i kana ararai, namemla usausa sumasuma asi kamem paputuk ane Makedonia, using namemta lapo malangas ta God katala songo imem asi an akuskus ta akus ro singiria. Ludia kata lomon pokai 


text:
<pb/>Au, namemla kokos e Toroas na namemla sang akorong ane Samotarake, na si taun e mung ina namemla sang luai tung e Neapolis. 


text:
Le iang namemla tung alak ane Pilipi, voiang kapo ainoai i rina i palpal Makedonia, na ri Rome kipo tauk ina. Io namemta ago e iang a mang rukun taun. 


text:
Na si taun i atailai namemla soung pelek a rina ang si takaman ang ngere sung using namemta lomlomonai ta kapo atogon a ring ipo sokotuk e iang. Au na nameman lapo sinong i angmemengenai ve keve aina ang kitapo ago kuvul e iang. 


text:
Nei liuan i keve aina ke katapo atogon a mangsikei a aina le Tuatira kana asan ta Ludia, na katapo aina atos ta ri vakup melek. Na katapo mangsikei a aina mamaila kapa ani God. Volava kata tavas a pakangat ina si taun kata longong a keve mengen si Paulo, na kala lomlomon. 


text:
Au, kala luk a asing tauia, kuvul ve kana matan vap, na e mung kala antok imem ta, “Man mipo ararai ta nau nalapo lomlomon atutuman ta Volava, mime ago si kag lu.” Kata sunggil sunggil tatamem tung si namemla pasal ve nia. Nei lu i akangbat e Pilipi 


text:
<pb/>Taun ang namemtapo pasiang ane si ring i po sokotuk ang, namemla duai a mang kavulik asosokai katapo sangan ta ingua. Na ingua ang katapo uli atatai ania ta keve bil asi serei lak e mung. Katapo luk samui alava si abis ani abis ke ani vap i po taukai ina. 


text:
Katapo using imem ve ri Paulo na kapo songosongo ta, “Keve igenen ke nang kipo keve asosokai si God Lakat Luai, na kipo atatai imi ta selen asi kami sapang.” 


text:
Kata lapo atogon a rukun taun ania si lapo abis ani vuk lau ke, tung si Paulo kalapo masmasik arikek ania na kala taval taun ia na kala antok a ingua ang ta, “Si asan i Iesu Karisto napo antok ua ta ku soung pelek ia!” Si vuk taun ang palau kala papelek ia. 


text:
Au, vap po taukai ina kila arai ta kari selen ipo luk kapkap kalapo rikek, asukang a kila teng akit ri Paulo ve Silas na kila tak asiang irilong ane si ring ipo kivung ta ri vap ane si keve katakai i saupai. 


text:
Na kila atung irilong mete keve katakai i saupai na kila antok ta, “Ngono igenen ke kilongpo ngono igenen i Iudaia. Na kilong mepo vil atagoeng a ago i nei kara rina. 


text:
Kilongpo mengen ta keve laulauan voiang tara ri Rome parik tarapa ainainak ania, asukang a tarapo tav angkokoai asi using aniria.” 


text:
Na vap miang luai kila tung kuvul asi mengen arikek anirilong. Na keve katakai i saupai kila asok si luang suai ani karilong keve maus na ki sasaup irilong. 


text:
E mung i keve vilvil akui lava, kila asuai anirilong ane nei lu i akangbat, na kila asok a vopo ararai bat ang asi kana ararai aro luai anirilong. 


text:
Na kala abis asukang palau val atatai ang. Kata so alak tatarilong ane neina luai i lu ang na ka vil akit a ngono kakirilong nei liuan i pongua na vuk ei lava. 


text:
<pb/>Au, kala tung lava na nei rina na ri Paulo ve Silas kilonglapo sokotuk na kilongpo tatangam i alatun ane si God, na mang keve vap po kun ago ang nei lu i akangbat kitapo longong irilong. 


text:
Na akorong palau mimo tavirimok lava kala serei na keve takaman aongos kila tavas na keve angus kitmat aongos i got ani vap ang kila takunis pelek a keve pukun iria. 


text:
Igenen vopo ararai bat ang kala tapangun na kala arai ani keve takaman ang si lapo tavas asukang a kalapo sekpat ta keve vap aongos i nei lu i akangbat ang kitala angsipai aongos. Au kala luk kana samele lava asi kana raung pok ania. 


text:
Sikei Paulo kala songosongo ta, “Ku ago ta vil arikek an anim! Using namem aongos kana namempo ago e ke.” 


text:
Na kala sokotuk ta ring alimang na kala sang sumasuma ane si ri Paulo ve Silas na kanla sovusulai singirilong velai ani leng lava luai. 


text:
Kala asoung irilong ane komo na kanla sui irilong ta, “Ngono tungag, naka vil sa asi kag atogon ani to?” 


text:
Na kilongla antok ia ta, “Ku lomlomon ta Volava Iesu na ku sabonai ani to, numai kuvul ve ria vap ang nei kam lu.” 


text:
Na kala songo irilong si vuk pangau i tenei vong ang na kala galui aro karilong keve mapolok, le na kala luk a asing tauia kuvul ve kana matan vap aongos. 


text:
Au, kala songo alak irilong ane nei kana lu na kanla sasagi anirilong. Ri vap aongos i nei lu ang kila uruk alava using kita lapo lomlomon ta God. 


text:
<pb/>Au, tenei vauk i taun ang keve katakai i saupai kila asok kari keve asosokai velai ani mengen asukang ke ta, “Akala na ngono igenen ke.” 


text:
Na igenen vopo ararai bat ang kala antok a Paulo ta, “Keve katakai i saupai kita asok asi me akala animilong. Milonglapo kalakala si pasal. Marip ka auai ve namilong.” 


text:
Sikei Paulo kala antok iria ta, “Kita sasaup imemlong mete ri vap, na katapo kovek luai i taun animemlong si mengen, kantanem namemlongpo igenen i Rome, sikei kila so alak tatamemlong nei lu i akangbat. Au, kilapo buk asok suai musik animemlong? Parik. Mila antok iria ta riria akorong kime akala tapai animemlong!” 


text:
Na keve asosokai ang kianla antok a keve katakai i saupai ang ta keve mengen ang, na kilapo leng si longong ta kilongpo ngono igenen i Rome. 


text:
Asukang a kimela posong aro singirilong na kila asoung aroron irilong, le na kila sokotuk irilong asi karilong papelek suai aro ani rina ang. 


text:
Na kilongla soung na kilongla pasal ane nei lu si Ludia, na kilong anla angruduai ve ri vap lomlomon na kilongla alis a mang keve vuk mengen i akikit aniria, le na kilongla pasal.<pb/>


text:
Au, kila pasal ane Ampipolis le na ane Apolonia na e mung kila pasal tung e Tesalonike, na ri Iudaia i rina ang kitapo togon kari lu i kivung. 


text:
Paulo kata palak nei lu ke val katapo uli abis ania, na si potol a taun i atailai katapo angmemengenai ve ri vap ta mengen i nei salsalik, 


text:
na kapo akalit iria ta tutuman i mengen ke ta igenen i akanangai ka kui, ka mat na ka tadut pok, na kalapo mengen iria ta, “Iesu ke napo akuskus imi tatana, ninia palau na igenen i akanangai.” 


text:
Na mang matan iria kila lomlomon na kila auai ve ri Paulo na Silas kuvul ve mang keve Elas miang vap po mamaila ang ani God na mang keve aina asasanan miang kapa. 


text:
Sikei ri Iudaia kita lapo atogon lomlomonai rikek asukang a kila songo akuvul na mang keve vap rikek po ago palau nei keve selen i rina ang. Na kila itoitonai ani kari kuvkuvulan na kilapo tutapongai akeke pulakai nei rina. Kila sang ane nei lu si Iason asi an gulegule anirilong asi kari an tak anirilong ane komo na kilongme tung e mataria i ri vap. 


text:
Sikei parik kita lapa sabonai anirilong asukang a kila tak palau a Iason ve mang keve vap lomlomon ane si keve ainoinoai i rina ang. Na kipo songosongo ta, “Keve tauan ke kipo gulegule pisu pulakai si keve rina aongos na kana kime lapo ago nei rina. 


text:
Na Iason kata songo alak iria nei kana lu, na kana kipo putuk a saupai si Kaisar using kipo antok ta kapo atogon a mang tulava, kana asan ta Iesu.” 


text:
Taun ang a petau lava i rina ang kuvul ve kari keve ainoinoai kila longong a mengen ke kilapo pisu alava luai. 


text:
Asukang a kila antok a Iason ta ki asinong tapai ta rukun kapkap le na ki longong aro na mengen ke, le lak na kila atolongon iria. Ri Paulo ve Silas e Beroia 


text:
<pb/>Au keve vap lomlomon kila asok sumasuma ri Paulo ve Silas ane Beroia tenei vong. Si taun kilongla serei kilongla palak luai ane nei kari lu i kivung ri Iudaia. 


text:
Keve Iudaia ke parik kitapa pok val ria e Tesalonike. Lomlomonai iria katapo tavas aro si longong ani akus ro. Kitapo atogon a vubuk lava luai si longong ani mengen ang na kipo uli ararai pok kapa ani mengen i nei salsalik asi arai ta keve mengen ang kapo tutuman. 


text:
Au, ri Iudaia e Tesalonike kila longong ta Paulo kanlapo anguan mengen an ta akus i God e Beroia, asukang a kimela serei asi kari an vil akarkarian ani ri vap. 


text:
Au na ri vap lomlomon kila asok sumasuma na Paulo ane ngerelo, sikei ri Silas ve Timoteo kilongla ago pok. 


text:
Vap po auai ang ve Paulo kila pasal ve nia na kianla atatung ia e Atenai. Le na kimela papok velai ani mengen amalangas ani ri Silas ve Timoteo asi karilong pasal sumasuma using ania. Paulo e Atenai 


text:
<pb/>Au, Paulo katan lapo kokoai anirilong e Atenai, na taun kapo ararai pulakai kala mamakus alava using kapo arai ta rina ang kapo duk ta tangatangai. 


text:
Asukang a kala palak ane nei lu i kivung na kanlapo angmemengenai ve ri Iudaia na ri vap i ngising vap po mamaila ang ani God. Na si mang keve taun kanpo angmemengenai kapa ve ri vap kapo duai pulakai aniria nei ring ipo asesel. 


text:
Na mang keve vap nas kipo kin iria ta ri Epikourio na ri Sitoiko, kilapo anggegelai ve nia. Mang matan iria kita antok ta, “Igenen tanio ke kapo buk mengen ta sa?” Na mang matan kila antok ta kapo buk akuskus ta ri tangatangai i mang keve rina. Using katapo akuskus ta tadut pok ang si Iesu. 


text:
Asukang a kila songo alak ia ane nei kivung e Areopago na kianla antok ia ta, “Ku mengen imem ta akalkalit tanginang ke using namempo buk nas ania. 


text:
Ri vap tauk i Atenai akorong kuvul ve ri sokoung kitapo uli amun ani kari taun si longong na angmemengenai ta keve bil tanginang. 


text:
<pb/>Au, Paulo kala tung mete kivung ang e Areopago na kala mengen iria asukang ke, “Vap i Atenai, napo arai animi ta mipo vap uli soturungai aro. 


text:
Taun natapo pasal aulitai si arai ani kami keve tangatangai, nata arai ani mangsikei a ring i po alilis serei si tangatangai na kapo atogon a mangsikei a salsalik kuluna kapo mengen ta, ‘Kana na rina si god ang parik tarapa nas ia.’ Kana vang napo akuskus imi ta God ke mipo soturungai singina sikei parik mipa nas ia. 


text:
God vo abis ani kuli rina ke ve keve bil aongos, ninia palau kapo Volava i metekuku na kuli rina, na parik kapa ago si lu i abis ta kunga. 


text:
Na parik kapa inongos taun kara papakangai ania, using ninia akorong kapo alis ta to ve malu na keve bil aongos. 


text:
Le si sikei a igenen kata asereiai ani mamain ta matmatan vap aongos asi kari ago kuli rina ke, na ninia akorong kata saupai ani keve taun na keve ring asi kari ago. 


text:
Ani ri vap ki gulegule ia, using si man ki gulegule ia kila angkokoai si sabonai nganing ania. Sikei tutuman ina nang ta parik kapa ago avunga ira. 


text:
Using le singina tarapo nas a tukulai ina i to, na le singina tarapo aupele. Io, asukang val kami mang vap tatangam kita tangam ta, ‘Tarapo kana inatus.’ 


text:
Io na using tarapo kana inatus, tara ago ta lomon ania ta God kapo ararai val keve tangatangai i pulpul ta nas si ri vap, nang kipo abis ia ta gol, silva na mang keve iat kapa. 


text:
Aino ri vap kitapo ago si vong asukang a God parik katapa marala. Sikei kana kapo asok ri vap i keve rina aongos asi kari lomon pokai, 


text:
using katala atung a taun na kala akanangai ani kana igenen, voiang kata mat na kata tak atapasuk pok ia si akalit amalangas ta ninia palau nang. Na igenen ang ka akala na ri vap i kuli rina aongos si selen korong luai.” 


text:
<pb/>Si taun kita longong a mengen i tadut pok le si mat, mang matan iria kita lapo angkus kurek tatana. Sikei mang vap kila antok ta, “Si mang taun ro e mung ku anguan mengen an ta mengen ke.” 


text:
Na mang keve vap kila auai ve nia na kilapo lomlomon. Mangsikei iria kana asan ta Dionusio, katapo igenen i kuvkuvulan ang e Areopago, kuvul ve mang aina kapa kana asan ta Damaris, na mang matan kapa.<pb/>


text:
na e iang kala angruduai ve mang Iudaia kana asan ta Akulas. Igenen ke kata liklik e Pontiko. Na rilong ve kana aina ta Piriskila kilongta serei amukmuk palau le Italia, using a Kalaudio kata asok suai aongos ani ri Iudaia vap po ago ang e Rome asi kari pasal suai. Asukang a kanla serei singirilong. 


text:
Taun kata ago ve rilong katan lapo abis kuvul ve rilong, using katapo papakangai anirilong si abis using kitolpo volo katakai i abis lu i vakup. 


text:
Na si keve taun i atailai aongos kanpo uli angmemengenai ve ri Iudaia na ri Elas asi kari lomon pokai. 


text:
<pb/>Le na ri Silas ve Timoteo kilong mela serei le Makedonia. Asukang a Paulo kata alis kana taun aongos si akuskus amadot ani ri Iudaia ta Iesu, nia palau na igenen i akanangai. 


text:
Sikei kitapo misag ani longong ania velai ani mengen i nau varas. Asukang a kala tap suai ani kaponpon pelek kana maus e mataria na kala antok iria, “Mamaiten i kami mat ka gon singimi akorong pok, nau napo kalakala. Tutapongai le si taun ke naka pasal taun a ri vap i ngising.” 


text:
Kala soung pelek a lu ang na kala palak nei lu si mang igenen kana asan ta Titio Iusto, kapo mamaila ani God, na kana lu kapo tung ngere lu i kivung ang palau. 


text:
Na Kirispo, vo aiveven ani lu i kivung ang kala atung kana lomlomon si Volava kuvul ve matan vap i nei kana lu. Na amiang i ri Korinto kita longong ani kana keve mengen a Paulo, na kila lomlomon na kila luk kari asing tauia. 


text:
Na Volava kala serei si Paulo nei orodung tenei vong na kala antok ia ta, “Ku ago ta leng an ani mengen ta asan ig, na ku ago ta pakut an ani ngurum. 


text:
Using nau naka auai ve numai, asukang a kapo kovek i mangsikei ka vil arikek luai ani pukun im. Using napo duk ta vap si rina ke.” 


text:
<pb/>Si taun ke, Galio katapo ainoinoai ani palpal Akaia, asukang a ri Iudaia kila tung kuvul asi vil arikek ani Paulo, na kila tak ia ane mete saupai 


text:
velai ani mengen ta, “Igenen ke kapo aisuisul ri vap asi kari soturungai si God si selen tanginang voiang kapo putuk kamem saupai.” 


text:
Na Paulo kalapo buk mengen sikei Galio kala antok ri Iudaia ta, “Man a igenen ke katala bil arikek vo si man katala putuk a saupai, io nala angkoai si longong ani kami keve mengen, 


text:
sikei using mipo anggegelai kana ta keve nem palau i kami saupai akorong, io kalapo gon e kungami. Nau parik napa angkoai si saupai ani keve bil asukang ke.” 


text:
Na kila pataun a Sostenes, igenen vopo ainoinoai ani lu i kivung ang na kianla teng akit ia na kila vibis arikek ia e iang mete lu i saupai ang. Na Galio parik katapa telan ta bil ang. Paulo kata papok ane Antiokeia 


text:
<pb/>Paulo kala ago na mang rukun taun miang e iang, le na kala pasal pelek na vap lomlomon ang na kala kokos asi kana sang ane Suria, na ri Piriskila ve Akulas kilongla auai ve nia. Sikei aino le ani ki tadut, kala tok suai ani ung i patuna e Kengkereai asi akamusai ani kana atu vala. 


text:
Le na kianla serei e Epeso. Kianla angtaliungai e iang ve rilong, sikei nia kala palak ane nei lu i kivung na kanlapo angmemengenai ve ri Iudaia. 


text:
Sikei e mung ina, taun kalapo usausa asi kana tapasuk, kala antok iria, “Naka anguan serei pok an lak si man ke God ta vubuk.” Au, le na kala sang pelek a Epeso. 


text:
Na kanla serei e Kaisareia na kala palak tapai asi an vokol ani kuvkuvulan i vap lomlomon, le na kala pasal aliu ane Antiokeia. 


text:
Kanla ago e iang na mang rukun taun le na kala tapasuk pok asi kana pasal aongos ani Galatia ve Purugia, na katapo akikit a ri vap si kari lomlomon. Apolo e Epeso 


text:
<pb/>Mangsikei a Iudaia, kana asan ta Apolo, kita ingus ia e Aleksanderes, na katapo igenen malangas, kanla kun serei e Epeso, na kapo nas aro na keve mengen i nei salsalik. 


text:
Katala luk a mang keve akalkalit si selen i using ani Volava. Katapo akuskus velai ani vubuk lava, na katapo mengen ta mengen tutuman i Iesu. Sikei kana malangas kalapo kudik using katapo nas papalik a asing tauia ang si Ioanes. 


text:
Kata mengen amadot nei lu i kivung, na taun ri Piriskila ve Akulas kilongla longong ia, kilongla songo ia na kilonganla palpalas aro na selen asi using ani God singina. 


text:
Na kalapo buk ane Akaia, asukang a keve tungana kila pakangai ania si salik buk ane si ri vap lomlomon asi kari ruduai ania. Kanla serei na kalapo pakangai alava ani vap ang kana roron a God kata vil iria asi kari lomlomon. 


text:
Using katapo anggegelai alava luai ve ri Iudaia, sikei katapo dual using katapo uli akalkalit amalangas luai le nei salsalik ta Iesu nia na igenen i akanangai.<pb/>


text:
Taun a Apolo kata anlapo ago e Korinto, Paulo kala pasal ane Epeso si selen ang e pangkul. Na kanla sabonai ani mang keve vap lomlomon, 


text:
na kala sui iria ta, “Sa, mitala luk na Malanganto Gogoai si taun mita lomlomon tapong?” Na kila antok ta, “Parik. Parik namempa longong lak ta kapo atogon a Malanganto Gogoai.” 


text:
Na kala anguan sui an ta, “Au na mita luk a saka asing tauia an?” Na kila antok ta, “Asing tauia ang si Ioanes.” 


text:
Na Paulo kala antok ta, “Ioanes kata asing tauia ri vap asi akanangai ta kitala lomon pokai na kata antok kapa iria ta ki atung kari lomlomon si vopo serei e mung ang ina, nang kana asan ta Iesu.” 


text:
Na Paulo kala amatung a kungana singiria na Malanganto Gogoai kala palak singiria na kilapo mengen ta keve mengen i mang keve rina anglok na kilapo mengen i kus amalangas kapa. 


text:
Na kala palak nei lu i kivung na kanpo uli mengen ta vainagoan si God. Katapo mengen alava ani ri vap asi kari lomlomon. Katapo abis e iang asukang ta potol a ulen aongos. 


text:
Sikei mang matan iria, kitapo vinga kit arikek na kipo misag ani lomlomon. Kita lapo mengen arikek kapa ani selen i lomlomon. Asukang a Paulo kala atolongon iria, na kala songo le na vap po lomlomon ang, na si keve taun aongos kian lapo uli ago kuvul i angmemengenai nei lu i akalit si Turano. 


text:
Katapo abis e iang asukang ta pongua na matas aongos. Asukang a ri Iudaia ve ri Elas aongos i palpal Asia kita lapo nas a akuskus i Volava. Keve nat si Sikevas 


text:
Asukang ke ta ri vap kitapo luk kana keve vuk vakup vo maus ipo alak, na kipo luk iria ane si ri vap malepen, na kilapo nasai ani to, na ri ingua kapa kitapo sip ani kana keve vakup. 


text:
Mang keve vap Iudaia kapa kitapo atokngai si lu suai ani ri ingua si asan i Iesu. Na kipo pasal ane si keve rina na kipo posong a vuk mengen ke, “Si asan i Iesu voike na Paulo kapo akuskus tatana, mi soung suai!” 


text:
Au, katapo atogon a limalengua na angtasimal kitapo abis a abis ke. Tamaria kapo mangsikei a ainoinoai si ri katakai i sula si ri Iudaia kana asan ta Sikevas. 


text:
Au, mangsikei a taun ingua ang kala antok iria ta, “Napo nas ri Iesu ve Paulo, sikei parik napa nas imi.” 


text:
Na igenen vopo sangan ta ingua ang kala laos alakat na kalapo vibis arikek pulakai aniria using katapo dual arikek. Mang matan iria kita lapo asasaling rangai na kilapo sang ta varas kapa. 


text:
Taun ri Iudaia ve ri Elas e Epeso kila longong a akuskus ke, kilapo leng alava. Asukang a kilapo mamaila aro luai ani kitmat i Volava Iesu. 


text:
Na amiang i ri vap lapo lomlomon ang, kimela serei asi kari me mengen amalangas ta kari keve abis rikek. 


text:
Amiang i ri vap po teng rikek ang kita mela suluk kari keve buk e mataria i ri vap. Kita tataot a samsamui i keve buk ang na kata serei asukang ta 50,000 na vuk silva. 


text:
Asukang a kitmat i mengen si Volava kata pasal a keve ring papan na kala serei amadot luai. Marala lava si ri vap i Epeso 


text:
<pb/>E mung i keve bil ke Paulo kala lomlomonai si kana pasal aliu nei rina e Makedonia na Akaia le na ka ane Ierusalem, using kala lomlomonai ta, “Man nanla arai tapai ani Ierusalem, na pasal kapa ane Rome.” 


text:
Au na kala asok ri Timoteo ve Erasto ngono tungana ipo auai ve nia ane Makedonia sikei nia kala ago alava lik tapai e palpal Asia. 


text:
<pb/>Si taun ang akorong katapo atogon a angpispisuai lava marai laulauan i using ani selen i lomlomon. 


text:
Na Demeterio katapo mangsikei a igenen kapo abis kankanuai i lu si Artemis ta iat miminaungan na kapo luk a kapkap lava si abis ke na kapo pakangai aro ani kana petau. 


text:
Kata songo akuvul iria kuvul ve mang matan kapa kipo kun ago si abis ke, na kala antok iria ta, “Kag petau, mipo malangas ta tarapo luk a kapkap lava si abis ke. 


text:
Val mita arai na mila longong a sa na igenen ke Paulo kapo abis ia na vap miang i Epeso na palpal aongos i Asia kipo using ia. Na kapo antok ta keve tangatangai i abis ta ri vap parik kipa god tutuman. 


text:
Na sukana kara abis ka togon asan rikek. Na parik ta kara abis papa, sikei Artemis, god lava ke si ri Asia na e kuli rina aongos ve lu i atailai ang kapa, ki mengen arikek na miminaungan lava ina.” 


text:
<pb/>Taun kila longong a mengen ke kala pat iria na marala na kila songosongo asukang ke ta, “Artemis si ri Epeso kapo tavirimok luai!” 


text:
Na angpipisuai lava kala serei nei rina aongos ang. Na ri vap kila teng akit ri Gaio ve Aristarko ngono igenen le Makedonia nang kilong tapo auai ve Paulo na kila sang ve rilong ane nei ring ipo kalkalum. 


text:
Na mang keve tungana, kipo asasanan lava nei palpal Asia, kila ali mengen i aikut ania si kana ago ta palak an nei rina i kalkalum ang. 


text:
Au na nei liuan i kivung ang kala atogon a angpispisuai lava. Using mang matan kipo songosongo ta mangsikei a bil na mang matan kipo kun songosongo ta mang matan bil pulakai, na amiang iria parik kipa nas ta kitame vil sa akorong. 


text:
Na ri Iudaia kila ging alak a Aleksandero ane no na mang keve vap kilapo mengen papakangai ania na kala atung alak a kungana si kari musik na ka palas a keve bil ang dong a ri vap. 


text:
Sikei taun kila kinle ia ta kapo mangsikei a Iudaia, kila songosongo kuvul aongos ta sikei a songosongo asukang ke ta, “Artemis si ri Epeso kapo tavirimok luai!” Kitapo songosongo na taun vunga luai. 


text:
Au na igenen lava ipo salsalik ani rina ang kala atakun a petau ang na kala antok iria ta, “Nami ri vap i Epeso, tarapo nas ta kuli rina aongos kipo malangas ta rina lava ke na Epeso kapo aiveven na lu i atailai si Artemis ve keve kankanuai ina nang kipo uak le metekuku. 


text:
Na using a keve bil ke kapo tutuman napo buk ani mi ago musik na mi ago ta bil an ta mangsikei a bil. 


text:
Na kana mita mela serei ta ngono igenen ke sikei parik kilong tapa vil arikek a lu i atailai vo kilong tala mengen arikek ani kara god. 


text:
Au, man Demeterio ve kana petau kipo atogon neikien ani mang anu, kapo togon a vap kipo teng saupai na kapo togon taun na e iang kian arai ani kari keve mamaiten. 


text:
Sikei man kapo atogon a mang bil lak mipo lomlomonai ania kapo ro tara vil akorong aongos ia nei liuan i vap ke. 


text:
Using man a ri ainoinoai ki arai ani angpipisuai kana, ka angkoai si ki saupai anira singina, using kapo kovek i tukulai roron ina na parik tarapa angkoai si mengen i asapang anira singina.” 


text:
Au, visvis ang kalapo kamus na Paulo kala songo akuvul na keve vap lomlomon na kala mengen i papakangai aniria kuvul ve posong aro singiria. Au na kala papelek iria ane Makedonia. 


text:
Na si keve palpal ang nei kana paspasal kala pakangai aniria ta mang keve mengen roron, na kanla serei e Elas, 


text:
na kanla ago na potol a ulen. Kalapo usausa asi kana pasal ane Suria sikei ri Iudaia kita lapo buk raung ania na kala papok ane Makedonia. 


text:
Keve vap ke kita auai ve nia. Sopataro nat si Puro le Beroia, na Aristarko ve Sekundo le Tesalonike, na Gaio le Derbe, na Timoteo, na Tukiko ve Toropimo le Asia. 


text:
E mung i matan angan i saui i tav tol, namemla kokos na namemla sang pelek na Pilipi na e mung i palpalima na taun namemanla angruduai pok e Toroas. E iang namemanla ago na limalengua na taun aongos. Akamusai i pasal si Paulo ane Toroas 


text:
<pb/>Si ainoai i taun e mung i taun i atailai namemla serei kuvul si me matan angan kuvul. Na Paulo katapo mengen avunga tung si liuan vong using kapo lomlomonai ta ka tapasuk tenei vauk. 


text:
Na mangsikei a igenen tanginang kana asan ta Eutuko katapo sinong lakat kuli matakoto na kalapo buk rot arikek si taun ang a Paulo kapo mengen lak. Na kala rot punuk na kala uak le ring lakat i lu ang ane vunep na e iang taun kila sunguk atung ia kila arai ta katala mat. 


text:
Paulo kala pasiang na kala suai ania kuli pukun i nat ang na kala vongok ia. Na kala antok ta, “Mi ago ta mamakus an. Kapo to.” 


text:
Na Paulo kala tapasuk na kanla kiklak na kila teng a matan angan ang. Na kala mengen singiria tung si tangat, na kala pasal pelek iria. 


text:
Nat ang, kita songo ia ane si kana lu na kilapo uruk alava using kalapo to. Pasal le Toroas ane Mileto 


text:
<pb/>Namemla pasal aino kuli perengan si an kokoai e Aso ani Paulo using katapo pasal e selen, asukang val kana lomlomonai. 


text:
na le iang namemanla sang serei si mang kulenusa ngere Kio. E mung i mang taun namem anla serei e Samos na si taun ang pok namem anla serei e Mileto. 


text:
Using Paulo kata lomlomonai asi kana sang liu ani Epeso using katapo misag ani amomole nei palpal Asia, using man kalapo ro ania, kana vubuk asi an ago e Ierusalem si taun i Pentekoste. Posong ro si Paulo ane si keve vap lava i Epeso 


text:
Taun kila serei kala atatai iria ta, “Mipo malangas kag laulauan i ago ve nami le si kag ainoai i serei e Asia. 


text:
Natapo uli auak anig velai ani tangis na nala vil korong kana keve avibisan a Volava, si taun ang ri Iudaia kitapo buk raung anig singina. 


text:
Na parik natapa teng apok le ta mangsikei a nem si taun nata alis imi ta kana mengen a God. Natapo akuskus e ring malangas na e nei kami keve lu kapa. 


text:
Natapo uli atai amadot ani ri Iudaia ve ri Elas ta ki lomon pokai pelek kari keve rikek na ki lomlomon ta kara Volava Iesu. 


text:
Au na kana vang, Malanganto Gogoai kalapo sunggil iau asi pasal ane Ierusalem na parik napa malangas ta sa kan serei singig e iang. 


text:
Napo malangas palau ta lu i akangbat ve mamaiten ka duai iau val Malanganto Gogoai katapo uli atai anig si keve rina. 


text:
Sikei napo tav lomlomon pok tatag using napo buk akamusai tapai ani kana avibisan a Volava Iesu asi akus ta kana ro na God val katala asok iau. 


text:
<pb/>Au arai, natala akus na amiang imi ta vainagoan si God. Using e mung napo nas ta parik mipa anguan arai pok an anig. 


text:
Asukang a napo anguan atatai amadot animi ta man a mangsikei imi kanla mun, nau napo kovek i mamaiten singina. 


text:
Mi aiveven imi ve kana vap a God using kana vubuk na Malanganto, using katala samui imi ta rangai i kana nat. 


text:
Napo nas ta si man nala pasal suai ri kauvek kalat ki palak nei liuan imi na kipo tav angkoai si anangnangai animi. 


text:
Na mang keve vap i nei kami kuvkuvulan akorong kapa ki kapau alava asi atokngai ausingai alok ani ri vap lomlomon. 


text:
Asukang vang a mi aiveven aro, velai ani malangas ta nau natala akalit imi si potol a matas aongos velai ani lum mata. 


text:
Na mi ago si kana aiveven na kana roron a God. Na ninia ka itoiton kana vap na ka atautauia imi ta miminaungan ang si kana vap daus. 


text:
Si keve oring aongos nata akalit imi ta selen asi abis adual asi pakangai ani vap kipo malum, val Volava Iesu kata antok, ‘Alilis kapo ro luai ani sesel pok.’ ” 


text:
Na kilapo tangis na kipo vongok a Paulo na kipo lulus ia. Kitapo makus using kata antok iria ta parik kapa angkoai si anguan arai an aniria. 


text:
Bil voiang katapo vil amakus luai aniria nang kana mengen i antok ang aniria ta parik kipa angkoai si anguan arai ania. Na kila pasal kuvul ve nia asi an atatung ania kuli perengan.<pb/>


text:
E mung i kamem la angtaliungai, namemla sang akorong luai tung e Kos. Na si taun e mung ina namemla sang ane Rodo, le na namemla sang ane Patara. 


text:
Au, e iang namemanla sabonai ani mang perengan katapo usausa si sang ane Poinike, asukang a namemla kokos kuluna na namemla sang. 


text:
Taun namemla arai ani Kuporo, namemla sang liu ia e palkais imem, na namemla sang luai tung e Suria na namemanla ung e Turo asi kari an asiang ani usausan i perengan ang. 


text:
Au, namemla tung alak asi an arai ani ri vap lomlomon e iang, na namemla ago ve ria ani limalengua na taun. Le si Malanganto Gogoai kila antok a Paulo si kana ago ta pasal an ane Ierusalem. 


text:
Au, kala kamus kamem taun i ago ang e iang na namemla pasiang pok si kamem paspasal akorong. Na ri vap lomlomon kuvul ve kari keve aina na kari inatus kila auai ve namem pelek suai ani rina ang ane ngerelo, na e iang namem anlapo soturungai i sokotuk. E mung i kamemla anglulun, 


text:
<pb/>Au, e mung, si namemla sang pelek a Turo namemanla serei e Potolemais, na e iang namemanla angruduai ve keve tungara na namemla ago ve ria ani sikei a taun. 


text:
Na si taun e mung ina namemla papelek a rina ang na namemanla serei e Kaisareia na namemla ago nei lu si Pilipo katakai i akus ta akus ro na kapo mangsikei i limalengua ang, na namemla ago ve nia. 


text:
E mung i mang rukun taun i kamemla ago ang e iang, Agabo mang katakai i kus amalangas le Iudaia kamela serei. 


text:
Na kamela pakasang taun imem na kala luk kana ngenge na Paulo na kala got a ngono kungana pok ve ngono kakina tatana na kala antok ta, “Malanganto Gogoai kapo mengen ta, si selen ke palau ri Iudaia i Ierusalem ki got a votauk i ngenge ke na ki alis ia e kungaria i ri vap i ngising.” 


text:
Si taun namemla longong asukang ke kuvul ve mang matan e iang, namemla sokotuk ia si kana ago ta palak an ane Ierusalem. 


text:
Na Paulo kala antok ta, “Marai sa mipo tangis na milapo vil atameng a vingag? Using napo usausa ani kian got iau e Ierusalem, na man kala asukang, nakan mat kapa marai asan i Volava Iesu.” 


text:
Asukang a parik namemlapa angkoai si mengen i atakun ania na namemla atalipai ania na namemla antok ta, “Kapo ro, Volava ka using kana vubuk.” 


text:
Na mang keve vap lomlomon le Kaisareia kila auai ve namem tung si kianla atatung imem si lu si Manason le Kuporo, kata lapo igenen lomlomon le kabang, ani namem rot si kana lu. Paulo kanla vokol a Iakovo 


text:
<pb/>Au, namemanla serei e Ierusalem na keve tungara e iang kila songo alak aro imem velai ani uruk lava. 


text:
Na si mang taun ang namemla pasal kuvul ve Paulo si kanan arai ani Iakovo na keve vap lava aongos kitapo ago. 


text:
Au, kala lulun aongos iria na kala mengen amalangas aroron iria ta kana abis e nei liuan i ri vap i ngising na keve bil aongos ang a God kata abis ia singiria. 


text:
Taun kita longong a akus ke kila alatun a God. Na kila antok ia ta, “Au tasimem, kupo malangas ta amiang luai i ri Iudaia kilapo lomlomon na ria aongos kipo buk alava na using ani saupai. 


text:
Kitala longong ta numai kupo akalkalit a ri Iudaia kipo ago nei liuan i ri vap i ngising asi kari lomon suai ani saupai si Moses na ki ago ta lampulit an ani kari inatus na ki ago ta using an ani kara laulauan. 


text:
Asukang a ku abis a bil ke kana namem antok ua tatana. Tarapo atogon kana na puat a igenen kitoltala atu vala. 


text:
Au, ku pasal ve ritol na ku auai kuvul ve ritol si vilvil adaus animitol na ku samui karitol kope ani kitol angkoai si dik ani vangang iritol. Ani ri vap asi kari nas ta kari keve mengen i po mengen ang anim kapo kovek i tutuman ina, na ki arai ta numai kupo using aro na saupai. 


text:
Au, na ani vap lapo lomlomon ang nei liuan i ri vap i ngising, namem tala salik ane singiria ta kamem lomlomonai ta ki ago ta angan an ani sin ila iton ani ri tangatangai, na rangai kapa ki ago ta angan an ania, na sin i vongo kita ngak punuk ia, na ka ago kapa na lau i panik.” 


text:
Au, si mang taun ang e mung, Paulo kala pasal ve volo igenen ang na kitolanla abis a abis i vilvil adaus ve nia. Le na kala palak nei rina i atailai asi kanan mengen amalangas ta karitol taun i vilvil adaus angisan ka kamus na kitolme alis karitol keve alilis. Kita teng akit a Paulo nei rina i atailai 


text:
<pb/>Au, limalengua na taun ang kalapo usausa aliu ani kamus na ri Iudaia le palpal Asia kila arai ani Paulo nei rina i atailai na kila vil akarkarian a ri vap aongos na kila teng akit ia. 


text:
Na kila songosongo ta, “Ri vap i Israel, mi me pakangai animem. Kana vang na igenen, voiang kapo pasal pulakai na kapo akuskus si ri vap i keve rina aongos na kapo kilis kara vap na kara saupai na rina ke kapa. Na mang anu, kana kame lapo songo ri Elas ane nei rina i atailai na kamela vil avisuk a ring gogoai ke.” 


text:
Using kitala arai ani Toropimo le Epeso, katapo ago ve nia nei rina lava ang, asukang a kipo sekpat ani Paulo kata songo alak ia ane nei rina i atailai. 


text:
Na nei rina lava aongos kilapo taping na ri vap kilapo angsoung pulakai na kimela teng akit a Paulo na ki dal asoung ia pelek a rina i atailai na kila akang a keve takaman i rina. 


text:
Taun kilapo usausa si raung ania, ainoinoai lava i vap ipo visvis kala longong ta katapo atogon a angpipisuai lava kata serei nei rina lava aongos e Ierusalem. 


text:
Sumasuma palau kala songo le na mang keve vap i visvis ve kari keve ainoinoai na kila sang asiang taun iria. Taun kila arai ani ainoinoai lava ang ve kana petau na kila aulei ta sasaup ani Paulo. 


text:
Au ainoinoai lava ang kala pasal taun ia na kanla teng akit ia na kala asok asi got ania ta pongua na angus kitmat. Au na kalapo susuiai ta ninia na si na kata vil sa akorong. 


text:
Na mang matan i petau ang kipo songosongo ta mang mengen na mang matan ta mang mengen petekai. Na using parik kapa luk korong a sa kipo mengen tatana, using kipo amasmasik alava, kala asok si songo ania ane si ring ipo ago ta ri vap i visvis. 


text:
Taun kanla serei mete takaman keve vap i visvis kila sunguk ia using a petau lava ang kita lapo vangang lava luai. 


text:
Petau ang kitapo using ia, kipo songosongo ta, “Tara raung ia!” Paulo kapo mengen i asapang pok ania 


text:
<pb/>Au, keve vap i visvis kilapo buk songo ani Paulo ane nei kari ring ipo ago na kala sui a ainoinoai lava ang ta, “Au si kapo ro ani naka mengen ua ta mangsikei a bil?” Na kala antok ia ta, “Pua, kupo nas kana na mengen i Elas, ingko? 


text:
Au na numai parik ta igenen i Aigipto, nang amukmuk kata tutapong a visvis misagai ang na kala ausingai ani 4,000 na igenen i daung ang ane nei ring varasai palau?” 


text:
Na Paulo kala ngenget ta, “Nau kana napo igenen i Iudaia le Tarso, rina ang e palpal Kilikia, na parik kapa rina lik nang! Napo sokotuk ua ta ku atolongon iau ani naka mengen tapai ani vap ke.” 


text:
Na kala ainak ania. Au, Paulo kala tung lakat kuli kiklakan na kala sokotakun a vap ang ta kungana asi kari musik, na kila musik na kala mengen iria si mengen i Eberaio asukang ke,<pb/>


text:
“Nau napo igenen i Iudaia, kita ingus iau e Tarso e palpal Kilikia, sikei natame akalit nei rina ke si igenen lava ke Gamaliel. Na nei keve akalkalit ang kita usiusing akit luai ani saupai si keve tivura na natapo uli atokngai amadot si pakangai ani God, val nami kana. 


text:
Natapo vilvil akui iria kitapo usiusing a selen ke asi kari mat. Nata got ri tauan kuvul ve ri aina na nala alakai aniria nei lu i akangbat, 


text:
val kapo malangas aro si ainoai i katakai i sula na kuvkuvulan i vap lava. Natapo luk panbuk singiria ane si keve tasiria e Damasko na nala tapasuk asi kag ane iang ani nan kongato na keve vap ang kipo ago e iang ane Ierusalem na kime luk amiming. Paulo kata akus amalangas ta kana lomon pokai 


text:
<pb/>Au, kalapo sintung ta makarap si taun nanlapo serei angasungai i Damasko na mangsikei a malangas kitmat luai le metekuku kala mang aulitai anig. 


text:
Nala uak ane vunep na nala longong a kalinga kapo antok iau, ‘Saul Saul, marai sa na kupo vil akui iau?’ 


text:
Na nala ngenget ta, ‘Numai a si, Volava?’ Na kala antok iau ta, ‘Nau a Iesu le Nasaret nang kupo vil akui iau.’ 


text:
Na vap ipo auai ang ve nau kita arai korong ani malangas ang, sikei parik kitapa longong kinle na kalingana i vopo mengen ang anig. 


text:
Au, nala sui, ‘Naka vil sa, Volava?’ Na Volava kala antok ta, ‘Ku tapasuk na ku palak ane nei rina ang e Damasko na e iang kian antok ua ta keve bil aongos ang kipo ago e no asi kam abis lak.’ 


text:
Na vap ipo auai ang ve nau kila tak iau e kungag ane Damasko, using a mang i malangas ang katala vil aba na matag. 


text:
<pb/>Mangsikei a igenen kana asan ta Ananias, katapo igenen usiusing aro ani saupai na kapo igenen ipo mamaila ta ri Iudaia i rina ang, 


text:
kala serei singig na kala tung ngereg na kala antok, ‘Tasig ta Saul. Napo buk ani matam ka arai pok.’ Na si vuk taun ang palau nata lapo angkoai asi arai ania. 


text:
Na kala antok ta, ‘God si keve tivura katala atung ua ani ku nas kana vubuk na ku arai ani Vo Korong ang na ku longong mengen le si nguruna. 


text:
Using numai lak asi an tung ania na ku an akuskus ri vap aongos ta sa kuta arai ania na kutala longong ia. 


text:
Au na kana kupo kokoai ani sa? Tapasuk na ku songo kana asan na ku luk a asing tauia na ku galui suai ani kam keve lau rikek.’ Asok ani Paulo taun a ri vap i ngising 


text:
<pb/>Au, nala pasal pok ane Ierusalem na nanlapo sokotuk nei rina i atailai na nala arai ani mangsikei a ararai, 


text:
na kalapo mengen iau ta, ‘Ku sumasuma pelek suai ani Ierusalem using parik kipa angkoai asi ainak ani kam mengen amalangas tatag.’ 


text:
Na nala antok ta, ‘Volava, riria akorong kipo nas ta nata pasal ane si keve lu i kivung pulakai asi tak ani vap ang kipo lomlomon tatam na nala akang bat iria na nala saup iria. 


text:
Na si taun ang kam asosokai ta Sitepano kata mat, natapo ainak luai ani kari raung ania. Natapo ararai ani keve maus si vap ang kita raung ia.’ 


text:
Na kala antok iau ta, ‘Pasal, using naka asok ua ane ring vunga ane si ri vap i ngising.’ ” Paulo mete saupai si ri Rome 


text:
<pb/>Au, petau ang kila longong ia tung si kala mengen ta bil ke na kila songosongo alava ta, “Tara raung suai ani igenen asukang ke! Parik kapa angkoai luai si to e ke kuli rina.” 


text:
na ainoinoai i visvis ang kala asok asi tak ani Paulo ane nei kari lu i po ago, na kala asok asi saup ania na susuiai ania asi sabonai ta marai sa ri vap kitapo songosongo asukang ania. 


text:
Si taun ang kilapo got ia asi saup ania, kala antok a mang ainoinoai ang katapo tung e iang ta, “Au, kapo ro anim si saupai asi saup ani igenen i Rome, voiang parik katapa abis a mangsikei a lau rikek?” 


text:
Si taun ang kala longong asukang a kala pasal ane si ainoinoai lava ang na kala sui ia ta, “Au ku vil sa? Using a igenen ke kana kapo igenen i Rome.” 


text:
Au na ainoinoai lava ang kala pataun ia na kala antok, “Ku antok iau. Kupo igenen kana i Rome?” Na kala antok ta, “Io.” 


text:
Au na ainoinoai ang kala antok ta, “Nau nata samui kag soisinong ta kapkap lava.” Na Paulo kala antok ta, “Nau vanang le si kag liklik.” 


text:
Asukang a riria kitapo usausa si susuiai ania kila taging suai musik. Au na ainoinoai ang akorong kapa kata lapo kun leng using kala nas ta kapo igenen i Rome na kata asok asi got ania. Paulo mete saupai si ri Iudaia 


text:
<pb/>Au, si taun e mung ina kala akala ia na kala songo akuvul ri ainoinoai si ri katakai i sula ve kuvkuvulan lava aongos asi kari me sinong na kala songo alak a Paulo ani kame tung e mataria, using katapo buk nas aro na tukulai i kari mengen ri Iudaia.<pb/>


text:
Au, Paulo kala arai akorong ani kuvkuvulan lava ang na kala antok ta, “Keve tungag, kag to e matana i God kapo daus aongos tung si taun ke anginang.” 


text:
Na Paulo kala antok ia ta, “God ka tava ua, numai a palpal i lu kita amoi aposok paleu ia! Kupo sinong e iang asi ararai ani sa napo abis ia si saupai, na kupo putuk a saupai ta asok asi tava anig.” 


text:
Na vap po tung ang e iang kila antok ta, “Kupo mengen arikek nang ani ainoai i katakai i sula si God!” 


text:
Na Paulo kala antok ta, “Keve tungag, parik natapa nas ta kapo ainoai i katakai i sula, using kita salik ia ta <n>ku ago ta mengen arikek ani ainoinoai i kam vap.</n>” 


text:
<pb/>Au na Paulo kalapo arai kinle ta mang matan iria kitapo Sadukaio na mang matan kitapo Parisaio. Asukang a kala songosongo ane si kuvkuvulan ang ta, “Keve tungag, nau kana na mangsikei a Parisaio tutuman, napo ago e ke si saupai using napo lomlomon ta ri vap la mat ang ki tadut pok.” 


text:
Si taun kata mengen asukang, ri Parisaio ve ri Sadukaio kilapo angmamaralai asukang a kuvkuvulan ang kala tapagal, 


text:
using ri Sadukaio kipo antok ta kapo kovek i tadut pok na kapo kovek i angelo ve malanganto. Sikei ri Parisaio kipo antok ta kapo atogon a keve bil ke. 


text:
Au, kilapo songosongo alava na mang matan vap malangas ani saupai si ri Parisaio kila tadut na kila mengen alava ta, “Parik namemtapa sabonai ani mangsikei a rikek si igenen ke. Vei nganing a malanganto vo angelo kata mengen ia.” 


text:
Au angsosongagai ang kala serei alava, asukang a ainoinoai i petau i visvis ang kalapo leng ta kila vil punuk a Paulo. Asukang a kala asok kana petau asi an songo suai ania ane si kari ring ipo ago. 


text:
<pb/>Au na si tenei vong using ina Volava kala serei singina na kala antok ia ta, “Ku ago ta leng an using asukang palau val kutala akus tatag e Ierusalem, ku an akus tatag e Rome kapa.” Petpeteai si raung ani Paulo 


text:
<pb/>Au, kala tenei vauk na ri Iudaia kimela serei kuvul na kila abis a mangsikei a ainakai kitmat ani ki ago ta angan an na ki ago ta inum an tung si kila raung tapai ani Paulo. 


text:
Au, kila pasal ane si keve ainoinoai si ri katakai i sula na ri vap lava na kianla antok ta, “Namemtala abis a mangsikei a ainakai kitmat ani namem ago ta angan an na namem ago ta inum an tung si namemla raung tapai ani Paulo. 


text:
Kana nami ve kuvkuvulan lava mi ali mengen ane si ainoinoai i petau i visvis ang ani ka asok ia ane ke, asi kapau ania ta namempo buk luk ani mengen malangas le singina. Na namempo usausa asi raung ania aino ani ka serei e ke.” 


text:
Au, tipasina i Paulo kala longong a bil ke na kala pasal ane si ring i po ago ta petau i visvis ang na kanla atatai a Paulo. 


text:
Na Paulo kala songo na mangsikei a ainoinoai lik i petau i visvis ang na kala antok ia ta, “Ku pasal ve nat ke ane si ainoinoai lava using kapo togon mengen asi antok ania.” 


text:
Au, kala pasal ve nia ane si ainoinoai lava ang na kala antok ia ta, “Paulo, igenen vopo ago nei lu i akangbat kata asok iau ta pasal ve nat ke ane singim, using kapo atogon mengen asi antok anim.” 


text:
Au ainoinoai lava ang kala tak akipai ania ane ngising na kanla sui ia ta, “Au, kupo buk mengen anig ta sa?” 


text:
Na kala antok ia ta, “Ri Iudaia kitala ainak asi aikut anim ta ku asok a Paulo ane si kuvkuvulan lava asi kari kapau ania ta kipo buk luk ani mengen malangas pok singina. 


text:
Ku ago ta longong an aniria using a petau duk kipo usausa kokoai ania. Kitala abis a mangsikei a ainakai kitmat ani ki ago ta inum an na ki ago ta angan an tung si kila raung tapai ania. Kana kipo usausa na kipo kokoai palau ani kam lomlomonai.” 


text:
Au, ainoinoai lava ang kala atolongon a nat ang asi kana pasal velai ani kala antok ia ta, “Ku ago ta antok ani mangsikei ta kuta mela mengen amalangas iau ta bil ke.” Kita asok a Paulo taun a ainoinoai lava ke Pelikis 


text:
<pb/>Au na kala songo na pongua i kana keve ainoinoai na kala antok irilong ta, “Milong songo na 200 na petau i visvis na 70 na igenen ipo sang kuli os ipo visvis na 200 ipo teng vut na ki usausa asi tapasuk ane Kaisareia nganlak vong. 


text:
Igenen ke ri Iudaia kita teng akit ia na kita lapo usausa asi raung ania. Nata serei ve kag petau na namemla asapang ia, using natala longong ta kapo igenen i Rome. 


text:
Natala sabonai ta kipo atogon mamaiten ania si keve bil i kari saupai akorong, sikei kapo kovek i rikek voiang kipo angkoai si raung vo vil akui ania singina. 


text:
Si taun natala longong ta kapo atogon a mengen musik asi raung ani igenen ke, nala asok ia ane singim. Nata antok kapa na vap po petau ang ania ani kian mengen suai e matam ani kari keve mamaiten ania.” 


text:
<pb/>Au, keve vap i visvis kila abis ia asukang val atatai ang na kila songo na Paulo na kila pasal vong ve nia tung e Antipatiris. 


text:
Na si taun ang e mung petau ipo sang kuli os ang kila pasal ve nia na mang matan iria kila papok ane si kari ring ipo ago. 


text:
Au, taun kila serei e Kaisareia, kianla alis a panbuk ang ane si ainoinoai lava na ki atatung suai ani Paulo singina. 


text:
Na kala tataot a panbuk ang na kala sui a Paulo ta kapo igenen i saka rina an. Na kala sabonai ta kapo igenen i Kilikia, 


text:
na kala antok ia ta, “Naka longong kam mengen si taun kam keve vap ipo petau anim kila serei.” Au le na kala asok asi aiveven aro ania nei nankomo si kana vap a Erodes.<pb/>


text:
Au, palpalima na taun kala liu na Ananias, ainoai i katakai i sula, kala pasiang ve mang keve vap lava na mangsikei a igenen kan tung aniria si mengen kana asan ta Tertulo. Kila serei na kianla mengen suai ani kari keve mamaiten ani Paulo si ainoinoai lava. 


text:
Asukang a kila songo alak ia na Tertulo kala mengen amalangas ta kana lomlomonai asukang ke, “Namemtala ago i marmarip si taun vunga neite kam aiveven. Kam keve lomlomonai ro ane no, kitala asereiai ani keve bil roron miang si rina aongos ke kana kupo saupai singina. 


text:
Sikei, vei nala atelan avunga luai anim, napo sokotuk ani ku vinga marip taun imem na ku longong tapai ani kamem vuk mengen lik. 


text:
Namemtala arai ta igenen ke kapo mangsikei a igenen amasmasik na kapo uli aneineikien ani ri Iudaia si keve rina aongos e kuli rina asi kari angvibis. Na kapo tu ainoinoai ani kuvkuvulan ke ri Nasoraio. 


text:
Au na rikek luai ina, kata atokngai asi vil avisuk ani rina i atailai. Asukang a namemla teng akit ia. 


text:
Man numai kupo buk malangas aro ani tutuman i kamem keve mamaiten ania, ku atokngai susuiai ania akorong.” 


text:
Na keve Iudaia ang e iang kila pakangai ani keve mengen ke ta io, keve mengen aongos ke kapo tutuman. Paulo kapo mengen i asapang pok ania e matana i Pelikis 


text:
<pb/>Au, ainoinoai lava ang kala atoktokngai ta kungana ane si Paulo asi kana mengen, na kala mengen asukang ke, “Napo malangas ta numai kuta lapo sinong asukang ta katakai i saupai ani palpal aongos ke ani keve matas miang. Asukang a napo uruk asi kag mengen i akala suai anig e matam. 


text:
Using man ku susui pulakai, kula sabonai sumasuma ta amukmuk palau nata palak ane Ierusalem asi kag an soturungai serei si God. 


text:
Na parik kitapa arai anig si anggegelai nei rina i atailai. Na parik kitapa arai anig si aneineikien ani ri vap nei mangsikei a lu i kivung vo e voi pulakai nei rina lava, parik. 


text:
Sikei napo buk mengen amalangas anim asukang ke ta kapo tutuman ta napo soturungai si God ang si keve tivumem. Si kag selen i soturungai si God, napo using a selen voike kipo antok ta kapo bil kapau. Sikei napo lomlomon ta keve mengen aongos ang nei buk i saupai na keve salsalik si ri katakai i kus amalangas. 


text:
Na napo atu lomlomon asukang palau val keve igenen ke ta God ka songo atapasuk pok na mamain ta vap rikek kuvul ve vap korong pelek a mat. 


text:
Io, asukang napo uli atoktokngai amadot asi kag abis ani lau korong e matana i God na mete ri vap kapa. 


text:
Au, e mung i mang keve matas i kag la tav ago e Ierusalem, nala palak pok asi kag an alis ani mangsikei a alilis e kungaria i kag vap ani ki pakangai ani ri vap logo tatana. Na natapo lomlomonai kapa asi kag vil ani alilis serei si God. 


text:
Au, si vuk taun ang napo telan asukang e iang nei rina i atailai, vap ke kila palak na kila sabonai anig. Lenginang natala vil a keve abis i vilvil adaus. Na kapa, parik natapa togon vap miang ve nau, na parik natapa siang nei mangsikei a anggegelai. 


text:
Sikei mang keve Iudaia le palpal Asia, kapo ro ta riria akorong kime mengen e matam, man kipo togon mengen asi mengen arikek anig singina. 


text:
Sikei using kipo kovek, kapo ro ta vap ke kana ki mengen amalangas ua ta saka rikek an kita sabonai ania singig si taun ang natapo tung mete kuvkuvulan lava. 


text:
Vei nganing kivpo lomlomonai ani mangsikei a vuk mengen nata asuai ania e mataria si taun ang. Nata songosongo alava asukang ke ta, ‘Mita songo iau mete saupai tukulai ina si kag lomlomon ta tapasuk pelek ani mat.’ ” 


text:
<pb/>Au na Pelikis, using katapo malangas aro na akuskus i selen ke kala akang bat na sinong kuvul ang ta mengen asukang ke, “Man a ainoinoai i visvis ke Lusias kamela serei, nala ali saupai vang si bil ke.” 


text:
Au, na kala antok a ainoinoai lik ang e iang ta ka ararai bat ia, sikei ka ali pangau ania asi kana pasal pulakai nei lu na man a mang keve tungana kipo buk me pakangai ania, kapo ro palau. Paulo nei lu i akangbat 


text:
<pb/>Au, e mung i mang rukun taun Pelikis kamela serei ve kana aina ta Darusila kapo aina i Iudaia. Na kala asok tapai ani Paulo ani kame mengen ia ta laulauan i lomlomon ta Karisto Iesu. 


text:
Au, taun kalapo mengen ia ta lau korong na lau i aiveven pok na taun i saupai e no, Pelikis kalapo leng na kala antok ta, “Kala angkoai e iang. Ku pasal. Man na atogon taun e mung, nala songo pok ua.” 


text:
Sikei katapo isap musik ta Paulo ka seu musik lik ia asi kana akala ania. Asukang a katapo uli buk angmemengenai ve nia. 


text:
<pb/>Au, pongua na matas kala liu na Porikio Pesito kala sakol a Pelikis, sikei Pelikis, using katapo buk auruk ani ri Iudaia, kala ataule na Paulo nei lu i akangbat.<pb/>


text:
Potol a taun kala liu e mung i kana serei na Pesito si palpal ang, kala tapasuk pok le iang e Kaisareia asi kana ane Ierusalem. 


text:
Na taun ang kala serei e Ierusalem, keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava i Iudaia kimela serei singina na kila atatai ia ta keve mamaiten kitapo atogon ia ani Paulo. 


text:
Na kila sokotuk amadot ia asi kana abis ani lau roron aniria ta ka asok asi tak ania ane Ierusalem. Using lenginang kita lapo itoitonai ani lomlomonai ke ta ki raung ia man kala paliu e selen. 


text:
“Mang matan imi keve ainoinoai mi pasal ve nau na mi an mengen mete saupai e iang ta kami mamaiten. Man kata abis a lau rikek, taran ararai ania.” 


text:
<pb/>Na kala ago na rukun taun palau ve ria e iang e Ierusalem, au le na kala pasiang pok ane Kaisareia. Na si taun e mung ina kala sinong si saupai na kala asok tapai ani Paulo asi kana me palak. 


text:
Au, kamela palak na keve Iudaia ang nang kitapo auai kuvul le Ierusalem, kila tung aulitai ania na kila tupang ia ta mang keve tupang mamaiten luai voiang parik kitapa angkoai si akalit ta kapo tutuman. 


text:
Au na Paulo kala mengen i asapang pok ania asukang ke, “Parik natapa bil arikek mete saupai si ri Iudaia, parik natapa vil arikek a rina i atailai, na parik kapa natapa bil arikek e matana i Kaisar.” 


text:
Sikei Pesito katapo buk amaramarak ani ri Iudaia, asukang a kala antok a Paulo ta, “Au, kupo buk palak ane Ierusalem asi kam an tung mete saupai na nakan longong a keve mengen maiten ke?” 


text:
Au na Paulo kala mengen asukang ke, “Kana napo tung mete saupai si Kaisar na kapo korong palau asukang. Kupo malangas aro luai ta parik natapa vil a lau rikek ane si ri Iudaia. 


text:
Man natala putuk a saupai si mang oring voiang kapo lavlabat asi kag mat singina, kapo ro na mat. Sikei using a mengen si keve Iudaia ke kapo tav tutuman, kapo kovek i mangsikei ka togon kitmat asi atung anig mete kari saupai. Kapo kovek. Napo buk ani nakan tung mete Kaisar akorong!” 


text:
Au, Pesito kala angmemengenai le ve kana kuvkuvulan na kala antok a Paulo, “Man kupo buk an tung mete Kaisar, au kapo ro palau, ku an tung mete Kaisar!” Paulo mete tulava Agiripa 


text:
<pb/>Au, mang rukun taun kala liu na tulava Agiripa kilongmela serei e Kaisareia ve Bernike asi me posong aro si Pesito. 


text:
Na kilongla ago na taun lava e Kaisareia. Asukang a Pesito kala mengen amalangas aongos a tulava ta akuskus i Paulo asukang ke, “Kapo atogon a mangsikei a igenen kana kapo ago nei lu i akangbat. Pelikis kata alis iau ta mamaiten asi ararai ania. 


text:
Nata pasal ane Ierusalem na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava i ri Iudaia kila susuiai tatana, na kila aikut iau asi saupai ania. 


text:
Na nala antok iria ta parik kapa laulauan si ri Rome ta ki alis a igenen ane si kungana i saupai tung si igenen ang ka atogon na mang sikei a sinong kuvul ve vap po buk alis ang ania e kungana i saupai, na ka atogon pangau si anggegelai ve ria asi asapang pok ania si kari keve tupang. 


text:
Taun kimela serei akuvul e ke, parik napa anguan buk kokoai an, si taun ang e mung palau nala sinong kuli kag sinsinongan na nala asok ta ki songo alak na igenen ang. 


text:
Si taun ang a keve vap vopo marala ang ania kila tung asi kari mengen, parik kilapa mengen akorong iau ta saka rikek an kata abis ia. 


text:
Sikei kilapo mengen ta kari keve angpipisuai ve nia si kari laulauan i soturungai si kari god na ta mangsikei a igenen mat kana asan ta Iesu, voiang a Paulo kata antok ta kapo to. 


text:
Na nalapo tav nas ta naka saka sabonai an ani tutuman i keve angpipisuai ke na nala aikut ia ta si man kapo angkoai si pasal ane Ierusalem na e iang kan anguan tung an e mete saupai sian mengen ta keve bil ke. 


text:
Sikei si taun ang kala aikut ta ka kokoai nei lu i akangbat ani kara ainoinoai lava ta Kaisar si kana vil saupai, nala antok ia ta ka kokoai nei lu i akangbat tung si na asok ia ane singina.” 


text:
Au na Agiripa kala antok na Pesito ta, “Nau akorong napo kun buk longong ani igenen ke.” Na kala antok ia ta, “Man kapo asukang, ilesvauk ku longong ia.” 


text:
<pb/>Na si mang taun ang ri Agiripa ve Bernike kilongla alak le karilong keve maus lava na kilongla palak ane nei ring ipo kalkalum, kuvul ve keve ainoinoai e kevkev irilong na keve ainoinoai i nei rina ang. Au, Pesito kala asok ta songo alak ani Paulo. 


text:
Na Pesito kala antok ta, “Tulava Agiripa, na nami aongos kana mipo ago e ke ve namem, mi arai ani igenen ke, ri Iudaia kita serei singig tatana e Ierusalem na e ke kapa na kipo antok alava luai ta parik kapa anguan angkoai an ania asi to. 


text:
Sikei natala sabonai ta parik katapa abis na mangsikei a bil rikek voiang kapo mamaiten ani ka mat singina, tung si nia akorong kala antok ta kapo buk tu aserei mete kara ainoinoai lava na nala ainak ania. 


text:
Kapo kovek lak i akuskus roron asi kag salik ane si kag ainoinoai, asukang a kana nata songo ia si kana me tu aserei e matami, na alaba luai ina e matam tulava Agiripa. Na le si angmemengenai ke nala atogon bil asi kag salik. 


text:
Using parik kapa roron ta na asok palau na kongato ke man parik natapa ararai aro le ani keve mengen ang kipo tupang ia tatana.”<pb/>


text:
Asukang a Agiripa kala antok a Paulo ta, “Kupo kalakala asi mengen i asapang pok anim.” Na Paulo kala aperes a kungana na kala mengen asukang ke, 


text:
“Tulava Agiripa, napo atogon a uruk si tung e matam kana na naka mengen ta poisan a mengen si asapang pok anig le si keve tupang ke si ri Iudaia. 


text:
Na alaba luai ina ta numai kupo nas aroron luai ani keve laulauan aongos na keve anggegelai kapa nei liuan i ri Iudaia, asukang a napo sokotuk ta ku sinong ananap na ku longong iau. 


text:
Kag to le si liklik ta natapo ago ve kag vap akorong na e Ierusalem kapa, ri Iudaia kipo nas aongos ia. 


text:
Using kitala nas iau si taun vunga, na kipo angkoai si mengen amalangas ta natapo to asukang ta Parisaio lakat kuli keve saupai kitmat i kamem laulauan. 


text:
Na kana napo tung mete saupai marai kag lomlomon akoai ta igenen ang a God katala palapalatung tatana si keve tivumem, 


text:
na kamem 12 na patvap kana kipo lomlomon akoai tatana asi kana serei atutuman using kipo uli abis papakangai serei si God si keve taun aongos. Numai tulava, ri Iudaia kipo mengen arikek anig si lomlomonai akoai ke. 


text:
Au, marai sa na mipo taping velai tav lomlomon si longong ta God katala tak atadut pok na igenen mat? 


text:
Io, nau kapa natapo kun uli lomlomonai asi abis ani mang keve abis lava miang asi agelai ani asan i Iesu le Nasaret. 


text:
Na nata abis ia e Ierusalem. Keve ainoinoai si ri katakai i sula kita alis iau ta kitmat asi kag alakai ani ri vap lomlomon nei lu i akangbat na nata alakai ani vap miang luai iria. Au na si taun i vil punuk aniria, nata ainak luai ani kari mat. 


text:
Na si taun natapo uli vilvil akui aniria nei keve lu i kivung, nata atokngai si vil aniria si kari mengen arikek ani God na natapo marala arikek luai aniria, asukang a nata pasal ane si keve rina e ring vunga sian teng akit aniria. Paulo kata akus amalangas ta kana lomon pokai 


text:
<pb/>Si mangsikei i keve paspasal ke natapo pasal ane Damasko ta kitmat na asok le si keve ainoinoai si ri katakai i sula. 


text:
Au, kalapo sintung a makarap na taun napo pasal nei selen nala arai ani mangsikei a malangas lava kapo soliu a malangas i makarap na katapo pasiang le metekuku na kata mang aulitai anig kuvul ve vap po auai ang ve nau. 


text:
Au, namemla uak aongos ane vunep na nala longong a mangsikei a kalinga nei mengen i Eberaio kapo mengen iau ta, ‘Saul, Saul. Marai sa na kupo vil akui iau? Kapo kitmat anim using kupo uli tav ainainak!’ 


text:
Na nala sui ta, ‘Numai kana na si, Volava?’ Na Volava kala antok ta, ‘Nau a Iesu voike kupo vil akui ia. 


text:
Au, ku tadut atung using napo serei kana singim asi kag me atung anim asukang ta katakai i abis anig na ku mengen amalangas ta keve bil ang kutala arai ania na keve bil kapa naka asereiai ania singim. 


text:
Ani ku an kin palas a mataria asi kari papelek ani vong ane si malangas, na ki papelek a kitmat i Satan ane si God, ani ka lomon suai ani kari keve lau rikek na kime kun atogon ani sinsinong roron val riria vap lapo daus ang marai kari lomlomon tatag.’ Kana telan a Paulo si akuskus ani ri Iudaia ve ri vap i ngising 


text:
Sikei nata mengen amadot a ri vap e Damasko le na e Ierusalem na e palpal Iudaia aongos na si ri vap i ngising kapa, ta ki lomon pokai na ki pataun a God na ki abis a keve abis voiang ka akalit amalangas ta kitala lomon pokai. 


text:
Nang tukulai ina na ri Iudaia kita teng akit iau nei rina i atailai na kila atokngai asi raung anig singina. 


text:
Sikei God kata pakangai anig na nala tung akit tung si taun ke, si mengen amalangas e mataria i ri vap lik na ri vap lava ta sikei a mengen palau voiang ri katakai i kus amalangas aino ve Moses kitala kus amalangas tatana asukang ke. 


text:
Ki vil akui na igenen i akanangai, ki raung ia na ka tapasuk pok pelek a mat. Asukang a ninia ka ainoai i igenen si akus ta malangas nei liuan i kana vap akorong na si ri vap i ngising kapa.” Paulo kapo buk luai ani Agiripa ta ka lomlomon 


text:
<pb/>Au, taun ang katapo mengen ta keve mengen ke si asapang pok ania, Pesito kala songosongo alava ta, “Paulo, kulapo nio. Kam akalit alava kalapo vil anio pok ua.” 


text:
Sikei Paulo kala antok ta, “Parik nang napa nio, kag igenen ro luai ta Pesito. Napo mengen kana ta mengen tutuman luai. 


text:
Arai, kara tulava kana kapo nas a keve bil ke na napo kovek kapa i leng si mengen e matana using napo nas ta keve bil aongos ke katala palak e talingana using parik natapa mengen tatana e ngising. 


text:
Au tulava Agiripa. Sa, kupo lomlomon kana ta ri katakai i kus amalangas? Napo nas ta kupo lomlomon.” 


text:
Na Agiripa kala antok a Paulo ta, “Vei nganing si vuk taun kudik lik ke kula ulpokai anig asi kag using ani Karisto.” 


text:
Na Paulo kala antok ta, “Kantanem man kapo taun kudik vo kapo taun vunga, sikei kag sokotuk ane si God ta numai kuvul ve riria aongos kana kipo longong iau anginang ta ki kun serei val nau, sikei parik ta gogotan ke e pukun ig.” 


text:
Na kila pasal ane ngising na kian lapo angmemengenai ta, “Igenen ke parik katapa abis a mangsikei a abis rikek angkoai si ka mat vo ki vil akui ia singina.” 


text:
Na Agiripa kala antok a Pesito ta, “Oro tarala akala na igenen ke man parik katapa sokotuk tan tu aserei mete Kaisar.”<pb/>


text:
Saupai kata lapo matung ta namem sang ane Italia. Asukang a kila alis a Paulo kuvul ve mang keve kongato ane kungana i mangsikei a ainoinoai i visvis kana asan ta Iulio. Katapo tu ainoai ani petau ang kipo kin iria ta Sebasto. 


text:
Katapo atogon a mangsikei a perengan le Adaramuteno katapo usausa si sang taun ani keve palpal e ngerelo i Asia. Asukang a namemla kokos le singina na namemla sang. Aristarko le Tesalonike e palpal Makedonia, katapo auai kuvul ve namem. 


text:
Au, si taun e mung ina namemanla ung e Sidon. Iulio katapo papakangai aro ani Paulo asukang a kala atalipai ania si kana pasal taun tapai ani keve tungana asi an luk papakangai. 


text:
Namemla sang aputuk na namemanla sang liu a ngono palpal Kilikia ve Pampulia asi an serei e palpal Lukia. Le ke namemanla ung e Mura. 


text:
E iang, ainoinoai ang kala sabonai ani mangsikei a perengan le Aleksanderes katapo usausa si sang ane Italia, asukang a kala asok imem si kokos kuluna. 


text:
Namemla sang alik palau si mang rukun taun miang, using namemta duai a malu na katapo kitmat animem si serei akorong si Kinido. Au, malu kala serei amadot na parik namemlapa angkoai singina. Asukang a namemla sang atalit i Kerete akorong si Salmone. 


text:
Namemla sang alik tung si namem anla serei si mangsikei a rina kana asan ta Kaloi Limenes, angasungai palau i rina lava ang e Lasaia. 


text:
<pb/>Sikei, namemta ago na taun vunga e iang na kala liu a taun roron i sang nei laman, using kana kalapo e mung i taun lava i alal. Asukang a Paulo kala tatapokai aniria ta, 


text:
“Petau, nalapo arai ta kara paspasal parik kapa angkoai si roron. Perengan ke ka mun ve keve usausan, kuvul ve kara to kapa.” 


text:
Sikei kamem ainoinoai parik katapa mangal kana mengen a Paulo. Kata using a mengen si vopo alali kuvul ve tamana i perengan ang. 


text:
Au na using a nei matana ang parik katapa ring roron asi tutalit aro ta perengan si taun daian, asukang a petau kila angainainakai kuvul asi lomon suai ani oring ang ani man kapo ro kian palak e Poinikis asian mun tapai ani taun daian ang, using kapo mang matana i Kerete kapo ring ro si taun rikek. Rai lava nei laman 


text:
<pb/>Au, mangsikei a malu roron lik kala tadut na kilapo lomon ia ta kalapo serei si kari lomlomonai na kila tak alak a sokorukang na kila sang aliu asung ngere Kerete. 


text:
Parik katapa taun vunga na mangsikei a malu madot luai kala serei kana asan ta Eurakila, kapo nas ani malu asiang le kulenusa ang. 


text:
Taun ang a malu ang kata luk imem parik namempa anguan angkoai si duai ania na namemla atolongon ia na kala sang tatamem. 


text:
Namemla serei si mangsikei a kulenusa lik kana asan ta Kauda na namemla agusa alava asi aiveven ani vul i perengan ang. 


text:
Au, kila tak alak ia na kila pala angus si perengan ang si teng akit ania. Kilapo leng vei kila sang lak kuli puas e Surtis, asukang a kila tak asiang a sokorungat na kila atalipai ani malu si sang tataria. 


text:
Au, si taun e mung ina namemlapo duai a kitmat lava i rai ang na kila asusuai ani usausan i kuli perengan ang. 


text:
Kata lapo rukun taun miang lik ani makarap ve kalto si lapo tav anguan mang an using a rai ang parik katapa gulang. Namemta lapo lomon ia konang ta parik namempa anguan angkoai an asi ro. 


text:
<pb/>Au, kata lapo taun vunga na petau ang parik kitapa angan ta ring pok asukang a Paulo kala tapasuk na kala mengen iria ta, “Petau, si man mita longong kag atatai ta tara ago ta sang an le Kerete, parik taralapa angkoai si me siang nei kitmat lava asukang ke. 


text:
Sikei kana napo buk ani mi atung akit kami lomlomon, using napo nas ta kapo kovek i mangsikei imi ka mun, sikei perengan ke papalik ka rikek. 


text:
Using anginang vong mangsikei a angelo si kag God kata serei singig. Kapo God voiang napo soturungai serei singina. 


text:
Na kala antok iau ta, ‘Ku ago ta leng an, Paulo. Kuan tung lak mete Kaisar. Na God katala longong kam keve sokotuk aniria kipo auai ve numai.’ 


text:
Au petau, mi atung akit kami lomlomon using napo atogon a lomlomon ane si God ta ka serei asukang val katala antok iau. 


text:
<pb/>Au, si va 14 i tenei vong, malu kata lapo sang pulakai tatamem si laman Adarias, kalapo nei liuan vong na petau i kuli perengan ang kilapo nanasai ania ta kilapo serei angasungai i rina. 


text:
Na kilapo atokngai ani lulungai i laman na kila sabonai ta lulungai ina katapo 20 na nganga. Na kila anguan sang alak lik an na kila anguan atokngai an na kata lapo 15 na lulungai i laman ang. 


text:
Kita lapo leng vei namemla sang lak kuli bangang na kila asuai ani puat a sokorukang ane mung na kilapo sokotuk ani malangas ka serei sumasuma. 


text:
Vap i kuli perengan ang kitapo buk sip, asukang a kila atikok asiang a vul velai ani mengen kapau ta kipo buk an asuai ani sokorukang. Kila usausa si kiksiang kuli vul 


text:
na Paulo kala antok a ainoinoai i visvis kuvul ve kana petau ta, “Man a vap ke ki pasal suai ani perengan ke, parik mipa angkoai si sapang.” 


text:
Au na petau i visvis kila tanga tok na angus i po pala akit ani vul ang na kila atalipai ania na kala meleng. 


text:
<pb/>Na nei liuan i tenei vong ang tung si tangat Paulo katapo mengen akit iria si kari angan. Kala antok ta, “Kalapo va 14 i taun i kami tav angan using mipo ago i ararai si keve taun. 


text:
Kana napo buk imi ta mi angan asi kami dual using kapo kovek luai ta mangsikei a ung i patumi ka mun.” 


text:
Taun kila masung kila asuai ani keve kon i akos kuli perengan ang ane nei laman asi akala ania. To kata tavadek a perengan 


text:
<pb/>Au, kala tangat na kila arai ani posok i kone sikei parik kitapa kinle na ring ang na kilapo atokngai asi alali taun ania asi an sang lak kuluna. 


text:
Au, kila tanga tok a keve rukang na kila atolongon iria nei laman na vuk taun ang kila kunis a angus i po teng akit ani alali ang na kila tak a sokorungat na kila sang ane ngerelo. 


text:
Sikei, kila sang lak kuli ring mat na kala tukit. Parik kalapa angkoai si taruk pulakai, asukang a to kalapo goeng na mung ina i perengan ang. 


text:
Petau i visvis ang kilapo lomlomonai asi raung suai ani keve kongato vei ki kas alak ane ring kolo na ki sip. 


text:
Sikei kari ainoinoai katapo buk asapang ani Paulo na kala atakun iria. Kala asok iria kipo nas ani kas asi kari kas alak aino. 


text:
Au na mang vap kila luk a keve vukei i kuli perengan ang na mang matan nem asi kari kas alak. Riria aongos kita serei aro e ring kolo si selen ke.<pb/>


text:
Si taun namemtala serei aro aongos e ngerelo kila antok imem ta kana asan a kulenusa ang ta Melite. 


text:
Ri vap i kulenusa ang kita ruduai aro luai animem aongos na kila taun a kuan kut using katapo taun livus ve langit. 


text:
Na Paulo kala lukluk a volo kut na kala asuai ania kuli kut na mangsikei a kene katapo sip ani manas i kut ang kala kalat ia e kungana. 


text:
Si taun a vap i kulenusa ang kila arai ani bil ke, kilapo mengen angpokpokai aniria ta, “Kapo arai asukang ta igenen ke katapo igenen daung. Kantanem katala sapang le nei laman sikei kana kara god i atutuman kalapo saupai ania asi kana mat.” 


text:
Kita lapo sekpat konang ta ka vusul vo ka uak na ka mat, sikei kila kokoai ani taun vunga na parik kitapa arai ani mangsikei a bil, asukang a kila pokai ani kari lomlomonai na kila antok ta kapo mangsikei a god. 


text:
Au, angasungai i vuk oring ang katapo atogon a vuk roe ke ainoinoai i kulenusa ang kana asan ta Popolio. Kala songo alak imem na namemanla ago ve nia na potol a taun na kata aiveven aro luai animem. 


text:
Na tamana i Popolio katapo matung kuli pata ta mulak na vinga kui velai ani dus. Paulo kala palak sian arai ania, kala sokotuk le na kala amatung a kungana singina na kala vil ato ia. 


text:
E mung i bil ke mang keve vap malepen miang i kulenusa ang kita serei singina na kala vil ato iria. 


text:
Kita alis imem ta keve akanangai miang i kari mamaila animem na e mung si taun i kamem la tapasuk pelek ani kari rina kita alis imem ta keve alilis ani ka koi imem si kamem paspasal. Paulo kanla serei e Rome 


text:
<pb/>E mung i potol a ulen namemla kokos kuli mangsikei a perengan le Aleksanderes katapo ago si kulenusa ang sipo mumun ani taun daian, kana asan ta Dioskuri. 


text:
Le iang namemla sang vulis ane Region na si taun e mung ina malu le pal matas kala serei na si vapongua i taun namemanla sakam a Potiolo. 


text:
E iang namemla sabonai ani mang keve vap lomlomon na kila songo imem si an ago ve ria si limalengua na taun. Le iang vanang namemla palak ane Rome. 


text:
Ri vap lomlomon kila longong ta namemlapo palak, asukang a kila pasiang e selen ane si ngono rina ang, Apio Poron na Tirio Taberno, na namemanla angruduai ve ria e iang. Si taun ang a Paulo kala arai aniria kala posong ro si God na kala uruk. 


text:
<pb/>Au namemanla palak ane nei rina e Rome na kita atolongon a Paulo asi ago papalik ve mangsikei a katakai i visvis asi ararai bat ania. Paulo kata akus ta akus ro e Rome 


text:
<pb/>Au, e mung i potol a taun kala songo akuvul a keve vap lava i ri Iudaia na kala antok iria ta, “Keve tungag, parik natapa abis a mangsikei a lau rikek taun kara vap na parik natapa mengen arikek ani keve laulauan si keve tivura. Sikei kita teng akit iau e Ierusalem na kila alis iau e kungaria i ri Rome. 


text:
Kita susuiai anig na kilapo buk akala anig using parik natapa putuk a mangsikei a saupai asi kag mat. 


text:
Sikei ri Iudaia parik kitapa ainainak, asukang a nala antok ta kapo ro nakan mengen mete Kaisar. Sikei natapo kovek i mamaiten ani kag matan vap akorong. 


text:
Asukang a natapo buk arai animi si mengen ve nami. Tukulai i kag siang nei gogotan ke using natala akuskus ta akus ro ke voiang ri Israel man ki lomlomon tatana ki teng ato.” 


text:
Na kila antok ta, “Parik namemtapa luk ta mangsikei a panbuk le Iudaia si mengen amalangas tatam. Kapo kovek i mangsikei i keve tasimem i pasal le iang ta mengen amalangas ta ka atogon mengen rikek anim. 


text:
Sikei namempo buk longong anim using namempo nas asukang ke ta paspasal petekai ke singimi, ri vap aongos kipo mengen arikek ania.” 


text:
<pb/>Au, kila vilvil akorong a mangsikei a taun si angruduai ve nia. Na kimela serei aduk si ring ang katapo ago singina. Le si tenei vauk tung tenei ngelik katapo palpalas ane singiria ta vainagoan si God na kapo mengen atutuman iria ta Iesu le si saupai si Moses na le si keve katakai i kus amalangas. 


text:
Au, kila anggegelai nei liuan iria na kila pasal suai e mung i Paulo kata posong na akamusai i vuk mengen ke, “Malanganto Gogoai kata mengen atutuman e nguruna i Esias katakai i kus amalangas. 


text:
<n>Ku pasal taun a vap ke na ku antok iria ta mi longong, sikei parik mipa kinle. Mi gule, sikei parik mipa angkoai si arai.</n> 


text:
<n>Using a pakangat iria i vap ke kalapo vong. Parik kipa angkoai si longong ta talingaria. Kitala apilum a mataria, vei nganing ki arai ta mataria na ki longong ta talingaria na ki tun kinle ta pakangat iria na ki pokai na naka vil ato iria.</n> 


text:
Asukang vang a napo buk imi si kami malangas ta vilvil ato ke si God katala pasal ane si ri vap i ngising, na riria ki longong ia.” 


text:
<pb/>Na kata ago e ang ani pongua na matas kirol si kana lu i samui na kalapo angruduai ve ri vap miang. 


text:
Na katapo akuskus iria e ring malangas ta vainagoan si God velai akalkalit ta Volava Iesu Karisto. Na katapo kovek i bil asi tubat ania.<pb/>


text:
namemlongpo alis a panbuk ke taun a petau daus ang si God e Kolosai, nami palau a keve tungamemlong, voiang mipo uli atutuman si Karisto. Roron ve marip le si God tamara ane singimi. Posong aro ani God si ri Kolosai 


text:
<pb/>Si kamemlong keve taun aongos i po sokotuk, namemlong tapo uli posong aro ani God, nia na tamana i kara Volava Iesu Karisto, 


text:
using namemlong tala longong ta lomlomon ang mipo atogon ia ani Iesu Karisto, na lau i vinga ro kapa mipo abis ia taun kana petau daus aongos a God, 


text:
using mipo uli atu mata taun ani tauia roron ang kapo ago kokoai animi e metekuku. Na tauia roron ang lenginang milapo nas ia taun mita longong a mengen tutuman ang, nia palau a akus ro ang 


text:
kitala akuskus imi tatana. Na kana kalapo uai na kalapo polok alava luai e kuli rina aongos ke, asukang palau val katala uli uai si kami to, le si ainoai i taun mita longong ia na mila nas atutuman luai ani kana roron a God. 


text:
Nas ke mita luk ia le si tungara roron ta Epapara, kapo asosokai kuvul ve namemlong kapa. Na taun kapo asosokai, kapo asosokai tutuman ani Karisto si palpal ang pat kakamemlong asi abis, 


text:
nia palau kapa kata amalangasai animemlong ta lau i vinga ro ang a Malanganto kapo asereiai ania si kami to. Abis ang a Karisto katala abis ia 


text:
<pb/>Asukang vang, na le si taun ang namemlongta longong a mengen ang, parik namemlong tapa ausai ani sokotuk animi. Namemlong tapo uli sokotuk ani God ta nia ka vil atapalas aro luai ani vingami si kami nas ani kana vubuk, si selen ke ta mila atogon a masam le si Malanganto na malangas roron. 


text:
Kamemlong sokotuk asukang vang, ani kami paspasal ka angkokoai val kana vubuk a Volava. Asukang ke ta mi uli pasal auruk ania na mi uli asereiai ani matmatan uai si kami keve abis roron aongos, na asi kami polok aliu si nas ani God. 


text:
Na e iang, God ka arudualan imi ta keve madot angkokoai val minaungan i kana kitmat lava, ani mi angkoai si tung akit na ananap velai ani uruk 


text:
si posong aro taun a tamara, using ninia katala taot angkoai ira asi tauk i tauia roron ang kapo ago kokoai e nei rina i malangas ani kana petau daus. 


text:
Using katala asapang ira pelek a madot i nei saupai i ring vong na kala agingging ira taun a vainagoan ang si kana nat vubukan luai. 


text:
Io, si kana nat taralapo kalakala using a God katala samui apok ira. Supsupai ina ta katala lomon suai ani kara keve lau rikek marai kana nat. 


text:
Nat ke, nia kapo kankanuai atutuman i God voike tarapo tav arai korong ania. Na kapo matavunim i mamain ta asisinong aongos. 


text:
Using le singina palau keve bil aongos ke katala asinong iria. Keve bil i metekuku na kuli rina. Keve bil ang tarapo arai korong aniria, na matan bil ang tarapo tav angkoai si arai aniria. Au kantanem kapa, saka sinsinong madot an, vo ri tulava, vo saka keve saupai an, keve bil aongos ke nang nia kata asinong iria, na kata asinong iria ania pok. 


text:
Ninia nang kata lapo ago aino luai ani keve bil aongos, na le singina palau keve bil aongos ke kapo teng akit kuvul iria. 


text:
Na ninia kapa kapo vangang i kuvkuvulan ke si God, na kapo tukul bung luai i mamain ta to aongos na ninia kapo matavunim i la tapasuk pok pelek ani matmat. Asukang vang a ninia kalapo sinong alakat luai ani mamain ta sinsinong aongos. 


text:
na si kana asasaling rangai kuli ngakputuk, luai lava kana kalapo pitik nei liuan i God ve kana asisinong aongos, kantanem e kuli rina vo e metekuku, aongos kalapo angrodokotai pok ve nia. 


text:
<pb/>Au na nami aino mitapo ago apetekai ani God na mitapo uli anggegelai ve nia nei lomlomon imi, using kami mamain ta lau katapo rikek. 


text:
Sikei kana vang katala angrodokotai ania ve nami si matmat i pukun i kana nat. Au na e iang, taun ang ka songo imi si tung e matana, pukun imi ka daus na ka kovek i mengen rikek vo kilkilis ka sigil imi. 


text:
Bil ke ka serei atutuman man mi uli kusing akit aliu lak si kami lomlomon, na mi kelai akit animi na mi tung akorong luai. Man parik mipa taruk pelek a tauia roron ang mipo atu mata taun ia, voiang mitala longong ia nei akus ro ke. Using kitala akuskus tatana si asisinong aongos e neite kuku, na nau a Paulo nata asosokai asi asoung ania. Kata pakangai ani ri Kolosai 


text:
<pb/>Si vuk pangau ke napo uruk si sa nata kui tatana animi. Taun napo asalak a kui e pukun ig, napo asalak ia ani kana pukun a Karisto, nang palau kana kuvkuvulan, na e iang kapo asukang ta name lapo tung rokot a Iesu asi atapunuk ani kui ang nia katala kui aino tatana. 


text:
God kata atung iau asukang ta asosokai si kana kuvkuvulan, ani naka akuskus amalangas luai animi ta kana mengen roron, 


text:
voiang a God kata amunai ania pelek a mamain ta polpolokan aino. Sikei kana vang katala amalangasai ania si kana petau daus, 


text:
using kata lomlomonai ani ka akalit a ri vap i ngising ta tauia na miminaungan i kana mengen vopo mun aino ke, nang nia na Karisto nei kami to. Ninia kapo atulisai animi taun a ururmaus i to ang kakami lak ia e no. 


text:
Na namem tala uli akuskus amalangas tatana si ri vap aongos velai ani ngangaiga na akalkalit i masam, ani namemla angkoai si an asereiai ani petau ke ta kilapo daus luai using a Karisto. 


text:
Nambang ninia na tukulai i kag agusa tung si taun ke na nata agusa alava luai ta dual ang nia katala<pb/>


text:
Using napo buk ani mi malangas kag agusa madot animi, na aniria e Laodikeia, na kapa aniria parik lak kipa arai ani pukun ig. 


text:
Kag vubuk lava ta ki sikei palau kuvul si kari lau i ngorem, na vingaria ka takaring. Ani ki atogon aongos a tauia ang le si kari nas ani kana mengen roron a God vopo mun aino ang, Karisto palau nang. 


text:
Io, kantanem napo tav ago ve nami si pukun, sikei lak napo uli lomlomonai animi na napo uruk alava si arai ta mipo saupai aro pok animi na mipo kelai akit aro ani kami lomlomon si Karisto. To roron tutuman kapo sinong si Karisto 


text:
<pb/>Au kanat vang, val mitala ainak ani Karisto Iesu ta ninia na Volava, napo sokotuk imi ta mi uli kusing aro asukang palau lak si kami angtogon ve nia. 


text:
Mi asisia mis na kelkelai akitmat lakat kuluna na mi tung akitmat si lomlomon val kitala pinipini imi tatana, na posong ro nei kami to ka duk na ka kamsarak luai. 


text:
Mi aiveven vei nganing a mangsikei kamela teng akit imi ta keve akalkalit i nas vauvau kapau palau si ri vap, voiang kapo tapasuk le si kari lau i ago le kabang, na si keve malanganto i kuli rina ke, na parik ta le si Karisto. 


text:
Ninia kapo tavirimok alakat ani mamain ta saupai na kitmat aongos. Au na nami, le si kami angtogon ve nia, milapo kun kirol aro si kami to. 


text:
Asukang ke ta le si kami angtogon ve nia, mita pasal suai ani kami keve vubuk rikek i pukun, na e iang Karisto akorong kata lampulit imi, na parik ta lamut i kunga ang si ri vap, parik. 


text:
Na si kami asing tauia, mitala siang kuvul ve nia nei mata i matmat. Na God katala kun tak atadut pok animi kuvul ve Karisto, using mitala lomlomon tatana si kana kitmat, voiang kata tak atadut pok a Karisto tatana pelek a matmat. 


text:
Aino, mitapo vap mat using kami keve lau rikek na mitapo uli longong si keve vubuk rikek i pukun, asukang ta parik mitapa lamut atutuman lak. Sikei God kala vil ato imi kuvul ve Karisto, using katala lomon suai aongos ani kara keve rikek. 


text:
Asukang ke ta kata vil suai ani salsalik akit i kara keve lau rikek na ka saupai anira. Io, maiten ke, God kata vil suai luai ania si kana matmat a Karisto kuli ngakputuk. 


text:
Na e iang kuli ngakputuk kata dual suai luai ani mamain ta ainoinoai na kitmat lava na ka akalit amalangas luai ta kari ngau. 


text:
<pb/>Asukang vang a ka ago ta mangsikei kame saupai animi si pok ipo angan vo si laman ipo inum. Au na ki ago ta saupai an kapa animi si nanauai ani saka keve taun lava nei liuan i matas, vo taun i ulen tanginang, vo taun i atailai kapa. 


text:
Ka ago luai using a keve bil aongos suke kipo kankanuai palau i bil tutuman vo serei lak ang. Na bil tutuman luai ang vanang katala serei si Karisto. 


text:
Mi ago luai ta atalipai ani mangsikei si me uli vil alik kapau ania e matami na kapo uli soturungai si ri angelo, ani kame kapau imi ta parik mipa angkoai si luk ani tauia roron ang. Using matan vap ang nang kipo uli mengen alava ta saka bil an kitala arai ania si kari orodung, voiang kapo bil i pukun palau ke na kapo vil atoroi iria ta kari nas kapo ro luai, sikei parik kapa asukang. 


text:
Na parik kipa teng akit si Karisto, ninia na vangang i kuvkuvulan ke si God, asukang ta pukun aongos kapo dokot akit si vangang na keve angus na gail ina, na polok ina kapo serei le si God akorong. To tanginang si kara angtogon ve Karisto 


text:
<pb/>Au using mitala mat kuvul ve Karisto pelek a mamain ta malanganto palau i kuli rina ke, marai sa na mipo to lak val kari laulauan na mipo longlongongai palau ani kari keve saupai ta, 


text:
Nang tara pasal using iria si vuk taun kudik palau na kian rikek, using kipo kokelai kuli kari keve asok na matan akalkalit ri vap. 


text:
Io, kapo ararai lik val keve sausaupai ke kipo atutunau i masam, si kari lau i soturungai using saupai, na si kari keve vilvil alik kapau, na kari keve amiming palau i pukun iria. Sikei kipo kovek i dual angkoai asi atakun ani keve vubuk rikek i pukun<pb/>


text:
Io, using mitala tadut ve Karisto, kanat vang, mi uli taoke using ani keve bil i pangkul si rina ang a Karisto kapo sinong singina e palso i God. 


text:
Au na man a Karisto, vopo vil ato ke anira, kala tutu aserei pok, nami kapa mila kun tutu aserei ve nia nei kana maumausan. 


text:
<pb/>Asukang a mi vil amat suai ani kami sa keve laulauan i kuli rina ke pelek imi val panik, lomlomonai visuk, lomlomonai tatakaring i buk aina vo tauan, mamain ta vubuk taun ani rikek, na keve vubuk using ani togtogon voiang kapo asukang ta soturungai si tangatangai. 


text:
Sikei kana vang mi ngangataliung luai ani keve laulauan ang, marala, lomlomonai pel, mengen arikek ani mang matan, mengen i nau varas, na keve malakata. 


text:
Mi ago ta angkapauai an pok nei liuan imi, using lenginang mitala apiet suai ani kami pukun kavang kuvul ve keve laulauan ina. 


text:
Na kana mitala amaus imi ta to tanginang, na God kapo atatanginang aliu lak imi asi kami atogon ani nas tutuman angkokoai val kankanuai i vopo asereiai ani to ro ang. 


text:
Na si to tanginang ang nang kapo kovek luai i angpetpetekai nei liuan i keve matan vap ke, ri Elas ve ri Iudaia, ri lamutan ve ri tav lamutan, ri vap sokoung ve ri Sikutes, ri asosokai ve ri vap kalakala. Aongos, kipo bil palau. Sikei sa kapo laba, Karisto akorong palau, ninia kapo tavirimok luai na kapo siang si keve nem aongos. 


text:
<pb/>Au na using nami petau ang a God katala irang suai animi, na milapo gogoai na mipo keve tungana vubukan luai, kapo ro ani mi amaus imi ta vinga ngorem, na laulauan i alilis, laulauan i vilvil alik, marip, ananap taun a mang vap. 


text:
Mi angasalakai angpokpokai ani kami keve maiten, na mi lomon suai angpokpokai man ka atogon ta rikek e nei liuan imi. Asukang palau val Volava katala lomon suai ani kami keve rikek, nami kapa mi kun asukang palau. 


text:
Au na lakat si keve bil ke, mi amaus imi ta laulauan i vinga ro. Using ninia vanang ka teng akit aro kuvul imi si kirkirimai tapunuk luai. 


text:
Au na using milapo palpal i sikei a kirkirimai palau, kapo ro ta mi atalipai ani luai ila amatung ang ta Karisto, ani ka saupai ani vingami. Na mi uli atogon ani lau i posong ro. 


text:
Tauia i kana mengen a Karisto kapo ro ka soisinong singimi. Asukang ke ta mi pinipini na mi tatapokai angpokpokai animi velai ani masam na mi uli tangam i alatun velai ani posong ro ta pakangat imi ane si God. 


text:
Io, si saka keve posong an vo laulauan mipo asereiai ania, mi uli abis ania velai ani posong aro ani God tamara si asan i Volava Iesu. Pinipini ani kuvkuvulan si laulauan i to tanginang 


text:
<pb/>Nami ri aina osongon, mi alis imi si keve kisngami, using sukana vang nia kapo lau roron si kami angtogon ve Volava. 


text:
<pb/>Nami inatus, mi longong aro si keve tamami na keve rinami si keve bil aongos. Laulauan ke nang kapo auruk luai ani Volava. 


text:
<pb/>Nami ri asosokai, si kami keve abis aongos, mi uli longong si keve taukai imi. Mi ago ta abis aro palau an man kipo arai animi vo using mipo buk auruk palau aniria, parik. Sikei mi abis ta pakangat tutuman velai ani mamaila ani Volava. 


text:
using mipo nas ta le si Volava papalik mila tauk i tauia roron ang lak, asukang val kami seupok. Volava Karisto papalik nia kapo taukai imi. 


text:
Io, using man a sikei kapo uli abis ani lau rikek, nia ka luk akorong a seupok i kana avibisan, using a God kapo tava ani sang sikopal si kana kalakala ani ri vap.<pb/>


text:
Nami, mipo taukai i ri asosokai, mi uli aiveven aro aniria si laulauan ang kapo korong na kapo angkokoai aro, using mipo nas kapa ta mipo kun atogon ani taukai imi e metekuku. Longong ani pinipini ka asereiai ani igenen roron 


text:
<pb/>Mi uli alis aongos ani pukun imi si sokotuk, na lomlomon imi ka para singina, na mi uli posong aro kapa. 


text:
Na si kami keve sokotuk, mi uli lomon kapa animem, ani God si kana tavasai ani mengen ke, asi kamem mengen amalangas aro ta tutuman vopo ago mumun ke ani Karisto. Mengen ang palau nang kana napo ago nei akang bat marai ina. 


text:
Asukang na mi sokotuk a God ta ka amadot iau asi kag amatung atapalas aro luai ania using kapo mamaiten ta naka mengen tatana. 


text:
Kami aupele taun iria e komo ka soung si selen kapo talupus aro, na mi uli akalit aniria ta kami lau ro si keve taun roron ang mipo atogon ia. 


text:
Kami laulauan i mengen ka uli lulupusan, na ka naminan aro. E iang mila angkoai si polpol aro taun ri vap siksikei. Akamusai i posong aro 


text:
<pb/>Ani keve bil vo serei ke singig, Tukiko ka atai amalangas imi tatana. Nat ke kapo tasira vubukan na kapo uli atutuman si kana pakangai anig. Namemlongpo ngono asosokai kuvul si abis ke si Volava. 


text:
Au na tukulai ina nata asok ia ane singimi, using asi kami la nas ani kamem ago e ke, na asi kana anguan akakaisap an kapa ani pakangat imi siksikei. 


text:
Onesimo ka auai kuvul ve nia. Nia kapo mangsikei imi palau na kapo mang tasira vubukan kapa, mangsikei a nat uli atutuman. Rilong vanang, kilong atai amalangas imi ta matan bil aongos katala serei taun imem e ke. 


text:
<pb/>Aristarko, vopo tungag nei akang bat ke, kapo alis kana posong aro taun imi. Asukang kapa na tipasina i Barnabas ta Marko, lenginang mitala luk a mengen amalangas ina, asukang a mi ruduai aro ia man kame vokol imi. 


text:
Asukang kapa na Iesu, nang kana mang asan ta Iusto, kapo kun alis kapa ani kana posong aro. Volo nat ke kana, ritol papalik kitolpo palpal i ri lamutan nei liuan i matan vap ke kipo abis ve nau ani kana vainagoan a God, na kitoltala pakangai aroron luai anig. 


text:
Epaparas, mangsikei palau imi, na kapo asosokai kapa si Iesu Karisto, kapo kun alis ani kana posong aro taun imi. Kapo uli lomon alava animi nei kana keve sokotuk, ani mi tung val vap matukal aro na mi tapunuk aro, angkokoai val kana vubuk a God. 


text:
Le si kag nas ania, napo antok atutuman ta katala asisia gese alava luai animi, na ani ri Laodikeia ve ri Ierapolis kapa. 


text:
Nat vubukan ke Lukas, katakai i vilvil ato, kapo kun alis kapa ani kana posong aro taun imi. Asukang kapa na Demas. 


text:
Napo alis kag posong aro si keve tungara e Laodikeia, na si Numpa kapa ve kuvkuvulan ang kipo uli serei kuvul nei kana lu. 


text:
E mung i kami la tataot ani panbuk ke, alis ia asi kari an tataot kapa ania nei kuvkuvulan ang e Laodikeia. Na animi akorong, ta mi kun tataot kapa ani panbuk i kag la alis ang si ri Laodikeia. 


text:
<pb/>Nau a Paulo, nalapo salik si vuk ring ke ta kungag akorong. Kag posong aro ane singimi. Mi lomon iau si po ago nei gogotan ke. Roron ka auai ve nami.<pb/>


text:
Nau a Paulo, kag kirim i aposel le si Karisto Iesu, using kana lomlomonai a God. Ane si ri vap daus e Epeso, voiang mipo atutuman si kami angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Roron ve marip singimi le si God tamara na Volava Iesu Karisto. Atautauia i Malanganto si angtogon ve Karisto 


text:
<pb/>Alatun ane si God, nia na tamana i kara Volava Iesu Karisto, using katala atautauia ira le si kana sinsinongan e metekuku, ta mamain ta tauia aongos i Malanganto, si kara angtogon ve Karisto. 


text:
Asukang ke ta, aino le ani kuli rina kata serei, kana lomlomonai ta ka songo ira si angtogon ang, ani tara gogoai, kovek i oring asi mengen arikek anira e matana, le si lau i vinga ro. 


text:
Na kana lomlomonai ta ka itonai anira, ani taran serei val kana inatus tutuman, using palau a Iesu Karisto, angkokoai ve kana uruk na lomlomonai ro. 


text:
Kapo ro tara alatun kana miminaungan i alilis roron, voike kata alis palau ia anira, nang kana nat i vubuk. 


text:
Le si kara angtogon ve nia, na tarala kalakala using katala samui apok ira ta rangai ina, na e iang God kala lomon suai ani kara keve lau rikek, angkokoai ve kana tautauia i roron, 


text:
Na kata amalangasai animem ta kus amumunai i kana lomlomonai, asukang palau val kana uruk, voiang kata atukulai le ania si Karisto, 


text:
asi vil aserei ania si man kalapo tapunuk na taun, na ka vil a keve bil aongos e metekuku na e kuli rina, ani ka ago kuvul e neite sikei a vangang, nang a Karisto. 


text:
Le si angtogon ve nia na God katala kun songo kapa animem, val kana lomlomonai aino animem, using God kapo uli atapunuk ani keve bil aongos, asukang palau val kana lomlomonai. 


text:
Ani namem, voiang namemtala ainoai i vap si atu mata ta Karisto, namem to asi alatun ani kana miminaungan. 


text:
Na le singina, nami kapa, mitala kun angtogon ve Karisto si taun ang mita longong a mengen tutuman, nang a akus ro i kana vilvil ato animi. Taun ang mita lomlomon ta akus ang, mitala atogon akanangai singina, nang a Malanganto Gogoai i palapalatung ang. 


text:
Malanganto kapo asukang ta samui akanangai ani tara, vap ang ke God, tara an atogon lak a tauia le si kara angtogon ve God, na aongos asi alatun ani kana miminaungan. Sokotuk si Paulo 


text:
<pb/>Tukulai ina, le si taun ang nata longong ta mitala atu lomlomon si Volava Iesu, na kami vinga ro taun ani ri vap daus, 


text:
Napo uli sokotuk ta God ang si kara Volava Iesu Karisto, nang a miminaungan i tamara, ka alis imi ta masam le si Malanganto velai ani amalmalangasai asi kami nas ania, 


text:
na mi atogon a kinle e pakangat imi asi kami nas ani tavirimok i kana alilis anira, using kata songo imi na kana milapo atu mata taun a keve tauia miminaungan kakami, le si kami angtogon ve nia na milapo palpal i kana vap daus. 


text:
Na mi kinle kapa na tavirimok luai i madot kata alis ia anira tarapo lomlomon, angkokoai val kana dual lava, 


text:
voiang kata abis tatana si Karisto si taun kata tak atadut ia pelek a mat, na ka asisinong ia e palso ina e pangkul metekuku, 


text:
alakat luai ani mamain ta vap aongos, kantanem kari saka roron asi saupai, na kipo saka madot an vo kitmat an, na kari sinsinongan kapo saka laba an, kantanem a saka matan asan lava iria, na parik papalik si taun ke, sikei si taun ang e mung kapa, sikei Karisto kapo lakat luai aniria asip. 


text:
Na mamain ta bil aongos, God kata asinong ia e neite kakina, na kata atung ia asukang ta vangang asi saupai ani mamain ta bil, ani kuvkuvulan i lomlomon, 


text:
nang a pukun ina, voiang kapo asangai ani kirol i vopo akirolai ani mamain ta bil aongos si kana keve selen roron.<pb/>


text:
using si kami selen i po to aino, mitapo using a lau i kuli rina ke, na mitapo longong si ainoinoai i vainagoan i nei pangau, nang a malanganto rikek, voiang kapo ali dual aniria kipo sualpok. 


text:
Matan vap asukang, tara aongos, taratapo kun ago nei liuan iria anangan, i po apupunuk ani keve vubuk rikek i pukun, using taratapo uli usiusing ani vubuk na lomlomonai ina. Na asukang val ria, taratapo vap i po atu marala ta God. 


text:
io, na si taun taratapo mat si kara keve kauputuk, na kala vil ato ira kuvul ve Karisto. Io, si kana roron na milapo sapang. 


text:
Kata tak atadut ira na ka asisinong ira nei kana vainagoan e metekuku, le si kara angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Asukang na si taun ang e mung ka akalit ta tauia tavirimok i kana roron taun ira, val katala akalitai ania si kana papakangai ro anira si kara angtogon ve Karisto Iesu. 


text:
Using tukulai ina si kana roron na milapo sapang, le si lomlomon. Parik kana le singimi akorong, parik. Kapo alilis le si God. 


text:
Using ninia apok kata asereiai anira, kata iton atanginang ira si kara angtogon ve Karisto Iesu, asi kara pasal si selen i mamain ta avibisan roron, voiang a God kata usausa ia aino ani tara pasal singina. Tarapo sikei palau si kara angtogon ve Karisto 


text:
<pb/>Asukang na mi lomlomonai animi anangan. Mitapo tus i vap i ngising, na ria kipo posong iria ta ri lamutan, kita posong imi ta ri tav lamutan, lamut voike kapo bil i abis e pukun ta kungana i igenen. 


text:
Na si taun ang mitapo ago akipai ani Karisto, katapo kovek i selen animi si kami angtogon e Israel, na mitapo asukang ta vap sokoung, using parik mitapa angkoai si atogon ani keve bil roron ang kari keve palapalatung kipo mengen tatana. Si kami ago kuli rina mitapo kovek i bil roron si atu mata taun ania, using mitapo kovek i God. 


text:
Sikei kana vang, si angtogon ke ve Karisto Iesu, nami, voiang mitapo ago akipai e ring vunga anangan, kana milapo ago angasungai si rangai i Karisto. 


text:
<pb/>Using ninia palau kara luai, asukang ta kata vil a pongua na matan vap asi karilong sikei palau. Kata galang suai ani bat putuk, nang a bat i angmimirikai. 


text:
Using kata serei ta pukun, ka mat, na e iang katala vil suai luai ani kitmat i sausaupai kuvul ve keve asok ina na keve selen miang asi using. Tukulai i kana lomlomonai asi asinong ani sikei a matan vap tanginang, le si karilong angtogon ve nia na ngono matan vap ang. Na e iang kala amatung a luai. 


text:
Au na si sikei a pukun ke, asi asinong anirilong ani kilong angtunganan pok ve God, le si kana mat kuli ngakputuk, voiang kata vil amat karilong angmimirikai. 


text:
Using le singina nami na namem, tarapo atogon a selen kalapo tutavasan aroron ane si tamara, si sikei a Malanganto. 


text:
Asukang na parik milapa anguan vap sokoung an, na vap i mang rina petekai, parik. Sikei milapo vap i sikei a rina ve kana vap daus a God, na milapo sikei kuvul ve inatus ang nei kana lu, 


text:
voiang kapo tung kuli kelkelai i ri aposel ve ri katakai i kus amalangas. Na Karisto Iesu, nia na ainoai i iat i akevai ani kelkelai ke. 


text:
Le singina, lu aongos ke kapo angrodoai na kapo tapasuk atung asi serei val lu i atailai le si kara angtogon ve Volava. 


text:
Io, le singina na nami kapa, milapo kun auai tung atung val ring i po ago ta God, si Malanganto ina.<pb/>


text:
nang a roron i mengen mumun, voike kata asangai ania singig, asi kag nas ania, using lenginang natala atatai lik imi tatana si buk ke. 


text:
Au na man mi tataot aliu, io, mila angkoai asi arai korong ani kag tun kinle ani mengen mumun ke i Karisto. 


text:
Si ri vap aino, parik kitapa amalangasai aniria ta mengen ang, sikei kana vang a Malanganto Gogoai katala amalangasai ani keve aposel daus si God ve kana keve katakai i kus amalangas tatana. 


text:
Asukang ke ta ri vap i ngising kilapo kun atogon ani tauia ang, na kipo palpal i sikei a pukun ang, na ki kun luk kapa ani bil roron i palapalatung ang, le si kari angtogon ve Karisto Iesu, using kitala longong a akus ro. 


text:
Na God si kana roron kata alis iau ta kirim, le si kana kitmat, ta naka serei asukang val asosokai si asoung ania. 


text:
Nau vang kana na igenen e kevkev luai i mamain ta vap daus aongos, sikei kata alis iau ta kirim ang, asi kag akuskus si ri vap i ngising ta lakat i kana tauia mata pitikan a Karisto, 


text:
na asi akalit amalangas aniria aongos ta papakangai i mengen mumun, voiang le kabang le katapo ago mumun si God, vopo asinong ani keve bil aongos. 


text:
Asukang ani le si kuvkuvulan i lomlomon, na naunauan miang i kana masam a God, ri tulava ve ri ainoinoai si kari sinsinongan metekuku, ki malangas ia, 


text:
angkokoai palau val kana lomlomonai le kabang, na kana kata mela apunuk ia si Karisto Iesu kara Volava. 


text:
Using si kara angtogon ve nia na kara lomlomon serei singina, tarapo angkoai si aingik asung ani God velai ani kalakala na vinga makos. 


text:
Asukang na napo aikut imi ta, mi ago ta takopos an si vilvil akui ke napo kui tatana animi, nang voiang kapo asukang ta kami miminaungan. Asi nas ani vinga roron si Karisto 


text:
Napo sokotuk ta, le si kana tauia miminaungan, ka amadot imi ta kitmat i Malanganto ina e nei petek i vingami. 


text:
Asukang ani Karisto ka atu rina asi kana ago e vingami le si kami lomlomon, na e iang mi asisia mis velai ani tung akit kuli kana vinga roron, 


text:
na mi atogon a kitmat, kuvul ve ri vap daus aongos, asi kami malangas korong ani kana vinga roron a Karisto, ta kapo manamanang na vungavunga na lakat na lulungai luai, 


text:
na asi kami nasai atutuman ani vinga roron ke, voiang kapo tung akalaupai asoliu ani mamain ta nas aongos, na mi duk tung si kirol i atutung i duk si God. 


text:
<pb/>Au na nia kapo atogon a kitmat na kapo angkoai si abis asoliu luai ani sa tarapo aikut ia vo dungai ania, angkokoai val kana kitmat vopo abis ang nei liuan ira. 


text:
Ane singina na miminaungan asikei, nei kana kuvkuvulan i lomlomon, na le si angtogon ang ve Karisto Iesu, ane si keve matmatan tus using asikei, na ka kovek ta akamusai ina. Io, tutuman.<pb/>


text:
Asukang a napo sokotuk aro imi, nau vopo ago ke nei gogotan marai angtogon ve Karisto, ta mi pasal aro angkokoai val songo roron ang mitala longong ia. 


text:
Na mi vil alik luai animi, na mi ago ananap, mi kokoai aro ani keve tungami na mi angasalakai kuvul velai ani vinga ro. 


text:
Kapo sikei palau a pukun na sikei a Malanganto, asukang val kita songo imi taun a sikei palau a bil roron. 


text:
sikei a God kapo tamara aongos, nia kapo lakat ani keve bil aongos, nia nei liuan i keve bil aongos, na neina i keve bil aongos. 


text:
Tukulai ina na kapo mengen ta, <n>Taun kata palak ane pangkul luai, kata ausingai ani kana keve kong ato, na kata alis ri vap ta kari keve alilis.</n> 


text:
<pb/>Vuk mengen ang palak luai kapo akalit amalangas ira ta kata kun pasiang luai kapa ane nei petek i vunep. 


text:
Na vo pasiang ang nia palau kata palak ane pangkul luai ane si akamusai i metekuku, ani kana tavirimok ka aol a nei pangau ve kuli rina aongos luai. 


text:
Na nia palau kata alis a mang matan asi kari aposel, na mang matan asi kari akus amalangas ta lomlomonai si God, mang matan asi pasal ta akus ro, mang matan asi aiveven ani kuvkuvulan i vap lomlomon, na mang matan asi pinipini. 


text:
Ria aongos asi itoitonai ani ri vap daus, ani ki abis a keve avibisan i papakangai, ani pukun i Karisto ka tadut atung, 


text:
na tara aongos, tara sikei palau si lomlomon, na si kara nas ani nat i God, na tara serei a vap matukal, na e iang tarala asereiai ani kirol i atutung punuk i kana lomlomonai a Karisto. 


text:
Man asukang, parik taralapa anguan popo lik an, vo uli meleng angpok ve pungas i to. Na mamain ta akalkalit lok parik kilapa anguan tip angpok anira, voiang ri katakai i kapau kipo lomlomonai ania asi kari apupu ani ri vap tatana, parik. 


text:
Sikei tara uli mengen ta mengen tutuman si selen i vinga ro, na tara polok alak aliu si kara angtogon ve Karisto, nia na patuna i pukun ke. 


text:
Na le singina, kirol i pukun aongos ke ka angrodoai na dokot kuvul aro le si keve gail ina, na ka polok alak na ka tadut atung kuli laulauan i vinga ro, angkokoai val keve ngakan ina ki abis aro. To kavang na to tanginang 


text:
<pb/>Asukang a napo antok imi, na napo porot akit imi si kara angtogon ve Volava, ta mi ago ta anguan pasal an val ri vap i ngising, si kari keve lomlomonai pel lik. 


text:
Nei paturia kapo vong na kipo ago e ngising i matan to ang si God, using kipo vongvong le si kari vinga kit. 


text:
Na using kitala amun kari nanasai roron kilapo siang nei keve lau i amarak i pukun, asi kari angamarakai nei mamain ta laulauan visuk, velai ani kipo uli tav masung. 


text:
Mita lapo longong tatana, na kitala alis imi ta akalkalit ina, angkokoai ve tutuman ang kapo ago si Iesu, 


text:
ta mi atolongon a to kavang i kami ago anangan, using a to kavang kata lapo visuk si keve vubuk using ani kapau, 


text:
na mi amaus imi ta to tanginang, God kata iton ia ani mi to asukang val God, si lau korong i tutuman na si laulauan daus. Keve pinipini asi using si to tanginang 


text:
<pb/>Asukang na mi pasal suai ani kapau, na <n>mi mengen atutuman si keve tungami,</n> using tara na keve ngakan i sikei a pukun. 


text:
<n>Kami vinga marala ka ago ta vil animi asi kami abis ani lau rikek.</n> Ka ago ta makarap kalapo siang na mipo vinga marala lak. 


text:
Igenen tainau ka kamus ta tainau, sikei ka abis na ka asereiai ani keve bil roron ta kungana, asi kana atogon bil si alis aniria vap ang kipo inongos. 


text:
Mamain ta mengen tav pakangai ka ago ta soung an e ngurumi, sikei mengen ro papalik, asi sunguk atadut anira si kara inongos, ani ka vil aro na kolongong ang. 


text:
Mi ago ta vil amakus an ani Malanganto Gogoai i God, using God katala akanangai animi tatana, na asi kana samui suai aongos lak animi si taun ang e mung. 


text:
Mamain ta vinga visuk, takaring, marala, angvisvis na mengen arikek, kuvul ve mamain ta lomlomonai rikek, ka pasal suai aongos. 


text:
Mi uli angpapakangai animi, mi ngorem tangis angpokpokai animi, mi uli lomon suai ani kami keve lau rikek angpokpokai, asukang palau val God katala lomon suai ani kami keve rikek, le si kami angtogon ve Karisto.<pb/>


text:
na mi uli pasal si selen i vinga ro, asukang val Karisto katala kun vinga roron taun ira, na ka alis suai ani kana to anira, asukang val alilis sain lulupusan i sula serei si God. 


text:
Au na lau i panik, ve lau visuk na neikitung, ka ago ta atogon ta vuk lik ina singimi, using a matan lau suke parik kapa ro ta ri vap daus ki atogon ia. 


text:
Na ki arikek ve mengen nio pulakai, na angkurek visuk, voiang parik kapa ro, ka ago luai kapa. Sikei mi uli posong ro. 


text:
Using kana kapo mengen tutuman ta, igenen panik, igenen visuk, vo neikitung, nang kapo asukang val kapo soturungai si tangatangai, ka kovek i sinsinongan nei vainagoan ang si Karisto ve God. Mi uli pasal val inatus i nei malangas 


text:
<pb/>Ka ago ta mangsikei ka kapau imi ta mengen palau, using le si mamain ta bil asukang ke, marala si God kapo pasiang taun ri katakai i longogel. 


text:
Using anangan mitapo ago si vong, sikei kana milapo ago nei malangas si kami angtogon ve Volava. Mi uli pasal val matan inatus i nei malangas. 


text:
na mi ago luai ta telan an ta mamain ta abis i nei vong kapo kovek i uai ro ina, sikei so akalitai amalangas ania. 


text:
Using kapo bil i mese si posong amalangas ani matan lau ri katakai i longogel kipo uli abis musik ania. 


text:
using sa kata vil amalangas ia, nang a mang i malangas. Tukulai ina na kapo mengen ta, “Tapangun, numai vopo rot ang, na ku tadut pelek a mat, na Karisto ka mang ua.” 


text:
na mi uli aupele using ani keve vuk pangau roron lik asi abis, using taun ke kapo taun i lau rikek. 


text:
Mi ago ta inum anio animi ta vaen, using kapo selen i uli buk nio palau. Sikei mi duk ta Malanganto, 


text:
na e iang mi uli angmemengenai ta keve mengen i alatun na keve tatangam i Malanganto, na mi tangam velai ani alatun ta pakangat imi, ane si Volava. 


text:
Mi uli alis ani God tamara ta posong ro si keve taun, si keve bil aongos, si asan i kara Volava Iesu Karisto. Pinipini ani ri angkisnganan 


text:
Using a tauan kapo patuna i kana aina, val Karisto kapo patuna i kuvkuvulan i lomlomon, nia kata asapang iria, vap ang kipo pukun ina. 


text:
Sikei, asukang val kuvkuvulan i lomlomon kapo vil alik ia mete Karisto, ri aina kapa ki kun asukang mete kari keve tauan, si mamain ta bil aongos. 


text:
Ri tauan, mi vinga roron taun a keve kisngami, asukang val Karisto katala akalitai ani vinga roron taun a kuvkuvulan i lomlomon, na ka alis suai ani kana to, ania, 


text:
ani ka vil iria asukang val vap kakana akorong, le si kana mengen, nang katala galui adaus iria val laman. 


text:
Na le iang ki tung e matana asukang val kuvkuvulan miminaungan, kovek i visuk lik vo pisu si kari maus, vo mang sa rikek an. Sikei ki gogoai velai ani kovek i oring asi mengen arikek aniria singina. 


text:
Asukang suke palau, ri tauan ki vinga roron taun a keve kisngaria, using kipo sikei a pukun ve ria. Si kapo aiveven aro kana aina, nang palau kapo aiveven pok ia. 


text:
Arai, kapo kovek ta sikei kapo mirik pok ani pukun ina. Sikei kapo apus ia, na kapo aiveven ia, asukang val Karisto si kana vap. 


text:
<n>Tukulai ina na tauan ka papelek a tamana ve rinana na ka ago kuvul ve kana aina na kilong sikei a pukun palau.</n> 


text:
Sikei nami siksikei, mi vinga roron taun kami keve aina, asukang val mipo vinga roron taun imi akorong pok.<pb/>


text:
Inatus, mi longong a keve tamami ve rinami, si kami angtogon ve Volava, using sukana kapo lau korong. 


text:
<n>Ku suai ani tamam ve rinam,</n> nia kapo ainoai i asok tapai kapo atogon bil roron asi atumata taun ania, 


text:
Na ri tama, mi ago ta vil atiakaring an ani kami inatus, sikei mi apolokai aniria ta akalkalit na pinipini i Volava. Pinipini ani ri asosokai ve keve taukai iria 


