# verses

text:
Kana naka ane singim, sikei napo mengen ta keve mengen ke si taun napo ago lak e ke kuli rina, ani ki atogon kag uruk, na ka duk luai singiria. 


text:
Natala alis iria ta kam keve mengen, na kuli rina ke katala mirik aniria, using ria parik le kuli rina, asukang palau kapa val nau parik le kuli rina. 


text:
Parik napa sokotuk ua asi kam luk suai aniria pelek a kuli rina, sikei asi kam aiveven aniria vei igenen rikek. 


text:
<pb/>Parik napa sokotuk aniria papalik, sikei napo sokotuk aniria kapa ki kun lomlomon tatag le si kari akuskus. 


text:
Ani ria aongos ki sikei palau, mamai, asukang val numai singig na nau singim. Na riria singirung, ani kuli rina ka lomlomon ta numai kuta asok iau. 


text:
Natala alis iria ta urmaus ang kuta alis iau tatana, ani ki sikei palau asukang val tarungpo sikei, 


text:
nau singiria, na numai singig. Kapo ro ki sikei palau atutuman luai, ani kuli rina ka nas ta kuta asok iau na kupo buk iria asukang val kupo buk iau. 


text:
Mamai, napo buk kapa ani vap ang kuta alis iau tataria, kime ago ve nau si ring ang naka ago singina, asi kari arai ani urmaus ang kuta lis iau tatana, voiang kuta buk iau singina aino le ani asisinong. 


text:
Mamai kupo korong, na kantanem a kuli rina ke parik kapa nas ua, sikei nau napo nas ua, na ria kipo nas ta numai kuta asok iau. 


text:
Natala asereiai amalangas anim singiria, na naka anguan amalangasai lak aniria tatam, ani vubuk ang kupo buk iau tatana ka ago singiria, na nau kapa naka ago singiria.”<pb/>


text:
Si taun kala kamus ta sokotuk, kala pasal ve kana keve nat i akalit, na kianla paputuk a oring kevkev kipo kin ia ta Kedoron. E mang palpal katapo atogon a mang matang elaio, asukang a kianla palak neina. 


text:
Na Iudas, vo alis ang ania taun a puka, katapo kun nas kapa ani ring ang, using a Iesu katapo uli angruduai ve kana keve nat i akalit e iang. 


text:
Asukang a Iudas katapo ainoai ani mang kuvkuvulan i keve katakai i visvis na mang keve asosokai si ri ainoinoai katakai i sula na ri Parisaio. Na kimela serei e iang nei matang ang. Kitapo teng kari keve alimang na ri bil ipo visvis. 


text:
Iesu katapo nas aongos a keve bil ang ki abis ia singina, asukang a kala pataun iria na kala sui ta, “Mipo gule na si?” 


text:
Na kila ngenget ia ta, “Iesu le Nasaret.” Na kala antok iria ta, “Nau kana vang nia.” Iudas, vo alis suai ang ania, katapo tung ve ria. 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Natala antok imi ta nau kana vang nia. Man mipo gule iau, mi atalipai ani petau ke na ki pasal.” 


text:
Bil ke kapo serei ani keve mengen ang kita posong aino ia ka serei atutuman ta, “Kapo kovek i mangsikei i vap ang kutala lis iau tataria, natala amun ia.” 


text:
Au, Simon Petero, using katapo atogon kana samele, kala dal ia na kala ngasapik a talingana i asosokai si ainoai i katakai i sula. Asosokai ang kana asan ta Malko. 


text:
Na Iesu kala antok a Petero ta, “Asiang pok a samele ang! Sa, naka ago ta inum an si kavi ke na mamai kata alis iau tatana?” Iesu mete ainoai i katakai i sula 


text:
<pb/>Au, kuvkuvulan i visvis kuvul ve kari ainoinoai na keve asosokai ang si ri Iudaia kila teng akit a Iesu na kila got akit ia ta angus. 


text:
Na kila takai le ania ane si Anas. Anas katapo almuna i Kaiapas, voiang katapo ainoai i katakai i sula si matas ang. 


text:
Kaiapas, igenen ke voiang kata antok a ri Iudaia ta kapo roron ani mangsikei ka mat ani matan vap aongos. Petero kata agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Simon Petero katapo using a Iesu, nia ve mang nat i akalit. Na nat ang kala palak luai ve Iesu ane nei vuk komo si ainoai i katakai i sula, using katapo nas ia. 


text:
Sikei Petero katapo tung kokoai e komo mete takaman. Asukang a nat ang, ainoai i katakai i sula katapo nas ia, kamela serei pok na kala mengen aro na kavulik vopo aiveven takaman ang na kala tavas ani Petero. 


text:
Asukang a kavulik ang kala sui a Petero ta, “Parik kana ta numai a sikei i keve nat i akalit si igenen ke?” Na Petero kala ngenget ia ta, “Nau parik.” 


text:
Keve asosokai ve kari keve ainoinoai kitapo tung e iang aulitai ani kuan kut ang using katapo livus na kitapo maringin. Na Petero kapa katapo tung ve ria ipo maringin. Ainoai i katakai i sula kata susuiai ani Iesu 


text:
<pb/>Si vuk pangau ang ainoai i katakai i sula kalapo susuiai ani Iesu ta kana keve nat i akalit na kana keve akalkalit kapa. 


text:
Na Iesu kala ngenget ia ta, “Natapo mengen e mete malangas i kuli rina ke. Natapo uli vil akalit nei lu i kivung na nei rina i atailai, ngono ring ang ri Iudaia kimepo uli serei akuvul singina. Parik natapa mengen ta mang sikei a mengen nei ring mumun. 


text:
Marai sa kupo sui iau? Sui a vap ang kita longong iau si mengen, using ria kipo nas a sa nata mengen tatana.” 


text:
Na taun ang kata posong a vuk mengen ke, mang ainoinoai si ri asosokai katapo tung asung kala tava ia e nona na kala sui ia ta, “Kapo saka selen anim nang asukang si ngenget ani ainoai i katakai i sula?” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Man nata mengen arikek, ku mengen atutuman ta kag rikek. Sikei man natapo mengen aro, marai sa kuta tava iau?” 


text:
Au Anas kala asok ia velai ani pipisan ane si Kaiapas ainoai i katakai i sula. Petero kala anguan gel an 


text:
<pb/>Na si vuk taun ang Simon Petero katapo tung maringin, na kila sui ia ta, “Numai parik ta sikei i kana keve nat i akalit, ingko?” Na kala gel na kala antok ta, “Nau parik.” 


text:
Mang sikei a asosokai si ainoai i katakai i sula katapo angtogon ve igenen ang a Petero kata ngasapik a talingana, kala sui ta, “Au si nata arai anim kana nei matang ang ve nia?” 


text:
<pb/>Au, ri Iudaia kila takai aliu ani Iesu, le si Kaiapas ane si lu lava ang si kari ainoinoai ri Rome. Na kalapo tenei vauk lik, ri Iudaia akorong parik kitapa palak nei lu lava ang, vei kila vil avisuk iria, na parik kilapa angkoai si angan ani matan angan i liuluai ang. 


text:
Asukang a Pilato kala soung taun iria na kanla sui ta, “Sa keve rikek an mipo tupang a igenen ke tatana?” 


text:
Na kila ngenget ia ta, “Man a igenen ke kapo tav putuk saupai parik namempa angkoai si sung lis ania e kungam.” 


text:
Na Pilato kala antok iria ta, “Mi songo ia na nami akorong mian saupai ania kuli kami saupai.” Na ri Iudaia kila antok ta, “Sikei namempo kovek i roron asi vil punuk ani mang sikei.” 


text:
Au, Pilato kala palak pok ane nei lu na kanla songo alak a Iesu na kala sui ia ta, “Numai kana kupo tulava si ri Iudaia, ingko?” 


text:
Na Iesu kala sui ia ta, “Au si kakam nang ta nas akorong kupo mengen iau tatana, vo mang matan kita atatai ua tatag?” 


text:
Na Pilato kala antok ta, “Nau parik napa igenen Iudaia. Kami matan vap akorong ve keve ainoinoai si ri katakai i sula kita sung asel ua singig. Nei? Kuta abis a sa?” 


text:
Iesu kala ngenget ia ta, “Kag vainagoan parik ta le kuli rina ke. Man asukang, oro lenginang kag keve asosokai kila visvis marai got anig ta ri Iudaia. Sikei kag vainagoan parik ta le kevkev.” 


text:
Na Pilato kala antok ia ta, “Asukang vang a numai kana kupo tulava!” Na Iesu kala antok ia ta, “Kupo atutuman ta nau a tulava. Nambang tukulai ina na kita ingus iau a namela serei kuli rina asi kag me atai amalangas ta tutuman. Ria aongos kipo ago si tutuman kipo longong a kalingag.” 


text:
Sikei kami laulauan ta naka akala dong imi ta mang sikei si taun i matan angan i liuluai. Au nei, mipo buk ani na akala dong imi ta tulava ke si ri Iudaia?” 


text:
Na kila anguan songosongo alava an ta, “Parik ta igenen ang, sikei Barabas.” Barabas katapo igenen katakai i galang.<pb/>


text:
Na keve katakai i visvis kila abis a kuku ta angus sisilo na kila agon ia e patuna. Na kila maus ia ta maus melek minaungan, 


text:
na kipo pa angpok taun ia velai ani mengen asukang ke, “Kala ro luai, numai a tulava si ri Iudaia!” Kipo pasal asung na kianpo tava ia e nona. 


text:
Pilato kala anguan soung an na kanla antok iria ta, “Arai, naka asoung ia ane ke asi kami nas ta kapo kovek i rikek asi kag vil akui ania singina.” 


text:
Asukang a Iesu kamela soung ta maus melek minaungan kuvul ve kuku i angus sisilo e patuna. Au na kala antok iria ta, “Igenen ke vang kana.” 


text:
Taun a keve ainoinoai si ri katakai i sula ve kari keve asosokai kila arai ania kila songosongo alava ta, “Atakuk ia! Atakuk ia!” Sikei Pilato kala antok iria, “Nami akorong mi tak le ia na mian atakuk ia, using parik napa sabonai ani rikek singina.” 


text:
Na ri Iudaia kila mengen akit ta, “Namempo atogon a saupai ta kapo angkoai asi mat, using katala posong ta kapo nat i God.” 


text:
na kala palak pok ane nei lu na kanla sui a Iesu ta, “Numai le voi?” Sikei Iesu parik kapa polpol ia. 


text:
Na Pilato kala sui, “Marai sa na parik kupa polpol iau? Parik kupa nas ta nau napo atogon a kitmat si akala anim, vo si atakuk kapa anim?” 


text:
Na Iesu kala polpol ia ta, “Kupo atogon kitmat si saupai anig using God kata lis ua tatana. Asukang a igenen voiang kata lis iau ane singim kata abis a lau rikek kapo visuk luai.” 


text:
Le si taun ang Pilato kalapo atokngai si akala ani Iesu. Sikei ri Iudaia kipo anguan songosongo alava an ta, “Man ku akala na igenen ke, kapo akalit ta parik milongpa angtunganan ve Kaisar. Man ta sikei kapo posong ia ta tulava, e iang kapo tu talang a Kaisar.” 


text:
<pb/>Taun a Pilato kala longong asukang ke, kala songo asoung a Iesu na kanla sinong kuli sinsinongan i saupai si oring ang kana asan ta Selen Iatan. Si mengen Eberaio kipo posong ia ta Gabata. 


text:
Na kalapo sin tung na kapo taun ipo usausa ani Liuluai ilesvauk. Au kala antok ri Iudaia, “Kana kami tulava.” 


text:
Sikei ria kipo songosongo pok, “Tak suai ania, tak suai ania! Atakuk ia!” Na Pilato kala sui ta, “Au sa, naka atakuk kami tulava?” Keve ainoinoai si ri katakai i sula kila polpol ta, “Namempo kovek i mang tulava. Kamem sikei palau ta Kaisar.” 


text:
na kalapo pasal velai ani asasalakan i kana ngakputuk taun a ring ang kipo kin ia ta vangang kumut. Si mengen i Eberaio kipo kin ia ta Golgota. 


text:
Na Pilato kala asok si adokot ani vuk mengen i amalangasai kuli ngakputuk asukang ke, “Iesu le Nasaret tulava si ri Iudaia.” 


text:
Amiang i ri Iudaia kimepo taot ia using a oring ang kita atakuk a Iesu singina parik kapa vunga i rina lava, na kapa, using a vuk mengen ke kita salik ia si mengen i Eberaio, Rome, na Elas. 


text:
Au na keve ainoinoai si kari keve katakai i sula kila nga iesai si Pilato ta, “Parik! Ku ago ta salik an ta ‘Tulava si ri Iudaia,’ sikei ku salik ta, ‘Nia kata antok ta nau napo tulava si ri Iudaia.’ ” 


text:
<pb/>E mung i anla atakuk tapai ani Iesu, keve katakai i visvis ang kila luk kana maus, na kila pagal ia ane si puat a palpal. Kita pagal ia asi kana koi ani siksikei aliu iria. Na kila luk kapa kana vakup vunga, voiang parik kitapa suisui ia ta mang keve vuk vakup petekai, sikei katapo kirol, 


text:
na kilapo mengen angpokpokai nei liuan iria, “Tara ago ta ding an ania, sikei tara gulang angkasai asi kara arai ta ke si na maus ke.” Na e iang kala serei atutuman a mengen i nei salsalik ta, <n>Kita angpagal ta kag maus na ki gulang asi luk ani kag maus.</n> Io, kana vang a sa na keve katakai i visvis kita abis ia. 


text:
Ria kitapo angtung ngere kana ngakputuk a Iesu, rinana ve tasiria, na kisngana i Kolopas ta Maria, au na Maria Magdalene. 


text:
Taun a Iesu kala arai ani rinana ve nat i akalit ang katapo buk luai ania kitapo angtung e iang, na kala antok a rinana, “Arai, kam nat sukana.” 


text:
Le na kala antok a nat ang ta, “Kana na rinam.” Le si taun ang, nat ang kala songo le ia ane si kana rina. Iesu kala mat 


text:
<pb/>Na e mung Iesu kalapo nas ta keve bil aongos kala tapunuk, asukang na asi vil atutuman ani mengen i nei salsalik na kala antok ta, “Napo buk inum.” 


text:
Katapo atogon a ese duk i vaen namin mal e iang, asukang a kila luk a rudum na ki abui ia nei laman i vaen ang na ki got ia si ngakan i usopo na kila alis ia ane nguruna i Iesu. 


text:
E mung i kana la inum tapai ni vaen ang, kala antok ta, “Kala kamus.” Na kala auak a vangang ina na kala mat. Kita kelai ani sula e vagvag ina i Iesu 


text:
<pb/>Ri Iudaia, using katapo taun i usausa ani taun i atailai, kila aikut a Pilato si ainak aniria na ki putuk a keve kakiria, asi luk suai aniria pelek a keve ngakputuk, using kitapo misag ani pukun iria ka takuk si taun i atailai, using taun ilesvauk ka taun laba luai. 


text:
Asukang a keve katakai i visvis kila pasal taun a ainoai i igenen na kianla putuk a ngono kakina, le na kianla abis ia asukang kapa si mang igenen voiang kita atakuk irilong ve Iesu. 


text:
Sikei, kila pasal taun a Iesu, kianla arai ta lenginang katala mat, asukang a parik kilapa putuk a ngono kakina. 


text:
Na mangsikei a katakai i visvis kala luk kana sula na ka kelai ania e vagvag ina i Iesu, na sumasuma palau rangai kuvul ve laman kala soung. 


text:
Igenen vo arai ani bil ke, kana kapo mengen amalangas, na kana mengen kapo tutuman. Na kapo nas ta kapo mengen ta tutuman na kapo mengen asi kami kun lomlomon. 


text:
Using a keve bil ke kata serei asi atutuman ani keve mengen i nei salsalik ta, <n>Ki ago ta putuk an ta mangsikei a vuk tuan i pukun ina.</n> 


text:
Na mang vuk mengen kapa ta, <n>Ki tere ta igenen ke kita kelai ani sula singina.</n> Kila mo na Iesu 


text:
<pb/>Au e mung, Iosep le Arimataia kanla aikut a Pilato ta kapo buk a pukun ina i Iesu. Iosep ke katapo mangsikei a nat i akalit si Iesu, sikei parik katapa pasal ve nia si ring malangas using katapo leng ani ri Iudaia. Au, kanla aikut a Pilato na kala ainak ania. Asukang a kanla asalak suai ani pukun ang akipai. 


text:
Nikodemo kapa, voiang kata pasal tenei vong si an serei si Iesu, kata auai ve Iosep, kata luk le na mang keve bil sain roron, asukang ta murne ve aloe kita tol kuvul ia, na katapo asalakan laba. 


text:
Ngono igenen ke kilonganla sunguk a pukun ina i Iesu, na kilonganla pis ia ta keve vakup, kuvul ve keve bil sain roron ang, asukang val kari laulauan ri Iudaia si ri matmat. 


text:
E si oring ang kita atakuk a Iesu singina, katapo atogon a matang, na si matang ang kapo atogon a mata tanginang, parik lak kitapa amatung matmat neina. 


text:
Au na using katapo taun i usausa ani kari taun lava ri Iudaia, na using kapa na matang ang katapo angasungai, kilongla amatung a pukun ina i Iesu e neina palau.<pb/>


text:
E no i tangat si taun tanginang e mung i taun i atailai, Maria Magdalene kala pasal ane si mata ang na kanla arai ta iat i ngoto bat ang kalapo kovek. 


text:
Asukang a kamela sang taun pok a Simon Petero na mang nat i akalit voiang a Iesu katapo buk alava ia na kamela antok irilong, “Kitala luk suai ni Volava pelek a mata ang na parik namempa nas ta kita amatung ia e voi.” 


text:
Kilongtapo angsasangai aliu sikei nat ang kala sang pelek a Petero na kanla serei aino si mata ang. 


text:
Simon Petero ka sang le mung na kala riuk alak luai. Na kanla arai ani keve vuk vakup kipo angmatung, 


text:
kuvul ve vuk vakup i pis ang ani patuna i Iesu. Vuk vakup i lun akuvul ke katapo kun oros akipai ani mang keve vakup ang. 


text:
na kala arai ani pongua na angelo kilongpo maus posok aongos si po sinong si oring i amatung ang ani pukun i Iesu, mang sikei e vangang na mang anu e kak. 


text:
Na kilongla sui ia, “Iuang, kupo tangis a sa?” Na kala polpol irilong, “Kitala luk suai ani kag Volava, na parik napa nas ta kita amatung ia e voi.” 


text:
Na Iesu kala sui ia ta, “Aina ang, kupo tangis a sa? Si nang kupo gule ia?” Katapo sekpat ani igenen vo po aiveven matang nang, na kala antok ia, “Kag igenen ro, man kuta paus akipai ania, mengen iau ta oring ang kuta amatung ia singina asi kag an sunguk le ania.” 


text:
Iesu kala antok ia, “Maria!” Na kala taval talang ia na kala antok ia si mengen Eberaio, “Raboni!” Supsupai ina ta katakai i akalit. 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Ago ta amalak sigil anig, using parik lak napa palak ane si mamai. Sikei kuan serei si keve tasig na kuan mengen iria ta naka palak ane si mamai na tamami, na ane si kag God na kami God.” 


text:
Asukang a Maria Magdalene kala pasal na kanla mengen a keve nat i akalit asukang ke, “Natala arai ani Volava.” Na kala mengen amalangas iria ta kana keve mengen i atatai ania. Iesu kata tu aserei si kana keve nat i akalit 


text:
<pb/>Si tenei ngelik i taun ang, nang a taun tanginang e mung i taun i atailai, na keve nat i akalit kitapo ago nei kangkang voit aongos using kitapo leng ani ri Iudaia, na Iesu kala serei na kamela tung nei liuan iria na kala antok ta, “Luai ka ago singimi.” 


text:
E mung i kana la posong tapai ani vuk mengen ang, kala akalit iria ta ngono kungana na vagvag ina. Na keve nat i akalit kilapo uruk alava using kitala arai ani Volava. 


text:
Na Iesu kala anguan antok aniria, “Luai ka ago singimi. Asukang val mamai kata asok iau, nau kapa napo kun asok animi.” 


text:
Man mi lomon suai ani lau rikek si mangsikei, kana lau rikek ka tamus, na man parik mipa lomon suai ania, parik kapa tamus.” Iesu kata tu aserei si Tomas 


text:
<pb/>Tomas parik katapa ago si taun a Iesu katame tu aserei singiria. Tomas kapo mangsikei i keve nat i akalit na kipo kin kapa ia ta Ridumo. 


text:
Asukang a keve nat i akalit kila atai ia ta, “Namemtala arai ani Volava.” Sikei kala antok iria ta, “Man parik napa arai ani peng i nil e ngono kungana, na naka asulai ani piupiu ig si oring i nil ang, na sulai kapa ani kungag e vagvag ina, parik luai napa angkoai si lomlomon.” 


text:
E mung i limaletul a taun, keve nat i akalit kuvul ve Tomas kitapo ago kuvul nei lu. Na keve takaman kitapo akang akit aongos, na Iesu kala serei na kamela tung nei liuan iria na kala antok, “Luai ka ago singimi.” 


text:
Na kala antok a Tomas, “Me ane ke, atung a piupiu i kungam, na ku arai ani ngono kungag. Koros a kungam na ku asulai ania e vagvag ig. Ku kamus ta uli susugul, na ku lomlomon akorong.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Using kutala arai anig, kulapo lomlomon vanang, ingko? Riria parik kitapa arai anig na kipo lomlomon, ki atogon a tauia.” Tukulai i buk ke 


text:
<pb/>Iesu kata abis kapa na mang keve abis i vilvil ataping miang e mataria i kana keve nat i akalit, voiang parik kitapa salik ia nei buk ke. 


text:
Sikei kita salik a keve bil ke si asum animi asi kami lomlomon ta Iesu nia na igenen i akanangai na kapo nat i God. Na si kami lomlomon singina mila angkoai si teng ani to asikei si asan ina.<pb/>


text:
E mung i keve bil ke, Iesu kala anguan tu aserei pok an si kana keve nat i akalit si laman tatapulitai e Tiberias. Kata serei asukang ke. 


text:
Keve nat ke kitapo ago kuvul, Simon Petero, Tomas nang kipo kin ia ta Ridumo, Natanael igenen ang le Kana e Galilaia, na ngono nat si Sebedaio kuvul ve mang ngono nat i akalit kapa. 


text:
Au Simon Petero kala antok iria ta, “Nakan maiak kana.” Na kila antok ia, “Namem auai ve numai.” Asukang a kila pasal kuli vul. Sikei si liuan i vong aongos ang kita vango luai. 


text:
Na kala antok iria, “Mi asiang uvene e palso i kami vul na mi kokong.” Au na kila asiangai ani uvene ang na parik kilapa angkoai si tak ania, using kala maiten ta ien duk. 


text:
Au, nat i akalit ang a Iesu katapo uli buk ania, kala antok a Petero ta, “Iuang, Volava nang!” Taun a Petero kala longong ta Volava, kala pakut ia ta kana vakup, voiang kata luang tapai ania asi an sog, na kala akik nei laman. 


text:
Na mang keve nat kipo aimung lak kuli vul, kipo takai alak ani uvene ang, na vola duk ta kana ien. Using parik katapa aunai vunga luai ani ngerelo, katapo asukang palau ta 100 na nganga. 


text:
Au Simon Petero kala koslak kuli vul na kanla tak alak a uvene ane ngerelo. Vola duk ta ien lava neina, 153 na ien aongos. Kantanem katala aunai duk luai, uvene ang parik katapa tading korong. 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Mime angan a pok i tenei vauk.” Katapo kovek ta mangsikei i keve nat ang katapo buk sui ania ta, “Numai a si kana?” Kita lapo nas ta Volava nang. 


text:
Kana kapo vapotol i taun si Iesu i tutu aserei si kana keve nat i akalit e mung i kana la tapasuk pok pelek a mat. Iesu ve Petero 


text:
<pb/>E mung i kari la sonkos, Iesu kala sui a Simon Petero, “Simon, nat si Ioanes, sa kupo buk atutuman luai anig, ani mang keve tungam?” Na kala polpol ia, “Io Volava, kupo nas ta tarungpo angtunganan.” Na Iesu kala atai ia, “Ku apus kag keve natnat i sipsip.” 


text:
Na Iesu kala anguan sui an ania, “Simon, nat si Ioanes, sa kupo buk atutuman luai anig?” Na kala polpol ia, “Io Volava, kupo nas ta tarungpo angtunganan.” Na Iesu kala atai ia, “Ku aiveven kag keve sipsip.” 


text:
Na kala vapotol i sui ania, “Simon, nat si Ioanes, sa tarungpo angtunganan?” Petero kala aunai mamakus using kala vapotol i sui ania ta, sa tarungpo angtunganan, asukang a kala antok ia, “Volava kupo nas a keve bil aongos, kupo nas ta nau napo tungam.” Na Iesu kala atai ia, “Ku apus kag keve sipsip. 


text:
Napo mengen atutuman luai anim. Si taun kutapo tanginang, kutapo amaus ua na kupo pasal using kam vubuk, sikei taun kuan lapan ku koros a ngono kungam na mang anu ka amaus ua na ki takai anim ane si oring ang kupo tav ainak ania.” 


text:
Katapo mengen asukang ke ani Petero ka saka mat an, na ka ali urmaus ani God. Le na kala antok ia, “Ku using iau.” Iesu ve kana nat i vubuk 


text:
<pb/>Au Petero kala taval na kala arai ani nat i akalit ang Iesu katapo buk alava ia kapo using irilong, vopo sinong asung ang i Iesu si taun i matan angan na kapo sui ia ta, “Volava, si ka alis suai anim taun a puka?” 


text:
Na Iesu kala polpol ia ta, “Man napo buk ia ani ka to asukang tung si name papok, sa, kapo kakam ta bil? Ku using iau!” 


text:
Mengen ke kanla serei si keve tasina ta nat ke parik kapa mat. Sikei Iesu parik katapa mengen ia ta parik kapa mat. Kata mengen palau ta, “Man napo buk ia ani ka to asukang tung si name papok, sa kapo kakam ta bil?” 


text:
<pb/>Ninia vang kana na nat i akalit ke, voiang katapo mengen amalangas ta keve bil ke, na nia vo salik amatung aniria. Na tarapo nas ta kana akuskus kapo tutuman aongos. 


text:
<pb/>Iesu kata abis kapa na mang keve bil miang luai. Man kita salik siksikei aliu iria, napo naol ia ta kuli rina aongos kapo tav angkoai pangau asi asinong ani keve buk ke.<pb/>


text:
“Ku pasal taun a rina lava suke Nineve, na kuanla ngavaka iria si kari keve lau rikek, using kalapo rikek luai e matag.” 


text:
Sikei Iona kala tadut asi sip ani asok ang si Iave. Na kala pasiang ane Iopa na kanla serei arokonai ani mang perengan si lapo usausa ane Tarsis. Au kala samui kana selen na kala kokos ani ka an ago akipai ani Iave. 


text:
Nei liuan i kari paspasal Iave kala alis a mang malu kitmat na nei laman kalapo toan alava luai na kalapo ararai ta to ka tavadek korong a perengan ang. 


text:
Vap aongos kuli perengan ang kilapo leng, na siksikei aliu iria kalapo sokotuk serei si kana tangatangai ani ka pakangai aniria. Asi kari akala ani perengan ang kila asuai ani usausan nei laman. Sikei Iona katala pasiang ane neina i perengan ang na kanlapo rodot musik lik. 


text:
Na tulava i kuli perengan ang kanla sabonai ania na kala sui ia, “Au, kupo rot sa? Ku tapasuk na ku songo serei si kam tangatangai. Vei ninia nganing ka vinga marip anira, na ka asapang kara to.” 


text:
Na vap akorong i kuli perengan ang kila angmememengenai angpokpokai aniria asukang ke, “Au, tara vil a mangsikei a abis i gusgus asi kara sabonai akorong ani igenen ke kapo buk vil apuka aira.” Na kila sabonai ani kana asan a Iona. 


text:
Asukang na kila mengen ia, “Kana ku antok imem! Si kana kapo vila puka ira ta nem ke? Numai akorong, Kupo saka igenen an? Kuta pasal le si saka rina an? Nei kam rina, na nei kam patvap?” 


text:
Au, kala polpol ta, “Nau a igenen i Eberaio, napo lomlomon ta Iave, nia kapo God i metekuku na kata piruma na kuli vunep na nei laman”. 


text:
Na kala akus iria ta kapo sip ani Iave. Taun kila longong a mengen ke si Iona, kila leng alava, na kila antok ia, “Kupo bil arikek luai iuang!” 


text:
Au, rai ang kapo anguan tadut akit an. Asukang na kila sui ia ta, “Au, namem saka bil an kana anim si kana kamus na rai lava ke?” 


text:
Na kala antok ta, “Mi asuai anig nei laman asi kana pongo na rai ke. Napo malangas ta kakag ta rikek na kana mimelapo puka.” 


text:
Eiang kipo kalip amadot asi kari me ngangat ngerelo. Sikei rai ang kapo anguan serei amadot an kovek ta mang saka ring an asi pasal. 


text:
Asukang na kila sokotuk a Iave ta, “Namempo sokotuk ani ku ago ta vil punuk an animem marai la gulang ta kana to na igenen ke! Namem raung ia kana, sikei numai Iave, ku ago ta marala an using kutala asereai ani keve nem aongos ke.” 


text:
Taun kila arai ani luai ke, kila aunai i leng ani Iave singina, na kila vil a mang alilis serei singina na ki atutu vala asi kari angtogon ve nia. 


text:
Sikei Iona parik kata lapa mat nei laman, using Iave kata asok a mangsikei a ien lava na kamela konem ia. Na kanla ago na potol a mangias na potol a vong e vingana i ien lava ang.<pb/>


text:
“Iave, si kag puka nata songo ua na kula polpol iau. Io, e nei laman miting, si rina i mat, natapo songo papakangai na kula longong iau. 


text:
Kuta asuai anig nei laman miting ane kevkev luai i laman, na aulitai aongos kel kata sang tatag. Kam keve to lava nei laman kitapo saul lakat kulug. 


text:
Natapo lomon ia ta kutala kirikai luai anig pelek a matam, sikei napo atu mata ta naka arai pok lak ani kam lu i atailai. 


text:
Laman kamela karaunai anig. Laman kala pakut asip aongos iau. Ri aigamang kimela pis aulitai ani patug. 


text:
Natala pasiang luai ane si tukul dup i keve mulang, taun a rina i mat na roe kalapo teng akitmat luai anig eke. Sikei numai IAVE kag God, kutala songo pelek a lulung i mat tatag asi kag to. 


text:
Taun kag to kalapo ngau, sikei napo lomlomon tatam, IAVE, na kag sokotuk kalapo palak taun ua si kam lu i atailai. 


text:
Numai IAVE, kupo buk vil ato ani ri vap, sikei man kipo uli longong si kari keve tangatangai palau, parik kupa anguan ngorem an aniria. Kupo buk vil ato ani ri vap, sikei man kipo uli longong si kari keve tangatangai palau. Sikei nau naka tangam i alatun ane singim. Naka vil kag alilis serei singim. Naka abis a bil ang nata atu vala asi kag abis ania. Kalaro luai using a vilvilato kapo serei le singim, Iave.” 


text:
Au, na Iave kala asok a ien ang asi kanan mutakai ani Iona e ngerelo, na ien ang kala vil ia asukang.<pb/>


text:
“Ku pasal taun a rina lava suke e Nineve na kuanla ngavaka iria ta mengen ang natala alis ua tatana”. 


text:
Au, na asukang Iona kala longong a Iave na kala pasal ane Nineve. Nineve kapo rina tavirimok lava. Kapo luk a potol a taun si arai ani keve bil aongos nei rina. 


text:
Au, Iona kala serei palak(pok?) si ainoiai i taun na ka pasal a nei rina. Ka amalangasai ani ri vap asukang ke ta, “Mang puat a sangauli na taun lak na emung ina ka tagoeng suai aongos a nei rina ke”. 


text:
Na vap aongos i Nineve kila lomlomon ta kana mengen a God. Na kari vosap kapa, taun kata longong a mengen si God, kala tadut pelek kana sinsinongan lakat, ka luang suai ani kana maus i vosap, na ka alak a maus tading na ka sinong mete vuta. Na ka saupai ta kana vap aongos ki alal ani pok, na ani ri vap asasanan tung si vap po ago e kevkev luai ang, ria aongos ki alak a maus tading. 


text:
Kalingana i vosap taun a vap aongos i Nineve kata serei asukang ke, “Nau a vosap i rina ke na volo posongan, namemtol po asok asukang ke: Ka ago ta sikei ka angan ta ring men inongos lik, ri vap aongos, ri bulumakau, na ri sipsip. Ri pok, ve laman kilong ago luai. 


text:
Nami aongos mi alak kami keve maus tading, na ri manmanik kapa, mi apung iria ta vakup tading. Tara aongos, tara sokotuk amadot a God. Tara atolongon kara keve lau rikek na lau i angdaung. 


text:
Vei God nganing ka sakol kana lomlomonai, na ka ngorem ira. Iau, vei kana marala ka kamus nganing na parik taralapa mat.” 


text:
Au, God kala arai ta kila atolongon kari keve lau rikek. Asukang na kala ngorem iria na kala sakol kana lomlomonai na parik kalapa vis punuk iria val kana ainoai i lomlomonai.<pb/>


text:
Kala antok a IAVE asukang ke, “E no le i kag me pasal suai ani rina, nata nas ta nganlak ku bil asukang palau. Nambang a tukulai ina na nata sip sumasuma ane Tarsis. Natala malangas ta kupo God roron i ngorem, uli kokoai ananap, uli ngorem, uli usausa asi sakol ani lomlomonai i vis punuk. 


text:
Au, Iona kala papelek a rina ang taun a ring ipo sanglak ta makarap, na kanla abis kana marmarip na kala sinong neina kokoai asi kana arai ta saka nam an ka serei e Nineve. 


text:
Na God IAVE kala apolokai ani mang iei asi kana polok alava taunai ani Iona asi kana amarmarip aro luai ania. Tauan ke vola uruk alava luai marai togon ani marmarip ke. 


text:
Sikei eno i sanglak ta makarap si taun using ina, God kala lis a mang sikei a kanipa na kanipa ke kala angan a iei ang na kala magang. 


text:
Na emung, makarap kala sanglak na God kala lis a malu manas. Iona kala talus a pukun ina ta ngan i sinang kitmat arikek ang. Asukang na kalapo buk asi kana mat na kala antok ta, “Napo ro luai asi mat, na to ka ago!” 


text:
Sikei God kala sui ia ta, “Kapo saka roron an anim si songag marai i ei palau ke?” Na kala antok ta, “Napo angkoai ro asi songag na kag songag kapo angkoai ani naka mat!” 


text:
Na IAVE kala antok ia ta, “Numai kana, ku longong! Ei ke kana kata polok alava alak si sikei a vong palau na ka kovek pok si taun using ina. Numai parik kutapa bil ta sa singina na parik kutapa apolokai ania, sikei lak kupo lomlomonai ngorem ania! 


text:
Au, sa? Kupo songag anig si la ngorem ani vap duk suke? Kapo rina tavirimok lava luai. Tataot i vap kapo liu a 120,000. Na kipo tauia ta mamain ta vongo kapa. Na vap ang, kipo asukang val inatus lik, kipo tav malangas! Au, na numai kupo ngorem a iei palau ke si sa?”<pb/>


text:
Nau a Iudas kana asosokai a Iesu Karisto, na tasig ta Iakovo. Napo alis a panbuk ke taun imi mipo palpal vap i la songo ang ta God tamara, nia katala buk imi na kapo aiveven imi kokoai ani Iesu Karisto. 


text:
<pb/>Keve tungag, lomlomonig katapo takaring asi kag salik taun animi ta vilvil ato ke tara aongos taratala luk ia, sikei nalapo nas ta kapo mamaiten ta naka salik tapai animi, asi kag sokotuk ta mi visvis bat a lomlomon ang a God katala alis luai tatana ani kana vap daus. 


text:
Using kalapo atogon vap nang kitala sorolot alak musik iria pok nei liuan imi. Vap ang kari vilvil akui kata lapo ago amalangas e nei keve salsalik le kabang le. Kipo vap misag ani God na kipo uli pokai ani kana ngorem ro asi apunuk ani kari keve vubuk visuk, na kipo agel suai ani kara ring sikei palau a taukai ira na Volava, nang Iesu Karisto. 


text:
<pb/>Mengen ang napo buk mengen animi tatana milapo nas aongos ia, sikei naka anguan mengen an. Lomlomonai kotok ani vap ang a Volava kata songo ato iria pelek a Aigipto. Mang matan iria, kata vil punuk pok iria marai kari tav lomlomon. 


text:
Mi lomlomonai kotok kapa ani keve angelo vo tav teng akit ang si kari keve tungtungan i ro, sikei kitala papelek a vainagoan ang pat kakaria. Kana kilapo ago nei gogotan asikei si ring vong ang, ani ki luk lak kari apoes lava si taun i saupai e mung. 


text:
Au, lomlomonai kotok kapa ani ri Sodoma ve ri Gomora na keve rina aulitai ang. Kita siang luai nei laulauan i panik, na kapa si mang keve buk angtainauai kapo lok luai. Asukang na si lau ang kitala siang nei kut po ni asikei ang, na sukana kitala pien selen aniria kipo uli buk to asukang lak aliu. 


text:
<pb/>Vap po riuk lak ang vanang kipo asukang luai, using si kari keve orodung kapau kipo vil asain vok luai ani pukun iria. Kipo uli susual aniria kipo teng kirim, kipo uli piliusai ani ri angelo e pangkul. 


text:
Sikei Mikael, vopo tu ainoai ang ani ri angelo, si taun kilong tapo anggegelai ve vo petau kati na pukun ina i Moses, katapo lolokovo si saupai som ania. Sikei kata posong akorong palau asukang ke, “Volava ka amiming lak ua.” 


text:
Sikei vap ke, kipo uli mengen arikek ani sa riria akorong parik kipa nas ia. Kari nas kapo asukang val ri manmanik po tav ispokai aro ang, na kipo using vongvong ia taun kari puka. 


text:
Ka rikek aniria, using kipo using a selen ang, Kain katala pasal ia. Au na using kipo uli buk luk samui val Balam, lenginang kilapo bunim nei sikei a lau lok ang. Na asukang val ri Kore kapa, kipo uli susual pok, na ki kun puka palau val ria. 


text:
Matan vap ke, kipo uli apisukan ani kami keve matan angan i angtunganan. Taun kipo sinong si angan kuvul ve nami kipo asukang val keve katakai i aiveven sikei kipo lomlomon pok akorong tataria, na kipo kovek luai ta ring mamaila. Kipo asukang val keve kuku kapo gupgupan asi langit, sikei parik kalapa usen using a malu kalapo mal suai ania. Kipo asukang val ei kovek i uai si kana taun i inuai na kila tak purut ia. Sukana kipo asukang val ei kata mat amatan pongua. 


text:
Kipo asukang val keve to ul marmaralan lava ke nei laman. Taun kianla sugung atung kari keve lau visuk kalapo ago amalangas val kalus i to, sikei parik kipa mese. Kipo asukang val keve kalto kilapo su pulakai, na lulung i vong kalut lava asikei kalapo ago usausa aniria lenginang. 


text:
<pb/>Kus amalangas kata ago aniria aino si va limalengua i polpolokan le si Adam, taun Enok kata posong ta, “Arai, Volava kana kalapo serei ve tavirimok i kana petau daus 


text:
asi me vil saupai si ri vap aongos. Kame poso saupai taun iria kipo misag ani God na kari keve lau rikek. Au na kame saupai kapa ani saka keve mengen rikek an keve vap ke kitala luklukai dong a God tatana.” 


text:
Vap ke kipo vap pege miang luai, kipo uli mengen arikek ani abis si mang anu. Kipo using kari keve vubuk rikek, na kipo mengen alalakas pok tataria. Au na using kipo buk uli atogon asan ki man pulakai ani mang matan. Anonok ve mengen i akikit 


text:
<pb/>Sikei nami, keve tungag roron, mi uli lomon ani keve kus amalangas ang, keve aposel si kara Volava Iesu Karisto kita alis ia, 


text:
using kita mengen imi ta, “Si akamusai i taun ka atogon vap ki kilis a God, na ki uli pasal using ani kari keve vubuk rikek voiang kapo akalit ta kari misag ania.” 


text:
Matan vap ke kipo uli buk tak atadut ani keve tataputuk lik pulakai na kipo uli atu lomlomon ta bil i kuli rina palau. Parik kipa atogon a Malanganto Gogoai si kari to. 


text:
Sikei nami, keve tungag ro, mi akikit imi si akalkalit daus ang ani kami lomlomon. Mi uli sokotuk nei vubuk ang si Malanganto Gogoai. 


text:
Mi uli siang akit nei omo i kana vinga ro na God. Mi kokoai aro ani to asikei voiang kara Volava Iesu Karisto, le si kana ngorem tangis, kame alis ira tatana. 


text:
Na ani mang matan, mi tak ato sumasuma iria pelek a kut. Ani mang matan, mi ngorem iria kuvul velai ani leng, asukang ta mi mirik ani maus ang kipo alak ia using kalapo visuk ta kari keve lau rikek. Posong ro ane si God 


text:
<pb/>Nia vopo angkoai ang si teng akit animi vei uak, na si atung animi ta kovek i ring visuk lik mete malangas i kana maumausan, velai ani mi uruk e matana, 


text:
io, nia na sikei palau a God, kara katakai i vilvil ato le si Karisto Iesu kara Volava, kakana na urmaus, kuvul ve tavirimok, kitmat na roron asi saupai, le kabang le, tung kana na iles lak asikei. Tutuman.<pb/>


text:
asukang val kita luk le si vap po tung ang ani Akus, nang riria vap ang kitapo arai ani keve bil ang ta mataria akorong le si ainoai i taun. 


text:
Asukang a nau kapa, using natala luk ia si kag gusgus aro luai ani keve bil aongos le si ainoai i taun tung kana anginang, natapo lomlomonai ani naka salsalik aroron a atugtugi ina anim, kag igenen roron luai ta Teopilo, 


text:
ani kula kun nas ta keve akalkalit ang kutala luk ia kapo tutuman luai. Amalangasai ani kana serei a Ioanes katakai i asing tauia 


text:
<pb/>Si taun ang a Erodes katapo tulava i palpal Iudaia singina, mangsikei a katakai i sula katapo ago, kana asan ta Sakarias, le si keve katakai i sula si kuvkuvulan ang si Abia. Na kisngana katapo mangsikei a aina le si patvap si Aron, kana asan ta Elisabet. 


text:
Rilong aongos kilongtapo uli lau korong e matana i God, na kilongtapo uli using aro ani keve asok na saupai si Volava, na katapo kovek i oring asi mengen arikek anirilong singina. 


text:
Na kilongtapo kovek i inatus using a Elisabet katapo ngolo na rilong aongos kilongta lapo lapan paspasal. 


text:
Au, mangsikei a taun katapo teng kana abis i sula, using ke kana kuvkuvulan ta taun si abis mete God, 


text:
asukang val kari laulauan ipo gusgus, kitala sabonai ania ta kakana ta taun ani ka palak ane nei lu i atailai si Volava asi an sula ani bil sain roron. 


text:
Au na angelo ang kala antok ia ta, “Ku ago ta leng an, Sakarias, using kam sokotuk kitala longong ia, na kisngam ta Elisabet ka ingus ta kam nat, na ku atuk ia ta kana asan, Ioanes. 


text:
using ka igenen lava e mete Volava, na ka alal ani vaen ve mang keve laman kit. Na Malanganto Gogoai ka aol ia le si taun kapo ago lak e vingana i rinana. 


text:
na ka pasal aino e matana ta dual na kitmat val Elias, asi kana asinong kuvul pok ani ri angtama, na ka ulpokai ani vap longobot ani ki atogon pok a lomlomonai korong, na e iang ka itoiton akokoai ani Volava ta kana vap.” 


text:
Na Sakarias kala sui a angelo ang ta, “Na saka malangas an ta bil ke kapo tutuman? Using nau nalapo lapan na kisngag kapa kalapo lapan luai.” 


text:
Na angelo ang kala polpol ia asukang ke, “Nau kana na Gabariel vopo uli tung ke mete God, na kata asok iau asi kag me mengen amalangas anim ta akus ro ke. 


text:
Na ku arai, ku tav angkoai asi pege, na ku ago bot tung si taun ang a keve bil kala serei atutuman singina, using parik kuta lapa lomlomon ta kag mengen, nang voiang ka serei atutuman si kana taun.” 


text:
<pb/>Na vap ang e komo kilapo ko na Sakarias na kilapo sugul ta marai sa kalapo amun a taun lava ang nei lu i atailai. 


text:
Au na taun kamela soung, parik katapa angkoai si ka pege iria, na kila malangas ta katala arai ani ararai nei lu i atailai. Na kala atoktokngai ta kungana sikei kapo bot. 


text:
Na mang rukun taun e mung kisngana Elisabet kala atogon sungsungukan na asukang parik katapa pasal pelek a nei lu ani palpalima na ulen aongos. Kala antok ta, 


text:
“Kana vang, Volava kala akalit iau ta kana lomlomonai roron na kala luk suai ani kag mese e mete ri vap!” Amalangasai ani kana serei a Iesu 


text:
<pb/>Au, si va limalesikei i ulen, God kala asok kana angelo Gabariel asi kana pasal taun ani mang rina e palpal Galilaia, kana asan ta Nasaret, 


text:
ane si mangsikei a kavulik tanginang, ila pala ani mang igenen kana asan ta Iosep, le si patvap si David. Kana asan a kavulik ang ta Maria. 


text:
Au, kala serei singina na kala antok ia ta, “Kala ro, numai a kavulik roron luai. Volava ve numai!” 


text:
Ka serei a igenen lava na ki posong ia ta nat i Vopo Tavirimok Luai ang. Na Volava God ka atung ia ani ka tulava val tivuna ta David. 


text:
Na Maria kala antok a angelo ang ta, “Bil ke ka saka serei an? Using parik lak natapa ago ve ri tauan.” 


text:
Na angelo ang kala atai ia ta, “Malanganto Gogoai ka riuk lak singim na kitmat i Vopo Tavirimok Luai ka aol ua. Asukang na nat daus ang ku ingus lak ia, nia na nat i God. 


text:
Ku arai ani tungam ta Elisabet, si kalapo lapan luai. Kitapo lomon ia ta kapo ngolo sikei kana kalapo va limalesikei i ulen ani kana sungsungukan. 


text:
Na Maria kala antok ta, “Nau kana na asosokai si Volava. Ka serei singig val kam mengen.” Le na angelo ang kala pasal pelek ia. Maria kata sasaos a Elisabet 


text:
<pb/>Si pangau i taun ang, Maria kala tapasuk na kala sumasuma suai taun a palpal mulangan ane si mang rina e Iudaia. 


text:
Taun ang a Elisabet kala longong kana mengen a Maria, popo ang e vingana kala aupele na Elisabet kala sung pukun ta Malanganto Gogoai, 


text:
na kala songosongo alava ta, “Numai kupo aina i atautauia luai ani ri aina aongos, na atautauia ka ago si nat ang ku ingus ia! 


text:
Using vuk taun ang palau nata longong kam mengen i angruduai, popo ke e vingag kata aupele ta uruk. 


text:
Vei sa ta tauia ang kupo atogon ia si lomlomon ta kana mengen a Volava singim ka serei atutuman!” Tangam si Maria 


text:
Using katala lomlomonai ani kana asosokai vopo ago e kevkev ke. Using arai, kana na iles lak a mamain ta polpolokan ki kinle na bil roron ke singig. 


text:
Mamain ta polpolokan voiang kipo uli mamaila ania, kana ngorem kapo pataun iria aongos, kana na iles lak e mung. 


text:
Katala abis a mamain ta abis lava ta kitmat i kungana. Kata musa suai ani vap po alalakas pok ang tataria e lomlomonai iria. 


text:
Katala asuai ani ri vap madot le si kari sinsinong lakat, sikei riria vap po ago ang e kevkev, katala sunguk alak iria. 


text:
<pb/>Au na Maria kanla ago ve nia ani potol a ulen aongos le na kamela pasiang pok ane rina. Ingus ani Ioanes 


text:
Na vap po ago ang ngerena kuvul ve kana patvap kila longong ta Volava katala abis a abis i ngorem lava singina, na kilapo maramarak kuvul ve nia. 


text:
Au, si va limaletul i taun kila serei asi me lampulit ani nat ang. Na kilapo buk atuk ania ta asan i tamana, Sakarias. 


text:
Au, kala sokotuk ta bil asi salsalik na kala salik asukang ke, “Kana asan ta Ioanes.” Na kila taping aongos. 


text:
Na vap aongos ang kilapo leng. Na akuskus i keve bil ke kala pasal apapanai aulit a keve rina aongos i palpal mulang ang e Iudaia. 


text:
Riria kita longong kilapo lomon akit a keve bil ke velai ani sui ta, “Nat ke kana, kapo polok ani ka saka igenen an?” Using a kitmat i Volava katapo ago singina. Mengen i kus amalangas si Sakarias 


text:
<pb/>Na tamana ta Sakarias kala sung pukun ta Malanganto Gogoai, na kala akus amalangas asukang ke. 


text:
“Atautauia ane si Volava, ninia na God si ri Israel. Kamela serei vanang na kamela samui apok kana vap. 


text:
E iang ka akalit ta kana ngorem taun a keve tivura, si kana lomlomonai pok ani kana palapalatung gogoai. 


text:
Na numai kag nat, ki posong ua ta katakai i akus si Vopo Tavirimok Luai ang. Using numai vanang ku an pasal aino ani Volava, si itoiton ania ta selen asi kana pasal. 


text:
Asukang vang ku amalangasai ani kana vap ta selen asi kari sapang si lomon suai ang ani kari keve lau rikek. 


text:
Na ka mang si vap po ago ang nei vong na nei kankanuai i mat, ani ka ausingai anira ane si selen i luai.” 


text:
<pb/>Na nat ang kalapo polok alak na kalapo igenen madot si Malanganto. Katanpo ago e nei ring varasai palau tung si kamela serei e ring malangas mete ri Israel.<pb/>


text:
Na Iosep kapa kala kun pasal le Galilaia le si rina ang Nasaret, na kala pasal ane Iudaia ane si rina si David, kana asan ta Betilem, using kata serei si patvap si David, 


text:
asi an salik atung kuvul ve Maria, kavulik ila pala atung ang ania, na kata lapo atogon kana sungsungukan. 


text:
na kala ingus kana nat tuan na kala pakut ia ta keve vuk vakup na kala amatung ia nei vulvul, using katapo kovek i pangau anirilong nei lu ipo ausai tul ang. Ri angelo ve ri katakai i aiveven sipsip 


text:
<pb/>Si palpal rina ang, katapo atogon a mang keve katakai i aiveven sipsip kitapo ago e nei uten ipo ararai ani kari keve sipsip tenei vong. 


text:
Na mangsikei a angelo si Volava kamela serei ataping singiria na miminaungan i Volava kala mang kuluria, na kilapo leng alava. 


text:
Na angelo ang kala antok iria ta, “Mi ago ta leng an! Arai, napo serei kana ta akus roron animi, voiang ka asereiai lak ani uruk lava si ri vap aongos. 


text:
Using kami katakai i asapang, kitala ingus ia anginang, nei rina i David. Nang a Karisto nia na Volava. 


text:
Kana vang na akanangai ina. Mi an sabonai ani popo lik ila pakut ta keve vuk vakup, na kapo matung nei vulvul.” 


text:
Akorong palau na mang petau lava i metekuku kila tutu aserei kuvul ve angelo ang na kilapo alatun a God ta mengen asukang ke, 


text:
<pb/>Na keve angelo ang kila papelek pok iria ane metekuku. Au, keve katakai i aiveven sipsip kila mengen angpokpokai aniria ta, “Au, tara sumasuma ane Betilem na tara an arai ani bil ang kana na Volava katala antok ira tatana.” 


text:
Na kila pasal suai sumasuma na kianla serei si ri Maria ve Iosep na kila arai ani popo lik ang kapo matung nei vulvul. 


text:
Taun ang kila arai ania, kila mengen amalangas ta sa kitala longong ia e nguruna i angelo ani nat ang. 


text:
Au, keve katakai i aiveven sipsip ang kila papok na ki sunguk alak luai ani miminaungan i God si sa kitala longong ia na bil ang kitanla arai le ania, nang palau val mengen ang kitala longong ia. 


text:
<pb/>Na si va limaletul i taun kila lampulit ia, na kila atuk ia ta Iesu, asan ta angelo i atuk ang ania, aino le ani ka sungsungukan. Iesu nei rina i atailai 


text:
<pb/>Au, kalapo taun aniria asi an alilis i vilvil adaus val saupai si Moses, kila sunguk na popo ang ane Ierusalem na kianla asel ia e kungana i Volava. 


text:
Val mengen i salsalik nei saupai si Volava, <n>Kami keve nat tuan, mi asinong akipai aniria ane si Volava.</n> 


text:
Na kila alis kari alilis asi kana angkokoai val saupai si Volava, nang kapo antok ta <n>pongua na uk vo pongua na mani tanginang</n> asi alis. 


text:
<pb/>Au, katapo atogon a mang sikei a igenen e Ierusalem kana asan ta Simeon. Katapo igenen korong na kapo igenen lomlomon kapa. Katapo uli alis ani kana taun si kokoai ani God ani ka vil ato ri Israel. Na Malanganto Gogoai katapo ago singina. 


text:
Malanganto Gogoai katala amalangasai ania ta parik kapa angkokoai si ka mat tung ka arai le ani igenen i akanangai ang si Volava. 


text:
Au, Malanganto kala ainoai ania ane nei rina i atailai, na ngono angkisnganan ang kilong mela sunguk alak a nat ang, Iesu asi abis singina asukang val vubuk ang ta saupai, 


text:
ani ri vap i ngising, asi kari luk malangas singina, na kam matan vap ri Israel asi kari luk ani aminaung ina.” 


text:
Na Simeon kala poso atautauia iria na kala mengen a rinana ta Maria ta mengen asukang ke, “Arai, nat ke kana, God kata atung ia ani vap miang i ri Israel. Ani mang matan ki uak marai ina, na mang matan ki tung atadut, na kapo akanangai le si God ani vap miang asi kari mengen arikek ania, 


text:
na numai, makus lava ka rongos a pakangat im val samele delek, ani ka vil amalangas a keve lomlomonai musik si vap miang.” 


text:
<pb/>Au, katapo atogon a mangsikei a katakai i kus amalangas kapa e iang, mang aina kana asan ta Ana. Tamana ta Panuel le si patvap si Aser. Aina ang kata lapo lapan luai. Aino kata osongon le na e mung i limalengua na matas palau kisngana kala mat. 


text:
Le si taun ang katapo ago i mainang. Na kana kalapo 84 a matas. Katapo uli ago akit nei rina i atailai. Si tenei ias na tenei vong kapo uli alal ve sokotuk serei si God. 


text:
Au, si pangau ang akorong kamela palak na kala posong ro si God. Na kala mengen amalangas tatana si vap aongos ang kipo atu mata ta God ka samui pok a Ierusalem. Papok ane Nasaret 


text:
<pb/>Au, kila abis apunuk aroron tapai ani keve abis ang val saupai si Volava, le na kila pasiang pok ane Galilaia ane si kari rina akorong e Nasaret. 


text:
Na nat ang kala polok alak kuvul velai ani dual. Katapo nat masam aroron na alomon ro si God katapo ago singina. Natung Iesu nei rina i atailai 


text:
<pb/>Si keve matas aongos rinana na tamana kilongtapo uli palak ane Ierusalem si an ago si matan angan i Liuluai. 


text:
Na taun ang kalapo 12 na matas ania, na kila palak kuvul ane si matan angan ang val laulauan ro ina. 


text:
Au, matan angan ang kala kamus le na kilongla pasiang pok ane rina, sikei nat ke na Iesu kalapo ago pok e Ierusalem. Rinana na tamana parik kilonglapa malangas ta bil ke. 


text:
Kilongtapo sekpat ta kata lapo auai ve kuvkuvulan lava ang. Asukang na kila pasal a sikei a taun kirol aongos le na kilongla tutapong gulegule ania si kari vap i atogon na keve tungaria. 


text:
Sikei parik kilong lapa sabonai ania. Asukang na kilongla palak pok ane Ierusalem asi an gule ania. 


text:
Au, e mung i potol a taun kilonganla sabonai ania nei rina i atailai si kapo sinong ve ri katakai i akalit ipo kokolongong na susuiai aniria. 


text:
Taun ang kilongmela arai ania, kilongla taping, na rinana kila antok ia ta, “Kag nat, marai sa kupo vil a lau ke singimemlong? Namemlong ve tamam namemlong tapo makus alava luai ipo gulegule anim.” 


text:
Na kala sui irilong ta, “Marai sa milong tapo buk gulegule pok le anig? Parik milongpa malangas ta kag ring asi ago kana nei lu si mamai?” 


text:
Na kala pasiang pok ve rilong ane Nasaret na kanlapo longong aro irilong. Rinana kita lomon akit a keve bil aongos ke e vingaria. 


text:
Na Iesu katapo polok alak si masam kuvul ve pukun, na God kapo buk ia na ri vap kapa kipo kun buk ania.<pb/>


text:
Kata lapo 12 na matas i kana sinsinongan i saupai a Tiberio Kaisar, na Pontio Pilato kapo ainoinoai i Iudaia, na Erodes kapo tulava e Galilaia, na tasina ta Pilipo kapo tulava e ngono palpal i Ituraio na Tarakonitis, na Lusanias kapo tulava e Abilene, 


text:
na ri Anas ve Kaiapas kilongpo ngono ainoai i katakai i sula, na kalingana i God kala serei si Ioanes, nat si Sakarias taun katapo ago nei ring varasai palau. 


text:
Au, kala tapasuk na kanlapo pasal aulit a palpal aongos i sung ang e Iordanes, na kanpo akuskus ri vap ta ki luk a asing tauia asi akanangai ani kari la lomon pokai na God ka lomon suai ani kari keve lau rikek. 


text:
Val Esias katakai i kus amalangas kata salik kana mengen nei buk asukang ke, <n>Kalingana i mang igenen kapo songosongo e nei ring varasai palau asukang ke. Mi usausa na selen ani Volava, mi itonai ta selen korong</n> ania! 


text:
<n>Keve lulung aongos asi tapus akorong ania, keve put na mulang asi bil amarul ania, keve selen lok asi koros akorong ania, keve selen silo asi tuk aro ania.</n> 


text:
<pb/>Au, petau tavirimok kimela serei singina ani ka asing tauia iria, sikei kala antok iria ta, “Nami na mamain ta natnat i kene! Si nang kata antok imi si sip pelek ani marala vo serei ang? 


text:
Sikei mi uai asereiai tapai ani lau bil voiang ka atai amalangas ta mitala lomon pokai. Na mi ago ta angmemengenai musik an ta mipo angtivu aro ve Abaram. Using napo antok imi ta God kapo angkoai si luk ani keve iat ke na ka asereiai ani keve tivuna i Abaram tatana! 


text:
Kaput nang kalapo tung usausa si tukul i ei. Keve ei ang vanang parik kipa uai ta uai roron, asi tanga suai dong ani kut.” 


text:
Na kala polpol iria asukang ke, “Si imi kapo atogon kana pongua na vakup ka alis a mangsikei ane si igenen vopo kovek ang, na ninia kapo atogon pok ka abis asukang kapa.” 


text:
Mang keve katakai i luk takis kila kun serei asi me luk asing tauia na kila sui ia ta, “Katakai i akalit, namem abis a sa vang kana?” 


text:
Na mang keve katakai i visvis kapa kilapo kun sui ania ta, “Au, na namem, namem kun abis ani sa vang?” Na kala antok iria ta, “Mi ago ta luk kapkap palau an si ri vap ta kami dual na mi ago ta tupang palau an. Mi uruk palau ani kami seupok.” 


text:
<pb/>Au, ri vap aongos kilapo atu mata velai ani lomlomonai alava ta vei nganing a Ioanes kavpo igenen ke i akanangai ta God. 


text:
Sikei Ioanes kala mengen amalangas aongos iria ta, “Nau napo asing tauia imi ta laman, sikei kapo atogon a mangsikei ka serei lak, kapo tavirimok anig, napo tav ro angkoai luai ve asosokai palau vopo luk suai ani pauk i kakina. Ninia vanang kame asing tauia imi ta Malanganto Gogoai ve kut ni. 


text:
Kalapo tung usausa asi kana irang suai ani keve katui i kon na kan sinong kuvul nei lu. Sikei ka suluk suai ani mung nei kut vo tav angkoai si mat ang.” 


text:
Au na Erodes, tulava ke kapo nas ani tatapokai ania si kana keve lau rikek miang, na si kana lau rikek ta kalapo osongon ve Erodias, kisngana i tasina, 


text:
<pb/>Au, ri vap kila luk asing tauia aongos na Iesu kapa, kamela kun luk ani asing tauia. Vuk taun ang kapo sokotuk, metekuku kala tavas, 


text:
na Malanganto Gogoai kala pasiang na kamela gon singina asukang val pukun i uk. Na kalinga kala serei le metekuku ta, “Numai kag nat ro. Napo buk alava ua. Napo uruk luai anim.” Mamain ta polpolokan tung si Iesu 


text:
<pb/>Ninia na Iesu kata lapo asukang ta 30 na matas na kala tutapong abis. Tamana i Iesu ta Iosep, ri vap kipo lomon ia asukang. Na Iosep tamana ta Eli 


text:
na Eli tamana ta Matat na Matat tamana ta Levi na Levi tamana ta Melki na Melki tamana ta Ianai na Ianai tamana ta Iosep 


text:
na Iosep tamana ta Matatias na Matatias tamana ta Amos na Amos tamana ta Naum na Naum tamana ta Esli na Esli tamana ta Nagai 


text:
na Nagai tamana ta Mat na Mat tamana ta Matatias na Matatias tamana ta Semein na Semein tamana ta Iosek na Iosek tamana ta Ioda 


text:
na Ioda tamana ta Ioanan na Ioanan tamana ta Resa na Resa tamana ta Sorobabel na Sorobabel tamana ta Salatiel na Salatiel tamana ta Neri 


text:
na Neri tamana ta Melki na Melki tamana ta Adi na Adi tamana ta Kosam na Kosam tamana ta Elmadam na Elmadam tamana ta Er 


text:
na Er tamana ta Iosua na Iosua tamana ta Elieser na Elieser tamana ta Iorim na Iorim tamana ta Matat na Matat tamana ta Levi 


text:
na Levi tamana ta Simeon na Simeon tamana ta Iudas na Iudas tamana ta Iosep na Iosep tamana ta Ionam na Ionam tamana ta Eliakim 


text:
na Eliakim tamana ta Melea na Melea tamana ta Mena na Mena tamana ta Matata na Matata tamana ta Natam na Natam tamana ta David 


text:
na David tamana ta Iesai na Iesai tamana ta Iobet na Iobet tamana ta Bos na Bos tamana ta Sala na Sala tamana ta Nason 


text:
na Nason tamana ta Aminadav na Aminadav tamana ta Atmin na Atmin tamana ta Arini na Arini tamana ta Esrom na Esrom tamana ta Pares na Pares tamana ta Iudas 


text:
na Iudas tamana ta Iakov na Iakov tamana ta Isak na Isak tamana ta Abaram na Abaram tamana ta Tara na Tara tamana ta Nakor 


text:
na Nakor tamana ta Seruk na Seruk tamana ta Ragau na Ragau tamana ta Palek na Palek tamana ta Eber na Eber tamana ta Sala 


text:
na Sala tamana ta Kainam na Kainam tamana ta Arpaksat na Arpaksat tamana ta Sem na Sem tamana ta Noa na Noa tamana ta Lamek 


text:
na Lamek tamana ta Matusala na Matusala tamana ta Enok na Enok tamana ta Iaret na Iaret tamana ta Malelel na Malelel tamana ta Kainam 


text:
Au Iesu, Malanganto Gogoai kala aol ia na kala papok le si sung ang e Iordanes na Malanganto Gogoai kala ainoai ania e nei ring varasai palau 


text:
ani 40 na mang ias aongos. Na e iang vo petau ang ania kanla atokngai ania. Si pangau aongos ang parik katapa angan ta men pok, asukang na e mung i pangau ang kalapo buk angan. 


text:
Au, na vo petau kala antok ia ta, “Man numai a nat i God, ku asok a iat ke asi kana sakol ane si pok.” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Kita salik ia ta, <n>Parik kapa angkoai si ri vap ki to ta pok papa.”</n> 


text:
Au, vo petau kala songo alak ia na kanla akalit ia si vuk taun lik palau ta mamain ta vainagoan aongos i kuli rina. 


text:
Na kala antok ia, “Na alis ua ta keve kitmat na keve tauia aongos ke nang kitala alis iau tatana asi kag alis ani sikei si kag pilpilak. 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Kita salik ia ta <n>Ku soturungai si Volava kam God; na ninia</n> papalik <n>ku abis ania.”</n> 


text:
Au, kala songo ia ane Ierusalem na kanla atung ia si ring lakat luai kuli rina i atailai, na kala antok ia, “Man numai a nat i God, ku akik asiang, 


text:
Au, kala kamus na vo petau si atoktokngai ania si keve selen aongos, na kala atolongon tapai ania kokoai ani mang taun roron e mung. Iesu kata tutapong abis e Galilaia 


text:
<pb/>Na Iesu kala papok ane Galilaia ta kitmat i Malanganto Gogoai na akuskus ina kala papanai si palpal aulitai aongos ang. 


text:
Katapo vil akalkalit nei kari keve lu i kivung na vap miang kitapo alatun ia. Ri Nasara kita kirikai ani Iesu 


text:
<pb/>Au, kamela serei e Nasara, kana rina i liklik. Na si taun i atailai kala palak nei lu i kivung val kana lau si keve taun. Na kala tung atung si tataot, 


text:
na kila alis ia ta buk i katakai i kus amalangas, Esias. Au, kala eres a buk ang na kala sabonai ani palpal ang si salsalik ke, 


text:
<n>Malanganto i Volava kapo ago singig. Kata akanangai anig ani naka akuskus ri vap mailik ta akus ro. Kata asok iau ani naka mengen amalangas ri vap po ago nei gogotan ta kila kalakala, na ri mata ba ta kila arai pok. Na ri vap po ago nei vilvil akui ta kila kalakala.</n> 


text:
Au, kala lun pok a buk ang, na kala alis pok ia si vopo aiveven ani lu ang, na kala soisinong. Vap aongos ang e nei lu ang kilapo tun akit ia. 


text:
Na kalapo mengen iria ta, “Kana anginang mipo kolongong a mengen i vuk salsalik ke na kalapo serei atutuman vang kana.” 


text:
Na kilapo man aongos ia. Ki taping ania si keve vuk mengen talupus ang kata asuai ania. Na kila angsusuiai ta, “Kana na nat ang si Iosep palau nang, ingko?” 


text:
Na kala antok iria ta, “Napo malangas ta nganlak mi apunak iau ta mengen ke, ‘Au, katakai i vilvil ato, ku ato pok ua! Keve abis ang kutala abis ia e Kaparnaum, sa, parik kupa buk abis tapai ania e ke si kam rina?’ ” 


text:
Na kala rodo kana mengen, “Napo antok atutuman imi ta kapo kovek i katakai i kus amalangas kipo ainainak ania si kana rina akorong. 


text:
Io, tutuman luai, using si taun i Elias katapo atogon a keve mainang duk i Israel akorong si taun kovek i langit ang ani potol a matas na inongos kuvul ve buk angan lava ang e kuli rina aongos. 


text:
Sikei, kapo kovek i mangsikei iria, God kata asok a Elias taun ia. Kata asok ia taun a mangsikei a mainang le Sarepta e palpal Sidon. 


text:
Na ri vap pukun tapak kapa kitapo duk e Israel si taun i Elisaio, sikei parik ta sikei iria kata luk vilvil ato, parik. Naiman papalik, igenen ang le Suria.” 


text:
Ki tapasuk na ki lu suai ania pelek ani nei rina ang, na kianla tak alak ia ane kuli put ang kari rina katapo tung singina, asi an so asiang tatana le kuli bang ang, 


text:
<pb/>Na kala pasiang ane Kaparnaum, mang rina i Galilaia, na si keve taun i atailai kanlapo akalkalit ri vap. 


text:
Nei lu i kivung ang katapo atogon a mangsikei a igenen, malanganto rikek i ingua katapo aol ia, na kala songosongo alava ta, 


text:
“A! Iesu le Nasaret, kupo buk vil sa vang kana animem? Sa, kupo serei kana asi kam me vil punuk suai animem? Napo malangas ua. Numai a nat Gogoai i God!” 


text:
Na Iesu kala atakun ia ta, “Ku musik! Soung suai ania!” Na ingua ang kala so tatana e mataria na kala soung suai ania, sikei katapo kovek i rikek e pukun ina. 


text:
Na kilapo taping aongos na ki mengen angpokpokai aniria ta, “Au, sa matan mengen kana kapo asukang ke? Arai, kapo asok velai ani kitmat na dual na ri malanganto rikek kipo soung suai!” 


text:
<pb/>Na kala soung pelek a nei lu i kivung na kanla palak nei lu si Simon. Na omona i Simon katapo malepen i mulak, na kila sokotuk ia asi pakangai ania. 


text:
Au, kala tung turung singina na kala atakun a malepen ang na kala papelek ia. Na akorong palau kala tapasuk na kala sasagi aniria. 


text:
E mung si makarap kalapo siang, ri vap kimela serei singina ta mamain ta tungaria kipo atogon malepen angpetpetekai, na kala amatung a kungana singiria siksikei na ka ato iria aongos. 


text:
Na ri ingua kapa kilapo kun soung suai ani vap miang, velai ani kipo songosongo ta, “Numai a nat i God!” Sikei kala atakun iria, na parik kapa atalipai aniria asi mengen, using kipo malangas ta ninia na igenen i akanangai. Paspasal asi an akuskus 


text:
<pb/>Au, si tangat Iesu kala papelek a rina ang na kala pasal taun a mang ring kalakala. Na ri vap kila tutapongai gulegule ania na kianla sabonai ania na kila buk atakun ania asi kana ago akit ve ria, 


text:
sikei kala antok iria ta, “Kapo mamaiten ta nakan akus ta akus ro i kana vainagoan a God si mang keve rina kapa, using ninia vanang a tukulai i asok ke anig.” 


text:
Mangsikei a taun katapo tung e ngerelo i laman tatapulit ang e Genesaret. Na ri vap kian lapo tabat aulit ia using kipo buk kolongong ani mengen i God. 


text:
Na kala arai ani pongua na vul e ngere lo. Vap po maiak kuluna kitala siang na kilapo galui kari keve uvene. 


text:
Na kala kokos kuli vul ang si Simon, na kala sokotuk ia ta ka pen sulai asiang lik ania pelek a ngerelo na kala sinong na kala akalit a ri vap. 


text:
Au, taun ang kala kamus ta akuskus, na kala antok a Simon ta, “Ku kalip ane nei laman miting na ku an polok kam uvene.” 


text:
Na Simon kala antok ta, “Katakai i akalit, namemtala atokngai alava luai tenei vong aongos ke na parik namempa tul bonai ta ring ien, sikei kapo ro, using a kalingam, nan anguan polok an.” 


text:
Au, kianla anguan polok an na ien kala duk luai na kari uvene kalapo buk tading using a ien vola duk arikek luai. 


text:
Na kila songo na keve tungaria kuli mang vul ang ani ki pasal asung na kime pakangai aniria. Au, kimela voko asung na ki tak alak a uvene ang na kila akos ia. Rilong aongos a ngono vul ang kilongla duk arikek luai ta ien na kilong lapo buk gok ta maiten ina. 


text:
Au, Simon Petero kala kinle na sa kapo serei na kala soturungai si ngono kakina i Iesu. Na kala antok ta, “Volava, ku pasal akipai anig, using nau a katakai i bil arikek.” 


text:
Nang kapa na Iakovo ve Ioanes, ngono nat si Sebedaio, kilongpo abis kuvul ve Simon. Au, Iesu kala antok a Simon ta, “Ku ago ta leng an. Kana vang kulapo tutapongai asi kam sog vap.” 


text:
Na kila dal alak pok kari ngono vul. Ki atolongon a keve bil aongos na kila using ia. Iesu kata vil ato na igenen tapak 


text:
<pb/>Mangsikei a taun katapo ago si mangsikei i keve rina ang, na mangsikei a igenen, pukun ina kapo mamakasan aongos ta tapak, na kala arai ani Iesu na kamela matung turung e matana, na kala sokotuk ia ta, “Volava, man kupo naung, kupo angkoai si vil adaus anig.” 


text:
Na kala sulai ani kungana na kala teng e pukun ina na kala antok ta, “Io, napo naung. Pukun im kala serei daus vang!” Na akorong palau na pukun tapak ang kala kovek pelek ia. 


text:
Na kala antok amadot ia ta, “Ku ago ta mengen amalangas an ani mangsikei ta bil ke, sikei kuan akalit ta pukun im si katakai i sula ani ka suluk a alilis ang i kam vilvil atanginang val kana saupai a Moses, ani ri vap asi kari nas ta kulapo daus.” 


text:
Sikei lak, akuskus ina kala papanai. Na petau miang luai kimepo serei asi me kolongong ania na kime luk vilvil ato pelek kari keve malepen. 


text:
Sikei katapo taging lik ane si ring varasai palau na kanpo sokotuk. Iesu kata vil ato na igenen soles 


text:
<pb/>Mangsikei a taun katapo akalkalit na mang keve Parisaio ve vap malangas ani saupai kipo sinong. Kitala pasal le si keve rina aongos i Galilaia na le Iudaia na Ierusalem kapa na kita melapo sinong kuvul lava e iang. Na kitmat i Volava katapo ago ania si abis vilvil ato. 


text:
Na mang rukun vap kila serei ta asasalakan i mang igenen soles. Na kitapo buk asalak alak ania ane nei lu asi an amatung ania si Iesu. 


text:
Na kilapo gulegule pangau asi palak tatana nei liuan i petau lava ang, sikei parik kapa angkoai. Asukang na ki palak tatana ane kuli lu, ki ding a kuli lu, na kila atikok asiang ia kuli kana pata ane nei liuan i petau ang e mete Iesu akorong. 


text:
Si taun kala arai kinle ani kari lomlomon na kala antok ta, “Iuang, kam keve lau rikek, nala lomon suai ania.” 


text:
Na keve Parisaio ve vap malangas ani saupai kilapo lomlomonai na kilapo angsusuiai musik angpokpokai aniria ta, “Au, si kana kapo mengen i nau varas? Si kapo kun koi asi lomon suai ani lau rikek? God papalik nang!” 


text:
Iesu kalapo malangas lenginang kari lomlomonai musik na kala sui iria ta, “Marai sa mipo angsusuiai e lomlomonai imi? 


text:
Si i ngono bil ke kapo remrem si antok ania? Nala lomon suai ani kam lau rikek, vo si antok ta ku tapasuk na ku pasal? 


text:
Sikei, asi kami nas vang ta igenen i pukun kapo atogon kitmat kuli rina si kana lomon suai ani rikek,” le na kala antok na igenen soles ang ta, “Napo antok ua, tadut na ku sunguk le kam pata na ku pasal ane rina.” 


text:
Na akorong palau kala tapasuk e mataria aongos, na kala sunguk le kana pata na kala pasal i po alatun ani God ane rina. 


text:
Vap aongos kilapo taping na kila alatun a God. Ki man velai leng ani bil ke na kila antok ta, “U, taratala arai vang ani bil ke na tarala taping luai.” Songo ani Levi 


text:
<pb/>Au, e mung ina kala soung na kanla arai ani mangsikei a igenen kana asan ta Levi, kapo katakai i luk takis na katapo sinong nei kana lu ipo luk takis. Na kala antok ia ta, “Me using iau.” 


text:
Au, Levi kanla teng a mangsikei a matan angan lava ania e nei kana lu na petau miang i ri vap luk takis na mang vap palau pulakai kitapo angan ve ria. 


text:
Na ri Parisaio ve kari vap malangas ani saupai kila gai si kana keve nat i akalit ta, “Marai sa mipo matan angan kuvul ve vap luk takis ke na vap bil arikek suke?” 


text:
Na Iesu kala polpol iria ta, “Vap po to aro parik kipa inongos taun a katakai i vilvil ato, sikei ri malepen vang. 


text:
Parik natapa serei asi me songo ani vap korong, sikei ri katakai i bil arikek, ani ki lomon pokai.” Laulauan i alal 


text:
<pb/>Na kila antok ia, “Keve nat i akalit si Ioanes kipo uli alal na sokotuk na asukang kapa keve nat i akalit si ri Parisaio, sikei kakam kipo uli angan na inum.” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Sa, mipo buk atakun ani keve tungana i vo tauk i pagamau ani ki mal si taun kipo ago kuvul ve nia? 


text:
Ka atogon a taun iles lak na kila luk suai ani vo tauk i pagamau pelek iria, na taun ang vanang ki mal lak.” 


text:
Na kala mengen iria ta kankanuai i mengen kapa. “Kapo tav angkoai si tara ding suai le ta vuk vakup le si maus tanginang asi suisui alak ania si maus kavang, vei tarala vil ding a maus tanginang ang. Na mang anu kapa, vuk vakup tanginang ang parik kalapa angkokoai ve maus kavang ang. 


text:
Na kapo tav angkoai kapa si tara lingai ani vaen tanginang dong a pauk kavang, vei pauk ang ka tading. Sukana na vaen kala vekai asip na pauk ang kapa kala kun rikek. 


text:
Na kapo tav angkoai si man kitala uli inum si vaen kavang, kipo buk a vaen tanginang. Using kipo antok ta, ‘Anu kavang kapo roron.’ ”<pb/>


text:
Si mangsikei a taun i atailai katapo pasal aliu nei keve matang kon, na kana keve nat i akalit kilapo rok a mang matan kon na kila mul ia ta kungaria na kilapo angan a katui ina. 


text:
Na mang keve Parisaio kila sui ta, “Au, marai sa kana mipo abis a lau ke kapo tav angkoai si abis ania si taun i atailai?” 


text:
Na Iesu kala polpol iria ta, “Au si parik lak kana mitapa tataot a akuskus i David na sa kata abis ia si taun katapo buk angan, ninia ve keve tungana? 


text:
Kata palak nei lu si God na kala luk a pok i asinong akipai ang voiang ri katakai i sula papalik kipo atogon a roron asi angan ania, na kala angan ia, na kala alis kapa si keve tungana.” 


text:
<pb/>Au, si mang taun i atailai kapa kala riuk lak nei lu i kivung na kanlapo vil akalit. Katapo atogon a mangsikei a igenen e iang palso i kungana katapo mat. 


text:
Na ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio kilapo teremai ania ta man kala vil ato ia, ki aoles ia using kapo taun i atailai. 


text:
Sikei kata lapo malangas kari lomlomonai, na kala antok a igenen kunga mat ang ta, “Tadut atung ane ke.” Na kala tadut na kalapo tung e iang. 


text:
Na Iesu kala antok iria asukang ke, “Napo buk sui animi. Kapo angkoai si taun i atailai si pakangai vo si bil arikek? Si vil ato vo si vil punuk?” 


text:
Na kala ararai aulitai aongos aniria, na kala antok ia, “Ku koros a kungam.” Kala vil ia asukang na kungana kala pukunan aro pok. 


text:
Sikei kilapo marala alava luai na kilapo tutapong angmemengenai ta ki saka bil an ani Iesu. Iesu kata songo na 12 na nat 


text:
<pb/>Si pangau ang Iesu kala kiklak ane si palpal mulang asi an sokotuk. Na kanla ago na vong aongos ang i sokotuk ane si God. 


text:
Au, kala tenei vauk na kala songo kana mamain ta vap ipo usiusing ania na kala irang suai ani 12 iria, na kala posong iria ta aposel. 


text:
Kana vang ria. Simon, nang kata atuk kapa ia ta Petero, na tasina ta Andereas na Iakovo na Ioanes na Pilipo na Bartolomaio 


text:
na Iudas si Iakovo na Iudas Iskariot, vopo alis suai ania asi kana mat. Iesu kata vil ato na vap miang 


text:
<pb/>Na kila auai asiang kuvul na kame lapo tung si ring korong. Na vap miang ipo usiusing ania kitapo ago kuvul ve petau lava le Iudaia, na le Ierusalem na le ngono palpal ke ngere laman, Turo na Sidon. 


text:
Kita mela serei ani kime longong ia na ki luk vilvil ato si kari keve malepen. Na kata vilvil ato na vap sangan ta ingua 


text:
na vap aongos ang kitapo buk sigil ania using kitmat katapo soung le singina na kapo vil ato iria. Iesu kata mengen ani ri logo na ri tauia 


text:
<pb/>Au, kala tun kana petau ipo usiusing ania na kala mengen asukang ke, “Uruk kakami mipo vap logo, using kakami na sinsinongan nei vainagoan si God. 


text:
Uruk kakami mipo buk angan kana, using mi masung aro lak. Uruk kakami vap po tangis ang kana, using mi los lak. 


text:
Uruk kakami si man ri vap ki mirik animi, na ki kirik na ki nau varas animi, na ki posong imi ta vap rikek marai usiusing ani igenen i pukun. 


text:
Mi uruk si taun ang na mi mikamika ta maramarak, using a seuseupok lava kapo ago kokoai animi e pangkul. Io, using ninia palau a lau ke nang a keve tivuria i vap po mengen arikek ang animi kita kun abis ania si mamain ta katakai i akus anangan. 


text:
Nami vap po maspil ang kana, ka rikek animi using mi buk angan lak. Nami vap po los ang kana, ka rikek animi using mi mamakus na mi tangis. 


text:
Ka rikek animi, man kana ri vap kipo mengen aro animi. Io, using ninia palau a lau ke nang a keve tivuria i vap po mengen aro ang animi kita kun abis ania si mamain ta katakai i akus kapau. Vinga ro taun a tungam vopo mirik anim 


text:
<pb/>Sikei napo mengen imi kana mipo longong iau. Mi vinga ro taun a vap po marala ang animi. Mi abis a lau roron singiria, vap po mirik ang animi. 


text:
Man a sikei ka tavapat a palpal asam, atalipai ania na ka tava na mang palpal ang kapa. Man a sikei ka luk kam vakup, atalipai ania na ka luk kam siot kapa. 


text:
Au, man mipo vinga ro papalik taun iria kipo vinga ro taun imi, mi saka luk an ani roron? Arai, ri katakai i bil arikek kapa kipo kun vinga ro angpokpokai aniria. 


text:
Na man mi abis a lau roron papalik ane singiria kipo kun roron animi, mi saka luk an ani roron? Ri katakai i bil arikek kipo kun asukang kapa. 


text:
Na man mipo alis tapai ane singiria papalik mipo atu lomlomon ta mi luk pok singiria, mi saka luk an ani roron? Kapo asukang palau kapa si ri katakai i bil arikek ane si mang matan pok iria. Kipo alis tapai asi luk pok ani polpol iria. 


text:
Sikei nami vang, mi uli vinga ro taun a vap po marala ang animi, na mi abis a lau roron ane singiria. Alis tapai aniria, na mi ago ta vubuk using ani polpol ina. Man asukang, kami seupok ka tavirimok, na mila inatus si Vo Tavirimok Luai. Using ninia na tamami kapo vinga ro aniria, riria kipo tav poso aro na riria mamain ta katakai i bil arikek. 


text:
<pb/>Mi ago ta kiming an ani tungami, vei nganing kila kun kiming animi. Mi ago ta mengen arikek ani mang matan, vei ki mengen arikek animi. Mi lomon suai ani lau rikek si mang matan, na ki kun lomon suai ani kami lau rikek. 


text:
Mi vap uli alilis, na ki kun alis animi. Tutuman luai, mi luk a palpal duk. Ka duk na ka kamsarak. Ki abis ia singimi angkokoai palau val lau ang mita abis ia.” 


text:
Na Iesu kala mengen kapa iria ta kankanuai i mengen ke, “Igenen mata ba parik kapa angkoai asi ainoai ani mang ba. Man asukang, rilong aongos kilong anla siang nei lulung. 


text:
Ri nat i akalit parik kipa lakat ani kari katakai i akalit. Sikei, man kila akamusai ani kari akalkalit, kila asukang val kari katakai i akalit. 


text:
Marai sa kupo tun a tep lik ang e matana i tungam, na numai akorong kupo tav nasai ani vukei lava ang e matam? 


text:
Kapo saka ro an man ku antok a tasim ta, ‘Apua, tasig, me name luk suai tapai ani tep ang e matam’ man numai akorong lak parik kupa tun kinle na vukei lava ang e matam? Numai a katakai i kapau. Aino ina, ku luk suai ani vukei lava ang e matam akorong, le na kula angkokoai asi arai atapalas si luk suai ani tep ang e matana i tungam. Arai kinle ani iei si uai ina 


text:
<pb/>Io, ei roron parik kapa angkoai asi uai asereiai ani uai rikek. Na ei rikek parik kapa angkoai asi uai asereiai ani uai roron. 


text:
Tarapo kinle na keve ei aongos si uai iria. Parik tarapa kopos suke le si kakaul, na parik tarapa kopos vaen le si ei komkomongot. 


text:
Igenen ro ka asoung asereiai ani roron le si tauia i keve bil roron ang nei vingana, na igenen rikek ka asereiai ani rikek le si tauia i kana keve bil rikek. Using a nguruna kapo asoung a bil ang vingana kapo duk tatana. Ngono kelkelai 


text:
Man a sikei kapo serei singig, na kapo longong kag mengen, na kapo abis using ia, arai, naka akalit imi ta nia kapo saka pok an. 


text:
Kapo pok val igenen abis lu na kata tep alulungai luai na ka atung kana kelkelai kuli iat. Taun a molong kata serei na kamela tavap a lu ang, parik katapa angkoai asi aruk ania using kata kelai aro luai ania. 


text:
Sikei man a sikei ka longong palau kag mengen sikei parik kapa abis using ia, kapo pok val igenen vopo abis ang ani kana lu kuli vunep palau na kapo kovek i kelkelai roron. Na taun a molong kata tavap a lu ang, kala uak sumasuma palau na kala tagalang aongos.”<pb/>


text:
Au, kala akamusai tapai ani keve mengen aongos ang si kokolongong si ri vap, na kala pasal ane Kaparnaum. 


text:
E iang katapo atogon a mang ainoinoai i petau ipo visvis, katapo atogon kana mang asosokai katapo uli lomlomonai alava ania na asosokai ang katapo malepen alava luai. Kalapo angasungai ani mat. 


text:
Si taun ang ainoinoai ang kala longong a inasai i Iesu, na kala asok a mang matan tulava i ri Iudaia, asi an sokotuk ania ani kame vil ato kana asosokai. 


text:
Asukang na kimela serei si Iesu na kimela sokotuk aroron ia ta, “Iuang, kapo aunai i ro singim ani ku pakangai ani igenen ke, 


text:
Au, Iesu kala auai ve ria na kanlapo angasungai ani lu ang na igenen ang kala asok a mang matan tungana ta mengen asukang ke, “Volava, ku ago ta me pakasang luai an ane ke, using napo tav ro angkoai asi songo alak anim ane nei kag lu. 


text:
Tukulai ina vanang nata lomon ia ta parik napa ro angkoai asi kag an serei singim akorong. Sikei, ku posong palau na kag asosokai ka to aro pok. 


text:
Using nau kana napo igenen ipo ago neite saupai, na kag petau i visvis kipo kun ago neite kag saupai. Asukang ta man naka asok a mang anu ta ka pasal, na kala pasal. Na man naka asok a mang anu ta ka me, na kamela pakasang. Na man naka asok kag mang asosokai ta ka abis a mang nem, na kala abis ia.” 


text:
Si vuk taun ang a Iesu kapo longong a mengen ke, kala taping ania. Kala taval talang a petau lava po auai ang ve nia na kala antok iria, “Napo antok imi, parik lak napa arai ani lomlomon kit asukang ke nei liuan i ri Israel.” 


text:
Na vap i asok ang kila papok ane nei lu na kianla sabonai ani asosokai ang si lapo to aro. Iesu kata vil ato na natung le Nain 


text:
<pb/>E mung lik ina kala pasal taun a mang rina kana asan ta Nain kuvul ve kana keve nat i akalit na mang petau duk. 


text:
Taun kianla serei mete takaman i rina ang, na mang vap kilapo soung velai ani matmat. Nat mat ke kapo ring sikei palau a nat na rinana kapo mainang. Vap miang i rina ang kitapo auai ve nia. 


text:
Si taun ang Volava kala arai ani mainang ang kala ngorem ia, na kala antok ia ta, “Ago ta tangis an.” 


text:
Na kala pasal aliu na kanla sigil a pata na vap po asalak ang ania kila tung. Na kala antok ta, “Natung, ku tadut.” 


text:
Vap aongos ang kilapo leng alava na kila alatun a God ta mengen asukang ke, “Mangsikei a katakai i akus lava kana kame lapo ago ve tara. God kalapo serei vang kana si kana matan vap.” 


text:
Na akuskus i sa kata vil ia kala pasal apapanai aongos nei palpal Iudaia na aulit aongos e iang. Susui si Ioanes katakai i asing tauia 


text:
Na Ioanes kala songo na pongua iria, na kala asok irilong ani kilong an nanas si Volava ta, “Numai tutuman vang kana na igenen vo me serei ke, vei nganing namemla atu lomlomon ta mangsikei petekai?” 


text:
Na ngono nat ang kilong anla serei si Iesu na kilongla antok ia ta, “Ioanes katakai i asing tauia ke kata asok asi me sui anim ta numai tutuman vang kana na igenen vo me serei ke, vei nganing namemla atu lomlomon ta mangsikei petekai?” 


text:
Si taun ang akorong Iesu katapo vil ato na vap miang pelek kari keve malepen anglok na ka lu suai ani ri ingua na ka vil ato na keve vap mata ba. 


text:
Asukang na kala antok irilong, “Milong papok na milong anla mengen amalangas a Ioanes ta sa milong tala arai ania na milong tala longong ia. Ri mata ba, kilapo ararai pok. Ri soles, kilapo pasal korong. Ri tapak, kilapo rangrangis aongos, na ri talinga bot, kilapo longong korong. Riria kitala mat, kilapo tapasuk pok. Ri vap mailik, kilapo longong a akus ro. 


text:
Au, ngono nat ang si Ioanes kilongla pasal suai na Iesu kalapo atatai ani petau lava ang ta Ioanes. “Mita pasal ane ring varasai palau si kami an arai ani sa? Ani tavuang kapo lulu angpok si malu? 


text:
Au, man parik, na mita pasal asi kami arai ani sa? Ani igenen maus ta maus ro luai? Parik. Vap ang kipo maus ta maus roron luai na kipo uli matan angan aro luai, kipo ago nei keve lu lava si ri tulava. 


text:
Au, man parik, na mita pasal asi kami an arai ani sa? Ani katakai i akus? Io, ninia vanang! Na kapo lakat ani katakai i kus amalangas. 


text:
Kana vang na igenen ke kita salik tatana asukang ke, <n>Arai, naka asok kag asosokai aino anim, voiang kan itoiton aino na selen anim.</n> 


text:
Napo antok imi ta nei liuan i ri vap aongos i kuli rina kapo kovek ta mang anu katala tung alakat ani Ioanes. Sikei lak, si kapo liklik luai nei vainagoan si God, kapo lakat ania.” 


text:
Ri vap aongos ve ri katakai i luk takis kapa kilapo longong kana atatai a Iesu na kipo soksoko akorong ani kana selen a God kapo korong, using riria kitala luk asing tauia si Ioanes. 


text:
Sikei ri Parisaio ve ri vap malangas ani saupai, kipo misag ani kana vubuk a God aniria using parik kita lapa luk asing tauia singina. 


text:
Kipo asukang val inatus lik nei ring i po asesel na kipo sinong i songosongo angpokpokai asukang ke, ‘Namemtala kuikui animi na parik milapa mika. Namemtala akurkurai animi na parik milapa tangis.’ 


text:
Arai, Ioanes katakai i asing tauia kata serei na parik kapa angan na inum, na mila antok ta kapo sangan ta ingua. 


text:
Au na kana na igenen i pukun kamela serei na kalapo angan na inum, na mila antok, ‘Arai ta igenen ramit suke. Arai ta igenen buk inum alava suke. Arai ta igenen suke kapo angtunganan ve ri katakai i luk takis na ri katakai i bil arikek!’ 


text:
Nang a laulauan si ri vap masam kapo akalit ta masam ang kapo tutuman.” Iesu kata akala na aina katakai i bil arikek 


text:
<pb/>Na mangsikei i ri Parisaio kala asok tapai ania asi kana me matan angan ve nia. Na kamela palak nei lu na kilapo sinong si angan. 


text:
Au, mangsikei a aina kala palak, kapo aina i rina ang na kapo mangsikei a katakai i bil arikek. Kata longong ta kalapo ago si matan angan nei lu si Parisaio ang, na kala luk le kana ese sain ro, 


text:
na kamela tung e mung ina, ngere ngono kakina, na kapo tangis, kalapo raus a ngono kakina ta lum mata i matana, na kapo ruduk ia ta ung i patuna, na kalapo lulus a ngono kakina na kala tiuai ani kana ese sain ro e ngono kakina. 


text:
Na Parisaio vo asok tapai ang ania kala arai na kalapo lomlomonai musik, “Man kana na igenen ke kapo katakai i kus amalangas, oro kala kinle na vo po sigil ke ania, ta kapo mangsikei a aina bil arikek.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Simon, napo buk mengen anim ta mangsikei a mengen.” Na kala antok, “Katakai i akalit, kala ro. Ku mengen.” 


text:
“Mang igenen katapo togon a mang pongua na igenen kilongtapo togon kope singina. Mang anu ta 500 na kang, na mang anu ta 50. 


text:
Sikei kilong tapo kovek i kapkap asi polpol ani karilong kope. Asukang na kala lomon suai anirilong aongos. Au, si irilong katapo uruk alava ania?” 


text:
<pb/>Na Simon kala antok, “Napo lomon ia ta ninia vo atogon kope lava.” Na kala antok ia ta, “Io, kutala kinle korong.” 


text:
Na kala taval talang a aina ang na kala mengen a Simon asukang ke, “Ku arai ani aina ke kana! Si taun nata palak nei lu, parik kuta lapa alis laman asi kag raus ani ngono kakig, sikei ike katala raus a ngono kakig ta lum mata i matana, na kala ruduk ia ta ung i patuna. 


text:
Parik kuta lapa lulus iau. Sikei ninia, le si vuk taun nata palak, parik lak kapa aulei lak ta lulus ani ngono kakig. 


text:
Parik kuta lapa tiu a patug ta rul i elaio, sikei ninia katala tiuai ani ese sain ro e ngono kakig. 


text:
Kana vang napo antok ua ta kana keve lau rikek duk, nala lomon suai ania. Io, ninia vanang kapo uruk alava anig. Sikei igenen vo togon men lik palau asi lomon suai, kana uruk anig ka liklik palau.” 


text:
Na vap po angan ang ve nia kilapo kinungai musik lik asukang ke, “Au, si kana kame lapo lomon suai ani mamain ta lau rikek?” 


text:
E mung palau ina kalapo pasal angpok nei keve rina lava na keve rina lik na kapo apasa ta akus ro i kana vainagoan a God. Kana 12 na nat kitapo auai kuvul ve nia. 


text:
Asukang kapa mang matan aina voiang katala asok suai ani ri ingua singiria, na katala ato iria si mang keve malepen. Mangsikei ta Maria, kipo kin ia ta Magdalene voiang a limalengua na ingua kita soung pelek ia. 


text:
Na Ioana, kisngana i Kusas nang kapo mangsikei a asosokai si Erodes, na Susana, na mang matan miang kapa, kitapo papakangai aniria si palpal i pukun le si kari togtogon akorong. Kankanuai i mengen ani katakai i sukal 


text:
<pb/>Au, mangsikei a taun petau tavirimok luai kimela seserei akuvulai le si mang keve rina miang. Na Iesu kala akalit iria si kankanuai i mengen asukang ke, 


text:
“Mangsikei a katakai i sukal kata sapungai ani kana keve katui i pok e matang, na mang matan katui kanpo uak e selen na kilapo saksakai kuluna, na ri mani kimela angan ia. 


text:
Na mang matan katui kianlapo uak si ring iatan, na kila polok alak, na kila mak using kapo kovek i laman. 


text:
Na mang matan katui kipo uak nei ring kakaulan, na kanla polok alak ve nia na kala palun runguk ia. 


text:
Na mang matan katui kipo uak nei roe roron. Kipo polok alava na kipo uai soliu ta 100 alak ani keve katui i sukal ang.” Taun kan posong akamusai ani mengen ke, na kala songosongo, “Man a si kapo atogon talinga, kapo ro ka longong!” Lomlomonai i Iesu si akuskus si kankanuai i mengen 


text:
Na kala antok iria, “Malangas i keve bil mumun i vainagoan si God, kakami asi atogon, sikei si mang matan napo mengen iria nei kankanuai i mengen, <n>asi kari gulegule na ki tav sabonai, na asi kari kokolongong na ki tav nas.</n> Supsupai i kankanuai i mengen ani katakai i sukal 


text:
Na katui i lapo matung ang nei selen, nang riria kipo vap longong, sikei a vo petau kamela luk suai ani mengen ang e vingaria, ani ki ago ta lomlomon an vei ki teng a to. 


text:
Na katui i la uak ang si ring iatan, nang riria kita luk a mengen na kila uruk singina, sikei parik kita lapa asia mis. Kipo lomlomon si vuk taun kudik lik palau, sikei man a atoktokngai kala serei singiria, kilapo atolongon kari lomlomon. 


text:
Na katui i la uak ang si ring kakaulan, nang riria kitala longong a mengen sikei parik kipa matukal using kipo rakus si vubuk using ani tauia lava na uruk i kuli rina ke. 


text:
Au na katui i la uak ang nei roe roron, nang riria vingaria kapo ro na kipo uli lau korong. Kipo longong a mengen na kipo uli lomon akit ania tung si kianlapo uai arokot. Lam ni nei avubus 


text:
<pb/>Parik tarapa asusuk a lam asi kara amunai ania nei avubus vo neite pata. Tarapo uli atung ania si kana ring akorong, ani man a ri vap kipo palak ki arai korong ani mang. 


text:
Using kapo kovek ta bil katapo ago mumum, na nganlak parik kapa serei e ring malangas. Vo ta bil katapo ago nei apupung, na nganlak parik kipa ulak ia. 


text:
Asukang mi lomlomonai aro ani mi saka luk an ani mengen si God. Using man a si kapo atogon, ki ngaupap ia, na man a si kapo atogon men lik, io, men lik ang kapo sekpat ta kapo kakana, ki luk suai vang ania.” Rinana ve keve tasina i Iesu 


text:
<pb/>Si taun ang rinana ve keve tasina kimela serei asi kari me arai ania. Sikei parik kipa angkoai si palak taun ania using a petau lava ang. 


text:
Na kala antok iria asukang ke, “Rina na keve tasig, nang riria kipo longong a mengen si God na kipo abis usiusingai ania.” Kitmat i rai kala luai 


text:
<pb/>Mang sikei a taun kala kokos kuli vul kuvul ve kana keve nat i akalit na kala antok iria, “Tara kokos aputuk ane mang palpal i laman ke.” Na kila pasal. 


text:
Si vuk taun kipo sang nei laman na ninia kalapo rot. Na mal titis kala serei, na vul kalapo lak ia na laman, na kalapo rikek luai aniria. 


text:
Na kianla pangun ia na kila antok, “Volava, Volava, oring lik tara puka!” Na kala tapangun na kala atakun a malu ve to marala. Na malu kala pongo na luai lava kala pitik. 


text:
Na kala sui iria, “Nei kami lomlomon e voi?” Kitapo sugul alava velai ani leng na kilapo sui angpokpokai aniria ta, “Saka igenen an kana? Kapo atakun a malu ve to na kipo kun longong ania.” Iesu kata vil ato na igenen sangan ta ingua 


text:
Si vuk taun ang kapo palak ane ngerelo, mang sikei a igenen i rina ang kamela ruduai ia, na kapo sangan ta ri ingua. Le kabang le parik kata lapa anguan kavat vakup, na parik katapa ago nei lu, sikei katapo uli ago e nei gom. 


text:
Au, si vuk taun ang kamela arai ani Iesu, kala kup alava na kala suai ania e no ina, na kala songosongo alava, “Iesu, nat i God Lakat Luai, kupo serei asi kam me vil sa anig? Napo sokotuk ua ta ku ago ta vil akui an anig!” 


text:
Using katala kirikai ani ingua ang asi kana soung pelek ani igenen ang. Using taun miang kata lapo sang tatana, na kitapo uli got akit ania e ngono kakina na e ngono kungana ta angus kitmat luai, na ki ararai bat ania, sikei katapo uli tak tok ani angus ang na ingua ang kanpo sang tatana ane ring varasai palau. 


text:
Au, Iesu kala sui ia, “Kam asan ta si?” Na kala antok ta, “Petau,” using ri ingua duk kitapo ago singina, 


text:
<pb/>Mang takaman vongo lava kitapo susuang angasungai i ring ang ngere put, au na kila sokotuk ia ta ka atalipai aniria asi kari an palak singiria. Na kala ainak aniria. 


text:
Au, keve ingua ang kila soung pelek a igenen ang na kianla aol a keve vongo ang. Na takaman vongo ang kila doso asiang taun a ring karkadapan na kianla lus mat. 


text:
Na vap po aiveven vongo ang kila arai ani bil ang na kila sip na kianla akus nei rina lava ang na nei keve rina lik kapa. 


text:
Na ri vap kila pasal asi kari an arai ani sa katala serei. Na kimela serei si Iesu na kila arai ani igenen ang ri ingua kitala soung pelek ia kapo sinong e ngere ngono kakina i Iesu na kalapo kavat na kalapo vangang tapalas aro pok, na kilapo leng. 


text:
Na ri vap aongos i palpal Geraseno kilapo sokotuk ia asi kana pasal suai ani kari ring, using kitala leng aongos. Asukang na kala kokos asi kana papok. 


text:
Igenen ang ri ingua kita papelek ia kala sokotuk ia asi kana auai ve nia, sikei kala asok pok ia velai ani atatai ke, 


text:
“Ku papok ane rina na kuanla akuskus ta poisan a roron God katala abis ia singim.” Au kala pasal na kanlapo akuskus nei rina aongos ta poisan a roron a Iesu katala abis ia singina. Kavulik mat na aina malepen 


text:
<pb/>Au, Iesu kala serei pok e mang palpal, na petau lava kila uruk suak ania using kitapo atu lomlomon ta ka serei. 


text:
Na mang sikei a igenen, kana asan ta Iairo, na katapo mang ainoinoai i nei lu i kivung, kamela serei si Iesu na kala matung turung e ngono kakina na kala sokotuk ia asi kana an serei si kana lu, 


text:
using kana ring sikei palau a kavulik, katapo asukang ta 12 na matas kana to, na kalapo ore asi kana mat. Vuk taun ang kalapo pasal aliu na ri vap kilapo rumrumpulit using aliu ia. 


text:
Na mangsikei a aina katapo uli malepen ta tongmasik asukang ta 12 na matas aongos, na katapo kovek ta sikei ka angkoai asi kana vil ato ania, 


text:
kala gingging kolotai alak ane singina na kanla sigil a su i kana vakup, na akorong palau tongmasik ang kala kamus. 


text:
Na Iesu kala sui, “Si kana kata sigil iau?” Ria aongos kipo angtupatupang, na Petero kala antok, “Volava, petau ke kana kipo angrumrumpulit na kipo ngi ua.” 


text:
Sikei Iesu kala antok, “Mangsikei katala sigil iau, using napo nasai ania ta kitmat katala soung le singig.” 


text:
Au, aina ke kala nas ta parik kapa angkoai si mumun, na kalapo tek lengai palau na kamela matung turung e matana, na kala atatai e mataria i vap aongos ang, ta marai sa kata sigil ia, na sa tukulai ina kana kalapo to aro pok. 


text:
<pb/>Vuk taun ang kapo mengen lak, na mang igenen i nei lu si ainoinoai ang kamela serei na kala mengen ta, “Kam kavulik kala mat. Ago ta anguan atelan an ani katakai i akalit.” 


text:
Sikei Iesu katapo longong a mengen ang, na kala antok ia ta, “Ku ago to leng an, sikei ku lomlomon, na ka to.” 


text:
Au kanla serei nei lu na kala tubat iria ani ka ago ta sikei ka palak ve nia, sikei ri Petero ve Ioanes na Iakovo, na tamana ve rinana i kavulik ang. 


text:
Na ri vap aongos kipo radaupa na makus taun ia, sikei kala antok, “Mi kamus ta radaupa, using parik kapa mat, kapo rot.” 


text:
Na malanganto ina kala serei pok, na akorong palau kala tadut atung. Na kala asok asi kari ali pok ania. 


text:
Tamana ve rinana kilongla taping alava sikei kala atakun akit irilong ta kilong ago ta mengen an ani mangsikei ta sa kata serei.<pb/>


text:
Na kala songo akuvul na 12 na nat ang, na kala alis iria ta kitmat na ro asi kari kirikai suai ani ri ingua aongos, na ki an vil ato ri malepen. 


text:
Na kala asoung iria asi kari an akuskus ta kana vainagoan a God na asi kari an vil ato ani ri malepen. 


text:
Na kala antok iria, “Si kami paspasal mi ago ta teng an ta mang sikei a bil. Kipa ka ago, tepe ka ago, pok ka ago, kapkap ka ago, na mi ago ta atogon an ta pongua na siot. 


text:
Man mi ago nei mangsikei a lu, mi ago akorong e iang tung si taun ang mi papelek pok a rina ang singina. 


text:
Na si saka rina an ki tav ainak animi, man mila papelek a rina ang, mi tipngai suai ani kaponpon e kakimi, asi akalit amalangas aniria ta kari lau rikek.” 


text:
Na kila pasal na kianla palak nei keve rina pulakai, na kianla apasa ta akus ro na ki vil ato ri malepen si keve ring aongos. Pisu si Erodes 


text:
<pb/>Tulava Erodes kala longong a keve akuskus ke i sa kalapo serei, na kalapo pisu alava using a mang vap kilapo antok ta Ioanes katala to pok. 


text:
Mang matan kipo antok ta Elias kapo tutu aserei, na mang matan kipo antok ta mang katakai i kus amalangas i taun anangan katala to pok. 


text:
Na Erodes kala antok ta, “Ioanes nau natala lam rongok ia. Au na mang si pok kana, nalapo anguan longong ani akuskus ina?” Na kalapo buk an arai ania. Iesu kata amasung a petau tavirimok 


text:
<pb/>Au, keve aposel ang kila serei pok na kimela atatai amalangas ia ta keve abis aongos kitanla abis ia. Na kala songo iria ani ki auai kuvul papalik si mangsikei a rina kana asan ta Betsaida. 


text:
Sikei petau duk kila nas na kila pasal using ia. Na kala uruk suak aniria na kala akuskus iria ta vainagoan si God, na kala vil ato ri malepen. 


text:
E mung si lapo ngelik, 12 na nat ang kimela serei singina na kila antok ia asukang ke, “Ku asok suai ani petau ke na ki pasal aliu ane si keve rina suke vo mang keve rina lik pulakai kapa, asi kari an gule pok na ring asi rot, using kana tarapo ago nei ring varasai palau.” 


text:
Sikei kala antok iria ta, “Nami akorong mi li pok iria.” Na kila antok ia ta, “Kana namempo togon a palpalima na saui lik palau ve pongua na ien. Kupo lomon ia ta namem an samui pok ani petau aongos ke?” 


text:
Using katapo petau tavirimok luai asukang ta 5,000 na tauan aongos. Au, Iesu kala antok iria ta, “Mi asok iria ani ki sinong si kari keve kuvkuvulan i 50 na igenen.” 


text:
Au, kala luk a palpalima na saui ang na pongua na ien, na kala tarak ane metekuku, na kala posong aro ia, le na kala tevetevek ia dong a keve nat ang asi kari lilis aliu ani ri vap tatana. 


text:
Na riria aongos kila angan na kila masung aro. Na kila lukluk akuvul a keve inongos i pok ang na kila asiang aduk a 12 na tepe tatana. Petero kata mengen amalangas ta Iesu 


text:
<pb/>Au, Iesu kanlapo ago musik lik i sokotuk na keve nat ang kipo auai ve nia. Na kala sui iria ta, “Ri vap kipo kin iau ta nau a si?” 


text:
Na kila ngenget ta, “Ioanes katakai i asing tauia. Sikei mang matan kipo kin ta Elias, na mang matan ta mangsikei iria mamain ta katakai i kus amalangas i taun anangan kala to pok.” 


text:
Na kala sui iria ta, “Au, na nami akorong, mipo kin iau ta nau a si?” Na Petero kala ngenget ta, “Igenen i akanangai ke ta God.” Iesu kapo mengen aino ta ka mat na ka tadut pok 


text:
Na kala antok ta, “Igenen i pukun ka sunguk a keve vilvil akui miang. Ri vap lava na keve ainoinoai si ri katakai i sula na keve vap malangas ani saupai ki misag ania na ki raung ia na si lapotol i taun e mung ina ka to pok.” 


text:
Na kapo mengen kapa ri vap aongos ta, “Man a mangsikei kapo buk usiusing anig, ka uli auak suai ani lomlomonai ania pok, na ka uli asalak ani kana ngakputuk si keve taun na ka usiusing iau. 


text:
Using ninia kapo buk aiveven aroron ani kana to, ka amun ia. Sikei ninia kapo amun kana to anig, ka teng ia. 


text:
Using man a igenen ka atogon a keve bil aongos kuli rina na ka mat, keve bil ang ki saka pakangai ania? 


text:
Using man a sikei kapo mumurung anig na ani kag mengen, igenen i pukun kapa ka kun mumurung ania si taun man ka serei pok velai ani miminaungan na miminaungan i tamana ve mamain ta angelo daus.” 


text:
Napo mengen atutuman luai animi ta mang matan kana kipo tung e ke, parik kipa mat tung si ki arai ani kana vainagoan a God. Ararai si pukun i Iesu kala sakol 


text:
<pb/>Au, kala liu tapai a limaletul a taun e mung i keve mengen suke, na kala songo le na Petero na Ioanes na Iakovo na kala pasal ve ritol alak kuli mulang asi kana an sokotuk. 


text:
Na akorong palau pongua na igenen, ri Moses ve Elias, kilongla tu aserei na kitol melapo angmemengenai ve nia. 


text:
Na miminaungan irilong kapo mang ro luai, na kitol tapo mengen ta kana pasal suai, nang katapo usausa si vil apunuk ania e Ierusalem. 


text:
Au, Petero ve ngono tungana kitol tala rukai, sikei si taun ang kitola mata para aro pok, kitola arai ani kana miminaungan a Iesu, na ngono igenen ang kilongpo tung ve nia. 


text:
Na ngono igenen ang kilong lapo buk angtaliungai ve nia. Na Petero kala antok a Iesu ta, “Volava, Kapo ro anira sime ago e ke. Namemtol atung ta potol a ralai, ta sikei anim, na mang sikei ani Moses, na ta mang anu ani Elias.” Parik kapa nas ta sa kapo mengen tatana. 


text:
Si taun ang kapo mengen lak, na mangsikei a kuku kala serei na kala apung iria, na volo nat ang kitola leng si lapo ago nei kuku ang. 


text:
Au, kalinga kala mengen tapai, na kitola arai ta Iesu papalik kalapo ago. Na e mung ina si pangau ang a volo nat ang parik kitolpa mengen amalangas a mangsikei ta sa kitol tala arai ania. Iesu kata vil ato na nat ingua kata aol ia 


text:
Na mangsikei a igenen nei liuan i petau ang kala songo alava, “Katakai i akalit, napo aikut ua asi kam me arai tapai ani kag nat, using kapo kag ring sikei palau a nat. 


text:
Ingua kapo uli sava ania na ka kail ataping na kanpo putput kolek ia na ingua ang, na rere kapo siang e amangana. Parik kapa atolongon lik tapai ania. Kapo vis arikek luai ania. 


text:
Na Iesu kala polpol asukang ke, “Nami na matan polpolokan tav lomlomon na milapo pataliung na selen korong. Poisan lak a taun si kag ago ve nami, na si kag telan tatami? Sunguk kam nat ane ke.” 


text:
Si vuk taun akorong a nat ang kapo pakasang, na ingua ang kala so tatana ane vunep na kalapo putput kolek ia. Sikei Iesu kala kirikai ani ingua ang na kala vil ato na nat ang na kala alis pok ia si tamana. 


text:
Na petau aongos ang kilapo mangal mat kana kitmat lava na God. Iesu kata apongua i mengen ani ka mat na ka tadut pok 


text:
“Mi teng akit aro na mengen ke naka mengen imi tatana! Igenen i pukun ki alis lak ia e kungaria i ri vap.” 


text:
Sikei parik kipa malangas ta supsupai i mengen ang. Kapo asukang ta mengen mumun asi kari tav luk ania, na kipo lolokovo si sui ania tatana. Si kapo lavlabat? 


text:
na kala antok iria asukang ke, “Man a si kapo ainak ani nat lik ke si asan ig, nang palau kapo ainak anig. Au na man a si kapo ainak anig, e iang kapo ainak ani vo asok ang anig. Using ninia voiang kapo liklik luai animi aongos io, ninia vanang kapo lavlabat.” Si kapo tav tubat animi kapo tung ve nami 


text:
<pb/>Na Ioanes kala antok ta, “Volava, namemta arai ani mang igenen katapo kirikai suai ani ingua ta asan im, na namemta atakun ia, using parik kapa mangsikei imem.” 


text:
Sikei Iesu kala antok ia, “Mi ago ta atakun an ania. Arai, man a mangsikei kapo tav tubat animi, kapo tung ve nami nang.” Ri Samareia kipo tubat a Iesu si palak ane rina 


text:
<pb/>Au, kalapo angasungai na taun asi luk alak ania ane metekuku, na kalapo lomlomonai akit asi kana palak ane Ierusalem. 


text:
Asukang na kala asok a mang matan asi kari pasal aino, na kian palak nei mang rina si ri Samareia asi kari an itoitonai ta ring oring ania. 


text:
Au, ngono nat ke ri Iakovo ve Ioanes kilongla arai ani oring asukang ke na kilongla antok, “Volava, kupo buk ani namemlong asok asiang ani kut le metekuku asi me ani suai tapai aniria?” 


text:
<pb/>Au, kilapo pasal aliu e selen, na mang igenen kala antok ia, “Nau naka auai ve numai si saka oring an ku pasal ia.” 


text:
Na kala antok ia ta, “Ri kauvek kei kipo atogon kari mata na ri mani i nei pangau kipo atogon ting, sikei a igenen i pukun kapo kovek ta ring asi aoros ani patuna.” 


text:
Na kala songo na mang igenen, “Me na ku auai ve nau.” Sikei kala antok ta, “Volava, ku naol suai tapai anig, na nakan mo tapai ani mamai.” 


text:
Na kala antok ia ta, “Ku atalipai ani ri vap mat na ki mo kari keve matmat. Sikei numai vanang ku pasal na kuan akus amalangas si keve ring aongos ta kana vainagoan a God.” 


text:
Na mang anu kapa kamela antok, “Volava, naka auai ve numai, sikei ainoai ina ku atalipai anig ani nakan atatung aro tapai ani kag angnanan.” 


text:
Au na Iesu kala antok ia asukang ke, “Man a sikei katala tutapong keke alung e matang, na kanla telan apetekai pok, nang parik kapa angkoai si abis si vainagoan si God.”<pb/>


text:
Au, e mung i keve bil ke, Volava kala atung na mang 72 na igenen, na kala asok aino iria asi kari pasal pongpongua taun a keve rina lava na keve rina lik ang ninia lak ka pasal singina. 


text:
Kana pinipini aniria asukang ke, “Uai i nei matang kalapo duk, sikei kipo men lik palau a vap si kopos ania. Asukang na mi sokotuk a Volava i nei matang si kana asok ta vap sian kopos nei kana matang. 


text:
Mi ago ta luk asisiang an. Tepe kapa ka ago, na pauk i kak ka ago. Mi ago ta pakanang ta mangsikei e selen. 


text:
Man a vo tauk i lu kapo igenen marip, kami marip ka ago singina, sikei man parik, mi luk pok na posong i marip ang. 


text:
Mi ago akorong nei lu ang, na mi angan a sa kipo sasagi animi tatana. Using kapo ro ta katakai i abis ka luk kana seupok. Mi ago ta rot angpok an. 


text:
Sikei man mi palak nei mangsikei a rina na parik kipa uruk suak animi, mi an tung nei keve selemat i rina ang na mi mengen amalangas asukang ke, 


text:
‘Kana na kaponpon i kami rina kapo kaup e kakimem, namempo tap suai pok ania taun imi asi kami malangas ta mitala bil arikek. Sikei lak mi malangas aro luai ta vainagoan si God kalapo angasungai.’ 


text:
Io, napo antok imi ta si taun ang e mung, ka pen roron lik ani ri Sodoma, sikei ri vap i rina ang ki sikei a rikek luai an. Magilai kuli tav lomon pokai 


text:
<pb/>Ka rikek animi, ri Korasin! Ka rikek animi, ri Betsaida! Using man nganing ri Turo ve ri Sidon kita arai ani keve abis i vilvil ataping ang mitala arai ania, oro kila lomon pokai lenginang na ki alakai ani maus i mamakus na ki mo nei vuta. 


text:
Sikei si taun i saupai ka pen roron lik ani ri Turo ve ri Sidon, sikei nami mi sikei a rikek luai an. 


text:
Au na nami ri Kaparnaum, mipo buk vil alakat luai animi, ingko? Parik vang! Ki so asiang luai tatami ane si rina i mat! 


text:
Ninia kapo longong imi, nang palau kapo longong iau. Ninia kapo pial imi, nang palau kapo pial iau. Au na ninia kapo pial iau, e iang vanang kapo pial na vo asok ang anig.” 72 na igenen kita papok 


text:
<pb/>Au e mung na 72 na igenen ke kimela papok velai ani uruk na kila antok, “Volava, pua ta ri ingua kapa kipo longong tatamem man namempo asok suai aniria si asan im.” 


text:
Arai, natala alis imi ta ro asi kami atoko kuli ri kene na ri pangup, na asi kami dual suai ani kitmat lava i igenen rikek, na ka kovek i nem ka vil arikek imi. 


text:
Sikei kantanem. Mi ago ta amalak uruk an ta ri ingua kipo longong tatami, parik. Mi uruk vang ta kami asan kapo ago akit e metekuku.” Uruk si Iesu 


text:
<pb/>Na si vuk taun ang a Malanganto Gogoai kala aduk ia ta uruk lava na kala mengen asukang ke, “Mamai, numai a Volava i metekuku na kuli rina. Napo alatun ua using kutala amunai ani keve nem ke pelek ri katakai i masam na ri vap malangas, na kula amalangasai ania si mamain ta nat lik. Tutuman mamai, using numai akorong kupo buk ia ani ka asukang. 


text:
Mamai katala alis a keve bil aongos singig. Na kapo kovek i mangsikei kapo uskorong kana nat, sikei tamana papalik. Na kapo kovek ta sikei kapo uskorong a tamana sikei kana nat papalik, kuvul ve ria kana nat kapo buk asi kana amalangasai aniria.” 


text:
Au, kala taval talang kana keve nat i akalit na kala antok papalik iria asukang ke, “Riria ki arai ani keve bil ke mitala arai ania, ki uruk. 


text:
Arai, napo antok kana imi ta amiang i keve katakai i kus amalangas na tulava i taun aino kitapo buk alava asi kari arai ani keve bil ke, kana milapo arai ania, na parik kita lapa arai ania. Na kitapo buk alava asi kari longong ani keve mengen ke kana milapo longong ia, na parik kita lapa longong ia.” Igenen roron le Samareia 


text:
<pb/>Au, mangsikei a igenen malangas ani saupai kala tapasuk asi kana atokngai ania na kala sui ia asukang ke, “Katakai i akalit, naka vil sa asi kag togon ani to asikei?” 


text:
Na kala ngenget ta, “<n>Ku atogon aongos a Volava kam God ta vingam aongos, na malanganto im aongos, na kitmat im aongos,</n> na lomlomon im aongos, na <n>ku vinga ro taun a tungam asukang palau val kupo vinga ro taun pok ua.”</n> 


text:
Na Iesu kala polpol ia asukang ke, “Mang igenen katapo pasiang le Ierusalem ane Ieriko na kala arokonai ani ri katakai i tainau. Na kila luang kana keve maus na ki vis ia. Na e mung kila papelek ia si kalapo angasungai ani mat. 


text:
Au, mangsikei a katakai i sula kamela kun pasiang si selen ang, na kala arai ania, na kala liu luai e mang ngising i selen. 


text:
Na asukang kapa, mang igenen i patvap si Levi, kamela kun serei e oring ang na kala arai ania, na kala kun liu luai e mang ngising. 


text:
Au, mangsikei a igenen le Samareia, katapo pasal e iang si kana paspasal, na kamela arai ania, kala lomon tangis ia. 


text:
Kala pataun ia na ka aoto kana keve mapolok, ka tiu ia ta rul i elaio ve vaen, na kala agon ia kuli kana dongki, na kala pasal tatana ane si mang lu ipo rot tul, na kanla aiveven ia. 


text:
Na si taun using ina kala pak a men kapkap na kala alis ia si vo tauk i lu ang na kala antok ia asukang ke, ‘Ku aiveven ia. Taun naka serei pok, name polpol kam poisan a bil kutala amun ia singina.’ 


text:
Au sa, si potol a igenen suke, si iritol nang kata akalit ta kapo tungana i vo puka ang e kungaria i ri katakai i tainau?” 


text:
Na kala antok ta, “Vo lomon tangis ang ania.” Na Iesu kala antok ia, “Pasal na kuanla abis ia asukang.” Iesu nei lu si ri Marta ve Maria 


text:
<pb/>Au, kila pasal aliu na kanla palak nei mang sikei a rina. Na mang aina, kana asan ta Marta, kala songo alak ia asi an ago tapai si kana lu. 


text:
Na katapo atogon a tasina, kana asan ta Maria. Katapo sinong ngere kakina i Volava sipo kokolongong ani kana akalkalit. 


text:
Sikei Marta katapo telan alava ta itoitonai ani kana keve abis. Au, kamela serei na kala mengen asukang ke, “Volava, parik kupa lomon rikek ta tasig kapo lomon suai ani keve itoitonai singig papalik? Ku asok ia ta kame pakangai tapai anig.” 


text:
sikei kapo atogon ta sikei palau a bil kapo mamaiten asi kara telan tatana. Arai, Maria kapo telan si abis ro ang. Parik kapa angkoai si luk suai ania singina.”<pb/>


text:
Mang sikei a taun kapo sokotuk e mang oring. Kala akamusai tapai na sikei i kana keve nat kala antok ia, “Volava, ku akalit imem ta sokotuk, asukang ta Ioanes kata kun akalit ani kana keve nat i akalit.” 


text:
Na kala antok iria, “Man mi sokotuk, mi posong asukang ke. Tamamem, namem uli mamaila ani asan im. Kam vainagoan kame. 


text:
Na ku lomon suai ani kamem keve lau rikek, using namem kapa namempo kun lomon suai ani kari keve lau rikek singimem. Na ku ago ta ausingai an animem taun a atoktokngai.” 


text:
<pb/>Na kalapo mengen aliu iria asukang ke, “Man a tungam kapo rot tenei liuan vong, na kuanla serei singina na kula sokotuk ia asukang ke, ‘Tungag, ku lis tapai anig ta potol a men saui, 


text:
Au, na tungam vo po rot ang nei lu kala polpol ta, ‘Iuang, ku ago ta atelan an anig. Lenginang natala kinasonem a takaman, na namem kana kuli pata ve kag inatus. Parik napa angkoai si tapasuk asian alis anim!’ 


text:
Napo antok imi ta parik kapa alis using kapo tungam, sikei using vanang kupo sunggil ia, ka soung na ka alis ua angkokoai si kam inongos. 


text:
Napo antok imi ta mi aikut na mi atogon, mi gule na mi sabonai, mi pirpirikai na takaman ka tavas animi. 


text:
Io, ninia kapo aikut, ka luk. Na ninia kapo gule, ka sabonai. Na ninia kapo pirpirikai, takaman ka tavas ania. 


text:
Nami na mamain ta katakai i bil arikek, sikei mipo uskorong a lau i alilis ta mamain ta alilis roron si kami inatus. Au sa nang si tamami e metekuku? Ninia parik kapa nas a lau i alilis alava ani Malanganto Gogoai singiria kipo sokotuk ia?” Iesu ve Belsebul 


text:
<pb/>Mang sikei a taun kata kirikai suai ani mang ingua tapo. Si vuk taun ang kata soung suai, tapo ang kala mengen korong na petau lava ang e iang kila taping ania. 


text:
Sikei mang matan iria kilapo antok ta kapo kirikai ani ri ingua ta kitmat i Belsebul, kari tulava ri ingua. 


text:
Na mang matan kitapo buk atokngai ania na kipo sunggil ia ani ka abis ta mangsikei a akanangai ta kitmat le pangkul. 


text:
Sikei kala nas kari lomlomonai na kala antok iria, “Man a vap i nei vainagoan ki angvis pok, kala tagoeng na matan vap ang, na kari keve lu ki tagalang. 


text:
Na asukang kapa man a Satan ka angvis ve kana petau pok, kana tungtungan i tulava ka saka tung akit an? Kana mipo tupang ta nau napo kirikai ani ri ingua ta kitmat i Belsebul. 


text:
Na man napo kirikai ani ri ingua ta kitmat i Belsebul, nei vanang? Kami keve nat kipo kun kirikai suai aniria ta kitmat i si? Arai, kami keve nat akorong ki akalit pok imi ta kami kapau. 


text:
Sikei, using kana napo kirikai suai ani ri ingua ta kitmat i God, nang ninia vanang kapo akalit amalangas ta kana vainagoan a God kalapo serei singimi. 


text:
Man a igenen dual, na kapo punuk ta kana keve bil i visvis, na ninia akorong kapo ararai bat ani kana lu io, kana keve togtogon aongos ki sinong aro. 


text:
Sikei man a mang anu kapo dual alava luai ania, kame vis ia na kala dual suai ania io, vo dual ang ka luk suai vang ani kana keve bil i visvis voiang katapo tokotoko tatana, na ka potok angtaliungai ani kana keve nem. 


text:
Ninia parik kapa tung ve nau, nang palau kapo tu talang iau. Na ninia parik kapa sosongo aiton ve nau, e iang kapo musa suai. Malanganto rikek kame serei pok 


text:
<pb/>Taun a malanganto rikek ka soung pelek a igenen, ka paliu si keve ring kapo kovek i laman na kanpo gule ring asi kana an ausai. Na man parik kapa sabonai ania kala antok, ‘Kapo ro naka papok ane si kag lu nata pasal pelek ia.’ 


text:
Au, kala pasal na kanla songo le na mang limalengua na ingua kipo rikek alava ania, na kimela riuklak na kila ago e iang. Na akamusai i tungtungan si igenen ang, kala rikek luai ani aino.” Uruk tutuman 


text:
<pb/>Si vuk taun ang kapo posong a keve mengen suke, mangsikei a aina i nei petau ang kala songosongo taun ia ta, “Roron ane si aina voiang kata ingus ua na kata atutus ua!” 


text:
Sikei kala antok, “Parik! Roron ane singiria kita longong a mengen si God na kila abis using ia.” Kita buk a akanangai 


text:
<pb/>Si vuk taun ang a petau kimela duk, na kala mengen asukang ke, “Kana na matan polpolokan i taun ke kipo vap rikek akorong. Kipo buk ta mang akanangai, sikei napo tav ainak si alis ani mang akanangai. Akanangai palau i Ionas, kapo ro ki arai ania. 


text:
Kana na matan polpolokan i taun ke, ki arai lak ani kari akanangai si igenen i pukun, asukang palau val ri Nineve kita arai ani Ionas val kari akanangai. 


text:
Na ainan tulava i ring vunga ang ka kun tapasuk ve matan polpolokan i taun ke si taun i saupai iles. Na lau roron ang kata abis ia si taun i Solomon, ka akalit iria ta kari lau rikek. Using ninia kata pasal le ring vunga luai asi kana me kolongong ani masam si Solomon. Sikei mi arai, igenen ke kana e matami kapo lavlabat ani Solomon. 


text:
Na asukang kapa ri vap i Nineve ki tapasuk ve matan polpolokan ke si taun i saupai iles, na kari lomon pokai si kana apasa na Ionas ka akalit amalangas pok na matan polpolokan i taun ke ta kari vinga kit. Sikei mi arai, igenen ke kana e matami kapo lavlabat ani Ionas. Malangas ani pukun 


text:
<pb/>Parik tarapa asusuk lam asi kana sinong nei vakil vo nei avubus, sikei lam ka tung lakat akorong si kana tungtungan, ani ri vap man ki palak, kila arai korong ani mang. 


text:
Matam ninia na lam ani pukun im. Man a matam ka ro, pukun im aongos ka malangas. Sikei man a matam parik kapa ro, pukun im aongos ka vong. 


text:
Io, man a pukun im ka malangas aongos, na ka kovek i palpal ka vong, ninia aongos ka mang asukang ta mang i lam kapo mang ua.” Iesu kapo porot ri Parisaio ve ri vap malangas ani saupai marai kari lok 


text:
<pb/>Si taun ang kalapo kamus ta mengen, na mangsikei a Parisaio kala sokotuk ia asi kana an sonkos ve nia. Na kala riuk lak na kanla sinong si pata i angan. 


text:
Na Parisaio ang kala taping using kata arai ta parik katapa using a saupai i galui kunga aino ani matan angan. 


text:
Sikei Volava kala antok ia, “Kana nami ri Parisaio mipo vil adaus a pere i ese ve avubus, sikei e neina mipo duk ta tainau ve lau rikek luai. 


text:
Mi arai! Mi alilis ani ri vap logo ta bil i nei vinga. Na man mila abis ia asukang, mi arai vanang ta keve bil aongos kala daus animi. 


text:
Ka rikek animi, ri Parisaio! Mipo alis aro kami sikei a vasangauli i panga sain ve mai ipo sukal e matang, sikei lau korong na lau i vinga ro val God, mipo ataole ia. Sikei riria nang na keve nem maiten ang kapo koi ta mi abis iria, na ka ago ta mi pial ta mang matan ang kapa. 


text:
Ka rikek animi ri Parisaio! Using mipo pigpig ta keve sinsinong roron luai nei lu i kivung, na asi posong ro singimi nei vaia mete ri vap. 


text:
<pb/>Na mang sikei i keve vap malangas ani saupai kala antok ia asukang ke, “Katakai i akalit, mengen ang kupo posong ia kapo asukang ta kupo varas imem kapa.” 


text:
Sikei kala antok, “Nami kapa keve vap malangas ani saupai, ka rikek animi! Using mipo agon a keve asasalakan mamaiten luai kuli ri vap, sikei nami akorong parik mipa sigil singina ta sikei a piupiu i kungami si pakangai aniria. 


text:
Ka rikek animi! Using mipo atung akanangai si keve mopong si ri katakai i kus amalangas. Sikei, a keve tivumi akorong palau kita raung iria. 


text:
Asukang na nami vang kana mipo malangas luai ani kari lau rikek a keve tivumi na mipo ainainakai kapa ania. Riria kita raung iria na nami mipo atung akanangai. 


text:
Io, e iang vanang God kata mengen atutuman luai asukang ke, ‘Naka asok na mamain ta katakai i kus amalangas ve aposel ane singiria, na kian raung a mang matan na ki vil akui a mang matan,’ 


text:
ani matan polpolokan i taun ke ki sunguk a mamaiten i keve daung ang. Rangai i mamain ta katakai i kus amalangas aongos le si tutapongai i kuli rina, mamaiten ina ka gon si matan polpolokan i taun ke, 


text:
le si rangai i Abel tung si rangai i Sakarias voiang kata puka nei liuan i pata ipo sula na lu i atailai. Io, napo antok imi ta mamaiten i rangai aongos ang ka gon kuli matan polpolokan i taun ke. 


text:
Ka rikek animi keve vap malangas ani saupai! Using mitala akang akit a takaman i lau i uskorong. Nami parik mipa palak na riria kipo buk palak singina mipo akang bat vang iria.” 


text:
Na kala papelek a oring ang. Au, e mung na ri Parisaio ve keve vap malangas ani saupai kila songag alava ania na kilapo sunggil ia asi kana akus ta mang matan bil miang, 


text:
na kilapo lomlomonai selen asi kari teng akit ania si mang matan bil man nganing ka posong ia si kana mengen.<pb/>


text:
Na si taun ang a petau tavirimok luai kime duk akuvul na kimela angkokokapis angpokpokai aniria. Au na kala tutapongai mengen aino si kana keve nat i akalit asukang ke, “Mi aiveven imi pelek a yeast si ri Parisaio, nang ninia na kapau. 


text:
Kapo kovek i bil kapo ago nei apupung ki tav tavas ia, vo bil kapo ago mumun, ka tav serei e ring malangas. 


text:
Saka mengen an mitapo posong ia e ring vong, ki longong lak ia e mete malangas. Na saka mengen an mitapo angtultulibotai tatana nei lu, ki songosongo tatana e ring malangas nei rina. Lolokovo ani God papalik 


text:
<pb/>Napo antok imi keve tungag, mi ago ta leng an aniria kipo raung a pukun palau, na e mung ina kapo kovek ta mang nem ki abis korong ia. 


text:
Sikei naka mengen amalangas imi ta igenen ang asi kami leng ania. Mi leng ani igenen voiang man katala raung a pukun, kapo atogon a roron asi kana asuai asiang ane nei rina i kui. Io, napo antok imi, mi leng ania. 


text:
Arai ani ri tuv. Kipo samui iria ta kapkap lik luai. Na God parik kapa angkoai si lomon taun aniria. 


text:
Io, God katala taot pasuk a keve ung i patumi. Mi ago ta leng an. Nami mipo marmarai lava luai ani mamain ta tuv duk. Amalangas ta Karisto e mataria i ri vap 


text:
<pb/>Napo antok imi ta riria kipo atitipas tatag e mataria i ri vap, asukang kapa na igenen i pukun ka kun atitipas tataria e mataria i mamain ta angelo si God. 


text:
Sikei riria kipo agel suai anig e mataria i ri vap, ka kun agel suai aniria e mataria i mamain ta angelo si God. 


text:
Na ninia kapo mengen susual a igenen i pukun, kapo angkoai si lomon suai korong ani kana rikek. Sikei ninia kapo mengen i nau varas ani Malanganto Gogoai, parik kapa atogon lomon suai ani rikek ang. 


text:
Na man kilapo tak imi taun a keve lu i kivung ani ri katakai i saupai ve ri vap asasanan ki saupai animi, mi ago ta vinga urui an ta mi saka polpol an vo mi saka mengen an. 


text:
Using a Malanganto Gogoai, ninia ka akalit imi si vuk taun ang palau ta mi saka mengen an.” Kankanuai i mengen ani tauia nio 


text:
<pb/>Na mangsikei i petau ang kala antok ia, “Katakai i akalit, ku asok a tasig asi kana pagal anig ta mang palpal i togtogon ang si tamamemlong.” 


text:
Sikei kala antok ia ta, “Iuang, parik napa tung asukang ta katakai i saupai vo katakai i pagpagal animilong.” 


text:
Na kala mengen iria ta, “Mi ararai aro na mi aiveven si mamain ta lomlomonai miang i neikitung, using a igenen, kantanem kapo duk ta togtogon, sikei kana to parik kapa tukulai ina si duk i kana togtogon.” 


text:
Na kala mengen iria ta kankanuai i mengen asukang ke, “Mang sikei a igenen tauia, kana roe katapo uai aduk luai. 


text:
Na kala lomlomonai ta, ‘Naka abis sa vang kana? Using napo kovek i ring asi kag asinong ani keve uai i kag matang.’ 


text:
Na kala antok ta, ‘Kapo ro, naka abis ia asukang ke. Naka but aongos kag keve lu ipo asisinong, na naka abis a keve lu tavirimok luai asi kag asinong ani keve uai i kag matang na kag keve usausan aongos. 


text:
Na naka mengen pok iau asukang ke ta, iuang, kutala abis alava na keve bil ani keve matas miang ani ku kalakala. Kana vang ku angan, na ku inum na ku maramarak.’ 


text:
Sikei God kala antok ia, ‘Tanio! Nganing lak vong ki luk suai ani malanganto im. Na keve bil ang kupo usausa iria, ke si ia?’ 


text:
Io, sukana na kankanuai i igenen, voiang kapo asinong akuvul kana keve bil roron ania papalik, na parik kapa tauia taun a God.” Taoke velai ani urui 


text:
<pb/>Na kala mengen kana keve nat i akalit, “Asukang a napo antok imi ta mi ago ta urui an ani kami to, ta mi angan a sa, na ani pukun imi ta mi kavat ta sa. 


text:
Mi arai ani mamain ta kol. Parik kipa sukal na parik kipa kopkopos kapa. Kipo kovek i lu asi asinong pok na usausan, sikei God kapo li pok iria. Arai, ri mani kipo roron lik palau, sikei nami vanang mipo sikei a miminaungan luai an! 


text:
Au, na man parik mipa angkoai si abis ani bil lik palau asukang, using a sa mipo urui using a mang matan bil? 


text:
Mi arai ani mamain ta purpur si kari polok. Parik kipa abis. Parik kipa suisui vakup. Sikei napo antok imi ta Solomon si kana amaumausan asip parik katapa miminaungan asukang val mangsikei iria. 


text:
God kana kapo amaus a mamain ta uriuri ani ki mang miminaungan ani sikei a taun kudik palau, na ilesvauk ki suluk suai aniria. Au nei vanang? God parik kapa angkoai si akavat animi? Pua, kami lomlomon kapo kudik luai! 


text:
Using a keve matan vap i kuli rina kipo gule na keve nem ke. Sikei tamami kapo nas ta mipo inongos taun iria. 


text:
Nami kag inatus sipsip ro lik, mi ago ta leng an. Using a tamami katala lomlomonai i uruk alava ani mi ago aro si kana vainagoan. 


text:
Mi atos ta kami keve togtogon, na mi alis ri vap mailik. Mi itoitonai ta kami asisiang parik kapa angkoai si kavang na tauia ang neina kapo tauia i metekuku, parik kapa angkoai si mun, na ri vap tainau parik kipa sigil ia na ri manmanik parik kipa se ia. 


text:
Arai, man kami togtogon kapo ago si saka ring an, pakangat imi kapa ka kun ago singina. Asosokai roron kapo uli usausa aroron 


text:
Mi usausa val vap po kokoai ani kari tulava, ani man kala serei pok le si matan angan i osongon, na kala pirpirikai, kila tavas sumasuma ania. 


text:
Keve asosokai ang, man kari tulava ka serei sabonai aniria si kipo para koai, kala roron aniria. Napo antok atutuman vang imi ta tulava ang ka songo iria ane si pata i angan na ka maus ta maus i vil pok asi kana ali pok aniria. 


text:
Io, man ka serei tenei liuan vong vo man ka angasungai i tangat na kamela sabonai aniria si po para koai, kala roron luai aniria. 


text:
Kana mi malangas ta man a votauk i lu kata nas a vuk taun asi serei ta katakai i tainau, kala ararai bat aro ani kana lu na parik kalapa ding ia. 


text:
Nami kapa mi usausa. Using a igenen i pukun ka serei si vuk taun ang parik mipa lomlomonai ania singina.” 


text:
<pb/>Na Petero kala sui ta, “Volava, kana kupo mengen ta kankanuai i mengen ke animem, vo ani ri vap aongos?” 


text:
Na Volava kala mengen asukang ke, “Man a katakai i aiveven kapo atutuman na kapo masam, kana lau i abis ka asukang ke. Kana tulava ka asok ia asi aiveven ani kana keve asosokai aongos, asi kana alis aniria ta kari sasagian si taun ina akorong. 


text:
Napo mengen atutuman imi ta tulava ang ka asok ia asi kana aiveven aongos ani kana mamain ta togtogon. 


text:
Sikei man a asosokai ang kapo lomon ia asukang ke ta ‘Kag tulava nang parik kapa serei pok sumasuma,’ na kala tutapong sasaup ani mamain ta asosokai tauan ve aina, na kapo matan angan na kapo inum na kalapo vangang nio, 


text:
kana tulava ka serei pok si taun parik katapa lomlomonai ania singina. Ka serei si taun parik katapa nas ia. Na kamela tangatangai amitmitlikai ania na ka asok suai ania ane si ring ang ri vap tav lomlomon ki an ago singina. 


text:
Man a asosokai kapo nas a vubuk si kana tulava, sikei parik kapa usausa ia vo parik kapa abis kana vubuk, ka luk a sasaup kitmat. 


text:
Sikei ninia parik kapa malangas na kala abis a nem kapo angkoai si saup ania singina, ki saup apongo palau ia. Ninia kita alis alava ia, ki lomlomon ani palpal lava singina. Io, man kita alis aduk ia asi kana aiveven tapai ania, ki lomlomon ta ki luk alava lak singina. Serei si Iesu, parik ta marip, tagalang 


text:
<pb/>Natame serei asi kag me asuai ani kut ni kuli rina aongos. Napo buk sumasuma ani ka karkarian! 


text:
Sikei kapo togon a mang asising kitmat asi kag duai ania. Kana napo ago i vinga mamaiten ania, tung si nala luk ia. 


text:
Sa? Mipo lomon ia ta nata serei asi me asinong ani luai kuli rina? Parik luai! Napo antok imi ta name asinong a sinsinong i angtaliungai. 


text:
Io, ri angtama ki tapagal angtaliungai, ri angnanan, na ri angomonan kapa. Mang anu ka marala na mang anu.” Tun kinle ani keve bil i taun ke 


text:
<pb/>Na katapo mengen kapa na petau lava ang e iang asukang ke, “Man mila arai ani kuku kalapo sorol alak e suke si ring ipo siang ta makarap, mila kinle sumasuma ta ka togon langit, na kapo asukang. 


text:
Pua, mipo nas aro na keve angpetpetekai i taun i kuli rina ke. Sikei marai sa parik mipa tun kinle na keve bil i taun ke? Nami na matan vap kapau akorong! Vilvil akorong aino ve tungam vopo petau anim 


text:
Man kupo pasal kuvul ve vopo petau ang anim asi kamilong pasal ane si katakai i saupai, ku atoktokngai vilvil akorong ve nia e selen, vei nganing kala tak ua ane si mang katakai i saupai lakat, na nia kala alis ua ane si kana asosokai na asosokai ang kanla asuai anim nei lu i akangbat. 


text:
Napo antok ua, parik luai kupa angkoai si soung le iang, tung si kula samui suai luai ani akamusai luai i vuk kope lik.”<pb/>


text:
Si taun ang palau mang vap kitapo ago e iang na kila akuskus ia ta matan vap ang i Galilaia voiang Pilato kata raung iria si po sula alilis. 


text:
Na kala antok iria asukang ke, “Au sa, si volo tanganu i Galilaia, mipo lomon ia ta kitapo katakai i bil arikek luai ani ri Galilaia aongos using kana kitala puka? 


text:
Au na sa si 18 a igenen voiang a lu vungavunga lakat ang e Siloam kata ngom punuk iria? Mipo lomon ia ta tukulai ina using kari lau rikek katapo laba luai ani mang keve vap i Ierusalem aongos? 


text:
Napo antok imi ta parik vang! Sikei nami, man parik mipa lomon pokai, mi kun puka aongos asukang.” Kankanuai i mengen ani iei tav uai 


text:
<pb/>Na kala mengen iria ta kankanuai i mengen asukang ke, “Mangsikei a igenen katapo atogon kana matang vaen. Na kita sukal a mangsikei a iei nei matang ang. Au kamela serei asi kana me ararai na kamela gule na uai i ei ang, sikei parik kapa arai sabonai ania. 


text:
Na kala antok a katakai i aiveven matang asukang ke, ‘Arai, potol a matas aongos ke nata mela gus a uai i ei ke, sikei parik lak napa sabonai ta ring uai ina. Ku tanga suai ania! Kapo uli tung palau nei matang ke ani sa?’ 


text:
Na man kala uai lak si matas suke e mung, kala ro. Na man parik, ku tanga suai vang ania.’ ” Iesu kata vil ato na aina pukun malum si taun i atailai 


text:
Au, mangsikei a aina katapo ago e iang, na ingua i pukun malum katapo aol ia si 18 a matas aongos. Na katapo tatalukun a pukun ina. Parik kapa angkoai si koros akorong ania. 


text:
Au, Iesu kala arai ania na kala songo asung ia na kala antok ia, “Iuang, kula kala pelek kam pukun malum.” 


text:
Na tulava i nei lu ang kala arai ta Iesu katala abis a vilvil ato. Na kala marala na Iesu using kapo abis ia si taun i atailai. Na kalapo mengen si ri vap asukang ke, “Limalesikei a taun aongos asi abis. Mi serei vang si keve taun ang na kame vil ato imi. Na parik si taun i atailai.” 


text:
Sikei Volava kala polpol ia asukang ke, “Nami na mamain ta katakai i kapau! Sa, parik mipa kunis kami bulumakau vo dongki si taun i atailai? Na mi tak ia asi kana an inum? 


text:
Au, na aina ke? Kapo tivuna i Abaram, na kata lapo ago si gogotan si Satan si 18 a matas aongos. Sa, parik kapa ro ta naka kun kunis ania si taun i atailai asi kana kala?” 


text:
Vuk taun ang kapo mengen asukang, riria vap po petau ang ania, kilapo mese. Na petau lava aongos ang kipo uruk ani keve abis miminaungan ang katala abis ia. Kankanuai i mengen ani katui i sinapeo na men yeast 


text:
Kapo asukang ke. Mang igenen kata luk a katui i sinapeo na kanla asuai ania nei kana matang. Na katui ang kala polok alak na e mung kala ei, angkoai ani ri mani i nei pangau kime ting kuli keve ngakan ina.” 


text:
Kapo asukang val men yeast nang a aina kata luk ia na kala angvilai ania ve potol a pakut lava i palaua, na kala bakang tung si palaua aongos ang kala yeast an.” Takaman ngingimai 


text:
<pb/>Na kala pasal na kanpo pasal si keve rina lava na keve rina lik aliu alak ane Ierusalem. Na si kana paspasal kanpo vil kana akalkalit. 


text:
“Mi atoktokngai amadot asi kami palak si takaman ngingimai. Napo antok imi ta vap miang ki atokngai asi kari palak na parik kipa angkoai. 


text:
Man a votauk i lu ka tapasuk na kala akang a takaman kala akang. Kantanem mila tung e komo na mila pirpirikai na mila songo, ‘Volava, ku tavas animem.’ Sikei ninia kala polpol imi ta, ‘Parik napa nas imi ta nami le voi.’ 


text:
Sikei kala polpol imi ta, ‘Napo antok imi ta parik napa nas imi ta nami le voi. Mi pasal akipai anig. Nami na keve katakai i abis ani rikek!’ 


text:
Na kala kirikai suai animi na mianla aloi velai ani ngut ngisa using mi arai ani ri Abaram ve Isak na Iakov kuvul ve mamain ta katakai i kus amalangas aino kipo ago si kana vainagoan a God, sikei nami parik. 


text:
Na vap duk luai ki serei le keve palpal aongos i kuli rina na kian matan angan nei vainagoan ang, sikei nami parik. 


text:
Arai, ka atogon vap kana kipo aimung, kian aino. Na mang vap kana kipo aino, kian aimung.” Makus si Iesu ani Ierusalem 


text:
<pb/>Si vuk taun ang palau mang matan i ri Parisaio kimela pakasang na kila antok ia, “Ku pasal suai ani oring ke, using a Erodes kapo buk raung anim.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Mi pasal na mianla alis a kauvek kei lik ang ta mengen ke, ‘Arai, kana napo lu suai ani ri ingua na napo vilvil ato, na ilesvauk kapa. Na si vapotol i taun nakan vil apunuk a abis ang napo abis using ia.’ 


text:
Au sikei, kapo mamaiten ta naka pasal si kag selen kana na ilesvauk na tangat using parik kapa angkoai ta katakai i kus amalangas ka puka akipai ani Ierusalem. 


text:
Numai vang a Ierusalem, kuta raung ri katakai i kus amalangas, na kuta li punuk iria, vap ang a God kata asok iria taun ua. Taun miang nata lapo buk songo akuvul ani kam inatus asukang ta pura aina kapo apung kana keve natnat neite ngono vangana. Sikei mitapo uli misag! 


text:
Mi arai! Sukana kami lu kalapo tung vauvau. Na kana napo antok imi ta parik mipa anguan arai an anig tung si taun mila songosongo asukang ke, <n>Atautauia singina, nang kalapo serei ta asan i Volava!”</n><pb/>


text:
Si mangsikei a taun i atailai kala pasal asi an angan si lu si mang ainoinoai i ri Parisaio, na ri vap kipo alim aroron ia. 


text:
Na Iesu kala sui na keve vap malangas ani saupai ve keve Parisaio ang asukang ke, “Kara saupai kapo ainak ani vilvil ato si taun i atailai, vo parik?” 


text:
Na kala sui iria ta, “Man kam nat vo kam bulumakau kata uak nei dim si taun i atailai sa, parik kupa tak alak sumasuma ia?” 


text:
<pb/>Na kala mengen singiria ta kankanuai i mengen, using kala arai ta vap ang kitala songo iria ane si matan angan ang kitapo pilak a keve sinsinong ro e no. 


text:
“Man a mangsikei kata songo ua ane si matan angan i osongon, ku ago ta an sinong si sinsinong ro e no, vei nganing kitala songo na mang anu kapo asasanan anim, 


text:
na vo songo ang animilong aongos kame serei na kala asok suai pok anim asukang ke, ‘Ku tapasuk alang ani igenen ke!’ Na numai kula tapasuk mese asiang taun a sinsinong ang e kevkev luai. 


text:
Sikei, man ki songo ua ku pasal na ku luk a sinsinong e kevkev luai, na vo songo ang anim ka serei na kala antok ua asukang ke, ‘Tungag, ku tapasuk alak ane no!’ Asukang na riria aongos kipo angan kuvul ve numai ki mamaila anim. 


text:
Na kala antok kapa na vo songo ang ania ta, “Man kutala itoitonai ani matan angan i tenei ias vo tenei ngelik, ku ago ta songo an ani keve tungam vo keve tasim vo kam patvap vo ri vap tauia e ngerem, vei nganing kila kun songo pok anim, na kila polpol kam matan pok, nang palau. 


text:
Man asukang, kula tauia using a vap asukang ke parik kipa angkoai si polpol ani kam matan pok, sikei lak ku luk kam seu si taun i tadut pok ta ri katakai i korong.” Kankanuai i mengen ani matan angan lava 


text:
<pb/>Na mangsikei iria vap po sinong ang ve nia si matan angan kala longong a mengen ke na kala antok ia, “Ka roron ani vap ang nganinglak ki angan si matan angan ang nei vainagoan si God.” 


text:
Sikei Iesu kala antok ia ta, “Mangsikei a igenen kata itoitonai ani matan angan lava na kala songo na vap duk. 


text:
Na si vuk taun i matan angan, kala asok kana asosokai asi kana an mengen ani vap ang asukang ke, ‘Mi me, using kalapo usausa aongos.’ 


text:
Sikei riria aongos kilapo mengen bat pok iria. Ainoai i igenen kala antok ia ta, ‘Natala samui kag vuk roe. Kana naka pasal, nakan arai ania. Napo sokotuk ua, ku akala iau.’ 


text:
Na mang anu kapa kala antok ta, ‘Natala samui kag keve bulumakau asi abis nei matang. Naka pasal, nakan atoktokngai aniria. Napo sokotuk ua, ku akala iau.’ 


text:
Na mang anu kala antok ta, ‘Nalapo osongon atanginang kana ve kag aina. Asukang na parik nalapa serei.’ 


text:
Au, asosokai ang kala papok na kamela mengen amalangas kana volava ta oring ke. Ninia na votauk i lu ang kala marala na kala antok kana asosokai asukang ke, ‘Ku pasal sumasuma nei keve selemat na keve selen lik nei rina na kuan songo na ri logo na ri soles na ri ba na riria kipo pepe.’ 


text:
Au, asosokai ang kala antok ta, ‘Volava, bil ang kupo asok tatana kitala abis ia lenginang, sikei kapo atogon pangau lak.’ 


text:
Na volava ang kala antok ia ta, ‘Ku pasal nei keve selen lava na keve selen lik ane matang, na ku aisul ri vap asi kari me palak ani kag lu ka duk. 


text:
Using napo antok imi ta vap aongos ang natala songo iria, parik luai kipa angkoai si namnamin ani kag matan pok.’ ” Lomlomonai aroron aino ani ku using a Iesu 


text:
<pb/>Na si taun ang a petau lava luai kimela auai ve nia na kala taval talang na kala mengen iria asukang ke, 


text:
“Man a si ka serei singig na parik kapa lomon alik a tamana na rinana na kana aina na kana inatus na keve tasina na keve tauna na kana to akorong, parik kapa angkoai si ago val kag nat i akalit. 


text:
Na man a si parik kapa asalak kana ngakputuk na ka using iau, parik kapa angkoai si ago val kag nat i akalit. 


text:
Arai, man a si imi kapo lomlomonai ani ka abis kana lu sa, parik kapa sinong aino tapai asi kana tataot ani samui ina, ani ka malangas ta kapo koi si akamusai ania? 


text:
Vei nganing kala amatung palau a tutapongai ina na parik kalapa angkoai si akamusai ania na riria aongos a vap po arai ang kila angkurek tatana, 


text:
Mi arai kapa ani tulava. Man kapo lomlomonai asi an angvis ve mang tulava sa, parik kapa sinong aino tapai asi lomlomonai ta kana petau i visvis kapo koi asi angvis ve mang petau ang kipo tavirimok luai ania? 


text:
Au, vei nganing ninia kavpo ago avunga lak, kala asok asi an sokotuk ania asi kana amatung ani luai. 


text:
Asukang vang, man a si imi parik kapa ataole kana keve bil aongos, parik kapa angkoai si ago val kag nat i akalit. Makasim namin palau 


text:
<pb/>Asukang vang, makasim kapo bil ro, sikei man a makasim kala tamus a namin ina, ki saka vil anamin an pok ania? 


text:
Kilapo misag si tol ania ve roe, na kalapo asukang ta mung rikek luai, na ki asuai ania. Ninia kapo atogon talinga, kapo ro ka longong a mengen ke.”<pb/>


text:
Au, ri katakai i luk takis ve ri katakai i bil arikek aongos kimela serei singina asi me kolongong ania. 


text:
Na ri Parisaio ve ri vap malangas ani saupai kilapo mengen lilimukai ania asukang ke, “Igenen ke kapo uruk suak ani ri katakai i bil arikek na kapo angan kuvul ve ria.” 


text:
“Man ta mangsikei imi kapo togon kana 100 na sipsip, na man katala amun a sikei iria sa, parik kalapa atolongon aongos a 99 ang nei ring varasai palau asi kana an gule using ani vola mun ang tung si kala sabonai ania? 


text:
Au, kanla serei e rina na kala songo akuvul a keve tungana na vap po ago angasungai ina, na kala antok iria ta, ‘Mi maramarak kuvul ve nau using natala sabonai pok ani kag sipsip vola mun ang.’ 


text:
Napo antok imi ta ka asukang kapa e metekuku. Ki uruk alava ani sikei a katakai i bil arikek katala lomon pokai, ani vap korong ang parik kipa inongos taun a lomon pokai. Kankanuai i mengen ani kapkap kata mun 


text:
<pb/>Na man a aina kapo atogon kana sangauli na vuk kapkap, na man katala amun a sikei iria, au si parik kapa gusgus asi kana sabonai pok ania? Ka asusuk kana lam, ka galagala nei kana lu, na ka gus aroron luai tung si kala sabonai pok ania. 


text:
Na si taun kala sabonai ania, kala songo akuvul a keve tungana na vap po ago angasungai ina, na kala antok iria ta, ‘Mi maramarak kuvul ve nau, using natala sabonai pok ani kag kapkap vola mun ang.’ 


text:
Napo antok imi ta kapo asukang palau kapa e mataria i mamain ta angelo si God. Kipo atogon a uruk ani sikei a katakai i bil arikek katala lomon pokai.” Kankanuai i mengen ani tama ve kana ngono nat 


text:
Na anu tasin irilong kala sokotuk a tamana, ‘Mamai, ku alis iau ta palpal i togtogon ang kapo ago anig.’ Na kala potok irilong ta kana togtogon. 


text:
Na parik kapa taun vunga, anu tasin kala luk akuvul kana togtogon asip na kala pasal ane ring vunga, na e iang si palpal ang kanla aole kana togtogon si to angvolai. 


text:
Au, taun kanla aole na keve bil amot, mol lava kala serei e palpal ang, na kala tutapongai ani to i inongos. 


text:
Na kanla angmemengenai ve mang igenen akorong i palpal ang, na kanla asok ia taun kana vuk roe asi kanan apus vongo. 


text:
Na katapo uruk asi kanan masung ta pauk i pok ang ri vongo kitapo angan ia, na kapo kovek ta sikei ka li pok ania. 


text:
Sikei taun kala lomlomonai malangas pok na kala antok, ‘Poisan a asosokai ipo samui ta mamai kipo masung aro na kipo atogon pok angkoai asi agongon, sikei nau namelapo buk mat ta mol e ke! 


text:
Naka tapasuk na naka papok ane si mamai na nakan antok ia asukang ke, “Mamai, natala bil arikek mete God na e malangas i matam. 


text:
Parik napa anguan ro angkoai an asi posong anig ta nau kam nat. Kapo ro kam laulauan anig ka bil val mang sikei iria kam keve asosokai kupo samui iria.” ’ 


text:
Na kala tapasuk na kala papok taun a tamana. Sikei katapo pasal e ring vunga lak na tamana kala arai ania na kala lomon tangis ia, na kala sang na kanla sovai ia na kala lulus ia. 


text:
Na nat ang kala antok ia, ‘Mamai natala bil arikek mete God na e malangas i matam. Parik napa anguan ro angkoai an asi posong anig ta nau kam nat.’ 


text:
Sikei tamana kala antok kana keve asosokai, ‘Mi luk sumasuma ta ring maus ro luai, na mi me amaus ia tatana, na mi alak ta ring magung e kungana, na ngono pauk i kak e ngono kakina, 


text:
Using kana kag nat katala mat, na kana kala to pok. Katala mun, na kana taralapo sabonai pok ania.’ Na kila tutapongai ani kari maramarak. 


text:
<pb/>Au, kana ainoai i nat katapo ago e matang. Na si taun kamela serei angasungai ani lu, kala longong a kariu i malmalang. 


text:
Na kala antok ia, ‘Tasim katala serei, na tamam kala runguk a natnat pukunan i bulumakau, using kala arai pok ania na kapo to aro.’ 


text:
Sikei kala polpol a tamana asukang ke, ‘Pua, keve matas duk ke natala abis anim, na parik nata lapa pial kam keve asok. Parik lak kutapa alis iau ta ring natnat i me lik palau asi kag kun uruk kuvul ve keve tungag. 


text:
Sikei kana kam nat kamela serei. Kata anla angromai tapai ani kam togtogon si ri aina panik, na kula raung a natnat pukunan i bulumakau ania!’ 


text:
Na tamana kala antok ia ta, ‘Kag nat, kutapo uli ago ve nau, na keve nem aongos ke singig kapo kakam. 


text:
Kapo angkoai si maramarak na tara uruk using kana na tasim katala mat, na kana kala to. Kata mun, na taralapo sabonai pok ania.’ ”<pb/>


text:
Au, kala mengen kapa taun kana keve nat i akalit asukang ke. “Mang sikei a igenen tauia katapo togon kana katakai i aiveven. Na kitapo mengen amalangas ia ta kata amun palau kana togtogon. 


text:
Au, kala songo ia na kala sui ia, ‘Au, saka mengen an kana napo longong ia anim? Ku atatai amalangas ta kam abis, using parik kupa anguan katakai i aiveven an.’ 


text:
Na katakai i aiveven ang kala mengen pok ia ta, ‘Naka vil sa, using kag volava kala luk suai ani kirim i aiveven ke pelek iau? Parik napa anguan dual an ani ngal na napo mumurung kapa ani aikut. 


text:
Au io, lenginang nala nas ta sa naka abis ia, ani ri vap ki songo alak iau si kari keve lu man kala luk suai anig si kirim i aiveven.’ 


text:
Au, kala songo siksikei iria kipo atogon kope si kana volava. Na kala sui a ainoai ina asukang ke, ‘Kam kope si kag volava kapo poisan?’ 


text:
Na kala antok ta, ‘100 na kinkintong i rul i elaio.’ Na kala antok ia ta, ‘Ku luk kam buk kana na ku sinong sumasuma na ku salik a 50.’ 


text:
Na kala sui a mang anu, ‘Kam kope kapo poisan?’ Na kala antok ta, ‘100 na bek kon.’ Na kala antok ia ta, ‘Ku luk kam buk kana na ku salik a 80.’ 


text:
Au, volava ang kalapo alatun kana katakai i aiveven vopo bil arikek ang using kapo nas aro luai ani pakangai pok ania. Io, matan vap i kuli rina ke kipo katak aro luai ani matan vap i nei malangas si kari lau i angtunganan ve keve tungaria akorong. 


text:
Napo antok imi, tauia i kuli rina, mi abis tatana asi kami atogon ani tungami, ani man kalapo kamus a tauia ang, mila atogon pangau si vainagoan kapo tokos. 


text:
Ninia kapo aiveven atutuman a men lik luai, ka aiveven atutuman kapa na men lava; na ninia kapo bil arikek si aiveven ani men lik luai, ka kun bil arikek si aiveven atutuman kapa ani men lava. 


text:
Asukang vang, man parik mitapa tutuman si aiveven ani kapkap i kuli rina, si nganing lak ka lis imi ta tauia tutuman asi kami aiveven? 


text:
Na man parik mita lapa tutuman si aiveven ani bil si mang anu, si nganing lak ka alis imi ta bil kakami akorong? 


text:
Parik kapa angkoai luai ani igenen ka abis ani pongua na volava. Man rilong angtaunai, ka mirik ani sikei na ka buk a mang anu, vo ka buk alava luai ani mang anu na ka misag luai ani mang anu. Parik mipa angkoai si abis ani God ve kapkap kapa.” Keve saupai na vainagoan si God 


text:
<pb/>Au, ri Parisaio, keve katakai i vubuk using ani kapkap, kitapo longong a keve mengen aongos ke, na kilapo amimirikisai ania. 


text:
Na kala antok iria asukang ke, “Nami vanang mipo vil akorong imi mete ri vap, sikei God kapo malangas ta pakangat imi. Using a nem ang ri vap kipo lomon alava ia, kapo mimirikuk si matana i God. 


text:
Buk i saupai na ri katakai i kus amalangas aino kitapo akuskus tung si taun ang a Ioanes kala serei. Na le si taun ang, akus ro i vainagoan si God kalapo pasal, na ri vap aongos kipo angrudualai asi kari palak singina. 


text:
Kapo kitmat ani metekuku ve kuli rina si pasal suai, sikei ka sikei a kitmat luai an ani sikei a vuk salsalik lik i buk i saupai asi kana tamus. 


text:
Man a tauan katala kamus si kana aina na kalapo osongon ta mang anu, sukana kapo abis a lau rikek. Na igenen kapo osongon ta aina ila asuai ta kana tauan, sukana kapo lau rikek. Tauia kuvul ve Lasaro 


text:
<pb/>Au, katapo atogon a mangsikei a igenen tauia, na katapo uli maus ta maus miminaungan na kapo samui lava na katapo uli matan angan aro luai si keve taun aongos. 


text:
Au, e mete papalakan i kana rina kitapo uli amatung ani mangsikei a igenen logo kana asan ta Lasaro, na kapo duk ta makas, 


text:
na kapo uli lomlomonai alava ta ka saka masung an ta mutep i pok kapo uak le si pata i angan si igenen tauia ang. Na kapa, ri kauvek kipo serei na kipo ramramit kana keve makas. 


text:
Au, igenen logo ang kala mat na ri angelo kila sunguk alak ia asi kana an oros alak e kangina i Abaram. Na igenen tauia ang kapa kala kun mat na kila kun mo ania. 


text:
Na e rina i mat kan lapo ago si vilvil akui kitmat na kala tarak na kala arai ani Abaram e ring vunga na Lasaro e kangina. 


text:
Na kala songosongo, ‘Mamai Abaram, ku ngorem iau. Ku asok a Lasaro asi kana abuluk ani rambeles i piupiu i kungana nei laman na kame alivlivus a kalkalame ig, using nalapo kui arikek nei ureurek ke.’ 


text:
Sikei Abaram kala antok ia, ‘Kag nat, ku lomon akit ia ta taun kutapo sel kam mamain ta bil roron, asukang kapa Lasaro, kana mamain ta bil rikek, sikei kana kimela avaivaip ia e ke, na numai kula kui arikek. 


text:
Au mang anu, nei liuan irung kapo atogon a mata lulungai luai, asi tubat luai ani selen le ke ane iang na le iang ane ke kapa. Parik kapa angkoai si paputuk.’ 


text:
using napo atogon a palpalima na tasig, asi kana an ngavaka aniria vei kimela kun pasal ane si ring i kui ke.’ 


text:
Na Abaram kala antok ta, ‘Kipo atogon a mengen si ri Moses ve keve katakai i kus amalangas aino, kapo ro ki longong iria.’ 


text:
Sikei kala antok ta, ‘Mamai Abaram parik! Sikei man ka atogon igenen i tapasuk pok le si matmat, kila lomon pokai vang.’ 


text:
Na kala antok ta, ‘Parik, man kipo misag ani longong ani mengen si ri Moses ve keve katakai i kus amalangas aino, nambang, parik kipa kun buk longong kapa ani mengen si igenen vo tapasuk pok le si mat.’ ”<pb/>


text:
Na kala antok kana keve nat i akalit, “Keve bil asi tukai, parik kapa angkoai ta ki tav serei. Ki serei, sikei ani iuang kapo asinong ia, ka rikek luai ania. 


text:
Kapo ro, ki pala iat maiten e ngona na ki asuai ania nei laman, vei ka asavang a sikei i keve natlik ke. 


text:
Mi aiveven aro imi. Man a tungam kapo abis a lau rikek singim, ku tatapokai ania. Na man kala lomon pokai, ku lomon suai ania. 


text:
Man kata amatan limalengua na rikek anim si sikei a mangias, na man kata uli papok ta mengen asukang ke, ‘Nala lomon pokai,’ io, ku lomon suai ania.” 


text:
Na Volava kala antok ta, “Man kami lomlomon kapo liklik palau val katui i sinapeo, kala angkoai animi si antok ani sukamino ke ta, ‘Ku tavalak na ku an polok e nei laman,’ na ka longong imi. 


text:
<pb/>Au na man a mangsikei imi kapo atogon kana asosokai na kapo amo e matang vo kapo aiveven sipsip, na man kamela serei pok le matang, sa nang, ku antok ia ta, ‘Me sumasuma na kume angan’? 


text:
Parik! Kula antok ia asukang ke, ‘Ku itoiton ta kag men pok, na ku itoiton tapai ani pukun im na kume sasagi anig, au na e mung lak kula kun angan.’ 


text:
Parik. Na asukang nami kapa, man mitala abis a keve nem aongos i la asok ang asi kami abis ania io, mi antok vang ta ‘Namem a keve asosokai rikek palau e matam, sa namemta abis ia nang kapo kamem abis.’ ” Iesu kata vil adaus a sangauli na igenen tapak 


text:
<pb/>Au, kala pasal asi kana palak ane Ierusalem na kalapo paliu si pulis ang nei liuan i Samareia ve Galilaia. 


text:
Au, kanla palak si mangsikei a rina na sangauli na igenen tapak kila arai ania, sikei kitapo tung e ring vunga, 


text:
Taun kala arai aniria, kala antok iria ta, “Mi pasal na mianla akalit ta pukun imi si ri katakai i sula.” Na si taun ang kila pasal, kian lapo rangrangis e selen. 


text:
Au, mangsikei iria kala arai kinle ta kala to, na kala papok velai ani alatun ani God ta tavirimok i kalingana. 


text:
Na kamela soturungai e ngono kakina i Iesu na kala posong ro singina. Igenen ang kapo igenen i Samareia. 


text:
Au na kala antok ia ta, “Ku tapasuk na ku pasal. Kam lomlomon katala vil ato ua.” Kana vainagoan a God ka serei e ring malangas 


text:
<pb/>Mangsikei a taun mang keve Parisaio kila sui a Iesu ta angisan vanang a vainagoan si God kamela tutuman. Na kala antok iria asukang ke, “Vainagoan si God parik kapa serei na mi arai ania. 


text:
Parik kipa angkoai si antok ta, ‘Arai, kana vang ninia!’ vo ‘Sukana ninia!’ Using a vainagoan si God kapo ago nei liuan imi.” 


text:
Na kala antok kana keve nat i akalit asukang ke, “Ka atogon a taun lak na mi buk alava asi kami arai sumasuma ani taun i serei ang ta igenen i pukun, sikei parik mipa arai ania. 


text:
Na nganing lak ki antok imi ta, ‘Sukana ninia!’ vo ‘Kana ninia!’ Mi tung akit. Mi ago ta sang using an aniria. 


text:
Using a igenen i pukun si kana serei ka bil val tapak kapo takrimit na kapo limang metekuku le mang ngising taun a mang palpal. 


text:
Sikei aino ani taun ang, igenen i pukun ka sunguk a keve kui miang na ri polokan i taun ke ki kirikai ania. 


text:
Kitapo angan, kipo inum, kipo angosongon, tung si taun Noa kala riuklak nei perengan na nole kala serei na kala vil punuk suai luai aniria aongos. 


text:
Asukang kapa si taun i Lot. Kitapo angan, kipo inum, kipo samui, kipo atos, kipo sukal, kipo abis lu, 


text:
tung si taun a Lot kala soung pelek a Sodoma na kut ve at ureurek kala usen le metekuku na ka vil suai luai aniria aongos. 


text:
Si taun ang vanang, ninia kapo ago e komo i lu, ki ago ta lomlomonai an ani kari keve usausan nei lu asi an sunguk tapai aniria. Na asukang kapa ninia kapo ago e matang, ka ago ta papok an. 


text:
Man kupo uli aiveven aro ani kam to, nganlak kula ngau kavis ia. Sikei man kupo tav neikitung ta kam to, nganlak vanang ku teng aro ia. 


text:
Napo antok imi, si tenei vong ang man a pongua na igenen kilongpo rot si sikei a pata, ki luk suai ani mangsikei, na mang anu ang ki atalipai ania. 


text:
Man a pongua na aina kilongpo momong kon, ki luk suai ani mangsikei, na mang anu ang ki atalipai ania.” 


text:
Na kila sui ia, “Volava, e voi vang?” Na kala antok iria ta, “Si oring ang a matmat kapo matung vok singina, ri kol kianpo ngangasinong kuvul e iang.”<pb/>


text:
Au na kala alis iria ta kankanuai i mengen asi akalit aniria asi kari uli sokotuk na ki ago ta marangan an. 


text:
Asukang ke. “Si mangsikei a rina katapo atogon a mangsikei a katakai i saupai parik katapa leng ani God na parik kapa lomlomon alava ta ri vap. 


text:
Na katapo atogon a mainang nei rina ang katapo uli serei singina ta kana sokotuk asukang ke, ‘Vo petau ang anig kapo buk vil arikek anig. Napo sokotuk ta ku pakangai anig mete saupai.’ 


text:
Si mang matan taun katapo misag. Sikei e mung kala lomlomonai ta, ‘Kantanem napo tav leng ani God na napo tav lomlomon alava ta ri vap kipo laba, 


text:
sikei, using a mainang ke kapo uli amasmasik anig, kapo ro naka pakangai ania vei ka amarengreng iau ta me uli serei!’ ” 


text:
Au kapo sa? God parik kapa pakangai ani kana vap i songo, kipo tangis ia tenei ias na tenei vong? Sa, ka uli amomole? 


text:
Napo antok imi, ka pakangai sumasuma nang aniria. Sikei, man a igenen i pukun ka serei pok, sa? Vei nganing kame arai ani ri vap kipo lomlomon, vo parik?” Kankanuai i mengen ani ngono igenen kilongta sokotuk 


text:
<pb/>Na kala alis kapa na mang kankanuai i mengen ani vap ang kipo atogon a lomlomonai lava aniria pok ta kipo korong na kipo gelep a mang matan vap ane kevkev luai. 


text:
Asukang ke. Pongua na igenen kilongta palak nei rina i atailai asi an sokotuk. Mangsikei a Parisaio na mangsikei a katakai i luk takis. 


text:
Au, Parisaio kala tapasuk asi kana sokotuk na kala posong aro pok ia asukang ke, “God, napo posong ro ua using parik napa angkoai ve ri vap. Kipo vap tainau, vap katakai i bil arikek na vap putuk osongon, na rikek luai ina kana na katakai i luk takis ke. 


text:
Sikei, katakai i luk takis ang kapo tung avunga na kapo mamaila ani tarak ane metekuku na kapo makus alava luai, na kala sokotuk asukang ke, “God, ku ngorem iau. Nau a katakai i bil arikek.” 


text:
Napo antok imi, igenen ke kala papok ane rina, na God kapo kin ia ta igenen korong e matana, na mang anu ang, parik. Io, nia kapo vil alava pok ia, ki vil alik ia, na nia kapo vil alik pok ia, ki sunguk alakat ia. Iesu kapo amatung kunga si ri nat kavulik lik 


text:
<pb/>Na kimela serei ve kari inatus lik kapa taun ia, ani kame amatung kunga singiria. Na kana keve nat i akalit kila arai ani oring ke na kila ki suak iria. 


text:
Sikei Iesu kala songo iria ane singina na kala antok, “Mi lomon suai ani ri nat lik ane singig. Ago ta atakun an aniria, using a matan vap val riria, kakaria na sinsinong si kana vainagoan a God. 


text:
Napo mengen atutuman imi ta man a sikei parik kapa ainak val nat lik ani songo ang si God asi kana palak si kana vainagoan, parik luai kapa palak.” Ainoinoai tauia 


text:
<pb/>Na mangsikei a ainoinoai kala sui ia ta, “Katakai i akalit ro, sa naka vil ia ani kakag a to asikei?” 


text:
Na Iesu kala atai ia ta, “Sa tukulai ina na kupo kin iau ta napo ro? Using God papalik nia kapo ro. 


text:
Kupo malangas a keve asok tapai ang ta <n>Ku ago ta putuk osongon an, ku ago ta daung an, ku ago ta ainau an, ku ago ta posposo kapau an mete saupai, ku mamaila aro ani tamam ve rinam.”</n> 


text:
Na Iesu kala longong ia na kala antok ia ta, “Mangsikei a bil lak kupo inongos asi kam abis ania asukang ke. Ku atos ta kam keve togtogon, na ku alis ani ri vap logo, ani kakam a togtogon roron metekuku. Na kume using iau.” 


text:
<pb/>Na Iesu kala tun ia na kala antok, “Vola kitmat luai ani igenen tauia asi kana palak nei kana vainagoan a God. 


text:
Arai, palak ang si igenen tauia ane nei vainagoan ang si God, ka kitmat luai ani papalakan si kamel nei malang i sangum.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Napo antok atutuman imi. Man a si ka pasal suai ani kana lu, na kisngana, na keve tasina na tamana ve rinana na kana inatus kapa, using a vainagoan si God, 


text:
io tutuman luai, si to ke ka luk lak a seupok kapo tavirimok ani keve nem ang katala papelek ia. Na si taun e mung, ka teng a to asikei.” Iesu kata apotol i mengen ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Au, kala songo na sangauli na pongua na nat na kala antok iria, “Arai, taralapo palak vang ane Ierusalem, na keve mengen aongos ang ri katakai i kus amalangas kita salik ia ani igenen i pukun ka serei atutuman. 


text:
Na parik kitapa malangas a keve mengen ke. Supsupai ina katapo ago mumun aniria na parik kitapa nas a sa kapo mengen tatana. Iesu kata vil ato na ba e Ieriko 


text:
<pb/>Au, kan lapo serei angasungai i Ieriko na mangsikei a igenen mata ba katapo sinong ngere selen na katapo aikut papakangai. 


text:
Na vap po pasal aino ang kila atakun ia ani ka ago ta mengen an. Sikei kala songosongo alava luai ta, “Nat i David, ku ngorem iau!” 


text:
Na Iesu kamela tung na kala asok asi songo ania ane singina. Na kamela pasal asung na kala sui ia ta, 


text:
Akorong palau na kala ararai aro na kalapo using ia velai ani alatun ani God. Ri vap aongos kila arai ani bil ke na kila alatun a God.<pb/>


text:
Au, mangsikei a igenen kana asan ta Sakaio, kapo mangsikei a tulava i ri katakai i luk takis na kapo igenen tauia, 


text:
katapo buk arai ta Iesu kapo saka igenen an na parik katapa angkoai using ri vap kipo duk, na using kapo igenen kudik. 


text:
Na Iesu kala serei e oring ang na kala tarak na kala antok ia, “Sakaio, ku kiksiang sumasuma palau. Using kapo mamaiten ta nakan sinong si kam lu kana.” 


text:
Taun kila arai ania, kila mengen lilimukai ania ta, “Kala paliu asi kana an ago nei lu si igenen vo katakai i bil arikek.” 


text:
Na Sakaio kala tung na kala antok a Volava, “Arai Volava, kana naka lis suai ani inongos lava i kag togtogon si mamain ta logo, na man natala luk akole ta bil si sikei, naka ngenget a matan puat.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Kana anginang a vap i nei lu ke kila sapang, using a igenen ke kapa kapo nat i Abaram. 


text:
Using a igenen i pukun kata serei asi kana me gule na kame asapang iria kitala mun.” Kankanuai i mengen ani vap sel kapkap 


text:
<pb/>Si vuk taun kipo kokolongong lak, kala siken mengen luai an ta kankanuai i mengen, using kata lapo angasungai ani Ierusalem na ri vap kilapo sekpat ani nia ka tulava na asukang a vainagoan si God ka serei sumasuma. 


text:
Asukang na kala akus, “Mangsikei a igenen lava si patvap si ri tulava kata usausa asi kana pasal ane ring vunga ani kian atung ia val tulava le na kame papok. 


text:
Na kala songo na sangauli i kana keve asosokai na kala pagal iria ta sangauli na mina. Na kala antok iria, ‘Mi apolokai ani kapkap ke tung si naka serei pok.’ 


text:
Sikei ri vap i kana rina kitapo kilis ia na kila asok a mang matan asi kari using ania velai ani mengen ke ta, ‘Parik tarapa buk a igenen ke ka tulava anira.’ 


text:
Sikei kanla serei tulava na kamela papok ane rina. Na kala asok tapai ani vap ang kata pagal iria ta kapkap using kapo buk malangas ta kitala saka abis an tatana. 


text:
Na ainoai kala serei na kala antok ta, ‘Volava, natala abis aserei ani mang sangauli na mina le si sa kuta alis ia.’ 


text:
Au, kala antok ia ta, ‘Kutala abis aro luai, kag asosokai ro! Kana using kutala atutuman si abis lik palau, ku saupai ani sangauli na rina aongos.’ 


text:
Na vapongua kala serei na kala antok ia, ‘Volava, natala abis aserei a mang palpalima le si sa kuta alis ia.’ 


text:
Au na mangsikei kamela serei na kala antok, ‘Volava, arai kana kam sikei a mina natala pakut aro ia ta vuk vakup na nala asinong akipai ania 


text:
using natapo leng anim. Napo nas ua ta kupo igenen kitmat. Kupo nas ani luk ani bil numai parik kutapa asinong ia na kupo nas ani rok ani bil numai parik kutapa sukal ia.’ 


text:
Na kala antok ia, ‘Kana naka saupai anim lakat si kam keve mengen, numai a asosokai rikek luai! Kutapo malangas ingko ta nau a igenen kitmat, na napo luk a bil parik natapa asinong ia, na napo rok a bil parik natapa sukal ia? 


text:
Using a sa parik kutapa asinong kag kapkap si ring ang kipo apolok kapkap singina ani man name lapo papok nalapo luk akuvul ia ve mang keve kapkap ila apolokai?’ 


text:
Na kala asok a vap ang kitapo tung angasungai, ‘Mi luk pakang ia ta kana mina na mi alis ia si vopo atogon ani sangauli ang.’ 


text:
Na kala antok, ‘Napo antok imi ta man a si kapo atogon, ki ngaupap ia, na man a si kapo atogon men lik, io, men lik ang kapo atogon ia, ki luk suai vang ania. 


text:
Sikei kana na vap po kilis ke anig na parik kitapa ainak asi kag tung tulava aniria, mi songo iria ane ke asi me raung aniria e matag.’ ” Iesu kata palak val tulava ane Ierusalem 


text:
Na kanlapo serei angasungai ani Betpage na Betania, ngere mulang ang kipo kin ia ta Elaio, na kala asok a pongua i kana keve nat i akalit 


text:
ta mengen asukang ke, “Milong pasal taun a rina suke e no, na man milonganla palak nei rina ang, milong sabonai ani dongki tanginang kita pala ia, parik lak ta mang anu katapa kokos singina. Milong kunis ia na milong tak ia ane ke. 


text:
Man a sikei ka sui imilong ta using a sa milongpo kunis ia, milong antok ia asukang ke, ‘Volava kapo inongos taun ia.’ ” 


text:
Na kilongla pasal asukang val asok ang na kilong anla sabonai akorong ani sa kata mengen irilong tatana. 


text:
Si vuk taun kilongpo kunis a dongki ang vap po tauk ina kila sui irilong, “Using a sa milongpo kunis a dongki ang?” 


text:
Na kilongla tak ia ane si Iesu. Na kila veles kari keve vakup ipo apupung kuluna na kila akos a Iesu kuluna. 


text:
<pb/>Na si taun ang kanla serei si selen ang kapo kiksiangan pelek a Mulang i Elaio, petau duk i kana keve vap i akalit kila tutapongai alatun ani God ta keve kalingaria e pangkul si keve abis i vilvil ataping kitala arai ania. 


text:
Ki songosongo asukang ke, “<n>Atautauia ane si</n> tulava <n>vo serei ke si asan i Volava!</n> Luai e metekuku na amaumausan ane pangkul luai!” 


text:
Na mang matan i ri Parisaio nei liuan i petau ang kila antok a Iesu, “Katakai i akalit, ku atakun kam petau.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Napo antok imi ta man riria ki ago musik, mamain ta iat ki songosongo aserei.” 


text:
velai ani mengen asukang ke, “Man kutala nas si taun ke, io numai, man kutala nas a sa kapo angkoai si amatung ani luai anim, vola ro! Sikei kana, parik kulapa angkoai si arai ania. 


text:
Io, ka atogon a taun lak ka serei anim na kam vap ipo marala anim ki asinong vonot aulitai anim na ki aolemai anim si keve palpal aongos. 


text:
Ki asaul pokai anim ane vunep, ve keve vap kipo ago neim. Parik kipa atalipai ani kam keve lu roron i ngoto, ka tagalang aongos. Using parik kutapa arai kinle ani vuk taun God kata serei singim.” Iesu kata vil adaus a rina i atailai 


text:
velai ani antok aniria ta, “Kitala salik ia ta <n>Kag lu kapo lu asi sokotuk,</n> sikei milapo pokai ania asi kana bil val vakil si ri vap tainau.” 


text:
<pb/>Na keve taun aongos kanpo akalkalit nei rina i atailai. Sikei ri ainoinoai si ri katakai i sula na ri vap malangas ani saupai na keve ainoinoai si ri vap kitapo atokngai asi raung suai ania. 


text:
Na parik kitapa sabonai ta selen asi kari abis ania using ri vap aongos kitapo angkamai asi kolongong ani kana mengen.<pb/>


text:
Mangsikei a taun katapo akalkalit ri vap nei rina i atailai na kapo apasa iria ta akus ro, na ri ainoinoai si ri katakai i sula na ri vap malangas ani saupai na ri vap lava kimela serei singina, 


text:
na kila sui ia ta, “Ku antok imem ta si saka ro an kana kupo abis a keve abis ke. Si akorong nang kata alis ua ta ro ke?” 


text:
Na kala ngenget iria asukang ke, “Nau kapa naka kun sui animi ta mangsikei a susui. Mi ngenget iau. 


text:
Na kilapo angmemengenai ta, “Man tara antok ta le metekuku, kala sui ira ta sa tukulai ina parik taratapa lomlomon tatana. 


text:
Sikei man tara antok ta le si ri vap, ri vap aongos ki li punuk ira ta iat, using kipo lomlomon akit ta Ioanes katapo mangsikei a katakai i kus amalangas.” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Nau kapa, parik napa kun antok animi ta saka ro an kana napo abis a keve abis ke tatana.” Kankanuai i mengen ani vap rikek aiveven matang 


text:
<pb/>Na kala mengen ri vap ta kankanuai i mengen ke. “Mangsikei a igenen kata sukal kana matang vaen na kala alis tapai ania si mang keve vap aiveven matang, na kala pasal akipai ane si mang rina asi an ago ani taun vunga. 


text:
Si vuk taun asi kopkopos kala asok a mang asosokai taun a vap po aiveven matang ang asi kari alis ania ta mang matan uai i matang ang. Sikei keve vap aiveven matang ang kianla vis ia na kila asok suai palau pok ania ta kunga vauvau. 


text:
Na kala asok a mang asosokai kapa sikei kianla vis ia kapa na ki vil amese ia na ki asok suai palau pok ania ta kunga vauvau. 


text:
Na vo tauk i matang vaen ang kala antok, ‘Saka nem an naka abis ia? Kapo ro si naka asok kag nat ipo buk ang. Vei nganing ki mamaila ania.’ 


text:
Sikei, si vuk taun a keve vap aiveven matang ang kila arai ania na kila antokai, ‘Arai, ta votauk i togtogon iles. Tara me vil punuk ia, ani kakara na togtogon ang!’ 


text:
Au kila asuai akipai ania pelek a matang ang na kianla raung ia. Au si vo tauk i matang vaen ang ka abis sa singiria? 


text:
Ka serei na ka vil punuk suai luai ani keve vap po aiveven matang ang na ka alis a matang ang si mang vap petekai.” Si vuk taun ang kila longong a akuskus ang, kila antok ta, “Loi, ka ago na bil rikek asukang.” 


text:
Sikei, kala tun iria na kala antok, “Au? Na nei a supsupai vang kana i mengen ke kita salik ia? <n>Iat ke ri katakai i abis lu kita kilis ia, kana kala serei a iat talupus luai.</n> 


text:
Man a ri si ki uak kuli iat ang ki tagalang amitmitngai lik, sikei man a iat ang ka uak taunai ani si, ka tatameng aongos luai.” 


text:
Na keve vap malangas ani saupai ve keve ainoinoai si ri katakai i sula kilapo gule selen asi teng akit sumasuma ania using kilapo nas ta kapo kankanuai i mengen aniria. Sikei kipo leng vei ri vap. Samui takis ane si Kaisar 


text:
<pb/>Kila ararai asung luai ania na kila asok a mang matan vap asi kapau ania. Vap po kapau ang ta kipo buk longong ani kana mengen. Kitapo buk teng akit ania si saka mengen an ka posong ia na ki alis ia e kungana i tulava kitmat ani ka saupai ania. 


text:
Au, kila sui ia, “Katakai i akalit, namempo malangas ta kam mengen na kam akalit kapo korong na kam mengen kapo angkokoai si ri vap aongos, na kupo akalit atutuman ta selen si God. 


text:
“Kotok, mi akalit iau ta sikei a ring kapkap. Nona i si kana, na asan i si kana singina?” Na kila ngenget ta, “Ke Kaisar.” 


text:
Asukang a parik kilapa angkoai si apupu ania si kana mengen mete ri vap. Kila taping ani kana mengen i polpol aniria na kila ago bot. Susui i tadut pok 


text:
na kila sui ia ta, “Katakai i akalit, Moses kata salik ia anira ta <n>man a igenen ka mat</n> pelek kana aina <n>kovek i inatus, tasina ka osongon pok ia asi kana aumata nat ani tasina.</n> 


text:
Au, katapo atogon a limalengua na angtasimal. Anu tuan kata osongon ta mang aina na kala mat pelek ia kovek i nat. 


text:
na e mung vapotol kala kun osongon ania, na asukang limalengua aongos kila mat na kapo kovek i inatus. 


text:
sikei ani vap ang voiang kipo ro angkokoai si palak si to e mung na ki tapasuk pok pelek a mat, parik kipa angosongon, parik. 


text:
Using parik kipa angkoai si anguan mat an using kila asukang ta ri angelo, na kipo inatus si God si kari to pok pelek ani mat. 


text:
Sikei Moses akorong kata akalit ta ri vap mat ki tapasuk pok. Si taun a ei ang kata ni, kata kin a <n>Volava ta God si Abaram, na God si Isak, na God si Iakov.</n> 


text:
Using a David akorong kata posong nei Buk i Tangam asukang ke, <n>Volava kata antok kag Volava ta ku sinong si palso ig,</n> 


text:
David sukana kapo kin ia ta Volava. Asukang a kapo saka angkoai an si kin ania ta kapo nat ina?” Iesu kapo porot ri vap malangas ani saupai marai kari lok 


text:
“Mi aiveven si ri vap malangas ani saupai. Kipo buk pasal pulakai ta maus roron na kipo buk ri vap ki posong aro singiria nei keve ring i atos, na kipo pigpig ta keve sinsinong lava nei lu i kivung na keve oring mamailan si keve matan angan. 


text:
Kipo nas ani tainau ani keve lu si ri mainang, na kipo kapau ta posong ani keve sokotuk vungavunga. Matan vap asukang, kari amiming ka tavirimok luai.”<pb/>


text:
Na kala tapuk sarak na kala arai ani ri vap tauia kipo asiang kari keve alilis nei asisiang ipo asia kapkap. 


text:
Na kala antok, “Napo antok atutuman imi, kana na mainang vopo logo ke katala asiang alava luai aniria aongos, 


text:
using riria kitala luk tapong le si kari togtogon i kari tauia na kila alis, sikei ninia, le si kana logo luai, katala alis asip ta sa katapo angkoai si kana to aongos.” Rina i atailai kime galang ia 


text:
<pb/>Na mang matan kila arai ani masro i ri iat ve keve alilis ro kita ngoto na rina i atailai tatana na kilapo angmemengenai tatana. Na kala antok, 


text:
“Sa mipo arai ania kana, ka serei lak a taun na ka kovek luai i ngoto roron. Kime galang aongos ia.” Keve akanangai ve vilvil akui 


text:
<pb/>Na kila sui ia, “Katakai i akalit, angisan a keve bil ke ki serei? Na saka akanangai an i taun i kari serei?” 


text:
Na kala antok, “Mi aiveven vei ki kapau imi. Using a vap miang ki serei na ki posong pok iria ta asan ig na ki antok ta, ‘Nau kana ninia’ na ‘Kala angasungai a taun.’ Mi ago ta using an aniria. 


text:
Na man mi longong ta kalapo togon visvis na keve angpipisuai, mi ago ta leng an, using a keve bil ke ki serei aino, sikei akamusai ina parik kapa serei sumasuma palau.” 


text:
Na kala mengen aliu iria ta, “Mang palpal vap ka tapasuk na ka angvis ve mang palpal vap, na mang vainagoan ka angvis ve mang vainagoan. 


text:
Ka togon a keve mimo lava, na keve mol lava, na keve matan malepen rikek si keve ring anglok, na keve aleleng na keve akanangai lava le metekuku. 


text:
Sikei aino tapai ani keve bil ke, ki teng akit imi na ki vil akui imi na ki alis imi mete saupai nei keve lu i kivung na ki alakai animi nei keve lu i akangbat, na ki tak imi taun a keve tulava na keve ainoinoai marai asan ig. 


text:
Using nau naka alis imi ta mengen na masam. Asukang na vap aongos ipo marala ang animi ki tav angkoai luai si susual vo sual pok animi. 


text:
Sikei, rikek luai ina, keve tamami ve keve rinami, keve tasimi, kami matan vap ve keve tungami ki alis imi ane singiria na ki vil punuk a mang matan imi. 


text:
<pb/>Au na man mi arai ani keve kuvkuvulan i katakai i visvis kilapo aulitai ani Ierusalem, mila nas ta taun kala angasungai asi goeng ania. 


text:
Si taun ang, ria kipo ago e Iudaia kapo ro ki sip taun a keve mulang, na ria kipo ago nei rina ki soung suai, na ria kipo ago e komo ki ago ta palak an. 


text:
Pua ta ri aina vinga na riria kipo atutus popo si taun ang! Using ka tavirimok luai a keve mamaiten kuli rina na marala kitmat ka meng a matan vap ke. 


text:
Mang matan ki puka si samele i daung, na mang matan ki tak iria taun a mamain ta palpal vap aongos na kian ago si vilvil akui singiria. Na ri vap i ngising ki saksakai e Ierusalem tung si kakaria ta kun taun i maramarak kan kun kamus. Serei pok si igenen i pukun 


text:
<pb/>Na keve akanangai ki serei mete makarap, ulen na mamain ta kalto. Na e kuli rina a mamain ta palpal vap ki vinga urui na ki angpipisuai si pungas i to tavirimok luai nei laman. 


text:
Ri vap ki nagat ta leng lava luai using a keve bil ang kipo serei kuli rina, using a keve kitmat i metekuku ka mimo. 


text:
Na si taun ang ki arai ani <n>igenen i pukun ka serei nei kuku</n> ta kitmat na maumausan tavirimok. 


text:
Io, man a keve nem ke ki tutapongai serei, mi tadut na mi tapuk sarak using a taun i samui apok ang animi kala angasungai.” Luk malangas le si iei 


text:
<pb/>Na kala alis iria ta kankanuai i mengen asukang ke. “Mi tere ta ri suke kuvul ve mamain ta ei aongos. 


text:
Na asukang kapa singimi, man mila arai ani keve nem ke kala serei, mila malangas ta vainagoan si God kala angasungai. 


text:
Napo antok atutuman imi, kana na matan polpolokan i taun ke parik kipa mat suai aino ani keve bil ke kila serei. 


text:
Metekuku na kuli rina ka tamus suai, sikei kag mengen parik kapa angkoai luai si tamus. Mi uli ago i ararai velai ani sokotuk 


text:
<pb/>Mi aiveven vei nganing a vingami ka maiten si laulauan nio i inum na lomon rikek using ani keve bil i to ke, na asukang a taun ang ka serei ataping imi val liliangus. 


text:
Sikei mi uli ago i ararai velai ani sokotuk asi kami angkoai si sip akipai ani keve bil ang kilapo angasungai asi serei, na ka koi imi asi tung mete igenen i pukun.” 


text:
<pb/>Si taun ke kapo akalkalit nei rina i atailai si keve tenei ias, sikei si keve tenei vong kanpo palak tan ago kuli mulang ang kipo kin ia ta Elaio. 


text:
Na tenei vauk lik ri vap aongos kipo tapasuk na ki palak taun ia nei rina i atailai asi kari an kolongong ania.<pb/>


text:
Na ri ainoinoai si ri katakai i sula na ri vap malangas ani saupai kilapo gusgus selen asi vil punuk ania, using kitapo leng ani ri vap. 


text:
Na kala pasal taun a keve tulava i ri katakai i sula ve kari vap po ararai bat na kianla angmemengenai ta selen asi kana alis suai ania e kungaria. 


text:
Na kala ainak ani seupok ang na kalapo gusgus ta saka pangau an kapo kalakala si alis suai ania e kungaria, man kapo kovek i vap miang. Kita usausa na matan angan i Liuluai 


text:
<pb/>Au na ainoai i taun i saui i tav tol kala serei. Taun ang kapo taun asi raung ani nat i sipsip i Liuluai. 


text:
Asukang a Iesu kala asok ri Petero ve Ioanes ta mengen ke, “Milong pasal na milong an itoitonai ani Liuluai anira asi kara an angan.” 


text:
Na kala antok irilong ta, “Arai, milongan palak nei rina na mangsikei a igenen kapo sunguk kana ese laman ka duai imilong. Milong using ia ane si lu ang ka palak singina, 


text:
na milongan mengen a vo tauk i lu ang asukang ke, ‘Katakai i akalit kata asok asi me sui anim ta nei a palpal lu ang ani ri sokoung ani namem ve kag keve nat i akalit, namem me teng a Liuluai singina.’ 


text:
Ka akalit imilong ta palpal lu lava e pangkul kalapo ago usausa asi ago. E iang milong itoiton ia.” 


text:
Au kilongla pasal na kilonganla sabonai ani keve nem ang val kata mengen irilong tatana. Na kilonganla itoiton a Liuluai. Matan angan si Volava 


text:
na kala antok iria, “Natapo uli lomlomonai alava asi teng ani Liuluai ke kuvul ve nami aino ani naka kui, 


text:
using napo antok imi ta parik napa anguan teng an ania tung si supsupai ina kan serei atutuman si kana vainagoan a God.” 


text:
using napo antok imi ta parik napa anguan inum an si laman i vaen le kana tung si kana vainagoan a God ka serei.” 


text:
Na kala luk a saui, ka posong ro, ka tevek ia na kala alis iria velai ani mengen ke, “Kana na pukun ig, napo alis ia animi. Mi uli angan ania asukang ke asi kami nanauai anig.” 


text:
Na asukang kapa si kavi ang e mung i kari la angan, na kala antok, “Kana na laman ke natala lingai animi tatana, ninia na palatung tanginang si rangai ig. 


text:
Using a igenen i pukun ka puka val lomlomonai ang kalapo matung, sikei ka rikek luai ani vo alis suai ang ania!” 


text:
Na kila sui angpokpokai aniria ta si iria nganing kan abis ia. Anggegelai ta sinsinongan i tavirimok 


text:
Na kala antok iria, “Mamain ta tulava si ri vap i ngising kipo lomon alava kari kitmat asi saupai amadot ani kari vap na kipo posong pok iria ta kipo vap papakangai. 


text:
Sikei nami, parik kapa asukang singimi. Ninia kapo taviri luai imi, ka auak ia ani ka serei val nat lik. Na ninia kapo ainoinoai, ka asukang val asosokai. 


text:
Arai, si vanang kapo taviri luai? Vopo sinong si pata i angan, o asosokai vopo asinong pok? Sa, parik ta nia vopo sinong si pata i angan? Io. Sikei nau napo ago nei liuan imi val asosokai animi. 


text:
asi kami angan na inum si kag pata i angan si kag vainagoan, na mi an sinong lak si keve sinsinong i tulava asi kami saupai ani 12 na patvap i Israel. Petero ka agel suai ani Iesu 


text:
Sikei nau natala sokotuk anim ani kam lomlomon ka ago ta ngau an. Na numai, man kula ulpokai, ku akikitan a keve tasim.” 


text:
Na kala antok ia ta, “Volava, kana napo usausa asi kag auai ve numai si lu i akangbat na si matmat kapa.” 


text:
Na kala antok ta, “Napo antok ua Petero, aino le ani pura ka tirtiriku nganinglak, ku amatan potol a agel ta parik kupa nas iau.” Paus, asisiang na samele 


text:
<pb/>Na kala sui iria, “Si taun nata asok imi kovek i paus na asisiang na pauk i kak, parik mitapa inongos taun a mang bil ingko?” Na kila antok ta, “Io, kapo kovek.” 


text:
Na kala antok iria, “Sikei kana vang, si imi kapo atogon paus, ka luk ia. Asukang kapa si asisiang. Na man a si imi parik kapa atogon samele ipo daung, ka atos ta kana vakup ipo apung na ka samui ta kana samele. 


text:
Using napo antok imi ta mengen ke kitala salik ia anig, kana ki abis apunuk ia ta, <n>Kitala taot kuvul ia ve ri katakai i putuk saupai.</n> Io, kana na mengen ke kita salik ia anig, kalapo serei atapunuk aliu.” 


text:
Na kila antok ia, “Arai Volava, kana na pongua na samele ipo daung.” Na kala antok iria ta, “Kala angkoai!” Sokotuk si Mulang Elaio 


text:
<pb/>Na kala soung na kala paliu ane si Mulang Elaio val kana lau. Na kana keve nat kila auai ve nia. 


text:
asukang ke, “Mamai, man kapo ro singim, ku luk suai ani kavi ke pelek iau. Sikei vubuk ke singig ka ago, sikei ku using kam vubuk.” 


text:
Au, kala tapasuk le si sokotuk na kanla serei pok si keve nat ang kilapo rot using kipo mamakus alava. 


text:
Na kala antok iria, “Mipo rot sa? Mi tapasuk na mi sokotuk, vei atoktokngai ka luk imi.” Alis suai na teng akit ani Iesu 


text:
<pb/>Au, vuk taun ang kapo mengen lak, petau lava kimela pakasang. Na igenen ang Iudas, voiang kapo mangsikei iria 12 na nat ang, katapo pasal aino iria. Na kalapo pataun a Iesu asi kana lulus i angruduai ve nia. 


text:
Sikei Iesu kala sui ia ta, “Au kapo saka bil an Iudas, na kumela lulus i angruduai ve igenen i pukun asi kam alis ania si ri vap?” 


text:
Au na petau vopo auai ang ve nia kila arai ani bil ke kalapo serei na kila antok ia ta, “Volava, kapo ro namem vis iria ta samele ipo daung.” 


text:
Sikei Iesu kala antok ta, “Ka ago na lau ang!” Na kala poro atung pok a talingana i igenen ang na kala to pok. 


text:
Na Iesu kala antok a keve tulava i ri katakai i sula na keve vap po ararai bat nei rina i atailai na keve vap lava aongos nang kita ruduai ia, “Au si napo katakai i tainau na kana mipo ruduai iau ta samele na avam? 


text:
Keve taun natapo ago e matami nei rina i atailai na parik mitapa teng akit iau. Sikei kapo ro, kana kami vuk taun asi saupai ta kitmat i vong.” Petero kata agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Na kila teng akit ia na kila tak akipai ania taun a lu ang si ainoai i katakai i sula, na Petero kapo using avunga. 


text:
Na kila taun a kut nei liuan i omo si lu ang na kilapo sinong aongos na Petero kapa kapo sinong ve ria. 


text:
Na mangsikei a kavulik asosokai kala arai ania sipo sinong mete ureurek i kut. Na kala tun akit ia na kala antok, “Kana na igenen ke katapo auai ve nia.” 


text:
E mung lik palau na mangsikei kala arai ania na kala antok, “Numai kapa na mangsikei iria.” Sikei Petero kala ngenget ta, “Iuang, nau parik!” 


text:
Au, e mung i vuk pangau vunga lik kala liu na mangsikei kala mengen amadot ta, “Tutuman luai igenen ke katapo auai ve nia, using kapo igenen i Galilaia.” 


text:
Na Petero kala antok ta, “Iuang, parik napa nas a bil ang kupo mengen tatana!” Na si vuk taun ang palau katapo mengen, pura kala tirtiriku. 


text:
Na Volava kala taval na kala gelep akorong taun a Petero, na Petero kala lomlomonai ani mengen ang Volava kata kin ia singina ta, “Aino le ani pura ka tirtiriku nganinglak, ku amatan potol a agel suai anig.” 


text:
<pb/>Au kala tangat na Kuvkuvulan Lava i keve ainoinoai si ri vap kimela kivung, riria na keve tulava si ri katakai i sula ve keve vap malangas ani saupai. Au, kila tak a Iesu asi kana me tung e mataria na kila antok ia, 


text:
“Au, man numai a igenen i akanangai ke ta God, ku mengen amalangas imem.” Na kala antok iria ta, “Man napo mengen imi asukang, mipo tav lomlomon. 


text:
Na riria aongos kila sui ia ta, “Au sa, kupo mengen kana ta numai a nat i God, ingko?” Na kala antok iria ta, “Io, nau palau.” 


text:
Na kila antok ta, “Kalapo kovek luai i mang mengen tarapo inongos taun ia asi kara saupai ania, using tarala longong ia e nguruna akorong.”<pb/>


text:
Na kianlapo kin dongai ania asukang ke, “Namemtala sabonai ta igenen ke kapo ausingai alok ani kamem vap, na kapo tubat iria asi kari ago ta samui takis an ane si Kaisar. Na kata kun posong pok kapa ania ta ninia na igenen i akanangai ta God, asukang val tulava.” 


text:
Au, Pilato kala sui ia ta, “Au, numai a tulava si ri Iudaia?” Na kala polpol ia ta, “Numai kupo kin ia.” 


text:
Au na Pilato kala antok a keve tulava i ri katakai i sula ve petau lava aongos ang ta, “Parik napa sabonai ta oring asi poso arikek ani igenen ke singina.” 


text:
Sikei kila anguan mengen akitmat an ta, “Igenen ke kapo vil apisu ri vap ta kana akalkalit e palpal Iudaia aongos, tutapong le Galilaia na ane ke.” Iesu mete Erodes 


text:
Na kila antok ta io kapo igenen i palpal ang voiang a Erodes kapo saupai ania, na si pangau ke katapo ago e Ierusalem. Au, asukang a kala asok iria ta ki tak aliu ia ane si Erodes. 


text:
Au, Erodes kala maramarak luai si arai ani Iesu. Taun lava kata lapo uli buk asi kana arai ania using katapo uli longong ani akus ina, na katapo uli atu mata asi kana arai lak ani mang keve akanangai asi kana abis ania e matana. 


text:
Na keve tulava i ri katakai i sula ve keve vap malangas ani saupai kitapo tung e iang na kipo aunai mengen arikek alava ania. 


text:
Au, Erodes kuvul ve kana keve katakai i visvis kila abis a mang keve lau i mirik na i kurek ania. Na kila alak ia ta maus miminaungan le na kila asok pok ia ane si Pilato. 


text:
Le si taun ang vanang na Erodes ve Pilato kilonglapo angtunganan aro. Using aino katapo atogon a angmarmaralai nei liuan irilong. Asok si vil punuk ani Iesu 


text:
<pb/>Au, Pilato kala songo akuvul a keve tulava si ri katakai i sula na keve ainoinoai na ri vap aongos 


text:
na kala mengen iria asukang ke, “Mita mela serei ta igenen ke na mipo antok iau ta kapo asum ri vap asi kari visvis misagai. Au, mi longong aro! Lenginang natala sui aro luai ania e matami na nala sabonai ta kapo kovek i oring asi poso arikek ania singina val kami keve tupang. 


text:
Kapo kovek. Au na Erodes kapa parik katapa kun sabonai ta ring bil lik, using katala asok pok ia ane singimem. Mi longong! Kapo kovek i mangsikei a lau kata abis ia angkoai ani ka mat singina. 


text:
Nang katapo mangsikei a igenen voiang kita alakai ania nei lu i akang bat marai mangsikei a visvis misagai e nei rina lava na kata daung. 


text:
Au na kala vapotol i antok aniria ta, “Marai sa? Saka rikek an akorong kata abis ia? Parik napa sabonai ta rikek asi kana mat singina. Asukang na naka amiming tapai ania na naka akala ia.” 


text:
Sikei kipo mengen alava luai na kipo songosongo akit ta atakuk ia kuli ngakputuk, na kari songosongo kala auak suai ani keve mengen aongos. 


text:
Na kala akala suai ani igenen i kari la pilak ang, nang kapo ago nei akang bat marai visvis misagai na daung. Sikei Iesu, kala alis ia e kungaria asukang val kari vubuk. Atakuk ani Iesu kuli ngakputuk 


text:
<pb/>Na kila tak a Iesu akipai na kianla arai ani mangsikei a igenen, Simon le Kurene, katapo palak ane nei rina. Na kila teng akit ia na kila agon a ngakputuk e kuluna asi kana asalak using ani Iesu. 


text:
Sikei Iesu kala taval talang pok iria na kala antok, “Ri aina i Ierusalem, mi ago ta tangis an anig, mi tangis pok vang imi na kami inatus kapa. 


text:
Using a taun kitmat ka serei na kila antok, ‘Ri aina ngolo, kapo roron aniria. Riria parik kitapa ingus lak na parik kitapa atutus ri nat popo!’ 


text:
Na si taun ang <n>ki antok a keve mulang ta mi uak kulumem, na ki antok a keve putput ta mi apung imem.</n> 


text:
Using man a ri vap kipo abis a keve lau asukang ke si taun a ei kapo matak, saka bil an si taun kala magang?” 


text:
<pb/>Na kila tak a mang pongua na igenen kuvul ve nia. Rilong aongos kilongta abis a rikek asi an atakuk anirilong. 


text:
Au, kianla serei si vuk oring ang kipo kin ia ta vangang kumut. Na e iang kila atakuk ia, kuvul ve ngono vo bil arikek ang, sikei e palso na mang anu e palkais ina. 


text:
Na Iesu kala antok, “Mamai, ku lomon suai ani kari lau rikek, using parik kipa nas ta sa kipo abis ia.” Na kila gulang angkasai asi arai ta ki saka pagal an ani kana maus. 


text:
Ri vap kipo tung na kipo tere na keve tulava kapa kipo apupuak ia ta mengen asukang ke, “Katala asapang a mang vap. Kapo ro ka asapang pok ia man ninia na igenen i akanangai ke ta God, igenen i kana songo.” 


text:
Na kita atung a mangsikei a salsalik e pangkul ina asukang ke, “Kana ninia na tulava si ri Iudaia.” 


text:
<pb/>Na mangsikei i ngono vo bil arikek ang katapo takuk e iang kala aunai posong arikek alava ania na kala antok, “Sa, parik ta numai a igenen i akanangai ta God? Au, ku asapang pok ua na namemlong kapa!” 


text:
Sikei mang anu ang kala tatapokai ania na kala antok ia, “Sa, parik kupa leng ani God? Using numai kapa kupo kun ago si sikei palau a mamaiten ke. 


text:
Karung vilvil akui kapo korong, using a sa tarungta abis ia. Sikei a igenen ke parik katapa abis ta mangsikei a rikek.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Napo mengen atutuman luai anim, nganinglak ku an ago ve nau e rina roron i ausai.” Iesu kala mat 


text:
<pb/>Vuk taun ke katapo mang ias lava, sikei vong kala pakut a kuli rina aongos tung si kalapo ngelik aliu. 


text:
Na Iesu kala songosongo alava luai, “Mamai, <n>napo alis a malanganto ig nei ngono kungam.”</n> E mung i kana posong ani mengen ang, na kala kamus ta aus. 


text:
Na ainoinoai i ri katakai i visvis kala arai ani bil ke na kala alatun a God asukang ke, “Tutuman luai, igenen ke katapo igenen korong!” 


text:
Na petau aongos ipo ago ang e iang si kalkalum ta bil ke, taun kila arai ani sa kata serei, kilapo nak a kangiria na kilapo pasal pok. 


text:
Sikei riria kitapo nas ia, kuvul ve keve aina ang kitapo auai ve nia le Galilaia, kitapo tung e ring vunga na kipo tere ta keve bil ke. Mo ani Iesu 


text:
<pb/>Au mangsikei a igenen kana asan ta Iosep na kapo mangsikei i Kuvkuvulan Lava, sikei kapo igenen ro na kana lau kapo uli korong, 


text:
parik katapa ainak ani kari lomlomonai na lau ang kitapo abis ia. Kapo igenen i Arimataia, mang rina si ri Iudaia. Na kapo atu mata ta kana vainagoan a God. 


text:
Na kala kopos asiang ia na kala pakut ia ta vakup roron luai na kanla amatung ia nei mangsikei a mata kita se ia nei bang, parik lak kitapa amatung matmat neina. 


text:
Na keve aina ang kita auai ve Iesu le Galilaia, kila pasal using a Iosep na kianla arai ani mata ang na keve avibisan i amatung ani matmat ang. 


text:
Au, si tangat i taun tanginang e mung i taun i atailai, kila pasal taun a mata ang velai ani keve bil sain ro i kari la itoiton ang anongo. 


text:
Na kilapo pisu si bil ke. Au, si vuk taun ang kipo angtung e iang, mang pongua na igenen kilong mela serei ataping e ngereria. Karilong maus kapo mang ripag luai. 


text:
Na keve aina ang kilapo leng alava luai na kila tuturung. Na ngono igenen ang kilongla antok iria ta, “Marai sa na mimepo gule na igenen kapo to si ring si ri vap mat? 


text:
Parik kapa ago e ke. Katala tapasuk. Mi lomlomonai ani mengen ang kata posong ia singimi si taun katapo ago lak e Galilaia 


text:
ta ki alis a igenen i pukun e kungaria i ri vap rikek na ki vil amat ia kuli ngakputuk na si vapotol i taun ka tapasuk pok.” 


text:
Na kila papelek a mata i matmat na kianla mengen amalangas ta keve bil ke si 11 a nat ang kuvul ve keve vap aongos ang ve ria. 


text:
Maria Magdalene, Ioana, Maria rinana i Iakovo na mang matan kapa. Keve aina ke vang kana kita mengen a keve aposel ta mengen ang. 


text:
Sikei Petero kala tapasuk na kala sang ane si mata i matmat. Kanla ilongai na kala arai ani keve vakup kipo sinong papalik na kala pasal suai velai ani sugul lava ani bil ke kata serei. Nei selen ane Emaus 


text:
<pb/>Na si taun ang palau, pongua iria kilongta pasal taun a mang rina kana asan ta Emaus, kapo 60 na sitadia le Ierusalem. 


text:
Na kala sui irilong, “Au sa nang milongpo angmemengenai aliu tatana?” Na kilongla tung musik velai norilong kapo makus aongos. 


text:
Na mangsikei irilong kana asan ta Keleopas kala sui ia, “Vei numai nganing kuvpo ring sokoung e Ierusalem na parik kupa malangas ta keve bil kita serei si taun ke?” 


text:
Na kala sui irilong ta, “Saka bil an nang?” Na kilongla antok ia, “Keve bil kita abis ia si Iesu le Nasaret. Ninia katapo mangsikei a katakai i kus amalangas kitmat luai ta kana mengen na kana abis e matana i God na ri vap aongos. 


text:
Keve tulava i ri katakai i sula na kara keve ainoinoai kapa kita alis ia asi kana mat na kila vil amat ia kuli ngakputuk. 


text:
Sikei namemtapo atumata ta ninia vanang kame asapang ri Israel. Na mang anu kapa, kana kala vapotol i taun ani keve bil ke kata serei. 


text:
sikei parik kitapa arai ani matmat ina. Kita serei na kimela antok imem ta kita arai ani mangsikei a ararai i pongua na angelo kilongta antok ta katala to pok. 


text:
Na mang matan imem kila kun pasal ane si mata i matmat na kianla sabonai ani keve bil ang val ri aina kita mengen. Sikei ninia vanang, parik kitapa arai ania.” 


text:
Na kala antok irilong, “Nami na vap vongvong na vingami kapo amomole asi kami lomlomon ta keve bil aongos ang ri katakai i kus amalangas kita kin ia. 


text:
Sa, parik kapa korong a mengen ang ta igenen i akanangai ka nasai ani keve kui ang na ka palak ane si kana sinsinong miminaungan?” 


text:
Au na kala tutapongai le si mengen si Moses na mamain ta katakai i kus amalangas asi kana akalit anirilong ta keve mengen aongos nei salsalik, ania pok. 


text:
<pb/>Na kitol lapo pasal angasungai aliu i rina ang kitolpo pataun ia. Na Iesu kalapo lau pasal luai. 


text:
Sikei kilongla aikut adual ia, “Ku ago ve namemlong using kana kala ngelik. Kalapo angasungai ani vong.” Na kala palak asi kanan ago ve rilong. 


text:
Na kanlapo ago kuvul ve rilong si pata i angan na kala luk a saui, ka posong ro na ka tevek ia na kala alis irilong. 


text:
Na kilonglapo angsusuiai ta, “Au parik a vingarung katapa takaring si taun ang katapo mengen irung e selen na kapo palas irung ta salsalik?” 


text:
Nang palau kilongla tapasuk pok ane Ierusalem. Na kilonganla serei si 11 a nat ang na vap po ago kuvul ang ve ria. 


text:
Na kilongla mengen ta keve bil aongos kata serei e selen na kilong tala arai kinle ania kapa si taun kata tevek a saui. Iesu kata tu aserei si ri nat i akalit 


text:
<pb/>Si taun kilongpo atatai aliu ta bil ke, Iesu akorong kamela tung e liuan iria na kala antok, “Luai ka ago singimi.” 


text:
Mi arai ani ngono kakig na ngono kungag. Nau palau kana! Mimela sigil iau na mime arai. Palapalau parik kapa atogon sin ve tuan, asukang kana mipo arai anig.” 


text:
Na parik lak kipa lomlomon using kipo uruk ve taping. Na kala sui iria, “Mipo atogon pok kana e ke asi angan?” 


text:
<pb/>Na kala antok iria, “Nem ke nata mengen imi tatana si taun natapo ago lak ve nami ta keve mengen aongos kita salik ia anig nei keve salsalik si Moses na si ri katakai i kus amalangas na si keve tatangam kapa, ka serei atutuman.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Kana vang a mengen ke kita salik ia ta igenen i akanangai ka kui na si vapotol i taun ka to pok pelek a matmat. 


text:
Na ki apasa ta asan ina si mamain ta palpal vap aongos tutapongai e Ierusalem ta ki lomon pokai na God ka lomon suai ani kari keve rikek. 


text:
Arai, naka pasal asi kag an asok asiang ani bil ang mamai kata palapalatung dong imi tatana. Sikei mi ago akit nei rina ke tung si mila maus ta kitmat le pangkul.” Iesu kala palak ane pangkul 


text:
<pb/>Na kala songo asoung iria tung e Betania na kala atung alakat a ngono kungana na kala poso atautauia iria. 


text:
<pb/>Abaram kata apolokai ani Isak, na Isak kata apolokai ani Iakov, na Iakov kata apolokai ani ri Iudas ve keve tasina.<pb/> 


text:
Au na Iudas kata apolokai ani ri Pares ve Sara, rinarilong ta Tamar. Au na Pares kata apolokai ani Esron, na Esron kata apolokai ani Aram, 


text:
na Aram kata apolokai ani Aminadav, na Aminadav kata apolokai ani Nason, na Nason kata apolokai ani Salmon,<pb/> 


text:
na Salmon kata apolokai ani Boes, rinana ta Rakav. Na Boes kata apolokai ani Iobet rinana ta Rut. Au na Iobet kata apolokai ani Iesai,<pb/> 


text:
na Iesai kata apolokai ani David nia na tulava. Au na David kata apolokai ani Solomon, rinana ta ri kisngana i Urias.<pb/> 


text:
Au na Solomon kata apolokai ani Roboam, na Roboam kata apolokai ani Abia, na Abia kata apolokai ani Asap,<pb/> 


text:
na Asap kata apolokai ani Iosapat, na Iosapat kata apolokai ani Ioram, na Ioram kata apolokai ani Osias,<pb/> 


text:
na Osias kata apolokai ani Ioatam, na Ioatam kata apolokai ani Akas, na Akas kata apolokai ani Esekias,<pb/> 


text:
na Esekias kata apolokai ani Manases, na Manases kata apolokai ani Amon, na Amon kata apolokai ani Iosias,<pb/> 


text:
<pb/>Au, e mung i kong ato aniria ane Babulon, Iekonias kata apolokai ani Salatiel, na Salatiel kata apolokai ani Sorobabel,<pb/> 


text:
na Sorobabel kata apolokai ani Abiut, na Abiut kata apolokai ani Eliakim, na Eliakim kata apolokai ani Asor,<pb/> 


text:
na Asor kata apolokai ani Sadok, na Sadok kata apolokai ani Akim, na Akim kata apolokai ani Eliut,<pb/> 


text:
na Eliut kata apolokai ani Eleasar, na Eleasar kata apolokai ani Matan, na Matan kata apolokai ani Iakov,<pb/> 


text:
na Iakov kata apolokai ani Iosep, na Iosep kata osongon a Maria, nang kata ingus a Iesu, voiang kipo posong ia ta igenen i akanangai. 


text:
<pb/>Au, asukang na tataot i keve polpolokan le si Abaram tung si David kapo sangauli na puat aongos. Na asukang kapa le si David tung si taun i kong ato aniria ane Babulon kapo sangauli na puat aongos. Na asukang kapa le si taun i kong ato aniria ane Babulon tung si igenen i akanangai kala serei, kapo sangauli na puat aongos. Ingus ani Iesu Karisto 


text:
<pb/>Ingus ani Iesu Karisto kata asukang ke. Rinana ta Maria, na si taun ang kita pala ia ani Iosep na parik lak kilong tapa ago kuvul, kila arai ta kalapo sungsungukan le si kitmat i Malanganto Gogoai. 


text:
Au na Iosep, kana tauan, katapo igenen korong na katapo misag ani ka mamaila na kapo buk ta ka atolongon suai musik lik ania. 


text:
Taun ang a lomlomonai ang katapo ago lak, angelo si Volava kala serei singina nei orodung, na kala antok ia, “Iosep, nat i David, ku ago ta leng an ani osongon ta Maria using kana sungsungukan le si kitmat i Malanganto Gogoai. 


text:
Na ka ingus lak a nat tauan, na ku atuk ia ta Iesu using ninia vanang ka vil ato kana vap pelek kari lau rikek.” 


text:
Io, keve bil ke kata serei si apunuk ani kana mengen a Volava e nguruna i katakai i kus amalangas asukang ke, 


text:
Arai, aina tanginang ang ka sungsungukan lak na ka ingus a nat tauan na ki atuk ia ta Emanuel, supsupai ina ta <n>God ve tara.</n> 


text:
Na Iosep kala tapangun na kala vil ia asukang val angelo si Volava kata antok ia na kala osongon kana aina 


text:
Iesu kita ingus ia e Betilem e palpal Iudaia si taun ang a Erodes katapo tulava singina, na mang keve katakai i malangas le si ring ipo sanglak ta makarap kimela serei e Ierusalem na kila sui, 


text:
“Nei vanang a nat ang kita ingus ia ani ka tulava ani ri Iudaia? Namemtala arai ani kalto i akanangai ania e palpal ipo sanglak ta makarap, na kana namem lapo serei sime soturungai singina.” 


text:
Na tulava ta Erodes kala longong a mengen asukang na kalapo pisu, na ri vap aongos i Ierusalem kapa. 


text:
Kala songo akuvul na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve keve vap malangas ani saupai na kala sui iria ta nei a rina ang ki ingus a Karisto singina. 


text:
<n>Numai, Betilem</n> e palpal roe si Iudas, parik luai kupa <n>liklik ani mamain ta ainoinoai i ri Iudas. Using le singim mangsikei a ainoinoai ka serei, voiang ka aiveven kag mamain ta sipsip, ri Israel.”</n> 


text:
<pb/>Au, Erodes kala songo musik lik na keve igenen malangas ang na kala sui iria ani ka nanas aro ta saka taun an a kalto ang kata serei singina. 


text:
Na kala asok iria ane Betilem ta mengen asukang ke, “Mi pasal na mianla susuiai aroron lik pulakai ta nat ang, na man mila sabonai ania mi antok amalangas pok iau, ani nau kapa nakan kun soturungai singina.” 


text:
Na kila longong kana mengen a tulava na kila pasal. Vuk taun ang kipo pasal, kalto ang, nia palau na kalto ang kita arai ania si ring ipo sanglak ta makarap, kala ainoai aniria ane si ring a popo ang kapo matung singina na kanla sinong akit. 


text:
Na kila riuk lak ane nei lu na kianla arai ani popo kuvul ve rinana ta Maria. Na kila soturungai ane vunep i alatun ania. Na kila eres kari keve asisiang na kila alis ia ta kana keve alilis miminaungan, gol na libanos ve simurna. 


text:
God kata atakun iria nei orodung ta ki ago tan serei pok an si Erodes. Asukang na kila using a mang selen petekai ane rina. Sip ane Aigipto 


text:
<pb/>Au, e mung i kari la pasal tapai, angelo si Volava kala serei si Iosep nei orodung na kala antok ia, “Tadut. Songo na nat ke ve rinana na mitol sip ane Aigipto, na mitol an ago e iang tung si na mengen amalangas pok ua, using a Erodes ka gulegule na nat ke ani ka raung ia.” 


text:
Si tenei vong ang Iosep kala tadut na kala songo na nat ang ve rinana na kitol la tapasuk asi karitol pasal ane Aigipto. 


text:
Na kitol la ago e iang tung si Erodes kala mat. Io, keve bil ke kata serei si apunuk ani kana mengen a Volava e nguruna i katakai i kus amalangas asukang ke, <n>Natala songo suai ani kag nat pelek a Aigipto.</n> Saupai si runguk suai ani ri nat popo 


text:
<pb/>Na Erodes kalapo marala alava using kapo kinle ta keve igenen malangas kitala kapau ia. Na kala asok asi raung suai ani ri nat lik aongos e Betilem na aulitai ania, ria kipo pongua na matas na asiang, using katala nas a taun le si kana nanas ani keve igenen malangas ang. 


text:
Kalinga e Rama kapo tangis, mangsikei kapo raupa. Rakel kapo tangis alava luai using kana inatus. Kapo pat aongos ia na mamakus using kana inatus kitala mat. Papok le Aigipto 


text:
<pb/>Au, Erodes kala mat tapai na angelo si Volava kala serei si Iosep nei orodung e Aigipto na kala antok ia, 


text:
“Tadut. Songo na nat ke ve rinana na mitol pasal pok ane Israel. Using vap po buk raung ang ani nat ke kitala mat.” 


text:
Sikei kanla longong ta Arkelaus kalapo sakol a tamana ta Erodes asukang ta tulava i Iudaia, na kalapo leng ani ago e iang. Na God kala mengen amalangas luai ania nei orodung, asukang na kala pasal luai ane palpal Galilaia. 


text:
Na kitol anla serei na kitol anla ago si mang sikei a rina, kana asan ta Nasaret, si vil apunuk ani mengen ang si ri katakai i kus amalangas asukang ke, “Ki posong ia ta igenen i Nasaret.”<pb/>


text:
Si pangau i taun ang, Ioanes katakai i asing tauia kata serei nei ring varasai palau e Iudaia na kame lapo akuskus asukang ke, 


text:
Kana na igenen ke, Esias kata mengen aino tatana asukang ke, <n>Kalingana i mang igenen kapo songosongo e nei ring varasai palau asukang ke. Mi usausa na selen ani Volava, mi itoiton ta selen korong</n> ania. 


text:
Ioanes katapo alak vakup i ung i kamel, na katapo ngenge ta pauk i vongo, na katapo angan bivo ve murungan i nei uten. 


text:
<pb/>Si taun ang kala arai ani ri Parisaio ve ri Sadukaio sipo pasal taun ania si kana me asing tauia aniria, na kala antok iria ta, “Nami na mamain ta natnat i kene. Si nang kata antok imi si kami sip pelek ani marala vo serei ang? 


text:
Na mi ago ta angmemengenai musik an ta mipo angtivu aro ve Abaram. Using napo antok imi ta God kapo angkoai si luk ani keve iat ke na ka asereiai ani keve tivuna i Abaram tatana! 


text:
Kaput nang kalapo tung usausa si tukul i ei. Keve ei ang vanang parik kipa uai ta uai roron, asi tanga suai dong ani kut. 


text:
Nau napo asing tauia imi ta laman asi akanangai ta mitala ming, sikei nia vopo aimung ig, kapo tavirimok anig, napo tav ro angkoai luai ve asosokai palau vopo sunguk ani pauk i kakina. Nia vanang kame asing tauia imi ta Malanganto Gogoai ve kut ni. 


text:
Kalapo tung usausa asi kana irang suai ani keve katui i kon na kan sinong kuvul nei lu. Sikei ka suluk suai ani mung nei kut vo tav angkoai si mat ang.” Asing tauia ani Iesu 


text:
Sikei Ioanes kapo atokngai si kana atakun ania na kala antok, “Nau vanang, napo ro ani numai asi kam asing tauia anig, au na kana kume lapo serei singig?” 


text:
Na Iesu kala polpol ia, “Lomon suai ania na ka asukang. Kapo ro anirung si abis ania asukang ke si vil apunuk ani mamain ta bil korong aongos.” Au na kala ainak. 


text:
Na e mung i asiang tauia, na Iesu kala kiklak le nei sung na akorong palau metekuku kala tavas na kala arai ani Malanganto i God kapo pasiang asukang val uk na kame lapo gon singina. 


text:
Au Iesu, Malanganto kala ainoai ania ane nei ring varasai palau ani vo petau ang ania kan atokngai ania. 


text:
Na katakai i atoktokngai kala serei singina na kala antok ia, “Man numai a nat i God, ku asok a keve at ke si kari sakol ane si pok.” 


text:
Na kala polpol ia ta, “Kita salik ia ta, <n>Parik kapa angkoai si ri vap ki to ta pok papa, sikei si keve mengen aongos kapo soung le si nguruna i God.”</n> 


text:
Au le na vo petau ang kala songo ia ane nei rina gogoai na kanla atung ia si ring lakat luai kuli rina i atailai, 


text:
na kala antok ia, “Man numai a nat i God, ku akik asiang using kita salik ia ta, <n>Ka asok kana keve angelo taun ua,</n> na <n>ki teng alakat ua ta kungaria vei kakim ka tukai si at.”</n> 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Kitala kun salik kapa ta, <n>Ku ago ta atoktokngai ani Volava kam God.”</n> 


text:
Au, vo petau ang ania kala songo alak ia kuli mulang lakat luai na kanla akalit ia ta mamain ta vainagoan aongos i kuli rina na miminaungan ina, 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Pasal suai anig, Satan! Using kitala salik ia ta, <n>Ku soturungai si Volava kam God, na</n> nia papalik <n>ku abis ania.”</n> 


text:
Na kala aingingik pelek a Nasara asi kana me ago e Kaparnaum, nang kapo ago ngere laman tatapulitai si ngono palpal ke Sabulon ve Neptalim 


text:
Palpal Sabulon na palpal Napitali, e ngere laman, si mang palpal i Iordanes, Galilaia si ri vap i ngising. 


text:
Ri vap ago nei vong kitala arai ani malangas laba. Malangas kalapo tapading si vap ang kipo ago si palpal i mat. 


text:
<pb/>Le si taun ang Iesu kalapo akuskus asukang ke, “Mi lomon pokai, using a vainagoan i metekuku kalapo angasungai.” Songo ani puat a katakai i maiak 


text:
<pb/>Taun katapo pasal aliu e ngere laman tatapulitai ang e Galilaia, na kala arai ani mang ngono angtasimal, ri Simon, kipo kin ia ta Petero, ve tasina ta Andereas. Kilongtapo so ta uvene nei laman, using kilongtapo katakai i maiak. 


text:
Au, kala paliu aliu le iang na kala arai ani mang ngono angtasimal, ri Iakovo ve tasina ta Ioanes, tamarilong ta Sebedaio. Kitol tapo itoiton karitol uvene ve tamarilong kuli vul. Au, kala arai anirilong na kala songo irilong. 


text:
Nang palau kilongla papelek na tamarilong kuli vul na kilongla using ia. Iesu kata vil ato na vap miang 


text:
<pb/>Au, kala pasal aongos a Galilaia na kapo akuskus nei kari keve lu i kivung. Katapo akus ta akus ro i vainagoan. Na kapo vilvil ato na mamain ta malepen anglok si ri vap. 


text:
Na akus ina kala sang aongos a Suria na ri vap kipo serei singina ta kari mamain ta malepen, riria kipo maiten si ri kui lava, na riria kipo sangan ta ingua, na ri go, na ri soles kapa, na kapo vil ato aongos iria. 


text:
Na vap duk luai le Galilaia, na Dekapolis, na Ierusalem, na Iudaia na mang palpal kapa i Iordanes, riria aongos kilapo using ia.<pb/>


text:
Si taun kala arai ani petau lava ang, kala kiklak ane kuli put na kalapo sinong. Na kana keve nat i akalit kimela serei singina 


text:
Uruk kakami si man ri vap ki mengen arikek animi, na ki vil akui imi na ki kapau ta poisan a sa rikek animi marai ig. 


text:
Mi uruk na mi uruk alava, using kami seupok laba kapo ago e metekuku. Using ninia palau kana si selen ke kita kun vil akui ani keve katakai i kus amalangas aino animi. Makasim ve malangas 


text:
<pb/>Nami na makasim i kuli rina. Sikei si man a makasim kala kovek na namin ina, ki saka vil anaminan an pok ania? Kalapo kovek i mang roron ina, si asuai palau ania ane komo na ri vap kian saksak meng ia. 


text:
Parik tarapa asusuk a lam asi amunai ania nei avubus, parik. Tarapo atung ia si kana ring akorong, ani ka mang aongos ri vap nei lu. 


text:
Asukang palau nami, mi kun mang amalangas e mataria i ri vap ani ki arai ani kami keve abis ro na ki alatun a tamami e metekuku. Atapunukai ani saupai si God 


text:
<pb/>Mi ago ta lomon an ania ta natame serei asi kag me akamusai suai ani keve mengen i nei saupai na ri katakai i kus amalangas, parik. Parik nata mepa serei asi akamusai aniria parik. Sikei asi kag me vil apunuk aniria. 


text:
Io, napo antok atutuman imi. Tung si metekuku ve kuli rina kilong pasal suai, ka kovek ta mang sikei a vuk salsalik lik ka tamus le si keve saupai, tung si kian vil korong aongos a sa kipo mengen tatana. 


text:
Asukang na si man a si ka putuk a mangsikei a saupai lik luai na ka akalit a mang matan si kari using ania, ki kin ia ta anu lik luai nei vainagoan i metekuku. Sikei man a si kapo abis using iria na kapo akalit tataria, ki kin ia ta anu tavirimok nei vainagoan i metekuku. 


text:
Io, napo antok imi ta si man kami keve lau korong parik kapa roron ani keve lau ang si ri Parisaio ve ri vap malangas ani saupai voiang kipo sekpat ta kipo lau roron, parik mipa angkoai asi palak nei vainagoan i metekuku. Mengen i angtunganan 


text:
<pb/>Mipo malangas ta kitala antok ri vap aino ta, <n>Ku ago ta daung an,</n> na si kapo daung kan tung si saupai. 


text:
Sikei nau napo antok imi ta si kapo marala na tungana kan kun tung mete saupai. Na si kapo kin a tungana ta vangang gulgul, kan kun tung mete saupai kitmat luai. Na si kapo kin ta, ‘Numai a tanio,’ kapo togon rikek angkoai sian siang nei kut lava i saupai. 


text:
Asukang na si man kupo serei velai ani alilis si pata ipo sula, na kula lomlomonai ani kana rikek a tungam ve numai, 


text:
ku lomon suai ani alilis ang e mete pata na kuan vilvil akorong tapai ve tungam le na kume alilis ta kam alilis. 


text:
Vilvil akorong sumasuma na rikek ve kam igenen vopo atung anim si saupai. Vilvil akorong ia si taun ang milongpo paliu lak nei selen vei kanla agon ua e kungana i vo saupai na nia kanla agon ua e kungana i vo aiveven vilvil akui na kanla alakai anim nei lu i akangbat. 


text:
Napa antok atutuman ua ta parik luai kupa angkoai si soung le iang, tung si kula samui suai luai ani akamusai luai i vuk kope lik. Mengen i osongon 


text:
Sikei nau napo antok imi ta si kapo lomlomonai musik ani mangsikei a aina, lenginang kalapo putuk osongon e nei pakangat ina. 


text:
Au na man a palso i matam katala vil ua si uak si lau rikek, ku ruvel suai ania na ku asuai akipai ania, using kapo ro ani palpal im ka puka ani pukun im aongos ki asuai ania nei kut lava i saupai. 


text:
Na si man a palso i kungam kala vil ua si uak si lau rikek, ku lamputuk ia na ku asuai akipai ania, using kapo ro ani palpal im ka puka ani pukun im aongos ki asuai ania nei kut lava i saupai. Mengen i kamus ani osongon 


text:
<pb/>Kitala antok kapa ta, <n>Si kapo buk kamus si kana aina ka alis ia ta panbuk i mengen amalangas ta karilong kamus.</n> 


text:
Sikei nau napo antok imi ta man a si katala kamus si kana aina, parik napa mengen kana ta man kata panik aino, e iang kapo vil kana aina ta kanla abis a lau rikek. Na man a si katala osongon ta aina ila asuai ta kana tauan, sukana kapo vil a lau rikek. Mengen i atu vala 


text:
<pb/>Au kapa, mipo malangas ta kitala antok ri vap aino ta, <n>Ku ago ta kapau an si atu vala, ku abis atutuman ia mete Volava.</n> 


text:
Sikei nau napo antok imi ta mi ago luai ta atu vala an serei si mang bil, serei si metekuku ka ago using kapo kana sinsinong a God. 


text:
Na si kuli vunep ka ago using kapo oring ipo agon ani kakina. Na si Ierusalem ka ago using kapo kana rina na tulava tavirimok. 


text:
Na mi ago ta atu vala an serei si vangang imi using parik mipa angkoai si vil aposok vo vil amiting ani mangsikei a ung i patumi. 


text:
Mi antok palau ta io si man kapo io, na parik si man kapo parik. Man mi mengen ta saka vuk mengen an asi vil amaiten ani ngenget ang, sukana kapo serei le si vo rikek ang. Mengen i ngenget ani rikek 


text:
<pb/>Mipo malangas ta kitala antok ta, <n>Luvek a matana man kata luvek a matam, na mul a ngisana man kata mul a ngisam.</n> 


text:
Sikei nau napo antok imi ta mi ago ta vil bat an ani igenen vopo abis lau rikek singim. Si man ka tava ua si palso i asam, ku alis ia ta mang asam na ka tava ia. 


text:
Na si man a mangsikei kapo buk vil akorong ani kam rikek singina ta kam mang siot, ku alis ia ta kam vakup kapa. 


text:
Si man a mangsikei ka sulai anim si pasal ani vuk oring, ku pasal ve nia na vuk uring kapo vunga amatan pongua i kana vubuk. 


text:
Alis a si kapo aikut ua, na ku ago ta ultaliung an si man kipo buk luk tapai singim. Vinga ro taun a tungam 


text:
<pb/>Mipo malangas ta kitala antok ta, <n>Ku vinga ro taun a tungam</n> na ku mirik ani igenen ipo marala anim. 


text:
Sikei nau napo antok imi ta mi vinga ro taun a keve vap ipo marala animi na mi sokotuk aniria kipo vil akui imi, 


text:
ani mi serei a inatus si tamami e metekuku. Mi arai ania. Ninia kapo vil kana makarap na kapo sinang singiria kipo rikek na riria kipo ro. Na kapa, kapo asok na langit ane kuluria kipo korong na riria kipo tav korong. 


text:
Arai, man mipo vinga ro papalik taun a vap ang kipo vinga ro taun imi, mi saka luk an ani seupok? Au sa, keve vap luk takis ke parik kipa vil korong ia? 


text:
Au na man mipo ruduai papalik na tasimi akorong papalik, sa mipo abis ia kapo roron ani mang vap ang? Au sa, ri vap i ngising parik kipa vil korong ia? 


text:
Mi aiveven aro ani mi ago ta abis ani kami laulauan korong e mataria i ri vap asi kari arai animi. Si man asukang, mipo kovek i seupok si tamami e metekuku. 


text:
<pb/>Asukang na man ku alilis ane si ri vap logo, ku ago ta kup an tatana val ri katakai i kapau kipo abis ia nei lu i kivung na nei selen ani ri vap si kari alatun aniria. Napo antok atutuman imi, kitala luk aongos lenginang kari seupok. 


text:
Sikei, si man ku alilis ane si ri vap logo, kam palkais ka ago ta nas ani sa na kam palso kapo abis ia, 


text:
<pb/>Na man mi sokotuk, mi ago ta bil an val ri katakai i kapau. Arai, taun kipo sokotuk kipo tung nei lu i kivung vo nei selen ani ri vap si kari arai aniria. Napo antok atutuman imi. Kitala luk aongos lenginang kari seupok. 


text:
Sikei numai man ku buk sokotuk, ku palak ane nei lu na ku akang a takaman, le na ku sokotuk a tamam voiang parik kupa arai ania. Au na tamam vanang, nia vo arai ang ani keve bil mumun, ka seu ua. 


text:
Man mi sokotuk, mi ago ta uli kin an ani sikei a vuk mengen amatan duk luai miang val ri vap i ngising, using kipo sekpat ani man ki uli posong ania, nginlak ki longong iria. 


text:
Asukang na mi ago ta bil an val ria, using a tamami kapo nas a sa mipo inongos taun ia aino ani mi aikut ia. 


text:
Ku lomon suai ani kamem keve lau rikek, asukang val namem-tala kun lomon suai ani kari keve lau rikek. 


text:
Using man mi lomon suai ani kari rikek io, tamami kapa e metekuku ka kun lomon suai ani kami lau rikek. 


text:
Sikei man parik mipa lomon suai ani kari rikek, tamami kapa parik kapa kun lomon suai ani kami rikek. Mengen i alal 


text:
<pb/>Man mi alal, mi ago ta nau mamakus an val ri katakai i kapau. Riria kipo vil arikek a noria ani ri vap si kari nas ta kipo alal. Napo antok atutuman imi, kitala luk aongos lenginang kari seupok. 


text:
ani ri vap ki ago ta nas an ta kupo alal, sikei tamam papalik voiang parik kupa arai ania, nia ka nas. Au na tamam vanang, nia vo arai ani keve bil mumun, ka seu ua. Tauia roron e metekuku 


text:
<pb/>Mi ago ta asinong an ani kami tauia e ke kuli rina, vei nganing a ros na manmanik kala vil arikek ia. Na vap tainau ki galang alak na kian tainau ia. 


text:
Sikei mi asinong kami tauia e metekuku si rina ang ros na manmanik parik kapa angkoai si vil arikek ania na ri vap tainau parik kipa galang alak na kin tainau ia. 


text:
Arai, man kam atogtogon kapo ago si saka ring an, pakangat im kapa ka kun ago singina. Malangas ani pukun 


text:
Sikei man a matam parik kapa ro, pukun im aongos ka vong. Au e iang vanang ku arai ta man a malangas ang singim kapo vong, vola vong luai akorong! God ve kapkap 


text:
<pb/>Parik kapa angkoai luai ani igenen ka abis ani pongua na volava. Man rilong angtaunai, ka mirik ani sikei na ka buk a mang anu, vo ka buk alava luai ani mang anu na ka misag luai ani mang anu. Parik mipa angkoai si abis ani God ve kapkap kapa.” Taoke velai ani urui 


text:
<pb/>Na kala antok kana keve nat i akalit, “Asukang a napo antok imi ta mi ago ta urui an ani kami to, ta mi angan a sa, na mi inum a sa, na ani pukun imi ta mi kavat ta sa. Sa, kami to parik kapa laba ani pok? Na pukun imi parik kapa laba ani vakup? 


text:
Mi arai ani mamain ta mani nei pangau. Parik kipa sukal na parik kipa kopkopos na parik kipa asinong pok nei lu. Sikei tamami e metekuku kapo li pok iria. Sa, nami parik mipa roron aniria? 


text:
Au, using a sa mipo urui using a vakup ani pukun? Mi arai ani mamain ta purpur nei matang si kari polok. Parik kipa abis. Parik kipa suisui vakup. 


text:
Sikei napo antok imi ta Solomon si kana amaumausan asip parik katapa miminaungan asukang val mang sikei iria. 


text:
God kana kapo amaus a mamain ta uriuri ani ki mang miminaungan ani sikei a taun kudik palau, na ilesvauk ki suluk suai aniria. Au nei vanang? God parik kapa angkoai si kavat animi? Pua, kami lomlomon kapo kudik luai! 


text:
Using a ri vap i ngising kipo gule na keve nem ke. Na tamami e metekuku kapo nas ta mipo inongos taun iria. 


text:
Sikei, ainoai ina mi lomlomon maiten using kana vainagoan na kana lau korong, na keve nem ke takami iria kapa. 


text:
Asukang na mi ago ta urui an ani ilesvauk, using a ilesvauk ka kun urui pok ania. Siksikei a taun kapo kun atogon mamaiten ania akorong.<pb/>


text:
Using si saka selen an mita kiming a tungami, ki kun vil ania kapa singimi, na ki abis singimi angkokoai palau val lau ang mita abis ia. 


text:
Kapo saka ro an man ku antok a tasim ta, ‘Me, name luk suai tapai ani tep ang e matam’ man a vukei lava ang kapo ago e matam? 


text:
Numai a katakai i kapau. Aino ina, ku luk suai ani vukei lava ang e matam akorong, le na kula angkokoai asi arai atapalas si luk suai ani tep ang e matana i tungam. 


text:
Mi ago ta alis ani ri kauvek ve ri vongo ta bil ang kapo daus vo kapo samui lava, vei nganing ki saksak meng ia vo ki tu talang imi na ki tang arikek luai animi. Aikut, gulegule na pirpiring 


text:
Nami na mamain ta katakai i bil arikek, sikei mipo uskorong a lau i alilis ta mamain ta alilis roron si kami inatus. Au sa nang si tamami e metekuku? Ninia parik kapa nas a lau i alilis ani bil roron singiria kipo sokotuk ia? 


text:
Asukang a ninia palau a lau ang mipo buk ani ri vap ki abis ia singimi, mi kun abis ania singiria. E iang milapo abis aro na saupai ve keve mengen ang si ri katakai i kus amalangas. Takaman ngingimai 


text:
<pb/>Mi palak si takaman ngingimai using a takaman ane si puka kapo laba na selen ang kapo papanai na vap miang kipo palak neina. 


text:
Io, takaman ane si to kapo liklik na selen ang kapo ngingimai. Na rukun lik palau kipo sabonai ania. Arai kinle ani iei si uai ina 


text:
<pb/>Mi aiveven aro vei ri katakai i kus amalangas kapau. Kipo serei singimi ta ararai i sipsip, sikei nei vingaria kipo asukang ta kauvek kalat. 


text:
Mi kinle korong iria si uai iria. Sa, tarapo kopos vaen si ei rodotan? Tarapo kopos suke si ei kakaulan? Parik. 


text:
Ei roron parik kapa angkoai si asereiai ani uai rikek. Na ei rikek parik kapa angkoai si asereiai ani uai roron. 


text:
<pb/>Parik ta ri vap aongos voiang kipo songo iau ta ‘Volava, Volava,’ kian palak nei vainagoan e metekuku. Sikei riria papalik kipo usiusing kana vubuk a mamai e metekuku. 


text:
Si taun ang, vap miang ki antok iau, ‘Volava, Volava, namemta kus amalangas si asan im na namemta lu suai ani ri ingua si asan im, na namemta abis a keve bil i vilvil ataping miang si asan im.’ 


text:
Sikei, na antok iria, ‘Parik natapa nas imi, mi pasal suai anig, nami na mamain ta katakai i putuk saupai.’ Ngono kelkelai 


text:
<pb/>Riria kipo longong kag keve mengen kana na kipo abis using ia, kipo asukang val mangsikei a igenen nas kata abis kana lu kuli at. 


text:
Langit kata usen, na molong ka but asiang, na malu kala malu arikek a lu ke, sikei parik katapa tabut using kata akevkevai kuli at. 


text:
Au na riria kipo longong kag keve mengen kana na kipo tav using ia, kipo bil val mangsikei a igenen nio kata abis kana lu kuli kone palau. 


text:
Langit kata usen, na molong ka but asiang, na malu kala malu arikek a lu ang na kala tabut aongos luai.” 


text:
<pb/>Si taun ang a Iesu kala akamusai ani keve mengen ang, petau lava ang kilapo taping ani kana akalkalit, 


text:
using kapo mengen iria val igenen atogon kitmat na parik val kari keve vap malangas ani saupai.<pb/>


text:
Na mang igenen tapak kamela sovusulai singina na kala antok, “Volava, man kupo naung, kupo angkoai si vil adaus anig.” 


text:
Na kala sulai ani kungana na kala teng e pukun ina na kala antok ta, “Io, napo naung. Pukun im kala serei daus vang!” Na akorong palau na pukun tapak ang kala daus. 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Ku ago ta mengen amalangas an ani mangsikei ta bil ke, sikei kuan akalit ta pukun im si katakai i sula ani ka suluk a alilis val kana sausaupai a Moses, ani ri vap asi kari nas ta kulapo daus.” Iesu kata vil ato na asosokai si ainoinoai i petau i visvis 


text:
<pb/>Au na kanla palak nei rina e Kaparnaum, na mangsikei a ainoinoai i petau ipo visvis kamela serei singina na kamela sokotuk ia 


text:
Na ainoinoai ang kala antok, “Volava, napo tav ro angkoai asi songo alak anim ane nei kag lu, sikei ku posong palau na kag asosokai ka to. 


text:
Si vuk taun ang a Iesu kala longong kana mengen, kala taping na kala antok a petau vo using ang ania ta, “Napo antok atutuman imi ta parik lak napa arai ani lomlomon kit asukang ke nei liuan i ri Israel. 


text:
Napo antok imi ta vap miang ki serei le si keve palpal miang i kuli rina na kime sinong si matan angan ve Abaram, Isak na Iakov si vainagoan e metekuku. 


text:
Sikei riria akorong i vainagoan ang ki asuai aniria ane komo ane nei vong miting luai na kian tangis velai ngut ngisa.” 


text:
Au na kala antok na vo ainoinoai ang ta, “Ku pasal na ka asukang palau anim val kutala lomlomon.” Na si vuk taun ang palau kana asosokai kala to. Iesu kata vil ato na vap miang 


text:
<pb/>Na Iesu kanla palak nei lu si Petero na kanla arai ani omona i Petero sipo matung malepen ta mulak. 


text:
Ngelik i taun ang, kime lapo serei singina ta vap miang ingua katapo aol iria. Na kame lapo kirikai suai ani keve ingua ang ta vuk mengen lik palau. Na kapo vil ato aongos iria kitapo malepen. 


text:
Nang asi vil apunuk ani mengen ang si Esias katakai i kus amalangas ta, <n>Ninia akorong kata sunguk kara keve ngau na kata asalak kara keve malepen.</n> Marai i usiusing ani Iesu 


text:
Au na mangsikei a igenen malangas ani saupai kamela antok ta, “Katakai i akalit, nau naka auai ve numai si saka oring an ku pasal ia.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Ri kauvek kei kipo atogon kari mata na ri mani i nei pangau kipo atogon ting, sikei igenen i pukun kapo kovek ta ring asi aoros ani patuna.” 


text:
Na kana mang nat i akalit kala antok ia, “Volava, ku naol suai tapai anig na nakan mo tapai ani mamai.” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Ku using iau. Atalipai ani ri vap mat na ki mo kari keve matmat.” Kitmat i rai kala luai 


text:
Na kala sui iria ta, “Marai sa na mipo leng? Nami na vap lomlomon kudik.” Na kala tadut na kala atakun a malu ve to asi karilong kamus, na luai lava kala pitik. 


text:
Na keve nat ang kilapo sugul luai, na kilapo sui ta, “Au si saka igenen an kana na malu ve to kipo kun longong korong ania?” Iesu kata vil ato na ngono igenen sangan ta ingua 


text:
<pb/>Na kanla serei e mang palpal, si palpal ang si ri Gadareno. Na pongua na igenen sangan ta ingua kilongmela duai ia le nei gom. Kilongtapo aunai i kei alava. Asukang na katapo kovek ta igenen katapo pasal korong a ring ang. 


text:
Au, kilong mela songosongo ta, “Nat i God, kupo serei asi kam me ve vil sa animem! Sa, kula serei aino ani taun i atung asi me vil akui animem?” 


text:
au na keve ingua ang kila sokotuk ia ta, “Man ku asok suai animem, ku asok imem na namem palak si takaman vongo suke.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Pasal!” Au kila soung na kianla aol a keve vongo ang. Au na takaman vongo aongos ang kila doso asiang taun a ring karkadapan na kianla lus mat nei laman. 


text:
Na vap po aiveven vongo ang kila sip, na kianla serei e nei rina na kila atatai ta keve bil aongos ke, na sa kata serei si ngono vo sangan ta ingua ang. 


text:
Au na nei rina aongos ang kimela soung si me arai ani Iesu. Taun kila arai ania kimela sokotuk ia asi kana pasal pelek suai ani kari palpal.<pb/>


text:
Na mang vap kimela serei singina ta mang igenen soles na kapo oros kuli kana pata. Si taun a Iesu kala arai kinle ani kari lomlomon kala antok a igenen soles ang ta, “Ku maramarak, kag nat, kam keve lau rikek, nala lomon suai ania.” 


text:
Na Iesu kala nas kari lomlomonai na kala antok, “Marai sa mipo atogon a lomlomonai rikek nei vingami? 


text:
Sikei, asi kami nas vang ta igenen i pukun kapo atogon kitmat kuli rina si kana lomon suai ani rikek.” Le na kala antok na igenen soles ang ta, “Tadut na ku sunguk le kam pata na ku pasal ane rina.” 


text:
Na petau lava aongos e iang kila arai ani bil ke, na kilapo leng na kilapo alatun a God using kapo ali kitmat asukang ke ane si igenen ke. Songo ani Mataio 


text:
<pb/>Au, taun a Iesu kala pasal pelek a ring ang kala arai ani mang igenen kana asan ta Mataio kapo sinong nei lu ipo luk takis. Na kala antok ia, “Me, using iau.” Na kala tadut na kala using ia. 


text:
Na kanlapo angan nei lu, na petau duk, vap po luk takis na mamain ta katakai i bil arikek kimela sinong kuvul ve Iesu na kana keve nat i akalit. 


text:
Na ri Parisaio kila arai ani oring ang na kila sui kana keve nat i akalit ta, “Marai sa na kami katakai i akalit kapo angan kuvul ve ri vap luk takis na ri vap bil arikek?” 


text:
Sikei kala longong iria na kala antok, “Vap po to aro parik kipa inongos taun a katakai i vilvil ato, sikei ri malepen vang kipo inongos taun ia. 


text:
Mi pasal na mian nas le na supsupai i vuk mengen ke, <n>Napo buk arai ani ngorem, parik ta alilis.</n> Using parik natapa serei asi me songo ani vap korong, sikei ri katakai i bil arikek.” Laulauan i alal 


text:
<pb/>Keve nat i akalit si Ioanes kimela serei singina na kila sui ia ta, “Marai sa na namem ve ri Parisaio namempo alal, na kam keve nat i akalit parik?” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Sa nang? Mipo buk atakun ani keve tungana i votauk i pagamau ani ki ago ta urukan mamakus si taun kipo ago kuvul ve nia? Ka atogon a taun iles lak na kila luk suai ani vo tauk i pagamau pelek a keve tungana. Taun ang vanang ki mal lak. 


text:
Kapo tav angkoai si tara suisui alak ani vuk vakup tanginang si maus kavang. Man asukang, vuk vakup tanginang ang ka ding pok a maus ang na ka vil alava pok na tading ang. 


text:
Na kapo tav angkoai kapa si tara lingai ani vaen tanginang si pauk kavang, vei pauk ang ka tading. Sukana na vaen kala vekai asip na pauk ang kapa kala rikek. Sikei, vaen tanginang vanang kapo ro si pauk tanginang, ani rilong aongos kilong uli ro.” Kavulik mat na aina malepen 


text:
<pb/>Si taun ang kapo mengen lak iria, mangsikei a ainoinoai kamela palak na kala sovusulai e matana na kala antok, “Kag kavulik katala tapikon. Sikei kume na kuan amatung a kungam singina asi kana to pok.” 


text:
Na mangsikei a aina katapo uli kui ta tongmasik asukang ta 12 na matas aongos, na kala gingging kolotai alak ania na kanla sigil a su i kana vakup. 


text:
Sikei Iesu kala ulpokai na kala arai ania na kala antok, “Ku uruk, kag kavulik. Kam lomlomon kala vil ato pok ua.” Nang palau na aina ang kala to pok. 


text:
na kala antok ta, “Mi pasal suai, using a kavulik ke parik kapa mat, kapo rot palau.” Na kila los ia. 


text:
Na petau ang kila soung ane komo, na kala palak na kanla teng a kungana. Na kavulik ang kala tadut. 


text:
<pb/>Au, Iesu kala pasal aliu le iang na mang ngono igenen mata ba kilongla tadut using ia, na kilongpo songosongo alava, “Nat i David, ku ngorem imemlong.” 


text:
Na kanla riuk lak mete lu na ngono ba ke kilongla pataun ia. Na Iesu kala sui irilong ta, “Milongpo lomlomon ta napo angkoai si vil korong ani nem ke?” Na kilongla antok ia ta, “Io, Volava.” 


text:
Na kilongla mata arai aro pok. Na Iesu kala sokotakun akit irilong ta, “Mi aiveven akit ta ka ago ta mangsikei ka nas a nem ke!” 


text:
Sikei kilongla pasal na kilong anla akuskus pulakai tatana nei palpal aongos ang. Igenen tapo kala mengen korong 


text:
<pb/>Au, kila pasal suai na mang vap kimela serei singina ta mang igenen sangan ta ingua na parik kapa angkoai si mengen. 


text:
Na Iesu kala kirikai suai ani ingua ang na igenen ang kalapo mengen korong. Na petau ang kilapo taping na kila antok, “Kapo kovek lak i bil asukang ke namemta arai ania nei liuan i ri Israel.” 


text:
Na ri Parisaio kilapo antok ta, “Kapo luk kitmat le si ainoinoai i ri ingua si kana lu suai aniria.” Kana ngorem a Iesu 


text:
<pb/>Na Iesu kala pasal aongos nei liuan i keve rina lava na keve rina lik, na kapo akalkalit nei kari keve lu i kivung na kapo akus ta akus ro i vainagoan na kapo vil ato na ri vap pelek kari keve maiten na malepen anglok aongos. 


text:
Taun kalapo arai ani petau lava, kalapo ngorem iria using kitapo makatis na kipo kovek i papakangai, asukang ta ri sipsip kovek i vo aiveven aniria. 


text:
Au na kala antok kana keve nat i akalit ta, “Uai i nei matang kalapo duk, sikei kipo men lik palau a vap si kopos ania. 


text:
Na kala songo asung kana 12 na nat i akalit na kala alis iria ta kitmat asi kirikai ani ri malanganto rikek, na si vilvil ato ani ri vap pelek a mamain ta mamaiten na malepen anglok aongos. 


text:
Kana na keve asan i 12 na aposel ang. Ainoai ina, Simon, nang kana mang asan ta Petero, na tasina ta Andereas, ri Iakovo ve Ioanes, ngono nat ke si Sebedaio, 


text:
na Simon, mangsikei i ri Kananaio, na Iudas Iskariot vopo alis suai ania asi kana mat. Iesu kata asok a keve nat asi kari an abis 


text:
<pb/>Io, 12 nat ke, Iesu kata asok iria kuvul velai ani atatai ke, “Mi an ago ta pasal an ane nei liuan i ri vap i ngising na mi ago ta an palak an nei keve rina si ri Samareia. 


text:
Mi vil ato ri malepen, mi tak atadut ri mat, mi vil adaus ri tapak, mi kirikai ani ri ingua. Parik mitapa samui, asukang na mi kun alis palau tav luk samui. 


text:
Tepe ani pasal ke ka ago, pongua na siot ka ago, pauk i kak ka ago, kipa ka ago, using a igenen abis, kapo ro ka luk kana seupok i abis. 


text:
Saka rina lava an vo rina lik mipo serei singina, mi gule ta igenen kapo ro na mian ago tung si taun ang mi papelek pok a rina ang singina. 


text:
Si man kipo ro angkoai si luk ani kami poso amarip, kapo ro ki luk ia. Sikei si man a nei lu ang parik kitapa ro animi, mi luk pok kami poso amarip. 


text:
Man a ri si ki tav ainak animi, na kipo misag ani longong ani kami mengen, mi tipngai suai ani kaponpon e kakimi si taun mila pasal suai ani lu ang vo rina ang. 


text:
Napo antok atutuman imi ta si taun e mung ka pen roron lik ani ri Sodoma ve Gomora, sikei ri vap i rina ang ki sikei a rikek luai an. Mamain ta vilvil akui ki serei 


text:
<pb/>Arai, napo asok imi asukang ta keve sipsip nei liuan i ri kauvek kalat. Asukang na mi uli alpok aro luai na mi uli daus luai. 


text:
Mi aiveven si ri vap, using ki teng akit imi lak taun a saupai, na ki sasaup imi nei kari keve lu i kivung. 


text:
Ki tak imi taun a keve ainoinoai na keve tulava marai ig, asi kami akuskus amalangas e mataria na e mataria i ri vap i ngising. 


text:
Man kila alis suai animi e kungaria, mi ago ta urui an ta mian saka mengen vo ngenget an, using a mengen asi kami mengen, mi luk ia si vuk taun ang. 


text:
Igenen ka alis suai ani tasina asi an raung ania. Inatus kapa ki puka si tamaria si lau ke, na ri tamaria ve rinaria kapa, ki kun mat si kari inatus. 


text:
Na ri vap aongos ki mirik animi marai asan ig. Sikei man a si ka tung akit tung si akamusai ina, ka sapang. 


text:
Si man ki vil akui imi si mang rina, mi sip ane si mang rina. Napo antok atutuman imi ta parik mipa akamusai ani keve rina aongos i Israel aino ani igenen i pukun ka serei pok. 


text:
<pb/>Ri nat i akalit parik kipa tavirimok ani kari katakai i akalit. Na asosokai kapa parik kapa tavirimok ani kana ainoinoai. 


text:
Nat i akalit ka kuvul palau ve kana katakai i akalit na asosokai ve kana ainoinoai. Au man kitala kin na ainoinoai i lu ta Belsebul, marai sa na kime kun angarimai animi? Mi lolokovo ani God papalik 


text:
<pb/>E iang mi ago ta leng an aniria, using kapo kovek i bil katapo ago nei apupung, ki tav tavas ania. Vo bil katapo mumun, ka tav serei e ring malangas. 


text:
Sa napo antok imi e ring vong, mi mengen amalangas tatana e mete malangas. Saka mengen an kitapo angtutulibotai tatana, mi songosongo tatana e ring malangas nei rina. 


text:
Mi ago ta leng an aniria kipo raung a pukun palau na parik kipa raung korong na malanganto. Sikei mi leng vang ani vo raung ang ani pukun ve malanganto aongos nei kut lava i saupai. 


text:
Arai ani ri tuv. Kipo samui iria ta kapkap lik luai palau. Na parik ta mangsikei iria kapo angkoai si uak ane vunep si man a tamami parik kapa ainak. 


text:
Asukang na mi ago ta leng an. Nami mipo marmarai lava luai ani mamain ta tuv duk. Amalangas ta Iesu e mataria i ri vap 


text:
<pb/>Riria kipo atitipas tatag e mataria i ri vap, asukang nau kapa naka kun atitipas tataria e matana i mamai e metekuku. 


text:
Sikei, ninia kapo agel suai anig e mataria i ri vap, nau kapa na kun agel suai ania e matana i mamai e metekuku. Marip parik, sikei samele 


text:
<pb/>Ago ta lomon an ania ta natame serei asi me asinong ani luai kuli rina, parik. Nata serei ani nala alis samele. 


text:
Kag serei ka vil a <n>ri angtama ta ki tapagal angtaliungai, ri angnanan, na ri angomonan kapa. Mang anu ka marala na mang anu.</n> 


text:
Si kapo lomon alava na tamana ve rinana anig, parik kapa roron angkoai anig. Na si kapo lomon alava kana nat vo kavulik, parik kapa roron angkoai anig. 


text:
Si kapo songo alak na katakai i kus amalangas taun ia, using kapo katakai i kus amalangas, ka luk a seupok i kus amalangas, nang palau. Na si kapo songo alak na igenen korong taun ia using kapo igenen korong, ka luk a seupok i igenen korong, nang palau. 


text:
Au sikei, si kapo alis ta men laman livus si mangsikei i vap mailik vopo using ke anig, napo antok atutuman imi ta parik kapa angkoai si ngaudap ani kana seupok.”<pb/>


text:
E mung i Iesu kala kamus ta atatai ani kana 12 na nat i akalit, kala pasal le iang ane nei kari keve rina asi kanan vil akalit na kan akuskus. Susui si Ioanes katakai i asing tauia 


text:
<pb/>Au na Ioanes kala longong le nei lu i akangbat na keve avibisan si igenen i akanangai ke, na kala asok kana keve nat i akalit 


text:
si an sui ania asukang ke, “Numai tutuman vang kana na igenen vo me serei ke, vo nganing namemla atu lomlomon ta mangsikei petekai?” 


text:
Na Iesu kala antok iria ta, “Mi papok na mianla mengen amalangas a Ioanes ta sa mitala arai ania na mitala longong ia. 


text:
Ri mata ba, kilapo ararai pok. Ri soles, kilapo pasal korong. Ri tapak, kilapo rangrangis aongos, na ri talinga bot, kilapo longong korong. Riria kitala mat, kilapo tapasuk pok. Ri vap mailik, kilapo longong a akus ro. 


text:
Au, kila pasal suai na Iesu kalapo atatai a petau lava ang ta Ioanes. “Mita pasal ane ring varasai palau si kami an arai ani sa? Ani tavuang kapo lulu angpok si malu? 


text:
Au, man parik, na marai sa mita pasal? Asi kami arai ani igenen maus ta maus ro luai? Parik. Vap ang kipo maus ta maus roron luai kipo ago nei keve lu lava si ri tulava. 


text:
Au, man parik, na marai sa mita pasal? Asi kami an arai ani katakai i akus? Io, ninia vanang! Na kapo lakat ani katakai i kus amalangas. 


text:
Kana vang na igenen ke kita salik tatana asukang ke, <n>Arai, naka asok kag asosokai aino anim. Ninia kan itoiton aino</n> kam <n>selen.</n> 


text:
Napo antok atutuman imi ta nei liuan i ri vap aongos i kuli rina kapo kovek ta mang anu katala tung alakat i Ioanes, katakai i asing tauia. Sikei lak, si kapo liklik luai nei vainagoan i metekuku, kapo lakat ania. 


text:
Na le si taun i Ioanes katakai i asing tauia tung kana, vainagoan i metekuku kalapo bil asi angrudualai marai ina, na ri vap marala kipo buk ani ki visvis asi kari luk palau ania. 


text:
Io, keve katakai i kus amalangas tung si Ioanes na keve mengen ang nei buk i saupai kitala mengen i kus amalangas. 


text:
<pb/>Naka altongai ani matan polpolokan i taun ke ta sa? Io, kipo asukang ta inatus lik nei ring ipo asesel na kipo sinong i songosongo ane si keve tungaria ta, 


text:
‘Namemtala kuikui animi na parik milapa mika. Namemtala tangam akurkurai animi na parik milapa radaupa.’ 


text:
Au na kana na igenen i pukun kamela serei na kalapo angan na inum, na kila antok, ‘Arai ta igenen ramit suke. Arai ta igenen buk inum alava suke. Arai ta igenen suke kapo angtunganan ve ri katakai i luk takis na ri katakai i bil arikek!’ Nang a laulauan kapo akalit ta masam kapo tutuman.” Magilai kuli tav lomlomon pokai 


text:
<pb/>Au le na kalapo mengen amaiten ani keve rina ang kata abis a keve vilvil ataping miang singiria using parik kitapa lomon pokai. 


text:
“Ka rikek animi, ri Korasin! Ka rikek animi, ri Betsaida! Using man nganing ri Turo ve ri Sidon kita arai ani keve abis i vilvil ataping ang mitala arai ania, kila lomon pokai lenginang na ki alakai ani maus i mamakus na ki mo nei vuta. 


text:
Sikei napo antok imi ta si taun i sausaupai ka pen roron lik ani ri Turo ve ri Sidon, sikei nami mi sikei a rikek luai an. 


text:
Au na nami ri Kaparnaum, mipo buk vil alakat luai animi, ingko? Parik vang! Ki so asiang luai tatami ane si rina i mat. Man nganing a ri Sodoma kita arai ani keve abis i vilvil ataping ang mitala arai ania, oro kana kipo ago lak si taun ke. 


text:
Arai, si taun i sausaupai ka pen roron lik ani ri Sodoma, sikei nami mi sikei a rikek luai an.” Mi pasal ane singig na mime ausai 


text:
<pb/>Na si vuk taun ang Iesu kala antok, “Mamai numai a Volava i metekuku na kuli rina. Napo alatun ua using kutala amunai ani keve nem ke pelek ri katakai i masam na ri vap malangas, na kula amalangasai ania si mamain ta nat lik. 


text:
Mamai katala alis a keve bil aongos singig. Na kapo kovek ta sikei kapo uskorong kana nat, sikei tamana papalik. Na kapo kovek ta sikei kapo uskorong a tamana, sikei kana nat papalik kuvul ve ria kana nat kapo buk asi kana amalangasai aniria tatana. 


text:
Mi sunguk kag kamung na mi luk akalit singig, using nau napo igenen ananap na parik napa vil alava iau. Mi sunguk ia na malanganto imi ka sabonai ani ausai. 


text:
Si taun ang Iesu katapo pasal aliu nei matang kon si taun i atailai. Na kana keve nat i akalit kila buk angan na kilapo rok a mang matan kon na kilapo angan ia. 


text:
Na ri Parisaio kila arai ani oring ke na kila antok ia, “Arai ta kam keve nat i akalit sukana kilapo abis a lau kapo tav angkoai si abis ania si taun i atailai.” 


text:
Na kala atai iria, “Au si parik lak kana mitapa tataot a akuskus i David na sa kata abis ia si taun katapo buk angan, ninia ve keve tungana? 


text:
Kata palak nei lu si God na kala angan a pok i asinong akipai ang voiang kapo tav angkoai ania si angan singina, na ani keve tungana kapa parik, sikei ri katakai i sula papalik. 


text:
Pua, parik mitapa tataot nei buk i saupai ta ri katakai i sula i nei rina i atailai? Using kipo uli putuk ani sausaupai i taun i atailai sikei lak parik kipa rikek singina. 


text:
Si man mitala nas aro na supsupai i mengen ke, <n>Napo buk a ngorem, parik ta alilis,</n> parik nganing milapa angkoai si poso arikek ani vap po ro ke. 


text:
na mangsikei a igenen kunga mat kapo ago. Na kilapo sui ia, “Au si kapo angkoai si vilvil ato si taun i atailai?” Using kitapo buk aoles ania. 


text:
Na kala antok iria, “Si man a mang sikei imi kapo atogon kana sipsip na sipsip ke kala uak nei mata si taun i atailai sa, kula arai palau ania? Parik kunlapa tak alak suai ania? 


text:
Sa kapo laba si to si igenen na si sipsip? Sukana kapo malangas ta kapo angkoai aro si pakangai si taun i atailai.” 


text:
Le na kala antok a igenen ang ta, “Ku koros a kungam.” Na igenen ang kala koros ia na kala pukunan aro pok val kana mang palpal kunga. 


text:
Sikei ri Parisaio kila soung na kian lapo gulegule selen ta ki saka raung an ania. Iesu ke God ta asosokai 


text:
<pb/>Au, Iesu kapo malangas kari lomlomonai na kala papelek a rina ang. Na vap miang kipo using ia na kapo vil ato kari keve malepen aongos. 


text:
Arai, kana na kag asosokai natala songo ia. Napo buk ia na napo uruk ania. Naka alis ia ta Malanganto ig na ka mengen ta sausaupai korong si mamain ta palpal vap i ngising. 


text:
Parik kapa anggegelai vo songosongo. Parik kipa angkoai si longong ani kalingana nei keve selen i rina. 


text:
Parik kapa angkoai si ka putuk a bil kapo pepe. Na parik kapa angkoai si ka vil amat a kalupa vo buk mat. Tung si kana sausaupai korong na ka aging suai ani mamain ta kitmat. 


text:
<pb/>Au, kimela serei singina ta mang igenen ingua katapo aol ia na kapo mataba na kapo tapo. Na kala vil ato na igenen ke asi kana arai na ka mengen korong. 


text:
Sikei ri Parisaio kila longong na kila antok ta, “Igenen ke kapo abis ta kitmat le si Belsebul nang a tulava si ri ingua asi lu suai ani ri ingua.” 


text:
Na kala nas kari lomlomonai na kala antok iria, “Man a vap i nei vainagoan ki angvis pok, kanla tagoeng a matan vap ang. Vo man a saka rina an vo saka angtama an kila angvis pok, nginlak parik kipa angkoai si tung akit. 


text:
Man a Satan kapo uli lu suai pok ani Satan, nang kapo vil atagalang pok ia. Au na kana vainagoan ka saka tung akit an? 


text:
Man napo kirikai suai ani ri ingua ta kitmat i Belsebul, nei vanang? Kami keve nat kipo kun kirikai suai aniria ta kitmat i si? Arai, kami keve nat ki akalit pok imi ta kami kapau. 


text:
Sikei, using kana napo kirikai suai ani ri ingua ta kitmat i Malanganto i God, nang ninia vanang kapo akalit amalangas ta kana vainagoan a God kalapo serei singimi. 


text:
Kapo saka angkoai an si mangsikei ka palak nei lu si igenen dual na kan ainau kana keve bil, man parik kapa got tapai ani igenen dual ang? Le lak na kapo angkoai si ainau ani keve bil i nei kana lu. 


text:
Ninia parik kapa tung ve nau, nang palau kapo tu talang iau. Na ninia parik kapa sosongo aiton ve nau, nang palau kapo musa suai. 


text:
Au, e iang vanang napo antok imi ta keve rikek na keve mengen i nau varas si ri vap, kapo angkoai si lomon suai ania. Sikei si nau varas ani Malanganto, parik luai kapa angkoai si lomon suai ania. 


text:
Si kapo mengen arikek ani igenen i pukun kapo angkoai si lomon suai ani kana rikek, sikei nia kapo mengen arikek ani Malanganto Gogoai, parik luai kapa atogon lomon suai ani kana rikek. Kana na iles si taun ang e mung. Arai kinle ani iei si uai ina 


text:
<pb/>Ku sukal a ei roron na ka uaiai ani uai roron, vo ku sukal a ei rikek na ka uaiai ani uai rikek. Using a ei kipo kinle ia si uai ina. 


text:
Nami na keve natnat i kene. Mi saka mengen aro an man kami lau kapo rikek? Using a ngurumi kapo asoung asereiai ani bil ang na vingami kapo duk tatana. 


text:
Igenen ro ka asoung asereiai ani roron le si tauia i kana keve roron, na igenen rikek ka asoung asereiai ani rikek le si tauia i kana keve bil rikek. 


text:
Napo antok imi ta si taun i sausaupai siksikei a igenen kan mengen amalangas aongos ta kana keve mengen rikek i la mengen. 


text:
<pb/>Au, na mang keve Parisaio ve ri vap malangas ani saupai kila antok ia, “Katakai i akalit, namempo buk arai anim si vil ani mang akanangai i vilvil ataping.” 


text:
Na kala antok iria, “Vap rikek i taun ke, ki uli putuk ani kari angosongon ve God. Kana kipo buk arai ani akanangai, sikei napo tav ainak si alis ta mangsikei. Akanangai palau i Ionas, katakai i kus amalangas, kapo ro ki arai ania. 


text:
Using <n>Ionas kata ago nei vingana i ielava ani potol a mangias na potol a vong.</n> Au na igenen i pukun kapa ka kun ago ani potol a mangias na potol a vong e nei vunep. 


text:
Ri vap i Nineve ki tapasuk ve matan polpolokan ke si taun i sausaupai iles, na kari lomon pokai si kana apasa na Ionas ka akalit amalangas pok na matan polpolokan i taun ke ta kari vinga kit. Sikei mi arai, igenen ke kana e matami kapo lavlabat ani Ionas. 


text:
Na ainan tulava i ring vunga ang ka kun tapasuk ve matan polpolokan i taun ke si taun i sausaupai iles. Na lau roron ang kata abis ia si taun i Solomon, ka akalit iria ta kari lau rikek. Using ninia kata pasal le ring vunga luai asi kana me kolongong ani masam si Solomon. Sikei mi arai, igenen ke kana e matami kapo lavlabat ani Solomon. Ingua kame serei pok 


text:
<pb/>Taun a ingua ka soung pelek a igenen, ka paliu si keve ring kapo kovek i laman na kanpo gule ring asi kanan ausai. Na man parik kapa sabonai korong 


text:
kala antok, ‘Kapo ro naka papok ane si kag lu nata pasal pelek ia.’ Si vuk taun ang kamela serei, kala sabonai ta kapo vauvau na kitala gala ia na keve bil kipo sinong aro. 


text:
Au, kala pasal na kanla songo le na mang limalengua na ingua voiang kipo rikek alava luai ania, na kimela riuklak na kila ago e iang. Na akamusai i tungtungan si igenen ke kala rikek luai ani aino. Ka asukang palau kapa si polpolokan rikek i taun ke.” Rinana ve keve tasina i Iesu 


text:
<pb/>Si taun ang katapo mengen lak a petau ang, rinana na keve tasina kime lapo tung e komo na kipo buk mengen ania. 


text:
Na mangsikei kala antok ia, “Arai ta rinam ve keve tasim kipo angtung e komo na kipo buk mengen anim.” 


text:
Na kala ngenget a vo mengen amalangas ang ta, “Si akorong kapo rina, na ri si akorong kipo keve tasig?” 


text:
Using man a si kapo usiusing kana vubuk a mamai e metekuku, nia vanang kapo tasig, kapo taug na kapo rina.”<pb/>


text:
Na petau tavirimok kimela kirkirimai aulitai ania, asukang na kala kokos kuli vul na kan lapo sinong. Ri vap aongos kipo angtung lava e ngerelo. 


text:
Na kalapo mengen iria ta keve bil miang si kankanuai i mengen asukang ke, “Mangsikei a katakai i sukal kata sapungai ani kana keve katui i pok e matan. 


text:
Na mang matan katui kianlapo uak si ring iatan, kapo tav angkoai roe, na using parik kapa atogon roe lava kala polok sumasuma, 


text:
Na mang matan katui kipo uak nei roe roron, na kipo polok alak na kipo uai, mang matan kipo uai ta 30, na mang matan ta 60, na mang matan ta 100 alak ani keve katui i sukal ang. 


text:
Man a si kapo atogon talinga, kapo ro ka longong!” Lomlomonai i Iesu si akuskus si kankanuai i mengen 


text:
<pb/>Au, kana keve nat i akalit kimela serei singina na kila sui ia ta, “Marai sa na kupo mengen iria si kankanuai i mengen?” 


text:
Na kala polpol iria asukang ke, “Malangas i keve bil mumun i vainagoan i metekuku, kakami asi atogon. Sikei riria, parik. 


text:
Using man a si kapo atogon, ki ngaupap ia, na man a si kapo atogon men lik, io, men lik ang kapo atogon ia, ki luk suai vang ania. 


text:
Nang tukulai ina napo mengen iria si kankanuai i mengen. Using kantanem kipo gulegule, sikei ki tav sabonai, na ki kokolongong sikei ki tav nas na parik kipa malangas. 


text:
Singiria kalapo punuk na mengen i kus amalangas ang ta Esias, <n>Mi uli longong sikei lak mi tav malangas. Mi uli arai sikei lak mi tav tun kinle.</n> 


text:
Io, pakangat i vap ke kalapo tabat. Parik kilapa angkoai si longong ta talingaria. Kilapo apilum akit na mataria vei nganing kila arai korong na ki longong ta talingaria na ki malangas ta pakangat iria na kila sasakol na naka vil ato iria. 


text:
Napo antok atutuman imi vang kana ta mamain ta katakai i kus amalangas ve keve vap korong kitapo buk alava asi kari arai ani keve bil ke kana milapo arai ania na parik kita lapa arai ania. Na kitapo buk alava asi kari longong ani keve mengen ke kana milapo longong ia, na parik kita lapa longong ia. Supsupai i kankanuai i mengen ani katakai i sukal 


text:
Man a mangsikei kapo longong a akus i vainagoan na parik kapa malangas ia, igenen rikek kapo serei na kapo ngai suai ani nem i sukal ang e vingana. Ninia vanang na katui i sukal ang nei selen. 


text:
Sikei using kapo kovek i mis, kana to i lomlomon kapo kudik palau. Si man a maiten vo vilvil akui kala serei singina marai mengen ro ang, kala uak sumasuma palau. 


text:
Na katui i la uak si ring kakaulan, nang ninia katala longong a mengen, sikei keve mamaiten i kuli rina ke na lomlomonai using ani tauia kala vil bat na mengen ro ang na kalapo kovek i uai. 


text:
Au na katui i la uak nei roe roron ang, nang ninia kapo longong a mengen na kalapo malangas ia. Na kalapo aunai uai alaba asukang ta 100 na 60 na 30 alakat ani sa i sukal ang.” Kankanuai i mengen ani uriuri nei liuan i matang ro i kon 


text:
<pb/>Au na kala mengen iria ta mang kankanuai i mengen. “Vainagoan i metekuku kapo asukang val igenen kata sukal kana keve katui roron nei kana matang. 


text:
Sikei, si taun ri vap aongos kilapo rodot, kana igenen ipo marala ania kala serei na kamela sukal le na keve uriuri rikek nei liuan i kana keve kon na kala pasal. 


text:
Au, keve asosokai si vo tauk i matang ang kimela serei na kila sui ia, ‘Volava, parik kutapa sukal katui ro papa nei matang suke? Marai sa na kalapo atogon uriuri nei matang ang?’ 


text:
Na kala antok iria ta, ‘Mangsikei a igenen atogon marala singig kata abis na abis ang!’ Au na kila sui ia ta, ‘Au sa kupo buk ani namem an auk iria?’ 


text:
Na kala antok ta, ‘Parik, ka ago tapai. Vei nganing si man mianla auk iria, mianla purut kuvul nganing iria ve keve kon ang. 


text:
Lomon suai aniria kuvul ve keve kon ang na ki polok alak kuvul tung si taun sian dok. Na si taun ang naka antok a vap sian dok ang ta, mi auk suai aino tapai ani uriuri ang na mi pis kuvul iria asian ani. Au le vang na mi rok aiton na keve kon ang ane nei kag lu ipo asinong pok.’ ” Kankanuai i mengen ani katui lik i ei na yeast 


text:
<pb/>Au, kala mengen iria ta mang kankanuai i mengen. “Vainagoan i metekuku kapo asukang ta katui i sinapeo mangsikei a igenen katan sukal ia. 


text:
Kantanem kapo katui lik luai i keve katui aongos, sikei man kala polok kala serei alava ani keve suksukalan aongos i nei matang na kala bil val ei akorong. Na ri mani i nei pangau kimela serei na kime lapo ting kuli keve ngakan ina.” 


text:
<pb/>Au, kala mengen iria ta mang kankanuai i mengen. “Vainagoan i metekuku kapo asukang ta yeast nang a aina kata luk ia na kala angvilai ania ve potol a pakut lava i palaua, na kala bakang tung si palaua aongos ang kala yeast an.” Selen i alis ani kankanuai i mengen 


text:
<pb/>Iesu kata mengen dong a petau lava aongos ang si kankanuai i mengen. Parik katapa mengen iria si mang selen. 


text:
Asi vil apunuk ani mengen ang si katakai i kus amalangas ta, <n>Naka mengen si kankanuai i mengen na nakan atangis a keve bil katapo mumun le si taun i asisinong.</n> Supsupai i kankanuai i mengen ani uriuri rikek 


text:
<pb/>Au, kala papelek a petau ang na kanla palak nei lu. Na kana keve nat i akalit kimela serei singina na kila antok ia ta, “Ku mengen amalangas imem ta supsupai i mengen i uriuri nei matang.” 


text:
Matang ang, nia na kuli rina ke. Na keve katui roron ang, riria na vap i nei vainagoan. Na keve uriuri ang, riria na vap ang si igenen rikek. 


text:
Au na igenen marala ang, voiang kata sukal iria, ninia na vo petau. Taun i dok, nia na akamusai i taun. Na keve vap sian dok, riria na mamain ta angelo. 


text:
Igenen i pukun ka asok kana keve angelo nei liuan i kana matan vap si kana vainagoan na kian auk suai aongos ani saka bil an kapo asereiai ani lau rikek na aniria kipo putuk saupai. 


text:
Si taun ang a vap korong kian mang val makarap nei vainagoan ang si tamaria. Si kapo atogon talinga kapo ro ani ka longong. Potol a kankanuai i mengen 


text:
<pb/>Vainagoan i metekuku kapo asukang val igenen kata sabonai ani bil atogon samui lava nei mangsikei a matang na kala amunai aro pok ania. Le na using kapo uruk alaba luai kanla atos suai ta kana togtogon aongos na kamela samui na matang ang. 


text:
<pb/>Vainagoan i metekuku kapo asukang kapa val mang igenen atos kata pasal si an gule iat samui lava. 


text:
Taun kanla sabonai ani mang vuk iat kapo samui laba luai na kapo aunai roron, kala pasal pok na kanla atos suai ta kana togtogon aongos le na kanla samui na iat ang. 


text:
<pb/>Vainagoan i metekuku kapo asukang kapa val mang vap kita asiangai ani uvene laba ane nei laman na ri ien anglok kianla tuang singina. 


text:
Taun kala duk kila tak alak ia ane ngerelo. Au kianla sinong i lukluk dong ani tepe ta ri ien ro na kipo asuai akipai ani ri ien rikek. 


text:
Ka asukang palau si akamusai i taun. Ri angelo ki serei na kime pagal na vap rikek le nei liuan i vap korong. 


text:
Na ki asuai aniria ane nei kut karkarian lava na e iang kian aloi alaba velai ni ngut ngisa. Mamain ta togtogon tanginang na kavang 


text:
Na kala antok iria, “Asukang na keve vap malangas ani saupai man kilapo palak nei kuvkuvulan i vainagoan i metekuku, kipo asukang ta votauk i lu kapo akalit amalangas ta mamain ta togtogon miminaungan tanginang na kavang i nei kana ring ipo asinong.” Ri Nasaret kita kirikai ani Iesu 


text:
Na kamela serei si kana rina akorong na kalapo tutapong vil akalkalit nei kari lu i kivung. Na kilapo aunai taping na kila sui, “Au, ike lik kana kata luk na masam ve kitmat i vilvil ataping ke le voi akorong? 


text:
Parik kana na nat ke si katakai i abis lu ke? Parik kana ta rinana ta ri Maria? Na keve tasina ta ri Iakovo, Iosep, Simon na Iudas? 


text:
Na kilapo savang singina. Sikei kala antok iria ta, “Katakai i kus amalangas, vei kavpo atogon asan si mang keve rina, sikei si kana rina akorong, na mete kana lu, parik.” 


text:
Na kala antok kana keve asosokai ta, “Ninia palau nang a Ioanes katakai i asing tauia ke nang katala to pok. Tukulai ina na kapo atogon a kitmat asukang asi vil ani keve nem ke.” 


text:
Using Erodes katala asok asi teng akit ani Ioanes na ki got ia na kianla alakai ania nei lu i akangbat. Tukulai ina si Erodias, kisngana i tasina Pilipo. 


text:
Asukang na katapo uli buk raung suai ania, sikei parik katapa vil korong ia using katapo leng ani ri vap, using kitapo mengen ta kapo mangsikei a katakai i kus amalangas. 


text:
Au, mangsikei a taun Erodes kala vil matan angan asi nanauai ani taun i kari ingus ania. Na si taun i matan angan ang kana kavulik a Erodias kalapo mikamika. Na Erodes kalapo mangal alava luai ani kavulik ke sipo mikamika ang 


text:
na kala antok ia ta ka alis ia ta saka nem an kapo buk ia. Na kapo aunai atuvala ta kapo tutuman kana mengen. 


text:
Au, rinana kala antok sumasuma ia, na kamela kin ta, “Ku alis iau kana ta vangang ina i Ioanes, katakai i asing tauia nei gapai.” 


text:
Na tulava kala mamakus. Sikei using katala atuvala tatana, na keve vap lava kipo sinong, asukang na kala ali mengen ani ki abis ia. 


text:
Na kila asiang a vangang ina nei gapai na kimela alis a kavulik ang tatana na kanla alis ia si rinana. 


text:
Na e mung kana keve nat i akalit kimela sunguk suai ani pukun ina na kianla kepai ania, le na kianla mengen amalangas a Iesu. Iesu kata amasung a petau tavirimok 


text:
<pb/>Taun a Iesu kala longong na sa katala serei, kala kokos papalik kuli vul ane si mang vuk rina vauvau. Na ri vap kila longong asukang ke na kila using ia e selen palau, le nei keve rina. 


text:
Na kalapo ngelik na keve nat i akalit kimela serei singina na kila antok ia ta, “Ring ke kapo vauvau na kalapo vong. Ku asok suai ani petau ke ane nei keve rina na kian samui pok aniria.” 


text:
Na kala luk a palpalima na saui ang na pongua na ien na kala tarak ane metekuku, na kala posong aro ia, le na kala tevetevek a saui ang dong a keve nat ang, na keve nat ang kila lilis aliu ani petau ang tatana. 


text:
Na riria aongos kila angan na kila masung aro. Na kila lukluk akuvul a keve inongos i pok na kila asiang aduk a 12 na tepe lava tatana. 


text:
Na vap tauan ang kita angan, tataot iria katapo 5,000 aongos, sikei parik kapa taot na ri aina ve ri nat lik. Pasal kuli laman 


text:
<pb/>Au na kala asok kana keve nat i akalit ta ki kokos aputuk aino, na nia asi kana asok suai tapai ani petau ang. 


text:
E mung palau i kana la asok suai ani petau ang kala palak papalik ane si mang mulang si kanan sokotuk. Kalapo tenei vong na ninia papalik kalapo ago. 


text:
Sikei a vul ang lenginang kata lapo voko avunga ni ring kolo na kapo suang to using a vuk malu kapo tu talang ia. 


text:
Si taun kila arai ania sipo pasal kuli laman na kila antok ta, “Ingua kana!” Na kilapo kup velai ni leng. 


text:
Sikei akorong palau Iesu kala antok iria, “Akos. Nau palau kana. Mi ago ta leng an.” Au, Petero kala antok ia, 


text:
Na kala antok ia, “Me ane ke.” Na Petero kala siang suai le kuli vul na kalapo pasal aliu kuli laman taun a Iesu. 


text:
Sikei taun kalapo arai ani vuk malu kalapo leng na kalapo tutapongai lum asiang. Na kalapo songosongo, “Volava, teng ato iau!” 


text:
Nang palau Iesu kala sulai ani kungana taun ia na kanla sel ia na kala antok ia, “Numai kupo atogon a lomlomon kudik. Marai sa kupo ilung?” 


text:
Na vap vopo gon kuli vul ang kilapo soturungai singina na kipo mengen ta, “Tutuman luai, numai a nat i God.” Iesu kata vil ato ri vap malepen e Genesaret 


text:
Au na ri vap i ring ang kila kinle ia na kila alis mengen pulakai ane si keve vuk oring e komo i rina ang. Na ri vap kime lapo serei ta kari keve mamain ta malepen aongos. 


text:
Na kila sokotuk ia asi kana ainak ani ki sigil na ngising palau i kana maus. Au na taun ang kian lapo sigil ia, ria aongos kilapo to.<pb/>


text:
Na mang keve Parisaio ve vap malangas ani saupai kimela serei si Iesu le Ierusalem na kimela sui ia ta, 


text:
“Marai sa na kam keve nat i akalit kipo putuk a sausaupai si ri vap lava? Parik kipa galui aro le na kungaria le ani ki angan.” 


text:
Na Iesu kala antok iria ta, “Na marai sa mipo putuk kana asok tapai a God using mipo buk usiusing aro ani kami keve sausaupai? 


text:
Arai, God kata antok ta, <n>Ku mamaila ani tamam ve rinam</n> na <n>si kapo mengen arikek ani tamana ve rinana, nia asi mat.</n> 


text:
Sikei nami mipo antok ta man a si kapo antok a tamana ve rinana ta kana keve bil asi pakangai aniria katala alis ia ane si God, 


text:
parik kapa anguan mamaiten ania asi kana mamaila ani tamana ve rinana. Sukana, asi kami teng akit si kami keve sausaupai, milapo lomon apalau na mengen si God. 


text:
<n>Vap ke kipo mamaila anig ta ngururia palau, sikei nei pakangat iria kipo ago avunga luai anig.</n> 


text:
Kipo soturungai kapau palau singig. Na kipo mengen alava ta kari keve lomlomonai palau asukang val kapo akalkalit tutuman.” 


text:
<pb/>Na Iesu kala songo na petau ang na kala antok iria ta, “Mi longong na mi longong kinle na supsupai i mengen ke. 


text:
Sa kapo palak si nguruna i igenen parik kapa vil avisuk ia. Sikei a sa kapo soung e nguruna, nambang kapo akalit ta kana visuk.” 


text:
Au na kana keve nat kimela serei singina na kila sui ia ta, “Au si kutapo malangas kana na ri Parisaio sipo vinga rikek si taun ang kitapo longong na mengen ke?” 


text:
Na kala polpol iria asukang ke, “Keve ei ang voiang a mamai e metekuku parik katapa sukal iria, ka auk suai aniria kuvul ve mis iria. 


text:
Ago aniria. Kipo mata ba na kipo tu ainoai ani mang vap. Man a igenen mata ba kapo ainoai ani mang ba, rilong aongos kilong anla siang nei lulung.” 


text:
Sikei keve bil kipo soung le nei ngur kipo pasal le nei vinga nambang kipo akalit amalangas ta igenen kapo visuk. 


text:
Using le nei vinga, keve lomlomonai rikek ki serei. Daung, putuk osongon, panik, tainau, mengen kapau mete saupai, mengen arikek ani mang anu. 


text:
Kana vang a keve bil ke kipo vil avisuk a igenen. Sikei si angan ta kunga i tav galui aro aino, parik kapa vil avisuk a igenen.” Lomlomon si aina le Kanan 


text:
Na mangsikei a aina le iang, katapo aina i Kanan, kamela serei singina na kame lapo tangis ia, “Ku ngorem iau Volava, numai a nat i David. Kag kavulik kapo sangan ta ingua na kapo meng alava luai ania.” 


text:
Sikei Iesu parik kapa ngenget ia ta mang sikei a vuk mengen. Asukang na kana keve nat i akalit kimela serei singina na kila antok ia ta, “Ku asok suai ania using kapo uli buk tang using lak anira.” 


text:
Na aina ke kamela serei na kamela soturungai e matana i Iesu na kala antok, “Volava, ku pakangai anig!” 


text:
Na kala antok, “Kapo ro volava, sikei apok ri kauvek kipo nas ani angan ani nunulik i pok nang kapo uak le si pata i po angan si vo taukuna.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Iuang, kupo atogon a lomlomon tavirimok luai. Kam vubuk lenginang kala punuk.” Na si vuk taun ang palau kana kavulik kala ro pok. Iesu kata vil ato na vap miang 


text:
<pb/>Au, Iesu kala papelek na rina ang na kanlapo pasal aliu ngerelo i laman tatapulitai ang e Galilaia. Na kala palak taun a mang mulang na kanlapo sinong. 


text:
Au na petau tavirimok kimela serei singina ta kari keve malepen, ri soles, na ri vap pukun dokot, ri mata ba, na ri tapo na mang matan malepen miang kapa. Kimela serei aongos tataria singina na kamela vil ato iria. 


text:
Na ri vap kilapo taping ani ri tapo kilapo mengen na ri vap po pukun dokot ang kilapo ro pok na ri soles kilapo pasal korong na ri mata ba kilapo kun arai korong. Au na kilapo alatun a God si ri Israel. Iesu kata amasung a petau tavirimok 


text:
<pb/>Na Iesu kala songo kana keve nat i akalit ane singina na kala antok iria, “Napo ngorem a petau ke, using lenginang kitala ago na potol a taun ve nau na kalapo kovek i pok. Napo misag ani asok suai aniria si taun kipo buk angan vei nganing kianla ngau alava e selen.” 


text:
Na kana keve nat kila antok ta, “Tara saka gule pok angkoai an asi kara alis ani petau lava asukang ke? Using a ring ke kapo ago avunga i mangsikei a rina.” 


text:
Na Iesu kala sui iria, “Poisan a saui nang mipo atogon ia?” Na kila antok ta, “Limalengua na saui na rukun ien lik.” 


text:
Na kala luk a limalengua na saui kuvul ve rukun ien ang na kala posong ro, na kala tevek ia na kalapo alis ia si kana keve nat i akalit na kipo lis ia si ri vap. 


text:
Riria aongos kita angan na kila masung. Au na kila lukluk akuvul na keve inongos i pok ang na kala serei asukang ta limalengua na tepe duk. 


text:
Tataot i ri tauan papalik kita angan kata serei asukang ta 4,000 aongos. Sikei parik kapa taot na ri aina ve ri natlik. 


text:
Au e mung i kana la asok tapai ani petau ang kala kokos kuli vul na kala pasal ane palpal Magadan.<pb/>


text:
Na ri Parisaio ve ri Sadukaio kimela serei si Iesu asi kari atokngai ania na kila antok ia asi kana akalit aniria ta mangsikei a akanangai le metekuku. 


text:
Na si man kapo melek tenei vauk na kapo duk i kuku milapo antok ta taun ke ka taun daian. Mipo nas aro na keve angpetpetekai i ararai i nei pangau, sikei parik mipa angkoai si tun kinle ani keve akanangai i taun ke. 


text:
Matan vap rikek uli putuk ani kari angosongon ve God kipo uli gule using ani akanangai, sikei parik luai napa ainak si alis ta sikei. Akanangai palau i Ionas, kapo ro ki arai ania.” Au le na Iesu kala pasal suai aniria. Yeast si ri Parisaio ve ri Sadukaio 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Mi arai aro, na mi aiveven imi pelek a yeast si ri Parisaio ve ri Sadukaio.” 


text:
Iesu kalapo nas ia na kala antok, “Keve vap atogon lomlomon kudik, marai sa mipo angmemengenai musik ta kovek i saui? 


text:
Parik lak mipa malangas? Parik mipa lomlomonai ani palpalima na saui ang ani 5,000 vap aongos ang na poisan na tepe duk i inongos ina mita luk akuvul ia, ingko? 


text:
Kapo saka bil an na mipo tav malangas ta parik natapa mengen imi ta saui? Sikei mi aiveven imi pelek a yeast si ri Parisaio ve ri Sadukaio.” 


text:
Au na kila malangas ta parik katapa mengen ta yeast i nei saui, sikei katapo mengen si aiveven akit si kari keve akalkalit. Petero kata mengen amalangas ta Karisto 


text:
<pb/>Au na Iesu kanla serei si palpal Kaisareia Pilipi na kala sui kana keve nat ta, “Ri vap kipo kin a igenen i pukun ta nia na si?” 


text:
Na kila antok, “Mang matan kipo kin ta Ioanes katakai i asing tauia. Na mang matan ta Elias, na mang matan ta Ieremias vo mangsikei iria mamain ta katakai i kus amalangas.” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Uruk kakam, Simon Bariona, using parik ta ri vap kita mengen amalangas ua tatana, sikei mamai e metekuku. 


text:
Na napo antok kapa ua Petero ta numai a at. Na lakat kuli at ke naka atung kag matan vap. Na kitmat i mat, kapo kovek i dual angkoai si ruduai aniria. 


text:
Naka alis ua ta keve ki i keve takaman i nei vainagoan i metekuku. Sa ku pis akit ia e ke e vunep, ki kun pis akit ania e metekuku. Na sa ku luang ia e ke e vunep, ki kun luang ania e metekuku.” 


text:
Na kala atakun akit a keve nat ang asi kari ago ta mengen an ani mangsikei ta nia na igenen i akanangai. Iesu kapo mengen aino ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Na le si taun ang, Iesu kalapo uli atai amalangas ani kana keve nat i akalit ta kapo mamaiten ani ka pasal ane Ierusalem na kan sunguk a keve vilvil akui miang e kungaria i ri vap lava, na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap malangas ani saupai, na ki raung ia na si vapotol i taun ka tadut pok. 


text:
Na Petero kala songo ia ane ngising na kanlapo tatapokai ania ta, “Parik luai, Volava! Parik kapa angkoai luai ta bil ke ka serei singim.” 


text:
Na kala taval na kala antok a Petero ta, “Pasal e mung ig, Satan! Numai a at asi asavang anig, using parik kupa auai ve lomlomonai si God, sikei kupo auai ve lomlomonai si ri vap.” 


text:
Au le na Iesu kala antok kana keve nat ta, “Man a mangsikei kapo buk usiusing anig, ka uli auak suai ani lomlomonai ania pok, na ka asalak kana ngakputuk na ka usiusing iau. 


text:
Using nia kapo buk aiveven aroron ani kana to, ka amun ia. Sikei nia kapo amun kana to anig ka teng ia. 


text:
Using man a igenen ka atogon a keve bil aongos kuli rina na ka mat, keve bil ang ki saka pakangai ania? Tara samui pok kara to ta sa? 


text:
Using a igenen i pukun ka serei pok kuvul ve kana keve angelo ta miminaungan i tamana, na kame ali seupok ani siksikei a igenen angkokoai si sa katala abis ia.” 


text:
Na kala antok iria, “Napo mengen atutuman luai animi ta mang matan kana kipo tung e ke, parik kipa mat tung si ki arai ani igenen i pukun kame serei val tulava i kana vainagoan.”<pb/>


text:
Na kala liu tapai a limalesikei a taun na Iesu kala songo le na ri Petero ve ngono angtasimal ke ri Iakovo ve Ioanes, ritol papalik, na kala ainoai alak aniritol ane si mangsikei a put lakat. 


text:
Na akorong palau ri Moses ve Elias kilongla tu aserei e mataritol na kilongan lapo angmemengenai ve nia. 


text:
Na Petero kala antok a Iesu ta, “Volava, kapo ro anira sime ago e ke. Si man kupo buk, naka atung ta potol a ralai, ta sikei anim, na mangsikei ani Moses na ta mang anu ani Elias.” 


text:
Si taun ang kapo mengen lak, mangsikei a kuku malangas kamela apung aongos iria na kalinga kala mengen nei kuku, “Kana kag nat ro, napo buk alava ia, na napo uruk alava ania. Mi longong ia.” 


text:
Taun a volo nat ke kitol la longong na kalinga ke, kitol la soturungai ane vunep velai ani leng lava. 


text:
Sikei Iesu kala pataun iritol na kanla sigil iritol na kala antok, “Mitol tadut na mitol ago ta leng an.” 


text:
<pb/>Au na taun kitolapo kik siang pok le kuli put ang, Iesu kala atakun iritol ta, “Mitol ago ta antok an ani mangsikei ta sa mitol tala arai ania, tung si igenen i pukun kala tadut pelek a mat.” 


text:
Na volo nat i akalit kito la sui ia ta, “Au man asukang, marai sa na ri vap malangas ani saupai kipo antok ta Elias ka serei aino tapai?” 


text:
Sikei napo antok imitol ta lenginang a Elias katala serei na parik kitapa kinle ia na kila vil na keve bil aongos singina using kari vubuk, na asukang kapa na igenen i pukun ka kui e kungaria.” 


text:
Au na volo nat ang kitol la malangas ta katapo mengen iria ta Ioanes katakai i asing tauia. Iesu kata vil ato na nat ingua kata aol ia 


text:
<pb/>Si taun ang kimela serei si petau ang, mang igenen kamela serei singina na kala so vusulai e matana na kala antok ta, 


text:
“Volava, ku ngorem kag nat, using kapo go na kapo vis alava luai ania. Kapo uli uak nei kut ni vo nei laman. 


text:
Au, Iesu kala antok ta, “Nami na matan polpolokan tav lomlomon na milapo pataliung na selen korong. Poisan lak a taun si kag ago ve nami? Poisan lak a taun si kag telan tatami? Sunguk ia ane singig!” 


text:
Na Iesu kala kirikai ani ingua ang na kala soung suai. Si vuk taun ang palau na nat ang kala teng a to. 


text:
Au, e mung keve nat i akalit kimela serei papalik si Iesu na kimela sui ia, “Sa tukulai ina na parik namemtapa angkoai si lu suai ania?” 


text:
Na kala antok iria ta, “Using mipo atogon a lomlomon kudik luai. Arai, napo antok atutuman imi ta man kami lomlomon kapo liklik palau val katui i sinapeo, mila angkoai si mengen taun ani put ke ta ‘Ku tapasuk le ke ane suke’ na ka tapasuk. Ka kovek i bil ka kitmat animi.” Iesu kata apongua i mengen ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Si taun ang kime lapo ago kuvul e Galilaia, Iesu kala antok iria, “Igenen i pukun ki alis lak ia e kungaria i ri vap. 


text:
<pb/>Au, kila pasal na kianla serei e Kaparnaum na ri vap po luk takis i nei rina i atailai kimela serei si Petero na kila sui ia, “Au si kami katakai i akalit kapo kun samui ani takis ang kapa?” 


text:
Na kala antok ta, “E.” Au, kanla palak ane nei lu na Iesu kala ainoai i igenen asi mengen na kala sui ia, “Simon, kupo atogon a saka nanasai an? Ri tulava i kuli rina kipo nas ani luk ani kari takis le si si, le si kari keve nat akorong, vo le si mang matan petekai?” 


text:
Na Petero kala ngenget ta, “Le si mang matan petekai.” Au na Iesu kala antok ia, “Asukang na inatus kipo kalakala si maiten ke. 


text:
Sikei, vei tara tav mamaila aro aniria, ku pasiang ane ngerelo na kuanla ngaungaul. Na si ainoai i ien man kutala tak, ku pagang a nguruna na ku sabonai ani sikei a vuk kapkap. Ku luk le ia na kuan alis iria anirung aongos.”<pb/>


text:
Si taun ang kana keve nat i akalit kimela serei singina na kimela sui ia, “Si nang kapo atogon asan nei vainagoan i metekuku?” 


text:
na kala antok, “Napo antok atutuman imi. Si man parik mipa sasakol na mi bil val ri nat lik, parik mipa angkoai si palak nei vainagoan i metekuku. 


text:
Asukang na si kapo vil alik ia val nat lik ke, nia vanang kapo atogon asan nei vainagoan i metekuku. 


text:
Na si kapo uruk suak ani sikei a nat lik asukang ke si asan ig, e iang kapo uruk suak anig. Uak si lau rikek 


text:
<pb/>Sikei man a si ka asavang a sikei i keve nat lik ke voiang kapo lomlomon tatag, kapo ro ki pala a iat maiten e ngona na kian alum asiang ia ane kevkev luai i laman. 


text:
Pua ta kuli rina ke using a keve iat asi asavang kak! Using a keve bil asi tukai parik kapa angkoai ta ki tav serei. Ki serei, sikei ani iuang kapo asinong ia, ka rikek luai ania. 


text:
Si man a kungam vo kakim kata vil ua asi kam savang, lamut suai ania na ku asuai akipai ania. Kapo ro anim si palak taun ani to ta kovek i kunga vo ta kovek i kak vei atogon ani pongua na kunga na kak na kianla asuai anim nei kut ipo ni asikei ang. 


text:
Na si man a matam kata vil ua asi kam savang, ruvel suai ania na ku asuai akipai ania. Kapo ro anim si palak taun ani to ta mata sikopal vei atogon ani pongua na mata na kianla asuai anim nei kut lava i saupai. Kankanuai i mengen ani sipsip kata mun 


text:
<pb/>Arai aro ta mi ago ta tun alik ani mangsikei i keve vap lik ke. Using napo antok imi ta kari keve angelo e metekuku kipo uli arai ani nona i mamai e metekuku. 


text:
Mipo lomon ia ta sa? Si man a igenen kapo atogon kana 100 na sipsip na mangsikei iria kala mun e iang pulakai, kupo lomon ia ta parik kapa pataliung na 99 ang e kuli put asi an gule ani sikei vo lapo mun ang? 


text:
Na si man kan sabonai ania, napo antok atutuman imi ta kapo aunai maramarak ani sikei palau vo lapo mun ang ani mang matan vap po tav mun ang. 


text:
Asukang palau, tamami e metekuku parik kapa ainak ta mangsikei i keve vap lik ke ka puka. Tasim vopo rikek ang anim 


text:
<pb/>Si man a tungam katala vil arikek ua, pasal na kuan akalit ia ta kana rikek, sikei ku vil ia singimilong papalik. Si man kala longong ua kutala luk korong pok na tungam. 


text:
Sikei si man parik kapa longong ua, luk pok le ta sikei vo ta pongua na igenen ani <n>keve mengen aongos ka pasal si mengen korong si pongua vo potol a igenen.</n> 


text:
Si man parik kapa buk longong anirilong, antok a petau aongos. Si man parik kapa buk longong kapa aniria, au kula taot ia asukang ta kapo bil val igenen i ngising vo katakai i luk takis. 


text:
<pb/>Napo antok atutuman imi ta sa mipo pis ia e ke e vunep, ki kun pis ania e metekuku. Na sa mipo luang ia e ke e vunep, ki kun luang ania e metekuku. 


text:
Napo anguan antok an animi ta si man a pongua imi kilongpo ainak ani sa e ke e vunep kilongpo sokotuk ia, mamai e metekuku ka vil akorong ia anirilong. 


text:
Using si man a pongua vo potol kitolpo sinong kuvul si asan ig, nau kapa e nei liuan iritol.” Kankanuai i mengen ani asosokai vopo tav ngorem ang 


text:
<pb/>Au na Petero kamela serei singina na kala sui ia, “Volava, naka amatan poisan a lomon suai ani keve rikek ang si tungag singig? Amatan limalengua?” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Napo antok ua, parik ta limalengua na taun. Sikei limalengua na sangauli na limalengua na taun aongos. 


text:
Asukang na vainagoan i metekuku kapo asukang ta tulava katapo buk vil akorong ani keve kope ve kana keve asosokai. 


text:
Si taun ang kapo vilvil akorong kila songo na mang asosokai katapo atogon kana kope tavirimok luai na kame lapo tung e nona. 


text:
Sikei, using parik katapa angkoai si samui sip ania, kana tulava kala asok ta ninia ve kana aina na karilong inatus na karilong togtogon ki atos aongos tataria asi samui suai ani kana kope. 


text:
Au, asosokai ang kala uak na kala matung turung e ngono kakina na kala sokotuk, ‘Ku kokoai aro tapai anig na naka samui suai aongos ani kag kope.’ 


text:
Na pakangat ina i tulava ang kala tameng taun ia na kala lomon suai ani kana kope na kala atolongon ia. 


text:
Sikei, asosokai ke kala soung na kanla sabonai ani mangsikei pok a asosokai val nia, voiang katapo atogon kope singina asukang ta rukun kapkap lik palau. Ka serei na kala tak ia e ngona na kalapo buk ngau punuk ania na kalapo antok ia ta, ‘Ku samui sumasuma luai ani kam kope.’ 


text:
Au, mang keve asosokai kila arai ani lau suke na kilapo vinga maiten na kila pasal na kianla antok na tulava ta sa katala serei. 


text:
Au, tulava kala songo na asosokai ang na kanla antok ia, ‘Numai a asosokai visuk. Nata lomon suai aongos ani kam kope using kuta sokotuk iau. 


text:
Na kala marala alava na kala asok a vap po vil amiming ang ta ki amiming ia tung si kala samui aongos kana kope. 


text:
Mamai e metekuku ka kun vil ania asukang si siksikei imi man parik kapa lomon suai aro luai ani rikek si tungana.”<pb/>


text:
Taun a Iesu kala kamus ta mengen ta keve bil ke kala papelek a Galilaia na kala pasal ane si palpal Iudaia si mang palpal i Iordanes. 


text:
<pb/>Na mang keve Parisaio kimela serei singina si kari me atoktokngai ania. Na kila sui ia ta, “Au si kara saupai kana kapo ainak ani tauan si kamus si kana aina si saka keve tukulai an?” 


text:
Na kala ngenget iria asukang ke, “Sa, parik mitapa tataot ta vo asisinong ang <n>kata asinong iria tauan na aina?”</n> 


text:
<n>Na kala antok ta, “Nang tukulai ina na tauan ka papelek a tamana ve rinana na kame ago kuvul ve kana aina, na kilongla sikei palau a pukun.</n> 


text:
Sukana vang, parik kilonglapa anguan pongua an, kilong lapo sikei. Asukang na sa na God katala pala kuvul ia, ka ago ta mangsikei ka luang ia.” 


text:
Na kila sui ia ta, “Au man asukang, marai sa na Moses kata saupai ta <n>igenen ka salik kana mengen i misag, le na kala asok suai ania?”</n> 


text:
Na kala antok iria ta, “Using a vingami kapo kitmat, na Moses kata ainak animi si kirikai suai ani kami keve aina. Sikei parik katapa asukang ke le si taun i asisinong. 


text:
Napo antok imi ta man a si katala kamus si kana aina, man parik katapa atogon panik, na kala osongon a mang anu, sukana kapo abis a lau rikek.” 


text:
Na kana keve nat kila antok ta, “Au si man nia vanang kapo selen ani tauan na aina, kapo ro nganing asi ago ta osongon an.” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Io, mengen ang, parik ta ri vap aongos ki ainak ania, sikei riria voiang kipo angkokoai. 


text:
Napo mengen asukang ke ta mang matan tauan parik kipa osongon using kita akau asereiai aniria asukang, na mang matan using ri vap kita kavak iria, na mang matan marai vainagoan i metekuku. Nia kapo angkoai si luk ani mengen ke, ka luk ia.” Iesu kapo amatung kunga si ri nat kavulik lik 


text:
<pb/>Na kimela serei singina ta ri natlik ani ka amatung kunga singiria na ka sokotuk singiria. Na keve nat i akalit kilapo ki iria. 


text:
Sikei Iesu kala antok, “Mi lomon suai ani ri nat lik ane singig. Ago ta atakun an aniria, using a matan vap val ria, kakaria vang na sinsinongan si vainagoan ang e metekuku.” 


text:
<pb/>Na mangsikei a igenen kamela serei singina na kala sui ia, “Katakai i akalit, na abis a saka lau roron an asi atogon ani to asikei?” 


text:
Na kala antok ia ta, “Marai sa na kupo sui iau ta sa kapo roron? Kapo togon palau a sikei a igenen kapo roron. Man kupo buk palak nei sinsinongan i to asikei, ku uli longong ani keve asok tapai.” 


text:
Na kala sui ia, “Saka keve asok tapai an?” Na Iesu kala antok ta, “Ku ago ta daung an, ku ago ta putuk osongon an, ku ago ta tainau an, ku ago ta posposo akapau an mete saupai. 


text:
Ku mamaila aro ani tamam ve rinam na <n>ku vinga ro taun a tungam val kupo vinga ro taun pok ua.”</n> 


text:
Na igenen tanginang ang kala antok ia ta, “Riria aongos nata using arukup iria. Mang sa lak napo kudik ina?” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Si man kupo buk ani ku talupus aro, ku pasal na kuan atos ta kam keve togtogon na ku alis ani ri vap logo ani kakam a togtogon roron e metekuku. Na kume using iau.” 


text:
Taun a igenen tanginang ke kala longong asukang ke, kala pasal mamakus aliu, using katapo atogon kana togtogon lava. 


text:
<pb/>Na Iesu kala antok kana keve nat i akalit, “Napo antok atutuman imi ta vola kitmat luai ani igenen tauia si palak nei vainagoan i metekuku. 


text:
Naka anguan mengen an animi, palak ang si igenen tauia ane nei vainagoan ang si God, ka kitmat luai ani papalakan si kamel nei malang i sangum.” 


text:
Taun a keve nat i akalit kila longong asukang ke, kilapo aunai taping na kila sui, “Au man asukang na si kala sapang?” 


text:
Na Iesu kala tun iria na kala antok ta, “Ani ri vap kapo kitmat, sikei ani God, keve bil aongos kapo angkoai.” 


text:
Na Petero kala antok ta, “Arai, namem tala papelek a keve bil aongos asi kamem using anim. Asukang na ka atogon a sa animem?” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Napo antok atutuman imi ta si kuli rina tanginang, si taun ang man a igenen i pukun kala sinong si kana miminaungan i sinsinongan, io nami mita usiusing iau, mi an sinong lak si 12 na sinsinongan asi kami saupai ani 12 na patvap i Israel. 


text:
Na man a si kata papelek kana lu, keve tasina, keve tauna, tamana vo rinana, kana inatus, kana keve matang, using a asan ig, kan atogon a tauia tavirimok luai ani sa kata papelek ia, na ka luk kana sinsinongan i to asikei. 


text:
Io, vainagoan i metekuku kapo asukang ta votauk i vuk roe nang kata pasal tenei vauk lik si kana songo vap sime abis si kana matang vaen. 


text:
Au, e mung lik si limaleat a vuk taun kala pasal na kanla sabonai ani mang matan sipo angtung palau nei ring ipo asesel. 


text:
Na kala antok iria, ‘Nami kapa, mi kun pasal na mian kun abis nei kag matang na na kun samui animi si saka seupok an kapo angkokoai.’ Asukang na kila pasal. 


text:
Au, e mung i palpalima na vuk taun tenei ngelik, kanla anguan sabonai ani mang keve anu sipo angtung palau. Na kala sui iria, ‘Au marai sa na mipo angtung palau na mangias aongos ke tav abis ta mangsikei a abis?’ 


text:
Na kila antok ia ta, ‘Using katapo kovek i igenen si songo animem sian abis ania.’ Na kala antok iria ta, ‘Nami kapa, mi kun pasal na mian kun abis nei kag matang vaen.’ 


text:
Au, kala ngelik luai na votauk i matang vaen ang kala antok na kana igenen vo ainoinoai ani abis ang ta, ‘Songo na vap vo abis ang na kume samui iria tutapongai si vap abis amukmuk ke tung si vap vo luk abis ang tenei vauk.’ 


text:
Vap po abis ang si palpalima na vuk taun tenei ngelik, kita luk siksikei na kari samui i sikei a taun kirol. 


text:
Asukang na vap vopo abis le tenei vauk ang kitapo sekpat ani ki luk alava lik. Sikei siksikei iria kapa kala kun luk ani samui i sikei a taun palau. 


text:
‘Vap ke voike kuta songo iria si me abis aimung ke kita abis palau na vuk pangau kudik luai, sikei kupo vil iria angkoai palau val namem, vap po sunguk ani maiten i abis ke nei liuan i manas i sinang ke.’ 


text:
Sikei kala polpol na mangsikei iria ta, ‘Tungag, parik napa aninio ua. Au sa parik kutapa ainak si abis ani seu i sikei a taun? 


text:
Luk kam samui na ku pasal. Napo buk alis ani iuang vo luk abis aimung ang asukang palau val nata alis ua. 


text:
Sa, parik napa atogon roron si asuai ani kag kapkap si kag kun vubuk? Vei kuvpo pisu nganing anig using napo igenen alis?’ 


text:
Sukana vang a vo aimung ka aino na vo aino ka aimung.” Iesu kata vapotol i mengen ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Kana si taun ke na Iesu kalapo palak ane Ierusalem. Kala songo na 12 na nat ane ngising na kala antok papalik iria e selen asukang ke ta, 


text:
“Arai, taralapo palak vang ane Ierusalem na igenen i pukun kian sung lis ia e kungaria i keve ainoinoai si ri katakai i sula na keve vap malangas ani saupai, na kian alis saupai ani kan mat. 


text:
Na ki alis ia e kungaria i ri vap i ngising ani ki kurek ia na ki sasaup ia na kian atakuk ia kuli ngakputuk, na si vapotol i taun ka tapasuk pok.” Sokotuk si ri Iakovo ve Ioanes 


text:
<pb/>Au, rinarilong i ngono nat si Sebedaio kamela serei singina ta kana ngono nat, na kala soturungai si aikut ani mangsikei a vubuk singina. 


text:
Na kala sui iria ta, “Au mipo buk a sa?” Na kila antok ia ta, “Napo buk ani ku asok ta mangsikei i kag ngono nat ani kan sinong si kam palso na mang anu si kam palkais nei kam vainagoan.” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Parik milongpa nas a sa milongpo aikut ia. Sa, milongpo angkoai si inum si kavi ke napo usausa asi kag inum singina?” Na kilongla antok ia ta, “Namemlongpo angkoai.” 


text:
Na Iesu kala antok irilong ta, “Tutuman, milong inum singina, sikei si sinong si kag palso vo palkais, parik vang kapa kakag si kag posong singina. Ngono palpal ang kapo kakaria, riria na mamai katala itoiton ia aniria.” 


text:
Sikei Iesu kala songo akuvul iria na kala antok, “Mipo nas a ri vap i ngising, kari keve vap vo sausaupai kipo aunai lakat aniria. Na kari keve vap asanan kipo aunai sausaupai aniria. 


text:
Parik kapa ro ta ka asukang singimi. Sikei si man a si kapo buk ani ka laba singimi, kapo ro ani ka serei a asosokai singimi aongos. 


text:
Asukang val igenen i pukun kata serei parik asi kari me asosokai singina, sikei asi kana me asosokai singiria na asi kana me mat bat ani vap miang na asukang ka samui apok iria.” Iesu kata vil ato na ngono ba 


text:
Na pongua na igenen mata ba kilong tapo sinong ngere selen. Na kilongla longong ta Iesu nang kapo pakasang na kilonglapo songosongo ta, “Volava, nat i David, ku ngorem imemlong!” 


text:
Na petau ang kilapo atakun irilong ani kilong ago ta mengen an, sikei kilongla songosongo alava luai ta, “Volava, nat i David, ku ngorem imemlong!” 


text:
Na Iesu kamela tung na kala songo irilong na kala sui ta, “Milongpo buk ani naka vil sa animilong?” 


text:
Na pakangat ina i Iesu kala tameng taun irilong na kala sigil a matarilong. Na akorong palau matarilong kala arai, na kilongla using ia.<pb/>


text:
Na kian lapo pasal angasungai i Ierusalem, asi an serei e Betpage si mulang ang Elaio, na Iesu kala asok a pongua na nat i akalit 


text:
velai ani mengen anirilong ta, “Milong pasal taun a rina suke e no, na milonganla sabonai ani mang sikei a dongki kita pala ia kuvul ve kana natnat. Milong kunis irilong na milong tak irilong ane singig. 


text:
Man a sikei ka sui imilong, milong antok ta, ‘Volava kapo inongos taun irilong,’ na ka ainak sumasuma palau si tak anirilong.” 


text:
Bil ke kata serei asi vil apunuk ani mengen ang a katakai i kus amalangas kata posong ia aino asukang ke, 


text:
Antok a rina ang e Sion ta, arai, kami tulava sukana kapo serei taun imi. Kapo igenen marip na kapo gon kuli dongki, io kuli natnat ina i dongki vopo asalak ang. 


text:
Na ngono nat ang kilongla pasal na kilong anla vil ia asukang palau val Iesu katala atatai irilong, 


text:
na kilongmela serei pok ta dongki ang ve kana natnat na kilongla veleveles karilong keve vakup ipo apupung kuluna na kala kokos kuluna. 


text:
Amiang i petau ang kila veleveles kari keve vakup ipo apupung aliu e selen na mang matan kipo tangai ngakan i ei na kipo veleveles ia nei selen. 


text:
<n>Na petau vo aino ang ve riria e mung kapa kipo songosongo ta, “Alatun</n> ane si nat i David. <n>Atautauia ane singina, voiang kapo serei si asan i Volava. Alatun</n> ane pangkul luai.” 


text:
Na taun kanla palak nei rina ang e Ierusalem, nei rina lava aongos ang kilapo angnanasai na kilapo sui ta, “Au, si kana?” 


text:
Na petau ang kila antok ta, “Kana na Iesu, ninia na katakai i kus amalangas ang le Nasaret le palpal Galilaia.” Iesu kata vil adaus na rina i atailai 


text:
<pb/>Au, Iesu kanla palak nei rina i atailai na kanlapo lu asoung aongos a vap po samui na asesel ang nei rina i atailai. Na ka ul aturung a keve pata singiria kipo sakol kapkap, na keve sinsinong singiria kipo atos ta ri uk. 


text:
Na kala antok iria, “Kitala salik ia ta, <n>Kag lu kapo lu si sokotuk,</n> sikei milapo pokai ania asi kana bil val vakil si ri vap tainau.” 


text:
<pb/>Na ri mataba ve ri soles kimela serei singina e iang nei rina i atailai na kalapo vil ato iria. 


text:
Sikei, keve tulava i ri katakai i sula ve keve vap malangas ani saupai kila arai ani keve abis roron ke na kipo longong a inatus lik sipo songosongo nei rina i atailai ta, “Alatun ane si nat i David,” na kilapo vinga marala, 


text:
na kila sui ia ta, “Au, kupo longong a sa kipo posong ia?” Na Iesu kala antok iria ta, “E, napo longong iria. Sa, parik kana mitapa tataot a mengen ke? <n>Le si kalingaria i inatus lik ve ri popo lik luai kutala iton iria asi kari alatun anim.”</n> 


text:
Na kala papelek iria ane komo i rina lava ane Betania na kanla ago na vong ang e iang. Iesu kata amese na iei 


text:
Kala arai ani mangsikei a suke kapo tung papalik ngere selen. Na kala pataun ia sikei kanla sabonai ta kapo papanan palau. Au na kala mengen taun ia, “Ku ago ta anguan uai an.” Akorong palau na ei ang kala mak aongos. 


text:
Na kana keve nat i akalit kila arai ania na kilapo taping na kila sui, “Au, kata saka bil an a suke ke na kalapo mat sumasuma palau?” 


text:
Na Iesu kala antok, “Napo antok atutuman imi ta si man mipo atogon palau a sikei a lomlomon na parik mipa ilung, parik kapa angkoai si vil amat papalik ani suke ke, sikei kapo angkoai kapa si mi asok ani mulang ke ta, ‘Ku tapasuk na kuan asuai anim nei laman!’ na ka serei asukang. 


text:
Si man mipo lomlomon ta sa mipo kin ia si kami sokotuk, mi sel korong ia.” Kipo sui a Iesu ta kana roron 


text:
<pb/>Na kanlapo pasal nei rina i atailai na ri ainoinoai si ri katakai i sula, kuvul ve ri vap lava kimela serei singina si kapo vil akalit, na kila sui ta, “Si saka ro an kana kupo abis a keve abis ke? Si kata alis ua ta ro?” 


text:
Na Iesu kala polpol iria ta, “Naka sui imi ta mang susui, na man mila polpol aro ia, nau naka antok imi ta kag saka ro an asi abis ani keve abis ke. 


text:
Ioanes si kana asing tauia, kata luk a ro ang le voi? Le metekuku vo le si ri vap?” Na kilapo anggegelai ta, “Man tara antok ta le metekuku, kala sui ira ta sa tukulai ina parik taratapa lomlomon tatana. 


text:
Sikei, man tara antok ta le si ri vap, tarala leng ani ri vap duk, using ri vap aongos kipo lomon ia ta Ioanes katapo katakai i kus amalangas.” 


text:
Asukang na kila polpol a Iesu ta, “Parik namempa nas.” Na kala atai iria ta, “Nau kapa, parik napa kun antok animi ta saka ro an kana napo abis a keve abis ke tatana. Kankanuai i mengen ani ngono nat 


text:
<pb/>Mipo saka lomlomonai an? Mangsikei a igenen katapo atogon kana pongua na nat. Na kamela antok kana ainoai i nat ta, ‘Kag nat, ku pasal kana na kuan abis nei matang.’ 


text:
Au na tamana kala pasal taun kana mang nat na kanla antok ia ta sikei palau a mengen ang. Na kala polpol ia ta, ‘E, kanat, kapo ro mamai.’ Sikei parik kalapa pasal. 


text:
Au, si i ngono nat ke katala abis using a vubuk ang si tamarilong?” Na kila antok ia ta, “Anu aino ang.” Na kala antok iria ta, “Napo mengen atutuman imi ta ri vap luk takis ve ri aina panik kipo palak ane nei vainagoan ang si God aino imi. 


text:
Using Ioanes kata serei sime akalit animi ta selen korong, na parik mita lapa lomlomon tatana. Sikei ri vap luk takis ve ri aina panik kitala lomlomon tatana. Na nami, mitala arai ani kari lomlomon, parik mita lapa ming na mila lomlomon tatana. Kankanuai i mengen ani vap rikek aiveven matang 


text:
<pb/>Au mi longong a mang kankanuai i mengen. Mangsikei a igenen kata sukal kana matang vaen, na kala omo aulitai ania na kala atu ring asi kokomeng ani uai, na kala abis a lu lakat ipo ararai bat, na kala alis tapai ani matang ke si mang keve vap aiveven matang na kala pasal akipai ane si mang rina. 


text:
Na si taun i kopkopos kala asok kana keve asosokai taun a keve vap aiveven matang ang si kari an luk ani kana keve uai. 


text:
Au na keve vap po aiveven matang ke kila teng akit iria na kianla vis a mangsikei, ki raung a mang anu, na ki so na mang anu ta at. 


text:
Au na kala asok kana mang matan asosokai kipo aunai duk ani vap aino ang ane singiria. Na kianla anguan vil asukang an kapa aniria. 


text:
Na akamusai ina kala asok akorong kana nat using kapo lomon ia ta vei ki mamaila nganing ani kana nat. 


text:
Sikei taun a keve vap po aiveven matang ke kila arai ani kana nat na kila antokai, ‘Arai ta votauk i togtogon iles. Akos, tara me vil punuk ia ani kakara na togtogon ang.’ 


text:
Na kila ngenget ia ta, “Ka asok a vap rikek luai ke ane si vilvil akui lava, na ka alis tapai ani matang ang si mang keve vap using ki alis pok ia ta polpol i matang ang si taun i kopkopos.” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Sa, parik kana mitapa tataot a vuk mengen ke nei salsalik? <n>Iat ke ri katakai i abis lu kita kilis ia, kana kala serei a iat talupus luai. Bil ke, Volava kata asereiai ania, na vola miminaungan luai e matara!</n> 


text:
Man a ri si ki uak kuli iat ang ki tagalang amitmitngai lik, sikei man a iat ang ka uak taunai ani si, ka tatameng aongos luai. 


text:
Ninia kapo uak kuli at ke ka tatadek alik, sikei nia kana na at ke ka uak kuluna ka vil atameng luai ania.” 


text:
<pb/>Taun a keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri Parisaio kipo longong kana keve kankanuai i mengen, kilapo malangas ta kapo mengen tataria. 


text:
Na kilapo gule selen asi kari teng akit ania, sikei kipo leng ani petau ang using kipo lomlomon ta kapo katakai i kus amalangas.<pb/>


text:
“Vainagoan i metekuku kapo asukang val mangsikei a tulava kata vil a matan angan ani kana nat si kana osongon. 


text:
Na kala asok kana keve asosokai asi kari an songo ani vap ang katala songo iria ane si matan angan ang, na kipo misag ani me serei. 


text:
Au, kala asok kana keve asosokai ta, ‘Mi pasal na mian antok na vap ila mengen amalangas ang ta, “Natala itoitonai lenginang ani kag matan angan. Keve bulumakau ve mang keve vongo ngokngok ro natala taun aniria. Keve bil aongos kalapo usausa. Mi me ane si matan angan ke.” ’ 


text:
Sikei kila misag na kila pasal using kari keve lomlomonai akorong, mang anu kata pasal ane matang na mang anu ane si kana ring ipo atos. 


text:
Au na tulava kala marala na kala asok kana keve katakai i visvis asi kari an raung suai luai ani vap po daung ang na ki an ani kari rina. 


text:
Au na kala antok kana keve asosokai, ‘Matan angan i osongon ke kalapo usausa, sikei vap ang natapo buk iria parik kita lapa ro angkoai asi kari me angan. 


text:
Mi pasal taun a keve angmamarakai i selen na mian songo vap ane si matan angan ke. Mi songo na ri si mipo arai aniria.’ 


text:
Asukang a keve asosokai ke kila pasal taun a keve selen i nei rina na kianla songo akuvul aongos na ri vap kipo sabonai aniria, vap roron ve ri vap po rikek ang. Na nei lu sian pagamau kamela sogong atung ta kana vap. 


text:
Sikei taun a tulava ang kamela palak sime arai ani vap ke, kanla arai ani mangsikei e iang parik katapa alak a maus ipo alak si taun i pagamau na kala antok ia, 


text:
Na tulava ke kala antok kana keve asosokai, ‘Mi got a ngono kungana ve ngono kakina na mi asuai ania ane komo ane si ring vong itum, voiang kapo atogon tangis na ngut ngisa.’ 


text:
Na kila asok kari keve nat i akalit ane singina kuvul ve mang keve vap si Erodes. Na kianla antok ia ta, “Katakai i akalit, namempo malangas ta kupo igenen atutuman na kupo akalkalit ta kana laulauan a God si selen tutuman. Na parik kupa tarakai ani mangsikei using ri vap kipo angkokoai palau e matam. 


text:
Sikei, Iesu kala nas kari lomlomonai visuk na kala antok, “Nami na vap kapau, marai sa na mipo buk atoktokngai anig? 


text:
Na kila antok ia, “Ke Kaisar.” Na kala antok iria, “Mi alis a Kaisar ta sa ke Kaisar, na mi alis a God ta sa ke God.” 


text:
<pb/>Si taun ang palau mang matan Sadukaio, vap ang kipo agel suai ani tadut pok, kimela serei singina, na kila sui ia ta, 


text:
“Katakai i akalit, Moses kata antok ta <n>si man a igenen katala mat na kapo kovek i inatus, tasina ka osongon a mainang ang asi kana aumata nat ani tasina.</n> 


text:
Kana nei liuan imem katapo atogon a limalengua na angtasimal. Anu tuan kata osongon na kala mat. Na using kapo kovek i inatus, tasina kala osongon kana aina. 


text:
Si taun i tadut pok, si akorong i limalengua na tauan ke ka tauk i aina ke? Using ria aongos kita osongon tatana?” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Mipo lok singina using parik mipa nas a mengen ang nei salsalik, na parik kapa mipa malangas kana kitmat a God. 


text:
Nau a God si Abaram, God si Isak, na God si Iakov. Parik ta God si ri vap mat, sikei kakaria kipo to.” 


text:
Taun a petau lava ang e iang kipo longong ia kilapo taping ani kana akalkalit. Saka asok tapai an kapo lavlabat? 


text:
<pb/>Si taun ri Parisaio kila longong ta Iesu katala vil amamaila na ri Sadukaio, kimela serei kuvul. 


text:
<n>Na kala antok ia, “Ku vinga ro taun a Volava kam God ta pakangat im aongos, na malanganto im aongos,</n> na lomlomon im aongos. 


text:
Pongua na asok tapai ke, keve mengen i nei saupai na si ri katakai i kus amalangas kipo gon kuluna.” Igenen i akanangai, tamana ta si? 


text:
Volava kata antok kag Volava ta ku sinong e palso ig tung si naka vil a vap po petau ang anim asi kari ago neite ngono kakim. 


text:
Na kapo kovek i mangsikei kapo angkoai si polpol ania. Na le si taun ang kilapo lolokovo luai ani sui ania ta mangsikei a susui.<pb/>


text:
Asukang na mi longong na mi abis aongos na sa kipo antok imi tatana. Sikei mi ago ta using an ani sa kipo abis ia using parik kipa vil korong a sa kipo mengen tatana. 


text:
Kipo got na keve sungsungukan maiten luai na kipo asunguk na ri vap tatana, sikei riria akorong parik kipa sigil ta sikei a piupiu i kungaria. 


text:
Keve bil aongos kipo abis ia ani ri vap si kari arai aniria. Kipo uli buk atere ani ri vap ta kari keve laka lik ipo asiang ani mengen si God. Na kari keve vuk akanangai e ngising i vakup, kipo buk ani ki laba. 


text:
Kipo buk a keve oring mamaila si keve matan angan, na kipo pigpig ta keve sinsinong lava nei lu i kivung, 


text:
Sikei nami, ki ago ta kin an animi ta katakai i akalit using mipo atogon palau kami sikei a katakai i akalit na nami aongos mipo angtasimal. 


text:
Na mi ago ta kin an ani mangsikei e kuli rina ta tamami using mipo atogon palau a sikei a tamami, nang a vo ago ang e metekuku. 


text:
Io, ninia kapo vil alava pok ia, ki vil alik ia. Na ninia kapo vil alik pok ia, ki sunguk alakat ia. 


text:
<pb/>Ka rikek animi, ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau. Mipo akang na vainagoan i metekuku e mataria i ri vap. Using nami akorong parik mipa palak na parik mipa atalipai aniria kipo atokngai si palak asi kari palak. 


text:
<pb/>Ka rikek animi ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau. Mipo paputuk laman na keve ring vunga asi an sasakol ani to si sikei a igenen ani ka using imi. Na si taun kala sasakol mila vil ia asi kana la soliu luai animi si kana bil val nat i nei kut lava i saupai. 


text:
<pb/>Ka rikek animi keve mata ba vopo ausingai ang ani ri vap. Mipo antok ta si man a sikei kapo atutuman serei si rina i atailai, kapo palau. Sikei si man kapo atutuman serei si at riparipag i rina i atailai, io kana palapalatung kapo maiten. 


text:
Mipo antok kapa ta si man a sikei kapo atutuman serei si pata ipo sula ang kapo palau. Sikei si man ka atutuman serei si saka alilis an kapo gon kuluna, io ninia vanang kapo atogon maiten. 


text:
Asukang na si kapo atutuman serei si pata ipo sula, kalapo atutuman serei si keve bil aongos kapo gon kuluna. 


text:
Na si kapo atutuman serei si metekuku, kalapo atutuman serei si sinsinongan si God na vopo sinong ang singina. 


text:
<pb/>Ka rikek animi ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau, using mipo alis aro kami sikei a vasangauli i panga sain ve lambo mai na anian, sikei mipo ataole na keve bil mamaiten i saupai, nang a lau korong, ngorem na atutuman. Kapo ro mi abis na keve bil ke kuvul ve keve bil ang mitapo abis ia. 


text:
Nami na keve vap mata ba na mipo ausingai ani ri vap. Mipo telan alava ta keve nem lik luai, sikei mipo ba ani keve nem maiten. 


text:
<pb/>Ka rikek animi vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau. Mipo vil adaus na pere i ese ve avubus sikei neina kapo duk ta tainau ve neikitung. 


text:
Numai a Parisaio mata ba, ku vil adaus aino na neina i ese ve avubus, au le lak na perena ka kun daus. 


text:
<pb/>Ka rikek animi ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau. Mipo asukang val keve mopong kavang kapo ararai aroron luai e komo sikei neina kapo duk ta tuan i vap mat na ri bil visuk miang. 


text:
Asukang palau nami mipo ararai val vap korong e mataria i ri vap, sikei nei vingami kapo duk ta kapau ve lau i putuk saupai. 


text:
<pb/>Ka rikek animi ri vap malangas ani saupai ve ri Parisaio. Mipo vap kapau, using mipo atung akanangai si keve mopong si ri katakai i kus amalangas na mipo amaus na mopong i ri vap korong. 


text:
Na mipo antok ta, ‘Si man tarata ago si taun si keve tivura parik tarapa angkoai si tung le ve ria si raung ani keve katakai i kus amalangas.’ 


text:
Sukana mipo mengen amalangas pok tatami ta nami na keve tivuria palau i vap raung ang ani keve katakai i kus amalangas. 


text:
Au mi arai. Naka alis imi ta keve katakai i kus amalangas na keve vap nas na keve vap malangas ani saupai. Mang matan iria mi an vil punuk iria na mi atakuk iria, na mang matan mian sasaup iria nei kami keve lu i kivung na mi lu pulakai aniria le si mang rina ane si mang rina. 


text:
Na e iang, rangai aongos i keve vap korong katala saling kuli rina kan gon kulumi, tutapong le si rangai i igenen korong ang Abel tung si rangai i Sakarias nat si Barakias, mita raung ia nei liuan i lu i atailai na pata ipo sula ang. 


text:
<pb/>Numai vang a Ierusalem, kuta raung ri katakai i kus amalangas, na kuta li punuk iria, vap ang a God kata asok iria taun ua. Taun miang nata lapo buk songo akuvul ani kam inatus asukang ta pura aina kapo apung kana keve natnat neite ngono vangana. Sikei mitapo uli misag! 


text:
Using kana napo antok imi ta parik mipa anguan arai an anig tung si taun mila songosongo asukang ke, ‘Atautauia singina, nang kalapo serei si asan i Volava!’<pb/>


text:
Na Iesu kala soung pelek na rina i atailai na taun kalapo pasal aliu, kana keve nat i akalit kimela antok ia si kana arai ani rina i atailai. 


text:
Na kala antok iria, “Mipo arai kana ani keve nem ke, ingko? Napo mengen atutuman imi ta ka kovek luai i ngoto roron. Kime galang aongos ia.” Tutapongai i mamaiten 


text:
<pb/>Na si taun kanlapo sinong si mulang ang Elaio kana keve nat i akalit kimela serei papalik singina na kila sui ia ta, “Ku atai imem. Angisan a keve bil ke ki serei? Na saka akanangai an i taun i kam serei pok na akamusai i kuli rina ke?” 


text:
Using vap miang ki serei na ki posong pok iria ta asan ig na ki antok ta, ‘Nau kana na igenen i akanangai.’ Na ki kapau a vap miang. 


text:
Mi longong lak ta kalapo togon visvis vo kalapo angasungai a visvis. Mi ago ta leng an using a keve bil ke ki serei, sikei akamusai ina lak, parik. 


text:
Using mang palpal vap ka tapasuk na ka angvis ve mang palpal vap, na mang vainagoan ka angvis ve mang vainagoan. Na keve buk angan lava na keve mimo ki serei si mang keve rina. 


text:
Ki alis imi ane si vilvil akui na kian raung imi, na mamain ta matan vap ki mirik animi marai asan ig. 


text:
Na si taun ang vap miang ki savang na ki alis angpokpokai aniria si saupai kitmat na ki mirik angpokpokai aniria. 


text:
Na akus ro i vainagoan ke ki akuskus tatana e kuli rina aongos ani mamain ta matan vap si kari longong ania le lak na kuli rina ke ka kamus. Taun rikek luai 


text:
<pb/>Taun mi arai ani bil vopo nau varas ani God na kapo goeng rina, nang a katakai i kus amalangas Daniel kata mengen tatana, ka tung nei Ring Gogoai, (vopo taot a mengen ke, ka lomlomonai aro ania), 


text:
Using si taun ang ka atogon a mamaiten tavirimok na kapo laba luai ani keve mamaiten le si tutapong i kuli rina tung si taun ke, na aimung kapa. 


text:
Si man a taun ang God parik kapa vil akudik ia, ka kovek luai ta sikei e kuli rina ka sapang. Sikei using kana vap i la songo, asukang a ka vil akudik ia. 


text:
Si taun ang, man a mangsikei kapo antok imi ta, ‘Arai, kana na igenen i akanangai,’ vo ‘Sukana ninia,’ mi ago ta lomlomon an tatana. 


text:
Using ka atogon a keve igenen i akanangai kapau na keve kus amalangas kapau ki tapasuk na ki abis a keve akanangai ve keve bil i vilvil ataping lava si kari atokngai alava asi kari ausingai alok ani ri vap ila songo. 


text:
Asukang na man ki antok imi ta, ‘Arai, kapo ago nei ring varasai palau,’ mi ago ta pasal an si an arai. Vo man ki antok ta, ‘Arai, kapo ago mumun nei lu,’ mi ago ta lomlomon an ta mengen ang. 


text:
Using a igenen i pukun si kana taun i serei ka bil val tapak kapo takrimit le mang ngising taun a mang palpal. 


text:
Si oring ang a matmat kapo matung vok singina, ri kol kianpo ngangasinong kuvul e iang. Serei pok si igenen i pukun 


text:
<pb/>E mung palau i keve mamaiten lava i taun ang, makarap ka vong gup, na ulen parik kapa anguan mang an, na ri kalto ki uak le metekuku na keve kitmat i metekuku ki mimo. 


text:
Le na akanangai i igenen i pukun ka serei e metekuku na mamain ta pat vap i kuli rina ki tangis na <n>ki arai ani igenen i pukun ka serei kuli kuku</n> ta kitmat na maumausan tavirimok. 


text:
Na ka asok kana mamain ta angelo ta tangis i taungai lava na kian songo akuvul aongos kana vap i la songo le si keve palpal aongos i kuli rina na metekuku. Luk malangas le si iei 


text:
<pb/>Mi luk malangas si laulauan i ri suke. Man kala urung atanginang, mila kinle ta taun sinang roron kalapo angasungai. 


text:
Na asukang kapa singimi, man mila arai ani keve nem ke kala serei, mila malangas ta kalapo angasungai luai e mete takaman palau ani ka serei. 


text:
Metekuku na kuli rina ka tamus suai, sikei kag mengen parik kapa angkoai luai si tamus. Kapo kovek i si kapo nas a taun 


text:
<pb/>Pangau i taun vo vuk taun ina, kapo kovek i mangsikei kapo nas ia. Ri angelo i metekuku na kana nat parik kipa nas, sikei tamana papalik kapo nas. 


text:
Asukang ke ta aino le ani nole, ri vap kitapo angan, kipo inum, kipo angosongon, tung si taun a Noa kala riuklak nei perengan. 


text:
Na parik lak kipa nas a sa kame serei tung si taun a nole kala serei na kamela luk suai aniria aongos. Io, ka asukang palau si taun ang man a igenen i pukun ka serei singina. 


text:
Si taun ang, man a pongua na igenen kilongpo ago nei matang, ki songo na mangsikei na mang anu ki atalipai ania. 


text:
Man a pongua na aina kilongpo momong kon, ki luk suai ani mangsikei na mang anu ang ki atalipai ania. 


text:
Kana mi malangas ta man a votauk i lu kata nas a vuk taun tenei vong asi serei ta katakai i tainau, kala ararai bat aro ani kana lu na parik kalapa ding ia. 


text:
Asukang na nami kapa mi usausa. Using a igenen i pukun ka serei si vuk taun ang parik mipa lomlomonai ania singina. Igenen abis aroron na vo abis arikek 


text:
<pb/>Man a asosokai kapo atutuman na kapo masam, kana lau i abis ka asukang ke. Kana tulava ka asok ia asi aiveven ani kana keve asosokai aongos, asi kana alis aniria ta kari sasagian. 


text:
Sikei man a asosokai rikek ang kapo lomon ia asukang ke ta, ‘Kag tulava nang parik kapa serei pok sumasuma,’ 


text:
kana tulava ka serei pok si taun parik katapa lomlomonai ania singina. Ka serei si taun parik katapa nas ia. 


text:
Na kamela tangatangai amitmitlik ia na ka asuai ania ane si ring ang ri katakai i kapau ki an ago singina, na e iang ki tangis na ki ngut ngisa.<pb/>


text:
Na si taun ang vainagoan i metekuku ka asukang val sangauli na kavulik tanginang kita luk le kari keve alimang. Na kila pasal si an ruduai ani igenen osongon tanginang. 


text:
Sikei keve kavulik nas ke kita aulo dong le na kari keve ese kuvul ve kari keve alimang ta rul i elaio. 


text:
Na tenei liuan vong mangsikei kala songosongo ta, ‘Longong, osongon tanginang sukana kalapo pakasang! Mime na tara me ruduai ia.’ 


text:
Au, keve kavulik tanginang aongos ang kila tapangun na kila itoiton kari keve alimang asi kari mang aro. 


text:
Au na keve tanio ke kila antok na keve kavulik nas ang ta, ‘A, mi alis ta kamem ring rul i elaio using a kamem keve alimang kilapo buk mat.’ 


text:
Na kila polpol iria ta, ‘Ka ago. Parik kapa angkoai rul i elaio animem na animi kapa. Mi pasal ane singiria kipo atos ta rul i elaio na mian samui ta kami akorong.’ 


text:
Sikei, taun kila pasal sian samui rul i elaio, osongon tanginang ang kala serei. Au na riria voiang kitapo usausa kila palak kuvul ve nia ane si matan angan i pagamau ang. Au na takaman kala akang. 


text:
Asukang a mi aiveven, using parik mipa nas a taun vo inongos i taun. Kankanuai i mengen ani vap sel kapkap 


text:
<pb/>Using kapo angkokoai val igenen kata usausa asi kana pasal avunga, na kala songo kana keve asosokai na kala alis iria ta maiten si aiveven ani kana togtogon. 


text:
Kala alis a ainoai i igenen ta palpalima na talanto. Mang anu, kala alis ia ta pongua, au na mang anu ta sikei. Kapo alis iritol angkokoai si karitol laulauan i abis. Au le na kala pasal. 


text:
Na igenen vopo luk ani palpalima na talanto ang kala pasal na kanla abis tatana na kala asereiai ani mang palpalima. 


text:
Sikei vanang a igenen vopo luk ani sikei ang kala pasal na kanla kep nei roe na kanla amunai ani kapkap ang si kana volava. 


text:
Na igenen vopo luk ani palpalima na talanto ang kala serei kuvul ve mang palpalima pok na kala antok, ‘Volava, kuta alis iau ta mamaiten asi aiveven ani palpalima na talanto. Arai, natala vil asereiai ani mang palpalima na talanto pok.’ 


text:
Na kana volava kala antok ia, ‘Kutala abis aro luai, kag asosokai ro! Kuta atutuman si rukun bil lik palau, na kana vang na atung ua asi kam aiveven ani keve bil miang. Au, kume na kume uruk kuvul ve kam volava.’ 


text:
Na igenen vo luk ani pongua na talanto ang kala kun serei na kala antok, ‘Volava, kuta alis iau ta mamaiten asi aiveven ani pongua na talanto. Arai, natala vil asereiai ani mang pongua na talanto.’ 


text:
Na kana volava kala antok ia, ‘Kala ro luai, kupo igenen abis aro. Kuta atutuman si rukun bil lik palau, na kana vang na atung ua si kam aiveven ani keve bil miang. Au kume na kume uruk kuvul ve kam volava.’ 


text:
Au na igenen vopo luk ani sikei a talanto ang kala serei na kala antok, ‘Volava, natapo nas ta kupo igenen kitmat luai, using kupo paspasuk si ring ang numai parik kutapa sukal singina na kupo lukluk akuvul si ring ang numai parik kutapa sapungai ani ri katui singina. 


text:
Asukang a natapo leng anim na nala pasal na nala amunai ani kam talanto nei roe. Au, arai akorong pok ani kam bil.’ 


text:
Na kana volava kala antok ia asukang ke, ‘Kupo asosokai rikek luai akorong na kupo marangan luai. Kutapo malangas ta nau napo paspasuk si ring ang nau parik natapa sukal singina na napo lukluk akuvul si ring ang nau parik natapa sapungai ani ri katui singina, ingko? 


text:
Using a sa parik kutapa asinong kag kapkap si ring ang kipo apolok kapkap singina, ani man name lapo papok nalapo luk akuvul ia ve mang keve kapkap ila apolokai? 


text:
Using man a si kapo atogon, ki ngaupap ia asi kana duk luai. Na man a si kapo atogon men lik, io, men lik ang kapo atogon ia, ki luk suai vang ania. 


text:
Mi asuai ani asosokai rikek ke ane komo ane si ring vong itum ang, voiang kapo atogon tangis na ngut ngisa singina.’ Igenen i pukun ka pagal ri vap aongos 


text:
<pb/>Si taun a igenen i pukun ka serei ve urmaus ina na kana keve angelo aongos, ka sinong kuli kana sinsinongan miminaungan. 


text:
Keve matmatan vap aongos kime tu akuvul aongos e matana. Au na kan pagal ri vap ane si pongua na kuvkuvulan asukang val katakai i aiveven sipsip kapo pagal ri sipsip pelek na ri me. 


text:
Au na tulava kala antok iria kipo ago si palso ina ta, ‘Mi me, nami na mamai katala atautauia imi, mime na mime luk a vainagoan ke voiang katala usausa ia animi si taun i asisinong ani kuli rina. 


text:
Using natapo buk angan, na mila ali pok iau asi kag angan. Na natapo buk inum na mila alis laman anig. Natapo igenen sokoung na mila songo alak iau. 


text:
Natapo varas na mila akavat iau. Natapo malepen na mila aiveven iau. Natapo ago nei vilvil akui na mimepo serei sime arai anig.’ 


text:
Au na keve vap korong ang kila sui ia ta, ‘Au Volava, angisan vanang namemta arai anim sipo buk angan na namemla lis pok ua, vo kutapo buk inum na namemla alis laman anim? 


text:
Na angisan kapa namemta arai anim si sokoung na namemla songo alak ua na kutapo varas na namemla akavat ua? 


text:
Na angisan kapa namemta arai anim sipo malepen na kutapo ago nei vilvil akui na namemla pasal sian arai anim?’ 


text:
Na tulava kala polpol iria asukang ke, ‘Napo mengen atutuman imi ta saka keve bil an mitapo abis ia si saka igenen mailik an voiang kapo tasig, nang mitapo abis ia singig.’ 


text:
<pb/>Au na kala antok a vap ang e palkais ina ta, ‘Mi pasal suai anig, nami ang milapo atogon amiming ane nei kut po ni asikei voiang kitala usausa ia ani vo petau kuvul ve kana keve angelo. 


text:
Using natapo buk angan na parik mipa lis pok anig, na natapo buk inum na parik mipa lis laman anig. Natapo sokoung na parik mipa songo alak iau. 


text:
Natapo varas na parik mipa akavat iau. Natapo malepen na napo ago nei vilvil akui na parik mipa aiveven iau.’ 


text:
Na kila kun sui ania ta, ‘Au Volava, angisan vanang namemta arai anim sipo buk angan na buk inum na sosokoung na sipo varas na sipo malepen na sipo ago nei akangbat na parik namempa pakangai anim?’ 


text:
Na kala antok iria, ‘Napo mengen atutuman imi ta saka keve bil an parik mitapa abis ia si saka igenen mailik an, nang mitapo tav abis ania singig.’ 


text:
Au, Iesu kala kamus ta posong ani keve mengen aongos ang na kala mengen kana keve nat i akalit asukang ke, 


text:
“Mipo malangas ta kalapo pongua na taun lak ani Liuluai. Au na igenen i pukun kian alis ia asi kari an atakuk ania kuli ngakputuk.” 


text:
Au na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava kimela sinong kuvul nei lu lava si ainoai i katakai i sula, kana asan ta Kaiapas. 


text:
Sikei kila antok ta si taun i matan angan ka ago vei nganing ri vap ki visvis. Aina kata amaus a pukun i Iesu 


text:
Mangsikei a aina kamela serei singina na kapo teng kana ese sain ro na kapo samui lava. Na kamela tilingai ania e patuna si taun ang katapo sinong si angan. 


text:
Taun a keve nat i akalit kila arai ani bil ke kila songag na kilapo sui, “Kapo saka kamus palau an na bil ke? 


text:
Na Iesu kalapo malangas a bil suke na kala antok iria, “Marai sa na mipo mengen arikek ani aina ke? Kana kapo abis a mangsikei a bil roron luai anig. 


text:
Napo antok atutuman imi ta si saka ring an kuli rina ki akuskus ta akus ro ke, akuskus kapa i sa na aina ke kata abis ia ki kun akuskus kapa tatana asi rungrungai ania.” Iudas kata ainak ani ka alis suai ani Iesu 


text:
<pb/>Au na Iudas Iskariot, mangsikei i 12 na nat ang, kanla serei si ri ainoinoai si ri katakai i sula 


text:
na kanla susuiai aniria ta, “Mi alis iau ta sa man na alis suai ania e kungami?” Na kila taot dong ia ta 30 na vuk silva. 


text:
Le si taun ang kalapo gusgus ta saka pangau an kapo kalakala si alis suai ania e kungaria. Angan i Liuluai ve kana keve nat i akalit 


text:
<pb/>Au, si ainoai i taun i saui i tav tol, keve nat i akalit kimela serei si Iesu na kila sui ia ta, “Nei a ring ang kupo buk ani namem itoiton anim singina si teng ani Liuluai?” 


text:
Na kala antok ta, “Mi palak ane nei rina na mian serei si tungara na mian antok ia asukang ke, ‘Katakai i akalit kata antok ta kag taun i atutung kalapo angasungai, na napo buk teng ani Liuluai ve kag keve nat i akalit nei kam lu.’ ” 


text:
<pb/>Si tenei ngelik i taun ang kamela sinong si pata i angan kuvul ve sangauli na pongua na nat i akalit. 


text:
Au na si taun ang kipo angan kala antok iria, “Napo antok atutuman imi ta mangsikei imi ka alis suai anig taun a saupai.” 


text:
Na kala antok ta, “Iuang vopo auai abui saui ang nei gapai ke kuvul ve nau, ninia vanang ka alis suai anig. 


text:
Igenen i pukun ka puka val kitala salik aino tatana, sikei ka rikek luai ani vo alis suai ang ani igenen i pukun. Pat ka ro ania man parik kitapa ingus ia.” 


text:
Au na Iudas, voi si alis suai ang ania, kala antok ta, “Katakai i akalit, nau nang parik ingko?” Na kala antok ia ta, “Numai akorong kupo posong ia.” Matan angan si Volava 


text:
<pb/>Au, kilapo angan na Iesu kala luk a saui, kala posong aro singina na kala tevek ia na kala lilis aliu kana keve nat i akalit velai ani mengen ke, “Mi luk na mi angan. Kana na pukun ig.” 


text:
Le na kala luk a kavi na kala posong aro singina na kala alis iria na kala antok, “Nami aongos mi inum singina. 


text:
Using kana na rangaig ani angainainakai, na ka saling ani vap miang asi lomon suai ani kari keve lau rikek. 


text:
Napo antok imi ta parik napa anguan inum an si laman i vaen ke, tung si nakan inum ia si selen tanginang ve nami nei kana vainagoan a mamai.” 


text:
Au na kila tangam kari sikei a tangam le na kila soung taun a mulang Elaio. Petero ka agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Au na Iesu kanla antok iria ta, “Nami aongos mi savang marai ig nganlak vong, using kitala salik ia ta <n>Na nga punuk na katakai i aiveven sipsip na keve sipsip ki tamale angtaliungai.</n> 


text:
Na Petero kala antok amadot ia ta, “Riria aongos ki savang marai im, sikei nau parik luai napa angkoai si savang.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Napo antok atutuman ua ta aino le ani pura ka tirtiriku nganlak vong, ku amatan potol a agel suai anig.” 


text:
Na Petero kala antok ia ta, “Kantanem si man nakan mat ve numai, sikei parik luai napa angkoai si agel suai anim.” Keve nat i akalit aongos kila kun antok asukang. Sokotuk e Getsemani 


text:
<pb/>Au le na Iesu kala pasal ve ria ane si mang vuk ring kipo kin ia ta Getsemani, na kala antok iria, “Mi sinong e ke na nakan sokotuk tapai e oring suke.” 


text:
Na kala songo le na ri Petero ve ngono angtasimal si Sebedaio na kalapo nasai ani maiten tavirimok na ngau laba luai. 


text:
Na kala antok iritol ta, “Makus lava ke kalapo rongos iau angasungai ani naka mat. Mitol ago e ke na mitol para kuvul ve nau.” 


text:
Au na kala paliu avunga lik na kanla matung turung ane vunep i sokotuk, “Mamai, si man kapo angkoai, kapo ro ani kavi ke ka papelek iau. Sikei, vubuk ke singig ka ago, sikei ku using kam vubuk.” 


text:
Au kanla serei pok si volo nat ang kitolapo rot, na kala sui a Petero, “Au sa, parik mitolpa angkoai si para ve nau ani vuk pangau kudik palau? 


text:
Mitol aiveven na sokotuk, vei atoktokngai ka luk imi. Malanganto kapo naung sikei pukun kapo ngau.” 


text:
Na kala anguan papok si an sokotuk na kanla sokotuk asukang ke, “Mamai, si man parik kapa angkoai si luk suai ania tung si nala inum akorong le singina, kapo ro ka asukang val kam vubuk.” 


text:
Au le na kamela serei pok si volo nat ang na kala antok iritol, “Au sa, mipo rot lak, na mipo ausai lak? Mi arai, taun kana kala serei ani ki alis a igenen i pukun ane kungaria i ri vap bil arikek. 


text:
Mitol tadut na tara pasal. Arai ani iuang kana kalapo serei asi kana me alis suai anig.” Alis suai na teng akit ani Iesu 


text:
<pb/>Taun kapo mengen lak, Iudas kala serei, mangsikei i 12 na nat ang, na petau laba luai kipo aimung ina na kipo teng ri samele na ri avam, i la asok tapai ta keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava i rina. 


text:
Vo alis suai ania katala antok amalangas lenginang iria ta mang akanangai asukang ke, “Si man na lulus a si, ninia palau vanang a igenen ang. Mi teng akit ia.” 


text:
Na Iesu kala antok ia, “Tungag, ku vil apunuk kam abis kuta serei using ia.” Au na kila tung akasang na kila teng akit a Iesu. 


text:
Si vuk taun ang akorong mang sikei vo auai ang ve Iesu kala dal kana samele na kala tanga suai luai ani talingana i asosokai si ainoinoai i katakai i sula. 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Ku sulai pok ani kam samele si kana oring, using si kapo dal kana samele ka mat pok singina. 


text:
Kupo lomon ia ani parik napa angkoai si aikut papakangai si mamai ani kana palau ka alis suai ane singig ta 12 na kuvkuvulan lava i visvis si ri angelo? 


text:
Au na kala mengen taun a petau ang, “Au si napo katakai i tainau na kana mipo ruduai iau ta samele na avam? Si keve taun natapo vil akalit nei rina i atailai na parik mitapa teng akit iau. 


text:
Sikei kana kapo serei asukang ke si vil apunuk ani keve salsalik si ri katakai i kus amalangas.” Na kana keve nat i akalit aongos kila papelek ia na kila sip suai. Iesu mete saupai 


text:
<pb/>Vap teng akit ang ani Iesu kila tak ia ane si Kaiapas kapo ainoai i katakai i sula. E iang ri vap malangas ani saupai ve ri vap lava i rina kitan lapo ago kuvul. 


text:
Na Petero katapo using avunga, e nei nan komo si ainoai i katakai i sula. Katapo buk arai aro ani akamusai ina, asukang na kala palak na kanlapo sinong ve ri vap ararai bat. 


text:
Au, keve ainoinoai si ri katakai i sula ve kuvkuvulan lava ipo vil saupai kitapo gule vap asi mengen kapau angkoai asi kari saupai ani Iesu singina using kitapo buk raung ania. 


text:
Sikei parik kitapa sabonai ta mangsikei a bil kantanem a poisan a vap kitapo asuai ani kari keve kalinga kapau ania. Au le na mang ngono anu kilong mela tung 


text:
na kilongla antok ta, “Ike kata antok asukang ke, ‘Napo angkoai si galang ani lu i atailai si God na naka atung pok ia si potol a taun.’ ” 


text:
Au na ainoai i katakai i sula kala tapasuk na kala antok, “Au sa parik kupa ngenget a mengen suke? Au sa sukana si atugtugi suke kilongpo mengen anim tatana?” 


text:
Sikei Iesu kapo tung musik palau. Au na ainoai i katakai i sula kala antok, “Napo nung amalangas luai anim si asan i God vopo to ke ta ku antok amalangas imem ta numai kana na igenen i akanangai? Numai a nat i God?” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Val kupo posong ia. Sikei napo antok imi ta kana vang le si taun ke mi arai ani <n>igenen i pukun kan sinong e palso i vo kitmat</n> na <n>ka pasiang kuli kuku le pangkul.”</n> 


text:
Na ainoai i katakai i sula kala ding pok kana maus na kala antok, “Ike lik kalapo mengen i nau varas ani God. Kalapo kovek luai i mang mengen tarapo inongos taun ia. Mitala longong kana mengen i nau varas ani God. 


text:
na kipo antok, “Au, igenen i akanangai, ku kin vang. Si akorong kata tava ua?” Petero kata agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Si vuk taun ang Petero katapo sinong nei nan komo na mang kavulik asosokai kamela serei na kala antok ia, “Numai kapa, kutapo auai ve Iesu ke le Galilaia.” 


text:
Le na kala pasiang ane mete sokosiangan na mang kavulik kala arai ania na kala antok a keve vap ang e iang ta, “Ike kana katapo kun auai ve Iesu ke le Nasaret.” 


text:
Au na e mung lik palau, vap vo angtung aliu ang e iang kila antok ia ta, “Tutuman luai, numai kapa kupo mangsikei iria using a kalingam kapo akalit amalangas luai tatam.” 


text:
Na kalapo mengen ta man kapo kapau kapo ro ka mat na kala atuvala ta, “Parik napa nas a igenen ang.” Na si vuk taun ang palau pura kala tirtiriku. 


text:
Au na Petero kala lomlomonai pok ani mengen ang si Iesu ta, “Aino le ani pura ka tirtiriku kula amatan potol a agel suai anig.” Na kala soung ane komo na kanla tangis alava luai.<pb/>


text:
Au, kala tenei vauk na keve ainoinoai si ri katakai i sula aongos ve keve vap lava i rina kila serei si mangsikei a lomlomonai si raung ani Iesu. 


text:
Na kila got ia na kila takai ania asi an alis suai ania e kungana i Pilato, igenen lava vopo sausaupai ani ring ang. Iudas kala koit mat 


text:
<pb/>Na Iudas, igenen vopo alis suai ke ani Iesu taun a saupai, kala arai ani Iesu si lapo tung nei saupai sian mat na kala kinle kana lau rikek na kala alis pok na 30 na vuk silva i seu ang ania ane si keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava 


text:
na kala antok iria ta, “Natala bil arikek, using natala alis suai ani igenen daus ke.” Na kila antok ia ta, “Au na namempo togon saka maiten an singina? Kakam akorong ta maiten.” 


text:
Na keve katakai i sula ang kila luk a kapkap ang na kila antok ta, “Parik kapa korong si saupai ta tara asinong na kapkap ke nei ring ipo asisiang kapkap using kapo kapkap i seu ani to si igenen.” 


text:
Na kila ainak aongos si luk ani kapkap ang si kari an samui ani vuk roe ang si igenen pulpul asi kepai ani ri vap sokoung e iang. 


text:
E iang vanang a mengen ang si Ieremias katakai i kus amalangas kala serei atutuman, <n>Na kila luk a 30 na vuk kapkap ang, samui i atung ang ania ta ri vap i Israel</n> 


text:
na kila samui na vuk roe ang si igenen pulpul, val Volava katala asok iau. Numai kana na tulava si ri Iudaia? 


text:
<pb/>Au, na Iesu kalapo tung e matana i igenen lava vo sausaupai ke na kala sui ia, “Au numai a tulava si ri Iudaia?” Na Iesu kala antok ia ta, “Numai kupo kin ia.” 


text:
Na taun a keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap lava kilapo posposo amaiten ia parik luai kapa polpol iria. 


text:
Na Iesu parik luai kapa polpol a mangsikei i keve vuk mengen ang, na igenen lava ke kalapo taping singina. Asok si vil punuk ani Iesu 


text:
<pb/>Na igenen lava ke kapo uli atogon ani vuk lau i asoung ani mang igenen pelek ani vilvil akui si taun i matan angan, voiang kapo pasal le si pipilak si ri vap. 


text:
Si taun ang katapo atogon a mangsikei a igenen nei vilvil akui ipo nas aongos ta ri vap, kana asan ta Barabas. 


text:
Na taun ang na petau ang kime lapo tung akuvul aongos, Pilato kala sui iria ta, “Mipo buk a si i ngono ike ani naka akala ia, Barabas vo Iesu, voiang kipo kin ia ta igenen i akanangai?” 


text:
Au, si taun ang kapo sinong si kana sinsinong i saupai, kisngana kala ali mengen ane singina ta, “Ku ago ta bil an ta mang sikei a bil si igenen korong ke, using anginang vong mang orodung kata vil arikek luai anig marai ina.” 


text:
Sikei, keve ainoinoai i ri katakai i sula ve ri vap lava kipo asok akit a petau ke si antok ta akala na Barabas na vil punuk a Iesu. 


text:
Na igenen lava ke kala sui iria ta, “Mipo buk a si i ngono ike ani naka akala ia dong imi?” Na kila antok ta, “Barabas.” 


text:
Na Pilato kala sui, “Au na naka vil sa vang kana ani Iesu, voiang kipo kin ia ta igenen i akanangai?” Na kila antok, “Atakuk ia!” 


text:
Na kala antok ta, “Marai sa? Saka rikek an akorong kata abis ia?” Sikei kilapo anguan songosongo alaba luai an ta, “Atakuk ia!” 


text:
Si taun ang a Pilato kalapo arai ta kalapo tav angkoai si gel aniria na kalapo arai kapa ta angvis kalapo buk tutapong, kala kap laman na kala sunep a kungana e mataria i petau aongos ang na kala antok, “Nau napo kala si rangai ina i igenen ke. Nami akorong mi maiten singina.” 


text:
Na vap aongos ang kila polpol ia ta, “Rangai ina aongos kapo ro namem nem sunguk ia ve matan inatus ang e mung imem.” 


text:
Na kala akala na Barabas dong iria. Na kala asok si sasaup ani Iesu, na kala alis suai ania asi kari ani atakuk ania kuli ngakputuk. Ri katakai i visvis kita kurek a Iesu 


text:
<pb/>Na kana keve vap ipo visvis na igenen lava ke kila tak alak a Iesu ane nei nan komo lava na kian lapo tung aulitai aongos ania. 


text:
Na kila abis a kuku ta angus sisilo na kila agon ia e patuna val kuku i tulava. Na kila atung a vukei e palso i kungana na kipo sovusulai e matana na kipo mengen i kurek ania ta, “Pua, kala ro luai, tulava si ri Iudaia!” 


text:
Si taun kila kamus ta kurek ania kila luang suai pok ani vakup miminaungan ang na kila alak akorong pok ia ta kana maus. Au na kila tak ia si kari an atakuk ania kuli ngakputuk. Atakuk ani Iesu kuli ngakputuk 


text:
<pb/>Si taun kipo soung, kila duai a mangsikei a igenen i Kurene, kana asan ta Simon, na kila asok palau ia si kana asalak ani kana ngakputuk na Iesu. 


text:
Na kila alis ia ta laman i vaen mimirikukan si kana inum. Sikei taun kata namnamin ia, kala misag ani inum ania. 


text:
E mung i kari la atakuk tapai ania, kilapo gulang angkasai asi arai ta ki saka pagal an ani kana maus aniria. 


text:
Na kila atung a mang vuk salsalik i saupai ang ania e pangkul i patuna na kapo mengen asukang ke, “Kana na Iesu, kapo tulava si ri Iudaia.” 


text:
Na mang ngono katakai i tainau kita atakuk irilong ve nia, sikei e palso na mang anu e palkais ina. 


text:
na kipo antok, “Numai vo antok ke ta ku galang na rina i atailai na ku atung pok ia si potol a taun, ku asapang pok vang ua. Si man kupo nat i God, au pasiang suai ani ngakputuk ang.” 


text:
Asukang kapa na ri ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap malangas ani saupai na ri vap lava kapa kipo kun kurek ania asukang ke, 


text:
“Katala asapang a mang vap, sikei parik kapa angkoai si asapang pok ania. Nia na tulava i Israel. Au kanat, ka pasiang suai kotok ani ngakputuk ang na tarala lomlomon vang tatana. 


text:
Nia kapo lomlomon ta God. Au ago ani God na kame pakangai ania kana vang si man kapo buk pok ia. Using kata antok ta, ‘Nau napo nat i God.’ ” 


text:
Na ngono katakai i tainau kita atakuk kuvul irilong ve nia, kilongpo kun mengen arikek ania asukang. Iesu kala mat 


text:
Au si kalapo ngelik, Iesu kala songosongo alava ta, “Eli, Eli, lama sabakatani?” supsupai ina ta, <n>Kag God, kag God, marai sa kulapo papelek iau?</n> 


text:
Na mang matan i vap po angtung ang e iang kila longong ia na kilapo antok ta, “Igenen ke kapo songo na Elias.” 


text:
Na mangsikei iria kala sang sumasuma na kanla luk a vuk rudum na kanla abui le ia nei vaen namin mal na kala sulai alak ania kuli vuk vukei ani Iesu si kana inum. 


text:
Na si taun ang, vakup ang nei lu i atailai kala tading angtaliungai le pangkul tung e kevkev. Kuli rina kata arukruk na ri at kita tatadek. 


text:
Na e mung i kana tadut pok a Iesu, kita soung pelek na ring si ri vap mat na ki pasal ane nei rina gogoai na kime lapo tutu aserei si vap miang. 


text:
Na taun a ainoinoai si ri katakai i visvis ve kana keve vap ipo aiveven ke si Iesu kita arai ani vunep si arukruk na keve bil vo serei aongos si taun ang, kilapo leng alava na kilapo mengen ta, “Tutuman luai, kana na nat i God.” 


text:
Na mang keve aina miang kitapo kun ago avunga lik e iang ipo kalkalum kapa. Keve aina ke kita auai ve Iesu le Galilaia using kitapo buk aiveven ania. 


text:
Nei liuan iria, ri Maria Magdalene ve mang Maria ang rinarilong i ri Iakovo ve Iosep, na rinarilong i ngono nat ang si Sebedaio. Mo ani Iesu 


text:
<pb/>Au, kalapo ngelik luai na mangsikei a igenen tauia le Arimataia kana asan ta Iosep, na kapo mang nat i akalit si Iesu, kala serei 


text:
na kala pataun a Pilato na kanla aikut ia ta pukun ina i Iesu. Na Pilato kala asok si alis ania tatana. 


text:
Na kanla amatung ia nei kana mata tanginang akorong, kata se ia nei bang. Na kala ul bat na mata ang ta mangsikei a at tavirimok lava na kala pasal. 


text:
Na ri Maria Magdalene ve mang Maria ang kilongtapo kun sinong e ngising ina i mata ang. Ararai bat mete mata i mat 


text:
<pb/>Au, si taun using ina, e mung palau i taun i usausa, keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri Parisaio kila kivung ve Pilato 


text:
na kila antok ia ta, “Volava, namempo lomlomonai lak ani kana mengen na igenen kapau ke si taun katapo to lak ta, ‘E mung i potol a taun na tadut pok.’ 


text:
Asukang na namempo buk ani ku asok ani ki vil bat aro na mata ke si kana kit aro tung si vapotol i taun, vei nganing kana keve nat i akalit kimela tainau na pukun ina na kianla antok ri vap ta katala tadut pok. Na kapau ke kala aunai laba ani kana keve kapau aino ang.” 


text:
Na Pilato kala antok iria ta, “Kanat, mi songo le ta kag mang petau ipo ararai bat na kian aiveven aro na mata ang val mipo buk ia.” 


text:
Au na kila pasal na kianla atung a keve igenen ang si mata ang na kila atung a mang akanangai i tubat kuli at ang.<pb/>


text:
Si no i tangat si taun tanginang e mung i taun i atailai, ri Maria Magdalene ve mang Maria ang kilongla pasal sian arai ani mopong ang. 


text:
Au, kosan ta arukruk kitmat lava kala serei using a angelo le metekuku kata pasiang na kamela ul suai ani iat ang na kanlapo sinong lakat kuluna. 


text:
Na miminaungan i pukun ina kapo asukang ta malangas i tapak na kana maus kapo kun aunai posok luai. 


text:
Na vap po aiveven aulitai ani mata ang kilapo nei miringan ania na kipo tetek na kilapo asukang val ri vap mat. 


text:
Na angelo ang kala antok na ngono aina ke ta, “Milong ago ta leng an, napo nas ta milongpo gule using a Iesu, voiang kita atakuk ia kuli ngakputuk. 


text:
Kapo kovek e ke, using katala tadut pok val katala mengen. Au milongme arai akorong ani kana ring i matung. 


text:
Au, milong sumasuma na milongan atai amalangas kana keve nat i akalit ta katala tadut pok pelek a mat, na longong aro, ka pasal aino imi ane Galilaia, na mian arai ania e iang. Kana nala antok imilong.” 


text:
Na ngono aina ke kilongla sang pelek na mata i matmat ang kuvul velai ani leng sikei lak kilongpo togon na uruk lava. Na kilongla angsasangai sian antok amalangas ani kana keve nat i akalit. 


text:
Taun kilongpo sang aliu, Iesu kala tutu aserei singirilong na kala tenei vauk irilong. Na kilongla pasal taun ia na kilongla soturungai singina velai ani ngaulot ani ngono kakina. 


text:
Na kala antok irilong ta, “Milong ago ta leng an. Milong pasal na milong an atai na keve tasig asi kari pasal ane Galilaia, na e iang kian arai anig.” Mengen si ri vap ararai bat 


text:
<pb/>Taun a ngono aina ke kilongpo pasal aliu lak, mang matan ipo ararai ani mata i mat ang kila palak pok ane nei rina na kianla atatai na keve ainoinoai si ri katakai i sula ta keve bil aongos voiang kata serei. 


text:
Au na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve keve vap lava kila sinong kuvul le na kila alis atavirimok i kapkap taun a ri vap ipo aiveven ani mata ang, 


text:
na kila antok iria ta, “Mi mengen asukang ke ta, ‘Namem tala rot punuk na kana keve nat i akalit kimela serei tenei vong na kimela ainau le na pukun ina.’ 


text:
Au na man a ainoinoai lava vo sausaupai ani rina ke ka longong a akuskus ke namem nem vil akorong ia, na nami parik milapa angkoai si tung nei sausaupai.” 


text:
Asukang na kila luk le na kapkap ke na kianla abis asukang palau val kitala atatai iria. Na atugtugi ke kala pasal apapanai aongos nei liuan i ri Iudaia tung si taun ke. Akamusai i asok si Iesu ani keve nat i akalit 


text:
<pb/>Au, sangauli na sikei a nat i akalit ang kila pasal ane Galilaia ane si mulang ang a Iesu katala asok iria si kari pasal taun ania. 


text:
Au na Iesu kamela pataun iria na kala pinipini iria asukang ke, “Kitala alis iau ta kitmat ani naka saupai ani keve bil aongos i metekuku na ani kuli rina kapa. 


text:
Asukang na mi pasal ane si saka matan vap an i kuli rina aongos na mi akalit iria asi kari using anig. E iang mi asing tauia iria ta asan i mamai na ta kana nat na ta Malanganto Gogoai. 


text:
Na e iang kapa mi akalit iria asi kari using aongos ani keve pinipini ang natala alis imi tatana. Mi longong aro, nau naka uli auai ve nami tung si akamusai i kuli rina ke.”<pb/>


text:
val kita salik ia nei buk si Esias, katakai i kus amalangas, <n>Arai, naka asok kag asosokai aino anim ani kan itoiton selen</n> anim. 


text:
<n>Kalingana i mangsikei kapo songosongo nei ring varasai palau ta mi usausa na selen ani Volava, mi itoiton ta selen korong</n> ania. 


text:
Ioanes katakai i asing tauia katapo ago nei ring varasai palau, na kapo akuskus ri vap ta ki luk a asing tauia asi akanangai ani kari la lomon pokai na God ka lomon suai ani kari keve lau rikek. 


text:
Na ri vap aongos i palpal Iudaia na Ierusalem kita pasal taun ia na kianla mengen amalangas ta kari keve lau rikek na kala asing tauia iria si sung ang Iordanes. 


text:
Ioanes katapo alak na vakup kita abis ia ta ung i kamel na katapo ngenge ta pauk i vongo, na katapo pok ta bivo na murungan. 


text:
Na katapo akuskus asukang ke, “Aimung ig kapo atogon a mangsikei ka serei lak, kapo tavirimok anig, napo tav ro angkoai ve asosokai palau vopo sovusulai si luk suai ani pauk i kakina. 


text:
Nau natala asing tauia imi ta laman, sikei ninia ka asing tauia imi ta Malanganto Gogoai.” Asing tauia ani Iesu 


text:
<pb/>Si taun ang Iesu kala papelek a Nasaret si palpal Galilaia, na Ioanes kamela asing tauia ia si sung ang Iordanes. 


text:
Na akorong palau si taun ang kapo kiklak le nei laman, kala arai ani metekuku kala tavas na Malanganto kala pasiang taun ia asukang val uk. 


text:
Na kalinga kala serei le metekuku ta, “Numai kag nat ro. Napo buk alava ua. Napo uruk luai anim.” Atokngai ani Iesu 


text:
Na kanla ago nei ring varasai palau ani 40 na taun aongos, na Satan katapo atoktokngai ania, na kapo ago nei liuan i mamain ta kei, na ri angelo kipo pakangai ania. Iesu kata tutapong abis e Galilaia 


text:
<pb/>E mung i la teng akit tapai ani Ioanes, Iesu kamela serei e Galilaia na kalapo akuskus ta akus ro i God, 


text:
“Kala sinong a taun, na kana vainagoan a God kala angasungai! Mi lomon pokai pelek kami keve lau rikek, na mi lomlomon ta akus ro!” Songo ani puat a katakai i maiak 


text:
<pb/>Na kala ulit aliu ngerelo i laman tatapulitai e Galilaia, na kala arai ani ri Simon ve Andereas, nang a tasina i Simon, kilongtapo sog, using kilongtapo katakai i maiak. 


text:
Na Iesu kala antok irilong, “Milong using iau, na naka itoiton imilong asi kamilong sog ani ri vap.” 


text:
Na kala anguan ulit avunga lik an, na kala arai ani Iakovo, nat si Sebedaio, kuvul ve tasina ta Ioanes, kilongtapo itoiton karilong keve uvene kuli vul. 


text:
Nang palau kala songo irilong na kilongla papelek a tamari-long ta Sebedaio kuli vul ve kana vap i po seupok, na kilongla using ia. Igenen malanganto rikek kata aol ia 


text:
<pb/>Na kila pasal ane Kaparnaum na akorong palau si taun i atailai kanla riuk lak nei lu i kivung na kanla vil akalit si ri vap. 


text:
Na kipo taping ani kana akalkalit, using kapo akalit iria val igenen atogon kitmat, na parik val keve vap malangas ani saupai. 


text:
Na si taun ang palau nei kari lu i kivung, katapo atogon a mangsikei a igenen, malanganto rikek katapo aol ia, na kala songosongo alava ta, 


text:
“Iesu le Nasaret, kupo buk vil sa vang kana animem? Sa, kupo serei kana asi kam me vil punuk suai animem? Napo malangas ua. Numai a nat gogoai i God!” 


text:
Na kilapo taping aongos velai ani anganasai ta, “Au, sa kana? Akalkalit tanginang? Kapo asok velai ani kitmat na ri ingua kapa kipo longong ia.” 


text:
Na si taun ang palau, akuskus ina kalapo pasal apapanai nei keve palpal aongos aulitai ani Galilaia. Iesu kata vil ato na vap miang 


text:
<pb/>Na kala soung pelek a lu i kivung na kanla palak nei lu si ri Simon ve Andereas, kuvul ve ri Iakovo na Ioanes. 


text:
Na kala pataun ia, kala teng a kungana na kala ngai atung ia. Na mulak ang kala papelek ia. Na kala sasagi aniria. 


text:
Ngelik i taun ang, si makarap kalapo siang, kila serei singi na ta mamain ta vap malepen na ria ingua katapo aol iria. 


text:
Na kala vil ato na vap miang kipo atogon a keve malepen angpetpetekai. Na kata kirikai suai ani ri ingua miang. Na parik katapa atalipai ani ri ingua asi mengen, using kipo malangas ta ninia kapo si. Paspasal asi an akuskus 


text:
Na kala antok iria ta, “Tara pasal ane si mang matan rina aliu, ani nan akuskus kapa singiria, using ninia vanang a tukulai ina i kag soung.” 


text:
Na kala pasal aulitai ani Galilaia aongos na kanla akuskus nei kari keve lu i kivung na ka lu suai kapa ani ri ingua. Iesu kata vil adaus na igenen tapak 


text:
<pb/>Na mangsikei a igenen tapak kamela serei singina. Kamela sovusulai na kala sokotuk ia ta, “Man kupo naung, kupo angkoai si vil adaus anig.” 


text:
Na kala ngorem alava ia, na kala sulai ani kungana na kala teng e pukun ina, na kala antok ia ta, “Io, napo naung, kula daus!” 


text:
velai ani kapo antok ia ta, “Ku ago ta an antok ani mang-sikei ta nem ke, sikei, ku pasal akorong na kuan akalit ta pukun im si katakai i sula, ani ka suluk a alilis ang i kam vilvil atanginang val saupai si Moses kapo antok, ani ri vap asi kari nas ta kulapo daus.” 


text:
Sikei kala pasal na kanla renge alava ta akuskus ke. Asukang na kalapo lolokovo na parik kalapa serei amalangas e nei rina, sikei kala ago si ring vauvau e komo. Na ri vap i keve rina aongos kime lapo serei singina.<pb/>


text:
na vap miang kimela duk luai tung e mete takaman. Na kapo kovek i pangau kapo vauvau, na kalapo akuskus iria ta mengen i God. 


text:
Na using kata lapo duk arikek a ring ang parik kitapa angkoai si palak taun ania. Na kianla luk suai ani palpal i kuluna i lu ang akorong si ring ang katapo ago singina na kila sunguk a pata, soles ang katapo matung singina, na kila asiang ia taun ia. 


text:
Si taun a Iesu kala arai kinle ani kari lomlomon na kala antok a soles ang ta, “Kag nat, kam keve lau rikek, nala lomon suai ania.” 


text:
Au, mang vap malangas ani saupai kitapo sinong e iang na kitapo atogon susui musik nei lomlomonai iria asukang ke, 


text:
“Marai sa na igenen ke kapo mengen asukang ke? Kapo mengen i nau varas nang! Si kapo kun koi asi lomon suai ani lau rikek? God papalik nang!” 


text:
Na Iesu kalapo nas lenginang kari lomlomonai na kala sui iria, “Marai sa mipo angsusuiai e lomlomonai imi? 


text:
Si i ngono bil ke kapo remrem si antok ania? Nala lomon suai ani kam lau rikek, vo si antok ta ku tapasuk na ku sunguk kam pata na ku pasal? 


text:
Sikei, asi kami nas vang ta igenen i pukun kapo atogon a roron kuli rina si kana lomon suai ani rikek,” le na kala antok na igenen soles ang ta, 


text:
Na akorong palau si taun ang, kala tadut e mataria aongos na kala sunguk kana pata na kala soung. Na kilapo taping na kila alatun a God na kila antok, “U, voivoi ka mat, tara lapo arai ani bil asukang ke!” Songo ani Levi 


text:
<pb/>Na kala anguan pasiang pok an ane ngerelo na vap duk kimela auai ve nia na kamela akalit iria. 


text:
Na taun ang kapo paliu, kala arai ani Levi, nat si Alpaio, katapo sinong nei lu i po luk takis, na kala antok ia, “Me using iau.” Na kala tadut na kala using ia. 


text:
Na kanlapo angan nei kana lu, na petau duk, vap po luk takis na mamain ta katakai i bil arikek kimela sinong kuvul ve Iesu na kana keve nat i akalit, using vap duk kitapo using ia. 


text:
Na mang matan i ri Parisaio, vap po malangas ang ani saupai, taun kila arai ania si po angan kuvul ve ri katakai i bil arikek na vap po luk takis, kila mengen kana keve nat i akalit ta, “Marai sa na kapo angan kuvul ve vap po luk takis na ri katakai i bil arikek?” 


text:
Na Iesu kala longong na kala antok iria, “Vap po to aro parik kipa inongos taun a katakai i vilvil ato, sikei ri malepen vang kipo inongos taun ia. Parik natapa serei asi me songo ani vap korong, sikei ri katakai i bil arikek.” Laulauan i alal 


text:
<pb/>Keve nat i akalit si Ioanes na keve nat i akalit si ri Parisaio kitapo alal, na mang vap kimela sui ia ta, “Kapo saka bil an na keve nat i akalit si Ioanes na keve nat i akalit si ri Parisaio kipo alal sikei kam keve nat i akalit parik kipa alal?” 


text:
Na Iesu kala antok iria, “Sa, kapo angkoai ta keve tungana i vo tauk i pagamau ki mal si taun ang kipo ago kuvul ve nia? Kapo tav angkoai, using a vo tauk i pagamau kapo ago lak ve ria. 


text:
Ka atogon a taun lak na kila luk suai ani vo tauk i pagamau pelek a keve tungana. Taun ang vanang ki mal lak. 


text:
<pb/>Kapo tav angkoai si tara suisui alak ani vuk vakup tanginang si maus kavang. Man asukang, vuk vakup tanginang ang ka ding pok a maus ang na ka vil alava pok na tading ang. 


text:
Na kapo tav angkoai kapa si tara lingai ani vaen tanginang si pauk kavang, vei pauk ang ka tading. Sukana na pauk kala rikek na vaen kala kovek kapa. Sikei, vaen tanginang vanang kapo ro si pauk tanginang.” Rok kon si taun i atailai 


text:
<pb/>Si mang sikei a taun i atailai katapo pasal aliu nei keve matang kon. Na kana keve nat i akalit kilapo pasal aliu na kipo rok a mang matan kon. 


text:
Na ri Parisaio kila sui ia, “Arai, marai sa kana kipo abis a lau ke kapo tav angkoai si abis ania si taun i atailai?” 


text:
Na kala antok iria, “Au si parik lak kana mitapa tataot a akuskus i David na sa kata abis ia si taun katapo atogon a inongos using katapo buk angan, ninia ve keve tungana? 


text:
Kata palak nei lu si God, si taun ang a Abiatar katapo ainoai i katakai i sula, na kala angan a pok i asinong akipai ang voiang ri katakai i sula papalik kipo atogon a roron asi angan ania, na kala alis kapa si keve tungana.” 


text:
Na kala mengen iria, “Taun i atailai, God kata asinong ia asi pakangai ani igenen, na parik ta igenen asi pakangai ani taun i atailai. 


text:
Na kala anguan palak an nei lu i kivung, na katapo atogon a mangsikei a igenen e iang kungana katapo mat. 


text:
Na kala sui iria, “Saupai i taun i atailai kapo asok ira si pakangai vo vil arikek? Si vil ato vo si vil punuk?” Sikei kipo musik lik palau. 


text:
Na kala ararai aulitai aniria velai ani neikien na makus using a vingaria kapo kit. Na kala antok a igenen ang, “Ku koros a kungam.” Na kala koros a kungana na kala pukunan aro pok. 


text:
Na ri Parisaio kila soung na akorong palau kianla gulegule selen ve kana vap a Erodes ta ki saka raung an ania. Petau duk e ngerelo 


text:
<pb/>Iesu ve kana keve nat i akalit kila papelek a ring ang ane ngerelo. Na petau lava le Galilaia kila using ia. Na le Iudaia kapa, 


text:
na le Ierusalem, le Idumaia, na le mang palpal i sung Iordanes, na le Turo na Sidon. Petau lava ke kita lapo longong a keve abis ang kata abis ia na kila using ia. 


text:
Na kala antok kana keve nat i akalit ta ki usausa ta ring vul ania vei nganing a petau lava ke kimela rumrumpulit ia, 


text:
Na si taun ang ri malanganto rikek kipo arai ania na kipo soturungai singina na kipo songosongo ta, “Numai a nat i God.” 


text:
Na kapo atakun amadot iria ta ki ago ta mengen amalangas an tatana. Iesu kata songo na 12 na igenen 


text:
<pb/>Na kala kiklak ane ring putputan, na kala songo asung na vap ang katapo buk iria, na kimela serei singina. 


text:
Iakovo nat si Sebedaio, ve Ioanes tasina i Iakovo, kata atuk pok irilong ta Boanerges, supsupai ina ta nat i angang. 


text:
Andereas na Pilipo na Bartolomaio na Mataio na Tomas, na Iakovo nat si Alpaio, na Tadaio, na Simon mangsikei i ri Kananaio, 


text:
<pb/>Au, kala papok ane rina, na petau tavirimok kimela anguan serei akuvul pok an. Asukang a parik kilapa angkoai taun asi angan. 


text:
Na keve tungana kitala longong ta kapo kovek i taun i angan, na kimela serei asi kari me aiveven ania using kitala longong a mengen ta kalapo nio. 


text:
Vap malangas ani saupai ang le Ierusalem kita mela antok ta, “Belsebul kapo aol ia na kapo lu suai ani ri ingua ta kitmat i kari tulava ri ingua.” 


text:
Na kala songo asung iria na kala atatai si kankanuai i mengen asukang ke, “Kapo saka ro an ani Satan ka lu suai pok ani Satan? 


text:
Asukang palau man a Satan ka angvis pok ve kana vap, kana kitmat parik kapa tung akit luai. Ka kamus. 


text:
Parik kapa angkoai si mangsikei ka palak nei lu si igenen dual na kan ainau kana keve bil, man parik kapa got tapai ani igenen dual ang. Le lak na kalapo angkoai si ainau ani keve bil i nei kana lu. 


text:
Napo mengen atutuman imi ta God ka lomon suai ani keve lau rikek na keve mengen i nau varas ri vap kipo abis ia, 


text:
sikei ninia kapo mengen i nau varas ani Malanganto Gogoai, parik kapa angkoai luai si lomon suai ani lau rikek ang. Kana lau rikek ka dokot singina si keve taun aongos.” 


text:
Na petau lava kipo sinong aulitai ania, na kila antok ia, “Rinam ve keve tasim na keve taum kipo ago e komo na kipo buk ua.” 


text:
Na kala anguan tutapongai akalkalit an e ngerelo na petau lava kimela serei kuvul singina, asukang a kala kokos kuli vul, na ri vap aongos kilapo ago ngerelo. 


text:
Na kalapo akalit iria ta keve bil miang si kankanuai i mengen. Nei liuan i kana keve akalit kala atatai iria asukang ke, 


text:
Na mang matan katui kian lapo uak si ring iatan kapo tav angkoai roe, na using parik kapa atogon roe lava kala polok sumasuma, 


text:
Na mang matan katui kipo uak nei ring kakaulan na kanla polok alak ve nia na kala palun runguk ia, na parik kalapa uai. 


text:
Na mang matan katui kipo uak nei roe roron. Kipo polok alava na kipo aunai uai alava, mang matan kipo uai ta 30, na mang matan ta 60, na mang matan ta 100 alak ani keve katui i sukal ang.” 


text:
Au na kala antok, “Man a si kapo atogon talinga, kapo ro ka longong!” Lomlomonai i Iesu si akuskus si kankanuai i mengen 


text:
<pb/>Na e mung kata lapo ago papalik, na vap po ago kuvul ang ve nia kuvul ve 12 na nat i akalit kilapo susuiai ania ta keve kankanuai i mengen ang. 


text:
Na kala antok iria, “Kakami na malangas i keve bil mumun i vainagoan si God, sikei riria e komo, kipo longong a keve bil aongos nei kankanuai i mengen, 


text:
asi <n>kari gulegule na ki tav sabonai, na asi kari kokolongong na ki tav nas, vei ki lomon pokai na God ka lomon suai ani kari keve lau rikek.”</n> Supsupai i kankanuai i mengen ani katakai i sukal 


text:
<pb/>Na kala sui iria, “Sa, parik mipa malangas a kankanuai i mengen ke? Man asukang, mi saka malangas an ani mang matan kankanuai i mengen? 


text:
Mang matan vap vingaria kapo bil val katui ang kapo uak e nei selen. Kipo longong a mengen na sumasuma palau Satan kamepo luk suai ani mengen i la sukal ang. 


text:
Au na ria kita luk a katui val roe ang nei ring iatan, ria vanang kipo luk na mengen ro na kipo uruk sumasuma palau. 


text:
sikei keve mamaiten i kuli rina ke na lomlomonai using ani tauia, na vubuk using ani mamain ta bil miang kala vil bat a mengen ro ang na kalapo kovek i uai. 


text:
Au na katui i la uak nei roe roron ang, nang ninia kapo longong a mengen na kalapo malangas ia. Na kalapo aunai uai alaba asukang ta 30 na 60 na 100 alakat ani sa i sukal ang.” Lam ni nei avubus 


text:
<pb/>Na kala mengen iria asukang ke, “Au si tarapo nas ani amunai ani lam ni nei avubus vo neite pata? Parik tarapa uli atung ania si kana ring akorong? 


text:
<pb/>Au, kala mengen iria asukang ke, “Mi lomon akit a sa mitala longong ia. Ki abis singimi angkokoai palau val lau ang mita abis ia, kuvul ve ngaupap lava. 


text:
Using man a si kapo atogon, ki ngaupap ia, na man a si kapo atogon men lik, io, men lik ang kapo atogon ia, ki luk suai vang ania.” Kankanuai i mengen ani katui kapo sokopolok 


text:
Na kanla matav na katui ang kala sokopolok na kala polok alava. Parik kapa nas ta kapo saka polok an. 


text:
Roe papalik kapo pakangai ani katui asi kana polok na ka uai. Ainoai ina ka kovkov, le na tis. Akamusai ina kala vaba ta uai. 


text:
Sikei, taun kala matukal, nang palau kala rok ia using kalapo taun ina.” Kankanuai i mengen ani katui i sinapeo 


text:
<pb/>Na kala antok, “Au, tara alalangtongai ani vainagoan si God ta sa? Vo tara mengen atokngai ania ta sa? 


text:
sikei man ki sukal ia ka polok na ka ngakanan ani keve sukalan aongos, angkoai si ri mani kime ting si marmarip ina.” Selen i alis ani keve kankanuai i mengen 


text:
Keve taun katapo mengen iria si kankanuai i mengen papalik. Sikei man ninia papa ve kana keve nat i akalit, kapo atatai aro iria. Kitmat i rai kala luai 


text:
Na kila papelek a petau ang na kimela kokos ve nia, using kalapo gon kuli vul lenginang. Na mang keve vul kitapo auai ve nia. 


text:
Nia katapo rot kirang vangang e mung i vul. Na kila pangun ia na kila antok ia, “Katakai i akalit, parik kupa ngorem ira? Oring lik tara puka!” 


text:
Na kala tapangun na kala atakun a malu asi kana kamus, “Musik! Luai!” Na malu kala aulei na luai lava kala pitik. 


text:
Na kilapo leng alava na kipo sui angpokpokai aniria ta, “Saka igenen an kana na malu ve to kipo kun longong ania?”<pb/>


text:
Na kala siang pelek a vul na mang sikei a igenen kamela duai ia le nei gom, katapo atogon a malanganto rikek. 


text:
Katapo uli ago nei gom, na katapo kovek i mangsikei kapo angkoai si got akit ania, kantanem a angus kitmat luai. 


text:
Using amiang i taun kitapo got akit ia ta angus kitmat na voteng, sikei katapo uli tak tok ani angus, na voteng kapo vil meng ia. Katapo kovek ta mang sikei kapo atogon dual angkoai asi teng akit ania. 


text:
Si keve taun tenei ias ve tenei vong kapo uli kup alava pulakai nei gom na kuli keve putput. Na kapo lamut pok a pukun ina ta iat. 


text:
Si vuk taun ang kamela arai ani Iesu e ring vunga, kala sang asiang taun ia na kanla soturungai singina. 


text:
Na kala kup velai ani kapo songosongo alava ta, “Iesu, nat i God lakat luai, kupo serei asi kam me vil sa anig? Napo sokotuk akitmat ua e matana i God ta ku ago ta vil akui an anig.” 


text:
Na kala ainak aniria. Au, keve malanganto rikek ang kila soung na kianla palak si keve vongo ang. Ria aongos, kipo asukang ta 2,000, kila doso asiang taun a ring karkadapan na kianla lus mat. 


text:
Na vap po aiveven vongo ang kila sip na kianla akus nei rina lava na nei keve rina lik. Na ri vap kila pasal asi kari an arai ani sa katala serei. 


text:
Na kimela serei si Iesu na kila arai ani vo sangan ta ingua ang kapo sinong, na kalapo kavat, na kalapo vangang tapalas aro pok, nang a igenen ang petau katapo ago singina, na kilapo leng. 


text:
sikei parik kapa ainak ania na kala antok ia ta, “Ku papok ane rina taun a keve tungam na ku antok iria ta poisan a nem roron Volava katala abis ia singim na kata saka ngorem an anim.” 


text:
Au kala pasal na kanlapo akuskus amalangas nei palpal i Dekapolis ta poisan a nem roron a Iesu katala abis ia singina. Na ri vap aongos kilapo nagat. Kavulik mat na aina malepen 


text:
<pb/>Na Iesu kala paputuk pok kuli vul ane mang palpal na vap duk kimela serei akuvul singina e ngerelo. 


text:
Na mang sikei a ainoinoai i nei lu i kivung, kana asan ta Iairo, kala serei na kala arai ania na kamela matung turung e ngono kakina, 


text:
na kala sokotuk ia ta, “Kag kavulik lik kalapo ore asi kana mat. Ku me na kuan amatung a kungam singina asi kana to pok na ka ago aro.” 


text:
na katala pasal taun a keve katakai i vilvil ato duk, na katala amun aongos kana togtogon, sikei kana malepen kalapo rikek luai ani aino. 


text:
Na akorong palau tongmasik ang kala sal tok na kala nasai ania ta pukun ina kalapo kala pelek na malepen ang. 


text:
Na Iesu kala nas ta kitmat ina kala soung pelek ia na kala tapuk ngules nei liuan i petau ang na kala sui, “Si kata sigil kag vakup?” 


text:
Na kana keve nat i akalit kila antok ia, “Kupo nas ta kana na petau lava kipo rumrumpulit ua, na kupo sui ta, ‘Si kata sigil iau?’ ” 


text:
Au na aina ke kalapo nas ta kalapo ro, na kalapo tek lengai palau na kamela matung turung e matana, na kala mengen amalangas ia ta keve nem tutuman aongos. 


text:
Na kala antok ia ta, “Kag kavulik, kam lomlomon kala vil ato pok ua. Pasal ta marip. Kam malepen kala tagon.” 


text:
<pb/>Vuk taun ang kapo mengen lak, na mang matan vap i nei lu si ainoinoai ang kimela serei na kila mengen ta, “Kam kavulik kala mat. Ago ta mang atelan an ani katakai i akalit.” 


text:
Iesu parik kapa telan ta kari ainasai, sikei kala antok a ainoinoai ang ta, “Ku ago ta leng an, sikei ku lomlomon.” 


text:
Na kala tubat iria ani ka ago ta sikei ka using ia, sikei ri Petero ve Iakovo na Ioanes tasina i Iakovo, ritol papalik. 


text:
Na kala riuk lak na kala antok iria ta, “Loek na tangis ke i sa? Kavulik ke parik kapa mat. Kapo rot palau.” 


text:
Na kila los ia. Sikei kala asok suai aongos aniria ane komo, na kala songo na tamana ve rinana i kavulik ang, kuvul ve volo nat po auai ang ve nia, na kala palak taun a kavulik ang. 


text:
Na kala teng a kungana na kala antok ia ta, “Talita koum.” Supsupai ina ta “Kavulik lik, napo antok ua, ku tadut.” 


text:
Akorong palau na kavulik ang kala tadut na kalapo pasal, using kata lapo 12 kana matas. Na kila taping alava luai. 


text:
Na kala atakun akit iria ta ka ago ta mangsikei ka nas a nem ke, na kala antok iria asi kari ali pok ania.<pb/>


text:
Na si taun i atailai kanla vil akalit nei lu i kivung. Vap miang kila longong kana akalit na kipo taping. Kipo sui asukang ke, “Igenen ke kata luk a keve mengen ke le voi? Nas ke kapo ago singina, kapo saka nas an? Si saka kitmat an na kapo vil a keve bil i vilvil ataping ke? 


text:
Parik kana na katakai i abis lu ke, rinana ta Maria, na keve tasina ta Iakovo, Ioses, Iudas na Simon, na parik ta keve tauna kana kapa ve tara?” Na kilapo savang singina. 


text:
Na Iesu kala antok iria ta, “Katakai i kus amalangas, vei kavpo atogon asan si mang keve rina, sikei si kana rina akorong, nei liuan i kana patvap na mete kana lu, parik.” 


text:
Au, na e iang parik kata lapa angkoai si abis ani keve kitmat i bil i vilvil ataping, sikei kala amatung a kungana si rukun lik palau na kala vil ato iria. 


text:
Na kala songo asung a 12 na nat ang, na kala asok pongpongua iria na kala alis iria ta kitmat asi kirikai ani ri malanganto rikek. 


text:
Na kala pini akit iria ta ki ago ta teng an ani mangsikei a bil, sikei a kipa papalik. Pok ka ago, tepe ka ago, na kapkap nei laka kapa ka ago. 


text:
Na kala antok iria, “Man mi ago nei mangsikei a lu, mi ago akorong e iang, tung si taun ang mi papelek pok a rina ang singina. 


text:
Man a mang rina ki tav ainak animi na kipo misag ani longong animi, taun mila soung, mi tapngai suai ani kaponpon e kakimi, asi akalit amalangas aniria ta kari lau rikek.” 


text:
Na kianla kirikai suai ani mamain ta ingua, na kianla tiu a mamain ta vap malepen ta rul i elaio na kila vil ato iria. Kita vil punuk a Ioanes katakai i asing tauia 


text:
<pb/>Na tulava Erodes kala longong a keve nem ke using a asan ina kilapo malangas pulakai ania. Mang matan kilapo mengen ta Ioanes katakai i asing tauia kala to pok. Tukulai ina kapo atogon a kitmat ke asi vil ani keve nem ke. 


text:
Na mang matan kipo mengen ta nia nang a Elias. Na mang matan kipo kun antok ta kapo katakai i kus amalangas asukang val keve katakai i kus amalangas ang aino. 


text:
Sikei Erodes kala longong na kala antok ta, “Ioanes nau natala lam rongok ia, sikei kana kala to pok.” 


text:
Using Erodes katala asok asi teng akit ani Ioanes na ki got ia na alakai ania nei lu i akangbat. Tukulai ina si Erodias, kisngana i tasina Pilipo, using kata lapo osongon ia. 


text:
Using Ioanes katapo uli mengen ani Erodes ta, “Parik kapa korong ta ku osongon pok kana aina na tasim.” 


text:
using Erodes kapo leng ani Ioanes using kapo nas ta kapo igenen korong na daus kapa. Asukang na kala aiveven aro ia. Katapo mangal kana keve mengen na katapo uli buk longong ania kantanem katapo vinga bungus ania. 


text:
Sikei si mangsikei a taun, Erodes kala vil kana matan angan i ingus ania na kala songo kana keve ainoinoai na keve vap i visvis na keve vap posongan i Galilaia. 


text:
Na si taun ang a kavulik ang si Erodias kame lapo mika e mataria na Erodes kuvul ve vap lava ang kilapo mangal ia. Au na tulava kala antok a kavulik ang ta, “Man kupo buk ta mang nem ku posong ia na naka alis ua tatana.” 


text:
Kala atuvala ta, “Tutuman luai, naka alis ua ta saka nem an man ku aikut ia. Man kupo buk a palpal lava i kag togtogon naka alis ua.” 


text:
Au, kala soung na kanla sui a rinana ta, “Au, saka nem an kana naka aikut ia?” Na kala antok ia ta, “Vangang i Ioanes.” 


text:
Na kala sang alak pok na kala antok ta, “Kana palau akorong ku alis iau nei gapai ta vangang i Ioanes katakai i asing tauia.” 


text:
Na tulava kala vinga makus alava, sikei using katala atuvala tatana, na keve vap lava kipo sinong, asukang na parik kapa angkoai si misag ani sa katala posong ia singina. 


text:
Asukang a tulava kala asok a ararai bat ta kan luk le na vangang ina. Na kanla lam rongok a ngona nei akangbat, 


text:
na kamela serei ta vangang ina nei gapai, na kala alis ia si kavulik ang, na kavulik ang kala alis ia si rinana. 


text:
Na kana keve nat i akalit kila longong na kimela asalak le na pukun ina na kianla amatung ia nei mata i mat. Iesu kata amasung a petau tavirimok 


text:
<pb/>Na keve aposel ang kimela serei akuvul pok si Iesu na kimela akus ia ta sa kita vil ia na sa kita akalit tatana. 


text:
Na kala antok iria, “Mi me. Tara pasal akipai papalik ane si ring vauvau asi an ausai tapai.” Using vap miang kitapo pasal angpok pulakai na parik kipa angkoai taun asi ago aro vo angan kapa. 


text:
Sikei vap miang kila arai kinle aniria, na kila sang e selen palau le nei keve rina aongos, na kianla serei aino aniria. 


text:
Na kanla siang sabonai ani vap duk, na kalapo ngorem iria using kipo asukang ta ri sipsip kovek i vo aiveven aniria. Na kala tutapongai asi kana mengen akalkalit aniria ta keve bil miang. 


text:
Na kala ngelik na kana keve nat i akalit kimela serei singina na kila antok ia ta, “Ring ke kapo vauvau na kalapo angasungai a vong. 


text:
Sikei kala antok iria ta, “Nami akorong mi li pok iria.” Na kila sui ta, “Au, kupo buk ani namem an samui pok ta kapkap tavirimok asi kamem alis aniria tatana?” 


text:
Na kala sui iria ta, “Mipo togon a poisan a saui? Mianla arai tapai.” Na kianla arai tapai na kimela antok ia ta, “Palpalima, na pongua na ien kapa.” 


text:
Na kila sinong angusing si kuvkuvulan. Mang matan si kuvkuvulan i 100 na mang matan si kuvkuvulan i 50. 


text:
Na kala luk a palpalima na saui ang na pongua na ien na kala tarak ane metekuku, na kala posong aro ia, le na kala tevetevek a saui ang dong a keve nat ang asi kari lilis aliu ani ri vap tatana. Na kala kun abis ania asukang si ngono ien ang kapa. 


text:
<pb/>Akorong palau kala asok kana keve nat i akalit ta ki kokos aputuk aino ane Betsaida na nia asi kana asok suai tapai ani petau ang. 


text:
Na kala arai ta kipo abis alava si kalip using kipo suak a malu. Si tapading i tangat kala pataun iria na kapo pasal aliu kuli laman, asi kana an liu tul aniria. 


text:
Using riria aongos kitala arai ania na kila leng alava. Sikei akorong palau kala mengen iria na kala antok ta, “Akos. Nau palau kana. Mi ago ta leng an.” 


text:
using parik kipa lomlomonai akit ani saui ang kita angan ia. Vangang iria kapo tav tapalas aro. Iesu kata vil ato ri vap malepen e Genesaret 


text:
na kila sang angtaliungai taun a matan rina asung na kianla asalak le na mamain ta vap malepen kuli pata taun a rina ang kitala longong ta kapo ago singina. 


text:
Na e voi pulakai, si rina lik vo rina lava na mang matan ring katan serei singina, kitapo amatung kari keve vap malepen nei vaia, na kila sokotuk ia asi kana ainak ani ki sigil na ngising palau i kana vakup. Au na taun ang kian lapo sigil ia, ria aongos kilapo to.<pb/>


text:
na kila arai ani kana keve nat i akalit si po angan tav sunep kunga aro aino val kapo ro val kari saupai. 


text:
Using ri Parisaio ve ri Iudaia aongos kipo usiusing a akalit si ri vap aino ta man parik kipa sunep aro aino ki ago ta angan an. 


text:
Na ki ago kapa ta angan an ani pok kita samui ia nei ring i atos man parik kitapa galui adaus aro aino ia. Na kapo atogon mang matan saupai duk kipo using ia val galui aro ani kap, avubus, gapai, vebe na pata. 


text:
Au, na ri Parisaio na vap malangas ani saupai ang kila sui ia ta, “Au kapo sa na kam keve nat i akalit parik kipa using a laulauan si keve tivura na kipo tav sunep aro aino tapai na ki angan?” 


text:
Na kala antok iria, “Esias kata kus amalangas aro ta nami na vap kapau, val nei salsalik ta, <n>Vap ke kipo mamaila anig ta ngururia palau, sikei nei pakangat iria kipo ago avunga luai anig.</n> 


text:
<n>Kipo soturungai kapau palau singig. Na kipo mengen alava ta kari keve lomlomonai palau asukang val kapo akalkalit tutuman.</n> 


text:
Na kala mengen iria, “Mipo katak aro luai asi kami gel ani kana saupai a God na mipo usiusing kami laulauan akorong. 


text:
Arai, Moses kata antok ta, <n>Ku mamaila ani tamam ve rinam,</n> na <n>si kapo mengen arikek ani tamana ve rinana, nia asi mat.</n> 


text:
Sikei nami mipo antok ta man a si kapo antok a tamana ve rinana ta kana keve bil asi pakangai aniria kapo Korban, nang supsupai ina ta katala alis ia ane si God, 


text:
Sukana, milapo lomon apalau na mengen si God, using mipo teng akit si kami keve sausaupai. Na mang keve bil duk kapa mipo vil ia asukang.” 


text:
<pb/>Na kala songo akuvul pok a ri vap na kala antok iria, “Nami aongos, mi longong iau na mi malangas. 


text:
Nem kapo pasiang nei vinga parik kapa angkoai si vil avisuk ani igenen. Sikei sa kapo soung le neina, nia vanang kapo vil avisuk ia.” 


text:
Na kala papelek a petau ang ane nei lu na kana keve nat i akalit kila sokotuk ia ta ka atatai amalangas iria ta kankanuai i mengen ke. 


text:
Na kala antok iria ta, “Nami kapa mipo tav malangas? Sa, parik mipa malangas ta sa kapo pasiang nei vinga parik kapa angkoai si vil avisuk ani igenen? 


text:
Using parik kapa pasiang asi kana an ago akit, kapo pasiang ane nei vinga le na kanpo soung suai pok.” Si oring ke katapo mengen amalangas ta mamain ta pok aongos kipo ro asi angan. 


text:
putuk osongon, neikitung na mang matan lau rikek. Kapau, asosol, mangal musik, mengen musik, alalakas na nio. 


text:
Ria aongos na keve lau rikek ke kipo ago nei vinga nang kipo vil avisuk a igenen.” Lomlomon si aina le Suropoinikis 


text:
<pb/>Au, kala papelek a rina ang na kala pasiang taun a palpal i Turo. Na kanla riuk lak nei mang lu amunai ani ki ago ta arai ania, sikei parik kapa angkoai si ka ago mumun. 


text:
Sikei, mang aina, kana kavulik malanganto rikek katapo aol ia, kala longong ta kapo ago, na sumasuma palau kamela serei singina na kamela oroturung e ngono kakina. 


text:
Aina ke kapo ainan Elas, na kana rina e palpal Suropoinikis, na kala aikut ia si kana lu suai ani ingua ang pelek kana kavulik. 


text:
Na kala antok ia ta, “Angangan amasung aino na ri nat lik using parik kapa ro asi luk ani pok si ri nat lik na apus ani kauvek tatana.” 


text:
Na kala antok ia, “Kapo ro volava, sikei apok ri kauvek neite pata kipo nas ani angan ani inongos i pok si ri nat lik.” 


text:
Au kala papok ane nei lu na kanla serei sabonai ani kana kavulik kapo matung kuli pata na ingua ang kala kovek. Iesu kata vil ato na tapo 


text:
<pb/>Na kala anguan tadut pelek pok an ani palpal i Turo, na kala palak ane Sidon na kala paliu asi kana an serei si laman tatapulitai, Galilaia, na kapo paliu nei palpal Dekapolis. 


text:
Na kianla songo dong ia ta mang igenen katapo talinga bot na kapo tava ani mengen. Na kila aikut ia ta ka amatung a ngono kungana singina. 


text:
Na kala songo papalik akipai ania pelek a petau lava ang na kala atung a piupiu i ngono kungana nei ngono talingana na ka kanus na kala sigil a kalkalame ina. 


text:
Na kala tarak alak ane metekuku na kala aus asinong na kala antok na igenen ang ta, “Epata.” Supsupai ina ta “Tavas.” 


text:
Na kala sokotakun a vap ang ani ki ago ta akus an tatana. Sikei, kantanem kata atakun amadot iria, kila akuskus alava. 


text:
Na kipo taping alava luai na kipo mengen ta, “Keve bil aongos kapo vil ia kapo vil aro palau iria. Kapo iton a ri tapo asi kari mengen na ki longong korong kapa.”<pb/>


text:
Si pangau i taun ang, mang petau lava kimela serei akuvul pok, na kitapo kovek i pok, na kala songo akuvul kana keve nat i akalit na kala antok iria ta, 


text:
Man naka asok suai palau aniria velai ani buk angan, kianla ngau alava e selen using mang matan iria le ring vunga.” 


text:
Na kana keve nat i akalit kila sui ia ta, “Au, tara luk pok e voi aniria? Using a ring ke kapo ring palau.” 


text:
Au na kala asok na petau ang asi kari sinong aongos e vunep, na kala luk a limalengua na saui ang na kala posong ro, na kala tevek ia na kalapo alis ia si kana keve nat i akalit asi kari sasagi ani ri vap tatana, na kilapo lilis a petau ang tatana. 


text:
Kitapo atogon a rukun ien lik kapa na kala kun posong ro singina na kala asok iria ta ki kun tavai kapa ania. 


text:
Na kila angan na kila masung. Au na kila lukluk akuvul na keve inongos i pok ang na kala serei asukang ta limalengua na tepe duk. 


text:
Na kala asok suai aniria, na kala kokos kuli vul ve kana keve nat i akalit na kila pasal ane palpal Dalmanuta. Kipo buk ta akanangai 


text:
<pb/>Na ri Parisaio kimela serei asi kari anggegelai ve nia, na kila asok ia ani ka abis a mangsikei a akanangai le metekuku, asi kari atokngai ania. 


text:
Na kala aus asinong na kala antok ta, “Ani sa na polpolokan i taun ke kipo buk a akanangai? Napo mengen atutuman luai animi ta ka kovek luai ta mang akanangai ani polpolokan ke.” 


text:
Na kala antok akit iria ta, “Mi arai aro na mi aiveven imi pelek a yeast si ri Parisaio na si Erodes kapa.” 


text:
Sikei Iesu kalapo malangas ia na kala sui iria ta, “Sa tukulai ina na mipo angmemengenai ta mipo kovek i saui? Sa, parik mipa malangas lak? Mipo kovek i nas lak? Vei vingami kavpo tabat nganing? 


text:
Mipo atogon mata sikei mipo tav arai. Mipo atogon talinga kapa sikei mipo tav longong. Sa, parik mipa lomon akit 


text:
a taun ang nata tevek a palpalima na saui dong a 5,000 na vap ang singina? Poisan a tepe lava mita asiang aduk ia ta inongos i pok?” Na kila antok ia ta, “12.” 


text:
“Au na limalengua na saui ani 4,000 na vap ang, poisan a tepe lava mita asiang aduk ia?” Na kila antok ia ta, “Limalengua.” 


text:
<pb/>Na kianla serei e Betsaida na mang vap kila songo dong ia ta mang igenen ba na kila sokotuk ia ta ka sigil ia. 


text:
Na kala teng a kungana i ba ang na kala ausingai asoung ania pelek a rina. Na kala kanus dong a matana na ka amatung lakat a kungana singina na kala sui ia ta, “Kupo arai korong ta ring bil?” 


text:
Na kala amatung pok a kungana e matana, na kala arai akit, kala tapalas a matana na kala ararai aroron luai. 


text:
Na kala asok ia taun kana lu velai ani kala atakun ia ta, “Ku ago ta an serei an e nei rina.” Petero kata mengen amalangas ta Iesu 


text:
<pb/>Na Iesu kala pasal aliu ve kana keve nat i akalit ane si mang keve rina e Kaisareia Pilipo. E nei selen kanlapo sui kana keve nat i akalit ta, “Ri vap kipo kin iau ta nau a si?” 


text:
Na kila antok ia ta, “Ioanes, katakai i asing tauia, na mang matan kipo antok ta Elias, na mang matan ta mangsikei iria mamain ta katakai i kus amalangas.” 


text:
Na kala sui iria ta, “Au, na nami, mipo kin iau ta nau a si?” Na Petero kala ngenget ia ta, “Numai a igenen i akanangai.” 


text:
Na kala sokotakun iria ta ki ago ta antok an ani mangsikei tatana. Iesu kapo mengen aino ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Na kalapo mengen i amalmalangasai aniria ta igenen i pukun ka sunguk a keve vilvil akui miang, na ri vap lava na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap malangas ani saupai ki misag ania na ki raung ia, na e mung i potol a taun, ka tadut pok. 


text:
Na katapo mengen amalangas aroron luai aniria. Na Petero kala songo ia ane ngising na kanlapo tatapokai ania. 


text:
Sikei kala taval na kala arai ani kana keve nat i akalit na kala tatapokai ani Petero ta, “Pasal e mung ig, Satan. Using parik kupa auai ve lomlomonai si God, sikei kupo auai ve lomlomonai si ri vap.” 


text:
Na kala songo asung ri vap kuvul ve kana keve nat i akalit na kala antok iria ta, “Man a mangsikei kapo buk using anig, ka uli auak suai ani lomlomonai ania pok, na ka asalak kana ngakputuk na ka using iau. 


text:
Using ninia kapo buk aiveven aroron ani kana to, ka amun ia. Sikei ninia kapo amun kana to anig na ani akus ro, ka teng ia. 


text:
Using man a sikei kapo mumurung anig na ani kag mengen, nei liuan i vap putuk osongon ve bil arikek i taun ke, igenen i pukun kapa ka kun mumurung ania si taun man ka serei pok ta miminaungan i tamana ve mamain ta angelo<pb/>


text:
Na kala antok iria, “Napo mengen atutuman luai animi ta mang matan kana kipo tung e ke, parik kipa mat tung si ki arai ani kana vainagoan a God kame serei ta kitmat.” Ararai i pukun i Iesu kala sakol 


text:
<pb/>Na kala liu tapai a limalesikei a taun na Iesu kala songo le na ri Petero ve Iakovo na Ioanes, ritol papalik, na kala ainoai alak aniritol ane si mangsikei a put lakat. Na kanla sakol e mataritol. 


text:
Na Petero kala antok a Iesu ta, “Kapo ro anira si me ago e ke. Namemtol atung ta potol a ralai, ta sikei anim, na mang sikei ani Moses na ta mang anu ani Elias.” 


text:
Na mang kuku kamela apung iria. Na kalinga kala mengen nei kuku, “Kana kag nat ro, napo buk alava ia, mi longong ia.” 


text:
Au na taun kitolapo kik siang pok pelek a kuli put ang, kala atakun iritol ta kitol ago ta antok an ani mang anu ta saka nem an kitoltala arai ania tung si igenen i pukun kala tadut pelek a mat. 


text:
Asukang a kitola teng akit a mengen ke na kitolpo sui angpokpokai aniritol ta supsupai i vuk mengen ke tadut pelek pok ani mat. 


text:
Na kitola sui ia ta, “Au, marai sa na vap malangas ani saupai kipo antok ta Elias kame serei aino tapai?” 


text:
Na kala antok iritol ta, “Elias kame serei aino ani kame vil aro na keve bil aongos. Marai sa kita salik ia ta igenen i pukun ka kui alava na ri vap asi kari kirikai ania? 


text:
Sikei napo antok imi ta Elias lenginang kata mela serei, na kitapo vil a keve lau rikek e matana si selen ang riria akorong kitapo uruk singina, asukang val mengen i salsalik kapo mengen tatana.” Iesu kata vil ato na nat ingua kata aol ia 


text:
<pb/>Na kitolanla serei si keve nat i akalit sabonai ani petau lava si po ago kuvul ve ria, na mang keve vap malangas ani saupai kilapo anggegelai ve ria. 


text:
Na mangsikei a igenen nei liuan i petau ang kala ngenget ia asukang ke ta, “Katakai i akalit, natame serei singim ta kag nat, using a ingua kapo aol ia na kapo tav mengen. 


text:
Keve taun, man a ingua ka serei singina, kapo so tatana ane vunep, rere kapo siang e amangana na kapo ngut ngisa, na kapo amadot a pukun ina. Natala sokotuk kam keve nat i akalit asi kari lu suai ania sikei parik kipa angkoai.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Nami na matan polpolokan tav lomlomon. Poisan lak a taun si kag ago ve nami? Poisan lak a taun si kag telan tatami? Sunguk ia ane singig!” 


text:
Au, kila sunguk ia na akorong palau si vuk taun ang ingua ang kala arai ania na kala so angpok pulakai ta nat ang ane vunep na kapo saul angpok velai ani rere i mat. 


text:
Na kala sui a tamana ta, “Poisan a taun katala bil asukang ke?” Na kala antok ia ta, “Le si liklik. 


text:
Taun miang ingua ke kapo buk raung punuk ania na mang matan taun kapo so tatana ane nei kut na ane nei laman kapa. Man kupo angkoai si pakangai animem, kapo ro, ngorem imem.” 


text:
Akorong palau na tamana i nat ke kala songosongo ta, “Napo lomlomon, ku pakangai ani kag lomlomon using kapo liklik!” 


text:
Na Iesu kala arai ta petau ang kime lapo duk na kala kirikai suai ani ingua ang, “Numai, ingua vil apo ang, ku soung pelek ia! Ku ago luai ta anguan aol an ania!” 


text:
Na kala kup alava na ka anguan so pok an tatana na kala soung pelek ia. Na nat ang kalapo matung val igenen la tapikon. Na amiang iria kilapo antok ta kala mat. 


text:
Au na kala palak nei lu na kana keve nat i akalit kianla sui papalik ia ta, “Sa tukulai ina na parik namemtapa angkoai si lu suai ania?” 


text:
Na kala antok iria ta, “Si sokotuk papalik tarapo angkoai si lu suai ani anu asukang ke.” Iesu kata vapongua i mengen ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Na kila papelek a rina ang na ki paliu e Galilaia. Parik kapa ainak ta ki nas ta kalapo ago e iang, 


text:
using kapo buk atatai ani kana keve nat i akalit asukang ke ta, “Igenen i pukun ki alis suai ania e kungaria i ri vap na ki raung ia na e mung i potol a taun ka tadut pok.” 


text:
Sikei parik kipa malangas ta supsupai i mengen ang, na kipo lolokovo si sui ania tatana. Si kapo aino? 


text:
<pb/>Na kianla serei e Kaparnaum na e nei lu kala sui iria ta, “Mitapo anggegelai ta sa nang e selen?” 


text:
Na kala sinong na kala songo na 12 na nat i akalit na kala antok iria ta, “Man a igenen kapo buk asi kana ainoinoai, ka igenen palau, na ka asosokai si ri vap.” 


text:
“Si kapo ainak ani sikei a nat lik asukang ke si asan ig, e iang kapo ainak anig. Na si kapo ainak anig, parik kapa ainak anig, sikei kapo ainak ani vo asok ang anig.” Si kapo tav tubat anira kapo tung ve tara 


text:
<pb/>Na Ioanes kala antok ia ta, “Katakai i akalit, namemta arai ani mang igenen katapo kirikai suai ani ingua si asan im, sikei namemta atakun ia using parik kapa mangsikei ira.” 


text:
Sikei Iesu kala antok iria ta, “Mi ago ta atakun an ania. Arai, man a mangsikei kapo vil a bil i vilvil ataping si asan ig, parik kapa angkoai si mengen arikek sumasuma anig, 


text:
Using napo mengen atutuman luai animi ta man a si ka alis imi ta men laman asi inum, using mipo sunguk a asan i igenen i akanangai, tutuman luai parik kapa angkoai si ngau kap ani kana seupok. Uak si lau rikek 


text:
<pb/>Man a si ka asavang a sikei i keve nat lik ke, ka pen ro ania man ki pala a iat maiten e ngona na ki asuai ania nei laman. 


text:
Man a mang palpal kungam katala vil ua si uak si lau rikek, ku li tok suai ania. Kapo ro ta ku palak si to asikei ta sikei a pal kunga palau, vei la asuai anim ve ngono kungam aongos nei kut lava i saupai, si kut ang kapo ni asikei. 


text:
Na man a mang palpal kakim katala vil ua si uak si lau arikek, ku lam putuk suai ania. Kapo ro ta ku palak si to asikei ta sikei a pal kak palau, vei la asuai anim ve ngono kakim aongos nei kut lava i saupai. 


text:
Na man a mang palpal matam katala vil ua si uak si lau rikek, ku ruvel suai ania. Kapo ro ta ku palak nei vainagoan si God ta sikei a palpal mata palau, ani ki asuai anim ve ngono matam aongos nei kut lava i saupai, 


text:
si ring ang ri kanipa ki se asikei a pukun iria singina na kut ang parik kapa angkoai si mat singina. 


text:
Makasim kapo bil ro. Au na man a makasim kala tamus a namin ina, mi saka vil anaminan an pok ania? Kapo ro ta makasim ka ago singimi na mi ago kuvul si marip.”<pb/>


text:
Na kala papelek a ring ang ane palpal Iudaia na kala paputuk a sung ang Iordanes. Na petau lava kimela serei pok singina na kala akalit iria val kapo uli vil ania. 


text:
Na mang matan Parisaio kitapo buk atokngai ania na kila sui ia ta, “Au si kara saupai kana kapo ainak ani tauan asi kana asuai ani kana aina?” 


text:
Na kila antok ia ta, “Moses kata ainak ani <n>tauan ka salik kana mengen i misag, le na ka asuai ania.”</n> 


text:
<n>na kilongla sikei palau a pukun.</n> Sukana vang, parik kilonglapa anguan pongua an, kilonglapo sikei. 


text:
Na kala antok iria ta, “Man a mangsikei katala kamus si kana aina na kanla osongon ta mang anu, sukana kapo abis a lau rikek taun ia. 


text:
Na man a aina katala kamus si kana tauan na kanla osongon ta mang anu, sukana kapo abis a lau rikek.” Iesu kapo amatung kunga si ri nat kavulik lik 


text:
<pb/>Na kimela serei ve ri nat kavulik lik taun ia ani kame amatung kunga singiria, na kana keve nat i akalit kimela marala suak iria. 


text:
Na Iesu kala arai ani oring ke, kala marala na kala antok iria ta, “Mi lomon suai ani ri nat lik ane singig. Ago ta atakun an aniria, using a matan vap val ria, kakaria vang na sinsinongan si kana vainagoan a God. 


text:
Napo mengen atutuman imi ta man a sikei parik kapa ainak val nat lik ani kana vainagoan a God, parik luai kapa palak.” 


text:
Na kala vongok iria na ka amatung lakat a kungana si siksikei iria na kala poso atauia iria. Igenen tauia 


text:
<pb/>Na kalapo tutapong pok kana paspasal, na mang igenen kala sang taun ia na kamela sovusulai singina na kala sui ia ta, “Katakai i akalit ro, sa naka vil ia ani kakag a to asikei?” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Sa tukulai ina na kupo kin iau ta napo ro? Using God papalik nia kapo ro. 


text:
Kupo malangas a keve asok tapai ang ta <n>Ku ago ta daung an, ku ago ta putuk osongon an, ku ago ta ainau an, ku ago ta posposo akapau an mete saupai,</n> ku ago ta kapau an asi luk palau ani bil si mangsikei, <n>ku mamaila aro ani tamam ve rinam.”</n> 


text:
Na kala antok ia ta, “Katakai i akalit, riria aongos nata using arukup iria le si taun natapo liklik lak tung kana.” 


text:
Na Iesu kala arai velai vinga ro ania na kala antok ia ta, “Mangsikei a bil lak kupo inongos asi kam abis ania asukang ke. Ku pasal na ku an atos ta kam keve togtogon, na ku alis ani ri vap logo, ani kakam a togtogon roron metekuku. Na kume using iau.” 


text:
Taun kala longong a mengen ang na nono kala dai velai ni makus lava na kala pasal akipai, using kapo igenen duk ta togtogon. 


text:
<pb/>Na Iesu kala taval taun kana keve nat i akalit na kala antok iria ta, “Vola kitmat luai ani igenen tauia si palak nei kana vainagoan a God.” 


text:
Na keve nat ang kila taping ani kana mengen. Sikei Iesu kala anguan mengen an ta, “Kag inatus, kapo kitmat luai asi palak nei kana vainagoan a God! 


text:
Palak ang si igenen tauia ane nei vainagoan ang si God, ka kitmat luai ani papalakan si kamel nei malang i sangum.” 


text:
Na kilapo taping alava luai, na kipo sui angpokpokai aniria ta, “Au, man kapo asukang, si ka angkoai si sapang?” 


text:
Na Iesu kala tun iria na kala antok ta, “Ani ri vap kapo kitmat, sikei ani God, kapo remrem, using keve bil aongos God kapo angkoai si vil ania.” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Napo antok atutuman imi ta man a si ka papelek kana rina, na keve tasina, tauna, rinana, tamana, kana inatus vo kana keve matang, si asan ig vo si asan i akus ro, 


text:
tutuman luai ka luk pok lak a tauia tavirimok luai i keve rina, tasina, tauna, rinana, kana inatus, na kana keve matang si to ke, na ka luk kapa na vilvil akui, na si to e mung ka teng a to asikei. 


text:
Sikei vap miang kitapo aino, kime aimung, na riria kitapo aimung, ki an aino.” Iesu kata vapotol i mengen ta ka mat na ka tadut pok 


text:
<pb/>Na kilapo paspasal e selen alak ane Ierusalem, na Iesu kapo lili ainoai aniria, na kipo lomlomonai amiang, na vap po aimung ang kipo leng. Na kala anguan songo an ani 12 na nat ane ngising na kala atatai iria ta keve nem ang ka serei lak singina. 


text:
“Arai, taralapo palak vang ane Ierusalem, na kian alis suai ani igenen i pukun taun a keve ainoinoai si ri katakai i sula na keve vap malangas ani saupai, na kian alis saupai ani kan mat, na ki lis ia e kungaria i ri vap i ngising, 


text:
na ki kurek ia, ki kanus ia, ki sasaup ia na kian raung punuk ia. Na e mung i potol a taun ka tadut pok.” Sokotuk si ri Iakovo ve Ioanes 


text:
<pb/>Na ri Iakovo ve Ioanes, ngono nat ang si Sebedaio, kilongmela antok ia ta, “Katakai i akalit, mang bil namemlongpo buk ua ta ku abis ia animemlong.” 


text:
Na kilongla antok ia ta, “Ku ainak animemlong ta mangsikei kan sinong si kam palso na mang anu si kam palkais nei kam miminaungan i sinsinongan.” 


text:
Na Iesu kala antok irilong ta, “Parik milongpa nas a sa milongpo aikut ia. Sa, milongpo angkoai si inum si kavi ke napo usausa asi kag inum singina? Sa, milongpo usausa si luk ani asing tauia ke napo usausa si luk ania?” 


text:
Na kilongla antok ia ta, “Namemlongpo angkoai.” Na Iesu kala antok irilong ta, “Kavi ke naka inum singina, milong inum kapa singina, na asing tauia ke naka luk ia, milong luk ia, 


text:
sikei si sinong si kag palso vo palkais, parik vang kapa kakag si kag posong singina. Ngono palpal ang kapo kakaria, riria kitala itoiton ia aniria.” 


text:
Na Iesu kala songo akuvul iria na kala antok iria ta, “Mipo nas a ri vap i ngising, kari keve vap vo sausaupai kipo aunai lakat aniria. Na kari keve vap asanan kipo aunai sausaupai aniria. 


text:
Sikei parik kapa ro ta ka asukang singimi. Sikei si man a si kapo buk ani ka laba singimi, kapo ro ani ka serei a asosokai singimi aongos. 


text:
Using a igenen i pukun kata serei parik asi kari me asosokai singina, sikei asi kana me asosokai singiria, na asi kana me mat bat ani vap miang na asukang ka samui apok iria.” Iesu kata vil ato na Bartimaio 


text:
<pb/>Na kianla serei e Ieriko. Na taun ang kalapo papelek a Ieriko ve kana keve nat i akalit kuvul ve mang petau lava, Bartimaio, tamana ta Timaio, mangsikei a igenen ba na katapo uli aikut papakangai, katapo sinong ngere selen. 


text:
Na vap miang kilapo atakun ia ani ka ago ta mengen an. Sikei kala songosongo alava luai ta, “Nat i David, ku ngorem iau!” 


text:
Na Iesu kamela tung na kala antok ta, “Mi songo ia.” Na kila songo na igenen mata ba ang, velai ani ki antok ia ta, “Ku uruk. Tapasuk, kapo songo nang ua.” 


text:
Na Iesu kala sui ia ta, “Kupo buk ani naka vil sa anim?” Na ba ang kala antok ia ta, “Raboni, napo buk asi kag mata arai.” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Ku pasal. Kam lomlomon katala vil ato ua.” Akorong palau kala ararai aro na kala using ia e selen.<pb/>


text:
Na kian lapo pasal angasungai i Ierusalem, asi an serei e Betpage na Betania, si mulang ang Elaio, na kala asok a pongua i kana keve nat i akalit ane no, 


text:
velai ani mengen anirilong ta, “Milong pasal taun a rina suke e no, na man milonganla palak, milong sabonai ani dongki tanginang kita pala ia, na parik lak ta mang anu katapa kokos singina. Milong kunis ia na milong tak ia ane ke. 


text:
Man a sikei ka sui imilong ta milongpo vil ia ani sa, milong antok ta Volava kapo inongos taun ia na ka alis suai sumasuma pok ania.” 


text:
Au, kilongla pasal na kilonganla sabonai ani dongki tanginang ang ngere selen kita pala akit ia si takaman i mang lu. Na kilongla luang ia 


text:
na vap po tung asung ang kila sui irilong ta, “Au, sa na milongpo luang suai ani dongki tanginang ang?” 


text:
Na kilongla tak a dongki tanginang ke taun a Iesu na kilong amatung lakat karilong keve vakup i po apupung kuluna na kala gon lakat kuluna. 


text:
Na vap duk kila kun veleveles ani kari keve vakup i po apupung e nei selen na mang matan kipo veleveles pan i ei le nei uten. 


text:
Na vap po aino ang kuvul ve ria e mung kipo songosongo asukang ke, “<n>Alatun! Atautauia ane si vopo serei ke ta asan i Volava.</n> 


text:
Na kala serei e Ierusalem na kanla palak nei rina i atailai. Na taun ang kala ararai aongos e iang, using kalapo ngelik, kala soung suai pok ane Betania ve kana sangauli na pongua na nat i akalit. Iesu kata amese na iei 


text:
na kala arai ani mangsikei a suke kapo tung avunga na kapo urung. Na kala pasal taun ia asi kana an ngumut ta ring uai, sikei kanla arai ta kapo kovek, kapo papanan palau, using parik lak kapa inuai. 


text:
Na kala antok ia ta, “Le kana na asikei ka kovek ta sikei ka angan a uaim!” Na kana keve nat i akalit kipo longong ia. Iesu kata vil adaus na rina i atailai 


text:
<pb/>Na kianla serei e Ierusalem, na kala palak nei rina i atailai na kanlapo lu asoung a vap po samui na asesel ang nei rina i atailai. Ka ul aturung a keve pata singiria kipo sakol kapkap, na keve sinsinongan singiria kipo atos ta ri uk. 


text:
Na kala vil akalit aniria velai ani mengen ta, “Sa, parik kitapa salik ia ta, <n>Kag lu kapo lu si sokotuk ta mamain ta matan vap aongos?</n> Sikei kana milapo pokai ania asi kana bil val vakil si ri vap tainau.” 


text:
Na keve ainoinoai si ri katakai i sula kuvul ve ri vap malangas ani saupai kila longong a nem ke na kila gule selen ani ki raung suai ania, using kipo leng ania using vap duk kipo mangal kana akalkalit. 


text:
Na Petero kala lomlomonai pok na kala antok ia ta, “Katakai i akalit, ku arai ani ei suke kuta varas ia, kala mak aongos.” 


text:
Napo antok atutuman imi ta man a si ka asok a mulang ke ta, ‘Ku tapasuk na kuan asuai anim nei laman!’ na parik kapa sugul e lomlomonai ina, sikei kapo lomlomon ta sa katala kin ia ka serei, ka asukang palau. 


text:
Asukang a napo antok imi ta man mi sokotuk a mangsikei a nem na mipo lomlomon akit ta mi atogon ia asukang, tutuman, mi luk ia. 


text:
Man mipo tung asi sokotuk, mi lomon suai ani lau rikek si mang sikei, ani tamami e metekuku ka kun lomon suai ani kami keve lau rikek.” Kipo sui a Iesu ta kana ro asi abis 


text:
<pb/>Na kianla serei pok e Ierusalem, na kanlapo pasal nei rina i atailai na keve ainoinoai si ri katakai i sula, na vap malangas ani saupai kuvul ve ri vap lava kimela serei singina, 


text:
na kila sui ia ta, “Si saka ro an kana kupo abis a keve abis ke? Si kata alis ua ta ro asi abis ania?” 


text:
Na Iesu kala antok iria ta, “Naka sui imi ta mang susui, na man mila polpol aro ia, nau naka antok imi ta kag saka ro an asi abis ani keve abis ke. 


text:
Na kilapo anggegelai ta, “Man tara antok ta le metekuku, kala sui ira ta sa tukulai ina parik taratapa lomlomon tatana. 


text:
Sikei, parik kapa kun ro si antok ta le si ri vap.” Kipo leng ani ri vap using ri vap aongos kipo lomon ia ta Ioanes katapo katakai i kus amalangas tutuman. 


text:
Asukang na kila polpol a Iesu ta, “Parik namempa nas.” Na Iesu kala antok iria ta, “Nau kapa, parik napa kun antok animi ta saka ro an kana napo abis a keve abis ke tatana.”<pb/>


text:
Na kala mengen singiria si kankanuai i mengen asukang ke, “Mangsikei a igenen kata sukal kana matang vaen na kala omo aulitai ania na kala atu ring asi kokomeng ani uai, na kala abis a lu lakat ipo ararai bat, na kala alis tapai ani matang ke si mang keve vap aiveven matang, na kala pasal akipai ane si mang rina. 


text:
Na si taun i kopkopos kala asok a mang asosokai taun a vap po aiveven matang ang ani kan luk ta palpal uai i kana matang. 


text:
Na kala anguan asok pok an ani kana mang asosokai na kianla tangai ia e vangang ina na ki vil amese ia. 


text:
Na kala asok a mangsikei na kianla ngapunuk ia. Na ninia palau a lau ang kita vil ia si mang keve asosokai duk ang asukang palau. Kita vis a mang matan na ki raung a mang matan. 


text:
Au, kapo atogon a sikei a nat aoleman, kana nat akorong, na e mung luai kala asok ia taun a vap ang nei matang using kapo lomon ia ta, ‘Ki mamaila ani kag nat.’ 


text:
Sikei, vap aiveven matang ang kila angtokai ta, ‘Arai ta votauk i togtogon iles. Akos, tara me vil punuk ia ani kakara na togtogon ang.’ 


text:
Au vo tauk i matang ang ka abis sa? Ka serei na ka vil punuk suai luai ani keve vap po aiveven matang ang na ka alis a matang ang si mang vap petekai. 


text:
Sa, parik kana mitapa tataot a vuk mengen ke nei salsalik? <n>Iat ke ri katakai i abis lu kita kilis ia, kana kala serei a iat talupus luai.</n> 


text:
<pb/>Na kilapo buk teng akit ania using kilapo nas ta kapo mengen atokngai nang aniria. Sikei kipo leng ani vap po duk ang, na kila atolongon ia na kila pasal suai. Samui takis ane si Kaisar 


text:
<pb/>Na kila asok a mang matan Parisaio kuvul ve mang matan i petau ang si Erodes asi kari an teng akit ania si kana mengen. 


text:
Na kianla serei singina na kila antok ia ta, “Katakai i akalit, namempo malangas ta kupo igenen atutuman na parik kupa tarakai ani mangsikei using ri vap kipo angkokoai palau e matam. Na kupo akalit atutuman ta selen si God. Sa, kapo korong ani tara samui takis ane si Kaisar, vo parik? 


text:
Tara samui ia vo tara ago?” Na lenginang kala nas kari kapau na kala antok iria ta, “Marai sa mipo buk atokngai anig? Me ta ring kapkap ane ke. Name arai.” 


text:
Na kila luk dong ia, na kala sui iria ta, “Au, nona i si kana? Na asan i si kana?” Na kila antok ia ta, “Ke Kaisar.” 


text:
Au na Iesu kala antok iria ta, “Mi alis a Kaisar ta sa ke Kaisar, na mi alis a God ta sa ke God.” Na kila sugul alava ia. Susui i tadut pok 


text:
“Katakai i akalit, Moses kata salik ia anira ta <n>man a igenen ka mat</n> pelek kana aina <n>kovek i inatus, tasina ka osongon pok ia asi kana aumata nat ani tasina.</n> 


text:
Katapo atogon a limalengua na angtasimal, anu tuan kata osongon kana aina na kala mat pelek ia kovek i nat. 


text:
Na Iesu kala antok iria ta, “Arai, mipo lok singina using parik mipa nas a mengen i nei salsalik na parik kapa mipa malangas kana kitmat a God. 


text:
Au, na ani tadut pok si ri vap mat, vei parik lak nganing mipa taot nei buk si Moses ani ei ang katapo ni? God kata antok ia ta, <n>Nau a God si Abaram, God si Isak, na God si Iakov.</n> 


text:
Parik kapa God si ri vap mat, sikei singiria kipo to. Kami lomlomonai kapo lok luai.” Saka asok tapai an kapo lavlabat? 


text:
<pb/>Na mangsikei i vap po malangas ani saupai kamela serei. Katapo longong iria si po anggegelai, na kala arai ta kata lapo polpol aro luai aniria, asukang a kamela sui ia ta, “Si i keve asok tapai kapo mamaiten lava?” 


text:
Na Iesu kala ngenget ta, “Ainoai ina ta, <n>Mi longong, ri Israel! Volava kara God kapo sikei palau. Kapo kovek ta mang Volava.</n> 


text:
<n>Ku atogon aongos a Volava kam God, ta vingam aongos, na malanganto im aongos,</n> na lomlomon im aongos, <n>na kitmat im aongos.</n> 


text:
Na vapongua asukang ke, <n>Ku vinga ro taun a tungam val kupo vinga ro taun pok ua.</n> Kapo kovek ta mang asok tapai kapo mamaiten ani pongua ke.” 


text:
Na igenen malangas ani saupai ang kala antok ia ta, “Kala ro luai, katakai i akalit, kutala polpol aro ta <n>kapo sikei palau, na kapo kovek ta mang sikei,</n> 


text:
na asi <n>kara atogon ania ta vingara aongos na lomlomon ira aongos na kitmat ira aongos,</n> na asi <n>kara vinga ro taun ani tungara val tarapo vinga ro taun pok ira.</n> Na kapo mamaiten luai asi longong ani ngono asok tapai ke ani tara alis a God ta alilis kita sula ia na mang matan alilis kapa.” 


text:
Na Iesu kala arai ta kapo polpol velai ani masam, na kala antok ia ta, “Parik kupa ago avunga ani kana vainagoan a God.” Na le si vuk pangau ke riria aongos kilapo lolokovo luai ani sui ania ta mangsikei a susui. Igenen i akanangai, tamana ta si? 


text:
<pb/>Na Iesu katapo vil akalit nei rina i atailai na kalapo mengen asukang ke, “Kapo saka bil an na ri vap malangas ani saupai kipo mengen ta igenen i akanangai kapo nat i David? 


text:
David akorong si Malanganto Gogoai kata posong ta, <n>Volava kata antok kag Volava ta ku sinong si palso ig, tung si naka vil a vap po petau ang anim asi kari ago neite ngono kakim.</n> 


text:
David akorong kapo kin ia ta Volava. Asukang a kapo saka angkoai an si kin ania ta kapo nat ina?” Na petau lava ang kitapo longong ia, vap la uruk ani kana mengen. Iesu kapo porot ri vap malangas ani saupai marai kari lok 


text:
<pb/>Na si kana akalkalit katapo mengen iria asukang ke ta, “Mi aiveven si ri vap malangas ani saupai. Kipo buk pasal pulakai ta maus roron na kipo buk ri vap ki posong aro singiria nei keve ring i atos, 


text:
Kipo tainau kari keve lu ri mainang, na kipo kapau ta posong ani keve sokotuk vungavunga. Kari amiming ka tavirimok luai.” Alilis si mainang 


text:
<pb/>Na kapo sinong asung i asisiang ipo asia alilis na kapo tun ri vap si po asiang kapkap. Vap tauia duk kimepo kun asiang ani kari keve alilis lava. 


text:
Au, kala songo akuvul kana keve nat i akalit na kala antok iria ta, “Napo mengen atutuman imi ta mainang logo ke katala asiang alava luai ani vap aongos ke kipo asiang kari keve kapkap, 


text:
using riria kitala luk tapong le si kari togtogon i kari tauia na kila alis, sikei ninia, le si kana logo luai, katala alis asip ta sa katapo angkoai si kana to aongos.”<pb/>


text:
Na si taun kalapo soung pelek a nei rina i atailai mang sikei i kana keve nat i akalit kala antok ia ta, “Katakai i akalit, ku arai ani keve at lava si keve lu roron suke.” 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Kupo arai ani keve lu lava ke? Ka serei lak a taun na ka kovek luai i ngoto roron. Kime galang aongos ia.” Tutapongai i mamaiten 


text:
<pb/>Na kanlapo ago kuli mulang ang Elaio, ararai aputuk taun ani rina i atailai. Na Petero, Iakovo, Ioanes na Andereas, ria papalik ve nia, na kila sokotuk ia ta, 


text:
“Ku antok imem, angisan a keve bil ke ki serei? Na saka akanangai an i taun i kari serei atutuman?” 


text:
Vap miang ki serei na ki posong pok iria ta asan ig na ki antok ta ‘Nau kana ninia,’ na ki kapau a vap duk. 


text:
Na man mi longong ta kalapo atogon visvis vo kalapo angasungai a visvis, mi ago ta leng an using a keve bil ke ki serei, sikei akamusai ina lak, parik. 


text:
Using mang palpal vap ka tapasuk na ka angvis ve mang palpal vap, na mang vainagoan ka angvis ve mang vainagoan. Na mimo ka serei si mang keve rina, na ka atogon a keve buk angan lava. Keve nem ke kapo tutapongai palau i kui. 


text:
Mi aiveven aro imi, using ki teng akit imi lak taun a saupai. Ki ngamis imi e nei keve lu i kivung. Mian tung mete ri ainoinoai na ri tulava marai ig, asi kami akuskus atutuman e mataria. 


text:
Man ki teng akit imi, na ki alis suai animi taun a saupai, mi ago ta urui an ta mi an saka mengen an, sikei mian mengen ta mengen ang mi luk ia si vuk taun ang. Using parik ta nami mianpa mengen, Malanganto Gogoai ka mengen. 


text:
Igenen ka alis suai ani tasina asi an raung ania. Inatus kapa ki puka si tamaria si lau ke. Na ri tamaria ve rinaria kapa, ki kun mat si kari inatus. 


text:
Na ri vap aongos ki mirik animi marai asan ig, sikei man a si ka tung akit tung si akamusai ina, ka sapang. Taun rikek luai 


text:
<pb/>Taun mi arai ani bil vopo nau varas ani God na kapo goeng rina, ki atung ia si ring ang kapo atogon tubat singina, vopo taot a mengen ke, ka lomlomonai aro ania, si taun ang ria kipo ago e Iudaia kapo ro ki sip taun a keve mulang. 


text:
Using si taun ang ka atogon a mamaiten tavirimok, na kapo laba ani keve mamaiten le si tutapong i kuli rina ke God kata asinong ia, tung si taun ke na aimung kapa. 


text:
Na man a Volava parik kapa vil akudik a taun ang, ka kovek luai ta sikei e kuli rina ka sapang. Sikei using kana vap i la songo, asukang a ka vil akudik ia. 


text:
Si taun ang man a mangsikei ka antok imi ta, ‘Mi arai, igenen i akanangai kana!’ vo ‘Nia sukana ia!’ mi ago ta lomlomon an tatana, 


text:
using a mang matan igenen i akanangai na katakai i kus amalangas kapau ki me serei. Ki me serei na ki vil a keve akanangai na keve bil i vilvil ataping asi kari me atokngai asi ausingai alok ani kana vap i songo na God. 


text:
Mi aiveven! Natala atai usausa imi aino ta saka keve bil an ki serei lak. Serei pok si igenen i pukun 


text:
<pb/>Sikei si taun ang, e mung i mamaiten lava ang, makarap ka vong gup, na ulen parik kapa anguan mang an, 


text:
Na ka asok kana mamain ta angelo ani kian songo akuvul aongos kana vap i la songo, riria kipo ago si keve palpal aongos i kuli rina na metekuku. Luk malangas le si iei 


text:
Na asukang kapa, man mila arai ani keve nem ke kala serei, mila malangas ta kalapo angasungai luai e mete takaman palau ani ka serei. 


text:
Kapo asukang val igenen kata usausa asi kana pasal ane ring vunga. Taun ang kalapo buk pasal pelek ani kana rina, kala asok kana keve asosokai ani ki aiveven kana keve bil na kala lis iria siksikei ta kana keve abis, na kala asok a katakai i aiveven takaman asi kana ararai bat. 


text:
Asukang a mi aiveven, using parik mipa nas ta saka taun an na vo tauk i lu kame serei pok singina, si ngelik sagup, vo si liuan i vong, vo si no i tangat lik, vo si makarap kalapo sanglak. 


text:
Au, kalapo pongua na taun lak e no ani Liuluai, nang a matan angan i saui i tav tol. Na keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap malangas ani saupai kime lapo gule selen asi kong mumun ania na ki vil punuk ia. 


text:
Using kitapo antok ta si taun i matan angan ka ago vei nganing ri vap ki visvis. Aina kata amaus a pukun i Iesu 


text:
<pb/>Si taun ang kalapo ago e Betania nei lu si Simon vo tapak ke, na katapo angan, na mangsikei a aina kamela serei, na katapo teng a ese laman sain roron luai na kapo samui lava luai kapa. Na kala putuk a ese ang na kala tiuai ani rul sain ro ang e patuna. 


text:
Na mang matan vap e iang kilapo songag na kipo angsusuiai asukang ke ta, “Sa tukulai ina na kipo amun palau a rul sain roron ke? 


text:
Using man kita atos tatana, oro kila luk a 300 na kang alak na ki alis ri vap logo tatana.” Na kila ki ia. 


text:
Sikei Iesu kala antok iria ta, “Atalipai ania! Marai sa mipo mengen arikek ania? Kana kapo abis a mangsikei a bil roron luai anig. 


text:
Arai, mi uli ago lak ve ri vap logo, na mipo uli atogon taun asi pakangai aniria. Sikei nau parik napa uli ago ve nami. 


text:
Napo antok atutuman imi ta si saka ring an kuli rina ki akuskus ta akus ro, akuskus kapa i sa na aina ke kata abis ia ki kun akuskus kapa tatana asi rungrungai ania.” Iudas kata ainak ani ka alis suai ani Iesu 


text:
<pb/>Na si taun ang Iudas Iskariot, sikei iria i 12 na nat i akalit, kanla serei si keve ainoinoai si ri katakai i sula, using kapo buk alis suai ania e kungaria. 


text:
Na vap la uruk si po longong ani mengen ang, na kila palapalatung ve nia ta ki samui ia. Na kalapo gusgus ta saka pangau an kapo kalakala si alis suai ania e kungaria. Angan i Liuluai ve kana keve nat i akalit 


text:
<pb/>Si ainoai i taun i saui i tav tol, taun ang kipo raung a natnat i sipsip singina, kana keve nat i akalit kila sui ia ta, “Nei a ring ang kupo buk ani namem an itoiton anim singina si angan ani Liuluai?” 


text:
Na kala asok a pongua i kana keve nat i akalit na kala atatai irilong ta, “Milong pasal ane nei rina na e iang mang igenen kapo sunguk kana ese laman ka duai imilong. Milong using ia 


text:
taun a lu ang kan palak singina na milong mengen a vo tauk i lu ang ta, ‘Katakai i akalit kapo sui ta nei kag palpal i lu ani ri sokoung, ani namem ve kag keve nat i akalit namem me angan a Liuluai singina?’ 


text:
Ka akalit imilong ta palpal lava e pangkul kitala itoiton ia na kalapo usausa asi ago. Na e iang milongla usausa anira singina.” 


text:
Na ngono nat ang kilongla pasal ane nei rina na kilonganla sabonai ani keve nem ang val kata mengen irilong tatana. Na kilonganla itoiton a Liuluai. 


text:
Si pangau ang kipo sinong angan singina, Iesu kala antok iria ta, “Napo mengen atutuman imi ta sikei imi ka alis suai anig. Mangsikei imi mipo angan ve nau.” 


text:
Na kala antok iria ta, “Kapo mangsikei i 12 na nat, voiang namemlongpo abui saui kuvul nei gapai ke. 


text:
Using a igenen i pukun ka mat val kitala salik aino tatana, sikei ka rikek luai ani vo alis suai ang ani igenen i pukun. Pat ka ro ania man parik kitapa ingus ia!” Matan angan si Volava 


text:
<pb/>Si pangau ang kipo angan lak singina, na kala luk a saui, na kala posong ro singina, na kala tevek ia na kala lilis aliu iria na kala antok ta, “Mi luk ia. Kana na pukun ig.” 


text:
Na kala luk a kavi, kala posong aro, na kala alis iria, na riria aongos kila inum angsialai singina. 


text:
Napo antok atutuman imi ta parik napa anguan inum an si laman i vaen tung si nakan inum ia si selen tanginang si kana vainagoan a God. 


text:
Au na kila tangam kari sikei a tangam na kila soung taun a mulang ang Elaio. Petero ka agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Na Iesu kala antok iria ta, “Nami aongos lak mi savang, using kitala salik ia ta, <n>Na nga punuk na katakai i aiveven sipsip na keve sipsip ki tamale angtaliungai.</n> 


text:
Na Iesu kala antok ia ta, “Napo mengen atutuman ua ta aino le ani pura ka apongua i tirtiriku nganlak, kula amatan potol a agel suai anig.” 


text:
Na kala mengen akitmat luai ta, “Kantanem si man nakan mat ve numai, sikei parik luai napa angkoai si agel suai anim.” Na ria aongos kila kun antok asukang. Sokotuk e Getsemani 


text:
<pb/>Na kianla serei si ring ang kipo kin ia ta Getsemani na kala antok kana keve nat i akalit ta, “Mi ago e ke, na nau nakan sokotuk.” 


text:
Na kala songo na Petero na Iakovo na Ioanes asi auai ve nia. Na si taun ang kala pat ia na mamaiten lava. 


text:
Na kala antok iritol ta, “Makus lava ke kalapo rongos iau angasungai ani naka mat. Mitol ago e ke na mitol para.” 


text:
Au, kala pasal avunga lik na kanla suai ania e vunep na kala sokotuk ta man kapo angkoai, kui rikek luai ke ka liu luai ania. 


text:
Na kala antok, “Aba, mamai, keve nem aongos kapo angkokoai singim. Ku luk suai ani kavi ke pelek iau. Lak, vubuk ke singig ka ago, sikei ku using kam vubuk.” 


text:
Na kanla serei pok singiritol, na kitolapo rot. Na kala antok a Petero ta, “Simon, kulapo rot? Sa, parik kupa angkoai si aiveven ani vuk taun kudik lik? 


text:
Mitol aiveven na sokotuk, vei atoktokngai ka luk imitol. Malanganto kapo naung, sikei pukun kapo ngau.” 


text:
Taun kamela serei pok kamela arai ta kitolapo rot punuk, using a mataritol katapo maiten luai. Na parik kitolpa anguan malangas an ta kitol antok ia ta sa. 


text:
Na kamela vapotol i serei pok na kala antok iritol, “Au sa, mipo rot lak, na mipo ausai lak? Kala angkoai. Taun kana kala serei ani ki alis suai ani igenen i pukun e kungaria i ri vap bil arikek. 


text:
<pb/>Na akorong palau, si taun ang kapo mengen lak, Iudas kala serei, mangsikei i 12 na nat ang, na petau lava kipo aimung ina na kipo teng ri samele na ri avam, i la asok tapai ta keve ainoinoai si ri katakai i sula ve ri vap malangas ani saupai na ri vap lava i rina. 


text:
Vo alis suai ania katala antok amalangas lenginang iria ta mang akanangai asukang ke, “Si man na lulus a si, ninia palau a igenen ang, mi teng akit ia, na mi tak akipai ania na kan ago si aiveven kitmat.” 


text:
Na mangsikei katapo tung asung e iang kala dal kana samele na kala tanga suai luai ani talingana i asosokai si ainoai i katakai i sula. 


text:
Keve taun natapo vil akalit e matami nei rina i atailai na parik mitapa teng akit iau. Sikei, kapo serei asi atutuman ani mengen i nei salsalik.” 


text:
<pb/>Mang sikei a igenen tanginang kata using ia, kapo kavat palau ta sikei a vuk vakup, na kila kun teng akit ania. 


text:
<pb/>Na kila tak a Iesu ane si ainoai i katakai i sula. Keve ainoinoai si ri katakai i sula kuvul ve ri vap lava na keve vap malangas ani saupai kitapo ago kuvul e iang. 


text:
Na Petero katapo using avunga na kala palak nei omo i lu si ainoai i katakai i sula. Na kanlapo sinong maringin mete kut kuvul ve vap po ararai bat ang. 


text:
Au, keve ainoinoai si ri katakai i sula ve kuvkuvulan lava i po vil saupai kitapo gule vap asi mengen angkoai asi kari saupai ani Iesu singina using kitapo buk raung ania. Sikei parik kipa sabonai ta akuskus tutuman. 


text:
“Namemta longong ia, katapo mengen asukang ke ta, ‘Naka goeng na rina i atailai ke ri vap kita atung ia, na e mung i potol a taun, naka atung pok a mang sikei nang parik kipa abis ia ta kunga.’ ” 


text:
Au, ainoai i katakai i sula kala tapasuk e mataria aongos na kala sui a Iesu ta, “Au sa parik kupa ngenget a mengen suke? Au sa sukana si atugtugi suke kipo mengen anim tatana?” 


text:
Sikei kapo tung musik palau, parik kapa posong ta vuk mengen. Na ainoai i katakai i sula kala anguan sui an ania ta, “Numai a igenen i akanangai, nat i vopo ro luai ang?” 


text:
Na Iesu kala antok ta, “Io, nau palau. Na <n>mi arai lak ani igenen i pukun kan sinong e palso i vo kitmat</n> na <n>ka pasiang kuli kuku le pangkul.”</n> 


text:
Na ainoai i katakai i sula kala ding pok kana maus na kala antok ta, “Kalapo kovek i mang mengen tarapo inongos taun ia. 


text:
Mitala longong kana mengen i nau varas. Nei kami lomlomonai?” Na ria aongos kila saupai ainak ta kalapo ago asi vil punuk ania. 


text:
Na mang matan iria kipo kanus ia. Ki volo bat a matana na kipo nak ia na kipo asok ia ta, “Ku kin vang.” Na ri vap po ararai bat ang kila tak le ia na kianla bis ia. Petero kata agel suai ani Iesu 


text:
<pb/>Petero katapo ago lak e kevkev i nei omo ang, na sikei i keve kavulik asosokai si ainoai i katakai i sula kamela pasal asung. 


text:
Taun ang kala arai ani Petero si po maringin na kala pal akit ia, na kala antok, “Numai kapa nang, kutapo auai ve Iesu le Nasaret.” 


text:
Sikei kala gel suai ania ta, “Parik napa nas, na parik napa malangas a sa kupo mengen tatana.” Na kala soung suai ane komo. Na si taun ang akorong pura kala tirtiriku. 


text:
Na kavulik ang kala arai ania e iang na kala anguan atatai pok an ani vap po tung angasungai ang ta, “Igenen ke kapo mang sikei iria!” 


text:
Sikei kala anguan gel pok an. Na e mung lik palau vap po tung angasungai ang kila antok a Petero ta, “Tutuman luai, kupo mangsikei iria, using kupo igenen i Galilaia.” 


text:
Na kalapo mengen amadot ta man kapo kapau, kapo ro ka mat na kala atuvala ta, “Parik napa nas a igenen ke mipo mengen tatana.” 


text:
Akorong palau na pura kala apongua i tirtiriku, na Petero kala lomlomonai pok ani mengen ang Iesu kata antok ia tatana ta, “Aino le ani pura ka apongua i tirtiriku, kula amatan potol a agel suai anig.” Na kala tameng a vingana na kala tangis alava.<pb/>


text:
Si tenei vauk lik keve ainoinoai si ri katakai i sula na ri vap lava na ri vap malangas ani saupai na aongos nei kuvkuvulan ang kila lomlomonai kuvul, na kila got a Iesu na kila takai ania asi an alis suai ania e kungana i Pilato. 


text:
Na Pilato kanla sui ia ta, “Au, numai a tulava si ri Iudaia?” Na kala polpol ia ta, “Numai kupo kin ia.” 


text:
Na Pilato kala anguan sui an ania ta, “Au sa, parik kupa buk polpol? Arai, kipo tupang ua ta keve bil miang.” 


text:
Sikei Iesu kapo tav posong ta ring vuk mengen lik, na Pilato kalapo sugul ia. Asok si vil punuk ani Iesu 


text:
<pb/>Si taun i matan angan i Liuluai katapo uli akala suai ani saka igenen an ri vap kipo posong ia. 


text:
Na nei liuan i vap ang kipo ago nei akangbat, using kitapo daung nei visvis misagai, katapo atogon a igenen, kana asan ta Barabas. 


text:
Using katapo malangas ta keve ainoinoai si ri katakai i sula kita alis suai ania using kitapo vinga rikek. 


text:
Sikei keve ainoinoai si ri katakai i sula kila asum a petau ang asi kari posong ta Barabas ka kala. 


text:
Na Pilato kala anguan sui an aniria ta, “Au, saka nem an mipo buk iau asi kag vil ania si igenen ke mipo posong ia ta tulava si ri Iudaia?” 


text:
Na Pilato kala antok iria ta, “Marai sa? Saka rikek an akorong kata abis ia?” Na kila songosongo alava luai ta, “Atakuk ia kuli ngakputuk!” 


text:
Na Pilato, using katapo buk auruk ani petau ang, kala akala na Barabas dong iria. Na kala asok si sasaup ani Iesu, na kala alis suai ania asi kari an atakuk ania kuli ngakputuk. Ri katakai i visvis kita kurek a Iesu 


text:
<pb/>Au na ri katakai i visvis kila tak alak ia ane nei lu si tulava, nang a nan komo lava, le na kila songo akuvul alak aongos a petau lava iria. 


text:
Na ki luk a vakup miminaungan na ki alak ia tatana, na kila abis a kuku ta angus sisilo na kila agon ia e patuna. 


text:
Le na kipo atung alakat kunga ania. Na kipo kurek ia asukang ke ta, “Pua kala ro luai, tulava si ri Iudaia!” 


text:
<pb/>Na kila aisul pulit a mang igenen e selen Simon le Kurene, katapo palak taun a rina lava, na kapo tamarilong i ri Aleksandero ve Rupo, asi asalak ani kana ngakputuk. 


text:
Na kila atakuk ia kuli ngakputuk na kila gulang angkasai asi arai ta ki saka pagal an ani kana maus aniria. 


text:
Na vap po pasal angpok ang e iang kipo mengen i asosol ania na kipo valai ani paturia na kipo antok, “Numai vo antok ke ta ku galang na rina i atailai na ku atung pok ia si potol a taun, 


text:
Na asukang kapa keve ainoinoai si ri katakai i sula ve vap malangas ani saupai kipo kurek angpok tatana asukang ke ta, “Katala asapang a mang vap, sikei parik kapa angkoai si asapang pok ania. 


text:
Igenen i akanangai ke, nia na tulava si ri Israel, ka kiksiang pelek a ngakputuk ang asi kara arai na tara lomlomon tatana!” Na ngono igenen ang kita atakuk kuvul irilong ve nia kilongpo kun mengen arikek ania. Iesu kala mat 


text:
Na si kalapo ngelik, Iesu kala songosongo alava ta, “<n>Eloi, Eloi, lama sabakatani?”</n> Supsupai ina ta “<n>Kag God,</n> <n>kag God, sa tukulai ina kulapo papelek iau?”</n> 


text:
Na mang matan vap po angtung ang e iang kila longong ia na kilapo antok ta, “Arai, kapo songo nang a Elias!” 


text:
Na mang sikei a igenen kala sang na kanla luk a rudum katapo duk ta vaen namin mal singina, na kala atung ia e nono i vuk iei na ka lis ia asi kana inum, velai ani mengen asukang ke ta, “Kokoai, tara arai kotok ta Elias kame asapang ia.” 


text:
Na mang ainoinoai si ri katakai i visvis katapo tung talang ia kuli ngakputuk, kata longong ia si akamusai i aus, kala mengen asukang ke, “Tutuman luai, igenen ke kapo nat i God.” 


text:
Na e iang kapa, mang matan aina kitapo tere le ring vunga. Nei liuan iria ri Maria Magdalene ve mang Maria rinarilong i Iakovo lik ve Ioseto, na Salome, 


text:
kitapo uli auai ve nia aino e Galilaia na kitapo papakangai ania, au na mang keve aina miang kapa, riria kita auai alak kuvul ane Ierusalem ve nia. Mo ani Iesu 


text:
na Iosep le Arimataia, mangsikei a posongan i nei kuvkuvulan lava, na katapo atu mata ta kana vainagoan a God, kamela serei si Pilato, using kapo tav lolokovo e matana, na kala aikut ia ta pukun ina i Iesu. 


